VĂN HỌC HIỆN ĐẠI NƯỚC NGOÀI

• VĂN HỌC CHILÊ

__________________

Ngôi Nhà Của Những Hồn Ma

• Isabel Allende •

Mạnh Tứ, Đoàn Đình Ca dịch

Mạnh Tứ giới thiệu

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC

HÀ NỘI - 1987

Dịch từ nguyên văn Tây Ban Nha

LA CASA DE LOS ESPIRITUS

Xuất bản lần thứ XVII

Nhà xuất bản Plaza Janés S.A tháng 6-1985

Barcelona, Tây Ban Nha

LỜI GIỚI THIỆU

Sau thời kỳ chinh phục của các viên võ tướng dùng hạm thuyền, súng thần công đại bác, súng mútcơtông, với mưu ma chước quỷ lừa gạt và các giàn hỏa thiêu để tiêu diệt hầu như gần hết những bộ lạc, cư dân trên nhiều vùng đất của châu Mỹ thì từng đợt dân di cư từ chính quốc Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Anh, Pháp và một số nước châu Âu khác ào ào đổ sang miền lục địa mới tìm thấy để lập nghiệp bằng con đường cướp đất đai, lừa lọc, buôn bán, tìm vàng... Những đợt sóng thực dân đó bao gồm những nhà truyền giáo, những gia đình quý tộc đã sa sút, thất thế, những tay anh chị sừng sỏ, những binh sĩ đã rời khỏi quân ngũ không có việc làm, những lái buôn nô lệ giết người không ghê tay, một số thợ thủ công và những người bất đắc chí, cộng thêm một số tội phạm bị lưu đày và những người muốn thoát khỏi cảnh sống cơ cực hoặc trốn tránh ngục tù của nhiều nước châu Âu, châu Á. Lớp người đó sinh sôi nẩy nở theo thời gian, rồi giao phối cùng dân cư bản địa, cùng nô lệ da đen mà họ mang sang, họ trở thành một nguồn trong những cội nguồn của nhân dân trên lục địa mới châu Mỹ, và góp phần cơ bản vào việc hình thành từng lớp tư sản ở đây sau nhiều thế hệ.

Alba, cô cháu ngoại của Esteban Trueba, dựa theo những cuốn vở ghi chép cuộc đời của bà ngoại ghi lại từ hơn năm mươi năm trước để kể lại câu chuyện về gốc rễ của gia đình: “Bà tôi đã viết trong suốt năm mươi năm trong những cuốn sổ ghi chép cuộc đời của bà. Được che chở bởi một vài linh hồn đồng bạn những cuốn vở đó đã được cứu thoát một cách kỳ diệu khỏi trận hỏa thiêu khốn nạn đã làm cháy ra tro biết bao nhiêu giấy tờ khác của gia đình. Tôi có tất cả ở đây, ở bên chân tôi, những cuốn vở buộc gói bằng những dải băng mầu, từng gói theo từng sự kiện chứ không theo trật tự thời gian, y như khi bà để lại trước khi ra đi mãi mãi. Bà tôi đã viết nên chúng để cho tôi bây giờ dùng vào việc thu hồi lại những kỷ niệm của thời xưa, làm cho nó sống lại trước con mắt kinh hoàng của chính tôi.” Tấn kịch của gia đình dòng họ Trueba trong cuốn tiểu thuyết Ngôi nhà của những hồn ma là cuốn phim chân thực của cả quá trình hưng vong của một gia đình tư bản điển hình ở Mỹ La-tinh, với nguồn gốc và sự hình thành tàn bạo, khốc liệt trên mọi bình diện của nó. Nhờ sức lao động của nô lệ, tá điền, công nhân hầm mỏ và xưởng máy, và chất xám của biết bao nhà trí thức, đã mọc lên những đô thị sa hoa, lộng lẫy, mọi tiện nghi hiện đại cho đời sống trong những ngôi nhà như ngôi nhà lớn ở góc phố của gia đình Trueba trong đó mọi thứ mê tín dị đoan cổ lỗ ngày xưa được sắp hàng bên cạnh những vật dụng tân kỳ của thời đại mới, những con người và những hồn ma lẩn khuất chung sống với nhau như trong nôi sinh phần lớn, trong đó những sự huyền ảo lạ kỳ xuất hiện rồi mờ dần với thời quá khứ xa xưa, hạnh phúc vui tươi chỉ như những nét, đùa cợt thoáng qua, tàn bạo khổ đau mới là những nét rõ ràng, thực tại. Từ một chân thư ký nghèo tại một văn phòng công chứng viên không được học hành đến nơi đến chốn, anh chàng dòng dõi quý tộc sa sút Esteban Trueba, với một ý chí mãnh liệt quyết làm giàu, đã tổ chức bóc lột công nhân đào mỏ vàng, tá điền khai phá đất ruộng, buôn bán đầu cơ, lập nên một gia sản lớn vào hàng ngũ tư bản loại nhất trong đất nước, rồi trở thành nghị sĩ tại Thượng viện, lừng lẫy tiếng tăm. Từ khi hình thành đến nay giai cấp tư sản vẫn nắm gọn quyền hành chính trị, kinh tế trong tay, và quân đội của cái đất nước Mỹ La-tinh mà Esteban Trueba sống đó từ xưa vẫn trung thành với hiến pháp, bảo vệ trung thành chính quyền dân cử theo hiến pháp, nên khi ứng cử viên của đảng đối lập, đảng Xã Hội, lên nắm quyền tổng thống, thực hiện một số cải cách chống lại lợi ích của giai cấp tư sản, thượng nghị sĩ Trueba nghĩ ngay đến việc dùng quân đội làm đảo chính để bảo vệ “nền dân chủ” mà trong đó thượng nghị sĩ Trueba chủ trương dạy dân nghèo biết đọc biết viết và mấy phép tính là đủ, không cho họ biết đến những sách vở cao siêu để chỉ dễ nghe theo bọn xúi dục nổi loạn. Sau khi bọn quân sự làm cuộc đảo chính thượng nghị sĩ Trueba đã từng đề xướng, bỏ tiền của và tâm não tính kế bày mưu, sau khi đã sát hại tổng thống dân cử và dùng lưỡi lê để buộc nhân dân phải tuân theo những mệnh lệnh “cứu nước”, “cứu nền dân chủ” của Hội đồng Quân sự độc tài, Esteban Trueba chờ mãi mà không thấy bọn quân sự trao lại quyền hành cho phe dân sự như từ xưa vẫn thế. Thượng nghị sĩ Trueba cũng chẳng hiểu rằng, từ khi những công ty siêu quốc gia hoặc đa quốc gia đã hình thành, giai cấp tư bản thế giới đã bước vào giai đoạn cuối cùng của chủ nghĩa đế quốc, thì giai cấp tư bản trong từng nước đâu còn có thực quyền chi phối mọi mặt trong chính đất nước của mình, mà đã trở thành một thứ mại bản không hơn không kém. Thực sự bàn tay của bọn tư bản lũng đoán quốc tế đã thao túng mọi quyền hành trong thế giới tư bản qua các công ty siêu quốc gia, và ở từng nước đã nảy sinh từng nhóm mại bản phát xít mà bọn tài phiệt đầu sỏ thế giới dùng trong âm mưu chiếm đoạt tài nguyên của từng quốc gia một cách thật chớp nhoáng trên con đường thực dân kiểu mới, con đường nuôi dưỡng, đào tạo những tên tay sai trong hàng ngũ chỉ huy quân đội của từng quốc gia để tiến hành đảo chính quân sự hòng nắm lấy quyền lực trên tất cả mọi địa hạt. Bọn mại bản phát xít mới này, trên thực tế đâu có tuân thủ hiến pháp nào trong đất nước, nó chỉ biết tuân theo cái khẩu hiệu “diệt cộng”, đối thủ mà nó và chủ nó cho là nguy hiểm nhất, và chính sách mà bọn chúng chủ trương chỉ là một chế độ phát xít tàn bạo nhất.* Chỉ đến khi chính gia đình Esteban Trueba cũng trở thành nạn nhân của chế độ phát xít, con trai bị sát hại không tìm thấy xác, ngôi nhà nghị sĩ bị lục soát và đốt phá, cháu gái bị bịt mắt bắt đi không còn dấu vết đâu mà tìm, chỉ khi đó ông già Trueba mới bắt đầu tỉnh ngộ, nhận thức được sự thực phũ phàng mà ông không thể tưởng tượng được, về cái họa phát xít mà ông đã từng góp tiền của, công sức, và “đến cả tính mạng” nữa như ông đã từng tuyên bố để dựng nên, cái họa phát xít đang đàn áp tàn bạo quảng đại nhân dân, trong đó có cả gia đình ông, dưới chiêu bài “chống cộng bảo vệ nền dân chủ”, (mà người ta dễ dàng nhận ra ngay là chế độ độc tài phát xít Pinochet ở Chilê hiện nay).

•

Từ 1923 trở đi tờ báo Sao Thủy chủ trương một cách hệ thống rằng “chủ nghĩa phát xít là phương sách duy nhất chống lại chủ nghĩa cộng sản” và tờ Tin Tức Giờ Chết, số ngày 4-1-1923, viết: “Cái mà Chilê cần hiện nay là một Mussolini”.

Về Isabel Allende, tác giả cuốn Ngôi nhà của những hồn ma, độc giả ngoại quốc chỉ biết qua lời giới thiệu sơ sài của Nhà xuất bản Plexa và Janes rằng bà là người Chilê, sinh năm 1942, viết báo từ năm 17 tuổi, có người cha dượng là một nhà ngoại giao tư cách tuyệt vời, đã sống ở rất nhiều nước trên thế giới, có hai con, và từ sau cuộc đảo chính của bọn phát xít lật đổ và sát hại tổng thống Selvador Allende, bà cùng gia đình sống lưu vong tại Venezuela. Khi xuất bản cuốn tiểu thuyết thứ hai của bà, Từ Tình yêu và từ Bóng tối, nhà xuất bản mới được phép cho biết thêm một chi tiết, bà là cháu họ của cố tổng thống Salvador Allende.

Không một chút phô trương ầm ĩ, trong suốt hơn hai mươi năm làm báo bà đã lặng lẽ ghi chép, thu thập tài liệu, tập dượt, chuẩn bị giọng điệu và ngôn ngữ cho những cuốn tiểu thuyết của mình. Cho nên chỉ trong một thời gian ngắn bà đã liên tiếp cho xuất bản ba cuốn tiểu thuyết lớn: Ngôi nhà của những hồn ma (1983), Từ Tình yêu và từ Bóng tối (1984), về sự thức tỉnh của nhân dân trước họa phát xít, Eva Luna (1987), về cuộc đời một phụ nữ làm nghề kể chuyện, và bà đang hoàn thành cuốn tiểu thuyết thứ tư về những chuyện kể của Eva Luna. Sức sáng tạo ghê gớm đó thật là một kỷ lục trong thời đại chúng ta của một tài năng văn học đã được khẳng định ngay từ cuốn tiểu thuyết đầu tay của mình, cuốn tiểu thuyết đã đặt tác giả của nó vào hàng ngũ của những nhà văn viết bằng ngôn ngữ Tây Ban Nha hiện nay được hâm mộ nhất trên thế giới.

Vì sao cuốn tiểu thuyết của Isabel Allende lại được hâm mộ như vậy?

Có lẽ vì đó không phải là những suy tư, dằn vặt và vấn đề đặt ra của một cá nhân, một con người, mà thực sự là tiếng nói khẩn cấp của cả một dân tộc, một cộng đồng xã hội trong một châu lục có rất nhiều thứ tương đồng, từ phong tục tập quán, ngôn ngữ, đến nguồn gốc, thời gian và sự hình thành dân tộc, cho đến cả số phận cũng giống nhau, cho nên tiếng nói của dân tộc này đồng thời cũng chính là tiếng nói của cả một lục địa nói về những vấn đề cấp thiết, sống còn của nó trong thời đại.

Có lẽ vì cái tình yêu muôn thuở đã được thể hiện trong cuốn sách này là một kiểu tình yêu thật chân chính và mãnh liệt mà người ta vẫn ước mơ; tình yêu đã khiến cho những kẻ yêu nhau nhận thức được sự thật đúng sai một cách thật tự nhiên như bản năng, và có sức mạnh xóa bỏ được mọi hằn thù truyền kiếp. Bị giam trong chuồng chó, Alba suy nghĩ: “... Ngày mà ông ngoại tôi vật ngửa bà hắn, Pancha García, giữa những búi lau lách bên bờ sông, ngày đó đã vẽ thêm một mắt xích những sự việc thế tất phải được hoàn thành. Sau đó đứa cháu của người phụ nữ bị hiếp lại lặp lại hành động đó đối với đứa cháu gái của kẻ hiếp dâm, và trong khoảng bốn mươi năm sau, có thể cháu trai tôi sẽ vật cháu gái của hắn giữa những bụi lau sậy ven sông, và cứ thế, cho tới những thế kỷ sắp tới, trong một lịch sử vô tận của đau thương, đổ máu và tình yêu. Trong chuồng chó tôi đã có ý định sắp đặt một trò chơi nhức đầu mà trong đó mỗi bộ phận đều được lắp vào đúng chỗ của nó.

...Tôi sẽ rất khó trả thù cho tất cả những người cần được trả thù, vì sự trả thù của tôi sẽ lại chỉ là một phần khác của vẫn cái nghi thức từ xưa không thay đổi. Tôi muốn nghĩ đến nghề nghiệp của tôi là cuộc sống và sứ mệnh của tôi không phải là kéo dài mãi mối căm thù, mà chỉ là công việc viết đầy những trang sách này trong khi chờ đợi Miguel trở về, trong khi chôn cất cho ông tôi, người hiện đương nằm nghỉ bên tôi, trong căn phòng này, trong khi tôi chờ đợi những thời kỳ tốt đẹp nhất định sẽ đến và thai nghén cho đứa nhỏ mà tôi mang trong bụng, đứa con của biết bao cuộc hãm hiếp, hoặc có thể là con của Miguel, nhưng trước hết nó là con tôi.”

Hoặc có lẽ chính vì niềm tin sắt đá vào những thời kỳ tốt đẹp nhất định sẽ đến, niềm tin vào cuộc chiến đấu của Miguel, và Miguel sẽ thắng lợi trở về, cái hình ảnh Miguel đó, bóng dáng mẫu mực của những cuộc đấu tranh của các dân tộc Mỹ La-tinh, bóng đáng mẫu mực của những con người đã làm cho:

Tiếng khóc năm trăm năm đã chuyển thành tiếng cười

Thành giọng tình ca thiết tha hồn nước,

trên đất nước Cuba và Nicaragoa của Mỹ La-tinh.

Hà Nội, tháng 10 năm 1987

MẠNH TỨ

Tặng mẹ, bà và những nhân vật phụ nữ đặc biệt trong câu chuyện này.

Nghĩ cho cùng, con người sống được bao lâu?

Sống nghìn năm hay chỉ có một năm?

Một tuần lễ; hay sống nhiều thế kỷ?

Đến bao lâu thì con người chết nhỉ?

Cắt nghĩa ra sao khi nói “cho đến suốt đời”?

Pablo Neruda

CHƯƠNG I

ROSA, NGƯỜI ĐẸP

Barrabás đến với gia đình theo đường biển, cô bé Clara ghi như vậy bằng nét chữ mảnh dẻ của mình. Ngay từ lúc bấy giờ cô đã có thói quen ghi chép những sự việc cô cho là quan trọng - đến khi cô bị câm, cô lại ghi chép cả những chuyện thường ngày, - mà không ngờ rằng năm mươi năm sau, những cuốn vở ghi chép của cô đã giúp cho tôi dùng vào việc thu nhặt tái hiện lại những kỷ niệm của thời xưa, làm cho nó sống lại trước con mắt kinh hoàng của chính tôi. Ngày mà Barrabás tới đó là ngày Thứ Năm Thần Thánh. Con vật nằm trong chiếc chuồng không xứng đáng, bên trong ngập đầy phân và nước tiểu của chính nó, đôi mắt nó đờ đẫn, lạc lõng như mắt một tên tử tù đáng thương không có gì bảo vệ; nhưng ngay từ lúc đó người ta cũng đã đoán được cái cỡ khổng lồ thần thoại của nó sau này bởi khuôn khổ thực tế của đầu nó và cỡ lớn của bộ xương nó. Ngày hôm đó là một ngày mùa thu chán ngấy, không có chút gì ra vẻ điềm báo trước về những sự việc quan trọng xảy ra như việc đã xảy ra trong buổi lễ misa lúc mười hai giờ, tại nhà thờ San Sebastián, nơi cô cùng toàn thể gia đình tham dự ngày hôm đó. Để tỏ dấu hiệu tang tóc, những tượng thánh đều được phủ kín bằng những mảnh vải màu tím, mà những nữ tín đồ ngoan đạo hàng năm lôi ra từ trong tủ quần áo thánh để rũ bụi; và dưới những tấm khăn phủ như vậy cả một triều đình trên thiên giới giống như một đám đồ gỗ lộn xộn đang nằm chờ thuyên chuyển mà những ngọn nến, những bó hương và tiếng than van của cây đàn ống cũng không thể làm cho nó mất đi cái dáng vẻ tồi tệ thực tế đáng buồn. Những tượng thánh toàn thân với những khuôn mặt lạnh lùng giống nhau như đúc, với những bộ tóc giả làm bằng tóc người chết, với những viên hồng ngọc, ngọc trai, và thanh ngọc giả bằng thủy tinh vẽ mầu, với những bộ quần áo kiểu những nhà quý phái xứ Florentine, bây giờ đây trở thành những khối tròn đen xẫm mọc sừng sững, dáng vẻ dọa nạt. Chỉ có một bức tượng duy nhất phù hợp với lễ tang là tượng thánh chủ của ngôi nhà thờ San Sebastián, bởi vì trong tuần lễ thánh, thần đã tránh cho những tín đồ khỏi phải trông thấy cái cảnh thân mình thánh quằn quại trong một dáng dấp tục tằn, có hàng nửa tá mũi tên xuyên qua thân mình thánh, máu và nước mắt phun lai láng, trông như thể một anh chàng mắc bệnh đồng tính luyến ái đang trong cơn đau khổ; những vết thương trên mình thánh luôn luôn tươi máu vì cha Restrepo luôn lấy bút lông tô lại, những vết thương đã làm cho Clara rùng mình, kinh tởm.

Đó là một tuần lễ sám hối và kiêng khem dài đằng đẵng, một tuần kiêng ăn, không chơi bời, không nổi nhạc khêu gợi tình dục và lãng quên, và tín đồ phải giữ mình tuân theo, trong khuôn khổ có thể, một sự buồn rầu nhất và thanh sạch nhất, mặc dù chính trong những ngày đó, cái vòi độc của quỷ dữ lại rủ rê thúc giục đến hết mức cái xác thịt yếu ớt của con người cơ đốc. Bữa ăn kiêng chỉ có loại bánh đa ngọt, món xúp rau ngon lành, nem bột rán phôm phốp và phó mát thô mang từ quê ra, đó là tất cả món ăn mà gia đình Clara dùng trong tuần lễ nhớ tưởng đến niềm Say Mê của Đức Chúa, và cố giữ gìn không động đến một miếng nhỏ cá hoặc thịt, đúng như lời dặn của đức cha Restrepo thường nhắc đi nhắc lại. Không một ai dám không vâng lời cha. Đức cha Restrepo có một ngón tay buộc tội dài, ngài thường dùng để trỏ vào những người mắc tội ngay trước mặt công chúng, và cha có một cái lưỡi đã điêu luyện để làm xáo động tình cảm của tín đồ.

– Con, tên ăn trộm đã đánh cắp tiền lễ nhà Thờ - từ bục giảng cha Restrepo kêu thét và đưa tay trỏ vào một ngài đang giả vờ vuốt vuốt một nếp áo khoác ngoài để khỏi phải trườn mặt ra nhìn đức cha. - Còn con, không biết hổ thẹn, đã trụy lạc tại bến cảng! - và cha đưa ngón tay trỏ vào mặt bà Ester Trueba để kết tội, một người phụ nữ bại liệt do bệnh viêm khớp, nữ tín đồ của Đức Mẹ Đồng Trinh Carmen, trong lúc bà trợn tròn mắt kinh ngạc, không hiểu nghĩa của lời cha vừa buông ra kết tội, cũng như không biết bến cảng nó ở chỗ nào. - Hãy sám hối, những con chiên tội lỗi, đám thịt hôi thối không xứng với đức hi sinh của Đức Chúa chúng ta! Hãy ăn chay! Hãy sám hối!

Bị kích thích bởi sự say mê nghề nghiệp, đức cha phải cố kìm hãm mình lại để khỏi rơi vào chỗ quá lộ liễu, trái lời dạy bảo của những đấng bề trên trong nhà thờ, những vị đã bị cơn gió của chủ nghĩa hiện đại làm lung lay chao đảo, những vị đã từng chống lại sự trừng phạt xác thịt đối với những con chiên tội lỗi. Đức cha Restrepo thuộc phái chủ trương quất roi vào xác thịt từng trận kịch liệt để chiến thắng những mềm yếu của linh hồn. Ngài nổi tiếng bởi những bài giảng vô cương tỏa. Tín đồ đi theo ngài từ nhà thờ này đến tu viện nọ, đều toát mồ hôi nghe đức cha diễn tả những nỗi quằn quại của kẻ tội lỗi dưới địa ngục, thịt da bị rứt xé bởi những máy móc tra tấn tân kỳ, những ngọn lửa vĩnh cửu, những xiên móc xuyên qua bộ phận sinh dục nam giới, những con rắn kinh tởm chui vào trong chỗ kín nữ giới, và bao nhiêu nhục hình khác cứ hiện lên sau mỗi một đoạn cầu kinh để truyền bá những phương pháp khủng bố ghê sợ của Đức Chúa. Tên quỷ Satan cũng được đức cha kể kỹ đến tận những kỳ hình, dị tính kín đáo nhất của hắn bằng cái giọng miền Galicia của ngài, người có sứ mệnh trên cõi đời này là lay động lương tri của những đứa con lai đau khổ.

