VH-PROJECT (VH-P)

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc chế bản ebook

Những ngôi sao Eghe – Egri Csiliagok

(Eclipse of the Crescent Moon)

Thông tin sách: Những ngôi sao Eghe Tập 1

Tác giả: Gárdonyi Géza

Dịch giả: Lê Xuân Giang

Thể loại: Tiểu thuyết – Văn học Hungari

Nguyên tác: Egri Csillagok

Nhà xuất bản: Văn học – Hà Nội

Năm xuất bản: 1987

Số trang: Tập 1: 367 trang. Tập 2: 351 trang

Số khổ: 13 x 19 cm

Giá: 330 đ

Epub (02/2019): @lamtam, tve-4u.org

Đây là một trong những dự án chế bản ebook mà nhóm VH-PROJECT muốn gửi đến tất cả những bạn yêu thích sách, đặc biệt là những người không có điều kiện thưởng thức ấn phẩm sách thông thuờng. Tuy nhiên trong khả năng có thể hãy mua và thưởng thức sách như một sự tôn trọng với các nhà xuất bản.

Ebook được thực hiện bởi thành viên VH-P, với mong muốn mang đến những tác phẩm văn học có giá trị nghệ thuật, nhân văn và giải trí cho tất cả những người yêu sách.

VH-Project là nhóm dự án chế bản ebook, hoạt động hoàn toàn phi lợi nhuận, mục đích là muốn chia sẻ niềm say mê sách với tất cả những người cùng sở thích. Với tính mở rộng và tương tác cao, hoạt động trên nguyên tắc: Khi bạn là thành viên của VH-P bạn sẽ làm chủ cho dự án sách riêng của mình với sự góp sức chế bản của tất cả các thành viên trong nhóm. Chỉ cần bạn có lòng yêu sách và muốn chia sẻ thì hãy tham gia với chúng tôi.

Ebook này sẽ được VH-P đăng tải trên các diễn đàn văn học mạng. Bất kỳ hình thức sao lưu, sử dụng làm bài viết, tư liệu hay đăng trên các diễn đàn, yêu cầu thông báo trước với BQL VHP, giữ nguyên nội dung cũng như ghi rõ nguồn cung cấp và nhóm chế bản ebook như một sự tôn trọng đối với những người thực hiện.

VH-P rất mong các bạn tham gia và đóng góp ý kiến để chúng tôi có hoàn thiện hơn trong các dự án tiếp theo. VH-P luôn luôn chào đón bạn gia nhập thành viên, để cùng nhau mang đến những chế bản ebook hay cho mọi người.

VH-Project

DA 25 Những ngôi sao Eghe - Egri Csillagok

Ebook được thực hiện bởi

Chụp ảnh: smilehd

Type: Iris; thuy_trang_89; Nerissa; coxanh89; trangrat; trungnguyen08; X.Cent; bttuyetnhung; svcntnk42a1; Polopala; kaim_184; nghoanglan89; Sunybrook; huongnmd.

Kiểm tra chính tả: Xồ chan

Chế bản ebook: Chút

Ngày hoàn thành: 5/9/2010

http//:www.facebook.com/vhproject

http//:www.vhproject.hnsv.com

Chế bản ebook dạng prc VH-Project thân tặng Thư Viện Ebook                                                      

LỜI GIỚI THIỆU

Trong hơn ba trăm năm (từ thế kỷ 14 đến đầu thế kỷ 17) chống lại những đạo quân viễn chinh và ách đô hộ của đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ, nhân dân Hung đã bền bỉ chiến đấu và lập nên nhiều chiến công oanh liệt, trong đó có cuộc kháng chiến của quân dân thành Eghe năm 1552.

Eghe là cửa ngõ của vùng Thượng địa Đông bắc, đứng trấn giữ cho cả một vùng đất nước khá rộng lớn. Khi vòng vây của hai đạo quân Thổ khổng lồ, đầy nhuệ khí đã khép lại, trong thành chỉ có độ hai ngàn người già, trẻ, trai, gái. Quân Thổ không tính đến một sức kháng cự đáng kể. Viên pasa Ali, thống soái một đạo quân Thổ, cho thành này chỉ là một “cái chuồng cừu xộc xệch” và quân trong thành chỉ là một “bầy gia súc”. Nhưng cuộc chiến đấu chẳng bao lâu đã chỉ cho hắn thấy rõ ràng những người bảo vệ thành Eghe đại diện cho một sức mạnh mà đạo quân Thổ không tài nào đè bẹp nổi. Những chiến sĩ phần lớn là con em vùng Thượng địa Đông bắc đang bị chiếm đóng đe dọa và những nông dân các làng lân cận chạy vào thành tị nạn, đã nghiến chặt răng đánh lui tất cả mọi đợt công kích của quân Thổ. Sau năm tuần rưỡi sống mái với quân thù, thành Eghe đã tự giải phóng mình khỏi cuộc vây hãm khốc liệt và cứu miền đất nước phía sau khỏi cảnh nước sôi lửa bỏng. Quân Thổ bị thiệt hại nặng nề dưới chân thành Eghe và phải bỏ dở kế hoạch hành quân xâm lược của chúng.

Cuộc chiến đấu của Eghe từ đó đã trở thành đề tài của nhiều tác phẩm văn học và nghệ thuật. Ngay sau khi quân Thổ tháo chạy, Tinôđi Sebétchên, thi sĩ kiêm ca công nổi tiếng nhất của Hung trong thế kỷ 16, đã đến tận nơi sưu tầm tài liệu và sáng tác Truyện thơ về cuộc chiến đấu của thành Eghe. Nhưng tác phẩm thành công nhất về đề tài này là Những ngôi sao Eghe của Garđônhi Ghêzo.

Garđônhi Ghêzo (1863-1922) xuất thân từ một gia đình thợ rèn, là một nhà văn có tên tuổi ở Hung. Trước khi bước vào nghề viết văn, ông đã dạy học nhiều năm ở nông thôn. Thời kỳ này, ông có tinh thần chống lại nền thống trị của triều đình Hápxbua (Áo) và đã viết tác phẩm Ngọn đèn (1894) là một tác phẩm tốt. Trong cuốn tiểu thuyết này, ông đã vẽ nên một bức tranh đáng kinh ngạc về cuộc sống nghèo nàn và bị ngược đãi của lớp giáo học ở nông thôn, đã tấn công trào lưu tôn giáo hóa xã hội và tấn công vào ách thống trị của nền đế chế Áo – Hung phản dân tộc, phản tiến bộ; gợi lại những kỷ niệm vẻ vang về cuộc chiến đấu giành tự do của nhân dân Hung thời kỳ 1848. Nhưng dần dần về sau, con đường văn học của ông khuất khúc và đầy mâu thuẫn. Trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của ông, Những ngôi sao Eghe là tác phẩm tươi sáng và giàu sức sống nhất. Ở Hung không có một tiểu thuyết lịch sử nào khác lại được cả bạn đọc, người lớn lẫn trẻ em, yêu thích đến thế. Cuốn truyện được xuất bản lần đầu tiên năm 1901, và từ đó đến năm 1963 đã được tái bản hơn 21 lần, chỉ riêng từ 1945 đến 1963 đã được các nhà xuất bản khác nhau tái bản hơn 16 lần với số lượng hơn nửa triệu cuốn (trong một nước 11 triệu dân). Đó là chưa kể đến những bản dịch ở nước ngoài.

Trong quá trình sáng tác, Garđônhi đã sưu tầm nghiên cứu rất nhiều nguồn tài liệu, kể cả gia phả của các nhân vật chính trong truyện. Mùa xuân năm 1899, trước khi bắt tay vào viết, ông đã lên đường đi Côngxtăngtinốp để nghiên cứu tận nơi những phong tục, tập quán ở nước Thổ. Ông đã vào tận ngục Bảy Tháp, tham dự những ngày hội tôn giáo, bơi thuyền trên vịnh Bốtxpôrat, tham quan các viện bảo tàng v.v… Nhờ tác phong làm việc cẩn thận đó, tác giả đã để lại cho chúng ta nhiều trang sách chính xác và sinh động về những cuộc hành quân đầy nghi vệ của đội quân Thổ, về cuộc vây hãm thành Eghe, về nhiều cảnh sinh hoạt của xã hội thời xưa.

Nhân vật chính của cuốn tiểu thuyết là chú bé Bônemixo Gergey, đại biểu của tầng lớp nông dân nghèo, giàu lòng yêu nước và đa mưu túc trí, đã từ một chú bé chân đất làm lên đến chức đại úy, chủ tướng một thành trì. Qua bước trưởng thành của nhân vật chính, tác giả còn vẽ nên trước mắt người đọc cả một bức tranh xã hội rộng lớn từ thôn xóm đến cung đình. Ngay từ những trang đầu tiên, tác giả đã cho ta thấy tình hình chính trị rối như mớ bòng bong của nước Hung thời đó: “… và chúa công của bạn đang là Xopôlo Gianốt, hoặc quân Thổ, hoặc Pheđinan đệ nhất.”

Hồi đó giai cấp phong kiến ở Hung phân hóa nặng nề. Bọn quý tộc lãnh chúa và quý tộc giáo hội có những lãnh địa rộng lớn, có quân đội riêng, có thành quách trong tay, thực tế là đã trở thành những ông chúa cát cứ. Nhà vua ở Buđa không đủ sức để thâu tóm quyền bính, tổ chức đất nước thành một quốc gia vững mạnh. Nhân dân bị đè nén nặng nề dưới hai tầng tròng phong kiến và giáo hội, đời sống rất khổ cực. Họ oán ghét bọn quý tộc chẳng kém gì bọn ngoại xâm. Tất cả những nhân tố đó đã dẫn tới cuộc chiến tranh nông dân do Đôjo Giơrgiơ lãnh đạo năm 1514 và chiến bại thảm hại ở Môhát năm 1526. Sau Môhát không còn ai tổ chức được cuộc kháng chiến chống quân Thổ trong phạm vi toàn quốc. Giai cấp thống trị vốn đã không thống nhất, giờ đây lại phân hóa thành hai phe đối địch. Một phe, gồm chủ yếu tầng lớp quý tộc trung và tiểu, bầu Xopôio Gianốt, công vương vùng Êrơđêi, lên làm vua; một phe khác, gồm phần lớn bọn đại quý tộc, lại tôn Pheđinan đệ nhất của triều đình Hápxbua (Áo) làm vua. Hai tên vua đó đem quân đánh lẫn nhau để tranh giành ngôi báu, mặc kệ quân Thổ ngấp nghé ở biên giới. Thậm chí Xopôio Gianốt, sau khi bị thua Pheđinan I và phải chạy sang Ba-lan, còn cầu cứu hoàng đế Thổ giúp hắn chiếm lại ngai vàng, và để đền ơn, hắn bỏ mặc vùng đất nước phía nam cho quân thổ tha hồ cướp bóc. Trước tình hình hai vua khuynh loát lẫn nhau như thế, bọn lãnh chúa hết theo phe vua này lại theo phe vua khác, tùy theo chỗ ở với vua nào có thể kiếm chác được nhiều hơn. Chúng ta sẽ thấy tình hình này được phản ánh một phần qua hai nhân vật Xexey và giáo sĩ Balin hoặc qua nhân vật Tơrơc Balin. Nhưng mặc dù tất cả những điều kiện bi thảm đó, nước Hung vẫn không dễ dàng lọt vào tay bọn ngoại xâm. Trước sự bất lực và phản bội của triều đình và giáo hội, nhân dân nhiều nơi đã vùng lên kháng chiến mạnh mẽ khi quân Thổ kéo đến. Những “kẻ nổi loạn” đó – như các sử gia của triều đình Thổ cũng phải thừa nhận – “trong tình thế tuyệt vọng cũng vẫn chiến đấu với súng hỏa mai và cung tên, với gậy gộc và đá”. Bên cạnh họ, tuy ít ỏi nhưng trong hàng ngũ tướng lĩnh vẫn có những người yêu nước chân thành, đặc biệt là những võ quan xuất thân từ những tầng lớp dưới. Những viên tướng này cùng những đội quân vốn là nông dân nghèo chạy nạn khỏi các vùng bị giặc Thổ tàn phá, chiếm đóng hoặc trốn khỏi cuộc sống khổ nhục ở các điền trang, đã lập nên cả một hệ thống biên thành dọc theo vùng giáp ranh với quân Thổ để báo tin và ứng cứu lẫn nhau. Họ đã đánh tan hết bao nhiêu đội quân Thổ kéo đi ăn cướp. Hơn nữa, những viên tướng này nhiều khi cùng với một đội quân nhỏ nhưng đồng lòng, trong một tòa thành đơn độc không có sự cứu viện của triều đình, đã có thể chặn đứng cả một đạo đại quân Thổ trong nhiều ngày, đôi khi còn giữ vững được đến cùng, bẻ gãy cả cuộc viễn chinh của địch. Những kỳ công đó nổi bật trên nền trời đen tối của xã hội Hung thời bấy giờ như những ngôi sao, trong đó Eghe là ngôi sao sáng nhất. Chúng ta thấy dường như tác giả đã dành doàn bộ tâm hồn mình cho việc mô tả lại toàn bộ cuộc chuẩn bị chiến đấu và hơn năm tuần quyết chiến ở Eghe. Có thể nói ít có cuốn tiểu thuyết lịch sử mô tả được tỉ mỉ, chính xác và sinh động như vậy. Gấp cuốn sách lại chúng ta vẫn như nghe vang trong tai lời thề quyết tử và tiếng đại bác vang rền, tiếng gương giáo chạm nhau, tiếng hô “Giết! Giết!”, và tự nhiên chúng ta liên tưởng đến khí phách anh hùng và lời thề “sát Thát” của quân dân đời Trần.

Chiến công của quân dân Eghe hồi đó đã vang lừng trong nước và cả ở nước ngoài. Sau ngày chiến thắng, biết bao chính khách ở châu Âu đã kéo đến Viên để chúc mừng Pheđinan I – kẻ không hề có chút công lao nào, thậm chí còn có tội với miền đất đai Hung mà hắn cai trị - và để ngắm nghía những lá quân kỳ cướp được của giặc Thổ mà quân dân Eghe đã gửi về triều. Nhưng chỉ với cuốn tiểu thuyết của Garđônhi, chiến tích Eghe mới thực sự trở thành một điển hình bất hủ, trước công luận, trước lịch sử, về tinh thần yêu nước và lòng dũng cảm của nhân dân Hung hồi thế kỷ 16.

Chúng tôi đã dịch cuốn sách này với tất cả tấm lòng mến phục gan dạ và mưu trí của quân dân Eghe, với tất cả những tình cảm thắm thiết với đất nước và con người Hung-ga-ri. Chúng tôi hi vọng, sau những tập thơ của Jôjep Otilo và Petơphi, cuốn sách này sẽ giúp bạn đọc Việt Nam đi sâu thêm một quãng lên cội nguồn của lòng yêu tự do của nhân dân Hung anh em. Và như vậy chúng ta sẽ hiểu được đầy đủ hơn sự ủng hộ đầy nhiệt tình của nhân dân Hung-ga-ri đối với sự nghiệp chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta.

Chúng tôi tự thấy khả năng của mình rất có hạn, do đó bản dịch chắc chắn còn mang nhiều thiếu sót. Chúng tôi thành thật mong được sự góp ý của tất cả bạn đọc gần xa.

Hà Nội 9-11-1968

Lê Xuân Giang

Eger trong thời kỳ Hungary bị chia cắt thành 3 phần, trong thế kỷ 16.

Agria (tên Latin của Eger) – The castle of Eger, năm 1552

The castle of Eger năm 1552 - thời điểm diễn ra cuộc chiến chống quân Thổ của người Hungary

Phần I:
DŨNG SĨ HUNG SINH TRƯỞNG Ở ĐÂU

Giữa dòng suối có hai em bé đang tắm, một trai và một gái. Có lẽ không nên tắm chung như thế, nhưng các em làm gì biết được điều đó: em trai mới lên bảy, em gái lại còn bé hơn những hai tuổi.

Các em đã dạo chơi trong rừng và gặp suối nước. Trời nắng chang chang, nước suối rất hợp ý các em.

Đầu tiên các em chỉ thò chân xuống nghịch, dần dần các em lộ ra tới đầu gối. Cái quần đùi bé tẹo của Gergey bị ướt, em liền tụt luôn ra, rồi em cởi luôn cả áo. Cuối cùng cả hai em đều trần như nhộng, bì bõm trong dòng nước.

Các em tha hồ vùng vẫy: không ai nhìn thấy cả. Đường đi Pêts[1] cách xa ngoài bìa rừng mà rừng thì rộng mênh mông. Giá có ai trông thấy thì thế nào các em cũng bị mắng một trận nên thân. Vì chú bé thì chẳng nói làm gì – chú ta không phải là cậu ấm, nhưng cô bé đây chính là tiểu thư của tôn ông Xexey Pête, chỉ nhờ không ai biết nên em mới lén ra khỏi nhà được.

Ngay cả lúc trần trụi thế này, cô bé cũng để lộ mình là con nhà quyền quý: người em béo như con bồ câu và trắng như sữa. Mỗi khi em nhảy nhót trong dòng nước, hai bím tóc nhỏ màu hạt dẻ lại đung đưa quanh cổ.

– Đerđơ, ta pơi ti[2] . – em nói với chú bé.

Chú bé gầy gò, đen sạm được gọi là Gergơ quay lưng lại, cô bé bám vào cổ chú. Gergơ đi vào bờ, cô bé lơ lửng trên mặt nước, hai chân đập nước tung tóe.

Vừa đến bờ, Gergơ bíu lấy cái gốc xanh xanh của bụi kako và lo lắng nhìn quanh.

– Ôi, con Xám!

Chú bước lên bờ và chạy quanh quẩn, tìm kiếm giữa rừng cây.

– Chờ đấy nhé Vixusko [3], chờ đấy, tôi sẽ về ngay.

Chú kêu to với cô bé rồi cứ trần trụi như thế phóng đi.

Vài phút sau chú trở lại trên lưng một con ngựa xám già. Trên đầu con ngựa có một sợi dây tồi tàn: sợi dây buộc liền từ đầu xuống cái hãm dưới chân ngựa nhưng đã bị tuột.

Chú bé lặng lẽ quất ngựa bằng một cành dương đào, mặt tái mét.

Vừa đến chỗ tắm, chú bá cổ ngựa, nhoai người nhảy xuống đất.

– Trốn đi! – Chú run rẩy nói – Trốn đi! Quân Thổ đấy.

Chú quần sợi dây vài vòng vào gốc cây để buộc ngựa rồi vội vàng nhặt lấy quần áo. Hai đứa trẻ trần như nhộng chạy ù vào một bụi sơn trà, nằm dán mình xuống lớp lá khô sau bụi cây.

Thời đó trên các ngả đường, bọn lính Thổ không phải là của hiếm. Và anh, người bạn đọc thân mến, nếu nãy giờ anh vẫn tưởng rằng hai đứa trẻ ấy đang tắm trong nước suối mùa hè năm nay thì anh đã lầm. Hai đứa trẻ ấy còn đâu nữa? Và còn đâu tất cả những người sắp hiện ra trước mắt anh, nói, cười, hành động trong quyển sách này? Tất cả đã trở thành tro bụi cả rồi!

Vậy anh hãy gạt quyển lịch năm nay sang một bên, hỡi người bạn đọc đáng kính, và hãy tưởng tượng ra năm 1533. Giờ đây anh đang sống trong những ngày tháng năm ấy và chúa công của anh hoặc đang là vua Xopôio Gianốt[4] hoặc hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ, hoặc Pheđinan đệ nhất.

Làng nhỏ của hai em bé náu mình trong một thung lũng vùng Metsec, vẻn vẹn có ba chục nếp nhà vách đất với một dinh cơ lớn có tường xây đá. Cửa sổ mọi nhà đều che bằng vải dầu, cả trong dinh thự lãnh chúa cũng vậy. Ngoài ra, các mái nhà đều lợp sậy như ngày nay. Cây rừng xum xuê bao quanh làng nhỏ nên dân làng nghĩ rằng bọn lính Thổ chẳng bao giờ tìm đến được. Bọn chúng tìm đến bằng cách nào cơ chứ? Đường đi rất dốc, không hề có vết bánh xe. Tháp chuông cũng chẳng có. Mọi người sống và chết trong cái làng nhỏ ẩn khuất như những con sâu con bọ trong rừng.

Cha chú bé Gergơ trước kia làm thợ rèn ở Pêts, nhưng đã chết. Người vợ góa bèn về làng Kerextét ở với bố, một lão nông tóc bạc, đã từng chiến đấu trong cuộc khởi nghĩa của Đôjo Giơrgiơ [5]. Chính vì thế ông lão mới được nương náu trong ấp trại của trang chủ Xexey.

Thỉnh thoảng ông lão vẫn băng rừng xuống Pêts đi ăn xin. Mùa đông cả nhà sống nhờ vào những thứ ông lão đã xin được. Đôi khi thức ăn trên nhà lãnh chúa cũng nhỏ giọt xuống bàn họ.

Ngày hôm đó ông lão cũng vừa từ thành phố trở về. Ông bảo cháu:

– Cháu dắt con Xám đi chăn đi, tội nghiệp từ sáng đến giờ nó chưa được tí gì vào bụng.

Gergơ đã cùng con ngựa ra rừng theo lệnh ấy. Khi đi qua nhà lãnh chúa, chú gặp cô bé Êvo từ cổng vườn chui ra và khẩn khoản với chú:

– Đerđơ, Đerđơ, cho em đi với!

Gergơ không dám bảo tiểu thư phải ở lại nhà. Chú xuống ngựa và dẫn Êvo đi về hướng cô bé muốn. Êvo muốn đi theo hướng những con bướm bay: bướm bay về phía trong rừng và các em cũng chạy theo. Cuối cùng các em gặp con suối, Gergơ thả ngựa ra bãi cỏ. Các em đã xuống suối tắm và chạy trốn ra sau bụi cây như thế đấy.

Các em nằm run rẩy vì sợ giặc Thổ.

Nỗi sợ hãi của các em không phải là chuyện bóng vía. Chỉ vài phút sau đã nghe tiếng lạo xạo trên lá khô rồi một cái mũ Thổ màu trắng cắm lông đà điểu cùng một cái đầu ngựa nâu hiện ra dưới hàng cây.

Tên Thổ nhìn ngang nhìn ngửa, đầu hắn quay hết bên này sang bên kia. Mắt hắn chợt dừng lại trên con Xám. Hắn cầm cương con ngựa chiến nhỏ màu sẫm của hắn dắt theo sau.

Bây giờ đã có thể thấy rõ tên Thổ là một gã da nâu, nét mặt xương xẩu. Vai hắn khoác một cái áo màu hạt dẻ, đầu đội mũ chóp cao màu trắng. Một bên mắt hắn buộc khăn trắng, còn mắt kia đang ngắm nghía con xám buộc cạnh gốc cây. Con ngựa không được vừa ý hắn, điều đó hiện rõ trong cái nhăn mặt của hắn. Tuy vậy hắn vẫn tháo dây buộc.

Chú bé vừa nãy hắn thấy trên lưng ngựa vừa ý hắn hơn. Chú bé bán chạy hơn con ngựa này. Ở chợ bán nô lệ tại Công-xtăngtinốp[6] người ta có thể trả giá chú bé gấp 3 lần con ngựa. Nhưng chẳng thấy chú bé đâu cả.

Tên Thổ đi tìm quanh một vài gốc cây và nhòm lên cả những cành lá rậm rạp, rồi hắn cất tiếng gọi to bằng tiếng Hung:

– Bé con ơi, mày ở đâu? Ra đây nào, chú nhỏ ơi! Ra đây tao bắt chồn đất cho! Ra đây nào!

Chú bé vẫn không ra.

– Ra đây nào! Đừng sợ, tao không đánh mày đâu! Không ra à? Mà không ra tao sẽ bắt ngựa mày đi!

Và quả thật, hắn cầm cương hai con ngựa chập làm một, dắt đi giữa những hàng cây.

Hai đứa trẻ từ nãy đến giờ im thin thít và tái mét mặt lắng nghe tên Thổ. Việc hứa cho chồn đất không đủ để giải thoát các em khỏi tình trạng kinh hoảng đến cứng đờ người. Ở nhà, các em đã nghe quá nhiều lần câu rủa “Thổ bắt mày đi” cùng bao nhiêu những chuyện dựng tóc gáy về giặc Thổ, khiến các em không bao giờ dám bước ra trước bất cứ một sự dỗ dành nào. Nhưng khi tên Thổ nói hắn sẽ bắt con Xám đi, Gergơ bắt đầu nhúc nhích. Chú nhìn sang Êvơ như chờ đợi ở cô bé một lời khuyên bảo, chú nhìn cô bé với vẻ mặt của một người bị gai đâm vào bàn chân.

– Nó bắt mất con Xám! Ở nhà mọi người sẽ nói gì nếu anh trở về mà không có con Xám?

Cô bé Êvo không trả lời cho tất cả những lo lắng ấy. Cô bé nằm như chết bên cạnh chú, đôi mắt to xanh đẫm ướt vì sợ hãi.

Nhưng con Xám đã đi rồi. Gergơ nghe những bước đi của nó, con Xám có những bước đi chậm chạp, nặng nề. Lá khô xào xạc đều đều dưới chân nó. Thế là tên Thổ bắt nó đi, hắn đã bắt nó đi thật rồi!

– Con Xám… - Gergơ ấp úng, mồm mếu xệch sắp khóc.

Và em ngửng đầu lên.

Con Xám đi kìa, nó đang đi. Lá rừng kêu xào xạc dưới chân nó. Ô, cái đồ ngốc!

Gergơ bỗng quên hết sợ hãi, chú nhảy dậy và cứ thế cắm cổ đuổi theo con Xám.

– Bác ơi! Bác lính Thổ ơi! – Chú run rẩy kêu lên.

Tên lính Thổ đứng lại, cười nhăn nhở.

Eo ơi, người đâu mà xấu xí! Hắn nhăn nhở như không phải cười mà đang sắp sửa cắn.

– Bác ơi, con Xám… con Xám là của nhà cháu – Gergơ vừa khóc vừa nói: chú đứng lại cách chừng hai chục bước.

– Nếu là của nhà cháu thì lại đây, đây này! – Tên Thổ trả lời và buông cương con Xám ra khỏi tay.

Chú bé chỉ còn thấy có con Xám. Khi con Xám bắt đầu chậm chạp bước đi, chú liền chạy vụt lại và chụp lấy dây cương.

Trong nháy mắt, chính chú cũng bị chộp. Những ngón tay to, khỏe của tên Thổ riết lấy cánh tay nhỏ yếu, trần trụi của em, và em bay vút lên yên con ngựa chiến.

Gergơ khóc thét lên.

– Suỵt! – Tên Thổ vừa nói vừa rút đoản đao ra.

Nhưng Gergơ cứ gào:

– Vixusko! Vixusko!

Tên Thổ quay đầu về phía Gergơ vừa gọi, tay đặt lên đốc kiếm. Nhưng khi thấy một đứa bé nữa nhổm lên khỏi vỏ, hắn lại dắt đoản đao vào vỏ và mỉm cười.

– Lại đây, lại đây, bác không đánh cháu đâu.

Hắn vừa nói vừa dắt đôi ngựa về phía cô bé. Gergơ định tụt xuống ngựa, tên Thổ lập tức phát mạnh một cái vào lưng chú. Thế là Gergơ khóc rống lên và ngồi yên, còn tên Thổ thả hai con ngựa ở đấy, đuổi theo cô bé.

Tội nghiệp cô bé Vixo, giá lớn hơn em đã có thể chạy thoát, nhưng chân em còn bé bỏng quá mà cỏ thì lại cao. Em vấp ngã và chỉ trong nháy mắt, em đã giãy giụa và khóc thét lên trong lòng tên Thổ.

– Suỵt! – Tên Thổ đét vào mông em – Im ngay không tao ăn thịt mày ngay bây giờ! Hăm – hăm!

Cô bé vội nín bặt, chỉ còn trái tim nhỏ xíu của em đập thon thót chả khác gì tim con chim sẻ bị bắt nằm trong lòng bàn tay.

Tuy vậy, khi vừa đến chỗ hai con ngựa, tiếng kêu của em vẫn bật ra:

– Cha ơi! Cha!

Cô bé tuyệt vọng tưởng những tiếng kêu của em có thể vang đến bất cứ nơi xa nào.

Chú bé Gergơ cũng khóc, chú vừa dụi ngón tay vào mắt vừa nức nở:

– Về nhà cơ, cháu muốn về nhà cơ!

– Im ngay, đồ nhãi ranh! Tao tước đôi mày ra bây giờ! – Tên Thổ quát lên và dứ dứ nắm tay dọa dẫm về phía Gergơ.

Hai đứa trẻ nín bặt. Cô bé gần như chết khiếp, còn Gergơ chỉ dám khóc lặng lẽ trên lưng con ngựa chiến.

Khi ra khỏi rừng, Gergơ thấy bọn lính thổ đánh xe lúc nhúc đầy đường Metsec. Bọn akinji [7] cưỡi ngựa, bọn axap [8] đi bộ và những tên lính tạp ngũ trang phục hổ lốn. Chúng cưỡi những con ngựa nhỏ, lóc cóc cưỡi về nước.

Toán đi trước bọn họ áp tải khoảng mười cái cả xe khách lẫn xe hàng chất nặng đồ đạc. trên các xe hàng chồng chất những vải vóc, giường tủ, thùng rượu, bàn ghế, da thú cùng những bao lúa mì. Một toán nô lệ chân đeo xiềng, tay bị trói giật cánh khuỷu, mặt buồn rười rượi, lê bước bên cạnh.

Tên ionisa[9] của chúng ta có ba cái xe hàng và bảy nô lệ. Ngoài hắn ta, toán này còn có năm tên ionisa khác mặc quần xanh, đi ủng đỏ, đội mũ trắng và ba tên axap đội mũ lông thú, cầm thương dài. Mũ của tên chột cắm một cái lông đà điều trắng dính đầy bụi, uốn cong từ phía trước ra phía sau, rủ xuống gần đến giữa lưng.

Trong khi hắn sục sạo trong rừng, ba cái xe hàng đứng tránh sang bên đường nhường chỗ cho những tên hồi hương khác.

Mấy tên ionisa cất tiếng cười vang đón tiếp hai đứa trẻ con và con Xám.

Bọn chúng nói chuyện huyên thuyên gì đó bằng tiếng Thổ, Gergơ không hiểu, nhưng cứ nhìn bộ dạng của chúng thì cũng đủ biết chúng đang bàn tán về các em và con ngựa. Khi nhìn em và Vixo, bọn chúng cười; khi nhìn con ngựa, chúng xua tay như thể đuổi ruồi.

Tên Thổ tung hai đứa trẻ lên nóc đống vải chất trên xe. Có một cô gái mặt bầu bĩnh đang ngồi trên đó, cô cũng là một nô lệ bị xiềng chân; hắn giao cho cô trông nom hai đứa trẻ. Một tên ionisa khác mở một cái bị cáu bẩn và lôi ra đủ các thứ quần áo trẻ con. Trong đó có cả váy, áo lót, áo choàng, mũ két, mũ con gái và những đôi ủng nhỏ. Tên Thổ chọn ra hai cái áo ngắn và một cái áo lông cừu cộc tay rồi ném lên xe.

– Mặc vào cho chúng nó. – Tên chột bảo cô gái.

Cô gái trạc độ mười bảy tuổi, là một cô thôn nữ. Khi mặc quần áo vào cho các em, cô ôm hôn cả hai đứa.

– Em tên là gì hở nàng tiên bé bỏng của chị?

– Vixusko.

– Thế còn em?

– Gergơ.

– Đừng khóc nữa các em nhé. Các em sẽ ở với chị.

– Nhưng em muốn về nhà. – Gergơ khóc.

– Em cũng thế. – Cô bé cũng khóc.

Cô gái quàng tay ôm lấy hai em và hôn lên những cái má nhỏ đầm đìa nước mắt.

* * *

Đàn chó trong làng tức tối sủa váng lên và nhảy chồm chồm quanh một người hành bộc râu trắng, tóc để dài. Nếu người đó không khua quanh mình cái gậy to, đầu có chứ thập thì chắc chắn bầy chó đã xé nát cái áo choàng bằng vải thô của y.

Lúc đầu y còn đi giữa đường, về sau thấy bầy chó to lớn xù lông xông đến mỗi lúc một đông nên y thận trọng lùi vào cạnh một bờ giậu, lưng tựa vào bờ giậu và vung cái gậy để chống cự, chờ người ra giải thoát cho y khỏi vòng vây của bầy chó.

Những người trong nhà tuy cũng chạy ra vì nghe tiếng chó sủa dữ dội, nhưng mắt họ lại hướng về phía năm chiến sĩ Hung đang phi nước đại vào làng. Một tráng sĩ tóc vàng nhạt, mặc áo bào đỏ, phóng ngựa dẫn đầu. Mũ chàng cắm một cái lông sếu. Trước mặt chàng, một cây súng đặt nằm ngang trên yên. Ánh giáp lấp lánh dưới lần áo chẽn mỏng màu bồ quân. Đằng sau là bốn chiến sĩ khác. Khi vào đến làng, họ nhòm bên này, ngó bên kia như thể mỗi nếp nhà trong làng ấy đều là một vật lạ kỳ.

Trước cổng nhà Xexey, một nông phu ôm giáo đang ngồi ngủ gà ngủ gật trên bục đá. Tiếng vó ngựa lộp cộp làm gã choàng tỉnh mộng. Vội vàng, gã mở rộng cả cánh cổng bên kia và những chàng kỵ sĩ cho ngựa phi ào qua cầu hào vào trong sân.

Xexey đang ngồi bó gối trong bóng cây nham lê như một con ó già. Mấy nông phu đang xén lông cừu ở đấy. Tay họ cầm kéo nhưng lưng họ đeo gươm. Cuộc sống ở nước Hung thời đó là như thế!

Xexey đã trông thấy những chiến sĩ. Lão đứng lên, khập khiễng đi về phía họ. Lão có một dáng đi lạ đời: một chân không gập được đầu gối, một chân không uốn được chỗ mắt cá. Còn uốn làm sao được khi cả hai đều đã bằng gỗ cả. Tay phải của lão cũng không còn nữa, ống tay áo vải lủng lẳng phía dưới khuỷu tay.

Tráng sĩ đội mũ lông sếu nhảy xuống ngựa, ném cương cho một chiến sĩ rồi vội vàng tiến lại chỗ Xexey.

– Tôi là Đôbô Istơvan – Chàng trai vừa bỏ mũ ra vừa nói và dập mạnh gót giày vào nhau.

Đó là một chàng trai cao, người xương xương, nhưng cử chỉ mạnh mẽ. Đôi mắt xám của chàng có cái nhìn sắc nhọn, đầy cương nghị.

Xexey giấu tay ra sau lưng và hỏi:

– Cậu phục vụ trong đội ngũ của ai?

– Hiện nay trong đội ngũ của Tơrơc Balin.

– Như vậy cậu thuộc phải Pheđinan! Xin chào cậu.

Bây giờ lão mới chìa tay cho chàng bắt. Lão liếc mắt nhìn con tuấn mã của chàng rồi lại nhìn thanh gươm và hỏi:

– Ngọn gió nào đã đưa cậu đến đây thế?

– Chúng tôi, bác ạ, chúng tôi từ Polôto đến.

– Từ thành của Môrê [10] ấy à?

– Thành ấy đã không còn của Môrê nữa rồi.

– Vậy thì của ai?

– Hiện giờ chưa phải của ai cả. Vả lại nó cũng chẳng còn là thành quách gì nữa mà chỉ là một đống đá vụn.

Lão già chân gỗ kinh ngạc hỏi:

– Các cậu đã san phẳng nó rồi ư?

– Sát tận đất.

– Tạ ơn trời! Nào, vào chỗ râm mát này đã cậu em, vào dưới hàng hiên này đã. Bà nó ơi! Có khách đến nhà đấy.

Và lão, vẫn chưa hết kinh ngạc, lại hỏi:

– Thế là các cậu đã san phẳng nó rồi?

Bà chủ nhà bé nhỏ, đẫy đà đã loay hoay ở ngoài hiên: bà đang sai một gia nhân kê lại cái bàn vào dưới bóng mát. Một gia nhân khác đã mở cửa hầm kho.

– Tên cậu là gì ấy nhỉ, Bôđô hay Đôbô?

– Đôbô Istơvan.

– Đây là Đôbô Pisơto [11]– Xexey giới thiệu chàng thanh niên với vợ. Lão sai dọn rượu và thức ăn cho cả các chiến sĩ, đồng thời cho người chạy đi mời giáo sĩ.

Đôbô nói:

– Bác ạ, trước khi ngồi xuống bàn, tôi cần phải hỏi xem có tên Môrê ở đây không? Chả là tôi đang đi lùng hắn.

– Môrê ở đây? Mong cho tôi khỏi phải thấy cái mặt của hắn, hoặc có thấy cũng chỉ thấy trên giá treo cổ mà thôi.

Đôbô lắc đầu:

– Vậy thì chúng tôi đi lạc vết mất rồi. Cho tôi xin ngụm nước.

– Hẵng gượm tí đã, chúng nó mang bình rượu vang ra bây giờ đấy.

– Lúc khát tôi chỉ uống nước thôi, bác ạ.

Đôbô trả lời và bưng cái bình to có vòi lên tu một mạch. Uống xong chàng hà hơi khoan khoái và hỏi:

– Bác có cho phép tôi được nghỉ lại đây đến tối không?

– Cậu nghĩ gì lạ thế? Tôi không thả cậu ra trước một vài ngày đâu!

– Xin cám ơn bác. Nhưng bây giờ đâu phải kỳ vũ hội. Tối nay chúng tôi sẽ đi tiếp. Nếu được phép thì tôi cởi cái áo giáp này ra một chút. Trời này nó nóng quá, dù chỉ toàn bằng lỗ cũng vậy [12]

Lúc Đôbô cởi áo trong phòng, người hành bộc cũng vừa đến cửa.

– Ngươi từ chỗ giám mục đến chứ gì? – Xexey ngẩng cao đầu lên hỏi y.

Người hành bộc ngạc nhiên trả lời:

– Vâng ạ. Tôn ông làm sao mà biết được ạ?

– Chẳng cần phù phép gì đâu, nhìn râu của ngươi trắng ra vì mỡ chồn mồng thì ta đủ biết nhà ngươi vừa từ xa đến nhà ta.

– Tôn ông tinh mắt quá.

– Từ xa mà cứ nhắn nhe cho ta thì chẳng còn ai ngoài tên tổng giám mục ở Soiôlát. Hắn là em rể ta đấy, nhưng ta cầu cho thiên lôi đánh chết gã đi.

– Nhưng đã từ lâu ông chủ của con có còn là tổng giám mục nữa đâu, ngài đã là giám mục riêng của nhà vua rồi, tôn ông ạ!

– Điều ấy ta cũng đã biết, tầm sét cứ đánh cho hắn chết luôn đi với nhà vua của hắn. Tên người là gì?

– Vosanhi Imre.

– Bao nhiêu tuổi?

– Dạ, ba chục.

– Nào, đưa ta xem, ngươi mang tin gì đến đấy?

Người hành bộc ngồi bệt xuống thềm, lần tay bóc lớp vải lót của áo khoác. Y ca cẩm:

– Ở vùng này cái nóng thật vô đạo, với lại tụi Thổ đông như ruồi.

– Điều đó chúng ta có thể cảm hơn cha giám mục và nhà vua của ngươi ấy. Thế nào, ngươi khâu lá thư ấy vào đến tận lục phủ ngũ tạng hay sao vậy?

Cuối cùng Vosanhi cũng móc ra được bức thư niêm dấu đỏ và trao cho chủ nhà.

– Bà bảo chúng nó dọn thức ăn thức uống cho người này nhé, xếp chỗ nghỉ cho anh ta nữa.

Xexey bảo vợ rồi bẻ dấu niêm, mở phong thư ra.

– Đích thị nét chữ của cha giám mục đây mà. – Lão vừa nheo mắt nhìn vào bức thư vừa nói. - Sạch như in, nhưng có điều quá nhỏ, ta quả không đọc được nữa rồi.

Người hành bộc ngồi dịch vào phía trong chỗ bóng cây và nói:

– Chắc chắn ông chủ đã viết chuyện tốt lành đấy vì ngài không giục con phải vội. Mỗi khi ngài gửi thư đóng dấu niêm to là bao giờ con cũng phải vội vàng. Đây chỉ là thư đóng dấu niêm nhỏ, không phải chuyện quốc sự.

Rồi với niềm vui lặng lẽ của người đã đạt tới đích, y bưng hũ rượu vừa đưa đến nốc một hơi dài.

Bà chủ nhà cũng cầm lấy bức thư. Bà ta nhìn trên nhìn dưới rồi lại nhìn dấu niêm đã vỡ vụn và quay sang hỏi người hành bộc:

– Cậu Giuri[13] có được mạnh khỏe không?

Người hành bộc đang nhai miếng phó mát, y nuốt vội để trả lời:

– Ngài không ốm đau bao giờ ạ.

Một giáo sĩ tóc đã bạc nhưng còn có vẻ tráng kiện, vai rộng, gần như đầu bò tót, bước qua bực cửa. Người hành bộc đứng dậy, định đến hôn tay ông, nhưng ông vội đưa tay lên vuốt chòm râu bạc dài đến ngực để người kia không thể hôn được, và hỏi:

– Ngươi là tín đồ La Mã hay theo dòng mới? [14]

– Con là tín đồ La Mã ạ. – Người hành bộc trả lời.

Lúc đó giáo sĩ mới nhận cái hôn tay.

Mọi người đi vào phòng. Giáo sĩ đến đứng bên cửa sổ và dịch bức thư viết bằng tiếng La-tinh ra tiếng Hung:

“Anh rể thân mến…

Giáo sĩ có giọng trầm đặc biệt. Trong cách nói của ông, những phụ âm chỉ có thể cảm thấy mà thôi. Tuy vậy, những người đã quen đều hiểu lời ông.

… và chị Giuliko thân yêu! Tôi cầu Chúa lòng lành ban sức khỏe và cuộc sống bình an cho toàn gia quyến. Tôi nghe tin ở vùng anh chị hàng ngày vẫn bị cướp phá, khi thì bởi tụi Môrê, khi thì bởi bọn Thổ, chỉ có lớp nông nô dính chặt với đất đen là còn sống sót nổi, còn những ai có sức đều chạy loạn cả, kẻ lên miền ngược, người xuống miền dưới với dân Đức. Vậy nếu anh chị còn sống sót và vẫn ở Kerextét thì hãy tự cứu lấy mình. Tôi đã nói chuyện với Hoàng thượng để Ngài đền bù lại những thiệt hại của anh chị…

– Anh đừng đọc nữa! – Xexey đứng phắt dậy la lên. – Chó nó cần sự ân sủng của đồ chó!

– Yên lặng đã nào, anh thân yêu – Bà vợ xoa dịu chồng – Giơrgiơ thừa thông minh để hiểu rằng không bao giờ chúng ta thèm nhận của nhà Xopôio một cái gì hết; ông hãy cứ nghe cho hết bức thư đã nào.

Giáo sĩ nhíu đôi lông mày rậm và đọc tiếp:

… Tuy nhà vua không thề trả lại vùng đất Sát cho anh chị nhưng có một làng gần Nodơvarốt…

– Đúng thế! Đúng thế! – Xexey hét to và đập mạnh xuống bàn. – Ta không thể đội trời chung với hắn trên đời này, và cả đến kiếp sau cũng thế. Nếu kiếp sau có gặp nhau thì cũng chỉ với gương giáo mà thôi!

Giáo sĩ vẫn tiếp tục đọc:

… Tại Buđo đây, ngôi nhà của tôi bỏ trống, chẳng bao lâu chúng tôi sẽ dời đến Nodơvarốt. Chỉ có một người thợ làm cung nỏ ở nhà dưới, còn ba phòng trên gác hoàn toàn bỏ không.

– Không cần! – Xexey lại hét lên. – Mày mua bằng tiền của Xopôio, cha giám mục ạ! Ta mà có thèm bước vào nhà ấy thì nó cứ đổ sập xuống.

Giáo sĩ nhún vai nói:

– Anh làm sao biết được ông ta mua bằng tiền ấy. Nhỡ là của thừa tự thì sao?

Nhưng Xexey đã không thèm nghe ai nói nữa. Lão cáu kỉnh rảo bước ra khỏi phòng, đôi chân gỗ nện lọc cọc suốt hàng hiên đến chỗ người hành bộc đang ngồi ăn, lão dừng lại và giận dữ nói với y:

– Về nói với cha giám mục rằng ta gửi lời chào, còn cái chuyện hắn đã viết thì cũng bằng như chẳng có gì cả.

– Thế con không mang phúc thư về ạ?

– Không.

Lão nói rồi khập khễnh đi ra vườn, đi ngược đi xuôi dưới nắng. Đôi khi lão quật cây gậy sang hai bên như thể đang đánh đuổi một bầy chó vô hình, mồm lầu bầu:

– Đầu ta đâu phải đã là khúc gỗ!

Mấy người nông phu xén lông cừu một cách hăng hái hơn. Đàn chó cũng lảng xa. Cả ngôi làng cũng hình như chuồi thấp hơn xuống bờ sông.

Bà chủ nhà đứng lại trên hiên với ông giáo sĩ, ông này nhún nhún vai:

– Mà giả dụ không phải của thừa tự chăng nữa thì cũng là của làm ra bằng công sức của cha giám mục. Ngài muốn cho ai tùy thích. Ngài đã muốn cho Pêtê thì sau này đó sẽ là nhà của Pête và trong ngôi nhà đó, đến hoàng đế cũng không thể ra lệnh được.

Đôbô bước ra khỏi phòng. Bà chủ nhà giới thiệu chàng với giáo sĩ và lên tiếng gọi Vixo:

– Vixusko! Con đâu rồi hởi Vixo?

– Cô ấy chơi ở ngoài vườn ấy ạ. – Một mụ đầy tớ trả lời.

Xexey cũng đã trả lời và nói độp vào mặt giáo sĩ:

– Giáo sĩ ơi, anh đã trở mặt rồi! Nay mai anh còn đầu quân làm tên lính vác cờ cho Gianốt nữa kia đấy.

– Còn anh khi về già lại từ bỏ cái tên Hung! – Giáo sĩ đập lại.

– Anh đầu quân mà làm đao phủ! – Xexey hét.

– Anh thì làm một thằng Đức! – Giáo sĩ sửng cồ.

– Đồ đao phủ!

– Đồ vong bản!

– Đồ sát nhân!

– Đồ bán nước!

Hai ông già đã giận tím cả người, hét vào mặt nhau. Đôbô chỉ còn chờ đến lúc phải kéo hai người ra, chàng sốt ruột hỏi:

– Đừng cãi vã nhau nữa, cầu Trời phù hộ cho các bác. Chẳng thà các bác đi đánh nhau với tụi Thổ còn hơn.

– Cậu chưa hiểu chuyện này, cậu em ạ - Xexey trả lời và ngồi phịch xuống ghế. – Xopôio Gianốt đã từng sai cắt lưỡi lão giáo sĩ này, còn đối với ta, hắn đã chặt mất tay phải. Thế mà lão giáo sĩ lại còn đem tí lưỡi còn lại để bảo vệ Xopôio thì có phải là điên không?

– Nếu hắn chỉ là kẻ thù riêng của tôi thì tôi đã có thể tha thứ cho hắn từ lâu rồi. – Giáo sĩ trả lời với giọng cũng đã dịu bớt. – Nhưng như thế này tôi vẫn nói rằng chẳng thà để hắn làm chúa người Hung còn hơn là bọn Đức.

– Nhưng chẳng thà người Đức còn hơn quân Thổ [15] – Xexey lại kêu to.

Đôbô vội vàng nói xen vào để hai người đừng quay qua nhiếc móc nhau lượt nữa:

– Thật ra bảo tốt thì chẳng tên nào tốt cả. Người miền trên chúng tôi nghĩ rằng cần phải đợi ít nữa xem quân Đức có đưa lực lượng ra đánh quân Thổ hay không? Với lại cũng phải xét xem Gianốt có thực muốn bán sơn hà cho quân Thổ hay không?

– Hắn bán đứt đi rồi, cậu em ạ, từ lâu kia!

– Tôi không tin. – Đôbô đáp lại. – Ông ta chẳng bao giờ cần quân Thổ, ông ta chỉ cần cái vương miện mà thôi.

Bà chủ nhà đặt lên bàn một đĩa thịt gà rán. Mùi thịt gà rán vàng thơm phức làm nét mặt hai ông già dịu hẳn lại.

– Chà, hồi ta còn trẻ như cậu, câu em ạ… Cậu bao nhiêu tuổi rồi? – Xexey vui vẻ hỏi.

– Ba mươi mốt rồi. – Đôbô trả lời. – Chắc hẳn chẳng bao lâu sẽ không còn ai khen tôi là trẻ nữa.

– Chừng nào chưa lấy vợ, người ta vẫn còn trẻ mãi. Nhưng cậu cũng lo đi là vừa chứ?

– Tôi chưa rỗi. – Đôbô trả lời. – Từ thuở bé đến giờ tôi cứ bận với trận mạc liên miên thôi, bác ạ.

– Như vậy là tốt. Người Hung đã sống như thế từ thuở khai thiên lập địa. Chẳng lẽ cậu lại tin rằng ta đã cụt cả hai cẳng trong lúc khiêu vũ chăng? Ta đây, cậu em a, ta đã bắt đầu sự nghiệp với Kiniji[16] gọi ta bằng tên riêng. Về sau ta kết thúc quãng đời chinh chiến với Đôjo, người anh hùng của những bậc anh hùng, cậu hãy tin như vậy.

Lão nâng cái cốc thiếc đã rót rượu đầy tận miệng và vui vẻ nói:

– Cầu Trời thương lấy người Hung và đặc biệt phù hộ cho cậu. Hãy ban cho thanh gươm của cậu những chiến công hiển hách, và cho cậu một người vợ đẹp. Cậu có biết đánh cờ không?

– Tôi không biết. – Đôbô vừa đáp vừa mỉm cười vì sự chuyển tiếp đột ngột của dòng tư tưởng ấy.

Chàng dốc cạn cốc. Đó là một thứ rượu vang đỏ khá mạnh. Chàng thầm nghĩ: bây giờ ta đã hiểu cái gì làm cho hai ông già trở nên nóng tiết đến thế.

– Ồ, thế thì cậu sẽ không thể trở thành một viên tướng giỏi được.

– Đúng thế, nếu quân ta chiến đấu theo kiểu phương Đông: quân đội địch quân đội. Đằng này chúng tôi chỉ đánh nhau theo kiểu Hung thôi: người chọi người. Về việc này, bàn cờ không thể dạy.

– Như thế nghĩa là cậu vẫn có biết đánh cờ.

– Không, tôi chỉ vừa gọi là sạch nước cản thôi.

– Ra thế đấy, nếu rồi đây học được cả các thế đánh nữa, cậu sẽ nghĩ về cờ một cách khác hơn. Một giờ trong cuộc cờ, cậu em ạ, người ta có thể trải qua tất cả mọi diễn biến, mọi hiểm nghèo của một trận đánh thực sự.

– Các bác ở đây có lẽ đánh cờ luôn nhỉ?

– Bọn ta ấy à? Không bao giờ. Không cần đánh cờ bọn ta cũng đủ cãi lộn nhau rồi. Thế mà bọn ta đã cùng mọc lông mọc cánh, cùng sống bên nhau, cùng trận mạc vào sinh ra tử…

– Và sẽ chết cùng với nhau. – Giáo sĩ gật đầu kết thúc câu nói.

Hai ông già thân ái nhìn nhau và cùng chạm cốc.

– Nhưng Balin ạ, anh cũng phải nhận rằng người nào đã xua được tên Môrê cáo già ấy ra khỏi thành trì của hắn, người đó đã làm được một việc ra trò. Và người đó hẳn là Pheđinan chứ còn ai vào đây nữa.

– Không phải chỉ có Pheđinan. – Đôbô đáp lại. – Cả hai nhà vua cùng chung sức. Quân đội cả hai bên đã làm việc đó. Thiên hạ đã căm ghét những việc lăng loàn của tên tướng cướp ấy lắm rồi. Gần đây hắn đã quật cả mồ mả người ta lên.

– Nhưng dù sao Pheđinan cũng gửi đến nhiều quân hơn chứ?

– Không phải, vua Gianốt còn gửi nhiều hơn. Pheđinan chỉ nhắn với Tơrơc Balin [17] đến giúp Gianốt, và gửi đến năm chục thợ mỏ.

– Để phá tường à?

– Vâng. Quân Thổ cũng đến giúp sức một ít.

– Cố nhiên là dưới cờ Gianốt.

– Đúng thế, nhưng ước gì quỷ tha ma bắt cái của giúp đỡ ấy đi. Bao giờ tụi nó cũng cướp bóc tàn tệ lúc trở về.

– Cái tụi akinji chó má thật.

– Đúng là đồ chó má

– Các cậu khử cái thành ấy dễ dàng chứ?

– Tôi không thể nói như vậy. Tường thành rất vững chắc. Chẳng bên nào mang theo đại bác phá thành cả còn thứ đại bác bắn ria thì ăn thua quái gì?

– Tôi cũng đã từng đến đó, - giáo sĩ lên tiếng – cái thành đó quả là cả một khối đá tảng chứ không phải đất bồi đâu. Thế chúng nó không chịu nộp thành à?

– Không. Chúng tôi đành phải điều năm chục thợ mỏ đến phá đá. Công việc thật vất vả. Cuốc chim cứ tóe lửa trên đá, choòng sắt mỗi lần đóng chỉ lún được độ một móng tay vào sườn thành đá thôi. Nhưng nhiều tay thì cuối cùng đã cũng phải chịu thua.

– Các cậu cho nổ tung cái thành lên chứ?

– Trước hết chúng tôi nhắn vào cho Môrê biết là các hốc ở chân thành đã nạp đầy thuốc nổ. Hắn bèn xin chờ cho đến sáng hôm sau. Chúng tôi đồng ý. Nhưng con cáo quỷ quyệt ấy đã làm gì trong lúc chúng tôi chờ hắn? Hắn tập trung tất cả dân trong thành lại và khuyến khích họ giữ vững lấy thành trì để hắn chuồn đi cầu cứu. “Được thôi – dân thành trả lời nhưng có gì bảo đảm là ông sẽ trở lại?” “Cả hai đứa con ta đều ở lại đây cùng tất cả vàng bạc của ta. Các ngươi còn muốn gì hơn nữa?” Tên tướng cướp trả lời thế rồi giòng dây xuống tường thành và lỉnh mất. Chúng tôi, cố nhiên, trong đêm đen như mực chúng tôi không thấy hắn. Sau đó, khi mặt trời lên và không thấy cờ trắng, không thấy sứ giả, cũng không thấy mở cổng thành, chúng tôi bèn cho nổ các hốc thuốc súng. Ở đây không nghe thấy gì ư? Thật là một tiếng nổ rung chuyển cả núi rừng. Tường thành đổ sụp cả xuống. Chúng tôi xông vào thành, các chiến sĩ của chúng tôi căm tức quá, giết sạch cả đám bộ hạ của Môrê.

– Cả mấy đứa con hắn nữa chứ?

– Chúng nó thì không. Chúng tôi tìm thấy chúng nó trong một cái hầm đá. Hai thằng nhóc da nâu rất kháu. Từ hôm đó chúng được đưa về ở chỗ vua Gianốt.

– Thế cho nên các cậu mới đi tìm Môrê đấy phải không?

– Tôi chỉ rẽ vào đây một chốc để lùng Môrê với bốn chiến sĩ của tôi. Chả là vì giữa đường chúng tôi có hỏi chuyện một người canh ruộng và biết hắn đã ngủ nhờ trong hầm nhà anh ta. Anh ta bảo hắn đang cố chạy tới Pêts theo hướng này.

Bà Xexey ngoảnh ra sau hỏi một đứa ở gái đang lau sân:

– Này, Mogđo, Vixusko đâu rồi?

– Con không thấy, - người ở gái đáp – Sau bữa trưa, cô ấy vẫn chơi ở trong vườn đấy mà.

– Hãy chạy đi tìm cô ấy về!

– Con bé nhà ta – Xexey mỉm cười nói – thật quả Trời đã tặng cho tuổi già của ta đấy. Tí nữa cậu sẽ thấy nó chẳng khác một nàng tiên tí hon chút nào.

– Bác không có con trai ư?

Xexey lắc đầu:

– Giá ta mà có con trai, cậu em ạ, thì có lẽ tay ta cũng sẽ mọc ngay ra như càng cua ấy.

Đứa ở gái về bẩm không tìm thấy cô bé ở đâu cả. Trong lúc mải trò chuyện, mải đọc thư, mọi người đều quên bẵng cô bé Vixo. Bọn đầy tớ gái thì còn đầu óc đâu mà nghĩ đến bé nữa. Tất cả bọn đều cố mọi cho ra việc ở ngoài sân, nơi các dũng sĩ đang nghỉ ngơi và vân về ria mép. Bọn con gái cứ súng sa súng sính trong những cái váy, chúng vui đùa như thể các chàng dũng sĩ đến chạm ngõ ở nhà Xexey không bằng.

Ngay lúc đó đám gia nhân sục tìm khắp quanh nhà như thể tìm kim.

– Vixusko! Vixusko!

Người ta dò tìm trong tất cả các bụi cây, tất cả mọi chỗ chơi đùa của trẻ con trong làng. A, vú Kotô đâu rồi? Vú giữ bé kia mà. Chắc vú già đã ngủ quên. Ai thấy Vixusko ở đâu không? Chẳng ai thấy cả. Hình như có một chú bé đứng nói chuyện với em ở sau vườn, lúc chiều. Ai đi sau vườn lúc chiều nhỉ? Chẳng có ai khác ngoài chú bé Gergơ, chú bé dắt ngựa của ông đi chăn. Nhưng chú bé Gergow ấy đâu rồi? Cũng chẳng thấy chú bé ấy ử đâu cả! Chắc hẳn chú ta đã cưỡi ngựa vào rừng rồi! Ồ, một sự vô ý trẻ con! Bao nhiêu lần người ta đã dặn chú đừng có dắt ngựa đi quá bãi cỏ sau làng.

Người ta tìm kiếm khắp dải rừng xung quanh làng.

– Vixusko! Xixusko!

Cả nhóm Đôbô cũng đổ đi tìm giúp. Người ta xem xét từng hốc cây, từng cành cây, từng mương nước, từng thung lũng, từng bụi rậm quanh làng. Biết đâu em chả ngủ quên ở một nơi nào đó?

Mẹ Gergey cũng kêu khóc, chạy bỏ đi tìm con. Người ta bắt gặp vú Kotô ở trong rừng. Té ra vú đã đi tìm từ lâu, vú gọi đã khản cả cổ.

Cuối cùng, lúc trời đã chạng vạng, một người đầy tớ mừng rỡ kêu lên:

– Đây rồi!

– Tạ ơn Trời!

– Áo quần cô cậu đây rồi!

Áo quần của các em, tất nhiên là chỉ có áo quần thôi: cái áo nhỏ giặt là tử tế, đôi giầy xinh xắn màu đỏ tươi, cái váy bằng lụa vàng cùng với áo, quần đùi và mũ của Gergơ, chứng tỏ các em đã tắm. Bên bờ suối có dấu chân các em trên cỏ mềm. Dấu chân to hơn, có những ngón tõe ra là của Gergơ, dấu chân nhỏ hơn là của Vixusko.

Chắc hẳn các em đã chết đuối ở dưới suối rồi.

– Tên chị là Morơghit – cô gái nô lệ ngồi trên xe nói – Chị sẽ kể chuyện cho các em nghe, chị biết nhiều chuyện lắm. Các em ở đâu, hở các em thân yêu của chị?

– Em ở trong làng – Gergơ cay đắng trả lời.

– Ở trong làng – bé Vixo cũng thỏ thẻ.

– Làng nào cơ?

– Trong làng em ấy mà, ở phía đằng kia kìa.

– Nhưng làng ấy tên là gì chứ?

– Tên làng ấy à?

– Ừ, tên làng gọi là gì nào?

– Tên làng? Em chịu, không biết.

Morơghit là một cô gái có khuôn mặt bàu bĩnh, cái miệng lúc nào cũng như chúm môi hôn. Hơi lốm đốm tàn hương quanh mũi. Cổ cô đep một chuỗi hạt thủy tinh màu xanh. Tụi Thổ đã bắt được cô trong vùng đồng cỏ, tỉnh Sômôđơ.

Nghe câu trả lời của các em, cô chỉ lắc đầu. Cô bí mật xé vải đệm để trên xe, quấn quanh một chiếc thìa gỗ làm thành búp bê.

– Búp bê của Vixusko đây này. Khăn nó vàng, váy nó đỏ. Ta sẽ may áo cho búp bê, ẵm búp bê, dạy búp bê nhảy và ru nó ngủ nhé.

Chiếc xe vẫn lặng lẽ đi.

Một thanh niên nông dân vạm vỡ cũng một gã xigan mặt rỗ cũng còn trẻ đi bên cạnh xe. Cả hai đều đi chân đất. Gã xigan mặc một cái quần xanh và chẳng vá đụp. Cái áo chẽn ngắn tay cũng màu xanh. Một chiếc kèn gỗ thò cái ống bẩn thỉu ra khỏi túi trong của áo chẽn. Bên kia xe, một mục sư đen thủi lê bước cùng một bác nông phu đầu tóc bù xù, mặt to bè bè. Bác ta dễ đã đến tứ tuần. Mục sư còn trẻ hơn, người cao, mặt gầy. Mặt ông không râu, không ria, đến cả lông mày cũng không có, mà lại đỏ như gấc. Chỉ có hai con ngươi là đen… Vài hôm trước đó, bọn Thổ đã giội nước sôi lên người ông để bắt ông phải nộp những đồ đạc quý giá của nhà thờ cho chúng. Khốn nỗi, nhà thờ của ông lấy đâu ra của quý!

Bọn họ, tất cả những người bị bắt đều là dân nghèo. Chân họ đeo xiềng xích, tay họ - người bắt chéo ra đằng trước, người quặt ra đằng sau – cũng nằm trong sắt thép. Anh thanh niên bị xích chung với gã xigan, ông mục sư cùng với bác nông dân. Anh thanh niên đã phải lấy giẻ rách quấn xung quanh vòng xích ở cổ chân. Những miếng giẻ đã đẫm máu. Thỉnh thoảng anh lại quay ra phía sau nài nỉ:

– Dừng lại tí nào, cho tôi sửa lại vòng xích một tí.

Nhưng mấy tên ionisa chẳng thèm đoái hoài tới anh, chúng đang mải chuyện gẫu với nhau, hoặc cùng lắm sự trả lời của chúng cũng chỉ là một cái nhìn hằn học.

Gergey dán mắt vào anh thanh niên. Tay anh mới gân guốc làm sao! Và cái áo anh mặc mới đỏ chứ! Anh chẳng có vẻ gì tỏ ra sợ hãi. Giá hay tay anh đừng bị xích chặt ra đằng sau thế kia thì có lẽ tụi Thổ đã chạy hết vía.

Anh thanh niên quả tình không sợ. Anh ngẩng đầu lên và thét vào mặt tên Thổ còng lưng cưỡi ngựa đi bên cạnh:

– Lửa thiêu chúng mày đi, đồ chó sói dị giáo!

– Gaspa, Gaspa, - Mơrơghit ngồi trên xe can ngăn anh chịu khó một chút nữa nào. Anh thấy không, mặt trời sắp lặn rồi, chúng nó sắp nghỉ lại đây mà.

Thấy cô lau mắt, hai đứa trẻ lại khóc ào lên:

– Em muốn về nhà cơ! – Gergey nức nở.

– Về cha! – Êvo mếu máo.

Mấy tên Thổ đã dừng lại thật. Chúng xuống ngựa và lấy bình nước ra rửa ráy tay chân mặt mũi rồi quỳ xuống thành một hàng ngang, mặt quay về phía mặt trời mọc. Chúng cúi xuống hôn mặt đất, và cầu nguyện.

Đám người nô lệ lặng lẽ nhìn chúng.

Cô gái leo xuống xe, xé một miếng giẻ ngoài mép áo, quấn vào chân anh thanh niên rồi đẩy những vòng xích trở lại một sự cẩn thận đầy nhân hậu.

– Cậu trời phù hộ cho cô, cô Mơrơghit ạ. – Anh thanh viên niên thở dài nó:

– Đến khuya, nếu có thể, ta sẽ dịt thuốc lá vào, Gaspa ạ.

Cô gái nói với anh và mặt cô lại méo xệch sắp khóc. Giờ nào cô cũng khóc một lúc, nhưng ngay sau đó cô lại đã phải hát dỗ hai đứa trẻ: vì hễ cô khóc, chúng cũng òa lên khóc theo.

– Chà, bụng tớ đói ghê! – Gã xigan buột miệng nói lúc ngồi xuống vệ đường cạnh những người khác – Trong đời, tớ chưa bao giờ chịu được một kỳ chay tịnh lớn như thế này.

Người đánh xe, cũng là một thanh viên nô lệ bị xiềng chân, nghe tiếng thờ dài của gã xigan cũng phải nhếch mép cười.

– Tớ đây cũng đói meo, - anh ta khinh bỉ liếc nhìn tụi Thổ và tiếp, - nhưng tối nay tớ sẽ nấu một món thịt rõ thật cay để chúng nó phải chừa hết lại cho ta.

– Thế cậu còn làm đầu bếp nữa cơ à?

Nghe tiếng “cậu”, người đánh xe nhíu lông mày lại nhưng sau đó anh vẫn trả lời:

– Chỉ buổi tối thôi. Ban ngày thì chúng nó tự đi cướp lấy cả bữa trưa nữa.

– Cầu cho mắt chúng mù lòa đi! Đến kỳ vũ hội, cầu cho chuột rút bắp chân chúng lại! Thế cậu phải hầu hạ chúng nó từ bao giờ?

– Đã ba hôm nay.

– Không có cách nào phới đi được à?

– Không, với tụi này thì đừng hòng. Đây, cậu cứ xem đôi ủng ở chân tớ thì khắc biết!

Anh nói và rút chân lên khỏi chỗ ngồi, những vòng xích to, nặng cũng xủng xoảng kéo lên theo.

– Nhưng nhỡ tối nay chúng không để cho cậu nấu nữa thì sao? – gã xigan tỏ vẻ lo lắng.

– Nhất định tớ sẽ nấu. Hôm qua tớ đã làm cho chúng nó bữa ngon đến nỗi ăn xong chúng nó vẫn còn liếm mép mãi như một lũ khuyển.

– Ước gì tớ cũng được liếm mép ngay lúc này rồi. Giá thỉnh thoảng không nói chuyện thì có lẽ tớ đã không còn biết cái mồm tớ nó ở đâu nữa.

– Trưa nay chúng nó vừa cướp được cả rượu vang nữa. Trong cái thùng bộng này này.

– Tụi Thổ nó không uống rượu vang đâu cậu ơi!

– Hễ đã ngửi thấy mùi rượu vang thì không một tên Thổ nào còn là Thổ nữa.[18]

– Thế thì hôm nay là ngày hội của tớ, - Gã xigan vui vẻ hẳn lên – tớ sẽ thổi cho chúng nó nghe một bài kèn hay đến nỗi chúng phải nhảy nhót lên cho mà xem.

Sau khi cầu nguyện, tên ionisa chột mắt không giục xe đi nữa. Từ trên đỉnh núi đã trông thấy thành phố bị hòang hôn bao phủ trong thung lũng. Đó là tổ ẩm của người Hung. Trong đó có ong bò vẽ [19].

Bọn Thổ bàn bạc với nhau một lúc, sau đó tên ioinsa chột mắt bảo người đánh xe:

– Đi theo tao! Vào rừng!

Bọn chúng đưa đoàn xe đi sâu vào rừng đến mười lăm phút.

Trong lúc đó mặt trời đã khuất hẳn sau rặng cây. Hoàng hôn buông trùm rừng núi. Trên bầu trời quang đãng, ngôi sao đầu tiên đã bắt đầu nhấp nháy.

Bọn Thổ thả ngựa ra một bãi cỏ giữa rừng. Tên ionisa cởi tay cho ông mục sư và quát:

– Nhóm lửa lên!

– Con biết làm việc ấy giỏi hơn ạ! – Gã xigan xun xoe – Thưa ông lớn Thổ, con xin hôn tay hôn chân ngài, hãy để con nhóm lửa cho, đó là nghề của con đấy ạ.

– Câm! – Tên Thổ nạt gã.

Bọn chúng gọi cả ba người đàn bà nô lệ xuống xe để họ giúp việc nhóm lửa. Mấy người đàn bà cùng ông mục sư nhặt lá khô và cành khó quanh những gốc cây gần đấy, rồi với thép và đá lửa, chẳng mấy chốc họ đã nhóm được lửa lên.

Người đánh xe cũng được chùng tháo xích, cho ra khỏi chỗ ngồi.

– Làm món ăn như hôm qua ấy, nghe không! – Tên Thổ chột ra lệnh.

Người đánh xe đổ nước vào một cái chảo gang to rồi đặt lên ngọn lửa và, sau khi ông mục sư cùng gã xigan đã nhanh chóng lột da một con cừu được, anh thành thạo thái nhỏ thịt vào chảo. Anh thái cả hành đỏ rắc trùm kín thịt, còn ớt thì ê hề. Giá như có, chắc hẳn anh còn xắt cả khoai tây vào chảo xúp ấy nữa cơ đấy, nhưng thời đó khoai tây còn là một sản vật hiếm hơn cả dứa. Trên các bàn ăn sang trọng cũng chỉ những dịp đặc biệt người ta mới nhấm nháp khoai tây, ngay cả tên gọi cũng chưa có một cách hẳn hoi. Người ta đặt tên cho nó là táo đất hoặc táo Mỹ[20].

Bọn lính Thổ nằm dài ra nghỉ ngơi quanh đống lửa. Ngay lúc mới đến, chúng đã sắp xếp các cỗ xe thành một vòng tròn chắn bên ngoài như một hàng rào. Ngựa nghẽo được tháo yên cương, đứng bên ngoài dãy xe.

Những người nô lệ bị lùa cả vào bên trong cái hàng rào ấy thành một cụm. Tất cả bọn họ có mười sáu người: chín đàn ông, năm phụ nữ và hai trẻ con. Những con người khốn khổ đã rục cả xuống cỏ, vài người trong bọn lập tứ ngủ thiếp đi ngay.

Cô bé Vixo cũng đã ngủ trên đống vải niệm. Gối cái đầu bé bỏng vào lòng Morơghit, em đang mơ màng, tay phải vẫn ôm khư khư như con búp bê xấu xí trên lồng ngực nhỏ. Gergơ nằm sấp bên cạnh.

Tên ionisa chột thỉnh thoảng lại liếc nhìn các em. Hắn để cho các em với cô gái ở lại trên nóc xe.

Ngọn lửa đã bốc cao. Bọn Thổ làm thịt một con cừu đực, mổ gà, mổ ngỗng. Những người nô lệ làm việc tíu tít để soạn thức ăn. Chỉ một lúc sau, thịt đã sôi xèo xèo trong nồi bung và trong chảo, mấy đùi cừu đã chín vàng trên xiên nướng. Mùi thức ăn thơm phức tỏa ra lẫn vào không khí của rừng cây làm người ta thèm rỏ dãi.

Chưa đầy một giờ sau, anh chàng đánh xe Ondra bị một cái tát choáng người, khiến cái mũ trên đầu bắn ra xa đến hai sải.

– Hỏa ngục thiêu sống mày đi! Mày đã tống bao nhiêu ớt vào món thịt này thế hử?

Tên ionisa chột gầm lên, hắn vừa nhắm tít mắt lại vừa hà hà cái lưỡi bị cay như xé.

Món thịt nêm ớt thế là chuyển sang cho những người nô lệ, làm gã xigan hớn hở cả mặt mày:

– Ối chao chao, của này thì hai cái tát như thế cũng vẫn đáng.

Bọn Thổ đành chia nhau mấy cái đùi cừu và đùi ngỗng nướng. Chúng đóng vòi vào các thùng rượu. Bọn Thổ uống rượu vang Hung bằng các bình đất hoặc cốc bằng sừng dê rừng.

Gã xigan đứng dậy lấy tay quệt mồm, sau đó chùi bàn tay vào quần, rồi xun xoe:

– Thưa tôn ông Yômôsac, con xin hôn tay hôn chân ngài, con xin thổi hầu cái ngài một cái bài kèn để làm vui lòng cái vị khách quyền quý.

Tên chột được gọi là Yômôsac – thực ra là Yumusăc quay ngoắt lại, giễu cợt nheo mắt:

– Để máy gáy tụi Hung đến đây phải không?

Gã xigan chưng hửng vội lủi trở về chỗ mọi người đang ăn, và lại vục thìa gỗ vào chảo, vừa ăn gã vừa lầu bầu:

– Cầu cho người ta treo cổ mày lên vào cái lúc vận mày đang đỏ nhất.

Bọn Thổ ngốn ngấu ăn và tợp rượu. Chúng chia của và đổi chác ngay giữa bữa ăn. Một tên akinji lầm lì, ria dài lòng thòng, lấy từ trên xe xuống một cái tủ sắt nhỏ. Bọn chúng cạy nắp. Tiền vàng, nhẫn, vòng khuyên đổ tràn cả ra ngoài.

Chúng chia nhau bên cạnh đống lửa. Chúng ngắm nghía viên ngọc nạm của cái nhẫn này hoặc của đôi hoa tai kia.

Gergơ đã buồn ngủ, nhưng em không thể nào rời mắt khỏi tên Thổ của em được. Cái đầu trọc lông lốc toàn da là da ấy có một bộ mắt gớm giếc, kỳ dị. Khi hắn bỏ mũ ra, cái phần nhẵn thín của đầu liền vào làm một với cái mặt trơn tuột. Và hắn cười mới quái dị làm sao! Cả đến cái lợi cũng nhe ra khi hắn cười.

Khi bọn hắn chia tiền, hắn lôi dưới áo ra một cái hầu bao dày cộm bằng da nai. Cái hầu bao đã căng phồng những tiền. Hắn đứng dậy đi ra sau mấy cái xe hàng, nơi những con ngựa đang gặm cỏ.

Gergơ vẫn theo dõi hắn. Em thấy hắn kéo cái sạp gỗ ra và nhét tiền vào đây yên ngựa qua một kẽ nhỏ.

Những người nô lệ vẫn còn ăn. Đối với họ ớt không phải là vị lạ. Anh chàng đánh xe Ondrats đã gần như vui vẻ trở lại, đang xơi món thịt.

– Sao con không ăn? – Ông mục sư hỏi Gaspa.

Anh thanh niên ngồi ở ngoài cùng và cứ lầm lì nhìn thẳng trước mặt.

– Không cần. - Anh cau có trả lời.

Một lát sau anh nhìn sang ông mục sư:

– Thưa cha đáng kính, nếu cha đã ăn xong, con có một câu chuyện nhỏ muốn nói, nếu cha vui lòng nghe.

Mục sư bỏ thìa gỗ xuống và đến ngồi cạnh sát bên cạnh Gaspa:

– Con cần gì thế, hở con?

Anh thanh niên liếc nhìn ra phía trước, trả lời:

– Con muốn xin cha hãy rửa tội cho con.

– Để làm gì thế?

– Con muốn được trong sạch để đi sang thế giới khác.

– Con còn xa thế giới ấy lắm, Gaspa.

– Cũng không còn xa đến như cha tưởng nữa đâu.

Anh tối sầm mặt nhìn về phía bọn Thổ rồi tiếp:

– Khi nào những người nô lệ ăn xong, tên Thổ bắt con sẽ lại đây. Hắn lại đây để khóa tay chúng ta vào xích. Lúc đó con sẽ giết hắn.

– Đừng làm thế con ạ.

– Nhất định con sẽ giết hắn, thưa cha đáng kính. Khi nào hắn lại đây, con sẽ giật lấy một con dao và thọc cho hắn một nhát! Vào chính giữa bụng cái đồ chó ấy! Vậy xin cha hãy rửa tội cho con đi.

Mục sư sững sờ nhìn người thanh niên, sau đó ông ôn tồn nói:

– Con ơi, ta không rửa tội cho con đâu, bởi vì ta là tín đồ dòng Lutherăng[21].

– Dòng Lutherăng à?

– Tên nó là Lutherăng con ạ, nhưng thực ra nó là giáo phái chân chính từ xa, là đạo giáo mà Giêsu ở Nađarét[22] đã truyền lại cho chúng ta. Chúng ta không rửa tội, chúng ta chỉ xưng tội. Chúng ta tin rằng Chúa Trời nhìn thấu tâm hồn chúng ta. Nhưng con uổng phí thân con làm gì? Con cũng thấy đấy, chúng ta vẫn đang ngồi trên đất Hung kia mà, và thành Pêts ở kia, ngay dưới chân ta. Quân ta đã nhiều lần giải thoát cho những nô lệ Hung.

– Nhưng nhỡ lần này họ không cứu chúng ta?

– Lòng lành của Chúa có thể đeo chân ta trên khắp các nẻo đường. Đã có người, mà không phải là một, gặp may mắn trong cuộc đời ở ngay trên đất Thổ. Anh ta đi tới đó trong xiềng xích nhưng lại từ đó trở về trong cảnh giàu sang. Cuối cùng anh ta cũng về được nhà. Thôi, lại đây ăn đi con!

Anh thanh niên vẫn lẩm bẩm nhìn bọn Thổ và lẩm bẩm giữa hai hàm răng:

– Cha đời phúc phận con chó ấy!

Mục sư lắc đầu:

– Nếu con không nghe lời ta thì gọi ta đến làm gì?

Cuối cùng anh thanh niên cũng đứng dậy, lê chân đến chỗ những người khác.

Phần lớn những người bị bắt đều còn trẻ và khỏe mạnh. Giữa đám phụ nữ có cả một mụ xigan mắt lúng la lúng liếng. Tay chân của mụ đều xoa thuốc đỏ tươi theo đúng tục lệ xigan, cả tóc mụ cũng vậy.

Chốc chốc mụ lại hất đầu ra đằng sau cho tóc khỏi rủ vào mắt. Mụ thường hay nói chuyện bằng tiếng xigan với Sakơdi, gã xigan mặt rỗ.

– Mụ ta là vợ cậu đấy à? – Người đánh xe hỏi gã.

– Không phải đâu. Cho tới nay chưa một lần nào mụ ta là vợ tớ cả.

– Thế chúng mày nói chuyện gì bằng tiếng xigan đấy?

– Mụ ấy bảo là nếu cho mụ đến bên đống lửa thì mụ sẽ nói cho ta biết chuyện tương lại.

– Chuyện tương lai nằm trong tay Chúa. – Mực sư nói với họ - Các con đừng mạo danh Chúa làm chuyện nực cười.

Trong số đàn ông có hai người đã luống tuổi. Một người không nói không rằng, dáng dấp có vẻ quyền quý, tuổi đã hơi già, râu xám, bộ ria dài cụp xuống. Cứ theo nước da nâu mà đoán thì cũng có thể là quan, cũng có thể là xigan. Ai hỏi han gì y cũng cứ câm như hến. mặt y có một vết sẹo đỏ bầm chạy dài từ đuôi tai trái đến cuối má. Người y tỏa ra xung quanh một thứ mùi là lạ, giống như mùi khét của thuốc súng. Còn người kia là một nông phu mặt to bành bạch, bị xích liền cùng với ông mục sư, bác ta cứ luôn luôn nhìn mọi vật với đôi mắt mở to như ngạc nhiên và cứ gục đầu xuống như thể đầu bác ta nặng hơn đầu mọi người khác nhiều lắm. Kể ra đầu bác ta cũng khi to thật.

Những người bị bắt vừa ăn món thịt nêm ớt vừa khe khẽ trò chuyện – Làm thế nào mà thoát khỏi tay bọn Thổ được?

– Chả làm thế nào được đâu! – Bác nông dân to đầu bỗng lên tiếng, bác bỏ thìa xuống, lấy ống tay áo quệt mồm rồi nói tiếp - Tôi đã từng biết cảnh này. Tôi đã trải qua một lần bị bắt làm nô lệ. Đời tôi đã mất mười năm vào đấy.

– Cuối cùng bọn chúng tha cho bác về ư?

– Đời nào chúng lại tha.

– Thế bác làm thế nào mà thoát được?

– Làm sao ấy à? Boóng thôi! Có lần bọn chúng đưa tôi đến Bengrat[23] và tôi đã trốn khỏi nơi đó bằng cách bơi qua sông Đuno[24].

– Cuộc đời nô lệ ấy nó ra làm sao hở bác? – Một thanh niên trạc mười sáu tuổi, mắt đùng đục, cất tiếng hỏi.

– Chắc chắn là không quá nhiều gà vịt bị chết oan vì tớ đâu, chú em ạ.

– Bác có được hầu hạ chỗ nhà giàu có không? – Một giọng từ dưới gầm xe hỏi vọng ra.

– Tôi đã ở ngay chỗ xuntan[25].

– Ở chỗ xuntan cơ à? Bác làm nghề gì ở đấy?

– Tôi làm chức chánh tảo thanh.

– Chánh tảo thanh? Thế bác tảo thanh là cái gì?

– Tà ngựa của hòang đế.

Cả bọn phì cười, nhưng rồi ai nấy lại buồn rũ ra như cũ.

– Chúng nó đối đãi với đàn bà ra sao hở hác? – một thiếu phụ tóc đen hỏi.

Bác nông dân nhún vai:

– Ai còn trẻ thì đến đấy vẫn làm vợ thôi, chỉ có cái làm vợ Thổ. Nhưng phần đông chỉ làm con hầu, đầy tớ.

– Chúng nó đánh cả đàn bà, phải thế không hở bác?

– Cùng tùy người.

Mục sư đứng dậy, cất tiếng hỏi:

– Như vậy nghĩa là bác đã biết con đường này?

– Ước gì tôi chưa hề được biết.

Mục sư đặt một chân lên đầu trục bánh xe, trong ánh lửa rọi đèn, ông mở ta mắt nhìn vào cái vòng sắt nhẵn và rộng bản khóa trên ống chân. Trên vòng sắt có những dấu vạch. Chắc hẳn là ghi chép của một người nô lệ nào đó: biết bao nỗi tủi nục của một chặng đường dài gói ghém trong vài chục chữ.

Mục sư đọc những chữ ghi trên vòng sắt:

– Từ Nanđôphehêva [26] đến Hiđaclik một ngày. Sau đó là Baratima.

– Không phải đâu, - bác nông dân đáp – cho tới đó phải qua năm trạm nữa.

– À, thì ra năm chữ thập này đánh dấu năm trạm đây. Thế là năm trạm. Sau đó đến Alốpnica.

Bác nông dân gật đầu.

– Rồi đến Nisơ.

– Đó là nước Ratxơ[27]. – Bác nông dân thở dài, ôm lấy đầu – Từ đấy trở đi người ta bắt đầu gieo cháo đồng[28].

– Cháo đồng? – Một người đàn bà ngạc nhiên hỏi.

Bác nông dân không trả lời.

Ông mục sư tiếp tục đọc những chữ vạch trên vòng sắt.

– Sau đó đến Kuri – Kemde.

– Ở đáy nhiều bọ cạp lắm.

– Sakơvi.

– Ở đó có ba nhà xay. Cầu trời làm cho cạn hết nước của nó đi[29].

– Caribrôt.

– Ở đó chúng đã đánh tôi tàn tệ, hộc cả máu mồm máu mũi. Đầu tôi cũng bị rách bươm.

– Tại sao thế? – Năm, sáu người cùng cất tiếng hỏi một lúc.

– Tại tôi đã bẻ gãy cùm ở chân, thế đấy!

– Đragôman. – Mục sư lại đọc tiếp.

– Đó đã là nước Bungari. Từ đó chúng tôi đã đi đến Xôphia. Ở đó có rất nhiều tháp chuông. Đó là một thành phố lớn.

Mục sư nhấp nước bọt vào ngón tay, xát lên cùm:

– Ichtiman[30].

– Một cô gái đã bị chết ở đó, tội nghiệp cho cô ta.

– Kapiđerơvan.[31]

– Ở đó có một ngọn núi cao tuyết phủ quanh năm. Mùa hè tuyết vẫn phủ trắng xóa trên đỉnh núi.

– Pađarơki hay là cái quái gì đây?

– Đúng rồi, Pôdarơki, cầu cho đất sụt nuốt chửng nó đi! Ở đó chúng tôi phải ngủ trong giàn cừu. Chuột chạy từng đàn trên người chúng tôi.

Philipe.

– Đó cũng là một thành phố. Sập mẹ nó xuống! Sập ban đêm ấy, khi tất cả chúng nó đang ngủ yên trong nhà.

– Kalađan.

Ở đó chúng đã bán mất người bạn thân thiết nhất của tôi. Cầu cho ôn dịch bắt hết chúng nó đi!

– Uđônkôva.

– Ơ đó có nhiều vườn cây ăn quả. Một chỗ tốt đấy. Có một bà đã cho chúng tôi hai rổ táo.

– Hamanli.

– Ở đó một ông quan Thổ đã mua anh chàng Đavitko Opton, mặc dù ông ta đã mặc cả định mua tôi trước.

– Muxtapha – basa - kơpri.

– Ở đấy có một cái cầu đá to lắm. Gẫy mẹ nó đi!

– Đrinapôi.

– Một thành phố lớn và hôi thối. Ở đó tôi đã thấy một con voi thật.

Những người nô lệ ngạc nhiên hỏi:

– Nó là cái gì?

– Nó là một con vật bốn chân, to như cái xe chất đầy hàng này này. Có lẽ nó còn to hơn cả cái xe này nữa cơ. Da nó trọc trơn trọc trụi như con trâu. Cái mũi của nó thì dài dài mà lại ngoe nguẩy được như đuôi các con vật khác ấy, khi nào ruồi hành hạ nó quá thì nó đập phành phạch vào hai bên sườn.

– Kôrơli.

– Từ đó trở đi đã trông thấy biển.

Đám người nô lệ thở dài. Một vài người úp mặt vào lòng bàn tay, một số khác cứ nhìn trân trân ra phía trước với những cặp mắt đẫm ướt.

Người mặt sẹo nặc mùi thuốc súng, lên tiếng nói khe khẽ bằng một giọng rè:

– Đồng bào ơi, nếu các bạn cởi trói được cho ta thì ta sẽ giải thoát tất cả các bạn khỏi tay bọn Thổ.

Đám người nô lệ đều ngoảnh nhìn y.

Y nhìn về phía bọn Thổ rồi tiếp, giọng còn khẽ hơn.

– Ta là một vị tướng đây, ta có hai thành trì, có quân lính và cả tiền bạc nữa. Ta chỉ yêu cầu một điều là khi ta đã đến ngồi ở chỗ cái xe hàng thứ năm đằng kia kìa, thì ở đây các bạn hãy giả vờ gây xích mích cãi nhau làm cho om sòm lên.

Bác nông dân đã trải đời nô lệ nhún vai nói:

– Chúng nó sẽ đánh cả chúng tôi và cả bác.

– Tên ông là gì hở ông anh? – ông mục sư hỏi y.

– Tên ta là Nô lệ. – Người mặt sẹo bực dọc đáp lại.

Và y đứng dậy, khập khiễng bước vài bước về phía bọn Thổ rồi lại ngồi xuống, lim dim mắt quan sát những bộ mặt được ánh lửa soi tỏ.

– Tên này coi bộ chẳng phải tướng tá gì đâu. – Một người nô lệ khoát tay nhận xét – Hắn chỉ là một thằng xigan vớ vẩn nào đó thôi, có khi lại chính là một tên đao phủ cũng nên.

Gergơ rùng mình khi nghe tiếng đao phủ. Tia mãi, em lập tức dán vào tên ấy. Với trí óc trẻ thơ, em yên trí rằng đó là một tên xigan đao phủ chính cống.

– Ước gì có một mớ đoạn thiết thảo nhỉ. – Anh chàng Gaspa bị trẩy chân thở dài bên cạnh bánh xe.

Đám người nô lệ vẫn ngồi trầm ngâm, lặng lẽ và buồn bã – Gaspa lại tiếp:

– Đoạn thiết thảo là thứ cỏ làm cho cùm xích gẫy vụn ra được.

Mấy tên ionisa bỗng nhộn hẳn lên, chúng kêu to và mừng rỡ vây quanh một thùng rượu. Chúng vừa phát hiện ra có rượu axu[32] trong đó. Chúng lăn thùng rượu lại gần đống lửa rồi vừa uống vừa chép miệng, tắc lưỡi. Chúng tới tấp dốc rượu vào cổ họng.

– Nước Hung muôn năm! – Yumuséc the thé la lên.

Hắn nâng cốc rượu chia về phía đám người nô lệ và nói to:

– Nước Hung muôn năm, để cho người Thổ được uống rượu chót đời mãn kiếp.

Lợi dụng cơ hội đó, tên mặt sẹo mới lúc nãy còn tự xưng là Nô lệ liền hỏi:

– Do đâu mà ông biết tiếng Hung?

– Việc gì đến mi? – Yumusác cười, trả lời trịch thượng.

Lúc bấy giờ bầu trời đã đầy sao và trăng lên sáng vằng vặc. Những con cánh cam, bọ dừa bay vù vù quanh những lùm cây ướt đẫm sương đêm.

Những người nô lệ đã nằm lăn lóc cả trên bãi cỏ trong giấc mơ họ tiếp tục đi tìm con đường giải phóng. Ông mục sư cũng đã ngủ, tay gối dưới đầu. Chắc hẳn ông quen ngủ trên gối gỗ. Gã xigan nằm ngửa ra mà ngủ hai tay cài vào nhau trên ngựa, hai chân dạng ra như chữ Y. Tất cả đều đã ngủ say. Chỉ riêng anh chàng Gaspa còn thở dài thở nhắn và than vãn bằng một giọng cũng đã ngái ngủ:

– Ta không bao giờ còn được thấy thành Eghe xinh đẹp nữa!

Gergơ cũng đã mơ màng, gò má nhỏ sạm nắng đặt trong lòng bàn tay, đầu hơi thấp xuống một tí, gối lên cái góc thôi ra ngoài của cái chăn bông.

Có lẽ em đã ngủ hẳn nếu cánh cửa nhỏ của lỗ tai em không tự động mở ra khi chợt nghe đến cái tên Xexey.

Giọng khàn khàn của tên xigan đao phủ đã nói lên cái tên đó và tên Thổ nhắc lại.

Chúng nó nói chuyện ngay bên cạnh cỗ xe.

– Ở chỗ Xexey, tôi biết chắc chắn là ở chỗ Xexey – tên xigan đao phủ nói.

– Châu báu của Đôjo?

– Tất cả châu báu của Đôjo. Tất nhiên là những thứ mà ông ta đem theo lúc đó.

– Những thứ gì?

– Những cái quả bằng vàng này, những cái cúp vàng này. Cả một cái khay lớn bằng vàng nữa. To như mặt trăng lúc mới mọc ấy. Rồi vòng đeo tay, chuyền đeo cổ, trăm cái đầu nạm kim cương và ngọc bích. Nghĩa là tất cả những gì vẫn thường là đồ tế nhuyễn trong các nhà quan. Nếu chúng nó đã đem một phần những thứ ấy đúc thành thỏi thì là lại tìm thấy vàng thỏi ở nhà lão.

– Ngay gần đây, dưới cánh rằng này à?

– Ngay đây thôi. Cũng vì thế mà lão lánh xa thời cuộc đấy.

– Hắn có cả vũ khí nữa chứ?

– Những thanh gươm nạm bạc tuyệt trần. Nhưng tôi dám nói là chỉ có độ dăm cái. Và những bộ cân đại. Có một cái rất nhẹ và đẹp tuyệt. Của chính vua Lojốt ngày xưa đấy. Trên trần nhà lão đầy ắp những của như thế. Trong buồng lão tôi biết có độ sáu cái hòm sắt. Trong ấy có thể đựng những đồ quý giá nhất.

