THẾ GIỚI SẼ CHẲNG CÓ GÌ THAY ĐỔI
KỂ CẢ KHI BẠN KHÓC

Tác giả: Park Joon

Người dịch: Sun Tzô

Phát hành: Mintbooks

Nhà xuất bản Hà Nội 12/2019

Lời nói đầu

Bóng tối

Có một thời tôi đã quyết tâm

phải làm được tất cả

những việc người khác làm.

Có một thời tôi tự mình quay lưng

với những điều rạng rỡ

để thúc ép bản thân

dấn những bước chân đáng lẽ không cần bước tới.

Phần 1

Incheon năm ấy

Năm ấy, đứng trước mặt em tôi chẳng thể nói nên lời.

Vì trái tim đã rối bời từ lâu.

Gyeongjoo năm ấy

Đứng trước một ngôi mộ lớn

em xòe bàn tay tôi ra

dùng ngón tay viết lên đó vài dòng.

Rồi em gập bàn tay tôi lại.

Tôi chẳng biết em đã viết gì

chỉ cứ thế gật gù rất lâu.

Hai gương mặt

Chúng tôi đi ra đảo. Em nói muốn xem mặt trời mọc, còn tôi nói rằng khung cảnh lúc hoàng hôn đẹp vô cùng. Chúng tôi đến nơi vào đêm muộn của ngày đầu tiên, ngày thứ hai thì quá mệt mỏi, và ngày thứ ba lại dành để dạo chơi trong thành phố nên chỉ còn một ngày cuối cùng để ngắm bình minh và hoàng hôn.

Ngày cuối cùng, mây dày đặc và mưa ào ạt suốt cả ngày không dứt. Đường ra phía đông đảo ngắm bình minh và đường ra phía tây đảo ngắm hoàng hôn chẳng bao xa, vậy mà chúng tôi cứ lùi lịch lại mãi để bây giờ phải hối hận vì quãng thời gian mình đã bỏ phí.

Chúng tôi cũng đã cố thử đi ra nơi mà mọi người vẫn đến ngắm bình minh và hoàng hôn xem mình có còn cơ hội nào không, nhưng trời cứ âm u như thế suốt ngày, rồi bóng tối kéo về mà chẳng có lấy nổi một tia nắng. Đêm hôm đó, chúng tôi về lại Seoul.

Phải rời đi mà chẳng kịp ngắm những cảnh đẹp mà mình hằng mong muốn, tôi cứ bần thần hoài suốt chặng đường về. Biết đâu đây chính là lời dự báo trực tiếp cho mối quan hệ của chúng tôi. Có lẽ em cũng đang nghĩ như vậy. Và rồi chẳng bao lâu sau, chúng tôi đã chia tay nhau, đúng như những dự cảm ngày hôm ấy.

Một thời gian rất lâu sau đó, tôi quay trở lại hòn đảo. Lần này, tôi đi một mình. Như một sự giác ngộ muộn màng, suốt thời gian ở đó, ngày nào tôi cũng đi ngắm bình minh và hoàng hôn. May thay, đó đều là những ngày tươi sáng.

Càng ngắm bình minh và hoàng hôn, tôi lại càng nhận ra nhiều điểm giống nhau ở hai khung cảnh ấy. Tựa như gương mặt em năm ấy vẫn luôn rạng rỡ hồn nhiên chẳng một chút miễn cưỡng, rất giống với gương mặt tôi ngày nào cứ thỏa lòng sáng rực chẳng cần đậy che. Hay như lời chào đầu tiên khi mới gặp, và lời tạm biệt khi chia lìa.

Có những lời không chết

Mỗi khi nói chuyện với một ai đó, tôi có thói quen cố nhớ lấy một câu trong đoạn hội thoại ấy. “Rót cho ông cốc nước nóng” là lời cuối cùng ông ngoại nói với tôi; “Hãy gặp lại nhau ở quán đồ Trung Quốc chúng ta đã từng đến ngày trước nhé” là lời cuối cùng của nhà tiểu thuyết gia lớn tuổi mà tôi vẫn yêu thích. Thật đáng tiếc tôi chẳng được gặp cả hai người họ trước khi qua đời, nên những lời ấy chính là di ngôn cuối cùng họ để lại cho tôi.

Ngoài câu nói của những người đã chết, tôi còn ghi nhớ rất nhiều câu nói khác. “Lần sau gặp nhau ở Jongro nơi anh thích nhé” là lời mà người yêu cũ đã chia tay từ trước đây rất lâu nói với tôi trên một con đường nào đó ở Bundang; “Dạo này ở Chungmuro chẳng có phim gì cả” là lời cuối cùng của một người đồng nghiệp cũ đã rời xa tôi một cách rất tự nhiên vì đã kết thúc mối nhân duyên trong đời.

Giờ đây tôi sẽ chẳng còn gặp lại họ nữa, hoặc nếu có lỡ chạm phải nhau trên đường, có lẽ chúng tôi cũng sẽ chỉ trao cho nhau lời chào ngắn ngủi bằng ánh mắt rồi ai lại đi đường người ấy. Bởi vậy những lời này cũng chẳng khác gì di ngôn của họ dành cho tôi.

Ngược lại, tôi cũng tin rằng những lời tôi nói ra với người khác mà chẳng nghĩ ngợi gì nhiều cũng sẽ trở thành di ngôn của tôi dành cho họ. Vì thế, dù cùng là một câu, nhưng tôi luôn cố gắng tìm cách nói sao cho dễ nghe hơn một chút, ấm áp hơn một chút.

Chỉ có điều, đó không phải là chuyện dễ. Riêng trong ngày hôm nay thôi tôi đã rất điềm nhiên thốt ra những từ ngữ hết sức đáng sợ ở cuộc họp ban sáng như “chiến lược”, “tiêu diệt”, thứ ngôn ngữ vốn chỉ để miêu tả các trận chiến. Rồi đến bữa trưa, tôi lại chào một người quen tình cờ gặp trong quán ăn bằng câu hỏi thăm sáo rỗng nhất trên đời “Khi nào cùng đi ăn cơm nhé”. Tối về chỉ có một mình, tôi chẳng còn cơ hội mở lời nói chuyện với ai nữa.

Lời nói sinh ra từ miệng người này, và chết đi ở đôi tai người khác. Nhưng có những lời không chết mà đi vào lòng người và sống mãi.

Dù không phải ai cũng có thói quen ghi nhớ lời nói của người khác như tôi, phần lớn mỗi người đều giữ lại trong lòng mình ít nhiều những lời nói khác nhau. Có những lời nói khiến ta lo sợ, có những lời khiến ta vui mừng, lại có những lời nhắc lại vẫn khiến ta đau như ngày đầu tiên, có những lời để lại trong lòng muôn vàn cảm xúc nao nao khó tả.

Đêm nay, tôi nghĩ về những trái tim ẩn chứa biết bao những lời di ngôn, tựa như bức di thư với những dòng chữ đen kín đặc.

Cuộc điện thoại lúc bình minh
Nhà thơ Lee Moon Jae

“Tôi buồn nên gọi điện cho cậu. Điều buồn nhất ấy là khi một nơi chốn mất đi. Đã mất đi rồi, cậu có đi đến đâu cũng không tìm lại được nữa. Cậu đừng đi đâu cả. Đừng đi đâu cả, mà hãy đến quán Cheongjinok ở Jongro đi. Đến ngay bây giờ đi.”

Việc chờ đợi, việc ghi nhớ

Tôi rất thích đi Taebaek. Dù chẳng có lấy một người thân quen, tôi vẫn thường xuyên đi Taebaek. Geomnyongso - nơi đầu nguồn của dòng sông Hàn chảy về phía tây và Hwangji - nơi đầu nguồn của dòng Nakdong chảy về phía nam đều ở Taebaek. Các loại rau rừng thơm nức như gondre, gomchwi hay chamnamul cũng đều có ở Taebaek. Nhưng điều tôi thích nhất về Taebaek chính là những ngôi làng nhỏ nhắn nơi những ngôi nhà có người ở và những ngôi nhà bỏ hoang vẫn đứng cạnh bên nhau, phía trước là dòng suối nhỏ màu xám chảy qua lặng lẽ.

Ở Taebaek có một thời dân số lên đến mười hai vạn người. Đó là thời mà nền công nghiệp khai thác than còn đang thịnh vượng. Thế mà giờ đây chỉ có hơn bốn vạn người ở lại nơi này. Trong ba căn nhà thì có đến hai căn không còn người ở, bởi vậy nên những ngôi nhà bỏ hoang trở thành điều quá đỗi đương nhiên.

Những ngôi nhà bỏ hoang không khiến tôi cảm thấy ảm đạm hay đáng sợ. Vẫn có người thắp lửa, nấu cơm, yêu nhau, đau ốm, dành tất cả thời gian cuộc đời mình ở nơi này.

Những ngôi nhà bỏ hoang như đang chầm chậm nghiêng mình, như thể muốn cố kéo dài quãng ký ức của mình cùng người đã từng sống bên trong nó. Tấm cửa kính vỡ, cánh cửa nửa đóng nửa mở như thể chào đón những cơn gió ùa vào.

Taebaek khác hẳn với phố thị nơi mỗi pyeong đất có giá lên đến mười triệu won, và người ta tranh giành nhau từng vuông đất sống. Người ta dùng đất đai để trói buộc nhau.

Nơi này như thể minh chứng cho việc ghi nhớ một ai đó đã ra đi, và đợi chờ một ai đó còn chưa đến, là những hành động thật sự rất giống nhau.

Lá thư

Đã lâu lắm rồi tôi không viết, và cũng không nhận được lá thư tay nào. Lá thư gần đây nhất tôi nhận được là từ một chú rể mới đang đi trăng mật ở San Francisco. Đó là một lá thư ngắn bắt đầu bằng câu “Kính gửi nhà thơ yêu quý” và kết thúc với câu “Đến đây ngắm nhìn cuộc sống của người khác mới thấy cuộc sống dù ở đâu cũng có những nỗi khó chịu và niềm vui thích riêng. Tôi cũng không có nhiều thời gian rảnh.” Nhưng khi lá thư đến tay tôi thì cậu ấy đã trở về lại Seoul, nên tôi chẳng thể hồi âm được cho cậu ấy.

Vài năm trước, chị gái tôi mất trong một vụ tai nạn. Lúc đó, chẳng hiểu vì lý do gì, chỉ trong thời gian một vài ngày ngắn ngủi, tôi vội vàng dọn dẹp căn hộ chị từng sống như bị ai đuổi theo hối thúc sau lưng. Con mèo giống Russian Blue tên Kitaro thì gửi cho một người bạn của chị nuôi, quần áo và túi xách thì mang đốt, còn sách thì vứt bỏ hết. Do đặc thù công việc, mỗi tháng phải đi nước ngoài đến vài lần nên chị sở hữu rất nhiều những thứ đồ quý hiếm, đắt đỏ. Nhưng thời điểm đó, vứt bỏ những thứ đồ ấy không hề khiến tôi mảy may tiếc rẻ.

Điều duy nhất thuộc về chị mà tôi chẳng thể vứt bỏ, ấy là những lá thư chị nhận được từ trước đến nay. Vài chiếc hộp đựng giày thể thao cũ rích đã được mười năm có lẻ đựng đầy ắp những lá thư của cả cuộc đời chị. So với những chiếc phong bì có dán tem hay đóng dấu bưu điện, những tờ giấy viết thư được tận dụng từ những mảnh nhãn hàng hóa hay giấy nhớ xé nham nhở còn nhiều hơn rất nhiều. Có những bức thư ngắn ngủi như một mảnh giấy hẹn, cũng có những bức thư dài được viết bằng nét chữ nhỏ xíu trên giấy cuộn vệ sinh.

Tôi vơ lấy một bức thư tò mò mở ra đọc. Đọc một hồi lâu rồi chợt òa khóc vì một vài dòng chữ không đâu. Mùa thu năm 1998, đó là một trong số những bức thư chị và bạn bè trao đi gửi lại cho nhau thời vẫn còn là một cô nữ sinh trung học, bức thư viết “hôm nay đồ ăn trong căng-tin hết nhanh quá nên mình chẳng được ăn trưa”. Cảm giác đói bụng vì bỏ lỡ một bữa trưa từ mười năm trước của một người đã không còn trên đời này khiến tôi không cách nào ngăn được nỗi xúc động. Và từ đó tôi cũng quyết định không xem trộm thư của chị thêm một lần nào nữa.

Trong cuộc sống này, đôi khi ta cũng bị người khác chửi bới, hoặc chỉ trích. Có nhiều lúc ta giữ trong lòng đầy ắp những hiểu lầm về nhau, và rõ ràng có rất nhiều chuyện chính ta là người sai trước. Một điều chắc chắn là những lời chửi bới, chỉ trích ta nghe được phần lớn là bằng lời nói.

Thế rồi khi đã giải quyết được hiểu lầm, hay khi cơn giận đã nguôi ngoai, chúng ta thường sẽ nhận được lời xin lỗi từ đối phương. Nhưng nghĩ kỹ lại mới thấy những lời xin lỗi này thường đến với ta dưới dạng chữ viết nhiều hơn lời nói. Dù nội dung có ngắn ngủi đến đâu đi chăng nữa, tất cả những dòng chữ xin lỗi, lượng thứ hay hòa giải đều mang lại cho tôi cảm giác giống như một lá thư.

Cho đến giờ tôi vẫn không biết nên sống ra sao, phong cách sống nào mới là đúng đắn. Nhưng sau này tôi vẫn muốn được nhận thêm nhiều lá thư nữa. Bởi những lá thư mang nhiều tình yêu và sự quan tâm hơn là phẫn nộ, ghét bỏ. Bởi với tôi, nhận thư là nhận yêu thương, và viết thư là trao gửi yêu thương.

Hôm nay tôi gửi đi một lời hồi âm muộn. Hy vọng những lá thư giữa chúng ta sẽ kéo dài mãi mãi.

Yeosu năm ấy

Ánh sao đêm năm ấy

chẳng thể chiếu sáng nổi chỗ chúng ta ngồi

nhưng ánh mắt ta trao nhau cũng đủ sáng rực cả bầu trời.

Cơm sáng

Tôi thích những người đã chết. Vì ý nghĩ này mà nhiều lúc tôi thấy mình nửa như bệnh hoạn nửa lại như hiển nhiên, vì những người đã lìa đời nhiều hơn hẳn số người vẫn còn sống trên dương gian này.

Dù sao đi nữa, nếu được sinh ra trên đời thêm một lần, tôi luôn mong sẽ được tái sinh cùng những người đã chết trước tôi. Nhưng lần này, tôi muốn được chết trước họ. Tôi muốn trả lại cho họ hết những đau thương tôi đã từng trải qua khi họ ra đi trước tôi.

Tôi muốn trả lại cho họ hết cảm giác từ lúc cố kìm nước mắt bước vào nhà tang lễ, uống một chén soju với canh yukgaejang, hay một lon bia với vài sợi mực xé, đến lúc thẫn thờ lê bước về nhà, khóa chặt cánh cửa rồi mới dám òa khóc.

Tôi cứ thế khóc thật lâu đến lúc ngủ thiếp đi, sáng hôm sau tỉnh dậy, đôi mắt thì sưng húp và nỗi đau trong lòng vẫn còn nguyên. Dù chẳng muốn ăn uống gì, nhưng vẫn phải cố nhét thứ gì đó vào đầy bụng, đành lấy cơm đút một thìa lớn và nhiều. Thìa cơm nóng hôi hổi ấy, tôi thật muốn để dành cho họ biết bao.

Chuyển mùa

Thời gian trời đất chuyển mùa, lẽ ra anh phải ốm nhiều hơn, anh sẽ không cố để không ốm, anh không tạm ngừng công việc để đến bệnh viện, anh chẳng uống nhiều nước ấm, anh cũng chẳng lờ đờ bóc thuốc bỏ vào miệng, bao nhiêu lo lắng cứ tràn lên khiến lẽ ra anh phải ốm nhiều hơn.

Lẽ ra anh sẽ nằm bẹp trên giường, bật đệm sưởi thật nóng, càng nghĩ về những mối tình đã qua càng khiến mồ hôi ứa ra đầy mình, không gian lạnh ngắt bên ngoài cùng cơn sốt hầm hập bên trong lẽ ra sẽ khiến anh chẳng biết phải làm sao.

Lẽ ra đêm sẽ dài và dai dẳng, anh sẽ mơ một cơn ác mộng mà có với tay thế nào cũng không chạm được vào em, mồ hôi ướt đẫm tấm chăn khiến anh phải giở ngược trở lại để đắp.

Sáng hôm sau tỉnh dậy, nhìn ánh nắng yếu ớt len lỏi qua ô cửa sổ, đưa tay chạm vào cơ thể đã đỡ hơn đêm qua đôi chút, lẽ ra anh phải cảm thấy như mình vừa chết đi sống lại.

Đứng lên khỏi giường, lẽ ra anh phải nhắc đi nhắc lại với bản thân, mình không được sống như thế này, mình không được sống như thế này.

Mưa

Người ta nói mưa đang rơi

Anh nói mưa đang bay

Còn em bảo điều gì cũng buồn.

Hyeopjae năm ấy

Lặng im rất lâu ở một nơi xa lạ

Anh nhẹ nhõm đôi chút,

vì chẳng cần nói gì về những chuyện đã qua…

Ánh sáng trắng và khô

Tôi thích ngủ. Mọi điều muộn phiền, sợ hãi, đau thương sinh ra trong kiếp người đều được giải quyết bằng giấc ngủ. Nỗi đau chia ly hay những lo lắng về tương lai cứ trở đi trở lại như cơn sốt nhức nhối cũng chỉ cần một giấc ngủ là đỡ hơn nhiều.

Thế nhưng có những ký ức chẳng thể nào giải quyết được bằng giấc ngủ. Khi ấy, tôi lại nhờ đến những giấc mơ. Nhờ đến giấc mơ không phải là viện đến một loại tiềm thức nào đặc biệt, chỉ là cứ nghĩ mãi về một điều gì đó cho đến khi chìm vào giấc ngủ.

Dạo này anh hay thấy em trong mơ. Những giấc mơ có em bao giờ cũng chỉ hai màu đen trắng, em sẽ lặng lẽ ngồi quay lưng lại phía anh chẳng nói gì, hay đứng một mình mơ hồ ở một miền đồng hoang xa vắng. Cũng có lần anh may mắn được gặp em và sẻ chia cùng em một vài câu chuyện. Mỗi lần như thế, anh lại vội hỏi em biết bao nhiêu điều thắc mắc bấy lâu nay. “Em sống thế nào?” À không, “Em chết thế nào?”, “Em có cần gì không?”, “Người lần trước đến cùng em là ai thế?”

Một ngày nào đó được gặp lại em sau một quãng thời gian quá dài, anh vui đến mức trong mơ còn đòi em véo má anh một lần. Em vừa cười vừa véo thật mạnh lên má anh. Nhưng anh chẳng đau chút nào.

Đến lúc đấy, ngay trong giấc mơ anh mới nhận ra mình đang mơ, và òa khóc như đứa trẻ. Em chẳng nói gì, chỉ khẽ ôm anh vào lòng. Khóc cho thỏa lòng, đến lúc tỉnh dậy, anh mới thấy ánh nắng ban ngày đã tràn vào phòng, đậu lại trên người mình. Ánh sáng trắng và khô, giống như em.

Đi về Byeokje

Gần nơi tôi sống một thời gian dài trước đây đã từng có một đài hóa thân. Tên chính thức của nơi ấy là Nhà tang lễ Thành phố Seoul. Đài hóa thân ấy đã được di chuyển đến Byeokje từ năm 1970, trước cả khi tôi được sinh ra đời, nhưng những người lớn tuổi trong khu vẫn gọi con đường lớn băng ngang qua khu tôi sống là đường Đài hóa thân. Thời điểm đó, đài hóa thân có tổng cộng mười bảy lò hỏa táng, nhưng chỉ có khoảng bốn, năm lò ở vị trí trung tâm là có sức lửa tốt nhất. Vì thế thân nhân người quá cố vẫn thường đưa thêm tiền cho nhân viên coi lò để giữ chỗ tốt cho người nhà mình. Tất nhiên người ta cũng có lệ đưa thêm tiền cho người làm để nhờ họ nghiền tro cốt cho thật mịn sau khi hoàn tất quá trình hỏa táng.

Tôi được kể lại rằng thời đó, từ sáng đến tối lúc nào khu nhà tôi cũng rền rĩ tiếng kèn trống đưa ma, tiếng khóc than của những người mất đi người thân. Thỉnh thoảng cũng có những cái chết nghèo khổ đến mức chẳng có quan tài, cũng chẳng có đám rước, chỉ có mỗi một chiếc xe kéo chở thi thể người chết đến hỏa táng. Từ giữa những năm 1960 trở đi, thay vì quan tài, người ta hay đưa người chết đến bằng những chiếc xe buýt cỡ lớn. Hồi nhỏ, tôi vẫn hay ngồi trong thư viện được xây lên ở vị trí của đài hóa thân trước kia, nhìn xuống con dốc và tưởng tượng về những đám ma.

Lần đầu tiên tôi được đến một đài hóa thân thực sự là hồi tôi học cấp ba. Hồi đó trường tôi ở Jongro, và người ở xa trường nhất là Junbeom ở Byeokje. Cậu có khuôn mặt trắng và đôi mắt rất to, mỗi lần cười đều không chỉ cười lên một tiếng mà dứt khoát cứ phải cười thành ba tiếng. Nhà của Junbeom là một ngôi nhà kính màng vinyl ở ngay gần Đài hóa thân Byeokje. Bên ngoài thì là nhà kính, nhưng thật lạ lùng, bên trong ngôi nhà mọi vật không khác gì những ngôi nhà bình thường khác. Điều đó đã khiến tôi ghi nhớ mãi.

Sau khi chia tay Junbeom, ngồi đợi xe buýt về nhà ở bến xe phía trước mặt đài hóa thân một hồi, tôi quyết định đi lên con dốc, băng qua bãi đỗ xe, đi vào trong tòa nhà. Trong đó có đến hơn hai mươi lò hỏa thiêu làm bằng đá cẩm thạch. Chỗ nào cũng thấy người hút thuốc, người khóc than. Nhà ăn dưới tầng hầm có những người đang ngồi ăn canh woogeoji, một nhóm người kết thúc lễ hỏa táng lên xe buýt ra về, và lập tức lại có những người mắt sưng húp ùa xuống khỏi một chiếc xe buýt khác vừa trờ tới.

Lúc viết những dòng này, tôi đã mở thử cuốn nhật ký cũ và tìm ra được ngày mình đi đến đài hóa thân là ngày 5 tháng 4 năm 2000. Trong đó có câu “Nếu phải đi đến Byeokje một lần nữa, mình mong đó là một ngày trong tương lai xa nhất có thể”, và có cả câu “dù sao cũng thật may, vì con người được ra đi cùng một chiếc áo quan làm bằng gỗ thật to, thật nặng”.

Thế nhưng chẳng được như hy vọng, không bao lâu sau tôi đã lại phải trở về Byeokje. Buồn đến mấy thì sau này tôi vẫn phải đến đó thêm vài lần nữa. Dù vậy tôi vẫn nghĩ rằng được ra đi trong thân gỗ một thời đã từng vươn cao trong rừng sâu, cùng với lòng thương tiếc của biết bao nhiêu người yêu thương mình, quả là một điều may mắn.

Khóc và thở

Khóc than, người, bên cạnh, tiếng khóc, tang thương, như đứt hơi, rồi lại bắt đầu, khóc, giữa những than vãn, nghe thấy, tiếng thở, khóc như hụt hơi, tiếng thở, vội vã hít vào, tiếng khóc, thứ âm thanh, nghe còn buồn hơn tiếng khóc.

Phòng mơ

Nơi tôi chuyển đến được gọi là Hwajeon (Hoa Điền). Đó là một ngôi nhà truyền thống được xây theo dạng hình vuông từ rất lâu trước đây. Có lẽ do một thời gian dài không có người ở nên nhà dột nhiều chỗ và các thanh xà dầm cũng hư hỏng đi nhiều. Phải sống ở đó qua suốt hai mùa thì ngôi nhà mới giống nơi người ở.

Tôi rất thích rặng tử đinh hương ở sân trước và khu vườn phía sau nhà, nhưng thích nhất phải kể đến căn phòng khách có cửa sổ mở ra hướng bắc. Nghe nói trước đây căn phòng này đã được một ông thầy cúng thuê để mở phòng xem bói. Căn phòng chẳng bao giờ có ánh nắng mặt trời nên lúc nào cũng tối tăm ẩm thấp.

Lúc đó, tôi đang làm thêm ca đêm ở một cửa hàng tiện lợi. Công việc bắt đầu vào lúc mười giờ đêm và đến chín giờ sáng hôm sau là được về nhà. Hợp lý nhất là nằm ngủ trong căn phòng hướng bắc ấy. Hơn nữa, căn phòng lại tách biệt hẳn với phòng ngủ của bố mẹ nên có lén lút làm mấy việc ngớ ngẩn cũng không sợ bị phát hiện. Tôi đã hoàn toàn độc quyền chiếm đóng căn phòng ấy.