Severo del Valle, người vô thần và theo phái Tam Điểm, nhưng có nhiều tham vọng chính trị nên không thể vắng mặt trong những buổi lễ misa ngày Chủ nhật mà rất nhiều người tới dự cốt để cho tất cả mọi người đều có thể nhìn thấy mình tại nhà thờ. Bà vợ ông, Nívea, thích tự tìm hiểu Chúa chứ không cần đến kẻ trung gian, nên bà rất không tin những vị mặc áo choàng đen và rất chán nghe những lời diễn tả trên trời, trong nhà sám hối và dưới địa ngục, nhưng bà luôn theo sát ông chồng trong những tham vọng vào nghị trường, với niềm hy vọng nếu chồng chiếm được một ghế trong Quốc Hội, bà sẽ có thể có được một lá phiếu phụ nữ, cho nên bà đã tham gia đấu tranh từ mười năm nay, mặc dù nhiều lần thai nghén bà vẫn không nản chí. Ngày Thứ Năm Thần Thánh đó đức cha Restrepo đã đưa những tín đồ thính giả của ngài tới chỗ tận cùng của giới hạn chịu đựng bằng những cảnh về ngày tận thế, và lúc đó bà Nívea bắt đầu cảm thấy váng vất buồn nôn. Bà tự hỏi hay lại có thai. Mặc dù đã rửa ráy bằng dấm và dùng bọt bể tẩm mật đắng để kỳ cọ, bà cũng đã cho ra đời mười lăm đứa con, trong số đó mười một người còn sống, và cô gái út của bà, Clara, năm nay đã lên mười tuổi, nên bà cũng có lý khi nghĩ rằng mình đã ở vào độ tuổi chững lại rồi. Có lẽ đã chấm dứt rồi sự sung sức mắn đẻ đáng ngạc nhiên của bà rồi chứ. Bà liền đổ tội cho việc cha Restrepo sau một đoạn giảng kinh đã chỉ vào bà để nói đến tên đạo đức giả muốn hợp pháp hóa những đứa con đẻ hoang và những cuộc hôn nhân tự do, tách biệt gia đình, tổ quốc, tư hữu với Nhà Thờ, muốn cho phụ nữ được bình đẳng với nam giới, công khai bất chấp luật lệ của Chúa, đó chính là nguyên nhân của sự váng vất khó ở của bà. Nívea và Severo cùng các con chiếm tất cả dãy ghế dài ở hàng thứ ba. Clara ngồi bên cạnh mẹ và bà mẹ nắm chặt bàn tay cô bé một cách nôn nóng khi thấy bài diễn văn của đức cha kéo quá dài về những tội lỗi xác thịt, bởi bà cho rằng những chuyện đó có thể dẫn dắt cô gái bé tới chỗ nhìn nhận rất sai lầm về thực tại, điều đó đã được chứng minh rõ ràng bằng những câu hỏi của cô bé mà chẳng một ai biết đường nào mà trả lời. Clara là một cô bé chín rất sớm trước tuổi và có một sức tưởng tượng tràn trề mà tất cả những người phụ nữ trong gia đình đều được thừa hưởng theo dòng máu mẹ. Không khí của Nhà Thờ đã làm tăng thêm mùi ngát của nến, hương và đám đông chen vai thích cánh, và cái mùi quá hắc ấy đã khiến cho Nívea thấy mệt. Bà muốn cuộc lễ kết thúc ngay cho xong để có thể trở về ngôi nhà mát mẻ của mình, ngồi trong hàng hiên đầy cây dương sỉ và nhấp nháp cốc nước hạnh nhân mà Vú Em thường pha chế trong những ngày lễ hội. Bà đưa mắt nhìn các con, những đứa nhỏ thấy đã mệt, cứng nhắc trong bộ quần áo diện ngày Chủ Nhật, của những đứa lớn đã có vẻ bắt đầu lơ đãng. Bà để mắt nhìn Rosa, cô gái lớn trong số những con gái còn sống, và cũng như mọi khi, bà thấy ngạc nhiên. Sắc đẹp lạ lùng của cô có đặc tính gây rối loạn mà cả cô cũng không thoát khỏi, nó làm cho cô tựa như được tạc nên bởi một chất liệu khác với chất của nòi giống con người. Nívea biết con gái mình có lẽ không phải người của cuộc đời này ngay từ trước khi sinh ra cô, bởi vì bà đã trông thấy cô trong nhiều giấc mộng, vì thế nên bà chẳng lấy làm ngạc nhiên khi bà đỡ phải kêu thất thanh khi cô vừa lọt lòng. Khi lọt lòng mẹ ra đời Rosa đã trắng trẻo, nhẵn nhụi, không nhăn nhúm, trông cô giống như một con búp bê bằng sứ, với bộ tóc xanh mướt, đôi mắt màu vàng, rõ ràng là một đứa trẻ đẹp nhất được sinh ra trên trái đất kể từ thời kỳ có tội tổ tông truyền, như lời của bà đỡ vừa làm dấu thánh vừa thốt lên như vậy. Ngay từ lần tắm đầu tiên Vú Em đã tắm rửa cho cô bé bằng nước sắc của hoa cúc liên chi, thứ nước tắm có công dụng làm dịu mầu da, làm cho da cô có cái cung sắc của mầu đồng tươi, Vú bế cô trần truồng phơi nắng để cho da cô được mịn chắc hơn, làn da như trong suốt ở dưới bụng, kẽ nách, qua đó có thể đoán thấy được những mạch máu và cái cơ cấu bí mật của cơ bắp bên trong. Những phương thuốc truyền thống của cô gái Digan đó cũng chẳng đủ để tránh lan truyền đi rất nhanh chóng cái tin đồn rằng nhà họ Valle đã sinh đẻ ra một cô tiên. Nívea lo sợ đến những năm trưởng thành đầy bất trắc sẽ đem đến cho cô con gái của bà một vài khuyết tật trong cơ thể, nhưng cái đó đã không xảy ra, mà trái lại, đến năm mười tám tuổi Rosa cũng không béo ra và cũng không có trứng cá, mà chỉ thấy cái duyên dáng mặn mà của cô càng đậm nét. Màu da cô với những bóng xanh xanh dìu dịu, màu tóc xanh mướt của cô, sự chậm chạp trong chuyển động và tính cách lặng lẽ của cô gợi cho ta nghĩ tới một cư dân ở dưới nước. Cô mang trong người chút gì như thể loài cá, và nếu như mọc ra được một cái đuôi có vảy thì rõ ràng cô là một nàng tiên cá nhưng đôi chân của cô lại đặt cô vào vị trí giới hạn không rõ ràng giữa một con người và một con vật thần thoại. Nhưng dù có mang trong người tất cả những tính cách đó, cô gái trẻ Rosa sống một cuộc sống hầu như bình thường, cô có một người yêu và một ngày kia sẽ cưới nhau, và khi đó, lễ cưới ấy sẽ đặt trách nhiệm bảo vệ sắc đẹp của cô vào những bàn tay khác. Rosa nghiêng đầu và một tia nắng lọt qua khuông cửa kính kiểu Gothic của nhà thờ, dọi một vầng hào quang trên khuôn mặt cô. Một vài người quay đầu để nhìn cô và thì thầm với nhau, như vẫn thường như vậy mỗi khi cô đi ngang qua trước mặt mọi người, nhưng Rosa dường như chẳng để ý đến bất cứ cái gì, cũng chẳng có đến một sợi tóc kiêu kỳ hợm hĩnh, ngày hôm đó lại càng lơ đãng hơn thường lệ vì cô đang tưởng tượng trong óc những con vật mới để thêu trên tấm khăn bàn của cô, những con thú nửa loài chim nửa loài có vú, người phủ đầy lông đủ mầu sắc cầu vồng, trên đầu có những cặp sừng và dưới chân có vuốt, thân hình to béo, hai bên nách có cánh thật ngắn, những hình ảnh bất chấp những quy luật của sinh vật học và khí thể động lực học. Rất ít khi cô nghĩ tới người yêu, Esteban Trueba, không phải vì cô thiếu tình yêu đối với anh ta, mà bởi tại cái tính nết hay quên của cô, và bởi tại hai năm xa cách, hai năm vắng mặt nhau thật quả là nhiều xa cách quá! Anh ta đang làm việc tìm vàng tại những khu mỏ miền Bắc. Anh viết thư cho cô theo đúng khuôn phép, và Rosa đôi khi gửi thư trả lời anh, có kèm những câu thơ sao chép trong sách và những tranh vẽ hoa bằng mực Tàu trên giấy da mỏng. Qua những bức thư trao đổi mà Nívea thường thường vi phạm bằng cách kiểm duyệt, bà biết được tất cả những biến động của nghề thợ mỏ, một nghề luôn luôn bị đe dọa đổ vỡ, xụt lở, trong khi đuổi theo dò tìm những vỉa cứ trôi trượt đi, trong khi vay nợ để mở những tài khoản của rủi may số phận, phó thác vào lòng tin sẽ xuất hiện một vỉa đầy vàng kỳ diệu nó cho phép người khai mỏ nhanh chóng tạo nên một gia sản lớn để quay trở về khoác tay Rosa đến trước bệ thờ làm lễ cưới, để trở thành người đàn ông hạnh phúc nhất trên thế giới, như thể bao giờ Esteban Trueba cũng viết vậy trong phần cuối của bức thư. Tuy vậy, Rosa không thấy cần phải lấy chồng một cách vội vàng, và hầu như cô đã quên cái hôn duy nhất mà họ đã trao nhau khi chia tay, và cô cũng chẳng nhớ được chắc chắn mầu mắt của anh người yêu kiên trì đó. Do ảnh hưởng của những cuốn tiểu thuyết lãng mạn, những thứ duy nhất mà cô đọc, nên cô thích tưởng tượng thấy anh đi ủng da cao gót, da cháy sạm bởi nắng gió trên hoang mạc, đang đào bới đất để tìm những kho báu của những tên tướng cướp chôn dấu bí mật, những kho tiền vàng cổ Tây Ban Nha và những đồ trang sức bằng vàng của người Inca; và bà Nívea thật tốn công vô ích trong việc cố làm cho cô hiểu, cố thuyết phục để cô tin rằng những của quý của mỏ là bụi vàng nằm lẫn trong đất đá, bởi vì đối với Rosa, cô không thể tin được rằng Esteban Trueba lại có thể thu nhặt hàng tấn đất đá vụn với cái hi vọng đưa nó vào nung trong lò lửa để bắt nó phun ra một gam vàng. Trong khi đó cô chờ đợi một cách chẳng buồn phiền, không mảy may lo lắng, lặng lẽ bình tĩnh làm một nhiệm vụ khổng lồ mà cô tự đặt cho mình: thêu một tấm khăn bàn to nhất trên thế giới này. Cô bắt đầu bằng những mẫu thêu chó, mèo và bướm, nhưng ngay lập tức óc tưởng tượng lạ kỳ dẫn dắt công việc của cô, và dưới đường kim thêu của Rosa cả một thiên đường của những thú vật không thể có được hiện lên trước đôi mắt lo lắng của cha cô. Severo del Valle cho rằng đã đến lúc con gái ông phải thoát ra khỏi cơn mơ mộng nặng nề và đặt mình trong thực tế, phải học lấy một nghề gì thuộc phạm vi nội trợ để chuẩn bị cho cuộc sống hôn nhân, nhưng, Nívea không lo lắng như ông về chuyện đó. Bà không thích làm đau khổ con gái bằng những đòi hỏi trên cuộc đời trần tục, vì bà đã cảm thấy trước có lẽ Rosa là một con người trên thiên giới, cô không sinh ra để dai dẳng sống lâu năm trong cái thế giới thô tục này, cho nên bà để con gái được thảnh thơi yên tĩnh với những sợi chỉ cùng những hình thêu của cô, và không phản đối cái vườn bách thú kỳ lạ, sản phẩm của những cơn ác mộng của con bà.

Một sợi giây đeo coóc-sê của Nívea bị đứt, đầu đứt cứng nhắc cắm vào giữa hai hàng xương sườn. Bà cảm thấy như bị ngạt trong bộ áo váy bằng nhung mầu xanh da trời, cổ viền đăng ten hơi quá cao, đôi tay áo quá chật, lưng áo thật quá chét, khiến cho mỗi khi cởi áo váy bụng bà bị cuộn dấy lên đau đến nửa tiếng đồng hồ, cho đến khi ruột non ruột già ở bên trong lại đâu đấy trở về đúng vị trí bình thường. Bà và một số bà bạn thuộc phái đòi quyền bầu cử cho phụ nữ đã nhiều lần thảo luận về vấn đề mặc coóc-sê kiểu đó và cuối cùng chỉ đi đến kết luận là trong khi phụ nữ chưa cắt ngắn váy và bộ tóc, và chưa từ bỏ những chuyện tiếu lâm, thì dù cho có thể đi học nghề thuốc hoặc được quyền bầu cử thì cũng thế thôi, bởi vì chả ai làm gì có tinh thần dám bỏ chiếc áo quỷ đó, và chính bà cũng không có cái dũng khí làm một người đầu tiên vứt bỏ cái mốt đương thời. Nívea nhận thấy giọng nói miền Galicia đã thôi không chát chúa đập vào đầu óc; thấy mình đang ở trong phút giây ngừng lại khá lâu của bài thuyết giáo mà đức cha, con người hiểu rất rõ tác động của một phút lặng yên trái nghịch, nên cha thường hay sử dụng. Đôi mắt nảy lửa của ngài lợi dụng những giây phút đó để lướt trên mặt của từng tín đồ trong địa phận. Nívea buông tay Clara, tìm một chiếc khăn trong tay áo để lau mấy giọt mồ hôi trên cổ. Sự yên lặng thật sâu lắng, đặc quánh và thời gian như ngưng lại trong nhà thờ, và không một ai dám ho hoặc thay đổi tư thế ngồi cho thoải mái, để khỏi bị đôi mắt của đức cha Restrepo chú ý. Nhưng lời nói cuối cùng của đức cha còn ngân vang giữa những hàng cột.

Ngay trong lúc đó, mà nhiều năm sau này Nívea vẫn nhớ, trong cơn bứt rứt và im ắng đó, giọng nói của cô bé Clara nổi lên thật rõ mồn một.

– Sịịịịt! Thưa cha Restrepo! Nếu câu chuyện về địa ngục chỉ là điều nói dối, thì tất cả chúng mình đều mắc cái tội lầm to!

Ngón tay trỏ của nhà truyền giáo cơ đốc đang lơ lửng trong không khí chuẩn bị chỉ mặt những người có tội nữa, rơi thõng ngay xuống như thể một tiếng sét rơi xuống chính đầu của ngài. Mọi người đều nín thở và những người đang ngủ gật chợt tỉnh táo hẳn lên. Hai vợ chồng Valle là người đầu tiên có phản ứng khi cảm nhận thấy một nỗi kinh hoàng xâm chiếm họ và thấy những đứa con của họ bắt đầu nhốn nháo mất bình tĩnh. Severo hiểu cần phải hành động nhanh gấp trước khi tiếng cười của mọi người nổ ra, hoặc một tai họa trời giáng nào đó chợt xập xuống. Ông vội nắm lấy cánh tay bà vợ và tóm lấy cô Clara, kéo cả hai người líu ríu theo sau những bước chân soải rộng của ông, và theo sau nữa là cả lũ con nhốn nháo lộn xộn chạy ra phía cửa. Toàn bộ gia đình Valle chạy thoát ra khỏi cửa nhà thờ trước khi đức cha Restrepo có thể cầu được một tia sét giáng xuống để biến cả gia đình nhà họ thành những bức tượng cứng quèo bất động, nhưng khi đến được bực cửa ra vào họ vẫn nghe rõ giọng nói dữ tợn của vị cha đạo vừa bị xúc phạm.

– Đồ ma quỷ ám! Đồ ma quỷ ám điên dại!

Những lời rủa đó của đức cha Restrepo đọng lại mãi mãi trong ký ức của gia đình Valle với cái vẻ trầm trọng của một lời tiên đoán mà trong nhiều năm liên tiếp sau đó họ thường hay có dịp để nhớ lại. Người duy nhất không chú ý và nhớ đến điều đó chính là cô bé Clara, cô chỉ ghi gọn nó trong cuốn nhật ký, rồi sau cũng quên bẵng đi. Cha mẹ cô, trái lại, không thể quên được những lời rủa đó, mặc dầu cả hai đều thống nhất với nhau là bệnh ma ám và bệnh điên loạn ma làm hai tội quá nặng đối với một đứa con gái còn quá nhỏ. Hai vợ chồng Valle sợ những lời dị nghị xấu của mọi người và lòng cuồng tín của đức cha Restrepo. Những tính cách khác thường kỳ quặc của con gái họ cho tới ngày hôm đó, họ vẫn chưa hề đặt tên gọi nó là gì, và cũng không hề cho rằng nó có liên quan đến những ảnh hưởng của quỷ Satan. Họ vẫn cho rằng những đặc tính đó của cô gái út chẳng qua cũng như thể cái tật thọt chân của thằng Luis anh nó, hoặc như thể nhan sắc của Rosa chị nó. Cái mãnh lực tinh thần của Clara cũng không hề làm cho bất kỳ một ai khó chịu và cũng chẳng gây ra một sự lộn xộn lớn nào cả, mà hầu như bao giờ nó cũng chỉ thể hiện trong những việc chẳng có gì quan trọng, và cũng chỉ trong phạm vi thân mật, bó hẹp trong khuôn khổ gia đình. Đôi ba lần, vào giờ ăn, khi tất cả mọi người trong gia đình đã tụ họp xung quanh chiếc bàn ăn lớn, ngồi theo trật tự nghiêm ngặt của ngôi thứ quyền hạn trong nhà, thì lọ muối nhỏ bắt đầu rung rung rồi bất chợt chuyển động trên mặt bàn, di chuyển len lỏi giữa những cốc, đĩa, mà chả thấy có một luồng điện năng, hay trò ma thuật nào can thiệp vào. Nívea kéo nhẹ bím tóc của Clara và bằng cách đó bà đã kéo được cô gái út của bà ra khỏi cơn đãng trí mơ màng, để cho lọ muối nhỏ trở lại trạng thái bình thường, bất động. Mấy anh chị lớn của bé Clara đã tổ chức sắp đặt để những khi có khách đến nhà, ai ngồi gần nhất thấy có cái gì động đậy trên bàn thì phải đưa tay ra nắm ngay lập tức trước khi vị khách trông thấy được để vị đó khỏi giật mình kinh ngạc. Còn tất cả mọi người trong gia đình cứ tiếp tục ăn không bình luận gì. Và mọi người cũng đã quen với những lời đoán trước mà cô bé út thường đưa ra. Cô bé báo trước những cuộc động đất; trên cái đất nước có nhiều thảm họa kiểu này, điều đó cũng rất tiện vì nó làm cho người ta có đủ thì giờ để cất giữ bát đĩa cốc chén vào nơi an toàn, và đặt giày dép ở ngay tầm tay để có thể chạy ngay ra ngoài trong lúc có động đêm hôm. Năm lên sáu tuổi Clara đã tiên đoán con ngựa sẽ quật ngã Luis, nhưng anh chàng không tin lời cô bé, sau đó quả nhiên bị ngã ngựa và một bên hông bị thương teo lại. Cùng với thời gian trôi đi, chân trái anh chàng bị ngắn lại và phải tự tạo cho mình một chiếc giầy đặc biệt có một chiếc đế thật cao. Sau lần đoán đó bà Nívea rất lo lắng, nhưng Vú Em làm cho bà yên tâm với lý lẽ nói có rất nhiều đứa trẻ có thể bay lên như ruồi, hoặc có thể đoán được những điềm trong cơn mộng và nói chuyện được với những linh hồn người chết, nhưng tất cả những cái đó đều sẽ biến đi khi thời kỳ ngây thơ vô tội của chúng đã qua đi.

Không có đứa trẻ nào lớn lên mà vẫn giữ trạng thái ấy đâu - Vú giải thích. - Hãy chờ mà xem con bé, nó sẽ không còn cái tài làm chuyển dịch đồ vật và báo trước những điều lành dữ xảy ra đâu.

Clara là đứa bé được Vú Em yêu quý nhất. Vú đã giúp nó lọt lòng mẹ và Vú là người duy nhất hiểu được thực sự bản chất kỳ cục của đứa bé gái. Khi Clara lọt lòng mẹ, Vú đã ôm ấp nó, tắm rửa cho nó, và kể từ lúc đó trở đi Vú yêu đến tuyệt vọng đứa con gái yếu ớt; với hai lá phổi đầy những đờm rãi, luôn luôn ở trong nguy cơ bị ngạt thở và tím ngắt lại, đứa bé mà nhiều lần Vú đã phải cấp cứu hồi sinh bằng hơi nóng của đôi vú thật lớn của mình khi nó ngạt, bởi vì Vú biết phương pháp đó là phương pháp duy nhất công hiệu đối với hen suyễn, còn công hiệu nhiều hơn những môn thuốc sắc có pha rượu của bác sĩ Cuevas.

Ngày Thứ Năm Thần Thánh đó Severo đi đi lại lại trong phòng khách, băn khoăn lo lắng vì việc gây rối ren mà đứa con gái út đã phạm phải trong buổi lễ misa. Ông đưa ra những luận cứ nói chỉ có một người cuồng tín như đức cha Restrepo mới có thể tin vào ma quỷ ở giữa thế kỷ hai mươi này, thế kỷ ánh sáng, thế kỷ của khoa học kỹ thuật, trong đó ma quỷ đã vĩnh viễn không còn ai sợ ai tin. Nívea ngắt lời ông, nói cái đó không phải điểm chính. Điều nghiêm trọng, theo bà, nằm ở chỗ nếu những chiến công kiểu ấy của cô con gái họ lọt ra khỏi bốn bức tường của ngôi nhà và ông cố đạo bắt đầu đi dò xét thì rồi tất cả thủ đô này người ta sẽ biết hết.

– Rồi người ta bắt đầu tới tấp đến nhà để ngắm nhìn hiện tượng lạ - Nívea nói.

– Và thế là Đảng Tự Do đi tiêu - Severo tiếp thêm, vì ông đã nhìn thấy sự tác hại mà nó có thể gây ra cho sự nghiệp chính trị của ông nếu người ta nói có một con bé phù thủy trong gia đình.

Họ đang chuyện trò với nhau như vậy thì Vú Em, kéo lê chiếc hài sảo, với tiếng sột soạt của chiếc váy lót hồ cứng bước vào báo tin có mấy người khiêng một người chết hiện đang có mặt ở trong sân nhà. Đúng thế. Mấy người đó đi trên một chiếc xe có bốn ngựa kéo đi vào, chiếm cả một khoảng sân đằng trước, séo nát cả mấy khóm trà mi, gót ủng làm hoen bẩn cả nền đá nhẵn sáng bóng, kéo theo sau một trận cuồng phong bụi mù, mấy tràng ngựa hí, và lời chửi rủa mấy người mê tín đang đưa tay làm những giáng điệu như bùa phép để chống cái nhặm của bụi bay vào mắt. Bọn người này mang thi thể của ông cậu Marcos cùng tất cả hành trang của ông tới. Một người nhỏ bé, mũm mĩm chỉ huy cả bọn ầm ĩ đó, ông ta mặc áo đen, vạt đuôi tôm dài, đội một chiếc mũ quá rộng vành, vào đến nơi liền bắt đầu một bài diễn văn trang trọng để giải thích về trường hợp của vụ này, nhưng ông ta bị Nívea ngắt lời một cách tàn nhẫn, vì bà đã lao mình gieo người trên nắp quan tài phủ đầy bụi bẩn, trong đó có thi hài của người em trai yêu quý nhất của bà. Nívea kêu gào đòi mở nắp quan tài để được chính mắt trông thấy đứa em trai. Trước đây có lần bà đã phải chôn em trai rồi, và chính vì vậy giờ đây bà cũng vẫn thấy nghi ngờ rằng lần này cũng chưa hẳn cậu em đã thật chết rõ ràng! Những tiếng kêu gào của bà làm cho bầy gia nhân trong nhà kéo tới, và tất cả các con bà đều chạy đến khi nghe thấy tiếng kêu khóc gọi tên người cậu của chúng một cách thảm hại, tang tốc.

Đã hai năm nay Clara không được gặp cậu Marcos, nhưng cô bé vẫn nhớ kỹ cậu. Đó là hình ảnh duy nhất rõ ràng, hoàn hảo mà cô nhớ được trong thời kỳ thơ ấu và để gợi lại hình ảnh đó cô chẳng cần tra cứu lại bộ ảnh gia tộc treo trong phòng khách, ở đó cậu hiện ra trong bộ quần áo nhà thám hiểm, tựa tay vào ngọn một khẩu súng săn hai nòng kiểu cổ xưa, chân phải dận trên gáy một con hổ Malaysia, trong tư thế thắng lợi giống y như thể hình Đức Bà Đồng Trinh trên bàn thờ lớn, đứng dẫm chân trên người con quỷ đã bị đánh bại, giữa những đám mây trắng thạch cao, và một quần tiên á thánh mầu xanh tái mà cô thường chú ý ngắm nhìn. Clara chỉ cần nhắm mắt lại là trông ngay thấy cậu bằng xương bằng thịt hẳn hoi, da cháy nắng bởi khí hậu khắc nghiệt của tất cả mọi miền trên trái đất, người gày, có bộ ria kiểu cướp biển, và ở bộ ria đó nở ra nụ cười lạ lùng của cậu, với những chiếc răng như răng cá mập. Dường như cô không thể nào tin được cậu lại nằm trong chiếc quan tài đen đặt ở giữa vườn kia.