– Xexey… Ta chưa hề nghe đến cái tên ấy bao giờ.

– Bởi vì lão không đi trận đi mạc gì nữa rồi. Lão vốn là quan hộ chính của Đôjo.

Tên Thổ lắc đầu:

– Bọn ta ít người quá. Ta phải chờ ở đây đến tối mai, cần đợi thêm một toán đông đông nữa.

– Cần gì phải đông quá như thế? Đông quá thì lại phải chia ra nhiều phần. Lão ta đã già rồi mà chân tay đều bằng gỗ cả.

– Nhưng còn lính tráng của hắn nữa chứ?

– Làm gì có. Chỉ toàn bọn nông phu quen gặt hái.

– Mi đến đó lần sau cùng vào lúc nào?

– Dễ đã một năm nay.

– Một năm, khá lâu rồi đấy! Ta đi đông người vẫn tốt hơn. Nếu sự thật quả như mi nói, ta sẽ tha cho, hơn nữa ta còn thưởng cho mi nữa. Nhưng nếu không dùng, ta sẽ treo cổ mi lên trước cổng nhà Xexey.

Tên Thổ nói rồi trở về bên đống lửa, và chắc chắn là nó kể lại câu chuyện của tên nô lệ, vì bọn lính Thổ nghe nó nói với một vẻ rất chăm chú.

Đầu Gergơ nặng chình chịch. Chú ngủ thiếp đi nhưng lại mơ thấy toàn những chuyện khủng khiếp. Cuối cùng, chú mơ thấy bọn Thổ gươm tuốt trần đang chạy rầm rập trong làng, bọn chúng bắt mẹ chú và đâm dao vào ngực mẹ.

Chú rên lên và choàng tỉnh dậy.

Đêm còn tối nhưng tiếng chim đã ríu rít khắp nơi. Hàng trăm con họa mi! Hàng ngàn con họa mi! Hình như tất cả họa mi của thế gian đều bay về cánh rừng này để hòa những khúc tuyệt diệu vào giấc mơ của đám người nô lệ.

Gergơ nhìn lên trời. Những đám mây rải rác tản mạn. Từng chỗ, từng chỗ một ngôi sao le lói chiếu qua. Ở một chỗ, cái liềm bạc của ông trăng treo thông qua máy.

Tro đã phủ kín đống lửa dưới gốc cây. Chỉ ở giữa còn hồng lên một cục than bằng nắm tay. Mấy tên ionisa nằm ngổn ngang trên cỏ, quanh đống lửa.

Yumusac cũng nằm ở đấy! Dưới đầu hắn có cái gì như tay nải, bên cạnh là cái cúp hoặc cái bình đất hay cái mũ gì đó – trong bóng tối không tài nào trông rõ được.

Phải về nhà ngay, đó là ý nghĩ đầu tiên của Gergơ.

Không thể được, đó là ý nghĩ tiếp theo.

Chú nhìn quanh. Toàn người ngủ. Ước gì chú có thể lẻn qua người họ nhỉ. Mà cần phải lẻn qua chứ còn gì nữa, ngoài ra các em không còn cách nào khác để trở về làng được.

Bé Êvo ngủ bên cạnh. Chú lay nhẹ và thì thào vào tai bé:

– Vixusko!

Êvo mở mắt ra.

– Ta về nhà đi – Gergơ thầm thì.

Môi của Êvo cong lên trong một thoáng, nhưng bé lập tức thôi ngay và ngồi dậy. Bé ngơ ngác nhìn Gergơ như một chú mèo con nhìn khách lạ. Rồi cái nhìn của bé chuyển sang con búp bê nằm trong lòng, bé cầm lên và lại ngắm nó với cái nhìn của mèo con.

– Vixusko! Vixusko! Đi đi. – Gergơ giục – Nhưng khe khẽ đấy nhé.

Chú trèo xuống phía bên ngoài thành xe và đỡ cả cô bé xuống.

Một tên axap ngồi ngay bên cạnh xe, cây dáo ôm trong lòng. Đầu hắn tựa lên đầu trục bánh xe, cái mũ rơi xuống bên cạnh. Hắn ngủ say đến nỗi tất cả đám người cũng có thể trốn đi khỏi tay hắn. Chỉ riêng có cái xe mà hắn tựa đầu và trục bánh là không thể trốn đi được mà thôi.

Gergơ nắm lấy tay bé Vixo và kéo theo mình.

– Con Xám nữa, - em lúng búng – con Xám cũng phải đem về nhà.

Nhưng con Xám bị buộc liền vào với con ngựa nhỏ giống Thổ. Cái thắt nút thì Gergow còn loay hoay mở được, nhưng việc tháo hai cái dây hãm thì đã vượt quá vốn khoa học của chú.

– Quỷ sứ mới biết được cái này! – Chú lầu bầu với cái nút buộc.

Chú tức mình, vừa mếu máo vừa gãi đầu.

Rồi chú lại thử đi thử lại. Chú dùng cả răng nữa nhưng cũng chẳng làm gì nổi cái nút. Cuối cùng chú cứ cầm cương con Xám dắt đi.

Cạnh đàn ngựa cũng có một tên lính gác, nhưng hắn cũng ngủ. Hắn ngủ ngồi, lưng dựa vào một thân cây cong, mồm há hốc ra mà ngáy. Tí nữa thì Gergơ dắt hai con ngựa dẫm lên người hắn.

Tiếng bước chân của hai con ngựa chìm đi trong cỏ. Chúng đi như những cái bóng. Bên trong cũng như bên ngoài các cỗ xe, chẳng một ai thức giấc.

Đến một thân cây vừa tầm, Gergơ dừng con Xám lại và trèo lên lưng nó.

– Cô cũng ngồi lên chứ. – Chú giục cô bé.

Bé Êvo không lên được, thân cây đối với em hơi cao quá. Gergơ lại phải xuống ngựa. Trước tiên chú giúp bé Êvo lên thân cây, sau đó lại giúp bé từ thân cây lên lưng ngựa.

Các em ngồi cạnh nhau trên lưng con Xám, Gergơ ngồi đằng trước, Êvo ngồi sau. Cô bé vẫn ôm khư khư con búp bê váy đỏ. Các em không hề nghĩ đến chuyện để cô bé ngồi vào yên con ngựa kia. Lẽ ra em có thể ngồi được, vì đó là một cái yên có bành cao khiến em có thể dựa rất vững vàng. Nhưng con ngựa ấy có phải là của các em đâu! Êvixo bám vào vái chú bé, chú giật cương và con Xám cất bước ra khỏi rừng, dắt theo mình cả con ngựa Thổ.

Chẳng mấy chốc các em đã ra đến đường cái. Từ đây con Xám đã thuộc đường về. Nó bước đi nặng trĩu và ngái ngủ.

Đường đi vẫn đang tối. Trăng chỉ còn chiếu lờ mờ. Cây cối hai bên đường nom như những tên khổng lồ đen đủi. Gergơ không sợ chúng. Đó toàn là cây cối Hungari cả.

* * *

Trong nhà Xexey đêm ấy không ai ngủ được. Mọi người đi tìm bọn trẻ đến tận khuya và định đến mờ sáng hôm sau sẽ mò theo dọc suối. Chỉ các chiến sĩ ngả lưng một chút.

Giáo sĩ Balin ở lại với gia đình Xexey và cố khuyên giải đôi vợ chồng không tài nào an ủi được. Bà vợ gần như hóa rồ, bà kêu khóc cho đến lúc ngất lịm đi:

– Ôi, của quý của tôi, niềm vui của tôi, con chim độc nhất của tôi!...

Còn ông già chân gỗ, trước những lời an ủi của ông giáo sĩ, chỉ lắc đầu và cay đắng kêu lên:

– Làm gì có Chúa đâu!

– Có đấy.

– Không có! – Xexey đập bàn.

– Có!

– Không có!

– Cái gì Chúa đã ban cho ta thì Chúa cũng có thể lấy đi, nhưng cái gì Chúa lấy đi, Chúa cũng có thể trả lại.

Từ khóe mắt của con người già nua tàn phế, nước mắt ứa ra.

– Nếu Chúa có lòng cho thì Người còn lấy đi làm gì nữa!

Mãi đến gần sáng, giáo sĩ mới để lão ở lại một mình.

Giáo sĩ vừa bước ra khỏi cửa, người hành bộc đã nhổm dậy, khỏi tấm chiếu trải ngoài hiên.

– Thưa cha đáng kính. – Y nói khe khẽ.

– Anh muốn gì đấy, hở người anh em?

– Chúng nó không chết đuối đâu cha ạ.

– Thế thì chúng nó ở đâu?

– Quân Thổ đã bắt chúng nó đi đấy.

Giáo sĩ suýt ngã vào tường.

– Làm sao anh biết điều đó?

– Khi đi tìm ở bờ suối, con thấy dấu chân của lính Thổ trên vạt đất mà lợn rừng đã dũi lên.

– Dấu chân lính Thổ?

– Vết giày không có đế gót. Người Hung ta không đi giày như thế.

– Ngộ đó là dấu hài sảo thì sao?

– Hài sảo thì đã không có cựa. Đúng là dấu chân lính Thổ rồi. Với lại có cả vết chân của ngựa Thổ ở đó nữa. Chắc cha cũng đã biết móng ngựa Thổ như nào rồi?

– Tại sao anh không nói ngay lúc ấy?

– Con cho là không nên nói. Ai biết được tên Thổ đã đem chúng đi đằng nào? Nếu con nói thì cả làng này sẽ chạy lung tung đi mất. Mà nào có lợi ích gì đâu? Bọn lính Thổ thì đông mà đứa nào cũng kè kè gươm dáo cả.

Giáo sĩ giương hai mắt trừng trừng, đi đi lại lại. Có lần ông đã bước đến bên cửa, nhưng rồi kịp thời dừng lại trước khi đặt tay lên quả đấm. Và ông lại quay lại chỗ người hành bộc:

– Chúng ta có thể làm gì bây giờ?

Người hành bộc nhún vai:

– Cha hãy làm như con: im lặng!

– Kinh khủng quá! Như thế thì kinh khủng quá!

– Hiện nay thì tụi lính Thổ đang kéo đi trên khắp các ngả đường. Dân làng nếu đi tìm thì đi theo hướng nào bây giờ? Về phía mặt trời mọc ư? Hay là về phía mặt trời lặn? Mà có đi thì cũng chỉ tổ đâm chém nhau và chết chóc mà thôi.

– Chẳng thà ông bà ấy cũng cùng chết theo còn hơn! – Giáo sĩ lắc đầu đau đớn.

– Có trời mới biết được chúng nó đã đi đến đâu khi ta bắt đầu đuổi theo chúng.

Giáo sĩ rầu rĩ đứng lại ngoài hiên. Đằng đông bầu trời đã chuyển sang màu hồng phơn phớt. Rạng đông.

– Bà con ơi! Dân làng ơi! Chúng nó đã về đây này!

Giáo sĩ dỏng tai nghe. Có việc gì thế nhỉ?

Ngay lập tức ông biết người kêu lên đó là người tuần đêm, và ông cũng đã nghe tiếng chân người chạy thình thịch.

– Chúng nó về rồi à? Ai về?

Tiếng thình thịch lại gần. Người ta đập rầm rầm ngoài cổng lớn.

– Mở cổng mau! Cho vào với! Bọn trẻ về rồi!

Giáo sĩ lao vào nhà:

– Có Chúa đấy Pête ạ! Dậy mau đi, có Chúa đấy!

Hai đứa trẻ đã chờ trước cổng. Các em ngồi trên con Xám, ngái ngủ và tái nhợt.

Cả làng đổ xô vào sân. Một vài mụ đàn bà đúng là chỉ kịp vơ quàng cái váy vào người; đám đàn ông không kịp đội mũ, người ta cứ thế chạy ra khỏi nhà khi nghe tiếng kêu. Mọi người tranh nhau chuyển chú bé Gergơ từ tay này sang tay nọ và cả Vixo nữa, người ta hôn tới tấp lên khắp người em.

– Con ngựa Thổ đẹp tuyệt này chúng mày lấy ở đâu ra thế?

– Cháu đem nó về đấy. – Gergơ rụt vai lại trả lời.

– Từ hôm nay trở đi Gergơ là con ta. – Xexey tuyên bố một cách trịnh trọng và đặt tay lên đầu chú bé.

Mẹ của chú đi chân đất, mặc một cái váy lót, phục xuống chân Xexey.

Đôbô tò mò ngắm chú bé nông dân vừa xem được ngựa của bọn Thổ về, đoạn chàng nói với Xexey:

– Bác ạ, bác cho tôi chú bé này, để tôi đem theo lên vùng trên. Tôi sẽ dạy dỗ chú ta thành một dũng sĩ.

Chàng bế Gergơ lên.

– Cháu có thích trở thành một trang dũng sĩ không nào?

– Cháu thích lắm. – Chú bé mỉm cười với đôi mắt sáng rực.

– Ngựa cháu đã có rồi nhé, còn gươm của cháu ta cũng sẽ đoạt lấy từ tay quân Thổ.

– Thế con ngựa ấy là của cháu à?

Mấy chiến sĩ của Đôbô đang thử cho con ngựa nòi Thổ chạy trên bãi cỏ ngoài vườn và luôn miệng khen lấy khen để.

– Dĩ nhiên là của cháu. Cháu đã thu được trong chiến đấu mà lại.

– Của con đấy. – Xexey cũng xác nhận – Với toàn bộ yên cương.

– Thế thì tiền cũng là của cháu! – Chú bé kiêu hãnh khoe.

– Tiền gì hở con?

– Tiền để trong yên ngựa ấy.

Người ta liền tháo cái yên đẹp đẽ có bành bọc nhung xuống. Lắc nghe có tiếng kêu rủng rẻng. Người ta đã tìm thấy cái nắp trượt trên cái bành và thế là một trận mưa vàng tuôn ra khỏi ngăn gỗ.

– Ái chà chà, mẹ kiếp. – Xexey trố cả mắt – Bây giờ thì không phải ta nhận cháu làm con ta nữa, mà là cháu hãy nhận ta làm bố nhé. Nhặt tiền lên đi mụ! – Lão nói với mẹ chú bé.

Bà mẹ lóa mắt nhìn những đồng tiền vàng lăn trên mặt đất. Bà cứ tưởng mình đang nằm mơ.

– Của con đấy ư? – Mụ vừa lắp bắp vừa ngửng lên, hết nhìn Xexey lại nhìn Đôbô và giáo sĩ. – Của con đấy ư?

– Của mụ đấy. – Giáo sĩ gật đầu – Trời đã ban cho con mụ đấy.

Mụ định rờ vạt áo nhưng sực nhớ ra là không mặc áo ngoài. Một người đưa cho mụ mượn cái mũ của mình. Mụ nhặt vàng lên với đôi bàn tay run lẩy bẩy. Chú bé nhìn mẹ nhặt tiền lên, bỗng chú lên tiếng:
- Cất kỹ đi mẹ ạ, ngày mai chúng nó sẽ đến đây.

– Ai đến?

– Bọn Thổ.

– Bọn Thổ?

Chú bé khẽ gật đầu và tiếp:

– Lúc tên Thổ nói chuyện với tên đao phủ, cháu nghe thấy thế.

– Tên đao phủ nào?

– Tên xigan đao phủ ấy mà.

– Vâng, cháu nghe chúng nó nói đến đây để cướp những đồ quý giá trong nhà ông lớn. – Và em chỉ vào Xexey.

– Cướp của quý ở nhà ta? – Xexey kêu lên, lùi lại. Chú bé chớp chớp mắt, nói tiếp:

– Chúng nó còn nói đến những cái hòm sắt nữa, chúng nó bảo có sáu cái.

– Chuyện này nghiêm trọng đấy. – Đôbô lên tiếng – Ta hãy vào trong phòng.

Chàng nói và cầm tay chú bé dắt vào nhà. Họ gạn hỏi cho hết những điều mà trí nhớ non nớt của chú đã ghi lại được.

– Tên mặt sẹo, da nâu à? Cái sẹo như thế nào?

– Vạch đỏ từ mép đến tai.

Đôbô bật dậy khỏi ghế:

– Môrê!

– Còn ai vào đây nữa! Thằng tướng cướp muốn thoát thân nên hắn dẫn bọn Thổ đến cướp phá nhà ta.

– Hắn thuộc đường đi lối lại ở đây ư?

– Hắn có tới đây một lần độ sáu năm về trước. Bọn hắn đã đảo lộn khắp cả nhà ta. Năm mươi tư phôrinh [33] của ta cũng bị bọn hắn cướp đi mất với cả cây thánh giá nho nhỏ bằng vàng của vợ ta và bảy con bò sữa.

Đôbô giận dữ nện gót cồm cộp khắp phòng.

– Bác có bao nhiêu người có thể cầm vũ khí?

– Có lẽ được độ bốn chục nếu ta kể tất cả mọi người.

– Ít quá! Trấn nào gần đây nhất hở bác? Pêts, có phải không? Nhưng có điều viên tướng đó lại là Xerentsên Gianốt, là phe đảng của Xopôio, kẻ thù của ta.

– Chúng ta phải chạy trốn đi thôi. – Xexey lắc đầu – Tản vào rừng, ai biết đường nào chạy đường nấy.

– Cả làng không thể chạy hết được! Làm sao ta có thể bỏ làng lại đây chỉ vì một bầy Thổ! Lú lẫn quá, khi vấn đề là phải đánh lại bọn Thổ thì bất cứ thuộc phe đảng nào người Hung vẫn phải là người Hung chứ!

Rồi chàng bước ra ngoài và ra lệnh:

– Lên ngựa!

Chỉ đến lúc chính mình cũng đã ngồi trên yên, chàng mới nói nốt những điều còn lại:

– Bác Xexey ạ, tôi đi đến chỗ Xerentsên đây. Từ giờ cho đến lúc tôi về, các bác hãy chịu khó làm việc đi. Tất cả các mái nhà đều phải giội nước cho ướt sũng hết đi. Hãy góp nhặt dân làng lại và tập trung hết vào trong vườn này. Hãy chất đá vào bên trong cổng làm ụ cản, chất thêm cả thùng gỗ vào đấy nữa. Cả các bà cũng hãy cầm lấy liềm, hái, cuốc chim, đinh ba vào tay. Hai giờ nữa tôi sẽ trở lại.

Chàng ngước nhìn bầu trời đang rạng dần rồi cùng các chiến sĩ phóng ngựa đi.

Trang trại của Xexey chiếm một vùng rộng độ hai công mẫu, xung quanh có tường đá bao bọc. Nhưng tường đá chỉ cao ngót đầu người và nhiều chỗ đã sụt lở.

Ngay từ sáng sớm, cả làng đã dọn hết vào vườn. Dê và lợn chạy lung tung giữa các bao bị và những đống đồ gỗ; ngỗng kêu quang quác khắp nơi, vịt chạy lạch bạch nặng nề, còn bầy gà mái thì nhanh nhẹn lăng xăng. Một người đang mài gươm, đao và lưỡi hái bên cạnh giếng nước. Giáo sĩ đeo một thanh gươm rộng bản, đã han gỉ vào thắt lưng, lúc đến giữa sân ông rút ra múa mấy vòng rồi mãn ý tra lại vào vỏ.

Một tốp đàn bà nấu thức ăn trong những cái chảo lớn đặt trước nhà bếp.

Trên trần nhà Xexey có sáu thứ binh khí trông giống như những mũi tên bị chuột gặm. Lão phân phát cho những ông già từng chiến đấu với lão trong cuộc chiến tranh Đôjo.

Khoảng gần trưa thì Đôbô trở lại. Chàng chỉ mang theo về được độ ba chục lính mộ, nhưng dân làng vẫn reo mừng tiếp đón họ.

Đôbô đi vòng quanh vườn. Ở một vài chỗ chàng sai bắc thang, kê giàn hoặc xếp đá lại. Chàng cho lèn chặt hai cánh cổng. Sau đó chàng gọi những dân làng có vũ khí đến bên mình – độ khoảng dăm chục người – và chia họ ra thành từng tốp giữ quanh hàng rào. Chàng cùng mười tay súng giỏi chọn chỗ ở bên cạnh cổng, trên những giá gỗ kê thùng rượu thường ngày.

Chàng phái hai người lính kèn hiệu ra gác ở hai đầu làng, nhiệm vụ của họ là báo tin khi quân địch đến.

Họ không phải mất công chờ đến tối.

Khoảng độ ba giờ chiều, tiếng kèn hiệu vang lên đằng cổng làng phía đông và vài phút sau đã nghe tiếng vó ngựa của hai người lính kèn phi về.

Xexey nhìn quanh và hỏi:

– Đủ mặt mọi người ở đây rồi chứ?

Chỉ còn thiếu mỗi mình người mẹ của Gergơ. Mụ đàn bà nghèo khổ đâm loạn trí vì vàng. Mụ đang mải hì hục đào đất chôn vàng. Mụ không dám để ở chỗ Xexey vì sợ quân Thổ đến cướp mất. Cũng có thể là mụ đã đi vào rừng để giấu vàng.

– Đóng cửa lại! – Đôbô cắt đặt – Mang thêm bao đất, dầm gỗ và đá nữa lại đây. Chỉ chừa một kẽ hở đủ cho một kỵ mã lọt vào thôi.

Hai người lính kèn đã về đến nơi.

– Giặc đã đến. – Một người vội vã kêu lên từ ngoài xa.

– Nhiều không? – Đôbô hỏi.

– Chúng tôi chỉ nhìn thấy tốp đi đầu.

– Thế thì hãy quay lại ngay! – Đôbô giậm chân – Hãy nhìn kỹ xem giặc đến có bao nhiêu đứa! Đến khi chúng đuổi, ngươi cũng vẫn còn đủ thì giờ để chạy kia mà.

Người lính mộ ở Pêts đỏ mặt, quay người phi ngựa trở lại.

– Các ngươi là lính tránh như thế cả đấy à? – Đôbô quay sang hỏi những người lính mộ ở Pêts.

– Đâu có. – Một người xấu hổ trả lời. – Cậu ấy mới nhập bọn với chúng tôi được mấy hôm nay. Trước đây cậu ấy vốn là thợ may. Cậu ấy chưa được thử thách trong chiến trận.

Vài phút sau chàng phó may lại phóng về, và đằng sau đám bụi do ngựa của cậu ta tung lên, có độ mười lăm tên akinji mũ đỏ.

– Cho nó vào. – Đôbô nói, rồi chàng vẫy những tay súng.

– Bắn!

Mười tay súng ngắm vào đích, những phát đạn nổ giòn tan. Trong bọn thổ, một tên ionisa lộn nhào xuống ngựa, rơi xuống rãnh bên đường. Những tên kia lùi cả lại. Chúng quay ngựa, phóng nước kiệu đi.

Chàng phó may tế ngựa qua cánh cổng vừa mở.

– Thế nào, bao nhiêu thằng cả thảy? – Đôbô mỉm cười với anh ta.

– Một ngàn – Chàng phó may thở hổn hển – Có lẽ còn nhiều hơn nữa.

Đôbô khoát tay nói:

– Nếu chúng chỉ có độ một trăm tên thôi thì hôm nay chúng ta còn có thể khiêu vũ nữa.

– Con nói một ngàn, thưa tướng quân.

– Ta hiểu lắm, nếu ngươi thấy một ngàn tức là chúng chỉ có một trăm tên thôi, có khi chẳng đến chừng ấy nữa cũng nên.

Khói cuộn lên phía cuối làng. Tụi akinji đã bắt đầu đốt phá.

Đôbô lắc đầu:

– Sao dân làng không tưới nước lên mái nhà?

– Cỏ và rơm cháy đấy mà. – Xexey khoát tay trả lời chàng. Lão quệt gươm lên mái cổng.

Vừa lúc đó tên ionisa chột mắt hiện ra trên đường. Hắn mặc áo giáp, gươm và súng ngắn giắt quanh thắt lưng. Bên trái hắn, cũng cưỡi ngựa, là tên Hung mặt sẹo mà Gergơ gọi là tên xigan đao phủ. Phía sau là một đội akinji, và hai bên đường cạnh dãy nhà là mấy tên axap chạy bộ, tay chúng cầm những bó đuốc đang cháy.

– Môrê Laxlô! – Đôbô giậm chân thét lớn – Đồ phản quốc! Đồ chó chết! Tội mi thật đáng xuống âm phủ.

Nghe vậy, tên ionisa chột mắt vội gò cương nhìn sang người phi ngựa bên cạnh hắn.

– Đừng tin nó – Môrê tái mặt kêu lên – nó chỉ làm cho ông rối trí đấy thôi.

Tên ionisa đã dừng ngựa lại để hợp với những tên đến sau. Đôbô kêu to:
- Ta biết cả mi nữa, Yumusac ạ! Té ra danh dự Thổ Nhĩ Kỳ là thế đấy! Là đi đánh cướp những người mà mới hôm qua mi cùng kề vai chiến đấu! Đồ tướng cướp! Mi cũng chỉ là đồ vô đạo chẳng khác gì tên đồng đảng của mi.

Tên ionisa ngửng lên nhìn chàng nhưng không đáp lại.

– Lại đây, cứ dẫn xác lại đây! – Đôbô lại hét – Bớ tên hề của Môrê, lời chào của ta đây!

Chàng nhắm vào hắn và nổ súng.

Yumusac gục người trên ngựa rồi ngã lộn nhào xuống đất. Những khẩu súng khác cũng nhất loạt nổ rền. Bọn Thổ cũng nổ súng đáp lại lời chào đó.

Môrê cúi xuống chỗ tên ionisa vừa ngã ngựa, nhưng chỉ để rút thanh gươm ra khỏi thắt lưng của hắn. Trong nháy mắt y đã dùng bản thanh gươm đập vào sườn con ngựa chiến. Con ngựa lồng lên phi nước đại – Môrê dùng hết sức kẹp chặt lấy mình ngựa.

– Vàng chạy kia kìa! – Đôbô kêu to với bọn Thổ.

Bọn chúng lặng người đi một phút, nhưng sau đó liền dồn dập phi ngựa đuổi theo Môrê, vừa đuổi vừa hò la tức tối.

Khi chúng phóng qua trước cổng. Đôbô đếm:

– Mười… hai mươi… bốn mươi… năm mươi…

Chàng chờ độ một phút rồi nhảy xuống khỏi bục cao và ra lệnh:

– Lên ngựa các cậu ơi! Bọn này chưa đến sáu chục thằng.

Họ nhảy phóc lên ngựa, Đôbô nói to với Xexey:

– Tên Thổ mặc áo giáp ấy, nếu còn sống thì giam nó lại! Còn dân làng hãy tự xử tụi đốt nhà đi!

Và chàng phóng ngựa ra khỏi cồng.

Trong làng có khoảng bốn năm chỗ khói bốc ngoằn ngoèo lên trời. Tất cả dân làng khoa lưỡi hái và cuốc chim xông ra khỏi cổng.

Xexey cùng giáo sĩ với hai nông phu chạy vội ra đường. Yumusac đã ngồi dậy được. Hắn chỉ bị ngất đi. Viên đạn của Đôbô đã quật móp áo giáp của hắn ở ngay chỗ phía trên quả tim.

– Trói hắn lại, - Xexey bảo gia nhân – Dẫn nó vào sân.

Tên Thổ không nói không rằng đưa tay ra chịu trói.

Xexey hỏi hắn:

– Mi có biết đánh cờ không?

Tên ionisa gật đầu ra hiệu có, nhưng lại nói: - Không [34]

Lúc họ đang trói tay hắn, tên Thổ thứ hai cũng ngóc đầu lên khỏi rãnh.

– Cậu trói thằng này nhé, - người nông phu trẻ nói với bạn – để tớ đập chết thằng kia.

– Khoan. – Xexey nói với anh ta rồi khập khiễng đi đến chỗ tên ionisa máu me bê bết và dí gươm vào ngực hắn hỏi:

– Mi có biết đánh cờ không?

– Kaplaman[35] – Tên Thổ yếu ớt trả lời.

– Đánh cờ!

– Cờ quạt, chiếu tướng! – Tên Thổ rên rỉ hỏi lại.

– Đúng, đúng! Môhamét[36] hãy giần cho mi một trận. Đem cả tên này vào sân, nó sẽ là nô lệ của ta!

Mãi đến chiều nhóm Đôbô mới trở về. Họ mang theo rất nhiều áo bào, giáp sắt, đủ các loại binh khí và cả một tên tù nhân nữa: Môrê Laxlô.

– Đào cho con sói này một cái hố kha khá vào nhé! – Đôbô vừa nhảy xuống ngựa vừa nói.

Xexey gần như nhảy cẫng lên vì thích thú, lão hỏi:

– Các cậu làm thế nào mà bắt được?

– Chính tụi akinji đã bắt hộ bọn tôi. Chúng nó cũng đủ khôn ngoan để không giao cho hắn cưỡi ngựa trẻ. Chúng nó đã dễ dàng đuổi kịp hắn. Tụi chúng đang trói hắn thì bọn tôi tới xử cho chúng một mẻ.

– Các cậu chém chết hết cả lũ chúng nó à?

– Tất cả những tên không kịp cao chạy xa bay.

– Bay đâu, mau đem mổ con bò tơ đẹp nhất của ta đi! – Xexey vui vẻ quát bảo gia nhân – Thui lên! Nhưng trước tiên hãy khá mang rượu vang ra đây đã nào! Lăn cái thùng ở cuối hầm lên đây.

– Hẵng khoan – Đôbô nói khi chàng nhìn theo tên Môrê đang được dẫn vào kho – Chú bé Georgơ ấy đâu rồi?

– Chú muốn gì nó? – Kia kìa, nó đang chơi với con gái của ta ở ngoài hiên. Người ta vừa cho biết mẹ nó đã bị bọn Thổ giết mất rồi.

– Chúng đã giết mụ ấy rồi ư?

– Phải. Một tên khốn nạn nào đó đã bắt gặp mụ trong lúc bọn hắn đi đốt phá và đã đâm mụ chết. Thằng bé vẫn chưa hay biết gì cả.

– Còn vàng?

– Mụ nằm chết trong góc nhà, mặt úp xuống đất. Chắc mụ đã chôn vàng trong góc đó.

Đôbô căm giận, cứ ậm ừ. Chàng quay về phía chú bé và gọi:

– Gergơ! Bônemixo Gergơ! Tiểu tráng sĩ lại đây nào! Mau cưỡi lên con ngựa đẹp của cháu đi!

– Các cậu còn định đi đâu nữa?

– Đến chỗ những người nô lệ, bác ạ, những người mà chú bé này đã kể chuyện.

– Thì ít nhất hãy làm một tợp rượu đã nào. Rượu đâu, mau lên chứ! – Lão gọi đầy tớ và nói tiếp – Tên Thổ của chú còn sống nhé! Ở trong kho ấy.

– Yumusac ấy à?

– Có nặc nô mới biết được tên nó là gì, cái đứa mà chú đã bắn ngã ấy!

– Chính hắn đấy! Té ra hắn chưa chết?

– Không, hắn chỉ bị ngất đi thôi. Tên kia bọn ta cũng đã khiêng vào nhà rồi. Ta sợ rằng hắn không ở lại dương thế được.

– Bác còn sợ như thế à? Đem treo cổ hắn lên cây cho rồi!

– Hô hô! Tên ấy là nô lệ của ta chứ.

– Thôi được, bác muốn làm gì nó thì tùy. Nhưng hãy cho điệu tên Yumusac ra đây và cho nó một con ngựa.

Các chiến sĩ nâng những cái cốc vại tu ừng ực. Người ta điệu tên Yumusac ra. Đôbô bảo hắn:

– Thế nào, Yumusac, mày thích cơ sự này lắm nhỉ?

– Hôm nay lượt tao, mai sẽ đến lượt mày! – Tên Thổ lì lợm đáp lại. Nhưng khi thấy con ngựa của hắn với chú bé Gerge cưỡi trên lưng, mồm hắn há hốc ra vì kinh ngạc. Đôbô vẫy chú bé đến bên cạnh mình rồi phi ngựa ra cổng. Các chiến sĩ vây quanh tên Thổ thúc ngựa theo sau.

– Cháu có biết chúng ta đi đâu không, hở Gergơ? – Đôbô hỏi.

– Cháu chịu.

– Bây giờ ta đi tìm gươm cho cháu đây.

– Ở chỗ bọn Thổ ấy à?

– Đúng đấy.

– Cho cháu à?

– Cho cháu. Cháu có sợ không?

– Không ạ.

– Cháu ạ, trước hết người thanh niên không được sợ gì cả, sau đó những cái khác tự nó sẽ đến.

Họ không nói chuyện gì khác nữa. Vó ngựa sẽ tung những lớp bụi trắng trên đường cái Metsec, tiếng vó ngựa của đoàn kỵ sĩ nghe đanh trên sườn núi đá. Trong tai Gergơ câu nói lặp lại như tiếng ngân nga của chuông nhà thờ vừa mới điểm:

– Cái chính là người thanh niên không được sợ gì cả!

Họ đã tìm thấy những người nô lệ ở trong rừng. Cả thảy chỉ có sáu tên axap canh giữ họ.

Khi những chàng dũng sĩ Hung vừa xuất hiện giữa rừng cây, toán nô lệ nhảy cẫng lên, vừa reo mừng vừa đập phá, giằng giật những dây xích cùm trói họ.

– Tổ cha đồ chó khốn nạn! – Gã xigan gào lên.

Dĩ nhiên là sáu tên axap bỏ chạy tán loạn.

Các chiến sĩ Hung không thèm đuổi theo chúng. Họ chú ý trước hết những người nô lệ. Họ cởi trói cho những con người khốn khổ.

Trước tiên Đôbô chìa tay cho ông mục sư.

– Tôi là Đôbô Istơvan.

– Còn tôi là Sômôdi Gabô – mục sư rơm rớm nước mắt trả lời – Cầu chúa phù hộ cho tướng quân, Đôbô Istơvan ạ.

Những người nô lệ khóc lên vì sung sướng. Đám phụ nữ hôn tay, hôn chân, hôn quần áo của những người đã giải phóng họ. Gã xigan vừa nhào lộn vòng tròn vừa vui sướng kêu ồn cả lên.

– Các người đừng tạ ơn ta. – Đôbô từ chối! – Chính chú bé này đã cứu các người.

Chàng chỉ Gergơ.

Dĩ nhiên ai cũng tranh nhau hôn chùn chụt, gần như nuốt chửng mất chú bé, họ còn cầu cho chú bao nhiêu lời xin phù hộ. Người ta tranh nhau hôn hít chú như thể đã biết rằng sau đấy một thời gian rất dài sẽ không còn ai hôn chú nữa.

Chiến lợi phẩm thu được gồm mười lăm xe hàng chất đầy ăm ắp cùng rất nhiều binh khí.

Trước khi phân phát, Đôbô hỏi xem ai là người bị bắt đầu tiên.

Một nông phu trẻ tuổi bước tới trước mặt chàng và bỏ mũ ra:

– Có lẽ con là người bị bắt đầu tiên, thưa tướng quân.

– Tên người là gì?

– Kôtsit Gaspa, thưa tướng quân.

– Ngươi là người ở đâu ta?

– Ở Eghe, thưa tướng quân.

– Chúng nó bắt ngươi ở đâu?

– Dưới thành Pheiê, thưa tướng quân: chúng con đang chở hàng thuê xuống…

– Ngươi có biết đồ đạc trên các xe hàng này là của những ai không?

– Giá con có mặt ở những nơi chúng nó cướp bóc thì có lẽ con biết đấy. Nhưng thưa tướng quân, những tên tướng cướp này chúng nhặt nhạnh ở khắp nơi.

Đôbô quay sang hỏi tên Thổ:

– Yumusac, mi nói đi.

– Chúng tao nhặt nhạnh ở những nơi mà Ala [37] cho phép. Tất cả những gì của bọn dị giáo đều thuộc về chúng tao cả. Chúng tao thấy ở đâu, chúng tao nhận ở đấy.

– Vậy thì các người cứ dỡ tất cả ra, ta sẽ chia cho các người.

Trong một chiếc xe có một đồng binh khí đủ các loại. Đó cũng là của vơ vét được, phần lớn lấy ở trong thành của Môrê. Giữa đống binh khí ấy nổi bật lên một thanh gươm nhỏ, nhẹ, bao bằng nhung màu bồ quân – chắc là của một công tử con quan nào đấy.

Đôbô cầm lên.

– Bôneximo Gergey, lại đây nào. Cháu hãy cầm lấy thanh gươm này. Của cháu đấy. Cháu hãy gắng trở nên một tráng sĩ trung với nước, một đệ tử hiền lành của chúa. Chúc cho thanh gươm của cháu được phù trợ may mắn.

Chàng buộc thanh gươm vào thắt lưng chú bé và hôn lên trán người dũng sĩ tí hon.

Chú bé cảm động đón nhận lòng tin yêu đó. Chú tái người đi vì cảm động. Có lẽ lời nhắn gọi của tương lai đã thoáng qua tâm linh chú, chú linh cảm thấy rằng không phải người ta chỉ buộc thanh gươm vào người chú mà còn buộc cả cuộc đời chú vào thanh gươm.

Sau đó Đôbô để lại cho những người bị bắt tất cả những gì mà các chiến sĩ không cần đến nữa. Người nào cũng được chia cả xe, cả ngựa, cả vũ khí. Các chiến sĩ đã hẳn là không vồ vập những con ngựa cày gầy gò thắng trước càng xe.

Gã xigan reo mừng ầm ĩ. Gã nhảy nhót xung quanh con ngựa và cái xe vừa được chia. Nhưng rồi gã vội vàng đến chỗ đống vũ khí. Cái gì xấu xí, han gỉ mà các chiến sĩ chừa lại là gã giắt lên người tất. Gã buộc một cái khăn quanh thắt lưng theo kiểu Thổ và giắt đầy người đủ loại dao găm, gươm, mã tấu đến nỗi trông chẳng khác gì một con nhím.

Thấy một cái khiên Thổ đan bằng sậy cũng nằm ở đó, gã bèn đeo vào tay. Gã buộc hai cái cựa giày to đã gỉ vào hai cổ chân rồi chụp mũ sắt lên đầu. Gã cũng đủ thông minh để vẫn giữ nguyên cái mũ vải của hắn bên dưới cái mũ sắt. Sau đó gã chộp lấy một cái dáo dài và lẹ làng nhún nhảy như đang múa trong ngày hội, gã đi tới chỗ tên Thổ.

– Nào, Yômôsac – gã lấy dáo khều mũi hắn và nói – mày nà Thổ tả[38] ().

Thấy tất cả mọi người cười ồ lên khi nghe gã nói, Đôbô bảo gã:

– Đừng có tếu nữa! Mi là người ở đâu?

Gã xigan liền khúm núm khom lưng xuống:

– Con là người ở khắp tứ xứ, xin hôn tay hôn chân ngài, chỗ nào có người thuê đàn hát là con đến.

– Mi có biết chữa súng không?

– Sao lại không, thưa đại nhân, hảo hán, tướng quân. Khẩu súng tồi nhất mà vào tay con thì cũng sẽ được chữa lại tốt hơn khẩu mới.

– Vậy ít người nữa nhớ đến thành Xiget nhé, vào nhà tướng công Tơrơe Balin ấy. Ở đó ngươi sẽ gặp vận đỏ.

Chàng nói rồi cầm lấy tay Georgơ và chào mọi người.

– Thưa tướng quân, tráng sĩ tôn kính đại nhân! Chúng con làm gì với con thú dữ độc ác này bây giờ? – Gã xigan gọi với theo Đôbô và chỉ vào tên Thổ.

– Treo cổ nó lên. – Đôbô quay lại trả lời.

Chàng bế Gergơ lên yên và nhảy lên ngựa.

– Nào, con chó Thổ, bây giờ đến lượt mày nhé! – Kôtsit Gaspa thét lên.

– Dây thừng ở chỗ tấm vải bạt ấy. – Người đánh xe Onđrat bảo anh.

– Mày ngoẻo nhé! – Gã xigan cũng gào lên, mắt đảo dữ dội.

– Mày đã dùng sắt cùm gẫy cả chân tao, - Gaspa nghiến răng nói.

– Mày đã giết chết bố tao! – Một mụ đàn bà thét lên giọng the thé.

– Mày đã cướp bò của tao, đốt nhà tao!

Những nắm đấm căm giận vung lên tới tấp quanh mình tên Thổ.

Họ chen nhau đẩy tên Thổ đến dưới một cây sồi cổ thụ.

Bác nông dân to đầu đã từng trải kiếp nô lệ giơ gươm cản họ:

– Để cho nó chết ngay à? Không được! Phải đốt lửa lên dưới chân nó đã!

– Đúng đấy, hãy đốt lửa dưới chân nó! – Tất cả đồng thanh kêu lên – Phải thiêu sống con quỷ dữ này đi.

Đám đàn bà đã bẻ cành cây khô và nhóm lửa lên dưới gốc cây. Bấy giờ ông mục sư mới cất tiếng nói:

– Bà con ơi, nếu bà con mải giải trí với cái trò treo cổ này thì một toán Thổ lang thang khác sẽ có thể đến đây và ta sẽ lại bị bắt làm nô lệ.

Đám người đang phẫn nộ bừng bừng bỗng lắng xuống nhìn ra xung quanh.

Mục sư tựa người vào cây dáo Thổ có cán bằng xương và nói tiếp:

– Bà con đã biết tên này hành hạ ta như thế nào rồi. Kẻ nào có quyền xét xử con ác thú này hơn ta?

Không một ai trả lời câu hỏi đó! Hầu như tất cả đều có mặt khi bọn Thổ trói mục sư vào một cái ghế dài và giội nước sôi tra khảo ông để hòng moi ra những đồ quý giá của nhà thờ.

– Bà con hãy đi theo các tráng sĩ tới chừng nào còn có thể nương náu dưới sự che chở của họ, sau đó rồi hãy tản vào những nẻo đường hoang váng. Cầu Chúa phù hộ và dẫn dắt cho tất cả về đến nhà đến cửa.

Ông nói rồi dang tay ra làm dấu ban phước lành.

Mọi người bỏ việc chất lửa và lần lượt nhảy lên những cỗ xe vừa được chia.

– Đi thôi, lạy Chúa!

Gã xigan cũng tót ngay lên xe của mình và gọi ra đằng sau với mụ vợ vừa gà nghĩa.

– Đi thôi Beske!

Gaspa nối xe của mình vào xe của Morơghit. Họ ngồi xuống bên nhau.

– Hành hạ hắn cho đến nơi đến chốn vào! –Anh kêu to với mục sư.

– Đừng tiếc lửa với nó! – Một mụ đàn bà cũng góp thêm.

Rồi họ lần lượt đánh xe đi.

Người đánh xe còn ở lại sau cùng, anh là người đã từng nấu ăn cho bọn Thổ.

– Mẹ kiếp đồ Môhamét mõm lợn, chưa trả lại mày cái tát thì tao chưa đi! – Anh nói và ra tay ngay.

Cuối cùng chỉ còn ông mục sư ở lại với tên Thổ.

Gergơ cứ tưởng mình đang sống trong mơ. Trong lúc tung bụi mù bên cạnh Đôbô, trên mình con ngựa Thổ nhỏ nhắn và nhanh nhẹn, chú cứ nghĩ mãi mà không hiểu mình đã rơi tòm vào giữa vinh quanh to lớn hay như thế nào?

Khi chú nhìn con ngựa, khi lại nhìn thanh gươm đẹp. Chú luôn tay vuốt ve con ngựa và chốc chốc lại rút thanh gươm ra. Vì thử ngẫu nhiên chạm trán với quân Thổ và Đôbô bảo chú rằng “Chém đi Gergơ!” thì lúc này chắc chắn là Gergơ có thể xông vào giữa cả một đoàn quân địch.

Họ tiến về phía bắc trên đường cái Metsec.

Hoàng hôn đã xuống. Những đám mây vẩy cá rải rác trên trời và khi mặt trời bắt đầu hắt ánh nắng lên thì cả bầu trời rực rỡ như kết nên bằng những vẩy vàng.

Lúc họ đang phi nước kiệu xuống sườn dốc, con ngựa của Đôbô bỗng đứng dừng lại như thể chân trước đã bị chôn xuống đất. Nó ngẩng đầu lên, vểnh tai ra. Nó thở phì phì và lấy chân cuốc đất một cách bồn chồn.

Đôbô ngoái nhìn lại, chàng lắc đầu nói với các chiến sĩ:

– Ngựa ta đánh hơi thấy quân Thổ đấy. Ta hãy dừng lại đã.

Ngay lúc khởi hành chàng đã phái hai chiến sĩ đi tiền trạm. Họ dừng lại chờ hai người ấy. Quả nhiên vài phút sau cả hai đều phi trở lại.

– Dưới thung lũng có một toán quân Thổ đang đi đến đây – Một người báo với Đôbô.

– Chúng nó đi theo đội ngũ chỉnh tề, - Người kia nói thêm.

– Còn xa không? – Đôbô hỏi.

– Bẩn, còn khá xe. Chúng nó tới được đây cũng phải mất vài giờ nữa.

– Độ bao nhiêu đứa?

– Có lẽ phải vài trăm.

– Chúng đi theo đường cái à?

– Vâng, trên đường cái.

– Có cả nô lệ đi theo nữa?

– Cả nô lệ và rất nhiều xe cộ.

– Hừ, quân chó má! Chắc hẳn là hậu quân của Kaxôn. Một tuồng chó đẻ cả. Phải tấn công vào chúng nó…

Con đường cái lượn ngoằn ngoèo lên Metsec. Đôbô nhắm cho đội mình một chỗ ngoặt, nơi có một mỏm đá nhỏ ra chắn ngang. Ở đó họ có thể kín đáo mai phục gây chuyện bất ngờ cho bọn Thổ.

– Liệu chúng ta có đủ người không nhỉ? – Một người lính trẻ, tóc hung, mặt tàn nhanh lên tiếng hỏi, một anh chàng mà ngay phút đầu tiên ta đã có thể biết là y lớn lên trong nhung lụa.

– Đủ đấy, Durơko ạ. – Đôbô mỉm cười với y – Khi phước lành bất thình lình ập xuống đầu chúng như thế này thì chúng không còn thì giờ đâu để đến xem chúng ta có bao nhiêu người nữa. Vả lại lúc đó cũng đã xẩm tối rồi. Sau nữa, nếu ta không thể chặt hết chúng nó thì cũng đủ khiến bọn chúng chạy tán loạn. Rồi dân chúng trong các làng xóm sẽ xử trí nốt từng tên chạy lạc.

Đám người vừa được giải thoát hiện ra ở một chỗ đường vòng, họ đi thành một hàng dài.

Đôbô nhìn Gergơ và bảo:

– Ta đã vô ích giảng giải với họ là đừng có kéo nhau đi trên đường cái.

Chàng bèn phái một chiến sĩ chạy đi bảo họ quay về phía Pêts, rồi từ đó đi sang đông hay sang tây tùy ý, miễn là đừng đi về phía nam.

Trên dốc cao có thể thấy người chiến sĩ đã đến chỗ đoàn xe, và sau đó từng chiếc một liền quay đầu trở lại.

Đôbô nhìn sang Gergơ và lầm bầm:

– Thật quỷ, ta biết nhét chú bé này vào đâu bây giờ?

* * *

Mục sư còn lại một mình với tên Thổ. Hắn đứng dưới gốc cây sồi, mặt cúi gằm xuống đất. Ông mục sư chống dáo đứng trước mặt hắn chừng mươi bước. Tiếng lọc cọc của đoàn xe còn vọng lại một chốc, sau đó im lặng của rừng cây bao trùm lấy họ.

Lúc đó tên Thổ mới ngẩng mặt lên, bộ mặt tái mét, hắn nói:

– Trước khi ông giết tôi, xin hãy nghe tôi một lời. Cái hầu bao ở thắt lưng tôi đầy vàng. Với một khoản thu như thế ông có thể chôn cất tử tế cho tôi.

Mục sư không trả lời, ông chỉ thản nhiên nhìn tên Thổ.

– Sau khi treo cổ tôi, - Yumusac tiếp – ông hãy đào cho tôi một cái huyệt dưới gốc cây này và đặt tôi ngồi vào đó. Hãy quay mặt tôi về phía Mecka[39], về phía đông này này. Vì số tiền của tôi, ông có thể giúp cho tôi điều đó.

Hắn không nói gì nữa, hắn chở ông mục sư với sợi dây thừng.

– Yumusac, - lúc ấy mục sự mới lên tiếng – hôm qua ta có nghe mày nói rằng mẹ mày là người Hung.

– Chính thế, - tên Thổ trả lời với một cái nhìn có sinh khí hẳn lên.

– Như vậy thì một phần nào mày vẫn là người Hung.

– Chính thế.

– Giặc Thổ cướp mày đi từ hồi bé à?

– Ông đoán đúng đấy.

– Từ xứ nào?

Tên Thổ nhún vai.

– Tôi quên mất rồi.

– Lúc ấy mày mấy tuổi?

– Còn rất bé.

– Mày không nhớ cha mày sao?

– Không.

– Cũng không nhớ tên cũ của mày là gì?

– Cái ấy cũng không.

– Không nhớ tên cũng không nhớ họ?

– Chẳng nhớ gì cả.

– Thế mà lạ thay mày lại không quên tiếng Hung!

– Trong trại ionisa có nhiều người Hung!

– Mày không biết một đứa nào quê xứ Lốc tên là Imre à? Sômôdi Imre?

– Đột ngột thế này tôi không thể nhớ ra được.

– Đầu nó tròn, mắt đen, người nhỏ nhắn: khi bọn giặc cướp nó đi, nó chưa đầy năm tuổi. Trên ngực bên trái có ba nốt ruồi hình bầu dục y như của ta đây này.

Mục sư phanh ngực áo: ba nốt ruồi tụ lại thành hình lá cỏ tam diệp rõ ràng trên ngực, khoảng giữa vai và vú.

– Tôi nhớ ra rồi. – Tên Thổ nói – Tôi thường hay gặp dấu vết này khi chúng tôi đi tắm. Chỉ có điều là tên nó bây giờ đã đổi khác: Amét hay Kubát hay một tên Thổ đại loại như vậy.

– Chúng mày không cùng đi với nhau à?

– Có khi đi cùng, có khi không. Bây giờ nó đang đánh nhau ở Perica.

Mục sư nhìn thẳng vào mặt tên Thổ: - Mày nói láo!

Tên Thổ lại cúi mặt xuống nhìn đôi ủng linh, một đôi ủng đỗ buộc dây da, tựa hồ như đang ngầm nghĩ xem đôi ủng đã có thể rách từ bao giờ và làm thế nào mà rách được ở chỗ mõm giày chân trái?

– Đồ khốn kiếp! - Mục sư khinh bỉ nói - Tội mày thật đáng chết!

Tên Thổ vội quỳ mọp xuống.

– Ôi, thưa ông! Xin ông mở lượng khoan hồng tha chết cho con! Ông hãy lấy tất cả, hãy bắt con làm nô lệ! Chó cũng không trung thành được như con sẽ trung thành với ông.

– Vấn đề chỉ ở chỗ mày có còn là một con người nữa hay không, hay đã sa đoạ thành ác thú? Nếu ta thả mày ra, ai dám bảo lãnh rằng mày sẽ không trở lại giết hại và cướp bóc dân tộc đáng thương của ta nữa?

– Nếu con còn cầm đến vũ khí thì xin đấng Ala cứ trừng phạt bằng những ngọn roi khắc nghiệt của Người.

Mục sư lắc đầu. Tên Thổ lại van xin:

– Con xin thề với ông bằng lời thề độc ghê gớm nhất mà chỉ người Thổ mới nói ra được.

Mục sư khoanh tay lại và nhìn vào mắt tên tù binh:

– Yumusac, giờ đây mày quỳ trước bực cửa của thần chết để xin xỏ ta và chắc mày đang nghĩ rằng ta là một kẻ ngốc nghếch, hay mày tưởng ta không biết kinh Côran (Kinh của đạo hồi) đã nói gì về lời thề trước hoàng đế của tụi mày sao?

Mồ hôi vã ra trên trán tên Thổ, hắn lại khẩn khoản:

– Vậy xin ông hãy phán bảo một lời. Dù ông phán bảo bất cứ điều gì, điều đó cũng sẽ được thực hiện.

Mục sư đưa tay nâng cằm và suy nghĩ, cuối cùng ông nói:

– Tất cả mỗi tên lính Thổ đến có một thứ bùa hộ mệnh, một thứ bùa gì đó để che chở cho hắn trong trận mạc và giúp hắn gặp may mắn.

Tên Thổ gục đầu xuống.

– Ta không cần lấy tiền của mày đâu – ông tiếp – ta muốn lấy cái bùa hộ mệnh ấy của mày.

Tên Thổ ngập ngừng nói:

– Ông hãy thò tay vào dưới ngực áo của con, cái bùa của con đeo ở cổ.

Mục sư đã rờ thấy cái bùa hộ mệnh của hắn đựng trong một cái túi nhỏ bằng lụa xanh, ông giật đứt sợi dây chuyền và bỏ vào túi.

Sau đó ông bước ra sau lưng tên Thổ và cắt dây trói thắt khúc trên người hắn.

Tên Thổ giật tay ra khỏi dây trói và đột nhiên quay ngoắt lại. Hắn chớp mắt nhìn mục sư Gabô bằng cái nhìn cháy rực của con hổ.

Nhưng mục sư đã chĩa mũi dáo ra và cười mỉm.

– À, à, Yumusac! Hãy coi chừng kẻo lại thủng mũi bây giờ!

Yumusac tức tối gần như phì ra lực, hắn đi giật lùi và khi đã cách mục sư chừng vài chục bước, hắn mới rống lên với giọng nhạo báng:

– Hãy nghe đây đồ ngu, mày có biết vừa rồi ai đã nằm trong tay mày không? Tao là con trai tổng đốc Oclu Môhamét lừng lẫy tiếng tăm đây! Đáng lẽ mày đã có thể đòi chuộc tao để lấy hàng bao tải vàng mà không biết!

Mục sư không trả lời. Vẻ mặt khinh bỉ, ông ném ngọn dáo lên xe ngựa của mình.

Mặt trời vừa vặn chìm khỏi chân trời khi ông mục sư Gabô ngồi lên xe. Ông cũng đánh xe ra đường cái.

Ông còn trông thấy phần cuối đoàn xe của các bạn nô lệ khi họ đi xuôi về Pêts, nhưng ông nghĩ chắc đó chỉ là một phần, những người khác có lẽ đã đi về phía bắc.

Đường về nhà thì ông thuộc lắm. Cũng chẳng còn đường nào khác đi về phía ấy ngoài con đường độc đạo từ Pêts qua Kopôtva, Xêkétphehêva rồi đến Buđa. Nhưng ông chỉ đi theo đường ấy đến Lốc, đến lâu đài của BôkitsPan, từ đó ông sẽ rẽ về hướng tây theo một con đường xe ngựa nhỏ hẹp dẫn đến vùng hồ Bala tông. Làng ông ở đó, cạnh một rừng bạch dương. Những con chiên của ông ắt sẽ ngạc nhiên và vui mừng biết mấy khi họ thấy ông thoát nạn trở về.

Ông xuống xe sửa lại cái bánh. Ông thích thú vỗ vỗ vào mõm hai con ngựa, sau đó lại ngồi lên xe và bắt đầu xuống dốc.

Nhưng toán quân của Đôbô đã chắn ngang đường.

– Ông quay lại đây làm gì? – Một người lính hỏi khi nhận ra ông.

Mục sư không hiểu câu hỏi.

– Có một toán quân Thổ đang kéo đến đây. – Người lính giải thích – Chúng tôi mai phục chúng ở đây. Ông hãy quay lại và đi mau đến Pêts với những người kia.

– Dừng lại đã, mục sư thân mến ơi! – Đôbô gọi ông.

Chàng phi ngựa đến chỗ ông và hỏi:

– Làng của ông là làng nào đấy?

– Kishiđo.

– Bên bờ Balatông ấy à?

– Ở đấy.

– Vậy thì tôi nhờ ông mang chú bé này theo và khi nào có dịp, ông hãy gửi hộ tôi đến thành Xiget của Tơrơc Balin.

– Rất vui lòng. – Mục sư đáp.

– Tôi sợ nhỡ có chuyện gì không hay xảy ra cho chú bé – Đôbô giải thích. Chúng tôi ở lại đây để xua nốt một toán giặc Thổ khá đông, như vậy ông cũng thấy đấy, rất có thể một tên giặc nào đó sẽ chém phải chú ta.

Gergơ ngập ngừng nhìn Đôbô.

– Nhưng nhỡ mẹ cháu đi tìm cháu thì sao?

– Mẹ cháu sẽ không tìm đâu, cháu ạ. Mẹ cháu đã biết cháu đi đâu rồi.

Mục sư quay xe lại rồi hỏi Gergơ:

– Cháu có ngồi lên xe không? Hay cháu cưỡi ngựa của cháu?

– Cháu cưỡi ngựa của cháu thôi. – Chú bé trả lời, mắt vẫn nhìn Đôbô.

Mặc dù sắp có một trận đánh nhau ác liệt, bên cạnh Đôbô chúc vẫn cảm thấy an toàn hơn. Họ sẽ chém giết lẫn nhau ư? Giặc Thổ đâu phải là người, chúng chỉ là bầy thú dữ tàn phá quê hương. Với trái tim bé nhỏ chú cũng đã căm thù bọn chúng.

– Cầu Chúa phù hộ cho chàng dũng sĩ tí hon của chú. – Đôbô từ biệt – Chú biết cháu thích ở lại đánh nhau cùng bọn chú, nhưng cháu xem, ủng của cháu đã có đâu! Thôi, cháu hãy đi theo mục sư đáng kính đây, ít hôm nữa ta sẽ lại gặp nhau.

Mục sư nới phanh xe và quất ngựa. Gergơ buồn rầu cưỡi ngựa lẽo đẽo theo sau.

* * *

Lúc họ đi ngang dưới chân thành Pêts thì trời đã tối mịt.

Họ không nghỉ lại. Mục sư nóng lòng muốn sáng hôm sau đã về đến nhà, mà đường đi của họ thì còn phải vòng qua xứ Metsee rộng lớn.

Gần nửa đêm trăng mới ló ra. Họ cho ngựa chạy êm êm trên con đường đất sét khá hẹp.

Lúc này Gergơ luôn thúc ngựa chạy phía trước và khi đến bên một cái cầu hỏng, chú kêu lên báo với mục sư.

Đến độ nửa đêm, bóng trăng trắng của một ngôi nhà có vẻ như quán trọ hiện ra trước mặt họ.

– Vào xem thử con – Mục sư bảo – quán trọ hay nhà gì đây. Ta sẽ cho ngựa ăn uống.

Gergơ cưỡi ngựa vào sân, vài phút sau chú quay ra báo tin:

– Nhà bỏ không cha ạ, cửa cũng chẳng đóng.

– Tuy vậy ta cũng cứ cho ngựa ăn.

Một con chó trắng nhỏ bỗng chạy ra sủa, ngoài ra tịnh không còn ai khác.

Mục sư nhảy xuống xe và đi khắp nhà, vừa đi vừa gọi to qua các cửa sổ, cửa lớn:

– Xin chào cả nhà! Có ai trong nhà không?

Ngôi nhà tối om, hoang vắng. Trên bực cửa, một cái tủ nhỏ bị đập vỡ tan. Nơi đây bọn Thổ đã đi qua.

Mục sư lắc đầu bảo Gergơ:

– Trước hết ta hãy lại xem cái giếng, Gergơ ạ, da ta vẫn còn rát bỏng.

Ông thả gàu múc nước lên rồi bắt đầu đến lục lọi trên xe.

Trên xe có đủ mọi thứ: vải lót giường, lúa mì, hòm xiểng, mấy cái ghế chạm trổ hẳn hoi, một thùng rượu vang và những bao đầy ắp. Ấn tay vào một bao thấy mềm mềm, ông mở ra. Trong đó có đúng cái mà ông muốn tìm: quần áo.

Ông giội nước vào một cái khăn rồi cởi áo đến thắt lưng. Ông dùng khăn ướt dấp dấp khắp mình.

Gergơ cũng xuống ngựa. Chú dẫn con ngựa đến chỗ máng nước và cho nó uống.

Trong hộc bục ngồi có một cái tay nải, ông quờ tay vào sờ thấy có bánh mì.

– Con có đói không?

– Con đói quá đi ấy chứ. – Chú bé bẽn lẽn trả lời.

Mục sư rút gươm ra, trước khi cắt bánh mì, ông ngửng mặt lên trời và nói bằng một giọng thành kính, đầy biết ơn:

– Chúa thật vô cùng ân đức! Người đã giải thoát cho chúng con khỏi xiềng xích và bây giờ lại cho chúng con cả bánh mì nữa.

Bầu trời quang đãng chi chit những vì sao. Mảnh trăng lưỡi liềm vằng vặc giữa đỉnh đầu đủ soi tỏ cho bữa ăn tối.

Họ ngồi ăn trên thành giếng. Thỉnh thoàng mục sư lại vứt cho con chó một mẩu bánh. Gergơ bẻ cho con ngựa của chú nửa phần bánh mì.

Từ xa bỗng vẳng lại tiếng vó ngựa lộp cộp khe khẽ. Hai người liền dỏng tai nghe ngóng, mồm họ ngừng lại không nhai nữa.

– Có người đi ngựa đến. – Mục sư nhận xét.

– Một người. – Gergơ nói thêm, rồi họ tiếp tục nhai.

Tiếng lộp cộp dần dần rõ lên thành tiếng rồn rập trên nền đường đất khô. Vài phút sau một kỵ sĩ phóng ngựa tới. Y hãm dần ngựa trước cửa quán và rẽ vào sân. Trong bộ dạng của y có thể biết ngay là người Hung. Đầu y không có mũ, nhưng có tóc, như vậy, chắc chắn là người Hung rồi.

Y dừng lại nhìn quanh rồi lên tiếng gọi mục sư với cái giọng khàn khàn của loài quạ:

– Mubaree Ôlonxun! [40] Y tưởng mục sư là người Thổ vì ông đắp cái khăn trắng ở trên đầu.

– Ta là người Hung đây – Mục sư đáp lại và đứng lên. Ngay lúc đó ông nhận ra người kia là tên Môrê. Gergơ cũng đã nhận ra hắn, chú rùng mình.

– Ai ở đây? – Môrê vừa tụt xuống khỏi con ngựa chiến đang bốc hơi vừa hỏi – Chủ quán đâu?

– Ở đây chả có ai khác ngoài ta và chú bé này. Đây là nhà vô chủ.

– Ta cần ngựa! Ngựa đã nghỉ ngơi!

Mục sư nhún vai:

– Ở đây khó mà kiếm ra của ấy.

– Đường ta gấp lắm nhưng ta lại không sẵn tiền. Chúng ta cùng là tín đồ Cơ đốc cả, vậy ông hãy đưa ngựa của ông đây cho ta.

Hắn ngắm kỹ cả hai con ngựa. Con thứ ba, của Gergơ đang gặm cỏ trong bóng tối. Chú ngựa nhỏ nhắn có vẻ là ngựa tồi. Môrê không đợi trả lời, hắn cứ tháo ngựa ra khỏi càng xe.

– Ơ kìa. – Mục sư lên tiếng – Ít nhất ngươi cũng nói cho ta biết vì sao mà phải chạy gấp đến thế chứ?

– Quân Thổ đã bị Đôbô đánh tan tác, chúng tôi cũng được giải thoát.

Ông ta đi đâu rồi?

– Chúng tôi vượt trước ông ta.

Môrê không nói gì hơn. Hắn quăng mình con ngựa cày và phóng đi.

– Thằng này giải quyết việc mua ngựa mau mắn thật – mục sư làu bàu.

Lúc cử động ông cảm thấy có cái gì chuồi ra khỏi túi. Ông cầm lên và chợt nhớ ra đó là cái bùa hộ mệnh của tên Thổ chột. Trong túi lụa xanh có cái gì cưng cứng, ông lấy gươm rạch túi ra thì thấy một cái nhẫn.

Mặt đá của cái nhẫn to một cách lạ thường, đó là một viên đá đen hình bốn cạnh bằng hoa cương hoặc bằng ốpxidian (Một loại đá do hoả diệm sơn phun ra, rất cứng và có thể mang nhiều màu sắc), dưới ánh trăng không thể nhận rõ được. Nhưng trên mặt đá ấy có thể thấy rõ một mặt trăng bằng đá quý màu vàng nhạt, xung quanh có năm ngôi sao nhỏ bằng kim cương.

Mặt trong của cái túi cũng lấp lánh những chữ Thổ thêu bằng chỉ bạc. Mục sư nghe được tiếng Thổ nhưng đọc chữ Thổ thì ông chịu.

Ông bỏ lại vào túi rồi đưa mắt nhìn Gergơ. Chú bé đã ngủ ngon lành trên bọc quần áo.

* * *

Ánh sáng mặt trời toả xuống mới vui tươi rực rỡ làm sao! Thế mà xung quanh vùng hồ Balatông, mặt trời không thể thấy gì khác ngoài những ngôi nhà cháy, những vườn rau bị xéo nát và những xác chết ngổn ngang khắp nơi.

Ôi, nếu như mặt trời là mặt của Trời thì chắc hẳn nước mắt đã chan hoà mặt đất thay cho ánh sáng!

Mục sư tuy đã biết trước rằng làng của ông cũng bị tàn phá, nhưng khi họ lên đến một đỉnh đồi và nhìn thấy cái tháp chuông tróc mái, nhem nhuốc nhô lên trên những cành lá của cây vườn, mắt ông vẫn nhoà lệ.

Ông không giục ngựa, cứ để mặc cho chúng lững thững đi. Cứ mỗi bước, cảnh điêu tàn càng mở ra trước mắt họ. Không đâu còn một mái nhà nguyên vẹn, không đâu còn một cổng nhà lành lặn. Mảnh đồ gỗ, ván thùng và bột mì vương vãi khắp nơi. Xác người và xác súc vật ngổn ngang trong các sân nhà.

Không nhà nào còn người sống sót. Chỉ có một vài con chó thoát khỏi tai biến đã trở về cùng một vài chú gà vịt tránh được tay lũ giặc cướp.

Mục sư xuống xe, bỏ mũ ra và bảo Gergơ:

– Con cũng bỏ mũ xuống con ạ. Đây là làng của người chết chứ có phải là làng của người sống nữa đâu.

Ông dắt ngựa đi sâu vào trong làng.

Một nông dân luống tuổi tóc rất rậm nằm dang tay trên đường, mặt ngửa lên trời. Tay người chết vẫn còn nắm chặt cây đinh ba.

– Tội nghiệp bác Ondrat.

Mục sư lắc đầu. Ông cầm cánh tay kéo người chết sang bên lề đường để lấy lối cho ngựa đi qua.

Một người khác còn trẻ hơn bị chém ngang lưng, xác buông thong qua hàng rào, đầu ngoẹo ra phía ngoài đường, như thể anh ta đang nhìn máu của chính mình rỏ từ đầu xuống đất đã đen kịt lại.

Con lợn nhà anh đang ăn cỏ phía sau, bên một cái sân đầy lông nhồi nệm giường. Giặc Thổ chưa kịp đụng đến con lợn.

Một đứa trẻ mới lọt lòng nằm trần truồng bên cạnh cánh cổng gần đó, cái ngực bé xíu bị một vết thương to toang hoác.

Mùi tro, mùi xác chết lẩn quất khắp nơi. Tất cả cảnh tàn sát man rợ này đã xảy ra chỉ vì một tên lính thổi kèn được yêu chuộng của bọn Thổ bị đâm chết, một người chồng trẻ trong lúc bảo vệ vợ mình đã cho hắn một nhát đinh ba. Thế là những tên lính Thổ nổi khùng thét lên: - Không để một mạng sống nào trong làng này nữa!

Mục sư dắt ngựa đi thẳng, không còn nhìn sang hai bên nữa mà cứ nhìn xuống con đường bụi vàng khè trong nắng. Cuối cùng họ về đến chỗ ở của mục sư.

Cái nhà ấy cũng không còn mái. Những vỉ kèo hình chữ A to cháy đen, cho chỏng trên đống tro tàn của mái nhà. Bức tường phía trên cái cửa sổ trông ra đường đã đen kịt lại vì lửa táp.

Bọn giặc đã châm lửa đốt cái nhà này sau khi dùng nước sôi tra khảo ông. Cái ghế dài còn để giữa sân. Quanh đó đầy mảnh vụn của những hòm gỗ sồi: sách vở và lúa mì tung toé đầy sân, những chậu hoa trồng trong phòng bị xéo nát bét. Bên cạnh cái bàn gãy chân, một bà già vận quần áo đen nằm sóng soài, hai tay duỗi thẳng, một vũng màu đen ngòm bên cạnh. Đó là bà mẹ già của mục sư.

– Đến nhà rồi. – Mục sư quay khuôn mặt đầm đìa nước mắt về phía Ger gơ nói – Chúng ta về đến nhà rồi, con ạ.

* * *

Hai bác cháu chôn cất suốt hai ngày không nghỉ. Mục sư hạ cái vàn thành xe xuống, mỗi lần chở được ba, bốn xác chết ra nghĩa địa.

Gergơ luôn luôn đi trước xe, bên sườn đeo thanh gươm của Đôbô tặng, tay cầm cây thánh giá của nghĩa địa. Mục sư dắt ngựa, vừa đi vừ đọc kinh cầu nguyện hoặc hát thánh ca. Đến nghĩa địa ông dùng chiếu đắp những người chết cho quạ khỏi đụng đến người họ, rồi lại quay trở về chở chuyến khác.

Sáng ngày thứ ba một mụ nông dân và một đứa bé chợt xuất hiện trong làng. Họ đã trốn vào trong bãi sậy ven hồ Balatông. Buổi tối có thêm hai người đàn ông nữa trở về - họ vừa đi vừa nấp, vừa nghe ngóng cẩn thận.

Mấy người đó giúp việc đào huyệt, mục sư cũng cùng đào với họ. Chỉ sau khi đã dọn hết xác chết và chôn cất tử tế, ông mới bắt tay chữa tạm lại căn nhà. Nhà này trước kia gồm ba phòng nhưng tất cả đều đã đổ sụp trong trận cháy.

Trước tiên ông lấy gỗ ván lợp lại mái phòng phía gần đường cái để họ có thể trú mưa, sau đó ông sửa sang lại một cái tủ, rồi cùng Gergơ nhặt nhạnh những quyển sách vứt ngổn ngang ngoài sân xếp vào đó.

Sau nhiều công việc não lòng, việc quyển sách làm Gergơ vui thích. Chú giở quyển này quyển nọ để xem có tranh ảnh gì không. Có độ 5 quyển có ảnh, trong một quyển có toàn ảnh các loài sâu bọ, một quyển khác lại đầy những hình vẽ các loại hoa. Thư viện của mục sư có tất cả chừng ba chục quyển sách bìa da.

Mụ đàn bà dọn dẹp lại nhà bếp và lo việc nấu nướng. Mụ nấu một món đậu không có thịt và món canh trứng.

Hai đĩa thức ăn cho cả một làng!

Sau bữa trưa, mục sư nhìn ra vườn và kêu lên:

– Ơ kìa, chúng nó không phá tổ ong của ta. Ra đây, Gergơ.

Ông dẫn Gergơ ra vườn, nơi có một tổ ong nuôi trong cái am thờ. Cửa am cũng bị bọn Thổ phá tung nhưng vì không thấy gì khác ngoài một bệ thở, một cái bếp lò nhỏ, một cái bàn kê bằng mảnh vân với mấy cái chai cổ dài ngoẵng nên chúng không đập phá gì bên trong cả. Mấy cái chai ấy vẫn được dùng để làm thí nghiệm hóa học. Mục sư gần như ngạc nhiên khi thấy mấy cái chai không bị sứt mẻ gì cả.

* * *

Hôm sau hai bác cháu lên ngựa đi về phía nam, đến thành Xiget.

Hôm đó trời trong và nóng bức. Khắp nơi, ở những thôn xóm bị giặc tàn phá, người ta vẫn còn tiếp tục chôn cất và sửa sang nhà cửa. Một đôi làng cũng chỉ còn lại lơ thơ vài ông già bà cả. Có những nơi toàn thể dân làng đã bị bọn Thổ lùa đi.

Lúc đến vùng bãi sậy ngoại vi thành Xiget, mục sư ngẩng lên nhìn và bảo:

– Tướng công có nhà đấy.

Gergơ hiểu là ông nói đến Tơroc Balin, chú ngạc nhiên hỏi:

– Làm sao cha biết?

– Con không thấy lá cờ kia sao?

– Lá cờ trên đỉnh tháp ấy à? Là cờ xanh đỏ.

– Đúng đấy, đó là cờ hiệu của tướng công, lá cờ đó báo hiệu tướng công hiện có nhà.

Họ đi vào rừng sậy và phóng ngựa song song bên nhau. Nước suối Onmat chảy ra một cái hồ lớn lấp lánh trước mắt họ. Giữa hồ, một pháo đài nhô ra khỏi bức tường thành đen xạm, đang soi mình trong gương nước. Một đàn ngỗng lớn bơi trắng xóa mặt hồ.

Mục sư lại lên tiếng:

– Này con, con không nghĩ rằng tướng quân Đôbô đã xung trận với một lực lượng quá chênh lệch ư? Có thể ông ta đã nằm lại đó.

– Giữa trận ấy à?

– Ừ, giữa trận tiền.

Gergơ không nghĩ như thế. Theo chú, Đô bô là người vô địch, dù chỉ một mình ông xông vào giữa một đoàn quân Thổ chăng nữa, chú cũng chẳng hề ngạc nhiên chút nào.

– Giả dụ ông ta có làm sao, - mục sư nói tiếp – ta sẽ nhận con làm nghĩa tử.

Ông cho ngựa nhảy lên chiếc cầu gỗ đầu tiên bắc trên những cột cao dẫn vào thành ngoài. Dưới chân cầu đầy những đàn ngỗng, đàn vịt. Họ đi qua khu chợ mới rồi lại đến một cái cầu gỗ ngắn. Cầu này đâm vào khu chợ cũ. Trước một cái nhà thờ hai tháp chuông có ba mụ đàn bà đang ngồi bán mận. Một mụ đang đong mận vào vạt áo cho một cô bé chân đất. Cửa nhà thờ có nẹp sắt cẩn thận.

Lại đến một cái cầu nữa, cũng làm bằng gỗ nhưng đã là một cái cầu dài và rộng, nước lấp lánh ở tít dưới sâu.

– Bây giờ ta đến thành trong. – Mục sư bảo – Cũng vừa đúng lúc.

Và ông rút khăn tay, cẩn thận lau khắp mặt mũi.

Cửa thành mở toang, từ bên trong vọng ra tiếng lộp cộp mạnh mẽ. Họ trông thấy, trên một cái sân rộng một người mặc áo giáp đang phóng ngựa như bay trong đám bụi mù, sau đó lại thấy một người khác phóng ngựa ngược lại, trông cứ như hai pho tượng cười trên hai con ngựa sống. Một pho bằng bạc còn mới, pho kia đạ bạc mầu, đôi chỗ đã han gỉ, hình như cho đến giờ vẫn bị để quên trong một cái kho nào đó. Hai cái mũ chiến cũng khác nhau: một cái trơn tru, hình tròn, còn cái kia có một hình đầu gấu, cũng bằng bạc, lấp lánh trên đỉnh. Ngực hai con ngựa đều có giáp sắt hình đuôi tôm che chở.

– Tướng công kia kìa, người đội mũ đầu gấu ấy. – Mục sư nói vời Gergơ một cách kính cẩn.

Hai kỵ sĩ cầm thương lao vào nhau và khi đã giáp là cả, hai con ngựa chồm hai chân trước lên. Hai mũi thương đều trượt qua trên khiên.

– Chùy ! – người đội mũ đầu gấu keo to khi hai con ngựa đã lùi xa nhau.

Nghe tiếng kêu, hai võ đồng [41] mặc quần áo xanh đỏ từ trong cửa chạy ra đưa hai quả chùy đồng cùng kiểu và hai cái khiên sắt mới cho hai đấu thủ.

Hai kỵ sĩ lại vòng ngựa ra xa nhau. Mõm con ngựa của người đội mũ sắt trơn nện chùy trước tiên. Người đội mũ đầu gấu vội đưa khiên lên quá đầu. Cái khiên kêu đánh choang như một cái chuộng sắp rạn. Nhưng từ dưới cái khiên, cánh tay kia của ông đã vung chùy ra, ông choảng vào đầu địch thủ một cái mạnh đến nỗi mũ sắt của gã bị móp vào. Gã giật cương cho ngựa lùi ra và vứt binh khí đi. Người đội mũ đầu gấu bỏ mũ sắt xuống, cất tiếng cười ha hả.

Đó là một người đàn ông mặt đầy đặn, nước da rám nắng. Bộ ria dài, rậm và đen của ông ép sát vào hai má vì bị mũ sắt đè, một bên cong lên tận lông mày, một bên rũ xuống đến cổ.

Mục sư bảo Gergơ:

– Tướng công Balin đấy, nếu ngài có nhìn lại đây thì con nhớ bỏ mũ ra nhé!

Nhưng Tơroc Balin không nhìn về phía họ. Ông đang nhìn địch thủ của mình, mấy gian nô giúp kéo mũ ra khỏi đầu cho gã. Sau khi được người ta chật vật kéo hộ cái mũ sắt bị móp ra khỏi đầu, gả nhổ ba cái răng xuống sân rồi cất tiếng chửi rủa bằng tiếng Thổ. Khoảng bảy, tám tù binh Thổ từ dưới cổng chui ra. Chúng giúp gã kia cởi bỏ áo giáp.

Té ra gã kia chỉ là một tên tù binh Thổ, cũng như những tên khác.

– Nào, đứa nào trong bọn bay còn thích giao đấu nữa? Tự do sẽ là phần thưởng cho kẻ nào đánh ngã được ta! – Tơroc Balin vừa thúc ngựa vừa kêu to.

Một tên Thổ râu ria thưa, người gân guốc, da đỏ như gà chọi, đứng ra:

– Hôm nay có lẽ con sẽ gặp may mắn hơn.

Hắn mặc bộ giáp sắt nặng nề vào người. Bọn bạn hắn thắt bộ những đai sắt ở sau lưng, ấn mũ sắt vào đầu cho hắn rồi lấy một cái lá chắn khác lắp vào chân hắn vì chân tên Thổ này rất to. Sau đó người ta dùng cần cầu giúp hắn lên ngựa và đưa cho hắn một cây mã tấu!

– Mày điên mất rồi Amét ạ! – Tơroc Balin vui vẻ nói – Mã tấu đâu phải là thứ dùng để đánh vào giáp trụ.

– Con chỉ quen thế này thôi. Nếu Ngài không dám chơi thì con cũng chẳng thử cách nào khác nữa.

Họ nói với nhau bằng tiếng Thổ. Mục sư giảng cho Gergơ biết những lời họ nói.

Tướng Balin lại đội mũ lên đầu. Ông khóa một cây thương nhẹ và phi ngựa vòng quanh sân.

– Bắt đầu! – Ông hô to và xông vào giữa sân.

Gergơ rùng mình.

Tên Thổ hơi cúi về phía trước trên mình ngựa, hai tay nắm chắc cây mã tấu, hắn xô vào tướng Balin, mõm hét:

– Ala!

Khi hai bên giáp nhau, hắn rướn người lên và bổ xuống một nhát khủng khiếp. Tướng Balin thì hướng mũi thương vào ngang sướn tên Thổ. Mũi thương bị trượt đi, cây thương rơi khỏi tay ông. Tuy vậy ông vẫn dùng tấm khiên đỡ được nhát chém khốc liệt của tên Thổ, đồng thời trong nháy mắt đó ông tóm lấy cánh tay địch thủ giật hắn ngã ngựa.

Tên Thổ ngã nghiêng người xuống sân, bụi bốc mù lên quanh người hắn. Tơroc Balin lật lưới mũ lên, cười nói:

– Đủ rồi. Nếu ngày mai ta còn ở nhà, bọn bay lại có thể giao đấu với ta.

Ông lại cười rung cả người.

Tên Thổ, dùng cánh tay bị giật sai cả khớp, chật vật chống người lên và gào:

– Không công bằng!

– Sao lại không công bằng? – Tướng Balin hỏi

– Người mã thượng không ai lại dùng tay mà giật địch thủ như vậy.

– Nhưng mày có phải là một trang mã thượng đâu, đồ dị giáo chó đẻ! Có lẽ tao phải đi học mày những luật lệ mã thượng chắc! Quân ăn cướp đê tiện.

Tên Thổ xị mặt im lặng. Tướng Balin lại quát:

– Chẳng lẽ chúng mày dám coi việc tao đứng ra giao đấu với chúng mày là chuyện tỷ thí thượng võ hay sao? Xem kìa, cái lũ khố rách mà thế đấy!

Ông rút chân phải ra khỏi bàn đạp định xuống ngựa nhưng một tên tù binh khác người gày gò, râu hoe hoe lại kêu lên:

– Thưa tướng công, hôm nay con lại muốn đấu với ngài.

Những người có mặt trên sân đều cười ồ cả lên.

– Tất nhiên, bây giờ mày cho rằng ta đã mệt. Nào cho mày có được một chút niềm vui.

Ông nói rồi lại chụp mũ lên đầu, cái mũ lúc nãy ông đã bỏ xuống ôm vào lòng.

– Mày đánh nhau với ta lần này là lần thứ mấy đây hả Vẹt?

– Lần thứ mười bảy – tên tù binh có cái mũi khoẳm như mỏ vẹt trả lời, giọng thiểu não.

Tơroc Balin bèn gỡ mũ ra vứt đi.

– Nào, chấp bớt cho mày chừng ấy. Xem nào!

Sự chênh lệch về sức lực giữa hai người thật quá rõ: tướng Balin người to cao, đang tuổi sung sức, nhanh nhẹn, bắp thịt nổi rõ khắp người; còn tên Thổ đã chừng năm chục tuổi, người khẳng khiu, lưng còng.

Họ đánh nhau bằng thương. Ngay từ lượt đầu lao vào nhau, tướng Balin đã quật hắn ngã khỏi yên mạnh đến nỗi tên Thổ lộn tùng phèo trong không khí trước khi rơi bịch xuống đất.

Đám gia nô, võ đồng và cả bọn tù binh đều cười ran.

Tướng Balin ném khiên và găng tay sắt đi rồi nhảy xuống ngựa để cho các võ đồng cởi giúp nốt các đồ sắt còn lại trên người.

Tên Vẹt lồm cồm bò dậy, hắn ngoảnh bộ mặt vấy máu về phía Balin khóc lóc:

– Đức ông ơi, xin ngài hãy tha cho con về nhà. Vợ góa, con côi chờ con ở nhà đã hai năm nay rồi.

– Thế sao mày không chịu ở yên nhà ngay từ ban đầu, hở đồ dị giáo?

Balin căm tức trả lời. Ông thường điên tiết lên mỗi khi lũ tù binh nài xin tha.

– Đức ông ơi! – Tên tù binh vẫn khóc lóc và chắp tay lạy – Xin ngài hãy rủ lòng thương. Con có thằng con trai mắt đen rất kháu, con không được thấy mặt nó đã hai năm nay.

Hắn lê gối đến trước mặt Balin rồi sụp xuống đất dưới chân ông.

– Thương hại con với đức ông ơi!

Balin rút khăn tay lau mặt, ông nói, giọng run lên:

– Ước gì tất cả bọn Thổ khốn kiếp đều bị xiềng lại ở đây cùng với hoàng đế của chúng mày! Quân cướp của giết người, chúng mày đâu có phải là người nữa mà là lang lá sói!

Rồi ông bỏ đi. Tên Thổ vốc bụi lên ném theo ông và nức nở:

– Đã thế cầu cho Ala đánh chết mày đi, đồ thối bụng! Cầu cho mày phải già đời trong xiềng xích, cho vợ mày góa bụa, con mày côi cút ngay lúc mày đang sống! Ala hãy dạy cho mày biết khóc lóc gấp ba lần tao khóc, trước khi đày linh hồn mày xuống âm ti địa ngục.

Hắn vừa chửi rủa vừa khóc, nước mắt hắn chảy ròng ròng hòa với máu trên bộ mặt sây sát. Đám gia nô liền lôi cổ tên dị giáo đang tức tối đó ra giếng và múc nước giội lên người hắn.

Tơroc Balin đã quen với những cảnh như thế, nó chỉ làm ông tức giận. Trong thành của ông những lời van xin trở về cũng như những lời chửi rủa đều không tháo được cùm xích. Nói cho cùng, tất cả nô lệ, tù binh bất kỳ ở đâu và thời nào cũng đều khóc xin tự do, chỉ có điều là đứa này thì lặng lẽ, đứa kia thì ồn ào. Từ thuở bé Tơroc Balin đã quen sống trong cảnh kêu rên như vậy của đám nô lệ, hơn nữa trong thời đó nô lệ còn được tính vào giá trị của đời sống kinh tế trong gia đình. Đứa thì cho chuộc bằng tiền, đứa đem đổi lấy tù binh Hung. Như vậy thì làm sao có thể nghĩ đến chuyện thả một nô lệ của địch chỉ vì danh của Chúa!

Balin chìa lưng và tay cho các võ đồng chải bụi, sau đó vừa đưa tay xoăn ria mép trên khuôn mặt đỏ ửng vì tức giận ông vừa bước tới chỗ mục sư.

– Xin chào mục sư, - ông nói và chìa tay ra – Ta nghe nói bọn chúng nó đã luộc thầy như luộc cua. Không sao, ít nhất thầy cũng được mọc da mới.

– Thưa Đức ông, bộ da của con chỉ là chuyện nhỏ…Mục sư trả lời, mũ cầm trong tay – Việc chúng nó đã sát hại cả bầy chiên của con còn đau xót hơn. Bà mẹ tội nghiệp của con cũng đã bị chúng giết.

– Thế mà chó sói chưa bắt hết chúng nó đi. – Balin vừa nói vừa quay lại phía bọn Thổ - Đứa này nguyền rủa ta vì ta không thả cho hắn về, đứa khác lại chê ta là không thượng võ. Ta đứng ra đấu với hắn, ta chỉ dùng gươm còn hắn vác một cây mã tấu như một tên đao phủ, với hắn như thế là mã thượng. Nhưng một khi ta giật hắn ngã thì hắn lại lên mặt dạy ta.

Ông bực tức thắt chặt thêm dây lưng, mặt đỏ bừng bừng trông hệt như con gấu đứng chồm lên trong cái gia huy treo trên cổng thành. Sau đó ông nhìn sang chú bé:

– Chú bé ấy đây à? – Ông hỏi và ngạc nhiên mỉm cười .

– Mau xuống ngựa đi con. – Mục sư bảo Gergơ – Bỏ mũ ra chứ!

Chú bé chân đất mà lại đeo gươm vội vàng nằm mẹp xuống lưng ngựa và tụt xuống đất, đứng trước mặt Tơroc Balin.

– Ngựa này cháu chiếm được đấy à?

– Vâng ạ. – Chú bé đáp không khỏi tự hào.

Tơroc Balin cầm tay chú dắt đến chỗ vợ mình, ông đi nhanh đến nỗi mục sư Gabô phải vất vả mới theo kịp.

Nữ chủ nhân – một phụ nữ nhỏ nhắn, tóc hung, mặt trắng nõn nà – đang ngồi trong vườn cây bên cạnh một cái thớt đá cối xay. Bà đang cho mứt quả vừa nấu xong vào các lọ. Một cố đạo già, tay trắng trẻo cũng đang giúp bà, đó là cha xứ ở trong thành. Cạnh họ một cậu bé lên năm cùng một cậu bé lên ba đang chơi với nhau.

– Kotô yêu quý, em xem này! – Tơroc Balin gọi to – Chú võ đồng của Đôbô đây, chú oắt ấu đây!

Gergơ hôn tay bà. Nữ chủ nhân mỉm cười nhìn chú vẻ rất ngạc nhiên. Sau đó bà cúi xuống hôn má chú.

– Chú bé này ư? – Cha xứ cũng ngần người – Đang bú ti thế này?

– Bú ti, phải, máu giặc Thổ - Chủ tướng của tòa thành đáp.

– Cháu có đói bụng không, hở chú lính nhỏ? – Nữ chủ nhân hỏi.

– Cháu đói lắm, nhưng cháu muốn đến chỗ chú Đôbô trước đã.

– Úi, cháu ơi, cái đó thì không thể được. – Tướng Balin nghiêm nét mặt lại nói – Chủ tướng của cháu bị thương đang nằm… - Ông quay sang mục sư – Thầy vẫn chưa biết ư? Anh ta với năm chục mạng đã xông vào đánh hai trăm tên Thổ. Một tên đã đâm cho anh ta một dáo vào đùi mạnh đến nỗi mũi dáo xuyên vào đến yên ngựa mới dừng lại, gãy cả mũi dáo.

– Thế mà ông ta không chết? – Mục sư hỏi.

– Có chết cái ôn dịch, anh ta phạt đứt tên Thổ rồi cứ đóng đinh vào yên như thế mà phóng ngựa về.

Gergơ tái mặt lắng nghe câu chuyện. Chú hối hận là mình đã không ở lại bên cạnh Đôbô. Giá chú ở đó thì có phải chú đã chém cho tên Thổ ấy một nhát rồi không. Cha xứ bảo chú:

– Đi chơi đi con, ra mà chơi với các công tử.

Hai cậu bé tóc đen lúc bấy giờ đã đến đứng bên váy mẹ và đang chăm chú nhìn Gergơ.

– Nào, các con sợ gì. – Bà mẹ khuyến khích – Anh ấy là dân Hung đấy chứ, anh ấy yêu các con đấy.

Rồi bà nói với Gergơ:

– Đây là đứa lớn: Iontsi, còn đứa bé là Pheri [42]

Gergơ thân mật bảo hai đứa bé kia:

– Các cậu lại đây, tớ sẽ cho các cậu xem thanh gươm của tớ.

Ba đứa bé kết bạn rất nhanh chóng.

– Còn thầy, - Balin ngồi xuống ghế hỏi – không còn con chiên nữa thì mục sư định làm gì bây giờ?

– Dù sao con vẫn sống được, nếu không khá hơn thì cũng như cuộc đời một tu sĩ. – Mục sư Gabô buồn rầu trả lời.

Tơrớc Balin vừa mân mê ria mép vừa suy nghĩ:

– Thầy có biết tiếng Thổ không?

– Có

– Cả tiếng Đức nữa chứ?

– Con đã từng theo học hai năm trên nước Đức

– Vậy thì ta có ý kiến như sau, thầy mục sư ạ. Thầy hãy về thu xếp nhà cửa rồi sang ở thành Xiget này. Hay đừng sang Xiget nữa mà sang thẳng thành Somodo, vì chỉ ít hôm nữa chúng ta sẽ dọn qua bên đó. Vậy thầy hãy đến đấy nhé. Vợ ta có cha xứ cựu giáo thì tại sao ta lại không có mục sư tân giáo nhỉ? Với lại, vài năm nữa bọn nhóc sẽ lớn, ta sẽ giao cho thầy dạy dỗ chúng nó.

– Bẩm đức ông, thế còn con? – Cha xứ bỏ dở nồi mứt quay lại hỏi

– Tất nhiên cha cũng dạy chứ, cha dạy chúng nó tiếng latinh, thầy đây sẽ dạy tiếng Thổ. Cha hãy tin rằng tiếng Thổ cũng cần cho sự thành đạt chẳng kém gì tiếng latinh đâu.

Ông nhìn hai đứa con đang đuổi nhau với Gergo bên cây táo. Cả ba đều đỏ bừng mặt và cười khanh khách. Ông mỉm cười:

– Ta sẽ chiếm lại Đôbô chú bé này. Rất có thể chú ta sẽ trở thành ông giáo thứ ba.