Ngủ trong căn phòng ấy, tôi rất hay mơ những giấc mơ đặc biệt sống động, giống như những bộ phim long-take, cảnh nọ liên tiếp nối với cảnh kia, sinh động như sự thật. Ban đầu tôi tưởng đó chỉ là những trải nghiệm của riêng mình, nhưng hóa ra người nhà hay bạn bè đến chơi thỉnh thoảng ngủ lại trong căn phòng ấy đều có những giấc mơ giống hệt như tôi từng mơ.

Giấc mơ trong căn phòng ấy tựa như một tờ giấy trắng. Nếu trước khi đi ngủ, nằm yên trong chăn nghĩ đến những việc mình muốn mơ đến thì thể nào những chuyện ấy cũng sẽ xuất hiện trong giấc mơ. Trong mơ, tôi đã thấy mình trở thành một nhà thơ, có lúc lại là diễn viên phim hành động, rồi có lần lại thấy mình đang ăn gỏi cá lù đù chấm nước tương - món ăn tôi chưa từng được thực sự ăn một lần nào trong đời.

Tôi cũng đã tìm đọc khá nhiều cuốn sách nói về “giấc mơ”. Có một bộ tộc nào đó ở châu Phi đã tạo ra giấc mơ bằng một phương pháp gọi là “Trôi theo giấc mơ”. Theo phương pháp đó, ta phải nhắm mắt nghĩ đến bản thân đang bồng bềnh bay trên một không gian rộng lớn, rồi nghĩ đến việc cơ thể mình được bay lên không trung rồi lại chạm xuống mặt đất, cứ lặp đi lặp lại việc đó nhiều lần, cuối cùng ta sẽ mơ được giấc mơ mà mình mong muốn. Tôi đã thử vài lần làm theo phương pháp này để khiến giấc mơ của mình chính xác hơn, nhưng lần nào cũng chỉ mơ thấy mình lang thang trên sa mạc.

Khác với ban ngày, khi đêm xuống, tất cả giấc mơ trong căn phòng khách ấy đều trở thành ác mộng. Có lúc tôi còn mơ thấy cơn ác mộng tầng tầng lớp lớp như là vừa bật dậy khỏi một cơn ác mộng đáng sợ, đang định sang phòng bố mẹ thì cánh cửa bốc cháy hoặc bị khóa lại bởi bao nhiêu lớp xiềng xích. Những người khác từng ngủ đêm trong căn phòng này cũng đều có chung một trải nghiệm như tôi.

Chỉ một vài năm sau đó, gia đình tôi đã lại phải rời đi. Căn nhà vốn bỏ hoang sau vài năm có người ở ấm áp trở lại khiến chủ nhà nảy sinh ý định muốn vào sống ở đó và không tiếp tục ký hợp đồng với chúng tôi nữa. Thế nhưng có lẽ do chăm sóc căn nhà ấy không phải chuyện dễ dàng, nên chẳng bao lâu sau, chủ nhà lại bỏ đi nơi khác. Mùa xuân năm ngoái, tôi trở lại thăm Hwajeon. Ngôi nhà hoang phế. Không có ai chăm sóc nên mái lại dột và những bức tường đất tốn bao nhiêu công sức dựng lên cũng đang dần đổ nát.

Dù vậy, rặng tử đinh hương vẫn thoang thoảng tỏa hương, và cây cối sau vườn vẫn chen nhau vươn cao cùng cỏ dại. Dù không được bước hẳn vào bên trong, nhưng căn phòng khách mà tôi đã từng đặt tên là “phòng mơ” hẳn cũng vẫn đang ấp ôm bóng tối trong mình như trước.

Trước khi căn nhà Hwajeon ấy biến mất hoàn toàn, tôi muốn vào lại căn phòng đó để ngủ một giấc trưa, để mơ một giấc mơ có em. Tôi muốn được ngồi trước một mâm cơm thật ngon, cùng em ăn cơm, cùng em nói những câu chuyện suốt thời gian qua chưa chia sẻ được với nhau, và nếu còn thời gian, tôi muốn đọc cho em nghe vài bài thơ tôi mới viết.

Tiễn em về rồi, tôi sẽ trở vào phòng dọn dẹp, nhặt lên từng sợi tóc em đánh rơi. Tỉnh lại sau giấc mơ dài ấy, tôi sẽ ngồi thẫn thờ một hồi lâu, và rồi có thể tự nhiên sẽ thấy bụng đói meo.

Cơ thể và bệnh tật

Cơ thể chúng ta thường xuyên mắc bệnh. Chỉ nghĩ lại riêng bản thân mình suốt thời gian qua, dù không mắc bệnh nào đáng kể, nhưng những lần ốm vặt thì nhiều không đếm nổi. Mỗi lần bị viêm amidan là cả cổ họng lẫn thanh quản đều thi nhau sưng vù. Có lần, tôi đã khổ sở vì mắc phải virus herpes khiến mụn rộp sưng tấy khắp người, cảm sốt thì nhiều không biết bao nhiêu mà kể. Mỗi năm lại một, hai lần viêm amidan, còn những lần viêm phổi hồi bé thì bây giờ tôi cũng không nhớ nổi.

Thực tế phần lớn bệnh tật đều không tự nhiên sinh ra. Ví dụ tiểu đường hay cao huyết áp đều phải đạt đến một chỉ số nhất định thì mới bị coi là bệnh, nếu chỉ số vẫn ở trong phạm vi bình thường nhưng đang dần dần tăng lên thì có thể coi đó là giai đoạn tiền mắc bệnh. Điều này trong Đông y được gọi là vị bệnh (末病).

Thời gian vị bệnh này rất dễ chữa trị, nhưng ngược lại thường người ta lại không biết mình đang mang bệnh. Với tôi, điều này rất giống với mối quan hệ mà ta đang gây dựng với người khác. Mối quan hệ giữa người với người không tự nhiên một ngày bất ngờ đổ vỡ, mà rất nhiều trường hợp nứt vỡ bắt nguồn từ những điều vụn vặt khiến ta không hài lòng về nhau. Điều đáng tiếc nhất là thông thường chúng ta lại không coi trọng những điều đó và dễ dàng cho qua.

Những triệu chứng và cơn đau là dấu hiệu báo cho chúng ta biết thời gian vị bệnh đã kết thúc và bệnh bắt đầu phát triển trong cơ thể. Phần lớn các bộ phận hay cơ quan nội tạng trong cơ thể chứng tỏ sự có mặt của mình bằng những cơn đau. Phải đến khi đau dạ dày ta mới biết dạ dày ở chỗ nào, phải đến khi đau lưng mà tay lại tê ta mới nhận ra toàn cơ thể được kết nối với nhau bởi hệ thống dây thần kinh dày đặc.

Việc này lại khiến tôi nghĩ đến những mối nhân duyên giữa người với người. Khi mối quan hệ còn đang tốt đẹp, tôi không quá để ý đến việc liệu người đó có nghĩ đến mình nhiều không, hay mình có nghĩ đến người đó nhiều không. Lúc đó tôi nghĩ rằng nếu một người còn thiếu sót thì người còn lại bù đắp là đủ.

Phải đến khi mối quan hệ kết thúc rồi ta mới hình dung ra được tình cảm đã từng dành cho nhau lớn lao hay bé nhỏ đến đâu, ấm áp hay lạnh lẽo như thế nào. Đến lúc đó ta mới bị những cảm xúc như nỗi buồn hay sự hối hận giày vò. Nhất là khi mối quan hệ kết thúc lúc cả hai không hề mong muốn, nỗi đau sẽ lớn đến mức khiến ta hối hận vì đã sinh ra trong kiếp người.

Mới vài ngày trước, tôi lại bị ốm. Tôi nghĩ đây là kết quả của bao nhiêu ngày làm việc rất muộn rồi lại đi uống rượu đến khuya mới trở về. Bị ốm vừa là điều đương nhiên, vừa như một hình phạt dành cho bản thân mình. Đau nhức, sốt cao, khát khô cổ họng. Càng về đêm cơn sốt càng khủng khiếp hơn. Những lúc sốt cao nhất, tôi thậm chí còn thấy cảnh vật trong phòng trở nên mơ hồ, vô thực.

Đặt bàn tay chạm lên vai, tôi vẫn nghe chút cảm giác, nhưng cảm giác ấy vừa giống như mình đang nắm bờ vai của một người khác, vừa giống như một ai đó đang nắm lấy bờ vai mình. Cảm giác ấy không khiến tôi thấy khó chịu. Cứ như thế chìm vào giấc ngủ, rồi hôm sau thức dậy trong làn gió se se của buổi sáng sớm, tôi vẫn cảm thấy như có ai đó ôm khẽ lấy bờ vai mình.

Lại một lần nữa

Dù chẳng cầu vọng mong chờ điều gì

chúng ta cũng đã cùng nhau trải qua quãng thời gian tươi đẹp nhất.

Và khi những ngày ấy đã trôi qua

lại đến những ngày ta tự cầu mong bản thân mình

có thể sống lại những ngày không cần đến ước vọng.

Cô độc và cô đơn

Có một thời gian tôi đã theo học một lớp hùng biện. Có lẽ lo lắng cho đứa con ít nói quá mức và hay xấu hổ nên cha mẹ tôi dù không dư dả vẫn cố chắt bóp từng đồng để gửi con đến học ở lớp hùng biện có tiếng trong khu.

Thế nhưng trái với mong đợi của cha mẹ, càng đến lớp hùng biện tôi lại càng biến thành đứa trẻ nhút nhát. Đến lớp, đối diện với những đứa trẻ ngày ngày hô to những câu “Tự tin lên” hay “Nói to lên” với chất giọng sang sảng, tôi càng lúc càng trở nên rụt rè. Lớp học định kỳ tổ chức những cuộc thi hùng biện và mời phụ huynh đến tham dự, nhưng tôi chưa một lần dám đứng lên tham gia vào những cuộc thi ấy.

May thay khi bắt đầu đi học, tính cách của tôi cũng dần dần thay đổi từng chút một. Khi học kỳ mới bắt đầu, môi trường lạ lẫm khiến tôi chán nản và sợ hãi, nhưng rồi tôi cũng làm quen được với các bạn mới và bắt đầu sống tốt trong tập thể. Dần dần tôi đã quen thuộc với việc gặp gỡ và làm quen với người lạ.

Lần đầu gặp một ai đó, tôi thường đề cập đến chủ đề mà người đó quan tâm, và thích thú lắng nghe câu chuyện của họ. Lần sau gặp lại, tôi thường nhớ và nhắc lại một, hai câu mà người đó đã từng nói trước kia, dù chỉ là một vài chuyện lặt vặt. Bằng cách đó, chúng tôi lại có thể chia sẻ với nhau nhiều những câu chuyện khác một cách thân thiết hơn. Để mối quan hệ không bị mờ nhạt đi, tôi thường xuyên hỏi thăm, hẹn gặp đối phương. Bởi thế nên rất nhiều khi lịch hẹn gặp người nọ người kia của tôi trải dài từ thứ Hai đến Chủ nhật.

Tuy nhiên tôi không duy trì được cuộc sống quảng giao này lâu dài. Bởi so với cơ thể, tâm trí sớm trở nên mệt mỏi hơn. Cũng giống như thức ăn, dù có ngon lành đến đâu mà ăn uống quá độ cũng dễ đau bụng, các mối quan hệ trong cuộc sống cũng có liều lượng riêng của chúng. Đương nhiên liều lượng này đối với mỗi người là khác nhau, nhưng có một sự thật rõ ràng là tôi không có khả năng gìn giữ quá nhiều mối quan hệ cùng một lúc.

Tôi đã suy nghĩ về việc làm thế nào để con người có thể duy trì các mối quan hệ theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Các lớp phát triển tiềm năng bản thân và lớp dạy giao tiếp mọc ra nhan nhản chứng tỏ người ta quan tâm nhiều đến việc mở rộng các mối quan hệ như thế nào. Thế nhưng chẳng có lớp học nào dạy ta cách rũ bỏ những mối quan hệ nặng nề một cách khôn ngoan. Và hẳn là tôi cũng không biết cách. Vậy nên tôi nghĩ ra một cách tạm thời, đó là tắt điện thoại di động. Sau đó một mình bỏ đến một thành phố xa lạ, thuê một căn phòng ở lại đó vài ngày. Có lẽ thay vì du lịch, nên gọi việc này là trốn chạy thì đúng hơn.

Ở nơi xa lạ đó, tôi giải quyết các bữa ăn trong ngày bằng cách gọi đồ ăn giao đến tận nơi, và dành thời gian để nhìn lại một mối tình đã qua, hay quãng thời gian mình đã tùy tiện sống không quan tâm đến điều gì. Tôi nghĩ về những việc trong quá khứ đã xảy ra không theo mong muốn của mình, và những việc không thể theo mong muốn của mình trong tương lai. Tôi nhận ra ở cuối sự cô độc vẫn chỉ là nỗi cô độc chờ đợi bản thân. Tôi cứ nghĩ mãi về những câu nói của Emil Cioran: “Ta muốn sống trong thời gian. Nhưng thời gian là nơi không ai có thể ở lại. Ta quay người nhìn về phía vĩnh viễn. Đó là nơi ta không thể đặt lên nổi một bước chân.”

Sống cô lập như thế suốt mấy ngày trời, tôi mới bắt đầu thấy nhớ nơi tôi đã bỏ ra đi, và bắt đầu nhận ra sự quý giá của mối nhân duyên tôi đã từng cho là nặng nề. Và tôi bắt đầu muốn ngắm nhìn lại đôi mắt trong trẻo của họ.

Vài năm trước trong lúc uống trà với một nhà thơ đàn anh mà tôi yêu quý, tôi đã tâm sự với anh về thói quen xấu này của mình. Anh tỏ ra khá vui vì anh cũng có thói quen tương tự như tôi. Và anh nói thêm với tôi câu này:

“Với tôi, cô độc và cô đơn là hai trạng thái cảm xúc khác nhau. Cô đơn là cảm xúc xuất hiện trong mối quan hệ với người khác, ví dụ cảm xúc khi người khác không hiểu được mình chính là cô đơn. Ngược lại, cô độc có lẽ là cảm giác xuất hiện trong mối quan hệ của mình với bản thân mình. Ta sẽ cô độc khi ta không hiểu nổi chính mình. Khi gặp ai đó có thể ta sẽ không cảm thấy cô đơn nữa, nhưng không vì thế mà nỗi cô độc biến mất. Ta phải gặp được chính ta, thì có lẽ khi đó cô độc mới rời bỏ. Thế rồi chẳng được mấy chốc cô độc lại trở về.”

Mùa xuân lại đến. Những lời hứa hẹn bị hoãn lại suốt mùa đông dài đằng đẵng đã một lần nữa tìm về. Tôi không từ chối, mà sẽ đồng ý hết thảy những lời mời uống chén “rượu xuân” từ những mối nhân duyên đáng cảm kích. Gặp gỡ mọi người để cùng nhau chia sẻ những khó khăn vất vả trong cuộc sống, những nỗi cô đơn chất chứa trong lòng. Thế rồi cũng có thể nỗi cô độc sẽ tự tìm đến. Nếu như vậy, có lẽ tôi sẽ lại tắt điện thoại, bỏ đi đến một nơi xa, để tìm gặp chính bản thân mình.

Jeongseon, Taebaek hay Samcheok đều được. Dù đi đâu chăng nữa, chỉ cần được gặp lại chính mình sau bao nhiêu thời gian xa cách, chúng tôi cũng sẽ mừng vui như ngày xuân quay lại sau một kỳ đông dài lạnh giá.

Hành trình và cuộc sống

Những giây phút chúng ta bên nhau

đối với anh như một hành trình

còn với em, anh mong đó là cuộc sống.

Nếu được như vậy

thì quãng thời gian dài sau này chúng ta không được ở bên nhau

đối với em sẽ là một hành trình

còn với anh sẽ trở thành cuộc sống.

Phần 2

Những lúc tôi trở nên yêu bản thân mình

Tôi đã trải qua rất nhiều thời gian cảm thấy không hài lòng với bản thân mình. Tôi cũng thường xuyên tự hỏi tại sao mình không thể làm tốt hơn nữa.

Đương nhiên, rất thỉnh thoảng thôi, cũng có những lúc tôi trở nên yêu thích chính bản thân. Điều đáng tiếc là những quãng thời gian ấy sẽ không kéo dài, và tôi cũng chẳng biết phải làm thế nào để khiến quãng thời gian ấy quay trở lại.

Tuy vậy, tôi lại biết rất rõ những khi tôi cố yêu lấy bản thân mà không được. Đó là khi tôi làm những người thân thiết đau lòng, khi tôi không thể thẳng thắn với con người tôi. Đó là khi tôi lừa dối người khác, hoặc khi tôi lừa dối chính mình thì những khoảnh khắc thích thú ấy lại càng rời xa hơn nữa.

Khi tự bản thân dằn vặt với những hối hận, tự trách vì lỡ làm người khác đau lòng, khi trong lòng tự tha thứ cho bản thân vì đã dối lừa mình, khi không giấu giếm sự nghèo khó, thiếu thốn mà sẵn sàng thể hiện ra bên ngoài không chút hổ thẹn. Tôi tin rằng phải đến lúc ấy tôi mới có thể chuẩn bị đủ tâm lý để cảm thấy hài lòng với bản thân.

Hwaam năm ấy

Tuyết tưởng đã ngừng

lại rơi xối xả

Tôi định gói ghém đồ đạc trở về nhà

nhưng tay lại buông xuôi.

Mukho năm ấy

Tôi tìm đến nơi ấy vì muốn sống

và để cố thử tiếp tục sống.

Nơi xưa cũ thân quen

giờ hóa ra xa lạ.

Mukho.

Hay là

nơi đây.

Uống rượu ban trưa

Mỗi lần gặp gỡ bạn bè, tôi lại phàn nàn với họ rằng mùa đông năm nay sao chẳng giống mùa đông, chỉ riêng so với mùa đông năm ngoái thôi đã chẳng bằng được một góc rồi chứ đừng nói đến các mùa đông năm khác. Mùa đông ít ra đi đường phải được lún sâu bàn chân xuống tuyết, ít ra phải có gió lạnh thổi đến buốt cả đầu, như thế người ta mới có cơ hội mượn cớ trời rét để mà uống rượu mạnh chứ. Lý do khiến tôi cằn nhằn liên tục là thế đó, chẳng phải vì lãng mạn hay điều gì đẹp đẽ cho cam.

Thế rồi chỉ qua mấy ngày đầu tháng Giêng, thời tiết đã hoàn toàn thay đổi. Những bông tuyết khổng lồ cùng cái lạnh cắt da cắt thịt lần lượt tìm về. Đường lớn thì còn được dọn tuyết, chứ ở trong những con ngõ nhỏ, đường đóng băng hết thì những người đi ô tô riêng chỉ có nước nghỉ làm ở nhà. Quãng đường hơn 20 phút từ nhà ra ga xe lửa, một nửa đầu buốt giá vì gió lạnh, nửa còn lại nhức âm ỉ vì bữa rượu đêm qua.

Nghĩ lại mới thấy từ hồi được pháp luật cho uống rượu, khoảng hai mươi tuổi cho đến bây giờ, không lúc nào tôi tránh xa được rượu chè. Không phải vì nhờ rượu mới đi qua được những quãng thời gian khó khăn, hay nhờ rượu mới trở nên thân thiết được với người lạ. Chỉ đơn giản là vì tôi thích rượu mà thôi.

Mùa xuân thì uống vì vui, mùa hạ uống cho bớt nóng, mùa thu uống cho đỡ buồn, mùa đông lại uống cho bớt hiu quạnh. Hơn nữa, rượu mà được uống cùng những người thương quý lại càng ngon. Mà bạn rượu cũng có nhiều loại.

Uống rượu với bạn văn học là một cách thăm hỏi lẫn nhau. Thông thường sẽ rủ nhau đi ăn cơm nhưng thực chất sẽ chẳng cơm nước gì mà thể nào cũng lại uống rượu ngay giữa ban ngày. Trong tập thơ Ba mươi, tiệc tùng kết thúc của nhà thơ Choi Young Mi có một câu mà mỗi lần tôi cùng bạn bè uống rượu ban ngày thường hay nhắc đi nhắc lại “Uống rượu ban ngày chẳng thể say”. Thế rồi cứ ngồi uống đến nửa đêm, thậm chí có hôm sang cả ngày mới, ai nấy đều say mèm. Chủ động gặp ban ngày để tránh rượu chè rồi cũng chẳng được tích sự gì.

Dù có tiếp tục làm trong lĩnh vực văn học hay không, sống đến ngày hôm nay, hiện thực đã khiến chúng tôi tự động từ bỏ nhiều điều, và cũng cam chịu nhiều chuyện. Tất nhiên chẳng ai bắt ép, là chúng tôi tự sống theo cách mình muốn, nên cũng chẳng dám phàn nàn gì nhiều. Thế nhưng đôi lúc khi con đường phía trước trở nên mịt mờ không biết phải đi theo hướng nào, được cùng ngồi uống chén rượu, sẻ chia cùng người bạn đang ở cùng trong hoàn cảnh với mình, cũng cảm thấy được an ủi phần nào.

Trong thế gian rộng lớn này, vì có rượu nên nhiều lúc tuổi tác sinh học chẳng còn quan trọng nữa. Trong số những người bạn rượu của tôi đôi khi có những vị còn nhiều tuổi hơn cả bố mẹ tôi. Nếu uống rượu với bạn bè vui vì thoải mái, thì uống rượu với những người bạn lớn tuổi này, tôi vui vì học hỏi được rất nhiều điều.

Tôi đã được học về mỹ thực từ một người thầy từng sống ở Namhyun-dong, giờ đã trở thành cố nhân. Thầy đặc biệt thích ăn các loại cá và hải sản. Lúc đó, kẻ chỉ biết đến những loại phổ biến như cá bơn, cá quân, hải tiêu hay hải sâm là tôi có cảm giác như đang được đứng bên ngoài cửa sổ ngó trộm vào một thế giới hoàn toàn mới mẻ.

Tôi còn được học về rượu mạnh và những hàng quán vỉa hè từ một người thầy mà dạo này tôi vẫn thường xuyên gặp. Thầy sinh ra ở Jongro và cả cuộc đời chưa từng chuyển đi nơi nào khác. Seoul trong tôi là Jongro, là Euljiro và Chungmuro, trải dài đến tận Seongbuk-dong.

Có lẽ là tại một quán ăn kiểu Nhật nào đó ở Hyehwa-dong. Tôi gặp thầy khi vừa trải qua một chuyện buồn đến mức không cách nào tự mình cáng đáng nổi. Chắc thầy cũng đã nghe nói đến chuyện không vui của tôi, nhưng thầy không nhắc một lời nào về chuyện đó. Khi mỗi người đã gần cạn một chai rượu mạnh, thầy trầm ngâm một hồi lâu rồi nói.

“Cuộc sống này lúc nào cũng lạ lẫm nhỉ? Vất vả nữa nhỉ? Nếu có điều gì gọi là may mắn, ấy chính là được già đi. Được già đi không có nghĩa là cuộc đời để yên cho ta sống, nhưng ít nhất nó cũng không ép uổng ta quá nhiều đến mức không thể sống nổi.”

Lời thầy dạy không chỉ an ủi được tôi lúc đó, mà mãi về sau này mỗi giai đoạn khó khăn của cuộc đời đều khiến tôi nhớ về câu chuyện ngày hôm ấy. Những lời trầm ấm của thầy cứ vang lên tự nhiên như cơn thèm rượu mỗi buổi chiều mưa rơi không dứt, hay như cơn thèm một ngụm nước lạnh buốt vào buổi sáng sau một đêm uống rượu say mèm.

Nơi hoang phế trong tim

“Không đặt bàn chân mình lên dấu chân của người yêu, không tặng giày cho người mình yêu thương, khi bước vào phòng không giẫm lên ngưỡng cửa, không cắt kéo vào không khí, đêm đến không huýt sáo, cắt móng tay móng chân vào ban ngày, không viết tên người bằng chữ màu đỏ, không ăn canh rong biển trước kỳ thi quan trọng…”

Ngẫm lại mới thấy, có những điều mê tín mà tôi tuyệt đối tin tưởng và làm theo, dù chẳng biết ai là người nghĩ ra những điều ấy. Vậy nhưng, có những người đáng lẽ ra phải tin tưởng mà tôi lại cứ ôm mãi mối nghi ngờ trong lòng.

Mà đâu chỉ với người ngoài. Trong cuộc sống có biết bao nhiêu giây phút ta chẳng thể tin tưởng nổi chính bản thân. Dường như càng tin tưởng bao nhiêu lại càng nhận về bấy nhiêu thương tổn.