Mỗi lần Marcos về thăm gia đình của bà chị Nívea, ông ta đều ở lại chơi một vài tháng, gây cho lũ cháu một niềm vui nhộn nhạo, đặc biệt đối với Clara, và tạo nên cả một cơn phong ba lộn xộn, trong đó trật tự ngăn nắp ở trong nhà bị tiêu tan hết. Căn nhà trở nên bừa bãi, đầy những hòm xiểng, thú vật ướp khô, lao giáo của người India, phao bơi của lính thủy. Tại khắp mọi góc, người trong nhà đều vấp phải những đồ vật kỳ lạ của ông, trong đó có đủ cả những loại vật chưa bao giờ ai từng trông thấy, những con vật đã làm cuộc hành trình từ những miền đất xa lăng lắc, để cuối cùng nằm bẹp dưới nhát chổi không thương tiếc của Vú Em vun gọn vào trong một xó nhà. Cung cách sống của cậu Marcos là kiểu sống của một loài ăn thịt sống, theo như cách nói của Severo. Cậu suốt đêm làm những động tác khó hiểu trong phòng khách, mà mãi về sau này Severo mới hiểu, đó là những cuộc tập luyện nhằm hoàn thiện năng lực điều khiển và kiểm tra của ý chí tinh thần đối với cơ thể vật chất và làm cho sự tiêu hóa được hoàn hảo. Cậu làm những thí nghiệm về thuật luyện kim ở trong bếp, hun khói bốc lên từng đám đen kịt cả căn nhà, mùi khét lẹt hôi mù, và tiêu hủy trong việc đó biết bao nhiêu nồi soong để đun những chất rắn chắc mà bếp lò không làm sao nung chảy. Trong khi mọi người trong nhà cố gắng ngủ, cậu kéo lê những chiếc va-li chạy suốt dãy hàng hiên, thử nghiệm những âm thanh lanh lảnh bằng những dụng cụ man rợ, và cậu dạy nói tiếng Tây Ban Nha cho một con vẹt, mà tiếng mẹ đẻ của nó nguồn gốc ở vùng sông Amazon. Ban ngày cậu ngủ trên một chiếc võng chăng giữa hai cây cột của hành lang, không có gì che đậy thân hình ngoài chiếc khố, làm cho Severo hết sức khốn khổ và cáu giận, nhưng Nívea lại tha thứ cho cậu em, bởi lẽ Marcos đã thuyết phục được bà tin rằng đức Nazareth cũng đã truyền bá lối đó. Clara bấy giờ tuy còn rất nhỏ vẫn nhớ rõ ràng lần thứ nhất cậu Marcos đến với gia đình sau một chuyến viễn du trở về. Cậu đến mang theo đủ thứ như thế để ở lại suốt đời cùng gia đình cô. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, chán ngấy cái chuyện phải trường mặt ra dự những buổi trao đổi văn nghệ của những cô con gái, trong cuộc đó bà chủ nhà đánh đàn dương cầm, và chán cả việc đánh bài và ám chỉ đến những khó khăn của tất cả mọi người anh em họ hàng để tự sửa chữa mình, chán cả việc làm phụ tá trong văn phòng luật sư của Severo del Valle, cậu liền mua một chiếc máy hát và đẩy nó đi khắp các phố phường với mưu đồ quyến rũ cô em họ Antonieta, và dọc trên đường đi cũng làm vui công chúng bằng những bản nhạc in đĩa, chạy bằng giây cót quay tay. Chiếc máy hát đó chỉ là một chiếc hộp cổ lỗ, có bốn bánh, nhưng được cậu sơn lại và thêm những hoa văn thủy thủ, rồi đặt thêm vào giữa một chiếc ống khói giả, của một con tàu. Thành ra trông nó tựa như một cái bếp lò than dài ngoẵng. Hộp đàn máy đó nẩy một khúc nhạc nhà binh và một điệu waltz sen kẽ, và giữa những giây phút phải quay giây cót để máy tiếp tục chạy, con vẹt đã học nói tiếng Tây Ban Nha dù vẫn giữ nguyên giọng ngoại quốc, vẫn thu hút được thật lắm người đến nghe và làm cho họ phải thốt lên những tiếng reo thất thanh. Đồng thời con vẹt cũng dùng mỏ cặp những mảnh giấy gấp sẵn từ trong một chiếc hộp ra để bán những điềm báo về số phận rủi may cho những người tò mò muốn biết. Những tờ giấy gấp mầu hồng, mầu xanh thẫm, màu da trời thật rất chi tuyệt diệu, nó luôn luôn nhằm vào những điều ham muốn kín đáo nhất của khách hàng. Ngoài những tấm giấy báo về những điềm may rủi của số phận đó, cậu còn bán cả những quả bóng tí xíu làm bằng mùn cưa cho trẻ con vui chơi, lại bán cả bột thuốc chống bệnh bất lực, loại hàng cậu bán một cách thầm thì, bí mật với những khách qua đường nào mắc căn bệnh đó. Ý nghĩ dùng đến chiếc máy hát này nẩy sinh như một phương pháp cuối cùng và tuyệt vọng của cậu Marcos mong thu hút sự chú ý của cô Antonieta, em họ, sau khi cậu đã nhiều lần thất bại trong những phương pháp tán tỉnh thông thường. Cậu nghĩ chẳng có một người phụ nữ tâm thần lành mạnh nào lại có thể thản nhiên không cảm động khi nghe một khúc ca ban chiều phát ra từ cái máy đàn tuyệt diệu đó. Vì thế nên cậu mới mua hộp đàn máy đó và giở trò như vậy. Một buổi chiều cậu đẩy hộp đàn máy đến đứng dưới cửa sổ nhà cô em họ, vặn giây cót cho nổi lên bản hành khúc nhà binh và điệu waltz, trong lúc cô em họ đang uống trà cùng một nhóm bạn gái. Antonieta không biết mình là người được ám chỉ tặng nghe bản nhạc, mãi đến khi con vẹt lên tiếng gọi tên cô, lúc đó cô mới ló đầu ra cửa sổ. Phản ứng của cô không phải thứ phản ứng mà người yêu cô mong đợi. Mấy cô bạn gái cô làm nhiệm vụ loan tin đó tới khắp mọi khách thính trong thành phố và, ngày hôm sau mọi người bắt đầu đi dạo các phố xá trung tâm với hi vọng được trông tận mắt người em vợ ông Severo del Valle vặn giây cót chiếc máy hát, bán những quả bóng tí xíu bằng mạt cưa, kèm theo một con vẹt quái quỷ, với cái thú rất đơn giản được chứng thực rằng ngay trong những gia đình sang trọng nhất cũng có những lý do chính đáng để phải hổ thẹn. Bị gia đình giận dữ phản đối, Marcos đành phải từ bỏ chiếc máy hát và chọn những phương kế ít tiếng tăm hơn để mong chinh phục được cô em họ Antonieta, nhất quyết không thôi bao vây cô. Dùng đủ mọi cách, cuối cùng cậu cũng không giành được thắng lợi, bởi vì cô gái trẻ vụt một cái cưới ngay một nhà ngoại giao già hơn cô hai mươi tuổi, và ông ta đã mang cô đi theo sang một nước nhiệt đới mà tên của nó chẳng một ai có thể nhớ, nhưng chỉ biết ở đó có người da đen, có chuối, có rừng cây panma, tại đó cô có thể tự kiêu hãnh với cái kỷ niệm về anh chàng theo đuổi mình đã hủy hoại mười bảy năm tuổi xuân trong bản hành khúc nhà binh và điệu waltz phát ra từ chiếc máy cổ lỗ của anh ta. Marcos bị chìm trong buồn nản mất hai ba ngày, sau đó cậu tuyên bố sẽ không bao giờ lấy vợ và sẽ đi chu du vòng quanh thế giới. Cậu bán chiếc máy hát cho một người mù, và để con vẹt lại cho Clara thừa kế, nhưng Vú Em đã bí mật đầu độc nó bằng một liều cao cực độ dầu gan cá thu, bởi Vú không chịu đựng được cái nhìn dâm đãng của nó, cũng như rận bọ trong người nó và những tiếng kêu chí choé chẳng đâu vào đâu của nó để rao bán những tấm giấy báo điều may rủi, những quả bóng tí xíu bằng mùn cưa và thuốc bột chữa bệnh bất lực.

Đó là cuộc du ngoạn lâu dài nhất của Marcos. Cậu trở về với một trọng tải đồ sộ những hòm, hộp to đùng, xếp hàng đống tại sân sau nhà, giữa chuồng gà vịt và kho chứa củi, ở giữa trời như vậy suốt mùa đông. Khi mùa xuân chớm nở, cậu cho chuyển những hòm hộp đó tới Quảng Trường Diễu Hành, một vùng ít nhà cửa, vô cùng rộng, tại đó nhân dân thường tập hợp để xem binh lính diễu hành trong những ngày Quốc Lễ, bước đi theo những bước chân ngỗng bắt chước hệt như của bọn lính người Phổ. Khi mở những hòm hộp đó ra, thấy bên trong có các bộ phận phụ tùng đủ loại, bằng gỗ, bằng kim loại hoặc bằng vải sơn. Marcos mất hai tuần lễ lắp ráp những bộ phận đó lại với nhau theo như chỉ dẫn ghi trong một cuốn sách giáo khoa bằng tiếng Anh mà cậu phải tìm giải bằng sức tưởng tượng vô địch của mình và tra cứu bằng một cuốn tự điển nhỏ. Khi công việc đã kết thúc, thì ra cậu đã lắp một con chim có tầm cỡ đồ sộ của loại chim tiền sử, có khuôn mặt như chim ưng dữ tợn, ở bộ phận đằng trước sơn mầu, có cánh tháo lắp rời, cử động được, và trên lưng có một chiếc cánh quạt. Tác phẩm đó làm chấn động dư luận. Những gia đình chóp bu đã quên câu chuyện chiếc máy hát, và Marcos chợt trở thành một nhân vật tân kỳ của thời đại. Mọi người đều tiến hành dạo chơi ngày chủ nhật để tới quảng trường xem con chim khổng lồ, và những người bán tạp hóa, kẹo bánh và những chàng phó nháy lưu động đâm ra có việc, phát tài. Tuy vậy, sau đó ít lâu sự thú vị và chú ý của công chúng đối với con chim cũng nhạt dần. Lúc bấy giờ Marcos mới thông báo rằng ngay sau khi thời tiết bắt đầu quang đãng, cậu sẽ cưỡi con chim bay lên và sẽ vượt qua dãy núi dài Andes. Tin đó chỉ trong mấy tiếng đồng hồ đã lan khắp thành phố, và trở thành một sự kiện được bình luận đến nhiều nhất trong năm đó. Con chim máy đó nằm sáp bụng trên nền đất rắn, nặng nề và đần độn, dáng vẻ giống một con vịt bị thương hơn là một chiếc máy bay tân thời bắt đầu được chế tạo lúc đó tại Bắc Mỹ. Cái bộ dạng bên ngoài của nó tỏ ra chẳng có vẻ gì cử động được, càng không thể bốc lên cao mà bay xuyên dãy núi quanh năm phủ tuyết trắng. Phóng viên nhà báo và những người tò mò kéo đến hàng đàn hàng lũ. Marcos giữ nguyên nụ cười bất di bất dịch trước những câu hỏi đổ xuống như mưa lũ, và lặng thinh đứng cho những tay chụp ảnh tha hồ mà bấm máy, không hề đưa ra một câu trả lời khoa-học-kỹ-thuật về cách thức mà cậu dự định tiến hành công tích của mình. Có cả những người đi xuyên qua hàng mấy tỉnh tới để xem cảnh lạ đó. Bốn mươi năm sau, người chắt của cậu là Nicolás, mà Marcos không hề được biết, lại bới từ dưới đất lên cái sáng kiến bay lên không trung nó luôn luôn tồn tại trong những con người thuộc dòng dõi cậu. Nicolás có ý định bay lên với mục đích buôn bán, bay lên trong một chiếc dồi bay khổng lồ bơm đầy khí nóng, có mang nhãn hiệu quảng cáo về mấy món giải khát có hơi. Còn trong thời kỳ mà Marcos thông báo về hành trình của cậu trên máy chim bay, không một ai ngờ rằng cái sáng kiến đó sẽ có thể dùng được vào việc gì ích lợi; cậu làm việc đó chỉ do tinh thần phiêu lưu của mình. Đúng ngày mà cuộc bay được thực hiện theo như đã báo, buổi sáng hôm đó trời đầy mây, nhưng bao nhiêu khích lệ đã khiến cho Marcos không muốn hoãn vào ngày khác. Cậu đến địa điểm thật đúng giờ và không hề ngước mắt nhìn bầu trời đầy mây sám ngoét. Đông đảo dân chúng kinh hoàng, tụ họp đầy các đường phố gần cận, leo cả lên nóc nhà, chen chúc ở mọi ban công của những nhà gần đấy, và chen lấn nhau kín cả công viên. Từ trước đến bấy giờ chưa bao giờ có một cuộc tập trung nào có thể tập hợp được đông người đến thế, mà phải năm mươi năm sau mới có thể có được cuộc tập trung chính trị đông đúc bằng, để hoan nghênh người ứng cử viên Marxist đầu tiên, bằng những phương pháp hoàn toàn dân chủ đã chiếm được ghế Tổng Thống nước Cộng Hòa. Clara nhớ suốt đời về ngày hôm đó. Mọi người đều vận quần áo mùa xuân, tới quảng trường trước thời gian đã ấn định mở đầu cuộc bay một chút: các ông áo lanh trắng, còn các bà đội mũ rơm kiểu Ý năm đó đang độ thịnh hành. Từng đoàn học sinh do thầy giáo dẫn đường mang hoa đến diễu hành và tặng người anh hùng. Marcos nhận hoa và nói đùa rằng hãy đứng chờ, có thể máy bay sẽ nổ tung, lúc đó sẽ lấy lại hoa để đưa ma cho mình. Đức cha đạo cũng đích thân tới không cần ai mời. Ông đi cùng hai tu sĩ cầm cây hương để làm lễ ban phúc lành cho con chim, và ban nhạc của bảo an binh tấu nhạc vui, không cần ai yêu cầu, để cho dân chúng thưởng thức. Cảnh binh, cưỡi ngựa mang giáo, phải vất vả mới giữ được đám đông đứng cách xa trung tâm công viên, nơi Marcos mặc một chiếc áo yếm của công nhân, đeo kính to sụ của những tuyển thủ đua môtô và cái dáng vẻ kỳ lạ của nhà thám hiểm. Cậu mang theo để dùng trong chuyến bay nào kim chỉ Nam, một ống viễn kính và vô số bản đồ hàng không kỳ lạ mà chính cậu đã vẽ lấy, dựa trên những lý thuyết của Leonardo da Vinci và trên cơ sở những hiểu biết thiên văn của người Inca. Trái ngược với tất cả mọi logic, đến lần mở máy chuyển động thứ hai, con chim bay lên không vướng mắc gì và lại còn có vẻ hào hoa lộng lẫy, từ trong bộ xương của nó vang ra tiếng cót két và tiếng rú ầm ầm của chiếc động cơ. Nó bay vút lên, đôi cánh vẫy vẫy rồi mất hút vào trong mây, giữa những tràng vỗ tay rầm rĩ tiễn biệt, những tiếng huýt sáo, những chiếc khăn vung vẩy, những lá cờ tung bay, và những hồi kèn trống của ban nhạc, và những giọt nước phép vẩy tung để đem đến phúc lành. Trên mặt đất lúc đó những người có học vấn nhất đứng lại bình luận về sự kiện tuyệt diệu vừa xẩy ra, mong muốn lý giải được điều huyền diệu ấy. Clara tiếp tục đăm đắm nhìn trời sau khi cậu Marcos đã khuất trong mây không còn trông thấy. Cô bé cho rằng mình đã nhìn thấy cậu mười phút sau đó, nhưng đấy chỉ là một con chim sẻ bay qua. Ba ngày sau, chuyện huyên náo gây ra bởi chuyến bay thứ nhất trong nước tiêu tan dần, rồi không còn ai nhớ đến việc đó nữa, trừ có Clara, cô vẫn luôn luôn nhìn ngắm theo dõi không mệt mỏi những điểm cao và cả bầu trời.

Sau một tuần không có tin tức gì về ông cậu phi hành gia, người ta cho rằng cậu đã bay lên cao độ mất hút trong vũ trụ, và những kẻ ngu dốt nhất còn nghĩ ra rằng có thể cậu đã bay lên đến mặt trăng. Severo del Valle thì nửa buồn nửa nhẹ nhõm quả quyết cho rằng ông em vợ đã cùng chiếc máy quái gở rơi xuống một khe núi nào đó trong dãy Andes trùng điệp, nơi mà không bao giờ có thể đến mà tìm thấy được, Nívea khóc lóc thảm thiết và đi thắp nến tại nhà thờ San Antonio, thánh chủ của những cuộc phân ly, mất mát. Severo phản đối ý định đi làm lễ cầu hồn cho cậu, bởi ông cho rằng cái đó không phải là phương pháp để làm cho cậu bay tới được mặt trời và càng không thể khiến cho cậu quay về với trái đất, rồi ông bảo vệ quan niệm tất cả những buổi lễ misa, những buổi lễ dâng vật phẩm, cũng như tất cả những cuộc rửa tội hoặc buôn bán tượng thánh kia, tuốt tuột chỉ độc một trò kinh doanh giả dối. Nívea và Vú Em phải bí mật dắt lũ con đi cầu nguyện và lần tràng hạt trong chín ngày liền. Trong khi đó những đội thám hiểm tình nguyện dãy núi Andes đi sục tìm Marcos trên các triền núi và dưới những vực sâu suốt dải núi dài, tìm đến từng ngóc ngách hẻo lánh có thể đi tới được, và đến cuối cùng quay trở về, thắng lợi trao cho gia đình hài cốt của ông cậu nằm trong một chiếc quan tài loại gỗ xuềnh soàng, sơn đen, gắn kín. Nhà phi hành can đảm được chôn cất trong một đám ma vĩ đại. Cái chết của cậu đã làm cho cậu trở thành anh hùng và tên tuổi của cậu được xuất hiện trong mấy ngày liền trên những dòng tít của mọi tờ báo ở thủ đô. Dân chúng đã từng tập hợp để tiễn đưa cậu ngày cậu bay bổng lên không trên cánh con chim máy, bây giờ lại diễu hành trước chiếc quan tài gắn kín. Toàn thể gia đình khóc cậu thật thảm thương, trừ Clara, cô bé vẫn tiếp tục kiên nhẫn đưa mắt theo dõi trên trời, cái kiên nhẫn theo dõi của một nhà thiên văn. Một tuần lễ sau ngày đám ma tưng bừng đó, bỗng xuất hiện trên bực cửa ngôi nhà của Nívea và Severo del Valle, đích thân Marcos, bằng xương bằng thịt hẳn hoi, với một nụ cười vui vẻ nở giữa đám râu ria kiểu cướp biển. Có lẽ nhờ vào những buổi cầu nguyện và lần tràng hạt bí mật của mấy người đàn bà và tụi con cái, chính cậu cũng công nhận có lẽ thế, mà cậu đã sống nguyên lành với tất cả những khả năng mà cậu có, kể cả cái khả năng rất tươi vui. Dù cho đã có những tấm bản đồ hàng không mà nguồn gốc của nó thật cao sang quý phái, chuyến bay của cậu cũng đã thất bại, cậu mất tiêu con chim máy và phải cuốc bộ quay về, may mà không gãy một chiếc xương nào, và tinh thần phiêu lưu vẫn còn y nguyên chưa bị suy suyển. Sự hồi sinh này đã làm cho gia đình càng thêm tin tưởng đến suốt đời vào nhà thờ San Antonio, chứ không được dùng làm một bài học kinh nghiệm khôn ngoan cho những thế hệ tương lai của dòng họ khi cũng muốn thử bay lên trên không bằng nhiều cách khác nhau. Nhưng, dầu sao về mặt pháp luật, chính thức Marcos hiện chỉ là một thây ma. Severo del Valle lại phải vận dụng tất cả mọi kiến thức của ông về luật pháp để tìm cách trao lại cuộc sống và điều kiện công dân cho cậu em vợ. Khi mở nắp quan tài đã mang chôn, trước mặt các vị chức trách có thẩm quyền về việc đó, mọi người trông thấy bên trong chỉ có một túi cát. Sự việc đó đã làm hoen ố uy tín rất trong sạch không một vết nhơ của những nhà thám hiểm và thăm dò tình nguyện miền núi Andes từ trước đến nay; và từ ngày đó trở đi các vị đó đều bị coi chẳng kém gì những tên lừa đảo.

Cuộc hồi sinh anh hùng của Marcos đã làm cho tất cả mọi người quên hết câu chuyện về chiếc máy hát trước kia. Người ta lại mời mọc cậu đến các thính phòng của thành phố và, chỉ sau một thời gian ngắn tên tuổi của cậu lại được lừng lên. Marcos sống ở nhà chị gái trong mấy tháng. Rồi một đêm cậu bỏ ra đi không từ biệt một ai, để lại tất cả hòm, sách vở, vũ khí, giày ủng, và mọi thứ đồ đạc vặt vãnh hàng lô hàng lốc. Severo, và cả chính Nívea nữa, đều thở dài nhẹ nhõm. Cuộc ở thăm cuối cùng này của cậu em đã kéo quá dài. Nhưng Clara cảm thấy rất đau lòng, cô bé mất một tuần lễ liền cứ thẩn tha đi lại như kẻ mộng du, đưa ngón tay lên miệng ngậm. Lúc đó cô bé lên bảy tuổi, đã biết đọc những cuốn sách truyện của cậu, và cô đã gần với cậu nhất trong thời kỳ cậu ở với gia đình, vì những tài năng đoán trước của cô. Marcos cho rằng cái khả năng hiếm có của cô cháu gái bé đó có thể trở nên một nguồn thu nhập và một thời cơ thuận lợi để phát triển thêm sức sáng suốt của cô bé. Ông đưa ra lý luận rằng cái khả năng đó hầu như trong tất cả mọi con người đều có, đặc biệt là những thành viên trong họ hàng, gia tộc ông, và nếu như nó không hoạt động được một cách có hiệu quả, chẳng qua tại thiếu tập luyện. Ông có mua tại Chợ Thổ Nhĩ Kỳ một viên thủy tinh, mà theo ông nói, có những thuộc tính kỳ quái, và nguồn gốc của nó từ phương Đông (mãi sau đây người ta mới biết rằng nó chỉ một bộ phận trong cái phao của thuyền đánh cá), ông bọc nó trong túi nhung đen và tuyên bố nhờ có nó, ông có thể trông thấy được số phận, tương lai, chữa được đau mắt, đọc được những việc trong quá khứ và làm cho những giấc mơ có phẩm chất tốt đẹp hơn, tất cả cứ năm xu một quả. Khách hàng đầu tiên của ông là những cô sen, chị bếp, người hầu ở những gia đình xung quanh đó. Một trong số những người làm hầu mướn đó bị kết tội ăn trộm, bởi vì bà chủ đã để rơi đâu mất một chiếc nhẫn. Viên ngọc thủy tinh của Marcos đã chỉ ra chỗ ẩn náu và tìm thấy món đồ nữ trang đó: nó đã lăn vào khe tủ quần áo. Ngay ngày hôm sau người ta xếp hàng dài ở trước cửa nhà. Nào là sà ích xe ngựa, người buôn bán vặt, người đi giao sữa và nước ăn, rồi sau đấy có cả một số công chức trong thành phố, rồi những phu nhân quyền quý cũng bí mật men theo mép tường lẻn vào để khỏi lộ mặt cho mọi người trông thấy. Tất cả bậu sậu khách hàng đó đều do Vú Em tiếp nhận, xếp đặt ngồi chờ tại gian phòng chờ và thu tiền lệ phí. Công việc đó đã chiếm hết giờ lao động trong ngày lao động của Vú, rồi tiến tới Vú bị thu hút quá mức vào đó đến nỗi trễ nải cả công việc bếp núc, và gia đình bắt đầu phải rên la, bực bội khi ăn tối bây giờ chỉ toàn có mấy món đỗ cũ bung và mứt phật thủ.

Marcos sửa sang lại chiếc xe ngựa bằng cách che mấy mảnh rèm cũ đã gần hỏng, xưa là rèm phòng khách, nhưng do quên lãng và tháng năm đã khiến nó bây giờ chỉ còn như mấy miếng giẻ rách, bụi bậm. Ông tiếp nhận khách hàng tại đó cùng với Clara. Hai nhà bói toán mặc áo dài kiểu “người tiên giới”, theo lối nói của Marcos khi ám chỉ đến mầu vàng của nó. Vú Em đã nhuộm những chiếc áo dài đó bằng bột nghệ, mà Vú sắc trong một chiếc soong dùng chuyên vào việc nấu những món ăn mầu trắng. Marcos, ngoài áo dài còn cuốn thêm một chiếc khăn chùm tóc và đeo một chiếc bùa Ai-Cập lủng lẳng dưới cổ. Ông để râu, tóc mọc lởm chởm, và người gầy hơn bao giờ hết. Marcos và Clara được tin hoàn toàn, nhất là cô gái nhỏ, cô không cần phải nhìn vào viên ngọc thủy tinh cũng đoán được điều khách hàng cần tìm hiểu. Cô thì thầm nhắc bên tay cậu Marcos, và ông này sẽ chuyển lời đoán đó tới khách hàng cùng với những lời khuyên ứng khẩu mà ông cho là thích hợp. Cứ như thế, tiếng tăm của họ vang lừng, bởi vì những khách hàng đến hỏi xin bói nét mặt đều buồn thiu, nhưng khi trở ra mặt ai nấy đều đầy tràn hi vọng; những người đang đau khổ vì yêu nhưng không được người yêu lại, sẽ nhận được những sự chỉ dẫn để chinh phục trái tim đã vô tình với mình; những kẻ nghèo khổ bần cùng sẽ ra về với cách chơi chắc chắn để thắng trong trường đua chó. Công việc trở nên rất phát đạt khiến cho gian phòng chờ lúc nào cũng ầm ĩ đầy người và Vú Em bị người ta bắt đầu la ó tại sao mà phải chờ lâu thế. Lần này Severo không cần phải can thiệp để chấm dứt cái sáng kiến kinh doanh của cậu em vợ, bởi lẽ hai vị thầy bói đó khi nhận ra rằng những lời đoán rất đúng đó của họ có thể làm thay đổi cả số phận của đám khách hàng luôn luôn tuân theo từng lời từng chữ mà họ chỉ bảo, thì họ bắt đầu hoảng sợ nghĩ rằng việc làm của họ là một công việc của những kẻ lừa đảo. Họ bèn rời bỏ chiếc xe “tiệm bói”, chia đều cho nhau lời lãi kiếm được, dù rằng trên thực tế người duy nhất quan tâm đến mặt vật chất này chỉ có Vú Em thôi.

Trong số mấy anh chị em nhà Valle, Clara là cô bé thích thú, chăm chỉ, chú ý nghe những câu chuyện của cậu nhất. Cô bé có thể nhắc lại từng chuyện, học thuộc lòng rất nhiều ngôn từ thổ âm của người India ngoại quốc, biết được những phong tục của họ và có thể diễn tả cách thức người ta xuyên những miếng gỗ qua môi hoặc qua dái tai, cũng như nói về những nghi lễ hỏa táng và tên những loài rắn độc nhất và những thứ chống độc. Cậu của Clara rất hùng biện, kể chuyện rất hấp dẫn, nên khi nghe cô bé có thể cảm thấy như trong da thịt mình cháy bỏng những vết cắn của lũ rắn độc, và như trông thấy những con vật bò sát đó luồn trên mặt tấm thảm, len lỏi giữa những chân chống của chiếc bình phong gỗ vàng tâm, và như nghe thấy tiếng kêu quoéc quoéc của những con vẹt khổng lồ nổi lên giữa những tấm rèm của gian phòng khách. Clara nhớ một cách không ngập ngừng chút nào về con đường mà Lope de Aguirre đã đi qua trong cuộc tìm kiếm miền Núi Vàng, thuộc làu những tên rất khó đọc, khó phát âm của thực vật và động vật ở những vùng mà ông cậu tuyệt vời của cô đã tới thăm hoặc bịa ra, cô biết cả những vị lạt-ma uống chè pha muối với mỡ trâu, và có thể diễn tả với đầy đủ chi tiết về những của cải thiên nhiên giầu có của vùng Polynesia, những đồng lúa nước của nước Trung Hoa, hoặc những bình nguyên trắng tuyết của những đất nước trên miền Bắc, nơi mà băng giá vĩnh cửu giết cả súc vật và những người lơ đãng chỉ trong một phút. Marcos có một số cuốn vở nhật ký hành trình, trong đó ông ghi lại những con đường ông đã trải qua và cảm tưởng của ông; thêm nữa ông có một bộ sưu tập bản đồ và tiểu thuyết, những truyện phiêu lưu, cả những truyện thần tiên, tất cả ông cất giữ trong những chiếc hòm và những chiếc lọ để ở một góc cuối mảnh vườn thứ ba của ngôi nhà. Từ những cuốn sách đó những câu chuyện bay ra dệt nên những cơn mơ mộng của những con cháu dòng dõi của ông, cho tới khi tất cả đều bị đốt nhầm trên một dàn hỏa thiêu hèn mạt năm mươi năm sau đó.