Phần II:
BUDO THẤT THỦ

Vua Gianôt đã băng hà. Thái tử còn măng sữa. Quốc gia không có chủ súy. Đất nước giống những gia huy trên đó những con phượng hoàng tức tối chồm lên nhau, cố vươn mình tranh lấy cái vương miện lửng lơ ở giữa.

Nhân dân không còn biết nghĩ thế nào nữa. Chẳng ai biết ách thống trị của bọn Thổ dị giáo đáng sợ hơn hay sự bảo hộ của quân Đức chính giáo đáng sợ hơn.

Vua Đức Phedinan phái tên nguyên soái lẫn cẫn Rôgenđô đến Buđo[43], còn hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ thân chinh lên đường để cắm ngọn cờ nửa vành trăng lên cung điện vua Hung.

Đó là lúc các sử gia viết con số 1511 vào niên biểu.

Một đêm trăng tháng tám, hai kỵ sĩ phóng ngựa lên dốc núi trên đường cái Metsec. Một người gầy, râu cạo nhẵn, mặc áo choàng đen, chắc là cố đạo. Người kia là một công tử trạc mười lăm tuổi, có mái tóc dài.

Ngoài ra còn một gia nhân lưng dài cưỡi ngựa lẽo đẽo theo sau. Sở dĩ lưng y nom dài vì y ngồi trên hai cái bị đầy cứng thay cho yên ngựa. Trên lưng y còn một cái bọc to bằng da mà như bây giờ thì chúng ta gọi là ba lô. Từ trong bọc có ba cái gậy thò ra, một cái cứ thỉnh thoảng lại ánh lên có thể thấy rõ đó là khẩu súng.

Một cây lê dại cổ thụ, đen sẫm đứng gần bên lề đường - có lẽ nó cũng lâu đời như con đường quốc lộ. Tới chỗ đó họ cho ngựa rẽ xuống khỏi mặt đường.

Người mặc áo cố đạo nhìn lên cây hỏi:

– Cây này đây à?

– Nó đấy. – Người trẻ tuổi đáp - Hồi con còn nhỏ, cú thường hay làm tổ trong ấy. Từ đó tới nay hốc cây chắc đã rộng thêm ra, một người có thể vào lọt, có khi cả hai người cũng vừa.

Cậu đứng lên yên và đu mình lên cây lê dại. Thoáng một cái cậu đã ở trên cây. Cậu rút gươm xọc vào hốc cây và chui tọt vào trong.

– Cả hai thầy trò ta cũng vừa. – Cậu vui vẻ kêu lên – Chúng ta có thể ngồi thoải mái trong này.

Rồi cậu trèo ra và nhảy xuống cỏ. Người mặc áo cố đạo bỏ áo choàng ra và nói:

– Thế thì bắt tay vào việc thôi.

Đó là mục sư Gabô và cậu học sinh Bônemixo Gergey.

Từ lúc chúng ta xa họ đến nay, tám năm đã trôi qua. Mục sư không thay đổi mấy, duy chỉ có lông mày của ông đã mọc ra và râu ria cũng đã có thể cạo được từ lâu, và có gầy đi chút ít. Nhưng cậu thiếu niên này thì thay đổi nhiều lắm. Tám năm qua đã biến đổi cậu thành một người lớn. Nhưng chỉ về hình vóc thôi, còn mặt cậu vẫn mang cái vẻ chưa ra đẹp cũng chưa ra xấu, như nét mặt vẫn thường thấy của tất cả những thiếu niên mười lăm mười sáu. Mớ tóc lượn sóng để rủ xuống vai theo mốt của nam giới thời đó.

Gã gia nhân lấy trong bọc ra hai cái xẻng và một cái quốc chim. Mục sư cầm lấy một cái xẻng, cậu học sinh cầm lấy chiếc kia. Họ đào ngay ở chính giữa đường quốc lộ.

Gã gia nhân bê hai cái bị đến rồi trở lại chỗ mấy con ngựa, gã tháo cương, buộc dây hãm vào chân chúng rồi thả cho chúng gặm bãi cỏ rừng ướt đẫm sương đêm. Sau đó gã cũng bắt tay vào việc. Gã lấy từ trong cái bọc da kếch sù ra nào bánh mỳ, nào bình đựng nước và cả các binh khí nữa. Gã hốt lớp đất cát lẫn đá cuội mà hai người kia vừa đào lên vào bọc rồi đem rải xuống bên cạnh đường. Khi quay về gã lại mang theo những cục đá to để bên cạnh nó.

Chưa đầy một giờ sau cái hố đã sâu đến ngang lưng.

– Đủ rồi. – Mục sư nói – Gianốt, đưa hai cái bị lại đây.

Gã gia nhân lễ mễ bưng hai cái bị đến.

– Đừng để sung bị ướt sương! – Mục sư bảo gã rồi lại tiếp – Ngươi cầm lấy cái quốc chim, xẻ một cái rãnh từ hố này đến chỗ cây lê dại đằng kia kìa. Ở trên mặt đường, rãnh phải sâu độ một gang, còn dưới bãi cỏ chỉ sâu bằng nửa thôi cũng thể thấm ướt đủ. Lược lấy lớp đất cỏ cho khéo để có thể lấp lại y như cũ. Không được để một dấu vết gì làm lộ công việc của ta.

Trong khi gã gia nhân xẻ rãnh, ahi thầy trò đổ hai cái bị vào hố.

Trong hai bị ấy có thuốc súng đựng trong những túi da nhỏ. Họ nện chặt và đắp những cục đá to lên trên. Họ lại bỏ đá dặm và đất vào các kẽ hở giữa những cục đá to rồi dầm thật chặt.

Gã gia nhân đã đào rãnh đến tận cây lê dại và đang lấy đá lát bờ rãnh. Dây ngòi đặt chạy dài trong rãnh đó. Họ dùng vải dầu và đá dẹt phủ từ đầu đến cuối dãy để mưa cũng không thể thấm ướt được.

– Thưa cha – Gã gia nhân hớn hở nói – Bây giờ con đã biết cái gì đang sửa soạn ở đây.

– Cái quái gì thế, hở Gianốt?

– Một kẻ nào đó sắp được bay lên trời tại chỗ này.

– Ngươi nghĩ gì, ai nào?

– Ai ấy à? Cũng dễ đoán thôi. Ngày mai hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đi qua đây.

– Hôm nay chứ – Mục sư nhìn lên bầu trời đang rạng dần, đáp lại. Rồi ông rút khăn lau bộ mặt nhẽ nhại đầy mồ hôi.

Khi mặt trời lên soi tỏ con đường, cái hố và cái rãnh đã không còn để lại dấu vểt gì nữa.

Mục sư ném cái cuốc sang bên, bảo gã gia nhân:

– Gianốt ơi, con hãy cưỡi ngựa lên đỉnh Metsec, đến tận chỗ nào mà con có thể nhìn suốt được con đường ấy nhé!

– Con hiểu rồi, cha ạ.

– Ta và cậu học sinh sẽ nghỉ ở đằng sau cây lê dại độ vài ba chục bước. Con chú ý xem lúc nào đội quân Thổ đến. Khi thấy bóng tên thám mã đầu tiên, lập tức phải phóng về đánh thức chúng ta dậy.

Ông và cậu học sinh tìm một chỗ tốt trong bìa rừng, họ trải áo khoác xuống và cả hai đều lập tức ngủ thiếp đi.

Đến trưa, gia nhân từ trên đỉnh núi phi ngựa xuống.

– Chúng nó đến rồi – Gã kêu lên từ đằng xa – Một đạo quân đông kinh khủng đang trẩy đến! Như sông như biển ấy! Trăm nghìn vạn lạc đà với lại xe tải. Một vài tên thám mã đã đến trước đường cái rồi.

Mục sư quay sang bảo cậu học sinh:

– Nào, bây giờ chúng ta có thể đi ăn trưa ở chỗ ông bố kia của con được...

– Đằng ông Xexey ấy à?

– Đằng ấy,

Cậu học sinh nhìn mục sư vẻ dò hỏi. Gã gia nhân cũng thế. Mục sư mỉm cười:

– Chúng ta đã đến sớm một ngày. Con không hiểu ư? Đây là bọn lính hành doanh. Bọn này đi trước lập trại để khi nào toàn quân đến Môhát[44]thì chỗ nằm và cơm nước đã có sẵn.

– Thế thì ta đến chỗ ông bà Xexey thôi – Cậu học sinh hớn hở nói.

Khi đến bên dòng suối, họ xuống ngựa, rửa ráy sạch sẽ. Cậu học sinh hái được một bó hoa rừng.

– Cho ai đấy, Gergey?

– Cho vợ con – Gergey nhoẻn miệng cười

– Vợ của con?

– Đấy là chúng con đã quen nói như vậy. Cô bé Xexey Evo ấy mà, cô ấy sẽ là vợ con đấy. Chúng con đã từng sống thời thơ ấu với nhau, sau đó vì ông bố nhận con làm con nuôi nên lần nào về thăm con cũng phải hôn cô ấy

– Ta tin rằng con vẫn hằng vui lòng làm việc đó,

– Con cũng vậy. Má cô ấy y như hoa cẩm chướng trắng

– Như thế thì chưa thể khẳng định được con có thể coi cô ta như vợ.

– Ông giáo sĩ già bảo rằng họ đã định gả cô ấy cho con. Theo chúc thư của ông Xexey, thì cùng với cô gái, cả làng ấy cũng sẽ thuộc về con.

- Thì ra ông giáo sĩ đã để lộ bí mật

–vKhông phải đâu, ông ấy chỉ dặn con phải cố gắng sao cho xứng đáng với diễm phúc ấy.

– Con sẽ sống hạnh phúc với cô gái ấy chứ?

– Thầy phải trông thấy cô ấy đã. Nếu thấy rồi thầy sẽ không hỏi con như thế nữa đâu.

Con ngựa vấp một cái và chạy lên phía trước vài bước.

– Cô ấy chẳng khác gì một con mèo trắng nhỏ - Cậu tiếp, sau khi đã ghìm ngựa lại.

Mục sư mỉm cười. nhún vai.

Họ đã đi vào khu rừng rậm và phải xuống ngựa. Gergey đi lên trước. Cậu biết dải rừng rậm này vẫn che khuất làng.

Khi họ phi ngựa xuống thung lũng, đám phụ nữ từ nhà chạy cả ra:

– Gergơ! Đúng cậu Gergơ kia rồi! – Họ mừng rỡ kêu lên.

Gergey vẫy mũ hết bên này sang bên nọ:

– Chào thím Luxi! Chào bà Ponni!

– Gia đình tôn ông không có nhà đâu! – Một mụ kêu lên.

Gergey cụt hứng. Cậu dừng ngựa lại:

– Thím nói gì thế, thím ơi?

– Họ đi rồi. Họ dọn đi rồi.

– Đi đâu?

– Lên Buđo.

Gergey ngẩn người:

– Cả nhà ư?

Ôi niềm hy vọng ngây thơ! Cậu ta tưởng rằng mọi người sẽ trả lời như sau:

–vKhông đâu, tiểu thư vẫn còn ở lại.

Thật ra như bạn đọc cũng có thể thấy trước, người ta trả lời thẳng thế này:

– Dĩ nhiên là cả nhà. Đến cụ giáo sĩ của chúng tôi cũng đi cùng với họ rồi.

– Họ đi từ bao giờ?

– Từ sau ngày lễ thánh Giooc

– Nhưng vẫn phải có ai ở nhà chứ?

– Có tên Thổ.

Gergey tiu nghỉu, quay sang mục sư:

– Họ đi Buđo rồi. Từ lâu Đức cha Giorgio đã cho họ một cái nhà ở đó. Nhưng con không hiểu sao họ không nói với con về việc này, mặc dù kỳ vũ hội cuối mùa đông [45] con có về đây.

– Vậy thì ta không được ăn trưa.

– Sao lại không ạ, vẫn còn tên Thổ ở nhà.

– Tên Thổ nào?

– Tên Thổ của Xexey, tên là Tulipan. Hắn là tên đầu sai ở đây. Nhưng nghĩa trang đây rồi. Con xin phép rẽ vào đây một lát. Mẹ con ở đây.

Một nghĩa trang chỉ lớn bằng khu vườn, có hàng rào tử đinh hương bao quanh, hiện ra đằng sau ngôi nhà. Trong nghĩa trang đầy những thánh giá bằng gỗ đẽo sơ sài. Không ngôi mộ nào có bia.

Cậu học sinh giao ngựa cho gã gia nhân rồi bước vội vào. Cậu đứng lại bên một cây thánh giá bằng gỗ màu nâu đã hơi lún xuống, đặt bó hoa rừng lên mộ và quỳ xuống.

Mục sư cũng xuống ngựa đến quỳ bên cạnh cậu học sinh và ngửa mặt lên trời cất tiếng cầu nguyện:

– Đức chúa ở thiên đình, vị chúa tể của mọi linh hồn sống cũng như chết, xin hãy ban giấc mơ yên tĩnh cho người mẹ hiền đang nằm nghỉ nơi đây, xin hãy ban cuộc sống hạnh phúc cho đứa bé mồ côi đang quỳ gối nơi đây. Amen.

Rồi ông kéo cậu học sịnh vào sát mình và hôn cậu.

Nhà của lãnh chúa gần như đối diện với nghĩa địa. Cánh cổng lúc đó đã mở toang, một mụ đàn bà tròn như hạt mít, nước da đỏ đắn, chào đón những người mới đến với nụ cười thân thiện.

– Chào mụ Tulipan. Chồng mụ đâu rồi? – Cậu học sinh chào hỏi thế vì mở cổng vốn là việc của Tulipan.

– Anh ấy đang say. – Mụ trả lời, giọng vừa ngượng vừa bực.

– Say à?

– Thì lúc nào mà anh ấy chả say. Tôi có giấu chìa khóa kho vào đâu đi nữa, anh ấy vẫn mở nó ra được. Hôm nay tôi đã giấu xuống dưới cối xay đậu, thế mà anh ấy vẫn tìm ra.

– Đã thế thì đừng có giấu diếm nữa, mụ ạ. Nếu uống được bình thường, hắn sẽ không uống nhiều như bây giờ nữa đâu.

– Lại không ấy. Anh ấy uống như một con bò mộng! Anh ấy chỉ uống rượu với hát nghêu ngao suốt ngày thôi. Cái đồ trời đánh ấy không muốn làm lụng gì cả!

Dưới bóng cây dâu có một nông phụ nước da nâu đang ngồi xếp bằng trên chiếu, trước mặt y để một cái bình tráng men xanh. Y chưa say đến mức của thể lấy bình rượu của y đi được. Y ngồi với thằng con trai, một đứa bé lên sáu, đi chân đất, mắt cũng đen láy y như bố nó, chỉ khác mỗi điểm là mắt bố nó lúc nào cũng như đang cười vì một ý nghĩ tinh nghịch ngấm ngầm nào đó.

Đó chính là tên Thổ mà Xexey đã tha chết vì thấy y trả lời rằng có biết đánh cờ. Về sau thực tế đã chứng tỏ rằng đấu cờ với y quả là chẳng bõ, nhưng có thể dùng y vào tất cả mọi việc trong nhà. Đặc biệt y có thể làm bếp rất giỏi. Cha y đã từng làm đầu bếp cho một basa [46] nào đó. Các mụ đàn bà rất thích y vì y bày cho họ cách nấu các món ăn Thổ Nhĩ Kỳ như pilaps, borec, malebi, xơbetec và đú đởn với y khá nhiều. Còn Xexey thích y vì y đã đẽo cho lão một cánh tay gỗ có đủ cả năm ngón. Nếu lão đeo găng tay vào, không ai còn dám bảo đó là tay gỗ nữa. Trước hết lão thử bắn cung. Lão sai người lấy trên trần nhà xuống một cái cung dài cũng bằng người lão vậy. Với bàn tay gỗ ấy lão đã giương được cung. Thế là từ đó lão cất nhắc tên Thổ lên làm tên đầu sai.

Hồi đó có một mụ vợ trẻ trung Hung vừa bị góa chồng, tên Thổ bèn đến sưởi ấm với chị ta; sau đó thì lấy làm vợ. Tất nhiên trước đó y phải cải đạo. Y đã trở thành một người Hung ngoan đạo như thể y đã sinh ra trên mảnh đất này vậy.

Vừa thoáng thấy cậu học sinh và mục sư, y đã đứng dậy vọng tay lại trước ngực theo cung cách Thổ. Y định cúi mình chào, nhưng lập tức y cảm thấy việc đó nhất định sẽ kết thúc bằng một cái ngã ngập trán, vì vậy y đành chỉ biểu thị lòng tôn kính bằng cách bước một bước loạng choạng về phía trước.

– Ê, Tulipan ơi! – Gergey lắc đầu nói – lúc nào chúng ta cũng say sưa thế này ư?

– Phải uống cậu ạ - Tulipan đứng đắn trả lời nhưng mắt vẫn ngời lên ánh tinh nghịch – Hai mưới lăm năm làm dân Thổ Nhĩ Kỳ không được uống[47] , bây giờ phải bù lại chỗ đó.

– Nhưng anh say thì ai sẽ nấu bữa trưa cho chúng ta?

– Vợ con nó sẽ nấu ạ - Và y búng ngón tay trở về phía mụ vợ - Nó nấu được cả món phó mát nữa đấy. Đó mới thực là món ngon tuyệt!

– Nhưng chúng ta thích món pilap[48] cơ.

– Nó nấu được cả món ấy nữa đấy ạ. Nó làm được đấy.

– Thế ông chủ nhà ta đâu?

– Ở Buđo. Có thư về, thế là gia đình ông chủ kéo nhau đi. Ông chủ được người ta cho một ngôi nhà. Tiểu thư xinh đẹp mà ngồi trong cái nhà ấy thì chẳng khác gì một bông hồng giữa vườn hoa xinh xắn.

Cậu học sinh quay sang phía mục sư:

– Nhỡ quân Thổ chiếm được kinh thành thì số phận họ sẽ ra sao?

– Hôhô!- Mục sư ngẩng phắt đầu lên – Trước tiên phải mất cả nước đã rồi mới mất thành Buđo. Vả lại chưa bao giờ kẻ thù chiếm được Buđo cả.

Thấy Gergey vẫn băn khoăn nhìn mình, ông tiếp:

– Đất nước do thần dân bảo vệ, còn thành Buđo do chính chúa trời phù hộ

Tulipan mở hết các cửa. Từ các phòng, mùi oải hương hăng hắc bốc ra, mục sư bước vào nhà. Mắt ông dừng lại ở những bức chân dung treo trên tường.

– Có lẽ đây là tôn ông Xexey? – Ông vừa hỏi vừa chỉ vào bức tranh vẽ một người đội mũ sắt

– Vâng – Gergey đáp- Bây giờ chỉ khác chỗ ông không như thế này nữa mà đã trắng trẻo hơn.

– Thế còn cái bà mắt hiếng này?

– Bà vợ đấy ạ. – chẳng hiểu lúc người ta vẽ bà ấy có hiếng không nhưng bây giờ thì không hiếng nữa.

– Chắc là một bà chua chát lắm.

– Không đâu ạ. Bà ấy dịu dàng vô cùng. Con đã quen chỉ gọi bà bằng mẹ

Cậu học sinh cảm thấy mình là chủ nhà bèn nhắc ghế mời mục sư ngồi và giới thiệu những đồ đạc lâu đời với một vẻ mặt sung sướng:

– Thầy hãy nhìn xem: chỗ này Vixo vẫn quen ngồi khi nàng khâu vá. Chân nàng để lên cái kỷ này đây. Đây là cửa sổ nàng vẫn thường đứng nhìn cảnh mặt trời lặn và những lúc đó đầu nàng in bóng lên bức tường kia kìa. Còn bức tranh này do nàng vẽ đấy. Cây liễu bên nấm mồ. Những con bướm là của con vẽ thêm vào. Rồi thầy có biết không, những lúc ngồi trên ghế, nàng vẫn quen ngồi như thế này này. Nàng chống tay thế này, cái đầu nghiêng về một bên, và cười tinh nghịch, tinh nghịch chưa từng thấy.

– Tốt, tốt – Mục sư mệt mỏi đáp - Nhưng này, con đi giục bữa trưa đi!

Buổi tối họ đi ngủ muộn.

Mục sư lấy cớ mình phải viết một vài bức thư nên không ngủ cùng một phòng với học trò. Cậu học sinh cũng lấy giấy và nghiên mực đặt bên cây nên trong phòng. Trước tiên cậu vẽ một bông hoa lưu ly[49] lên trang giấy, sau đó cậu mới viết cho người yêu biết ngôi nhà vắng chủ làm cậu ngạc nhiên đến như thế nào, cậu hỏi vì sao người ta không báo cho cậu biết việc dọn nhà và nếu người ta có báo thì bức thư chắc chắn đã bị thất lạc.

Thời đó, nước Hung chưa có bưu điện. Chỉ có những nhà quyền quý mới thư từ với nhau được. Ai muốn gửi thư từ Buđo đến Ơrecloc chẳng hạn, người đó phải có người chuyển thư riêng.

Sau khi viết xong bức thư, cơn buồn ngủ đè nặng lên mi mắt cậu học sinh, cậu ngả người lên ghế dài bọc da sói và ngủ thiếp đi.

Có lẽ cậu sẽ ngủ đến tận sáng bạch, nếu lúc rạng đông một con bò sữa không rống lên ngay dưới cửa sổ.

Điều đó đã xa lạ đối với cậu. Ở thành Sômôđơ cũng như ở thành Xiget và trong các dinh cơ khác của Torơc Balin, chẳng bao giờ lại có bò rống dưới cửa sổ của cậu. Lúc nào cũng có người hầu đánh thức cậu dậy cùng với các công tử Torơc, và khi họ ăn điểm tâm, mục sư đã chờ họ ở ngoài vườn cùng các thứ sách vở.

Cậu ngồi dậy và dụi mắt. Cậu chợt nhớ ra bài học hôm nay thật đặc biệt: phải cho hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ bay về cõi bồng lai.

Cậu đứng dậy và đến gõ cửa phòng bên cạnh:

– Thầy ơi! Ta đi được rồi.

Không có tiếng trả lời. Gian phòng bên tối om.

Cậu mở một cánh cửa chớp và cánh cửa sổ bằng kính mỏng.

Giường mục sư bỏ trống.

Trên bàn có mấy bức thư trăng trắng.

Gergey sửng sốt lầm bẩm:

– Quỷ quái gì thế này? Giường vẫn nguyên như mới trải.

Cậu vội vã ra khỏi phòng. Ngoài sân, mụ Tulipan mặc váy lót, chân không đang lùa lợn ra bãi.

– Mụ Tulipan ơi, mục sư đâu rồi?

– Cha đi rồi, từ lúc nửa đêm cơ, khi trăng còn chưa sáng cơ!

– Gianôt cũng đi cùng với cha rồi à?

– Không. Anh ta vẫn ở đây. Cha đi bộ một mình.

Cậu học sinh trở vào văn phòng, đầu óc bối rối. Cậu đã linh cảm thấy việc làm của mục sư. Cậu vội vã đi đến bàn.

Giữa mấy bức thư có một bức thư để ngỏ. Hàng đầu viết bằng những chữ rắn rỏi, đậm nét:

Gergey, con yêu quý!

Bức thư này là của cậu. Cậu cầm lên bước tới bên cửa sổ. Nét mực vẫn còn tươi trên trang giấy. Gergey đọc:

Nếu hôm nay con thú dữ đội vương miện đó trở về chầu âm phủ thì đó là sáng kiến và công trạng của con. Nhưng ý kiến của con cũng có phần nguy hiểm. Phần đó con hãy nhường thầy con ạ!

Con đang sống giữa tình thương dạt dào vào còn trẻ tuổi. Tính tháo vát, kiến thức và lòng can đảm của con có thể hữu ích nhiều cho đất nước.

Cạnh bức thư của thầy, con sẽ thấy một cái túi nhỏ, trong đó có một cái nhẫn Thổ Nhĩ Kỳ. Đó là vật báu độc nhất của thầy. Thầy đã để cho người mà thầy yêu mến nhất. Của con đấy, con ạ.

Và thầy để lại cho con cả thư trại của thầy nữa. Con hãy đọc sách nếu một ngày kia mây đen đã rút khỏi bầu trời Tổ quốc. Còn giờ đây, gươm dáo mới là thứ đáng đặt vào tay người Hung.

Con hãy trao binh khí của thầy cho tướng công Balin, bộ đá sưu tập của thầy cho Gianốt, bộ hoa sưu tập cho Pheri. Hãy cho mỗi chú một quyển sách trong thư trại của thầy làm kỷ niệm và bảo các chú ấy hãy cố gắng trở thành những tráng sĩ trung dũng như cha, nhưng đừng bao giờ đứng về phe dị giáo mà hãy cùng con gắng sức lập lại vương quyền của dân tộc. Ngoài ra thầy cũng có viết thư cho các chú ấy, và mong rằng những điều thầy viết sẽ còn lưu lại mãi mãi cũng như ba mảnh linh hồn của thầy đã chia cho cả ba con.

Lúc thầy đi con đang ngủ. Thầy hôn con.

Mục sư GABÔ

Gergey đứng ngây như phỗng đá, sững sờ nhìn bức thư.

Chết? Cậu bé mười lăm tuổi chưa hiểu nổi chữ đó. Cậu chỉ mới nghĩ đến cảnh tượng khoái mắt khi hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ bị tan xác thành muôn nghìn mảnh trong khói và lửa, và bay lên trong không trung trước mặt cậu.

Cậu đút cái túi đựng nhẫn và bức thư cho vào túi rồi bước ra ngoài. Cậu vội vã đi qua sân, đến chỗ vợ chồng Tulipan ở và gọi y, lúc đó đang đứng vươn vai dưới mái hiên, cậu nói bằng tiếng Thổ:

– Tulipan, bộ quần áo Thổ của anh có còn nữa không?

– Không ạ, bu nó đã phá ra may yếm và may áo cho các cháu rồi.

– Cái khăn tuy ban[50] .) của anh cũng không còn nữa à?

– Cái ấy bu nó cũng lấy may áo nốt rồi. Thật là một thứ vải mịn.

Cậu họ sinh bực bội, đi đi lại lại dưới mái hiên.

– Ta phải làm gì bây giờ? Anh hãy mách giùm ta xem nào. Hôm nay quân Thổ sẽ kéo qua trên đường cái quan. Hoàng đế cũng cùng đi với quân đội. Ta muốn được trông thấy bậc đế vương ấy.

– Hoàng đế ấy à?

– Ừ

– Cái đó thì có thể được lắm.

Mắt Gergey sáng lên:

– Thật ư? Làm thế nào mà xem được?

– Gần cạnh đường ở quãng này có một, cũng không phải một mà là hai hòn lèn đối diện nhau, cậu chỉ việc trèo lên đỉnh, nấp kín dưới cành cây là có thể thấy rõ cả đoàn quân.

– Thế thì anh mặc quần áo nhanh lên và đi với ta. Bảo vợ anh sắp cho một lẵng thức ăn và anh có thể xách cả bầu rượu theo nữa.

Nghe tiếng bầu rượu anh chàng Tulipan hoạt bát hẳn lên. Y xỏ vội quần áo và hớn hở gọi ra phía sân sau:

– Dulisơca, hằng nga của anh ơi, vào đây mau lên nào.

Mụ vợ đang cho gà vịt ăn, mụ vãi nốt chỗ tấm rồi quay vào:

– Anh muốn gì đấy?

– Cái bầu rượu, viên ngọc quý của anh ạ. Cho anh xin bầu rượu nào!

– Cho anh cái tấm sét nhà trời ấy thì có! Từ trước tới giờ chỉ buổi chiều anh mới nốc, giờ đã muốn bắt đầu từ lúc tinh mơ hay sao?

– Ấy ấy, con cừu non của anh ơi, viên kẹo Xtămbun của anh ơi, có phải anh lấy cho anh đâu mà cho cậu chủ đấy chứ.

– Cậu chủ có uống rượu đâu?

– Tôi không uống đâu.- Gergey lắc đầu cười. – nhưng chả là chúng tôi có việc phải đi đằng này và có lẽ sẽ còn ở lại đến chiều tối, tôi không muốn để Tulipan phải nhịn khát.

– Anh ấy cũng đi với cậu à? Đi đâu thế, hở cậu?

– Chúng tôi đi xem đoàn quân Thổ đây, thím Duli ạ. Hôm nay chúng nó kéo qua Metsec.

Mụ đàn bà sửng sốt:

– Đi xem quân Thổ ấy à? Cậu chủ bé bỏng ơi, cậu đừng có mà ra đấy!

– Nhất định phải đi chứ! Tôi cần phải xem một tí mới được.

– Ôi, cậu yêu quý, cậu sắp sửa đi vào chỗ nguy hiểm biết mấy. Cậu nghĩ vẩn vơ gì thế?

– Tôi đã bảo một là một, hai là hai – Gergey sốt ruột nói- Chúng tôi không xin lời khuyên can, chỉ xin rượu thôi.

Thấy cậu chủ đã giậm chân giậm cẳng, mụ chạy tọt vào nhà, nhưng lại quày quả trở ra, mặt sưng sỉa:

– Cậu muốn đi đâu thì cậu đi, con chả tiếc, con không ra lệnh cho cậu được. Nhưng Tulipan thì không được đi, con ra lệnh cho anh ấy đấy.

– Làm gì có chuyện ấy.- Tulipan đáp

– Anh phải ở nhà, hiểu chưa?

– Tulipan phải đi với tôi.- Gergey lại sốt ruột nói.

– Thức ăn thì anh người hầu của cậu đem đi cũng được. Thế người hầu để làm gì nếu không hầu hạ?

Bản thân gã gia nhân Gianốt cũng đang nghĩ như vậy. Và kia, anh đã khoác tay nải lên sau khi cho ngựa uống nước.

Tulipan đã bắt nọa được vẻ bồn chồn của mụ vợ nên y cố ý kéo dài câu chuyện:

– Tôi nhất định đi đấy, bu nó ạ! Tôi mà không đi thì cứ xin mù cả hai mắt. Ở nhà thì cũng phải khấn vái hết lời mới họa hoằn được bu nó cho ít rượu chứ quý hóa gì. Bu nó chẳng phải là bà vợ tốt.

Mụ vợ tái mặt:

– Quân Thổ mà trông thấy, chúng sẽ bắt anh đi mất.

– Thì đã sao?

– Anh nỡ bỏ hai đứa bé xinh xắn này lại đây, với cả tôi nữa ư? Ôi lạy chúa cứu thế!

– Nhưng một khi bu nó đã không cho tôi rượu thì còn ở nhà làm gì? Chưa kể hôm thứ năm vừa rồi bu nó còn đánh tôi nữa.

– Tôi sẽ cho, thầy nó ạ, muốn bao nhiêu cũng được, chỉ cần thầy nó đừng bỏ tôi mà đi!

Mụ đã bắt đầu sụt sịt.

– Thế thì được, bu nó đừng có quên lời đã hứa trước mặt cậu chủ đấy nhé. Tôi chỉ đưa cầu chủ đi rồi tôi về ngay. Nhưng phải có rượu cho tôi đấy nhé!

– Từ nay về sau lúc nào cũng có.

– Nếu bu nó cứ để yên cho tôi uống, tôi sẽ chẳng say đâu. Sở dĩ tôi hay say bí tỉ là vì tôi cứ sợ hôm sau bu nó sẽ không cho tôi uống nữa.

Mụ vợ nghe nói thế đã tạm yên lòng bèn đi sửa soạn thức ăn. Tuy vậy, khi đưa chồng ra đến cổng mụ vẫn sụt sịt và đứng trông theo với một vẻ đầy lo âu khiến anh chàng Tulipan sướng phồng cả người.

Gianốt đi theo họ đến chỗ rừng rậm, đến đó họ xuống ngựa. Gianốt dắt ba con ngựa về làng, còn họ tiếp tục đi bộ.

Hòn lèn ấy ngày nay vẫn đứng cạnh đường, cao chừng năm tầm người. Đứng trên đỉnh hòn lèn, có thể nhìn suốt con đường cái, đến tận chỗ cây lê dại, nơi mục sư đang nấp kín.

Tulipan bẻ một chùm cây rậm lá, ngụy trang quanh mỏm hòn lèn để hai người có thể nhìn thấy tất cả, nhưng đứng bên dưới, không ai có thể nghi họ ẩn nấp trên đó.

– Ta cắm cả một cành cây ra chỗ kia nữa, về đằng phía bắc ấy. - Gergey bảo.

– Để làm gì ạ?

– Để nếu xuntan đi qua phía ấy thì chúng ta có thể quay sang mà xem.

Lúc đó mặt trời vừa mọc. Sương còn ướt đẫm cánh rừng. Đàn chim sáo hót líu lo, bầy bìm bịp kêu ồ ồ. Đằng xa, về phía Pêts, những tên thám mã đầu tiên đã tung bụi trên đường.

Một đám bụi kéo dài dằng dặc xuống tận thành phố Pêts. Cuối cùng, từ trong đám bụi mù một lá cờ đỏ tươi màu ớt chin hiện ra trước mắt họ, rồi hai cái, nam cái và mỗi lúc một nhiều. Bên dưới và đằng sau từng cờ đó là những toán lính Arập cưỡi ngựa, đầu đội Tuyban cao như cái tháp. Những con ngựa thấp bé đến nỗi chân của một vài tên lính đã gần chạm xuống đất.

– Đây là tụi gurebac – Tulipan giải thích – tụi này bao giờ cũng đi đầu, chúng không phải dân thổ chính tông.

– Thế thì là dân nào?

– Dân Arập, Ba tư, Ai cập, đủ các loại ô hợp.

Bọn lính ấy quả có vẻ như thế thật. Ngay cả binh phục của chúng cũng không thống nhất. Có tên đội một cái mũ to tướng có chóp đồng lấp lánh, mũi của hắn không con nữa. Thằng này đã từng đến đất Hung.

Một tiểu đoàn khác theo sau gót chúng với một lá cờ trắng sọc xanh lá mạ. Đó là một đơn vị mặc quần xanh, da sạm nắng. Nét mặt chúng vẫn lộ vẻ phè phỡn của bữa chén tối hôm trước.

– Đây là tụi uluphejich – Tulipan nói - một bọn lính đánh thuê. Chúng làm cảnh binh trong trại quân. Lương thảo cũng do chúng hộ tống. Cậu có trông thấy cái tên bụng phệ mà trán bị giập kia không? Nó có những cái cúc đồng to tướng trên ngực áo ấy ...

– Có

– Tên gắn là Tuyno, tiếng Hung nghĩa là sếu. Nhưng người ta thường gọi hắn là lợn.

– Tại sao thế?

– Có lần con đã thấy nó ăn thịt nhím - và Tulipan nhổ một bãi nước bọt.

– Theo sau chúng là tiểu đoàn lính cờ vàng. Vũ khí của bọn này sáng loáng. Ngựa của viên aga [51] cũng hãnh diện đeo một tấm lá chắn vẩy cá bằng bạc ở trước ngực.

– Đây là tụi xiliđa. – Tulipan lại giải thích- Cũng là một bọn lính đánh thuê. Chà, bọn lưu manh đáng treo cổ! Tao đã từng lăn lộn với chúng mày hai năm trời!

Tiếp đó là bọn xpahi[52] cờ đỏ, đeo cung tên, võ quan của chúng mặc áo giáp sắt, đeo gươm cong, bản rộng. Sau đó đến bọn Tácta đội mũ nhọn, toàn những tên béo tốt, mặc áo da, ngồi trên yên gỗ.

– Một nghìn... hai nghìn ... năm nghìn... một vạn. – Gergey lẩm nhầm đếm.

Tulipan khoát tay nói:

– Cậu đếm làm gì cho mệt xác. Bọn này có thể đến vài vạn đứa.

– Cái dân mặt to bạnh, xấu xí quá.

– Đến dân Thổ cũng kinh tởm chúng. Chúng ăn cả thủ ngựa đấy.

– Thủ ngựa ấy à?

– Dù không có đủ cho tất cả chăng nữa, chúng cũng cứ để một cái lên bàn.

– Luộc hay thui?

– Giá mà luộc hay thui thì còn nói làm gì. Đằng này chúng cứ ăn sống mới gớm chứ. Những quân cẩu trệ này đến trẻ lọt lòng chúng cũng chẳng tha. Cậu nên biết chúng moi cả mật người.

– Đừng nói chuyện rùng rợn ấy nữa!

– Nhưng một khi đã có thật như vậy thì sao. Cậu nên biết, bọn chúng vẫn cho rằng nếu dùng mật người xát vào ức ngựa thì dù ngựa có mệt đến đâu cũng sẽ hồi sức lại.

Gergey rợn tóc gáy rụt đầu lại dưới mấy cành cây.

– Ta chẳng nhìn chúng nó nữa, bọn chúng nó là thú dữ chứ có phải người nữa đâu.

Nhưng Tulipan vẫn cứ tiếp tục theo dõi chúng. Độ mười lăm phút sau y lại lên tiếng.

– Bêi [53] Nisanji đã đến. Ông này thường viết tên của Padisa [54] lên các chiếu chỉ.

Gergey nhìn xuống. Cậu thấy một tên Thổ đầu cá trắm, ria dài, có vẻ oai vệ, ngồi đĩnh đạc trên mình con tuấn mã cộc đuôi, đi giữa đám lính.

Sau đó đến tên đeptađa là thượng thư bộ hộ [55] của triều đình Thổ, một tên Arập tóc đã nhuốm bạc, lưng còng. Đi sau hắn, giữa một đám lính khác là tên kaziátke mặc áo thụng dài màu vàng, đội mũ trắng có chỏm cao. Đó là tên chánh tòa án binh. Những tên tsanegia, tức là những tên lính hầu dọn bàn ăn, bưng thức ăn cho hoàng đế, và đội ngự lâm đi theo sau hắn. Người tụi này đã lấp lánh những vàng.

Tiếng quân nhạc Thổ Nhĩ Kỳ đã vọng đến. Giữa tiếng kèn đồng lanh lảnh và tiếng xập xèng của não bạt, một đoàn quân sặc sỡ hiện ra và tiếp tục trẩy đi. Đó là đội lính đi săn của nhà vua, bờm ngựa chủa chúng nhuộm đỏ và mỗi đứa đều mang một con con chim ưng trên vai.

Sau đội lính săn đến bầy ngựa giống của hoàng đế. Những con tuần mã rất hăng, biết khiêu vũ; một vài con đã thắng sẵn yên cương. Bọn lính ngự lâm và ionisa dắt đoàn ngựa đi.

Đằng sau bọn mã phu đó, những lá cờ đuôi ngựa phấp phới trên đường: ba trăm tên kaputski, tất cả đều đội mũ trắng viền kim tuyến. Chúng là lính thị vệ của xuntan .

Qua đám bụi mù, một đoàn dài lính ionisa thấp thoáng trên đường. Chẳng bảo lâu đã thấy rừng mũ trắng của bọn lính điểm màu đỏ của mũ võ quan, xen lẫn binh phục màu xanh .

– Xuntan còn xa nữa không? – Gergey hỏi.

– Chắc còn xa lắm.- Tulipan đáp – bọn ionisa ít nhất cũng đến hàng vạn. Sau đó còn đến bọn lính cẩm vệ và đủ các thứ triều thần khác nữa.

– Vậy ta lui ra sau nhấm nháp cái gì đã.

– Hòn lèn che khuất giữa họ và đoàn quân ở phía Nam nhưng trên đoạn đường dốc đổ về hướng bắc, họ vẫn có thể thấy bạt ngàn lính tráng đang trẩy xuống thung lũng.

– Ta muốn ngủ một giấc nữa cũng được. –Tulipan đưa ý kiến và mở cái đẫy ra.

Từ trong đẫy, một cái xích xủng xoảng rơi xuống.

– Cái gì thế này? – Gergey ngạc nhiên hỏi.

– Đây là những người bạn thân của con đấy. Không có nó chẳng bao giờ con bước chân ra khỏi làng đâu.

Thấy cậu học sinh vẫn ngớ người nhìn y tỏ vẻ không hiểu, y tiếp:

– Đây là cái xích của con. Mỗi khi ra khỏi làng con lại lồng vào một bên chân. Như vậy con không sợ bọn Thổ nữa, vì bọn chúng sẽ không bắt mà còn giải thoát cho con. Đến tối con lại tự mở xích trốn về. Bây giờ đã đến lúc nên đeo xích vào. Chìa khóa của nó đây, cậu hãy bỏ vào túi. Nhỡ có việc gì xảy ra, ta sẽ khai là gia nhân của Tơrơc Balin, con là tù binh, cậu là học sinh. Tướng công Balin thuộc phái liên kết với Thổ Nhĩ Kỳ nên chắc chúng sẽ không làm ngặt đâu. Rồi tối đến, con sẽ cứu cậu ra và chúng ta cùng trốn về.

– Anh mưu trí thật!

– Con cũng nghĩ vậy đấy! Những lúc tỉnh rượu con còn cao mưu hơn cả bu chúng nó nữa cơ.

Bánh mì mới nướng, giò lợn hấp và thịt mỡ ướp cùng một ít ớt xào lần lượt được lôi ra khỏi đẫy. Cậu học sinh ăn thịt giò hấp còn Tulipan vớ lấy tảng thịt mỡ ướp, rắc muối và đặt ớt xào lên.

– Giá tụi này mà trông thấy! – Y nói và hất đầu ra hiệu.

– Thì sao?

– Người Thổ uống được rượu vang, nhưng thịt mỡ thì họ kinh tởm như ta tởm thịt chuột ấy.

Gergey cười. Tulipan rướn lông mày lên và tiếp:

– Nhưng chúng nó đâu có biết thịt mỡ ướp kẹp với ớt xào là một món ăn thần tiên đến thế nào! Con cho là Môhamét cũng chưa hề được nếm món ăn này.

– Thế làm dân Hung thích hơn làm dân Thổ à?

– Kẻ nào không thích làm dân Hung là ngốc!

Y vuốt bộ ria đen, mềm như tơ và bưng bầu rượu lên tu. Y chia cho cậu học sinh nhưng cậu lắc đầu:

– Có lẽ để chốc nữa hẵng.

Cậu thò tay vào túi áo và lôi cái túi nhỏ ra:

– Tulipan, anh có biết cái nhẫn này không?

– Không. Nhưng con thấy nó đáng giá bằng cả một con ngựa. Những hạt ti ti này là cái gì đây? Kim cương à?

– Kim cương đấy.

– Vậy thì nên nhìn. Con nghe nhiều người đồn là nhìn vào kim cương thì mắt sẽ sáng ra.

– Anh có đọc được chữ này không?

– Sao lại không! Con đã từng là ionisa. Con đã học hết trường huấn luyện ionisa.

Và y đọc:

– Ha massallah la hakk ve la kuvvet il a bilah el ah el azim. Tiếng Hung nghĩa là không có chân lý và sức mạnh nào ngoài Chúa Trời thâm nghiêm.

Y lại gật đầu:

– Đúng thế thật. Nếu Chúa Trời không muốn, con đã không thể trở thành người Hung.

Họ im lặng suy nghĩ. Tulipan lại lên tiếng:

– Rồi cậu sẽ thấy xuntan, thực là một con người cương nghị. Quần thần của ngài lòe loẹt nhưng bản thân ngài chỉ mặc triều phục mỗi khi có lễ lạt hoặc khi tiếp khách. Sau xuntan sẽ đến một rừng cờ lớn, phần nhiều đều là cờ đuôi ngựa. Sau nữa là một trăm lính kèn. Chúng đeo kèn bằng dây chuyền vàng đấy cậu ạ. Sau toán lính kèn đến hai trăm cái trống con, một trăm trống đại và hai trăm não bạt, một trăm xập xoèng và tiêu.

– Chắc tai của xuntan phải tốt lắm mới chịu được cái mớ tạp âm đó suốt ngày.

– Cái âm nhạc ấy thì kinh khủng thật, chỉ khi nào đoàn quân dừng lại nghỉ chúng mới im lặng. Nhưng cái đó cũng cần cho quân Thổ, đặc biệt là khi lâm trận. Nếu không trống khống kèn thì quân Thổ sẽ chẳng đánh đấm gì cả.

– Này, có đúng là chúng nó đào tạo bọn ionisa từ lũ trẻ gia tô giáo không?

– Chả đúng đâu. Có điều quả thật là những đứa trẻ bị cướp về đã trở thành những tên ionisa cừ khôi nhất. Cái bọn không cha không mẹ ấy coi việc ngã xuống giữa trận tiền là vinh dự.

– Hết quân lính sẽ đến cái gì nữa?

– Một bầy khố rách áo ôm. Sau nữa là bọn làm xiếc đi trên dây, bọn làm trò ảo thuật, bọn thầy bói và bọn buôn lậu, những tên rình đón chiến lợi phẩm và buôn bán đủ các thứ tạp nhạp. Rồi cậu còn thấy rất nhiều thùng đựng nước nữa cơ; ít nhất cũng phải năm trăm lạc đà chở nước.

– Thế là hết à?

– Chưa. Sau đó còn đến hàng trăm đoàn xigan ốm đói cùng đàn chó hoang. Bọn này sống bằng đồ thừa mứa. Nhưng chỉ ngày mai hoặc ngày kia bọn chúng mới tới đây.

– Và sau nữa?

Tulipan nhún vai:

– Quạ.

–?

– Đủ các loại: diều hâu, quạ đen, quạ khoang. Sau các đoàn quân bao giờ trên trời cũng có cả một bầy đen ngòm. Đôi khi còn đông hơn cả người.

Mặt trời buổi trưa chiếu nóng bức. Cậu học sinh cởi áo ngoài ra. Họ lại nhoi lên đỉnh hòn lèn, rúc vào giữa đám cành lá, nhìn lên những tên ionisa mũ trắng đang trẩy qua bên dưới.

Tulipan điểm tên nhiều đứa trong bọn chúng.

– Cái thằng đen đen này cùng học với con trong trường đấy. Ngực nó bị một nhát đâm, bây giờ vẫn còn cái hõm to và sâu đến nỗi nắm tay một đứa bé có thể nhét lọt vào đấy. Còn cái thằng mồ hôi mồ kê nhễ nhại, vừa trật tuyban xuống kia kìa, ít nhất nó cũng đã giết hàng trăm mạng trong cuộc chiến tranh Batư. Trên người nó chưa có vết thương nào, chả biết từ đó tới nay nó đã bị chưa? Còn cái thằng gầy gầy õng ẹo kia kìa: nó là một tên phóng phi tiêu cừ khôi đấy. Cách hăm lăm bước nó đã có thể phóng ngập kiếm vào ngực địch thủ rồi. Tên nó là Chopken. Ngoài nó ra còn nhiều thằng như thế. Trong trường ionisa có một gò đất ngập cỏ. Chúng nó tập phóng kiếm ở đó. Có đứa tập phóng đến vài nghìn lần trong một ngày.

– Còn tên da đen kia?

– Ơ này, mày cũng còn sống đấy ư, hở Kétsơkin già?! Nó mới thật là tay bơi cự phách. Ngậm gươm vào mồm, thế là nó vượt qua sông, dù sông rộng đến mấy nó cũng vượt qua như thường.

– Chuyện đó thì người Hung cũng vẫn làm luôn.

– Có thể. Duy thằng này không hề mệt. Nó có thể lặn xuống mò đồng tiền ở dưới đáy nước lên. Xuntan đã có lần giải trí với nó bên bờ sông Đuno đấy. Ngài ném tiền vàng xuống sông và bao nhiêu đứa đã nhảy theo, nhưng thằng này mò được nhiều nhất. Ơ này, thằng già Kalen! Cái đứa mũi khoằm, tay chân hộ pháp kia kìa! Cậu có thấy thanh mã tấu rộng bản, bao nâu nâu đeo bên sườn hắn không? Hai mươi lăm bảng[56] đấy nhé! Trong trận Bengrat, với thanh mã tấu ấy nó đã bổ một nhát vào đầu một người lính Hung mạnh đến nỗi chẳng những đầu anh ta mà cả đầu con ngựa của anh ta nữa cũng bị đứt phăng. Thế mà cả hai đều bọc sắt đấy nhé!

– Và hẳn là lúc đó anh lính Hung đã xuống ngựa nhặt đầu của mình lên.

– Quả thật chuyện ấy thì con không thấy, con chỉ nghe nói thôi. – Tulipan thanh minh.

Bỗng nhiên y giật thót người.

– Con nằm mơ chăng? Yumusac.

Mà thật, tên ionisa mắt chột, người Arập, mặt cau có, đang tiến bước về phía họ trên mình một con ngựa chiến thấp, ức nở. Trang phục của hắn sang trọng hơn của những tên khác. Một cái lông đà điểu to tướng phất phơ trên cái mũ trắng có chỏm cao của hắn.

– Nó thật, Trời ạ! – Gergey cũng sửng sốt cả người.

– Thế sao người ta bảo ông mục sư đã treo cổ nó?

– Ta cũng được biết như thế.

– Mục sư không nói về chuyện đó à?

– Không.

– Thật không thể hiểu được. – Tulipan ngây người nhìn theo tên ionisa.

Sau đó hai con người ngạc nhiên ấy liếc mắt nhìn nhau dường như mỗi người đều chờ đợi một sự giải thích của người kia, nhưng họ đều im lặng.

Khoảng năm phút sau, cậu học sinh mới lên tiếng:

– Nói thật đi, Tulipan, anh không muốn trở lại với chúng nó ư?

– Không đời nào. – Tulipan trả lời một cách dứt khoát – Dù chưa vợ chưa con gì cũng không. Huống hồ vợ con là một mụ đàn bà tốt, còn hai đứa con của con thì dù có đổi lấy tất cả châu báu của Côngxtăngtinốp con cũng không đổi. Thằng nhỏ rất kháu. Còn thằng lớn thì thông minh đến nỗi một ông giáo chủ cũng chưa chắc đã nhiều mưu trí hơn. Hôm nọ nó vừa hỏi con – nó hỏi chứ: “Tại sao ngựa không có sừng hả bố?”.

– Họa có người Tácta mới biết! – Gergey bật cười.

Họ không nói gì nữa. Cậu học sinh quan sát đoàn ionisa lũ lượt kéo qua vô tận trên con đường núi với nét mặt mỗi lúc một nghiêm nghị hơn.

Không gian đã trở thành một biển bụi. Tiếng lách cách của binh khí, tiếng rồn rập của vó ngựa khiến người ta ù tai choáng óc, thế mà thỉnh thoảng một toán quân nhạc còn réo vang lên trong khúc ngoặt dưới thung lũng.

Cậu học sinh bỗng ngửng phắt đầu lên:

– Tulipan này, ngần này người đến đây hẳn không phải là vô cớ.

– Vô cớ thì người ta chẳng bao giờ đi.

– Bọn này muốn chiếm Buđo đây!

– Có thể lắm. – Tulipan thờ ơ đáp.

Cậu học sinh tái mặt nhìn y và hỏi:

– Nhỡ tự dưng xuntan bị chết giữa đường thì sao?

– Ngài không chết đâu.

– Nhưng nếu nhỡ...

Tulipan nhún vai nói:

– Bao giờ ngài cũng đem các hoàng tử đi theo.

– Vậy ông ta là con rồng ba đầu sáu tay.

– Cậu bảo gì cơ?

Đáng lẽ trả lời, Gergey lại hỏi:

– Anh nghĩ thế nào, chúng nó đi từ đây đến Buđo mất mấy ngày?

– Nếu trời mưa, chúng nó sẽ dừng lại vài ba ngày, cũng có khi hàng tuần.

– Nhưng nếu không mưa?

– Nắng quá chúng nó cũng nghỉ.

Cậu học sinh bồn chồn gãi cổ.

– Vậy thì ta có thể vượt trước chúng nó.

– Cậu bảo gì ạ?

– Ta bảo là nếu bọn này đi Buđo thì hoặc là ta phải đem gia quyến Xexey về đây, hoặc ta phải ở đó bên cạnh họ.

Tiếng ầm ầm của đoàn quân mới tới át hẳn lời họ. Đội ngũ dài dằng dặc của bọn ionisa đã qua hết và đến lượt một đoàn quân cờ vàng, mũ cắm lông đà điểu, trang phục rực rỡ. Một tên hộ pháp tuổi đã trung tuần, dáng dấp đường bệ, cao vượt hẳn đoàn quân. Quân lính mang hai lá cờ trên ngọn có chùm đuôi ngựa dài màu đỏ đi phía trước, cán cờ mạ vàng lấp lánh.

– Đây là xuntan! – Gergey rùng mình thốt lên.

– Không phải đâu. – Tulipan phẩy tay – Đây chỉ là aga của bọn ionisa. Những người lòe loẹt xung quanh ông ta toàn là iaia-basi.

– Iaia-basi là cái quái gì?

– Võ quan ionisa.

Một đội quân rực rỡ tiếp theo giữa những hàng kích cán mạ vàng. Hai người trẻ tuổi nét mặt bình thản cưỡi ngựa đi ở giữa, cả hai con ngựa đều màu xám.

– Các hoàng tử của xuntan đấy – Tulipan giải thích với một vẻ kính cẩn – Môhamét và Xelim.

Nhưng liền sau đó y lại nhún vai:

– Quỷ tha ma bắt chúng nó đi!

Cả hai hoàng tử đều rám nắng, họ không giống nhau nhưng có vẻ hợp nhau.

– Ơ này, iaia-ôclu Môhamét đi kia kìa!

– Viên pasa tiếng tăm lừng lẫy ấy à?

– Vâng.

Viên pasa râu xám, ánh mắt đường bệ, đi đằng sau các hoàng tử. Phía trước lão, quân lính vác bảy lá cờ trên ngọn có chùm đuôi ngựa. Đầu lão đội một cái tuyban trắng xếp không biết bao nhiêu lớp.

– Ông này là bố thằng Yumusac đấy.

– Vô lý.

– Nhưng mà thật đấy. Lúc nãy một đứa con trai khác của lão cũng vừa đi qua, bêi Arơxơlan.

– Thế Yumusac là các tên gì?

Một cái tên thộn.

Tulipan trả lời và buồn tình rứt một cọng cỏ đưa vào mồm nhấm.

Một đội quân mang chùy vàng và bạc, đội tuyban cao phát khiếp, đi tiếp đến. Cậu học sinh run rẩy, cậu cảm thấy xuntan sắp đến, cậu khấn:

– Lạy Đức Chúa vạn linh vạn ứng của dân Hung, hãy phù hộ chúng con!

Vô vàn binh khí bằng vàng bằng bạc và những bộ triều phục sặc sỡ, lấp lánh nhấp nhô trước mắt cậu. Cậu phải đưa tay lên che mắt để nhìn rõ hơn.

Tulipan hích vào sườn cậu:

– Cậu nhìn kia kìa – giọng của y run run – ngài đã đến kia.

– Người nào?

– Người có một đạo sĩ đang múa trước mặt ấy.

Đó là một người mặc áo bào màu xám giản dị, cưỡi ngựa đi một mình một hàng. Trước mặt ông ta, một đạo sĩ Hồi giáo đang vừa đi vừa xoay tròn với một tốc độ đều đặn. Đầu đạo sĩ đội một cái mũ bằng lông lạc đà cao đến một cẳng tay rưỡi. Hai tay hắn dang ra, một bàn tay chỉ thiên, một bàn tay chỉ địa. Váy hắn xòe ra như một cái nơm.

– Đạo sĩ quay – Tulipan giải thích.

– Thế mà hắng và con ngựa không bị chóng mặt?

– Cả hai đều đã quen.

Con ngựa không lúc nào bị vướng chân. Sáu đạo sĩ khác mặc váy trắng đi hai bên để chờ đến lượt thay người đang quay.

– Bảy đạo sĩ này cứ quay tròn như thế trước mặc xuntan từ Côngxtăngtinốp đến Buđo – Tulipan nói như hét vào tai cậu học sinh kìa vì âm thanh hỗn loạn của các thứ kèn, trống, thanh la, não bạt làm họ không thể hiểu nhau bằng cách nào khác nữa.

Xuntan cưỡi một con ngựa Arập thuần giống, tuyệt đẹp. Đằng sau xuntan có hai tên da đen cởi trần vác lọng lông công che cho bậc thiên tử khỏi bị ánh mặt trời thiêu đốt. Tuy nhiên, ở khúc ngoặt trong thung lũng, không trung đã mù mịt và hoàng thượng cũng phải hít bụi như tên lính rách rưởi nhất của ngài mà thôi.

Khi xuntan đi qua dưới hòn lèn, ta có thể thấy thêm hắng mặc áo chẽn bằng vóc đỏ và cái quần ống thụng thắt chẽn ở cổ chân cũng thế. Cái khăn tuyban của hắn màu xanh lá cây. Mặt hắn gầy, má hóp. Dưới cái mũi hẹp, dài, gần như quặp xuống là một bộ ria lưa thưa đã lốm đốm bạc cũng như bộ râu xén ngắn, loăn xoăn ở dưới cằm. Mắt hắn là đôi mắt ốc nhồi.

Gergey đang muốn nhìn kỹ hơn nữa thì bỗng ầm! Một tiếng nổ rung chuyển cả trời đất. Hòn lèn rung lên dưới người họ.

Những con ngựa đứng khựng cả lại. Âm nhạc đứt khúc. Một sự nhốn nháu hoảng loạn. Bụi, đá cuội, những mẩu tay, chân, binh khí và máu từ trên trời rơi xuống như mưa.

Đoàn quân ở phía thung lũng kêu la, nhốn nháo.

– Chết rồi! – Gergey kêu lên và đập hai bàn tay vào nhau. Cậu giương cặp mắt hốt hoảng nhìn trừng trừng xuống thung lũng.

Trong thung lũng, một cột khói đen bốc lên đến tận những đám mấy, mùi thuốc súng khét lẹt sặc sụa cả không trung.

– Chuyện gì thế? – Tulipan khiếp đảm hỏi.

– Chuyện viên tổng binh ionisa không phải là vua xuntan. – Cậu học sinh trả lời, đầu cúi gục xuống.

* * *

Tiếp sau tiếng nổ là một phút yên lặng choáng váng.

Rồi ngàn vạn tiếng kêu thét, chửi rủa ầm ĩ nổi lên. Đoàn quân nhốn nháo như một tổ kiến bị châm chọc. Tất cả đều chen nhau đến chỗ cột lửa vừa bốc lên.

Ở đó ngổn ngang xác chết và những tên bị thương.

Cả những đứa không ở gần đó lắm cũng hoảng hồn bạt vía. Chúng không hiểu vừa rồi là tiếng gầm của một khẩu thần công mai phục hay chỉ là một xe thuốc súng bị nổ giữa đường.

Nhưng bọn ionisa thì đã biết có kẻ chôn mìn đánh chúng. Chúng ùa vào rừng như một đàn ong bị trêu chọc đi tìm kẻ thù.

Chúng không tìm thấy ai khác ngoài ông mục sư, cậu học sinh và Tulipan. Mục sư đã bất tỉnh nhân sự, máu sùi thành bọt trên môi; quần áo ông dính đầy vụn gỗ mục. Tiếng nổ đã quật đổ cây lê dại và quăng ông ra khỏi hốc cây.

Xuntan ra lệnh đưa ba người bị bắt đến trước mặt hắn.

Hắn xuống ngựa. Quân lính bê đến một cái trống đồng làm ghế ngồi. Một tên quan hầu trải cái áo choàng bằng lụa xanh của y lên làm đệm.

Nhưng xuntan không ngồi. Hắn nhìn Tulipan và hỏi

– Chúng mày là ai?

Qua mặt vũi và qua cái xích ở chân Tulipan, xuntan đã nhận ra đó là một tù binh Thổ. Tulipan quỳ xuống trả lời:

– Muôn tâu Đức cha của mọi tín đồ chân giáo, bệ hạ cũng có thể thấy xiềng xích trên chân con đây: con là nô lệ. Đáng lẽ con cũng là ionisa. Tên con là Tulipan.

– Thế thằng nhãi này?

Cậu học sinh sững sờ cả người, cứ đứng đực ra mà nhìn con người có cặp mắt ốc nhồi, mặt bôi son, mũi bò tót, chúa tể của bao nhiêu triệu người, kẻ đáng lẽ đã phải bay lên xứ bồng lai Thổ Nhĩ Kỳ từ lúc nãy.

– Bẩm, con nuôi của Tơrơc Balin đấy ạ - Tulipan đáp.

– Của con chó Enhinhghi[57] ) ấy à?

– Tâu hoàng thượng, vâng ạ.

Xuntan nhìn sang ông mục sư:

– Và người này?

Hai tên ionisa phải xốc nách mới giữ được mục sư. Đầu ông rũ xuống, máu chảy từ mồm xuống đầy ngực. Không thể biết ông chỉ ngất đi hay đã chết.

Tulipan nhìn sang ông mục sư.

Một tên trưởng quan từ phía sau túm lấy tóc của ông và kéo đầu lên để Tulipan nhìn được rõ hơn.

Máu từ cằm ông nhỏ giọt xuống, ngực ông phập phồng.

– Con không biết. – Tulipan trả lời.

– Thằng học sinh cũng không biết à?

Gergey lắc đầu.

Xuntan nhìn cậu rồi lại quay sang hỏi Tulipan:

– Vụ nổ gì lúc nãy thế? Chúng nó muốn giết ta à?

– Muôn tâu hoàng thượng, con với cậu học sinh này đi hái nấm ở gần đây. Chúng con nghe tiếng quân nhạc, thế là chúng con vội lại xem. Con đây, hạt bụi không xứng đáng dưới chân hoàng thượng, con chỉ chờ hoàng thượng đi qua để kể lên xin được giải thoát.

– Nghĩa là mày không biết gì hết?

– Xin quỷ thần chứng giám cho con.

– Cởi trói cho nó. – Xuntan ra lệnh – Lấy xích của nó xích vào chân thằng học sinh.

Hắn nhìn sang người mục sư nói tiếp:

– Còn con chó này thì hãy đưa đến cho các ngự y chữa chạy. Ta muốn nghe lời khai của nó.

Sau đó xuntan lại lên ngựa, các hoàng tử đến bên cạnh hắn, cùng đám võ quan và bọn lính ngự lâm hộ tống hắn đến nơi xảy ra vụ nổ.

Trong khi bọn Thổ tra xích vào chân mình, cậu học sinh trông thấy chúng nó đặt mục sư nằm ngửa trên mặt đất và lấy nước dội lên mặt, lên ngực ông. Chúng nó rửa sạch máu trên người ông. Một tên thổ nghiêm nghị, mặc áo choàng màu tro, chốc chốc lại kéo mí mắt của ông lên xem xét.

Chúng nó xích xong chân cậu và giải đến chỗ nhốt tù binh. Cậu thiếu niên tái nhợt và đờ đẫn.

Mười lăm phút sau Tulipan cũng tới. Y mặc quần áo xanh, đội mũ trắng, đi ủng đỏ cũng như bọn ionisa. Y nắm tay dứ dứ về phía cậu học sinh và giận dữ thét vào mặt cậu:

– Phen này mày lọt vào tay tao rồi nhé, đồ chó tà giáo!

Và y đẩy tên ionisa đang đứng cạnh Gergey đi chỗ khác.

– Thằng này là nô lệ của tớ! Từ trước đến giờ tớ là nô lệ của nó, bây giờ nó là của tớ. Ala vĩ đại thật công bằng.

Tên ionisa kia gật đầu tán đồng và nhường cho Tulipan đứng cạnh Gergey.

Cậu tái mặt nhìn Tulipan, y đã thật sự thay lòng đổi dạ rồi chăng?

Chưa đầy hai phút sau. Tulipan ngầm ra hiệu bảo cậu đừng lo.

* * *

Gergey bị giải đi giữa một đám trẻ con nô lệ mệt mỏi và bụi bặm. Cạnh họ có một hàng ionisa đi áp giải. Sau lưng họ là những xe chở súng thần công lăn ầm ầm trên đường. Có một khẩu to ghê gớm do năm chục đôi bò đực kéo. Đội pháo thủ mặc quần áo đỏ, khoác áo choàng ngắn đi hộ tống.

Với cái nóng như thiêu như đốt, mặt trời hành hạ cả đoàn quân cũng như đám nô lệ. Bụi trắng trên đường cũng nóng bỏng. Một đứa bé lên tám, cứ đi bộ mươi bước lại rên rỉ:

– Uống nước! Nước...

Gergey rầu rĩ bảo Tulipan:

– Cho nó uống với.

– Không có nước. – Tulipan trả lời bằng tiếng Hung – Cái bình để quên ở đằng ấy mất rồi.

– Nghe không chú bé, không có nước. – Gergey ngoái ra sau bảo thằng bé – Nếu có thì chúng ta đã sẵn lòng cho chú rồi. Cố chịu đến tối vậy.

Hai tay cậu phải thay đổi nhau nâng cái xích lên cho dễ bước, nhưng sức nặng của cái xích mỗi lúc một lớn. Đến lúc xẩm tối, cậu đã cảm thấy như phải đeo hàng tạ trên người.

Bầy trẻ con lúc đó đã được ngồi trên các xe súng và trên lưng lạc đà. Bọn pháo thủ đã nhặt chúng lên vì chúng mệt mỏi quá, cứ vấp ngã dúi dụi.

– Còn xa chỗ nghỉ nữa không? – Gergey hỏi tên lính rách rưới đi bên phải.

– Tên lính trố mắt lên khi hắn nghe Gergey hỏi bằng tiếng Thổ. Hắn đáp cộc lốc:

– Không.

Đó là một tên Thổ khổng lồ, tuổi còn trẻ, mặt tròn. Hắn mặc một cái áo cộc tay bằng da đã rách mướp, hai cánh tay trần trụi thò ra ngoài. Thật là những cánh tay hộ pháp! Người khác mà có được bộ đùi như đôi cánh tay này thì cũng đã thích lắm rồi. Khí giới của hắn là hai thanh gươm cong giắt ở thắt lưng. Một cái cán bằng xương nai, cái kia cán bằng xương ống chân bò, một đầu vẫn còn nguyên hai cái u như lúc tạo hóa sinh ra. Nhưng vũ khí chính của hắn là cái giáo dài, mũi dã gỉ, mà hắn vác trên vai. Hắn thuộc bọn lính tạp ngũ, những kẻ ra đi chỉ vì chiến lợi phẩm. Tất cả mọi người đều có quyền sai bảo chúng, nhưng tuân lệnh thì chúng chỉ tuân lệnh chừng nào mà tay nải của chúng chưa được nhồi chặt ních. Cái tay nải của thằng này rất to và còn lép kẹp. Cái tay nải lủng lẳng trên lưng hắn và đó cũng là một vật do hắn tự làm lấy. Cả lông và đầu của con bò đực xưa kia cũng vẫn còn trên tay nải. Cái dấu in hình một vòng tròn chia tư, to bằng bàn tay.

– Mày là dân Thổ à? – Hắn hỏi.

– Không. – Cậu học sinh kiêu hãnh đáp – Ta không có dính dáng gì đến lũ người đi cướp bóc cả.

Tên không lồ hoặc không hiểu lời nói châm chọc, hoặc không thuộc loại nhạy cảm, hắn cứ bước những bước dài, đều đặn.

Cậu học sinh lúc đó mới đưa mắt nhìn hắn từ đầu đến chân. Mắt cậu nhìn chòng chọc vào đôi bốt của hắn. Đôi bốt đã mòn, há cả mõm. Bụi trắng trên đường cứ chui tuồn tuột vào chỗ đó, để rồi lại bắn vọt ra ở lỗ thủng đằng sau.

– Mày có biết đọc không? – Một lúc sau tên Thổ lại hỏi.

– Có.

– Viết mày cũng biết à?

– Cả viết nữa.

– Thế mà mày không muốn làm dân Thổ?

– Không.

– Hoài của. – Tên Thổ lắc đầu.

– Tại sao?

– Pasa Xôliman trước kia cũng là người Hung đấy. Ông ta biết đọc, biết viết, bây giờ là pasa.

– Và đánh lại tổ quốc mình.

– Ông ấy đánh nhau vì đức tin chân chính.

– Nếu những điều do bọn giáo sĩ của chúng mày truyền bá là giáo lý chân chính đối với ông ta thì ông ta cứ việc đi đánh nhau ở nơi khác có được không?

– Ala muốn nơi nào, ông ấy đánh nhau ở nơi ấy.

Họ không nói gì hơn nữa, Tulipan liếc mắt ra hiệu bảo Gergey im lặng. Tên khổng lồ vừa suy nghĩ vừa tiếp tục giẫm bụi bắ vọt ra khỏi đôi bốt.

* * *

Đêm đã xuống. Những ngôi sao nhấp nháy hiện ra trên bầu trời. Đứng ở chỗ con đường vòng lên đồi, người ta thấy khoảng sẫm đen của cánh đồng cũng chẳng khác gì một khoảng trời rắc đầy sao đỏ, trong số đó có năm ngôi lớn ở đường viền phía đông sáng hơn hẳn những ngôi khác.

– Đến nơi rồi. – Tên khổng lồ nói.

Tuy thế chúng cũng còn phải lên đồi xuống dốc độ mười lăm phút nữa.

Không cần tốn công tìm kiếm lâu la, đội quân nào cũng tìm thấy ngay chỗ ở của mình, người lính nào cũng tìm thấy ngay cái lều của mình. Những ngôi sao đỏ là những đống lửa trú quân, cạnh đó thịt cừu ướp tỏi đang bốc hơi. Năm ngôi sao đỏ lớn nhất là bốn cây đuốc nhựa khổng lồ trước trướng của xuntan và quả cầu to bằng vàng có hình mặt trăng lấp lánh trên trướng ngự.

Đến cuối một đám ruộng hướng dương, tên chưởng cơ pháo binh thổi hai hồi vào cái kèn của hắn. Tất cả đứng lại.

Ở đó những cái lều dựng thành hình chữ U. Đám tù binh được dẫn vào lòng của cái chữ U đó. Tên khổng lồ đưa mũi đánh hơi về phía đám hướng dương và đi vào đó sục sạo. Cậu học sinh lả người xuống cỏ.

Bọn lính đi đi lại lại, làm ầm ĩ xung quanh. Một vài tên Thổ mở những bọc đồ, một số khác chen chúc nhau quanh cái chảo to. Cả trại quân là một cảnh hỗn độn, náo nhiệt.

Gergey tìm Tulipan, nhưng cậu chỉ trông thấy y có một thoáng khi một tên ionisa nói gì đó với y. Tulipan nhún vai và đi theo tên ionisa, qua bên cạnh cái lều màu đỏ sẫm. Chắc hẳn bọn chúng đã dành chỗ cho y trong một cái lều nào đó giữa đám ionisa.

Nhưng nếu y bị gọi đi vì chúng đã nghi ngờ khi thấy y cứ muốn ở cạnh đám tù binh thì sao? Nếu thế thì y không thể nào quay lại được nữa; cả hai sẽ chịu làm tù binh mãi mãi.

Ý nghĩ đó như một tảng băng trườn dọc lưng cậu.

Tất cả bọn lính gác đều được thay phiên. Bọn lính hành doanh đến thay thế chúng. Toàn mặt lạ, những thằng chẳng mảy may chú ý gì đến cậu cả.

Lúc đó bầy lạc đà chở nước cũng đã đến.

– Nước đây! Nước đây! – Tiếng gọi của bọn lính chở nước vang lên khắp nơi.

– Quân Thổ tranh nhau đem chậu đất, tù và, mũ, cốc ra hứng nước sông Đuno.

Gergey cũng khát, cậu ấn lõm cái mũ dạ và chìa ra dưới vòi nước của tên lính quản lạc đà.

Nước nóng hâm hẩm và cũng chẳng sạch sẽ gì, tuy vậy cậu vẫn uống ừng ực. Cậu bỗng nhớ đến thằng bé khóc đòi nước suốt dọc đường. Cậu nhìn quanh. Cậu thấy một phần những khẩu đại bác trong bóng tối và cả bầy bò đực đang gặm cỏ gần đấy. Bọn pháo thủ nằm ngồi la liệt bên cạnh những khẩu đại bác Nhưng chẳng thấy thằng bé đâu cả. Cậu bèn uốn nốt chỗ nước còn lại và vẩy mũ cho ráo rồi lại đội lên đầu.

– Nước ở nhà ngon hơn thế này nhiều, phải không anh? – Cậu nói với tên lính gác mới, một tên bộ binh có cái cổ dài ngoằng, mặt nhẵn nhụi. Ý chừng cậu muốn lân la làm quen.

– Câm họng! – Hắn quát lên và hất cây giáo một cái.

Gergey bắt đầu thấy khốn khổ trong cùm xích.

Khi thoáng trông thấy Yumusac, cậu có cảm giác gần như là vui mừng. Hắn đi cắt đặt bọn lính đến đổi gác, tay cầm thanh gươm đã tuốt trần.

– Yumusac! – Cậu gọi hắn như người ta vẫn chào mừng chỗ quen biết cũ, vì cậu đang muốn thoát khỏi cái cảm giác giày vò của sự cô độc.

Tên Thổ ngoái cổ lại nhìn: người ta gọi hắn ở đâu thế nhỉ? Từ trong đám tù binh ư? Hắn nhấp nháy mắt nhìn Gergey vẻ ngạc nhiên.

– Mày là đứa nào?

Cậu thiếu niên đứng dậy.

– Tôi là tù binh, - cậu trả lời, bây giờ đã với giọng miễn cưỡng – Tôi chỉ muốn hỏi là, rằng là … ông thế nào, ông còn sống ư?

– Sao tao lại không sống cơ chứ? – Tên Thổ nhún vai hỏi lại – Vì sao tao lại không sống hả?

Lúc hắn tra gươm vào vỏ, có thể thấy bàn tay trái của hắn đã bị tật. Những ngón tay chụm lại như thể có lúc nào đó hắn đang nhón muối rồi bỗng dưng không làm sao xòe ra được nữa.

– Tôi nghe nói người ta đã treo cổ ông rồi cơ mà.

– Tao ấy à?

– Ông chứ còn ai nữa. Chín năm về trước, một ông mục sư, trong rừng Metsec.

Nghe tiếng mục sư, tên Thổ càng trợn tròn mắt ra hơn nữa.

– Ông mục sư ấy đâu rồi? Mày biết gì về ông ta hả? Ông ta đâu rồi?

Và hắn túm lấy ngực áo cậu học sinh.

– Có lẽ ông muốn hại ông ta chăng? – Cậu học sinh ấp úng.

– Đâu có. – Tên Thổ nói với giọng đã dịu bớt – Tao muốn cảm ơn ông ta thì có, vì ông ta đã không giết tao.

Nói đoạn hắn đặt tay lên vai cậu như muốn tỏ cho cậu biết cử chỉ ban nãy cũng chỉ là dấu hiệu thân thiện.

– Thế lúc ấy ông chưa cám ơn à?

– Sự việc xảy ra bất ngờ quá, - Yumusac dang hai tay ra – tao chẳng kịp nghĩ đến việc cám ơn nữa. Tao cứ tưởng ông ta đùa.

– Thế đáng lẽ treo cổ ông lên, ông ta đã thả ông ra?

– Ừ, theo đúng cung cách Gia tô giáo. Lúc ấy tao chưa hiểu được điều đó. Từ bấy đến nay tao đã nghe nói theo đạo Gia tô, người ta có thể tha thứ cho kẻ thù.

– Nghĩa là ông muốn làm điều lành cho ông ta?

– Điều tốt lành. Tao không muốn nợ nần về tiền bạc cũng như ơn huệ.

– Vậy thì mục sư cũng ở đây đấy. – Cậu học sinh tin cậy nói.

– Ở đây? Trong trại này ấy à?

– Ở đây. Ông ta là tù binh của Xuntan. Người ta buộc tội cho mục sư đã gây ra vụ nổ hồi chiều ở Metsec.

Yumusac lảo đảo lùi lại. Mắt hắn mở trừng trừng như mắt con rắn khi ngóc đầu lên để mổ con mồi.

– Mày làm sao mà biết ông mục sư ấy?

– Chúng tôi ở gần nhau. – Cậu học sinh đã thận trọng, trả lời.

– Ông ấy không bao giờ cho mày xem một cái nhẫn à?

– Có thể ông ấy đã cho xem.

– Một cái nhẫn Thổ, có vừng trăng và những ngôi sao trên mặt.

Cậu học sinh lắc đầu.

– Có thể ông ấy đã đưa cho những người khác xem, nhưng với tôi thì không. – Và cậu đút tay vào túi.

Yumusac gãi cằm. Cái lông đà điểu rung rinh trên mũ. Hắn quay người bước đi thẳng.

Bọn lính gác lần lượt chào hắn. Sau đó chỉ còn sự chuyển động của những ngọn giáo trong tay bọn lính gác chỉ cho biến hướng hắn đi.

Gergey lại trơ trọi một mình. Cậu lại ngồi xuống cỏ. Chúng nó mang xúp đến cho đám tù binh trong một cái chảo to với những cái thìa gỗ thô kệch. Tên Thổ mang xúp đến đứng ngay bên cạnh trong lúc họ ăn, khi một tên tù binh thì thầm điều gì với người bên cạnh, hắn đá anh ta ngã lộn nhào.

Gergey cũng nếm món xúp. Đó là một món xúp bột mì, không mỡ, không muối. Đó là món ăn ngày hai bữa của tù binh mà Gergey đã nhiều lần nghe nói đến.

Cậu bỏ thìa xuống, quay mặt đi và nằm xuống cỏ. Đám tù binh cũng dần dần ngừng ăn và nằm xuống ngủ thiếp đi.

Chỉ một mình Gergey không ngủ. Đôi mắt cậu thỉnh thoảng lại nhòe lệ, giàn giụa ra cả gò má.

Mặt trăng đã lên cao khoảng một cây thương, chiếu sáng những quả cầu mạ vàng có đính chùm đuôi ngựa trên các mái lều, những ngọn giáo và những khẩu đại bác.

Mỗi lúc đi qua bên cạnh, tên lính gác cổ dài lại liếc nhìn cậu.

Những cái liếc ấy day dứt Gergey. Cậu thở ra gần như nhẹ nhõm cả người, khi lại thoáng trông thấy bóng dáng đôi vai vạm vỡ của tên Thổ khổng lồ đang đến gần.

Hắn đang nhằn một gương hướng dương, tóp tép như con lợn. Hắn không phải là lính gác cũng chẳng phải là lính chính quy, hắn có thể tự do lang thang đến nơi nào hắn thích.

– Bọn lính hạ trại đã bẻ sạch cả rồi. – Hắn phàn nàn với tên cổ dài – Mãi tớ mới tìm được một gương đấy.

– Có khi là bọn vô đạo đã hái hết cũng nên. Cái dân này hễ thấy quân Thổ động tĩnh một tí là đua nhau thu hoạch hết, cả khi mùa chưa chín cũng vậy.

Tên kia đáp lại rồi tiếp tục đi tua quanh đám tù binh.

Tên khổng lồ ăn hết hạt của gương hướng dương rồi lại cắn vào cùi, nhưng phải nhổ vội ra.

– Anh không được phát thức ăn à? – Gergey hỏi.

– Có. Nhưng người ta phát cho bọn ionisa trước đã. Bây giờ tao mới đi trận lần đầu tiên.

– Trước đây anh làm gì?

– Mục phu. Quản tượng ở Têhêrăng [58]

– Tên anh là gì?

– Hoxan.

Một tên ionisa khác ngồi gần họ, trong đám cỏ, tay cầm một khúc xương hầm, tay kia đang dùng dao róc thịt. Hắn cũng lên tiếng:

– Chúng tao chỉ gọi là Hoivan thôi, vì nó là đồ bỏ.

– Sao lại là đồ bỏ? – Cậu học sinh hỏi.

– Vì là... – tên ionisa vừa quẳng khúc xương ra đằng sau vừa trả lời – lúc nào nó cũng mơ thấy nó làm đô đốc ionisa.

* * *

Cậu học sinh nằm dài trên thảm cỏ. Cậu mệt rũ người nhưng chỉ nhắm mắt để đấy. Ý nghĩ của cậu đang xoay quanh một điều: trốn bằng cách nào đây.

Cậu rất bực khi thấy Hoivan lại quay lại và ngồi xổm bên cạnh, nhai rau ráu. Hắn vừa kiếm được một khúc xương trong một cái vạc nào đấy.

– Này, đồ ngoại đạo, nếu mày muốn, tao sẽ lấy cả cho mày nữa. – Hắn vừa huých vào đầu gối cậu vừa nói.

– Cám ơn. Tôi không đói.

– Từ khi bị bắt đến giờ mày chưa ăn gì cơ mà.

– Đã bảo là tôi không đói.

Chắc hẳng tên khổng lồ lấy làm lạ khi nghe cói người nói là không đói. Hắn lắc đầu:

– Tao thì lúc nào cũng đói.

Và hắn lại tiếp tục nhai rau ráu.

Cậu học sinh gối đầu lên cánh tay, chăm chú nhìn trăng. Mặt trăng với ánh sáng màu da cam, đã lên cao ở đằng đông, trên các lều, trướng. Đầu của một tên lính gác đứng cách họ chừng ba chục bước đâm ngay vào nửa vừng trăng. Trông hắn như bóng của một giáo chủ đội mũ to, cây giáo trong tay hắn nom như cái cán của vừng trăng.

– Đừng ngủ. – Hoivan nói khẻ. – Tao muốn nói với mày một việc.

– Thư thả đến mai cũng được.

– Không. Tao muốn ngay hôm nay cơ.

– Thế thì nhanh lên.

– Chờ một tí. Để trăng lên sáng hơn hẵng.

Đầu bãi cỏ có tiếng rục rịch và sáu bóng người hiện ra sau bóng những tên lính gác.

Những tù binh mới. Năm nam và một nữ.

– Hãy dẫn tao đến trước Xuntan! – Một người đàn ông hét lên bằng tiếng Hung với giọng ồm ồm như tiếng gấu – Tao không phải là người Đức! Không được hành hạ tao! Người Thổ bây giờ đâu phải là kẻ thù của người Hung. Sao chúng mày dám hành hạ tao?

Song đám lính không hiểu ông ta. Mỗi khi ông ta đứng lại, chúng cứ đẩy đi. Chúng dẫn những người mới bị bắt đến khoảnh đất bên cạnh Gergey.

Người Hung kia thấy chẳng có ai nghe mình nói, bèn chửi rủa một mình:

– Cái bọn dị giáo chó má này không còn trời còn đất nào nữa, vậy mà chúng cứ bô bô lên là bạn của dân Hung. Bạn của các đồ ôn dịch thì có! Sao chúng nó không chết hết cả đi với cái tên hoàng đế đầu trộm đuôi cướp của chúng nó cho rồi!

Trong lúc đó bọn lính lôi người phụ nữ đi về phía đàn bò kéo đại bác. Chị kêu thét cũng vô ích, chúng cứ kéo tuột chị đi. Bốn người đàn ông kia lặng lẽ ngồi xuống cỏ. Đó là những tên lính gác Đức. Một tên mặc áo giáp sáng lấp lánh trên ngực. Đầu hắn chẳng đội gì cả, chỉ có mớ tóc rậm rối bù.

Gergey quay sang phía người Hung hỏi:

– Mấy thằng Đức này tháo chạy khỏi Buđo có phải không?

– Chắc thế. Tôi chỉ vừa mới gặp chúng nó trong ruộng nho ở đây thôi.

Lúc đó Gergey mới thấy người Hung có cái giọng ồm ồm đó chỉ là một người nhỏ nhắn, gầy gò, râu quai nón, không mặc áo khoác. Cậu lại hỏi:

– Tại sao bác lại bị bắt?

– Tôi bị bắt chỉ vì trốn trong một cái nhà kho. Chắc cái bọn ngu độn này cho tôi là quân do thám. Do thám cái đồ quỷ sứ! Tôi là một người thợ đóng giày lương thiện. Không phải nhìn thấy quân Thổ là tôi mừng rồi chứ nói gì đến chuyện đi dò la chúng nó.

– Có lẽ bác ở Buđo đến.

– Ở đấy đến. Phải chi tôi cứ ở nhà lại hóa hay.

– Ở đấy bác có biết ông già Xexey không?

– Lão già tay gỗ ấy à? Tôi biết quá đi chứ.

– Hiện nay ông già làm gì?

– Làm gì à? Đánh nhau.

– Đánh nhau?

– Hẳn chứ lị. Lão người ta buộc lão lên ngựa rồi cùng tướng công Balin xông vào quân Đức.

– Với một tay ư?

– Với một tay. Thế mà ông lão vẫn cứ xông vào tụi Đức. Lúc họ trở về tôi có trông thấy. Tướng công Balin để ông lão đi cạnh mình và dẫn đến chỗ hoàng hậu.

– Tơrơc Balin?

– Chính ông ấy. Chà chà, cái nhà ông ấy cũng là một người được nuôi bằng sữa rỗng đấy. Ngày nào từ trận địa trở về người ông ấy cũng đẫm máu giặc suốt từ đầu đến chân.

– Nhưng ông già không việc gì chứ?

– Sao lại không việc. – Người thợ giày cười – chúng nó đã chặt đứt cánh tay gỗ của ông lão.

– Bác có biết cô con gái của ông già không? – Cậu học sinh trẻ rụt rè hỏi.

– Sao tôi lại không biết. Tôi vừa khâu cho cô ta một đôi giày cách đây hai tuần. Bằng gấm vàng, ống ngắm, dây kim tuyến. Các cô tiểu thư bây giờ có tiền đều đi giày như thế cả.

– Cô ấy đẹp đấy chứ nhỉ.

– Cũng kháu.

Bác im lặng một lát rồi lại bứt râu:

– Cầu cho Chúa Trời đừng có ở với chúng nó nữa. - Bác nói, giọng bỗng đổi hẳn đi – Chúng nó phải trả lại cái áo khoác cho tôi chứ!

– Bác ở Buđo đi hôm nào?

– Ba hôm nay rồi. Nhưng giá tôi đừng bỏ đi có phải hơn không. Dù ở đó có xảy ra chuyện gì đi nữa, số phận tôi cũng không thể tồi tệ hơn thế này được. Mà cái bọn Thổ thật chó má. Ở thành Nanđôphejê chúng đã từng hứa sẽ không hành hạ ai cả, thế mà rồi chúng đã làm cỏ cả thành, không phải thế ư?

– Chẳng lẽ bác lại nghĩ Buđo cũng sẽ rơi vào tay quân Thổ ư?

– Chắc hẳn đi rồi. Nếu không tôi đã chẳng bỏ mà di. Ngay từ trước khi xảy ra đánh nhau với bọn Đức, tôi đã gửi cả gia đình lên Sôprôn [59], chỗ bà chúng nó. Tôi không đi vì lúc đó tôi đang kiếm được nhiều tiền lắm. Cậu phải biết, các ngài quý tộc mỗi khi đến Buđo, việc đầu tiên của họ là đi thửa một đôi ủng mới. Tôi đã đóng cho cả tướng công Tơrơc Balin, cả quan lớn Vebơxi. Rồi lại còn đức ông Perênhi nữa chứ!

Bác thợ giày không thể nói hết những điều muốn nói vì Hoivan đã túm lấy cổ áo bác mà xách bổng lên như người ta xách một con mèo. Hắn quẳng bác ra xa chừng mươi bước. Bác thợ giày rơi huỵch xuống cỏ. Hoivan ngồi vào chỗ bác ta và hỏi Gergey:

– Mày nói là mày biết đọc, biết viết, vậy tao cho mày xem cái này.

Hắn chùi cả mười ngón tay vào cái quần thụng rồi rút ở sau lưng ra một cái ống bằng da bò trăng trắng. Hắn lại chùi tay vào lớp lông bò một lần nữa rồi rút từ trong ống ra một cuộn giấy gập cẩn thận.

– Mày xem đây. – Hắn nói – Tao đã tìm thấy những tờ giấy này trong áo choàng của một ông đạo sĩ tử trận. Ông ta bị một vét thương ở mạng sườn. Chúng nó đã đâm hoặc bắn vào ông ta. Nhưng đằng nào cũng thế. Trong túi ông ta còn có ba mươi sáu đồng tiền vàng nữa. Số tiền đó cũng nằm trong hầu bao của tao đây. Nếu mày nói cho tao biết những tờ giấy này viết cái gì thì mày sẽ được hai đồng tiền vàng. Nếu mày không nói tao sẽ nện mày chết tươi.

Ánh trăng rất sáng. Xung quanh mọi người đều đã ngủ. Bác thợ giày cũng nằm co ro trên thảm cỏ và cố đi tìm trong giấc mơ một niềm an ủi.

Cậu học sinh mở cuộn giấy. Đó là những mảnh giấy chỉ lớn bằng bàn tay một, vẽ đủ các thứ hình tứ giác, ngũ giác, lục giác.

– Tôi nhìn không được rõ, - Cậu nói – Chữ viết nhỏ quá, trăng không đủ sáng.

Tên Thổ đứng dậy đi lại chỗ đống lửa lấy một cành khô to bằng bắp tay đang chạy lem lém. Hắn soi cho cậu đọc. Cậu trầm ngâm xem kỹ chữ viết và các hình vẽ. Lửa rọi nóng cả mặt nhưng cậu chẳng hề cảm thấy.

Cậu chợt ngửng đầu lên hỏi tên Thổ:

– Anh đã đưa cho ai xem những tờ giấy này chưa?

– Tao đã có đưa nhưng chưa ai đọc được.

Lửa ở cành cây phụt tắt, tên Thổ vứt xuống đất.

– Tôi không cần tiền của anh đâu. – Cậu học sinh nói – Quả đấm của anh tôi cũng cóc sợ, vì tôi là tù binh của xuntan. Nếu anh đánh chết tôi, anh sẽ phải tính nợ với xuntan. Nhưng nếu anh muốn tôi giải cho biết những điều viết trong này thì anh phải giúp tôi một việc.

– Việc gì?

– Những tờ giấy này rất quý đối với anh, vì đó là của một ông đạo sĩ rất thánh. Thật trăm nghìn may mắn cho anh là đã đứa tôi xem, bởi vì bất cứ tên Thổ nào cũng sẽ có thể cướp của anh. Nhưng được rồi, tôi sẽ giải nghĩa cho anh nếu anh đến chỗ ông mục sư gây ra vụ nổ lúc chiều, hoặc nếu không phải ông ta gây ra thì ít nhất cũng là bị người ta tìm thấy ở chỗ đó.

– Chắc chắn là ông ta gây ra.

– Thôi được, đằng nào cũng thế. Anh hãy đến xem thử ông ta còn sống hay không?

Tên Thổ sờ cằm và nhìn Gergey vẻ suy nghĩ.

– Trong lúc anh đi đến đằng ấy tôi sẽ xem xét kỹ lại các giấy tờ của anh. – Cậu học sinh giục hắn – Bây giờ không cần soi lửa nữa, trăng đã đủ sáng rồi.

Và cậu lại đắm mình vào việc quan sát các hình vẽ. Đó là bản đồ của thành trì Hung. Nét vẽ bằng kẽm.

Đôi chỗ có tẩy xóa. Trên một hình vẽ có một dấu X và một dấu O nổi bật. Bên lề tờ giấy có chữ tiếng Latinh: X là phần yếu nhất của thành. O là chỗ thích hợp để đào đường ngầm. Đôi chỗ dấu O này còn được nối thêm một mũi tên.

Cậu học sinh cay đắng lắc đầu. Những bản đồ do thám đang nằm trong tay cậu. Bản đồ của hơn ba chục thành trì trên đất nước Hung.

Làm gì bây giờ?

Đánh cắp ư?

Không thể được!

Đốt đi ư?

Tên Thổ sẽ bóp chết cậu ngay.

Cậu cầm những mảnh giấy trong tay, tái người đi vì xúc động. Chợt nhớ ra, cậu thò tay vào túi áo lấy ra một mẩu kẽm. Cậu xóa dấu X và O trên tất cả các bản đồ rồi vẽ vào những chỗ khác.