Đối với tôi, “lòng tin” vẫn là thứ cảm giác trừu tượng và mơ hồ nhất trong số những thứ cảm xúc ta có được trong cuộc sống. Sự trừu tượng và mơ hồ này không phải là linh tính xấu sợ người mình vẫn tin tưởng sẽ có ngày phản bội lại mình, mà là nỗi bất an luôn thường trực, rằng lòng tin của mình rồi sẽ có ngày sẽ trở nên cũ kỹ, mệt mỏi, phai màu.

Suốt thời gian qua tôi đã tin tưởng quá nhiều lời nói, quá nhiều con người, và quá nhiều thời gian. Trong đó có những lời nói không hề đổi thay, có những con người vì lòng tin mà gắn bó với tôi nhiều hơn, và có những quãng thời gian giống hệt như dự định. Đương nhiên những điều khiến lòng tin của tôi sụp đổ, tan vỡ vẫn nhiều hơn. Những trái tim bị dấu chân người ngang nhiên giẫm đạp, đều trở thành hoang phế.

Thế nhưng từ nơi hoang phế này, tôi vẫn dựng lên những niềm tin mới. Tôi tin rằng niềm tin sẽ không nảy sinh từ những nơi tươi sáng, rõ nét, mà sẽ bắt đầu từ nơi tối tăm, mờ mịt. Màn đêm qua đi, ánh dương sẽ trở về. Còn điều gì có thể đẹp hơn niềm tin đâm chồi trở lại từ trong trái tim hoang phế?

Cánh đồng ký ức

Ngày trước, tôi có sở thích tìm kiếm các bài báo giấy. Từ các bài đăng về các sự kiện đến các nhân vật nổi tiếng, thậm chí cả quảng cáo và các poster phim điện ảnh. Những bài báo xưa cũ cho đến tận bây giờ đối với tôi vẫn còn vẹn nguyên sự hấp dẫn. Ở một góc trên mặt báo có tiểu mục Chuyển động sân bay cũng rất thú vị.

Mục Chuyển động sân bay có ghi danh sách những người xuất nhập cảnh cùng với mục đích cụ thể và thông tin chuyến bay của họ. Thời điểm đó, những người dân bình thường vẫn bị giới hạn xuất cảnh nên những cái tên xuất hiện trong mục Chuyển động sân bay phần lớn là các quan chức cấp cao của chính phủ, chính khách hay nghệ sĩ.

Một ngày trước lễ Giáng sinh, tôi ngồi đợi chuyến bay của mình trong không khí vô cùng tất bật đông đúc ở sân bay. Tôi chợt nghĩ vẩn vơ, nếu bây giờ vẫn còn tiểu mục Chuyển động sân bay trên báo thì sẽ ra sao nhỉ? Có lẽ ở phần Mục đích xuất cảnh, tôi sẽ viết vào đó rằng: “chạy trốn giá lạnh”.

Không có quá nhiều việc có thể làm khi ngồi trong một chiếc máy bay ở độ cao lên đến mười ngàn mét.

Thông thường chỉ có thể ngồi ngẩn ra xem một bộ phim vẫn chưa có dịp xem, cố ngủ một giấc chập chờn, lật qua lật lại vài tờ tạp chí hãng hàng không chuẩn bị sẵn trên máy bay, hay đành đứng lên đi vệ sinh sau một hồi nhịn mãi không được. Sau đó sẽ đến màn phiền phức nhất là trình bày với tiếp viên hàng không về loại nước muốn uống, chọn một trong hai loại cơm trộn gà hay cơm trộn bò.

Để thoát khỏi vòng quay đơn điệu ấy, tôi sẽ mua một chai malt whisky con con trong quầy hàng miễn thuế mang theo lên máy bay, uống từng ngụm nhỏ để tránh mùi rượu bay ra xung quanh. Tôi chợt nhớ đến những chú chim di trú khi đổi mùa sẽ bay suốt mấy ngày trời không nghỉ, giống chim càng lớn thì càng bay cao. Và nghĩ mãi không ra dòng chữ em viết trên trang bìa cuốn nhật ký của mình là “Ánh nắng xuân ngắn ngủi” hay “Ánh nắng dài trong mùa xuân ngắn ngủi”.

Nếu suy nghĩ quá lâu về thời gian, không gian mênh mông sẽ thấy bị choáng ngợp. Nhưng giây phút này, tôi chỉ thấy bình yên như đứng trước cánh đồng bao la.

Một hòn đảo nhỏ trên Thái Bình Dương nơi màu trời hòa vào với màu nước biển làm một. Trước khi máy bay hạ cánh xuống nơi ấy, à không, chẳng cần phải đi xa đến thế, tôi đã được dạo chơi rất lâu trên cánh đồng ký ức rồi.

Bức thư đến từ Haenam

Mẹ gửi cải thảo lên trước rồi.

Qua mùa đông con về nhà nhé.

Mẹ chẳng có gì cho con

nhưng con về rồi, mẹ sẽ ôm con một cái thật chặt.

Tiếng khóc

Thích một ai đó

nhiều lúc cũng giống như tiếng khóc.

Không thể khiên cưỡng bắt đầu

cũng chẳng thể ngừng lại theo ý mình.

Cứ thế chảy trôi

và lộp độp rớt xuống.

Bậc thang lên gác thượng

Hơi thở nóng rực vỡ òa ra. Như thể đêm qua vài lần khóc mà chẳng khóc được đến tận cùng, nước mắt cứ thế rơi xuống nơi thẳm sâu nào không rõ. Càng đi lên cao mọi vật trước mắt càng trở nên trắng xóa, có lẽ là do ảo giác của ta. Nhưng sự thật là khi mở cánh cửa sân thượng, bầu trời đây đó lác đác một màu nhợt nhạt xanh xao.

Thầy Kim, người viết tiểu thuyết

Tôi gặp thầy Kim - một tiểu thuyết gia vào khoảng mùa đông năm hai mươi lăm tuổi. Hôm đó là ngày đầu tiên cả tôi và thầy cùng đến làm việc tại một nhà xuất bản nhỏ ở Hyehwa-dong Rotary. Lúc đó, thầy Kim vốn là giáo sư đại học về hưu nhận làm chủ biên cho một tờ tạp chí văn học chuẩn bị xuất bản số đầu tiên, còn tôi thì vừa giải ngũ và quyết định đến đó làm biên tập.

Ấn tượng đầu tiên của tôi về thầy là một người vô cùng khó tính. Thầy không bao giờ bắt chuyện trước, và nếu tôi có điều gì cần hỏi thì thầy cũng trả lời hết sức ngắn gọn. Cách nói năng thận trọng cùng giọng nói trầm của thầy khiến tôi dù chẳng làm gì sai nhưng lúc nào cũng run như cầy sấy. Hơn nữa, một bên con ngươi mắt thầy sâu thăm thẳm và ánh lên một màu xanh lạnh lẽo. Hàng lông mày dài và đen như màu tóc hòa hợp với đôi mắt xanh đậm ấy đến mức khiến tôi chẳng bao giờ dám nhìn thẳng vào mắt thầy.

Thế rồi, qua vài dịp được ngồi uống với nhau vài chén rượu, cuối cùng chúng tôi cũng trở nên thân thiết hơn. Cứ thế chén tạc chén thù, dù chẳng nói được chuyện gì nhiều mà đã thấy thời gian qua tự bao giờ. Thầy ghét cái cách tôi quay mặt đi chỗ khác để nâng chén lên uống(*), nhưng tôi lại không bỏ nổi thói quen, lần nào nâng chén lên cũng quay mặt sang một phía. Thành ra chỉ có một buổi rượu thôi mà tôi cứ lặp đi lặp lại lỗi ấy không biết bao nhiêu lần. Mỗi lần như thế, thầy lại cười nói “Cậu Park, không phải giữ ba thứ lễ nghĩa ấy làm gì, cứ uống thoải mái là được”.

Từ đó, hầu như ngày nào chúng tôi cũng ngồi với nhau, uống rượu nhiều hơn nói chuyện. Ban đầu chỉ là rủ nhau đi ăn trưa, thế rồi nhiều khi bữa trưa kéo dài đến tận tối mịt. Những hôm tuyết rơi, chúng tôi còn đi bộ từ Hyehwa-dong đến tận Seongbuk-dong chỉ để uống với nhau vài chén. Những ngày có hẹn với người khác vào buổi tối, không có nhiều thời gian rảnh rỗi, chúng tôi lại hẹn nhau ra quán cóc ở khu đất trống phía dưới cầu vượt Hyehwa mà bây giờ đã bị phá dỡ, mỗi người làm một chai soju cùng đĩa hải sâm hay bào ngư thái mỏng rồi mới chia tay. Tất nhiên những lần hứa rồi không đến được vẫn nhiều hơn những lần giữ đúng hẹn.

Nhiều khi ngày nghỉ thầy cũng gọi tôi đến nhà thầy ở gần ga Sadang, hay tôi cuối tuần nào không có hẹn cũng gửi cho thầy một tin nhắn “Hôm qua vẫn mùa đông mà hôm nay đã sang xuân rồi. Ý thầy sao ạ?”

Những cuộc trò chuyện của chúng tôi luôn rất thú vị bất chấp khoảng cách tuổi tác lên đến hơn bốn mươi năm. Thầy thường hay kể cho tôi nghe chuyện về thời niên thiếu của thầy, chuyện về giai đoạn mới chập chững bước vào văn đàn vào khoảng năm 1960, hay chuyện về những nhà văn giờ đã qua đời. Thế rồi nếu thấy mình đã nói dài quá rồi, thầy sẽ ngừng kể để quay sang hỏi tôi chuyện nọ chuyện kia.

Phải phối hợp hài hòa thời gian mình nói và thời gian lắng nghe đối phương thì mới có thể tạo ra được một cuộc đối thoại thú vị. Tôi đã học được điều đó từ thầy. Tôi trả lời những câu hỏi của thầy về gia đình, về chuyện yêu đương, về chủ đề thơ tôi muốn viết, về âm nhạc và những bộ phim tôi thích. Từ những câu chuyện đó, tôi thường xuyên bị thầy phát hiện ra những điều ngốc nghếch, vụng về ở bản thân mình.

Có một việc khiến tôi thích thầy hơn nữa. Lúc đó ở nhà xuất bản có một nhà ăn chuẩn bị bữa trưa cho nhân viên. Bữa trưa ở đó thường chỉ loanh quanh các loại cá như cá lù đù, cá thu, cá hố hay cá thu vạch. Mỗi bữa mỗi người được gắp cho một khúc cá như thế. Hồi đó có một nhân viên phòng kế toán mới vào làm chưa được bao lâu bị dị ứng không ăn được cá, mà thầy lại đặc biệt thích cá. Lần nào thầy cũng thay chị ấy ăn món cá mà chị chẳng bao giờ buồn đụng đũa. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất là lần nào thầy cũng hỏi đi hỏi lại mấy lượt “Cô không ăn cái này phải không?”

Cứ như thế cho đến khi chị ấy nghỉ việc, mỗi lần ăn trưa thầy đều hỏi kỹ xem chị có đồng ý không rồi mới cầm đĩa cá về trước mặt mình ăn ngon lành, không để thừa lại chút nào. Tuy là việc quá sức nhỏ nhặt và tự nhiên, nhưng tôi thực sự thích thái độ của thầy, dù đối phương có là ai đi chăng nữa cũng không bao giờ đánh mất sự tôn trọng, phép lịch sự.

Mùa xuân năm năm trước, thầy đã ra đi. Ba tháng trước khi thầy về với đất, khi gặp thầy lần cuối, thầy đã nói với tôi rằng thầy bị đau lưng. Thầy bảo sáng hôm sau thầy phải đến phòng khám Đông y nên không uống được nhiều và đứng lên trước, tôi còn đi theo bắt taxi cho thầy và chào tạm biệt thầy. Lần đó đã trở thành lần cuối cùng.

Về sau tôi được nghe kể lại, vì chứng bệnh đau lưng chữa mãi không khỏi mà thầy phải chuyển hết bệnh viện này đến bệnh viện khác, rồi cuối cùng đột ngột bị nhận án tử bởi căn bệnh ung thư. Kể từ sau đó, thầy không gặp ai khác ngoài gia đình, một mình chuẩn bị cho cái chết.

Đứng trong nhà tang lễ, tôi bối rối chẳng biết phải làm gì. Trong mắt gia quyến cũng như quan khách trong văn đàn đến viếng, tôi không khác gì đứa cháu nhỏ của người vừa qua đời. Tôi chẳng thể ngồi đó suốt đêm, cũng chẳng thể về nhà với nỗi đau dâng nghẹn trong lòng. Cuối cùng, tôi bỏ ra ngồi bên ngoài sảnh nhà tang lễ. Cho đến rạng sáng hôm sau, khi buổi lễ kết thúc và thầy được đưa về Byeokje, tôi cứ nghe đi nghe lại mãi bài “Tạm biệt” của Sanollim.

Rất lâu trước đây, trong một quán sushi ở Sadang-dong, thầy đã hỏi tôi bài hát tôi thích nhất là bài nào, và tôi đã nhắc đến tên bài hát đó với thầy. Bài hát bắt đầu bằng câu “Tạm biệt bạn đáng yêu của tôi, nếu tiếng còi tàu vang lên ở phía xa, hãy khóc đi nhé, một mình trong đêm tối không ai hay biết”. Và kết thúc bằng câu “Tạm biệt tình yêu bé nhỏ của tôi, nếu những vì sao phía xa kia tỏa sáng, hãy kể chuyện đi nhé, rằng em vừa khóc vừa bước đi, rất xa rất xa, một mình không ai hay”.

(*) Người Hàn Quốc có thói quen quay mặt sang một phía khác khi nâng chén uống rượu để thể hiện sự kính trọng với người đối diện.

Hyehwa-dong năm ấy

Tôi nhớ con đường mùa xuân ở Mokho, ở Tongyeong

nhưng chẳng thể đến được, nên đành lên đường đi về Hwegi.

Ấy vậy mà Hwegi cũng chẳng đến được, đành từ Hyehwa quay lưng trở lại.

Một mình độc bước trong đêm.

Những thanh âm

Những điều phải bắt đầu bằng âm thanh, những điều kết thúc bằng âm thanh, cử chỉ, mỗi lần cơn ho dâng đầy trong họng, đất nước của những trái tim nghèo nàn, vào khoảng ấy, chai lớn và nước tràn, giấc ngủ sâu, da thịt, giấc mơ nối tiếp giấc mơ, bước vào, mặc thêm một lớp áo ngoài, thói quen, hành vi, bất an, cuối hạ, con suối, bát mì, ở cạnh bên nhau, mặt đất đóng băng, hoa mào gà, sắc màu, mùa mưa, bức tường, đêm, cây nhục đậu khấu, la hét, Haenam, Gumi, nhà ga, viên gạch, dư ảnh, vừa đi vừa khóc, hẹn ước, lơ mơ, vội vàng, chiếc nồi, lộ phí, bệnh tật, radio, tấm lưng, vuốt ve, quán trọ, tăm tối, phác họa, buổi tối ở trần gian, nơi nắng chiếu, giữa đêm đen, ca sĩ, tránh né phụ nữ, người bước đi, chảy xuống, tấm lịch, tờ giấy, bỗng tò mò về chuyến ra đi, ảm đạm, thanh âm lạ lùng, màu xám, ngày mạt phục, cha, dễ dàng, không quay trở về, giá đỡ, vách núi, giống nhau, sấm, gỗ dán, gạo nếp, suốt cả ngày, em nói bao giờ nhỉ, lặng lẽ quay đầu, ngọn đồi, nỗi buồn không phải nỗi buồn, ánh mắt trong ánh mắt, sợi dây, nghiêng, gần như ngã mà lại không ngã, thở dài, cầu thang, giấc mơ với đôi mắt đau, không biết tên, âm thanh không vang lên, hiu hiu, im lặng, lần đầu nhìn thấy, gáy, của em.

Mối quan hệ

Trong cuộc sống, nhiều lúc những vấn đề khiến ta mệt mỏi nhất lại xuất phát từ mối quan hệ giữa con người với con người. Có những vấn đề nảy sinh từ các mối quan hệ gia đình, bạn bè hay cuộc sống công sở, nhưng điều khiến trái tim ta nhức nhối nhất chính là vấn đề nảy sinh từ mối quan hệ yêu đương.

Khi tình cảm của ta dành cho người lớn hơn tình cảm của người dành cho ta, đó là lúc ta mắc bệnh yêu đơn phương. Thứ tình yêu này giống như một cơn sốt. Từ lúc phát bệnh đến lúc hồi phục, tất cả đều do ý chí của ta điều khiển. Yêu đơn phương là thứ tình cảm ta đã trải qua không biết bao nhiêu lần từ nhỏ đến giờ. Càng có kinh nghiệm nhiều bao nhiêu thì việc điều chỉnh cảm xúc càng bớt khó khăn bấy nhiêu.

Nhưng vấn đề khiến ta đau đầu hơn cả tình yêu đơn phương ấy là khi tình cảm của đối phương dành cho ta lớn hơn tình cảm của ta dành cho người ấy. Khi đó, nghĩ về người ấy sẽ chỉ khiến ta cảm thấy một mối nặng nề khó xử vô cùng.

Ngược lại, khi ta và người cùng dành cho nhau một thứ tình cảm đặc biệt, mối quan hệ của hai người sẽ chuyển sang thế giới của hẹn hò và yêu đương. Ở bên trong thế giới hẹn hò và yêu đương đó, ta sẽ thấy không còn nơi đâu có thể hạnh phúc, dịu dàng và tươi đẹp hơn nơi đây. Nhưng thật không may, cái thế giới được đắp lên bởi hàng ngàn lớp bất an gọi là cảm xúc này không hề ổn định, và chẳng bao giờ vĩnh cửu. Và rồi chúng ta sẽ phải đối mặt với cái chết của mối quan hệ này.

Tôi đã từng giữa đêm khuya gửi tin nhắn hay gọi điện cho người yêu cũ, hoặc ngược lại. Tình trạng như thế này thường được người ta gọi là “lưu luyến”, nhưng thực ra không phải như vậy. Chỉ là khi đó mối quan hệ vẫn chưa chết hẳn, những hành động này chỉ là quá trình để cho mối quan hệ đó được chết hoàn toàn mà thôi.

Nhắm mắt lại nghĩ về thời điểm hạnh phúc nhất, tôi nhìn thấy nụ cười đẹp hơn hết thảy của người tôi từng yêu. Và tôi nhìn thấy bóng dáng mình lung linh phản chiếu trong đôi mắt em.

Có khi điều tôi nhung nhớ nhất không phải người tôi đã từng yêu trong quá khứ, mà chính là hình ảnh bản thân mình khi ấy, dành trọn vẹn trái tim tha thiết yêu một người.

Hồi âm

Ngày mai khi ánh sáng ban ngày vừa rọi xuống

những điều dịu dàng nhất của mình

anh sẽ gửi cho em xem.

Em đọc một hồi

gấp kỹ lại rồi

mà vẫn cứ muốn mở ra hoài xem lại

Anh chỉ mong có vậy thôi.

Thời đại của tình yêu

Đồng bằng

Chính xác vào mùa đông mười năm trước, tôi đã đọc Rừng Na Uy (NXB Munhaksasang, 1989). Lúc đó tôi đang ở trọ tại một thành phố nằm trên vùng đồng bằng rộng lớn. Ở nơi này, tôi tốn nhiều thời gian hơn cả cho việc đi bộ, nhiều hơn cả việc đọc sách. Hồi đó, tòa nhà tám tầng có cửa hàng đồ ăn nhanh và bệnh viện ở gần bến xe là tòa nhà cao nhất. Và quán trọ tôi lưu lại ở ngay bên cạnh tòa nhà đó.

Dù ở nơi đâu trong thành phố, chỉ cần ngước lên là có thể nhìn thấy tòa nhà tám tầng. Ở bên cạnh tòa nhà ấy có một điểm lợi là dù tôi có đi đến nơi nào đi chăng nữa cũng không lo lạc đường không tìm được lối về. Nhưng chỉ vì tin tưởng vào điều đó nên một đôi lần lỡ đi quá xa, bước chân đã mệt mỏi quá rồi mà vẫn phải tìm đường quay về quán trọ. Không phải tôi đi bộ vì một lý do gì đặc biệt, chỉ là đi trên đồng bằng mang lại một cảm giác rất khác.

Quán trọ nơi tôi nghỉ lại có một tấm biển ngay trước lối ra vào ghi rất to dòng chữ “Phòng tháng”. Hình như nếu thanh toán trước một tháng tiền trọ thì chủ nhà sẽ giảm giá tiền phòng đến hơn một nửa. Tôi dù đã đoán ra nhưng vì quá thích cái tên “Phòng tháng” nên quyết định tìm chủ nhà để hỏi về ý nghĩa cái tên này. Chú chủ nhà đang lơ đãng ngồi xem ti vi, tôi bèn vào bắt chuyện: “Cháu thấy có hộp Albumin ở cạnh cái gạt tàn, có phải chú có vấn đề gì về gan không ạ?” Rồi tôi lân la hỏi sang chuyện cái tên “Phòng tháng”. Nói chuyện qua lại một hồi, tôi được nghe kể về một câu chuyện hết sức ấn tượng.

Không lâu trước khi tôi đến, quán trọ đã có một sự vụ nho nhỏ xảy ra. Có một cô gái trẻ muốn thuê căn phòng trả tiền theo tháng để viết văn. Vốn dĩ chú chủ nhà cũng hơi băn khoăn khi để một cô gái trẻ thuê phòng ở một mình trong thời gian dài như thế, nhưng thấy cô chỉ gọi đồ ăn sẵn giao về, vài ngày mới đi ra siêu thị một lần nên chú cũng yên tâm phần nào. Cô gái không ở đó đủ một tháng, đến ngày thứ hai mươi tư cô đã gói ghém đồ đạc rời đi khỏi quán trọ.

Nhưng người ta nói cô không ra khỏi đó một mình. Cô rời đi cùng người bạn trai đang trong thời gian nghĩa vụ tại một doanh trại quân đội ở gần đó. Bạn trai của cô xin ra ngoài một đêm rồi vì lý do nào đó mà không trở về doanh trại nữa. Anh ta đã ở cùng với người bạn gái trong suốt hai mươi tư ngày. Sau đó, anh ta lập tức đến tự thú ở phòng cảnh sát quân đội, còn cô gái thì trở về quê nhà.

Tôi trở về phòng, nghĩ ngợi về quãng thời gian hai mươi tư ngày họ đã trải qua cùng nhau. Nếu tính theo tục phát tang ba ngày như bây giờ thì đó là quãng thời gian đủ để người ta chết đến tám lần. Hai, ba ngày đầu tiên của bọn họ hẳn sẽ đầy ắp bất an. Đến ngày thứ tư, thứ năm, có lẽ họ sẽ dành thời gian quấn quýt bên nhau như bao nhiêu các đôi uyên ương trẻ tuổi khác. Khoảng hơn một tuần trôi qua, họ sẽ thờ ơ với nhau như thái độ của chúng ta khi đưa mắt nhìn những điều luôn hiển hiện bên cạnh mình. Hẳn họ sẽ muốn ăn thịt nướng trên than củi và cả một bát canh cá thịt trắng ngọt thanh.

Khi nửa tháng đã trôi qua, họ sẽ có cảm giác căn phòng của mình bay lơ lửng trong vũ trụ như một không gian không trọng lực. Hai mươi ngày trôi qua, nỗi bất an lại quay trở về, và có lẽ thêm cả nỗi chán nản mệt mỏi nữa. Và đúng vào ngày thứ hai mươi tư. Đó là lúc họ buộc phải ra khỏi căn phòng, và tôi cũng bước ra khỏi trí tưởng tượng của mình. Tất cả chúng ta đều đã quá mệt mỏi rồi.

Những đoạn gạch chân của người khác

Ngày hôm sau, tôi ghé qua hiệu sách duy nhất trong thành phố. Họ cũng có bán sách mới, nhưng sử dụng phần lớn không gian trong cửa hàng để làm nơi cho thuê sách và video. Tôi đến khu vực cho thuê, nhấc lên đặt xuống không biết bao nhiêu lần những cuốn tiểu thuyết của Murakami Haruki mà cho đến giờ vẫn chưa kịp đọc.

Thời sinh viên, thỉnh thoảng ngồi uống rượu với bạn bè cùng khoa văn học, đôi lúc chúng tôi cũng bàn tán về tiểu thuyết của Haruki. Phần lớn những lời bình luận đều là “tiểu thuyết diễm tình ba xu”, “hời hợt quá”. Thế rồi nếu có một ai đó là fan của Haruki xuất hiện thì bữa rượu hôm đó sẽ kéo dài đến bất tận. Đương nhiên những kẻ không đọc tiểu thuyết như tôi sẽ ngồi một góc vừa hỏi “Trên đời này lại còn có thứ tình yêu hạng nhất nữa cơ à?” vừa nhá cá khô hay râu mực đến ê cả hàm.