Chuyến viễn du cuối cùng này Marcos trở về trong một chiếc quan tài. Ông bị chết vì một bệnh dịch sốt bí mật châu Phi, toàn thân ông nhăn nhúm và vàng sọm như thể một củ nghệ. Khi mới cảm thấy mình mắc bệnh ông liền bắt đầu ngay cuộc hành trình trở về với hi vọng rằng sự chăm sóc của bà chị và hiểu biết uyên thâm của bác sĩ Cuevas có thể đem lại cho ông sức khỏe của thời trai tráng, nhưng ông không chịu đựng nổi sáu mươi ngày vượt biển trên con tàu vượt đại dương và khi tới vùng Guayaquil, bệnh sốt đã cướp cuộc đời ông trong lúc ông mê man lảm nhảm nói về những người phụ nữ thơm mùi xạ hương và những kho tàng bí mật vẫn còn chôn dấu. Viên thuyền trưởng người Anh thuộc dòng họ Longfellow đã bọc xác ông trong một lá cờ sắp quẳng xuống biển, nhưng vì Marcos đã làm thân được với nhiều người trên tầu và được rất nhiều hành khách phụ nữ yêu quý, cho nên tất cả hành khách đã ngăn không cho viên thuyền trưởng làm việc đó, Longfellow đành giữ thi thể Marcos trong kho lạnh, nằm ngay bên cạnh đống rau xanh của ông bếp người Tàu để chống nóng và tránh muỗi truyền nhiễm, cho tới khi người thợ mộc trên con tàu hoàn thành được một chiếc quan tài để tạm. Đến El Callao người ta mới mua được chiếc quan tài đủ tiêu chuẩn và sau đấy vài ngày, vị thuyền trưởng, điên tiết bởi những phiền phức mà người hành khách quí đó gây nên lắm chuyện cho Công ty Hàng Hải và cho bản thân ông, liền vứt bỏ quan tài và thi thể vị khách đó lên bến cảng, không nhìn nhận đến nữa, và ông ta cũng lấy làm lạ sao không thấy một ai đứng ra để hỏi về người chết, cũng như trả những món tiền phí tổn đặc biệt của việc này. Mãi sau này ông ta mới biết bưu chính ở những vùng này không có được sự tin tưởng như ở bên đất nước Anh Cát Lợi xa xôi kia của ông, và những bức điện tín của ông đánh đi đã bốc hơi bay mất trên đường đi của nó. Cũng may mắn cho Longfellow, lúc đó chợt xuất hiện một luật sư của hải quan có quen biết họ hàng gia đình Valle, và ông ta đã đảm nhiệm công việc đặt xác Marcos với tất cả hành lý bậu sậu phức tạp vào trong một chiếc xe chở thuê, chỉ dẫn đưa đến thủ đô, mang tới ngôi nhà duy nhất mà ông quen biết: ngôi nhà của chị gái ông.

Đối với Clara, cái chết đó đã trở thành một nỗi đau khổ nhất trong cuộc đời, nếu như không có Barrabás lẫn lộn trong đống đồ đạc lộn xộn và phức tạp của cậu cô. Không chú ý gì đến những tiếng ồn ào xáo động om sòm trong mảnh sân trước nhà, bản năng của cô dẫn cô đi thẳng đến góc vườn mà người ta quẳng cái chuồng vào đó. Trong chuồng nằm gọn Barrabás. Nó như một đống xương nhỏ xíu bao bọc bởi một bộ da màu sắc không rõ rệt, lông đầy những vết nham nhở, một bên mắt nhắm nghiền và một bên toét rử lèm nhèm, nằm không động đậy như một thây ma trong chính cái chuồng bẩn thỉu của nó. Mặc dầu hình thức đáng tởm chẳng ra một con vật gì rõ ràng, cô bé cũng nhận ra được ngay con vật không một chút khó khăn.

– Một con chó con! - cô bé reo lên.

Cô tự đảm nhiệm luôn việc trông nom con vật. Cô lôi nó từ trong chuồng ra, ẵm nó trên ngực và với một dáng điệu chăm nom săn sóc của một nhà truyền giáo, cô bé đã cho được con vật uống nước bằng cái mõm sưng vù, khô khốc của nó. Không một ai chú ý cho nó ăn uống kể từ lúc viên thuyền trưởng Longfellow, con người hệt như tất cả mọi người Anh khác, thường đối xử với những loài vật tốt hơn nhiều so với việc ông đối xử với con người, quẳng nó vào đống hành lý của Marcos trên bến cảng. Khi con vật còn ở trên tàu bên cạnh ông chủ đang hấp hối của nó, Longfellow lấy tay bón thức ăn cho nó và cho nó được lên khoang thượng, được hưởng tất cả những sự chăm sóc, chú ý mà ông không giành cho Marcos, nhưng một khi tầu cập bờ, con vật lại bị đối xử như một bộ phận của đống hành lý vô tri. Clara trở thành bà mẹ đối với con vật, và cô đã làm cho nó hồi sức. Một số ngày sau đó, khi cơn giông bão gây ra bởi thây ma của Marcos và đám tang của cậu em vợ đã yên dịu, Severo chợt để ý đến con vật sù lông mà cô gái út của ông ôm trong đôi tay.

– Cái gì thế kia? - ông hỏi.

– Barrabás đấy - Clara nói.

– Đưa ngay nó cho anh làm vườn, để anh ta muốn làm gì nó tùy ý. Con vật có thể lây sang cho chúng ta một căn bệnh đó - Severo ra lệnh.

Nhưng Clara đã nhận nuôi nó.

– Đó là của con, ba ạ. Nếu ba vứt của con đi, con thề với ba con sẽ ngừng thở và chết.

Con vật được ở lại trong nhà. Chỉ một thời gian ngắn sau đó nó đã chạy khắp nơi, nhai gặm những mép rèm cửa, thảm và chân bàn ghế. Sức khỏe nó được phục hồi sau cơn hấp hối thật nhanh chóng và bắt đầu lớn. Khi tắm rửa sạch cho nó rồi, mới biết lông nó mầu đen, đầu vuông vắn, chân rất cao dài và lông ngắn. Vú Em đề nghị cắt đuôi nó đi, để cho nó giống như một con chó giống quý, nhưng Clara nổi cáu lên cãi lại và cơn cáu giận của cô biến ngay thành một cơn hen suyễn nổi lên, khiến cho không một ai vẫn còn dám nhắc lại vấn đề đó nữa. Barrabás nhờ thế mà còn nguyên đuôi, và cái đuôi đó cùng với thời gian nẩy nở dài mãi, tiến tới bằng một chiếc gậy đánh golf, không kiềm chế được tất cả mọi cử động, nên quét rơi cả tách chén từ mặt bàn rớt xuống, làm đổ vỡ cả những chiếc đèn cây. Con vật thuộc một loại nào đó mà không ai rõ nó thuộc giống chó gì. Nó không có vẻ gì giống như những con chó bình thường chạy lang thang trên hè phố, càng không giống những con chó thuần chủng mà một số gia đình trưởng giả vẫn nuôi làm cảnh. Ông bác sĩ thú y cũng chịu không biết nó thuộc dòng giống gì, còn Clara đoán rằng nó từ Trung Quốc tới, bởi vì đại bộ phận đồ đạc trong đống hành lý của cậu cô đều là những kỷ vật của đất nước xa xôi đó. Con vật có một khả năng lớn nhanh và không có gì hạn chế. Sáu tháng sau nó có tầm cỡ của một con cừu, và đến một năm sau thân hình nó đã to bằng một con ngựa non. Gia đình Severo chán ngán, tự hỏi nhau rằng không biết nó còn lớn đến đâu nữa, và họ bắt đầu nghi ngờ có lẽ đây không phải là một con chó, mà có lẽ nó là một con vật quái lạ mà cậu em vợ, nhà thám hiểm, đã săn bắt được tại một vùng xa thẳm nào trên trái đất, nó có thể rất dữ tợn trong trạng thái nguyên thủy của nó. Nívea ngắm nhìn những móng vuốt như móng cá sấu cùng những chiếc răng nhọn sắc của nó mà trái tim người mẹ của bà run bắn lên, khi nghĩ đến chuyện con vật dữ tợn có thể rứt đứt đầu một người lớn chỉ bằng một miếng ngoạm, và nạn nhân biết đâu lại chẳng là một đứa con nào đó của bà. Nhưng Barrabás không tỏ ra một dấu hiệu nào gọi là hung dữ, mà ngược lại. Nó có dáng dấp của một con mèo con. Nó nằm ngủ trong vòng tay của Clara, trên giường của cô bé, đầu đặt trên chiếc gối lông chim và đắp chăn đến tận cổ khi trời rét; sau đó, khi nó lớn không nằm vừa trong chiếc giường nữa, nó nằm soài trên sàn, ngay bên cạnh giường cô bé, cái mõm to như mõm ngựa đặt trên bàn tay của cô gái bé. Không bao giờ thấy nó sủa hoặc gầm gừ. Nó đen sì và lặng lẽ như một con báo cái, thích ăn dăm bông và mứt hoa quả, và mỗi lần có khách đến mà quên không nhốt nó, nó liền lặng lẽ bí mật lẻn vào phòng ăn, đi một vòng quanh bàn, ngoạm một cách tinh tế những miếng thức ăn ngon mà nó thích, mà không một vị khách ăn nào dám ngăn cản nó. Mặc dù Barrabás bản tính hiền lành như cô gái con nhà gia giáo, con vật vẫn gây cho mọi người phải sợ hãi nó. Những người đem thức ăn đến hấp tấp bỏ trốn khi thấy nó ló mặt ra đường phố, và đã có trường hợp sự xuất hiện của nó làm cho những bà đang đứng sắp hàng bên chiếc xe phân phối sữa phải la thét cuống cuồng chạy trốn, chai lọ đổ vỡ tung tóe, sữa lai láng đổ ra đường. Severo phải trả tiền đền vào tất cả những đổ vỡ đó và ông ra lệnh phải xích chặt con chó trong vườn, nhưng Clara lại giở một trò lăn khóc ăn vạ nữa, khiến cho quyết định đó của Severo lại phải hoãn cho đến vô thời hạn. Bởi không hiểu lai lịch dòng giống của con vật cho nên sức tưởng tượng dân gian đã gán cho Barrabás những đặc tính của con vật thần thoại. Người ta kể với nhau rằng nó vẫn tiếp tục lớn, và nếu một anh đồ tể tàn nhẫn nào đó chưa kết thúc đời nó bằng một lưỡi dao thì nó sẽ có thể đạt được tầm cỡ lớn bằng một con lạc đà. Người ta cho rằng nó là con lai tạo của lừa và chó, và còn giả định rằng nó có thể mọc cánh, nẩy sừng và hơi thở bốc khói diêm sinh như một con rồng, y như những con thú mà Rosa thêu trong những tấm khăn bàn to rộng vô tận của cô. Vú Em, chán ngấy công việc phải nhặt đồ sứ đổ vỡ và phải nghe những câu chuyện châm biếm nói con vật này có thể biến thành con chó sói trong những đêm trăng tròn, nên đã dùng đến phương pháp đầu độc nó như đã từng áp dụng với con vẹt, nhưng liều thuốc dầu gan cá thu gấp đôi, gấp ba kia không giết nổi nó, mà chỉ gây ra cho nó một trận tháo tỏng bốn ngày liền, phân tiểu đầy nhà, từ nhà trên xuống nhà dưới, tội cho Vú phải đích thân lau rửa.

Đó là một thời kỳ khó khăn. Lúc ấy mới khoảng hai mươi lăm tuổi, nhưng dường như đối với tôi cuộc đời không còn nhiều nữa để có thể đủ tạo dựng cho mình một tương lai và một địa vị hằng mong muốn. Tôi làm việc như một con vật, và đôi lần hãn hữu buộc phải nghỉ một ngày Chủ nhật, tôi đều cảm thấy như để mất đi những giây phút quý báu trong những giờ nhàn rỗi, và mỗi phút nhàn rỗi có thể là một thế kỷ xa Rosa nữa. Tôi sống ở mỏ, trong một túp lều tường ván gỗ, mái lợp tôn mà tôi tự xây dựng lấy với sự giúp đỡ của mấy người phu mỏ. Nó chỉ là một căn buồng vuông vắn, trong đó tôi bầy tất cả tư trang tài sản của mình; ở mỗi bức tường có một khuôn cửa sổ rất lớn để cho không khí ngột ngạt ban ngày được lưu thông, ban đêm đóng kín bằng những chiếc cánh cửa có thể tháo lắp rời, để chống gió lạnh buốt thổi vào. Tất cả đồ đạc của tôi gồm một chiếc ghế, một chiếc giường xếp của nhà binh, một chiếc bàn thô sù sì, một chiếc máy chữ và một két sắt nặng nề phải chở trên lưng lừa đi qua sa mạc tới, trong đó tôi để tiền lương công nhật của thợ mỏ, một số tài liệu và một túi vải bạt bên trong lấp lánh những vụn vàng, kết quả của biết bao nhiêu công lao cố gắng. Thật chẳng có một chút tiện nghi thoải mái nào, nhưng tôi đã quen với sự thiếu thốn tiện nghi. Chưa bao giờ tôi tắm nước nóng, và những kỷ niệm của tôi về thời thơ ấu cũng là những buổi tắm nước lạnh, sự cô đơn và nỗi trống trải triền miên vô tận trong dạ dầy. Trong căn lều đó tôi ăn, ngủ, viết, sống suốt hai năm ròng không có gì giải trí khác ngoài mấy cuốn sách đã đọc đi đọc lại nhiều lần, một đống báo chí đến thật chậm trễ so với thời sự, và mấy bài tiếng Anh tôi dùng để học trong bước nhập môn, mong biết được cái thứ ngôn ngữ tuyệt vời đó; cộng thêm nữa tôi có một cái hộp có khóa trong đó tôi cất giữ tất cả thư từ trao đổi với Rosa. Tôi có thói quen viết cho cô bằng máy chữ, để có được một bản lưu cho mình, những bản đó tôi sắp xếp theo trật tự ngày tháng, đặt bên cạnh một số rất ít ỏi thư của cô mà tôi nhận được. Tôi ăn ngay trong lán trại dùng để nấu nướng cho thợ mỏ, tại đó tôi cấm không cho mua, bán rượu trong khu mỏ của mình. Trong túp lều của tôi cũng không có rượu, bởi vì bao giờ tôi cũng cho rằng sự cô đơn và nỗi buồn bực sẽ kết thúc bằng cách biến con người thành những kẻ say sưa. Có thể những kỷ niệm về cha tôi, với cổ áo sơ mi không cài khuy, chiếc cà vạt nhầu nát và hoen bẩn, đôi mắt đục lờ đờ và hơi thở nặng nề, tay cầm một chiếc cốc, đã làm cho tôi trở nên một con người không nghiện rượu. Tửu lượng của tôi rất kém, nên tôi dễ bị say. Tôi khám phá ra điều đó năm mười bảy tuổi, và kỷ niệm ấy, tôi không bao giờ quên được. Có lần cháu gái tôi hỏi tại sao tôi có thể sống một mình nhiều năm và xa cách với văn minh đến thế. Tôi không biết. Nhưng rõ ràng điều đó tôi dễ thực hiện hơn những người khác, bởi tôi không phải một kẻ quảng giao, không có nhiều bạn bè, cũng chẳng thích thú hội hè, nhậu nhẹt, mà trái lại, tôi cảm thấy dễ chịu khoan khoái hơn khi đơn độc, một mình. Tôi phải gắng sức lắm mới có thể thân mật được với mọi người. Thời kỳ đó tôi chưa hề chung đụng với một người phụ nữ, và như vậy tôi cũng chẳng có gì để mà nhớ nhung mơ mộng. Tôi không phải loại người thích trai gái, dễ phải lòng phải bề; chưa bao giờ như vậy, bản tính tôi chung thủy, cho dù chỉ cần thấy bóng dáng một cánh tay, một đường thắt lưng cong mềm mại, làn da mịn sau đầu gối của phụ nữ đủ gây nên trong đầu óc tôi nhiều ý nghĩ ngay cả cho đến bây giờ, khi tôi đã già, trông vào gương không còn nhận ra chính mình nữa. Tôi giống như một thân cây cong queo. Nói thế tôi không hề có định bào chữa cho những tội lỗi của mình trong thời thanh niên viện cớ lúc đó đã không thể kiềm chế được sức thúc đẩy của ham muốn. Không, tôi không hề bào chữa. Vào độ tuổi thanh niên tôi cũng có những quan hệ lăng nhăng thoáng qua với những phụ nữ ăn chơi, chỉ thế thôi, vì tôi không có khả năng và điều kiện để quan hệ với những người phụ nữ chín chắn khác. Thế hệ của tôi, chúng tôi đã chia ra ranh giới rõ rệt giữa những người phụ nữ trong sạch và những người phụ nữ khác không như thế, và chúng tôi cũng lại chia loại phụ nữ trong sạch ra làm loại của mình và loại của người. Tôi chưa hề nghĩ đến tình yêu trước khi quen biết Rosa, và chủ nghĩa lãng mạn đối với tôi là nguy hiểm và vô tích sự, nếu có lần nào đó tôi ưa thích một cô gái trẻ, thì tôi cũng không dám đến gần cô bởi sợ sẽ bị từ chối và trở nên lố bịch. Tôi rất kiêu ngạo và vì kiêu ngạo tôi lo sẽ bị đau đớn nhiều hơn so với những người khác bị phụ nữ chối từ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng vẫn còn khắc đậm trong ký ức của tôi chính cái lúc mà Rosa, người đẹp, bước vào cuộc đời tôi, như một cô tiên đãng trí khi đi ngang qua đã ăn trộm của tôi tất cả tâm hồn. Cô đi cùng Vú Em và một cô bé, có lẽ là em gái cô. Cô mặc một bộ váy áo màu hoa violet, nhưng thực tôi cũng không dám chắc chắn như vậy, bởi lẽ tôi không chú ý vào bộ quần áo của người con gái, vì người đó đẹp lạ lùng, nên dù có mặc một chiếc áo bằng da chồn đổi sắc đi nữa, tôi cũng chỉ có thể nhìn chằm chặp vào khuôn mặt cô mà thôi. Tôi thường không có thói quen đi lẽo đẽo theo phụ nữ, nhưng quả thật lúc đó tôi đã phải buộc mình làm như vậy trước sự xuất hiện của con người chỉ đi qua đã gây nên một sự náo động và làm tắc nghẽn cả giao thông trên đường phố, với bộ tóc mầu xanh không thể tưởng tượng được đóng khung khuôn mặt như thể một chiếc mũ thật tân kỳ, với dáng điệu tiên nữ và cái cách đi đứng chuyển động như đang bay. Cô đi qua bên cạnh mà không hề trông tôi, rồi cô bước như trôi vào hiệu bánh kẹo ở Quảng Trường Vũ Khí. Tôi đứng sững ở ngoài đường, sửng sốt kinh hoàng, trong khi cô mua kẹo bạc hà, chọn từng chiếc một, vừa chọn vừa cười, tiếng cười như tiếng nhạc, vừa cho từng viên kẹo vào miệng vừa đưa mấy chiếc cho em gái. Tôi không phải kẻ duy nhất bị thôi miên, mà chỉ trong mấy phút thôi, đã thấy cánh đàn ông tụ tập một đàn một lũ đứng thập thò nhìn qua khung tủ kính. Tức thì tôi có phản ứng. Lúc đó tôi cũng chẳng cần nghĩ tới việc còn xơi tôi mới có thể là người cầu hôn lý tưởng của cô tiểu thư nhà trời kia, bởi vì tôi đâu có tài sản, cũng chẳng đẹp trai gì, và tương lai trước mắt cũng chẳng có gì chắc chắn. Lại chẳng quen biết gì với cô nữa chứ! Nhưng tôi bị choáng ngợp và ngay tức khắc tôi quyết định cô là người phụ nữ duy nhất xứng đáng là vợ mình, và nếu không lấy được cô, tôi thà sống độc thân đến suốt đời. Tôi lẽo đẽo theo cô trên đường cô quay về nhà. Tôi bước lên chiếc xe mà cô đi, ngồi ngay đằng sau cô, mắt không rời lấy một giây chiếc gáy hoàn hảo của cô, cái cổ tròn, đôi vai mềm được những món tóc xanh loăn xoăn mềm mại tuột khỏi những chiếc kẹp tỏa xuống vuốt ve. Tôi không thấy chiếc xe chuyển động, bởi vì nó chạy như trong mơ. Đột nhiên cô đứng lên đi trên lối giữa hai hàng ghế, và khi đi ngang qua chỗ tôi, đôi đồng tử mầu vàng lạ lùng dừng lại trên mắt tôi một giây. Tôi thật sự chết đi một ít trong người. Tôi không thở được và mạch máu như ngừng lại. Khi lấy lại được dáng điệu bình thường, tôi vội nhẩy đại xuống vỉa hè, chút xíu nữa thì gẫy một chiếc xương, và chạy theo hướng phố mà cô đã rẽ vào trước đấy. Tôi đoán được chỗ ở của cô khi thấy một mảng áo màu hoa violet thấp thoáng sau một khuôn cửa lớn. Từ hôm đó trở đi, tôi đứng canh trước cửa nhà cô, đi đi lại lại trong dãy phố đó như một con chó giữ nhà, rình mò, đút lót người làm vườn, gạ chuyện với những cô hầu gái, cho tới khi đạt được một lần nói chuyện với Vú Em, và Vú, một phụ nữ tuyệt vời, đã động lòng thương cảm nên đã nhận đưa giúp cho cô những bức thư tình, những bông hoa và biết bao nhiêu hộp kẹo bạc hà không đếm xuể mà tôi gởi tặng để mong chiếm được trái tim người đẹp. Tôi cũng gửi cả những bài thơ cho cô. Vốn không biết gieo vần, nhưng lúc đó có một ông bán sách người Tây Ban Nha có thiên tài về gieo vần, nên tôi đã đặt thuê ông làm thơ, sáng tác bài hát hoặc bất cứ loại hàng nào mà nguyên vật liệu là mực và giấy. Férula, chị ruột tôi đã giúp cho tôi tiếp cận với gia đình nhà Valle bằng cách tìm được một chút hơi hướng họ hàng xa tít tắp giữa tên họ chúng tôi và tìm được dịp để chào hỏi nhau ở tại nhà thờ sau buổi lễ misa. Ấy thế là tôi đã có đủ điều kiện đến thăm nhà Rosa. Nhưng tôi bước vào nhà cô và có được cô trước mặt để nghe tôi nói thì trong đầu óc tôi lại chẳng nảy ra ý nghĩ gì để nói cả. Tôi cứ đứng câm như hến, chiếc mũ cầm trong tay và miệng thì há hốc, đến độ cha mẹ cô, vốn hiểu rõ những triệu chứng loại đó, phải giúp tôi thoát khỏi tình trạng ấy. Tôi cũng chẳng biết Rosa nhìn thấy mình như thế nào, cũng chẳng rõ tại sao sau một thời gian cô đã nhận lời lấy tôi làm chồng. Tôi trở thành vị hôn phu chính thức của cô mà không cần phải thực hiện được một chiến công siêu phàm gì, bởi lẽ mặc dầu nhan sắc của cô thoát tục và vô vàn những đức tính tốt đẹp của cô, Rosa vẫn chưa có người đến cầu hôn. Bà mẹ cô giảng giải cho tôi biết rõ căn nguyên: bà nói không có người con trai nào, có đầy đủ uy lực để suốt đời bảo vệ Rosa chống lại mọi sự tham lam thèm khát của những người đàn ông khác. Nhiều người đã lượn lờ quanh cô, điên dại vì cô, nhưng cho tới lúc tôi xuất hiện trên địa hạt này vẫn chưa có một ai quyết định hỏi cô làm vợ cả. Nhan sắc của cô đã làm cho họ sợ, vì vậy, họ trầm trò ngắm nghía cô từ xa, chứ không dám lại gần. Tôi quả thực không bao giờ nghĩ đến điều ấy. Vấn đề của tôi lúc đó là trong túi không có lấy một đồng peso*, nhưng tôi lại cảm thấy mình có khả năng, nhờ sức mạnh của tình yêu, làm cho mình trở nên giàu có. Tôi suy nghĩ, nhìn quanh tìm một con đường làm giàu nhanh chóng, trong khuôn khổ những việc làm ăn lương thiện mà tôi đã được giáo dục từ bé, và thấy rằng muốn giành được thắng lợi cần phải có người đỡ đầu, có hiểu biết đặc biệt và một số vốn. Chỉ có một tên họ quý phái đáng kính trọng không thôi thì không đủ. Tôi giả định nếu có một ít tiền để bắt đầu sự nghiệp, tôi có thể đi tìm may mắn ở quân bài hoặc ở những cuộc đánh cá ngựa, nhưng cái đó tôi không làm được, vậy tôi phải nghĩ đến một công việc để mà làm, dù có phải chịu mọi thử thách hiểm nghèo đi nữa, để có thể có được một gia tài. Mỏ vàng, mỏ bạc từ xưa vẫn là mơ ước của những kẻ phiêu lưu: những mỏ đó có thể nhấn chìm họ trong nghèo khổ, giết chết họ vì ho lao, nhưng cũng có thể làm cho họ trở thành những con người hùng mạnh. Đó chỉ là vấn đề may rủi, số phận. Tôi có được nhượng quyền một hầm mỏ tại phương Bắc nhờ uy tín của họ mẹ tôi, Ngân Hàng đã cho tôi vay một số tiền ký cược. Tôi nhất quyết sẽ rút tới gam vàng cuối cùng của mỏ đó, dầu cho tôi có phải vắt kiệt cả một quả núi bằng đôi bàn tay của mình, và nghiền nát những hòn đá tảng dưới chân mình. Vì Rosa tôi sẵn sàng làm như vậy, và có thể còn hơn thế nữa.