Đó là tất cả những gì cậu có thể làm được.

Tên Thổ vẫn chưa về. Cậu lại xem lượt nữa cái bản đồ cuối cùng. Đó là bản đồ thành Eghe, trông như một con nhái cụt cả bốn chân. Bản đồ này thu hút sự chú ý của cậu vì cậu thấy trên đó có bốn đường ngầm, giữa các đường ngầm có nhiều phòng và một bể nước hình bốn cạnh. Một công trình đặc sắc biết bao! Hình như những người xây dựng đã tính đến cả khả năng phải tiếp tục cuộc chiến đấu trong lòng đất và nếu ở đó cũng thất bại, họ sẽ rút ra khỏi thành theo bốn đường ngầm, trong khi đó bọn địch đuổi theo sẽ chết đuối trong bể nước.

Cậu nhìn lên xem tên Thổ đã quay lại chưa?

Hắn đã quay lại. Hắn đi như một cái bóng khổng lồ bên cạnh các khẩu đại bác.

Gergey vội vàng vo tròn cái bản đồ đó và đút vào túi áo ngực. Cậu dùng ngón tay chọc thủng một lỗ trong túi cho nó rơi vào trong lớp vải lót. Sau đó cậu lại cúi xuống các bản đồ đang trải trên đùi.

Tên Thổ đến ngồi xổm xuống bên cạnh và nói:

– Ông mục sư vấn còn sống, họ bảo là không thể sống đến sáng mai được.

– Anh có trông thấy không?

– Có. Tất cả các thầy thuốc đều ngồi quanh lều. Ông ta nằm trên giường lót nệm và thở khò khè như một con ngựa bị đâm thủng bụng ấy.

Gergey đưa tay lên che mặt.

– Mày là đồng đảng của nó. – Tên Thổ giật mình nói.

– Thì đã sao? Hạnh vận của anh đang nằm trong tay tôi.

Tên Thổ nhấp nháy mắt và trở lại hiền lành ngay.

– Những tờ giấy ấy viết điều may à?

– Không phải tờ giấy mà là điều bí mật của nó. Nhưng chỉ đối với người Thổ thôi.

Cậu nói và đưa trả những tờ giấy.

– Mày nói đi chứ. – Tên khổng lồ thầm thì – Tao đã làm xong điều mày muốn rồi.

– Nhưng anh còn phải giải thoát cho tôi nữa cơ.

– Hô hô!

– Điều bí mật này đối với anh còn đáng giá hơn thế.

– Tao sẽ nhờ người khác.

– Người Thổ nó sẽ lấy của anh. Còn người Gia tô giáo? Bao giờ anh mới gặp lại được người Gia tô giáo biết cả tiếng Latinh, cả tiếng Thổ và lại là người mà anh có thể phục dịch một việc gì khiến người đó phải đáp lại bằng cách mở chiếc khóa vận hạnh cho anh!

Tên Thổ túm lấy cổ cậu học sinh:

– Nếu mày không nói tao sẽ bóp chết mày.

– Tôi sẽ kêu lên rằng nơi anh có một thánh ân.

Cậu không thể nói hơn nữa, những ngón tay hộ pháp của tên Thổ xiết chặt vào cổ cậu như những vòng sắt.

Cậu ngạt thở.

Nhưng tên Thổ không muốn bóp chết cậu. Như thế phỏng hắn được lợi lộc gì? Nếu bóp chết cậu học sinh, biết đâu hắn chẳng bóp chết luôn cả vận đỏ? Và Hoivan đi trận đâu phải để giơ đầu cho người ta choảng. Như tất cả những tên lính trơn, hắn cũng muốn trở thành quan lớn.

Những ngón tay của hắn nới ra trên cổ cậu học sinh.

– Được rồi. – Hắn nói, mặt sa sầm – Nếu mày kéo tao vào chuyện lôi thôi, lúc đó tao sẽ quật chết mày cũng chưa muộn. Mày bảo tao làm sao mà giải thoát cho mày được?

Cậu học sinh chưa thể trả lời ngay được. Cậu phải thở một chút đã.

– Trước hết – cậu hổn hển nói – anh cưa cái cùm ở chân tôi đi.

Tên khổng lồ nhếch mép cười, vẻ khinh thường. Hắn nhìn quanh rồi thò bàn tay hộ pháp nắm lấy cái cùm. Hắn chỉ bóp hai cái, cái cùm đã khe khẽ kêu lên, vỡ và rơi xuống cỏ.

– Gì nữa? – Hắn hỏi tiếp với đôi mắt tò mò.

– Anh kiếm cho tôi áo choàng và mũ xpahi[60]

– Cái ấy thì gay rồi đấy.

– Anh lấy của một đứa nào đang ngủ ấy.

Tên Thổ gãi cổ.

– Thế vẫn chưa hết đâu, - cậu học sinh nói tiếp – anh còn phải kiếm ngựa nữa, với một thứ binh khí gì đó. Bất kể thứ gì, tôi không kén.

– Nếu tao không tìm ra, tao sẽ cho mày một thanh gươm của tao, cái nhỏ này này.

– Được.

Tên Thổ nhìn quan. Khắp nơi đều là người ngủ chỉ còn những tên lính gác đi đi lại lại như những cái bóng lặng lẽ.

Tên cổ dài đứng cách đó chừng hai chục bước. Cây dáo của hắn cắm xuống đất. Hắn đứng tựa người vào cán dáo.

– Mày cứ chờ đây. – Tên khổng lồ bảo.

Hắn đứng dậy và lủi đi, khuất vào giữa các lều trại.

Gergey ngả lưng xuống cỏ làm như mình cũng ngủ, nhưng cậu không để cho mình chìm vào giấc ngủ, dù mỏi mệt đến đâu chăng nữa. Chốc chốc cậu lại nhìn lên trời xem mặt trăng đã đến chỗ đám mây xám hình cái bè đang chậm chạp lan ra giữa đỉnh trời kia chưa. (Nếu chúng gặp nhau, bóng tối thuận lợi sẽ phủ lên mặt đất). Mặt khác cậu chú ý đến tên ionisa cổ dài, cục cằn, đang đứng như một con diều hâu trụi cổ bị giam cầm. Chắc hắn đang ngủ đứng. Những người lính đã hành quân suốt ngày, khi đứng cũng ngủ được.

Đêm khuya mát dịu, không khi khẽ lay động vì tiếng ngáy của hàng trăm ngàn người. Dường như chính quả đất đang rù với một giọng trầm và đơn điệu như con mèo rù lúc nằm co. Chỉ thỉnh thoảng mới có một tiếng lính gác vang lên hoặc tiếng sột soạt khe khẽ của đàn ngựa đang gặm cỏ.

Dần dần Gergey buồn ngủ thiếp đi. Mỏi mệt và lo lắng đã làm cậu rã rời. Cậu cố chống lại cái không khí nặng nề của giấc ngủ đang đè nặng lên toàn trại quân. Cậu gắng gượng. Nhưng cuối cùng, mắt cậu cũng khép lại.

Và đây, cậu thấy mình đang ở nơi vừa ra đi: trong phòng học ở lâu đài cổ của thành Sômôdơ, bên cạnh hai con trai của Tơrơc Balin.

Họ ngồi bên một cái bàn lớn bằng gỗ sồi không chạm trổ gì cả. Đối diện với họ, mục sư Gabô cúi mình trên một quyển sách bìa da to tướng. Bên trái là một cửa sổ, mặt trời chiếu qua những tấm knhí tròn, rải những tia nắng lên góc bàn. Trên twòng có hai cái bản đồ to tướng. Một cái là bản đồ nước Hung, một cái là bản đồ ba đại lục. (Hồi đó các nhà bác học chưa vẽ lục địa của Côlumbô , chỉ mới bắt đầu có tin đồn đại là Bồ Đào Nha đã tìm ra một miền đất mới. Nhưng có gì thật trong tin đồn đó hay không thì chưa ai biết. Còn Châu Úc thì chưa một ai mơ tới).

Trên bản đồ nước Hung, mỗi thành trì được đánh dấu bằng hình một cái lều, nơi nào có rừng người ta vẽ hình cây cối. Đó là những bản đồ tốt. Người không biết đọc cũng hiểu được. Thời đó trong hàng các quan lại có tước hiệu hẳn hoi cũng khối người không biết đọc biết viết. Mà biết làm gì cơ chứ? Chẳng phải đã có các tay thư ký để viết, hoặc khi có thư đến, để đọc thay cho các quan đó hay sao?

Mục sư ngẩng đầu lên nói:

– Bắt đầu từ hôm nay chúng ta sẽ không học cú pháp, địa dư, sử ký, vạn vật nữa, chỉ học tiếng Thổ cả tiếng Đức thôi. Về hóa học cũng chỉ học cách chế thuốc súng.

Tơrơc Iontsi nhấn cái bút lông ngỗng vào nghiên mực và nói:

– Thưa thầy, học thế chỉ phí thì giờ thôi, vì chúng con đã có thể nói chuyện với bất cứ một tên tù binh Thổ nào. Còn đối với bọn Đức thì cha con đã quay lưng lại rồi.

Cậu bé Pheri lên mười hất nhẹ mớ tóc màu hạt dẻ rủ đến ngang vai ra đằng sau, nói chen vào:

– Hóa học cũng làm gì nữa ạ? Cha con đã có bao nhiêu là thuốc súng, không bao giờ hết được!

– Hô hô, công tử ơi! – Mục sư nhoẻn cười – ngay cả đọc cậu cũng còn chưa thạo nữa là. Hôm qua cậu còn đọc Xixerô [61] thành Kikerô.

Bóng dáng hùng dũng của Tơrơc Balin hiện ra trên ngưỡng cửa. Ông mặc cái áo chẽn bằng nhung xanh mà vua Gianôt trong phút lâm chung để lại cho ông, lưng đeo thanh kiếm nhỏ hình cong mà ông chỉ thường đeo vào dịp lễ.

– Nhà có khách đấy. – Ông nói với mục sư rồi quay sang bảo các con – Các con đi thay quần áo đi rồi xuống dưới nhà nhé!

Ông vuốt tóc Pheri rồi đi ra.

Trong sân có một cỗ xe ngựa to, bánh bịt vành sắt kiểu Viên[62] . Bên cạnh là một người Đức với tên đầy tớ. Họ đang bê những bộ áo giáp sáng loáng ra khỏi xe và giao cho đám tù binh Thổ. Bọn này treo các bộ giáp lên những cái cọc trong vườn.

Bên cạnh cỗ xe còn có bốn nhà quý tộc sang trọng đứng với tướng công Balin. Người ta giới thiệu mấy chú bé với họ. Trong bốn người đó có một anh thanh niên da nâu, người thấp, mắt sáng, mũi ngắn. Chàng bế chú bé Pheri lên và hôn chú.

– Cháu còn nhớ chú là ai nữa không?

– Chú Miklôt – bé Pheri trả lời.

– Thế còn họ?

Pheri vừa nghĩ vừa nhìn bộ râu đen mềm mại của chú Miklôt.

Iontsi nói thay em:

– Zirinhi…

– Không phải Zirinhi con ạ - cha chú sửa lại – Zorinhi[63]

Tất cả những chuyện đó đã có lần xảy ra. Đôi khi chúng ta vẫn nằm mơ thấy những việc đã qua một cách rõ ràng, với những tình tiết không thay đổi mấy. Gergey tiếp tục mơ thấy tất cả mọi chuyện trong ngày hôm đó.

Khi sáu tấm giáp hộ tâm đã treo trên các cọc, các vị tướng lấy súng ra bắn. Một tấm bị đạn xuyên thủng, họ lại trả lại cho người lái buôn thành Viên. Những tấm khác chỉ bị đạn ăn móp vào thôi thì họ mua và chia nhau.

Trời đã tối. Họ ngồi vào bàn ăn. Phu nhân Tơrơc ngồi ở đầu bàn, tướng công Balin ngồi ở cuối bàn. Giữa bữa ăn, các vị khách vặn hỏi các chú bé về các môn học.

Đặc biệt họ hỏi về kinh thánh và vè môn catê[64]

Tơrơc lặng lẽ mỉm cười nghe các câu hỏi hiền lành ấy một chốc, sau đó ông lắc đầu:

– Các ngài nghĩ rằng con tôi chỉ học catê thôi ư? Iontsi, con hãy nói xem, người ta đúc đại bác như thế nào?

– Thứ mấy tấn, thưa cha?

– Thứ mười tấn ấy.

– Muốn đúc đại bác mười tấn – chú bé đứng dậy bắt đầu – cần phải có chín tấn đồng và một tấn chì, nhưng khi cần, chuông nhà thờ cũng có thể dùng được và khi đó không cần đến chì nữa. Khi đã có đủ vật liệu, ta đào một cái hố sâu bằng chiều dài khẩu đại bác mà ta định đúc. Trước hết ta phải nhào một cái lõi bằng đất sét tinh và dẻo. Ta trộn dây bấc vào đất sét và cầm một thanh sắt vào chính giữa.

– Thanh sắt để làm gì? – Tướng công Balin hỏi.

– Để cho lõi đất sét có thể đứng được, nếu không nó sẽ đổ hoặc cong đi.

Rồi chú giương đôi mắt thông minh nhìn cha và tiếp:

– Phải nhồi đất sét cho đến lúc quánh lại và trộn dây bấc vào cho vừa phải. Đôi khi phải nhồi liền suốt hai ngày không nghỉ. Khi đã xong, ta đặt vào giữa hố và dọi cho nó đứng thật thẳng. Xong rồi người thợ đúc phải nhồi cái ống bọc ngoài cũng bằng đất sét tinh và làm kỹ như thế để đặt cẩn thận ra ngoài cái lõi đất sét. Bốn bề đều phải chứa một khoảng cách độ năm đốt ngón tay, nhưng nếu sẵn đồng thì đại bác có thể dầy hơn nữa cũng được. Khi lớp vỏ cũng đã xong, người ta chất đá và những cọc chống bằng sắt xung quanh cái vỏ đất sét, hai bên đào hai hố to chất đầy củi và đồng. Xong rồi là...

– Con quên mất cái gì rồi.

– Chì. – Chú bé Pheri nói leo vào.

– Thì con đang định nói. – Iontri đáp – Người ta chặt chì bỏ vào xong rồi đốt suốt đêm cho đến khi đồng chảy.

– Anh chưa nói cái lò phải to như thế nào. – Cậu em lại nói.

– Nghĩa là to và dày. Ai có trí khôn thì phải biết chứ.

Các vị khách bật cười. Iontsi phụng phịu ngồi xuống, quắc mắt nhìn em và lẩm bẩm:

– Đợi đấy, rồi ta sẽ thanh toán với nhau.

– Được, ông bố nói – nếu con không biết thì để em nói cho. Nói đi Pheri, còn thiếu gì nữa con?

– Còn thiếu gì nữa ấy ạ? – Cậu em nhún vai trả lời – Khi nào nguội rồi người ta lấy đại bác ở dưới đất lên.

– Đúng gớm! – Iontsi đắc thắng kêu lên – Thế còn giũa, còn đánh bóng, còn ba phát bắn thử?

Pheri đỏ mặt và nếu các vị khách không kéo chúng lại mà hôn chúng thì hai cậu bé đã xông vào ục nhau ngay trên bàn. Tơrơc Balin cười nói:

– Thú vị nhất là cả hai đứa đều bỏ sót mất cái lỗ điểm hỏa.

Mọi người lại quay ra đàm luận về các việc trận mạc, về quân Thổ, về quân Đức. Cuối cùng câu chuyện chuyển về Gergey.

– Cháu này sẽ trở thành một tay cừ đấy. – Tơrơc Balin vừa nói vừa xoa đầu Gergey – Đầu óc nó sáng như đèn. Chỉ phải cánh tay còn yếu.

– Ồ. – Zơrinhi khoát tay – Cái chính không phải là sức lực của cánh tay mà là sức lực của trái tin: lòng dũng cảm. Một con chó lài đuổi được cả đàn trăm con thỏ.

Bữa tối đã xong. Chỉ những cốc bạc còn lại ở trên bàn.

– Nào, các con ơi, đến chào các bác rồi đi vào với mẹ - Tơrơc Balin bảo các con.

– Thế bác Sebơc [65] không hát ư? - Cậu bé Pheri hỏi bố.

Nghe thấy thế, một người có khuôn mặt hiền từ, hơi nhiều râu đang ngồi bên bàn bỗng cựa mình. Ông nhìn tướng Balin. Zơrinhi cũng lên tiếng với cái nhìn ấm áp.

– Phải đấy, bác Tinôđi tốt bụng ạ. Bác hát cho chúng tôi nghe một cái gì hay hay đi.

Tinôđi Sebetchên đứng dậy đi về phía góc phòng lấy cây đàn kôbô [66]. Tướng Balin bảo các con:

– Được rồi, các con có thể nghe hết một bài, nhưng sau đó ta sẽ thổi kèn ngủ đấy nhé.

Tinôđi đẩy lùi ghế ra phía sau một chút và lướt những ngón tay trên năm dây đàn kôbô.

– Tôi hát bài gì bây giờ?

– Bài gì mới nhất ấy, bài mà bác vừa làm xong tuần trước ấy.

– Bài Môhát[67] ấy à?

– Bài ấy, nếu các vị khác của ta không có ý muốn gì khác.

– Không, không. – Các vị khác đều nói – Cứ cho chúng tôi nghe bài hát mới nhất.

Gian phòng im lặng. Các gia nhân gạt tàn những cây nến trên bàn rồi ngồi vào xó cửa. Tinôđi dạo thử các dây đàn một lần nữa. Bác tợp thêm một ngụm rượu trong cái cốc bạc trước mặt rồi bắt đầu ca với một giọng nam trầm dịu dàng:

Tôi bắt chước sầu lang của nước Hung

Khóc cánh đồng đẫm máu trận Môhát

Bao vạn đời trai lìa rơi tan nát

Và đau buồn, dân tộc mất quân vương.

Trong tiếng hát của bác có một cái gì khác thường. Nó giống lời kể chuyện hơn là hát. Đôi khi bác hát hết một câu, còn câu sau đó bác chỉ đọc và nhường âm điệu cho cây đàn. Đôi khi bác chỉ hát câu sau cùng của câu thơ cuối đoạn.

Trong lúc hát, đôi mắt bác đắm chìm vào khoảng không, hình như bác chỉ còn biết đến mỗi mình bác ở trong phòng và chỉ hát cho mình bác.

Những câu thơ mộc mạc của bác, như mục sư Gabô đã có lần nhận xét, tuy người khác đọc thì thấy trúc trắc và không nghệ thuật lắm, nhưng trên môi bác chúng ngân lên tuyệt hay, rung động cả lòng người. Mỗi tiếng nở ra trên môi bác đều mang ý nghĩa đầy hình tượng. Nếu bác ngâm: tang tóc tức thì tất cả đều tối sầm trước mắt người nghe. Khi bác đọc: chiến đấu, người ta thấy cảnh xô xát chém giết. Nếu bác nói: Thượng đế, tất cả mọi người đều cảm thấy ánh hào quang tỏa trên đầu.

Ngay từ đoạn thơ đầu, các vị khác đang tì khuỷu lên bàn đã lấy tay che mắt, mắt Tơrơc Balin cũng rơm rớm lệ. Ông đã từng chiến đấu ở Môhát bên cạnh nhà vua giữa các đội vệ binh. Chỉ có bốn nghìn người chứng kiến trận đánh còn sống sót và một cảm giác suy nhược, tiêu vong đã làm toàn thể nước Hung nản chí – khăn tang dường như chập chờn trên khắp đất nước.

Tinôđi hát kể lại diễn biến của trận đánh và những người có mặt đều buồn rầu chăm chú lắng nghe. Khi đến những đoạn kể các hành động anh hùng, mắt họ sáng lên, những tên quen thuộc làm họ ứa lệ.

Cuối cùng Tinôđi tới đoạn kết và tiếng hát của bác giống như tiếng thở dài:

Bên Môhát, đồng không ai cắt cỏ,

Mộ địa đây lớn nhất cả hoàn cầu;

Khăn liệm đó phủ lên toàn dân tộc…

Đất nước này còn sinh phục nữa đâu!

– Còn sinh phục! – Zơrinhi vỗ tay lên bao gươm, kêu lên, rồi ông giơ tay phải lên nói – Xin hãy thề một lời thiêng liêng, thưa các vị, rằng ta sẽ hiến dâng tất cả mọi lo nghĩ của đời ta để mưa đồ gây dựng lại đất nước. Chừng nào quân Thổ còn chiếm một tấc đất của tổ tiên, chúng ta còn chưa ngủ trên nệm gối!

– Thế còn giặc Đức? – Tơrơc Balin cay đắng đáp lại – Hai mươi bốn nghìn người hung lại bỏ mạng để cho giặc Đức ăn trên ngồi chốc ta à? Quân cầu trệ! Bọn ngoại đạo [68] lương thiện còn một trăm lần hơn quân Đức tráo trở.

– Ông nhạc của bác cũng là người Đức đấy thôi. – Zơrinhi bừng bừng cãi lại – Người Đức dù sao vẫn là người Gia tô giáo.

Một ông già xua tay để làm dịu tình thế:

– Sự thật là ở chỗ người Hung ta không được chinh chiến ít nhất năm mươi năm nữa. Chúng ta cần sinh sôi nảy nở trước khi chiến đấu.

– Cám ơn. – Zơrinhi đập xuống bàn – Tôi không muốn nằm dài trong giường đến năm chục năm.

Và chú đứng dậy khỏi bàn, thanh gươm kêu lách cách.

Tiếng lách cách làm Gergey mở mắt ra và ngạc nhiên thấy rằng không phải cậu đang ngồi bên bàn ăn nhà Bơrơc Balin mà đang nằm dưới bầu trời sao, đứng trước mặt cậu không phải là Zơrinhi mà là tên Thổ vạm vỡ.

Đó là Hoivan. Hắn đá vào chân cậu để đánh thức.

– Quần áo đây.

Hắn ném áo choàng và tuyban xuống trước mặt cậu và nói tiếp:

– Ngựa thì rồi dọc đường ta sẽ kiếm.

Cậu học sinh khoác áo và đội tuyban lên đầu. Cả hai đều hơi rộng, nhưng cậu vẫn thấy mừng hơn là được tặng một bộ quần áo của ông hoàng.

Tên khổng lồ lại cúi xuống bóp vỡ nốt cái cùm kia trên chân cậu học sinh rồi hắn đi trước, về phía bắc.

Cậu học sinh thấy cái áo choàng dài quá. Cậu phải kéo lên và buộc ngang sườn. Cậu bước nhanh bên cạnh tên khổng lồ.

Bên trong và phía trước các lều, người nằm ngủ ngổn ngang. Trước một cái lều mà trên nóc có quả thao đồng và cờ đuôi ngựa, có lính gác, nhưng chúng cũng đã ngủ cả.

Trại quân dường như dài vô tận. Dường như cả thế giới đều chỉ toàn trại lính.

Họ đến một nơi có rất nhiều lạc đà. Ở đó lều trại đã thưa hơn. Người ngủ lăn lóc trên cỏ.

Hoivan dừng lại trước một cái lều có và một mảnh vải xanh.

– Ông già ơi! – Hắn gọi với vào – Dậy, dậy!

Một ông già thấp bé chui ra khỏi lều, đầu lão hói bóng, râu dài và trắng. Lão mặc một cái áo ngủ dài đến đầu gối, chân đi đất.

– Cái gì thế? – Lão giật mình hỏi – Mày đấy hở, Hoivan?

– Tôi đây. Một tuần trước tôi có mặc cả con ngựa xám của lão. – Và hắn chỉ một con ngựa to kềnh càng đang gặm cỏ giữa bầy lạc đà, nói tiếp: - Lão bán như giá tôi trả chứ?

– Vì thế mà mày đánh thức tao dậy đấy hử? Hai mươi gurut, như tao đã bảo.

Tên Thổ móc thắt lưng lấy tiền bạc. Trước tiên hắn đếm vào lòng bàn tay trái, sau lại đếm sang lòng bàn tay phải, cuối cùng hắn lại đếm lượt nữa vào tay lão lái buôn.

– Cựa giày cũng cần. – Cậu học sinh nói bằng tiếng Thổ trong khi lão đi cởi ngựa.

– Lão thêm cho một đôi cựa giày. – Hoivan bảo lão.

– Mai hẵng.

– Ngay bây giờ cơ.

Lão lái quay vào trong lều. Lão sờ soạng lủng củng trong tối rồi mang ra một chiếc cựa giày đã gỉ.

Cũng trong lúc đó, Yumusac đi đến các lều bệnh. Hắn hỏi một tên lính gác:

– Đứa nào là tên tù binh hôm nay đã định ám sát Đại hoàng đế?

Tên lính gác chỉ một cái lều trắng.

Trước lều, năm lão già đội tuyban trắng, mặc caphơtan[69] đen đang ngồi xung quanh đống lửa. Họ là ngự y của Xintan. Cả năm người đều nghiêm nghị và buồn bực.

Yumusac dừng lại trước tên lính gác lều:

– Ta có thể nói chuyện với tên tù binh được không?

– Xin ngài hỏi các ngự y.

Yumusac nghiêng mình hào các ngự y. Họ cũng gật đầu đáp lễ.

– Thưa các vị, tôi sẽ làm một việc tốt cho hoàng thượng, nếu tôi có thể nói chuyện với bệnh nhân.

Một thầy thuốc nhún vai. Cử động của bàn tay ông có thể hiểu: không thể được; cũng có thể hiểu: cứ vào.

Yumusac chọn lấy ý sau.

Tấm vải cửa lều đã cuốn lên nửa chừng. Trong lều có một cây đèn dầu. Ông mục sư nằm ngửa trên giường, mắt mở he hé.

Tên Thổ vừa bước tới bên giường ông vừa lên tiếng:

– Đồ mọi rợ, mày có nhận được ta không?

Mục sư không trả lời.

– Ta là Yumusac mà có lần chúng nó đã giao cho mày treo cổ lên đây mà. Mày đã tha cho ta bằng giá của cái bùa hộ mệnh.

Mục sư không trả lời. Mi mắt của ông cũng không hề động đậy.

– Bây giờ mày đã bị bắt và không còn gì chắc chắn hơn là việc người ta sẽ chém đầu mày.

Mục sư vẫn không nói gì cả. Tên Thổ lại nói nhưng giọng đã nhún:

– Ta đến đây vì cái bùa hộ mệnh đó. Với ông, nó không có nghĩa lý gì, nhưng với ta nó là tất cả nguồn sức mạnh. Từ khi không có nó bên mình, ta gặp rủi ro trong tất cả mọi việc. Ta có một biệt thự nhỏ tuyệt đẹp bên bờ vịnh Bôxpôrut, ta đã tậu để dành cho lúc tuổi già, nhưng nó đã cháy ra tro. Của cải trong nhà bị mất hết. Tay ta bị đâm thủng trong một trận đánh. Ông hãy nhìn tay trái ta đây: có lẽ suốt đời tàn tật.

Và hắn chỉ vào vết sẹo đỏ mới được chừng ba tháng.

Ông mục sư im lặng, không nhúc nhích.

– Lão già, - tên Thổ nói tiếp, giọng mềm hẳn đi như sắp khóc – lão là một người phúc đức. Ta đã nghĩ đến lão nhiều, cuối cùng ta cũng thấy lòng tốt của lão thật vô song. Hãy trả lại cái bùa hộ mệnh cho ta nào!

Mục sư không trả lời. Chỉ có cây đèn cháy kêu xèo xèo.

– Ta sẽ làm tất cả những điều lão muốn. – Sau một chút chờ đợi, tên Thổ lại nói tiếp – ta sẽ thử cứu lão khỏi bàn tay đao phủ. Cha ta là một pasa quyền thế. Anh ta là bêi Arơxơlan. Chừng nào người ta còn sống thì vẫn còn hy vọng. Chỉ cần lão nói cho ta biết cái bùa hộ mệnh của ta ở đâu?

Mục sư im lặng.

– Cái bùa hộ mệnh của ta! – Tên Thổ cáu tiết nhắc lại.

Và hắn vồ lấy vai mục sư vừa lay vừa hét:

– Cái bùa hộ mệnh của ta!

Đầu mục sư cứ rũ xuống, hắn giật ông ngồi dậy.

Cằm mục sư đã trễ xuống. Ông đăm đăm nhìn vào khoảng không với đôi mắt đã cứng đờ như thủy tinh và cái miệng hé mở.

* * *

Khi đã vượt qua cả tên lính gác ngoài cùng, Hoivan dừng lại.

– Đây nhé, - hắn nói – tao đã làm xong điều mày muốn. Bây giờ mày nói đi, cái bí mật mà tao mang trong người là cái gì?

– Kabala[70] – cậu học sinh trả lời, vẻ bí ẩn.

– Kabala? – Tên Thổ lẩm bẩm nhắc lại.

Và hắn nhíu lông mày lại như đang cố sức tìm vào ý nghĩa của một từ mù tịt đối với hắn.

Cậu học sinh đứng tựa vào yên ngựa nói:

– Nếu anh nhìn kỹ hơn, anh sẽ thấy mỗi bức vẽ là hình của một ngôi sao. Ông đạo sĩ rất thánh đã phù chú xung quanh các ngôi sao hạnh vận. Mà anh còn hứa cho tôi cả thanh gươm nữa đấy nhé.

Tên Thổ chỉa cả hai thanh gươm của hắn ra:

– Mày chọn đi.

Cậu học sinh lấy thanh nhỏ hơn giắt vào thắt lưng rồi nói tiếp:

– Những hình vẽ này anh phải giắt xung quanh người. Anh phải cắt mỗi cái ra làm bảy rồi may vào lần vải lót áo của anh. Cả vào trong tuyban của anh nữa. Chỗ nào có những mảnh giấy linh thiêng này che chở, tên đạn sẽ không phạm vào người được.

Mắt tên Thổ ánh lên:

– Đạn bắn không thủng hở?

– Không. Chắc anh cũng đã nghe nói đến những bậc anh hùng cái thế, tên đạn không bao giờ phạm đến người họ.

– Có.

– Vậy anh đừng vì tiền bạc hoặc vì lời cám dỗ mà đem cho bất cứ ai. Ngay chỉ cho xem cũng đừng, vì người ta sẽ cướp của anh, người ta sẽ ăn trộm của anh, người ta sẽ lừa anh để lấy.

– Nhất định thế.

– Vì một chức vụ cao sang đang chờ anh: anh sẽ làm tổng trấn ở nước Hung.

Tên Thổ há hốc cả mồm ra vì kinh ngạc:

– Quan tổng trấn?

– Dĩ nhiên là không phải ngay sáng ngày mai, mà dần dần, khi can trường của anh đã tỏ rõ. Với lại trong giấy cũng còn viết là anh phải sống theo những lời răn của kinh Côran. Phải siêng năng trong việc cầu nguyện và tắm nước thánh. Ai làm điều lành cho anh thì anh đừng xử ác với họ.

Tên khổng lồ ngu ngốc nhìn cậu học trò, ngập ngừng nói:

– Nhiều khi tao đã nằm mơ thấy tao làm quan lớn. Tao đã mơ thấy điều đó. Vậy là phải cắt ra làm bảy?

– Cắt làm bảy. Nếu không đều nhau cũng không can gì. To nhỏ tùy theo chỗ anh muốn giữ gìn phần nào nhiều nhất.

Tên Thổ nhìn ra phía trước với vẻ sung sướng mơ màng. Rồi hắn ngửng đầu lên nói:

– Nếu tao thành ông lớn, tao sẽ nhận mày làm thư ký.

Gergey phải cắn vào môi để tiếng cười khỏi bật ra.

– Lên ngựa đi, anh bạn. – Hoivan nhiệt tình nói và giữ ngựa cho cậu học sinh cưỡi lên.

Cậu thò tay vào túi và nói:

– Hoivan, anh xem này, đây là một cái nhẫn. Anh nên biết người Hung có thói quen không chịu lấy không bất cứ một cái gì.

Hoivan cầm lấy cái nhẫn và ngẫn ra nhìn. Cậu học sinh nói tiếp:

– Anh đã cho tôi tự do và con ngựa, tôi trả anh bằng cái nhẫn này. Cầu Ala phù hộ cho anh, anh hói ạ!

Và cậu quất ngựa.

Hoivan túm lấy cương,

– Khoan đã! Đây là nhẫn Thổ Nhĩ Kỳ phải không?

– Phải đấy.

– Mày lấy đâu ra?

– Việc gì đến anh? Nếu anh muốn biết thì đó là của một tên ionisa.

Hoivan đực người ra suy nghĩ một lúc rồi đưa trả cái nhẫn:

– Không cần. Mày đã trả con ngựa và tự do với một giá đủ rồi.

Và hắn nhét cái nhẫn vào túi cậu học sinh.

* * *

Gergey đi về hướng nam để nhỡ chúng có đuổi thì đuổi theo hướng ấy chứ đừng đuổi theo hướng đi về Buđo.

Trăng đã ngả về tât, khi mở khi tỏ giữa những đám mây. Đằng đông trời đã ràng rạng.

Một con đường nhỏ cắt ngang con đường quốc lộ rộng rãi. Trên con đường nhỏ đó Gergey trông thấy một kỵ sĩ đang phi nhanh. Nếu cả hai cùng tiến với tốc độ như nhau, họ sẽ gặp nhau ở chỗ ngã tư.

Trong phút đầu tiên Gergey ghìm con ngựa chạy chậm lại, nhưng sau thấy người kia cũng giảm tốc độ, cậu lại cho ngựa phi lên. Như vậy cậu đến trước khoảng một trăm bước.

Mặt cậu không hề rời khỏi người kỵ sĩ lạ mặt kia. Trong ánh sáng ban mai mỗi lúc một rạng dần, cậu ngẩn người nhận thấy đó là một tên ionisa đội mũ chỏm cao đang tiến về phía cậu.

Cậu gõ cương cho ngựa đứng lại.

Tên kia cũng đứng lại.

– Đồ quỷ sa tăng! – Cậu lầm bầm – Thằng Thổ này nó bắt mình mất!

Hơi thở của cậu cũng ngừng lại trong nỗi kinh hoàng.

Nhưng ngay lúc đó lời nói của Đôbô Istơvan lại vang lên trong tai cậu như tiếng chuông ngân: Cái chính là không được sợ!

Từ hồi ấy đến giờ cậu chưa gặp lại Đôbô. Kể từ khi Tơrơc Halin rời bỏ Phedinan và đứng về phía vua Xopôio Gianốt, Đôbô không đến thành Xiget, cũng chẳng đến Sômôdơ hoặc Ôdôra. Tuy vậy Gergey vẫn nhớ đến ông với tấm lòng biết ơn và câu nói của ông vẫn luôn vang trong tai cậu: Con ạ, cái chính là không được sợ!

Con ngựa thấp bé của tên Thổ lại tiến lên. Cậu cũng thúc ngựa. Được thôi, ta sẽ gặp nhau ở ngã tư. Cũng có thể là tên Thổ này không đi đuổi cậu. Lúc đó cậu sẽ kêu to với hắn là chào rồi ai đi đường nấy.

Con đường tên Thổ đang đi lại chính là con đường thuận tiện để cậu rẽ lên phía bắc. Họ nhất định phải gặp nhau.

Nhưng nếu tên Thổ rút vũ khí ra?

Gergey chưa bao giờ xung trận. Trong nhà Tơrơc Halin, cả mục sư Gabô, cả tướng công đều dạy cậu đánh kiếm và ngày nào cũng đấu với tịu tù binh Thổ. Nhưng đó chỉ là trò chơi. Những lúc đó họ mực áo giáp sắt từ đầu đến chân, dù có dùng đến cả cuốc chim cũng khó lòng gây tai nạn được.

Với lại giả cậu có được một thanh gươm tốt hay một cây thương như của tên ionisa kia thì khỏi phải nói! Còn thanh gươm cà là dĩ này…

Cái chính là không được sợ! – Câu nói lại vang lên trong tai cậu. Và cậu phi nước đại, tiếp tục tiến lên trên con đường đã khởi hành. Nhưng tên Thổ không cho ngựa chạy nữa. Hắn đứng im.

Gergey hăng máu lên, rẽ sang con đường tên đứng và suýt nữa thì cậu thét lên vui sướng khi tên Thổ quay ngựa lại và cắm đầu chạy trốn.

Thằng này không phải ai khác, chỉ là Tulipan thôi!

– Tulipan – Cậu học trò kêu to.

Nghe tiếng kêu, tên Thổ lại càng quất ngựa khỏe, hắn lao vun vút trên con đường hẹp.

Con ngựa nhỏ đó cũng là một con ngựa tốt đấy, nhưng trên con đường lỗ chỗ những vũng nước, qũang đó lại là đường đất sét. Tên Thổ muốn cho ngựa nhảy qua mương nước để rẽ xuống đồng, nhưng con ngựa trượt chân, tên Thổ ngã xõng xoài trên mặt đất.

Khi cậu học sinh đó cũng tới chỗ hắn, tên Thổ đã đứng dậy, tay cầm cây thương lăm lăm.

– Tuipan! – Cậu học sinh cười vang – Đừng có mà điên!

– Ô, đồ quỷ! – Tulipan ngượng – Té ra cậu đấy ư, hở công tử?

– Chà, anh thật là một người lính can trường đấy! – Gergey lại cười và nhảy xuống ngựa.

– Còn tưởng là chúng nó đuổi – Tulipan vẫn chưa hết ngượng ngùng, nói – Cậu làm sao mà trốn ra được thế?

– Bằng mẹo, Tulipan ạ. Tôi chờ mãi để mong anh thoát cho.

– Không thể được, cậu ạ - Tulipan thanh minh – Chúng nó quây tù binh vào chính giữa trại, lại bao nhiêu lính gác ở khắp nơi, ngay chính con cũng gay go mãi mới lẩn đi được.

Hắn lôi con ngựa dậy và gãi đầu gãi tai.

– Đồ quạ mổ diều tha! Con làm sao mà về đến nhà với nó đây?

– Dắt nó đi chứ làm sao nữa.

– Công tử không về với con à?

– Không.

– Thế cậu đi đâu?

– Ta đi Buđo.

– Cậu lại đến rơi vào tay quân Thổ mất.

– Ta sẽ đến trước chúng nó. Ở đó nếu có việc gì thì đã có chủ tướng của ta. Người mạnh thế lắm. Nếu đức ông muốn, Người có thể làm vua cũng được ấy chứ.

Tulipan lại leo lên ngựa. Gergey chìa tay cho hắn:

– Tôi gửi lời chào những người ở nhà nhé!

– Cảm ơn cậu. Con cũng xin gửi lời chào kính trọng tới ông chủ con. Cậu đừng nói chuyện bắt gặp con đang say sưa đấy nhé. Con chỉ uống phần rượu của bọn đầy tớ thôi.

– Được, được., Tulipan ạ. Cầu trời phù hộ cho anh.

Tulipan còn ngoái lại nhìn lần nữa:

– Thế còn thầy mục sư?

Cậu học sinh ứa nước mắt:

– Thầy bị ốm. Tôi không nói chuyện được với thầy.

Cậu còn định nói thêm một điều gì nữa, nhưng hoặc vì nước mắt làm cậu nghẹn ngào, hoặc vì cậu đã nghĩ lại nên không muốn nói. Cậu giật cương và đi về phía mặt trời mọc.

* * *

Ban ngày cậu học sinh ẩn trong rừng. Chỉ ban đêm cậu mới đi tiếp đến Buđo theo một đường vòng lớn.

Mặt trời vừa vặn nhô lên, khi cậu đến một cánh đồng bằng phẳng, trải rộng dưới chân núi Genlê. Cậu vứt cái tuyban đi, còn cái áo choàng cậu móc vào sau yên.

Trên khắp cánh đồng, sương long lanh như ngọc. Gergey xuống ngựa. Cậu cởi trần đến ngang thắt lưng rồi hớt sương vào lòng bàn tay rửa sạch bụi bặm của hai ngày đường.

Rửa tay xong cậu thấy khoan khoái hẳn. Con ngựa cũng đã gặm cỏ được một lúc. Ấm lên trong những tia nắng đầu tiên, người ngựa lại vội vã ruổi trên đường quốc lộ.

Hai bên đường đã đầy rẫy những dấu vết của trận Buđô. Những cái khiên vỡ, những bánh xe kéo đại bác đổ gục tan nát, những tấm giáp vai méo lõm, gươm, giáo, những cái mũ sắt xấu xí giống như những cái nồi sơn đèn của quân Đức ngổn ngang khắp nơi.

Và bao nhiêu xác chết chưa ai chôn cất.

Năm thằng Đức nằm quanh một bụi mận dại. Hai thằng nằm ngửa, một thằng nằm còng queo, hai thằng nữa bị bổ vỡ đầu. Có lẽ ba đứa bị đạn giết tại chỗ, còn hai đứa kia bị tử thương rồi mới lê đến đó.

Một mùi hôi thối nặng nề tràn lan trong không khí.

Thấy người kỵ sĩ đi tới, đàn quạ từ đám xác chết bay ồ lên, lượn một vòng là là trên cánh đồng rồi đậu xuống một chỗ xa hơn để lại tiếp tục bữa tiệc ghê gớm của chúng.

Tiếng kèn lanh lảnh bỗng nổi lên khiến Gergey ngẩng đầu lên khỏi cảnh tượng buồn thẳm đó. Từ thành lầu đó, một đội kỵ binh mặc quần áo đỏ đang chậm chạp tiến xuống. Độ bốn năm vị đại quan mặc lễ ohục dẫn đầu. Sau đội kỵ binh là một đoàn dài bộ binh mặc binh phục màu xanh thẫm.

Trong tốp người đi đầu, một kỵ sĩ mặc áo choàng trắng nổi bật hẳn lên.

– Chắc là Đức cha nhiếp chính Giơrgiơ danh tiếng – Gergey nghĩ thầm.

Tim cậu đập rộn lên. Từ nhỏ đến giờ cậu đã nghe biết bao chuyện đồn đại về Đức cha nhiếp chính! Đối với cậu hình như ông còn to hơn cả vua.

Đi cạnh nhiếp chính là một kỵ sĩ vận nhung phục đỏ, những viên ngọc dát trên áo trên mũ lấp la lấp lánh.

Gergey nhận ra đó là Tơrơc Balin.

Chạy ư? Nếu chạy cậu sẽ có thể gây nghi ngờ. Tơrơc Balin sẽ phái người đuổi theo và lúc đó người ra sẽ lôi cậu đến trước mặt chủ tướng quý mến như một kẻ tội đồ.

Cậu sẽ nói mình đã cùng mục sư làm những việc này ư?

Nếu vậy lập tức Tơrơc Balin sẽ đuổi cậu đi cho khuất mắt. Chính ông đã gọi quân Thổ vào để đánh quân Đức, vậy mà bây giờ ông lại phải nghe chuyện người nhà của mình định giết vua Thổ hay sao?

Gergey suy nghĩ rất lung. Cậu không ưa nói dối. Nếu phải dối chính người đã nuôi dậy mình khôn lớn thì nhục quá! Bởi vậy cậu cứ đứng sững bên đường, đầu để trần, mặt đỏ gay. Cậu xuống ngựa và nắm lấy dây cương.

Rồi ra sao thì ra!

Con ngựa còn đói nên khi được tạm nghỉ, nó lại gặm cỏ ngay.

Ô, cầu trời phù hộ cho con ngựa này, nhất là cho cái đói của nó! Thật là tuyệt biết bao trong lúc này có thể vờ giật nó sang trái, sang phải, làm như đang trị đồ khó bảo! May làm sao giữa lúc này có thể quay lưng về phía những triều thần đang chuyện trò sôi nổi.

Họ đã đến đây rồi, đã nghe tiếng họ nói chuyện. Con ngựa già lúc quay bên phải, lúc sang bên trái, có lúc phải chạy một vòng quanh chủ, có lúc cậu chủ lại chạy vòng quanh nó.

Ma quỷ cũng chẳng ngờ được rằng gió cũng có thể giúp ích cho người ta: Một cơn gió nổi lên từ phía đông đã cuốn lên một màn bụi vàng, qua đó người trên đường chỉ có thể thấy loáng thoángmột thiếu niên nào đó đang vất vả với con ngựa xám kềnh càng trên bãi cỏ. Hãy để mặc cậu bé kia làm thế nào trị được nó thì làm!

Gergey thở phào nhẹ nhõm khi thấy các vị đại thần là vượt qua mà không có ai kêu lên: Gergey con ơi!

Cậu lại nhảy lên ngựa, trước hết cậu nằm áp bụng lên lưng ngựa, sau đó mới bỏ chân qua bên kia và quay mặt nhìn đoàn quân. Đến lúc này cậu mới thấy tất cả đoàn bộ binh mặc quần áo xanh thẫm đều bị xích. Quần áo họ rách tơi tả, tóc tai lấm bùn bê bết, mặt mày tái nhợt. Không có một người già nào trong bọn họ, nhưng thương binh thì nhiều. Một tù binh cao kều, quần áo rách mướp, mặt mũi sưng vù, tím bầm trên khuôn mặt dập nát chỉ còn trông thấy được có một con mắt.

Biết đâu chẳng phải chính Tơrơc Balin đã nện vào mặt hắn?

Đây là lần đầu tiên Gergey trông thấy thành Buđo.

Biết bao nhiêu đỉnh tháp với những tường cao vút, vườn thượng uyển với những cây cối sum xuê lá cành về phía Pats – đối với cậu tất cả những cái đó giống như một cảnh mới trong mơ.

Vậy ra đây đã từng là nơi ở của vua Machiat? Vua Loiôt đã sống ở đây? Và cô bé Êvo của cậu cũng đang ở đây, đang ngày ngày trông thấy những cảnh này?

Một người lính gác cầm kích đứng trước cổng thành, anh ta chẳng hề ngó đến Gergey. Cậu cứ theo con đường đi lên hoàng thành, chửng hỏi han gì cả. Cậu ngẩn người nhìn lên hoàng cung, vào bồn nước hình tròn, to tướng, bằng đá vân hồng cam ở giữa sân. Rồi cậu dừng bước trên quảng trường Thánh Gioóc. Một bãi đại bác để ngổn ngang ở đó thu hút sự chú ý của cậu. Những khẩu đại bác to tướng, ám khói. Những bánh xe lấm bùn chứng tỏ người ta vừa lấy được của bọn Đức, có lẽ vừa mới hôm qua.

– Chào bác – Cậu nói với người lính đứng gác ở đó – Đây là chiến lợi phẩm thu được của Đức đấy nhỉ?

– Đúng vậy – Người lính kiêu hãnh trả lời.

Gergey lại ngẩn tò te nhìn các khẩu đại bác. Trong đó có ba khẩu to đến nỗi hai chục con bò mộng cũng chưa chắc làm được nó nhúc nhích. Những khẩu pháo vẫn còn nặc mùi thuốc súng.

– Bác ơi. – Gergey lại hỏi – Bác có biết ông già Xexey không, ông già tay gỗ ấy mà?

– Sao tôi lại không biết.

– Ông ta ở đâu?

– Dưới kia kìa. – bác lính bắt đầu chỉ vầ phía bắc – trong thành phố Thánh Giăng ấy.

– Cháu không thuộc đường xá ở đây đâu.

– Thế thì chú cứ đi thẳng đi, rồi hỏi thêm ở dọc đường. Ông lão ở trong một ngôi nhà nhỏ màu xanh lá cây. Trước cổng có treo một cái cung. Có người thợ chế cung ở đó.

– Xaghitaiút?[71]

– Hắn đấy.

Gergey còn liếc nhìn những khẩu đại pháo một lần nữa rồi mới lóc cóc cưỡi con ngựa xám đi.

* * *

Sau nhiều lần hỏi thăm và chỉ trỏ, cuối cùng cậu tìm được phố Thánh Giăng và ngôi nhà nhỏ hai tầmg màu xanh lá cây.

Ngôi nhà chỉ có năm cửa sổ nhỏ nhìn ra phố. Ba cái ở tầng hai và hai cái ở tầng một. Cái cổng ra vào ở chính giữa, chỉ nhỏ như một cái cửa phòng. Phía trước cổng lủng lẳng một cái cung to tướng nằng tôn sơn đỏ.

Gia đình Xexey ở trên gác. Khi Gergey đẩy cửa bước vào, cậu thấy ông già mặc kơntơsơ [72], đi giày popút[73] , đang cầm một cái vỉ ruồi cán dài đập đen đét bên cạnh tủ.

– Đừng này, đồ chó! – Lão lầm bầm và lại đét một cái như súng nổ.

Rồi khi nghe tiếng chân người đến, lão nói tiếp:

– Trên thế giới chẳng có loài vật nào lì lợm hơn giống này! Ta đập chúng chết ngay trước mắt nhau, thế mà đáng lẽ chạy trốn, chúng lại còn đậu lên râu ta. Đừng này, đồ chó!

Và lão lại quật cái vỉ ruồi vun vút trong không khí.

– Cha ơi, - Gergey nhoẻn cười – Xin chào cha!

Nghe nói thế ông ta mới quay lại:

– Ơ này! Gergey con ta! – Lão sửng sốt – Con đấy ư, hở con yêu?

Bản thân Gergey cũng cảm thấy kỳ lạ về sự có mặt của mình ở đây, tuy nhiên cậu vẫn chờ người ta sẽ ôm choàng lấy cậu mà hôn như thường quen lúc ở nhà ở Kerextet.

Bà vợ nghe tiếng cũng phóng từ phòng bên cạnh bước sang. Và bà cũng sủng sốt, cũng ngạc nhiên không kém. Bà hỏi:

– Con đến đây bằng cách nào thế? Cái gì đã đưa con tới đây thế, con trai của mẹ?

Bà hôn và vuốt tóc cậu. Nhưng hình như trước kia bà đã từng hôn cậu âu yếm hơn thì phải. Ý nghĩ đó thoáng qua trong óc Gergey; có lẽ chỉ là cảm giác thì đúng hơn.

– Con đến đây chẳng có mục đích gì khác là mong thấy mẹ trở lại Kerextet – cậu trả lời.

– Ô hô – Ông lão đáp lại.

Dường như ông muốn bảo: nói năng gì mà ngu ngốc thế!

– Con đã trông thấy đạo quân Thổ. Chúng sẽ chiếm Buđô đấy.

– Ô hô! – Xexey lại thốt lên, càng to giọng hơn.

Dường như muốn bảo, điều này mới càng ngu xuẩn hơn nữa!

Bà vợ cũng hìn cậu thiếu niên với vẻ mặt ái ngại như người ta vẫn thường nhìn những kẻ ngờ nghệch, những kẻ hay nghĩ ra những chuyện vớ vẩn với cái trí khôn ít ỏi của mình.

– Cậu có đói không? – Bà đặt tay lên vai cậu và hỏi – Có lẽ con cũng chưa ngủ phải không?

Gergey gật đầu như bảo có, nửa như bảo không. Cậu chăm chú nhìn vào cái bàn cờ để trên bàn, nhưng một mắt vẫn liếc về phía cánh cửa mở.

– Con chờ Vixusko chứ gì? – Bà vợ mỉm cười nhing sang phía chồng – Nó không có nhà. Nó cũng chẳng về ngủ ở nhà nữa. Nó ở chỗ hoàng hậu ấy, chỉ thỉnh thoảng mới đảo về được một tí thôi. Những lúc ấy nó cũng đi xe ngựa với ông xà ích của vua. Thế đấy!

Chợt nghe tiếng xèo xèo, bà đập hai bàn tay vào nhau:

– Giêsu Mania! Sữa của tôi trào hết rồi!

Gergey chờ cho Xexey tiếp tục câu chuyện về Vixo nhưng ông lão cứ ngồi nhấp nháy mắt và lặng thinh.

– Ông giáo sĩ đâu rồi hả cha? – Cậu hỏi với một tâm trạng nặng trĩu.

– Đang đi chôn cất – Xexey trả lời với vẻ mặt chán chường – Ông ta hợp lực với một vài người bạn nữa đi chôn cất.

– Chôn xác quân Đức ấy à?

– Tất nhiên là quân Đức. Từ khi đánh nhau đến giờ, hôm nào ông ta cũng đi chôn xác chết. Kể cái bọn lính Đức cũng chẳng đáng chôn cất làm gì!

– Thế chúng nó không bắn à?

– Họ mặc quần áo trắng. Chúng nó không bắn những người như thế.

– Con thấy nhiều xác còn chưa được chôn cất.

– Ta cũng tin như vậy đấy, cháu ạ, chúng ta chém cũng khá nhiều.

Tiếng cháu càng làm cho Gergey thêm rầu rĩ. Nhưng cậu không thể dừng được nữa, cậu lái câu chuyện về phía Vixo:

– Hiện nay cô ấy cũng đương ở chỗ hoàng hậu à?

– Ừ.

Ông lão đứng dậy và khập khiễng đi đi lại lại trong phòng. Bộ mặt có vẻ nghiêm trang và trịnh trọng. Lão bắt đầu giảng giải cho cậu biết cô bé Vixo đã được nhiếp chính Giơrgiơ đưa đến chỗ hoàng hậu và giới thiệu với Người trong vườn thượng uyển. Hoàng tử tí hon bỗng nhoẻn miệng cười với Vixo và chia tay đòi Vixo. Vixo chẳng hề lúng túng, cô bế hoàng tử vào lòng như vẫn bế con cái nông dân ở nhà và đung đưa hoàng tử chẳng kể gì nghi lễ cả. Cô còn nói nựng với hoàng tử: Bày, con thỏ nhỏ! Từ hôm đó hoàng hậu cứ muốn cô ta ở bên mình và bây giờ ngay cả về ngủ ở nhà, hoàng hậu cũng không cho phép nữa.

Lúc đầu Gergey chỉ nghe một cách tò mò, nhưng càng nghe mắt cậu càng sáng lên. Cậu chỉ hơi lấy làm lạ là Xexey lại mang vẻ trang trọng như thế mà nhìn một cách lạnh lùng. Cuối cùng, cậu lại lầm lì như cũ.

– Cháu làm sao thế? Sao trông cháu đờ đẫn thế?

– Con buồn ngủ - Gergey trả lời và phải khó khăn lắm cậu mới ngăn được những giọt nước mắt.

Vì lúc đó cậu đã hiểu cô bé Êvo sẽ không bao giờ thuộc về cậu nữa.

Vậy chuyện gì đã xảy ra ở Buđo?

Số là quân Đức muốn kéo vào chiếm đóng, Hoàng hậu cũng muốn nhân nhượng chúng đấy, nhưng các triều thần Hung không chịu nổi việc để quân Đức chễm chệ trong lâu đài của Machiát. Thế là họ mời quân Thổ vào giúp và trong lúc chờ quân Thổ đến, họ tổ chức tự vệ. Khi đoàn quân Thổ đầu tiên đến nơi thì quân Đức đã hao mòn, và khi Xuntan thân chinh đến với một đạo binh khổng lồ thì quân đội của Rôgenđô [74] đã bị đánh tan tác.

Nhiếp chính Giơrgiơ đem theo bốn trăm tù binh Đức đi đón Xuntan.

Cùng đi với giám mục nhiếp chính có cả Tơrơc Balin và ông Pettrôvits Pête tóc hoa râm nữa.

Xuntan cùng quân đội dừng lại ở Tserepét, cách Buđo một trạm hành binh. Hắn hậu tiếp các triều thần Hung trong trướng gấm. Hắn đã biết tên tuổi cả ba người. Về nhiếp chính hắn biết cả nước đang duy nghĩ theo cái đầu của ông. Còn Tơrơc Balin, hắn đã biết từ hồi hắn định cắm ngọn cờ nửa vành trăng lên thành Viên. Hồi đó Balin đã chém đầu tên pasa Kaxôn cùng toàn bộ đội quân của hắn: Từ đó quân Thổ vẫn nhắc đến ông như một hung thần khạc ra lửa. Về ông già Petrôvits, tên phiên dịch đã nói cho hắn biết trước ông là hoàng thích của vị ấu vương và ông là người, năm 1514 đã đánh Đôjo Giơrgiơ ngã ngựa và bắt làm tù binh.

Người ta dẫn ông vào trướng. Cả ba đều nghiêng mình thi lễ. Sau đó, khi Xuntan bước tới chỗ họ và chia tay ra, nhiếp chính cũng bước lên một bước và hôn tay Xuntan. Ông già Petrôvits cũng hôn bàn tay ấy.

Còn Tơrơc Balin, thay cho cái hôn tay, lại nghiêng mình một lần nữa rồi nhìn thẳng vào Xuntan với nét mặt tái hẳn đi nhưng đấy kiêu hãnh.

Thật là ngạo mạn! Nhiếp chính thấy lạnh cả xương sống. Nếu ông biết trước sự thể thế này thì ông đã chẳng nài lấy một tiếng để ép Balin đi theo ông.

Mi mắt của Xuntan không hề động đậy. Hắn nâng cao bàn tay đã chìa ra cho người ta hôn và đặt lên vai Tơrơc Balin rồi ôm lấy ông.

Cử chỉ đó đầy thân mật và đúng theo phong tục của người Hung, dường như sự việc không thể nào xảy ra khác được.

Trong trướng còn có hai hoàng tử trẻ tuổi. Họ nhẹ nhàng bắt tay các vị triều thần Hung. Chắc người ta đã dạy trước cho họ cách ứng xử. Sau đó họ lại về đứng sau vua cha và chăm chú nhìn Tơrơc Balin.

Có thể ngắm nghía ông ta được lắm! Ông thực là một người Hung đẹp đẽ, oai phong. Trong bộ trang phục đỏ, ông làm lu mờ tất cả các bậc quyền quý khác.

Cặp mắt bố già của Xuntan cũng thường hướng vào Tơrơc Balin hơn là vào nhiếp chính đang cúi mình trước mặt hắn, và, bằng một giọng văn Latinh trau chuốt, đang tâu cho hắn biết mối hiểm họa giặc Đức đã được yên và dân tộc Hung lấy làm hạnh phúc khi cảm thấy một đội bảo vệ vĩ đại nhường này đang xòe ra trên đầu họ.

Tên phiên dịch là pasa Xuleiman, một lão già ốm yếu, gầy gò. Từ hồi còn bé hắn đã lưu lạc từ Hung sang Thổ và nói thành thạo hai thứ tiếng.

Từng câu một, hắn dịch bài tấu của nhiếp chính.

Xuntan gật gật đầu. Khi bài tấu đã chấm dứt bằng một cáo gập mình sát đất, Xuntan mỉm cười:

Nhà ngươi nói đúng lắm. Ta đến đây cũng còn vì tiên vương Gianốt trước kia là bạn của ta. Số phận thần dân của tiên vương đối với ta đâu phải là số phận của một dị tộc. Hòa bình cần phải trở lại trên đất nước này, từ nay về sau, dân tộc Hung có thể ngủ yên: thanh gươm của ta sẽ đời đời canh giữ cho họ.

Giám mục nhiếp chính lại nghiêng mình tỏ lòng vui sướng. Ông già Petrôvits lau một giọt lệ trong khóe mắt. Riêng Tơrơc Balin cứ đăm đăm nhìn ra phía trước, vầng trán tối sầm.

– Nào, ta thử xem các ông đã đánh nhau với một lũ người như thế nào? – Xuntan nói.

Hắn lên ngựa va, có các triều thần Hung theo sau, chầm chậm diễu qua đoàn tù binh đang kẻ đứng người quỳ thành hai hàng trên bãi cỏ bên bờ sông Đuno.

Bên phải hắn là giám mục nhiếp chính, bên trái là pasa Xuleiman. Nhưng thỉnh thoảng hắn cũng quay lại phía sau, khi thì nói vài lời với Petrôvits, khi với Tơrơc Balin, khi với các hoàng tử.

Tất cả đám tù binh phủ phục trước mặt Xuntan. Một vài tên giơ cánh tay xiềng xích về phía Xuntan với vẻ cầu khẩn.

– Toàn một lũ khố rách, quân đánh thuê! – Xuntan nói – Nhưng cũng có những tên khỏe mạnh ra dáng!

– Còn có những tên khỏe mạnh hơn nữa kia ạ. – Tơrơc Balin đáp lại ngay bằng tiếng Hung khi thấy Xuntan quay về phía mình – Độ một vài trăm, nhưng chúng không có ở đây.

Thấy Xuntan nghe nói vậy thì nhìn mình bằng cặp mắt đồ hỏi, Balin thản nhiên trả lời:

– Tôi đã chém chết cả.

Họ trở về trướng. Xuntan không vào trong trướng nên lính hầu mang ghế ra cho hắn. Chúng không mang ghế cho các sứ giả và các hoàng tử.

– Tâu bệ hạ, phải đối đãi với tù binh ra sao ạ? – Pasa Amhát hỏi.

– Chém đầu chúng nó đi – Xuntan thản nhiên trả lời như thể nói: chải cái áo caphơtan cho ta.

Hắn ngồi xuống cái ghế trước trướng, đó là một cái đệm thuê kim tuyến. Hai thị thần cầm quạt lông công đứng hầu đằng sau, không phải cốt để cho cảnh tượng thêm lộng lẫy mà quả thực là vì ruồi. Thời tiết đã vào cuối tháng tám rồi và hàng tỉ tỉ ruồi cứ bám theo đạo quân.

Hai hoàng tử đứng bên cạnh Xuntan, các sứ thần Hung ngả muc đứng trước mặt.

Xuntan trầm ngâm một lúc, sau đó hắn quay sang Tơrơc Belin:

– Có một thầy tu bị bắt làm tù binh ở dọc đường. Ông ta là dân thuộc trấn của người. Có lẽ ngươi biết ông ta chăng?

Tơrơc Balin hiểu lời nói của Xuntan, tuy cậy ông vẫn lắng nghe người phiên dịch và trả lời bằng tiếng Hung.

– Thần không biết hết tất cả những thầy tu thuộc quản hạt của thần. Trong các lãnh địa thần có đến vài trăm người thuộc đủ các giáo phái. Nhưng có thể thần biết người tù binh đó.

– Đem nó ra đây. – Xuntan ra lệnh, rồi hắn rướn cao lông mày, vẻ chán ngán.

Từ bờ sông Đuno vẳng lên tiếng náo động của vụ xử trảm. Tiếng kêu thét, tiếng rền rĩ hòa lẫn vào tiếng ồn ào của trại quân.

– Ngươi có biết ông ta không? – Xuntan hỏi và nghiêng mặt nhìn Tơrơc Balin.

– Sao lại không! – Tơrơc Balin rùng mình đáp – Đây chính là ông mục sư của thần!

Rồi ông nhìn những người xung quanh như chờ một lời giải thích.

Nhưng vẻ mặt các triều thần Thổ lạnh như tiền. Ông chỉ gặp những đôi mắt băng giá đang chĩa vào mình. Xuntan nói:

– Ông ta đã gặp một tai nạn gì đó. Khi người ta mang đến trại quân, ông ta cũng đã nhược lắm rồi. – Hắn quay sang lũ thị thần nói tiếp: - Hãy mai táng ông ta chu đáo theo đúng nghi lễ của đạo Gia tô.

– Sau đó quân hầu mang nước giải khát ra trong những cốc bằng bạc đặt trên khay bạc. Một thức uống làm bằng nước cam có ướp dầu hoa hồng, lạnh và thơm.

Xuntan đưa mời Tơrơc Balin trước tiên với nụ cười rất hiền từ.

* * *

Bà Xexey dọn giường cho Gergey trong một căn phòng nhỏ phía sau.

Cậu cảm thấy thích thú, vì cái giường thì ít mà vì được ở một mình với nỗi sầu riêng thì nhiều hơn.

Cậu không thấy có gì đáng ngac nhiên trong việc hoàng hậu yêu cô Êvo bé bỏng của cậu. Theo ý cậu trên thế gian này không còn một tạo vật nào đáng yêu hơn Êvo nữa. Tuy nhiên cậu vẫn đau lòng khi thấy ông bà Xexey kiêu căng đến thế! Vixo đã được nâng cao đến tận cung đình, nơi chỉ có các ông hoàng và các bậc đại thần lui tới. Một kẻ vô danh tiểu tốt, không cửa không nhà, không tước vị, đến cả một tấc đất cắm dùi cũng không có như cậu thì làm sao có thể sánh ngang hàng với cô ta được?

Cậu nằm dài trên tấm nệm bằng da gấu đã sờn và gục mựt vào cánh tay.

Nỗi buồn đó cũng có mặt tốt là có tác dụng ru ngủ và an ủi người ta bằng một giấc mơ hứa hẹn trăm điều như ý.

Gergey ngủ một mạch hơn nửa ngày trên tấm da gấu, sau đó cậu tươi tỉnh thức dậy.

Cậu ngạc nhiên nhìn lên tường căn phòng nhỏ, lên bức ảnh Thánh Imre chân khoèo treo trên tường, rồi lại trở nên đăm chiêu. Cậu áp mặt vào lòng bàn tay, chống khuỷu tay lên đầu gối. Trong đầu cậu, một cơn lốc đen ngòm xáo trộn những sự việc đã xảy ra trong hai ngày qua. Đạo quân Thổ bạt ngàn, việc bị bắt, cái chết của thầy mục sư, việc chạy trốn, thành Buđo, sự vắng nhà của vị hôn thê, sự thay lòng đổi dạ của cha mẹ nuôi – tất cả những việc đó xáo trộn, quay cuồng trong trí cậu. Rồi cậu nghĩ đến con ngựa xám già: đã ai cho nó ăn uống gì chưa? Làm sao có thể cưỡi nó mà trở về thành Sômôdơ đây? Nếu người ta hỏi thầy học đi đâu rồi, cậu sẽ trả lời ra sao? Sau đấy ai sẽ dạy các cậu? Chắc là Tinôđi Sehetehên, người nghệ sĩ đàn Kôbô bị bại tay.

Cậu lắc lắc đầu như người muốn thoát khỏi những ám ảnh của một giấc mộng xấu và đi sang chỗ ông bà Xexey. Cậu nói với bà Xexey:

– Mẹ ơi. Con đến đây cốt để báo tin về nỗi đe dọa của đạo quân Thổ. Bây giờ con xin phép về nhà đây.

Bà vợ ngồi bên cửa sổ đang dùng chỉ kim tuyến thêu một vật gì đấy. Hồi đó phái nữ hay mặc áo cổ viền kim tuyến. Bà đang may cho cô con gái.

– Con vội đi đâu vậy? – Bà nói – Chúng ta chưa trò chuyện gì với nhau cơ mà. Ông lão không có nhà. Hình như ông ấy cũng muốn nói với con đấy. Thế con đã đến chỗ tướng công Balin chưa?

– Chưa. Con cũng chẳng đến đó làm gì nữa. Con ở nhà ra đi mà chưa nói cho ai biết là con đi đâu cả.

– Thế con không muốn nói chuyện với ông giáo sĩ già của chúng ta ư?

– Ông ấy ở đâu ạ?

– Ở đây với chúng ta chứ còn ở đâu nữa. Nhưng hiện giờ ông ta cũng không có nhà. Ông ta đang đi chôn tử sĩ.

– Các ông nhà ta vẫn còn hay cãi nhau không ạ?

– Bây giờ còn cãi nhau nhiều hơn trước nữa kia. Bây giờ giáo sĩ lại dừng để phe Pheđinan, còn ông lão nhà ta thuộc phe Gianốt.

– Nhờ bác nói hộ với ông ta là cháu gửi lời chào kính trọng.

Cậu cố ý không gọi bằng mẹ như trước nữa.

Bà Xexey trở cái áo đang thuê và chỉ sau vài phút im lặng mới trả lời:

– Vậy ta chẳng giữ con lại nữa Gergey ạ. Ta chỉ muốn mời con ăn một chút gì đã. Ta đã để riêng phần cho con. Ta không muốn quấy rầy khi con đang ngủ.

Gergey cúi đầu. Chắc cậu đang nghĩ xem có nên nhận lời ăn trưa hay không? Cuối cùng cậu nghĩ nếu không ăn thì ông bà ấy sẽ phiền lòng nên cậu nhận lời.

Bà Xexey trải một tấm khăn bằng da màu vàng lên bàn và bưng món thịt rán đã nguội ra, bà còn lấy cả rượu vang đặt bên cạnh.

Giữa lúc đó giáo sĩ Balin cũng về đến nhà. Mọi hôm chỉ có đêm tối mới đuổi được ông rời khỏi công việc từ thiện về nhà, nhưng hôm nay ông về sớm hơn vì tiết trời nóng nực và công việc đã làm ông mệt lử.

Xexey cũng nối gót ông khập khiễng đi vào.

Gergey hôn tay ông giáo sĩ. Ông đẩy cậu vào bàn và cậu vừa ăn vừa trả lời những câu hỏi của ông.

– Con lớn nhanh quá đi mất. – Giáo sĩ nói và không rời mắt nhìn cậu – Con đã bằng một người lớn rồi. Thế là dường như con chỉ mới xa chúng ta hôm qua.

Và ông nhìn quanh.

– Vixo đâu rồi?

– Trong hoàng cung ấy. – Xexey trả lời.

Ánh mắt của giáo sĩ yêu cầu lời giải thích. Xexey thanh minh:

– Hoàng hậu rất yêu nó. Người không cho nó về.

– Từ bao giờ thế?

– Đã mấy hôm nay rồi.

– Không ở cạnh thằng oát đấy chứ? – Giáo sĩ gắt hỏi.

– Ở bên cạnh nó đấy. – Xexey trả lời – Anh không nghĩ rằng con tôi phải làm bảo mẫu chứ! Ở đấy đã có thừa bảo mẫu. Vixo chỉ gọi là có mặt ở đấy thôi.

– Con gái anh ở bên con trai Xopôio? – Giáo sĩ giận tái mặt kêu lên.

Xexey bối rối đi khập khiễng quanh phòng rồi quay lại nói:

– Thì có gì trong chuyện ấy nào? Chả phải chính anh đã từng nói là người Hung dù chó má còn hơn quân Đức là gì?

– Nhưng con gái anh mà ru con trai Xôpôio!

Và ông giận quá thét vào mặt Xexey:

– Thì ra khi già nua, đầu óc con người ta lú lấp đi như thế đấy! Vậy anh đã quên rằng bố của thằng nhóc ấy là một tên đao phủ rồi chăng? [75] Anh vội quên rằng anh cùng tôi đã từng ăn lộc của Đôjo Giơrgiơ rồi chăng?

Ông cầm chiếc ghế quật mạnh xuống sàn khiến nó gãy cả chân.

Gergey há hốc mồm rơi cả miếng ăn. Cậu bỏ chạy xuống cầu thang, dắt ngựa ra, phóng đi không giã từ ai cả.

Cậu xuống ngựa trước hoàng thành.

Trên tường lâu đài trông thấy một cái nhật quỹ to như hình bánh xe. Mặt trời lần vào trong những đám mây và cái cọc mạ vàng cỉa nhật quỹ ngả một cái bóng mờ nhạt lên con số bốn La Mã.

Gerrgey chăm chú nhìn vào cửa sổ. Cậu lần lượt nhìn từng cái một, bắt đầu từ những cửa sổ tầng một, rồi đến các cửa sổ tầng gác và cuối cùng là những cửa sổ của tòa tháp.

Quân lính ra vào tấp nập trước cổng hoàng thành. Một ông già râu đốm bạc, lưng còng cũng chập chững đi vào cùng hai viên thư ký. Chắc đó là một vị quan to lắm vì ai cũng chào ông ta cả, còn ông lại chẳng chào ai. Hai viên thư ký ôm những cuộn giấy to. Trên vành mũ da của họ có dắt bút lông ngỗng, ở thắt lưng đeo nghiên mực bằng đồng. Khi mặt trời ló ra, đến cả cái bóng của họ cũng chuyển động một cách đường bệ. Cuối cùng Gergey chợt trông thấy chân anh ta, đôi chân khẳng khiu bó trong cái quần đỏ và đôi ủng đỏ. Nhưng chừng đó cũng đủ cho cậu nhận ra rằng anh ta thuộc đội vệ binh thành Xiget. Tên anh ta là Nogiơ Balin.

Cậu liền quay gót và vội vàng dắt ngựa đi về phía quảng trường Thánh Gioóc. Cậu không muốn để một ai trong số thuộc hạ của tướng Balin trông thấy.

Nhưng vừa đi quá chỗ đó một chút, cậu vẫn cứ gặp phải người quen. Đó là một anh chàng nhanh nhẹn, có bộ râu ngắn: Matônphonvoi Imre, vừa là thư ký, vừa là trung úy, vừa là quản lý, tóm lại là một bộ hạ thân tín, rất được việc của Tơrơc Balin.

Gergey nhảy qua nấp phía bên kia mình ngựa để anh ta khỏi nhận ra mặt mình, nhưng anh chàng Imre có đôi mắt sắc sảo vẫn trông thấy cậu:

– Ơ này, chú Gergey! – Anh ta kêu lên.

Gergey đành ngẩng đầu lên, đỏ mặt tía tai.

– Chú mình đến đây có việc gì thế? Đến chỗ tướng công đấy à? Còn cái của mình bò đầu ngựa thì chú mình nhặt được ở đâu thế? Hẳn là không phải chọn trong đàn ngựa nhà ta!

Gergey những muốn độn thổ cùng với con vật chỉ đáng được gọi là bò ấy đi cho rồi. Nhưng cậu mau chóng trấn tĩnh được và thẹn thò trả lời:

– Tôi đến chỗ tướng công đấy. Tướng công ở đâu?

– Chả biết tướng công đã về chưa. Tướng công giải tù binh Đức đi đón Xuntan. Trời, tướng công quả là một bậc vũ dũng. Giá chú mình trông thấy cảnh tướng công băm vằm tụi Đức. Cách đây một tuần, tướng công từ trận địa trở về, cánh tay phải nhuộm đầy máu. Lúc ấy hoàng hậu đang ngồi trên cửa sổ. Khi phi ngựa qua trước hoàng cung, tướng công bèn giơ cánh tay phải đang cầm gươm lên cho hoàng hậu xem. Ở nhà không có dịch bò chứ?

– Không

– Bọn tù binh đã dọn sạch cái giếng chưa?

– Rồi.

– Bọn phu đập lúa không ăn cắp chứ?

– Không,

– Các công tử có khỏe không?

– Khỏe.

– Còn phu nhân?

– Cũng khỏe.

– Chú có ra chỗ vườn ươm không?

– Không.

– Thế chú có biết người ta đã cắt cỏ hay chưa không?

– Không.

– Nào, thế chú định nghỉ ở đâu bây giờ? Đã có chỗ chưa?

– Chưa.

– Thế thì lại chỗ tớ. Chú đem tin gì quan trọng đến đấy à? Hay là có thư cho tướng công?

– Không. Tôi chỉ tự nhiên mà đến thế thôi.

– Vậy chú mình chịu khó chờ đây một lát nhé. Tớ nhoàng vào hoàng cung một cái. Hay chú cũng cùng vào một thể. Sau đó ta sẽ về nhà để chú thay quần áo. Hay chú không có quần áo mang theo? Được, rồi khắc có. Sau đó chú sẽ có thể vào hầu chuyện tướng công.

Imre đưa cậu vào sân và để cậu đứng chờ trong bóng râm.

Gergey nhìn theo con người nhanh mồm nhanh miệng đó chạy lên bậc thềm rộng bằng cẩm thạch đỏ và tự nghĩ không biết có nên lánh đi khỏi bị tướng công Balin quở mắng hay không?

Ôi, không thể nào tránh khỏi chuyện đó được. Uy quyền của tướng công trùm bờ cõi, trốn đi đâu cho khỏi bị câu về. Với lại, không được nói dối. Cậu phải thú thực là… ôi, làm sao mà có thể thú nhận việc đó được!...

Cậu gãi tai và suy nghĩ đến nẫu cả đầu, rồi cậu lại chăm chú quan sát các khung cửa sổ.

Trong khi nhìn ngang nhìn dọc như vậy, qua một kẻ hở đằng cuối sân, cậu thấy biếc lên màu xanh của cây cối trong vườn. Nếu lỉnh vào đó thì sao nhỉ? Cậu chỉ mong được đứng từ xa mà ngắm nhìn Êvo của cậu. Chỉ từ xa thôi, vì rõ ràng là những kẻ phù sinh quê mùa như cậu không thể nào được đến gần hoàng hậu rồi.

Chẳng hay họ ở đâu? Chắc là một chỗ nào đó trong đám vườn cây râm mát kia, hoặc trong vườn, hoặc trong một khung cửa sổ. Nếu gặp, từ xa cậu cũng có thể nhận ra được Êvo. Cậu sẽ nhận ra khuôm mặt trắng trẻo mịn màng, đôi mắt bồ câu như lúc nào cũng mỉm cười thân ái. Giá thấy cô, cậu sẽ vẫy mũ một cái để cô tha hồ mà đoán già đoán non hàng tuần lễ xem có phải Gergey đã ở đó không, hay chỉ là một cậu nào giống anh ấy, hay chính đó là linh hồn của Gergey?

Trên tường quanh sàn đầy những dãy móc sắt to, nặng. Những móc sắt ấy dùng cho khách đến buộc ngựa. Gergey cũng buộc ngựa vào đấy rồi lặng lẽ đi qua đám lính tráng và lẩn vào một lối đi hẹp, cành lá, xùm xòa.

* * *

Gergey tưởng rằng ở đó có lối vào vườn. Nhưng có ai lại mở lối vào khu vườn thênh thang qua một chỗ hẹp như thế cơ chứ! Không một dấu vết gì tỏ ra có cổng ngõ ỏ đó cả. Một bên ngõ hẹp là hàng rào sắt cao, một bên là tưởng nhà. Thời xưa những nhà bác học và nghệ sĩ của vua Machiát đã từng ở tại khu này, về sau đến các giáo sĩ Balan và đám nội thị dưới triều vua Uláxlô, sau nữa là chỗ ở của thị nữ.

Song Gergey chẳng biết một tí gì về những chuyện đó cả. Cậu chỉ mải nhìn dãy hàng rào sẳt. Hàng rào sơn trắng và những đầu cọc đều mạ vàng. Ở một đôi nơi cành cây vươn cả ra phía ngoài. Thỉnh thoảng Gergey lại nhìn vào vườn. Chốc chốc cậu lại thấy một lối đi rải cuội hoặc một vài cái viên đinh nho nhỏ, mái lợp hàng ngói men xanh. Một đôi chỗ còn có những con quạ sắt ngồi trên càc cọc rào, nhưng cũng có con chỉ còn lại độc cài chân bậu trên cọc sắt. Qua cành lá Gergey bỗng trông thấy mấy vệt màu hồng. Y phục phụ nữ.

Tim Gergey đập rộn rã. Cậu vừa thận trọng lần theo hàng rào vừa ghé mắt nhìn vào vườn. Cuối cùng cậu trông thấy một đám phụ nữ dưới gốc một cây bồ đề cổ thụ. Họ đang ngồi quanh một cái nôi. Tất cả đều mặc y phục màu hồng nhạt, chỉ có một bà có khuôn mặt thon dài, tay mảnh khảnh, mặc đồ đen. Mặt bà ta trắng xanh và đượm buồn. Chỉ khi cúi xuống nhìn vào trong nôi bà ta mới mỉm cười. Nhưng cả nụ cười của bà cũng đầy phiền não.

Gergey không thấy rõ những gì ở quanh nôi, cái nôi bị một bà to béo che khuất. Bà này đang đưa qua đưa lại một cành lá nhỏ trên nôi. Gergey cứ loanh quanh tìm một chỗ để nhìn cho rõ hơn. Cận thấy rồi, có tất cả bốn thiếu phụ ở quanh nôi và một người thứ năm đang lúi húi bên cạnh một cái độc binh cao cổ to tướng bằng cẩm thạch.

Cậu chạy dọc theo hàng rào đến chỗ đó. Đúng là Êvo bé bỏng của cậu rồi. Cô ta mới mau lớn làm sao chứ!

Cô đang nhặt những hạt giẻ gai bỏ vào một cái lẵng.

– Vixuskol Vixusko!- Cậu khe khẽ gọi qua hàng rào.

Cô thiếu nữ ở cách hàng rào độ vài chục bước. Cô đang nghêu ngao một bài hát gì đó, vì thế cô không nghe

tiếng Gergey.

–Vixusko! Vixusko!

Cô gái ngửng đầu lên, rất ngạc nhiên nhìn về phía hàng rào.

– Chú mèo con! - Gergey xuýt bật cười nhắc lại - chú mèo con ơi! Lại đây nào!

Cô gái không thề trông thấy Gergey đang đứng sau cành lá rậm của cây tân hà liễu nhưng cô đã nhận ra tiếng cậu.

Cô đi tới như một con nai con, đang đi chợt dừng lại rồi lại thoắt bước nhanh tới, đôi mắt mở to chăm chú nhìn. Ngạc nhiên quá quên cả chớp.

– Anh đây. Vixuslio ơi! - Gergey lại lên tiếng.

Cô gái chạy ngay đến. Cô vỗ hai bàn tay vào nhau:

– Gergey! Anh làm cách nào mà đến đây được thế?

Niềm vui bừng sáng cả người cô, cô tì mặt vào quãng hở giữa hai cọc rào cho Gergey hôn. Gergey cảm thấy một mùi hương thơm dịu dàng như mùi hoa kim ngân nở vào tiết tháng tư. Rồi cả hai liền nắm lấy cọc rào, tay để gần tay. Cọc rào tuy lạnh nhưng tay họ vẫn nóng ran. Mặt cả hai đều ửng đỏ.

Cậu thiếu niên vắn tắt kề lại những chuyện xẩy ra đã đưa cậu tới đây, và trong lúc kể không hề rời mắt ngắm nghía khuôn mặt, bàn tay và y phục của cô gái.

Cô mau lớn ghê, và đẹp ra nhiều quá! Chỉ có đôi mắt đẹp, mở to, ngày thơ là còn như cũ.

Một người khác có lẽ sẽ không thấy cô gái đẹp. Bởi vì cô đang ở lứa tuổi mà chỉ tay chân phát triển còn khuôn mặt vẫn non nớt, ngực còn lép như ngực con trai, tóc đang ngắn cún cỡn. Mặc dù vậy, đối với Gergey tất cả đền rất đẹp. Bàn tay to của cô cũng khiến cậu thích, cậu cảm thấy nó trắng ngần và êm như nhung, cậu ngắm cả đôi bàn chân đang đi một đôi giày vừa vặn rất xinh.

– Anh có một cái nhẫn đây. - Cậu nói và móc túi lấy cái nhẫn Thổ to tướng.

– Cái này là của thầy học anh cho anh và anh tặng em đấy Vixusko ạ.

Vixo cầm lấy cài nhẫn, thích thú ngắm nửa vầng trăng cùng những ngôi sao bằng kim cương rồi xỏ vào ngón tay và nhoẻn miệng cười.

– Cái nhẫn mới to chứ! Đẹp quá!

Thấy nó cử lỏng lẻo trên ngón tay, cô bèn xỏ cả hai ngón tay vào.

– Bao giờ em lớn lên thì tuyệt lắm đấy còn bây giờ anh cứ giữ lấy đã.

Rồi với một sự thành thật trẻ con, cô nói thêm:

– Anh biết không, đến khi nào em sẽ là vợ anh ấy mà!

Mặt Gergey bỗng ỉu xìu.

– Em sẽ không là vợ anh đâu. Vixo ạ.

– Không thật chứ? - Cô gái hỏi có vẻ dỗi.

– Em toàn sống cạnh những vua với chúa. Người ta không gả em cho người nghèo như anh đâu.

– Ồ, sao lại không. Anh tưởng em coi họ là ghê gớm lắm à? Hoàng hậu cũng đã có lần bảo em hãy yêu mến ấu vương rồi bà sẽ kiếm cho em một ông chồng thế này thể nọ. Em trả lời rằng em đã có rồi. Em nói cho bà ta biết cả tên anh nữa, em còn nói rằng Tơrơc Balin là cha nuôi của anh.

– Em nói thế à? Thế hoàng hậu bảo sao?

Hoàng hận cười ngặt cười nghẽo tí nữa thì ngã lăn xuống ghế.

– Bà ấy ở trong vườn đấy à?

– Ừ. Người mặc đồ đen ấy.

– Bà ấy đấy à?

– Bà ấy đấy. Đẹp quá phải không anh?

– Đẹp. Nhưng anh tưởng tượng phải đẹp hơn nữa cơ.

– Đẹp hơn nữa cơ á? Thế chưa đủ đẹp hay sao?

– Anh chả thấy vương miện vương miếc gì trên đầu bà ấy cả?

– Nếu anh muốn, anh có thể nói chuyện với bà ấy được đấy. Bà rất tốt. Bà không biết tiếng Hung [76]

– Thế bà ấy nói tiếng gì?

– Tiếng Balan, tiếng Đức, tiếng Latinh, tiếng Ý, tiếng Pháp, nghĩa là tất cả mọi thứ trên đời, chỉ trừ tiếng Hung. Tên anh bà cũng đọc là Kerkơ.

– Anh biết nói chuyện gì với bà ấy được - Gergey lảng tránh – mặc dù anh cũng có biết vài tiếng Đức. Nhưng Vixo này, nếu lần sau anh đến Budo nữa thì làm sao gặp em được.

– Làm sao ấy à? Để em sẽ nói với hoàng hậu cho phép anh vào.

– Bà ấy cho phép á?

– Sao lại không? Bà yêu em lắm, cái gì cũng cho phép em cả. Cả nước hoa của bà nữa. Anh xem tay áo em đây này, có thơm không? Các hoàng hậu đều thơm như thế cả đấy! Rồi cả sách kinh của bà, bà cũng cho em xem. Những bức ảnh trong ấy mới đẹp chứ! Có cả ảnh Đức Mẹ Maria mặc áo lụa xanh đứng giữa khóm hồng, giá anh mà được thấy!

Từ phía sau cây bồ đề vẳng lại tiếng eo éo như tiếng kêu của con mèo bị người ta giẫm phải đuôi.

Êvo giật mình:

– Chết! Ấu vương đã thức dậy rồi. Anh chờ em một tí nhé.

– Vixo anh không thể chờ được, nhưng mai anh sẽ đến.

– Được. Ngày nào anh cũng đến đây vào giờ này nhé!

Rồi cô chạy về phía ông vua bé con.

* * *

Chẳng có việc gì xảy ra như chúng ta đã suy tính trước cả.

Sau khi Tơrơc Balin về nhà, hàng mấy giờ liền không ai có thể nói chuyện với ông được. Ông khóa mình trong phòng riêng và cứ đi đi lại lại trong phòng. Ở các phòng bên người ta nghe rõ bước chân đều đều, nặng nề của ông.

– Tướng công đang cáu đấy – Matônphovoi lo lắng nói – Chắc không phải giận tôi chứ?

– Vậy mà tướng công còn trông thấy mình nữa thì sẽ ra sao đây chẳng biết?

Gergey nghĩ thầm và đưa tay lên gãi đầu. Matônphovoi lên lên xuống xuống cầu thang đến ba lượt, cuối cùng mới dám mở cửa phòng chủ tướng.

Tơrơc Balin đang đứng bên cái cửa số nhìn xuống dòng Duno. Ông còn mặc nguyên quần áo như lúc đến chỗ hoàng đế Thổ, ngay cả thanh gươm trang sức, vỏ bọc nhung ông cũng chưa cởi ra khỏi thắt lưng.

– Cái gì thế? – Ông quay lại hỏi – Ngươi muốn gì đấy hở Imre? Bây giờ ta chưa muốn nói chuyện gì cả

Matônphonvoi lại ở hành lang, lúng túng gãi tai. Nó cũng nguy, vì tướng Balin lúc đang giận dữ thì chẳng khác nào đám mây giông, sấm sét dễ nổ ra lắm. Nhưng nhỡ không nói cũng nguy thì sao? Từ trước tới giờ bất cứ ai ở nhà đến, tướng công cũng vui mừng gặp mặt.

Nhà của Tơrơc Balin dựa lưng vào cổng Pheyêvari. Một mặt có những cửa sổ trông sang Pets, mặt khác trông ra núi Ghenlê. Cuối cùng khi nhìn qua cửa sổ thấy Vebơxi vào cổng, Matônphonvoi mới hết lúng túng. Anh vội quay trở lại và mở cửa:

– Thưa tướng công, có ngài Vebơxi đến đấy ạ.

– Ta có nhà đây. –Tơrơc Balin trả lời.

– Gergey cũng ở đây đấy ạ - Người thư ký nói, nhẹ hẳn người đi – Chú bé Bônemixo ấy ạ.

– Gergey ? Một mình ư?

– Vâng ạ, một mình.

– Chú ta đến đây bằng cách nào nhỉ? Bảo chú ta vào đây.

Gergey cùng đến cửa một lúc với ngài Vebơxi lưng còng, râu đã lốm đốm hoa râm.

Thấy Matônphonvoi nghiêng mình chào. Gergey cũng làm theo.

Đúng ông già này cậu đã gặp lúc nãy ở đằng hoàng cung. Ông già có hai viên thư ký đeo bút lông ngỗng ôm những cuộn giấy đi theo. (Ôi, con người danh vọng, Thời trai trẻ đã được thấy vua Machiát).

– Xin chào bác. - Giọng nam trầm của Tơrơc Balin từ trong vọng ra

Ông đã thoáng trông thấy Gergey .

– Xin chào cho phép tôi được nói chuyện với cậu con nuôi của tôi trước đã nhé. Vào đây con, Gergey!

Gergey lo sợ quá cứ đứng như phỗng trước mặt hai vị đại nhân. Balin nhíu lông mày nhìn cậu hỏi:

– Ở nhà có chuyện dữ sao?

– Không ạ!

– Con đến đây với thầy mục sư chứ gì !!!

– Vââng. –Cậu học sinh tái mặt đáp.

– Vậy hai thầy trò đã bị bắt như thế nào? Mà mục sư đã bị chết rồi. Hai con trai của ta cũng đi cùng ư?

– Không ạ.

– Thế hai thầy trò làm thế nào mà rơi vào tay bọn Thổ?

Ông già góa vợ Vebơxi lên tiếng, ông nói với một giọng hiền từ:

– Ấy kia, chú Balin, chú đừng có quát lên với thằng bé này như thế, nó sợ đến nỗi chẳng còn trả lời được nữa.

Rồi ông vuốt má cậu thiếu niên sau đó đến ngồi xuống cái ghế bành bọc da đen đặt giữa phòng.

Nghe tiếng sợ, cậu thiếu niên chợt tĩnh trí lại như thể người ta vẩy nước vào mặt cậu. Cậu liền mạnh dạn trả lời:

– Chả là chúng con định cho hoàng đế Thổ bay lên trời.

– Trời ơi! Vebơxi thất đảm thốt lên.

Bản thân Tơrơc Balin cũng sửng sốt.

Cậu học sinh – rồi muốn ra sao thì ra – lần lượt kể lại chuyện họ đã tải thuốc nổ đến đường quốc lộ như thế nào, và mục sư đã làm hoàng đế với tên tổng binh ra sao.

Vebơxi đập hai bàn tay vào nhau.

– Thật là thiếu cân nhắc! Các ngươi đã bày đặt ra một chuyện ngu xuẩn biết chừng nào!

– Chuyện ngu xuẩn không phải là ở đây – Tơrơc Balin đập mạnh thanh gươm xuống sàn đáp lại – mà ở chỗ thầy mục sư đã không nhận ra được Xuntan.

Hai ông bèn quay ra cải nhau.

– Xuntan là bạn của ta. – Vebơxi nói.

– Là kẻ hại ta! – Tơrơc Balin trả lời.

– Một con người có tư tưởng cao quý.

– Một tên khốn nạn đội vương miện.

– Ta hiểu ông ta, còn chú không hiểu! Ta đã đến chỗ ông ta ở Côngxtăngtinốp ...

– Lời nói của bọn Thổ không phải là kinh thánh. Mà nếu có là kinh thánh đi nữa thì không kinh thành của chúng nó dạy phải chà đạp lên người Gia tô giáo.

– Chú lầm rồi.