Tôi cầm cuốn tiểu thuyết Rừng Na Uy của Haruki trong quầy sách cho thuê mang ra bàn tính tiền. Tôi định thuê dài dài khoảng mười ngày thì chủ hiệu sách bèn khuyên tôi thà mua luôn sách mới còn hơn. Suốt thời gian qua cuốn sách ấy đã bị bao nhiêu người nhấc lên đặt xuống rồi, vả lại đằng nào tuần sau sách mới cũng về, nên ông ta đã bán cuốn sách ấy cho tôi với giá chỉ bằng tiền thuê.

Về đến phòng mở sách ra mới thấy bên trong bẩn hơn nhiều so với tôi nghĩ. Ngoài những vết cà phê dây ra còn có những đoạn gạch chân hay ghi chú bình luận rải rác ở khắp các trang sách. Tôi không đọc sách trước, mà bắt đầu tìm đọc những đoạn gạch chân của những người trước đây đã từng đọc cuốn sách này.

Sinh ra và chết đi từ âm thanh

“Có một số người bắt đầu tình yêu từ những điều cực kỳ nhỏ nhặt, hoặc tầm thường. Nếu không phải từ đó thì tình yêu đã không bắt đầu.”

Rừng Na Uy, trang 130

Khởi đầu và kết thúc của tình yêu không bao giờ rõ ràng. Ta có thể tổ chức kỷ niệm ngày bắt đầu yêu, một trăm ngày, một năm, hay một ngàn ngày, nhưng để ghi nhớ được ngày đầu tiên tình yêu chớm nở quả không phải việc dễ. Phần lớn tình yêu đều nảy nở trong tim từ rất lâu trước khi chúng ta nhận ra, vì thế nên việc yêu đương luôn bắt đầu muộn hơn tình cảm trong lòng một bước.

Chuyện chia tay lại càng phức tạp hơn. Có nhiều trường hợp mọi cảm xúc đã hết nhưng vẫn không thể chia tay. Ngược lại cũng có nhiều người chia tay nhau khi vẫn còn yêu thương. Có thể người ta sẽ cảm nhận thấy những dấu hiệu nào đó báo hiệu cho sự bắt đầu hay kết thúc của tình yêu, nhưng giống như một câu trong tiểu thuyết, điều đó sẽ “bắt đầu từ những điều cực kỳ nhỏ nhặt, hoặc tầm thường”.

Đối với tôi, điều đó chính là âm thanh. Tôi biết mình đã yêu khi tiếng bật cười, tiếng ngân nga theo một bài hát nào đó, thậm chí cả tiếng ho khan của người ấy cũng khiến tôi thấy thật thân thương. Ngược lại, khi giọng nói đặc biệt của riêng người ấy, hay tiếng người ấy hát, tiếng nhai thức ăn đều khiến tôi cảm thấy khó chịu, là tôi biết tình yêu sắp đi đến hồi kết.

Thay đổi thất thường

Trong thế giới tình yêu, cách người ta nghe thấy âm thanh rất khác. Buổi tối qua đi, bóng đêm ùa về với một tốc độ khác. Con đường trở về nhà cũng khác, không khí se lạnh khi mở cửa sổ vào sáng sớm cũng khác. Món ăn mình vẫn ăn một mình suốt từ trước đến nay mà giờ đây phải ăn một mình cũng mang lại cảm giác khác lạ. Ánh mắt ngắm nhìn người ấy khi ngủ say đang dịu dàng đến thế mà khi người ấy tỉnh giấc, cũng ánh mắt ấy mà đã đong đầy bóng tối tự bao giờ.

Những người đang yêu hẳn sẽ cảm nhận thấy rất nhiều biến đổi trong cả cơ thể lẫn tâm hồn mình. Bởi vậy nếu họ bị gọi là kẻ thất thường cũng là chuyện dễ hiểu. Cô gái tôi yêu vốn chẳng hề biết đến thứ cảm xúc gọi là ghen tuông, ấy vậy mà mới đây tôi đã phải đau lòng thấy cô run lên vì cơn ghen với quá khứ của tôi.

“Nếu bây giờ tớ nói với cậu rằng tớ muốn ăn bánh quy dâu, và cậu bỏ tất cả công việc để chạy đi mua bánh cho tớ. Thế rồi cậu vội vàng chạy về chìa ra trước mặt tớ: ‘Đây, bánh quy dâu đây, Midori’. Tớ sẽ nói ‘Hứ, bây giờ tớ không thèm cái này nữa rồi’, và ném phắt ra ngoài cửa sổ. Đó chính là thứ tớ muốn.”

Rừng Na Uy, trang 130

Sự thật

Tôi chợt nhớ đến ngày này hai năm trước, tôi mời một tiểu thuyết gia đàn anh mà tôi yêu mến về nhà chơi, chúng tôi sinh cùng ngày, nên hôm đó quyết định tổ chức chung một bữa tiệc sinh nhật. Tôi mua bia Pilsner tống đầy tủ lạnh, cậu em đến giúp nấu nướng lại mang theo một chai vang, đã thế anh lại mua đến thêm một chai rượu gạo cheongju. Ngày hôm đó, chúng tôi đã uống quên cả trời đất. Tôi nhớ hôm đó chúng tôi nói đủ thứ chuyện từ bóng chày, đến yêu đương, cắm trại, nhưng không nói chuyện về văn chương.

Cuối bữa rượu, tôi lơ mơ ngủ gật được một lúc rồi lại tỉnh dậy để tiễn anh về. Trên đường cùng nhau đi bộ ra đường lớn để bắt taxi về, anh đã nói với tôi một câu như thế này. “Anh nghĩ, trong tình yêu nếu cứ để một người nắm hết quyền hành trong tay là ắt có vấn đề.” Nghĩ đến lời anh nói lúc đó, tôi đọc đi đọc lại thật lâu đoạn văn được ai đó gạch chân dưới đây:

“Điều cô ấy tìm không phải cánh tay của tôi mà là cánh tay của ‘một ai đó’. Điều cô ấy tìm không phải sự ấm áp của tôi mà là sự ấm áp của ‘một ai đó’. Chẳng hiểu sao tôi không thể xóa đi cảm giác khó chịu bởi mình là mình chứ không phải ai đó khác.”

Rừng Na Uy, trang 55

Có thể người mà người đó yêu không phải là ta mà là “một ai đó” khác, đó là sự thật. Tình yêu dành cho ta lúc này đã từng được dành cho “một ai đó” trong quá khứ, hoặc sẽ được dành cho “một ai đó” ở tương lai sau này, đó là sự thật. Những sự thật này đều khiến trái tim những người đang yêu như chúng ta bị tổn thương.

Nhưng thật ra nếu thử suy nghĩ kỹ sẽ thấy ta cũng chẳng nên vì thế mà cảm thấy buồn phiền. Bởi người mà ta thật sự yêu thương không phải “một ai đó”, mà là hình ảnh của chính mình khi đang say đắm trong tình yêu.

Muốn được trở thành người duy nhất đối với người kia cũng có thể được gọi là “tình yêu”, và muốn trở thành người duy nhất đối với bản thân mình cũng chẳng thể được gọi bằng ngôn từ nào khác ngoài “tình yêu”.

Chân thật trong tình yêu

Người không ăn thịt và người không ăn được đồ tanh. Người uống nước trước khi ăn cơm và người dùng nước để súc miệng sau khi ăn cơm. Người mắc bệnh viêm gan B và người không có kháng thể viêm gan B. Người tốt nghiệp đại học và người không học hết nổi cấp hai. Người thích đọc truyện tiểu sử và người không bỏ lỡ một trận nào trong giải bóng đá Ngoại hạng Anh. Người đi shopping quên cả thời gian và người chậm rãi tản bộ trong con ngõ nhỏ. Người thích lướt ván trên con sông có đập chắn nước và người thích mở cuốn sổ tay trên bờ sông vào một ngày quang mây. Người sống trong gia cảnh nghèo khó và người sống với trái tim nghèo nàn. Người tin vào tình yêu và người tin vào con người.

Chúng ta đã vất vả xây đắp nên tình yêu giữa hai con người có quá nhiều khác biệt. Biết bao nhiêu những điểm khác biệt ấy khiến chúng ta vừa tự so sánh mình với người kia, vừa chịu đựng lẫn nhau, khiến tình yêu của chúng ta đau đớn biết bao nhiêu. Bắt đầu tình yêu với một ai đó là lúc ta buộc phải đối mặt với những điều sâu thẳm bên trong mình mà bấy lâu nay ta vẫn thường giấu giếm. Và sự thật là những điều thầm kín ấy sẽ gây ra những vết thương và lòng đố kị khắc sâu trong tâm hồn, khiến tình yêu của chúng ta trở nên cô đơn lạc loài.

Nhưng nếu chúng ta không khác nhau, thì tình yêu vốn dĩ đã không thể tồn tại. Tình yêu đâm chồi từ những điều khác biệt giữa ta và người, từ ngoại hình, tính cách, giọng nói đến cách cảm nhận về cuộc đời. Tôi không chắc những người tin rằng phải yêu hay cưới được một người có những tiêu chuẩn, hoàn cảnh sống, suy nghĩ giống với mình liệu có thể tìm được tình yêu của cuộc đời mình không.

“Khi một người chân thành yêu một người khác thì đó là lúc người ta không chỉ đối diện với sức nặng cái tôi của chính mình mà đồng thời còn đối diện với sức mạnh của xã hội bên ngoài. Dù đau lòng, nhưng phải nói rằng không phải ai cũng sống sót sau cuộc chiến ấy.”

Rừng Na Uy, trích Lời tác giả

Có quá nhiều định nghĩa về tình yêu, bởi vậy tất cả đều đúng và đều sai. Nhưng có một sự thật luôn đúng, rằng trên thế gian này có quá nhiều người đang yêu quá nhiều tình yêu khác nhau. Đó là lý do vì sao trên thế gian này vẫn còn rất nhiều tình yêu dành cho tôi, và dành cho em.

Phần 3

Đón xuân

Haenam Boseong Suncheon Yeosu Gwangyang Hadong Namhae Jinju Tongyeong Geoje Busan Jeju.

Cuối mùa đông dù ở nơi nào, niềm vui lớn nhất của việc đi về phía nam ấy chính là được đón mùa xuân trước tất cả.

Đi về phía nam ở giai đoạn này có thể được gọi là đi đón xuân. Có thể bạn sẽ nghĩ rằng cứ ngồi yên đợi rồi cuối cùng mùa xuân cũng đến, việc gì phải đi cả một chặng đường xa như thế chỉ để được gặp mùa xuân sớm hơn một chút. Đương nhiên nói vậy cũng không sai.

Thế nhưng nếu biết trước người mà ta vẫn hằng nhung nhớ sắp trở về sau một thời gian cách xa dài đằng đẵng, chẳng phải ta vẫn vội vã đi ra sân bay hay bến xe để đón người ấy hay sao?

Đi đón người ấy rồi, chẳng phải ta vẫn nghển cổ ra thật dài, hướng ánh mắt ra thật xa chờ đợi người ấy xuất hiện hay sao? Thế rồi khi chạm được ánh mắt người ấy, chẳng phải ta sẽ nở một nụ cười rạng rỡ hay sao? Giống như khi ánh nắng đầu tiên của mùa xuân bắt đầu chiếu xuống, ấm áp chan hòa.

Việc nhỏ và việc lớn

Dạo này tôi rất hay lấy tay đặt lên trán, như thể đám mây bồng bềnh che phủ đỉnh núi. Thỉnh thoảng có những ngày bị sốt nhẹ, khiến khi đặt tay lên trán, cảm giác ở trán còn rõ rệt hơn cảm giác ở lòng bàn tay. Khác với khi sờ tay lên mũi, khi đưa tay nắm bờ vai hay khi lấy tay gãi đầu gối. Khi đặt tay lên trán, dường như bàn tay đã cố thu nhỏ mình lại để nhường cảm giác ấy cho vầng trán.

Có lẽ điều này là do thói quen đã được chúng ta tạo nên từ rất lâu trước đây. Những bàn tay đặt lên trán thường không phải tay của chính mình, mà sẽ là bàn tay đầy yêu thương của một ai đó khác. Có lẽ bởi vậy ngược lại khi tự đặt tay lên trán mình, ta lại tưởng như vầng trán đó không phải của mình, mà thuộc về người ta yêu thương.

Cứ ngỡ mình vừa phát hiện ra điều gì lớn lao lắm, nhưng thực ra đây lại là một chuyện quá sức nhỏ nhặt. Mà tôi thì lại thích những chuyện vặt vãnh này. Ngọn núi trắng xóa sau một đêm tuyết rơi, cùng người yêu yên lặng ngắm ngọn núi phủ tuyết, ngâm bàn chân giá lạnh vào nước ấm, hít một hơi thật sâu rồi cảm ơn hoặc xin lỗi… Những việc nhỏ xung quanh ta nhiều đến nỗi không sao kể hết.

Thế nhưng sẽ ra sao khi những việc nhỏ nhặt này rời bỏ chúng ta? Cái cây đang xanh tốt bỗng một ngày bị chặt đi, mặt đất mất ngôi nhà và ngôi nhà mất người ở, dòng sông đang chảy xuôi bỗng bị chặn lại, sức lao động của con người không được công nhận là sức lao động, không thể cảm thấy thương cảm với cái chết của một con người…

Tôi cho rằng chúng ta hãy cứ nên để việc nhỏ ở nguyên vị trí của nó. Bằng không, chuyện rất lớn sẽ xảy ra. Bây giờ tháng Ba cũng đã trôi qua. Đối với người này sẽ là chuyện nhỏ, nhưng đối với người khác sẽ là chuyện lớn, rằng tháng Tư đang về.

Cánh hoa lại bay đi

Tháng Tư, khi gió tây thổi đến, những cánh hoa mơ trắng muốt rung rinh trong gió chẳng được bao lâu sẽ rụng rơi xuống nền đất xa lạ. Vậy nhưng chuyện đó giờ đây không còn làm anh buồn nữa.

Haengsin năm ấy

Đã từng nhận được từ con người là ghét bỏ.

Đã từng nhận được từ thời gian là thứ tha.

Đúng mùa

Mùa xuân vài năm trước, tôi quyết định đi về miền Nam mà trong đầu không có kế hoạch nào. Chỉ vì một chút niềm vui vì mùa đông dài đằng đẵng cuối cùng cũng kết thúc, và bởi lúc đó tôi vừa mới nghỉ việc ở công ty cũ, nơi đã làm việc một thời gian dài, nên tâm trạng có đôi chút trống trải, hoang mang.

Sáng sớm, tôi lái xe lên đường cao tốc. Đi qua Daejeon một quãng, có lẽ vừa đến Hamyang, tôi bèn hạ kính cửa xe xuống một chút cho thoáng. Không khí bên ngoài ùa vào mang lại cảm giác khác hẳn với Seoul. Không biết do tâm trạng, hay do nhiệt độ, độ ẩm thay đổi mà mùi hương mùa xuân vừa rõ rệt, vừa sắc nét bao trùm khắp không gian. Mùi ngọt ngào như hương lúa mới, mùi chua dịu như đôi má em bé lấm tấm mồ hôi đang say ngủ, mùi hăng nồng như lần đầu mở nút chai rượu tây ủ lâu năm. Thứ mùi hương không từ ngữ nào có thể miêu tả hết. Giá được là một người thợ làm nước hoa, tôi sẽ tạo ra một loại nước hoa mang hương sắc mùa xuân.

Buổi sáng, tôi đến một vùng làng quê ở Namhae, để yên cho màu xanh của nước biển và màu xanh của bầu trời tràn vào trong mắt. Một lúc lâu sau, tôi bắt đầu thấy đói, nhưng thật đáng tiếc, xung quanh chẳng có lấy một hàng cơm nào ăn được. Nhìn quanh chỉ thấy vài hàng sushi theo mùa với những cái biển cửa hàng to tướng như “Cá bơn mùa xuân”, “Cá chỉ vàng”. Những cửa hàng như thế thì chẳng bao giờ mở cửa từ sáng sớm, và nếu có mở đi chăng nữa thì tôi cũng chẳng đủ dũng cảm vào ăn một mình.

Tìm kiếm một hồi trên mạng, tôi phát hiện ra một hàng cơm cuộn cá trống khá nổi tiếng chỉ cách đó một vài phút lái xe. Cá trống rim nhừ với tương gia vị rồi cuộn rau sống ăn cùng cơm. Tôi cũng đã ăn thử món này một vài lần, và lần nào cũng được ăn món cá trống to và ngon đến ngạc nhiên, vấn đề ở chỗ cửa hàng đó cũng chưa mở cửa vào giờ này, và họ cũng không bán suất một người.

Cuối cùng tôi nghĩ ra việc đến gần khu vực trường học. Xung quanh trường học bao giờ cũng có nhiều quán ăn vặt, biết đâu trong số các quán ăn vặt ấy lại có cửa hàng mở từ sáng sớm. Nhớ lại thời đi học, cũng có nhiều người bỏ bữa sáng ở nhà để đến trường mới làm một thanh kimbap hay bát mì gói cho ấm bụng. Tôi đi theo định vị trên xe đến ngôi trường gần nhất. Đó là một ngôi trường nữ sinh cấp hai, và đúng như suy đoán của tôi, cạnh đó có một cửa hàng đồ ăn vặt.

Tôi đẩy cánh cửa trượt bằng gỗ bước vào bên trong. Một người đàn ông trung niên có bộ râu dày đến phát ngốt và một người phụ nữ trung niên nhìn cơ thể không được khỏe mạnh lắm ngước lên nhìn tôi chằm chằm. “Hai bác đã bán hàng chưa ạ?” tôi hỏi và cả hai người đồng thanh trả lời “Rồi”. Giọng người đàn ông thì dứt khoát, giọng người phụ nữ lại ngập ngừng. Tôi nhìn menu một hồi lâu rồi gọi một phần canh kim chi.

Người phụ nữ trông như bị di chứng tai biến. Một nửa người chị giống mùa xuân, nửa còn lại như mùa đông. Chị nói vài câu với người đàn ông bằng giọng lắp bắp, và người đàn ông nhanh chóng làm theo. Tôi nhìn vào bên trong căn bếp đối diện chiếc bàn mình đang ngồi, lờ mờ thấy người đàn ông đang nghe theo lời hướng dẫn của người phụ nữ, đặt chiếc nồi đất lên bếp, đổ nước dùng cùng thịt lợn và kim chi vào.

Đó cũng là lúc tranh cãi bắt đầu xảy ra. Người phụ nữ bảo không cho mì chính, nhưng người đàn ông dứt khoát cãi nếu không cho mì chính thì không ra được đúng vị. Giọng hai người càng lúc càng lớn.

Len lén nhìn vào bếp một hồi rồi bỗng thấy xấu hổ, tôi bèn quay ánh mắt về phía bức tường nguệch ngoạc kín đặc những dòng chữ do học sinh viết lên. Chủ yếu là tên thần tượng được gắn thêm một trái tim phía sau, hay tên bạn thân, đằng sau viết thêm dòng chữ “Mình yêu cậu”, hay “Mãi mãi là bạn thân”. Ngoài ra còn có vài câu nói đùa như “Kiếm người yêu”.

Ngồi đọc chữ một lát thì canh kim chi cũng được bê ra. Tôi xúc thử một thìa với tâm trạng hơi e ngại, nhưng không ngờ bát canh ngon ngoài sức tưởng tượng. Không thấy vị mì chính, có lẽ người đàn ông rốt cục đã chịu nghe lời người phụ nữ. Cắm cúi ăn một hồi rồi ngẩng lên, tôi lại phát hiện ra bọn họ đang len lén nhìn tôi, có lẽ để kiểm tra xem tôi ăn có ngon không.

Tôi lại cúi xuống nhiệt tình ăn tiếp. Cuối cùng còn nhấc cả nồi lên húp cạn nước. Đến lúc đó ánh mắt hai người mới trở nên yên tâm. Tôi lấy giấy lau miệng rồi rút bút ra viết lên bức tường một dòng chữ nhỏ “Mùa xuân là mùa của ánh mắt”, và đứng lên bước ra ngoài.

Không gian thường ngày, thời gian lang thang

Mùa hè năm đó, tôi lưu lại một ngôi làng nhỏ ở Namdo. Tôi đã hạ quyết tâm ở đó viết cho xong những gì mình đã đặt ra rồi mới trở về nhà.

Không phải cứ đến một nơi xa lạ là sẽ viết ra được những thứ trước đây chưa viết xong. Hơn nữa, thay vì chuyên tâm vào viết lách, tôi lại bận cảnh giác và tìm cách thích ứng với hoàn cảnh mới. Thêm vào đó, trong bao nhiêu điều mới mẻ gặp được ở nơi ấy, tôi còn phải tìm ra điều mình thích và cố gắng tránh né điều mình ghét. Thời gian cứ như vậy mà trôi qua lúc nào không hay.

Tôi rất thích tiệm cơm và bà chủ tiệm cơm ở gần bến xe buýt liên tỉnh, nơi mỗi bữa cơm mang ra đến chín món ăn. Tôi thích cái máy bán nước tự động đặt dưới tán cây cử zelkova mà lần nào bấm nút chọn soda cũng ra CocaCola, tôi còn thích cả chiếc máy bán cà phê tự động ở ngay bên cạnh có hai loại cà phê thường giá hai trăm won và cà phê cao cấp giá ba trăm won mà vị chẳng khác nhau tẹo nào.

Tôi ghét người đàn ông trung tuổi cứ ăn chịu ở tiệm cơm đó vài ngày mới trả tiền một lần, mà lần nào cũng trả thiếu hai, ba ngàn won. Tôi ghét ông chủ ga ra ô tô bên cạnh cây cử zelkova, cả ngày buộc con chó trắng trước cửa mà cái bát nước cho nó lúc nào cũng khô cong. Anh ta cả ngày ngồi yên trong nhà, chỉ đứng lên đi ra ngoài khi chú chó trắng sủa báo có xe vào ga ra. Anh ta căn bản không quan tâm đến động vật và cũng chẳng có chút tôn trọng nào dành cho khách hàng.

Ở nơi đó, hoạt động thường xuyên nhất của tôi chính là đi bộ. Có lúc ăn xong rồi mới đi, cũng có lúc cứ thế đi, bỏ cả ăn. Tôi đi bộ khi có nắng, tôi đi bộ cả những ngày mưa. Tôi thích đi bộ, bởi chỉ có đi bộ mới giúp tôi giải tỏa bớt những nỗi lo lắng về tương lai mờ mịt, nỗi âu lo về những trang giấy còn chưa viết xong, và áp lực về những mục tiêu tự mình đặt ra. Thay vào đó, trong đầu óc tôi hoàn toàn là những suy nghĩ miên man, chân đau quá, khát nước quá, vỏ cây liễu sậm màu quá, tôi cũng nghĩ về những lời dối trá đã từng nói với người khác, và một đôi lần nghĩ về những người tôi nhớ nhung.

Đến ngày kết thúc chuyến đi, đừng nói đến bản thảo cuốn sách mà tôi quyết tâm hoàn thành, tôi trở về Seoul với vài mảnh suy nghĩ chắp vá ghi tạm ra giấy, chẳng có lấy chút ít giá trị sử dụng nào. Nếu có điều gì thay đổi, thì chính là phong cảnh và những gương mặt người xa lạ đã trở nên quá đỗi thân quen, mặt và cổ cháy nắng đen sì, cuộc sống vốn bức bối, tẻ nhạt của tôi cũng khác đi đôi chút, và vài phần nhớ nhung ngôi nhà mình đã bỏ ra đi.

Không gian thường ngày là điểm xuất phát cho ta đi bất cứ nơi đâu, còn thời gian lang thang đánh bóng cho những điều quen thuộc trở nên sáng lấp lánh như thuở ban đầu. Phải ra đi mới có thể trở về.

Nơi quảng trường rộng lớn

Khi gặp và yêu một ai đó, ta sẽ hiểu về người đó. Nhưng một khi tưởng rằng đã hiểu rõ về người đó, những góc khuất ta chưa hề biết sẽ xuất hiện.

Đây là điều hết sức tự nhiên. Ấy chính là khu vườn em đang trở nên quá um tùm xum xuê trong thế giới của tôi. Hay là tôi đang bước sâu hơn vào thế giới của em.

Không gian trong thế giới của tình yêu không tù túng giới hạn bởi phòng đơn, phòng đôi, tầng hầm, tầng thượng, hay bao nhiêu mét vuông như các thuật toán hình học trong đời sống thực, mà bao la như quảng trường.

Ở nơi quảng trường này, chúng ta gặp nhau, lạc lối, rồi gặp nhau, và lại chia tay.