•

Đơn vị tiền tệ của Chilê.

Vào cuối thu, khi gia đình Valle đã làm êm dịu được những dự định trừng phạt của đức cha Restrepo, đức cha đã phải giảm bớt cái khuynh hướng làm quan tòa của nhà thờ sau khi đức hồng y giáo chủ đích thân đến nhắc nhủ cha phải để yên cho cô bé Clara del Valle, và khi tất cả mọi người đều đã chịu tin rằng cậu Marcos đã chết thật rồi, người ta mới bắt đầu cụ thể hóa những kế hoạch chính trị của Severo. Ông đã chuẩn bị từ nhiều năm nay cho mục đích đó. Đối với ông quả là một thắng lợi khi người ta mời ông đứng ra ứng cử nhân danh Đảng Tự Do trong cuộc bầu cử Quốc Hội, đại biểu cho một tỉnh miền Nam, nơi ông chưa từng đặt chân tới bao giờ, và cũng không dễ dàng tìm thấy nó trên bản đồ. Đảng rất cần có quần chúng, và Severo thì rất ao ước được một ghế trong Quốc Hội, cho nên cũng không khó khăn gì trong việc thuyết phục những cử tri nghèo của miền Nam, bầu cử Severo làm đại biểu của họ. Cuộc đề cử được hậu thuẫn bằng một con lợn quay đỏ hồng, to sụ mà cử tri gửi tới nhà của gia đình Valle. Con lợn được đặt trên một chiếc mâm gỗ to, thơm tho và bóng nhoáng, nơi miệng lớn cắm một nhánh mùi tây, và một củ cà-rốt cắm vào hậu môn, toàn thân nằm trên một thảm cà chua tươi đã thái thành từng lát mỏng. Con lợn có một chiếc thắt lưng to bản quấn ngang bụng, trong bụng nhồi đầy nhân gà gô cả con, và ở trong bụng gà gô lại nhồi đầy quả mận. Con lợn quay được gửi đến cùng với một bình đựng nửa ga-lông rượu mạnh, loại ngon nhất của đất nước. Mong muốn trở thành nghị sĩ, hoặc hơn nữa thành thượng nghị sĩ càng tốt, là một mơ ước mà Severo del Valle vuốt ve hi vọng từ bao lâu nay. Ông đã tiến hành công việc chuẩn bị thật tỉ mỉ, từ sử dụng quan hệ bạn bè, móc ngoặc, đến dùng tiền bạc và ơn huệ ban phát cho những người đáng được, thật đúng lúc, để tiến tới thực hiện được mục đích này. Cái tỉnh miền Nam xa xôi kia, dù hẻo lánh và ít người biết tới, chính là nơi mà ông chờ đợi.

Con lợn quay đến vào ngày thứ Ba. Ngày thứ Sáu, khi con lợn chỉ còn lại có bộ da và những miếng xương mà Barrabás nằm gặm trong sân, Clara lại báo rằng sẽ có một vụ chết người nữa ở trong nhà.

– Nhưng sẽ là một cái chết vì nhầm lẫn - cô nói.

Qua một đêm tồi tệ, sáng thứ bảy khi tỉnh dậy Clara kêu thét lên. Vú Em cho cô bé uống một chén nước sắc lá bồ đề và rồi cũng không ai chú ý tới cô, bởi vì mọi người đang bận chuẩn bị mọi thứ cho chuyến công du của ông Severo tới tỉnh miền Nam, và bởi vì Rosa, người đẹp, buổi sáng hôm đó thức dậy lại lên cơn sốt. Nívea ra lệnh để yên cho Rosa nằm nghỉ và ông bác sĩ Cuevas nói rằng không có gì quan trọng, hãy cho cô uống một cốc nước chanh âm ấm pha thật nhiều đường, với một chút xíu rượu mùi để cho ra mồ hôi. Severo đến thăm con gái, thấy cô mặt đỏ bừng và đôi mắt sáng long lanh, toàn thân ngập trong những mảnh đăng-ten mầu bơ viền tấm chăn trải giường. Ông mang đến tặng con gái một tấm thẻ khiêu vũ và cho phép Vú Em mở nắp bình rượu nặng mà người ta gửi biếu cùng con lợn quay, và lấy một chút nhỏ vào cốc nước chanh. Rosa uống cốc nước chanh, chùm chiếc chăn len mỏng kín người và ngủ liền, ngay bên cạnh giường của Clara, cô em út ở chung căn phòng với cô.

Buổi sáng ngày Chủ nhật thê thảm đó, Vú Em dậy sớm như mọi khi. Trước khi đi lễ misa, Vú vào trong bếp sửa soạn bữa điểm tâm của cả gia đình. Bếp than củi đã nhóm từ đêm trước, Vú thổi cho lửa cháy bùng lên. Trong khi chờ nước sôi và nóng sữa, Vú lau đĩa tách để mang vào phòng ăn. Rồi bắt đầu nấu kê, lọc cà phê, nướng bánh. Vú chuẩn bị xếp vào hai khay, một cho Nívea, bà bao giờ cũng ăn điểm tâm ngay trên giường nằm, còn khay kia cho Rosa, vì cô đang ốm cũng được quyền như vậy. Vú đậy khăn trên khay thức ăn cho Rosa cho khỏi nguội cà phê và tránh ruồi bâu; bằng một tấm khăn mặt bằng gai thêu, viền do bàn tay các nữ tu sĩ; sau đó Vú ló mặt ra mé sân sau xem Barrabás có ở gần đó không. Nó có cái tính hay tấn công khi Vú mang thức ăn đi ngang qua. Vú nhìn thấy nó đang lơ đãng đùa rỡn với một con gà mái, lợi dụng lúc đó Vú liền đi xuyên qua mảnh sân dài và suốt dãy hành lang, từ bếp cho tới tận cuối dãy nhà bên kia, đến tận buồng của mấy cô gái. Đứng trước cửa buồng của Rosa Vú lưỡng lự, như có một linh tính báo trước. Vú bước vào không cần gõ cửa như thường lệ, và ngay lập tức ngửi thấy mùi hoa hồng, mặc dù lúc đó không phải mùa hoa hồng nở. Tức thì Vú Em biết ngay đã xảy ra một điều chẳng lành không thể nào cứu chữa được. Vú cẩn thận đặt chiếc khay thức ăn điểm tâm lên mặt bàn đầu giường và từ từ bước đến bên cửa sổ. Vú kéo tấm rèm nặng nề lên và ánh mặt trời nhợt nhạt lọt vào căn phòng. Vú buồn bã quay mình và không một chút giật mình khi nhìn thấy Rosa nằm chết trên giường, đẹp hơn bao giờ hết, với món tóc xanh đến suốt đời, da dẻ như mầu ngà mới, và đôi mắt vàng trong như mầu mật vẫn mở. Ở mé dưới chân giường, bé Clara đang ngắm nhìn chị. Vú Em quỳ xuống cạnh giường, cầm lấy bàn tay Rosa và bắt đầu cầu nguyện. Vú tiếp tục cầu nguyện như thế cho tới khi nghe thấy trong ngôi nhà nổi lên một tiếng kêu khóc kinh khủng như thể tiếng khóc khi đắm tàu. Đó cũng là lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng mà Barrabás mở miệng. Nó gầm gào gọi người chết trong suốt cả ngày hôm đó, đến nỗi làm gần đứt giây thần kinh của những người còn sống trong nhà và những người hàng xóm kéo đến khi nghe thấy tiếng kêu khóc như thể đắm tầu.

Bác sĩ Cuevas chỉ cần nhìn qua cũng biết được ngay rằng cái chết này do một cái gì nặng nề hơn cơn sốt thường nhiều lắm gây ra. Ông liền lần mò đi dò tìm, hít ngửi tất cả mọi phía, kiểm tra bếp núc, lấy ngón tay quệt vào từng cái soong cái nồi, mở tất cả những túi bột, túi đường, những hộp quả khô, lục tung tất cả, để lại sau từng bước dò tìm, những dấu vết phá hoại như có một cơn giông tố mới đi qua. Ông lục lọi những chiếc hộp của Rosa, tra xét những chị hầu từng người một, dồn Vú Em bằng những câu hỏi đến độ Vú mất hết tinh thần, và cuối cùng việc dò xét của ông đã dẫn ông tới cái bình đựng rượu mạnh mà ông trưng thu ngay lập tức không cần nể nang. Không nói cho ai biết những nghi ngờ của mình, ông mang ngay cái lọ đó về phòng thí nghiệm của mình. Ba tiếng đồng hồ sau ông quay trở lại với một vẻ kinh hoàng làm khuôn mặt vốn đỏ ửng một cách rừng rú của ông trở thành một cái mặt nạ tái xám không rời khỏi ông trong suốt thời gian phải hoạt động trong vụ chết này. Ông đến bên Severo nắm lấy cánh tay kéo ra một chỗ.

– Trong cái hũ rượu đó có đủ chất độc để làm nổ tung tất cả lòng ruột của một con bò tót, - ông ghé sát vào tai ông Severo mà nói - Nhưng để chắc chắn rằng cái đó đã giết chết cô bé, tôi phải làm một cuộc phẫu thuật pháp y.

– Có nghĩa là ông định phanh thây con gái tôi? - Severo rên rỉ.

– Không mổ hoàn toàn. Tôi sẽ không động chạm đến đầu, chỉ cần mổ xem bộ phận tiêu hóa - bác sĩ Cuevas giải thích.

Severo mệt mỏi, đau khổ.

Vào lúc đó Nívea đã khóc đến kiệt sức, nhưng khi biết người ta định đưa con gái bà đến nhà xác, nghị lực của bà hồi phục ngay tức khắc. Bà chỉ chịu yên khi người ta thề sẽ mang Rosa thẳng đến nhà Đám Ma Thiên chúa giáo. Và bà chịu uống liều thuốc an thần mà ông bác sĩ Cuevas đưa cho, rồi sau đó ngủ một mạch hai mươi tiếng đồng hồ liền.

Buổi tối, Severo sẵn sàng mọi công việc chuẩn bị. Ông ra lệnh cho các con đi ngủ và cho phép những người giúp việc được về nhà sớm. Còn Clara, quá xúc động vì sự việc mới xảy ra, ông cho phép cô bé ngủ đêm hôm đó tại phòng của một cô chị khác. Sau khi tất cả đèn đuốc đã tắt, ngôi nhà như đi vào giấc ngủ, thì người phụ tá của Bác sĩ Cuevas tới, một anh chàng trai trẻ gầy ngẳng và cận thị nói lắp ba lắp bắp. Họ giúp Severo khiêng Rosa vào bếp và nhẹ nhàng đặt thi thể cô nằm trên mặt bàn đá mà Vú Em vẫn hàng ngày ngào bột bánh và thái rau, quả. Tuy là con người cứng rắn, khỏe mạnh, Severo cũng không chịu đựng nổi khi hai người thầy thuốc cởi áo ngủ của con gái ông và thấy nhan sắc rực rỡ của nàng tiên cá lồ lộ hiện lên trước mắt. Ông quay ra, lảo đảo như người say vì đau đớn, và ông ngã vật xuống chiếc ghế bành trong phòng khách, khóc rống như một đứa trẻ con. Kể cả ông bác sĩ Cuevas, người đã từng trông thấy Rosa khi ra đời và biết rõ cô như thuộc lòng bàn tay mình, cũng phải sửng sốt khi thấy Rosa trong trạng thái không quần áo. Anh chàng phụ tá thì bắt đầu thở hồng hộc vì xúc động và tiếp tục thở hồng hộc như vậy những năm sau đó mỗi khi nhớ đến cô Rosa không thể tưởng tượng được đó nằm trần truồng trên mặt bàn trong bếp, với bộ tóc dài chảy sõa xuống đến mặt đất như một dòng suối thực vật xanh rờn.

Trong khi họ làm cái công việc kinh khủng đó, Vú Em, đã chán vì khóc và cầu nguyện, và linh cảm thấy có cái gì lạ lùng đang xẩy ra trong địa hạt của Vú tại mảnh sân sau, liền đứng dậy, quấn thêm vào người một chiếc khăn san và bước ra, đi dạo khắp nhà. Vú trông thấy có ánh sáng trong bếp, nhưng cửa lại đóng và những cánh cửa sổ cũng khép kín. Vú tiếp tục đi trên dãy hành lang lặng lẽ và lạnh ngắt, xuyên qua ba dãy nhà, cho đến tận phòng khách. Qua cánh cửa nửa khép nửa hở, Vú trông thấy ông chủ đang đi đi lại lại trong phòng, dáng vẻ buồn chán. Lửa trong lò sưởi đã tắt. Vú Em liền bước vào.

– Cô Rosa đâu rồi? - Vú hỏi.

– Bác sĩ Cuevas đang ở với nó, Vú ạ. Ngồi đây và uống một hớp rượu với ta - Severo nài.

Vú Em vẫn đứng, hai cánh tay khoanh lại để giữ tấm khăn san phủ kín ngực. Severo trỏ cho Vú chiếc sôpha và Vú lại gần một cách rụt rè. Rồi Vú ngồi xuống cạnh ông chủ. Đó là lần đầu tiên Vú ngồi gần ông chủ đến thế kể từ khi Vú sống và làm việc trong nhà này. Severo rót cho mỗi người một cốc rượu vang nặng, và ông uống cốc của mình một hơi cạn sạch. Rồi ông vùi đầu trong lòng hai bàn tay, vuốt vuốt mớ tóc và lẩm bẩm trong miệng những lời kể lể than van khó hiểu và buồn bã. Vú Em ngồi cứng nhắc trong một góc của chiếc ghế sôpha, mềm lòng trông thấy ông chủ khóc. Vú đưa bàn tay thô ráp và bằng một động tác tự nhiên, máy móc Vú vuốt ve bộ tóc ông bằng cái vuốt ve mà trong hai mươi năm trời Vú đã dùng để an ủi cho lũ con cái ông. Severo ngẩng đầu nhìn khuôn mặt không thể hiện tuổi tác, đôi lưỡng quyền của người India búi tóc đen nhánh, bộ ngực to bè đã ấp ủ, dỗ dành và ru ngủ tất cả lũ con của ông và cảm thấy rằng người phụ nữ nồng nàn và rộng lượng như thể chất đất này có thể mang tới cho ông những điều an ủi. Ông gục vầng trán của mình trên tấm váy của Vú, thở hít cái hương dìu dịu của tấm tạp-dề hồ cứng của Vú và khóc nức lên như một đứa trẻ con, để trào ra thật hết những dòng nước mắt mà ông đã nén giữ trong suốt cả cuộc đời mình. Vú Em gãi gãi lưng ông, nhè nhẹ vỗ vỗ để an ủi và nói với ông những lời kiểu trẻ con mà Vú vẫn dùng để ru những đứa con ông, và thầm thì hát ru ông bằng những điệu ca thôn dã, cho tới khi tâm hồn ông được yên tĩnh lại. Cả hai chủ, tớ ngồi thật sát nhau, uống rượu mạnh, thỉnh thoảng lại có lúc than khóc và nhắc lại với nhau về những thời gian hạnh phúc khi Rosa còn chạy lon ton trong vườn để vồ bắt bướm với cái nhan sắc đẹp như màu nước biển.

Ở trong bếp bác sĩ Cuevas và người phụ tá sửa soạn những dụng cụ độc ác và những lọ thuốc hăng sặc, hôi mù, rồi khoác tạp dề bằng vải sơn, vén tay áo lên và bắt đầu cuộc dò tìm trong tận nơi kín đáo nhất của cô gái đẹp Rosa, cho tới khi khẳng định được không còn chút nghi ngờ rằng cô gái đã uống phải một liều lượng quá cao thuốc giết chuột.

– Cái món này nhằm tặng cho Severo đây - bác sĩ Cuevas vừa rửa tay trong chậu vừa kết luận.

Người phụ tá, quá cảm động vì sắc đẹp của cô gái chết, không thể chịu đựng được việc khâu lại cô như một cái túi, nên anh đề nghị phải sửa sang cho cô đôi chút. Tức thì cả hai người đi vào công việc làm sao giữ gìn được cơ thể cô lâu bằng thuốc ướp, và nhét vào trong bụng cô những chất bột băng bó có tẩm thuốc thơm. Họ làm việc đó cho tới bốn giờ sáng, tới lúc bác sĩ Cuevas phải tuyên bố đã quá mệt mỏi và đau buồn, nên ông bỏ đi ra. Trong bếp chỉ còn lại Rosa trong tay anh chàng phụ tá, anh ta rửa cho cô bằng một miếng bọt bể, lau sạch những vết máu, mặc cho cô chiếc áo ngủ có thêu ren để che kín vết khâu từ cổ họng xuống tận bẹn, và quấn lại tóc cho cô. Sau đó anh ta lau rửa hết những vết tích của công việc đã làm.

Bác sĩ Cuevas gặp Severo đang ngồi cạnh Vú Em, say khướt vì khóc than và vì rượu mạnh.

– Đã xong rồi đấy - ông nói - Chúng ta đi sửa sang lại cho cô bé một chút trước khi mẹ cô trông thấy cô.

Ông giải thích cho Severo rõ là những nghi ngờ của ông đã có căn cứ và, trong bụng con gái của Severo đã tìm thấy một chất độc y như chất giết người trong bình rượu người ta gửi tặng. Tức thì Severo nhớ đến lời tiên đoán của Clara và thế là bao nhiêu tinh thần còn lại của ông sụp hẳn, không còn có thể chịu đựng nổi cái ý nghĩ là con gái ông đã chết thay cho ông. Ông xỉu xuống, rên rỉ nói chính ông là tên tội phạm, bởi tham vọng và hợm hĩnh huênh hoang, rên rỉ nói đâu có ai sai khiến ông đâm đầu vào chính trị làm gì, rên rỉ nói khi ông chỉ là một luật sư bình thường và cha của một lũ con trong gia đình thật tốt đẹp biết bao, ông rên rỉ nói ngay từ giờ phút này ông từ bỏ cho đến hết đời cái việc ứng cử khốn nạn đó, cái Đảng Tự Do đó, và tất cả những kèn trống cổ động rùm beng đó, và ông mong rằng không một người con, người cháu nào của ông sau này lại còn dính líu vào nghề làm chính trị, cái nghề của lũ giết người, nghề của đồ tể, trộm cướp, đến độ bác sĩ Cuevas phải mủi lòng thương cảm, cuối cùng phải làm cho ông say mềm. Rượu có sức mạnh còn hơn cả đau buồn và tội lỗi. Vú Em và bác sĩ khiêng Severo vào phòng ngủ, cởi quần áo ngoài cho ông và đặt ông vào giường. Sau đó hai người đi xuống bếp, nơi anh thanh niên phụ tá của bác sĩ đã sửa sang xong cho thi thể Rosa.

Nívea và Severo del Valle sáng hôm sau dậy muộn. Thân nhân, họ hàng đã bày biện cho ngôi nhà theo đúng nghi lễ thông tục của tang ma, những chiếc rèm buông rủ và đính giải tang đen, dọc theo những bức tường đặt hàng dãy vòng hoa tang, mùi hương thơm ngát lừng trong không khí. Người ta đã đặt một bàn thờ cầu nguyện cho người chết trong phòng ăn, đèn nến sáng trưng. Trên mặt chiếc bàn to, phủ khăn đen có diềm vàng, là chiếc quan tài của Rosa màu trắng, có đanh đai bằng bạc. Mười hai ngọn nến nghi ngút sáng trên cây giá nến bằng đồng, chiếu sáng cho cô gái nằm trong quan tài bằng một ánh sáng mờ mờ ảo ảo. Người ta mặc cho cô gái bộ quần áo cô dâu và chiếc vòng miện bằng sáp để dành cho cô dùng trong lễ cưới.

Vào buổi trưa bắt đầu cuộc diễu quanh quan tài của họ hàng, bạn hữu, đến chia buồn và sẽ ngồi cùng mọi người trong gia đình del Valle suốt đêm trực tang đó. Cả những địch thủ chính trị gay gắt nhất của Severo cũng tới chia buồn với gia đình, và Severo trân trân nhìn những người đó, muốn nhân đó khám phá ra trong đôi mắt của từng người, cái bí mật của cuộc ám sát, nhưng nhìn ngắm tất cả, ngay cả đôi mắt của ông chủ tịch Đảng Bảo Thủ, ông cũng chỉ trông thấy một vẻ chia buồn vô tội giống nhau.

Trong đêm trực tang, những vị khách nam giới đi đi lại lại trong phòng khách và dọc theo hành lang, nói chuyện khe khẽ với nhau về những việc làm ăn. Khi có người nào đó trong gia đình tới gần thì các vị lại giữ ngay vẻ im lặng kính cẩn của tang lễ. Trong lúc bước vào phòng ăn và đi tới sát chiếc quan tài để nhìn Rosa lần cuối cùng, tất cả mọi người đều kinh ngạc sửng sốt, bởi vì nhan sắc kiều diễm của cô trong giờ phút đó lại tăng lên gấp bội. Những vị khách phụ nữ vào trong phòng khách, tại đó ghế ngồi xếp theo một hình tròn. Tại đây đầy đủ tiện nghi cho các bà tha hồ than khóc tùy thích, làm cho nhẹ những nỗi buồn của chính mình với cái lý do chính đáng là khóc than cái chết của người khác. Nước mắt thật thảm thê lã chã, nhưng cũng có những giọt nước mắt thật cao thượng và lặng lẽ. Một vài phu nhân rầm rì cầu nguyện rất khẽ. Những chị hầu gái trong nhà len lỏi trong phòng khách, đi suốt dãy hành lang mời khách những chén trà, hoặc những cốc rượu cô-nhắc, đưa những chiếc khăn tay sạch cho các bà, những loại mứt kẹo nhà làm và cả những mảnh khăn có tẩm nước đái quỷ để cho các bà bị ngất xỉu hay váng vất vì bức bối thiếu không khí, vì sặc mùi hương nến và vì đau đớn. Tất cả lũ con gái nhà Valle, trừ Clara, lúc đó còn nhỏ quá, đều mặc áo màu tang đen, và ngồi quanh bà mẹ như thể một đàn quạ. Nívea đã khóc hết nước mắt, ngồi cứng nhắc trên ghế, không một tiếng thở dài, không nói nửa lời và cũng không cần cả cái mùi nước đái quỷ làm nhẹ người kia, vì hơi amoniac làm cho bà bị dị ứng. Khách đến đều tới chỗ bà để chia buồn. Một số người hôn lên hai má bà, một số khác ôm chặt lấy người bà một vài giây, nhưng bà có vẻ như không nhận ra ngay cả những người thân tín nhất. Bà đã từng trông thấy những đứa con khác chết trong thời kỳ còn bé của chúng, hoặc khi chúng mới đẻ, nhưng không một cái chết nào trong số đó gây cho bà cái cảm xúc mất mát to lớn như bà đang chịu trong lúc này.

Mỗi đứa em vĩnh biệt Rosa bằng một cái hôn lên trán lạnh ngắt của chị, trừ Clara, vì cô bé không muốn lại gần phòng ăn. Không ai ép cô bé bởi vì mọi người đều biết rõ sự nhậy cảm quá đáng và khuynh hướng mắc lại chứng mộng du khi ở trong cô nẩy ra điều gì kỳ lạ mà cô tưởng tượng thấy. Cô ngồi ở ngoài vườn, lom khom, bên cạnh con Barrabás, từ chối không ăn một chút gì và không dự lễ tang. Duy chỉ có Vú Em chú ý đến cô bé và gắng an ủi cô, nhưng Clara đuổi Vú đi.

Dù cho Severo đã cố hết sức gìn giữ để chặn đứng những lời xì xào bàn tán, cái chết của Rosa vẫn trở thành một đầu đề gây náo động trong dư luận quần chúng. Bác sĩ Cuevas sẵn sàng đưa ra lời giải thích rất xác đáng về cái chết của cô gái cho những ai muốn nghe ông; theo như ông nói cái chết đó do bệnh sưng phổi cấp tính gây ra. Những lời giải thích của ông cũng không làm dẹp được tin đồn đại lan ra rằng cô bé bị đầu độc nhầm, thay cho ông bố. Cần phải nói rõ là lúc đó hầu như không thấy có những cuộc ám sát chính trị trong nước, và dùng chất độc, trong bất kỳ trường hợp nào, đều vẫn bị coi như phương pháp của những mụ phù thủy, một thứ đáng khinh khi, và người ta không dùng đến từ thời kỳ thuộc địa, bởi vì ngay cả những tội lỗi gây ra bởi ghen tức vì tình người ta cũng giải quyết với nhau một cách công khai, mặt đối mặt. Một sự xôn xao phản đối vụ đầu độc nhen lên và trước khi Severo có thể gạt nó đi, một mẩu tin đăng trên một tờ báo của phe đối lập kết tội một cách mập mờ giới chóp bu cầm quyền và nói thêm rằng những người trong Đảng Bảo Thủ đã dám làm đến cả việc đê tiện đó, bởi vì họ không thể tha thứ cho Severo del Valle đã chuyển sang hàng ngũ của Đảng Tự Do bất chấp cả bản chất giai cấp xã hội của mình. Cảnh sát cố lần theo dấu vết, từ cái bình rượu, nhưng điều duy nhất mà họ có thể nói là bình rượu đó không phải từ cùng một nguồn những người gửi con lợn nhồi đầy gà gô đến, và những cử tri của miền Nam không dính líu gì vào vụ này. Chiếc bình rượu bí hiểm đó tình cờ thấy đặt ở cửa ngôi nhà của gia đình Severo del Valle cùng ngày và cùng giờ với con lợn quay được gửi đến. Chị nấu bếp đã đoán rằng đó là một phần chung với món quà tặng kia. Tất cả công cuộc dò xét của Cảnh sát cũng như cuộc điều tra mà Severo bỏ tiền túi ra thuê một tay thám tử tư tiến hành đều không khám phá ra được những tên giết người, và bóng dáng của mối tử thù đó còn lơ lửng cho đến mấy thế hệ sau. Đó chính là hành động đầu tiên trong những hành động bạo lực đã đánh dấu số phận của gia đình dòng họ này.