– Cầu trời phù hộ cho bác, nhưng tôi đã cảm thấy cái mùi thối tha độc địa của cuộc viếng thăm này. Tôi sẽ về nhà thôi. - Ông quay sang Gergey nói tiếng – Con ơi, đáng lẽ các con có thể cứu được Hung rồi!

Khi nói câu nói đó, giọng ông đầy đau xót.

Sáng hôm sau Matônphonvoi đánh thức Gergey dậy và đặt một bộ quần áo võ đồng bằng lụa mày xanh đỏ lên bàn.

– Tướng công truyền em phải ăn mặc chỉnh tề vào. Độ mười giờ em khá sẵng sàng ở ngoài sân để cùng đi với tướng công vào hoàng cung.

Rồi anh chăm chút Gergey chẳng khác nào một bà mẹ chu đáo. Anh rửa ráy và mặc quần áo cho cậu. Chải tóc cho cậu rồi rẽ một đường ngôi ở chúng giữa đầu. Anh còn dùng một miếng da nai lau sáng bóng những cái khuy vàng trên áo của cậu. Anh còn định xỏ cả đôi giày màu mận chín vào chân cho cậu nữa.

– Cái này thì em không để anh làm nữa đâu! – Gergey cười nói – Em có phải là một đứa vô tích sự, ngờ nghệch đến nỗi không biết xỏ chân vào giầy đâu.

– Thế em không sợ ư?

– Sợ gì cơ, hả anh kỳ? Sợ vì phải đến chỗ hoàng hậu á? Phu nhân của chúng ra ở nhà còn là một bậc mệnh phụ cao sang hơn ấy chứ, cho dù không có vương miện trên đầu bà đi nữa!

– Em nói cũng đúng đấy. – Anh chàng thư ký trả lời và trìu mến nhìn cậu thiếu niên – Nhưng em phải biết, dù sao cũng vẫn là hoàng hậu.

Khi họ cùng Tơrơc Balin tới hoàng cùng, một thị vệ vội vã chạy tới.

– Thưa đức ông, hoàng hậu sai con mời đức ông đến ngay cho. Có một pasa nào đó đã đến, ông ta mang theo nhiều quà quý đến phát khiếp lên ấy!

Tơrơc Balin quay sang bảo các dũng sĩ theo hầu:

– Chúng nó chẳng đem đến biếu không đâu, rồi các người sẽ thấy!

Toán lính ở lại dưới sân. Tướng công Balin cùng Gergey bước lên những bậc đá cẩm thạch rộng rãi.

Người gác cửa nâng họa kích lên chào và chỉ về phía bên phải:

– Hoàng hậu mời các ngài vào điện đại trào.

– Thế thì con có thể theo ta được chứ - Tướng công bảo Gergey – Lúc nào con cũng đứng cạch sau ta độ bốn năm bước và khá giữa cho ra vẻ con nhà võ. Nhớ đừng chuyện trò với ai cả! Đừng khạc nhổ, đừng ngáp vặt, khà cho đúng phép tắc.

Họ đi qua những cung điện có vòm trần cuốn cao vút, có những bức tường chạm trổ, màu sắc rực rỡ, có những gia huy hoàng tộc mạ vàng chói lọi la liệt khắp nói, có những cửa cao rộng, có những trần nhà màu xanh điểm những ngôi sao bạc, có những thảm nhung đỏ chói, dày và êm, nuốt hết tiếng động của bước chân đi.

Gergey choáng váng trước cảnh lộng lẫy đó. Cậu cảm thấy dường như trong mỗi xó xỉnh đều có một linh hồn đội vương miện đang thì thào:

– Các ngươi đang giẫm lên dấu chân của các bậc tiên đế đấy nhé! Không khí nơi đây các bậc tiên đế đã từng hít thở!

Trong điện đại trào có năm vị đại thần mặc triều phục lộng lẫy đứng chờ. Đằng sau họ là các võ sĩ dòng và tùy tướng. Mấy người lính cẩm vệ cầm họa kích đứng bên ngai vàng nhưng trên ngai vàng chưa có ai ngồi cả.

Điện này cũng có trần uốn vòm như các điện khác những ngôi sao trên nên trần lót lụa xanh ghi lại bầu trời trong giờ phút dân tộc tôn Machiát lên làm vua.

Phía sau ngai vàng có một bức trướng lớn màu hồng trên đó thêu quốc huy bằng chỉ vàng. Ở giữa quốc huy còn có một gia huy nhỏ: một con rắn và ba con báo đội vương miện đứng dưới con phượng hoàng Balan. Đó là gia huy của họ Xopôio.

Một trung úy thị vệ bước tới trước mặt Tơrơc Balin :

– Hoàng hậu truyền mời đức ông.

Gergey ở lại một mình giữa đám võ đồng và thư ký. Cậu quay sang phía hai thanh niên đang nói chuyện ở bên cạnh và tự giới thiệu:

– Tôi là Bônemixo Gergey, võ dòng của Tơrơc Balin.

Một chàng trai có cái nhìn vui tươi, nước da rám nắng, tóc hung hung, chìa ta ra cho cậu bắt.

– Tớ là Zoontoi Istơvan, thuộc quân ngũ của chủ tướng Botanhơ .

Chàng trai kia, một chàng trai có cái cổ ngắn tũn, béo lùn, vẫn đứng khoanh tay nhìn phớt qua vai Gergey .

Gergey tự ái, trừng trừng nhìn anh ta. (Cái thằng công tử đầu bò này chắc đang khinh mệt ta đây!)

– Tôi là Bônemixo Gergey – Cậu ưỡn ngực nhắc lại.

Tay đầu bò trịnh thượng nhìn cậu:

– Thì có gì dính dáng đến tớ, hở chú lỏi? Tên của võ đồng là câm miệng.

Gergey đỏ bừng mặt, mắt cậu lóe lên nhìn chàng trai kiêu ngạo:

– Tôi không phải là võ đồng của anh! Còn chủ tướng của tôi không gọi tôi bằng câm miệng mà gọi là đừng chịu nhục.

Tay đầu bò nhìn cậu từ đầu đến chân.

– Được, khi nào ra ngoài sân tớ sẽ nói cho cậu biết tên của tớ.

Và anh ta đưa bàn tay lên phác một cử chỉ dễ hiểu.

Zôntoi đứng xen vào giữa hai người:

– Bậy nào, Mectsei, chẳng nhẽ cậu lại ấy chú bé này!

– Tôi không phải là chú bé nữa một khi người ta đã xúc phạm đến tôi- Gergey trả lời – Đôbô Istơvan đã trao kiếm cho tôi từ năm tôi lên bảo và đã gọi tôi là dũng sĩ.

Nghe đến Đôbô Zôntoi quay ngay người lại và đặt tay lên vai Gergey:

– Này, vậy cậu là chú bé đã đoạt người của một tên ionisa đấy à?

– Vâng – Gergey trả lời với niềm vui sướng, tự hào.

– Ở đâu gần Pets phải không?

– Ở Metsec.

– Nào, cậu bạn nhỏ, vậy thì hãy cho tớ bắt tay cậu một lần nữa.

Anh ta nắm chặt và lắc lắc bàn tay Gergey rồi ôm lấy cậu.

Mectsei trong lúc đó vẫn đứng quay lưng lại phía họ

– Cái tay lấc láo cục cằn này là ai thế? – Gergey chờ Mectsei hỏi.

– Một chàng trai tốt bụng đấy, chỉ phải cái hơi gai góc một tí thôi.

– Nhưng tôi không chịu để yên thể đâu!

Gergey hùng hổ nói và tới vỗ mạnh lên vai Mectsei:

– Ngài có nghe không đấy.

Mectsei quay lại. Gergey nói tiếp:

– Khoảng nửa đêm hôm nay chúng ta có thể làm quen với nhau ở quãng trường Thành Gioóc - và cậu vỗ tay lên bao gươm.

– Tớ sẽ ở đây- Mectsei trà lời cụt lủn.

Zôntoi lắc đầu

Trong điện bỗng như có một cơn gió thoảng qua, tất cả đều xao động. Hai người lính cấm vệ cầm họa kích bước vào cửa, rồi đến một vài chức nội thi: thái giám, hộ binh, một giáo sĩ áo đen - chắc hẳn là thấy trợ tế của cung đình; sau đó đến bốn võ đồng, rồi hoàng hậu bước ra: sau hoàng hậu là giám mục nhiếp chính.

Tơrơc Balin, Vebơxi, Botanhơ Orơban và lão tướng Petrôvits.

Gergey đỏ mặt ngóng nhìn về phia cửa, cậu đang chờ một người nữa đến. Cậu tưởng rằng các ông đã có võ đồng thì một bậc mệnh phụ như thể này thế nào chả có những tùy nữ vây quanh. Nhưng chẳng có một tùy nữ nào đến cả.

Hoàng hậu mặc trang phục và choàng một tấm voan chỉ có chiếc vương miện hình vành trăng mảnh dẻ dát kim cương lấp lánh trên đầu. Bà ngồi lên ngai vàng. Hai người lính cấm vệ đến đứng đằng sau, các đại thần chia nhau đứng hai bên.

Hoàng hậu nhìn quanh điện, bà còn hỏi nhỏ giám mục nhiếp chính một điều gì nữa rồi mới yên vị trong ngai vàng.

Nhiếp chính ra điệu cho người nội thị đứng ở cửa.

* * *

Sứ giả của hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ bước vào: đó là một người lớn, mặc đồ lụa trắng, vàng đeo đầy mình.

Vừa bước vào cửa, hắn đã cúi chào sát đất rồi, vội vàng như chạy, hắn đi đến chỗ tấm thảm trước ngai vàng. Đến đó hắn giơ hai tay ra vái và nằm ệp bụng xuống.

Đi theo hắn còn có mười thiếu niên nước da ngăm đen, thuộc loại võ đồng, quần áo màu vỏ chanh. Chúng cũng vội vội vàng vàng như quan thày của chúng. Từng đôi một chúng lễ mễ khiêng những cai hòm phủ nhung tím. Chúng đặt những cái hòm xuống hai bên viên sử thần rồi cũng phủ phục xuống thảm.

– Sứ thần Ali, cầu chúa phù hộ cho ông. - Hoàng hậu nói bằng tiếng Latinh.

Giọng của bà nhẹ như ru. Không thể biết được vì phổi yếu hay vì tâm hồn bà diu dàng.

Tên Thổ đứng dậy. Đến lúc này mới rõ hắn là một người Arập có diện mạo rất đẹp. Tuổi hắn có lẽ đã đến từ tuần.

– Muôn tâu hoàng hậu, - hắn nói tiếng Latinh, với một giọng lanh lảnh – hạ thần chuyển tới trước ngài vâng lời chào của padisa hùng mạnh. Người xin hoàng hậu hãy vui lòng tiếp nhận lời chào đó cũng như người đã vui lòng gửi tới.

Theo hiệu tay của hắn, các võ đồng mở nắp hòm và tên aga lần lượt lấy ra những vòng, những xuyến bằng vàng chói lọi, những tấm lụa, tấm nhung, một thanh gươm và một cây chùy trạm ngọc rất đẹp. Hắn để tất cả lên tấm thảm dưới chân hoàng hậu.

Trên khuôn mặt trắng xanh của hoàng hậu ửng lên màu hồng phơn phớt.

–Viên sứ thần còn lấy ra một cái tráp nhỏ có khóa bằng bạc chạm trổ và dâng lên hoàng hậu. Trong tráp lấp lánh những chiếc nhẫn vào loại đẹp nhất của phương Đông kỳ ảo. Hoàng hậu thật sự thích thú ngắm nghía những chiếc nhẫn.

– Muôn tâu hoàng hậu, thanh gươm và cây chùy là của chúa công tôi gửi tặng ấu vương. Ngoài ra dưới sân còn có ba con ngựa nòi Arập. Trong đó hai con là do hoàng tử của Xuntan gửi đến. Hai hoàng tử cũng tới quý quốc và gửi tới ấu vương Gianốt Jicmông những cái hôn huynh đệ. Muôn tâu hoàng hậu, có lẽ xin mời hoàng hậu ngự lãm: hạ thần đã cho chúng đứng ở chỗ có thể nhìn qua cửa sổ cũng trông thấy.

Hoàng hậu đứng đậy và cùng các đại thần đi tới bên cửa sổ. Khi hoàng hậu đi qua, Gergey thoáng thấy cái mùi thơm mà Vixo cũng có. Một thị vệ kéo bức rèm sang một bên. Ánh mặt trời tràn vào trong điện, hoàng hậu đưa tay che mắt và nhìn xuống sân.

Ba con tuấn mã tuyệt đẹp, mang yên cương nạm vàng quý giá của phương Đông, đứng ở dưới sân. Đám lính tráng hầu hạ trong cung đang trầm trồ ngắm nghía xung quanh.

Hoàng hậu trao đồi với nhiếp chính mấy câu.

Nhiếp chính quay về phía viên sứ giả:

– Hoàng hậu rất cảm động vai biết ơn Xuntan đại độ về những quà tặng của Người và của hai hoàng tử. Ông khá hơn với Xuntan đại độ hãy định ngày giờ để tiếp những sứ giả của ấu vương và hoàng hậu, những người sẽ chuyển đến Xuntan đại độ lời cảm ơn này.

Hoàng hậu gật đầu và định lui vào nội cung. Nhưng tên aga chưa nói hết việc. Hắn mỉm cười rất lễ phép nói tiếp:

– Padisa hùng mạnh gửi tất cả những tặng phẩm này cốt đề tỏ rằng Người coi ấu vương Guanốt Jicmông như ái nữ của Người. Và Chúa công tôi sẽ rất mừng nếu Người có thể trông thấy và được hôn ấu Vương, con trai của tiên vương bạn Người.

Hoàng hậu thất sắc.

– Vì lẽ đó, - viên sứ giả nói tiếp – Padisa hùng mạnh xin hoàng hậu hãy cho ấu vương lên xe cùng với nhũ mẫu và đi tới chỗ người cùng một đoàn tùy tùng xứng đáng.

Hắn đặt trọng âm vào mấy chữ đoàn tùy tùng xứng đáng. Lúc đó không một ai hiểu. Nhưng đến hôm sau tất cả mọi người điều hiểu rõ.

Hoàng hậu trắng bệch như bức tường vôi. Bà phải ngả người ra sau tựa người vào chiếc ngai để khỏi xỉu đi.

– Nó nói gì thế? – Mectsi thầm thì hỏi.

– Tớ không hiểu rõ. – Zôntoi trả lời và quay sang hỏi Gergey – Cậu có hiểu không? Chắc cậu biết tiếng Latinh giỏi hơn tụi tớ.

– Tôi hiểu – Gergey trả lời – tôi sẽ nói cho anh rõ.

Nhưng trước khi cậu kịp nói thì giọng của tên Thổ đã lại vang lên:

– Không có lý do gì phải lo lắng cả. Padisa hùng mạnh chỉ đáng sợ đối với kẻ thù của Người thôi, còn đối với bằng hữu. Người chỉ là bạn tốt. Ngoài ra, đáng lẽ Người đã thân hành tới đây để bày tỏ lòng kính trọng và tấm thịnh tình của mình, nhưng muôn tâu hoàng hậu, những luật lệ tôn giáo của chúng tôi không cho phép điều đó.

Hắn dừng lại để trả lời câu hỏi của nhiếp chính hoặc của vị đã lập công trong việc bảo vệ thành Buđo đều theo hộ giá ấu vương Gianốt Jicmông. Người mong mỏi được biết những hào kiệt Hunggari. Người coi tất cả đều là những anh hùng của người.

Thấy tất cả những câu đó cũng không đáp lại, hắn nghiêng mình:

–Vậy là hạ thần đã xong việc ủy thác của Padisa hùng mạnh và thần xin chờ phúc đáp.

– Ba giờ chiều này chúng tôi sẽ trả lời – Nhiếp chính Giơrgiơ trả lời thay hoàng hậu – hoàng đế sẽ được vừa lòng với lời phúc đáp của chúng tôi.

Hoàng hậu đứng dậy. Và vẫy Tơrơc Balin, và khi ông bước tới bên ngai, bà vịn tay vào ông. Rõ ràng bà không còn đủ sức để đứng vững nữa.

Buổi trưa, viên sứ thần Ali lần lượt đi thăm các vị đại thần: Phơrate Giơrgiơ, Tơrơc Balin, Petrôvits Pête, người không những chỉ là hoàng thích mà còn là cha đỡ đầu của ấu vương. Ngoài ra hắn còn đến Vebơxi, Botanhơ Orơban và cả Pốtmanixiki Giannốt nữa.

Đến nơi nào hắn cũng hào phóng tặng một cái áo caphơtan quá giá, và ở đâu hắn cũng dùng những lời đường mật cam đoan với các quan rằng Xuntan rất thịnh tình và hào phóng.

Chiếc caphơtan tặng cho Tơrơc Balin là chiếc quý nhất, chiếc áo đó bằng lụa vàng, nặng và dài đến tận mắt cá. Những chiếc khác đều một màu tím, có lót lụa vàng da cam. Chỉ có mỗi cái tặng Tơrơc Balin là bằng lụa vàng màu hoa hướng dương và lót nhiều trắng. Riêng cái đai dệt bằng những sợi chỉ vàng đã là một vật phẩm kỹ xảo, có lẽ phải mất cả một đời người mới làm xong được. Những cúc áp từ cổ đến thắt lưng đều bằng vàng nạm kim cương.

Thấy gia nhân chạy xô cả đến tấm tắc ngắm nghía tặng vật đó, Tơrơc Balin lắc đầu mỉm cười:

– Để làm vỏ chăn thì tốt đấy.

Rồi ông nghiêm nét mặt:

– Nhặt nhanh hành trang đi ! Chiều này chúng ta sẽ hồi gia.

Ba giờ chiều ông lại đi sang hoàng cung. Các đại thần đã chờ ông ở thư viện. Nhiếp chính bảo ông:

– Hoàng hậu không chịu, xin ông hãy nói với Người,

Tơrơc Balin nhún vai:

– Tôi đến từ biệt đây.

Các đại thần sửng sốt:

– Ông nghĩ gì thế?

– Tôi cảm thấy có gió động. Tôi không muốn bị nó bắt gặp khi tôi còn ở ngoài thành trì của tôi.

– Ông đùa với vận mệnh của xã tắc đấy! – Vebơxi bảo ông.

– Vận mệnh xã tắc phụ thuộc vào mỗi mình tôi ư?

– Chúng ta không được làm mếch lòng Xuntan. – Nhiếp chính nói.

– Tôi phải nộp đầu tôi để làm quà cho ông ta chăng?

– Ông này đâm quẫn rồi! – Vebơxi nhún vai nói – Thế ông ta đã chẳng gửi cho ông cái caphơtan đẹp nhất đấy sao?

Tơrơc Balin tì khủy tay lên giá quả địa cầu to tướng màu xanh, đăm chiêu suy nghĩ rồi gật gù nói:

– Kẻ bẫy chim khôn ngoan bao giờ cũng thổi tiếng tiêu hay nhất cho con chim mà hắn ta thèm nhất.

Người nội thị mở rộng cánh của tỏ hiệu hoàng hậu đang chờ các quan.

Một cuộc bàn luận dài dòng, day dứt đã diễn ra trong cung. Hoàng hậu lo sợ cho con mình. Các vị đại thần thì vin vào vận mệnh của đất nước và dân tộc để phản khản đối sự khước từ yêu cầu của Xuntan.

– Còn ông không nói gì ư? – Hoàng hậu quay sang hỏi Tơrơc Balin lúc ấy đang im lặng, rầu rĩ đứng tựa vào tường.

– Thưa hoàng hậu, thần chỉ đến để bái biệt. – Ông trả lời hoàng hậu và bước lên.

– Từ biệt ư? –Hoàng hậu sửng sốt hỏi.

– Nội nhật hôm nay thần phải về nhà. Có những việc xảy ra khiến thần không thể nấn ná thêm một phút nào nữa. Và chăng thần đang ốm…

Hoàng hậu mất bình tĩnh, vặn các ngón tay:

– Hãy khoan. Nếu ốm thì ông hãy ngồi xuống đây. Ông hãy nói cho ta biết, chúng ta phải làm gì bây giờ?

Tơrơc Balin so vai:

– Thần không tin bọn Thổ. Bọn Thổ coi tất cả những người Gia tô giáo như chó má. Chúng ta không được trao ấu vương vào bàn tay hắn. Ta hãy nói với hắn rằng ấu vương ốm.

Vebơxi lầu bầu:

– Ông ta sẽ trả lời: ta sẽ đợi. Và sẽ đóng lại đây. Chúng ta sẽ phải nuôi cả đạo quân, ngựa nghẽo...

Giám mục nhiếp chính cáu kỉnh nói chen vào:

– Ông phải nghĩ đến đất nước nữa chứ! Xuintan đứng đây với một đạo quân khổng lồ. Tự chúng ta mời ông ta vào. Ông ta đã từng là bạn của tiên vương; nguyện vọng của ông ta cần phải được thực hiện! Nếu ông ta thấy chúng nghi ngờ thì ai dám cam đoan rằng ông ta sẽ không phát khùng lên chống lại chúng ta? Đến lúc đó ông ra sẽ không còn gọi ấu vương là con nữa, mà sẽ gọi là nô lệ.

Hoàng hậu đưa hai tay ôm lấy thái dương và ngả người ra sau lưng ghế:

– Ôi, hại thay cho ta, mụ đàn bà khốn khổ!... Các ông bảo ta là hoàng hậu, như một kẻ ăn mày bò lê trên mặt đất cũng còn nhiều sức lực hơn ta!... Cái cây nó cũng còn đau huống chi người ta ngắt hoa nó, huống chi trái tim người mẹ mà tạo hóa đã nặn ra bằng đau khổ!

* * *

Trong lúc những cảnh tượng ấy diễn ra trong cung, Gergey tha thẩn trước tiền sảnh.

Khi cậu đang đứng bên cạnh cái lò sưởi to và cao bằng gạch men, cậu bỗng cảm thấy hình như có con nhện bò trên mặt mình. Cậu chộp lấy thì té ra là một con lông công.

Cái lò xưởi đặt giữa hai phòng, đứng cạnh nó có thể nhìn thông sang phòng bên cạnh.

– Gergey ! – Có tiếng gọi khe khẽ.

Gergey khẽ rùng mình sung sướng, quay lại. Cậu nhìn thấy khuôn mặt Vixo, đôi mắt tinh nghịch của cô đang từ phòng bên nhìn sang.

– Ra ngoài hành lang đi. – Cô gái thì thầm.

Gergey lẻn ra, cô gái đã chờ cậu bên khung của sổ.

Cô nắm lấy tay cậu:

– Ta ra vườn đi!

Và cô dắt cậu đi. Họ đi qua độ bốn năm căn phòng. Phòng nào cũng đều trải thảm dày và tất cả rèm của về phía mặt trời đều buông xuống. Trên các bức tường có treo chân dung các vua chúa và các vị thánh. Có cả một bức tranh vẽ cảnh hỗn chiến của kỵ binh. Bàn ghế và các bức tường đều dát vàng. Phòng này màu vỏ cua, phòng kia màu tím, phòng nữa lại màu xanh da trời. Màu sắc các phòng đều khác nhau. Phòng nào cũng rất ít đồ đạc.

Cuối cùng họ bước qua một cánh cửa và ra vườn. Gergey nhẹ nhõm cả người.

– Chỉ có mình chúng ta thôi. –Vixo bảo.

Cô mặc quần áo trắng may bằng thứ vải nhẹ như voan, có đường viền ren lượn vòng quanh cổ. Tóc cô tết thành bím lủng lẳng sau lưng. Chân cô đi một đôi giày màu vàng. Cô đứng giữa lối đi rải sỏi, có bóng râm, bên cạnh một hàng cây cảnh. Cô tươi cười vì thấy Gergey chăm chú nhìn mình.

– Em có đẹp không? – Cô hỏi với vẻ hồn nhiên còn giữ lại được từ những ngày tuổi nhỏ ngây thơ.

– Đẹp lắm. – Gergey trả lời – Em lúc nào cũng đẹp. Y như một con bồ câu trắng.

– Hoàng hậu truyền may bộ quần áo này cho em đấy.

Và cô quăng tay mình vào tay Gergey :

– Lại đây anh, ta đến ngồi dưới gốc cây bồ đề kia đi. Em có nhiều chuyện muốn kể cho anh lắm và chắc anh cũng thế. Em nhận ra ngay giọng của anh lúc anh gọi qua hàng rào sắt, nhưng em không tin là anh. Em luôn nghĩ đến anh. Đêm qua em cũng mơ thấy anh. Hôm ấy em cũng đã nói với hoàng hậu rằng anh đang ở đây. Bà bảo khi nào quân Thổ rút đi, bà muốn gặp anh.

Họ ngồi xuống một cái ghế đã hoa có chạm hai con sư tử trên tay vịn, dưới gốc cây bồ đề. Từ chỗ ấy có thể nhìn xuống dòng Đuno và thành phố Pets trên bờ bên kia. Cái thành phố ấy nhỏ nhoi và bẩn thỉu, có thành đá vây quanh. Bên trong thành đá là những ngôi nhà bé nhỏ, bên ngoài thành đá là bãi cát vàng. Những Gergey không nhìn dòng Đuno cũng chẳng nhìn thành phố Pets. Cậu chỉ nhìn Vixo thôi. Cậu ngắm nghía vẻ trong trắng như cẩm thạch của khuôn mặt cô, hàm răng tuyệt đẹp, cái cằm tròn tròn, cái cổ như nhung trắng và đôi mắt vui tươi, thơ ngầy của cô.

– Kìa, bây giờ anh cũng phải nói đi chứ! –Cô gái bảo cậu. – Anh ở chỗ gia đình Tơrơc như thế nào? Anh còn học nhiều nữa không? Anh nên biết bây giờ em học cả món vẽ nữa đấy nhé! Kìa, anh nhìn gì mà cứ ngây ra thế? Anh chưa nói một câu nào cả.

– Anh nhìn em, em lớn nhanh và đẹp làm sao!

– Điều đó thì hoàng hậu cũng đã nói rồi. Bà bảo bây giờ em đang phát triển thành cô gái lớn đấy. Tay chân em đã to đến mức không còn to hơn nữa đâu, vì tay và chân của con gái chỉ lớn đến tuổi mười ba là hết thôi. Anh cũng đẹp, Gergey ạ!

Cô đỏ mặt và lấy tay che mặt.

– Ôi, em nói những chuyện vớ vẩn chưa. Đừng nhìn em thế. Em xấu hổ lắm.

Nhưng cậu con trai cũng bối rối. Mặt cậu đỏ nhừ đến tận mang tai.

Họ im lặng một vài phút. Một con én nghỉ ngơi trên cành kêu chim chíp. Họ lắng tai nghe con chim ấy chăng? Họ chẳng nghe nó đâu! Họ đang nghe một khúc nhạc hay hơn nhiều, khúc nhạc đang ngân vang trong trái tim họ.

– Em đưa tay đây nào. – Cậu con trai bảo. Cô gái sẵn sàng đưa tay sang.

Cậu thiếu nên nắm lấy bàn tay cô gái. Cô chờ xem Gergey muốn gì. Nhưng Gergey chỉ lặng lẽ nhìn.

Bỗng cậu từ từ nâng bàn tay cô lên môi hôn.

Êvo ửng hồng đôi má.

– Cái vườn này đẹp quá. –Gergey nói để mà nói một cái gì đó.

Họ lại im lặng. Một chiếc là rời khỏi cành, rơi vèo xuống trước mặt họ. Cả hai cùng nhìn cái lá, rồi cậu thiếu niên bỗng lên tiếng:

– Tất cả thế là hết.

Cậu nói câu đó với một vẻ buồn rầu khiến cô gái giật mình nhìn cậu. Gergey đứng dậy.

– Ta đi đi, Vixo, vì nhỡ bố nuôi của anh ra.

Vixo cũng đứng dậy.

Cô lại khoác tay Gergey và đi sát vào người cậu. Họ lặng lẽ đi như thế độ hai mươi bước. Lúc đó cô gái lên tiếng:

– Sao anh lại bảo tất cả thế là hết?

– Vì thế là hết rồi.

Họ lại im lặng đi vài bước nữa. Gergey lắc đầu:

– Anh linh cảm thấy rằng em sẽ không phải là vợ anh – Và cậu thở dài.

– Em thì lại linh cảm thấy rằng em sẽ là người ấy đấy. – Cô gái trả lời an ủi.

Cậu thiếu niên nhìn cô, nhìn vào mắt cô:

– Em hứa với anh chứ?

– Em xin hứa.

– Hứa với tất cả tấm lòng của em chứ?

– Với tất cả tấm lòng của em.

– Nhưng nếu thầy mẹ em có ý muốn khác thì sao? Và nếu hoàng hậu muốn khác thì sao?

– Em sẽ nói với họ là chúng ta đã đính ước rồi.

Họ lại đi qua các phòng. Lúc đến chỗ cánh của thông ra hành lang, Vixo bảo:

– Chừng nào quân Thổ còn ở đây, chúng ta không thể gặp nhau được, trừ phi anh đến với tướng công Balin. Lúc đó anh cứ lại đứng bên cạnh cái lò sưởi này, em sẽ đến với anh.

Gergey cầm lấy tay cô. Cô gái cảm thấy bàn tay của Gergey run run.

– Cho anh hôn em một cái được không? – Gergey hỏi.

Trước đây họ vẫn hôn nhau không cần phải hỏi. Nhưng giờ đây Gergey cảm thấy cô gái này không còn là cô gái kia nữa, cô gái mà hồi ở nhà, ở Kerextet cậu đã yêu như một cô em. Giờ đây cô đã nhiều hơn thế. Cô gái cũng có cảm giác tương tự, vì thế khi nghe Gergey hỏi, cô đỏ mặt lên.

– Anh hôn em đi. – Cô sung sướng và trang trọng nói.

Và cô không chìa má cho cậu như vẫn thường quen mà chìa đôi môi đỏ.

Bốn giờ chiều ấu vương đã mặc lễ phục chỉnh tề. Một cỗ xe dát vàng đã đợi sẵn ngoài sân đưa ấu vương xuống thung lũng Buđo cũ, nơi quân thổ hạ trại.

Nhưng đến những phút cuối cùng hoàng hậu vẫn không muốn con mình ra đi. Bà lấy tay ôm đầu và khóc:

– Các ông không có con! Ông không có, nhiếp chính Giơrgiơ ạ. Ông Pốtmanixki cũng không có nốt. Các ông biết thế nào là gửi một đứa con thơ vào hang cọp? Ai biết nó còn về được nữa hay không? Tơrơc Balin! Ông không thể bỏ rơi ta! Ta giao phó con trai ta cho ông đấy! Ông cũng làm cha ông tất hiểu khi lòng cha mẹ đã run rẩy lo sợ cho đứa con của mình là thế nào. Ông hãy bảo toàn cho nó như chính con ông vậy!

Và khi bà nói câu: ông không thể bỏ rơi ta, bà quên hết vẻ cao trọng của mình, quỳ sạp xuống thảm trước mặt Balin, hai tay cầu khẩn giơ về phía ông.

Cảnh tượng đó làm tất cả mọi người xúc động.

– Trời ơi, hoàng hậu. – Nhiếp chính thốt kêu và nâng hoàng hậu dậy.

Tơrơc Balin xúc động tới tận đáy lòng, nói:

– Muôn tâu hoàng hậu, thần xin hộ giá ấu vương đi. Và thần xin thề rằng hôm nay dù chỉ một sợi tóc của ấu vương bị động đến thì lưỡi gươm của thần cũng tắm máu Xuntan!

Xuntan hạ trại dưới Buđo cũ. Ba cái trướng rực rỡ, liền nhau của hắn dựng trên nền nhà tắm Hoàng đế ngày nay. Gọi là trướng nhưng kỳ thực đó là cả một lâu đài bằng gỗ và gấm vóc. Bên trong ngăn ra thành các phòng lớn nhỏ, phía ngoài chói lọi những vàng là vàng.

Khoảng năm giờ chiều đoàn sứ thần Hung mới khởi hành từ sân hoàng cung. Một đại đội kỵ binh đi đầu, tiếp đến các đội lính hộ vệ của các đại thần, sau đó là các thị đồng mang lễ vật. ( Họ mang những của báu của tên Bônemxio Tomát bán nước thân Đức, đi tặng Xutan). Rồi lại đến một đội lính hoàng gia gồm lính thị vệ và các nội thị, tiếp đó là những tuyển binh của các đại thần. Sau đó mới đến các đại thần và nhiếp chính Giơrgiơ mặc áo choàng trắng. Cái áo ấy đẹp và rất sang, trắng toát bên cạnh bộ nhung phục mùa hè màu xanh điểm hoa của Tơrơc Balin. Giữa đám đại thần là cỗ xe dát vàng, thắng sáu ngựa của ấu vương. Hai mệnh phụ cùng ngồi trong xe với nhũ mẫu. Ấu vương hai má hồng hào, mặc đồ lụa trắng, đang nhún nhẩy trong lòng nhũ mẫu.

Mỗi con ngựa có một thị đồng tóc xõa dài, mặc quần áo lụa, dắt đi. Đằng sau xe là đội cấm vệ đội mũ trụ bạc. Cưỡi ngựa đi sau họ là một hàng dài các võ quan đã chiến đấu dũng cảm trong trận bảo vệ Buđo vừa rồi.

Gergey cưỡi con ngựa nhỏ màu hồng nhạt đi sau Tơrơc Balin. Thấy chủ tướng buồn bực, cậu cũng ngồi nghiêm trên ngựa. Chỉ đến khi ngoái trông thấy ông già Xexey, cậu mới tươi tỉnh lên. Ông lão cưỡi ngựa mới kỳ lạ chứ! Cái chân toàn bằng gỗ thì thẳng đuỗn ra, còn chân kia, cái chân chỉ từ gối trở xuống mới bằng gỗ, thì co gập lại. Cương thì cầm bằng tay phải, và cả kiếm của lão cũng đeo về bên ấy.

Gergey chưa bao giờ thấy lão trên mình ngựa, cũng chưa hề thấy lão mang binh khí. Cậu bật cười.

Mà ông lão cũng lạ thật cơ, cứ vươn cái cổ ra. Cái mũ dạ cắm lông đại bàng to tướng thì đội lệch một bên, ria mép – đã hơi trăng trắng – lại bôi sáp và vê nhọn hoắt như ria của các chàng trai tráng. Răng cửa của lão đã rụng hết và tuổi tác cũng đẩy mặt lão trũng sâu xuống. Lão có vẻ như một người nộm giữ dưa được trưng diện hơn là một hảo hán trong đội quân danh dự của Hung.

Vì thế Gergey bật cười. Nhưng ngay lập tức cậu thấy xấu hổ và, để sửa lỗi, cậu chờ lão đến và chào:

– Xin chào bố! – Cậu vui vẻ nói – Sao con lại không thấy bố từ trước nhỉ?

– Ta mới nhập vào đoàn từ chỗ này thôi. – Ông lão trố mắt đáp – Còn con làm gì mà đẹp như tiên ấy thế?

Câu hỏi đó để chỉ bộ quần áo võ đồng bằng gấm xanh đỏ tuyệt đẹp và thanh gươm nạm ngọc trai quý giá của Gergey.

– Chủ tướng con phong con làm võ đồng. Con theo chủ tướng đi khắp nơi. Con cũng đã vào tận hoàng cung. Còn bây giờ con theo hầu chủ tướng đến trại Xuntan đây.

Cậu khoe. Cậu muốn khoe rằng ta đây chẳng phải là kẻ vô danh tiểu tốt như họ vẫn nhìn cậu từ trước tới giờ đâu. Cậu cũng lui tới trong cái giới mà tiểu thư Êvo đang sống đấy.

Quảng trường Thánh Gioóc đông nghịt người. Trong các phố, tất cả cửa chính, cửa sổ đều mở toang. Đám trẻ con leo lên ngồi trên mái nhà và các cành cây. Tất cả mọi người đều nô nức đến xem ông vua con. Mới bé tí tẹo thế mà đã được lập làm vua!

– Bộ dạng cái đầu thật giống đức vua cha. – Một bà nói.

Đội quân ba trăm người của Tơrơc Balin xếp hàng đỏ cả cổng thành. Toàn những chàng trai tỉnh Sômôdơ. Trong đó có một người cao hơn hẳn toàn đội một cái đầu, chả khác nào cây lúa mạch mọc lẫn giữa đám lúa mì.

Khi tới chỗ họ, Tơrơc Balin quay ngang ngựa lại và giơ gươm lên ra hiệu cho toàn đoàn dừng lại.

– Các dũng sĩ thân mến của ta! – Ông nói trước binh lính của mình với giọng trầm và vang – Các ngươi hẳn còn nhớ, cách đây chưa đầy một tháng, ở ngay tại cổng thành này, tất cả các quan và binh sĩ đã cùng ta hứa rằng chúng ta sẽ không đem thành Buđo dâng cho bất cứ quân Đức hay quân Thổ?

– Chúng tôi còn nhớ. – Đội quân gào lên.

Balin nói tiếp:

– Chúng ta đã đánh tan quân xâm lược Đức. Giờ đây chúng ta đi đến trại Xuntan. Có Chúa Trời chứng giám, và các ngươi hãy cũng làm chứng cho ta, rằng ta phản đối cuộc đi sứ này.

Ông nói câu đó như sấm vang, rồi giọng ông bỗng lạc hẳn đi:

– Các con thân mến của ta, ta linh cảm thấy rằng không bao giờ ta còn được gặp lại các ngươi nữa. Có Chúa Trời chứng giám cho ta, chỉ vì nghĩ đến đất nước mà ta chịu phục tùng. Cầu Chúa Trời phù hộ cho các ngươi!

Ông không nói được gì hơn, giọng ông nghẹn ngào. Ông chìa tay ra, binh sĩ từng người một xiết chặt tay ông, những cặp mắt rưng rưng rơi lệ. Tơrơc Balin cúi xuống hôn một người lính và nói:

– Đây là cái hôn từ biệt của ta gửi tất cả các ngươi!

Đoạn ông thúc ngựa phóng ra khỏi cổng thành.

– Ôi dào, chú Balin, để làm gì cái chuyện mủi lòng ấy? – Lão tướng Vebơxi bảo ông.

Tơrơc Balin giật cương ngựa và bực tức trả lời:

– Tôi đã chứng tỏ không phải chỉ một lần rằng tôi không phải là con người bằng chì[77] .

– Vậy nếu không lạnh thì đừng có run.

– Không đâu, bác ơi, rồi chúng ta sẽ thấy ai là người nhạy cảm hơn đối với sự thay đổi của thời tiết.

Nhiếp chính Giơrgiơ nói chen vào:

– Dù Xuntan không mời chăng nữa, chúng ta vẫn cứ phải đi đến chỗ ông ta. Không thể đối xử lạnh nhạt với ông ta được.

– Nhiếp chính Giơrgiơ. – Tơrơc Balin nghiêm nghị nhìn sang nói – ông là người thông minh nhưng vẫn chưa phải là bật thánh. Giả sử tất cả mọi người có mang tâm can bên ngoài áo đi nữa, thì một mình Xuntan cũng vẫn cứ giấu kín trước chúng ta.

Nhiếp chính thản nhiên trả lời:

– Nếu quân Đức vẫn còn cưỡi trên cổ chúng ta thì chắc ông sẽ nói khác cơ đấy!

Lính ionisa dàn thành hai hàng rào từ cổng thành đến trại quân Thổ. Chúng tung hô các vị khách Hung và ấu vương vang dội cả lên nên họ không thể tiếp tục câu chuyện được nữa.

Họ đi giữa đám đông binh lính và lều trại. Vài phút sau họ đã thấy một đoàn lộng lẫy các bêi và các pasa ra đoán ấu vương.

Giá có ai từ trên cao nhìn xuống, hẳn người đó sẽ thấy hai đoàn người giống như hai hàng hoa tulip muôn màu đang tiến ngược chiều nhau trên một cánh đồng hoa lớn. Khi đã gặp nhau, họ dừng lại chúc tụng nhau rồi trộn lẫn vào nhau, họ tiếp tục đi dọc bờ sông Đuno về hướng bắc, về phía ba cái trướng liền nhau giống như một tòa lâu đài xnah nổi bật lên giữa những lều trại khác.

Xuntan đã đứng chờ trước trướng. Mặt hắn tô đỏ chót như thường lệ. Hắn mỉm cười gật gù khi Nhiếp chính Giơrgiơ nhấc chú bé bụ bẫm, mắt xanh ra khỏi xe.

Mọi người đi vào trong trướng. Gergey cũng bước vào theo sau chủ tướng. Không khí mát và hương hoa hồng dễ chịu tỏa lên người. Mùi ngựa hôi nồng nặc của trại quân, hầu như khiến người ta ngạt thở trong tiết trời nóng nực, không lọt vào được đến đây. Tên gác cửa giữ những người khác của đoàn tùy tùng lại phía ngoài.

Xuntan mặc caphơtan dài chấm gót, bằng lụa màu mận chín, ngang lưng thắt đai trắng. Lụa áo ngự bào mỏng như voan để lộ cả hình dáng của cánh tay, những cánh tay gầy đã khiến cả châu Âu hồi đó phải run rẩy!

Vào trong trướng, Xuntan ẵm lấy đứa bé và nhìn nó với vẻ thích thú. Đứa bé cười với hắn và giơ tay nghịch râu hắn. Hắn bèn hôn đứa bé.

Các đại thần thở phào nhẹ nhõm. Vậy thì đây đâu có phải là tên Xôliman khát máu! Đây là một ông bố hiền lành. Cái nhìn của hắn trong sáng, nụ cười của hắn chân thật. Kìa, đứa bé đang với tay lên ngôi sao bằng kim cương lóe sáng trên tuyban. Hắn lấy xuống đưa cho bé chơi. Hắn bảo các hoàng tử – Balin cũng hiểu, Gergey cũng hiểu:

– Các con hôn ông vua nhỏ của nước Hung đi!

Hai hoàng tử hôn đứa bé. Cả hai cùng cười với em và em cũng cười lại.

– Các con có nhận làm anh em không nào?

– Sao lại không? – Xelim trả lời – Chú bé dễ thương quá, y như nó đã sinh ra ở Xtămbun vậy.

Gergey nhìn quanh trong trướng. Thật cả một nền xanh lộng lẫy của gấm vóc! Mặt đất cũng rải thảm dày màu xanh điểm hoa. Trên vách có những cửa sổ tròn không lắp kính. Qua một cửa sổ có thể nhìn thấy đảo Morơghit. Dọc chân vách, la liệt những đệm ngồi dày dặn.

Trong trướng không có ai khác ngoài ba đại thần: nhiếp chính Giơrgiơ, Vebơxi và Tơrơc Balin, cùng với người nhũ mẫu và Gergey, mà trong bộ lễ phục của cậu có lẽ tên gác cửa đã tưởng là thị đồng của ấu vương. Ngoài ra còn có hai hoàng tử Xuntan, hai pasa và người phiên dịch.

Xuntan trao trả ấu vương cho nhũ mẫu và vẫn không ngớt ngấm nghía, lấy ngón tay khẽ bập bập vào đôi má phinh phinh, vuốt ve mái tóc vàng nhạt.

– Xinh quá đi mất, khỏe quá đi mất – Hắn nhìn người phiên dịch và nói.

Tên phiên dịch bèn dịch ra tiếng Latinh:

– Xuntan đại độ bảo rằng đứa bé đẹp như tiên và khỏe mạnh như bông hồng phương đông vừa nở sáng hôm nay vậy.

– Ta lấy làm vui lòng được thấy ấu vương. – Xuntan nói tiếp – Các ngươi hãy đưa về cho hoàng hậu và thưa với Người rằng ta sẽ là cha thay thế tiên vương và thanh gươm của ta sẽ canh giữ cho ấu vương cùng đất nước này.

Tên phiên dịch nói:

– Hoàng thượng vui mừng như được gặp chính con của mình. Người nhận làm nghĩa tử và xòe đôi cánh quyền uy đang ngự trị trên thế giới che chở cho ấu vương. Các ngài hãy thưa lại điều đó với hoàng hậu và chuyển tới hoàng hậu lời chào ân tứ nhất.

Xuntan móc túi lấy ra một cái túi lụa màu đỏ bồ đào và, với một cử chỉ độ lượng, đặt vào tay người nhũ mẫu.

Sau đó hắn còn hôn đứa bé một lần nữa rồi vẫy chào từ biệt. Đó cũng là dấu hiệu để tỏ rằng Xuntan đã mãn cầu sở nguyện và mọi người có thể lui ra.

Ai nấy đều thở phào hỉ hả. Người nhũ mẫu bế đứa bé ra ngoài gần như chạy.

Khi họ ra khỏi trướng, các pasa quay quanh lấy các đại thần và nhã nhặn báo cho họ biết Xuntan sẽ mở yến chiêu đãi họ. Cả những người hộ giá ấu vương trở về đến hoàng cung rồi cũng xin mời quay lại.

– Con khá hộ giá ấu vương về. – Tơrơc Balin ngoảnh ra sau bảo Gergey rồi khoác tay một pasa biến vào trong trướng.

Mặt trời lúc đó đã lặn sau rặng núi Buđo và từ trên cao, những đám mây hắt ánh sáng xuống.

Ấu vương lại được đặt vào trong xe. Tay phải của em giơ lên vẫy chào các pasa và các đại thần Hung, rồi chiếc xe dát vàng lại chuyển bánh chạy trên thành Buđo giữa hai hàng lính tung hô ầm ỉ.

Gergey phi ngựa đằng sau xa giá.

Lão Xexey tay gỗ đi đằng trước với các ông già, đám trẻ đi đằng sau.

Gergey đi sau Zôntoi và Mectsei, sóng ngựa cùng hàng với một chàng trai tóc hoe đỏ, sắp sửa béo phị ra: hai người đã làm quen với nhau từ lúc khởi hành.

– Anh Phuyriét này, - cậu nói với anh ta – em lần này mới tới Buđo là một nên hầu như chẳng có ai quen biết cả.

– Cậu cần gì nào? Nếu có thể được ta vui lòng cho ngay.

Anh ta cứ tưởng cậu thiếu niên cần tiền.

– Em có chút việc nhỏ vào quãng nửa đêm nay ở quảng trường Thánh Gioóc.

– Chuyện gì thế? – Anh kia mỉm cười hỏi vì tưởng rằng cậu thiếu niên có chuyện hò hẹn yêu đương ở quảng trường Thánh Gioóc. Anh ta lắc lắc mái tóc rậm, hoe hoe đỏ và vui vẻ kêu lên:

– Ấy, ấy!

– Câu chuyện không hoàn toàn đáng cười đâu, nhưng cũng chẳng nghiêm trọng gì lắm. – Gergey trả lời.

– Nghĩa là: trái tim.

– Không: thanh kiếm.

– Cậu không định đánh nhau đấy chứ?

– Nhưng đúng thế đấy.

– Với ai?

Gergey chỉ vào Mectsei vận võ phục bằng gấm màu xanh hồ thủy đang phi ngựa trước mặt mình.

Phuyriét tròn xoe mắt, nghiêm mặt lại:

– Với Mectsei à?

– Với hắn.

– Cậu có nghe không, đó là một tay có sừng có mỏ đấy!

– Có lẽ em cũng chẳng đến nỗi cừu non.

– Tay này đã chém được cả quân Đức đấy!

– Rồi em sẽ chém hắn.

– Cậu múa gươm khá đấy chứ?

– Em đã bắt đầu từ năm lên bảy.

– Thế thì khác.

Anh ta nắn bắp thịt trên cánh tay Gergey rồi lắc đầu:

– Tốt nhất là cậu xin thôi đi.

– Em ấy à? Làm sao em lại có thể xin thôi được!

– Tay ấy sẽ hạ thủ cậu – Phuyriét lo lắng nói.

– Làm sao có thể chắc trước như thế được! – Gergey kiêu hãnh đáp.

Cậu ưỡn ngực nhìn Mectsei đang phi ngựa đằng trước, rồi quay sang hỏi Phuyriét:

– Vậy anh sẽ là người làm chứng của em nhé?

Phuyriét nhún vai:

– Nếu chỉ cần người làm chứng thôi thì ta vui lòng. Nhưng nhỡ có chuyện gì xảy ra…

– Chuyện gì mới được chứ?

– Chuyện gì mà chả có thể xảy ra được. Nhưng mà này, ta sẽ không đánh nhau thay cậu hoặc vì cậu đâu đấy.

Tiếng xì xào, nhốn nháo bỗng nổi lên trong đoàn người: những tiếng kêu vô nghĩa, tiếng ngựa hục hặc. Những cái cổ bỗng như cứng đờ cả ra: tất cả đều sửng sốt nhìn lên thành.

Gergey cũng ngửng nhìn lên.

Ra thế đấy, trên cổng thành Buđo, ba lá cờ đại có chùm đuôi ngựa đang phần phật trước gió. Cả trên những tháp chuông nhà thờ cũng vậy.

Trong cổng thành, vệ binh Thổ đôi tuyban, vác kích đứng vào chỗ lính Hung.

– Buđo thất thủ rồi! – Một giọng lảnh lói rú lên khiến đoàn người Hung rùng cả mình như khu rừng gặp gió lùa qua.

Lão Xexey tay gỗ đã rú lên câu đó.

Không một ai đáp lại. Mọi khuôn mặt đều tái đi. Và sự căm lặng càng trở nên đờ đẫn bởi tiếng hát cầu nguyện của một mưezin[78] từ trong tháp chuông nhà thờ Đức Mẹ văng vẳng bay xa:

– Allahu akbar… Assadu anna la ilaha ill Allah…[79]

Gergey cùng một số người phi như bay trở lại trại quân Thổ.

– Các quan đâu rồi? Có chuyện đại nghịch vừa xảy ra!

Nhưng lính ngự lâm Thổ đội mũ đỏ đã chặn họ lại ở cái trại đầu tiên.

– Chúng tao cần phải vào! – Mectsei gầm lên như sắp khạc ra lửa – Hoặc chúng bay nhắn các quan ra đây!

Tụi lính ngự lâm không trả lời, chúng chỉ giữ chặt cán giáo chĩa vào ngực họ.

– Các ông nhắn tướng công Tơrơc Balin ra một chút!

– Không được! – Chúng nó trả lời.

Đám người Hung vô kế khả thi.

– Các quan ơi! – Một người to cổ kêu lên – Ra mau! Nguy rồi!

Không một tiếng trả lời.

Gergey cho ngựa đi quành sang chỗ khác. Cậu đi lên đồi chỗ bọn xpahi đóng để may ra từ đó có thể rẽ xuống chỗ các quan đang dự yến.

Đến ngang một cái lều, một giọng Hung bỗng gọi cậu:

– Em đấy ư, Gergey?

Gergey nhận ra Mantôphonvoi. Anh ngồi trước một cái lều xpahi và đang ăn dưa bở với hai tên Thổ.

– Em tìm gì ở đây? – Mantôphonvoi hỏi to.

– Em muốn đến chỗ chủ tướng.

– Bây giờ em chưa đến đấy được đâu! Lại đây, nhập với bọn ta!

Anh ta bổ dưa và chìa cho Gergey một lát. Gergey lắc đầu.

– Không cần đâu.

– Nào, cứ lại đây mà, hai tên Thổ này là bạn tốt của ta. Khi nào bọn họ đốt đuốc lên, chúng ta cũng sẽ đi xuống và nhập vào đoàn với chủ tướng.

– Nại đai ngồi ăn em – một tên xpahi to lớn, lực lưỡng, nước da nâu, vui vẻ nói và đưa bàn tay mập mạp vẫy gọi Gergey.

– Không thể được. – Cậu cau có trả lời và giục ngựa đi tiếp. Cậu đi xuống phố trại qua chỗ đám pháo thủ, đám thợ săn và đám ionisa. Cuối cùng lại đến trướng Xuntan. Ở đó cũng có tụi bôxtanji[80] đứng vây xung quanh. Từ phía đó cậu cũng không thể lọt vào chỗ Tơrơc Balin được.

Các thanh niên Hung vẫn đứng kêu la ở chỗ ban nãy. Từ trong trướng lớn, tiếng nhạc Thổ Nhĩ Kỳ vọng ra, đàn Kanua[81] dây đồng kêu tưng tưng, đàn kôbô kêu phừng phừng và kèn sáo nỉ non, réo rắt.

– Bọn chó má! – Mectsei thét lên và nghiến răng ken két.

Phuyriét tức quá suýt phát khóc:

– Nếu chủ tướng ta ở lại trong thành thì việc này đâu có thể xảy ra với chúng ta được!

Anh ta là võ đồng của nhiếp chính Giơrgiơ. Anh ta vẫn tưởng nhiếp chính có tài thiên biến vạn hóa.

Khi âm nhạc lắng xuống, tất cả lại gào lên:

– Các quan ơi! Mau ra ngay! Quân Thổ chiếm mất thành rồi!

Nhưng chẳng có ai ra cả. Trời đầy mây. Mưa bỗng nhiên đổ xuống độ nửa giờ rồi lại tạnh. Trên trời những đám mây đen vội vã kéo về phía đông, trông như những đoàn quân tháo chạy.

Cuối cùng, vào khoảng nửa đêm, các đại thần mới ngất ngưỡng đi ra. Mũ lệch trên đầu, họ vui vẻ chen nhau ra cửa trướng. Hai hàng đuốc soi đường cho họ. Hai hàng đuốc như hai con trăn lửa chạy ngoằn ngoèo lên tận cổng thành Buđo. Khói đuốc nhựa thông thơm lừng cả không khí vừa trong trẻo lại sau cơn mưa.

Lúc này Matônphonvoi cũng đã đứng ở đó và tụi bôxtanji để cho những người đứng ngoài đến gặp các quan.

Matônphonvoi gọi tên các mã phu. Các đại thần lần lượt trèo lên mình ngựa.

Trong ánh đuốc có thể thấy rõ những bộ mặt đỏ đang trở nên khó đăm đăm và chuyển dần sang màu tái. Nhiếp chính nổi bật lên giữa bọn họ với bộ mặt trắng nhợt như ma.

– Đừng khóc! – Ông bảo Phuyriét đang đi bên cạnh – Nước mắt đâu phải là thứ đáng ánh lên trong mắt người nam tử!

Từng người một, từng đôi một, từng ba người một, các tướng phóng ngựa lên thành Buđo theo con đường đuốc sáng.

Gergey vẫn chưa thấy Balin đâu cả.

Matônphonvoi đứng bên cạnh cậu, vẻ mặt cũng lo lắng nhìn vào cửa trướng đang le lói một thứ ánh sáng đỏ đòng đọc.

Vị tướng đi ra cuối cùng là Pốtmanixki. Ông lảo đảo bước ra trên tay hai võ quan Thổ. Người ta phải vực ông lên mình ngựa.

Tiếp đó còn một vài tên da đen ăn mặc rằn ri đi ra, đó là những tên hầu.

Sau đó không còn ai nữa.

Tấm rèm cửa buông xuống che nốt cả ánh sáng trong trướng.

– Hai đứa mày còn chờ gì nữa? – Một tên Thổ bụng phệ đội mũ cắm lông đà điểu hỏi họ.

– Chờ chủ tướng Tơrơc Balin của chúng tôi.

– Ông ấy chưa ra à?

– Chưa.

– Thế thì pađisa đại độ đang giữ ông ấy lại nói chuyện đấy.

– Chúng tôi sẽ đợi. – Matônphonvoi bảo.

Tên Thổ nhún vai bỏ đi. Gergey bồn chồn nói:

– Em không thể chờ được, nửa đêm nay em phải có mặt trên thành.

– Vậy em cứ đi đi. Nếu có thấy tên Thổ nào trong giường anh thì cứ việc quăng nó ra nhé.

Matônphonvoi nói đùa nhưng Gergey không cười. Cậu chào anh rồi phi ngựa lên Buđo.

Trăng đã lại ló ra soi sáng con đường lên thành. Những tên lính Thổ cầm kích đứng trong cổng không thèm nhìn đến Gergey. Cho đến lúc đó một số người vẫn còn được tự do đi lại. Nhưng ai biết ngày mai chúng nó sẽ không đuổi hẳn người Hung ra khỏi thành?

Tiếng vó ngựa nện lộp cộp trên đường lát đá. Trước cửa các nhà ở, Gergey cũng thấy bọn ionisa cầm kích hoặc cầm dáo. Trên tất cả các tháp cao đều cắm cờ hình nửa vành trăng đính chùm đuôi ngựa. Chỉ trên nhà thờ Đức mẹ là còn cây thánh giá mạ vàng.

Gergey đến quảng trường thánh Gioóc. Cậu rất ngạc nhiên khi không thấy ai cả. Cậu cho ngựa đi vòng quanh bồn nước, quanh các khẩu thần công. Không có một ai ngoài tên lính Thổ vác đao đứng canh bên các khẩu súng.

Gergey nhảy xuống và buộc ngựa vào bánh một khẩu thần công.

– Mày làm gì ở đây? – Tên Thổ quát hỏi.

– Ta chờ – Gergey trả lời bằng tiếng Thổ – Chả nhẽ anh lại sợ ta lấy khẩu súng thần công đi mất à?

– Ấy, ấy. – Tên Thổ thân mật đáp – Vậy mày là dân Thổ à?

– Không

– Thế thì xéo về nhà đi!

– Nhưng hôm nay ta có một câu chuyện danh dự ở đây. Ta xin anh nhẫn nại cho một chút.

Tên Thổ liền chĩa dao vào ngực cậu:

– Cút ngay!

Gergey tháo ngựa và nhảy lên. Từ phía cổng thành Pheyê có một người đang chạy bộ đến. Gergey nhận ra Phuyriét, mớ tóc hung của anh gần như tỏa sáng trong đêm tối. Anh bước đến chỗ cậu, thở hổn hển:

– Mectsei đang ở trong nhà tướng công Balin. Đi đi, vì tụi ionisa không cho phép nói chuyện ngoài đường.

Gergey xuống ngựa cùng đi bộ với Phuyriét.

– Chuyện đểu cáng này đã xảy ra như thế nào hở anh? – Gergey hỏi.

Phuyriét nhún vai:

– Sự việc đã được nặn ra một cách quỷ quyệt nhất. Trong khi chúng ta đang cùng ấu vương ở dưới trại, bọn ionisa đã thong thả đi qua cổng thành, giả vờ như muốn ngắm xem các dinh thự. Chúng cứ dần dà tha thẩn, nhìn nhìn ngó ngó, nhưng mỗi lúc một đông hơn. Đến khi tất cả các phố xá đều đầy rẫy lính Thổ, lúc đó, theo một hiệu kèn, bọn chúng mới rút binh khí ra và đuổi hết mọi người vào nhà.

– Bọn chó má!

– Cướp thành như vậy thì bở quá!

– Chủ tướng em đã bảo mà…

Những cửa sổ trong biệt thự đều mở toang. Trong một khung cửa sổ trên gác nổi rõ bóng hai mái đầu.

Đúng lúc đó bọn lính gác đổi phiên trước cổng, một tên ionisa đứng ngay giữa cổng.

– Chúng mày muốn gì? – Hắn hỏi giọng trịch thượng.

– Chúng tao ở đây – Gergey khô khan đáp.

– Tao vừa được lệnh: ngoại khả xuất, ngoại bất nhập.

– Tao là người nhà Tơrơc Balin cơ mà! – Gergey nổi cáu.

– Xéo về nhà đi con ạ, về thành Xiget ấy. – Tên Thổ khinh miệt nói.

– Để tao vào! – Gergey cáu tiết thét lên và vỗ vào bao gươm.

Tên Thổ tuốt gươm ra:

– Cút!

Gergey buông cương ngựa và cũng tuốt gươm ra. Có lẽ cậu tin vào cái thế mình không đơn độc.

Tên hộ pháp Thổ Nhĩ Kỳ vung gươm lên bổ vào đầu Gergey.

Gergey đỡ nhát chém, gươm của cậu tóe lửa trong ánh trăng mờ. Cũng trong nháy mắt đó cậu nhảy lên trước như một con mèo và chém vào mặt tên Thổ.

– Ala!

Hắn rú lên rồi lảo đảo ngã dúi vào tường. Lớp vữa tường nơi hắn dựa lưng lạo sạo rơi xuông.

Từ trên gác một tiếng kêu vọng xuống:

– Đâm đi!

Gergey cắm phập thanh gươm đến tận chuôi vào ngực tên Thổ.

Cậu sững sờ nhìn tên hộ pháp khi thấy hắn buông gươm và đổ xuống chân tường như một cái bi.

Gergey nhìn quanh tìm Phuyriét. Nhưng gã đang chạy, quàng chân lên cổ mà chạy, về phía hoàng cung.

Thay cho gã, ba tên ionisa đội mũ to tướng đang hầm hầm xông đến, chửi rủa ầm ĩ.

Cậu thanh niên thấy ngay là không còn một giây nào để chậm trễ nữa. Cậu nhảy đến chỗ cánh cổng, mở ra, nhan nhẹn bước vào và chốt lại.

Xúc động vì trận đấu, cậu còn bước thêm một vài bước với đôi chân run rẩy, nhưng khi nghe có tiếng người chạy rầm rầm xuống cầu thang gỗ, cậu ngồi bệt xuống một cái ghế dưới vòm cổng, thở hỗn hển.

Zôntoi đến, gươm lăm lăm trong tay, Mectsei theo sau, cũng cầm gươm lăm lăm trong tay. Bóng đèn trong vòm cổng soi rõ nét mặt sững sốt của cả hai.

– Cậu ở đây rồi à? – Zôntoi kêu lên – Không việc gì chứ?

Gergey lắc đầu.

– Cậu đâm chết tên Thổ rồi à?

Gergey gật.

– Hãy ngả đầu vào chỗ tim tớ đây, cậu bé anh hùng ơi!

Zôntoi sôi nổi kêu lên và ôm chặt lấy cậu thiếu niên mười lăm tuổi, người vừa vượt qua thử thách của lòng dũng cảm.

Bọn giặc đập cửa thình thịch. Bọn ionisa đã đổ xô cả đến.

– Phải tẩu thoát ngay. – Mectsei nói – Nhưng trước hết hãy cho tớ bắt tay cái đã nào! Đừng giận tớ đã đối xử tệ với cậu nhé!

Gergey chìa tay ra. Cậu vẫn bàng hoàng cả người, không hiểu chuyện gì đã xảy đến với mình. Cậu lặng lẽ để cho hai anh bạn lôi đi. Chỉ khi hai anh thanh niên xe khăn trải giường bện thành dây cậu mới sực tỉnh. Mectsei bảo cậu trèo qua cửa sổ trước tiên.

Gergey nhìn xuống.

Dưới kia, trong khoảng sâu vằng vặc ánh trăng, cậu thấy khu vườn rau của hoàng cung ngay dưới chân mình.

Sáng hôm sau aga Ali lại đến triều kiến hoàng hậu. Hắn nói:

– Pađisa đại độ thấy rằng việc Người đưa binh lính Thổ vào thành Buđo là một việc tốt. Ấu vương không thể bảo vệ thành Buđo chống lại quân Đức được. Pađisa đại độ thì không thể mỗi lúc lại tới đây từ ngoài muôn dặm, hai tháng đường trường. Thưa hoàng hậu, chừng nào ấu vương còn chưa khôn lớn, quận quốc Erơđêi [82] cùng những mỏ vàng, mỏ bạc và mỏ muối ở đó sẽ đủ cho các người.

Hoàng hậu lúc này đã chuẩn bị tinh thần chờ đón tất cả những điều xấu nhất. Bà nghe tên sứ thần với một vẻ bình tĩnh pha lẫn khinh bỉ.

Tên sứ thần nói tiếp:

– Như vậy là pađisa đại độ đặt thành Buđo và nước Hung dưới sự bảo hộ của Người: một vài hôm nữa Người sẽ gửi đến lời hứa thiên tử rằng Người sẽ bảo vệ hoàng hậu và ấu vương. Bao giờ ấu vương trưởng thành, Người sẽ trả lại Buđo cùng cả nước.

Các quan đại thần đều có mặt, chỉ thiếu Tơrơc Balin và Pốtmanixki. Nhiếp chính còn tái xanh hơn cả ngày thường. Mặt ông dường như hòa lẫn với màu trắng của áo choàng.

Tên sứ thần lại nói:

– Như vậy thành Buđo cùng với lưu vực sông Đuno và sông Tixo được đặt dưới quyền bảo hộ của pađisa đại độ, hoàng hậu cùng các triều thần sẽ dời về Lipa để cai quản vùng Erơđêi cùng phần đất hữu ngạn sông Tixo. Buđo sẽ có hai tổng trấn: một Thổ và một Hung. Lão tướng Vebơxi sẽ được bổ nhiệm làm tổng trấn Hung, ông ta sẽ là pháp quan và là người cai trị cư dân Hung trong nước.

Các quan thảy đều buồn bã, chán nản, dường như họ đang đứng không phải bên cạnh ngai vàng mà bên cạnh linh cữu.

Tên sứ thần đi ra, để lại một phút im lặng trong cung.

Hoàng hậu ngẩng đầu lên nhìn các quan. Vebơxi trào nước mắt. Trên má hoàng hậu nước mắt cũng chảy dài, bà lau đi và uể oải nói:

– Pốtmanixki đâu rồi?

– Ông ta đi rồi – Petrôvis tâu.

– Không từ biệt gì cả ư?

– Thưa hoàng hậu, ông ta đã trốn đi. Sáng nay ông ta đã cải trang làm nông phu và ra khỏi thành.

– Balin vẫn chưa về ư?

– Chưa ạ.

Hôm sau bọn Thổ vứt hết chuông ra khỏi nhà thờ Đức Mẹ, giật ảnh thánh xuống, xô đổ tượng Thánh vương Istơvan. Chúng quẳng ra cửa những bàn thờ mạ vàng, tượng các tiên cô bằng cẩm thạch hoặc bằng gỗ và cả thánh kinh nữa. Cây đại phong cầm cũng bị phá tan. Chúng chở xuống cho đám thợ đúc đạn hai xe đầy những ống còi bằng kẽm. Những ống còi bằng bạc, những giá nến tuyệt hảo bằng vàng, bằng bạc, những tấm thảm và khăn trải bệ thờ, quần áo lễ được chở xuống cho quan hộ chính của Xuntan bằng ba xe khác. Chúng quét vôi lên những bức bích họa tuyệt đẹp của nhà thờ. Chúng đập gẫy cây thánh giá trên nóc tháp chuông rồi kéo lên cắm vào đó một tấm đồng to mạ vàng hình nửa vành trăng. Ngày hai tháng chín, Xuntan cưỡi ngựa lên thành với một đoàn pasa hộ giá, cả hai hoàng tử của hắn cũng đi theo. Bọn aga lễ phục tề chỉnh đã chờ sẵn ở cổng Xômbot để hộ tống Xuntan đến nhà thờ giữa tiếng kèn đồng vang dội.

Xuntan phủ phục giữa nhà thờ để tạ ơn thánh thần của bọn Thổ đã phù hộ cho hắn cướp được Buđo.

Ngày mồng bốn tháng chín, bốn chục xe bò nối đuôi nhau từ hoàng thành xuống bến sông Đuno. Hoàng hậu dời đô.

Xa giá cũng đã đợi sẵn trong sân rồng, các đại thần xúm xít vây quanh. Tất cả đều sẵn sàng lên đường. Chỉ có Vebơxi ở lại Buđo cùng viên tùy tướng thân cận là Mectsei.

Gergey cũng đứng đằng sau các quan và cậu chợt trông thấy Phuyriét.

– Thế nào Gergey, em không đi cùng chúng ta ư? – Gã hỏi với giọng kẻ cả.

Gergey khinh bỉ nhìn gã từ đầu đến chân và nói:

– Không em iếc gì cả. Ta không phải là em của loài thỏ đế.

Gã tóc hung giật nảy người, nhưng rồi khi gặp cả ánh mắt sắc của Mectsei, gã nhún vai.

Lão Xexey cũng gò người trên lưng ngựa giữa hàng quan lại. Gergey đặt tay lên yên ngựa của lão:

– Chào bố nuôi.

– Chào con.

– Bố cũng đi ư?

– Chỉ đến Hotvon[83] thôi.

– Êvô cũng đi à?

– Hoàng hậu đem nó đi đấy. Trưa nay nhớ lên ăn cơm chỗ mẹ và an ủi mẹ với nhé!

– Sao bố mẹ lại để Evô đi?

– Vebơxi bảo chúng ta cứ để cho nó đi. Chỉ năm sau thôi, con đừng lo, chúng ta sẽ trở lại với hàng vạn người…

Họ không nói gì nữa. Đám vệ bình đã xuất hiện có nghĩa là hoàng hậu sắp tới.

Bà mặc tang phục, sực nức mùi nước thơm hoa kim ngân. Trong đám tùy nữ của bà có cả Evô. Một cái áo choàng đi đường bằng lụa mỏng màu hạt dẻ có mũ đính liền phủ trên vai cô, nhưng cô chưa kéo mũ lên: Cô nhìn quanh như thể tìm kiếm ai.

Gergey lách qua đám ngựa của các quan và đến bên cô.

– Anh không đi cùng chúng em ư? – Cô gái hỏi.

– Anh muốn đi lắm nhưng chủ tướng vẫn chưa về – Gergey buồn rầu trả lời.

– Các anh đi theo sau chứ?

– Anh chả biết nữa.

Nét mặt cô gái cũng trở nên buồn thiu.

– Nếu các anh không đi theo sau thì biết đến bao giờ em mới gặp lại anh?

– Anh chả biết nữa.

Và một giọt nước mắt rưng rưng trong mắt cậu thiếu niên.

Hoàng hậu đã ngồi vào trong chiếc xe kiệu lót da rộng rãi, có mui và cửa sổ.

Vixo chìa tay cho Gergey:

– Anh sẽ không quên em đâu nhỉ?

Gergey muốn nói: không, Vixo ạ, không đâu, dù sang bên kia thế giới cũng không!

Nhưng vì không nói nổi, cậu chỉ lắc đầu.

Mười ngày sau Xuntan cũng lên đường.

Tơrơc Balin bị bắt xích lại giải đi theo.

Phần III:
CON MÃNH SƯ TÙ TỘI

Người kỵ sĩ dừng ngựa trên bờ suối Beretchô, đó là một người lính hoàng gia khoác áo choàng xanh, đội mũ đỏ.

Anh đưa mũ lên vẫy và gọi qua bụi liễu.

– Hô hô! Nước đây!

Rồi anh cho ngựa đi xuống bờ cát lún đã bị mặt trời hun nóng, qua những bụi hoa chân cỏ màu vàng.

Con ngựa đi vào giữa đám cỏ mọc kín cả nước và vươn dài cổ xuống để uống.

Nhưng nó không uống.

Lúc nó ngửng đầu lên, nước từ trong mồm trong mũi nó nhỏ xuống ròng ròng. Nó phì ra hết và lúc lắc cái đầu.

– Con ngựa này làm sao thế nhỉ? – Người lính lầu bầu – Sao mày không uống hở, đồ chó đẻ?

Con ngựa lại cúi đầu xuống rồi lại lắc hết nước ra khỏi mồm, khỏi mũi.

Trên cánh đồng còn mười tám kỵ sĩ Hung trang phục khác nhau đang phi ngựa đến, giữa bọn họ có một người cao và gầy đội mũ cắm lông đại bang và, thay cho áo choàng, một cái áo khoác ngắn bằng nỉ màu đỏ anh đào trùm kín vai ông.

– Thưa trung úy, - người kỵ binh từ bờ nước nói vọng lên – nước nhiễm trùng hay sao ấy: ngựa con nó không uống.

Người đội mũ cắm lông đại bang cho ngựa nhảy xuống nước và chăm chú nhìn những gợn sóng.

– Nước có máu. – Ông ngạc nhiên nói.

Bờ suối phủ đầy những khóm thủy liễu rậm rạp, những khóm cây đầy những tua hoa vàng. Mặt đất điểm chi chít hoa viôlét xanh. Gió chiều mang theo trong vạt yếm mùi thơm dịu ngọt của mùa xuân.

Người trung úy giục ngựa bì bõm lội ngược lên phía trên vài bước. Giữa những bụi cây ven bờ ông chợt thấy một chàng trai cởi trần. Anh ta ngồi trên một thân cây liễu và đang vốc nước suối gội đầu, một cái đầu to, góc cạnh như đầu bò tót. Mắt anh nhỏ, đen lánh, đầy cương nghị. Ria mép nhọn như hai cái đinh sắt. Cái áo chẽn, đôi ủng màu vàng, mũ, gươm nằm la liệt trên đệm cỏ bên cạnh.

Té ra vì anh ta gội đầu mà nước suối Beretchô có mùi máu.

– Cậu là ai thế hở cậu em? – Người trung úy lên tiếng hỏi.

Chàng thanh niên bực dọc trả lời:

– Tôi là Mectsei Istơvan.

– Còn ta là Đôbô Istơvan. Cậu gặp chuyện gì thế?

– Tôi bị một tên Thổ chém phải, cái đồ trời đánh thánh vật.

Anh đưa tay lên bịt đầu.

– Thổ á? – Đôbô quắc mắt lên nói – cái tên Thổ ngoại đạo khốn kiếp ấy chắc chưa thể đi xa lắm đâu! Chúng nó có mấy đứa? Hê, quân bay đâu! Tuốt gươm ra!

Ông vừa hét vừa thúc ngựa nhảy lên bờ.

– Các ông không phải mệt xác nữa. – Mectsei bảo ông – Tôi đã chém chết nó rồi. Nó nằm đằng sau này này.

– Đâu?

– Gần đâu đây thôi.

Đôbô truyền cho người lính mang vũ khí của của ông xuống ngựa:

– Lấy cái đẫy ra và băng bó lại cho công tử đây.

– Mé trên còn có mấy người nữa. – Mectsei nói và lại lấy tay bịt lên đầu.

– Bọn Thổ ấy à?

– Không, một ông quý tộc già cùng bà vợ.

Máu lại loang đầy mặt anh. Anh lại cúi xuống nước.

Đôbô cho ngựa chạy ngược lên và chỉ mấy bước đã thấy một người khác.

Người này cũng xắn tay áo ngồi bên bờ suối, đó là một ông lão tóc hoe. Một bà già béo phục phịch đang vừa khóc vừa gột sạch máu đỏ trên đầu cho lão.

– Chào ông bà! – Đôbô nói to – Vết thương có nặng lắm không?

Ông lão nhìn lên và vui vẻ khoát tay:

– Nhát chém Thổ Nhĩ Kỳ ấy mà!

Lúc đó Đôbô mới thấy ông lão chỉ còn một tay. Ông liền xuống ngựa và nói:

– Ôi, trông bác quen quá!

Ông lão lại ngửng lên:

– Có thể lắm.

– Tôi là Đôbô Istơvan.

Ông già ngẫm nghĩ:

– Đôbô? Ơ này, chú đấy à, chú Pisơtô? Thế mà chú chả nhận ra! Chú đã từng đến nhà tôi, nhà ông lão Xexey ấy mà.

Hai người nồng nhiệt bắt tay nhau.

– Có chuyện gì ở đây thế hở bác? Làm sao hai bác lại đến nơi đồng không mông quạnh này?

– Ồ, - lão già vừa nói vừa giơ đầu ra cho bà vợ - một bọn chó dị giáo đã cướp xe của tôi. Còn may là anh ấy vừa kịp đến lúc bọn dị giáo xông vào chúng tôi. Một anh chàng cừ khôi đấy! Anh ta chém bọn Thổ cứ như thái dưa. Nhưng ta ngồi trên xe, ta cũng chém sả vào giữa bọn chúng nó nữa đấy chứ.

– Chúng nó có mấy đứa?

– Mười đứa, bọn chó, hỏa ngục thiêu xác chúng đi! Còn may là chúng nó không địch nổi bọn ta. Ta có mang theo khoảng bốn trăm đồng vàng, nếu không hơn.

Và ông vỗ vào sườn kêu rủng rẻng. Bà vợ hỏi:

– Anh thanh niên không chết chứ?

– Không, chả chết đâu. – Đôbô trả lời – Anh ta cũng đang rửa ráy dưới kia.

Ông chợt nhìn thấy xác một tên Thổ đỏ lòm ở gần đấy.

– Để tôi xem các ngài đã gặp phải bọn nào.

Ông rẽ ngựa đi dọc nhánh suối con và dọc con đường. Trong đám cỏ ông thấy mấy cái xác chết: hai người Hung và năm tên Thổ: trên đường ông thấy một cỗ xe ba ngựa đổ nghiêng xuống rãnh. Một chàng đánh xe trai trẻ đang hì hục xếp lại các hòm xiểng.

– Đừng cầy cục nữa, cậu em ạ. – Ông nói với anh ta – Sẽ có người đến giúp cậu ngay bây giờ đấy.

Ông quay lại chỗ Mectsei.

– Không phải chỉ có một tên Thổ ở đây đâu, cậu em ạ, mà những năm tên. Những nhát chém đẹp lắm! Cậu có thể hãnh diện được đấy.

– Phải còn một tên nữa mới đúng. – Mectsei đáp – Có lẽ hắn chìm xuống nước. Ông anh có tìm thấy hai người lính của tôi không?

– Có, tội nghiệp. Một người bị vỡ đôi đầu.

– Chúng tôi chỉ có ba người.

– Còn quân Thổ?

– Bọn chó đến những mười tên.

– Vậy bốn tên đã chạy thoát.

– Vâng.

Trong khi nói chuyện, Đôbô đã xuống ngựa và xem xét vết thương trên đầu người thanh niên.

– Vết chém dài nhưng không sâu. – Ông vừa nói vừa ấn nhẹ vào vết thương rồi tự tay đặt thuốc và buộc chặt lại bằng một băng vài mỏng.

– Thế cậu đi đâu đấy?

– Đến Đebrexen.

– Cậu không đến chỗ gia đình Tơrơc đấy chứ?

– Nhưng chính là đến đấy.

– Ấy, cậu em ạ, ở đấy ta có một người thân: Bônemixo Gergey. Có lẽ chú ta còn trẻ con lắm. Cậu có quen không?

– Chính là tôi đi đến chỗ cậu ấy đây. Cậu ta viết thư cho tôi ngỏ ý muốn được sung vào đội ngũ chỗ tôi.

– Đã lớn thế rồi cơ à?

– Mười tám tuổi rồi còn gì.

– Tất nhiên, gia nhân tướng Balin đã ly tán cả.

Từ khi tướng công bị bắt, gió lùa họ phiêu bạt đi khắp nơi.

– Tinôđi cũng đi rồi à?

– Ông lão lang thang khắp nơi. Nhưng hiện nay có thể ông lão cũng đang ở Đebrexen.

– Cho ta gửi lời chào kính trọng và hôn ông ta nhé, cả hai công tử Tơrơc nữa.

Trong khi trò chuyện như thế, Đôbô xắn ống tay áo lên và lấy giẻ lau mặt cho Mectsei. Một người lính của Đôbô thì gột những vết máu trên quần áo của anh. Mectsei chỉ tay về phía vợ chồng Xexey và hỏi:

- Ông lão vẫn ở đằng kia à?

– Vẫn đằng ấy. Không có gì đáng ngại lắm. Cậu không đói à?

– Không, tôi chỉ khát thôi.

Đôbô ra hiệu lấy bình nước. Ông phái những người lính khác đi giúp sửa sang lại cái xe. Sau đó họ đi đến ngồi trên đám cỏ cạnh cỗ xe, Xexey đang cầm một cái đùi gà tây nhai ngon lành.

– Các cậu nhập bọn với chúng tớ đi! – Lão vui vẻ kêu lên – May mà cậu không việc gì!

Mấy người lính nhặt nhạnh chiến lợi phẩm: năm con ngựa Thổ, cũng ngần ấy áo choàng và đủ các thứ binh khí Thổ.

Mectsei nhìn mấy con ngựa rồi nhìn những binh khí để dưới đất. Anh nói với Xexey:

– Mời bác chọn đi, chiến lợi phẩm là của chung.

– Ta cần gì cơ chứ. – Ông lão cười xòa trả lời – Ta đã có đủ ngựa và binh khí.

– Thế thì tôi xin mời anh Đôbô một thứ binh khí gì vậy.

– Cám ơn. – Đôbô đáp – Nhưng ta chọn thế nào được cơ chứ. Ta có đánh chác gì đâu.

– Không sao, mời anh cứ chọn đi.

Đôbô lắc đầu:

– Chiến lợi phẩm, cho đến cái cúc cuối cùng, là của cậu. Còn tặng phẩm của cậu thì ta nhận cách nào đây?

– Tôi chằng biếu không đâu!

– Cái đó lại là chuyện khác, - Đôbô nói và thàm thuồng liếc nhìn một thanh gươm tuyệt xảo – Giá nó là cái gì nào?

– Giá nó là nếu khi nào anh trở thành đại úy trấn thủ một thành nào đó, anh hãy nhớ gọi tôi đến mỗi khi bị ủng thít chặt chân[84]

Đôbô cười:

– Chúng ta không chơi cái trò mua trâu vẽ bóng đâu nhé.

– Vậy tôi đặt một cái giá khác: anh hãy đi với tôi đến Đebrexen.

– Việc đó bây giờ cũng không được, cậu em ạ. Hiện nay ta là nhiêmk sứ của nhà vua. Ta đi thu thuế thập phân[85] trên những trại ấp mất dạy. May rat a sẽ có thể đến đó vào một dịp muôn hơn…

– Thì anh cứ chọn với cái giá là anh sẽ trả bằng tình bạn của anh.

– Cái đó thì vẫn đã thuộc về cậu rồi. Nhưng để cậu khỏi giận, ta xin nhận một cái vì ta thấy cậu thật tình mời.

Ông xem xét những thanh gươm và nói tiếp:

– Bọn này là bọn quý tộc Thổ Nhĩ kỳ đây. Một tên là bêi. Không hiểu chúng nó từ đâu đến?

– Tôi nghĩ là chúng nó ở thành Phehê.

Đôbô cầm những thanh gươm lên. Một thanh gươm có vỏ bọc bằng nhung nạm đá quý màu xanh lam, cán chạm một đầu rắn mạ vàng, hai con mắt nạm bằng hai viên kim cương.

– Đây, cái này là của cậu, ta không chọn cái này đâu vì nó đáng giá bằng cả một gia tài đấy.

Còn hai thanh gươm khác bằng thép Thổ Nhĩ Kỳ, kém kỹ xảo hơn. Đôbô cầm lên một cái và uốn lại thành vòng tròn.

– Thế này mới thật là thép chứ! – Ông hòa hứng nói – Đây, cái này, nếu cậu cho, ta xin cám ơn.

– Rất vui lòng. – Mectsei trả lời.

– Nhưng bây giờ, nếu cậu đã cho ta cái này, xin cậu hãy gia ơn thêm chút nữa, cậu hãy mang hộ đến Đebrexen và nếu Timôđi còn ở đấy, cậu hãy bào ông ta viết lên một câu gì đó mà ông ta muốn. Ở đó có thợ kim hoàn, họ sẽ khắc vào mặt thép.

– Rất vui lòng. Tôi cũng sẽ nhờ ông ta viết lên thanh gươm đầu rắn này. – Mectsei đáp, anh cầm thanh gươm cong chém vút một cái rồi buộc vào cạnh thanh gươm cũ.

Đôbô hỏi lính của mình:

– Các người có tìm thấy tiền trong mình tên tướng Thổ không?

– Chúng con chưa soát.

– Thế thì soát xem.

Người lính kéo ngay cả xác tên Thổ đến, anh nắm lấy cổ áo hắn lôi xềnh xệch trên cỏ. Anh lục soát ngay trước mặt họ.

Cái quấn ống thụng bằng nhung đỏ không có túi nhưng anh tìm thấy trong đai lưng một túi tiền vàng và đủ các loại tiền bạc.

– Món này để xài tốt quá – Mectsei hổ hởi nói – Người lính thì bao giờ cũng thiếu tiền.

Còn một cái ngủ bằng vàng nạm hồng ngọc đính trên tuy ban cùng một dây chuyền vàng. Tên bêi đeo sợi dây chuyền trong áo, sợi dây treo một lá bùa hộ mệnh bằng da xoắn lại như râu buồng dừa.

Mectsei để hai vật trang sức bằng vàng lên bàn tay, và đưa mời Xexey:

– Cái này thì bác phải chọn rồi.

– Cất đi, chú em ạ, cái này chú cũng cất đi. – Ông lão khoát tay nói – Chả nhẽ ta lại cắm chồm lên mái đầu già nua của ta hay sao!

– Ta lấy cái dây chuyền ấy cho con gái, ông ạ. – Bà vợ lên tiếng – Chúng tôi có một cô gáo đẹp ở trong cung hoàng hậu – Bà giải thích.

– Hãy đến dự đám cưới, các chú nhé! – Xexey nói và lắc lắc đôi chân. – Ta còn nhảy cho thỏa thích một phen nữa trước khi nhắm mắt.

Mectsei bỏ sợi dây chuyền vào tay bà vợ và hỏi:

– Lấy ai đấy?

– Viên trung úy của Hoàng hậu. Phuyriét Adam. Có lẽ các chú cũng biết chăng?

Mectsei nhăn mặt lắc đầu.

– Một chàng trai cừ khôi. – Bà lại nói – Hoàng hậu gả chồng cho con gái ta đấy.

– Cầu trời phù hộ cho họ bách niên giai lão. – Đôbô nói.

Mectsei tặng cho lính của Đôbô những bộ quấn áo Thổ và những binh khí thường. Họ chuẩn bị lên đường .

Mectsei cầm mũ lên và bực tức xoay xoay trong tay. Cái mũ bị chém gần đứt đôi. Xexey bảo cậu:

– Đừng bực mình nữa. Nếu nó không bị xé như thế thì bây giờ làm sao đôi vừa lên đầu cậu được.

Áo quần họ còn ướt, nhưng chậc, cho đến tối mặt trời và gió sẽ hong khô.

– Cậu hãy chọn lấy hai người trong số lính của ta để họ đi theo cậu. – Đôbô bảo – Bác Xexey, tôi cũng cử cho hai bác hai người.

– Không biết chúng ta có đi cùng đường không? – Mectsei quay sang vợ chồng Xexey hỏi – có lẽ chúng ta cùng đi chăng?

– Cậu đi đâu? – Lão già hỏi lại.

– Đebrexen [86].

– Vậy thì ta đi cùng đường đấy.

– Vậy ba người lính cũng đủ, - Mectsei bảo Đôbô.

– Tùy ý cậu. – Đôbô vui lòng đáp.

Trong khi đôi vợ chồng già sắp hòm xiềng lên xe, hai người đi qua chỗ các tử thi. Trong số đó có một tên Thổ lực lưỡng, khoảng ba chục tuổi, nằm duỗi thằng tay thẳng cẳng, hắn mặc một cái quần ống thụng bằng dạ xanh. Nhát chém trúng ngang mắt hắn.

– Tên này ta có biết. – Đôbô nói – Ta cũng đã có lần đánh nhau với hắn.

Hai người lính Hung bị băm nát, người ta đã lấy khăn phủ đầu cho một người.

Lính của Đôbô chọc thủng bụng những tên Thổ rồi ném xuống dòng Beretchô. Đoạn họ bới một cây liễu già. Họ lấy áo choàng đắp lên thi thể hai người rồi lấp đất lại và cắm gươm của họ lên thay cây thánh giá.

* * *

Ở góc phía nam kinh thành Côngxtăngtinốp sừng sững một tòa thành cổ. Bên trong những bức tường thành cao là bảy tòa tháp lùn như bảy cái cối xay gió khổng lồ đứng theo trật tự như sau:

0

0 0

0 0

0 0

Một nửa những tường thành đứng ngay trên làn sóng xõa cửa biển Cẩm Thạch, một nửa do những ngôi nhà gỗ bao quanh. Đó là thành Ieđikula nổi tiếng, nghĩa là Bảy Tháp. Bảy Tháp đó chứa đầy châu báu của Xutan.

Trong hai tháp giữa để những đồ trang sức bằng vàng và ngọc. Trong những tháp đứng gần phía biển cất những dụng cụ phá thành, binh khí và những đồ bằng bạc. Trong hai tháp cuối cùng là những binh khí cổ và những chiếu chỉ, sách vờ thời xưa.

Trong bảy tháp đó người ta còn giam giữ những tù nhân thuộc hàng công hầu nữa. Mỗi người bị giam một cách. Có người bị cùm và nhốt trong ngách đá tối om, cũng có người được cấp đủ tiện nghi và thả lỏng chả khác nào ở nhà: được phép tự do đi lại suốt ngày trong vườn hoa, vườn rau, lên ban công các ngọn tháp, vào nhà tắm; có thể đem theo cả ba người hầu, có thể viết thư, có thể tiếp người đến thăm, có thể chơi nhạc, có thể ăn uống thả cửa, chỉ mỗi tội không được ra khỏi thành.

Vào một ngày mùa xuân có hai người tóc hoa râm ngồi chơi trên ghế dài trong vườn thành Bảy Tháp. Cả hai đều đeo vòng cùm nhẹ quanh cổ chân.

Một người tay chống cằm tì lên đầu gối, người kia dang rộng hai tay lên thành ghế và ngả người ra phía sau nhìn mây bay.

Người nhìn mây đã nhiều tóc bạc hơn người kia, râu ông dài đến ngực, tóc rủ xuống quanh đầu như bờm sư tử.

Cả hai đều mặc quần áo Hung. Ôi, mảnh áo Hung đã sờn rách trên thân hình biết bao tù nhân trong thành Bảy Tháp!

Họ ngồi lặng lẽ. Ngày xuân tỏa hơi ấm dìu dịu khắp vườn. Giữa những hàng bá hương, đỗ tùng và nguyệt quế, hoa uất kim hương và hoa thược dược đã nở. Trên đầu họ, những lá rộng của cây bang cổ thụ đang uống ánh mặt trời.

Người nhìn mây nhấc cánh tay lực lưỡng xuống khỏi thành ghế và khoanh lại trước ngực, giữa chừng ông nhìn sang người bạn:

– Nghĩ ngợi gì thế hở ông bạn Moilát?

– Tôi đang nghĩ về cây dẻ của tôi. – Người kia cúi về phía trước trả lời - Ở Phôgorot tôi có một cây dẻ…

Hai người lại im lặng. Vài phút sau Moilát lên tiếng:

– Cái cành ngoài của nó bị héo vì băng giá. Nó đã đâm chồi hay chưa? Tôi đang ngẫm nghĩ về chuyện ấy.

– Chắc chắn là nó đã đâm chồi. Cây cối bị băng giá rồi lại đâm chồi. Mầm nho cũng nẩy lên từ gốc cụt [87]. Chỉ có con người là không nẩy lộc.

Họ lại lặng lẽ một lúc.

Rồi Moilát lại lên tiếng:

– Thế còn anh, Balin, anh nghĩ chuyện gì thế?

– Về chuyện thằng aga kapi [88] cũng bần tiện y như những đứa khác. – Tơrơc Balin buồn bã trả lời.

– Điều đó thì tôi chẳng bao giờ ngờ vực cả.

– Người ta bảo rằng hắn ranh lắm. Vợ tôi gửi cho hắn ba chục nghìn tiền vàng để hắn tìm mánh lới gỡ cái cùm này ra khỏi chân cho tôi. Thế mà đã ba tháng nay.

Họ lại im lặng. Moilát với tay xuống một bông hoa bồ công anh vàng hoe giữa đám cỏ. Ông bứt nó lên. Ông vò đi vò lại trong tay một lúc rồi thả rơi xuống đất.

Và ông lại lên tiếng:

– Hồi đêm tôi nghĩ về chuyện là mãi tôi vẫn chưa hiểu được tại sao chúng nó lại bắt anh. Anh đã kể nhiều lần về chuyện chúng nó giải anh đi trên sông Đuno, chuyện anh đã quật một tên lính gác vào mạn thuyền, cách chúng nó giải anh đến đây. Nhưng cái căn nguyên, cái lý do thật…

– Cái đó thực ra chính tôi cũng chằng biết.