Thuốc tốt và thuốc độc

Thái độ đối với đồ ăn thức uống mang lại cho tôi cảm giác như việc gặp gỡ con người. Một trong những thói quen khó bỏ của tôi là nếu đã yêu thích một tiệm ăn nào đó rồi thì sẽ quay lại đó rất nhiều lần và lần nào cũng gọi đúng những món đã từng gọi. Tương tự tôi cũng không quá hứng thú với việc gặp gỡ làm quen với người lạ.

Tất nhiên dù muốn hay không ta vẫn cứ phải gặp gỡ, quen biết với người lạ, cũng như phải tiếp xúc với những món ăn mới. Lần đầu gặp gỡ một ai đó, thông thường ta sẽ hỏi nhau về quê quán, về nơi ở, cũng như lần đầu thử một món ăn mới lạ nào đó, tôi thường có thói quen nghĩ về nơi xuất xứ của các nguyên liệu, rồi trải qua những bước phân phối như thế nào mới đến được bàn ăn này. Không chỉ có thế, nếu ta thường cố gắng tìm hiểu đối phương bằng việc chia sẻ chuyện trò, thì khi ăn tôi cũng để tâm phân tích hình dạng, cách chế biến và cảm giác khi đưa vào miệng. Trải qua quá trình này, món ăn dần dần sẽ trở nên thân thuộc với ta hơn.

Thế nhưng trong cuộc sống bận rộn, rất nhiều khi ta không có đủ thời gian để quan tâm đến việc ăn uống nhiều đến thế. Những khi phải vừa liên tục nhìn đồng hồ vừa vội vã gặm đồ ăn nhanh, những khi trưa đã ăn mì rồi mà tối lại phải ăn mì, những khi ban ngày đã ăn thịt rồi tối đến công ty lại rủ nhau đi ăn sườn nướng, ta sẽ thấy vừa cô đơn, vừa buồn rầu, và bụng thì chướng lên không sao tiêu hóa nổi. Cảm giác giống hệt như ta buộc phải tham dự những cuộc gặp gỡ vì công việc, thấy mình không khác gì một cỗ máy hoạt động theo lập trình.

Mùa đông vài năm trước tôi có dịp đi du lịch Jeju cùng mấy người bạn. Dù chỉ là đồng nghiệp nhưng lối sống, cách suy nghĩ khá tương đồng nên chúng tôi nhanh chóng trở nên thân thiết. Tôi giống như anh hướng dẫn viên du lịch, cứ đến bữa lại dẫn bạn bè đến những hàng quán trước đó có dịp ghé qua nhiều lần, quán gỏi cá thu vạch ở sâu trong thành phố, quán dồi trường ở chợ Dongmun, quán gỏi cá cam ở Moseulpo, quán cháo trai ở Seongsan.

Cùng lúc đó, tuyết lớn đang rơi ở núi Hallasan. Chúng tôi tìm đến khu rừng mọc đầy cây nhục đậu khấu trên núi để ngắm tuyết. Rừng cây nhục đậu khấu phủ đầy tuyết trắng đẹp không khác gì trong tưởng tượng, và con đường đến đó cũng thú vị không kém. Trong lúc nghỉ chân, chúng tôi lấy nước nóng trong bình giữ nhiệt ra đổ vào phin pha cà phê. Ngắm nhìn từng giọt cà phê rơi, bỗng tôi phát hiện ra một thứ quả đỏ rực, trông nửa như trái cherry, nửa lại giống hạt lựu. Trên nền tuyết trắng, sắc đỏ càng trở nên rực rỡ hơn bao giờ hết. Tôi nhặt thứ trái cây lạ lên, chưa kịp suy nghĩ gì đã đưa ngay vào miệng.

Vừa cắn một miếng, thứ nước ứa ra từ trái cây ấy khiến tôi thét lên một tiếng thất thanh. Chưa kịp cảm nhận hương vị gì tôi đã bị cảm giác vừa như châm chích, vừa cay, vừa nóng bỏng làm cho xây xẩm mặt mày. Lập tức tôi nhổ hết tất cả những thứ trong miệng ra, nhưng cơn đau không dễ dàng biến mất. Thậm chí còn ngày càng tệ hại hơn. Mấy người bạn hốt hoảng đòi đưa tôi vào bệnh viện và không quên chụp lại thứ quả tôi vừa ăn phải.

Trên đường xuống núi, một người bạn tôi tìm kiếm trên mạng và đã phát hiện ra được nguồn gốc thứ quả lạ kia. Đó là quả của một loài cây được gọi là thiên nam tinh (天南星). Thông tin tìm được còn cho biết thêm rằng từ thời Joseon, loài cây này thường được dùng làm thành phần chính trong thuốc độc bởi tính kiềm và độc tính mạnh mẽ của nó. May mắn làm sao tôi đã kịp nhổ hết ra mà không nuốt vào bụng tí nào, nhưng môi và lưỡi cũng đã kịp sưng phồng lên đau đớn. Đến lúc gần ra tới bìa rừng, phải lấy nước súc miệng vài lần rồi thì cơn đau mới dần dịu bớt.

Tối hôm đó, cái lưỡi vẫn không ngừng nhức nhối khiến tôi lại phải tìm hiểu thêm về loại quả lỡ ăn nhầm ban ngày. Đúng như lời người bạn kia nói, quả của cây thiên nam tinh tôi ăn phải được điều chế cùng một loại cây khác gọi là cây phụ tử (附子) để làm ra thuốc độc. Không như rất nhiều cảnh chúng ta xem được trên phim truyền hình, hễ cứ uống phải thuốc độc là nôn ra máu rồi lăn ra chết ngay lập tức, sau khi uống phải loại thuốc độc này, ta sẽ phải trải qua rất nhiều giờ đau đớn để thuốc độc ngấm dần vào lục phủ ngũ tạng. Cuối cuộc đời bất hạnh, Vua Đoan Tông phải uống thuốc độc tìm cái chết khi bị lưu đày ở Gangwon-do, Yeongweol, Cheonglyeongpo. Sau khi uống thuốc, ông đã đốt lửa sưởi ấm phòng để thuốc có tác dụng nhanh hơn. Thuốc độc vốn được gọi là tứ dược (賜藥), chứ không phải tử dược (死藥) như ta vẫn nghĩ. Chữ “tứ” (賜) ở đây có nghĩa là “ban ơn”, tức là loại thuốc được đức vua ban cho. Phải chăng vì cái chết này vẫn được coi là khoan dung hơn so với các hình thức tử hình như lăng trì hay xử trảm?

Điều đáng ngạc nhiên là loại cây mang tên thiên nam tinh này còn được dùng làm thuốc chữa bệnh cho người có thể trạng yếu. Từ đời xưa nó đã được sử dụng rộng rãi làm thuốc chữa các bệnh như hen suyễn, đột quỵ, uốn ván, viêm khớp. Tất nhiên để sử dụng được như thuốc, các thầy thuốc Đông y cũng phải trải qua quá trình thu hoạch, điều chế phức tạp để biến cây cỏ thiên nhiên thành các phương thuốc hữu dụng.

Thuốc tốt cũng là thuốc độc, thuốc độc cũng là thuốc tốt. Đây chẳng phải là một biện pháp tu từ, mà thực tế những thứ đi vào cơ thể chúng ta có thể biến thành thuốc chữa bệnh, cũng có thể trở thành thuốc độc. Những người đi vào trái tim chúng ta cũng không khác biệt gì nhiều.

Tình đầu

Ngay giữa buổi chiều ánh nắng chan hòa khắp nơi mà cũng chẳng thể nhìn được vào bên trong tiệm hoa Sumilwon.

Ông chủ tiệm có vết sẹo bỏng to tướng trên mặt chắc hẳn sẽ lấy kéo cắt toạc hai bên mép đứa trẻ nào dám đi bộ một mình trong đêm, giống như câu chuyện các anh lớn trong khu thường hay kể.

Những ngày bị mẹ sai xách giỏ đi chợ, cứ đi qua trước cửa hàng hoa là cắm đầu cắm cổ chạy cũng đã trôi xa.

Anh lưỡng lự đứng hoài trước cửa tiệm Sumilwon như đang tìm đồng xu rơi mất từ bao giờ, rồi cuối cùng cũng trở ra với một bó hoa baby trắng muốt như những chiếc răng sữa của em, miệng cười ngoác đến tận mang tai.

Mùa xuân kéo dài đến vô tận.

Chiếc ô và mưa

Nghe dự báo thời tiết nói mùa mưa đã đi qua, tôi bỏ lại ở nhà chiếc ô đã nằm trong túi suốt mùa hè. Tôi đến bưu điện trong thành phố rồi quay trở lại gần nhà xử lý một vài công việc. Xong xuôi, trên đường về nhà, lại tình cờ gặp phải cơn mưa.

Giờ đây tôi cũng cho rằng những điều không may nho nhỏ này là một phần tất yếu của cuộc sống, và khi đoạn đường không quá dài, không biết phải đi phương tiện gì, thì tốt nhất vẫn là đi bộ.

Mưa lớn hơn tôi nghĩ. À không, mưa to đến độ như trái đất sắp đến ngày tận thế. Lúc đầu tôi còn đưa chiếc túi nilon lên che bớt đầu cho đỡ ướt, đứng chần chừ ở ven đường nhìn quanh xem có thứ gì che tạm được không.

Thế rồi chẳng mấy chốc cả người tôi ướt nhẹp đến mức chẳng còn có thể ướt thêm được nữa, tôi quyết định mặc kệ cứ thế đi bộ dưới mưa. Đi trong mưa mà không lo ướt mang lại cảm giác vô cùng nhẹ nhõm.

Thời gian đó, có một chuyện khiến tôi băn khoăn lo nghĩ suốt bao nhiêu lâu mà vẫn không tìm ra được lời giải đáp. Tôi một mình quay cuồng giữa những tưởng tượng về điều xấu nhất và điều tốt nhất sự việc có thể diễn tiến.

Thế rồi tôi cố xóa đi trong đầu những điều tốt đẹp nhất, chỉ nghĩ đến những điều đáng tiếc nhất. Cứ suy nghĩ mãi về điều đó, chợt tôi nhận ra điều tôi cho rằng đáng tiếc chưa chắc đã là điều đáng tiếc.

Bước trên con đường mưa, tôi quyết định thôi không hối hận vì không mang theo ô nữa. Vì dù sao có mang ô cũng chẳng ngăn được cơn mưa lớn như thế này. Mưa thì vẫn xối xả rơi, còn tôi thì không sao ngăn nổi mình bật cười.

Chùa

Trước đây, vì được nhờ viết bài về văn hóa Phật giáo, tôi đã từng có dịp đi thăm các ngôi chùa ở khắp nơi trên đất nước. Trong quá trình đến thăm các ngôi chùa rộng lớn và nổi tiếng ấy, tôi đã được tiếp xúc trực tiếp với những điện các, bức tượng, tranh Phật quý giá, và cũng được thưởng thức ẩm thực nhà chùa.

Nhưng nơi để lại cho tôi nhiều ấn tượng nhất là một ngôi chùa nhỏ trên núi thuộc tỉnh Gyeongsang, nơi có rất nhiều các vị lão tăng lưu lại. Có người không mặc áo tăng ni, có người không tham gia buổi lễ Phật sáng sớm. Khi hỏi sư thầy trụ trì về công việc hằng ngày của các vị lão tăng ở đó, tôi nhận được một câu trả lời hết sức bất ngờ. Tất cả những việc như lễ Phật, tu hành, đọc kinh đều không hề bắt buộc.

Đói thì ăn, mệt thì nằm nghỉ, buồn ngủ cũng không phải cố sức căng mắt lên, chỉ việc thảnh thơi nằm xuống cho giấc ngủ tràn về. Tôi chợt nghĩ biết đâu đây chính là trạng thái gần nhất với sự siêu thoát mà con người có thể đạt được. Ít nhất khi không cần phải chịu đựng kìm nén điều gì, con người sẽ bớt đi chút ít dục vọng trong đời.

Lâu lắm mới có được một ngày nghỉ, ngủ cho thật đã mắt, đến lúc đói chỉ việc hâm lại thức ăn trong tủ lạnh rồi ăn một bữa no nê. Sau đó sẽ thử gọi điện cho người mà ta muốn gặp từ lâu lắm nhưng vẫn chưa có thời gian hẹn hò. Bây giờ, sáng sớm hay chiều tối gió cũng đã lạnh rồi, có lẽ hoa bỉ ngạn ở ngôi chùa trên núi ấy cũng đã nở rộ đỏ rực một góc trời.

Nơi sở thích bắt đầu

Nghĩ lại mới thấy tôi là người đặc biệt nhạy cảm với việc thay đổi môi trường. Hết năm này đến tháng khác trôi qua, đồ đạc trong nhà vẫn để nguyên ở vị trí cũ. Hằng ngày xong việc về đến chung cư tôi cũng phải đậu xe ở đúng một vị trí thường đậu mới thấy yên tâm.

Thời đại học, mỗi khi nghỉ hè, bạn bè tôi lại tham gia các khóa học trao đổi sinh viên hoặc đi học ngoại ngữ để có cơ hội đi xa một chuyến. Riêng tôi vẫn cứ một mình lang thang trong các giảng đường trống trơn, thư viện vắng người hoặc một mình độc chiếm quán rượu trước cổng trường đại học.

Từ rất lâu trước đó, hồi còn đi học phổ thông, hễ cứ bắt đầu học kỳ mới là tôi lại biến thành đứa trẻ ít nói, rụt rè. Thậm chí nếu tính từ hồi mẫu giáo, tôi còn chẳng dám bước vào cửa lớp học vì sợ phải rời xa vòng tay mẹ.

Lúc đó, việc hấp dẫn nhất đối với đứa trẻ sợ người lạ đến mức chẳng dám đến nhà trẻ hay lớp Taekwondo trong khu phố trung tâm như tôi chính là được ngồi ngắm những ngọn núi trập trùng bên ngoài cửa sổ. Hồi đó nhà tôi ở ngay dưới chân núi Bukhan nên ngồi trong phòng cũng nhìn thấy đỉnh Jokduribong, Bibong và Hyangnobong ở phía xa xa.

Ngồi bên bàn học ngắm phiến núi đá trắng xám rộng lớn một hồi lâu, tôi bỗng thấy phiến đá ấy vừa giống tờ giấy vẽ, lại vừa giống tấm bảng mà trên đó tôi có thể dùng mắt vẽ lên một bức tranh, hay viết tên cô bạn gái cùng lớp tôi thầm thích từ lâu, rồi tùy ý xóa đi lúc nào cũng được.

Thời gian trôi qua thêm một chút, đến khi vào trung học, tôi thôi không viết bằng mắt lên phiến đá nữa mà bắt đầu ghi chép lại trong sổ tay. Ban đầu tôi viết nhật ký và thư tay, nhưng rồi dần dần chuyển thành thơ và tản văn. Lúc đó tôi cũng nghĩ rằng sau này mình nhất định phải làm công việc liên quan đến chữ nghĩa.

May sao đến thời sinh viên, khoa Văn trường đại học cũng có rất nhiều những đứa trẻ tính cách giống tôi. Ngày nào cũng như ngày nào, chúng tôi ngồi uống với nhau những chén soju đầy ắp, cứ thế uống rượu suông chẳng cần đồ nhắm, như nhà thơ Lee Sung Bok, Gi Hyung Do. Cũng ở thời điểm này, ngồi với bọn đàn em trong khoa, mỗi người chúng tôi lại giở giọng trầm hùng, tìm cách trích dẫn văn thơ của mình với bọn đàn em trong khoa, mở đầu câu chuyện bao giờ cũng là “văn học ấy mà…”, “cuộc sống ấy mà…”

Kết thúc thời gian nhập ngũ trở về, một vài người trong số bạn bè biến mất không tăm hơi. Người thì vào học trường lính, người đi làm nhân viên thực tập ở một công ty nào đó, người lại đi học TOEIC. Tất nhiên tôi chưa từng oán giận hay trách móc những người bạn ấy là kẻ phản bội. Thậm chí tôi còn ghen tị với họ. Chỉ là do bản tính ngại mạo hiểm, cho đến tận bây giờ tôi vẫn chưa từng một lần có đủ dũng khí từ bỏ việc viết lách làm thơ để lên kế hoạch cho một cuộc đời mới. Dù chỉ còn lại một mình, nhưng dẫu sao tôi cũng đã quen với việc một mình làm điều gì đó, nên cũng gọi là được chút an ủi.

Vài năm sau đó, tôi lần đầu xuất hiện trên văn đàn nhờ một vài bài đăng trên tờ tạp chí văn học tôi vẫn yêu thích. Gọi là xuất hiện trên văn đàn nhưng cuộc sống của tôi cũng không có gì đổi khác. Chỉ có điều nhờ trang báo mà được mang những vần thơ viết trong căn phòng nhỏ đến với độc giả, đối với tôi quả không còn điều gì hạnh phúc hơn thế.

Phải đến bây giờ khi đã quá ba mươi tuổi tôi mới nhận ra sống trong thời đại này mà dành suốt những năm hai mươi tuổi cho viết lách là việc liều lĩnh đến thế nào. Và lúc đó tôi cũng hoàn toàn không hề hay biết cuộc sống sau này với hai chữ “nhà thơ” gắn vào đằng trước tên mình sẽ khó khăn ra sao.

Phần lớn mọi người khi gặp một nhà thơ thường chỉ nảy sinh một chút tò mò mơ hồ, và khi nỗi tò mò ấy tan biến đi thì chẳng ai còn nhớ đến nhà thơ ấy nữa. Bởi vậy chẳng bao giờ tôi nghĩ trở thành nhà thơ là trở thành ông nọ bà kia như thể cao sang quyền quý lắm.

Theo một kết quả điều tra gần đây của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thu nhập trung bình hằng năm của các nhà văn thông qua hoạt động nghệ thuật là 2,14 triệu won. Tất nhiên nhà văn là những người biết cách thay thế dục vọng đời thường bằng những dục vọng về mỹ thuật, như văn học chẳng hạn, và cảm nhận được hạnh phúc từ điều đó.

Thơ không làm ra tiền, nhà thơ cũng chẳng được coi là nghề nghiệp. Bởi vậy suốt thời gian qua tôi đã đổi việc không biết bao nhiêu lần. Trong suốt gần hai năm, tôi đã làm nhân viên giao hàng cho một siêu thị nhỏ ở Oryu-dong, lái xe nâng cho một khu chợ đầu mối rau củ quả ở Gangseo-gu, cắm mặt vào các bản in thử suốt ngày suốt đêm khi làm biên tập tại một nhà xuất bản. Tôi đã từng trải qua quãng thời gian tẻ ngắt khi làm quản lý cho một bảo tàng chẳng có lấy một mống khách, và cũng đã làm công chức phụ trách việc quảng bá cho một cơ quan nhà nước với điều kiện làm việc cực kỳ tốt.

Điều lạ lùng là người ghét môi trường lạ lẫm, mới mẻ như tôi lại hầu như không bị stress mỗi lần thay đổi công việc. À không, không chỉ là thay đổi công việc, nói chính xác hơn phải là đang làm việc yên ổn bỗng nhiên nghỉ việc, cuộc sống trong một giây phút bị đảo lộn tùng phèo. Cứ mỗi lần nghỉ việc xong, tôi lại mang sách và máy tính cá nhân theo bỏ đi du lịch một thời gian.

Những chuyến đi chính là thứ khiến tôi thay đổi tính ghét phiêu lưu, chỉ yêu thích tĩnh lặng. Đương nhiên ban đầu lịch trình của tôi cũng hoàn toàn giống tính cách lặng lẽ của mình, sắp bước sang tuổi ba mươi đến nơi mà những nơi tôi đã đi qua chỉ quanh quẩn Gapyeong, Yangpyeong và Cheongpyeong. Không những thế lại còn tự tin chê bai “Daeseong-ri hay Gangchon có gì hay đâu mà xem”.

Sau khi giải ngũ, quay trở lại trường học, tôi thuê một chiếc xe cũ rích đi đến đảo Anmyeondo. Tôi đến thăm những bãi biển nổi tiếng như Kkotji, Bangpo, thậm chí cả những nơi ít người đến như bãi biển Duegi… Mỗi lần đi du lịch, tôi luôn ở lại khách sạn trước kia đã từng ở, ăn cơm ở những hàng quán đã từng ăn, và trở về bằng đúng con đường đã ra đi. Lúc đó, tôi thích cảm giác được tìm thấy sự thân thuộc ở những nơi xa lạ.

Thế nhưng rồi sau này dần dần tôi bắt đầu thích được đi đến những nơi mới mẻ hơn. Sở thích mới của tôi chủ yếu liên quan đến ẩm thực. Khi mùa xuân về trên dòng sông Seomjingang, tôi tìm đến Hadong vì món canh sò và loài cá Ayu thoang thoảng mùi hương dưa hấu. Mùa hè thì phải ăn cá hố ở Shinan hay cá đuối ở đảo Heuksando. Mùa thu tuyệt nhất là cá trích một nắng ở Pohang và cá bơn ở Seocheon. Đông đến không thể bỏ lỡ cơm lá thơm Gondeure ở Yeongwol, thịt gà lôi đỏ ở Suanbo và cá cam ở Seogwipo. Nếu không vì niềm đam mê ẩm thực này thì có lẽ tôi đã không có động lực đi du lịch nhiều đến thế.

Sở thích thứ hai sau ẩm thực chính là ngắm cảnh. Đón xuân trên đảo Dongbaekseom ở Tongyeong, nghỉ hè trên hồ Hwajinpo ở Gosung, mùa thu phải đến rừng Bijarim và bờ biển Yongmeori ở đảo Jeju, đông đến phải tìm về Goseokjeong ở Cheorwon. Ngoài ra tôi đã thử tìm đến khắp nơi trên đất nước để thử nghiệm xem mùa nào đến đâu mới được trải nghiệm những khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ nhất. Trải qua không biết bao nhiêu lần thử nghiệm và sai lầm, tôi mới đúc kết được cho mình nhiều kinh nghiệm du lịch đến thế.

Ngoài ẩm thực và ngắm cảnh ra, tôi đi du lịch còn là vì sở thích liên quan đến con người. Tóm tắt một cách ngắn gọn nhất ấy là, nơi nhiều đồ nhắm ngon như vùng biển phía Đông phải đi với bạn bè, biển phía Tây gần nhà tôi ở Ilsan nên hợp nhất để đi với bố mẹ, biển phía Nam và Jeju đầy nắng và gió là nơi tuyệt nhất để đi cùng người yêu. Nơi tôi đặc biệt yêu thích ở vùng biển phía nam chính là Tongyeong. Thường xuyên mỗi lần trở về từ Tongyeong tôi lại viết được một vài bài thơ, và dưới đây là một trong số đó.

Nàng vừa đến Tongyeong

liền sửa sang mái tóc

Suối tóc buông sau tai

khẽ chạm môi mềm trong gió

Tôi giả như thờ ơ

bao lâu rồi mới được ngắm một đóa trà hoa

còn nàng như thể mới thấy lần đầu

“Hay mình cứ sống ở đây một năm rồi đi nhé?”

nàng ngồi trên vách núi ngắm vùng biển xa mơ màng

“Người ta bảo nơi đây là Napoli của châu Á”

tôi lãnh đạm ngắt lời

Cơn gió

khiến mắt nàng nhòe lệ

Vách núi ở Tongyeong

sao thấy giống quá

dĩ vãng di ảnh của rặng núi xanh năm nào

Nàng bước thêm một bước chân

về phía vách núi cheo leo

tay nắm chặt lấy bàn tay tôi

Tôi lùi một bước về phía sau

tay vẫn nắm chặt bàn tay nàng

Đã có một thời

chúng ta từng trao cho nhau

tất cả những gì trinh nguyên nhất

Trái tim trinh nguyên

Không phải chỉ mình tôi yêu Tongyeong đến thế. Người con gái cùng tôi trải qua suốt thời tuổi trẻ nhiệt thành nhất cũng đã từng yêu Tongyeong vô cùng. Nhà thơ Baek Seok, Do Jong Hwan, Choengma Yu Chi Hwan cũng dành tình yêu cho Tongyeong. Và còn biết bao nhiêu người con gái trên thế gian này cũng dành tình yêu cho Tongyeong mà tôi chưa hề biết đến.

Baek Seok tả “nơi mà đang ngủ cũng muốn trở dậy đi ra biển”, Do Jong Hwang thì nói “Đảo nằm trong đảo, nên chẳng có hòn đảo nào cô đơn”. Câu chuyện đời của Choengma Yu Chi Hwan, người sinh ra và lớn lên ở Tongyeong cũng hết sức thú vị.

Năm 1947, Yu Chi Hwan vừa bước sang tuổi bốn mươi. Vì phải lòng một cô giáo mới được bổ nhiệm về trường trung học nữ sinh Tongyeong nên ngày nào cũng ra bưu điện gửi thư cho cô. Cho đến khi ông lìa đời vì một vụ tai nạn vào năm 1967, tổng số thư ông gửi đi trong suốt hai mươi năm đã lên đến khoảng năm ngàn lá.