Tôi nhớ thật rõ ràng. Hôm đó là một ngày rất hạnh phúc đối với tôi, bởi vì vừa mới tìm thấy một vỉa quặng mới, một vỉa quặng béo bở tuyệt vời mà tôi đã lần mò suốt một thời kỳ đầy hi sinh, xa vắng và đợi chờ, vỉa quặng có thể mang đến cả một gia sản giầu có mà tôi hằng mong muốn. Tôi nhẩm tính rằng chỉ trong sáu tháng chắc chắc tôi sẽ có đủ tiền để cưới Rosa, và sau một năm, tôi bắt đầu có thể nhận thấy mình là một người giầu có. Thật quả tôi đã có nhiều may mắn, bởi vì trong công việc đào mỏ này, những kẻ thất cơ lỡ vận nhiều hơn là những kẻ có thể có thành công, như tôi đang nói, đang viết báo tin cho Rosa chiều hôm đó; tôi thấy trong người bừng bừng nôn nóng khiến những ngón tay tôi vấp liền liền trên chiếc máy chữ già nua, và chữ đánh cứ dính vào nhau vì nhầm lẫn. Đương trong tình trạng đó bỗng tôi nghe thấy tiếng gõ cửa làm tôi mất hẳn hứng thú. Đó là người đánh xe chở thuê cùng với đôi ngựa kéo, mang đến một bức điện gửi từ thị trấn về, do chị Férula của tôi viết báo tin cho tôi biết Rosa đã chết.

Tôi phải đọc mẩu điện báo đến lần thứ ba mới hiểu được cái nặng nề to lớn của nỗi đau khổ của mình. Điều duy nhứt mà từ xưa tôi chưa hề nghĩ đến là Rosa cũng chết như tất cả mọi người trên trần thế. Tôi đã đau khổ rất nhiều với ý nghĩ rằng cô, buồn chán vì chờ đợi, đã quyết định lấy người khác, hoặc không bao giờ có thể tìm thấy vỉa quặng quý để có thể nắm trong tay một gia tài giầu có, hoặc cả khu mỏ bị đổ sập đè bẹp tôi dưới núi đất đá như một con dán. Tôi đã nghĩ suy, tưởng tượng đến tất cả những khả năng ấy, và nhiều khả năng tồi tệ khác nữa, nhưng thật chưa bao giờ nghĩ đến cái chết của Rosa, mặc dù tính bi quan có tật của tôi vẫn khiến cho tôi bao giờ cũng chờ đợi những những điều tồi tệ nhất đến với mình. Tôi cảm thấy không có Rosa cuộc đời sẽ không còn nghĩa lý gì đối với tôi cả. Người tôi như một quả bóng bị xì xẹp xuống, bao nhiêu hào hứng vừa có thẩy đều tan đi. Tôi ngồi lặng trên ghế nhìn hoang mạc qua khung cửa sổ, nào ai biết bao nhiêu lâu, cho tới khi trong con người tôi tinh thần dần dần tỉnh lại. Phản ứng đầu tiên là một phản ứng điên cuồng, căm giận. Tôi đấm thùm thụp vào tường ván của căn nhà cho đến khi đôi bàn tay vãi máu, tôi xé tan thành nghìn mảnh những bức thư, những bức vẽ của Rosa và những bản sao thư từ của tôi đã giữ lại, rồi vội vàng nhét tất cả quần áo, giấy tờ, chiếc túi vải bạt nhỏ đựng vàng vào va li, sau đấy đi tìm người cai giao lại cho anh ta tiền công chi cho thợ và chìa khóa cửa kho hàng. Anh lái xe chở thuê nhận chở tôi ra đến tận ga xe lửa. Hai chúng tôi phải vượt một đoạn đường trên lưng ngựa, mặc măng-tô may tại Castida là thứ áo ấm duy nhất có thể chống được mưa tuyết dầy đặc, đi rất chậm chạp qua dải đất cô đơn bất tận, nơi mà chỉ có bản năng của người dẫn đường mới có thể đảm bảo cho chúng tôi đi tới được nơi đã định, bởi vì ở đây chẳng có lấy một điểm gì làm dấu cho những con đường. Đêm sáng và đầy sao, tôi cảm thấy rét lọt vào đến tận xương, làm tê cứng bàn tay, thấm vào đến tận linh hồn trong tận cùng thân thể. Tôi nghĩ đến Rosa, và có cái mong muốn rất vô lý rằng tin đó là tin không có thật; tôi cầu trời một cách vô vọng rằng đó là một tin láo toét, sai lầm, bởi vì được sức mạnh tình yêu của tôi kích thích, cô đã hồi phục, đã sống trở lại, như thánh Lazarus. Tôi khóc trong lòng, ngập trong buồn đau và băng giá của đêm khuya, càu nhàu chửi rủa con ngựa đi sao quá chậm, rủa cả chị Férula, người đưa đến cho tôi cái tin chẳng lành, rủa cả Rosa đã chết đi mất, rủa cả Chúa đã cho phép sự bất hạnh này xảy ra, cho tới khi chân trời bắt đầu ửng sáng, và tôi thấy những vì sao biến mất, rồi những màu sắc đầu tiên của bình minh nổi dần lên, nhuộm đỏ và vàng cam cho cảnh sắc thiên nhiên vùng Bắc; và nhờ có ánh sáng, trong con người tôi đã thấy có chút khôn ngoan sáng suốt trở về. Tôi bắt đầu chịu đựng nỗi bất hạnh của mình và cầu xin, bây giờ không phải là làm cho Rosa sống lại nữa, mà chỉ cầu xin cho mình tới kịp để được nhìn thấy cô trước khi chôn cất. Chúng tôi đi gấp đoạn đường còn lại và một tiếng đồng hồ sau, người phu xe thuê từ biệt tôi tại nhà ga nhỏ bé, nơi con tầu chạy qua, nối liền thế giới văn minh với nơi hoang mạc mà suốt hai năm tôi đã sống.

Suốt cuộc hành trình dài ba mươi tiếng đồng hồ tôi không nghỉ, không ăn, quên cả khát, và tôi kịp về đến gia đình del Valle trước đám ma. Người ta kể rằng tôi tới nhà, người đầy bụi, không mũ nón, bẩn thỉu, râu ria lởm chởm, khô khan và giận dữ, kêu thét gọi tên người yêu của tôi. Cô em bé Clara lúc đó hãy còn là một cô bé gày gò, xấu xí, ra gặp tôi khi tôi bước vào sân, cô nắm lấy tay tôi, lặng lẽ dẫn tới phòng ăn. Tại đấy Rosa nằm giữa những nếp voan trắng trong cỗ quan tài trắng, đã ba ngày sau khi tắt thở mà vẫn còn giữ nguyên vẹn nhan sắc như xưa, và còn nghìn lần đẹp hơn hình ảnh mà tôi vẫn hình dung trong tưởng nhớ, bởi vì Rosa trong cái chết đã biến thành nàng tiên cá, từ bao đời nay vẫn là bí mật với con người.

– Thật khốn nạn thay! Em đã tuột rơi khỏi tay tôi mất rồi! - người ta kể rằng tôi đã kêu thét như vậy, rồi quỳ phục xuống cạnh cô, làm huyên náo ầm ĩ, khiến toàn thể gia đình họ hàng đều khiếp hãi, bởi vì thật tình không một ai có thể hiểu nổi sự thất bại của tôi trong việc đã bỏ phí bao nhiêu năm đi đào bới đất để làm giầu, với mục đích duy nhất được một ngày nào đó giắt tay cô gái trẻ đến trước bàn thờ, thế mà cái chết đã phũ phàng cướp mất người đẹp của tôi.

Một lát sau xe tang tới, một cỗ xe lớn, sơn đen bóng loáng, sáu con ngựa bờm rũ rượi kéo, đúng theo thói tục thời đó, và hai người phu đánh ngựa mặc quần áo chế phục cũng mầu đen. Cỗ xe tang rời nhà vào nửa chiều, dưới một làn mưa phùn lay nhay dai dẳng, đi theo sau xe tang là cả một đoàn xe chở thân nhân, bạn bè, và những vòng hoa phúng viếng. Theo tục lệ, đàn bà trẻ em không tham dự vào việc chôn cất, cái đó giành cho cánh đàn ông, nhưng Clara cuối cùng vẫn lọt được vào trong đám đông đi theo linh cữu chị Rosa. Tôi thấy bàn tay bé nhỏ có đeo găng của cô bé bám chặt lấy bàn tay tôi và suốt đoạn đường đưa ma tôi có cô bé bên cạnh, một cái bóng bé nhỏ, lặng lẽ làm dậy lên một cảm giác dịu dàng, ấm ấp chưa từng thấy trong tâm hồn tôi. Lúc đó tôi vẫn chưa nhận biết được rằng Clara đã hai ngày rồi không nói lấy một lời, phải qua ba ngày nữa người trong gia đình mới hoảng hốt nhận thấy sự im lặng đó.

Severo del Valle và mấy anh con trai lớn khiêng chiếc quan tài trắng đóng một hàng đinh bạc của Rosa, và chính tay họ đặt quan tài xuống cái ổ vẫn mở ở trong lăng mộ. Họ bước đi theo lối tang lễ, lặng lẽ không nước mắt, theo đúng những tiêu chuẩn buồn rầu trong một đất nước có thói quen giữ danh dự trong đau thương. Sau khi những chiếc song sắt của ngôi mộ đã đóng và những người đưa đám đã ra về, tôi còn ở lại đó, đứng lặng giữa những vòng hoa còn nguyên vẹn, thoát khỏi cái miệng tham ăn của con Barrabás và đã theo được Rosa đến nghĩa địa. Có lẽ trông tôi giống như một con chim đen sẫm mùa đông, trong bộ áo có đuôi tôm dài phe phẩy trước ngọn gió Bắc, cao và gầy như thể trạng của tôi vẫn thế, trước khi nó tuân theo lời nguyền rủa của Férula mà bắt đầu teo nhỏ dần đi. Trời mầu xám xịt và đe dọa đổ mưa xuống; có lẽ lúc đó trời rất lạnh, nhưng tôi không cảm thấy lạnh bởi vì con người tôi đang bị cơn điên giận chiếm lĩnh hoàn toàn. Tôi không thể đảo mắt rời khỏi cái khuôn đá hoa cương hình chữ nhật, nơi có ghi bằng nét chữ Gothic tên của Rosa, người đẹp, và ngày tháng giới hạn của cuộc qua chơi ngắn ngủi trên cõi đời này. Tôi nghĩ mình đã để mất hai năm mơ mộng cùng Rosa và cuối cùng không có được cái an ủi chết chôn cạnh cô. Ngẫm nghĩ về những năm còn lại của mình, tôi đi đến kết luận rằng không còn cô, những năm đó không còn giá trị, bởi vì không bao giờ tôi còn tìm được một người phụ nữ nào khác có được món tóc xanh và đẹp như sắc biển ấy trên khắp thế giới này. Nếu như người ta bảo rằng tôi sẽ sống hơn chín mươi năm nữa, có lẽ lúc đó tôi sẽ tự bắn vào mình một phát đạn để chết ngay.

Không nghe thấy tiếng bước chân của người gác nghĩa địa tiến đến gần ở mé sau, tôi giật mình ngạc nhiên khi anh ta đặt tay lên vai tôi.

– Tại sao anh dám chạm vào người ta? - tôi gầm lên.

Con người khốn khổ đó lùi lại, sợ hãi. Một vài giọt mưa buồn rầu đẫm ướt những bông hoa của những người đã chết.

– Xin lỗi ngài, đã sáu giờ, và tôi phải đóng cửa nghĩa trang - tôi nhớ rằng anh ta nói với tôi như vậy.

Anh ta cố gắng giải thích cho tôi biết luật lệ cấm những người không thuộc nhân sự của nghĩa trang không được phép ở lại nơi này sau khi mặt trời lặn, nhưng không để cho anh nói hết, tôi ấn vào tay anh ta mấy tờ giấy bạc và tôi đẩy anh ta đi, để cho tôi yên. Tôi trông thấy anh ta bước ra xa, liếc nhìn tôi qua vai áo. Chắc hẳn anh ta nghĩ rằng tôi là một thằng điên, một trong số những con ma bệnh hiếp người chết thỉnh thoảng lại lượn lờ quanh những nơi nghĩa địa.

Đó là một đêm dài, có lẽ đêm dài nhất trong cuộc đời tôi. Suốt đêm tôi ngồi cạnh mộ Rosa, nói với cô, đi cặp kè bên cô trên đoạn đường thứ nhất trong cuộc hành trình của cô về NƠI XA TÍT TẮP KIA, trong khi thật tôi còn khó khăn mới dứt được mình ra khỏi mặt đất, và còn cần biết bao nhiêu tình yêu của những người sống, để có thể ra đi thanh thản vì ít nhất cũng được an ủi là đã gieo được một chút gì vào trái tim của người nào khác. Tôi nhớ lại khuôn mặt tuyệt đẹp của cô và chửi rủa số phận của chính mình. Tôi trách cả Rosa, vì cô tôi đã phải sống những năm trong hầm mỏ, để mơ mộng sống mãi cùng cô. Tôi không nói cho cô biết tôi đã không nhìn những người phụ nữ khác trong suốt thời đó, ngoài một số cô gái làng chơi khốn khổ, già yếu, mòn mỏi, đáng thương. Nhưng đúng tôi đã nói để cô biết tôi đã sống giữa những con người gai ngạnh, coi thường luật pháp, ăn quả sung, uống nước đục, xa cách với văn minh, ngày đêm nghĩ đến cô, mang trong tâm trí hình ảnh của cô như thể một lá cờ, nó tạo cho tôi sức mạnh để tiếp tục công việc đào bới trong ruột núi, dù đã lạc mất vỉa quặng, dù đau dạ dày phần lớn ngày tháng trong năm, dù lạnh cóng trong đêm và điên loạn bởi cái nóng ban ngày, tất cả như vậy cũng chỉ nhằm mục đích duy nhất lấy được cô làm vợ; nhưng bây giờ cô đã phản bội, chết đi mất trước khi có thể thực hiện được những mơ mộng mà tôi đã nâng niu, để lại cho tôi một nỗi đau buồn không thể nào khuây khỏa. Tôi nói với cô rằng cô đã chọc ghẹo đùa cợt tôi, tôi kể với cô rằng chưa bao giờ hai đứa được ở cạnh nhau hoàn toàn chỉ có hai đứa, rằng tôi chỉ được hôn cô một lần duy nhất. Tôi phải thêu dệt tình yêu bằng những kỷ niệm và những ước muốn gấp vội, nhưng không thể nào thỏa mãn, và những bức thư chậm đến và đã phai mờ cả chữ không thể phản ánh được niềm say mê của tình cảm cũng như nỗi đau về sự vắng mặt, xa cách của cô, bởi chưng viết theo thể anh hùng ca thì tôi có thể làm được dễ dàng, còn diễn tả những xúc động tình cảm của mình thì đối với tôi lại rất khó khăn, không làm nổi. Tôi nói với cô rằng những năm sống trong hầm mỏ là những năm mất mát không thể đền bù, và nếu như tôi biết được cô chỉ sống rất ít như thế trong cuộc đời này, có thể tôi đã đi ăn trộm tiền bạc cần thiết để cưới cô và xây dựng một lâu đài lộng lẫy bằng tất cả những của quý dưới đáy biển: san hô, ngọc trai, sà cừ, tại đó tôi sẽ canh giữ, bảo vệ cô và nơi ấy chỉ có mình tôi có thể ra vào. Tôi sẽ yêu cô không dứt trong suốt thời gian hầu như vô tận, bởi vì tôi chắc chắn rằng nếu cô sống cùng tôi, cô sẽ không uống phải liều thuốc độc người ta dành cho cha cô, và cô sẽ sống được nghìn năm. Tôi nói với cô về những cử chỉ vuốt ve vẫn dành cho cô, những món quà tặng làm cô phải ngạc nhiên, cách thức tôi say mê yêu đương cô và làm cho cô sung sướng. Tôi nói với cô, tất cả những điều điên dại mà chưa bao giờ tôi hề thổ lộ với cô và cũng không bao giờ tôi lại thổ lộ ra với bất cứ người phụ nữ nào khác.

Đêm đó tôi tưởng rằng tôi đã mất hoàn toàn cái khả năng yêu mê, tôi sẽ không bao giờ còn có thể cười cợt hoặc rõi theo một ảo vọng. Nhưng “không bao giờ nữa” quả là một thời gian rất dài. Như vậy tôi có thể chứng nghiệm nó trong cuộc đời dài này.

Tôi thấy nỗi căm giận điên cuồng nẩy nở trong tôi như thể một u bướu độc hại, làm bẩn thỉu những giờ phút tốt đẹp của cuộc sống, làm tôi không còn khả năng để tỏ ra dịu dàng, rộng lượng. Nhưng trên tất cả mớ hỗn độn và căm giận đó, tình cảm mãnh liệt mà tôi nhớ mình đã có trong đêm đó là cái cảm xúc thấy mong ước bị đổ nhào tan rã, bởi vì không bao giờ tôi còn có thể thực hiện khao khát được đưa bàn tay vuốt ve khắp thân thể Rosa, được đi vào những nơi thân yêu kín đáo, được buông sổ mớ tóc như nguồn nước xanh của cô và đầm mình trong dòng nước sâu thẫm nhất của cô. Tôi gợi một cách tuyệt vọng hình ảnh cuối cùng của cô mà tôi còn giữ được, nó nổi giữa những nếp voan trắng trong cỗ quan tài trinh bạch, với chiếc mũ cành hoa chanh trong trắng của cô dâu trên đầu, và một vòng tràng hạt giữa những ngón tay. Tôi không ngờ rằng cứ như thế, cái hình ảnh cô với chiếc mũ cành hoa chanh và vòng tràng hạt, tôi lại trông thấy cô trong một giây chớp nhoáng nhiều năm sau đó.

Người gác nghĩa trang trở lại cùng với những tia sáng đầu tiên của buổi sớm mai. Chắc hẳn anh ta cảm thấy thương hại cái chàng điên chết cóng đến nửa người, qua một đêm ngồi cùng những hồn ma xám ngắt trong nghĩa địa. Anh ta chìa cho tôi chiếc bình toong:

– Trà nóng. Uống đi một chút, thưa ông - anh ta mời tôi.

Nhưng tôi từ chối bằng một cái gạt tay và, càu nhàu, chửi rủa, tôi bước những bước dài và giận dữ, giữa dãy mộ và hàng cây trắc bách diệp.

Cái đêm mà bác sĩ Cuevas và anh chàng phụ tá của ông mổ xác Rosa trong bếp để tìm nguyên nhân của cái chết, Clara nằm trên giường hai mắt mở thao láo, run sợ trong bóng tối. Có cái gì ngờ ngợ ghê gớm rằng sở dĩ chị cô chết chính là do cô đã báo trước điều đó. Cô nghĩ có lẽ cái mãnh lực tinh thần của cô đã làm cho lọ muối chuyển động trên bàn, có thể cũng là nguyên nhân gây nên cái chết, gây nên những cuộc động đất và nhiều tai họa khác lớn hơn nữa. Bà Nívea phải giải thích mãi để cô biết cô không thể gây ra những sự kiện đó được mà chỉ có thể là đã nhìn thấy nó sớm trước một chút mà thôi, nhưng sự giải thích của bà mẹ cũng vô ích. Cô vẫn cảm thấy buồn rầu, tội lỗi và nẩy ra ý nghĩ nếu có thể đến nằm một chỗ cùng chị Rosa cô sẽ thấy dễ chịu hơn. Cô nhỏm dậy, mặc áo ngủ, để chân trần cô đi tới phòng ngủ mà cô cùng ở chung với cô chị cả, nhưng không thấy chị còn nằm đấy như lúc cô trông thấy chị lần cuối cùng. Cô bước ra ngoài nhà để tìm chị. Khắp ngôi nhà đều tối mò và lặng lẽ. Mẹ cô say ngủ bởi liều thuốc của bác sĩ Cuevas, còn các anh chị cô và những người làm đều về phòng ngủ của họ từ rất sớm. Cô đi qua mọi gian phòng, men sát theo những bức tường, sợ hãi và lạnh cóng. Bàn ghế nặng nề, những bức rèm dạ che cửa dày cộp, tranh ảnh treo trên tường, giấy vẽ hoa phủ tường trên nền sẫm, những ngọn đèn đã tắt lủng lẳng, và bốn cây dương sỉ trên bốn đầu cột lát gạch men, tất cả đối với cô đều có vẻ dọa nạt, đáng sợ. Cô thấy trong phòng khách có ánh sáng lọt qua khe hở dưới cánh cửa và cô định bước vào, nhưng sợ gặp cha cô, sợ ông lại ra lệnh cho cô quay về giường ngủ, cô bèn đi về phía bếp, định bụng đến úp mặt vào ngực Vú Em cô sẽ tìm được an ủi. Cô bước qua sân chính, đi giữa những cây trà và cây cam thấp lùn, xuyên qua những gian phòng của căn thứ hai của ngôi nhà, qua dãy hành lang u tối, có ánh lửa le lói của những cây đèn đất để cháy suốt đêm. Rồi cô bước đi ra, run rẩy và làm cho những con dơi và mọi loài côn trùng ban đêm phải im bặt, cô đi tới sân thứ ba, nơi có những dãy nhà phụ và căn bếp. Tại đó, ngôi nhà không còn cái dáng vẻ lãnh chúa oai nghiêm và bắt đầu phô bầy lộn xộn nào chuồng chó, chuồng gà và những gian buồng nhỏ của những người hầu. Ở mãi phía sau là chuồng ngựa, tại đó có mấy con ngựa già mà Nívea vẫn còn dùng đến, mặc dầu Severo del Valle là một trong những người đầu tiên ở đây đã mua xe hơi. Cánh cửa ra vào và cửa sổ của căn bếp đều đóng. Linh tính báo cho Clara biết có việc gì đó bất thường đang xẩy ra ở bên trong, nên cô ló đầu nhìn, nhưng mũi cô chưa tới được bực dưới của khuôn cửa sổ, cô phải lôi một chiếc hòm gỗ áp sát vào tường, trèo lên và nhìn vào trong qua một kẽ hở giữa cánh cửa và nẹp cửa mà thời gian và ẩm ướt đã làm cho vênh lên không kín nữa. Và đến lúc đó cô bé trông thấy rõ ở bên trong.

Ông bác sĩ Cuevas, to béo, tốt bụng và hiền dịu có bộ râu sồm soàm, có cái bụng thật to, con người đã giúp cho cô ra đời và đã chăm nom cho cô trong suốt thời kỳ thơ ấu ốm yếu bệnh tật, chữa cho cô những cơn hen suyễn, lúc đó đã biến thành một con quỷ dơi hút máu béo múp và đen ngòm y như là một loại dơi hút máu minh họa trong những cuốn sách của cậu Marcos. Ông đang cúi xuống cái bàn to, nơi Vú Em vẫn sửa soạn làm cơm. Ở bên cạnh ông có một người trai trẻ lạ mặt, xanh tái như ánh trăng, áo sơ mi thấm máu và đôi mắt ngây dại vì tình yêu. Cô trông thấy đôi chân trắng nõn nà và đôi bàn chân trần của chị Rosa. Clara run lên. Đúng lúc đó bác sĩ Cuevas đứng lui ra một chút, cô bé trông thấy một quang cảnh kinh khủng: Rosa nằm trên mặt đá của chiếc bàn to rộng, bụng vỡ toang theo một đường rạch thật sâu, lòng ruột đặt một bên, bên trong cái liễn đựng rau sà lách đầu Rosa ngoẹo sang phía cửa sổ, nơi Clara đang đứng nhìn trộm, bộ tóc dài xanh mướt của chị từ mặt bàn thả xuống sát những viên gạch nền nhà loang lổ máu. Đôi mắt Rosa đã nhắm nghiền, nhưng do tác động của bóng tối, do khoảng cách hoặc do tưởng tượng, cô bé như thấy nó mang một vẻ cầu khẩn, nhục nhằn.