– Nói cho cùng thì anh vẫn ở trong tổ của anh: người ta không thể đổ cho anh một tôi mưu bá đồ vương.

– Chính tôi cũng đã nhiều lần day dứt về chuyện này. Mặc dù đối với bọn Thổ thì chẳng cứ phải lý do gì to tát, nhưng tuy vậy giữa nhiều nguyên do cái gì đã hại cho tôi nhất thì tôi cũng muốn biết.

Một toán kaputji[89] khua trống đi qua sân, sau đó họ lại chỉ còn hai người với nhau.

Balin nói tiếp:

– Tôi cho rằng vẫn cái buổi nói chuyện đêm ấy là lý do chính. Xuntan hỏi tại sao tôi lại báo cho quân Đức biết chuyện ông ta đến. “Báo cho quân Đức! – Tôi ngạc nhiên hỏi – Tôi không báo cho quân Đức mà là cho Perênhi.” “Cũng một phường cả - Xuntan trả lời – Perênhi ngoặc với quân Đức”. Và Xuntan tức giận tròn xoe mắt nhìn tôi: “Nếu ông không báo cho chúng nó biết, chúng tôi đã có thể đánh úp quân Đức ở đây. Chúng tôi đã có thể bắt được tất cả tướng lĩnh và ta đã có thể bẻ nát tất cả lực lượng của Pheđinan! Thành Viên cũng có thể đã là của ta!” Thấy tên Thổ mạt hạng ấy thét vào mặt tôi như thế, trong người tôi máu cũng sôi lên. Tôi, anh biết đấy, bao giờ cũng vẫn làm chủ trong toàn bộ cuộc đời tôi: tôi không quen che giấu những ý nghĩ của mình.

– Anh đã chồm lên với ông ta à?

– Tôi không cục cằn đâu, tôi chỉ nói với ông ta rằng sở dĩ tôi báo cho người ta biết việc Xuntan đến là chính vì tôi muốn tránh cho những người Hung trong phe Đức.

– Đó là một sai lầm lớn!
- Lúc đó tôi đang còn tự do.

– Thế sau đó Xuntan bảo sao?

– Không nói gì cả. Ông ta đi đi lại lại trước mặt tôi. Sau đó ông ta chợt quay sang viên pasa và bảo soạn cho tôi một cái lều tốt để tôi có thể ngủ lại vì hôm sau ông ta còn muốn nói chuyện với tôi.

– Thế hôm sau các anh nói chuyện gì?

– Không nói gì cả. Tôi cũng không bao giờ trông thấy Xuntan nữa. Người ta dành cho tôi một cái lều to nhưng không cho đi ra ngoài. Bao nhiêu lần tôi định bước ra đều co hàng chục mũi dáo chĩa vào ngực.

– Chúng nó xiềng anh lại từ bao giờ?

– Chỉ khi Xuntan lên đường về.

– Tôi thì chúng xiềng lại ngay từ khi bắt, trong cơn tức giận tôi đã khóc như một đứa trẻ con.

– Tôi không biết khóc. Tôi không có nước mắt. Cả khi cha tôi mất tôi cũng không khóc.

– Anh cũng không khóc các con anh à?

– Không. – Tơrơc Balin tái mặt đáp – Nhưng mỗi khi nhớ đến chúng nó tôi lại cảm thấy như có ai đang xoáy mũi gươm trong ngực mình.

Ông thở dài đau đớn và gục trán vào lòng bàn tay.

– Có một tên tù binh rất nhiều lần hiện về trong ký ức tôi. – Ông nói với một vẻ buồn trầm ngâm – Một tên Thổ gầy, xấu tính, bị tôi bắt được bên bờ Đuno. Tôi giữ hắn lâu năm trong thành. Có một lần mặt đối mặt, hắn đã nguyền rủa tôi.

Họ không nói thêm gì nữa .

Xa xa có tiếng kèn vọng đến. Thỉnh thoảng họ chú ý nghe, rồi sau đó lại đắm mình vào suy nghĩ.

Khi mặt trời đã nhuộm đỏ chân mây, viên trấn thủ đi khắp vườn và khi đến chỗ họ, hắn nói với họ giọng trịch thượng:

– Thưa các ngài, chúng tôi khóa cổng.

Chúng nó vẫn thường khóa cổng trước lúc mặt trời lặn độ nửa giờ và lúc đó tất cả tù nhân đều phải vào phòng giam của mình.

– Ephenđi Kaputji [90], - Tơrơc Balin hỏi – hôm nay có việc gì mà người ta thổi kèn ghê thế?

– Hội Uất kim hương. – viên quan phòng thành trả lời – trong vườn thượng uyển đêm nay người ta không ngủ.

Các tù nhân đều đã biết cả. Mùa xuân năm ngoái cũng đã có hội như thế. Những lúc như vậy tất cả cung phi, hoàng hậu của Xuntan hạ lệnh dựng những lều hoa quanh các luống hoa uất kim hương và cho các thị nữ bán trong đó đủ các loại đồ chơi, đồ trang sức, lụa là, găng tay, bít tất, giày dép, khăn voan và các loại tương tự. Mấy trăm cung phi của Xuntan không bao giờ được ra phố, vì vậy hàng năm đến đó họ vui mừng được một lần vung tiền mua sắm.

Những dịp như vậy vườn thượng uyển vang tiếng cười đùa. Người ta treo những lồng chim vẹt, sáo, họa mi và hoàng yến lên các cành cây cho chúng đua nhau hót thi cùng nhã nhạc. Tối đến trong eo biển Bốxpôrút, đuốc hoa và đèn lồng rực rỡ trên thuyền rồng và trong tiếng nhã nhạc vang lừng, tất cả cung tần mỹ nữ cùng dạo thuyền ra tận biển Cẩm Thạch.

Hai tù nhân bắt tay nhau dưới chân tháp Máu:

– Chúc anh ngủ ngon, anh Moilát Istơvan ạ.

– Chúc anh ngủ ngon, anh Tơrơc Balin ạ.

Bởi nơi đây không còn niềm vui nào khác ngoài giấc ngủ ngon. Trong giấc ngủ, người ta mơ về nhà.

Nhưng Tơrơc Balin không hề thấy buồn ngủ. Hôm nay sau bữa trưa, trái với thói quen, ông đã nằm nghỉ và ngủ một giấc, vì vậy buổi tối ông không buồn ngủ nữa. Ông đến mở cửa sổ và ngồi nhìn trời sao.

Chiếc thuyền rồng dạo chơi ngay dưới chân thành Bảy Tháp về phía biển Cẩm Thạch. Bầu trời đầy sao nhưng không trăng. Những ngôi sao lấp lánh gần như bốc lửa và mặt biển cũng là một bầu trời nữa đang lấp lánh. Chiếc thuyền rực rỡ đèn hoa lướt giữa những ngôi sao cao tít và những ngôi sao sâu thẳm. Nhưng hai bức tường đá cao không cho phép người tù được trông thấy cảnh đó. Chỉ có tiếng nhạc vọng tới tai ông; đàn Kanun tưng tưng, đàn gõ và sênh tiền rộn rã. Mặc dù rất muốn nghe, ý nghĩ của ông vẫn tha thẩn về hướng khác.

Về khuya tiếng nhạc ồn ào đã lặng. Các cung nữ cất tiếng hát. Giọng hát mỗi lúc một khác, tiếng đàn dạo theo cũng khác. Nhưng Tơrơc Balin cũng chẳng nghe được gì mấy. Ông nhìn bầu trời đã phủ đầy những đám mây đen rách rưới đang từ từ trôi. Sao vẫn le lói chiếu qua những chỗ rách.

– Ờ đây trời cũng khác làm sao – ông thầm nghĩ – Trời Thổ Nhĩ Kỳ, đêm tối Thổ Nhĩ Kỳ.

Sau đó, lúc tiếng ca hát trên thuyền ngừng lại một hồi dài, ông lại tiếp tục những suy nghĩ của mình:

– Cả đến im lặng ở đây cũng khác: im lặng Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông đã nghĩ đến việc đi nằm nhưng trạng thái buồn ngủ đê mê làm ông cảm thấy dễ chịu nên ông chờ cho đến lúc tứ chi tự cử động, cho đến lúc cơ thể ông, không cần đến ý chí chỉ huy, tự nó chuyển động và đưa ông đi nghỉ.

Tiếng thụ cầm lại ngân lên trong tĩnh mịch của đêm khuya và qua lá cành, những cung điệu Hung bỗng bay lên chơi vơi trong đêm tối Thổ Nhĩ Kỳ.

Tơrơc Balin cảm thấy một cảm giác rung mình vừa đau xót vừa ngọt ngào chạy từ tim ra khắp cơ thể.

Cây thụ cầm lặng đi một phút. Rồi những cung điệu run rẩy lại bay lên, dâng lên như tiếng nức nở thầm lặng trong đêm khuya.

Tơrơc Balin ngửng đầu lên, đôi mắt trầm ngâm. Con sư tử bị giam trong cũi sắt cũng ngẩng đầu lên như thế mỗi khi nghe gió núi thầm thì.

Những cung điệu của cây thụ cầm dịu dàng hạ xuống thành một tiếng thở dài tan vào im lặng để rồi những dây đàn lại nẩy lên cùng với lời ca Hung rất rõ của một giọng nữ thanh và buồn:

Ai đã uống nước Tixo

Trái tim sẽ mãi nhớ về chốn đây

Ôi! Tôi cũng uống sông này.

Hơi thở của Tơrơc Balin ngưng lại, ông đăm đăm dõi mắt về phía tiếng hát. Những món tóc bạc của ông dường như xù cả lên, mặt ông hàu như biến thành đá. Và trong khi con mãnh sư già thần người ra nghe bài hát, hai giọt nước mắt to ứa ra, lăn trên gò má và chòm râu của ông.

Vào khoảng nửa đêm, một gia nhan gõ cửa phòng ngủ của các công tử Tơrơc:

– Công tử Gergey!

– Có việc gì thế? Cứ vào! – Gergey nói to.

Chàng chưa ngủ, bên ánh nến chàng đang đọc Hôraxiux [91]

Bên hai giường kia, các công tử Tơrơc cũng tỉnh dậy.

– Người gác cổng báo tin là có một ông nào ấy đang đứng ở trước cổng.- Tên gia nhân nói.

– Tên là gì?

– Cái gì Kelske [92] hay là quái quỷ gì ấy.

– Kelske? Thằng khỉ gió nào mà có thể có cái tên là Kelske?

– Ông ta ở Giơrơ đến và muốn nghỉ lại đây.

Nghe tiếng Giơrơ, Gergey liền nhảy ra khỏi giường. Tơrơc Iontsi từ trong chăn hỏi ra:

– Ai thế hở Gergey?

– Mectsei! – Gergey vui vẻ kêu lên. – Mời ngay ngài hiệp sĩ vào.

Tên gia nhân chạy vụt đi ngay.

Gergey xỏ ủng rồi vơ vội áo choàng lên vai. Hai công tử cũng ra khỏi giường[93]. Hai cậuu rất tò mò người khách mà họ mới chỉ nghe tên.

– Các cậu cho dọn rượu và món ăn nhé!- Gergey dặn với lại từ cửa phòng rồi chạy lao xuống nhà.

Khi chàng xuống đến sân thì Mectsei cũng đã ở đó, bên cạnh là viên quan phòng thành và người lính gác đang cầm đèn. Từ trên gác cũng có ánh đèn rọi xuống. Việt sáng chập chờn một lát rồi chiếu lên người mới đến, lúc đó đang tặng cho mỗi người lính của Đôbô một đồng tiền vàng để từ giã.

– Thế là tớ đã đến nơi.- Anh ôm chầm lấy Gergey và nói.- Xuýt nữa thì tớ ngủ trên mình ngựa.

– Nhưng anh Pisơto, cái gì trên đầu anh thế?

– Tuyban đấy, mẹ kiếp! Cậu không thấy là tớ đã trở thành Thổ đây à?

– Anh đừng đùa! Cái khăn đầy những máu kia kìa!

– Nào, thế thì cậu cho tớ xin một cái phòng và một thau nước, rồi sau đó tớ sẽ kể cho mà nghe chuyện đi đường từ Giơrơ đến Đebrexen.

Một người hầu gái hiện ra ở đầu cầu thang và nhìn người mới đến có vẻ dò hỏi. Gergey khoát tay ra hiệu không có gì. Người hầu biến mất.

Gergey quay sang Mectsei giải thích:

– Phu nhân không mấy khi ngủ. Đêm cũng như ngày, bà vẫn ngóng chờ tin tức của tướng công.

Mectsei nằm sốt ba ngày liền vì vết thương. Suốt thời gian đó, các công tử Tơrơc và Gergey lúc nào cũng ngồi bên cạnh anh. Họ cho anh uống rượu vang đỏ và chăm chú nghe những câu chuyện của anh.

Phu nhân cũng thường đến thăm anh. Trong lúc còn sốt, Mectsei đã nói rằng anh đến vì Gergey: anh sẽ đưa chàng đi theo mình vào quân đội hoàng gia.

Các công tử Tơrơc sửng sốt nhìn Gergey, còn phu nhân nhìn chàng với nét mặt buồn bã ra chiều trách móc:

– Vậy ra con có thể bỏ chúng ta mà đi ư? Ta đã không phải là mẹ thay thế mẹ của con ư? Và các con ta đã không phải là các em của con ư?

Gergey cúi đầu trả lời:

– Con đã mười tám tuổi rồi. Chả nhẽ con cứ sống một cách tốn cơm vô ích ở đây khi Tổ quốc đang cần những người lính hay sao?

Quả thật chàng đã có vẻ một chàng trai chín chắn so với lứa tuổi mình. Trên khuôn mặt nước da bánh mật, mịn màng như con gái của chàng, râu đã bắt đầu lún phún. Đôi mắt đen láy của chàng đầy vẻ thông minh và nghiêm nghị.

– Cần chính con ư? Con không thể chờ các con trai của ta cùng đi ư? Ai cũng lìa bỏ chúng ta cả, - Phu nhân gật gật đầu và lau những giọt nước mắt giàn giụa – Nơi nào Trời đã lìa bỏ thì con người cũng xa lánh.

Gergey quỳ xuống trước mặt phu nhân và hôn tay bà:

– Thưa phu nhân, mẹ yêu quý của con, nếu mẹ hiểu việc ra đi của con như thế thì thôi vậy.

Tinôđi cũng đang ngồi trong phòng. Ngày hôm đó ông vừa từ Erơsecniva đến. Ông đến để hỏi tin tức của chủ tướng, nhưng tất nhiên câu hỏi tắc lại trong cổ ông khi ông thấy lâu đài không treo cờ và phu nhân ở trong tình trạng gần như để tang.

Ông ngồi cạnh cửa sổ, trên một cái hòm bọc da gấu và đang viết chữ lên bản một thanh gươm. Nghe lời Gergey, ông ngừng tay lại và nói:

– Thưa phu nhân, xin phu nhân cho lão được phép nói leo vào câu chuyện này.

– Ông cứ nói đi, Sebớc ạ.

– Con chim dù có bay đi đâu rồi cũng vẫn luôn luôn quay về tổ. Gergey đang muốn được tung cánh một phen. Lão nghĩ rằng nếu cậu ta được biết đó biết đây thì rất tốt. Vả lại phu nhân cũng thấy đấy, chỉ nay mai công tử Gianốt sẽ trưởng thành, lúc ấy đối với cậu ta cũng tốt hơn nếu có được một quân nhân từng trải ở bên cạnh.

Không có gì buồn cười trong những lời này cả, tuy vậy mọi người vẫn mỉm cười. Vì thi sĩ Sebớc hễ lúc nào không hát là lại hay pha trò, và dù lão có nói một cách nghiêm chỉnh người ta vẫn cảm thấy niềm vui ẩn náu trong những lời của lão.

– Rồi chúng ta sẽ nghĩ thêm xem sao. – Phu nhân gật đầu nói.

Thi sĩ lại quay về công việc.

– Bài thơ đã xong chưa đấy?

– Xong rồi ạ. Lão không biết phu nhân có thích không?

Lão cầm thanh gươm đầu rắn lên và đọc

Ai can trường là mạnh

Người mạnh thắng như chơi

Vừa thắng vừa xông tới

Tử thần cũng tháo lui!

– Bác viết bài ấy lên gươm của cháu nữa nhé! – Tơrơc Iontsi nói.

– Không. – Tinôđi lắc đầu đáp – Chúng ta sẽ viết bài khác lên gươm ấy.

Mectsei nằm trong giường lên tiếng:

Trên thanh gươm của Đôbô phải viết cả tên vua nữa đấy. Một câu gì đại khái như: Kính thiên, ái quốc, trung quân.

– Câu ấy lỗi thời rồi. – Tinôđi trả lời – Từ khi vương miện đặt lên đầu người Đức [94] câu ấy đã bị loại khỏi thời thượng rồi. Nếu ông ta quả muốn viết câu đó lên gươm thì chính ông ta đã tự mang gươm đến.

– Cháu có một câu. – Gergey gõ ngón tay lên trán nói – Hồi nh, cháu đã được nghe một câu nói của chú ấy. Có lẽ nên khắc câu ấy lên gươm.

– Câu gì thế?

- Cái chính là không bao giờ được sợ!

– Được đấy. – Tinôđi khẽ gật đầu – Nhưng như thế thì ý trơ trọi quá. Hẵng gượm…

Lão chống tay lên cằm suy nghĩ. Mọi người đều im lặng. Một phút sau mắt lão sáng lên:

– Ai sợ chết, đời sẽ hết!

- Thế hay đấy! – Gergey kêu lên.

Tinôđi chấm bút lông ngỗng vào nghiên mực bằng gỗ để trên bậc cửa sổ rồi viết câu tâm niệm đó lên thanh gươm.

Còn một thanh gươm nữa chưa viết, đó là thanh gươm cùng đôi với thanh của Đôbô, Mectsei tặng nó cho Gergey.

– Chúng ta viết gì lên thanh gươm này bây giờ? – Tinô đi nói – Thế này có được không nhé: Bônemixo Gergey, hãy phóng như bay!

Mọi người cười ồ lên. Gergey lắc đầu:

– Không, cháu chả cần thơ, chì cần một chữ thôi. Trong chữ ấy có tất cả mọi ý thơ. Bác hãy viết cho cháu chữ này: Vì Tổ quốc! [95]

Ngày thứ năm Đôbô chợt đến. Mọi người vui mừng đón tiếp ông. Đã mấy năm nay, kể từ khi chủ tướng bị bắt. đây là lần đầu tiên người ta lại bày lên bàn những bát đĩa bằng vàng, bằng bạc. Một niềm vui rạng rỡ bất thường tỏa sáng khắp ngôi nhà.

Tơrơc phu nhân chăm chú lắng nghe những tin tức mà Đôbô biết được từ Viên và từ các quan chức trong nước.

Hồi đó chưa có báo chí, chỉ qua thư từ hoặc khách khứa người ta mới có thể biết được những chuyện xảy ra ngoài xã hội cũng như những chuyện gẫy cành đơm nụ trên cây gia hệ của những gia đình quý tộc.

Chỉ có tên của một người là mãi vẫn chưa được nhắc đến trong câu chuyện: đó là tên của gia chủ.

Gergey đã lưu ý Đôbô đừng nhắc đến, cũng đừng hỏi han gì cả.

Nhưng khi các gia nhân đã lui hết ra khỏi phòng ăn, chính phu nhân lại lên tiếng hỏi:

– Tướng quân có nghe được tin tức gì về người chồng thân yêu của tôi không?

Và nước mắt bỗng chảy giàn giụa trên má bà.

Đôbô lắc đầu:

– Chừng nào tên Xuntan này chưa chết, tướng công nhà ta còn khó lòng mà được tha về.

Ý nghĩ đó đã được nói ra với một sự chân thành mộc mạc, nhưng thời đó người ta vẫn quen nghĩ sao nói vậy.

Phu nhân càng rũ đầu xuống.

Đôbô căm giận đập tay lên bàn:

– Nhưng hắn còn muốn sống đến bao giờ nữa? Những tên khát máu như thế thường không được chết già đâu!

Rồi ông nói tiếp, giọng an ủi:

– Nếu có thể bắt được một tên basa nào đó, tôi sẽ đem đổi lấy tướng công.

Phu nhân buồn bã lắc đầu:

– Tôi không tin, Đôbô ạ. Chúng nó giam giữ chồng tôi trong sắt thép không phải như giữ một của quý cướp được, mà như giữ một con sư tử, vì chúng nó sợ chồng tôi. Tôi đã hứa tất cả để chuộc lại chồng tôi. Tôi bảo chúng nó: Các ông hãy lấy tất cả súc vật của chúng tôi đi, hãy lấy tất cả vàng bạc của chúng tôi đi. Tụi basa đút túi tất cả tiền bạc của tôi gửi đến, nhưng Xuntan vẫn không hề trả lời chúng tôi.

– Vị tất chúng nó đã dám mang chuyện đó ra tâu.

– Không thể thoát khỏi nơi ấy bằng cách nào khác được ư? – Mectsei hỏi.

Đôbô đáp:

– Ra khỏi Bảy Tháp ấy à? Cậu chưa bao giờ nghe nói về Bảy Tháp hay sao?

– Tôi đã có nghe nói. Nhưng tôi cũng được nghe nói là nếu người ta quyết chí thì không có việc gì không thể làm được.

– Cậu Mectsei thân mến, - phu nhân nói – chả nhẽ cậu lại có thể nghĩ rằng chồng tôi và cả cái gia đình côi cút này không quyết chí hay sao? Tôi đã chẳng từng đến chỗ hoàng hậu, đến nhiếp chính, đến tổng trấn Buđo vì việc cứu chồng tôi đấy ư? Tôi đã chẳng từng lê gối đến cả chỗ vua Pheđinan đấy sao? Chuyện đó tôi cũng chẳng dám viết cho người chồng đau khổ của tôi biết nữa.

Những lời cuối cùng của phu nhân nghẹn ngào trong nước mắt, mọi người im lặng buồn rầu nhìn bà.

Nhưng bà đã lau nước mắt và gắng gượng mỉm cười quay sang nói với Tinôđi:

– Thi sĩ Sebơc, chẳng nhẽ chúng ta lại đem nước mắt ra mà đãi bằng hữu hay sao? Lão khá đem cây đàn ra đây và hát lại những bài mà ngày trước chồng ta vẫn thường ưa thích, chỉ những bài ấy thôi, Sebơc ạ. Chúng ta sẽ nhắm mắt lại, và trong khi lão hát, chúng ta sẽ tưởng tượng tướng công cũng đang ngồi giữa chúng ta.

Đã ba năm nay trong nhà vắng tiếng đàn của thi sĩ Sebơc. Vừa nghe lệnh cho phép, mấy cậu thiếu niên đã vui hẳn lên.

Sebơc về phòng mình lấy cây đàn tới rồi bằng một giọng êm ái lão ngâm thơ kể sự tích bà Yuđích và đệm đàn theo.

Câu chuyện đã mang lại niềm an ủi. Trong vai Hôlôphen tất cả mọi người đều nhận ra Xuntan. Nhưng hỡi ôi, ngày nay còn đâu bà Yuđích để trừ tiệt hắn khỏi mặt đất này!

Đến nửa chừng câu chuyện, dây đàn bỗng nhiên đổi làn điệu dưới những ngón tay ông lão và bằng một giọng rất trầm rất nhẹ, lão chuyển sang bài khác:

Nước Hung đáng thương giờ đây than khóc

Những niềm vui, tiếng cười đã mất:

Đã tiêu điều bao cơ nghiệp giàu sang

Bị tù đày bao khanh tướng hiên ngang.

Một cảm giác đau xót truyền đi khắp mọi người ngồi quanh bàn. Đôbô cũng ứa nước mắt.

– Lão có nên tiếp tục nữa chăng? – Tinôđi ngần ngại hỏi.

Nữ chủ nhân gật đầu.

Sau đó Tinôđi ngâm khúc hát kể chuyện quân Thổ đã lừa tướng công Balin sa lưới như thế nào, chúng đã giải tướng công đi trong xiềng xích ra sao. Đến cuối khúc ngâm, giọng ông trở nên thầm thì đau đớn:

Vẫn cầu nguyện lệ đầy khóe mắt

Người vợ hiền và cả hai con

Họ đang khóc cảnh mồ côi, hiu hắt,

Sao xiết nỗi buồn trong kiếp cô đơn.

Đâu còn niềm vui cho những gia nhân

Những người vẫn nhớ thương, cầu nguyện:

Một đôi kẻ ngại ngùng trốn tránh

Vẫn nhiều người chờ chủ tướng hồi gia.

Đến đây ngay cả người đánh đàn cũng nghẹn ngào. Bởi lão chính là người gia nhân ngại ngùng trốn tránh vẫn thương khóc chủ tướng của mình nhiều nhất.

Hai cậu thiếu niên gục đầu vào lòng mẹ khóc nức nở, bà mẹ ôm choàng lấy cả hai con.

Một vài phút trôi qua như vậy trong ngôi nhà buồn thảm, sau đó Đôbô lên tiếng bằng một giọng trầm trầm đầy cay đắng:

– Sao tôi lại không phải là kẻ tự do! Nếu được thế thì dù có phải mất hàng năm trời tôi cũng quyết đi tới thành phố đó, ít nhất cũng để xem cái nhà ngục ấy có thật kiên cố đến thế chăng?

Mectsei đứng dậy:

– Tôi đang là kẻ tự do! Xin thề trước Đấng vạn năng rằng tôi sẽ đi tới đó! Nhất định thế! Và nếu được thì dù có phải trả bằng tính mạng, tôi cũng sẽ giải thoát cho tướng công Tơrơc Balin.

Gergey cũng bật dậy:

– Tôi sẽ đi với anh! Tôi sẽ theo anh qua tất cả mọi hiểm nghèo vì chủ tướng, vì nghĩa phụ của tôi.

– Mẹ ơi, - Tơrơc Iontsi xúc động nói – chẳng nhẽ con lại ngồi nhà trong khi có người ra đi để cứu cha con ư?

– Chuyện điên rồ! – Người mẹ đáp.

– Dù là chuyện điên rồ hay không cũng mặc. - Mectsei hăng hái nói – Cái gì tôi đã nói là tôi sẽ làm.

– Lão cũng sẽ đi với cậu, - Tinôđi nói – Tay lão đã bại nhưng trí óc lão có khi còn có ích.

– Các người muốn gì cơ chứ? – Tơrơc phu nhân lại nói – Chẳng lẽ các người có thể làm được điều mà hai đức vua cùng một gia tài vương giả đã không làm nổi hay sao?

– Phu nhân nói đúng đấy. – Đôbô đã lấy lại bình tĩnh nói – Tiền bạc, mưu chước đều vô ích hết, chỉ còn thiện ý của Xuntan mới có thể mở được xích xiềng.

– Nhưng nếu cái thiện ý ấy không bao giờ đến cả? – Mectsei vặn lại.

Sáng hôm sau Đôbô tiếp tục lên đường. Mọi người không lưu khách, ai cũng biết thời giờ của ông rất sít sao. Mectsei vẫn còn ở lại.

Anh gọi Gergey vào phòng riêng và bảo:

– Mình đã chờ để chúng ta có dịp suy nghĩ thêm về buổi nói chuyện tối hôm qua. Không phải vì mình đâu, mình thì dẫu có suy nghĩ đến mấy cũng vẫn thế thôi, nhất định mình sẽ đi tới miền đất Thổ Nhĩ Kỳ đó.

– Còn tôi, tôi sẽ đi với anh – Gergey trả lời giọng dứt khoát.

– Ngẫm cho cùng thì hiện nay ở nhà không có chiến tranh. Vả lại, ai biết được, nhỡ chúng ta tìm được một lối ngóc ngách nào đó thì sao?

– Cho dù có thất bại chăng nữa, chúng ta cũng không phải hổ thẹn.

– Mang Tinôđi theo à?

– Tùy anh.

– Thế còn Iontsi?

– Phu nhân không để cho cậu ta đi đâu…

– Vậy chỉ hai đứa chúng mình đi thôi. Ta để Tinôđi ở nhà thôi, ông lão không chịu đựng nổi trò múa gươm cưỡi ngựa đâu.

– Tùy anh.

– Vả lại chúng mình đang đùa với cái đầu của chúng mình đấy. Mang ông lão vào chỗ chết thì uổng lắm. Giờ đây ông lão là một trong những người đáng quý nhất ở nước ta đấy. Chúa Trời cũng muốn ông lão lang thang đây đó để nhen lại những ngọn lửa đang tắt dần trong những trái tim. Con người này chính là nỗi đau thương đang ngân lên từ linh hồn dân tộc.

Họ đang trò chuyện thì Tơrơc Iontsi đẩy cửa bước vào.

Cậu cầm roi ngựa trong tay, mặc quần đi ngựa bằng da nai vàng, đầu đội mũ dạ rộng vành kiểu Đebrexen, chân đi ủng màu vàng.

Mectsei làm bộ như đang tiếp tục kể một câu chuyện nào đó, anh chỉ hơi liếc nhìn Iontsi rồi vừa cười vừa nói:

– Thế đấy: con thỏ đế tóc đỏ sắp cưới vợ!

Và anh giải thích cho Iontsi hiểu:

– Cậu không biết kẻ mà chúng tớ đang nói tới đâu, nhưng có lẽ Gergey đã từng kể đến cũng nên.

– Ai cơ? – Iontsi hờ hững hỏi.

– Phuyriét Ađam.

– Hắn lấy ai? – Gergey mỉm cười nói.

– Con gái của một lão già tay gỗ.

Tất cả vẻ hồng hào trên mặt Gergey bỗng nhiên biến mất.

– Xexey Êvo ấy à? – Cậu hỏi gần như hét lên.

– Cô ấy đấy, cô ấy đấy. Cậu quen cô ta ư?

Gergey ngơ ngẩn nhìn Mectsei.

– Các anh đừng đóng kịch nữa. – Iontsi nói và quất roi lên chiếc ủng – Không phải các anh đang nói về chuyện ấy đâu. Các anh tưởng tôi còn trẻ con lắm đấy. Tôi không còn trẻ con nữa đâu. Suốt đêm qua tôi không ngủ. Có thứ quả chỉ một đêm là chín. Đêm qua tôi đã chín chắn thành người.

– Thế mẹ cậu cho phép cậu đi ư?

– Tôi chưa nói với mẹ tôi, nhưng đằng nào cũng thế thôi. Hiện nay ở thành Hunhođi có mấy việc phải thu xếp. Tôi sẽ thưa với mẹ tôi giao cho tôi đi làm việc đó.

Mectsei nhún vai:

– Nếu vậy thì khởi hành thôi.

– Ngay hôm nay cũng được. Tôi đã mặc quần áo đi đường đây rồi.

– Khoan cái đã. – Gergey nói, mặt vẫn tái nhợt – Vừa rồi anh có nói đến một chuyện, anh Mectsei ạ. Câu chuyện đó có thực không hay anh chỉ ngẫu nhiên bịa ra như thế?

– Chuyện mình nói về Phuyriét ấy à?

– Vâng.

– Thực đấy. Chính bà mẹ cô ta đã khoe là hoàng hậu gả cô ta cho trung úy tùy giá của hoàng hậu.

Mặt Gergey chuyển dần từ tái nhợt ra màu đỏ, những mạch máu căng phồng trên trán.

– Anh làm sao thế? – Iontsi hỏi – Anh quen cô ta ư?

Gergey mất bình tĩnh, đi đi lại lại trong phòng.

– Cố nhiên là tớ quen, vì cô ta là Êvo của tớ!

– Người ta lấy mất Êvo của anh à? – Iontsi ngơ ngác hỏi.

– Ừ. Nhưng tớ không tin.

Và chàng giận dữ thét lên gần như phát khùng:

– Tớ sẽ giết chết cái thằng vô lại ấy!

Mectsei muốn dùng sự bình tĩnh của mình để làm chàng dịu xuống:

– Cho là cậu sẽ giết nó. Nhưng nhỡ cô kia yêu nó thì sao?

– Cô ấy không yêu nó!

– Cậu cho rằng người ta ép uổng cô ấy à?

– Chắc chắn là như thế!

– Và cậu yêu cô ấy?

– Từ thuở bé.

– Thế thì chúng mình phải làm một cái gì mới được. – Mectsei nói và chống cùi tay, nhổm người lên rồi tiếp: - Nhưng dù chúng ta có làm gì đi nữa, cậu vẫn không lấy được cô ấy. Và nhỡ họ đã thân nhau thật sự thì sao?

– Sao anh lại có thể nghĩ thế được! – Gergey đáp.

Mectsei nhún vai:

– Cô cậu thư từ với nhau à?

– Chúng tôi làm cách nào mà thư từ với nhau được! Tôi làm gì có quân hầu để sai đi đây đi đó?

Mectsei lại nhún vai.

Ngoài hiên bỗng có tiếng gõ cửa gấp.

Tơrơc Iontsi nhảy lại chỗ cánh cửa và khe khẽ quay chiếc chìa khóa trong ổ. Ngay phút đó quả đấm cửa bị vặn lạch cạch. Iontsi ra hiệu im lặng vì người gõ cửa chính là em cậu. Cậu không muốn cho nó biết tí gì về dự định của họ.

Hoàng hậu Izabela nghỉ đông ở Giolu, và chúa xuân vẫn còn gặp bà ở đấy.

Ba hôm sau Gergey và Mectsei đã đến Giolu. Tơrơc Iontsi không đi cùng để bà mẹ khỏi ngờ về mưu toan của họ.

Tơrơc phu nhân chỉ biết rằng Gergey đi theo Mectsei để gia nhập quân ngũ của Pheđinan và sẽ sống hết mùa hè trong quân đội, đến dịp lễ Đemete sẽ trở lại nhà.

Mưu chước của các chàng trai đã dệt xong. Họ thỏa thuận với nhau là Gergey rõ cô gái có yêu người chồng sắp cưới của mình không? Nếu cô ta yêu, Gergey sẽ không thể làm gì khác hơn là từ biệt những mộng ước của mình. Nhưng nếu cô ta không yêu, Gergey sẽ lập tức biến ngay khỏi nơi đó, còn Mectsei sẽ chế nhạo Phuyriét đến mức không cô gái nào ở vùng Erơđêi còn nảy ra ý thích làm vợ hắn nữa.

Sau khi đã giải quyết xong mọi việc ở Giolu ba chàng trai sẽ gặp nhau ở thành Hunhođi để lên đường tới Côngxtăngtinốp.

Họ dự định sẽ đi ngựa tới biên giới, Iontsi giữ lại số tiền định dùng vào việc tu sửa thành trì và ngoài ra còn cố kiếm thêm được chừng nào hay chừng ấy, để nếu cần họ cũng sẽ có đủ tiền hành động. Từ bên kia biên giới trở đi họ sẽ cải trang thành đạo sĩ, lái buôn hay hành khất và đi bộ để có thể tránh sự chú ý của tụi cướp hoặc những toán quân Thổ lang thang trên đường. Dù cứu được tướng Tơrơc Balin hay không, trong vòng hai tháng họ sẽ quay trở về, nhưng có lẽ còn sớm hơn cũng nên, và Tơrơc phu nhân sẽ không phải thấp thỏm về đứa con trai của bà.

Hai chàng trai đến Giolu vào buổi tối.

Chỉ có một người hầu đi theo họ, một anh chàng tên là Machiát mà Mectsei vừa nhận thuê ở Đebrexen. Trước đây gã làm nghề chăn ngựa ở Hôrơtôbagiơ [96]. Gã cưỡi con ngựa Thổ Nhĩ Kỳ màu xám nhạt mà Mectsei đã giữ lại trong số năm con ngựa chiến lợi phẩm.

Đến ngôi nhà đầu tiên họ đã hỏi thuê chỗ trọ ngay. Chủ nhà là một người Ôla [97] biết tiếng Hung. Ông ta ngạc nhiên lắc đầu cùng với cả cái mũ đen, to sù sụ.

– Không phải các công tử đến dự đám cưới hay sao mà lại muốn trọ nhà tôi?

– Chúng tôi đến chính vì đám cưới ấy đấy.

– Thế tại sao không lên lâu đài mà ở?

Hai chàng trai liếc nhìn nhau. Gergey trả lời:

– Tôi không vào đấy vì tôi bị sốt ở dọc đường.

Và quả thật mặt chàng tái mét như một người ốm.

– Chỉ anh bạn của tôi vào đấy thôi. – Chàng nói tiếp – Nếu bác có phòng trống, tôi sẽ xin trả tiền.

Nghe nói trả tiền, vẻ ngạc nhiên trên mặt người Ôla liền biến mất, ông ta đon đả mở rộng cửa cho các chàng kỵ sĩ.

– Chúng tôi đến đám cưới chưa chậm đấy chứ? – Mectsei hỏi.

– Chưa đâu các công tử hào hoa ạ! Chẳng lẽ các công tử không biết rằng ngày kia mới là ngày cưới hay sao?

Khi chỉ còn hai chàng trai trong phòng. Gergey chán nản nhìn Mectsei:

– Chậm mất rồi.

– Tớ cũng nghĩ như thế đấy.

Gergey ngồi xuống một cái ghế độn rơm ọp ẹp và cứ ngồi sững sờ, vô kế khả thi.

Mectsei đến đứng bên cửa sổ, đăm đăm nhìn những bụi tử đinh hương đã bắt đầu xanh lá. Cuối cùng anh quay lại nói:

– Tớ cho rằng tốt nhất là chúng ta quay về. Nghèo bớt một ước mơ, nhưng giàu thêm kinh nghiệm.

Gergey đứng dậy nói:

– Không. Tôi không từ bỏ hạnh phúc của mình một cách dễ dàng như thế. Một ngày vẫn là cả một thời gian dài. Bây giờ thế này nhé, tôi sẽ ở lại đây, còn anh thì đi lên lâu đài và trà trộn vào giữa đám khách khứa.

– Nhỡ người ta hỏi thì sao?

– Xexey chả đã mời anh đấy ư? Cái chính là anh phải tìm cách gặp bằng được nàng và tìm biết cho được có phải nàng đã chọn Phuyriét theo ý mình không? Nhưng điều đó không thể nào có được! Không thể có được! Không thể có được!

– Được rồi. Tớ sẽ lên lâu đài và sẽ ở lại đấy cùng với Mochí [98], nếu quả thực người ta đón tiếp.

– Anh cứ bảo là Xexey mời anh. Nói cho cùng thì anh đã cứu mạng lão.

– Điều đó đã hẳn rồi. Tớ cũng nghĩ là dù lão có tiếp với mặt này mũi khác đi chăng nữa, rốt cục tớ cũng cứ vào ở trong lâu đài và sẽ nói chuyện với cô ấy. Nếu có thể thì ngay hôm nay, nếu không thì ngày mai. Nhưng cậu không làm cách nào đi cùng với tớ được ư? Có lẽ cậu thử đóng vai tiểu đồng của tớ xem.

– Không. Trường hợp nàng bị họ bắt ép thì tốt nhất là họ đừng biết có tôi ở đây.

– Nếu như thế tớ sẽ tát vào mặt thằng Phuyriét.

– Chừng nào chưa nói chuyện với nàng thì xin anh chớ có hành động gì cả. Nói chuyện xong anh hãy trở về đây ngay, rồi lúc đó chúng ta sẽ liệu…

Mụ Ôla trải nệm trên giường cho Gergey, rồi đưa thuốc uống và khăn ướt cho chàng. Nhưng người ốm này không chịu đi nằm, không uống nước lá xông, cũng không chịu đắp khăn ướt lên trán. Chàng cứ đi đi lại lại trong phòng và thoi mạnh những nắm đấm vào không khí.

Đến sáng Mectsei trở lại. Anh thấy Gergey ngồi ở bên bàn. Cây nến cháy rụi để trước mặt, còn cậu ta ngồi gục đầu vào tay mà ngủ thiếp đi.

– Sao cậu không nằm xuống?

– Tôi cứ tưởng mình sẽ không ngủ được.

– Tớ đã nói chuyện với cô ấy rồi. Cậu đã linh cảm đúng, cô ta lấy Phuyriét không phải vì yêu.

Gergey rùng mình như thể người ta vừa giội nước lạnh lên người chàng. Ngọn lửa của cuộc sống lại trở về trong đôi mắt chàng.

– Anh có nói là tôi ở đây không?

– Có. Cô ấy muốn chạy ngay ra với cậu nhưng tớ đã ngăn cô ấy lại.

– Sao anh lại ngăn nàng? – Gergey đứng phắt dậy.

– Ấy, ấy! Hẳn cậu định lao vào tớ để cảm ơn đấy phỏng?

– Xin anh đừng giận. Tôi đang như giẫm phải than hồng.

– Sở dĩ tớ không cho cô ấy chạy đến với cậu là vì nếu thế thì tất cả đám thị thần sẽ đổ xô theo cô ấy. Cô ấy sẽ xấu hổ, còn chúng ta thì sẽ bị nguy.

– Thế anh đã nói với nàng những gì?

– Tớ bảo để tớ sẽ làm nhục Phuyriét, và cô ta sẽ trả lại nhẫn cho hắn.

– Nàng trả lời thế nào? – Gergey hỏi với đôi mắt rực cháy.

– Cô ấy bảo là hoàng hậu cứ giục giã cô ấy phải lấy chồng, cô ấy không làm thế nào thoát được vì cha mẹ cô ấy cũng nài ép. Tóm lại là cái bà hoàng hậu già này trong cơn buồn chán mùa đông ở đây đã giải trí bằng cách gả chồng dựng vợ. Thằng Phuyriét tất nhiên là nó vồ lấy cô gái. Còn cô gái, để làm đẹp lòng hoàng hậu, đã đặt trái tim vào dĩa và trao cho hắn với một vẻ phục tùng trinh nữ.

– Nhưng nàng trao cho hắn làm gì kia chứ! Ôi, dù sao nàng cũng đã quên tôi! Nàng đã quên rồi.

– Cô ấy có quên đâu. Tớ nói nhầm đấy thôi. Tớ cũng chẳng biết sự thể đã xảy ra như thế nào nữa!

– Thế nàng nói sao? Nàng có nói một cách dứt khoát là không yêu Phuyriét hay không?

– Cô ấy đã nói thế đấy.

– Và nàng muốn nói chuyện với tôi?

– Phải. Tớ bảo cô ấy là đêm nay tớ sẽ dẫn cậu tới đằng ấy.

Gergey lượn đi lượn lại trong phòng, rồi lại chán nản ngồi phịch xuống chiếc ghế độn rơm.

– Nếu chúng ta có hất Phuyriét ra khỏi yên thì cũng chẳng ích gì? Dù nàng có muốn lấy tôi, người ta cũng chẳng gả cho tôi nào. Tôi là ai? Một đứa tầm phơ, không cha không mẹ, không nhà cửa. Gia đình Tơrơc, đúng là họ đã nuôi nấng tôi như con đẻ, nhưng chưa bao giờ tôi có thể coi mình là ruột rà đến mức dám mở miệng yêu cầu một điều to tát đến thế này. Mà lại ngay vào lúc này, khi tổ ấm của họ cũng đang rối bời bời!

Mectsei khoanh tay đứng bên cửa sổ, ái ngại nhìn Gergey.

– Tớ không hiểu cậu nói gì, nhưng tớ thấy cậu đâm ra lú lẫn mất rồi. Nói cho cùng, nếu cậu muốn lấy cô gái thì chẳng cần phải có cha mẹ mà chỉ cần một mái nhà con. Nếu cậu muốn, tớ có một túp lều nho nhỏ ở Dempơlến đang bỏ không. Cậu có thể ở đấy đến hàng chục năm cũng được.

– Trong nhà còn phải có bếp nữa chứ, và trong bếp lại phải có bánh mì!

– Cậu chẳng phải là một nhà thông thái đấy ư? Cậu hiểu biết nhiều hơn bất cứ một giáo sĩ nào. Thời buổi này người ta đang tranh nhau đi tìm thư ký giỏi.

Gergey lại tươi tỉnh.

– Anh nói thế mà nghe được đấy.

– Cái chính hiện nay là Êvo hẵng khoan lấy chồng. Cậu sẽ theo tớ vào quân đội, và chỉ không đầy một năm, lương bổng của cậu sẽ đủ nuôi cô ấy.

Gergey vội mặc áo choàng, đeo gươm, đội mũ. Chàng nói:

– Tôi đến chỗ bố mẹ nàng đây! Tôi sẽ bảo cho họ biết việc của họ làm là trái với đạo trời! Rằng…

Mectsei ấn chàng ngồi xuống ghế:

– Cậu đi xuống hỏa ngục ấy thì có! Nếu cậu làm như thế, họ sẽ nhốt cậu vào một xó xỉnh nào đó cho tới khi xong đám cưới. Đến cái sống mũi của cậu cũng chẳng còn ai có thể thấy ở đâu nữa cho mà xem, tớ bảo cho mà biết!

Một đoàn kỵ sĩ phóng ngựa qua trước nhà. Khách khứa từ thành Kôlôjơ đã đến.

Khi đêm tối đã trùm xuống thung lũng. Gergey đi cùng với Mectsei lên lâu đài.

Chẳng ai hỏi chàng đi đâu. Lâu đài tấp nập khách khứa. Các cửa sổ sáng trưng. Đuốc cháy bùng bùng ngoài sân, nến lung linh rạng rỡ trong các hành lang. Chỉ có trời đêm bao la là vẫn tối.

Trong các hành lang cũng đầy người đi lại, chen chúc. Gergey chột dạ: giữa ngần này người làm sao có thể nói chuyện với Êvo được?

– Ta ra sân bếp đi – Mectsei bảo.

Họ đi ra phía sau lâu đài. Ở đấy còn sáng hơn nữa: những tay hầu bếp đeo tạp dề đang thui bò, và rất đông thợ nấu cỗ mặc quần áo trắng đang bận rộn trong nhà bếp.

– Cậu đứng chờ đây nhé. – Mectsei bảo – Tớ sẽ giả vờ lạc vào hành lang phụ nữ và sẽ hỏi Êvo xem các cậu có thể gặp nhau ở đâu được.

Gergey đứng lẫn vào nhóm người đang xem thui bò, phần đông là dân đánh xe, nhưng cũng có một vài võ đồng láng cháng ở đó. Tính tò mò đã đưa họ đến đây. Thiên hạ vẫn mơ nhiều chuyện ly kỳ về nhà bếp của hoàng gia, ngay cả đám quý tộc ở những vùng xa cũng vui lòng nghe kể về cách nấu nướng ở cái nhà bếp cao sang nhất nước.

Ở Giolu, nhà bếp nằm giữa lâu đài và vườn hoa, trong đó mười một thợ nấu cỗ và hai mươi hầu bếp xoay xở theo những mệnh lệnh của quan ngự thiện.

Trên sân nhà bếp, một con bò mộng béo tròn đang được quay trên lửa, tỏa mùi dễ chịu ra khắp không trung. Người thợ quay chỉ dùng một cái gậy ra hiệu cho các phụ bếp biết phải điều chỉnh lửa ở những chỗ nào cho sức nóng tỏa đều.

Trong ánh lửa và hơi nóng ngùn ngụt, rộn rả tiếng dao sả xoèn xoẹt, tiếng dao băm phầm phập, tiếng chày giã thình thịch, hòa thêm vào đó là tiếng cháo sôi lục bục, tiếng thịt rán xèo xèo và bao trùm tất cả là khói, hơi nước và mùi thơm của thức ăn đã chín.

Một võ đồng người mảnh khảnh hét tướng lên giải thích cho những người khác:

– Tôi đã ở đây từ đầu, mà cả món gơbôi ở đây cũng quay khác các nơi.

Hơi lửa nóng hừng hực khắp cái sàn nhỏ làm đỏ ửng những khuôn mặt. Mặt Gergey chẳng mấy chốc cũng đỏ bừng, chàng đứng giữa đám đông, lơ đãng nghe câu chuyện của chú võ đồng.

– Ở đây ấy à, - chú ta tiếp tục – người ta khâu cả một con bê vào món gơbôi, trong con bê là một con gà tây thật béo, trong con gà tây là con chim đa đa.

– Thế trong con chim đa đa? – Một võ đồng bé tí, ngốc nghếch, mặc áo vàng cất tiếng hỏi.

– Trong con đa đa ấy à? – Chú võ đồng kể chuyện làm bộ nghiêm trang đáp, - Trong ấy là quả trứng ngỗng đực. Người võ đồng bé nhất sẽ phải ăn quả trứng ấy.

Mọi người cười ồ. Chú võ đồng tí hon xấu hổ lui ra sau và bỏ đi.

Nửa giờ sau quả nhiên bác thợ quay xắn tay mổ con bò mộng và lấy ra một con gà tây gần chin. Mùi húng lìu thơm phức xộc vào mũi người xem, kích thích tì vị của cả những người không đói.

Chưa chín. Người ta lại đẩy than vào dưới món gơbôi và tiếp tục quay.

Tiếng băm, tiếng chặt, tiếng liếc dao, tiếng giả thịt từ trong bếp đưa ra làm đứt đoạn cả lời giải thích.

Nhưng Gergey cũng chẳng hề quan tâm. Ngày trước nhà bếp của tướng công Balin còn đông đúc hơn và trong các thành trì của ông, những dịp thui bò như thế này còn thường xuyên hơn trong lâu đài của hoàng hậu ở Erơđêi.

Một người hầu bếp lấy từ trong bếp ra một cái bánh xipô [99]. Đám võ đồng vồ ngay lấy và bẻ nhỏ ra. Chú bé mảnh khảnh giải thích món gơbôi ban nãy đưa cho Gergey một mẩu, Gergey cầm ngay, chàng đang đói.

Bác thợ quay thấy các võ đồng ăn bánh bèn ngừng xiên quay và liếc mảnh thép lên con dao đeo bằng dây xích lủng lẳng ở thắt lưng rồi xẻo cho họ hai cái tai bò.

Đám võ đồng hoan hô rầm rĩ cảm ơn bác.

Gergey ăn rất ngon. Ở chỗ gia đình người Ôla, bữa trưa không có gì khác ngoài món bánh đúc ngô.

Mấy cậu võ đồng còn xoay được cả một cúp rượu vang. Gergey cũng uống. Sau đó chàng chìa tay cho chú võ đồng không quen biết đã mời chàng ăn uống.

– Tớ là Bônemixo Gergey. - Chàng vừa nói vừa chùi hàng ria mép lún phún.

Chú kia cũng xưng một cái tên gì đó, nhưng cả hai đều không hiểu lời nhau. Trong khi đó cái cúp rượu đã vòng trở lại, Gergey vẫn còn khát, chàng lại tu một hơi dài.

Vừa nhấc cái cúp ra khỏi miệng, chàng đã thấy Mectsei ở trước mặt, anh ta đang vẫy tay ra hiệu.

Họ đi xuống vườn. Bóng đêm ngồi lù lù giữa những hàng cây và các bụi rậm. Tiếng ồn ào trong sân chỉ còn vẳng khẽ tới đây. Mectsei dừng lại dưới một bụi cây leo.

– Tớ đã nói chuyện với cô ấy. Cô ấy khóc đỏ cả mắt. Cô ấy đã van xin bố mẹ đừng gả chồng để sau này gả cho cậu, nhưng tất nhiên họ đã quáng mắt lên vì ánh đèn nến, vì hảo tâm của hoàng hậu và vì sự hào phóng của nhiếp chính. Họ đã an ủi con gái họ là ngày trước họ lấy nhau cũng chẳng phải vì tình yêu, thế mà rồi họ vẫn quen nhau được.

Gergey nín thở lắng nghe.

– Vì thế nên cô ấy mới khóc. – Mectsei nói tiếp – Bây giờ tớ đã chắc chắn là cô ấy chỉ yêu mỗi mình cậu mà thôi.

– Và nàng sẽ lấy Phuyriét?

– Không chắc. Cô ấy bảo là muốn nói chuyện với cậu rồi sau đó sẽ thưa chuyện với cả hoàng hậu nữa.

– Sao nàng không nói với bà ta từ trước?

– Người ta không hỏi han gì cô ấy cả. Các bà hoàng vẫn quen rằng hễ cái gì họ đã cho là tốt thì không có ai lại bảo xấu cả. Vả lại cậu thì đến ngay cái tai cậu cũng chẳng hề phe phẩy cho cô ấy biết, ngay cả việc cậu còn sống hay chết cô ấy cũng không hay.

– Nhưng nếu hoàng hậu không nhượng bộ?

– Thì ngày mai trước bàn thờ cô ấy sẽ nói không đồng ý, với tất cả mọi câu hỏi cô ấy đều sẽ nói không. Sẽ là một cảnh tượng rối ren thú vị đấy. Nhưng muốn ra sao thì ra: ít nhất hoàng hậu cũng sẽ nổi giận và cô ấy được trở về Buđo. Còn cậu sẽ chờ ít lâu rồi cưới cô ấy.

– Chỉ có điều là đến lúc ấy họ lại không gả cho tôi.

– Sao lại không? Nhưng bây giờ đừng nói đến chuyện bốn năm năm sau làm gì. Nếu không sớm hơn được thì nửa đêm cô ấy sẽ đến đây. Có một cái nhà kính ở đâu quanh đây, cô ấy dặn cậu hãy chờ trong đó. Chưa nói chuyện được với cậu, cô ấy sẽ chưa đi ngủ.

Họ tìm thấy cái nhà kính trong vườn chẳng lâu la gì. Trong đó có một ngọn đèn, ba người thợ vườn đang lúi húi hái xà lách và hành. Họ ngửng lên nhìn nhưng không nói gì, họ cho rằng đây chỉ là những khách lạ tò mò.

– Gergey này, - Mectsei nói – tớ sẽ để cậu lại đây. Cậu hãy giả vờ bị sốt hoặc giả vờ say rồi nằm vào một chỗ nào đó mà chờ cô dâu. Có lẽ tớ cũng sẽ đến cùng cô ấy.

Quả tình Gergey cũng cảm thấy như say thật. Rượu đã bốc lên đầu chàng, hay niềm xúc động? Chàng cảm thấy trong lòng sục sôi và cả trong đầu nữa, một sự sục sôi giận dữ khiến tay chàng nắm chặt lại.

Chàng thủng thẳng dạo suốt dãy nhà kính giữa những cây chanh, cây chuối, cây xương rồng và cây hồng xiêm. Chàng bồn chồn đi đi lại lại mỗi lúc một nhanh hơn, cuối cùng chàng lao ra khỏi nhà kính. Kéo sụp mũ xuống mắt, tay nắm chặt chuôi kiếm, chàng hùng hục đi lên lâu đài.

– Gia đình hỉ chủ ở phòng nào nhỉ? – Chàng hỏi thăm trong các hành lang.

Đám gia nhân chỉ đường cho chàng.

Đó là một cái phòng có cửa sơn trắng, trên đó – cũng như trên tất cả các cánh cửa khác – có một cái bảng đen nhỏ ghi tên người khách bằng phấn.

Gergey gõ cửa vào.

Lão già tay gỗ mặc áo sơ mi ngồi bên bàn, bà vợ lão đang xoa dầu mê điệt lên mớ tóc bạc của chồng.

Gergey không hôn tay họ mà chỉ cúi chào và chịu đựng cái nhìn lạnh giá của hai ông bà già.

– Thưa cha, - Gergey bắt đầu, nhưng rồi cảm thấy chữ cha không thích hợp, chàng bắt đầu lại.

– Kính thưa ông, xin ông đừng giận vì sự có mặt của tôi ở đây. Tôi không đến dự đám cưới đâu và cũng sẽ không làm vướng chân ai cả. Tôi đến đây cũng không phải để nhắc ông bà nhớ lại một lời hứa cũ, khi tôi giải thoát cô bé Êvo khỏi tay giặc Thổ.

– Mày muốn gì? – Lão Xexey hằn học hỏi.

– Tôi chỉ muốn hỏi – Gergey không nao núng trả lời – rằng ông bà có biết là Vixo không yêu vị hôn phu của nàng không?

– Việc gì đến mày? – Lão già hét lên – Mày ti toe gì với tao ở đây hả? Cút ngay!

Gergey khoanh tay lại:

– Ông bà muốn làm cho chính con gái yêu của mình trở thành bất hạnh ư?

– Sao mày dám cật vấn chúng tao hả? Đồ ăn mày! Đồ chó cùng đinh! – Lão già đỏ mặt tía tai quát tháo và với lấy cái tay gỗ trên bàn định quật Gergey.

Nhưng bà vợ lão đã giữ chồng lại và quay về phía Gergey nói:

– Hãy đi khỏi đây đi con ạ! Đừng có phá hoại may mắn của con gái ta. Với đầu óc trẻ con, chúng mày tưởng là chúng mày yêu nhau, nhưng con cũng thấy đấy, anh ấy đã là trung úy…

– Tôi cũng sẽ như vậy.

– Anh ấy không sẽ mà bây giờ đã là trung úy rồi. Hoàng hậu muốn cuộc nhân duyên này. Đi khỏi đây đi, ta nhân danh Chúa mà yêu cầu con như vậy!

– Phuyriét chỉ là một đứa liếm đĩa hèn nhát! Vixo yêu tôi. Vixo chỉ có thể có hạnh phúc với tôi! Ông bà đừng làm tan nát trái tim nàng! Ông bà hãy chờ tôi. Tôi hứa sẽ trở nên người xứng đáng.

Chàng nói rồi quỳ xuống trước mặt họ. Lão già điên tiết rống lên:

– Cút ngay chừng nào tao còn chưa đá mày ra!

Gergey đứng dậy. Chàng lắc đầu như vừa tỉnh dậy khỏi một giấc mộng dữ.

– Ông Xexey. – Cậu buồn rầu nhưng cứng cỏi nói – Từ giây phút này trở đi tôi không quen biết ông bà nữa. Tôi chỉ còn biết là những đồng vàng dính máu mẹ tôi còn ở chỗ ông bà.

– Ba trăm mười lăm đồng. – Lão già tác lên – Trả cho nó đi bà. Dù không còn lại gì nữa thì cũng cứ trả cho nó đi!

Lão nói rồi đưa tay lên thắt lưng lôi ra một cái hầu bao bằng da và đổ những đồng tiền vàng ra trước mặt Gergey. Bà vợ đếm gia tài, nói đúng hơn là chiến lợi phẩm của chàng lên bàn. Gergey bỏ tiền vào túi.

Chàng còn đứng lại một chút, suy nghĩ xem có gì cần cảm ơn không? Họ đã giữ tiền hộ chàng ư? Không phải, họ không giữ cho chàng mà cho con gái họ.

Chàng lặng lẽ cúi chào và bỏ đi.

Gergey phờ phạc đi suốt dãy hành lang. Chàng va phải mấy người quyền quý mặc lễ phục. Cuối cùng, khi chàng phải né vào tường để nhường lối cho một ông béo phệ đang cùng một người nữa đi đến, mắt chàng nhìn sang cánh cửa đối diện và đọc thấy tên Mectsei.

Chàng mở cửa vào. Trong phòng không có ai. Một cây nến vẫn cháy trên bàn. Gergey ném mình lên giường và khóc. Tại sao lại khóc, chính chàng cũng không biết nữa. Túi chàng đầy tiền, trong giờ phút này chàng đã trở thành một người tự do và giàu có. Thế mà chàng, tuy vậy, vẫn cảm thấy côi cút và bị ruồng bỏ. Chàng đã phải chịu đựng biết bao nhiêu xúc phạm, bao nhiêu khinh rẻ.

– Lão già vô đạo ơi, tim ngươi cũng là trái tim bằng gỗ!

Tiếng kèn lanh lảnh rung động các bức tường trong lâu đài. Đó là hiệu lệnh cho khách khứa tề tựu để dùng bữa tối. Ngoài hành lang tiếng cửa mở ồn ào khắp nơi, một vài cái còn đóng sập vào. Bao nhiêu đôi ủng nện cồm cộp trên nền đá hoa suốt dọc hành lang.

Tiếp đó là im lặng. Giữa im ắng đó, cánh cửa phòng bỗng mở.

– Mectsei. – Một giọng nữ gọi khe khẽ.

Gergey nhảy choàng dậy.

Êvo đứng trước mặt chàng trong bộ áo lụa hồng.

Một thoáng ngạc nhiên, một tiếng kêu khe khẽ, rồi hai người trẻ tuổi ngã vào giữa cánh tay nhau.

– Êvo của anh! Êvo của anh!

– Gergey!

– Em có đi với anh không, Êvo?

– Dù đến cùng trời cuối đất em cũng đi!

Khoảng chừng bảy chục quan khách ngồi quanh dãy bàn dạ yến. Hơn một nửa là giới cung đình, phần còn lại là những bà con được mời của chú rể.

Hoàng hậu cùng ấu vương ngồi ghế chủ tọa. Cả hai đều mặc áo nhung xanh. Trên bức tường sau lưng họ treo một vòng hoa lớn kết hình vương miện. Bên trái hoàng hậu là nhiếp chính Giơrgiơ, bên cạnh ấu vương là cô dâu, cạnh cô là bà mẹ. Chú rể ngồi đối diện với cô dâu.

Bữa tiệc tối bắt đầu một cách nhẹ nhàng. Chỉ lẻ tẻ một vài người thì thầm trò chuyện. Sau món thứ ba, nhiếp chính Giơrgiơ đứng dậy và nói lời chúc mừng đôi tân hôn. Trong lời chúc mừng, ông ta gọi hoàng hậu là phúc tinh, gọi cô dâu là hoa huệ, chú rể là đứa con cưng của vận hạnh. Ông ta khéo đơm hòe đơm sói, thêm chỗ này một ít mật, chỗ nọ một ít đường khiến cho cả những kẻ đối lập với ông cũng vui lòng nghe.

Khi những loại rượu nho ngon nhất đã dọn lên bàn, cuộc trò chuyện mới bắt đầu rôm rả. Tất nhiên người ta chỉ nói khẽ thôi và ai nấy cũng chỉ trò chuyện với người bên cạnh.

– Tại sao người ta lại gọi đêm nay là đêm khóc? – Một người hỏi.

– Cô dâu khóc tiếc thời trinh nữ của mình.

– Nhưng cơ mà cô dâu có khóc đâu. Cô ta đang vui như thể mừng cho thời trinh nữ đã hết thì có.

– Tôi lấy làm lạ là hoàng hậu chịu buông cô ta ra.

– Bà ta không buông đâu. Chỉ khác ở chỗ từ trước tới nay cô ta là tiểu thư cung đình còn từ nay về sau sẽ là phu nhân cung đình.

Sau bữa tiệc người ta giới thiệu với quan khách một ca sĩ mới, nghe đâu vừa từ nước Ý tới và đã trình diễn nghệ thuật của mình trước hoàng hậu. Trong khi người ấy hát, cô dâu mơ màng nói khẽ với mẹ:

– Mẹ ơi, nếu đêm nay con chết thì sao hở mẹ?

Bà mẹ giật mình liếc nhìn con gái, nhưng thấy con gái mỉm cười, bà bèn trả lời lấp lửng:

– Sao con lại có thể nói những chuyện như vậy hở con?

– Nhưng nhỡ thế thật…

– Thôi đi, thôi đi.

– Mẹ sẽ khóc chứ?

– Nếu thế mẹ và cha đều sẽ chết theo con.

– Nhưng nếu một hoặc hai tháng sau con sẽ sống trở lại và bất chợt trở về nhà ở Buđo thì sao?

Bà mẹ ngạc nhiên nhìn con gái. Êvo mỉm cười nói tiếp:

– Mẹ thấy chưa, lúc đó dưới suối vàng cha mẹ sẽ ân hận là đã quá vội mà chết theo con.

Cô đứng dậy đến sau lưng hoàng hậu, ghé vào tai bà nói thầm cái gì đó rồi đi vội ra khỏi phòng. Khách khứa đang chú ý đến người ca sĩ có giọng nam trung rất hay làm cho mọi người đều thích và vỗ tay liên tiếp.

– Bài khác, bài khác nữa. – Hoàng hậu nói.

Và người ca sĩ giúp đám quan khách tiêu khiển đến hơn nửa giờ. Chỉ mỗi mình bà mẹ thấy Êvo đi ra, bà nghĩ đến những lời nói của con gái với một nỗi bồn chồn mỗi lúc một tăng.

Khi người ca sĩ Ý đã trình diễn xong, một nội thị xướng to:

– Ca sĩ mới! Vô danh.

Tất cả mọi con mắt đều quay về phía cửa, nhưng họ chỉ thấy một thiếu niên trạc mười lăm tuổi, dáng thon thon. Chú mặc võ phục màu bồ đào, áo khoác chỉ dài đến nửa đùi. Thắt lưng đeo một thanh gươm nhỏ, cán mạ vàng. Chú cúi đầu bước vào, mớ tóc dài che khuất mặt. Chú quỳ xuống trước hoàng hậu rồi đứng dậy và hất mớ tóc ra.

Quan khách đều thốt kêu lên vì ngạc nhiên, người ca sĩ mới chính là cô dâu.

Một thị đồng của hoàng hậu mang cây đàn thụ cầm đến trao cho cô. Cô dâu dạo đàn với những ngón tay thành thạo rồi bắt đầu hát. Để tỏ lòng quý mến hoàng hậu, cô bắt đầu bằng một ca khúc Ba Lan do chính bà dạy. Giọng cô ngân như bạc. Cả đến hơi thở cũng ngừng lại trong hàng thính giả.

Sau đó cô lần lượt hát những bài hát Hung, Ô la, Ý, Pháp, Hôrơvat ([i]) và Xécbi ([ii]) [100]. Cứ sau mỗi bài hát, quan khách lại hào hứng vỗ tay.

– Một con quỷ dữ đấy nhé! – Người bên cạnh Mectsei, một quyền thần của triều đình, bảo anh. – Rồi cậu xem, cậu em ạ, cô ta sẽ còn nhảy nữa cơ đấy.

– Lúc nào cô ấy cũng vui như thế này à?- Mectsei hỏi.

– Lúc nào cũng thế. Nếu không có cô gái này bên cạnh thì hoàng hậu đã chết buồn từ lâu rồi.

– Thật may cho anh chàng…Phuyriét. – Anh định nói: Verét (tóc đỏ).

Người nói chuyện với anh nhún vai:

– Một anh chàng tính khí đàn bà! Rồi cậu xem, cô ta sẽ còn đi đánh trận thay cho gã nữa kia, vì võ nghệ cô ta cũng giỏi hơn.

– Cô ấy biết dùng binh khí nữa kia à?

– Còn phải nói! Dạo hè cô ta đã thắng các đấu sĩ Ý. Cô ta còn biết bắn súng và cưỡi ngựa mới giỏi làm sao! Một mình cô ta bằng cả bảy đấng nam nhi, mà vẫn cứ còn lại một con quỷ cuồng nhiệt.

Cô dâu được ca tụng như thế đang hát vào một bài ca Hung khác có đoạn điệp khúc như sau:

Chàng trai hãy nhanh nhanh

Trên mình con tuấn mã

Đến bên người mến thân!

Quan khách đều thuộc bài hát này cả, nhưng cô dâu lại hát điệp khúc đó như sau:

Chàng trai hãy nhanh nhanh

Trên mình con tuấn mã

Đến bên Gergey thân!

Và khi hát đoạn đó, ánh mắt của cô lướt qua hàng quan khách rồi dừng lại trên người Mectsei.

Quan khách cười vui. Họ cho rằng câu “Đến bên Gergey thân” chỉ là một sự đổi lời đùa nghịch mà thôi. Nhưng Mectsei rùng mình và khi cô dâu hát đến cuối đoạn thứ hai cũng lại liếc nhìn anh thì anh vội nốc cạn chén rượu rồi đi ra ngoài.

Anh chạy xuống cầu thang, gọi vào chuồng ngựa.

– Mochi! Bolôgơ Mochi!

Chả có ma nào trả lời cả. Anh phải đi tìm đám phu xe trong bọn người hầu. Họ đang nốc rượu ngoài sân bếp, người uống bằng cốc gỗ, người bưng vò sành tu, có người múc cả rượu vào ủng da mà uống nữa. Mãi anh mới tìm ra được người hầu của mình. Nhưng hỡi ôi, gã đang trong một tình trạng như thế nào chứ! Khi ngồi bên bàn, Mochi còn có vẻ người, nhưng khi đứng dậy thì gã không còn ra hồn người nữa.

Dưới bàn và dọc chân tường đã có khoảng mươi gã nằm lăn lóc. Kẻ nào nằm dưới gầm bàn còn được yên ổn, những kẻ ngã lăn ra ngoài ghế dài thì người ta lôi vào cho nằm ngổn ngang một đống dọc chân tường.

Mochi đứng dậy, đúng hơn là gã muốn đứng dậy khi nhận ra chủ, nhưng lập tức gã lại ngồi phịch xuống ngay vì gã cảm thấy mình sắp ngã lăn xuống khỏi ghế và cũng sắp được kéo lại chân tường đến nơi.

– Mochi!- Mectsei gầm lên – Ngựa ta đâu?

Mochi lại đứng lên và chống hai tay xuống bàn:

– Ở đấy.

– Chỗ nào?

– Giữa đàn ngựa ấy.

Gã cố giương đôi mí mắt cứ luôn luôn sập xuống và lại lè nhè:

– Ngựa thì ở chỗ đàn ngư..ựa.

Mectsei túm lấy ngực áo gã:

– Nói cho khôn ngoan một chút xem nào, kẻo ta lại rũ thần hồn của mày ra bây giờ!

Anh có thể cứ rũ, cả thần hồn của gã cũng đã say mềm.

Mectsei xô gã vào giữa những tên khác rồi chạy vội vào chuồng ngựa để tự tìm lấy ngựa. Người giữ tàu ngựa cũng say bí tỉ, giá Mectsei có dắt cả đàn ngựa đi cũng được.

Anh đi vào trong dãy chuồng tối om và gọi to:

– Muxto!

Một tiếng hí từ trong góc trả lời anh. Con ngựa vàng đang ăn thóc, cạnh đó là ngựa của Mochi. Mectsei thắng cả hai con với sự giúp đỡ của một tên hầu cũng đã nửa tỉnh nửa say, rồi ra đi mà chẳng bị một ai hỏi vì sao anh lại đi sớm thế, trước khi mãn tiệc.

Gergey đã chờ anh trong sân nhà người Ôta. Con ngựa của chàng yên cương sẵn sàng đang đứng cuốc vó xuống đất bên cạnh hàng rào.

Đêm khá lạnh. Mây như dừng cả lại, còn mặt trăng giống nửa cái đĩa bạc từ từ bay hết đám mây này sang đám mây khác và tắm cảnh vật trong một cánh sáng nhợt nhạt.

– Tớ đây rồi. – Mectsei nói. – Theo tớ hiểu thì cô dâu đã bảo tớ đến đây.

– Anh hiểu đúng đấy. – Gergey trả lời – Đêm nay chúng ta sẽ tẩu thoát.

Không đầy nửa giờ sau, một bóng người mảnh khảnh khoác áo choàng xuất hiện trước ngõ, mở nhanh cửa, chạy vụt vào.

Đó là Vixo.

Nàng trốn đi trong bộ võ phục màu bồ đào mà nàng đã mặc để ra hát.

Quốc lộ Đrinapôi [101] cũng chỉ là một con đường đầy cát bụi và chằng chịt vết bánh xe như đường Giơngiơsi hoặc đường Debrexen [102]. Nhưng nếu tất cả những giọt nước mắt đã nhỏ xuống con đường đó đều có thể biến thành ngọc trai thì thế giới ắt sẽ quá nhiều thứ ngọc trai ấy! Và có lẽ người ta sẽ gọi đó là ngọc trai Hungari!

Mỗi quán trọ ở cuối các thị trấn dọc đường đều là mỗi cái tháp Baben[103] nho nhỏ, ở đó người ta có thể nói đủ thứ tiếng trên đời. Nhưng còn có thể hiểu nhau hay không thì lại là chuyện khác. Và điều mà chủ quán đặc biệt không hiểu nổi là mỗi khi có một người khách vốn quen nếp sống sang trọng, cứ đòi cho được phòng riêng, giường sạch và những điều đặc biệt khác đại loại như thế.

Trong tất cả các vùng ở Phương Đông, quán trọ, hoặc như ở đó người ta thường gọi: Karavanxerai, đều cùng một kiểu. Đó là những ngôi nhà lớn, mái lợp tôn, quanh sân có tường đá bao bọc, cao đến đầu người. Dọc chân tường đá về phía trong có một bệ đá rộng và thấp. Bảo là giường thì không đúng vì nó không phải là giường, mà chỉ là một cái tường thấp và rộng nhưng nếu bảo là tường thì nó lại có vẻ giống cái giường hơn; khách bộ hành đều nằm ngủ trên đó để ban đêm cóc nhái khỏi nhảy vào túi họ.

Nhưng người Thổ lại thích chính cái loại chỗ nghỉ như thế. Hắn nấu ăn và ngủ trên bệ đá, ngựa buộc bên cạnh. Nếu đêm khuya ngựa có va đầu vào đầu hắn thì hắn tống cho một quả vào mõm và được yên tâm là ngựa vẫn còn. Hắn sẽ trở mình rồi lại tiếp tục ngáy…

Một buổi chiều tháng năm có hai chàng kỵ sĩ Thổ trẻ tuổi đến quán trọ Đrinapôi. Họ mặc quần áo kiểu Hung; quần chẽn xanh, áo xanh, gương cong giắt trong thắt lưng màu vàng, vai khoác áo bào bằng lông lạc đà màu gỉ sắt, cái mũ may liền áo kéo chụp lên đầu. Thoáng nhìn qua cũng biết đó là những deli [104], những người chỉ phụng sự lá cờ chính giáo trong thời chiến, ngoài ra chuyên sống bằng nghề lạc thảo. Quần áo kiểu Hung thực ra cũng giống quần áo Thổ; cả hai đều là dân phương Đông. Đám deli toàn dân Thổ.

Trong quán trọ chẳng ai để ý đến họ. Có chăng chỉ cai xe của họ còn đáng chú ý chút ít thôi vì trong xe có hai thanh niên nô lệ trẻ, đẹp và hai con ngựa thắng trước càng xe cũng tuyệt đẹp. Mấy người nô lệ hoặc là dân Hung hoặc là dân Hôrơvát, nhưng có hai người là con nhà quý tộc, điều đó lộ rõ trên tay, trên mặt họ. Bất kể hai chàng deli đã bắt được tù binh ở đâu, điều chắc chắn là họ sẽ có thể tống được rất nhiều tiền!

Đủ các giống người chen chúc trong sàn quán trọ: Thổ, Bungari, Xécbi, Anbani, Hy Lạp và Oola: đàn bà, trẻ con, thương nhân và binh lính ồn ào, láo nháo. Con đường này chẳng khác nào dòng Đuno: tất cả đều chảy dồn vào đó. Vì vậy không nên lấy làm lạ cho cảnh náo nhiệt và sự pha trộn tiếng nói ở các lữ quán trong mỗi buổi sáng hoặc buổi chiều. Mặt trời đã sắp lặn. Mọi người cho ngựa và lạc đà uống nước. Ai nấy đều vội vã tìm chỗ cho mình trên bệ đá. Người ta trải chiếu hoặc thảo lên đó để nằm. Ai không có thảm có chiếu thì dùng rơm hoặc cỏ khô lót nằm cho đá khỏi đụng vỡ sườn.

Một deli- chàng trẻ tuổi hơn, áng độ mười tám, có cái nhìn mạnh dạn – gọi to:

– Chủ quán ơi!

Một người béo lùn, đội tuyban bước ra khỏi hiên và hỏi có thể hầu khách những gì.

– Ông còn phòng không hở chủ quán? Ta sẽ giả hậu.

– Người ta thuê trước đây một giờ rồi. – Chủ quán trả lời.

– Ai thuê đấy? Nếu họ nhường lại, ta sẽ trả thêm tiền cho họ nữa.

– Cậu không đủ tiền trả cho ông ta đâu. Aga Antin hiệt kiệt đã trọ ở đó!

Lão chủ quán trả lời và kính cẩn chỉ về cuối hiên nhà, ở đó có một người Thổ da đen, mặt như mặt quạ đang ngồi xếp bằng tròn trên tấm thảm nhỏ. Y phục của hắn tỏ rõ hắn là một bậc quyền thế. Trên tuyban giắt hai cái lông đà điểu trắng, bên cạnh có tên hầu đứng quạt, một tên hầu khác đang pha nước uống cho hắn. Ngoài sân còn khoảng hai chục tên bộ hạ ăn mặc nửa đỏ nửa xanh đang lo nấu nướng. Có tên đang giặt quần áo cho aga bên giếng, có tên đang dỡ đệm giường từ trên lưng lạc đà xuống, một tấm đệm lông cừu dày và đắt tiền.

Đòi tên này nhường phòng thì quả là tai vạ.

Hai chàng deli bực dọc quay lại chiếc xe của mình. Gã đánh xe nhanh nhẹn tháo xe ra rồi cởi trói cho hai người nô lệ và dắt ngựa đi uống nước. Sau đó gã cũng nhóm lửa trên bệ đá và bắc nồi nấu bữa tối.

Hai người nô lệ không tỏ vẻ gì buồn bã cả. Thực ra hai chàng deli cũng tỏ ra tôn trọng tù binh của mình lắm. Họ cùng ăn chung một mâm, uống chung một bầu. Chắc hẳn là những người tù bình quý phái.

Tên aga cũng đã ăn tối. Tên đầu bếp bưng ra cho hắn món cháo thịt cừu đựng trong đĩa bạc. Hắn dùng tay bốc ăn, bởi vì nếu dùng dao và nĩa thì chả hóa ra thừa và bất nhã làm sao! Chỉ có bọn man rợ, bẩn thỉu, tà đạo mới dùng thực cụ để ăn chứ!

Một tên đạo sĩ Hồi giáo chột mắt, đi chân đất, đến trú bên cạnh hai chàng deli. Hắn không mặc gì khác ngoài một cái áo khoác lông cừu màu gỉ sắt, dài đến tận mắt cá. Ngang lưng hắn buộc một sợi dây, trên sợi dây lưng có một chuỗi tràng hạt và một cái bát bằng gáo dừa đã cũ. Đầu hắn không đội mũ, mớ tóc dài và rối cuộn thành búi tó. Hắn chống một cây gậy dài, đầu gậy gắn một miếng đồng hình vành trăng lưỡi liềm. Áo hắn xám xỉn vì bụi đường.

Tên đạo sĩ lủi lên bệ đá, nhìn mấy người ăn tối bên cạnh rồi nghiêm nghị hỏi:

– Các ngươi không phải là tín đồ của đại giáo trưởng hay sao?

Mấy người kia bực mình nhìn hắn. Chàng deli trẻ hơn, mặt rám nắng, có đôi mắt đen lánh, trả lời hắn:

– Có khi còn là tín đồ ngoan đạo hơn cả ngươi nữa ấy chứ. Ta đã thấy nhiều đạo sĩ lang thang chỉ kính chúa bằng cái bụng thôi.

Tên đạo sĩ vừa dụi con mắt chột vừa đáp lại:

– Sở dĩ ta hỏi thế vì ta thấy các người ăn chung với bọn mọi rợ.

– Những đúa này cũng đã trở thành tín đồ chân giáo cả rồi đấy, ionisa ạ - Chàng deli nói giọng kẻ cả.

Tên đạo sĩ sửng sốt nhìn chàng deli rồi hắn dùng cả năm ngón tay bừa dọc suốt mười ba sợi râu dài và hỏi:

– Ngươi làm sao mà biết ta?

– Làm sao ấy à?- Chàng trẻ tuổi mỉm cười đáp- Ta biết ngươi từ các thời dũng sĩ của ngươi kia, từ khi ngươi còn cầm binh khí của Padisa.

– Ngươi đã ở trong quân ngũ lâu thế kia à?

– Năm năm nay.

– Ta không nhớ ra ngươi.

– Nhưng tại sao ngươi lại từ bỏ ngọn cờ vinh quang đó?

Trước khi tên đạo sĩ kịp trả lời, từ trên hiên bỗng nổi lên một tiếng rú vang dội đến nỗi những con ngựa nhảy cuống cả lên.

Chính tên aga là kẻ đã rú lên như vậy. Các chàng deli nhìn về phía đó xem hắn gặp chuyện gì. Họ chẳng thấy gì cả, chỉ thấy mặt aga đỏ bùng và hắn đang nốc rượu.

– Ông ta bị cái gì thế? – Một deli hỏi tên đạo sĩ.

Tên đạo sĩ phẩy tay khinh bỉ:

– Ngươi không thấy ông ta uống rượu vang hay sao?

– Ông ta uống trong bầu làm sao ta thấy được.

– Thế người không phải là dân Hồi chính cống ư?

– Không đâu ông bạn ạ, ta vốn là dân Đanma[105] chỉ năm năm trước đây ta mới biết đến chân giáo.

– Giờ thì ta hiểu rồi. – Tên đạo sĩ bình thản nói – Vậy ngươi nên biết rằng ngài aga đã rú lên như thế để đuổi linh hồn chạy từ đầu xuống chân trong khi ông ta uống rượu vang. Bởi vì linh hồn ở trong đầu chúng ta và sẽ bay sang thế giới khác khi chúng ta chết. Ở đó người tín đồ chân giáo sẽ bị trừng phạt về tội uống rượu vang.

– Nhưng nếu linh hồn không phạm tội?

– Thì ông này cũng tưởng rằng nếu ông ta đuổi linh hồn đi một chốc thì linh hồn ông ta sẽ không phạm tội. Nhưng ta cho rằng những cung cách mẹo mực như vậy không tốt đâu.

Tên đạo sĩ thở dài, nói tiếp.

– Vừa rồi ngươi có hỏi vì cớ gì mà ta từ bỏ ngọn cờ thần thánh?

– Đúng đấy. Bởi vì ngươi đã từng là một chiến sĩ dũng cảm, với lại người cũng còn trẻ chán: ngươi mới độ ba mươi lăm tuổi là cùng chứ mấy?

Tên đạo sĩ nhấp nháy mắt có vẻ đắc ý, nhưng chỉ lát sau lại đã buồn bã khoát tay:

– Đời chiến sĩ không gặp may thì chẳng ăn thua gì. Ta đã từng là một dũng sĩ khi cái bùa hộ mệnh của ta vẫn còn. Ta đã nhận được nó ở trận tiền, từ tay một bêi già bị tử thương. Linh hồn của một vị anh hùng nào đó đã ẩn náu trong cái bùa ấy. Vị anh hùng đó đã từng chiến đấu bên cạnh đại giáo trưởng, và linh hồn của Ngài ngày nay vẫn cùng chiến đấu với người nào giữ được cái nhẫn ấy. Về sau ta bị bắt làm tù binh và một giáo sĩ Gia tô đã lấy mất của ta. Khi cái nhẫn còn ở với ta, đạn gươm đều không chạm tới mình ta, nhưng từ khi mất nó, ta bị hết vết thương này đến vết thương khác. Các võ quan thuộc hạ thù ghét ta. Cha ta, Iaia Oclu Môhamét đại danh, là tổng trấn Buđo đuổi ta ra khỏi cửa. Anh ta, bêi Arơxơlan lừng lẫy, giận ta. Bạn hữu ăn cắp hết của ta. Thân ta đã bị bắt làm tù binh đến mấy lần. Tất cả mọi may mắn đều lìa bỏ ta.

Chàng deli nhìn bàn tay trái của tên đạo sĩ thấy một vết sẹo đã lành, nhưng da còn đỏ chạy suốt ngón tay trỏ. Hình như hắn đã từng bị chém đứt suốt từ ngón tay trỏ cho đến tận cổ tay, nhưng người ta đã chắp lại cho hắn.

– Tay ngươi cũng có sẹo kia kìa.

– Có đấy. Suốt một năm trời ta không cử động được. Cuối cùng một đạo sĩ rất thánh đã khuyên ta hành hương ba lần đến Mécka [106]. Nhưng ngươi phải biết, ta chỉ mới đi có một lần đã khỏi.

– Vậy ngươi sẽ khoác áo đạo sĩ suốt đời chứ?

– Ta cũng không biết nữa. Ta tin rằng ta sẽ gặp lại may mắn, và nếu ta còn hành hương về đất Thánh hai lần nữa, ta sẽ lại có thể tái ngũ. Nhưng than ôi, chừng nào ta còn chưa tìm được cái bùa hộ mệnh của ta thì tất cả đều còn phi phỏng.

– Ngươi hy vọng sẽ tìm thấy nó ư?

– Nếu ta hành hương xong một nghìn lẻ một ngày thì cái gì cũng có thể được cả.

– Ngươi sám hối một nghìn lẻ một ngày?

– Một nghìn lẻ một ngày.

– Ngươi đi viếng các me-tret [107] ?

– Không, ta chỉ đi dọc con đường từ Pêts đến Mêcka thôi. Ngày nào ta cũng tụng kinh, lần tràng hạt và khấn tên Ala một nghìn lẻ một lần.

– Ta lấy làm ngạc nhiên là một người khôn ngoan như ngươi…

– Trước Ala không có ai khôn ngoan được cả. Chúng ta chỉ là con sâu cái kiến.

Tên đạo sĩ nói vậy rồi lấy tay lần chuỗi tràng hạt dài gồm chín mươi chín hạt và bắt đầu tụng niệm. Người đánh xe dọn dẹp mâm cơm rồi lấy các tấm thảm ra, trải lên bệ đá hai tấm, phủ lên mui xe một tấm. Người nô lệ trẻ nhất chui vào nằm trên xe. Họ gác càng xe lên bệ đá. Một chàng deli nằm xuống bên càng xe, gối đầu lên yên ngựa.

Chàng ta sẽ canh cho cả bọn ngủ.

Trăng chiếu sáng khắp quán trọ, vằng vặc như ban ngày. Có thể thấy rõ mọi người nằm ngổn ngang trên bệ đá, ai nấy đều sửa soạn ngủ cả. Chỉ còn mùi ngựa lẫn với mùi lành là chưa chịu lắng đi cho, với lại một con dơi cứ bay vun vút dọc ngang trên sàn.

Một tên hầu mặc áo nẹp đỏ bước qua sàn đến chỗ chàng deli đang sửa soạn đi ngủ và nói:

– Aga cho gọi ngươi. Ngài có chuyện muốn nói với ngươi.

Chàng deli thứ hai bồn chồn nhỏm dậy khỏi chỗ nằm, nhìn theo người bạn của mình đang lặng lẽ tuân theo lệnh của tên aga. Chàng cầm lấy thanh gươm đã cởi bỏ bên cạnh đeo lên người.

Tên aga vẫn đang ngồi trên thềm nhưng không rú lên nữa. Hắn ngẩng bộ mặt đỏ ngắm ánh trăng.

Chàng deli nghiêng mình thi lễ.

– Ngươi từ đâu đến hở con?- Tên aga hỏi.

– Thưa ngài, chúng tôi từ Buđo đến đây. Dào này quan tổng trấn không cần đến chúng tôi nữa.

– Ngươi đem về những con ngựa đẹp quá khiến ta ngắm mãi không chán mắt. Ngươi có bán không?

– Thưa ngài, không ạ.

– Vậy sáng mai ngươi hãy nhìn xem. Nếu có con nào vừa ý ngươi, chúng ta sẽ có thể đổi cho nhau.

– Thưa ngài, được ạ! Ngài còn sai bảo điều gì nữa chăng.

– Ngươi có thể lui.

Tên aga nhíu lông mày nhìn theo chàng deli.

Tất cả mọi người đã ngủ. Tên aga cũng về phòng nằm bên cạnh cái cửa sổ che rèm trắng. Sân lữ quán vang đầy tiếng người ngáy khò khò và tiếng ngựa nhai thóc rào rào. Phút nào cũng có tiếng vó ngựa nện côm cộp nhưng tất cả các thứ tiếng động đó đều không quấy rầy nổi những người ngủ. Những người lữ khách mệt nhọc ngủ say sưa chẳng kém gì khi ngủ trene giường êm trong tĩnh mịch.

Mặt trăng như nửa chiếc đĩa vàng dần dần lên cao trên bầu trời.

Khi không thấy ai động tĩnh gì nữa, chàng deli lớn tuổi hơn liền ngóc đầu dậy nhìn xung quanh. Người nô lệ trẻ cũng nhỏm dậy.

Cả ba chụm đầu vào nhau bàn bạc.

– Tên aga muốn gì thế? – Chàng deli lớn tuổi hơn hỏi bằng tiếng Hung.

– Mấy con ngựa của ta vừa ý hắn. Hắn muốn mua.

– Cậu đã nói gì với hắn?

– Tôi bảo không bán.

– Tất nhiên là không rồi.

– Tôi tạm biệt hắn sau khi đã hứa ngày mai sẽ đổi ngựa. Ta phải đổi một con ngựa của ta lấy một con ngựa nào đó của hắn.

Tấm thảm đắp trên người đánh xe bỗng mở ra và người nô lệ trẻ nhất có khuôn mặt đẹp thò đầu ra gọi:

– Gergey.

– Suỵt – chàng deli trẻ hơn trả lời – Em muốn gì hả Vixusko của anh? Không có việc gì đâu. Em ngủ đi.

– Tên aga muốn gì thế?

– Hắn chỉ hỏi thăm mấy con ngựa của ta thôi. Ngủ đi, em yêu.

Hai khuôn mặt gần nhau khẽ chạm vào nhau trong một cái hôn.

Sau đó ba chàng trai còn trao đổi với nhau một vài câu nữa.

– Chúng ta không việc gì phải lo sợ cả. – Gergey tin tưởng nói- Trời vừa rạng sáng ta sẽ đi ngay và sẽ bỏ tên aga lại đây cùng với bầy ngựa của hắn.

– Nhưng ngày mai tôi không làm nô lệ nữa đâu.- Tơrơc Iontsi nói – Ngày mai Mectsei sẽ làm nô lệ. Bị trói tay ngồi đánh xe thế này chán lắm. Với lại những ngần này vàng nó nặng khủng khiếp. Dù sao đem giấu vào xe cũng vẫn khôn hơn.

– Được, được – Gergey trả lời – Mai tớ sẽ vui lòng làm nô lệ, nhưng ta thay quần áo vào lúc nào? Ban đêm không được đâu vì nhỡ sáng mai tên aga sẽ dậy sớm hơn ta.

– Thế thì mai hẵng hay Gergey ạ, để giữa đường hãy thay cũng được. Quỷ tha ma bắt cái lão aga này đi cho rảnh!

Mectsei lắc đầu:

– Tớ cũng chẳng ưa hắn. Những ông lớn loại này không quen bị một tên deli rách rưới từ chối ý muốn của họ đâu.

– Các cậu phải chú ý, khi có người ở gần thì đừng nói tiếng Hung. – Gergey dặn – Tên đạo sĩ này cũng biết tiếng Hung đấy.

Tên đạo sĩ nằm bên cạnh họ, hắn cuộn tròn như một con nhím.

Sáng hôm sau khi mặt trời vừa mọc, tên aga bước ra khỏi cửa và ngáp một cái rõ to để đuổi nốt giấc ngủ ra khỏi đầu.

– Bonjon, hai tên deli ấy đâu rồi? – Hắn hỏi tên hầu đang đứng khom lưng trước mặt.

Tên hầu đưa mắt ra sân tìm kiếm.

Tên đạo sĩ đang ngồi xổm bên canh cửa, nghe tên aga hỏi, hắn liền đứng dậy nói:

– Thưa ngài, chúng nó đi rồi ạ.

– Chúng nó đi rồi à?- Tên aga gắt lên – Đi rồi hử?

– Vâng ạ.

– Sao chúng nó dám bỏ đi?

– Chính vì thế mà con đợi ngài ở đây. Hai tên deli ấy không phải là người lương thiện đâu ạ.

– Làm sao ngươi biết?

– Hồi đêm con nghe chúng nó nói chuyện.

– Chúng nó nói những chuyện gì?

– Đủ các thứ chuyện ạ. Nhưng cái chính là chúng nó không muốn gặp phải những người như ngài.

Tên aga trừng mắt:

– Vậy thì phải tước hết ngựa, hết nô lệ và cái xe của chúng, tước hết.