Thời điểm đó, do bị hạn chế bởi quá nhiều quy tắc, ràng buộc nên viết thư là cách duy nhất để Yu Chi Hwan có thể thổ lộ lòng mình với người thương. Chủ nhân của những lá thư ấy chính là nhà thơ Sijo(*) Lee Young Do. Sau này khi Yu Chi Hwan qua đời, nhà thơ Lee Young Do đã tập hợp hết những lá thư mình nhận được làm thành cuốn sách Đã từng yêu, đã từng hạnh phúc.

Nói chuyện về Tongyeong mà không kể đến canh cá bơn ngải tây thì thật thiếu sót. Canh cá bơn ngải tây ngon nhất khi nấu vào mùa xuân. Chỉ cần một con cá bơn béo núc bỏ vào nồi nước gạo đun sôi lên với chút muối và tương đậu, đến lúc cá chín thì cho ngải tây vào đun nhanh là bắc ra để rau khỏi dai và giữ được hương thơm của ngải. Lý do khiến kẻ vốn cực kỳ ghét ngải tây và ưa canh nấu đặc và cay như tôi lại thích canh cá bơn ngải tây đến thế chính là vì vị thanh mát và khoái cảm đặc biệt như vừa được phá vỡ những quy tắc cấm kị. Cô bạn gái của tôi lúc ấy vốn không ăn được đồ tanh mà cũng húp hết sạch bát rồi ngượng ngùng nhìn tôi cười ra điều xấu hổ.

Mỗi khi mùa xuân đến tôi lại mắc bệnh. Ấy là bệnh bỏ hết mọi việc đang làm dở để đi đến Tongyeong. Mà thực ra nếu nói căn bệnh ấy chính là sở thích của tôi cũng không sai. Không chỉ riêng Tongyeong, tôi có thói quen hễ cứ đi du lịch đến đâu là dứt khoát phải trở lại nơi đó lần nữa, ngay cả khi nơi đó có làm tôi thất vọng đến thế nào. Đôi lúc cảm giác còn giống như tên tội phạm quay trở lại hiện trường gây án, rụt rè đặt những bước chân lo lắng lên mảnh đất đã từng đi qua.

Mỗi lần được quay trở lại nơi chốn cũ tôi đều cảm thấy một cảm giác nhẹ nhõm đến lạ kỳ. Có lẽ bởi đến bất cứ nơi nào lần đầu tiên tôi cũng bị cảm giác bất an với ý nghĩ đây có thể sẽ là lần cuối cùng được đến nơi này. Thế nên khi quay trở lại, trong lòng sẽ nhen lên một thứ cảm giác giống như sự tự hào vì đã tự mình xóa bỏ hết những lo lắng không đâu của lần đầu tiên, vả lại dù sao đây cũng đã là lần thứ hai, nếu lỡ có trở thành lần cuối thì cũng sẽ không nuối tiếc như lần đầu. Ý nghĩ này không chỉ được áp dụng với việc đi du lịch, mà cả những cuộc gặp gỡ, những mối nhân duyên trong đời cũng đều mang lại cho tôi cảm giác như vậy.

(*) Thơ sáu câu (sijo) của Triều Tiên với tư cách là một thể thơ có niêm luật, đã xuất hiện từ cuối thế kỷ XIV, đầu thế kỷ XV, và là thể thơ phổ biến nhất của nền thơ ca Triều Tiên suốt thời kỳ Trung cổ và những thế kỷ tiếp theo. Ngày nay nhiều nhà thơ hiện đại vẫn tiếp tục dùng nó.

Samcheok năm ấy

Gió biển nặng hương mặn mòi khiến tấm biển hiệu bạc phếch cũng đổi thành tên khác. Từ “Quán nhà dì” thành “Quán nhà”. Canh lươn có mặn hơn một chút nhưng hoa lá bày biện bên trên vẫn xòe rộng như bông hoa súng. Cây mùa cũ chết đi, cây mùa mới lại đâm chồi ngay trên khoảng đất ấy. Nơi ta đứng hôm qua, hôm nay nắng vẫn tìm đến sáng bừng. Nghĩ về những điều đó mới thấy đổi thay kia đâu có đáng gì.

Phần 4

Công việc và nghèo khó

Dạo này tôi làm quá nhiều việc. Chỉ riêng trong ngày hôm nay thôi tôi đã viết bình luận cho hai cuốn sách và một bài phỏng vấn cho tạp chí. Buổi chiều tôi đến nhà xuất bản ở Seodaemun cầm về một tập dày bản thảo cần biên tập. Cuối tuần tôi lại phải lái chiếc xe cũ rích đến một ngôi chùa ở Gyeongnam để lấy tin. Trong đó có những việc kiếm ra rất nhiều tiền, lại có những việc nếu vì nghĩ đến tiền thì đã chẳng làm để làm gì.

Tôi đã băn khoăn mãi vì sao mình lại không dám từ chối mà ôm nhiều việc đến thế, rồi nhận ra căn bản là vì mình nghèo, và lại rầu rĩ mãi không thôi. Có lẽ buồn không phải vì bản chất việc nghèo khó, mà bởi khát vọng thoát nghèo cứ khiến cuộc sống bình thường trở thành một điều gì đó quá xa vời.

Ban ngày tôi chợp mắt một chút, và lại mơ thấy em. Niềm vui đến giờ vẫn còn vương vấn trong lòng. Và cảm giác có lỗi vẫn chẳng khác gì năm xưa.

Lao động không thân thiện

Bố tôi cả đời làm công nhân. Công việc đầu tiên của người con trai sinh ra tại Jongro Seoul giữa thời kỳ chiến tranh Hàn Quốc là đi tìm xác những con chó chết vì ăn phải bả chuột mang về đưa cho người lớn trong khu. Bọn họ làm sạch con chó, bỏ hết nội tạng, lấy phần thịt nạc rửa nhiều lần với nước rồi luộc ăn. Thời ấy chẳng còn thú hoang, cũng chẳng nuôi được con vật gì trong nhà, nên đó hầu như là cách duy nhất để những người dân sống bên trong cổng thành Sadaemun có thể được ăn thịt. Hôm nào tìm được con chó to, bố tôi sẽ được người lớn thưởng thêm vài đồng.

Bố tôi còn cùng những đứa trẻ trong khu đi nhặt rác ở Dongdaemun, Cheongryangri, hay xa hơn là tận Changdong. Những đứa trẻ rủ nhau lang thang ra các khu đất trống xếp hàng chờ đến lượt nhặt sắt vụn hay mảnh thủy tinh. Đứa nào khỏe đứng trước, đứa nào yếu đứng sau, thế nên những đứa đứng sau chỉ có thể nhặt được vài thứ vặt vãnh, hoặc nhiều khi chẳng nhặt được thứ gì.

Năm 1965, bố tôi xin việc làm công nhân trong một xưởng may và làm tại đó suốt hơn mười năm trời. Ở xưởng may đó, ngày nào bố cũng làm việc liên tiếp hai ca, đến giai đoạn từ tết Đoan ngọ cho đến mùa thu thì nghỉ không lương vì xưởng không có việc. Ngay năm tiếp theo đó xảy ra sự kiện liệt sĩ Jeon Tae-il tự thiêu trong chợ Seoul Hòa Bình ở ngay cạnh xưởng may, nên chẳng cần nghe bố kể tôi cũng hình dung ra được môi trường lao động thời điểm đó như thế nào.

Tôi muốn kể rõ hơn về cuộc sống của bố khi bước vào tuổi ba mươi, bắt đầu làm nhân viên kỹ thuật ở quận. Hằng ngày bố cùng nhân viên vệ sinh môi trường đi vào từng con ngõ nhỏ trong khu, gom rác thải sinh hoạt lên xe đẩy mang ra xe tải chở đến khu chôn lấp rác ở Nanjido. Hồi đó, thỉnh thoảng tôi cũng theo bố đi làm.

Trong đôi mắt trẻ thơ của tôi hồi đó, Nanjido chẳng khác gì sa mạc. Những đống rác to tướng như những đồi cát cứ xuất hiện rồi lại biến mất không biết bao nhiêu lần trong một ngày. Điều khiến tôi nhớ rõ hơn cả không phải khung cảnh Nanjido mênh mông hoang vắng, mà là những người bán đồng nát bám lấy nơi này làm kế sinh nhai.

Mỗi lần xe rác của bố tôi vừa đến cửa, hội bán đồng nát lại ùa ra chặn đầu xe như đám con buôn chào hàng để được trèo lên đi nhờ một đoạn cho khỏi phải đi bộ giữa những núi rác khổng lồ. Đến khi mặt trời lặn, họ lại theo xe của bố tôi đi xuống khỏi con dốc.

Những hôm đi theo bố, tôi thường được những người đồng nát đưa cho vài thứ đồ chơi nhặt được từ trong đống rác, như một con robot cũ chẳng hạn. Thứ nào cũng dứt khoát phải mất một tay hay rơi một chân. Có lần tôi còn được cho một con búp bê vải mất một bên mắt. Bố tôi nhìn thấy thế bèn lấy một chiếc khuy áo khâu vào làm mắt cho con búp bê.

Năm 2002, tôi vào đại học, Nanjido được cải tạo thành công viên, còn khu Sangamdong mà những người mua bán đồng nát từng sống được xây thành sân vận động phục vụ cho World Cup. Bố tôi vẫn là người lao động chân tay. Đó là lúc tôi tìm lại vùng Nanjido để ngắm lại khung cảnh nơi đây và thu thập tài liệu về địa danh này.

Bãi chôn lấp rác Nanjido xuất hiện vào năm 1978 và đến năm 1992 thì bị đóng cửa hoàn toàn. Mảnh đất rộng gần 300 hécta nhưng thực chất chỉ có chưa đến 200 hécta đất có thể dùng cho việc chôn lấp, thu gom rác thải. Khu đất này lại chia ra thành hai phần, một phần khoảng 70 hécta dành cho các quận trong thành phố Seoul sử dụng, một phần rộng hơn khoảng hơn 100 hécta dành cho xe thu rác của công ty vệ sinh môi trường vào đổ. Những người buôn đồng nát, hay cũng được gọi là dân tái định cư, đã lên đến khoảng ba ngàn người. Quá nhiều quyền lợi bị can thiệp, đến mức cả người nhặt rác cũng bị bắt phải trả tiền mới được cho phép vào kiếm đồng nát. Rốt cục người ta nói giá đất khu này đã tăng gấp đôi giá đất ở những khu nhà giàu như Gangnam hay Jongro.

Năm lớp Mười hai, đêm trước buổi thi đại học môn toán, bố vào phòng gặp tôi dù bình thường chẳng mấy khi ông bước vào cửa phòng. Ông bảo tôi đừng đi thi nữa. Ngày mai thi xong rồi tôi sẽ vào đại học, đến lúc tốt nghiệp sẽ lo tìm việc, rồi lấy vợ, đẻ con. Rất có thể cuộc đời tôi sẽ cứ thế đều đều mà trôi qua. Mới nghe thì tưởng đó là cuộc sống bình thường, nhưng thực chất đó là điều bất hạnh và khổ đau nhất. Thậm khí khi lập gia đình rồi, nỗi bất hạnh ấy sẽ còn lây lan ra cả những người ta yêu thương, nên ông khuyên tôi hãy cắt đứt sợi dây bất hạnh ấy ngay từ bây giờ. Ông còn nói thêm ông sẽ tìm cho tôi một ngôi chùa, nên tôi hãy nghĩ về việc xuất gia tu hành. Lúc đó, tôi nổi cáu đùng đùng đuổi bố ra ngoài. Thế nhưng sau này mỗi khi mệt mỏi vì cuộc sống và công việc, mỗi khi nhìn thấy trong ánh mắt người tôi yêu thoáng mệt mỏi vì sự nghèo nàn, tôi lại nhớ đến lời bố tôi lúc đó.

Sau thời kỳ đổi mới, số lượng những công việc lao động mà con người phải làm bắt đầu bùng nổ. Trong suy nghĩ, người ta có thể gắn cho những công việc ấy nhiều giá trị thiêng liêng, nhưng thực chất lại không được như vậy. Nhất là đối với những loại công việc mà ai làm cũng đưa ra một loại kết quả thì thường bị người đời hết mực xem thường. Có lẽ bởi vì ngay từ thời xa xưa, không phải lao động cấu thành nên thế giới, mà chính nhu cầu tiêu dùng của thế giới mới khiến lao động tồn tại.

Suốt thời gian qua, trong lúc làm thơ, đã nhiều lần tôi đưa công việc lao động của bố vào làm chủ đề trong tác phẩm của mình. Trong thơ, có lúc bố xuất hiện như một người thợ mỏ chết vì bệnh viêm phổi, có lúc là ông tài xế lái xe buýt hay xe tải chở rác, có lúc lại là người giao than tổ ong, hoặc một người đàn ông thất nghiệp nghiện rượu sống một mình ở Paju. Có thứ là sự thật, có thứ không.

Có lần tôi nhận được thư từ Taebaek của một người sống độc thân. Bức thư bắt đầu với câu chuyện kể về người cha làm thợ mỏ và qua đời vì chứng viêm phổi. Tôi đã viết hồi âm cho lá thư khiến tôi vừa vui vừa buồn ấy. Đoạn cuối của lá thư tôi đã viết như sau:

“Phải xin lỗi anh chuyện này, ấy là bố tôi chưa từng làm thợ mỏ, và bây giờ ông cũng vẫn đang sống khỏe mạnh. Bài thơ viết về Taebaek và người thợ mỏ là tác phẩm tôi viết dựa trên những thông tin thu thập được cho một đơn vị nhờ viết về khoáng sản. Có một cảnh gây cho tôi ấn tượng vô cùng sâu sắc trong quá trình đi lấy tin. Đó là nụ cười của những người thợ mỏ sau khi kết thúc công việc trong hầm mỏ trở lên mặt đất. Dù đó không phải là những tiếng cười sảng khoái giòn tan, nhưng những chiếc răng sáng bóng hiện lên trên khuôn mặt lấm bụi than mỉm cười quả thực rạng rỡ vô cùng. Khi tôi hỏi tại sao họ lại cười, họ trả lời như một lẽ đương nhiên, rằng xong việc rồi thì vui cười thôi.

Cuộc sống của những người thợ mỏ thật giống với cuộc sống của cha tôi. Giống từ hình ảnh vui vẻ sau giờ làm việc đến cách tận hưởng thời gian chuẩn bị đến một ngày lao động tiếp theo. Giống đến cả cách họ bận rộn lo phục vụ những nhu cầu cơ bản nhất của con người như bữa ăn, giấc ngủ, giống cả cách họ già đi, mắc bệnh tật trong người.

Những người lao động sống trên đất này, chẳng có lấy một lời hứa hẹn, không ai biết cuộc sống của mình khi nào thì kết thúc, một khi bắt đầu công việc là biết rõ kết cục sẽ ra sao. Tôi xin lỗi, vì chuyện hư cấu mà viết như sự thật. Thế nhưng tôi muốn vẽ nên một bức tranh bao hàm rộng hơn những sự thật đang tồn tại ở khắp mọi nơi. Tôi muốn gửi đến anh lời xin lỗi chân thành, vô cùng xin lỗi anh.”

Trở thành người lớn

Cách đây không lâu, tôi nhận được liên lạc từ phóng viên của một tờ báo nọ. Anh đang lên khung cho một bài báo với chủ đề về “người trưởng thành trong thế hệ của chúng ta”, nên đã gửi bảng khảo sát cho một số nghệ sĩ hoạt động văn nghệ thuật. Anh cũng muốn nhờ tôi thực hiện bảng khảo sát và trong vòng vài ngày phải gửi lại kết quả cho anh. Kết thúc cuộc điện thoại, chưa cần suy nghĩ gì nhiều, những người được gọi là “người trưởng thành” lập tức xuất hiện trong đầu tôi. Tôi nhanh chóng trả lời, và chẳng bao lâu sau đã được thấy nội dung ấy xuất hiện trên mặt báo.

Những người được nhiều người tôn trọng trong nhiều lĩnh vực như chính trị, tôn giáo, tư tưởng, phong trào xã hội, văn học và nghệ thuật được coi là người trưởng thành trong thời đại này. Cũng có những người tôi chưa từng nghĩ đến, nhưng tôi không hề có ý kiến phản đối. Mỗi người trong số bọn họ đều là những nhân vật có chỗ đứng nhất định trong lĩnh vực của mình. Tất cả đều là những nhà lý luận có thể đưa ra lý tưởng cá nhân, đồng thời là những nhà cách mạng giúp thay đổi xã hội.

Tuy nhiên tôi cho rằng muốn tất cả mọi người đều học theo họ là điều không thể. Và đương nhiên đó cũng là điều không cần thiết. Dù không thể trở thành nhà lý luận, chỉ cần sống đúng đạo lý, dù không tạo nên được cả một cuộc cách mạng, chỉ cần đưa lý thuyết thành hành động, cuộc sống như vậy đã là đủ lắm rồi. Trong thực tế, thứ gọi là “người trưởng thành” mà ta muốn đạt đến không phải là điều gì quá cao siêu.

Tôi cũng muốn kể một chút câu chuyện về những người trưởng thành bình thường vẫn ghi sâu trong trí nhớ của mình. Trong khu tập thể nơi tôi sinh ra và lớn lên có rất nhiều những người lớn là hàng xóm cùng độ tuổi với cha mẹ tôi, sống cuộc sống bình dị như cha mẹ tôi. Chú ở nhà số 5 tòa B lái taxi, chú ở nhà số 3 tòa B lái chuyến xe buýt nội thành số 154, dì ở nhà số 4 tòa A bán thức ăn chín trong chợ Yeonsinnae. Có một chuyện đến bây giờ nghĩ lại tôi vẫn còn buồn cười, ấy là chú ở nhà số 2 tòa C là người duy nhất trong khu tập thể tốt nghiệp đại học ra, nên chú được cả khu gọi là “Chú đại học”.

Thế hệ của những người lớn trong khu nhà tôi có một thứ trật tự và văn hóa riêng. Mỗi khi nhà nào đó vợ chồng cãi nhau, hàng xóm lại dắt trẻ con nhà đó sang nhà mình, bật radio cho nghe và nấu cả cơm tối cho ăn.

Thông thường họ sẽ không can thiệp vào việc vợ chồng người khác cãi nhau, nhưng nếu thấy tình hình quá căng thẳng, họ sẽ kéo một hội sang phân giải. Những ngày như thế, các ông chú trong khu sẽ rủ nhau đi làm một chén soju, còn các bà dì thì tụ tập kể tội chồng. Tôi cùng những đứa trẻ con khác trong khu được thả cho chơi đến khuya lại càng thích thú.

Nghĩ lại mới thấy các ông chú, bà dì trong khu lúc đó đúng bằng tầm tuổi của tôi bây giờ. Suốt thời gian qua có rất nhiều người hỏi tôi bao nhiêu tuổi. Thông thường đó là những người nhiều tuổi hơn tôi. Hỏi xong, thường họ sẽ buông ra một câu nửa ghen tị, nửa mắng mỏ.

Bắt đầu bằng câu “Ở tuổi cậu ấy mà” rồi tiếp bằng một hai câu đại loại như “Đúng là đẹp nhất trong đời”, hay “Phải thêm vài năm nữa mới hiểu”, và kết thúc bằng “Được quay lại thời ấy thì đúng là không còn ước vọng gì”. Những lời mà tôi chẳng mấy khi phân biệt xem họ nói với tôi hay nói với bản thân mình, tôi hiểu nhưng thực ra cũng chẳng muốn hiểu để làm gì.

Có lần trong một buổi tụ tập ăn tối, tôi được gặp một vị khá cao tuổi. Ban đầu vẫn là câu hỏi cũ. Thế nhưng sau khi nghe tôi trả lời, những lời vị ấy nói lại hoàn toàn khác. “Tôi thì cũng không biết rõ lắm đâu, nhưng chắc đây là giai đoạn vất vả nhất trong đời đấy nhỉ. Bởi vì tôi cũng đã từng như thế. Từ chuyện tình yêu đến sự nghiệp, rồi vấn đề kinh tế, chẳng việc gì được như mong muốn của mình. Thậm chí tất cả mọi việc đều không theo ý muốn. Thế nhưng đến khi đã có tuổi nghĩ lại mới thấy, vốn dĩ cuộc đời đã luôn không được theo ý ta muốn rồi. Chỉ có điều dần dần ta biết chấp nhận hài lòng với mọi thứ. Già đi hóa ra lại hay hơn ta nghĩ đấy. Cậu Joon cũng đừng lo lắng gì cả, cứ yên tâm mà già đi thôi.”

Tôi thực sự bất ngờ. Lời nói của người luôn hối hận về quá khứ và lời nói của người dù có đạt được thành tựu gì hay không cũng không hề tiếc nuối bất cứ một quãng thời gian nào lại khác nhau nhiều đến vậy.

Nếu có thể, tôi muốn trở thành người ở vế sau. Nhưng hẳn đây không phải chuyện dễ. Bởi một trong số những việc tôi hay làm nhất ấy chính là hối hận về những chuyện đã qua. Về sau chắc hẳn tôi cũng sẽ vẫn dành rất nhiều thời gian trong cuộc đời mình để hối hận và tự trách bản thân. Cho đến không còn điều gì khiến mình phải tự trách và hối hận nữa.

Trẻ mồ côi

Bố tôi sinh ra ở Seoul. Người ông làm họa sĩ của tôi, đến cả bố của ông tôi cũng sinh ra và lớn lên ở Seoul. Là người Seoul gốc suốt bao nhiêu thế hệ như vậy, nhưng tôi lại chẳng thể lấy đó làm tự hào. Thời niên thiếu, người cha nghèo khổ sống ở gần Jahamun có lúc phải nhịn đói liền vài ngày, còn người mẹ nghèo khổ sống ở quê ít ra vẫn có canh bánh gạo hay bắp ngô, củ khoai lót dạ. Nếu nói về việc tự hào về người cha gốc Seoul, thì ngoài câu chuyện “lái xe ba bánh chơi ở ngã tư Gwanghwamun” ra thì chẳng còn điều gì đáng kể.

Tôi cũng sinh ra và lớn lên ở Seoul. Đương nhiên điều đó chẳng mang lại cho tôi tí lợi lộc nào. Đi nghĩa vụ mà lỡ nói ra quê hương bản quán của mình thì chỉ nhận về toàn những lời chê bai dè bỉu “yếu ớt”, “keo kiệt”, và cũng chẳng bao giờ được biết đến cảm giác gần gũi thân quen khi phát hiện ra có người cùng quê với mình. Mặc dù bây giờ có đỡ hơn một chút, nhưng trước đây khi có ai hỏi “quê cậu ở đâu?” là trong lòng lại tràn lên cảm giác hoang mang khó tả. Tôi sẽ mất một lúc lâu cân nhắc xem nên nói ra tên phường hay tên quận nhà mình. Nhưng tuyệt nhiên chưa một lần nào tôi nói ra Seoul là quê gốc của mình. Seoul là một thành phố quá rộng lớn, và quá đáng xấu hổ để trở thành quê hương của một ai đó. Mặc dù vậy, tôi sẽ vẫn kể câu chuyện bắt nguồn từ Seoul.

Nơi tôi sinh ra và lớn lên, Eunpyeong-gu Bulgwang-dong, thật may lại là nơi có môi trường khá tốt. Khu vực ấy bị hạn chế phát triển vì vốn thuộc khu vực bảo vệ quân sự, thậm chí còn có cả công viên quốc gia. So với những khu vực khác, giá đất nơi này rất rẻ, nên cha mẹ nghèo túng của tôi có cơ hội tìm cho mình một chiếc tổ bé nhỏ. Ở nơi này, tôi cũng may mắn được chứng kiến những thời khắc chuyển mùa tuyệt vời của thiên nhiên suốt thời niên thiếu. Tôi ở gần những thung lũng ngập nước, những ngọn núi phủ đầy tuyết mùa đông, và cả những ruộng lúa vườn cây mênh mông. Tất nhiên tôi cũng ở gần thành phố. Chỉ mất khoảng mười phút đi bộ là đến trung tâm mua sắm, rạp chiếu phim và ga tàu điện ngầm. Mùa đông đến tôi cũng hay theo xe buýt vào chơi ở những hiệu sách lớn trong trung tâm. Nói đến sông, tất cả những gì tôi biết chỉ là sông Hàn. Và tất cả những hoạt động diễn ra ở sông Hàn chỉ là một năm một đôi lần đến bể bơi đậm mùi thuốc tẩy trong công viên cho dân thành phố cạnh sông Hàn hay gói theo một con gà rán ướp gia vị đi đạp vịt trên sông. Gần đây, tôi đã viết xong vài bài tản văn và mấy bài thơ theo các đơn đặt hàng lấy chủ đề sông nước. Để hoàn thành được công việc đó, tôi đã phải vội ra bờ sông tìm kiếm tư liệu và cảm hứng, hoặc đọc sách, hoặc trò chuyện với người quen, dần dần cũng học hỏi đủ thông tin cho việc viết lách. Có thể độc giả sẽ coi thường vì tôi chẳng biết gì nhiều về chủ đề sông nước. Nhưng tôi lại không nghĩ như thế. Đứa trẻ chưa từng được nhìn thấy gương mặt mẹ chẳng phải sẽ càng khao khát được gặp mẹ hơn hay sao?