Clara bất động trên chiếc hộp gỗ, không thể rời mắt khỏi quang cảnh đó cho tới khi kết thúc. Cô đứng nhìn chằm chằm qua khe hở một lúc lâu, người lạnh giá mà cũng không hề chú ý, cho tới khi hai người đàn ông moi sạch bụng Rosa, tiêm vào mạch máu chị một chất nước và rửa sạch trong bụng cũng như ngoài da chị cô bằng một loại dấm thơm và dầu hương cam tùng. Cô đứng lặng cho đến khi hai người nhồi đầy những bột thạch cao, ướp hương thơm vào trong bụng Rosa và khâu kín lại bằng một mũi kim cong như của người khâu nệm. Cô đứng lặng cho đến khi ông bác sĩ Cuevas đi rửa tay trong chậu rửa bát và chùi nước mắt, trong khi anh con trai lạ mặt hôn lên môi Rosa, hôn lên cổ, hôn lên đôi vú, hôn giữa bẹn Rosa, rồi lau cho chị bằng một miếng bọt bể, mặc cho chị tấm áo thêu ren và sửa sang lại bộ tóc cho chị cô, vừa làm vừa thở hồng hộc. Cô đứng lặng tới khi Vú Em và ông bác sĩ Cuevas quay lại, tới khi họ mặc cho chị cô bộ quần áo trắng và đội lên đầu chị cô chiếc vòng hoa chanh, vẫn gói giữ trong hộp giấy sáp để giành cho ngày lễ cưới. Cô đứng lặng tới khi người phụ tá của bác sĩ Cuevas lại bế chị cô trong đôi tay một cách dịu dàng cảm động giống như thể được bế chị cô như vậy để bước qua ngưỡng cửa nhà anh lần đầu, như thể chị là người vợ yêu mới cưới của anh ta. Và cô đứng lặng im không cử động như vậy cho tới khi những tia sáng đầu tiên xuất hiện. Lúc đó cô mới luồn về giường nằm, cảm thấy mang trong người tất cả cái im ắng, lặng lẽ của cuộc đời. Cái lặng lẽ đó hoàn toàn chiếm cứ cô khiến cô không nói lên một lời nào nữa từ đó đến chín năm sau, cho đến tận khi cô chợt lại cất lên tiếng nói để báo cho mọi người biết tin cô sắp lấy chồng.

CHƯƠNG II

ĐỒN ĐIỀN BA CÔ MARIA

Trong phòng ăn của ngôi nhà, giữa những bộ bàn ghế cũ kỹ và hư hỏng mà thời gian xa xôi trước là những món đồ gỗ quý kiểu Victoria, Esteban Trueba ăn bữa tối cùng cô chị Férula, vẫn cái món súp béo quen thuộc hàng ngày và vẫn cái món cá chẳng có mùi vị ngon lành của những ngày thứ Sáu. Họ được một người vú già như kiểu nô lệ được hưởng lương tháng như phong tục chung thời đó, suốt đời hầu hạ, phục vụ ăn uống. Người vú già tuy đã còng và lòa nhưng vẫn còn rắn rỏi, đi ra đi vào từ bếp ra phòng ăn, mang ra mang vào những liễn thức ăn một cách nghiêm trang, thành kính. Bà Ester Trueba không ngồi cùng ăn với các con bên bàn ăn. Bà lặng yên bất động trên chiếc ghế riêng, nhìn qua cửa sổ suốt buổi sáng, ngắm nghía những việc xảy ra trên đường phố và thấy thời gian trôi qua đã làm thay đổi biết bao cái xóm nhà mà xưa kia trong thời thanh xuân của bà thật khác. Sau bữa ăn trưa, người nhà đưa bà vào giường, đặt bà trong tư thế nửa nằm nửa ngồi, cái tư thế duy nhất mà căn bệnh sưng khớp kinh niên của bà cho phép, trong tư thế đó bà không có việc gì khác là thành kính tin tưởng đọc mấy cuốn sách nhỏ về cuộc đời và những huyền thoại của những vị thánh thần. Cứ như thế bà ngồi - nằm cho đến tận ngày hôm sau, để tiếp tục lại diễn mọi thủ tục đã làm ngày hôm trước. Bà chỉ có ra ngoài đường phố một lần duy nhất ngày Chủ nhật để đi lễ misa tại nhà thờ Saint Sebastián, ở cách đó hai dãy nhà, trên chiếc ghế có bánh xe mà Férula và người vú già đẩy đi.

Esteban lọc ăn hết mảng thịt cá trắng tinh, còn trơ lại bộ xương như tấm lưới nhện, rồi buông dao dĩa đặt trên đĩa thức ăn. Anh ta ngồi ngay thẳng, cứng nhắc, y như khi anh bước đi người rất thẳng, đầu hơi ngả về phía sau và hơi nghiêng sang một bên, nhìn qua khóe mắt, với cái vẻ vừa kiêu căng, thiếu tin tưởng, vừa cận thị. Dáng vẻ đó của anh có thể làm cho người ta rất khó chịu nếu như không có đôi mắt thật dịu dàng và trong sáng lạ lùng. Tư thế của anh cứng nhắc, có cái vẻ riêng của một người béo lùn muốn làm cho mình ra vẻ cao hơn, nhưng thực ra anh đo được một mét tám, và người gầy mảnh. Tất cả mọi đường nét trong người anh ta đều chạy theo đường dọc và đi lên, từ chiếc mũi diều hâu nhọn, và bộ lông mày giao nhau, cho đến vầng trán cao phủ bởi một món tóc như bờm sư tử mà anh chải lật về phía sau. Anh có bộ xương dài và to, và những ngón tay như thể bơi chèo. Anh bước đi những bước rất dài, chuyển động dứt khoát và mạnh mẽ, tuy vậy cũng không thiếu cái duyên dáng trong những động tác của mình. Khuôn mặt anh rất cân đối hài hòa, dù cho có nét khắc khổ, buồn buồn, và cái vẻ cáu kỉnh luôn luôn biểu lộ. Tính cách nổi bật của anh ta là sự cáu kỉnh và khuynh hướng phũ phàng, dễ mất tự chủ, những đặc tính mà anh mang trong người từ thuở còn thơ: hay lăn xuống đất, miệng phun đầy bọt, nổi cơn điên đến không thở được, chân đạp dãy dụa như bị ma làm. Có lần anh đã phải lao mình lặn hụp trong làn nước băng giá để lấy lại sự thăng bằng yên tĩnh. Sau này anh cũng cố học tập để làm chủ mình, nhưng cho đến suốt cuộc đời, cái chứng điên giật bất chợt kia vẫn tồn tại trong anh, chỉ cần một chút khích động thôi cũng đủ trở thành những cơn lôi đình khủng khiếp.

– Em không trở về mỏ nữa - anh nói.

Đó là câu nói đầu tiên mà anh trao đổi với chị gái bên bàn ăn. Việc đó anh đã quyết định đêm hôm trước, khi nhận thức được rằng cuộc đời thày tu cô đơn ở mỏ để mong tìm kiếm một gia tài trong thời gian chớp nhoáng, không còn có nghĩa lý gì đối với anh nữa. Anh còn nhượng quyền về mỏ hai năm nữa, thời gian đủ để có thể khai thác đến kiệt vỉa mỏ tuyệt vời mà anh vừa tìm thấy, nhưng anh nghĩ dù cho tên cai có ăn cắp của anh một ít, hoặc không biết cách làm ăn khai phá như thể anh làm, cũng không có lý gì để anh phải đi trầm mình trong hoang mạc nữa. Anh không muốn làm giầu bằng cách chịu bao nhiêu điều hi sinh đó. Cuộc đời còn ở phía trước với anh đủ để làm giầu, nếu có thể, đủ để buồn bực chán ngán và chờ đợi cái chết, không có Rosa bên cạnh.

– Em cũng phải làm một công việc gì chứ, Esteban - Férula trả lời - Em đã biết đấy, ở nhà mẹ và chị chi tiêu rất ít, hầu như không có gì đáng kể, nhưng thuốc men của mẹ rất đắt.

Esteban ngắm nhìn chị. Chị vẫn còn là một người phụ nữ đẹp, thân hình đẫy đà, khuôn mặt trái soan kiểu tranh Đức Mẹ đồng trinh La mã, nhưng qua mầu da xanh tái của chị với những bóng sám da đào và đôi mắt quầng sẫm thâm trầm, có thể đoán được nỗi lầm than xấu xí của cuộc sống mà chị phải chịu đựng. Férula đã chấp nhận vai trò nữ y tá trông nom cho mẹ. Chị ngủ tại gian phòng liền cạnh với phòng bà Ester, lúc nào cũng luôn sẵn sàng chạy đến bên bà để đưa cho bà lọ thuốc, thay ống nhổ và thay bô, sửa sang lại những chiếc gối tựa cho bà ngồi ngay ngắn. Chị có một tâm hồn chịu nhẫn nhục, làm những công việc có vẻ yếu hèn và chị cho rằng sẽ đi được tới thiên đường bằng cách chịu đựng những bất công; vì thế nên chị bằng lòng vui vẻ lau những vết loét mủ chỗ chân đau của mẹ, toàn thân thấm đẫm mùi hôi thối và khổ cực của mẹ, trông nom chiếc bô đi tiểu của bà. Và ghét mình bao nhiêu vì những thú vui khúc khuỷu quanh co mà chị không thể bộc lộ, thì chị ghét mẹ bấy nhiêu vì bà đã sử dụng chị như một dụng cụ của bà. Chị săn sóc cho mẹ không kêu ca phàn nàn gì, nhưng cũng tế nhị làm cho bà phải trả giá về sự tàn tật của mình. Không nói toạt ra lời, giữa hai người phụ nữ mẹ con, rõ ràng có chuyện đứa con gái đã hy sinh cuộc đời mình để trông nom săn sóc mẹ và bởi lẽ đó chịu cái cảnh gái già. Férula đã từ chối hai người đến hỏi bởi lý do bệnh tật của mẹ. Chị không nói điều đó, nhưng tất cả mọi người đều rõ. Férula thuộc loại cử chỉ thô, cứng, có tính nết y như cậu em, nhưng vì cuộc đời và thân phận phụ nữ của mình cô bắt buộc phải kìm giữ nó và ngậm miệng cắn hàm thiếc giữ cho câm lặng. Cô trở thành người con gái hoàn hảo, nổi tiếng tốt hiền như nữ thánh. Người ta nêu cô làm ví dụ về sự hi sinh hoàn toàn cho việc săn sóc mẹ và cách thức mà cô nuôi đứa em trai duy nhất trong khi bà mẹ ốm đau và người cha lại chết, để lại cho gia đình một cuộc sống nghèo cực. Férula đã yêu thương đứa em trai của mình hết mực khi nó còn bé tí. Cô cho nó ngủ bên cạnh, tắm rửa cho nó, dắt nó đi chơi, quần quật suốt ngày may quần áo cho người ta để lấy tiền trả tiền học cho em, và cô đã khóc điên lên vì bất lực ngày mà Esteban phải vào làm việc tại văn phòng Công chứng viên, bởi vì trong nhà lúc đó việc làm của cô không còn đủ cho mấy miệng ăn trong gia đình. Cô trông nom săn sóc em lúc đó y như thể bây giờ cô săn sóc mẹ, và với đứa em trai, cô cũng bao quanh nó tấm lưới vô hình của sự đền ơn về những tội lỗi và món nợ ân huệ của cuộc đời mà cô chưa trả được. Đứa em trai bắt đầu xa cô dần kể từ khi nó biết mặc quần dài. Esteban có thể nhớ rõ ràng cái lúc mà anh nhận thấy chị mình như thể một bóng ma định mệnh. Đó là dịp anh được lĩnh kỳ lương đầu tiên trong đời. Lúc đó anh quyết định giành lại năm mươi xu để thực hiện một ước mơ mà anh khao khát từ khi còn nhỏ: uống một cốc cà-phê kiểu Vienna. Qua khuôn cửa kính của khách sạn Pháp anh đã trông thấy những người bồi bàn đi lại, đầu đội chiếc khay trong đó đặt những của báu vô cùng thích thú: những chiếc cốc cao chân bằng thủy tinh, đầy ứ những tháp kem tơi sốp có trang trí thêm một lớp quả dâu ướp đá ở bên trong. Lần lĩnh lương thứ nhất đó anh đi qua đi lại trước khách sạn mấy lần trước khi liều bước chân vào. Sau cùng anh bẽn lẽn bước qua bực cửa, chiếc mũ nồi cầm trong tay và tiến về phía phòng ăn sang trọng, đầy những ngọn đèn có tua thủy tinh như giọt lệ và bàn ghế kiểu, thật mới toanh, với cảm giác như tất cả mọi người đang nhìn mình, phải, hàng nghìn con mắt đang đánh giá bộ quần áo quá chật và đôi giầy quá cũ của mình. Anh ngồi vào một mép ghế, đôi tai nóng bừng, gọi anh bồi bàn bằng một giọng lí nhí. Thấp thỏm ngồi chờ, anh liếc mắt quan sát sự đi lại vào ra của khách vào ăn trong những tấm gương và tưởng tượng trước cái thú nhấp nháp món giải khát mà bao lâu anh mơ tưởng. Rồi cốc cà-phê kiểu Vienna của anh được mang đến, chao ơi còn tuyệt hơn cái cốc anh hằng mơ ước nữa, nó đẹp đẽ, ngon lành kèm theo ba chiếc bánh đa tẩm mật. Anh ngắm nhìn như mê mẩn một lúc. Rồi mạnh dạn cầm chiếc cùi dìa cán thật dài, kèm theo một tiếng thở dài khoan khoái, anh súc đầu cùi dìa vào giữa lớp kem đầy như ngọn tháp. Miệng anh ứa nước dãi ra. Anh sẵn sàng để giây phút đó càng kéo dài càng tốt, kéo dài đến vô tận. Bắt đầu ngoáy chiếc cùi dìa và nhìn xem lớp kem tan vào trong chất nước đen đen với bọt trắng ra sao anh ngoáy, ngoáy, ngoáy... Chợt đầu cùi dìa đập mạnh vào thành cốc, chọc vỡ một lỗ và cà phê tung tóe phọt ra ngoài, bắn vào áo anh. Esteban hoảng hốt, nhìn thấy tất cả chất nước cà phê đựng trong cốc tóe ra ướt sũng cả bộ quần áo duy nhất của mình trước con mắt cười riễu của những khách ăn ngồi bên những chiếc bàn xung quanh. Anh dừng tay, mặt xanh tái vì thất bại, bước ra khỏi khách sạn Pháp, trong túi hụt mất năm mươi xu, để lại sau bước đi của mình một vệt nước cà phê kiểu Vienna trên tấm thảm êm dịu. Khi Férula biết được câu chuyện vừa xảy ra, cô đưa ra một lời bình chua chát: “Thế là em đã tiêu hoang món tiền để giành mua thuốc cho mẹ vào một thú vị cá nhân. Chúa đã trừng phạt em đấy”. Lúc đó Esteban mới nhận ra những cung cách mà chị đã dùng để chế ngự mình, làm cho mình cảm thấy tội lỗi trong những hành động cá nhân theo sở thích, và anh chợt thấy cần phải thoát ra khỏi vòng cương tỏa ấy. Khi thấy anh dần dần đi xa khỏi sự che chở của mình, Férula tự nhiên thấy mất cảm tình với đứa em trai. Sự tự do của cậu em, đối với cô chị lại như một lời trách móc, một điều bất nghĩa. Khi cậu em phải lòng Rosa, và khi cô chị thấy em như thể một đứa trẻ con, thất vọng, đến cầu xin mình giúp đỡ, nó khẩn khoản, đi theo chị khắp ngôi nhà để cầu khẩn chị tới làm thân với gia đình del Valle, đến nói với Rosa, đến đút lót cho Vú Em, lúc đó Férula lại cảm thấy mình đã trở lại địa vị quan trọng đối với Esteban. Hai người như thể làm lành với nhau được một thời gian. Nhưng cuộc làm lành chỉ như một sự gặp gỡ thoáng qua, nó chẳng kéo dài được bao lâu và Férula rất sớm hiểu ra chẳng qua mình bị lợi dụng. Nên Férula rất vui mừng khi thấy cậu em đi khai mỏ. Vào năm mười lăm tuổi bắt đầu đi làm, Esteban đã nuôi nấng cả gia đình và anh hứa sẽ đảm nhiệm việc đó mãi mãi, nhưng đối với Férula chỉ thế thôi dường như chưa đủ. Cô rất bực bội phải giam mình trong bốn bức tường bẩn thỉu hôi mù mùi già cũ, vá víu, luôn phải thức giấc bởi những tiếng rên la của bà mẹ ốm, phải theo dõi sát chiếc đồng hồ để thuốc thang đúng giờ giấc cho mẹ; thật chán nản buồn rầu, trong khi đó người em trai tuyệt nhiên không biết tí gì về những bổn phận đó. Nó có thể sẽ có một tương lai sáng lạn, tự do, đầy thắng lợi. Nó có thể sẽ lấy vợ, có con, biết thế nào là tình yêu. Ngày mà cô gửi bức điện báo tin cho em trai biết cái chết của Rosa, cô cảm thấy trong người có một cảm xúc là lạ, hầu như vui vui, gờn gợn vuốt ve mình.

– Em phải làm một việc gì đó chứ - Férula nhắc lại.

– Không bao giờ các người phải thiếu thốn cái gì, khi mà em còn sống - cậu em nói.

– Nói thế dễ thôi - Férula vừa gỡ một chiếc xương cá mắc ở kẽ răng vừa trả lời.

– Em định sẽ về nông thôn, về đồn điền Ba Cô Maria.

– Đó là một vùng hoang vắng, tàn tạ, Esteban ạ. Chị vẫn luôn luôn nói với em tốt nhất là bán khoảnh đất đó đi, nhưng em thật ương bướng như một con lừa.

– Không bao giờ bán đất ấy cả. Đó là thứ duy nhất còn lại, khi mà tất cả các thứ khác đều đã mất hết.

– Chị không đồng ý như vậy. Đất đai chỉ là một ý tưởng lãng mạn, cái có thể làm giàu cho người ta tức đôi mắt sắc sảo trong những công việc làm ăn buôn bán - Férula cãi - Nhưng em, bao giờ cũng cứ nói một ngày nào đó sẽ về sống tại nông thôn.

– Bây giờ ngày đó đã đến. Em căm ghét cái thành phố này.

– Sao em không nói đúng hơn là em căm ghét cái nhà này?

– Cả cái nhà này nữa - cậu em tàn nhẫn trả lời.

– Chị rất tiếc sao không là đàn ông, để có thể cũng rời khỏi đây một thể - cô chị giận dữ nói.

– Còn em, em không thích làm phụ nữ - cậu em nói.

Rồi họ kết thúc bữa ăn, lặng lẽ.

Hai chị em đã xa cách nhau lắm, và điều duy nhất còn ràng buộc họ với nhau là sự có mặt của bà mẹ cùng cái kỷ niệm đã mờ nhạt của tình yêu chị em họ đối với nhau hồi còn thơ ấu. Họ đã lớn lên trong một ngôi nhà điêu tàn phá sản, đã chứng kiến sự hủy hoại tinh thần và kinh tế của người cha, rồi sau đó đến căn bệnh dần dần phát triển của bà mẹ. Bà Ester bắt đầu bị bệnh viêm khớp từ khi còn rất trẻ, dần dà căn bệnh làm cho bà trở nên cứng nhắc, đến độ chuyển động rất khó khăn, như thể một người bị liệm ngay trong khi còn sống, và cuối cùng, khi không còn có thể co duỗi được đầu gối, bà ngồi bất động hoàn toàn trên chiếc ghế có bánh xe, trong cuộc sống góa bụa và buồn khổ của mình. Esteban nhớ thời thơ ấu và tuổi thanh niên của mình, nhớ đến những bộ quần áo chật, chiếc thắt lưng kiểu Saint Francis mà người ta buộc anh phải dùng để trả nợ cho một lời hứa hẹn nào đó của mẹ anh hoặc chị anh, những chiếc sơ-mi vá víu cẩn thận, và nhớ đến nỗi cô đơn của mình. Férula, lớn hơn anh năm tuổi, giặt rũ, hồ cứng hai chiếc áo sơ-mi hai ngày một lần để cho anh bao giờ cũng được sạch sẽ, tươm tất, và nhắc để anh biết rõ họ hàng nhà mẹ là một dòng họ quý phái, cao sang nhất trong thời á vương Lima. Trueba chẳng qua chỉ như một kết quả rủi ro và chẳng may trong cuộc đời bà Ester, người phụ nữ sinh ra để nhằm lấy một người chồng cũng thuộc trong giai cấp quý tộc của mình, nhưng bà lại yêu mê mệt anh chàng lãng tử, người di cư thuộc thế hệ thứ nhất, mà chỉ trong một thời gian ngắn đã làm tiêu tan tất cả món tiền hồi môn của bà, rồi sau đó tất cả gia sản thừa kế của bà. Nhưng đối với Esteban, dòng máu quý phái đó chẳng dùng vào được việc gì cả, nếu như trong nhà không có đủ tiền để trả những món hàng hóa tiêu dùng, và anh phải đi bộ đến trường học, bởi chẳng có lấy một đồng xu mà đi xe. Anh nhớ ngày còn bé người nhà dẫn đi học, phải mặc lót bên trong cho anh mấy lần giấy báo, vì chẳng có áo lót bằng len, và cái thứ áo ấm thảm hại ấy đã cọ vào da thịt anh trong từng cử động khiến anh tưởng như bạn bè đều nghe thấy tiếng sột soạt. Mùa đông, nguồn sưởi ấm duy nhất của cả nhà ở chỗ chiếc lò than trong căn phòng của bà mẹ, tại đó cả ba người tụ họp quây quần để tiết kiệm nến thắp và than sưởi. Đó là một thời niên thiếu thật thiếu thốn, chẳng có một chút tiện nghi trong cuộc sống đầy cay đắng, một chuỗi những đêm dài, đầy sợ hãi lo âu, tội lỗi. Tất cả những thứ đó đã để lại trong anh một kỷ niệm chỉ tạo ra cho anh một tính cáu bẳn, dễ nổi nóng và cái nết ngạo mạn quá trời.

Hai ngày sau đó Esteban Trueba đi về nông thôn. Férula tiễn cậu em đến tận ga xe lửa. Khi từ biệt, chị lạnh nhạt hôn lên đôi má em và đứng đợi cậu em bước lên toa xe với hai chiếc va-li da có khóa đồng, vẫn hai cái va-li mà anh ta đã mua khi đi khai phá mỏ, và chúng có thể bền cho đến suốt đời, như người bán chúng đã quảng cáo với người mua. Férula dặn dò em phải gìn giữ thân mình và cố giành thì giờ thỉnh thoảng về thăm mẹ và chị, cô nói rằng cô rất nhớ cậu, nhưng cả hai chị em đều hiểu có thể còn nhiều năm nữa họ mới gặp lại nhau, và trong thâm tâm cả hai đều cảm thấy trong người nhẹ nhàng đôi chút.

– Báo tin cho em nếu bệnh mẹ trầm trọng hơn! - Esteban nói như thét qua khung cửa sổ khi con tầu bắt đầu chuyển bánh.

– Cứ yên tâm, đừng lo lắng gì cả! - Férula vừa vẫy chiếc khăn tay ở mé dưới vừa trả lời.

Esteban Trueba ngồi tựa vào lưng ghế bọc nhung đỏ, thầm cảm ơn cái sáng kiến của người Anh đã xây dựng nên những toa tàu hạng nhất, trên đó những nhà quý phái có thể làm những cuộc hành trình thoải mái, không phải chung đụng với gà vịt, thúng mủng, hộp các-tông buộc chằng chịt bằng giây thừng, cùng những tiếng khóc mếu của trẻ con xa lạ. Tự khen ngợi mình về quyết định đã tiêu một khoản tiền vé đắt nhất cho cuộc hành trình, và lần thứ nhất đã có quyết định trong những chi tiết nhỏ để phân biệt rõ ràng giữa một nhà quý tộc và một kẻ thứ dân. Vì vậy, dù trong tình trạng khó khăn túng quẫn, từ hôm đó trở đi, anh sẽ tiêu những món tiền kha khá để có những tiện nghi nho nhỏ nó khiến cho anh cảm thấy mình giầu có.

– Ta không thể nào nghĩ đến nghèo khổ nữa - anh thầm quyết định và trong óc nghĩ đến quặng ở mỏ vàng.

Qua khung cửa sổ toa tầu anh thấy phong cảnh của thung lũng trung tâm chạy qua. Những cánh đồng mênh mông trải dài dưới chân dãy núi, những đồng nho phì nhiêu mầu mỡ, những đồng lúa mì, những cánh đồng cỏ linh lăng và các liên hương. Anh so sánh với những bình nguyên bỏ hoang miền Bắc, nơi anh đã sống hai năm dòng trong một cái hố, giữa một khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ và lồi lõm như mặt trăng, mà cái đẹp dữ tợn của nó ngắm nhìn không chán mắt, nó quyến rũ bởi mầu sắc của hoang mạc, mầu xanh của da trời, mầu tím ngát, mầu vàng sợm của những chất quặng nằm rải rác ngay trên mặt đất.

– Cuộc đời mình bắt đầu thay đổi - anh lẩm bẩm.

Rồi nhắm mắt, dần dần đi vào giấc ngủ.