Cứ sau mỗi tiếng giọng hắn lại cao lên một bậc, đến tiếng cuối cùng hắn đã phải hét lên.

– Chúng nó có cả tiền nữa đấy ạ. – Tên đạo sĩ tiếp tục - Một tên nô lệ đã nói là hắn không đủ sức mang nổi vàng nữa.

– Vàng à? Hê, xpahi đâu, lên ngựa tất! Đuổi theo hai thằng deli, dù sống hay chết cũng phải đem chúng nó về đây cho ta! Nhất là bắt cái xe của chúng nó về đây.

Hai mươi hai tên xpahi phóng ngựa rầm rập ra khỏi cửa quán.

Tên aga nhìn theo chúng rồi quay lại hỏi tên đạo sĩ:

– Chúng còn nói những chuyện gì nữa?

– Con không hiểu được hết vì chúng nói rất khẽ. Có điều chắc chắn là chúng nó nói tiếng Hung và một nô lệ của chúng là phụ nữ.

– Phụ nữ? Ta không hề thấy.

– Chúng nó cải nam trang cho cô ta.

– Có đẹp không?

– Quyến rũ lắm.

Mắt tên aga sáng lên:

– Rồi ngươi sẽ có phần trong số chiến lợi phẩm.

Hắn bảo tên đạo sĩ như vậy rồi đi vào nhà. Tên đạo sĩ gọi với theo:

– Thưa ngài, con vốn là ionisa, xin ngài cho phép con cũng được lên ngựa.

– Chính ta cũng đi. – Tên aga háo hức nói. – Vậy ngươi khá thắng ngựa cho cả ta nữa.

Hắn đeo gươm vào rồi trèo lên ngựa và cùng tên đạo sĩ đuổi theo hai mươi hai tên bộ hạ trên đường đi Côngxtăngtinốp. Bọn bộ hạ thấy chủ tướng phi ngựa theo sau bèn ngoái cổ lại. Tên aga vẫy tay ra hiệu cho chúng cứ tiến lên.

Con đường cái bốc mù bụi trắng dưới vó ngựa.

Chưa đầy vài giờ sau, tiếng reo hò ầm ĩ của bọn bộ hạ báo cho tên aga biết chúng đã trông thấy cái xe.

Lúc đó, bọn bộ hạ đã lên đến đỉnh dốc và phi theo con đường đổ dốc xuống bên kia, mất hút trước mắt aga. Tên aga nóng ruột muốn phi mau lên đỉnh dốc. Hắn thúc ngựa phi như bay, lòng rạo rực vì món chiến lợi phẩm béo bở. Tên đạo sĩ cưỡi ngựa theo sau hắn trông như một con quỷ lông lá. Tên này cũng quất ngựa không tiếc tay. Tóc hắn sổ tung ra khiến cái đầu hắn trông giống như một cái chổi rơm. Hắn chưa kịp đeo vào người thanh gươm mà tên aga trao cho trong lúc vội vã nên hắn cứ cầm trong tay và dùng nó mà đánh ngựa.

Lên tới đỉnh dốc, tên aga mới thấy bọn bị đuổi vẫn còn cách khá xa và họ đã đánh hơi thấy mối nguy.

Kìa, hai tên nô lệ cũng nhảy lên ngựa và rút vũ khí ra từ ván sau thùng xe. Người đánh xe đang lấy đồ đạc trong xe ra phân phát cho những người cưỡi ngựa. Bọn họ đem nhét vào đáy yên ngựa hoặc đặt ở trước mặt. Sau đó người đánh xe chui xuống dưới gầm xe. Từ gầm xe một vệt khói trắng bay lên. Lúc đó người đánh xe cũng nhảy nốt lên ngựa phóng theo bốn người kia.

Tên aga ngẩn cả người, hắn gọi to lên với tên đạo sĩ ở phía sau:

– Mấy tên kia là cái loại nô lệ gì mà lạ thế? Sao chúng không muốn được giải thoát hở?

– Thì con đã bảo là bọn chó mà!- Tên đạo sĩ gào.

Ngọn lửa đã lem lém vào xe. Bọn lính Thổ bối rối dừng xung quanh.

– Dập lửa đi! Phá tung cái xe ra. – Tên aga hạ lệnh. Sau đó hắn lại thét – Chỉ ba đứa ở lại thôi! Những đứa khác đuổi theo bọn chó!

Đúng lúc đó cái xe lóe sáng rực và nổ một tiếng dữ dội, bắn tung tóe lửa ra xung quanh.

Chỗ đó chẳng còn lại xe cộ, người ngựa gì nữa, chỉ còn một tên đạo sĩ bù xù, điếc đặc vì tiếng nổ và sức ép, đứng sững trên đường như một con mèo ma quái trên đỉnh ống khói.

– Cái gì thế này? – Tên aga kêu lên trong đám bụi đường, nơi hắn bị con ngựa hất xuống.

Tên đạo sĩ muốn xuống ngựa nhưng con ngựa của hắn đang sợ hết hồn. Nó cứ nhảy giật lùi và chồm hai chân trước lên rồi phi như điên như dại xuống cánh đồng, nhảy vút qua các mương rãnh, bụi bờ, hất tung cả tên đạo sĩ lên khỏi yên, mõm xùi bọt trắng.

Tên aga gắng gượng đứng dậy. Hắn khạc bụi ra, chửi rủa như điên.

Hắn nhìn quanh. Mặt đường trông như một bãi chiến trường ngổn ngang xác những con ngựa đang quằn quại và những tên xpahi nằm thẳng cẳng. Ở chỗ ban nãy cỗ xe đỗ chẳng còn gì nữa hết, cỗ xe lúc này đã biến thành một đám mây màu nâu xám bốc lên trời.

Con ngựa của tên aga đã lồng đi mất. Ông lớn mệt quá không còn biết xoay xở ra sao nữa.

Cuối cùng hắn khập khiễng đi lại chỗ bọn bộ hạ của hắn. Bọn chúng đã bị trận nổ quăng ra tứ phía. Đứa vỡ đầu, đứa gẫy chân, cả những đứa còn nguyên thi thể cũng chẳng đem lại được cảm giác gì tốt lành cho người nhìn nữa.

Tên aga thấy không còn tên bộ hạ nào nhúc nhích nữa, hắn bèn ngồi xuống bên bờ rãnh đực mặt ra. Có lẽ hắn đang nghe ngóng xem ở đâu và tại sao người ta lại kéo chuông rền rĩ thế. Tất nhiên là chẳng có ai kéo chuông ở đâu cả, chỉ có tai hắn ù lên đấy thôi.

Nửa giờ sau, khi tên đạo sĩ đã phi con ngựa phát cuồng của hắn đến mướt mồ hôi và quay trở lại, hắn vẫn còn thấy tên aga ngồi đực ra như một con gà rù ở đấy.

Gã buộc con ngựa run rấy vào một cây sồi bên đường rồi bước vội đến chỗ tên aga:

– Ngài có việc gì không à?

Tên aga lắc đầu:

– Không có việc gì cả.

– Chắc thế nào ngài cũng bị dập một cái gì đó?

– Cái xương cánh chậu của ta.

– Tạ ơn Đức Ala, người đã giải thoát chúng ta khỏi cái nạn này.

– Tạ ơn Ngài. – tên aga nhắc lại như cái máy.

Tên đạo sĩ lần lượt đi đến chỗ những con ngựa nằm mẹp bên đường để xem còn có thể vực được con nào dậy nữa không. Nhưng không. Dù có con nào chưa chết thì cũng đã tử thương đến mức chỉ còn bầy quạ là có thể trả được một giá nào đó nữa mà thôi.

Hắn trở lại chỗ tên aga:

– Thưa ngài, ngài còn có thể tự đi về được không? Hay con đỡ ngài lên con ngựa này nhé?

Tên aga xoa xoa đầu gối và bắp chân:

– Ta thề sẽ trả cái thù này! Nhưng ta kiếm đâu ra ngựa và lính tráng nữa?- Hắn nói và ngớ ngẩn nhìn tên đạo sĩ.

– Những tên khốn kiếp ấy chắc chắn sẽ đi đến Côngxtăngtinốp. Chúng ta sẽ tìm ra chúng ở đấy. – Tên đạo sĩ nói.

Tên aga khó nhọc đứng dậy. Hắn rên rỉ sờ nắn cái xương cánh chậu.

– Hãy lại đây giúp ta lên ngựa và dắt về lữ quán. Ngươi hãy ở lại làm lính hầu cho ta. Ngươi cưỡi ngựa giỏi đấy.

– Làm lính hầu ư? – Tên đạo sĩ hỏi, giọng tự ái.

Nhưng sau đó hắn cung kính cúi đầu.

– Xin tuân lệnh ngài.

– Tên ngươi là gì?

– Yumusác.

Trong thời gian đó, năm kỵ sĩ Hung tiếp tục phi ngựa trên đường đi Côngxtăngtinốp.

Tiếng nổ làm cho ngựa của họ cũng phát hoảng nhưng họ chẳng phàn nàn tí nào, vì như thế chúng càng phi như bay. Mấy con ngựa cứ thay nhau vượt lên phía trước trong một cuộc đua điên cuồng. Khách bộ hành từ xa đã tránh đường cho họ, người ta không thể tưởng tượng được họ đua chơi hay bị đuổi.

Nhưng Xexey Êvo đã đến với họ như thế nào?

Trong đêm tiệc cưới ấy, khi gặp lại Gergey, tình cảm cũ đã thức dậy trong lòng nàng: nàng với Gergey chỉ là một. Trước đó nàng cũng đã nghĩ như vậy, nhưng vì bị thúc ép tứ bề, nàng không làm sao thoát ra được. Gergey không nhà cửa, không ruộng đất, chưa tự lập được mà còn đang là một thanh niên sống dưới sự đỡ đầu của người khác. Ngay đến viết thư cho nhau cũng không thể được. Nàng đã bắt đầu ngả theo số phận.

Nhưng sự xuất hiện của Gergey đã đập tan mọi thế lực khác.

Người phụ nữ vốn suy nghĩ bằng trái tim. Trái tim bảo Êvo: Đây là người bạn đời chân chính của cô! Dù cả thế giới có dèm pha đi nữa, cô vẫn sinh ra để lấy anh ấy.

Và nàng đã bứt mình ra khỏi những suy tính để đi theo tiếng gọi tự thâm tâm, tiếng gọi mạnh mẽ hơn cả tiếng nói của hoàng hậu, mạnh hơn cả tiếng nói của mẹ nàng.

Họ tẩu thoát theo con đường xuyên qua những ngọn núi tuyết phủ vùng Giolu; nhưng tia nắng sớm hôm sau đã chào đón họ bên dòng suối Vàng.

Rừng cây rực rỡ trong màu xanh non của những vòm lá mới. Hoa violét màu tím nở khắp nơi, hoa trì tử diên và hoa bồ công anh vàng hoe cả thung lũng. Không khí ngây ngất mùi nhựa thông.

– Bây giờ anh mới hiểu tại sao người ta lại gọi con suối này là suối Vàng – Gergey nói – Êvo, em xem kìa, có khác nào người ta đã đem vàng mà rắc dọc bờ suối. Nhưng em đang suy nghĩ gì thế? Em không hối hận vì đã đi với anh đấy chứ?

– Không đâu. Nhưng có một cái gì cứ làm em buồn buồn.

Êvo trả lời. Khuôn mặt tươi trẻ của nàng rầu rầu, đôi mắt nghiêm nghị, nàng nói tiếp:

– Vì dù sao em vẫn là con gái và em nghĩ rằng hành động của em là thất hạnh. Hôm nay anh vui mừng vì em đã đi theo tiếng gọi của trái tim, nhưng biết đâu sau này, có lẽ đến lúc tuổi già, anh sẽ chẳng nghĩ rằng anh đã dắt em đi không phải từ một nhà thờ mà từ một phòng dạ yến.

Mectsei đi trước với một nông dân Ôta dẫn đường cho họ vượt núi. Hai người cưỡi ngựa đi cạnh nhau.

– Anh còn trẻ quá. – Êvo lại tiếp – Chẳng có giáo sĩ nào trên đời này chịu làm phép cưới cho chúng ta đâu.

– Êvo.- Gergey đáp lại giọng trách móc.- Chẳng phải em vẫn luôn luôn coi anh như một người anh của em đấy sao? Chả lẽ bây giờ bên cạnh anh, em không còn cảm thấy như vậy nữa sao? Anh là một người xa lạ đối với em hay sao? Nếu việc thiếu giáo sĩ làm em buồn, chẳng lẽ em lại không tin rằng cho đến ngày chúng ta có thể làm lễ cưới, anh sẽ che chở cho em hơn cả một thiên sứ có đôi cánh bồ câu hay sao? Nếu em muốn, anh sẽ không đụng đến tay em, sẽ không hôn đôi má của em cho đến khi nào được một giáo sĩ ban phước cho chúng ta.

Êvo mỉm cười nói:

– Anh cầm lấy tay em đi, nó là của anh đấy! Hôn má em đi: của anh đấy!

Vì hai người sóng ngựa đi bên nhau, nàng chìa tay và chìa má cho Gergey.

– Vừa rồi chính là tín ngưỡng đã xui em nói. – Gergey nhẹ hẳn người, bảo – Anh cũng là tín đồ cơ đốc nhưng thầy học của anh không dùng các giáo lý của tòa Thánh để dạy anh mà dùng khoa thiên văn.

– Mục sư Gabô ấy à?

– Ừ, thầy là một mục sư dòng Lutherăng nhưng không bao giờ muốn bắt ai theo dòng tu của mình cả. Thầy bảo Đức Chúa thật không phải là người mà các bức tranh mô tả và các thứ kinh vẫn nói đến. Không phải là cái lão Do thái già nua, râu xồm xoàm, mắc bệnh thần kinh và hay dọa dẫm mọi người ấy đâu. Chúng ta cũng không thể có ý niệm về bản thân Đức Chúa Trời chân chính như thế nào nữa kia. Chúng ta chỉ có thể thấy ý nghĩa và cảm thụ được tình thương của Người mà thôi: Đức Chúa Trời thật ủng hộ ta. Êvo ạ. Đức Chúa thật không hề giận ai hết. Người không hề có nộ khí. Nếu em nhìn lên trời và khấn rằng: Đức Chúa Trời, cha của chúng con, con đã chọn anh Gergey này làm bạn đời; và anh cũng nói anh chọn em, thì như vậy trước Chúa Trời chúng ta đã là vợ chồng đấy, em yêu quý ạ.

Êvo sung sướng nhìn Gergey đang khe khẽ nói, gần như mơ màng. Ôi đứa trẻ lớn lên trong cảnh côi cút thật chóng khôn!

Chàng thanh niên tiếp tục:

– Nghi lễ nhà thờ chỉ là vì thế gian thôi em ạ. Cần phải công bố với thế gian rằng chúng tôi đã lấy nhau theo chủ định của tâm hồn và trái tim chứ không phải ngẫu nhiên và tạm thời như súc vật. Duyên vợ chồng thật ra chúng ta đã se từ thuở nhỏ cơ em ạ.

Mectsei đã tới đỉnh một đồi cỏ. Anh ta dừng ngựa lại chờ họ và nói:

– Bây giờ nghỉ một tí chắc không hại gì đâu.

– Tốt thôi.- Gergey đáp – Ta hãy xuống ngựa. Tôi thấy dưới kia hình như có nước. Lão Ôla cho mấy con ngựa đi uống nước đi.

Chàng nhảy xuống ngựa rồi lại đỡ Êvo xuống.

Chàng trải tấm áo choàng lên cỏ và cả bọn ngả mình xuống nghỉ.

Mectsei mở một cái đẩy lấy bánh mì và muối ra. Anh cắt bánh mì rồi đưa mời Êvo trước tiên.

– Khoan.- Gergey nói rồi quay sang Êvo.- Trước khi cùng ăn chung một mẩu bánh mì, chúng ta có nên kết mối tâm giao trước mặt Chúa Trời đã không, hở Êvo?

Êvo nhỏm dậy. Nàng chưa biết Gergey muốn gì nhưng qua giọng nói run run của chàng, nàng cảm thấy ý nghĩ đó của chàng là thiêng liêng và trịnh trọng. Nàng chìa tay cho Gergey.

Họ đứng bên nhau, tay cầm tay. Gergey bỏ mũ ra, mắt ngước nhìn trời. Chàng thành tâm khấn khứa, giọng run run:

– Đức Chúa Trời, cha của chúng con! Giờ đây chúng con đang ở trong thánh đường của Người, không phải trong ngôi nhà nhân tạo bằng gạch đá, mà dưới bầu trời lồng lộng của Người, giữa vườn cây của Người! Từ khu rừng, hơi thở của Người tỏa về phía chúng con, từ ngọn núi, ánh sáng của Người chiếu rọi đến chúng con, và từ cao xanh, mắt Người nhìn xuống chúng con. Cô gái này từ thời thơ ấu đã vô cùng thân thiết với lòng con, thân thiết hơn tất cả những cô gái khác trên đời. Con chỉ yêu cô ấy, con sẽ chỉ yêu cô ấy cho đến khi chết, và cả ở thế giới bên kia cũng thế! Mọi người không cho phép chúng con lấy nhau theo hình thức thông thường. vậy xin Chúa cho phép cô ấy làm vợ của con cùng với mọi phước lành của Người.

Chàng đưa đôi mắt đẫm lệ nhìn cô gái:

– Chúng ta hãy quỳ xuống, em ạ. Em yêu, từ giờ phút này anh tuyên bố trước Chúa Trời rằng em là vợ của anh.

Êvo mắt cũng đẫm lệ, thẹn thò nói:

– Còn em xin nhận anh làm chồng…

Nàng cũng chỉ nói được có thế rồi gục đầu vào vai Gergey.

Đôi vợ chồng trẻ ôm nhau và kính cẩn hôn nhau, dường như cả hai đều cảm thấy bàn tay ban phước lành của Chúa đặt lên đầu họ.

Mectsei lại ngồi xuống bên cái bánh mì và dụi mắt:

– Thật chưa bao giờ tớ được chứng kiến một lễ cưới như thế này. Nhưng tớ cảm thấy lễ cưới này còn thiêng liêng và bền chặt hơn nhiều so với lễ cưới mà đáng lẽ hoàng hậu đã tuyên bố ở Giolu trước chín ông giáo sĩ.

Nghe anh nói thế, tất cả đều mỉm cười. Họ ngồi xuống và bắt đầu ăn.

Tối hôm đó họ đến thành Hunhodi, Intsi chờ họ với bữa tối đã sẵn sàng ( Hôm nào cậu cũng chờ họ, khi với bữa trưa, khi với bữa tối ).

Mấy người mới đến thay quần áo. Người ta tìm trang phục phụ nữ cho Êvo. Sau đó họ ngồi vào bàn.

Dự bữa tối có cả cố đạo của thành, một ông già ốm yếu, ria mép để dài, ông đã già đi giữa cảnh tĩnh mịch của tòa thành này như những cây bồ đề.

– Sở dĩ tôi mời cố đạo đến để làm lễ thành hôn cho anh chị - Tơrơc Iontsi nói.

– Chúng mình làm xong rồi. – Gergey trả lời.

– Xong thế nào?

– Chúng mình đã chịu lễ trước mặt Chúa.

– Ở đâu? Lúc nào? – Cố đạo hỏi.

– Ở trong rừng.

– Trong rừng ư?

– Vâng. Ở trong rừng, như Ađam và Êvo[108] thuở xưa. Chẳng lẽ đó không phải là một lễ cưới hợp pháp ư?

Cố đạo kinh hoàng nhìn họ, Mectsei phật ý nói:

– Sao? Nếu như Chúa Trời muốn ban phước lành cho một người nào đó thì Người chẳng cần phải có giáo sĩ mới ban được.

Cố đạo lắc đầu:

– Chúa Trời có thể không cần đến giáo sĩ, nhưng người trần tục thì phải cần đến. Thứ nữa là Đức Chúa ở thiên giới không hề phân phát giấy giá thú cho ai cả.

Gergey nhún vai:

– Chúng con không cần đến giấy giá thú cũng biết được bổn phận vợ chồng.

– Điều đó cũng đúng thôi – Cố đạo nói. Nhưng say này cháu chắt các con sẽ không biết các con là vợ chồng hợp lệ.

Êvo đỏ mặt, Gergey gãi tai, liếc nhìn Êvo rồi quay sang hỏi cố đạo:

– Thế cha có sẵn lòng làm lễ cho chúng con không?

– Rất sẵn sàng.

– Không cần đến sự ưng thuận của cha mẹ cũng được chứ?

– Cũng được. Xét cho cùng, trong kinh thánh không hề có chỗ nào nói phải cần đến sự cho phép của cha mẹ mới làm lễ cưới được.

– Đã thế thì chúng ta hãy chịu lễ để lấy giấy giá thú vậy. Êvo em ạ - Gergey nói.

Họ đi sang nhà thờ và chỉ một lúc sau đã làm xong hôn lễ. Cố đạo viết tên hai người vào quyển sổ của nhà thờ và bào Iontsi cùng Mectsei ký tên vào làm chứng.

– Tôi sẽ gửi bản sao cho cha mẹ cô dâu – Cố đạo nói khi họ đã trở lại bàn ăn – Mong họ sẽ làm lành với cô cậu.

– Chúng con cũng mong như vậy – Êvo nói – Nhưng xin cha hãy thư thả một vài tháng để cha mẹ con nguôi bớt giận đi đã.

Nàng quay sang hỏi Gergay:

– Một vài tháng đó ta sẽ ở đâu, hở đức ông chồng yêu quý?

– Em sẽ ở thành Hunhodi này, còn anh sẽ ở một nơi nào đó.

Gergey trả lời và nhìn các bạn.

– Chúng ta có thể nói cho chị ấy biết – Iontsi nói – Bây giờ anh chị đã là một rồi, từ nay trở đi giữa anh chị không còn bí mật nữa. Cha cố của chúng tôi cũng nên biết thì tốt hơn, để nhỡ có gì xảy đến với chúng ta – ít nhất vài tháng sau còn có ông ta báo cho cha mẹ tôi biết.

– Vậy anh xin nói để em biết – Gergey bảo vợ - đáng lẽ bọn anh đã lên đường đi Côngxtăngtinốp, khi anh nghe tin em sắp cưới. Ba người bọn anh đã nguyện sẽ giải thoát cho tướng công Balin, người cha đáng kính của bọn anh.

– Nếu có thể được – Iontsi nói thêm.

Cô dâu chú ý lắng nghe chồng, sau đó nàng mỉm cười nói:

– Thế thì anh bị hố với em rồi. Bởi vì lẽ ra em cũng có thể vui lòng nghỉ ngơi vài tháng trong thành tuyệt đẹp này đấy, nhưng chẳng phải hôm nay em đã thề đi thề lại những hai lần rằng không bao giờ em rời xa anh đó sao?

– Chắc em không có ý định đi cùng bọn anh đấy chứ?

– Thế em không biết cưỡi ngựa như bất cứ một anh nào đấy ư?

– Nhưng đây đâu phải chỉ là chuyện cưỡi ngựa hở nàng tiên của anh, đây là một chuyến đi nguy hiểm.

– Múa kiếm em cũng biết. Em đã học một thấy Ý. Em cũng có thể dùng cung bắn chết thỏ. Em cũng có thể dùng súng bắn rơi cả chim én nữa cơ.

– Một cô vợ vàng ngọc! – Mectsei kêu lên và nâng cốc rượu – Mình ghen với cậu đấy , Gergey ạ.

– Được rồi, được rồi – Gergey vẫn còn lo ngại nói – nhưng một cô gái như thế này chỉ quen ngủ trong giường nệm thêu ren thôi đấy nhé!

– Dọc đường em sẽ không phải là phụ nữ nữa. Em đã tới đây trong trang phục nam giới, vậy tới đó em cũng sẽ mặc y phục nam giới mà đi. Nhưng anh đã hối hận về việc lấy em nhanh thế! Thưa cha đáng kính, xin cha làm lễ ly hôn ngay cho chúng con đi, bởi vì anh chàng này coi thường con quá: định bỏ rơi con ngay từ hôm đầu tiên!

Cố đạo hình như đang chú ý gặm miếng sườn gà thiến hơn là nghe lời cô gái.

– Vả lại em có biết tiếng Thổ nào đâu – Gergey đưa ra ý kiến phản đối cuối cùng.

– Dọc đường em sẽ học.

– Chị ấy nói đúng đấy – Iontsi lên tiếng – Tôi cũng sẽ bày cho chị , vả lại cái thứ tiếng ấy cũng chẳng khó gì lắm.

– Anh thử nói vài chữ xem nào - Cô dâu mới bảo Iontsi.

– Ví dụ tảo là táo, cả tui là của tui , papa là cha, con đàng là con đường, côi là cõi, đai gao là…[109]

– Đại đao! – Êvo vỗ tay kêu to – Thế mà em chẳng hề nghĩ là mình cũng biết tiếng Thổ nữa!

Tên gia nhân hầu bàn nói nhỏ với Mectsei rằng có một người cứ nhất định xin vào cho bằng được.

– Người thế nào?

– Anh ta bảo tên là Machiát.

– Machiát? Cái gì Machiát?

– Anh ta không xưng họ.

– Thượng lưu hay nông dân?

– Dáng như người hầu.

Mectsei bật cười :

– Đúng là thằng Mochi rồi, quỷ tha ma bắt nó đi! Người cho hắn vào đây xem hắn nói gì.

Gã hầu Mochi đỏ mặt tía tai bước vào và liếc trộm Mectsei:

– Con đã đến đây, thưa ngài trung úy, xin hầu ngài.

– Ta thấy rồi đấy. Nhưng tối qua mày ở đâu?

– Tối hôm qua con tỉnh rượu ngay lúc ấy. Nhưng ngài vội đi quá thành thử con không đuổi kịp được.

– Tại mày say như chết ấy.

– Không đễn nỗi thế đâu ạ, thưa ngài trung úy.

– Thế mày làm sao mà mò được tới đây? Tao đem cả ngựa của mày đi cơ mà.

Mochi rướn lông mày, khe khẽ nhún vai:

– Ngựa thì ở đấy vẫn còn vô khối.

– Mày ăn trộm hả, đồ đáng treo cổ?

– Nào con có ăn trộm đâu. Khi trung úy đi rồi, con bèn bảo chúng nó vực con lên ngựa, thế là bọn bạn xốc con lên một con ngựa, chứ con có tự trèo lên được đâu. Thành thử con biết làm thế nào được nếu chúng nó không xốc con lên đúng ngựa của con?

Cả cử tọa nghe nói đến thế đều cười vui vẻ, nhờ đó Mochi được xá tội hoàn toàn, và chính việc gã trốn theo chủ trong lúc đang say như vậy làm Gergey rất thú vị, chàng cười hỏi gã:

– Anh người ở đâu hả Mochi?

– Ở Kerextesơ ạ.

– Kerextesơ là cái xó khỉ ho cò gáy nào?

Kỳ cục biết bao nếu giờ đây gã hầu ngựa lại trả lời như sau: Ôi, công tử Gergey xấu số, một ngày kia cậu sẽ biết cái xứ Kerextesơ ấy là ở đâu. Rồi đây khi cậu đã dày râu, khi cậu trở nên một ông lớn, cậu sẽ bị bọn Thổ độc ác dụ vào bẫy tại chỗ đó, ở đó chúng sẽ xiềng chân, xích tay cậu lại trong sắt thép và chỉ cái chết mới giải thoát cho cậu khỏi xiềng xích ấy mà thôi.

Ba hôm sau họ lên đường. Mochi làm người đánh xe, còn bốn người kia thay nhau đóng vai nô lệ và deli. Cái xe đồng thời là giường ngủ của Êvo.

Cái gì ở trong rừng thế kia nhỉ ? Một cái trại hay cả xóm làng? Sào huyệt bọn cướp hay chỗ ở của những người hủi?

Đang có đám ma hay đám cưới ở trong ấy thế?

Thực ra đó không phải lán trại hay xóm làng gì cả, cũng chẳng phải sào huyệt bọn cướp hay nơi ở của những người bị bệnh hủi, mà là một phường lớn người xigan gồm nhiều lều vải rách rưới. bẩn thỉu dựng lên dưới bóng những hòn lèn, giữa đám cây. Từ một vài lều vải, khói ngoằn nghèo bốc lên trời. Trên bãi cỏ rộng, một tốp con gái đang nhảy múa theo tiếng đàn tiếng trông.

Một mụ xigan già đang dạy bọn con gái. Mụ quát đứa này, nhắc đứa nọ bằng một thứ ngôn ngữ lạ tai. Mụ giật lấy cái trống bỏi từ tay một đứa con gái, rồi với những động tác duyên dáng của một cô gái mười lăm, mụ giới thiệu cách uốn éo chân tay làm sao cho thật nhẹ nhàng, mềm dẻo trong nghệ thuật nhảy múa.

Nghệ thuật đó hầu như đã cùng bẩm sinh với những cô gái xigan, tuy vậy vẫn có một đôi cô hoặc tay chân hơi thô, hoặc đã thừa hưởng cái máu lười của bố mẹ nên cần được dạy bảo.

Các cô gái đều mặc quần áo lục mỏng. Không có lụa là thì không có khiêu vũ. Cái phấp phới của lụa là chắp thêm cánh cho những động tác tay chân. Sự nhẹ nhàng là cái cốt yếu trong vũ đạo.

Một phần đoàn xigan ngồi xung quanh các cô gái nhảy. Những đứa con gái bé tí chưa mặc quần áo cũng bắt chước nhảy, kể cả những đứa lên hai lên ba tuổi. Chúng múa may trên bãi cỏ chẳng khác gì những tiên đồng, ngọc nữ. Chúng dùng gáo dừa thay cho trống bỏi và khoác mạng nhện lên người thay tấm khăn voan.

Bỗng nhiên, như một đàn chim sẻ bay vù lên từ một bụi cây, tất cả bọn trẻ con reo ồ lên và chạy về phía cửa rừng.

Năm kỵ sĩ của chúng ta tay dắt ngựa, mệt mỏi đi tới. Đàn trẻ nhao nhao bám xung quanh. Chúng chia những bàn tay nhỏ xíu ra vòi xu.

– Bác trùm ở đâu? – Gergey hỏi bằng tiểng Thổ - Đứa nào cũng được xu hết, nhưng ta chỉ đưa cho bác trùm thôi.

Êvo đã thò tay vào túi định ném cho chúng mấy xu đồng, nhưng Gergey ra hiệu bảo nàng đừng làm thế.

– Thôi, đi! – Chàng quát bọn trẻ và giả vờ giơ gươm lên.

Đám trẻ sợ hãi chạy toán loạn.

Ngay cả đám người Xigan lớn tuổi cũng phát hoảng. Kẻ chạy vào lều, người nhảy nấp vào trong vụi. Chỉ đám phụ nữ ở lại, họ nhìn những người lạ mặt với vẻ chờ đợi.

– Các ngươi đừng sợ - Gergey nói với họ bằng tiếng Thổ - Chúng ta không động đến các người đâu. Ta chỉ dọa bọn trẻ để chúng tản đi, khỏi làm rầm rĩ lên đấy thôi. Bác trùm đâu?

Một lão xigan bước ra khỏi lều. Lão mặc áo choàng kiểu Thổ, đầu đội mũ cao kiểu Ba Tư. Trên cái áo chén của lão có nhứng cái cúc bạc to tướng. Cổ đeo một sợi dây chuyền vàng, tay lão cầm cây gậy lớn biểu trưng quyền lực của ông trùm.

– Lão nói tiếng gì? – Gergey hỏi bằng tiếng Thổ.

– Chủ yếu là tiếng Thổ - Lão trùm trả lời – Nhưng lão cũng có thể hầu chuyện các công tử bằng tiếng Ôla, tiếng Ba Tư, tiếng Hy Lạp , tiếng Bôxna[110] , tiếng Rátxơ, tiếng Hôrơvát, tiếng Hung, tiếng Tiệp, tiếng Đức, tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha. Tiếng Mútxka[111] (lão cũng nói được chút ít.

– Vậy ta hãy cứ dùng tiếng Thổ. Cái gì đã khiến dân phường của lão hoảng sợ đến thế?

– Có một toán cướp Hy Lạp đang hoành hành ở quanh vùng này. Người ta đồn chúng có đến năm chục tên. Tuần qua chúng vừa giết một thương nhân ở trong rừng.

– Chúng ta đây không phải quân trộm cướp đâu mà chỉ là những du khách lạc đường. Chúng ta từ Anbani tới đây. Chúng ta cũng đã nghe câu chuyện về toán cướp ấy nên mới đi tránh đường cái quan. Chúng ta chỉ muốn lão cho chúng ta một người dẫn đường đến Côngtăngtinốp và ở lại đó với chúng ta ít ngày.

– Tưởng gì chứ người dẫn đường thì các công tử muốn đến hàng chục cũng có. Vả lại cũng chẳng xa xôi gì.

– Chúng ta chỉ cần một người thôi. Một người thuộc đường đi lối lại trong kinh thành, lại vừa biết sửa chữa binh khí và chữa bệnh cho ngựa.

Lão trùm nghĩ ngợi một lúc rồi quay về phía một cái lều đang tỏa khói và gọi to:

– Sakodi!

Năm kỵ sĩ gần như rùng mình khi nghe gọi đến một cái tên Hung.

Từ trong cái lều kia, một gã xigan mặt rỗ trạc chừng bốn muơi lăm tuổi chui ra. Gã mặc quần kiểu Ôla và áo màu xanh. Chiếc quần Ôla đã bị vá một miếng dạ đỏ ở chỗ đầu gối. Gã cắp dưới nách một cái áo chẽn kiểu Hung. Vừa đi đến chỗ mấy người, gã vừa măck áo chẽn bó vào người, khi đến chỗ lão trùm thì gã cũng vừa cài xong cúc áo, phủi bụi trên quần và đủ cả thì giờ để vuốt lại mái tóc. Da mặt gã rỗ chằng rỗ chịt.

– Chú khá dẫn các hiệp sĩ vào kinh thành và hầu hạ các ngài trong thời gian ở đó nhé – Lão trùm bảo gã.

Gerget đưa cho lão trùm một đồng tiền bạc.

– Lão hãy chia cho bọn trẻ con! Xin cảm ơn lòng tốt của lão.

– Con phải đem những gì theo ạ? – Sakodi khúm núm hỏi bằng tiếng Thổ.

– Chỉ cần một vài dụng cụ để chữa súng và móng ngựa, với lại nếu có thì mang thêm ít thứ thuốc dấu để dịt vết thương cho cả người và ngựa.

– Con đi lấy ngay đây ạ - Gã nói và chạy về lều.

– Các hiệp sĩ trẻ tuổi không mệt sao? Hãy vào trong này nghỉ ngơi chút đã. Hôm nay các công tử đã ăn uống gì chưa?

Lão trùm hỏi rồi đi lên trước, dẫn các vị khách lạ vào lều của gã dưới một cây sồi cành lá sum suê, cái lều này màu đỏ, nổi bật hẳn lên giữa những cái khác.

Vợ lão trùm trải ba tấm thảm nhỏ màu sặc sỡ lên cỏ. Cô con gái lão đang mặc bộ cánh mỏng để tập nhảy lúc nãy cúng xúm vào giúp mẹ.

– Nhà chúng tôi có sữa đông, trứng gà, gạo, bơ và bánh mì. Và nếu các công tử hào hoa chịu khó chờ thì tôi còn có thể rán cả thịt gà nữa – Vợ lão trùm ướm ý khách.

– Chúng ta sẽ chờ - Gergey trả lời – Quả thực bọn ta đang đói. Việc cũng chẳng đến nỗi vội.

Dân phường tụ họp quanh họ. Mụ xigan nào cũng muốn trổ tài bói toán. Một vài mụ đã ngồi quỳ gối xuống bên họ và lắc lắc những hạt đậu ngũ sắc trong rổ.

Gergey phải nói với lão trùm:

– Nhờ lão tống cổ bọn họ đi cho. Chúng ta không có một tí hứng thú nào về chuyện bói toán cả.

Lão trùm giơ cây gậy lên khua đám thần dân của lão. Dân phường kính nể cái gậy hơn hay lão trùm hơn, điều đó trong lịch sử chưa hề được làm sáng tỏ, nhưng có điều chắc chắn là đám người tản mát đi rất chóng. Năm người lữ hành có thể yên thân ngồi xuống bên những tấm thảm nhỏ bày la liệt các thức ăn mà vợ lão trùm mang ra.

– Các bác sống vui vẻ gớm – Gergey vừa bưng bình nước lên tu vừa bắt chuyện lão trùm – Hôm nay là ngày lễ hay ngày nào các cô gái cũng nhảy múa như thế cả?

– Ngày mai là thứ sáu – Lão trùm trả lời – Tất cả bọn con gái đều sẽ có mặt ở Cam Thủy.

Gergey cố biến câu chuyện thành những điều bổ ích cho mình, chàng bèn tiếp:

– Chúng ta chưa bao giờ đến Côngxtăngtinốp. Lần này chúng ta có thể đến đó nhập ngũ. Vậy Cam Thủy là cái gì?

– Đó là chỗ giải trí của người Thổ ở cuối vịnh Sừng Vàng. Ngày thứ sáu, tất cả mọi gia đình Thổ đều đi thuyền đến đó. Những lúc như thế, người Xigan có thể kiếm chác đôi ba đồng. Bọn con gái thì nhảy múa, còn các mụ già thì bói toán.

– Các bác không sợ cho các cô gái của mình ư?

– Sợ gì? Nếu chúng bị bắt thì chỉ càng may mắn hơn. Nhưng những ngươi Thổ họ cần phụ nữ da trắng cơ, đặc biệt là phụ nữ Hung. Bọn con gái của chúng tôi đôi khi cũng được vào các harem [112] đấy. Bây giờ chúng nó cũng học nhảy cả đoàn như thế là cốt để xin vào quán trọ.

Êvo hỏi Gergey:

– Tiếng Thổ nước là gì hả anh?

– Là “xu” em ạ.

Êvo đi vào trong lều nói với cô con gái lão trùm:

– Cô ơi, xu, xu!

Cô gái xigan vén tấm vải phía sau lều. Có một cái hang rộng và mát lạnh ngay đấy. Nước từ hòn lèn rỉ ra nhỏ xuống từng giọt. Những giọt nước nhỏ xuống đã khoét đá thành một cái vũng.

– Nếu cậu thích thì tắm đi một cái – Cô gái xigan vừa nói vừa lấy tay ra hiệu. Cô đưa cho Êvo một cục đất sét vuông vuông để làm xà phòng. Êvo nhìn cô. Cô gái xigan nheo mắt nhìn lại. cái nhìn như nói:

– Cậu đẹp trai quá!

Êvo mỉm cười vuốt má cô gái. Gò má cô ta mịn màng và nóng rực. Cô ta chụp lấy tay Êvo hôn rồi bỏ chạy ra ngoài.

Khi đã đi xuyên trong rừng được một quãng khá xa, Gergey mới lên tiếng hỏi lão xigan:

– Anh bạn Sakodi này, đã bao giờ anh có đến mười đống vàng chưa?

Gã xigan nghe hỏi bằng tiếng Hung thì rất ngạc nhiên, ngẩn người ra nhìn một lúc rồi mới trả lời được:

– Bẩm, cũng có khi đã được nhiều hơn cơ đấy, nhưng chỉ trong mộng thôi.

– Thế còn trong thực tế?

– Trong thực tế có lần con đã có đến hai đồng. Một đồng con đã giữ mãi đến hai năm trời, định để cho một cậu bé. Sau đó con đem mua ngựa. Con ngựa đã chết. Giờ đây không còn ngựa cũng chẳng còn tiền.

– Nếu anh trung thành hầu hạ chúng ta, chỉ trong ít ngày anh cũng có thể kiếm được mười đồng tiền vàng đấy.

Gã xigan sướng bừng cả người, Gergey hỏi tiếp:

– Tại sao anh lại sang Thổ?

– Tại người ta cứ bắt con vào lính. Chả là vì con khỏe quá.

– Anh có bao giờ khỏe đến thế đâu mà.

– À, không phải con nói về sức vóc của mình đâu, nhưng con khỏe sức thổi sáo lắm. Cha con đã từng làm nghề thổi sáo mà lại, với lại nghề thợ nguội nữa, với lại quân Thổ cứ bắt được luôn ấy. Chúng nó đem về đây và bắt vào làm trong xưởng. Nhưng con đã trốn đi.

– Anh có vợ không?

– Bẩm khi có khi không ạ. Hôm nay đang lúc không có.

– Vậy anh có thể cùng về nước với chúng ta, nếu anh muốn.

– Con về nước mà làm gì cơ chứ? Dù có về cũng chẳng bao giờ con có thể tìm được ông chủ tốt bụng của con nữa. Rồi cũng lại đến rơi vào tay quân Thổ nữa mà thôi.

– Thế ra anh đã từng phục dịch ở cửa nhà ai à?

– Vâng. Con đã hầu hạ ở chỗ một vị đại nhân, một người Hung giàu có nhất. Ngày nào con cũng được ăn thịt rán. Với lại lúc nào ông chủ cũng nói năng nhẹ nhàng với con. Ông ấy bảo chứ “ Nhà anh chữa khẩu súng này lại cái!”

– Ông ấy là ai thế?

– Còn ai khác ngoài đức ông Balin ra nữa.

– Balin nào? – Tơrơc Iontsi hỏi.

– Balin nào ấy à? Tơrơc Balin, vị đại nhân của con.

Gergey vội vang hỏi trước Iontsi:

– Anh có biết tin tức gì về ông ta không?

Rồi chàng ra hiệu cho Iontsi phải thận trọng.

Gã xigan nhún vai:

– Con có thư từ với ai đâu mà biết.

– Dù sao anh vẫn biết một tí gì về ông ta chứ?

– Con chỉ biết là ông ta đã bị bắt làm tù binh. Chẳng hiểu ông ta còn sống hay đã chết. Nhưng chắc là chết rồi, bởi nếu ông ta còn sống thì con đã nghe tin.

– Anh đã làm việc ở cơ ngơi nào của ông ta?

– Ở thành Xiget.

Hai chàng trẻ tuổi nhìn nhau. Chả người nào nhớ đến gã xigan cả. Thực ra họ cũng chẳng ở nhiều tại thành Xiget, mà cứ đổi chỗ luôn luôn giữa các dinh cơ của tướng công Balin, và dù họ có biết rất nhiều gia nhân đi nữa thì vẫn không thể nào biết hết được đám đầy tớ đông đúc ấy.

Gergey chăm chú nhìn mặt gã xigan rồi mỉm cười nói:

– Ta nhớ ra anh rồi. Bây giờ ta nhớ ra rồi. Có một lần anh đã bị Yumusác bắt và Đôbô đã giải thoát cho anh.

Gã xigan trố cả mắt. Sau đó gã lắc đầu:

– Không phải Đôbô mà là một cậu bé lên bảy. Tên là cái gì Gergey ấy.

Gã thở dài và tiếp:

– Cầu đấng Đevơla[113] phù hộ cho cậu bé ấy ở khắp nơi nơi. Cậu ta đã làm cho con có được cả ngựa, cả xe. Con đã cất mãi đồng vàng để dành cho cậu ấy. Về sau con cứ nghĩ chắc cậu ấy là một thiên thần.

– Thế nhỡ ta là vị thiên thần ấy thì sao?

Gã xigan liếc mắt nhìn Gergey, tỏ vẻ không tin:

– Con chưa bao giờ thấy thiên thần để ria mép cả.

– Thế mà chính là ta đấy – Gergey mỉm cười nói – Ta còn nhớ hôm đó anh đã lấy vợ. Tên vợ anh là Beske. Chuyện xảy ra ở trong rừng. Anh còn được lĩnh cả binh khí nữa kia mà.

Gã xigan lác cả mắt:

– Trời ơi, cầu đấng Đevơla ở nơi Cực lạc phù hộ cho đại nhân trẻ tuổi. Xin ngài hãy phù hộ cho cậu con đàn cháu đống như lúa như kê! Ôi, cái ngày hôm nay mới may mắn làm sao!

Và gã quỳ xuống ôm lấy chân Gergey mà hôn.

– Trời đã cho ta được gặp nhau – Gergey nói – Giờ đây ta đã tin rằng chúng ta đi chuyến này sẽ không uổng phí công vô ích.

Chàng ném cương con ngựa cho Mochi rồi nằm lăn ra cỏ. Cả bọn đều noi gươn chàng.

Gergey kể cho gã xigan nghe lý do họ đến xứ này, rồi hỏi gã có kế gì để lọt vào chỗ tướng công Balin không?

Gã xigan nghe Gergey nói, mắt gã lúc sáng lên, lúc thì thất vọng. Gã hôn tay Iontsi. Sau đó gã vừa suy nghĩ vừa gật gù.:

– Vào Côngxtăngtinốp thì có thể vào được, có lẽ còn có thể lọt vào Thành Bảy Tháp nữa. Nhưng chúng nó canh giữ đức ông đâu phải bằng gươm gỗ.

Rồi gã đưa hai tay ôm lấy đầu, vừa đung đưa vùa xuýt xoa:

– Té ra đức ông Balin tội nghiệp ở đây! Ôi, giá con biết thì con đã gọi qua cửa sổ để chào ngài, chúc ngài sức khỏe.

Bọn Gergey chờ cho những tưởng tượng của gã Xigan bay bổng hết đi, rồi mới gạn hỏi, bắt gã phải suy nghĩ một cách nghiêm chỉnh.

– Vào kinh thành thì hẳn vào được – Gã nói – đặc biệt là hôm nay. Vì hôm nay là ngày lễ buồn Ba Tư, ở đây người ta dự lễ này cũng đông như bên ta ngày lễ Đức Thánh Mẹ. Nhưng còn vào Bảy Tháp thì đến chim cũng chẳng dám bay vào đâu.

– Dù thế nào ta cũng cứ vào thành phố cho được cái đã. Đến đó rồi ta sẽ nghĩ tiếp – Iontsi hăng hái nói.

Sừng Vàng là một dải nước rộng cũng bằng sông Đuno. Đó là một vịnh biển giống như cái tù và và kéo dài từ giữa Côngxtăngtinốp đến tận những khu rừng xa.

Đoàn lữ khách của chúng ta thuê một cái thuyền đánh cá đi suốt dọc vịnh. Gergey ngồi đầu mui thuyền vì chàng ăn mặc giống kiểu Thổ nhất, những người khác ở trong khoang.

Trong ánh nắng chiều hôm, những ngọn tháp thẳng đứng vươn lên trời cao như những cái cột bằng vàng và những đỉnh tròn mạ vàng của các nhà thờ ánh lên rực rỡ. Tất cả những cái đó soi mình xuống vịnh biển, khiến đám lữ khách của chúng ta phải kêu lên vì thán phục.

– Thật là một thế giới huyền ảo như mơ! – Êvo ngồi ngay dưới chân Gergey, thốt lên.

– Đẹp hơn cả giấc mơ nữa kia – Gergey đáp – nhưng em ạ, nó cũng giống như một lâu đài trong truyện cổ tích: bên ngoài lộng lẫy nhưng bên trong toàn yêu tinh và quỷ sứ.

– Một thành phố thần tiên. – Mectsei cũng nói.

Chỉ có Iontsi buồn rầu ngồi im trong thuyền. Cậu gần như thích thú khi nhận ra giữa muôn vàn hào nhoáng của những lâu đài, dinh thự, mắt cậu vẫn có thể nhìn thấy một vẻ gì tăm tối.

– Rừng gì ở đằng kia thế nhỉ? – Cậu chỉ tay về bên trái hỏi gã xigan – Ta thấy hình như toàn là cây dương. Nhưng ở xứ này những cây dương mới sẫm làm sao chứ! Mà chúng mọc cao thật.

– Không phải cây dương đâu cậu ạ - gã xigan trả lời – cây bá hương đấy. Chỗ ấy không phải là rừng mà là nghĩa địa. Bọn Thổ ở ngoại ô Pêra đều nằm trong ấy cả.

Iontsi nhắm mắt lại. Biết đâu cha cậu đã chẳng nằm dưới một gốc cây bá hương nào đó rồi.

Gergey nhìn cậu và cố lái những ý nghĩ của Iontsi sang chuyện khác, chàng nói:

– Thành phố này cũng giống như Buđo bên bờ sông Đuno. Chỉ khác cái là ở đây có những hai Buđo, hoặc nói ba cái thì có lẽ đúng hơn.

– Mình không ngờ thành phố này lại ở trên đồi núi thế này đâu – Mectsei nói – Mình cứ tưởng nó cũng ở bình địa như Xegedơ [114]hay Đebrexen.

– Chúng nó thật dễ dàng xây được thành phố tráng lệ này – Êvo nói – Một thành phố cướp giật. Chúng nó đã cướp bóc khắp nơi để xây dựng nên. Không hiểu những đồ đạc của hoàng hậu ta đang ở nhà nào?

– Có lẽ chính em định nói là của vua Machiat đấy chứ - Gergey cải chính, vì chàng không thích hoàng hậu Izabela. Mà chàng cũng nói đúng. Vì những đồ đạc trong thành Buđo đâu phải từ Ba Lan chuyển đến.

Khi họ đến chỗ cầu thì mặt trời đã lặn. Rất đông người chen chúc nhau lên cầu.

– Ngày lễ hôm nay đông lắm đây – Người chủ thuyền nói.

– Chúng ta đến đây cũng để dự lễ - Gergey nói.

Nghe vậy Iontsi rùng mình. Cậu tái mặt, sững sờ nhìn dòng người đông nghịt chen lấn nhau qua cầu, đổ vào Côngxtăngtinốp.

Mấy người lữ khách của chúng ta cũng được dòng người chen chúc đó cuốn đi theo.

Những tên lính đứng gác trên cầu không nhìn ai cả. Dòng người cuốn họ vào các đường phố Côngxtăngtinốp. Họ không biết mình đi đâu nữa. Dòng người đi qua chừng ba dãy phố thì dừng lại. Ở đây một toán lính dẹp đám đông sang hai bên để dọn đường cho những người hành hương Ba Tư.

Gergey quàng tay ôm Êvo. Mấy người kia nép sát vào tường một ngôi nhà gần đấy. Họ chỉ có thể dùng mắt để theo dõi lẫn nhau.

Phía cuối dãy phố bỗng sáng bừng lên và một cây đinh liệu khổng lồ hiện ra, bọn người của chúng ta chưa bao giờ trông thấy một cây đuốc lớn đến thế. Đó không phải là loại đuốc nhựa trầm như người ta vẫn thường dùng để đưa đám ở Hung mà là một cái lẵng lớn như thùng rượu, có đai sắt giằng xung quanh. Một người Ba Tư khỏe mạnh cầm cán, trong lẵng sắp những thanh gỗ to bằng bắp tay đang cháy bùng bùng. Một mình cây đuốc ấy soi sáng cả đường phố.

Chừng mươi người mặc quần áo tang đi chầm chậm sau cây đuốc. Người ta nhận ra họ là dân Ba Tư qua bộ râu cắt ngắn, loăn xoăn và cái cằm nhỏ của họ. Sau họ là một con ngựa trắng lưng phủ khăn trắng. Yên thẳng ra ngoài tấm khăn, trong yên có hai thanh gươm để chéo nhau và hai con bồ câu trắng bị buộc chân vào yên. Con ngựa cũng như đôi chim bồ câu, hai thanh gươm và tấm khăn, tất cả đều bị vẩy máu.

Sau con ngựa lại đến một toán người mặc quần áo tang. Họ hát một bài kinh rất thảm thiết, mỗi câu đều nhắc lại hai chữ Hútxen, Hátxan và một tiếng kêu “Hu” [115] có tiếng bồm bộp hòa theo.

Khi toán người mặc áo tang đó đi qua hết, người ta mới biết tiếng bồm bộp kia từ đâu phát ra.

Một toán khác đi hàng đôi, cũng người Ba Tư, tiếp theo. Họ mặc áo đen dài đến tận gót chân, ngực để hở, đầu chít khăn đen, một góc khăn rủ ra sau gáy. Mỗi khi nghe tiếng Hútxen – Hátxan, họ vung tay phải ra và đến tiếng “ Hu” thì họ nắm tay lại đấm lên ngực vùng quả tim. Vì thế mà có tiếng bồm bộp. Vết bầm tím ở ngực họ chứng minh rằng họ không đấm ngực giả vờ kiểu Gia tô giáo. Toán người Ba tư đấm ngực có đến khoảng ba trăm. Họ đứng quay mặt vào nhau và sau mỗi lần đấm ngực họ lại bước ngang lên vài ba bước.

Xen giữa đoàn hành lễ có rất nhiều cờ đuôi nheo đủ các màu sắc, nhiều nhất là cờ màu xanh lá cây, nhưng cũng có cả cờ đen, cờ vàng và cờ đỏ nữa.

Trên các cán cờ và trên mũ của một số trẻ con Ba Tư có đính những bàn tay bằng bạc. Đó là tượng trưng bàn tay của một người tuẫn đạo Thổ Nhĩ Kỳ tên là Ápba. Ápba bị chặt tay vì đã đưa nước uống cho Hútxen khi ông ta bị bắt sau trận Kêbela.

Những ngọn đuốc khác lại soi sáng một toán người mới, mặc quần áo đen, vây quanh một con lạc đà phủ khăn xanh. Con lạc đà mang một cái lều nhỏ kết bằng cành cây, trong lều có một đứa bé. Người ta chỉ có thể nhìn thấy mặt nó, và thỉnh thoảng bàn tay của nó, khi qua kẽ hở của cái lều, nó ném từng nắm bột hương như mạt cưa lên đám người mặc quần áo đen.

Từ phía sau toán người đó, từng hồi lại vọng đến tiếng loảng xoảng, lách cách.

Chẳng mấy chốc một toán người khác lại kéo đến. Toán này cũng đứng thành hai hàng quay mặt vào nhau mà đi và cũng mặc quần áo tang, nhưng áo họ lại xé hở lưng. Tay họ cầm roi tết bằng những móc xích to bằng ngón tay. Cái roi nặng đễn nỗi họ phải cầm bằng cả hai tay. Cứ hết một câu hát họ lại quật roi vào lưng, khi thì qua vai phải khi qua vai trái.

Khi nhìn thấy những cái lưng sưng tấy, máu me đầm đìa, Êvo níu chặt lấy tay Gergey và nói:

– Em ngất đi mất anh ạ.

– Thế mà còn có cảnh rùng rợn hơn thế nữa kia em ạ. Có lần một tên tù binh Thổ đã kể cho anh nghe về cái lễ chịu tang này, nhưng lúc đó anh không tin rằng người ta lại tự đánh tóe máu cả lưng của họ.

– Người ta không giết thằng bé ấy chứ anh?

– Không em ạ. Hai con chim bồ câu và đứa bé ấy chỉ là vật tượng trưng thôi. Đến nửa đêm người ta sẽ cắt dây buộc hai con bồ câu, chúng là linh hồn của Hátxan và Hútxen. Người ta sẽ reo hò ầm ĩ để tiễn chúng bay về trời.

– Thế còn thằng bé?

– Đó là tượng trưng cho dân Ba Tư côi cút.

– Còn có cảnh gì sắp đến nữa hở anh?

– Những người cầm gươm tự chém vào đầu họ.

Và quả thật, một toán người khác đầy máu me đã đi đến, một cảnh tượng mà chỉ những giấc mơ kinh khủng nhất về địa ngục mới có thể cho ta thấy mà thôi.

Toán người này mặc quần áo trắng, đầu cạo trọc. Tay phải cầm gươm, tay trái người này nắm lấy thắt lưng người kia để khỏi ngã vì mất máu hoặc để giữ cho người bên cạnh khỏi ngã. Bài hát cầu nguyện đã trở thành tiếng rú trên môi họ. Cuối mỗi câu hát những thanh gươm vung lên loang loáng dưới ánh đuốc và chạm lưỡi vào những cái đầu cạo trọc.

Cả toán người này tắm trong máu. Máu chảy dọc sống mũi và sau tai, nhuộm đỏ cái áo trắng trên mình họ. Những cây đuốc gặp gió cháy phù phù, thỉnh thoảng những đốm tàn rơi như mưa lên những cái đầu máu me lênh láng. Mùi máu làm cho không khí trở nên nồng nặc.

Êvo nhắm mắt lại, nàng bảo Gergey:

– Em rợn cả người.

– Anh đã bảo em ở nhà đấy nhé! Một chuyến đi như thế này không hợp với phụ nữ mà. Em cứ nhắm mắt lại đi.

Êvo lắc lắc đầu rồi mở mắt ra.

– Đã thế thì em cứ nhìn.

Tuy tái mét cả mặt, nàng vẫn rắn rỏi xem tiếp buổi hành lễ đẫm máu.

Gergey bình tĩnh hơn. Từ bé chàng đã quen nhìn máu. Cảnh tượng đó không làm chàng phải đau xót quá đáng. Nhưng chàng lấy làm ngạc nhiên là những con người này đã tự nguyện đổ máu. Và người Hung đã phải chiến đấu không ngừng hơn một trăm năm nay để chống lại những người như thế.

Qua đám đông đẫm máu, chàng đưa mắt nhìn sang bên kia đường. Thật khác thường khi ta cảm thấy có người đang chăm chăm nhìn mình!

Dưới ánh nến, chàng trông thấy từ trong đám đông náo nhiệt có hai kẻ đang chằm chằm nhìn vào mình. Một tên có vẻ mặt Ácmêni, đó là tên aga đen như quạ mà những tên lính hầu của hắn đã bị chàng cho nổ tan xác.

Tên kia là Yumusac.

* * *

Một buổi sáng mùa hè năm trước, Moilat chao Tơrơc Balin với cái tin là hồi đêm có những tù binh mới đến.

– Người Hung à? – Tơrơc Balin trố mắt hỏi.

– Tôi chưa biết. Sáng nay lúc chúng nó mở cổng tôi mới chỉ nghe tiếng xích kéo lê trên sân. Tôi thuộc tiếng kéo xích của tất cả các tù nhân. Ngay cả lúc nằm trong giường tôi cũng biết những ai đang đi qua trước cửa phòng tôi.

– Tôi cũng thế.

– Sáng nay tôi nghe rủng roảng tiếng xích mới. Nhưng không phải một người đến. Hai, ba, có lẽ bốn cũng nên. Họ lê xích qua suốt sân. Có lẽ chúng nó dẫn họ vào Tasơ-tsukuru hay sao ấy.

Tasơ-tsukuru là một cái xà lim như cái hang trong Bảy Tháp. Đó là một cái nhà mồ dưới chân tháp Máu. Ai rơi vào đó sẽ lập tức biết ngay những bí mật thượng đẳng của trời sao.

Họ vẫn thủng thẳng xuống vườn, nơi vẫn quen ngồi chuyện vãn. Nhưng hôm đó họ không quan sát sự lớn lên của các bụi cây, cũng không ngắm nhìn những đám mây trôi về Hung. Họ bồn chồn chờ gặp những tù nhân mới.

Chân họ đã không đeo xiềng nữa. Lượng vàng vô khối mà Tơrơc phu nhân gửi đến Xuntan và các pasa tuy không mở được cửa ngục nhưng ít nhất đã cởi được xiềng.

Vả lại hai người này cũng đã già rồi mà cái thành do những hai trăm rưởi lính có cả vợ con, canh giữ. Chưa hề một ai trốn khỏi được nơi đó.

Toán lính canh bên trong thành đã đổi gác. Một tên bêi bụng phệ đến chỗ sân ra lệnh cho toán lính sắp rời chỗ gác:

– Ba đứa đi vào nhà xay. – Hắn vừa nói vừa lau mồ hôi trán, vì cái nóng vẫn luôn luôn đày đọa con người phì nộn trong đó.

– Ba đứa vào nhà xay để đẽo đá. – Hắn lại nói rồi gọi tên ba đứa phải đi. Sau đó hắn quay sang bảo hai đứa thấp bé còn lại – Còn chúng mày một giờ nữa phải quay trở lại. Chúng mày sẽ quét dọn kho binh khí.

Tơrơc Balin đã nóng lòng cho tên bêi xong việc. Ông đến trước mặt hắn:

– Chào ông, bêi Veli. Ông ngủ ngon chứ?

– Chẳng ngon gì cả. Sáng nay chúng nó khua ta dậy sớm quá. Có ba tù nhân mới từ Hung đến.

– Người ta không giải nhiếp chính đến đấy chứ?

– Không phải nhiếp chính. Đây là một ông gì cũng cường bạo lắm. Nhưng có lẽ không phải người thượng lưu mà là đồ hành khất cũng nên. Hắn chẳng có một cái áo cho ra hồn nữa. Người ta viết cho tôi là hắn đã rình quan tổng trấn Buđo và cướp hết đồ đạc của ông ta.

– Cướp quan tổng trấn Buđo?

– Ừ, người ta giải cả hai thằng con của hắn theo nữa.

– Tên ông ta là gì?

– Ta có ghi danh sách nhưng ta không nhớ. Các ngươi toàn có những cái tên lạ lùng đến nỗi quỷ sứ cũng chẳng tài gì mà nhớ trong óc được.

Rồi chẳng chào gì cả, tên bêi quay lưng, có lẽ lại trở về cái giường của hắn.

Balin bối rối ngồi xuống cạnh Moilát.

– Đánh cả tổng trấn Buđo? - Ông tư lự nói – Ai thế nhỉ?

– Hành khất? – Moilat tiếp tục suy luận – Nếu là hành khất chúng nó đã chẳng giải vào đây.

– Bất kể là ai, việc đầu tiên của tôi là đưa quần áo biếu ông ta.

Họ suy đoán suốt cả buổi sáng. Họ kể ra đến hàng ngàn tên Hung và Erođêi, nhưng chẳng thỏa thuận được với nhau ở tên nào cả.

Đến trưa, người tù nhân mới xuất hiện bên cái bàn chung mà người ta thường dọn ăn ở bên phía có bóng râm của sân trong.

Cả hai người cùng nhìn. Họ không quen. Họ thấy đó là một người hơi thấp bé, tóc đã hoa râm, da rám nắng đã hói hết nửa đầu. Ông ta mặc quần áo Hung bằng vải bông và rách. Cạnh ông ta là hai thanh niên Hung ăn mặc khá hơn, khoảng hai mươi – hai mươi lăm tuổi. Những đường nét của họ tỏ ra họ là anh em và con của ông già.

Chúng nó đeo vào chân ông già đúng cái cùm nhẹ bằng thép mà Tơrơc Balin đã mang hai năm liền. Cái cùm đã bóng loáng như bạc.

Moilát vội vã đi đến trước mật người tù nhân mới. Ông không biết đó là ai, chỉ thấy là dân Hung, Balin cũng xúc động đứng bên bàn, nhìn ông già.

Moilát không nói được gì cả, chỉ ôm choàng lấy ông già. Nhưng Balin, giọng run run vì xúc động, kêu lên:

– Ông là ai?

Lão già cúi đầu xuống và ngập ngừng nói rất khẽ:

– Môrê Laxlô.

Balin lảo đảo như người bị đánh, ông quay mặt đi, ngồi xuống.

Tay Moilát cũng buông rơi xuống khỏi người lão già.

Hai thanh niên buồn rầu đứng sau lưng cha.

– Các ông sẽ ăn ở đây. – Bêi Veli nói và chỉ vào góc bàn đối diện với chỗ của Tơrơc Balin.

Tơrơc Balin đứng dậy:

– Ấy, nếu họ ăn ở đây thì tôi không ăn ở đây nữa!

Và ông quay ra bảo người hầu đứng đằng sau:

– Hãy mang đĩa của ta vào phòng cho ta.

Moilát đứng lưỡng lự một lát rồi cũng bảo người hầu của mình:

– Ngươi mang cả đĩa của ta đi nữa.

Và ông bước theo tướng công Balin.

Bêi Veli nhún vai nhưng rồi cũng không đứng được, hắn nhìn Môrê và hỏi:

– Vì sao họ lại ghét ông thế?

Môrê giận dữ nhìn theo hai ông:

– Vì họ là người Hung.

– Không phải ông cũng là người Hung đấy sao?

– Thì chính vì thế. Hai người Hung còn hòa hợp với nhau được, nhưng đến người thứ ba thì đã lủng củng rồi.

* * *

Hai tuần liền Tơrơc Balin không ra khỏi phòng. Ông không xuống sân nữa và Moilát, người đã trở thành cái bóng của ông, cũng không. Ông ta ngồi nghe những lời thuyết giáo của Balin về dòng đạo mới mà Giăng Canvin [116] và Máctin Luthe truyền bá.

– Đó là dòng đạo Giêsu chân chính hơn dòng đạo bị Latinh hóa và trụy lạc của La Mã. – Tơrơc Balin nhắc đi nhắc lại.

Moilát dần dà đã chuyển sang dòng đạo mới. Ông còn viết cả thư cho cậu con trai Gabô và khuyến khích cậu ở nhà cũng nên suy nghĩ lại.

Nhưng cuối cùng họ cũng chán bốn bức tường và một hôm tướng Balin lên tiếng:

– Có lẽ ta xuống vườn đi.

– Con lang đang ở đấy.

– May ra nó không có ở đấy?

– Nhưng nhỡ nó ở đấy?

– Nếu nó ở đấy thì ta đừng nói năng gì với nó cả. Chúng ta cũng chỉ có quyền được đi dạo ở đấy như nó mà thôi.

Moilát mỉm cười.

– Quyền. Vậy ra chúng ta vẫn có một chút quyền.

– Có chứ, tiên sư chúng nó. Chúng ta đã ngồi tù từ bao giờ? Còn nó chỉ mới đến được hai tuần nay thôi.

Họ đi xuống vườn.

Ở đó đã có một ông hoàng Ba Tư ngồi dưới bóng cây tiêu huyền, ông ta cũng là một tù nhân lâu năm như họ, và một công vương người châu Á, ông này cũng đã mốc cả người giữa sầu não và chán chường. Họ đang đánh cờ. Từ mấy năm nay, họ cứ đánh cờ suốt từ sáng đến tối mà chẳng bao giờ nói với nhau một lời nào cả.

Đám Balin đã biết rõ hai kỳ thủ này chả kém gì họ, biết rõ cái cổng bằng đá hoa trắng ở giữa tháp Máu và tháp Vàng, hoặc cái ông quan già hộ pháp người Cuốcđơ [117] đã vì tội chửi mắng Xuntan mà phải đeo cái xiềng một tạ, dưới sức nặng của khối sắt đó ông ta chỉ ngồi lom khom hoặc nằm tối ngày trong cái nhà giam có chấn song sắt ở tháp Máu. Chỉ có đôi mắt của ông ta còn có thể ngoái nhìn theo những tù nhân dạo chơi giữa những hàng cây.

Đáng lẽ họ cũng chẳng nhìn đôi bạn cờ đâu, nhưng một nhân vật mới ngồi bên cạnh xem đánh cờ đã đập vào mắt họ.

– Cái lão Thổ già bé nhỏ mặc áo caphơtan màu vàng kia là tay quỷ nào thế nhỉ? Tại sao hắn lại để đầu trần?

Nghe tiếng bước chân của họ, người kia quay lại.

Đó là Môrê.

Hắn đứng dậy và rời khỏi những người đánh cờ. Cái vẻ mệt mỏi mà hôm đầu làm người ta tưởng như hắn ốm, đã biến mất khỏi mặt hắn. Cặp mắt đen và nhỏ của hắn đã nhấp nháy một cách tinh nhanh, dáng đi của hắn cũng đã vững mạnh, gần như trẻ trung.

Hắn bước tới trước mặt hai người đại quý tộc và khoanh tay lại.

– Tại sao các ông lại thù ghét tôi? Các ông khác hơn tôi ở chỗ nào? Các ông giàu hơn ư? Ở đây không ai giàu cả. Các ông dòng dõi hơn ư? Danh hiệu quý tộc của tôi cũng lâu đời như bất cứ một ai trong các ông.

– Ngươi đã theo nghề đạo tặc! – Tơrơc Balin bảo hắn.

– Thế các ông thì không à? Các ông đã không thu vét tài sản của các ông ở bất cứ chỗ nào mà tay các ông với tới? Các ông đã không từng đánh lẫn nhau đấy ư? Các ông đã không quay mặt đến bảy mươi bảy lần, khi thì về phía Gianốt, khi thì về phía Pheđinan? Các ông cũng chỉ thổi khúc nhạc của kẻ nào ban cấp nhiều bổng lộc hơn mà thôi.

– Ta đi đi. – Moilát đỏ mặt nói – Mặc kệ con người này.

– Sao tôi lại đi. – Tơrơc Balin đáp – Tôi chưa hề lùi bước trước một người nào.

Ông ngồi xuống một cái ghế dài, cố khoác vẻ bình thản lên trên cơn giận vì ông thấy từ ngoài cổng bêi Veli đang đi đến cùng một giáo sĩ Thổ và hai cậu con trai Môrê. Hai chàng thanh niên này cũng đã mặc quần áo Thổ nhưng trên đầu họ chưa có tuyban. Họ đi đầu trần cũng như ông bố.

Moilát cũng ngồi xuống bên cạnh Balin.

Môrê đứng dạng chân, một tay chống nạnh và tiếp tục to tiếng:

– Tôi đã từng có mặt trong trận đánh tan Đôjo Giorgiơ. Tôi đã từng có mặt trong trận Môbát, nơi máu của hai mươi bốn ngàn người Hung đã đổ vì Tổ quốc.

– Ta cũng có ở đấy. – Moilát vừa nói vừa vỗ ngực.

– Nếu ông đã có mặt trong trận thử lửa đó thì đáng lẽ ông phải biết rằng những người thoát khỏi trận đó đều coi nhau như anh em.

– Một con lang cướp đường như ngươi không thể nhận ta làm anh em được. – Moilát đỏ mặt tía tai hét lên. – Ta biết vì sao người ta đã phá thành Polôto.

– Có thể là ông biết chuyện đó. Nhưng ông không biết vì sao người ta lại phá thành Nano. Ông không biết rằng cả nước Hung cúi gập lưng dưới chân tên tổng trấn Buđo, thế mà tôi, Môrê Laxlô, tôi là người độc nhất đã thét vào mặt hắn: Đồ chó chết! Tôi đã chiến đấu bao nhiêu năm ròng với một đội quân nhỏ bé của tôi chống lại giặc Thổ. Không phải Pheđinan, cũng không phải dân tộc Hung, mà là tôi, Môrê Laxlô đã đánh tan đạo quân đi Bengrát của hắn hồi năm ngoái; tôi, Môrê Laxlô, người mà các ông gọi là tướng cướp, là con lang.

Hắn lấy hơi rồi lại khoa nắm đấm lên nói tiếp:

– Giá tôi mà có được ngần ấy tiền như Moilát Istơvan đã từng có, giá tôi mà có ngần ấy gia súc, thành trì và gia nhân như Tơrơc Balin, hoặc ngần ấy quân lính như cái kẻ chỉ mang vương miện như một thứ đồ trang sức [118], thì ngày nay cả nước đã tung hô tên tuổi Môrê Laxlô như một vị cứu tinh. Nhưng vì không có các thứ ấy nên bọn vô đạo đã hãm tôi vào thành Nano và san phẳng cả thành.

Bêi Veli cùng đến đó với giáo sĩ Thổ.

– Ta không biết các ngươi ba hoa những gì, nhưng lời nói của Xelim là đúng vì ông ta ở gần nguồn chân lý hơn các ngươi, là những kẻ vô đạo.

– Xelim nào? – Tơrơc Balin ngơ ngác hỏi.

– Xelim là người mà mấy ngày trước đây các ngươi vẫn gọi bằng tiếng của những kẻ vô đạo là Môrê Laxlô.

Tơrơc Balin cười chua chát:

– Xelim! Thế mà nó còn thuyết chúng ta về lòng yêu nước! Đồ chó, đồ phản đạo, mẹ bố nó chứ!

Chắc chắn là ông đã đánh hắn nếu bêi Veli không nhảy vào giữa.

– Đồ cẩu trệ vô đạo! – tên bêi hét vào mặt Balin – Tao sẽ cho cùm mày lại ngay.

Tướng công Balin ngẩng phắt đầu lên như một con tuấn mã bị đấm vào mũi. Mắt ông tóe lửa. Có trời mới biết chuyện gì sẽ xảy ra nếu Moilát không kéo ông đi khỏi chỗ đó.

Tên bêi khinh bỉ nhìn theo họ. Chắc chắn hắn đã nghĩ đến hầu bao của hắn nên mới không tiếp tục chửi rủa tướng công Balin. Thay vào đó, hắn quay sang Môrê và nói to cốt để mấy người kia cũng nghe thấy:

– Xuntan đại độ vui mừng biết rằng ngươi đã bước vào đội ngũ của những tín đồ chân giáo. Người đã phái vị giáo sĩ đáng kính này đến đây để truyền cho ngươi ánh đạo quang minh của giáo tổ mà tên tuổi đời đời bất diệt.

– Ta vào phòng đi. – Tơrơc Balin hổn hển nói – Ta đi vào đi, bạn Moilát.

Vài ngày sau, hai đứa con trai của Môrê được tha. Cả hai đều được phong một chức quan gì đó ở Côngxtăngtinôp. Chỉ còn lão già Môrê ở lại giữa bốn bức tường.

Đám Balin không bao giờ nói năng gì với hắn nữa nhưng họ đã nghe hắn giục giã bọn Thổ thả hắn ra không phải chỉ một lần.

Bêi Veli có lần đã trả lời hắn như sau:

– Ta đã lại đem việc của ngươi tâu trước ngai vàng. Thư trả lời từ nước Hung đã đến. Tổng trấn Buđo đã tả ngươi thật đẹp, ta có thể nói như vậy. Ông ta đã viết nhiều chuyện, trong đó có chuyện khi quân ta bao vây thành Nano, ngươi đã vung tiền xuống giữa quân ta để hòng chạy thoát thân.

Tên bêi lắc đầu cười:

– Lão già, lão già, ngươi thật là một con cáo quỷ quyệt.

* * *

Thành Xêketphehê và thành Extegôm cũng đã thuộc về quân Thổ. Xuntan đã thân chinh cầm quân đi triệt hạ hai thành lũy đó của miền hữu ngạn sông Đuno.

Khi hắn trở về, thời tiết đã sang đông.

Những người trong Bảy Tháp tuần nào cũng được tin về chiến dịch, và sau đó là tin hồi quân. Người ta chờ những tù binh mới. Thượng đế cũng đừng bắt tội họ nếu họ còn lấy làm vui mừng khi thấy những người quen biết mới, có khi còn là những bạn hữu tốt, xuất hiện trong cái nhà ngục lớn này. Bởi mỗi dịp như thế họ được nghe biết bao nhiêu tin tức ở trong nước, có khi cả về gia đình họ nữa.

Một buổi sáng, trong lúc mọi người đang nói về chuyện đó thì cửa ngục bỗng mở, bêi Veli bước vào. Hắn vội đến nỗi đỏ ửng cả mặt. Hắn để hai tay lên ngực và cũi mình trước mặt Balin.

– Thưa đại nhân, pađisa đại độ cho mời ngài. Xin ngài thay quần áo ngay cho để chúng ta đi.

Tướng công Balin rùng mình, ánh mắt gần như sững sờ.

– Anh được tự do rồi! – Moilát, người bạn tù cùng bị bắt với Balin, lắp bắp nói.

Họ vội vàng lôi quần áo trong tủ ra. Bêi Veli cũng chạy đi thay quần áo của hắn.

– Anh nhớ đến tôi với nhé. – Moilát khẩn khoản – Anh nhắc ông ta nhé. Chả là anh sẽ giáp mặt ông ta mà nói chuyện, anh có thể nhắc được. Anh có thể yêu cầu ông ta thả cả tôi ra cùng với anh.

– Tôi không quên đâu.

Balin nói và run tay mặc bộ nhung phục bằng gấm xanh điểm hoa mang theo từ hồi bị bắt. Quần áo rét của ông đã cũ hết, còn bộ quần áo gấm này ông không mặc. Ông vẫn cất, vẫn hy vọng một ngày kia sẽ mặc nó để về nhà.

Chỉ còn thiếu gươm là ông không được đeo.

– Khi quay lại anh sẽ đeo cả gươm nữa cho mà xem. – Moilát nói và tiễn Balin xuống cầu thang. Ông vui mừng thấy bạn cùng ngồi vào xe ngựa bêi Veli, cùng quấn mình vào những tấm áo khoác rộng bằng lông cừu.

Chiếc xe chuyển bánh, có hai tên lính gác vác giáo cưỡi ngựa theo sau.

– Lạy Chúa tôi! Lạy Chúa tôi! – Balin cầu nguyện suốt dọc đường. Cho đến khi chiếc xe rẽ vào cổng hoàng cung, ông tưởng thời gian đã kéo dài hàng thế kỷ.

Họ đi bộ qua sân Ionisa rồi lên điện.

Bao nhiêu là bậc tam cấp mà toàn bằng đá hoa trắng muốt, rất nhiều lính ngự lâm cao lớn mà toàn làm quân hầu; những cột đá hoa to tướng, những tấm thảm mềm mại, những nét vàng mạ; khắp nơi, trên mỗi bước người người ta lại gặp đủ tất cả những sản phẩm kỳ xảo của nghệ thuật phương Đông. Nhưng Tơrơc Balin không thấy gì khác ngoài cái lưng áo trắng của người nội thị dẫn đường và một vài cánh cửa bọc lụa dày mà ông cứ ngỡ là cửa phòng Xuntan.

Họ dẫn ông vào một cái phòng nhỏ. Trong phòng không có gì khác ngoài cái thảm rải trên sàn, một cái đệm ngồi và bên cạnh là một cái chậu đồng lớn giống cái chậu đựng nước thánh bằng đồng thau ở nhà thờ Buđo, chỉ khác ở chỗ nó không được đặt trên giá mà trên một phiến đá hoa mỏng và không đựng nước mà đựng than hồng.

Tơrơc Balin đã biết thứ đồ dùng đó, tên nó là mangan, đó là lồng ấp mùa đông ở nước Thổ.

Trong phòng không có ai: chỉ có ba tên da đen đứng gác ở ba cửa phòng. Chúng đứng như những pho tượng với những cây kích sáng loáng. Bêi Veli cũng ở đó với chúng.

Balin nhìn ra ngoài cửa sổ. Ông nhìn xuống đến vịnh biển xanh đang rỡn sóng và thành phố Xkutari ở bên kia bờ vịnh, chẳng khác nào khi ông đứng bên cửa sổ nhà ông ở Buđo mà nhìn xuống thành phố Pets.

Ông đứng đó độ năm phút thì một bàn tay da đen kéo tấm màn cửa lên và Xuntan bước vào.

Hắn đến không có tùy tùng, chỉ có một đứa bé da đen gầy gầy độ mười sáu tuổi đi theo, nó đứng lại ở chỗ cửa, bên cạnh tên lính gác.

Tên bêi sụp lạy, nằm ệp bụng xuống thảm. Balin đứng nghiêm và nghiêng mình chào. Khi ông ngửng đầu lên, Xuntan đã đứng bên cạnh cái lồng ấp, hơ đôi bàn tay gầy lên than hồng. Hắn mặc caphơtan màu hạt dẻ viền lông thú, cái áo dài đến nỗi chỉ còn để lộ mũi đôi hài màu đỏ. Đầu đội tuyban bằng thứ hàng mỏng. Mặt vừa cạo. Bộ ria mảnh đã bạc rủ dài quá cằm. Họ đứng im lặng đến một phút, sau đó Xuntan bảo tên bêi:

– Cho ngươi lui.

Tên bêi đứng dậy, cúi chào và đi giật lùi đến cửa. Đến đó hắn lại cúi chào một lần nữa rồi biến mất.

Xuntan khoan thai mở đầu câu chuyện:

– Đã lâu lắm ta không gặp ngươi. Ngươi chẳng thay đổi tí nào cả, chỉ có tóc đã bắt đầu bạc mà thôi.

Balin nghĩ thầm: thì mày cũng có trẻ ra đâu, Xôliman. Bởi lần này gặp lại, ông thấy Xuntan gầy sút đi, những nếp răn đã chằng chịt quanh đôi mắt bò đực của hắn. Cái mũi của hắn hình như đã dài thêm ra. Mặt hắn bôi đỏ một cách kệch cỡm.

Nhưng Balin không nói gì cả, ông cứ chờ đợi, chờ đợi đến nghẹt thở. Xuntan khoanh tay lại nói tiếp:

– Có lẽ ngươi cũng biết rằng nước Hung không tồn tại nữa (tướng công Balin tái mặt, nín thở). Một vài cái chuồng cừu còn sót lại cũng chỉ là chuyện ngày một ngày hai thôi. Trong năm nay rồi cũng thần phục cả (tướng công Balin thở phào một hơi dài). Bởi thế ta cần một tổng trấn có tài năng ở Buđo. Một tổng trấn không xa lạ đối với người Hung, nhưng cũng không xa lạ đối với ta. Ngươi là một người xuất sắc. Nếu ngươi nhận chức đó, ta sẽ trả lại các lãnh địa cho ngươi. Tất cả.

Balin nhìn không chớp, môi ông mấp máy. Nhưng ông vẫn không nói gì cả nên Xuntan lại tiếp:

– Ngươi hiểu ta nói gì chứ? Ngươi biết tiếng Thổ cơ mà.

– Evet – Balin trả lời. (Chữ đó có nghĩa là: Vâng).

– Thế đấy, ta muốn cử ngươi làm tổng trấn Buđo.

Vai Balin run lên trong giây lát. Nhưng mặt ông vẫn giữ vẻ nghiêm nghị và buồn. Cái nhìn của ông chuyển từ Xuntan sang cái lồng ấp mà than hồng đỏ rực chiếu sáng qua cả lớp hoa lá chạm trổ xung quanh.

Xuntan im lặng một lúc. Có lẽ hắn chờ Balin phục xuống chân hắn theo lối Thổ: có lẽ hắn chờ ông sẽ hôn tay hắn như kiểu Hung hoặc ít nhất ông cũng trả lời một câu gì đó. Nhưng Balin chỉ đứng yên và làm như không phải mình đang đứng trước Xuntan, ông cũng khoanh tay lại.

Xuntan nghiêm nét mặt. Hắn đi đi lại lại hai lượt dọc căn phòng rồi đứng lại nóng nảy hỏi:

– Có lẽ ngươi không nhận chăng

Balin sực tỉnh.

Trong mấy phút im lặng vừa qua, tâm hồn ông đã ở một nơi khác, đã bay qua tất cả các thành trì, lãnh địa, những khu rừng, những cánh đồng của ông, đã ôm người vợ, đã hôn các con, đã cưỡi trên lưng những con tuấn mã yêu quý, đã hít thở không khí tự do.

Nghe tiếng hỏi của Xuntan, ông sực tỉnh như vừa qua một giấc mơ.

– Muôn tâu hoàng đế, - ông nói với một cảm xúc sâu sắc – nếu thần hiểu đúng lời của bệ hạ thì bệ hạ định cử thần vào địa vị của Vebơxi.

– Không phải thế. Vebơxi đã chết rồi. Ông ta đã chết ngay trong năm ngươi về đây. Chúng ta sẽ không bao giờ bổ nhiệm ngươi vào chỗ của ông ta nữa. Ta muốn ngươi làm một tổng trấn thực thụ. Ta cho ngươi chức tổng trấn to nhất với quyền lực tự do hoàn toàn nhất.

Tướng công Balin ngây ra nhìn Xuntan như thể hắn là một cái gì kỳ quái, cuối cùng ông lại hỏi:

– Nhưng tâu bệ hạ, làm sao lại có thể như vậy được? Bệ hạ cử thần làm tổng trấn Hung hay sao?

– Không, làm tổng trấn Thổ.

– Làm tổng trấn Thổ ư?

– Tổng trấn Thổ. Ta đã bảo là không còn nước Hung nữa, như vậy dân Hung cũng không tồn tại nữa.

– Thần phải trở thành dân Thổ ư?

– Tổng trấn.

Balin cúi đầu xuống. Ông thở dài rồi ngước lên nhìn vào mặt Xuntan và hỏi, giọng trầm trầm buồn bã:

– Không thể làm cách nào khác được hay sao?

– Không.

Tơrơc Balin nhắm mắt lại. Hơi thở nặng nề làm ngực ông phập phồng. Cuối cùng ông nói:

– Tâu bệ hạ, thần biết rằng bệ hạ không quen nghe những lời nói thẳng. Nhưng thần thì lại đã sống từ nhỏ đến giờ trong cảnh… Thần không thể nói điều gì khác với suy nghĩ của mình.

– Vậy ngươi nghĩ gì? – Xuntan lạnh lùng hỏi.

Tướng công Balin tái mặt nhưng vẫn trả lời bằng một giọng bình tĩnh, cương quyết:

– Thần nghĩ rằng dù cả nước có thuộc về bệ hạ, dù tất cả mọi người Hung có trở thành dân Thổ đi nữa, thần vẫn không… thần vẫn không… thần vẫn không!...

* * *

Dọc đường về, bêi Veli kinh hoảng nghe kể lại câu chuyện bí mật tay đôi. Hắn lắc đầu nói:

– Ông là cái giống mới điên dại làm sao chứ! Đêm nay chắc ông sẽ vào ngủ trong tháp Máu, nếu không thì cứ chặt cổ ta đi.

Và suốt đêm hắn đi lại ngoài sân, chờ lệnh của Xuntan.

Nhưng lệnh không đến trong đêm đó, cả những ngày tiếp sau cũng không. Không có thư, không lời nhắn, không có gì hết.

Một tuần sau, lão đại giáo trưởng, vị đại công tước của dân Thổ đến Bảy Tháp. Lão bảo tên bêi:

– Ta nghe nói có một tên man di tiếng tăm ở đây, tên hắn là Tơrơc Balin.

Vâng ạ, tên bêi cúi mình đáp.

– Pađisa (cầu Ala phù hộ cho ngài vạn thọ vô cương) đã có nhã ý cử hắn làm tổng trấn xứ Hung của ta, thế mà con chó vô đạo ấy không muốn cải đạo.

– Đồ chó má.

– Ta đã xin Ngài (cầu Ala phù hộ cho ngài vạn thọ vô cương) cho ta gặp tên tù nhân ấy, có lẽ ta có thể làm được một việc gì chăng. Ngươi biết đấy, ta là một lão già từng trải.

– Thưa đại giáo trưởng, ngài là bậc thông thái của những người thông thái. Xalômông [119]của thời đại chúng ta.

– Ta cũng nghĩ rằng mọi nút buộc đều có cách mở của nó. Chỉ cần nhẫn nại và khôn ngoan. Biết đâu việc ta tự mang ánh sáng của giáo tổ đến cho hắn sẽ chẳng làm hắn cảm động? Đầu tiên hắn sẽ chỉ chú ý đén ta rồi sau đó hắn sẽ chẳng cảm thấy được cái hạt nhân đầu tiên của chân giáo đã gieo vào tim hắn như thế nào nữa.

– Hắn cũng khá thông minh.

– Rồi ngươi sẽ thấy con ạ, nếu ta hoàn cải được cái tên vô đạo khốn kiếp này, ta sẽ làm vui lòng đầng pađisa.

Cả hai cùng đồng thanh nói tiếp:

– Cầu Ala phù hộ cho ngài vạn thọ vô cương!

Ở khắc thứ tám trong ngày, hoặc theo cách tính của chúng ta là lúc hai giờ chiều, khi tướng công Balin đang ngủ trong phòng, thì tên bêi mở cửa và mời lão đại giáo trưởng vào.

Tướng công Balin chống khuỷu tay nhổm dậy trên đivăng, bối rối dụi mắt. Ông nhìn cái nhân vật râu dài như trong kinh thánh mà ông chưa từng thấy bao giờ, nhưng qua cái áo dài đen và cái tuyban trắng, ông đã nhận ra ngay cái vẻ giáo sĩ của nhân vật ấy.

– Dậy đi ông Balin. – Tên bêi bảo ông – Một vinh dự lớn đến với ông đấy. Đại giáo trưởng đã thân hành đến để dạy bảo ông, ông khá chú ý nghe lời Ngài.

Hắn lấy cái thảm lót tường ở phía sau giường trải xuống giữa phòng. Sau đó hắn cởi áo caphơtan của hắn định trải thêm lên trên, nhưng lão già không nhận cái đó nữa. Lão ngồi xếp bằng tròn, râu vừa chấm đến thảm. Cặp mắt thông thái của lão quan sát Balin từ đầu đến chân. Sau đó lão giở quyển kinh Côran, một quyển sách dày cộp, nhỏ bằng bàn tay, đóng bìa da.

– Các ông muốn gì? – Tơrơc Balin càu nhàu – Tôi chả đã nói với hoàng đế rằng tôi không cải làm dân Thổ là gì?

Tên bêi không đáp, hắn nhìn lão đại giáo trưởng. Lão này không trả lời mà úp quyển sách vào tim, vào trán, vào môi rồi cất tiếng nói:

– Nhân danh Ala đại từ đại bi. Apđun Kazen Môhamét, con của Apđala, người là con của Apen Môtalép, người là con của Hazem, người là con của Áp Menáp, người là con của Kaxi, người là con của Keláp, người là con của Môra, người là con của Kaáp, người là con của Lôva, người là con của Galép…

Balin ngẩn ra nhìn. Ông mặc áo chẽn vào rồi ngồi xuống ghế đối diện với lão già. Ông chờ xem cái gì sẽ đến.

Lão già bình thản tiếp:

– … người là con của Pherơ, người là con của Malec, người là con của Mada, người là con của Kenana, người là con của Kazima…

Balin ngáp dài.

Lão già vẫn tiếp:

– … người là con của Môđreka, người là con của Eliát, người là con của Môda, người là con của Nada, người là con của Môát…

Lão còn kể ra cả một biển tên, cuối cùng mới lại quay về Môhamét và câu chuyện xuất thế của ông ta.

Tên bêi lúc đó đã không còn ở trong phòng nữa. Hắn rón rén lui ra để lo công việc của hắn. Ở hành lang hắn gặp Moilát cũng vừa ngủ dậy và đang định đến đánh thức Balin.

– Đừng quấy rầy ông ta. – Tên bêi nói – Giáo trưởng đang ở chỗ ông ta. Ông ta đang được khai trí về chân giáo.

– Về đạo giáo Thổ ấy à?

– Ừ, - Tên bêi mỉm cười trả lời rồi vừa nhảy vừa vội vã xuống thang gác.

Moilát ngẩn ngơ nhìn theo hắn.

* * *

Đoàn hành lễ Ba Tư chưa đi hết, Gergey đã nắm lấy tay Êvo kéo đi. Chàng lách vào giữa đám đông. Dọc đường chàng bảo gã xigan và Mectsei:

– Đi theo tớ mau! Nguy to rồi!

Mectsei bèn đi lên trước, anh dùng đôi vai rộng mở lối trong rừng người. Trong lúc đó Yumusac và tên aga đang tức sôi lên ở bên kia đường: chúng không thể nào chạy ngang qua đám rước thiêng liêng kia được. Bọn lính giữ trật tự sẽ chẳng để cho chúng chạy qua nào. Hơn nữa, nếu chúng dám làm điều đó thì hàng trăm thanh gươm đang vung lên trong cơn thịnh nộ mê tín kia sẽ quay lại chĩa vào chúng ngay lập tức.

Ngoài ra những người Môhameđan [120] và những người xi-i-ta [121] đang thủ nhau. Dân xi-i-ta cho rằng những tu sĩ ngày nay của đạo Hồi chỉ làm ô danh các thần thánh, còn dân Thổ thì cho rằng dân Ba Tư là những kẻ tà đạo.

Chen lấn, xô đẩy hồi lâu, cuối cùng tốp người của chúng ta thoát ra khỏi đám đông, đi vào một phố nhỏ lúc đó đã tối om.

– Chạy đi thôi! – Gergey nói – Tớ đã trông thấy lão aga và thằng Yumusac. Chúng nó có cả lính đi theo nữa.