Vài năm trước, tôi có cơ hội được viết về kiến trúc sư Kim Jung Up. Trong quá trình thu thập tài liệu, tôi phát hiện ra một cuộc tranh cãi khá thú vị. Cuộc tranh cãi xảy ra vào năm 1968 giữa kiến trúc sư Kim Jung Up và thị trưởng Seoul Kim Hyun Ok, lúc đó vốn có biệt danh là “thị trưởng tấn công”.

Có thể tóm tắt bức vẽ quy hoạch thành phố Seoul dưới thời thị trưởng Kim Hyun Ok như sau.

Nhờ vào hệ thống đường cao tốc được xây dựng ở khắp mọi nơi khiến con người vừa lên xe đã có thể lập tức phóng vọt lên 40 dặm một giờ. Cảm giác khoan khoái do tốc độ cao mang lại xua tan mọi mệt mỏi trong đầu óc. Nhờ di dời tòa nhà Quốc hội đi mà bờ sông Hàn, Yeouido hoàn toàn trở thành trung tâm thứ hai của thành phố. Bên bờ sông, các tòa nhà cao tầng mọc lên san sát. Các khu chợ cũng được hiện đại hóa. Bắt đầu bằng khu chợ Nagwon 15 tầng, chợ Namdaemun 13 tầng, rồi lần lượt tất cả 14 khu chợ trong thành phố đều được xây dựng thành các tòa nhà cao tầng. Mặt khác, trung tâm thể dục thể thao được xây dựng liên kết cả sân vận động Seoul với trung tâm thể thao Jangchung, mỗi quận có một thư viện, 112 công viên lớn nhỏ được dựng lên ở khắp nơi biến nơi này thành thiên đường cho trẻ nhỏ. Mặt khác, Seoul thứ hai ở bờ nam sông Hàn được xây dựng với sức chứa lên đến một triệu dân để phân chia lại các khu vực chức năng của thành phố hạt nhân. Các tòa nhà xấu xí ở khắp Naksan, Eungbong, Jeongneung, Yeongcheon, Changjeon, Itaewon, Shinbabangdong hiện tại cho đến tháng 7 năm 1969 sẽ được thay thế bằng 100 tòa chung cư cao tầng. Thành phố sẽ bắt tay hợp tác với người dân để xây dựng các tòa chung cư thay thế cho những khu ổ chuột đang làm xấu bộ mặt thủ đô Seoul.

Seoul 10 năm sau - Seoul tuyệt tác, Seoul xấu xí

“Sunday Seoul” (Báo Seoul, tháng 11 năm 1968)

Mặt khác, kiến trúc sư Kim Jung Up lại cho rằng cứ xét trên giải thưởng kiến trúc Seoul, cuộc thi chỉ tìm kiếm các hiệu ứng ngẫu hứng, tưởng tượng và trình diễn thì mười năm sau Seoul sẽ trở thành thủ đô xấu xí chưa từng có trên thế giới. Trên cùng một mặt báo ấy còn có những dự đoán như sau.

Các tòa nhà cao tầng mọc lên san sát, đấy là việc đáng khuyến khích để mở rộng diện tích sinh sống. Tuy nhiên xét về những điều quan trọng nhất trong việc tái kiến tạo thành phố, ấy là xây dựng không gian cây xanh và tận dụng ánh sáng mặt trời, thì việc cao tầng hóa thành phố đã biến nơi này thành địa ngục. Không gian cây xanh giúp loại trừ khói bụi không được đầu tư đúng mực, ánh nắng mặt trời cần thiết cho việc diệt khuẩn và sức khỏe con người thì bị những tòa nhà cao tầng chồng chéo mọc lên che đi mất, con người cứ thế mang khuôn mặt cớm nắng nhợt nhạt đi lại trên con đường đầy rác rưởi không có lấy một chút ánh nắng để diệt khuẩn. Đó là chưa kể đến sự thiếu thốn các bãi đỗ xe cố định khiến xe cộ cứ xếp kín đặc hai bên con đường chật hẹp, người đi bộ chẳng còn cách nào khác là phải chọn những con ngõ nhỏ mà đi vào. Cải tạo sông Hàn và Yeouido là việc rất đáng mừng, nhưng thực chất kết quả đã sai lệch hẳn so với mục tiêu ban đầu. Xây đường cao tốc ở hai bên sông thì người dân thành phố làm thế nào để tiếp cận được với bờ sông? Biến Yeouido thành trung tâm thành phố thứ hai cũng là một sai lầm. Đáng lẽ người ta nên xây dựng bờ sông và Yeouido thành không gian cho cư dân thành phố mới đúng.

Seoul đã được xây dựng theo đúng ý tưởng của ngài “thị trưởng tấn công”, đúng như lo ngại của vị kiến trúc sư kia. Sau cuộc tổng cải tạo sông Hàn, con sông đã hoàn toàn mất đi vẻ đẹp của một con sông tự nhiên. Giờ đây, chỉ thêm mười năm nữa thôi là người ta sẽ trùng tu hết cả sông lẫn núi. Hẳn nhiên tôi cũng là một trong số những người được nhận những đặc ân của Tổ quốc trong giai đoạn đổi mới mà lớn lên. Năm tôi sinh ra, tổng thu nhập quốc dân là hai ngàn đô la, năm tôi vào lớp một là sáu ngàn đô la, đến năm học hết tiểu học, con số ấy đã lên đến hơn mười ngàn đô la. Thế hệ của tôi chưa từng phải “ăn cơm độn vì sức khỏe, ăn bột mì vì kinh tế” hay mang đuôi chuột đến trường nộp theo những câu khẩu hiệu “Toàn dân cùng nhau bắt chuột” giăng khắp mọi nẻo đường. Giai đoạn “nhịn đói chờ mùa lúa mới” hay “cháo độn đủ thứ” lại càng xa xôi hơn nữa.

Tôi đã lớn lên mà không biết đến cái đói là gì. Mặc dù nhiều lần không có cơm ăn vì bố mẹ đều bận đi làm, nhưng trong nhà tôi chưa bao giờ hết gạo. Các loại mì cốc chứa đầy hóa chất gây rối loạn nội tiết đã nuôi tôi lớn lên. Món ăn ưa thích của tôi là thịt xông khói chứa đầy muối và chất bảo quản. Địa điểm vui chơi lý tưởng của chúng tôi là những căn phòng hơi đầy amiăng dưới lòng đất. Cũng bởi thế mà tôi bị căn bệnh viêm da và viêm mũi dị ứng hành hạ suốt bao nhiêu năm. Các loại hóa chất như admium, thủy ngân, selen, asen, crom, chì, flo, formaldehyde nhan nhản ở khắp mọi nơi. Mưa đổ xuống mang theo axit, gió thổi đến mang theo bụi hoàng sa.

Tổ quốc giai đoạn đổi mới mà các bạn vẫn tự hào ấy xấu xí, sai lầm và tồi tệ vô cùng. Đổi mới đất nước là một thứ mệnh lệnh vô điều kiện phá hủy toàn bộ thành phố và thiên nhiên. Thậm chí nó còn cưỡng ép thay đổi cả nhận thức và sức tưởng tượng của chúng ta. Giờ đây, chúng ta chẳng còn buồn nghĩ đến mối liên hệ giữa nước trong cốc chúng ta uống và dòng nước chảy trên sông. Chúng ta cũng chẳng cố vẽ ra mối quan hệ giữa bản thân với carbon và cây cối. Chúng ta biết rằng thực vật biến đổi gen dù không cần dùng đến thuốc trừ sâu cũng vẫn lớn tốt, ấy thế mà cũng chẳng lấy gì làm ngạc nhiên.

Tôi thật lòng ước mong giá mà người ta có thể để yên cho những con sông. Biết bao nhiêu nhà môi trường học đã dự đoán rằng chẳng bao lâu nữa những dòng sông cũng sẽ cạn kiệt. Với xu hướng nhiệt độ nước biển liên tục tăng cao như hiện nay, bão, sóng thần, siêu bão, lũ lụt sẽ liên tục đe dọa các khu vực ven biển. Bao nhiêu mây dồn hết lại làm mưa ở vùng ven biển, để lại hạn hán nghiêm trọng ở các vùng sâu trong đất liền. Nếu chúng ta cứ thờ ơ, không buồn có một chút động thái cố gắng sửa đổi nào như bây giờ thì chẳng bao lâu nữa, các dòng sông cũng sẽ bỏ ta mà đi hết. Đến lúc đó nếu ta vẫn muốn được ngắm nhìn những con thuyền lững lờ trôi qua chân cầu, hay đàn cá robot tung tăng bơi lội, thì chỉ có nước đào lấy một con sông nhân tạo mà thôi.

Mở đầu bài viết này tôi có nhắc đến chiếc xe ba bánh của bố tôi. Hồi đó là khoảng năm 1953 hay 1954. So với gia cảnh nghèo khó liên tục phải nhịn đói của bố tôi hồi đó, chiếc xe quả là một tài sản lớn. Thật ra chiếc xe ấy chính là vật thay thế cho người mẹ sớm rời bỏ thế gian vì bệnh tật. Nhìn đứa con khóc ròng suốt mấy ngày trời, có lẽ ông tôi đã thương xót mà mua cho bố chiếc xe làm quà an ủi. Chắc chắn bố tôi rất thích chiếc xe, nhưng chẳng điều gì có thể thay thế được tiếng gọi thiêng liêng “mẹ ơi”.

Tất cả chúng ta rồi sẽ trở thành trẻ mồ côi, hoặc vốn đã là trẻ mồ côi rồi. Dù chẳng điều gì đổi thay ngay cả khi ta khóc, nhưng nếu cùng khóc với nhau chắc sẽ bớt ngại ngùng, và bớt xót xa, chắc sẽ là như thế.

Tương giấm

Sinh ra và lớn lên ở Seoul không có gì bất tiện, nhưng lại có nhiều điều đáng tiếc. Một trong số đó là ẩm thực. Nói về ẩm thực, Seoul là một thành phố vô sắc vô hương, chẳng có lấy một thứ đặc sản nào, và gia đình cũng chẳng có tí truyền thống nấu nướng nào truyền lại cho con cháu. Để bù vào chỗ trống của cái vô sắc vô hương ấy đương nhiên sẽ là sự có mặt của tất cả các loại món ăn hỗn tạp ở khắp các vùng miền trên đất nước.

Có lẽ bởi vậy mà từ khi lớn lên, được tự do đi đây đi đó, tôi đã tốn khá nhiều công sức đi khắp nơi để trải nghiệm ẩm thực của từng vùng miền. Hương vị của loại lá kim Gamtae lần đầu tôi được ăn ở Jeonnam Muan ở một đẳng cấp khác hẳn với các loại lá kim tẩm gia vị khác tôi từng ăn, cá đuối ở đảo Heuksando thì không thể so sánh được với cá đuối nhập khẩu từ Chile.

Ngoài ra còn phải kể đến cá cam ở Seogwipo Jeju, sò ở Hadong Gyeongnam, rau rừng ở Jeongseon Gangwon-do, cá bơn ở Seocheon Chungnam, và cả nấm pyogo ở Jangheung Jeonnam. Rõ ràng đều là những món thường ăn ở Seoul, nhưng hương vị và chất lượng lại khác biệt đến mức khó mà đánh đồng chúng thành một món. Thêm vào đó, nếu đến đúng địa phương nơi có thứ đặc sản ấy lại có thể ăn với giá rẻ hơn nhiều so với ở Seoul… Bởi vậy mỗi lần được ăn một món đúng vị trên quê hương của nó, tôi vừa ngưỡng mộ cảm thán, lại vừa cảm thấy ngỡ ngàng như thể phát hiện ra mình bị lừa một vố to suốt thời gian qua.

Mấy hôm trước tôi có dịp đi Tongyeong công tác. Suốt thời gian qua tôi đã đi Tongyeong rất nhiều lần rồi, nhưng đây là lần đầu tiên tôi đến đây không phải với mục đích du lịch, và cũng là lần đầu tiên tôi đến vào mùa thu chứ không phải mùa xuân như mọi khi. Kết thúc công việc, tôi chỉ ở lại được có một đêm rồi sáng sớm hôm sau lại lên đường về Seoul. Tóm lại là tôi chỉ có đúng một bữa được ăn ở Tongyeong mà thôi.

Suốt quãng đường đi xuống Tongyeong, tôi cứ đau đầu nghĩ ngợi xem nên ăn gì vào một bữa duy nhất ấy. Giá đây là mùa xuân thì chẳng có gì phải phân vân, tôi sẽ quyết đi ăn ngay món canh cá bơn ngải tây thơm lừng.

Nhưng tiết trời giữa thu này thì lấy đâu ra ngải tây. Tôi xuống bến xe Tongyeong, vừa lên taxi liền hỏi ngay bác tài xem đã đến mùa hàu chưa, có nhà hàng nào bán gỏi cá thu Nhật Bản không. Đáng tiếc là hàu phải nửa tháng nữa mới bắt đầu vào mùa, gỏi cá sống thì bác biết nhiều hàng, nhưng lại không biết hàng nào làm gỏi cá thu cả.

Tối hôm đó, chẳng tìm được món ăn nào hợp lý, tôi đành vào một cửa hàng tên là “Dajjijip”, bán đủ loại rượu và đủ thứ đồ nhắm. Tôi ăn quá nhiều thứ và uống quá nhiều rượu đến mức sáng hôm sau, về đến Seoul, bụng dạ nhộn nhạo đến mức cả ngày chẳng thiết ăn gì. Cơn đau bụng kéo dài đến tận đêm. Thế rồi đến gần sáng, tôi cho nước vào cơm trắng nấu lên thành cháo. Nhịn đói suốt ba mươi tiếng đồng hồ, chẳng còn thứ gì có thể an ủi cái bụng đau tốt hơn cháo trắng.

Ăn được cỡ một nửa chỗ cháo, tôi bèn lôi tương và giấm trong chạn ra pha thành tương giấm. Rồi tôi xúc một, hai thìa rưới lên bát cháo. Có thêm chút vị chua chua mặn mặn, nửa bát cháo còn lại nhanh chóng được tôi đánh bay.

Giờ tôi mới nhớ ra, thêm giấm vào tương là thói quen ăn uống từ lâu của bố tôi. Ngoài những món bình thường người ta hay ăn cùng với tương giấm như bindaetteok, đậu rán hay màn thầu, bố tôi ăn cái gì cũng chấm với tương giấm, từ bí ngô, thịt luộc, rau doraji, đến cả khoai sọ trong bát canh khoai. Bởi thế nên trên bàn ăn nhà tôi lúc nào cũng có một bát tương giấm nhỏ.

Bố tôi bảo phải chấm một ít tương giấm thì thức ăn mới ra được đúng vị, và thường hay rủ chị em tôi ăn cùng. Mỗi lần như thế, chị em tôi đều cười trừ, rồi vục thẳng miếng thức ăn vào bát tương cà chua. Ấy thế mà thật buồn cười, bây giờ tôi lại tự lấy tương giấm ra ăn, một cách rất tự nhiên. Có lẽ thói quen ấy đã tự động ngấm vào người sau biết bao nhiêu năm nhìn bố ăn, và tự mình trải nghiệm.

Thế rồi tự nhiên tôi thấy buồn. Bởi thức ăn không có gia vị nào khác nên mới đành phải ăn cùng tương giấm. Một bát cháo nóng hổi, một bát con tương giấm cùng những ý nghĩ về bố tôi thuở thiếu thời đã làm dịu lại cơn đau hành hạ trong bụng suốt một ngày dài.

Đừng khóc nữa, bố ơi

“Ô, bố bắt máy nhanh thế. Con đây, Joonie. Thời tiết nóng nực thế này bố có mệt không? Con hỏi bố một câu này nhé. Bộ phim đáng nhớ nhất trong lòng bố là phim gì? Con đang viết bài về phim ảnh nên tự nhiên nghĩ ra. Bố xem phim nhiều hơn con còn gì.”

“Ừ, đúng là bố xem nhiều phim hơn con. Bố sống nhiều hơn con những ba mươi năm cơ mà. Rượu bố cũng uống nhiều hơn con những ba mươi năm. Thế nhưng bố bảo con uống bớt rượu nặng đi cơ mà. Uống thế rồi còn gì là người nữa? Con xem phim Trưa tím bố bảo lần trước chưa? Phim có Alain Delon ấy. Vẫn chưa xem à? Cái thằng này, chẳng bao giờ nghe lời bố. Ừ, bố xem nhiều phim thật. Rạp Sindo ở Cheongryangri, rạp Dongdo ở Donam-dong, rạp Dongbo ở ngã tư Sinseol-dong. Hồi bố mười bảy tuổi có làm cùng một bác ở tiệm Âu phục chỗ khu suối Cheonggye. Bố suốt ngày loanh quanh gọi bác ấy là anh Han Jung ơi, anh Han Jung à. Ôi, bố nhớ bác ấy quá. Người yêu của bác ấy làm giúp việc cho nhà ông chủ rạp phim Dongbo ở Sinseol-dong, thỉnh thoảng lại được ông ấy cho vé miễn phí nên hồi ấy bố mới được đi xem phim nhiều thế.”

“Thế tóm lại bộ phim đáng nhớ của bố là gì? Trưa tím chứ gì? Còn bộ phim đầu tiên bố xem là phim gì?”

“Làm sao mà chọn bừa lấy một cái tên được. Phim hay đâu phải chỉ có một, hai bộ. Phim đầu tiên xem thì bố không nhớ, nhưng bố nhớ bộ phim đầu tiên mà bố không được xem. Con có nhớ bố học trường tiểu học Sungrye không? Hồi đó cả trường được đi xem phim Ben Hur, mỗi mình bố không được đi, vì không có tiền.”

“Bố, con cũng có được đi tham quan cùng các bạn đâu, vì không có tiền đấy. Nhưng hồi đó may mà đúng vào thời kỳ khủng hoảng tiền tệ nên cũng nhiều đứa khác không được đi giống con. Hay thật, nghèo đói có thể khiến người ta quay cuồng đến thế. Thật là vừa bi lại vừa hài.”

“Có lần bố đi xem phim Dải ngân hà trên bầu trời xanh ở rạp Miari, phim mà có Choi Moo Ryong đóng ấy. Con có biết Choi Moo Ryong không? Không biết à? Hồi đó rạp nào cũng bật rất to nhạc nhẹ của The Ventures ở trước sảnh. Ôi, thích lắm. Lại còn có cả một tấm gương lớn nữa. Hồi đó làm gì có nhà nào có gương đâu, phải đến rạp phim mới có. Bố ngồi trước sảnh ngắm nghía chiếc gương, rồi bỗng nhìn thấy một thằng ăn mày ngồi trong góc rạp. Đang nghĩ thầm ăn mày cũng đi xem phim cơ à, rồi chợt nhận ra đó chính là hình ảnh của mình phản chiếu lên chiếc gương. Hồi đó là trước khi bố làm trong tiệm Âu phục, vẫn còn đi nhặt đồng nát ở Changdong, nên người ngợm nào có khác gì thằng ăn mày. (Bố nghẹn ngào một hồi lâu rồi bật khóc. Mãi rồi mới kìm lại được) Nội dung bộ phim ấy thật chẳng khác gì cuộc đời bố. Nhân vật chính là trẻ mồ côi, giống hệt hoàn cảnh của bố lúc bấy giờ. Xem hết phim rồi mà bố vẫn còn khóc, khóc đến tận lúc về đến nhà. Về nhà gặp ông con, hình như ông xem phim ấy trước rồi hay sao, nên ông mới bảo bố cứ khóc đi…”

“Ôi chao, thật là vừa bi lại vừa hài.”

“Thế con định viết bài về phim gì?”

“Con định viết về phim Kẹo bạc hà. Phim mà hồi trước bố với con vừa uống rượu vừa xem ấy. Phim mà thỉnh thoảng con vẫn bật ở nhà ấy. Cảnh nhân vật chính đứng trên đường sắt hét lớn ‘Tôi quay về đây’. Bố nhớ không? Vâng đúng rồi. Phim của đạo diễn Lee Chang Dong. Con bảo bố là tuần trước con đã đi du lịch qua Jecheon, qua Samcheok đến tận Donghae rồi đúng không? Thực ra là con đã tìm đến những địa điểm xuất hiện trong phim đấy. Cảnh Gwangju những năm 1980 xuất hiện trong phim được quay ngay ở ga Susaek gần nhà mình. Thông điệp lớn nhất của bộ phim ấy là ‘Cuộc sống rất đẹp’, nhưng ngoài ra nó còn nhắc đến nhiều điều tươi đẹp khác nữa. Những điều buồn bã cũng không phải ít. Thôi, nói chung là con cảm ơn bố đã nói chuyện với con lâu thế. Con sẽ tìm xem phim Trưa tím sớm thôi. Sau này lúc nào thành trẻ mồ côi con cũng sẽ thử xem phim Dải ngân hà trên bầu trời xanh. Rồi con cũng sẽ khóc hu hu như bố. Vâng. Con tắt máy đây. Bố đừng khóc nữa nhé.”

Vẫy tay

Hồi mới học lái xe chưa được bao lâu, việc khó nhất đối với tôi chính là chuyển làn. Người lái phải chuyển làn sao cho không ảnh hưởng đến xe đằng sau, nhưng việc tính toán khoảng cách an toàn giữa xe của mình và xe đằng sau quả không phải chuyện dễ. Có lần đi một con đường mới lần đầu tiên đi, tôi đã không sao thoát ra nổi ở khúc đường giao. Làn bên cạnh, xe nọ nối đuôi xe kia thi nhau lao vun vút làm tôi sợ đến mức không dám chuyển làn, rốt cục đành phải đi quá thêm một đoạn xa tít tắp mới vòng trở lại được.

Sau đó, tôi đỗ xe lại bên vệ đường, nhìn vào gương chiếu hậu quan sát những chiếc xe đi qua mình, mục đích là để hiểu rõ một điều rất hiển nhiên, nhưng không phải trên lý thuyết mà bằng cảm giác thực tế, ấy là tốc độ của những chiếc xe đằng sau tiến đến càng cao thì hình ảnh phản chiếu của chúng trên gương chiếu hậu càng nhanh chóng to lên. Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy dòng chữ nhỏ xíu được viết trên gương chiếu hậu “Sự vật bạn nhìn thấy trong gương ở gần hơn so với bạn nghĩ”. Tôi ngồi đó học cách tính tốc độ và khoảng cách của mình với những chiếc xe khác cho đến khi tối mịt, xe nào xe nấy bật hết đèn pha lên rồi mới quyết định trở về.

Quay nhìn lại mới thấy, tôi đã trải qua biết bao nhiêu tháng ngày tuổi nhỏ ngồi trên những chiếc xe ô tô. Tất cả đều nhờ công người cha làm tài xế lái xe tải. Tôi thích bám đuôi theo bố đi làm hơn là đi nhà trẻ. Trong số những bức ảnh thời ấu thơ của tôi, có một bức ảnh chụp tôi ngồi trong chiếc xe tải CMC cũ rích mà người Hàn hay gọi là xe Jemusi.

Khi công việc không quá bận rộn hay quãng đường không quá dài, bố và tôi đều thích đi với nhau, coi như có người nói chuyện cho đỡ buồn. Tôi líu lo kể với bố đủ thứ chuyện ở nhà trẻ, mệt thì vùi thân hình bé nhỏ vào ghế ngủ một giấc thật say, đến lúc tỉnh dậy lại say sưa ngắm nhìn khung cảnh lạ lẫm bên ngoài cửa sổ. Cứ như thế, ngày trôi qua từ lúc nào không hay.

Có lần, chúng tôi đang đi xuống khỏi một con dốc rất cao. Phía xa xa, chúng tôi nhìn thấy đèn giao thông và vạch kẻ cho người sang đường. Bố bảo tôi nhìn thật kỹ những người đang đứng bên đường, nếu thấy người ta đứng đầy bên đường, mắt chăm chú nhìn đèn giao thông thì tức là sắp chuyển sang đèn đỏ, phải giảm bớt tốc độ xuống. Ngược lại, nếu người ta đang làm việc khác hoặc không thèm để ý đến đèn giao thông thì tức là đèn cho người đi bộ mới chuyển sang màu đỏ chưa được bao lâu.

Từ lúc nghe bố nói thế, việc quan sát người đứng trước vạch sang đường bỗng nhiên như trở thành nhiệm vụ dành riêng cho tôi. Tôi chăm chú đọc thái độ của họ, và liến thoắng kể lại với bố về vẻ mặt, về hành động của từng người, đến mức bố sốt ruột mới thôi.

Sau này, lại có một thời gian tôi được ngồi cùng xe đi với bố. Sau khi thi lấy bằng lái, bố cùng tôi luyện tập trực tiếp lái xe trên đường. Thời gian đó, tôi tạm xin nghỉ một học kỳ ở trường đại học, ra làm việc ở chợ đấu giá mở lúc sáng sớm. Từ chợ nơi tôi làm việc đến bãi xe tải của bố không xa nhau lắm nên chúng tôi thường đi làm cùng nhau. Điều khác với lúc bé là giờ tôi ngồi ghế lái, còn bố ngồi ghế phụ. Còn điều giống với lúc bé, ấy là người ngồi ghế phụ nói luôn miệng không ngơi nghỉ.

“Bật xi nhan lên trước đi”, “Không nên nhấn phanh nhiều quá đâu”, “Vào hầm rồi thì hạ cần gạt nước xuống đi”. Tiếng bố cằn nhằn như tiếng những con bọ bay vo vo bên tai liên tục không nghỉ. Hồi đó, có lần bị cảm nên tôi bảo bố hôm nay con không khỏe, con không lái xe đâu. Thế là bố cười nói “Mới hơi mệt thế thôi mà đã không lái xe được rồi à? Những việc mà hễ ốm là không cần làm ấy mà, trên đời này không có nhiều thế đâu con ạ”. Tôi vì nụ cười ấy của bố mà hờn dỗi, ngồi lên ghế lái mà mặt vẫn sưng sỉa không bằng lòng.

Thấm thoắt mười năm đã trôi qua kể từ ngày tôi chính thức được tự lái xe. Bây giờ tôi có thể thoải mái lái xe đi làm, đi dạy, đi vào thành phố, đi xuống các vùng quê, lên đường cao tốc đi du lịch mà không có gì khó khăn. Trong khoảng thời gian đó, bố cũng đã làm hết những việc mình cần làm, bây giờ ông cũng đã bán chiếc xe tải cũ và chuẩn bị nghỉ ngơi. Lão khu (老軀 - cơ thể già nua) cũng chẳng còn lê theo lão cụ (老具 - đồ vật cũ) được thêm bao lâu nữa rồi.

Mùa đông năm ngoái tôi cùng bố đi xuống Busan. Nếu đi tàu cao tốc KTX hay xuôi đường cao tốc Gyeongbu thì sẽ rất tiện, nhưng chúng tôi cũng không lấy gì làm gấp gáp, nên quyết định chọn con đường quốc lộ bám theo bờ biển từ Seoul đến Gangneung, rồi từ Gangneung xuôi xuống Busan.

Trên con đường này, có biết bao nhiêu điều ở gần hơn so với mắt ta nhìn, biết bao điều ùa đến với tốc độ nhanh hơn so với ta nghĩ. Những điều chỉ với một tiếng còi xe vang lên, chỉ một lần dụi mắt, chỉ một lần đưa tay lên vẫy chào, là đã trôi đi rất xa.

Chúc mừng Park Joo Hun tròn một tuổi

Tự nhiên tôi nhớ ra mình chưa từng bỏ tiền ra mua khăn lần nào. Trong lúc phơi quần áo, tôi chợt nghĩ ra lý do. Những chiếc khăn đều là quà tặng từ lễ thôi nôi của Joo Hun, lễ mừng thọ tuổi bảy mươi của một bà trong xóm, buổi khai trương của một hàng bánh nếp, đến đại hội thể dục thể thao cựu học sinh trường tiểu học Yeoncheon… Ngày nào tôi cũng được vùi mặt vào những mối duyên thương quý này.

Bệnh viện trung tâm

Bệnh viện đa khoa đầu tiên tôi đến là một phòng khám nhỏ trong vùng. Đến phòng khám có người bị đau bụng, có người bị ngứa mắt, có người bị cảm cúm, có cả những cậu bé đến cắt bao quy đầu. Cơ thể con người rất phức tạp, nhưng cũng lại vô cùng đơn giản. Chỉ cần ăn uống điều độ, uống nhiều nước, giữ đủ ấm, ngủ đủ giấc là phần lớn những bệnh tật vặt vãnh sẽ tự động biến mất. Đến phòng khám tiêm truyền, nhận đơn về mua thuốc uống là bệnh tật cũng sẽ thuyên giảm.

Thế nhưng có những bệnh dù uống bao nhiêu thuốc, tiêm truyền đến thế nào đi chăng nữa cũng không khá hơn được. Thứ bệnh mà chỉ có ngày một đau thêm, chỗ đau cũng ngày một nhiều thêm, tôi gọi đó là “bệnh của mẹ”.

Các bà mẹ trong vùng ôm đầy những túi thuốc trong tay. Những viên thuốc xanh đỏ phản chiếu trong mắt tôi, đẹp đến đau lòng.

Dồi trường và cách mạng

Tôi thích ăn dồi trường. Vì nó có vị giống thịt. Vào những quán bán đồ ăn vặt, chỉ cần nhìn lấy làn khói nghi ngút mỗi lần mở tấm nilon đậy xửng hấp dồi lên là đủ thấy ngon mắt. Nếu thấy ít khói bay lên, tôi thường đoán có lẽ trước đó vừa có người đến mua dồi mang đi, còn nếu khói bay lên ngào ngạt trắng xóa một góc cửa hàng thì hẳn đã lâu rồi chưa có thêm một vị khách nào. Cảm giác đói tự nhiên cùng ùa đến cồn cào trong bụng. Giữa lúc đang nghĩ ngợi vẩn vơ, bà chủ hàng sẽ hỏi, cậu có muốn ăn thêm gan và phổi không. Lần nào tôi cũng sẽ trả lời, rằng cháu không ăn gan đâu. Tôi có thói quen không ăn gan kể từ sau khi được một người bạn kể cho câu chuyện về gan lợn.

Người bạn ấy đã dạy cho tôi cách phân biệt gan lợn ngon. Cách phân biệt đơn giản hơn nhiều so với tôi nghĩ. Gan động vật là nơi chứa protein. Con lợn nào được ăn uống đầy đủ thì bề mặt gan sẽ mịn màng, hơi có ánh hồng, cảm giác khi nhai miếng gan trong miệng cũng sẽ mềm mại. Ngược lại, con lợn không được nuôi cẩn thận, bề mặt gan sẽ lỗ chỗ, xỉn màu và thường khi nhai sẽ có cảm giác bở bùng bục.

Tôi chưa từng kiểm chứng lại tính khoa học của câu chuyện này, nhưng kể từ sau khi nghe xong, tôi quyết định không ăn gan nữa. Dù chú lợn đó đã từng ăn ngon ngủ tốt hay bị chủ bạc đãi thì ăn gan của chúng cũng chẳng khiến tôi vui vẻ gì. Cảm giác này hơi khác một chút so với cảm giác tội lỗi thông thường mỗi khi ăn thịt động vật.

Một thời gian sau, tôi cũng bắt đầu không ăn cả phổi. Chuyện đó bắt đầu kể từ sau khi tôi trở về từ Taebaek. Mùa thu khoảng mười năm trước, tôi gói ghém hết các bản thảo tham gia cuộc thi văn học mùa xuân hằng năm đem theo lên Taebaek, cắt đứt mọi liên lạc với phần còn lại của thế giới. Lúc đó, đối với tôi bên ngoài Taebaek chẳng còn điều gì níu kéo nữa. Cuộc sống của tôi ở Taebaek hết sức giản đơn. Hằng ngày viết thơ, đọc sách. Đến bữa thì chọn vài thứ đơn giản, như dồi trường. Hầu như ngày nào tôi cũng ngồi lì trong phòng khách sạn, viết thơ và ăn dồi trường qua bữa. Đôi lúc lại mang sách ra đọc bên hàng ghế đá trong bệnh viện gần khách sạn. Hồi ấy bệnh viện tên là Bệnh viện Trung tâm Taebaek, trước đó nó có tên là Bệnh viện Jangseong, đến giờ lại được đổi tên thành Bệnh viện Công nghiệp Taebaek. Bệnh nhân hầu hết đều là công nhân mỏ mắc bệnh viêm phổi.

Những câu chuyện tôi được nghe họ kể nhiều khi đáng quý hơn nhiều so với nội dung cuốn sách tôi mang theo. Ở đó, tôi đã được nghe kể câu chuyện thương tâm về những người thợ mỏ thiệt mạng trong vụ sập hầm mỏ. Lý do khiến họ bỏ mạng không phải chết đói hay chết ngạt, mà là chết đuối vì nước tuôn ra từ những mạch ngầm trong lòng đất. Câu chuyện của bọn họ luôn lẫn với những cơn ho xé lòng đến mức khó có thể tin được đấy lại là thứ âm thanh phát ra từ một con người đang sống. Tối đến, tôi cầm theo cuốn sách chưa đọc được mấy trang, đến quán dồi trường mua một phần mang về khách sạn. Đó là lúc tôi quyết định không ăn phổi nữa.

Lại một giai đoạn khác tôi thường xuyên ăn dồi trường cho qua bữa. Trở về từ Taebaek, nơi đã từng là tận cùng thế giới trong tôi, mà chẳng đạt được chút thành tựu nào, lại một lần nữa tôi nhận ra rằng những việc mình có thể làm được trên đời này không nhiều như mình nghĩ. Tôi mặc lên người bộ quần áo lao động màu xanh. Trước đó tôi đã làm không ít việc, nhưng lần này công việc tôi chọn có lẽ sẽ theo tôi đến suốt đời. Công việc của người bốc vác hàng hóa ở sân bay. Việc buổi sáng thường sẽ nhiều đến mức quá khả năng lao động của một con người, đến chiều lại rảnh rỗi ngồi chơi hai, ba tiếng đồng hồ một lúc. Ban đầu tôi cố gắng tận dụng khoảng thời gian trống ấy để đọc sách, nhưng rồi dần dần khi thân hơn với đồng nghiệp, tôi cùng họ chơi bóng chuyền và uống rượu suốt những khoảng thời gian rảnh ấy.

Chúng tôi thường uống rượu trong một quán ăn gần sân bay. Quán ăn chuyên bán dồi trường và thịt thủ hơi lẫn chút mùi tanh. Tăng một ăn dồi trường và thịt thủ luộc rồi thì tăng hai sẽ cho hết chỗ dồi và thịt thừa vào xào với hành tây, rau thơm và chút gia vị, đến tăng ba là tiết mục đổ cơm trắng vào trộn với chảo gia vị vừa xào để ăn cho no căng bụng. Tất nhiên không thể thiếu màn dùng thìa làm micro hát hò om sòm cả quán rồi mới chịu đứng lên.

Cuộc sống hồi đó chân thành và giản đơn hơn bất cứ lúc nào khác, nhưng dần dần cảm giác bức bối lại ùa lên bóp nghẹt trái tim. Cuộc sống ấy đang khiến tôi rời xa văn thơ. Tôi không tiếc biết bao nhiêu bài thơ mình đã viết ra, nhưng chẳng điều gì có thể xóa bỏ sự thật rằng tôi đã dành cả tuổi thanh xuân bán mạng viết lách đến mờ hai con mắt. Ý nghĩ tự tay mình đang xóa bỏ quãng thời gian tươi đẹp nhất ấy hành hạ con tim tôi không lúc nào nguôi ngoai. Tôi quyết định từ bỏ sân bay để tìm kiếm một nơi làm việc khác liên quan đến văn chương.

Để được vào làm việc ở sân bay không phải là chuyện dễ, thế nên khi quyết định nghỉ việc ở đó, tôi buộc phải giữ bí mật với cả nhà cho đến khi tìm được cho mình nơi làm việc mới. Sáng ra, tôi leo lên xe buýt đi ra tận thư viện kỷ niệm Cách mạng 19 tháng 4 ở Seodaemun. Gần nhà tôi cũng có thư viện, nhưng nguy cơ chạm mặt người nhà rất cao. Vả lại đây là nơi tôi tìm đến đọc sách suốt những ngày hè hồi học phổ thông, nên cảm giác cũng thoải mái như một người quen cũ. Thư viện này chỉ mở cửa đến sáu giờ chiều nên những người có ý định học đến khuya thường không tìm đến. Nhờ vậy mà bất cứ lúc nào đến tôi cũng dễ dàng tìm cho mình một chỗ ngồi trong phòng đọc sách.

Bước vào thư viện, thứ đầu tiên đập vào mắt là câu nói của tổng thống Kim Dae Jung treo trên tường “四. 一九民主情神继承 (Mười chín tháng tư kế thừa tinh thần dân chủ)”. Tất nhiên đứa trẻ mới học cấp ba là tôi hồi đó dù không biết đọc chữ Hán, nhưng ngày nào cũng lên xuống bậc cầu thang nơi có dòng chữ ấy treo trên đầu.

Vậy là hằng ngày thay vì đi làm, tôi đến thư viện, nhưng thay vì ngồi lì trong phòng đọc sách như hồi còn học phổ thông, tôi dành nhiều thời gian hơn trong phòng tư liệu. Sách mới ra hầu hết đã bị mượn đi mất và số lượng sách cũng không phải quá nhiều, nhưng đối với một kẻ có lý lịch đọc sách ngắn tũn như tôi thì nơi này là quá đủ. Tôi đã đặt ra cho mình một vài nguyên tắc. Tôi sẽ chỉ đọc sách không liên quan đến văn học ở thư viện ấy thôi. Sách một khi đã chọn thì phải đọc cho đến hết. Ngoài sách về lịch sử, triết học hay khoa học xã hội, đối với những lĩnh vực tôi không hề có kiến thức căn bản như làm vườn, phong tục cúng bái hay y học thì chọn được cuốn nào sẽ phải đọc hết cuốn đó. Dù đại đa số là những cuốn sách khó hiểu, nhưng chỉ cần là chữ in, chỉ cần là sách thì thế nào cũng tốt.

Đó cũng là giai đoạn tôi tìm hiểu sâu hơn về lịch sử hiện đại, nội dung chỉ được đề cập ngắn gọn trong sách giáo khoa lịch sử. Nơi thư viện ấy được xây lên chính là nhà riêng của Lee Ki Poong - người lãnh đạo cuộc cải cách Hiến pháp năm 1954. Phải nói vậy để thấy thư viện này ưu ái sách vở liên quan đến cuộc Cách mạng 19 tháng 4 nhiều đến thế nào.

Có lần sau khi trở về từ thư viện, tôi đã hỏi bố xem thời xảy ra Cách mạng 19 tháng 4 bố đang làm gì. Bố cho tôi một câu trả lời hết sức nhạt nhẽo, rằng thời ấy bố đang học tiểu học, gần nhà là sở cảnh sát Jongam, cảnh sát đã bỏ trốn hết, bố vào nhà vệ sinh trong sở lấy trộm giấy ra bó thành một búi để chơi đá cầu.

Câu chuyện bắt đầu từ dồi trường, từ gan với phổi đến việc đóng cửa luyện viết, đến Taebaek, rồi lan man đến cả chuyện thư viện, chuyện Cách mạng 19 tháng 4. Bài viết lộn xộn những chuyện tưởng rằng đã cũ mà đến giờ vẫn chưa đi qua. Bao nhiêu cảm xúc khi căm phẫn, tức giận, lúc bẽ bàng, xấu hổ cũng đi theo từng câu chuyện được kể ra. Một, hai đoạn được viết ra làm đoạn kết rồi sau bao nhiêu ngẫm ngợi cũng đành xóa đi. Vậy nhưng tôi tin rằng, có những đoạn văn được viết ra dù chẳng để ai đọc, bản thân việc có thể viết ra đã là một loại sức mạnh, một loại năng lực riêng của mỗi người. Tựa như một lời nguyện cầu sâu trong tim. Hay như một quyết tâm mà ta đang nắm chặt bàn tay chờ đến ngày thực hiện.

Cái chết và di thư

Có nhiều lúc tôi cảm thấy làm thơ cũng giống như viết một bức di thư. Có lẽ bởi vì thế gian này có quá nhiều những điều đã mất hoặc đang mất đi, và những sự tan biến ấy đều được tôi cố công lưu giữ lại trong những tác phẩm của mình.

Bởi thơ của tôi giống như ghi lại lời trăng trối của những điều đang mất đi, nên nó giống như đưa tin, hay thay một ai đó ghi chép lại những điều muốn nói, hơn là sáng tác. Bên bờ Ipo ở Yeoju, tôi viết lại di ngôn của sông Namhan, bên bờ Sangju, tôi viết lại những lời cuối của dòng Nakdong. Tôi đã nghe tiếng người dân lao động nghèo ngồi khóc than dưới những cây cần cẩu ở vùng Yeongdo Busan, tôi đã chạm tay vào xác bãi đá Gureombi ở làng Gangjang Jeju. Việc duy nhất tôi có thể làm được ở nơi ấy chỉ là dùng thơ để thay họ ghi lại những di nguyện cuối cùng.

Tôi cũng đã từng tự viết bức di thư của riêng mình. Hồi đó tôi vẫn còn đang trong thời gian đi nghĩa vụ quân sự. Kết thúc buổi huấn luyện cho tân binh, chúng tôi được tống lên một chiếc xe tải quân dụng đưa đến một nơi nào đó. Đi qua khỏi Pocheon, ùa vào tầm mắt tôi là một vùng đồng bằng rộng lớn. Nơi đó là Cheorwon. Về đến đơn vị, việc đầu tiên tôi làm là cắt móng tay và viết di thư. Ở nơi chiến tranh có thể nổ ra bất cứ lúc nào, con người ta có thể chết bất cứ lúc nào thì cần phải viết sẵn một bức di thư, cũng nên viết rõ tên tuổi, số hiệu trung đội, tiểu đội của mình lên tất và quần áo lót. Đó là lời khuyên của những người đàn anh đi trước. Họ nói nếu muốn đào ngũ thì dứt khoát phải đi về phía nam, còn cẩn thận dặn rằng xung quanh nơi chúng tôi đóng quân vẫn còn rất nhiều mìn sót lại nên phải đặc biệt lưu tâm.

Thực ra những lời ấy chỉ là để dọa nạt lũ tân binh ngây thơ chưa biết gì, và hẳn tôi của lúc ấy cũng ngơ ngác không kém bất kỳ một anh lính mới nào. Tôi cẩn thận viết lại một bức thư cuối. Chữ phủ kín hai trang giấy rồi mà nội dung cũng chẳng có gì đặc biệt. Tóm tắt ngắn gọn lại thì chỉ là lặp đi lặp lại những chữ “cảm ơn, xin lỗi, yêu thương”. Di thư của những anh tân binh nhập ngũ cùng thời gian với tôi cũng không có gì khác biệt.

Sau này khi xuất ngũ, tôi được đọc thêm một vài bức di thư nữa. Trong đó có thư của người đã định tự tử nhưng may mắn từ bỏ ý định, và thật đáng tiếc có những bức thư của người đã thực sự rời bỏ kiếp người. Những bức thư ấy không hề nhuốm đầy oán hận và giận dữ, thay vào đó là biết ơn, là xin lỗi, và đong đầy yêu thương. Tôi chợt nghĩ có khi di thư chính là những dòng chữ bình yên nhất thế gian này. Bởi đó không chỉ là mong muốn được thứ tha, được hòa giải với người khác, mà xa hơn nữa còn là lời an ủi và tiếc thương cho cái chết của chính mình.

Cách đây không lâu, một phần trong số những người lao động thuộc công ty ô tô Ssangyong đã được phục chức sau bảy năm mất việc. Bảy năm đó đối với họ quả thực sống không bằng chết. Cũng trong thời gian đó, 26 người lao động bị sa thải cùng gia đình đã rời bỏ thế giới này. Quá nửa trong số họ đã tự sát, và phần lớn rời đi mà không để lại lấy một lời trăng trối.

Họ ra đi mà đến một bức di thư cuối cùng cũng không để lại. Có nghĩa là đến tận phút giây cuối cùng họ vẫn mang theo trong mình bao nhiêu phẫn nộ, đau thương, tự trách. Chúng ta vẫn đang sống trong thế giới ấy, thế giới dồn họ đến bước đường cùng. Thế giới nơi con người ta đánh mất nhau, người lao động đánh mất công việc, luật pháp đánh mất quy tắc, con sông đánh mất dòng nước trong. Ở thế giới ấy, cái chết hiện hữu ở khắp nơi, nhưng đến tang tóc và đau thương cũng phải oằn mình đương đầu với chính trị. Thế giới ấy là nơi chúng ta đang sống.

Lý do tôi viết lại di ngôn của những điều đang mất đi, không phải là để cố níu kéo chúng trong hình hài hóa thạch. Nói một cách tàn nhẫn hơn, tôi dồn hết những đau thương tang tóc ấy vào thơ, để đau đớn hết một lần, và sau đó lãng quên hoàn toàn sự ra đi đó. Nếu muốn được tồn tại thực sự thì phải biến mất hoàn toàn. Khi không một ai có thể nhận ra ta đã từng tồn tại, người ta sẽ biết cách thận trọng hơn khi nhắc đến từ “vĩnh cửu”.

Bức di thư đẹp nhất trong số những bức di thư tôi đã từng đọc qua là bức di thư của thầy Kwon Jung Saeng, nhà văn viết cho thiếu nhi. Tôi xin trích đoạn một phần lá thư của thầy, để làm di thư cho bài viết này. (Tham khảo trang chủ Quỹ văn hóa thiếu nhi Kwon Jung Saeng.)

“Tôi chưa biết sau này khi nào tôi sẽ chết, nhưng giá được chết một cách lãng mạn thì tốt biết mấy. Nói vậy thôi chứ chắc tôi cũng sẽ chết như con chó nhà tôi, cố hổn hển hớp nốt những hơi cuối cùng rồi tắt thở. Mắt thì nửa nhắm nửa mở. Miệng thì nhệch ra. Chết như một thằng ngốc. Dạo này tôi hay nổi nóng lắm, chắc sẽ chẳng có lý nào mà được chết như một thiên thần.

Dù vậy tôi mong khi tôi ngừng thở cũng sẽ được trang điểm cho một chút, vẽ chỗ này một chút, tô chỗ kia một tí.

Nếu gọi đây là di chúc thì cũng hơi buồn cười, không ra hình thức văn bản tử tế nào, nhưng rõ ràng đúng là Kwon Jung Saeng tôi viết.

Chết rồi sẽ chẳng còn đau, chẳng còn buồn, chẳng còn đơn côi. Cũng không còn tươi cười, không còn nóng giận. Nhưng tôi sẽ chết một cách dũng cảm. Nếu chết rồi mà còn được đầu thai vào kiếp sau, tôi muốn được sinh ra làm một người đàn ông khỏe mạnh. Sinh ra rồi, đến năm hai mươi lăm tuổi, tôi muốn hẹn hò với một cô gái hai mươi hai hay hai mươi ba tuổi. Tôi sẽ không run rẩy lập cập, sẽ đường hoàng mà yêu đương. Thế nhưng đầu thai rồi biết đâu lại lọt vào một thế gian nơi có một tên lãnh đạo độc tài ngu xuẩn, biết đâu còn có cả chiến tranh. Nếu vậy thì thôi tôi sẽ từ bỏ ý định đầu thai.”

Ngày 1 tháng 5 năm 2005

Người viết: Kwon Jung Saeng

Tuổi của trái tim

Gió lạnh buốt. Hít vào một hơi thật sâu, thấy khí lạnh ùa đầy vào từ sống mũi cho đến tận đáy lòng. Hóa ra đường hô hấp được kết nối từ bên ngoài vào bên trong theo cách đó. Phát hiện mới mẻ khiến tôi thích thú hít thêm vài hơi nữa thật sâu để cảm nhận rõ hơi lạnh len vào từng mạch máu. Thế rồi cơ thể phản ứng bằng một tràng ho sù sụ.

Sống trên đời, có nhiều lần ta phải đối diện với những việc khó khăn đến mức khó lòng chịu đựng nổi. Có những lúc đau đớn vì bị đối xử bất công, oan ức, cũng có lúc sợ hãi đến run người vì những lỗi sai của chính mình.

Vậy nhưng tôi cho rằng dù trái tim có nặng nề, sắc bén đến đâu thì đối diện với thời gian, ai rồi cũng sẽ chấp nhận buông bỏ những vết thương sâu. Cuộc sống cũng như quần áo, mặc lâu rồi cũng sẽ phai màu. Điều này thực sự đã an ủi tôi rất nhiều.

Một năm mới lại đến. Tôi muốn cộng cho biết bao nhiêu trái tim đang tồn tại bên trong mình, thật công bằng, mỗi trái tim một tuổi.

Năm

Một thời gian mới đến biết đâu không phải từ lúc ta xé bỏ đi tờ lịch cuối cùng của ngày cũ, biết đâu lại đến từ trong đôi mắt tôi nhìn em, và em nhìn tôi.

Kết

Yeonhwa-ri năm ấy

Những ý nghĩ chợt hiện lên giữa đêm sâu

đều là những điều sắp rời bỏ ta mà đi.