Họ chạy trong phố tối. Gã xigan chạy trước nhất mặc dù gã chẳng hiểu vì sao gã phải chạy. Đang chạy gã vấp phải một bầy chó đang ngủ và ngã lăn kềnh. Một con chó sủa váng lên còn những con khác giật mình chạy dạt cả ra.

Bạn đọc nên biết Côngxtăngtinôp là thiên đường của loài chó. Ở đó không có sân hoặc sân đều ở trên mái nhà, vì vậy chó không biết rúc vào đâu cả. Những con chó mình chồn, lông đỏ đó bèn kéo đàn kéo lũ có khi hàng trăm con lúc nhúc dọc các phố. Người Thổ không đánh đuổi chúng, hơn thế nữa khi thấy một con chó đẻ, họ còn vứt ra bên cửa một nắm giẻ rách hoặc một manh chiếu để giúp đàn chó con có chỗ nằm. Đàn chó hoang này thu dọn, tẩy uế cho Côngxtăngtinôp. Ngay thời nay người ta vẫn còn đổ tất cả những thùng rác ra bên cửa. Đàn chó ăn hết rác rưởi, trừ sắt và thủy tinh ra chúng ngốn tất. Vậy mà đàn chó ấy không xấu xí, cũng không dữ tợn chút nào. Chúng ta tắc lưỡi gọi bất cứ con nào nó cũng đều vui mừng vẫy đuôi. Không có con nào mà ta không vuốt ve được.

Thấy gã xigan ngã, cả tốp liền dừng lại, Gergey cười bảo gã:

– Quỷ bắt anh đi, Sakơdi ạ. Làm gì mà anh chạy như điên thế?

– Nếu chúng nó đã đuổi thì phải chạy chứ ạ! – Gã xigan vừa đứng dậy vừa nói.

– Ở đây không có ai đuổi nữa. Ta thử nghe ngóng xem.

Đường phố yên lặng. Chỉ có tiếng hát thành kính của đám rước Ba Tư từ xa vẳng đến.

– Tớ không chạy nữa đâu. – Mectsei cương quyết nói – Đứa nào xông đến tớ sẽ cho nó một nhát dao.

Chẳng có ai xông đến cả. Gergey nhận xét:

– Chúng nó mất hút chúng ta rồi. Thôi, anh bạn Sakơdi ơi, đêm nay ta sẽ ngủ ở đâu?

– Trăng sắp lên rồi đấy. – Gã xigan trả lời – Con có một người quen, ta có thể ngủ trọ ở đấy được. Nhưng còn hơi xa một chút, ở phía sau Bảy Tháp cơ.

Iontsi giật mình:

– Ta sẽ đi qua Bảy Tháp à?

– Vâng. Cái quán ta sẽ ngủ chỉ cách thành độ một tầm tên bắn.

– Anh bảo trăng sắp lên à?

– Vâng. Công tử không thấy chân trời đã rạng đấy ư? Ta đi nhanh lên. Lão chủ quán là người Hy Lạp. Lão là oa chủ của chúng con đấy. Cho lão kha khá tiền thì lão bán cả quần áo cho nữa kia.

– Ta không thể xem qua thành Bảy Tháp được ư? – Iontsi hỏi, giọng run run.

– Ban đêm à?

– Ban đêm.

– Nếu việc quả là gấp đến thế thì cũng được thôi. – Gã xigan trả lời – Chỉ cần làm sao cho chúng nó đừng biết.

Nói rồi gã lại đi lên trước. Gã thận trọng bước qua mình những con chó nằm đầy đường, và bởi trăng đã sáng, lúc nào gã cũng đi bên lề đường có bóng tối.

Họ đi qua những ngôi nhà và đường phố đã ngủ. Thỉnh thoảng lại rộ lên vài tiếng chó sủa. Không đâu có một bóng người.

Trăng chiếu sáng những ngôi nhà nhỏ bằng gỗ. Tất cả đều cùng một kiểu nhà hai tần, tầng gác trổ hai cửa sổ có chấn song, nhưng chỉ là chấn song gỗ. Đó là những cửa sổ harem. Đôi khi có một ngôi nhà đá xen vào, rồi lại đến những dãy nhà gỗ vô tận.

Gã xigan chợt dừng lại trước một ngôi nhà và ra hiệu cho cả tốp im lặng. Trong nhà có tiếng trẻ con khóc và tiếng đàn ông. Sau đó đến một giọng đàn bà cáu kỉnh. Dĩ nhiên thời đó chưa cửa sổ ở đâu có kính và tiếng mắng con của người đàn bà vọng xuống:

– Xe-xi-ni két-xơ! Hunhođi gheliô! (Nín đi! Hunhođi đến đấy!)[122]

Đứa bé nín im thin thít. Tốp lữ hành của chúng ta vội vàng rảo bước.

Chưa đến nửa đêm, cái vịnh biển dãi ánh trăng sao đã lấp lánh trước mặt họ sau một chỗ ngoặt.

Gã xigan lại dừng bước nghe ngóng rồi nói khe khẽ:

– Chúng ta phải đi bằng thuyền, nếu như tìm được thuyền, và đi vòng qua Bảy Tháp, vì cái quán ấy ở bên kia Bảy Tháp.

– Bọn Thổ có hay đến uống rượu ở đấy không? – Gergey hỏi.

– Ở quán ấy có cả bọn Thổ đến uống rượu nữa. Có một cái phòng ở phía trong chỉ toàn bọn Thổ đến uống rượu.

Gã xigan nói rồi chạy dọc bãi cát tìm thuyền, cuối cùng gã tìm thấy một cái thuyền buộc bên một cái cọc.

Trong nháy mắt đó, bóng dáng nhỏ nhắn của một người mặc y phục phụ nữ bỗng từ một phố nhỏ chạy vụt ra như một con dơi. Người đó chạy xuống bãi cát, chỗ gã xigan.

Gã xigan ngạc nhiên nhìn và hỏi:

– Mày đấy hở Tsehan?

Đó là cô con gái của lão trùm. Cô ta vừa thở vừa hỏi:

– Các đeli đâu rồi?

Gã xigan trỏ về phía bóng tối của dãy nhà, nơi tốp Gergey đang đứng nghe ngóng động tĩnh. Cô gái đến đó nắm lấy tay Êvo và nói:

– Tai họa đang đe dọa các cậu đấy! Một aga mặt quạ với hai chục lính đang lùng theo dấu vết các cậu.

Êvo nhìn Gergey, nàng không hiểu cô gái kia nói gì.

– Lão aga đã đến chỗ bọn tôi. – Cô gái tiếp – Lúc các cậu vừa đi khỏi. Chúng nó khám xét lung tung trong các lều. Chúng đã dùng gươm đánh cha tôi để bắt khai chỗ trốn của các cậu. Chúng nó sục cả vào trong hang.

– Và chúng mày dẫn chúng nó theo vết chúng ta phải không?

Cô gái lắc đầu:

– Không. Không vì hai cớ. Một cớ tôi không nói đâu. (Và cô gái liếc nhìn Êvo). Cớ thứ hai là vì Sakơdi đi theo các cậu, chú ấy có thể bị giết.
- Mày thành thật đấy. - Gergey mỉm cười nói - Chúng ta đã gặp chúng nó rồi.
- Chúng nó đang đến đây đấy! Chúng nó đang đuổi theo các cậu đấy. Lại đây mau lên! Chạy đi!
- Các cậu xuống thuyền đi. - Sakơdi gọi.
- Biển sáng trăng thế này. - Cô gái tỏ ý lo ngại.
- Đành vậy thôi. - Gergey đáp - Ở đây cũng chẳng còn cái thuyền nào khác. Dù chúng nó có thấy ta, cũng phải mất khá nhiều thời giờ chúng nó mới tìm được thuyền.

Trăng soi sáng ngoài mặt biển và bức tường thành cao, khoảng giữa bức tường, bốn vọng lâu soi mói nhìn ra biển giống như bốn gã khổng lồ đội nón vươn bóng đen ngòm trên nền sáng của đêm trăng.

Khi họ đến bên con thuyền, từ trong phố có tiếng lách cách của binh khí vẳng ra.

– Chúng nó đến rồi đấy! – Cô gái xigan hốt hoảng kêu lên.

Đàn nhái nhảy xuống nước cũng không nhanh hơn mấy người lữ hành của chúng ta nhảy xuống thuyền.

– Thuyền chật quá! – Gergey kêu, nhưng tiếng kêu của chàng bị át đi trong tiếng thét vang trên bờ.

Cô gái cũng nhảy xuống thuyền. Mectsei giằng lấy mái chèo trong tay gã xigan và giật một cái đứt tung cả dây néo.

– Các cậu ngồi xuống!

– Anh đẩy thuyền ra đi! – Gergey bảo anh.

– Khoan đã. – Mectsei đáp lại, anh vung mái chèo lên chờ tên Thổ đầu tiên, chạy vượt các đồng đội của nó hàng trăm bước, đang xông về phía họ.

– Mày cứ việc lại đây, đạo sĩ ạ! – Mectset giận dữ quát – Lại đây!

Nhưng Yumusac nhìn thấy cây chèo vung lên thì sợ hãi lùi lại, thanh gươm lấp lánh trong tay hắn hạ xuống.

– Lại đây nào! – Mectsei lại quát lên, và chẳng những anh không đẩy thuyền ra mà còn vác cây chèo xông vào Yumusac.

Tên đạo sĩ thấy Mectsei xông đến liền quay mình chạy trở lui.

– Nhanh lên! – Gergey kêu.

Mectsei bình tĩnh đi xuống thuyền và đẩy một cái tách thuyền ra khỏi bãi.

Trong lúc đó độ mươi tên Thổ cũng đã xuống đến bãi, hò hét inh ỏi nhìn theo con thuyền bập bềnh.

Chuyến hàng quả thật quá nặng. Mạn thuyền chỉ còn cách mặt nước chưa đầy một gang tay. Mọi người phải ngồi thật yên cho con thuyền khỏi chòng chành.

Bọn Thổ chạy ngược chạy xuôi trên bờ để tìm thuyền.

Mectsei quay sang hỏi gã xigan:

– Về phía nào đây?

Gã xigan ngồi xổm ở mui thuyền, răng đánh vào nhau lập cập, phải cố gắng lắm gã mới trả lời được:

– Đi vòng qua thành.

– Bên kia thành là cái gì?

– Chả có gì cả.

– Rừng hay đồng?

– Vườn cây. Bụi lúp túp.

Cô gái xigan kêu lên:

– Chúng nó tìm được thuyền rồi.

Quả nhiên một chiếc thuyền nhỏ đã rời bến, chở đầy lính. Sáu tên ngồi trong thuyền, nhưng chúng nó cũng chỉ cso hai mái chèo thôi.

Bọn còn lại chắc đang đi tìm thêm thuyền khác nữa.

– Ta có mấy người? – Mectsei hỏi.

– Tám – gã xigan đáp.

– Chỉ có sáu thôi, vì anh và cô gái không phải là chiến sĩ.

Họ im lặng chèo về hướng đông. Chiếc thuyền chở lính Thổ đuổi theo họ.

– Nếu chúng nó không đến nhiều hơn, tớ sẽ làm việc bằng mái chèo, còn các cậu thì tùy khả năng. – Mectsei đề nghị.

– Ở đây khó lòng mà đánh nhau được. – Gergey nói – Nếu chúng nó đuổi kịp ta, cả hai thuyền đều sẽ lật nhào hết. Tôi đề nghị anh hãy chèo về phía Xkutari.

– Ai không biết bơi nào?

– Thưa công tử, con ạ - gã xigan run rẩy đáp.

– Nếu thuyền lật thì nhớ bám vào mũi thuyền nhé.

– Không phải thế đâu, anh Mectsei ạ. – Gergey bình tĩnh nói – Anh cứ chèo thẳng sang bờ bên kia, đến chỗ nào nước ngang lưng để chúng ta có thể đứng được.

– Rồi sao nữa?

– Tôi có gói hai cân thuốc súng đây. Tôi đã nhào nước và đặt ngòi. Hễ chúng nó đến gần tôi sẽ ném vào giữa thuyền của chúng. Lúc đó anh hãy nhảy ra khỏi giữa thuyền, sau đến lượt tôi, rồi Iontsi, rồi đến Mochi. Bọn Thổ sẽ luống cuống, ta có thể xử gọn từng tên một.

Chàng đưa bùi nhùi và thép cho gã xigan và bảo:

– Kéo lửa lên, Sakơdi.

Mectsei rẽ thuyền sang phía bờ châu Á. Bờ còn xa lắm, còn phải chèo hơn một tiếng nữa mới tới được. Họ ngồi im lặng trong thuyền, Mectsei và Mochi thay nhau chèo. Thỉnh thoảng họ lại thọc sâu mái chèo xuống nước, có khi thò cả tay xuống đến khuỷu nhưng vẫn chưa chạm đáy.

Bọn Thổ vừa hò hét vừa đuổi theo.

Gergey thò tay xuống biển và nhồi đầy thuốc súng trên lưng Sakơdi thành một cái bánh đen, dày độ một ngón tay.

– Nào, Êvo của anh, bây giờ em cho vào giữa một ít thuốc khô.

Êvo mở nút ống đựng thuốc súng, đổ thuốc khô vào giữa cái bánh kẹp. Gergey gập cái bánh kẹp lại, nắm thành vắt rồi gói vào khăn tay, chỉ để chừa một khe hở có thể châm lửa vào thuốc súng.

– Đất, - Mectsei bỗng nói mặc dù họ vượt quá giữa vịnh biển chưa được bao lăm.

Anh làm việc rất khá. Khoảng cách giữa họ và bọn Thổ không hề giảm bớt. Thuyền bọn Thổ cách họ một khoảng bằng tầm của một người khỏe tay có thể ném một viên sỏi dẹt.

– Bùi nhùi có cháy không? – Gergey hỏi.

– Có, - gã xigan đáp.

– Cứ giữ lấy. Còn anh Mectsei, bây giờ anh hãy chèo chậm lại, và từ từ quay ngang thuyền ra, chỉ cần chú ý sao cho chúng nó đừng đâm vào ta. Nếu chúng lao rất nhanh thì cứ để cho chúng vượt qua bên scạnh.

– Tớ sẽ tránh, cậu đừng lo.

– Khi nào hai bên chỉ còn cách nhau độ mươi bước, gã xigan phải tụt từ mui thuyền xuống nước, cô gái xigan cũng thế. Có lẽ cả em nữa Êvo ạ, nhưng chỉ khi nào anh đã ném lửa đi. Đừng để chúng nó biết nước ở đây chỉ đến thắt lưng. Cứ để cho chúng nó bơi.

Gergey dùng răng thắt chặt thêm múi khăn rồi tiếp:

– Nếu lửa hắt chúng nó ra khỏi thuyền thì anh Mectsei cứ ngồi yên trong thuyền với đôi mái chèo. Tôi và Iontsi, hai đứa chúng tôi nhảy xuống nước và cạo râu những đứa bơi. Nếu chúng nó thật hoảng hốt thì Mochi cố cướp lấy thuyền của chúng và chém những đứa bám vào thuyền.

– Thế còn con? – gã xigan hỏi.

– Ba người nhảy xuống nước phải giữ lấy thuyền của ta cho Mectsei khỏi bị lật.

Chàng lại ghé vào tai Êvo nói nhỏ:

– Em tụt xuống mạn thuyền bên kia ấy nhé và nhớ ngụp xuống kẻo thuốc súng bắn vào mặt đấy. Sau đó em giật lấy một mái chèo, hễ thấy tên Thổ nào vào gần em thì quật. Dù sao mái chèo vẫn dài hơn gươm.

Bọn Thổ thấy khoảng cách giữa hai thuyền đã ngắn lại dần thì đắc thắng hò reo, chứng tỏ chúng tin chắc vào thắng lợi.

Khi hai bên chỉ còn cách nhau độ ba chục bước, Mectsei thò mái chèo xuống nước rồi bảo:

– Nước đến ngang thắt lưng.

– Thế thì dừng lại. – Gergey đáp và đứng dậy trên sạp thuyền bảo gã xigan:

– Đưa bùi nhùi đây.

Chàng lại gọi sang phía bọn Thổ:

– Chúng mày muốn gì?

– Mày khắc biết ngay thôi! – Bọn chúng trả lời kèm theo một chuỗi cười như sói hú.

Gergey đưa bùi nhùi và gói thuốc nổ cho Êvo rồi cầm miếng ván bắc ngang trên thuyền lên.

Bọn Thổ gươm lăm lăm trong tay, mồm ngậm chủy[123] . Hai mái chèo của chúng khua nước oàm oạp mạnh mẽ.

Chúng đã tới gần. Gergey ném miếng ván về phía trước mũi thuyền của chúng làm nước bắn tung tóe.

Tên Thổ đang ngồi quay lưng lại chèo thuyền thấy nước bắn vào cổ liền ngừng chèo quay lại nhìn. Con thuyền tự nó trôi lại gần hơn nữa.

Khi thuyền của chúng đã đến gần không đầy mười lăm bước nữa, Gergey châm bùi nhùi vào gói thuốc nổ. Thuốc nổ cháy lên xèo xèo. Gergey chờ một tí, rồi với một động tác chính xác, chàng ném vào thuyền bọn Thổ.

Bọn Thổ thấy con rồng lửa bay đến thì tránh dạt cả ra. Con thuyền của chúng bỗng hóa thành một cái giếng phun lửa, nổ to một tiếng, rồi một cột lửa cao độ ba sải tay bốc lên giữa bọn chúng. Con thuyền lật sấp. Sáu tên Thổ nhảy ra sáu hướng, rơi tõm xuống vịnh biển.

– Đánh đi! – Gergey thét lên.

Nhưng ánh lửa lóe lên đã làm họ quáng mắt, chả ai thấy gì hết. Một lát sau Gergey mới nhìn thấy tên Thổ đầu tiên, hắn bám vào con thuyền của họ và lôi mạnh Gergey ra khỏi thuyền. Gergey bổ cho hắn một nhát gươm. Chàng cảm thấy thanh gươm chạm vào vật rắn.

– Đánh đi! – Chàng lại thét.

Nhưng các bạn của chàng cũng chỉ làm việc một cách quờ quạng. Khi nhãn lực đã hồi phục, họ trông thấy Mectsei đang vật lộn dữ dội dưới nước với một tên Thổ vạm vỡ, Gergey lại vung gươm chém tên Thổ ấy. Nhát gươm trúng đầu. Tên Thổ liền quay lại đấm vào vai Gergey một cái mạnh đến nỗi chàng suýt ngã. Nhưng Mectsei đã ôm lấy tên Thổ, từ phía sau anh xiết lấy cổ nó và nhận chìm xuống nước. Anh cứ giữ như thế cho đến khi nó thôi không còn sủi bong bóng nữa.

* * *

Một buổi chiều tháng năm, ba chàng thanh niên Ý mặc quần áo nhung và hai cô gái ý vận váy ngắn đến trước cổng thành Bảy Tháp. Một thanh niên và một cô gái cầm đàn kôbô. Cô gái kia ôm một cái trống cơm dưới nách.

Tên lính gác đang đứng gật gà gật gù trong bóng mát, nếu thỉnh thoảng không có bọn lính đi qua đi lại dưới cổng thì có lẽ hắn đã vừa đứng vừa thiu thiu ngủ.

Trông thấy người lạ, hắn chĩa giáo về phía họ vào hỏi:

– Chúng bay muốn gì?

– Chúng tôi là ca công người Ý. – Một người trả lời hắn – Chúng tôi có chuyện muốn thưa với quan phòng thành.

– Không được.

– Chúng tôi có chuyện cần lắm.

– Không được.

– Tại sao lại không được?

– Ngài đã dặn tao không được cho người lạ vào. Ngài đang bận nhiều việc. Ngài đang sửa soạn hành lý.

Bên tường thành có bốn năm tên lính vừa đứng vừa ngồi xổm trong bóng mát. Một mụ già xigan đang gieo quẻ bói cho chúng bằng cách lắc những hạt đậu ngũ sắc trên một cái sàng.

Cô gái Ý nhỏ nhất bèn mạnh dạn đi lại chỗ đó và nói với mụ xigan:

– Thím ơi, ông lính gác không muốn cho chúng tôi vào. Thím làm ơn nhờ một người vào báo giúp với bêi Veli rằng chúng tôi mang quà đến biếu ngài.

Mụ xigan đang gieo một quẻ hay lắm thì phải, mụ chia chỗ hạt đậu ra làm năm cụm rồi nói với tên lính:

– Bóng dáng vận hạnh của thầy đã hiện rõ rồi đấy, nhưng tôi sẽ không nói cho thầy biết đâu nếu thầy không vào báo cho ngài bêi hay rằng có mấy người Ý mang quà đến biếu ngài.

Tên lính đang xem bói đã đỏ mặt lên vì tò mò. Hắn gãi vào cổ một cái rồi đứng dậy vội vã đi vào.

Chưa đầy mười phút sau hắn đã trở ra vẫy tay gọi mấy người Ý.

– Đi theo ta.

Hắn đi trước dẫn họ qua mấy dãy hành lang, qua một cái vườn bên cạnh nhà xay rồi lại qua một cái vườn nữa đầy những luống rau xà lách rất to.

Tên lính nhổ một búp xà lách, nhấm nháp từng lá một. Hắn mời cả hai cô gái. Cô gái xigan nhận một lá và đưa mời cô kia.

– Cám ơn Tsehan, tôi không ăn.

– Ăn đi! Ngon đấy.

– Tôi biết là ngon nhưng chúng tôi không quen ăn thế này.

– Vậy thì ăn thế nào? Ăn với muối à?

– Với muối, nhưng chủ yếu là với thịt gà rán.

Một thanh niên Ý luôn luôn phải phiên dịch cho hai cô gái, nhưng vì họ cứ nói chuyện luôn miệng mà người phiên dịch đôi lúc lại quay nhìn chỗ khác nên cô gái chốc chốc lại nhắc:

– Anh Gergey, Tsehan nói gì thế?

Cái vườn họ đang đi qua nằm giữa hai bức tường cao. Đây là một cái thành hai lớp. Hai cái tháp ở giữa nối liền nhau bằng một bức tường riêng.

– Mấy cái tháp cũng đều hai lớp tường thế cả. – Cô gái xigan nói với Gergey – Có lần một tên lính đã nói chuyện ở đằng quán trọ là mấy cái tháp này chứa đầy vàng bạc. Một lần đến quét dọn ở đấy nó đã nhìn qua lỗ khóa.

Iontsi buồn bã nói:

– Vì thế nên mới đến ngần ấy lính canh giữ.

Chàng trai này rất bồn chồn, lúc thì đỏ mặt tía tai, lúc lại tái xanh và cứ nhìn ngó, nghe ngóng khắp tứ phía.

Họ đến chỗ nhà ở của tên bêi. Dọc tường thành phía trong không còn nhà nào khác, chỉ có rất nhiều đại bác cỡ lớn, đặt cách nhau cứ năm mươi bước một khẩu. Cạnh các khẩu súng đạn gỉ sắp thành từng đống hình chóp.

Sân nhà tên bêi đầy những hòm xiểng và các bộ phận của một cái trướng bằng vải đỏ. Binh khí, đồ dùng dã chiến và các thứ thảm nằm la liệt trên lối đi rải sỏi và trên các luống hoa được chăm sóc cẩn thận. Kẻ rời khỏi nơi đây chắc chắn sẽ không gặp mặt kẻ đến thay hắn.

Mươi – Mười lăm tên lính đang xếp đồ đạc vào các hòm xiểng. Tên bêi đứng giữa đám lính và cũng đang ăn xà lách sống, không có thịt gà rán.

Hắn gọi mấy người Ý sang bên góc tường vọng lâu rồi ngồi lên bánh xe một khẩu đại bác nòng chĩa ra ngoài và tiếp tục nhấm xà lách.

– Nào, các ngươi muốn gì? – Hắn vui vẻ hỏi.

Gergery bước lên, bỏ mũ ra cầm ở tay, nói bằng tiếng Thổ.

– Bẩm ngài, chúng con là những người ca công người Ý. Đêm qua chúng con đánh cá dưới chân thành, vì ngài cũng biết chúng con là dân nghèo nên đêm đêm phải đánh cá thêm. Nhưng đêm qua chúng con không chỉ đánh được cá. Khi kéo lưới lên, chúng con thấy có một cái gì lấp lánh ở trong lưới. Chúng con nhìn xem thì hóa ra là một cái đĩa bằng vàng tuyệt đẹp.

– Chà, lạ nhỉ!

– Quả vậy, thưa ngài. Mời ngài xem, nó đây, đã bao giờ ngài thấy một cái đĩa đẹp hơn thế này chăng?

Chàng thò tay vào ngực lấy ra một cái đĩa nhỏ bằng vàng có chạm nổi hình các thần thánh Hy Lạp ở giữa.

– Trời! – Tên bêi thốt lên, mắt đờ đẫn trước cái đĩa đẹp.

– Chúng con cũng chưa bao giờ thấy một cái gì đẹp đến thế. Chúng con đã bàn nhau nên làm gì với nó bây giờ. Nếu đem bán, người ta sẽ đổ tội cho chúng con ăn cắp và trời có biết chúng con sẽ gặp những tai vạ gì. Nếu không bán thì cái đĩa có nghĩa lý gì đối với kẻ chẳng có gì để bày lên đĩa?

Tên bêi lật đi lật lại cái đĩa, nhấc nhấc thử rồi nói:

– Tại sao các ngươi lại mang đến cho chính ta?

– Thưa quan lớn, chính đó là điều con đang muốn thưa với ngài. Lúc chúng con đang bàn nhau như thế thì chúng con sực nhớ có một vị ân nhân của chúng con đang bị giam ở thành Bảy Tháp này, một vị tướng Hung. Hồi nhỏ con và em trai của con đã từng là nô lệ của ông ấy.

– Ông ta đã đối xử tốt với các ngươi à?

– Ông ta đã cho chúng con học hành và thương như con để. Vì vậy chúng con mới nghĩ đến chuyện xin ngài cho phép chúng con vào hát cho ông ấy nghe một bữa.

– Ra vì thế mà các ngươi mang cái đĩa đến cho ta ư?

– Vâng ạ.

– Các ngươi hát hay lắm à? Vậy thử hát cho ta nghe một bài xem nào.

Năm người Ý liền đứng thành vòng, hai người dạo đàn kôbô và họ đồng thanh hát

Mama

Mama

Ora, muoio

Ora, muoio!

Desio tal cosa.

Cheall orto ci sta [124]

Tiếng hát của hai cô gái như tiếng hai cây vĩ cầm, giọng của Gergey và Iontsi như hai ống sáo, còn giọng của Mectsei như tiếng phong cầm.

Tên bêi ngừng cả việc nhai xà lách, cả việc ngắm cái đĩa, dường như người ta có thể thấy tai hắn dỏng lên thật sự.

– Các ngươi là tiên đồng hay quỷ sứ thế? – Hắn kinh ngạc kêu lên.

Thay cho câu trả lời, tốp ca công lại bắt sang một bài hát mới. Cô gái xigan xoay người tiến ra giữa vòng và vừa gõ trống vừa múa trước mặt tên bêi.

– Ta có thể xem các ngươi múa hát ba ngày ba đêm liền cũng được. Nhưng sáng mai ta đã phải khởi hành sang Hung rồi. Các ngươi hãy nhập bọn với ta, ngay bây giờ cũng được hoặc dọc đường cũng được. Ta sẽ hậu đãi các ngươi, tiền công ta cũng sẽ trả. Các ngươi không bao giờ phải lo nghĩ gì nữa.

Năm người Ý đưa mắt hỏi nhau, Gergey nói:

– Thưa quan lớn, về việc đó chúng con phải bàn bạc đã. Nhưng trước hết, nếu quan cho phép điều chúng con đã yêu cầu...

– Ta vui lòng cho phép các ngươi, nhưng các ngươi muốn vào thăm ai?

– Dạ, đến chỗ tướng công Tơrơc Balin.

Tên bêi hơi bực mình xòe bàn tay ra:

– Đến chỗ Tơrơc à? Gay đấy. Ông ta đang phải đeo một tạ.

– Đeo một tạ gì ạ?

– Chả là ông ta đã đối xử thô bạo với đại giáo trưởng.

Mặc dù vậy tên bêi vẫn thực hiện lời thỉnh cầu của tốp ca công Ý. Hắn giao họ cho một tên lính và ra lệnh cho tên lính phải dẫn Balin ra sân dù ông ta muốn hay không cũng mặc – vì có mấy người Ý muốn hát cho ông ta nghe.

Cửa thành trong cũng đã mở. Sân thành này chẳng lớn gì hơn quảng trường Ejêbet ở Pets. Hai người bạn cờ lúc đó cũng đã ngồi dưới cây tiêu huyền. Môrê cũng ngồi ở đó xem đánh cờ: cả Moilát cũng có mặt ở đó và cứ nói chõ vào các nước cờ làm ông hoàng Ba Tư rất bực.

Cái xiềng một tạ vừa đúng lúc thay chủ.

Tên lính giữ năm người Ý lại bên cổng để chờ người ta dẫn tướng công Balin từ trong chuồng sắt ra. Hai tên lính phải nâng xiềng lên ông mới đi được. Chúng nó đã đặt một cái ghế ra sân và dẫn ông đến ngồi xuống đấy. Chúng nó vẫn còn tử tế để ông ngồi vào chỗ bóng râm. Ở đó ông có thể tha hồ ngồi. Mà không ngồi thì ông cũng chẳng nhúc nhích đi đâu được với cái xiềng to bằng bắp cày ấy.

Ông ngồi xuống ghế mà chẳng hiểu vì sao chúng nó lại bắt ông ra ngồi ở đấy. Ông mặc áo sợi lanh mùa hè. Trên đầu không có mũ, chỉ có mớ tóc dài lòa xòa như bờm đã bạc trắng. Hai tay ông bị xiềng kéo xuống hai bên ghế. Mỗi cái vòng xiềng như thế nặng năm chục bảng. Những cánh tay già yếu của ông không còn đủ sức để nâng chúng lên nữa. Mặt ông tái nhợt, đau khổ.

– Và được đấy. – Tên lính bảo năm ca công.

Họ từ cổng tiến vào rồi dừng lại thành một hàng trước mặt tướng công Balin, cách chưa đầy năm bước.

Những người đang đánh cờ cũng bỏ cuộc. Cái gì thế nhỉ? Thế này thì ra là một cuộc vui thú vị quá: ca công Ý trong thành Bảy Tháp! Họ đến đứng sau lưng Tơrơc Balin chờ nghe hát và đặc biệt chờ xem điệu nhảy của hai cô gái.

– Cô trẻ hơn không phải dân Ý. – Ông hoàng Ba Tư nhận xét.

– Giữa trăm người cũng nhận ra được là dân xigan. – Moilát đáp.

– Nhưng mấy người kia thì đúng là dân Ý.

Tình cờ cả mấy người đều rám nắng: Mectsei vạm vợ nhất, Gergey cao nhất, Iontsi có đôi mắt đen nhất, Êvo đã xoa dầu hồ đào để làm nước da nậu lại, tóc của cô cũng lấp dưới cái mũ đỏ kiểu Phơrighia[125] như tóc của những người khác.

Năm người Ý cứ đứng ngẩn ra ở đấy.

– Nào, hát đi chứ. – Tên lính bảo họ.

Nhưng họ cứ đứng sững ra nhìn, mặt tái cả đi. Nước mắt từ từ lăn trên gò má anh chàng Ý trẻ nhất, và cả trên má một người khác nữa.

– Hát đi chứ, cái bọn hề chó đẻ này! – Tên lính Thổ mắng họ.

Anh chàng trẻ nhất bèn ngập ngừng bước lên, phục xuống trước mặt người tù mang nặng cùm xích và ôm lấy chân ông.

– Cha ơi! Cha yêu quý của con!

Đằng sau nhà thương Acmêni, cách thành Bảy Tháp độ một tầm tên bắn, có một quán rượu nhỏ đứng lẻ loi một mình.

Trước kia hình như đó là một biệt thự, một ngôi nhà nghỉ mát bằng đá hoa từ cái thời mà thành phố Côngxtăngtinốp còn được gọi là Bizăngxơ. Nhưng than ôi, thời gian và những trận động đất đã làm sụt lở những viên đá hoa, làm gãy gục những cột lan can ở hàng hiên, những bông hoa đá trên cửa sổ, xô lệch những bậc thềm và trồng những cây leo vào kẽ hở của các cột lớn. Cái biệt thự nghỉ mát đã trở thành một quán rượu tồi tàn. Tất cả mọi loại người đều đến đó, và lão chủ quán có tên là Minxiađét còn hành thêm một nghề phụ nữa là nghề oa trữ.

Gã xigan đã dẫn các thanh niên của chúng ta đến đó. Minxiađét dành chỗ trọ, bán quần áo Ý và cái đĩa vàng cho họ, dĩ nhiên là với giá cắt cổ.

Màn kịch trong thành Bảy Tháp không thành công theo đúng ý định, suýt nữa đã đưa họ vào vòng tai họa. Tên lính lập tức bẩm ngay với tên bêi rằng những người Ý hình như là họ hàng thân thuộc gì đó vì họ khóc nức nở bên cạnh người tù. Nhưng lúc đó tên bêi đã chẳng quan tâm gì lắm đến Bảy Tháp nữa. Thuộc quốc Hungari đang choán hết mọi ý nghĩ trong đầu óc hắn. Ở Bảy Tháp hắn cũng chỉ là một tên tù. Hắn phải sống ru rú giữa mấy bức tường thành và hằng năm chỉ được bước ra ngoài một bận để cầu kinh ở đền thờ Ala Xôphia.

– Đồ ngu như lừa! – Hắn mắng tên lính – Mấy tên Ý này trước kia là nô lệ của ông ấy, còn bây giờ là nô lệ của ta.

Hắn đang định xếp cái nghiên mực vào hòm. Hắn rút bên cạnh nghiên mực ra một cái bút sậy, chấm vào mớ bông tẩm mực rồi viết mấy dòng lên một mảnh giấy bằng bàn tay, viết xong hắn đưa cho tên lính đang đứng ngơ ngác và bảo:

– Đây, đưa cái này cho những người Ý và dẫn họ ra cổng. Không được động đến họ đấy, nghe không?

Khi tên lính ấn vào tay chàng, Gergey lập tức đọc ngay mấy dòng chữ đó. Đó là mấy dòng chữ Thổ có nghĩa như sau:

“Năm ca công người Ý này thuộc quân lữ của ta. Ta cho họ tờ chứng chỉ này để đừng ai động chạm đến họ khi vắng mặt ta”.

Bêi VELI

Gergey mừng rỡ cất mảnh giấy đi. Chàng nhìn vào mặt tên lính. Chàng đã trông thấy cái mặt cú vọ này ở đâu nhỉ. Ở đâu ấy nhỉ? À, đúng là thầy quyền đã uống rượu ở đằng quán lão Hy Lạp tối hôm trước, giữa đám thủy thủ và đám người làm công nhật. Cứ trông cái mũi đỏ của hắn cũng đủ biết nếu một ngày kia đến trước Môhamét thể nào hắn cũng bị gạt sang dãy ghế của những kẻ có tội.

– Thầy cũng đi theo ông bêi chứ? – Gergey hỏi khi họ đi qua cổng và giúi vào tay hắn một đồng năm talê bạc.

Được đồng talê, tên lính vui vẻ hẳn lên đáp:

– Không. Ngài bêi chỉ đem thợ đào hầm lò và lính tình nguyện đi theo mà thôi. Từ ngày mai chủ tướng của ta sẽ là bêi Izơmain.

– Nhưng ông ta đã ở đây đâu?

– Chưa, ông ta đang ở trong cái nhà có giàn nho dại kia kìa.

Tên lính nói và chỉ về phía một cái nhà có nho dại leo đầy trên mái, đó là một cái nhà xây dựa lưng vào tường thành cổ Bizăngxơ. Có lẽ nó được xây nên bằng đá của chính cái tường thành cổ ấy cũng nên.

Buổi tối, tên lính mặt cú đã đem đồng talê đi uống ở đằng lão Hy Lạp.

Mấy thanh niên của chúng ta ăn tối trong một căn phòng nhỏ xinh xắn. Họ ăn cháo đặc với thịt cừu, vừa ăn họ vừa bàn đến chuyện trở về cùng tên bêi hay đi một mình. Rõ ràng là nguy hiểm đang bám sát gót họ và còn rõ ràng hơn nữa là họ không thể nào giải thoát được cho tướng công Balin được.

– Ta nên về theo tên bêi, đó là điều thông minh nhất mà chúng ta có thể làm được.– Gergey có ý kiến.

Mectsei càu nhàu:

– Tớ không hát cho hắn nghe nữa đâu. Có lưỡi tầm sét ầm ì của nhà trời hát cho nó nghe thì có.

– Thế thì anh cứ giả vờ khản cổ vậy. Sao ta lại không hát cho hắn nghe nhỉ? Tục ngữ đã chẳng có câu: “Ngồi xe ai hát bài người ấy” đó sao?

– Nếu ở nhà người ta biết chúng mình đi giải trí cho bọn Thổ...

– Sao lại không nhỉ? Ở đây ta hát cho chúng nó nghe, về nhà ta sẽ bắt chúng nó nhảy nhót.

Iontsi không bắt chuyện. Cậu ngồi thừ người suy nghĩ, nước mắt cứ ứa ra. Gergey đặt tay lên vai cậu và bảo:

– Đừng khóc nữa, Iontsi ạ. Cái cùm to ấy có phải là vĩnh viễn đâu. Có thể đến mai chúng nó sẽ tháo ra cũng nên.

– Tôi chưa nói được chuyện gì với cha tôi cả, chỉ trả lời được mỗi câu hỏi của người về Pherikô. Tôi bảo rằng nó ở nhà để nhỡ tôi có chết dọc đường thì vẫn còn lại với mẹ tôi một đứa.

Tất cả đều im lặng, thông cảm nhìn cậu.

– Nhưng tôi mới dại làm sao chứ. – Iontsi tiếp – Tôi đã ăn mặc như hề để lần mò vào với cha tôi, mặc dù tôi vẫn có thể đến thăm một cách đàng hoàng. Sau chuyến này tôi còn có thể đi vào đó nữa không? Giá như ít ra tôi đã đưa được tiền cho cha tôi.

Cô gái xigan bưng bát đi ra. Trăng lên rọi vào phòng làm mờ bớt ánh sáng của cây đuốc nhựa.

– Cần phải thử thêm một chuyến nữa mới được. – Gergey lên tiếng – Có thể nói tiền chúng ta hầu như vẫn còn nguyên vẹn. Iontsi này, chỗ cậu còn một nghìn đồng vàng, nơi tôi ba trăm. Chỗ Mectsei còn đủ để chúng ta về đến nhà. Chỗ Êvo cũng thế.

Cô gái xigan trở lại.

– Các anh không sang xem tên Thổ cú à? Nó đã say đến nỗi ngã lăng xuống ghế. Sakơdi cũng uống bằng tiền của nó nhưng chưa say. Anh ta đang chơi xúc xắc với Mochi.

Khi thấy chỉ mỗi mình mình cười, cô ta liền im bặt. Cô ngồi xuống chiếu bên cạnh họ và chống tay lên cằm nhìn Êvo.

– Tên bêi mới đến chắc chắn sẽ vồ lấy tiền. – Gergey lại nói – Hắn cũng vồ lấy như những đứa khác thôi. Biết đâu hắn lại chẳng làm được chút gì? Xưa này tiền bạc vẫn là cái chìa mở được mọi ổ khóa.

– Tôi sẽ đưa cho nó tất cả số tiền tôi giữ đây. – Iontsi trả lời – Tôi sẵn sàng hiến cả tính mạng của tôi nữa.

– Vậy thì ta hãy thử một keo cuối cùng nữa.

– Tối nay anh làm thế nào mà đến chỗ tên bêi được?

– Hắn sẽ bắt cậu ngay. – Mectsei nói – Hắn sẽ nghe cậu nói, tiền hắn cũng sẽ nhận, nhưng cậu cũng sẽ ở lại đó.

Gergey mỉm cười.

– Tôi có khờ đến thế đâu. Tôi có mang bộ mặt của tôi đến đó đâu.

– Thế thì làm sao?

– Tôi sẽ cải trang làm lính Thổ.

Iontsi nắm lấy tay Gergey:

– Anh làm thật chứ, Gergey? Anh làm thật chứ?

– Tớ bắt đầu ngay bây giờ đây.

Gergey trả lời rồi đứng dậy gọi lão chủ quán Minxiađét vào.

– Chủ quán này, ta cần một bộ quần áo lính Thổ, một bộ giống như của bọn lính canh thành Bảy Tháp.

Lão Hy Lạp vân vê bộ râu đen mọc thành từng chòm. Lão đã quen với việc ăn mặc cải trang của mấy người khách này, lão cũng đã quen mỗi ngày lại được hai ba đồng tiền vàng. Quỷ bắt họ đi, dù họ có là tướng cướp hay là phường ăn cắp vặt thì cũng mặc, cái chính là họ trả tiền hậu hĩnh. Lão cũng đã đề nghị với họ đến ở cái phòng ngầm dưới đất.

– Quần áo như thế thì hiện nay tôi không có – Lão nói và nháy mắt – Nhưng trong quán hiện có một tên Thổ say bí tỉ, và ta có thể lột lấy cái tuyban và cái áo choàng của hắn.

– Thế cũng được. Nhưng ta cần cả râu nữa.

– Của ấy thì vô khối.

– Nhưng ta cần bộ râu giống như của tên lính kia mới được.

– Như thế cũng có.

Lão quay ra và chưa đầy năm phút sau đã trở lại với một ôm đủ các loại râu, lông đen và nhựa.

– Để tôi dán cho chứ?

– Lão dán đi. Làm cho ta có bộ mặt giống như của tên Thổ ấy.

Gergey ngồi xuống. Minxiađét bắt tay vào việc.

– Lão có biết ông bêi mới đến Tháp Bảy không?

– Sao lại không. Trước kia hắn là pháo thủ.

– Lão biết gì về hắn?

– Đần độn. Hắn chỉ uống nước lã, óc hắn cũng loãng như nước [126]. Hắn không biết viết.

– Bọn quan lại khác cũng có biết viết đâu. Cùng lắm chúng nó cũng chỉ biết đọc.

– Nhưng hắn lại cứ vênh vang như con ngựa của hoàng đế, mặc dù có khi con ngựa còn biết nhiều hơn hắn. Khi thấy một ông quan to hơn thì hắn lại cúi rạp cả người như cây lanh trước trận gió.

– Hắn đã đi trận mạc bao giờ chưa?

– Năm ngoái hắn có đi theo Xuntan và nghe đâu đã bị phạt đòn dưới chân thành Extegôm.

– Như vậy nghĩa là hắn nhát gan?

– Nhát gan và ngu độn. Như một kẻ chỉ uống nước lã mà nhớn lại còn có thể khác hay sao?

Gergey bị nhựa dính mép cứ méo mồm từ bên này qua bên nọ. Chàng đã thay đổi hẳn đi khiến Mectsei cứ bò ra mà cười.

Lão Hy Lạp đã mang cả tuyban, gươm cong kiểu Thổ và áo khoác đến nữa.

– Allaha emanet olun[127] . – Gergey vừa cúi chào vừa nói đùa.

– Tất cả đều muốn đưa chàng đi nhưng chàng chỉ cho Iontsi và Mectsei đi theo. Dọc đường Iontsi đưa vàng cho chàng. Gergey suy nghĩ một tí rồi bảo cả Iontsi quay về, chỉ còn Mectsei cùng đi với chàng.

– Anh cũng đi theo sau xa thôi, để chúng nó khỏi nghi ngờ chúng ta cùng một bọn. – Chàng bảo Mectsei.

Chưa đầy nửa giờ sau chàng đã đến gõ vào cái kẻng bằng đồng trước cửa nhà tên bêi.

Mặt của tên lính già hiện ra trong cái lỗ khoét trên cánh cổng.

– Mi muốn gì?

– Mời ngài bêi ra ngay Bảy Tháp. Có biến!

Tên lính già biến mất. Gergey cũng quay trở lại. Chàng biết thế nào tên lính già cũng sẽ quay ra và sẽ không còn gặp ai ở cổng nữa để chuyển đạt những câu hỏi của tên bêi. Hắn sẽ buộc phải quay vào bẩm với tên bêi là người lính lúc nãy đã biến mất. Tên bêi sẽ băng khoăn, càu nhàu nhưng rồi cuối cùng cũng phải chui ra để đi vào Bảy Tháp.

Gergey dạo bước về phía Bảy Tháp và dừng lại trước cổng Đrinapôi – người ta gọi cổng phia bắc của thành Bảy Tháp như vậy.

Cổng thành đã đóng. Tên lính gác ngồi ngủ gật trên hòn đá bên cổng. Trên đầu hắn, cây đèn dầu cũ kỹ đang cháy trên thanh sắt cắm vào tường. Bốn bề im ắng như tờ.

Mectsei đi cách Gergey ba bốn chục bước và khi thấy Gergey đứng lại anh cũng đứng lại. Có lẽ Gergey đứng trong vầng sáng của ngọn đèn là cốt để cho anh trông thấy. Những phút trôi qua chậm chạp làm sao. Gergey thầm chửi giờ khắc Thổ Nhĩ Kỳ nặng nề, chậm rãi.

– Đến lúc tên bêi ấy bò được ra thì ta bạc mất cả đầu.

Ôi, chàng tráng sĩ đáng thương, ngôi sao đẹp đẽ trên nền trời Hung vinh quang, anh sẽ không bao giờ bạc tóc! Chẳng biết anh sẽ nhìn vào tương lai với bộ mặt như thế nào nếu giờ đây có một bàn tay thiên thần bỗng vén lộ thiên cơ để anh nhìn thấy chính mình đeo xiềng xích cũng tại ngay chỗ này, để anh nhìn thấy tên đao phủ Thổ Nhĩ Kỳ đang thắt dây thòng lọng cho anh trên giá cây đèn gỉ nọ!...

Có tiếng kẹt cửa vang lên trong cái yên lặng của con đường.

Gergey rùng mình, chàng vội bước nhanh về hướng tiếng động.

Tên bêi đang đi đến. Hắn đi một mình, người quấn trong chiếc áo choàng, đầu đội một cái tuyban trắng và cao.

Gergey dừng lại một phút, nghe ngóng xem có ai đi với tên bêi không.

Không có ai cả.

Lúc đó chàng mới bước vội tới trước mặt tên bêi, chào đúng theo kiểu lính Thổ và nói.

– Bẩm quan lớn, không phải bêi Veli cho gọi ngài đâu. Tôi đã lừa ngài ra vì một việc rất quan trọng.

Tên bêi vội lùi lại nắm lấy chuôi gươm.

– Mi là ai?

Gergey rút gươm ra và đưa đằng chuôi cho tên bêi.

– Ngài cầm lấy nếu ngài thấy nghi ngại.

Tên bêi đẩy gươm vào vỏ. Gergey cũng tra gươm vào vỏ và nói:

– Tôi mang đến nhiều chuyện tốt lành hơn là ngài tưởng.

Chàng nhấc túi tiền từ trong áo choàng ra và lắc cho vàng kêu rủng rẻng:

– Để mở đầu, xin ngài hãy nhận lấy.

Tên bêi cầm lấy cái túi nặng nhưng rồi đưa trả lại.

– Trước hết ta cần biết mi là ai, muốn gì?

Nói đoạn hắn ngồi xuống một cái ghế đá trong bóng tối ngôi nhà và chăm chú quan sát nét mặt Gergey. Gergey cũng ngồi xuống ghế, khoanh tay lại, thỉnh thoảng lại gãi bộ râu giả làm chàng ngứa ngáy và thận trọng lựa lời nói khe khẽ:

– Tên tôi là Trăm nghìn vàng. Tôi nghĩ đó là một cái tên khá kêu.

Tên bêi cười mỉm:

– Nhưng không phải là tên giả đấy chứ?

– Ngài có thể thử ngay thôi. Còn tên ngài là Anh kiết xác, mặc dù chắc chắn ngài là một dũng sĩ hơn người. Ai cũng biết ngài đã từng đến nước Hung trong chiến dịch đại thắng vừa qua.

– Ta thấy mi đã biết rõ ta.

– Quả vậy, tôi sẽ nói ngắn thôi: từ sáng ngày mai ngài sẽ là quan phòng thành ở Bảy Tháp, ngài cũng sẽ là tù nhân, chỉ có cái là tù nhân được trả lương mà thôi. Mỗi năm ngài được ra phố một lần. Nếu Ala phù hộ cho ngài được trường thọ thì trong đời mình ngài cũng chỉ còn được trông thấy Côngxtăngtinốp vài ba chục lần nữa là cùng.

– Nói tiếp đi.

– Ngài có muốn chọn một cuộc đời tự do hơn và giàu sang hơn hay không là tùy thuộc ở ngài.

– Ta nghe đây.

– Trong Bảy Tháp có một tù binh, một nhà quý tộc Hùng giàu sụ: Tơrơc Balin.

– Mi muốn giải thoát cho ông ấy?

– Chính ngài nói ra đấy nhé. Nhưng tôi cũng phải thừa nhận là tôi muốn như thế.

– Ta nghe đây.

– Ngài có mấy tên lính theo hầu, ít ra cũng là những gia nhân tin cẩn. Giả dụ tối mai ngài đem tướng công Balin ra khỏi thành, làm như Xuntan có lệnh vời vào cung thì sao nhỉ?

– Sau khi mặt trời lặn, ngay viên tướng phòng thành cũng không được ra ngoài.

– Có lệnh của Xuntan thì vẫn cứ ra được. Nhưng đã thế thì đưa ông ta ra ban ngày vậy, cùng với ngài và hai tên lính nữa. Phố xá quanh đây đã vắng người, ngài sẽ cho hai tên lính trở lại, rồi ngài cùng đi với tướng công Balin. Nhưng đáng lẽ vào hoàng cung thì ngài lại dẫn người tù đó xuống một cái thuyền. Một cái thuyền đậu bên bờ có cắm cờ màu vàng da cam. Bất kể là thuyền chở lúa mì hay chỉ là thuyền con. Dọc bờ quanh đây cũng chẳng có nhiều thuyền đậu lắm đâu. Tôi nghĩ các ngài có thể thay quần áo khác rồi rẽ xuống thuyền.

– Chỉ ngắn gọn thế thôi à?

– Không hẳn. Ở trên thuyền, ngay lúc khởi hành, ba trăm đồng vàng sẽ được trao vào tay ngài, theo tiếng Thổ thì đó là ba nghìn gurút hoặc ba nghìn piátte. Sau đó chúng ta sẽ đến Tekiađát bằng đường thủy hoặc đường bộ. Ở đó một người của chúng tôi sẽ chờ ngài với ngựa tốt và năm trăm đồng vàng nữa. Thế là lại năm nghìn gurút. Chúng ta sẽ đi xuống Aten, rồi từ đó đi sang Ý. Bước lên bờ nước Ý, năm trăm đồng vàng nữa lại rơi vào tay ngài.

– Một nghìn ba.

– Cho tới đó. Tôi thiết tưởng như vậy cũng đã bằng mười năm lương bổng của ngài rồi. Nhưng xin ngài hãy suy nghĩ thêm: con người làm chủ tướng ba thành Đebrexen, Xiget và Voiđohunhot, ngoài ra còn là chúa của một cơ nghiệp vương giả, gần khắp cả vùng hữu ngạn sông Đuno, người đó có thể dễ dàng trả nốt cho ngài chỗ chín mươi chín đồng vàng còn lại, dù có phải sẻ bớt một nửa gia sản đi chăng nữa.

– Nhưng nhỡ ta không nhận được ngay cả cái nghìn đầu tiên thì sao?

– Ngay bây giờ tôi cũng có thể trao cho ngài nếu ngài muốn.

Tên bêi đăm chiêu suy nghĩ.

Gergey nhún vai:

– Nếu ngài thấy chúng tôi định lừa ngài – mặc dù ngài chưa bao giờ gặp một người Hung lừa dối – thì lúc đó ngài vẫn còn đủ thì giờ để đổ tội cho Tơrơc Balin đã vượt ngục và một mình ngài đã đuổi theo bắt lại được. Dù sao người ta cũng sẽ tin ngài vì ngài đã giải ông ta về.

Tên bêi suy nghĩ rồi nói:

– Được rồi. Ngày mai, trước khi mặt trời lặn một giờ, cái thuyền cắm cờ vàng đó phải đến đậu cách thành Bảy Tháp một tầm tên bắn. Còn ngươi phải đứng chờ ở trên bờ. Ta làm sao mà nhận ra ngươi được?

– Nếu ngài không nhận được mặt tôi, mặc dù trăng sáng đấy chứ, thì tôi sẽ đội khăn tuyban cũng màu vàng, màu vàng lưu huỳnh, ngài sẽ có thể nhận ra được.

– Vậy một giờ trước khi mặt trời lặn.

– Đúng mười một giờ.

Gergey đáp, vì theo giờ Thổ thì lúc mặt trời lặn là mười hai giờ.

Khi Gergey cùng Mectsei trở về thì đã nửa đêm. Vừa bước vào quán chàng hỏi ngay:

– Tên Thổ mặt cú còn ở đây đấy chứ?

– Hắn đang ngủ. – Minxiađet trả lời.

– Lão có thể làm cho hắn ngủ đến mười một giờ ngày mai được không?

– Được.

Lão chủ quán trả lời rồi đi hòa một thứ bột gì đó vào cốc. Bột đó hòa tan như muối. Lão lay tên Thổ dậy:

– Này Boiguc! Cũng phải nghĩ đến nhà đến cửa nữa chứ!

Tên Thổ ngửng đầu lên, ngơ ngác nhìn với đôi mắt đục ngầu và ngáp.

– Nào, uống cốc nước này đi rồi mà xéo về nhà.

Tên Thổ cũng chẳng nhìn vào cốc nữa, hắn chỉ giơ tay ra đón lấy rồi nốc một hơi cạn. Đoạn hắn trở mình định đứng dậy, nhưng lại ngã xuống.

Gergey giúi năm đồng tiền vàng vào tay lão chủ quán.

– Cậu có thể yên chí. – Minxiađet nói – Tên này không nhúc nhích ra khỏi giường được đâu, hắn có thể ngủ đến tối mai.

Việc thuê thuyền rất dễ dàng. Họ chọn một chiếc thuyền bốn chèo của người Hy Lạp đậu trong vịnh Sừng Vàng và hỏi thuê đến Tekiađát, nơi cách Côngxtăngtinôp một ngày đường. Họ trao cho chủ thuyền một lá cờ màu da cam và hai đồng tiền vàng đặt cọc. Buổi chiều còn sớm, chiếc thuyền đã đến đậu ở chỗ Gergey dặn. Hai giờ trước khi mặt trời lặn chủ thuyền đã cắm cờ lên.

Sau đó Gergey vội vã trở về quán. Họ đánh thức tên lính Thổ vẫn còn ngủ li bì dậy và báo với hắn rằng ngài bêi triệu hắn đến chỗ con thuyền cắm lá cờ vàng, hắn phải đến đợi ở trên bờ.

Đầu tên lính vẫn còn nặng chình chịch, Sakơdi phải dẫn hắn đi. Tên lính hiền lành đội tuyban màu vàng bước đi loạng choạng. Hắn chẳng còn biết trời sáng hay chiều nữa. Hắn chỉ nhớ mang máng là quan bêi sai hắn đến bờ vịnh, chỗ một cái thuyền nào đó.

Bọn Gergey tản ra, đi lần theo sau tên lính, họ đi cách nhau từng quãng xa.

Nếu tên bêi nhận lời thì khi hắn bước lên thuyền họ cũng có thể đến kịp. Nếu hắn không dám hoặc không thể hành động như vậy thì cứ để xem hắn với tên đồng hương đội tuyban màu vàng kia làm thế nào mà hiểu nhau.

Câu hỏi đầu tiên là tên bêi có dẫn Tơrơc Balin đi theo hay không. Họ giao cho Tsehan theo dõi việc đó. Họ không cho cô ta biết chuyện Tơrơc Balin đi trốn mà chỉ nói là ông được dẫn tới chỗ Xuntan và họ muốn được trông thấy ông một lần nữa. Dấu hiệu là nếu cô ta trông thấy tên bêi, hai tên lính và Balin, cô ta sẽ với tay lên bụi nho dại ở góc phố làm bộ như muốn hái một cái lá, Mectsei đứng cách khoảng một nghìn bước sẽ có thể trông thấy và vẫy tay cho các bạn biết. Những người khác lại đi cách bờ khoảng một nghìn bước, Gergey cải trang thành đạo sĩ, Êvo thành cô gái xigan, Iontsi làm một tay lái buôn Ba Tư, Mochi đóng một người bán bánh, Mectsei thủ vai anh hàng cá.

Êvo ngồi xổm bên cạnh Mochi và ăn bánh.

Đến đúng giờ đã định, Mectsei đội thùng gỗ đựng cá lên đầu và đi về phía bờ vịnh.

Đã có dấu hiệu.

Iontsi tái mặt, những giọt lệ mừng vui tràn khóe mắt cậu. Còn mặt Gergey lại đỏ ửng lên. Họ bèn đi về phía bờ, mỗi người cách nhau khoảng hai trăm bước.

Con thuyền đậu dưới bến. Gió vui vẻ cuốn lá cờ màu da cam bay phần phật. Gã chủ thuyền, một người Hy Lạp còn trẻ, buôn hành, đang ngồi đếm tiền bán hàng ngày hôm đó ở chỗ bánh lái. Trên bờ là tên lính Thổ mặt cú đội tuyban vàng, đứng đực như phỗng. Sakơdi ngồi sau lưng hắn đang rửa chân trong làn nước biển xanh lam.

– Họ đến rồi. Xin trời hãy phù hộ! – Iontsi nói và cố vượt Gergey, cả đôi chân của cậu cũng run rẩy.

Gergey ngoái lại nhìn, chàng thấy tên bêi đang thong thả đi đến với một ông già tóc bạc người Hung, có hai tên lính đội tuyban trắng cầm giáo theo sau.

Tên bêi quay lại nói gì đó với hai tên lính, chúng liền quay trở lại Bảy Tháp.

Iontsi vội vã bước về phía con thuyền, nhưng khi định vượt qua Gergey, chàng liền túm lấy áo choàng của cậu và bảo:

– Hẵng gượm!

Tên bêi điềm tĩnh cùng tướng công Balin đi xuống bến. Hai người đi qua bên cạnh người bán bánh mà không hề nhìn anh ta, cũng không nhìn cô gái xigan ngồi bên cạnh.

Tướng công Balin có vẻ đờ đẫn, ngơ ngác, còn tên bêi thì vui vẻ trò chuyện huyên thuyên.

Hai người bước xuống bến. Tên lính Thổ mặt cú liền đứng nghiêm chào.

Trong nháy mắt đó tên bêi quay ngoắt lại, hắn rút gươm ra vẫy về phía sau rồi xông vào đánh ngã tên lính, nhanh như một con diều hâu vồ mồi. Đồng thời khoảng độ năm chục tên lính từ các bụi cây và các nhà gần đó xông ra.

Trước tiên chúng trói gô tên lính Thổ mặt cú, rồi đến gã xigan. Sau đó chúng nhảy lên thuyền bắt gã Hy Lạp trẻ tuổi. Chúng trói tất cả những người ở trên thuyền.

Tsehan vừa kêu vừa chạy đến khóc lóc xin cho Sakơdi. Chúng bắt luôn cả cô ta và trói tay lại.

Mặt trời vừa vặn khuất sau khu phố Cơ đốc khi Gergey dừng lại bên cột trụ Côngxtăngtin. Các bạn của chàng vừa thở vừa chạy theo chàng. Ai nấy bụi bặm đầy người, mặt mày tái mét.

Gergey lau mồ hôi trán rồi nhìn sang Iontsi.

– Thấy chưa, không nên hấp tấp trong bất cứ việc gì hết! Họ trà trộn vào dòng người trên phố.

* * *

Khoảng giữa tháng bảy, bêi Veli cùng đoàn quân tình nguyện và năm mươi thợ đào hầm lò đến cánh đồng Môhát.

Mỗi lần quân Thổ kéo đi Buđo hay sang miền hữu ngạn sông Đuno, cánh đồng Môhát luôn luôn là trạm nghỉ chính của chúng. Chúng thích nơi đó, chúng gọi đó là cánh đồng của vận đỏ. Bản thân Xuntan Xuleiman cũng thường dừng lại ở đó lâu nhất. Lần nào hắn cũng sai dựng trướng ở trên ngọn đồi mà hắn đã đứng trong cái ngày thắng trận đáng ghi nhớ đó.

Về chiều, khi đoàn quân mệt mỏi kéo đến đó thì trướng của tên bêi đã dựng xong. Trước tiên tên bêi xuống sông tắm, sau đó hắn sai mổ thịt gà thiến và khi mặt trời đã lặn, hắn ra ngồi ở trước cửa trướng.

Cánh đồng còn trắng những xương ngựa nằm ngổn ngang. Bọn lính kê mâm gỗ lên những đầu ngựa để ăn tối. Chúng vui vẻ lắm.

Khoảng mười lăm tên aga vây quanh tên bêi và báo cáo tình hình trong ngày. Những tên đã nói xong ngồi xuống chiếu trước mặt tên bêi. Cánh sĩ quan vẫn có tục lệ cùng ăn tối với nhau ở Môhát, và ở đó ngay cả những tên đang có hiềm khích với nhau cũng giảng hòa.

Tối hôm đó có ngựa lưu tinh đến chỗ tên bêi. Chúng nó phi báo cho Xuntan biết rằng Visegrat [128] đã thuộc về tay quân Thổ. Chúng nó đã chiếm được thành không cần đánh trận mà chỉ bằng cách phá đường dẫn nước của quân trong thành, hãm cho họ khát. Quân trong thành chờ cứu viện của Pheđinan, nhưng đó là một ông vua Hung chỉ phó mặc các thành trì cho Thượng đế. Vì vậy tướng Amađe phải nộp chìa khóa thành. Ông ta chỉ giao hẹn xin được yên ổn kéo quân đi. Viên tổng trấn Buđo đã thề sẽ không tàn sát họ. Thế nhưng quân lính của hắn có thề đâu. Khi quân Hung bỏ vũ khí lại trong thành và tay không kéo ra, quân Thổ liền xông vào họ chém giết không chừa một mống.

Thấy ngựa lưu tinh báo, bêi Veli nói với các aga:

– Vậy ta sẽ nghỉ lại đây hai ngày. Hôm nay đi ngủ thôi, ngày mai ta sẽ vui chơi. Ngày kia sẽ khởi hành đi Nôgrat [129].

Đó là thành mà chúng được lệnh phải đánh chiếm sau Visegrat.

Ngựa lưu tinh tiếp tục đường về Côngxtăngtinôp. Đoàn quân của bêi Veli lăn ra ngủ.

Trưa hôm sau tên bêi chỉ ra một mệnh lệnh độc nhất cho các tùy tướng:

– Tối nay tất cả đến ăn cơm ở chỗ ta. Có rượu vang hảo hạng! Có ca công Ý biểu diễn.

Tên bêi là một kẻ vui tính, hắn thích chè chén. Và nói chung, một khi bọn Thổ đã bước vào đất Hung là lập tức chúng quên ngay lời răn cấm rượu vang của giáo tổ Môhammét.

– Một tên lính muốn bẩm với ngài một điều bí mật, ngài có tiếp hắn không ạ? – Một aga hỏi hắn.

– Cho nó vào – tên bêi vui vẻ đáp.

Một tên xiliđa [130] thấp lùn, mắt lấm lét, bước vào. Quần áo hắn rách rưới cũng như tất cả những đứa khác. Cái tuyban của hắn chẳng lớn hơn khăn tay của trẻ con mấy tí. Hắn nói:

– Kẻ nô lệ này của ngài có điều muốn bẩm về bọn Ý.

– Ta nghe đây.

– Đã từ lâu, năm tên đó có vẻ khả nghi đối với hạt bụi này của chân ngài. Điều nghi ngờ đầu tiên của con nổi dậy khi con thấy một tên Ý dùng giấy lau gươm cho mấy đứa kia.

– Đồ con lừa. – Tên bêi đáp – Mi phải biết đó là bọn man di. Chúng ta nhặt cất các mảnh giấy vì sợ trên một mảnh nào đó có tên của Ala, còn chúng nó là những con lợn sống không có Ala, đầu óc chúng tối tăm và thấp hèn hơn cả thú vật.

Tên xiliđa vẫn đứng không nhúc nhích.

– Điều nghi ngờ thứ hai của con thức dậy khi đến Xôphia. Chắc ngài cũng nhớ, thưa quan lớn, rằng chúng ta đã gặp đoàn xe chiến lợi phẩm, trong đó có một chiếc bị đổ nghiêng bên đường.

– Ta có nhớ.

– Cái chuồng gà bị gãy và đàn gà chạy tứ tung. Một mụ già gọi mãi: pôlachi – pôlachi! Cả gà giò lẫn gà mái đều không nghe mụ ta. Đó là mụ đàn bà Hy Lạp. Một người Thổ muốn giúp mụ ta bèn gọi: gạc – gạc – gạc! Đàn gà cũng chẳng chịu lại. Lúc đó một tên Ý trẻ có diện mạo như con gái bèn cầm lấy giỏ thóc trong tay tên Thổ kia và gọi: pi-pi-pi! Piche – piche – piche – pichikêm! Pichikêm! Nghe thế tất cả đàn gà đều chạy lại. Nó còn bắt lấy một con gà mái và hôn.

– Vậy thì có gì lạ trong việc đó?

– Dạ thưa ngài, đàn gà ấy quen nghe tiếng Hung, như vậy kẻ gọi chúng cũng biết tiếng Hung.

Tên bêi ừ hữ:

– Nhỡ tiếng Ý cũng pipi là gà thì sao? Mi có biết tiếng Ý không?

– Tiếng Ý ấy ạ? Không ạ.

– Thế thì đừng có nói, đồ lạc đà!

Tên xiliđa khúm núm nghiêng mình tiếp nhận cái danh hiệu lạc đà rồi lại thản nhiên nói tiếp:

– Thế khi thằng Kereletje đổi ngựa ở gần Bengrat? Nó đổi lấy ngựa của một nông dân và phải phụ thêm mười átpe nữa. Nhưng con ngựa hung dữ đến nỗi chẳng ai cưỡi nổi. Lúc đó tên Ý vạm vỡ nhất bèn nhảy phóc lên như một con báo và quất nó phi như bay. Con ngựa thiếu chút nữa thì ngã khuỵu. Một đứa ca công người Ý làm sao có thể biết cưỡi ngựa giỏi đến thế được ạ?

Tên bêi nhún vai:

– Có lẽ hồi bé nó đã đi chăn ngựa.

– Xin quan lớn cho con được nói tiếp.

– Cứ nói nốt đi.

– Tối qua một aga đến chỗ chúng ta, một người cao lớn nhất mà con từng thấy trong đời.

– Aga Manđa.

– Đúng đấy ạ. Khi ngài đi qua chỗ bọn Ý, ngài dừng lại trước mặt cái tên cao cao và bảo nó: Ở này ngươi là Bônemixo! Tên kia giật mình đáp: Tôi không phải người ấy. Ngài aga lại bảo: Nhưng có Trời chứng giám cho ta, chính người là Bonemixo Gergey. Thế ngươi không nhận được ta ư? Cái nhẫn đẹp của ngươi có còn nữa không? Lời khuyên của ngươi thế mà có ích đấy. Ngươi thấy đấy, ta đã là aga rồi. Có điều tên ta không phải là Hoivan nữa mà là Manđa. Tên đạn đã không phạm đến người ta.

– Tên Ý trả lời thế nào?

– Bẩm, nó trả lời: Tôi không biết ông nói chuyện gì, nhưng tôi biết là có một người giống tôi. Làm sao ông biết tên người Hung ấy? Ngài aga bèn bảo: Ta gặp hắn ở Buđo lúc người ta bắt Tơrơc Balin. Hắn đi trong đoàn tùy tùng của ông ta. Tiếc thay ngươi lại không phải là hắn. Ngươi giống hắn quá đi mất. Không phải là hắn, ngươi thiệt mất mười mấy đồng tiền vàng đấy.

– Đấy, mi đã thấy hắn không phải là người Hung chưa, đồ to xác.

– Tuy vậy hắn vẫn là người Hung. – Tên xiliđa đáp lại vẻ đắc thắng – Ngay tối qua con đã biết chắc không phải chỉ mình hắn mà cả bọn đều là người Hung. Lúc chúng nó bắc chảo để nấu bữa tối, một đứa nắm lấy cây độc cần và nhổ cả rễ lên để lấy chỗ nhóm lửa. Một cái sọ dừa cũng bật lên theo rễ cây. Cả năm đứa đều ngắm nghĩa và bàn nhau đó là sọ dừa Thổ hay sọ dừa Hung. Kẻ nô lệ này của ngài nằm giả vờ ngủ gần bên chỗ chúng nó. Kẻ nô lệ này của ngài hiểu tiếng Hung.

Tên bêi hộc lên như một con ngựa:

– Thế chúng nó nói tiếng Hung à? Bọn có ấy nói những chuyện gì?

– Đứa trẻ tuổi người cao cao bảo: Chắc đây là người Hung vì bọn Thổ đã chôn cất tử sĩ của chúng. Lúc đó một đứa khác bèn ôm cái sọ dừa lên và nói: Dù ngươi xưa kia có là gì chăng nữa, ngươi đã chết vì Tổ quốc thì đối với ta ngươi vẫn là thần thánh! Và nó còn hôn cái sọ dừa. Sau đó chúng lại lấp đất tử tế.

Tên bêi đập tay vào đốc kiếm:

– Cái bọn rợ Hung chó má! Nhưng sao mi không báo ngay cho ta biết hở đồ hà mã?

– Bẩm lúc đó ngài đã ngủ rồi ạ.

– Gông cổ quân thám thính man trá ấy lại! Bắt chúng nó vào đây cho ta!

Tên xiliđa hớn hở lao đi. Từ trên đồi, tên bêi cáu kỉnh nhìn bọn Xiliđa của hắn chạy đi lùng khắp các trại.

Phải đến hai giờ sau tên Xiliđa mới quay trở lại, mồ hôi nhỏ ròng ròng trên trán...

– Bẩm quan lớn, bọn Ý...

– Chúng nó đâu?

– Bọn chó ấy tẩu thoát rồi ạ! Chúng tẩu thoát mất rồi!

HẾT TẬP I

Chú thích

[1] Thành phố ở phía nam nước Hung, gần biên giới Hung – Nam Tư

[2] Đáng lẽ gọi là Gergơ, nhưng cô bé nói đớt

[3] Vixusko là tên gọi thân tình của Êvô, còn gọi là Vixo, Êvi, Êvike

[4] Szapolyai Jasnot (1487-1540). Từ 1511 trở đi là công vương vùng Êrơđêi và là thủ lĩnh của đảng quý tộc nhỏ. Năm 1514, hắn được ưa chuộng trong giai cấp thống trị vì đã có công đàn áp cuộc chiến tranh nông dân của Đôjo lãnh đạo. Theo những người đương thời, năm 1526 hắn đã cố tình đến chậm để quân của đại quý tộc bị đánh bại ở trận Môhát. Sau khi vua Loiốt đệ nhị tử trận, hắn được các đảng phái quý tộc hạng vừa vừa nhỏ cử làm vua Hung, nhưng bọn đại quý tộc lại chọn Pheđinan đệ nhất của triều đình Hapxbua làm vua Hung. Hai bên đánh nhau để giành vương quyền. Quân hắn bị thua quân của Pheđinan I ở vùng Tôkoi và hắn phải lánh sang Balan. Năm 1528 mới trở về nước nhờ sự giúp đỡ của Hoàng đế Thổ, vì thế sau khi về Buđa, hắn bỏ mặc cho quân Thổ tàn phá cướp bóc nhiều vùng trong nước. Sau nhiều lần tranh chấp, hắn và vua Pheđinan I ký hòa ước Varodi (1528), hai bên công nhận vương quyền của nhau với điều kiện là sau khi hắn chết, phần đất đai thuộc vương quyền của hắn sẽ sát nhập vào triều đình Hapxbua.

[5] Dôzsa Gyorgy: một trong những nhân vật lớn nhất trong lịch sử Hungary. Năm 1514 đã chỉ huy đạo quân thập tự phần lớn là nông dân đi đánh bọn xâm lược Thổ. Ông và đội quân của ông đều căm ghét sự bóc lột tàn nhẫn của tầng lớp đại quý tộc phong kiến. Ông đã tóm tắt cương lĩnh bài phong của mình trong lời tuyên ngôn Xêgơlêt, đòi bọn lãnh chúa quý tộc “phải sống bình đẳng với dân chúng và nông nô của họ”. Chẳng bao lâu, đội quân của ông đã đông tới 3 vạn người. Hoảng sợ trước tính chất bài phong của đội quân này, bọn phong kiến phản động bất chấp nguy cơ xâm lược của giặc Thổ, đã huy động quân đội chính quy ra đánh đạo quân Đôjo. Sau những thắng lợi ban đầu, đội quân liềm hái của Đôjo bị đánh tan và bị khủng bố khốc liệt – Tháng 6-1514, Đôjo rơi vào tay công vương Xopôio Gianốt. Chúng bắt ông ngồi lên ngai sắt nung đỏ, ba lần chụp mũ sắt nung đỏ lên đầu ông. Đôjo chịu đựng cực hình không hề hé răng. Hình ảnh của ông đã trở thành đề tài cho nhiều tác phẩm văn học và nghệ thuật ở Hung

[6] Kinh đô Thổ Nhĩ Kỳ hồi đó. Ngày xưa thành phố này gọi là Bizăngxơ, năm 326, Hoàng đế La Mã Công-xtăngtinux dời đô từ Rôm về đây và đổi tên Bizăngxơ thành Nôva Rôma (Rôm mới) nhưng ở châu Âu người ta không gọi theo cái tên chính thức đó mà gọi theo tên của hoàng đế nên mới thành ra Công-xtăngtinốp. Năm 1453 hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ đánh chiếm thành phố này, từ đó gọi là Ixtăngbun hoặc Xtăngbun. Tuy vậy, bên cạnh tên mới này, tên Công-xtăngtinốp vẫn còn rất thông dụng ở châu Âu cho đến mãi gần đây

[7] Lính thiết kỵ trong quân đội Thổ

[8] Lính phóng lao trong quân đội Thổ

[9] Loại lính thiện chiến nhất của quân đội Thổ

[10] Môrê Laxlô là một tên quý tộc, trở nên nổi tiếng vì rất tàn ác trong cuộc đàn áp phong trào Đôjo Giơrgiơ. Về sau hắn quay sang thần phục triều đình Hapxbua và trở nên một tên cướp khét tiếng.

[11] Pisơto là tên gọi thân mật của Istơvan

[12] Đây là loại áo giáp như lưới sắt gồm nhiều vòng nhỏ móc vào nhau, vì vậy Đôbô mới nói đùa như trên.

[13] Giuri là tên gọi thân mật của Gyórgy, tên giám mục

[14] Hồi đó có dòng đạo cải lương do Martin Luther khởi xướng năm 1517 tại thành phố Víttembéc (miền Nam nước Đức) không thừa nhận quyền lực của Tòa thánh La Mã và phản đối những nghi lễ phiền phức tốn kém do Tòa thánh đặt ra. Dòng đạo này được truyền bá ở những nước mà hồi đó giai cấp tư sản hình thành nhưng còn yếu ớt như Đức, các nước vùng Scăngđinavơ, các nước vùng Bantich v.v…

[15] Hồi đó vua Hung Xopôio Gianốt gọi quân Thổ vào giúp dẹp loạn Môrê, một số triều thần khác lại chủ trương mời quân Đức, vì thế trong nước chia ra hai phe: một phe thân Đức bài Thổ, một phe ủng hộ chính sách của nhà vua

[16] Kinizsi (-1494): một danh tướng Hungari, đã lập nhiều chiến công hiển hách trong các chiến dịch đánh quân Thổ.). Vua Máchát (Mátiás (1443-1490): ông vua anh minh và công bằng nhất trong lịch sử Hungari

[17] Một đại quý tộc Hungari. Lúc đầu về phe Pheđinan, nhưng về sau lại quay sang phe Xopôio Gianốt

[18] Ý nói có các chiến sĩ Hung

[19] Những người theo đạo Hồi kiêng rượu vang và thịt lợn. Dân Thổ theo đạo Hồi vậy, phải kiêng rượu vang mới đúng, nhưng bọn lính Thổ này ngửi mùi rượu vang là quên cả tín ngưỡng. Mà trong con mắt dân Hung hồi đó thì dân Thổ và đạo Hồi là một.

[20] Hiện nay ở Hung khoai tây vẫn còn hai tên gọi phổ bến krumpli và burgônya.

[21] Xem chú thích trang 23

[22] Tên một thành phố ở Palextin, đất thánh của Gia tô giá, nơi Giêsu ra đời.

[23] Thủ đô Nam Tư ngày nay.

[24] Con sông lớn thứ nhìn châu Âu. “phát nguyên từ Rừng Đen chảy ra Biển Đen” (Hắc hải), qua các nước Đức, Áo, Tiệp, Hung, Nam Tư, Bungari, Rumani, Liên Xô. Tên Latinh là Đanubiux, tên Đức là Đônao, tên Tiệp, Nga là Đunai, tên Hung là Đuno, tên Rumani là Đunaree, tên Bungari, Nam tư là Đunavơ. Ở nước ta xưa nay vẫn quen gọi theo tiếng Pháp là Đanúyp. Ở đây chúng tôi lấy theo tên Hung.

[25] Tên gọi của hòang đế các nước theo đạo Hồi.

[26] Tên thành Bengrat hồi đó.

[27] Một trong 6 bang thuộc Nam Tư.

[28] Đây là cây lúa, bác nông dân định nói lúa để nấu cháo nhưng nấu sai.

[29] Cối xay chạy nhờ sức nước quay bánh xe

[30] ³¹ Đây là tên của những thành phố, thị trấn nằm trên đường đi từ Hung qua Nam Tư, Bungari đến kinh đô Công xăngtinốp.

[32] Rượu vang làm bằng nho axu, sắc vàng như mật ong, còn gọi là rượu Tôkoi, một lọai rượu vang thượng hỏa hang của Hung

[33] Hồi đó còn là tiền vàng, khác với phôring là đơn vị tiền tệ ngày nay của nước Hung

[34] Ở một vài nước vùng Ban căng như Thổ Nhĩ Kỳ, Bungari… khi người ta gật đầu có nghĩa là không, khi lắc đầu mới có nghĩa là ừ, có, đồng ý.

[35] Tiếng Thổ trong nguyên văn, có nghĩa là: tôi chết mất

[36] Giáo tổ của Đạo Hồi, theo truyền thuyết là người đã sáng lập ra Hồi giáo ở thế kỷ VII

[37] Chúa Trời của đạo Hồi

[38] Gã xigan nói ngọng

[39] Đất thánh của đạo Hồi, thuộc địa phận Arập Xaudich ngày nay)

[40] Câu chào bằng tiếng Thổ, nghĩa là: chúc cho các bác được phù hộ độ trì

[41] Thiếu niên, có khi đã là thanh niên, đi theo phù tá các tướng để rèn luyện võ nghệ, tập đánh trận. Có nơi dịch là thị đồng, nhưng trong làng võ cái tên gọi ấy có vẻ không thích hợp lắm nên chúng tôi chọn cái tên võ đồng

[42] Iontsi là cách gọi thân mật của Gianôt, các cách gọi thân mật khác: Giannôtko, Iontsiko. Pheri là cách gọi thân mật của Pherenx, các cách gọi thân mật khác: Pherike, Pherikô

[43] Buđo là kinh đô của các triều vua Hung hồi ấy, đó là thành phố bên hữu ngạn sông Đuno. Bên tả ngạn là Pest, hồi ấy còn lụp xụp, mãi mấy thế kỷ sau mới lớn lên thành phố phường lớn và đến năm 1872 mới chính thức hợp lại thành Buđapest ngày nay

[44] Môhács: cánh đồng lớn ở phía nam nước Hung

[45] Quãng tháng giêng, tháng hai dương lịch

[46] Basa hoặc pasa: một chức quan dưới triều vua Thổ hồi đó, tương đương như chức tổng đốc

[47] Đạo hồi cấm uống rượu vang

[48] Cơm trộn ragu cừu, món ăn dân tộc của Thổ

[49] Còn gọi là hoa «đừng quên em» một thứ hoa được trai gái yêu nhau thích dùng để tặng nhau, đặc biết là trong những dịp chia tay

[50] (Khăn xép của người Ả Rập, Ấn Độ hay dùng. Ngày trước, ở ta còn gọi là khăn tây rê

[51] Một chức võ quan trọng trong quân đội Thổ Nhĩ Kỳ hồi đó. Tương đương như chức tổng binh, lãnh binh

[52] Lính phiêu kỵ của Thổ Nhĩ Kỳ

[53] Một tước quan của triều đình Thổ Nhĩ Kỳ, thường để phong cho những kẻ có công trạng, như một loại huân tước. Kẻ được phong tước này đã có quyền cha truyền con nối.

[54] Chữ Batư, có nghĩa như đại hoàng đế, tên gọi vua Batư và Thổ Nhĩ Kỳ

[55] Như bộ tài chính bây giờ

[56] 1 bảng bằng 0,453 kg. Hai mươi lăm bảng bằng khoảng 10 kg

[57] Tướng Balin thuộc dòng họ Tơrơc ở xứ Enhinhghi

[58] Thủ đô Irăng ngày nay

[59] Thành phố ở Tây bắc nước Hung, giáp biên giới Hung – Áo ngày nay

[60] Lính phiêu kỵ Thổ

[61] Nhà hùng biện của La Mã, tên viết là Cicero nên dễ đọc nhầm là Kikerô

[62] Thủ đô nước Áo ngày nay, hồi đó là kinh đô của các triều vua thuộc họ Hápxbua

[63] Zrinyi Miklós (1508 – 1566): một dũng tướng của Hung trong cuộc chiến tranh chống Thổ: đây là Zơrinhi Miklôt cố, “người anh hùng thành Xiget”. Về sau chắt của ông là Zơrinhi Miklôt, vừa làm tướng vừa là nhà nhà có tên tuổi

[64] Catê (chữ Hy-lạp: catechizmus) nghĩa là môn học chuyên giải thích các giáo lý của tôn giáo

[65] Tinôdi Sebestyén (khoảng 1505-1556): ca công nổi tiếng nhất của Hung thế kỷ XVI. Đã sáng tác nhiều thơ, ca, nhạc theo nhiều thể tài, nhưng những tác phẩm quan trọng nhất của ông đều nói về những cuộc chiến đấu chống bọn xâm lược Thổ. Từng là môn khách của nhiều gia đình quý tộc. Sebơc là tên gọi thân mật của Sebetchẽn.

[66] Một loại đàn cổ có hình dạng hơi giống đàn ghita

[67] Môhat: huyện lỵ của huyện Môhat, thuộc tỉnh Boronho, nằm bên bờ sông Đuno, ở phía nam,gần biên giới Hung – Nam Tư ngày nay. Tại đây ngày 29-8-1526 đã xảy ra một trong những trận đánh có tầm quan trọng lớn nhất trong cuộc chiến tranh kéo dài ba thế kỷ (XIV- XVII) chống bọn xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ. Trong trận này quân đội Hung bị đậi bại, đạo quân hai vạn rưỡi người bị tiêu diệt, vua Loiôt đệ nhị cũng tử trận trong khi tháo chạy

[68] Chỉ người Thổ

[69] Chữ Batư: là một kiểu áo dài của nam giới vùng Trung Cận Đông ngày xưa thường mặc

[70] Gốc chữ Hêbe, có nghĩa là bùa, ngải

[71] Chữ Latinh trong nguyên văn, ở đây có nghĩa là người thợ làm cung.

[72] kontos: một thứ áo dài chỉ dùng để mặc trong nhà hoặc ở ngoài bãi tắm

[73] Papucs: một thứ giày hình dáng hơi giống giày hạ ở ta ngày trước, cũng chỉ dùng trong nhà hoặc ở bãi tắm

[74] Nguyên soái của vua Đức Pheđinan hồi đó

[75] Nhắc việc Xopôio Gianốt đã giết Đôjo và đàn áp đẫm máu đạo quân nông dân năm 1514

[76] Hoàng hậu Jagellô Izabela người Balan

[77] Ý nói mềm yếu, dễ mủi lòng

[78] Là giáo sĩ của đạo Hồi, những người thường đứng trên các tháp cao đọc lời cầu nguyện cho các tín đồ đọc theo sau

[79] Câu tiếng Thổ trong nguyên bản, có nghĩa là “Ngoài Ala và luật lệ của Người ra không còn Thượng đế nào khác nữa!

[80] Quân ngự lâm Thổ Nhĩ Kỳ

[81] Một thứ đàn gõ của Thổ Nhĩ Kỳ

[82] Quận quốc ở vùng Kácpat, nay thuộc lãnh thổ Rumani

[83] Thị trấn ở cách Budapest 60 km, vì thế gọi là thị trấn Sáu mươi

[84] Ý nói khi lâm vào thế nguy

[85] Thuế thu bằng 1/10 hoa lợi của mùa màng

[86] Thành phố lớn thứ hai trong nước, ở về phía đông nước Hung

[87] Ở châu Âu, hàng năm sau mùa hái quả người ta lại chặt trụi cành nho chỉ để lại gốc, đến mùa xuân năm sau nho mới lại đâm cành

[88] Viên quan coi ngục Bảy Tháp

[89] Lính gác

[90] Thưa quan phòng thành

[91] Horatius: nhà thơ trữ tình xuất sắc nhất thời Cổ La Mã, sống những năm 65-8 trước công nguyên

[92] Kelske có nghĩa là con dê

[93] Ionlsi đã mười sáu tuổi, Pheri mười bốn

[94] Tức là từ khi Pheđinan được cử làm vua nước Hung

[95] Trong tiếng Hung, ba chữ này chỉ viết làm một: hazáért

[96] Thảo nguyên lớn nhất của Hung, ở về phía đông, rất nổi tiếng về những đàn ngựa và những chàng tướng cướp

[97] Một dân tộc đông nhất ở Nam Tư

[98] Tên gọi thân mật của Machiat

[99] Một thứ bánh mì trắng, hình tròn, vừa một suất ăn: có loại hơi ngọt dùng để ăn điểm tâm hoặc trong những bữa ăn nhẹ, có loại là bánh linh

[100] Những dân tộc sống ở Nam Tư

[101] Đường chạy từ biên giới Bungari về Côngxtăngtinốp

[102] Những con đường quốc lộ bình thường

[103] Baben là tên gốc Do thái của thành phố Babilon thời cổ, theo kinh thánh thì loài người đã khởi công xây dựng ở đây một cái tháp cao đến tận, nhưng để trừng phạt cái tội liều lĩnh đó, Chúa trời đã làm cho tiếng nói của họ trở nênbất đông không hiểu được nhau nữa đành phải bỏ dở việc dựng tháp

[104] Một loại lính tình nguyện trong quân Thổ, không thuộc quân chủ lực

[105] Đalcacia: tên một nước hồi đó ở ven biển Adriatich thuộc Nam tư ngày nay

[106] Đất thánh của đạo Hồi, thuộc địa phận Arập Xaudich ngày nay

[107] Là đền thờ Hồi giáo

[108] Theo kinh Thánh, Adam và Êvo là người đàn ông và đàn bà đầu tiên được Chúa Trời tạo ra trên đời

[109] Trong nguyên văn : elma: alma, benim : enyim, bapa = papa, pebucs = papucs, sarombó, daduk = duda, eságány = esákány.

Trong vòng bốn năm thế lỷ sống gần nhau ở thảo nguyên sông Đông, người Hungari đã học kỹ thuật canh tác của người Thổ Nhĩ Kì và khá nhiều tiếng Thổ.

[110] một trong sáu nước cộng hòa ở Nam Tư ngày nay

[111] một nước xưa ở cùng thung lũng Musa, Nam Tư ngày nay

[112] Mỗi gia đình giàu sang ở các nước Arập ngày trước, và bây giờ vẫn còn rải rác, đều có harem là nơi ở, đúng hơn là nơi nhốt, của các thứ vợ lớn, vợ bé, nàng hầu. Người ngoài không bao giờ được đặt chân đến đó; người phụ nữ cũng ít khi được rời Harem. Tương tự một thứ hậu cung của phong kiến nước ta

[113] Một vị thần của người Nam Xlavơ

[114] Thành phố lớn thứ 3 nước Hung ở bên bờ sông Tixo về phía đông nam nước Hung

[115] Hútxen và Hátxan là hai vị thần tuần đạo của Hồi giáo Ba Tư. Hu là tên gọi khác của Ala. Thượng đế của người Hồi Giáo

[116] Jean Calvin (1509 – 64) khởi xướng ra dòng tu mới ở Viên vào khoảng 1536. Đây là dòng tu của tầng lớp tư sảng đang vươn lên, nó chứng minh cho lối sống và cách kinh doanh tư sản. Dòng tu này được truyền bá ở những nước mà giai cấp tư sản đã phát triển như niềm Hạ Đức, Anh, Pháp v.v…

[117] Một dân tộc thiểu số, nói tiếng Irăng, hiện nay còn khoảng 6-7 triệu ở rải rác trong các nước Thổ, Irăng, Irắc, Cộng hoà Arập thống nhất, Apganixtăng, Pakistăng và Liên Xô.

[118] Chỉ Phađinan I, tuy được bầu làm vua nước Hung nhưng hắn bỏ mặc các thành trì, đất đai phải tự lực chống nhau với Thổ, hắn không hề cho quân đi cứu giúp

[119] Theo Kinh Thánh Xalômông là ông vua công minh nhất của dân tộc Do-thái

[120] Dân Hồi giáo người Thổ

[121] Dân Hồi giáo người Ba tư (Irăng ngày nay), những người này theo một dòng riêng của đạo Hồi, tôn sủng Ali là người con thứ tư của Môhamet, bị giết năm 661. Họ không thừa nhận ba người con đầu tiên là con hợp pháp của Môhamét. Những người xi-i-ta rất chuộng các nghi lễ nhục binh

[122] Hunhođi Gianôt (1407 – 56): vị tướng giỏi nhất trong cuộc chiến tranh chống Thổ, năm 1456 đã đánh thắng quân Thổ một trận lớn ở Bengrát. Để kỷ niệm trận đại thắng này (của những chiến sĩ cơ đốc chống bọn dị giáo) giáo hoàng la Mã đã ra lệnh tất cả các nhà thờ Cơ đốc đều phải kéo chuông hồi 12 giờ trưa là lúc trận đánh ngã ngũ

[123] Loại gươm nhọn, thân tròn, chỉ dùng để đâm và phóng chứ không chém được

[124] Tiếng Ý trong nguyên văn “Mẹ ơi, mẹ ơi, con chết mất thôi, con chết mất thôi. Con muốn csi mọc trong vườn”. (Chú thích của Anatôli Gibasơ, bản tiếng Nga do Nhà xuất bản Lao động Mátxcơva xuất bản năm 1956

[125] Kiểu mũ của một dân tộc ngày xưa ở vùng Tiểu Á, có chóp mềm rú ra phía sau gáy. Trong cuộc cách mạng 1789-94 ở Pháp, kiểu mũ này đã trở thành một tượng trưng của phái Giacôbanh, nên còn được gọi là kiểu mũ Giacôbanh

[126] Ở nước ta cho óc đặc là ngu, ở châu Âu thì ngược lại, cho óc loãng là ngu

[127] Câu chào Thổ trong nguyên văn: “Cầu trời phù hộ cho ngài”

[128] Thành ở cách Buđo chừng 30 km về phía bắc

[129] Thành phố ở phía bắc nước Hung, từ 1544 – 1599 bị quân Thổ chiếm

[130] Một loại lính tình nguyện trong quân đội Thổ hồi đó