Anh xuống tầu tại nhà ga San Lucas. Đó là một nhà ga khốn khổ. Vào giờ này không thấy một người nào trên cầu ga lát gỗ có chiếc mái cũng tàn tạ bởi nắng mưa và kiến mối. Từ đây có thể trông suốt vùng đồng bằng qua một màn sương mù không sờ thấy, từ mặt đất ẩm ướt do trận mưa đêm trước, bốc lên. Những dặng núi xa xa mờ chìm trong những giải mây của một bầu trời không quang đãng, duy chỉ có mỏm núi phủ tuyết của ngọn núi lửa nổi bật rõ ràng, trong toàn bộ bức tranh phong cảnh và chiếu sáng bởi một mặt trời rụt rè e lệ mùa đông. Esteban nhìn xung quanh. Trong thời thơ ấu, thời kỳ hạnh phúc duy nhất mà anh có thể nhớ được, trước khi cha anh bị phá sản và lao mình vào say trong men rượu để quên nỗi hổ thẹn của bản thân, cha anh đã đi xe ngựa cùng anh về đến vùng này. Anh nhớ rằng tại đồn điền Ba Cô Maria anh đã từng thỏa thích chơi đùa trong kỳ nghỉ hè, nhưng thời gian đó đã xa xưa, trí nhớ hầu như đã bị xóa mờ anh không còn có thể nhớ rõ bây giờ nó ở nơi nào nữa. Đưa mắt tìm làng San Lucas, nhưng anh chỉ thấy có một xóm nhà ở xa xa, mờ nhạt trong làn sương ẩm ướt buổi sớm mai. Anh đi ngang qua dãy nhà ga. Cánh cửa của gian phòng làm việc duy nhất đã khóa bằng một chiếc khóa treo. Có một thông báo viết bằng bút chì, nhưng nó đã quá mờ, anh không thể đọc nổi. Nghe mé sau lưng tiếng con tàu chuyển bánh và bắt đầu chạy ra xa dần, để lại đằng sau một cột khói trắng. Thật đơn độc tại nơi đỗ tàu lặng lẽ này. Xách hai chiếc va-li anh bước đi trên bùn và đá tảng của một con đường nhỏ chạy về phía làng xa. Đi hơn mười phút, thầm cảm ơn trời không mưa, vì nếu mưa anh khó có thể bước đi được với hai chiếc va-li nặng trên con đường này, con đường mà chỉ cần mưa trong mấy giây thôi nó sẽ biến thành những vũng bùn khó lòng mà qua lại. Đến gần xóm nhà anh trông thấy khói bốc lên trên vài ngọn lò sưởi, liền thở dài nhẹ nhõm, bởi vì trước đó anh có ý nghĩ đây chỉ là một xóm nhà hoang, trông thật buồn và hiu quạnh.

Esteban dừng lại ở lối rẽ vào làng, không trông thấy một bóng người. Trên dãy phố duy nhất, hai bên có những mái nhà khiêm tốn, nhỏ nhắn bằng gỗ sồi, một sự im lặng hoàn toàn khiến cho anh có cảm giác như đang bước đi trong cơn mơ. Bước đến gần một ngôi nhà cạnh đó, ngôi nhà không có cửa sổ nhưng cửa ra vào mở rộng, đặt hai chiếc va-li trên hè, anh bước vào bên trong vừa đi vừa lên tiếng gọi to. Bên trong tối mò, ánh sáng lọt qua khung cửa không đủ sáng khiến cho anh phải mất mấy giây mới định thần và trông thấy mờ mờ những vật trong tranh tối tranh sáng. Esteban nhìn thấy hai đứa bé đang chơi đùa trên nền đất, chúng nhìn anh bằng đôi mắt mở to, sợ hãi, và trong mé sân sau có một người phụ nữ vừa đi vừa lau tay vào mép chiếc tạp dề vừa bước tới. Khi nhìn thấy anh, người đó thoáng có một cử chỉ bản năng sửa lại món tóc rủ trên trán. Esteban chào người phụ nữ và bà ta đưa tay lên bịt miệng, trả lời, để dấu đôi hàng lợi không còn chiếc răng nào cả. Trueba nói cho bà biết cần thuê một chiếc xe ngựa, nhưng dường như bà ta không hiểu, chỉ lẳng lặng che kín hai đứa nhỏ sau chiếc tạp dề đầy nếp gấp, với đôi mắt nhìn không biểu lộ điều gì. Esteban bước ra, xách hành lý và tiếp tục con đường.

Khi đã đi qua hầu sắp hết xóm nhà không trông thấy một bóng người, và bắt đầu ngán ngẩm thì anh nhận thấy có tiếng vó ngựa ở mé sau lưng. Đó là một chiếc xe không có mui do một người tiều phu điều khiển. Esteban đứng ở giữa đường, buộc người đánh xe phải dừng lại.

– Anh có thể chở tôi đến đồn điền Ba Cô Maria? Tôi sẽ trả tiền hậu! - Esteban kêu lên.

– Thưa ngài, đến đó có việc chi vậy? - người đánh xe hỏi - Đó là một vùng đất hoang chẳng thuộc ai cả, một vùng đất đá ngoài vòng pháp luật mà.

Nhưng người đó nhận chở anh và giúp anh đặt hành lý nằm giữa những bó củi. Esteban ngồi cạnh người đánh xe, trên ghế phía trước. Từ một vài căn nhà mấy đứa trẻ con chạy ra leo sau chiếc xe. Esteban cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết.

Cách làng San Lucas mười một kilômét, theo một con đường đã bị hủy hoại, cỏ cây rậm rạp và đầy ổ gà, xuất hiện một tấm bảng gỗ có ghi tên đồn điền Ba Cô Maria. Tấm biển treo bằng một sợi giây xích đứt, bị gió thổi đập đập vào cây cột nổi lên một tiếng mờ mờ vang vang như thể tiếng trống đám ma. Chỉ cần ghé mắt trông qua Esteban đã thấy ngay cần phải có một sức khoẻ của thần Hercules để có thể cứu vãn được đồn điền thoát khỏi nỗi tiêu điều hiện tại. Cỏ dại đã nuốt hết cả mặt đường và bất kỳ nhìn vào chỗ nào anh cũng chỉ thấy đá lởm chởm, bụi cây rậm rạp và đồi núi. Không có lấy cả cái bóng dáng những khoang chăn ngựa, hay những đồng nho xưa kia mà anh còn nhớ, và cũng chẳng có một ai ra đón anh cả. Chiếc xe từ từ tiến, theo một lối mà bước chân của súc vật và người đã vạch ra trên những búi cây, cỏ dại. Sau đó một lát anh đã trông thấy căn nhà của đồn điền, hãy còn đứng nguyên chưa xụp đổ, nhưng trông tàn tạ như thể linh hồn của sự nghèo nàn, đầy những đống mảnh vụn, đổ nát, giây thép lưới chuồng gà rải rác trên mặt đất, và ùn ùn những đống rác rưởi. Một nửa số ngói trên mái đã vỡ nát và có một giây leo dại luồn vào trong cửa sổ, phủ kín cả mấy mảng tường. Xung quanh nhà, Esteban thấy một vài dẫy lán bằng gỗ sồi, không quét vôi, không cửa sổ, mái phủ rơm rạ, tường đen nhẻm vì bồ hóng. Hai con chó cắn nhau như điên ở giữa sân.

Tiếng rin rít của bánh xe và tiếng dục ngựa tục tĩu của người kiếm củi lôi kéo sự chú ý của những người ở trong dẫy lán, họ lục tục xuất hiện. Nhìn những người mới tới, mắt họ tỏ vẻ lạ lùng và nghi hoặc. Đã mười lăm năm trôi qua, họ không trông thấy một ông chủ đất nào tới, và đã cho rằng đất này không có chủ. Họ không thể nhận ra con người đàn ông cao mảnh và oai quyền kia chính là cậu bé con có bộ tóc hung loăn soăn mà nhiều năm trước đây đã chơi đùa trong mảnh sân này. Esteban nhìn họ và cũng không thể nhớ lại được một người nào. Họ tập hợp thành một đám người nghèo khổ, đáng thương trước mắt. Anh nhìn thấy một lô phụ nữ mà tuổi tác không thể hiện rõ rệt trên khuôn mặt, da dẻ nhăn nheo, khô khốc, một vài người đang mang thai, tất cả quần áo đều rách bươm và bạc phếch, chân đều để trần không giày dép. Anh đếm ít nhất cũng có một tá trẻ con vào đủ mọi lứa tuổi. Những đứa bé nhất đều trần truồng. Có nhiều khuôn mặt nữa lấp ló trên bực cửa, không dám bước hẳn ra ngoài. Esteban phác một cử chỉ chào hỏi, nhưng không một ai đáp lại. Mấy đứa trẻ con chạy đến ẩn sau lưng những người phụ nữ.

Esteban bước xuống xe, kéo hai chiếc va-li đặt trên mặt đất và đưa cho người xà ích mấy đồng tiền.

– Nếu ông chủ cần, tôi sẽ đợi - người đó nói.

– Không, tôi ở lại đây.

Esteban đi về phía ngôi nhà, đẩy mạnh cửa và bước vào. Bên trong có đủ ánh sáng, bởi vì mặt trời buổi sáng lọt vào trong nhà qua những cánh cửa vỡ và những mảng mái vỡ hổng huếch hoác, ngói đã rơi mất cả. Bụi và mạng nhện chăng đầy, căn nhà bị bỏ rơi hoàn toàn, rõ ràng trong những năm qua không một người nông dân nào dám bỏ gian lán tồi tàn của mình vào chiếm ở trong ngôi nhà trống trải này của ông chủ. Họ không dám động chạm đến đồ đạc: những thứ đồ gỗ từ thời kỳ thơ ấu của anh vẫn thấy bầy biện ở chỗ từ xưa chúng vẫn ở đó, nhưng trông bây giờ xấu hơn, buồn thảm hơn và thua kém cái hình ảnh anh nhớ trong ký ức. Khắp ngôi nhà đều phủ một thảm cỏ, bụi và lá khô, và toát lên một mùi mồ mả. Một con chó gầy trơ xương sủa dữ dội, nhưng Esteban Trueba không chú ý đến nó, cuối cùng sủa đã mệt con chó rúc vào một gốc gãi gãi rận. Esteban đặt va-li trên mặt bàn và bước ra ngoài, đi quanh nhà, trong óc có một cuộc đấu tranh với nỗi buồn đang bắt đầu tấn công anh. Esteban đi từ phòng này sang phòng khác, ngắm nhìn sự hủy hoại mà thời gian đã giành cho tất cả mọi vật, cảnh nghèo khổ, bẩn thỉu khắp nơi và cảm thấy nơi này còn là một cái hố tồi tệ hơn cái hố ở mỏ vàng kia nhiều. Nhà bếp ở trong một gian rộng rãi, mái cao và tường đen nhẻm bởi khói củi, than, bồ hóng; trong gian bếp hoang tàn này hãy còn treo mấy chiếc soong và chảo trên đầu mấy cái đinh to, những thứ đồ đồng và sắt này mười lăm năm qua không ai động đến. Trong những gian phòng ngủ vẫn còn những chiếc giường của ngày xưa, và những chiếc tủ có mặt gương hình mặt trăng mà cha anh mua từ thời xa xôi trước, nhưng đệm giường bây giờ chỉ còn là những đống vụn len, mục thối, và những loài sâu bọ làm tổ trong đó đã hàng bao nhiêu thế hệ. Esteban nghe thấy tiếng chân chạy của những con chuột dưới tầng hầm. Anh chưa khám phá ra tầng hầm đó xưa bằng gỗ hay bằng gạch men, bởi vì giờ đây rêu đã phủ kín tất cả anh không còn trông rõ để nhận ra chất liệu của nó. Lượt bụi mầu sám làm mờ hết những đường viền góc cạnh của bàn ghế. Trong gian phòng khách ngày xưa, hãy còn trông thấy chiếc dương cầm, nhưng một chân đã gãy, hàng phím đã ố vàng, tiếng kêu như thể tiếng phong cầm cổ lanh lảnh. Trên ngăn sách vẫn còn mấy cuốn sách chữ không còn đọc rõ, nhiều trang bị ẩm mốc sám sịt, và trên mặt sàn những mẩu báo và tạp chí cũ kỹ mà gió hất tung rơi, rải rác khắp phòng. Mấy chiếc ghế bành đều rách lòi hết lò so ra trước mắt mọi người, và trên chiếc ghế đại mà trước khi bị bệnh bà Ester vẫn ngồi đan, giờ đây có một tổ chuột nhắt.

Sau khi dạo quanh một lượt khắp nhà Esteban thoáng có những ý nghĩ rõ ràng. Anh biết trước mắt cần phải có một sức lực khổng lồ bỏ vào đấy, bởi vì ngôi nhà trong tình trạng bỏ hoang hoàn toàn này không có hi vọng dùng được tất cả những gì còn sót lại. Đã có một phút anh định xách hai chiếc va-li ra đặt trên xe, quay trở lại nơi mà anh vừa rời khỏi để tới đây, nhưng rồi anh lại bỏ ý định đó và đinh ninh một ý trong đầu rằng chỉ có làm việc đến gẫy lưng trên mảnh đất bỏ hoang này mới có thể làm dịu được nỗi buồn đau và căm phẫn vì đã mất Rosa. Esteban cởi áo ngoài, thở thật sâu và bước ra ngoài sân, tại đó anh chàng chở xe củi vẫn đứng nhìn những người tá điền đang tụ tập ở một khoảng hơi xa một chút, do tính cách bẽn lẽn cố hữu của người ở nông thôn. Họ tò mò ngắm nhìn và nhìn lẫn nhau. Esteban bước mấy bước về phía họ, và anh nhận thấy đám người chuyển động giật lùi nhè nhẹ; anh đưa mắt cố gắng để phác một nụ cười bè bạn với những đứa trẻ thò lò mũi và những người tá điền, những ông già mắt toét nhoèn và những người phụ nữ chẳng còn ước mơ hi vọng gì, nhưng anh cũng chỉ có thể để nở ra một nụ cười nó giống như cái bĩu môi.

– Thế đàn ông đâu cả? - anh hỏi.

Người đàn ông còn trẻ và là người đàn ông duy nhất ở đó, tiến lên một bước. Có lẽ tuổi của anh ta cũng trạc tuổi của Esteban Trueba, nhưng trông vẻ già dặn hơn.

– Họ đi cả rồi - anh ta nói.

– Thế tên anh là gì?

– Pedro García, thưa ông - anh ta nói.

– Bây giờ tôi là chủ ở đây. Thời kỳ chơi bời đã chấm dứt. Chúng ta hãy bắt tay làm việc. Người nào không thích thế, hãy đi ngay khỏi đây lập tức. Người nào ở lại, sẽ không thiếu cơm ăn, nhưng cần phải cố sức làm việc. Ta không ưa những kẻ hèn yếu, những kẻ hỗn láo, các người nghe rõ không?

Họ ngơ ngác, lạ lùng nhìn nhau. Họ không hiểu đến một nửa ý nghĩa của mấy lời diễn từ, nhưng tỏ ra đã nhận rõ giọng nói của anh là giọng ông chủ của họ.

– Chúng tôi hiểu, thưa ông chủ - Pedro García nói - Chúng tôi không đi đâu được, bao giờ cũng vẫn sống ở đây thôi. Chúng tôi xin ở lại.

Một đứa bé ngồi lom khom xuống bắt đầu ị, và con chó ghẻ chạy tới gần, ngửi ngửi và ngoạm. Esteban lợm giọng, ra lệnh đưa đứa bé đi, lau rửa sân ngay, và giết ngay con chó. Anh đã bắt đầu cuộc sống ở đây như vậy, và thời gian trôi đi sẽ làm cho anh quên được Rosa.

Không ai có thể rứt khỏi óc tôi ý nghĩ tôi là một ông chủ tốt. Bất kỳ ai đã từng trông thấy đồn điền Ba Cô Maria trong thời kỳ bị bỏ hoang mà lại nhìn thấy nó bây giờ đây, đã trở thành một đồn điền kiểu mẫu, đều phải công nhận cùng tôi điều đó. Bởi vậy tôi không thể chấp nhận với đứa cháu gái tôi về cái chuyện đấu tranh giai cấp của nó, vì cứ thẳng thừng nói toạc ra, những người nông dân kia bây giờ thật khổ cực hơn nhiều so với năm mươi năm trước đây. Lúc đó tôi như thể người cha của họ. Cái món cải cách ruộng đất đã làm cho tất cả chúng tôi liểng xiểng.

Để cứu đồn điền Ba Cô Maria khỏi cảnh nghèo nàn cơ cực tôi dùng tất cả vốn liếng đã dành dụm để cưới Rosa và tất cả tiền bạc mà anh cai từ mỏ vàng thu được gửi về cho, nhưng vốn liếng và tiền bạc đó không phải thứ đã cứu được mảnh đất này, mà chính sức làm việc và cách thức tổ chức làm việc đã cứu được nó. Tin đồn lan đi rằng có một ông chủ mới tại đồn điền Ba Cô Maria, rằng chúng tôi đang xúc đá vất đi bằng sức của bò kéo, và cày những khu trại thả bò lên để gieo hạt. Chẳng mấy chốc nhiều người bắt đầu kéo đến sẵn sàng hiến sức đôi tay của mình, bởi vì tôi trả tiền hậu hĩ và cho cơm ăn đầy đủ. Tôi mua súc vật. Món gia súc này thật thiêng liêng đối với tôi, vì cả năm chúng tôi không hề động đến một miếng thịt, và những con vật được nuôi tốt, không con nào bị chết. Vì vậy đàn gia súc phát triển nhanh. Tổ chức người làm thành từng đội và sau khi công việc gieo trồng đã vãn, tôi dồn sức tất cả các đội vào xây dựng lại ngôi nhà chính của ông chủ. Chẳng có ai trong bọn người làm là thợ nề, thợ mộc cả, chính tôi phải dạy họ qua mấy cuốn sách giáo khoa mà tôi đã mua được. Đến cả việc làm ống dẫn nước, hàn sì, chúng tôi cũng đều tự làm qua cách học tập theo sách đó. Chúng tôi sửa chữa lại mái nhà, quét vôi trắng tất cả, rồi lau rửa sạch bóng từ trong nhà ra đến ngoài sân. Tôi chia một số đồ gỗ cho những người tá điền đó, chỉ để lại chiếc bàn to ở phòng ăn, chiếc bàn hãy còn tương đối an toàn, mặc dù mọt cũng đã sơi một số chỗ, thêm nữa để lại chiếc giường sắt trước kia cha mẹ tôi nằm. Tôi ở trong ngôi nhà rộng mênh mông và trống rỗng đó, đồ đạc không có gì ngoài hai thứ kể trên và mấy chiếc hộp gỗ dùng để ngồi, cho tới khi Férula gửi từ thủ đô về cho tôi mấy thứ đồ gỗ mới mà tôi nhờ chị sắm. Đó là những đồ đạc to lớn, nặng nề, hào nhoáng được sản xuất ra để dùng được lâu dài trong nhiều thế hệ và phù hợp với đời sống ở nông thôn, và ít ra phải có một trận động đất mới có thể tàn phá được những thứ đó. Tôi kê chúng sát vào tường, chú ý nhiều đến sự tiện lợi hơn con mắt thẩm mỹ, và đến khi ngôi nhà đã khả dĩ khang trang, tôi cảm thấy hài lòng, bắt đầu làm quen với ý nghĩ sẽ sống rất nhiều năm ở đây, tại đồn điền Ba Cô Maria, có thể đến suốt đời.

Vợ của những tá điền thay phiên nhau phục vụ trong ngôi nhà của chủ và họ đảm nhiệm trông coi vườn cây trong nhà. Chẳng bao lâu những bông hoa đầu tiên trong mảnh vườn mà tôi đích thân tự tay vạch ra đã nẩy nở, mảnh vườn chỉ có một thay đổi nhỏ cho đến bây giờ. Trong thời gian đó, mọi người không vừa làm vừa bàn tán nhảm nhí. Sự có mặt của tôi đã đem lại cho họ an toàn và chắc chắn được trông thấy khu đất dần dần sẽ biến thành một đồn điền giàu có, sung túc. Họ là những con người tốt và giản dị, không có một ai bướng bỉnh, chống đối. Đồng thời cũng thấy rõ ràng họ rất nghèo khổ và dốt nát. Trước khi tôi đến, họ chỉ hạn chế biết việc cày cấy những mảnh đất nhỏ của gia đình, những mảnh đất mà mùa màng chỉ cho thu hoạch ít chút hoa mầu thiết yếu để khỏi chết đói, khi không có hạn hán, băng giá, bệnh dịch, sâu kiến; còn những năm có những tai họa kia đến phá hoại thì chỉ có khó khăn, thiếu thốn. Làm việc với tôi, tất cả đều thay đổi. Chúng tôi đi hồi phục cho từng khoang trại chăn ngựa bò, xây dựng lại chuồng gà vịt, chuồng bò ngựa, và bắt đầu vạch ra một hệ thống thủy nông để cho hoa màu gieo trồng không bị lệ thuộc hoàn toàn vào thời tiết thiên nhiên, mà theo một cơ chế trồng trọt có đôi chút khoa học. Nhưng cuộc sống thực cũng không phải dễ dàng, mà thật rất vất vả. Có những lần tôi phải lên tận thị xã mời ông thú y sĩ về khám nghiệm cho đàn bò cái và chuồng gà mái đẻ, và nhân tiện, thăm qua một lượt cho những tá điền ốm bệnh. Nếu cho rằng tôi xuất phát từ ý nghĩ nếu như những hiểu biết của ông thú y sĩ đã tới được chỗ chữa cho các con vật, thì nó cũng có thể phục vụ cho những người nghèo, như cháu gái tôi nói thế khi nó muốn chọc cho tôi phải nổi xung lên, thì không đúng. Sở dĩ tôi phải làm như vậy chỉ vì lúc đó không làm sao có được thầy thuốc đến để khám chữa cho những người ở những nơi vô cùng hẻo lánh khỉ ho cò gáy đó. Ở đây nông dân thường đến khám chữa bệnh tại nhà một bà đồng người India, có hiểu biết hiệu lực của lá, cỏ và cầu cúng, được mọi người rất tin tưởng. Còn tin hơn cả ông thú y sĩ kia nhiều. Phụ nữ ở đây khi sinh nở đều trông nhờ sự giúp đỡ của các chị hàng xóm, sự cầu nguyện và một bà đỡ vườn thường không bao giờ đến đúng lúc, bởi vì bà ta phải cưỡi bò đi đến, và bà đỡ cho trẻ con lọt lòng cũng giống như đỡ cho một con bê con, lôi từ bụng bò cái ra. Những bệnh nhân quá nặng mà không một phép ma nào của bà đồng, cũng như chẳng một lọ thuốc nào của ông thú y sĩ có thể chữa khỏi, đều được Pedro García hoặc tôi đặt vào một chiếc xe ngựa chở lên bệnh viện của các vị nữ tu sĩ, tại đó đôi khi cũng có một ông thày thuốc luân phiên đến để giúp cho người bệnh chết. Những người chết sẽ được vùi xương trong một nghĩa địa nhỏ nằm cạnh vùng nhà thánh bỏ hoang, dưới chân ngọn núi lửa, tại đó ngày nay đã có một nghĩa trang như Chúa đã ban hành. Trong một năm tôi cũng mời được ông cố đạo một vài lần đến làm lễ ban phước cho những đám cưới, những con gia súc mới sinh và những dụng cụ làm ăn có vẻ máy móc, rửa tội cho tụi trẻ con, cùng tụng một vài bản kinh muộn mằn cho những người đã chết. Thú giải trí duy nhất ở đây là việc thiến lợn và bò, những cuộc chọi gà, trò chơi đáo lỗ và những câu chuyện không thể tưởng tượng được của Pedro García già, nay đã chết. Đó là cha của Pedro García, ông của Pedro García Con, và theo như người ta nói đã từng chiến đấu trong hàng ngũ những người yêu nước trong cuộc chiến đấu tống cổ bọn Tây Ban Nha ra khỏi châu Mỹ. Ông già Pedro García dạy cho bọn trẻ cách để cho nhện đốt và uống nước giải của phụ nữ có mang để trừ độc. Ông già cũng biết công dụng trị bệnh của nhiều thứ cây cỏ như bà đồng India, nhưng ông hay lầm lẫn trong việc sử dụng nó, và đã từng phạm phải những sai lầm không thể cứu vãn. Để nhổ răng hàm, tôi cho rằng ông già đã có một phương pháp không ai có thể vượt nổi, phương pháp đã làm cho ông chính đáng nổi danh trong khắp một vùng: đó là món phối hợp rượu vang đỏ với cầu nguyện. Chúa, làm cho người bệnh đi vào trạng thái bị thôi miên. Ông đã nhổ cho tôi một chiếc răng hàm không đau đớn gì, và tôi còn sống cho tới bây giờ là nhờ ông nha sĩ ở bệnh viện thị trấn.

Chỉ sau một thời gian ngắn, tôi bắt đầu thích thú cuộc sống ở nông thôn. Những ông hàng xóm gần nhất của tôi cũng ở cách một cung đường đi ngựa khá dài, nhưng đối với tôi, cuộc sống xã hội không cần chú ý, tôi vui thú với cảnh cô đơn, thêm nữa có rất nhiều công việc phải làm. Dần dần tôi trở nên một anh chàng man rợ, quên nhiều từ ngữ, tự vựng của tôi teo lại, và tôi đâm ra một kẻ chuyên quyền. Vì chẳng cần phải giữ gìn ý tứ trước mặt bất kỳ ai, tính cáu bẳn cố hữu của tôi càng nẩy nở, phát triển. Cái gì cũng đều có thể làm cho tôi điên lên; tôi nổi xung khi thấy bọn trẻ con lượn lờ quanh nhà bếp để ăn trộm bánh, khi thấy lũ gà mái gáy loạn sạ ngoài sân, khi thấy lũ chim sẻ sà xuống phá hoại đồng ngô. Mỗi khi thấy cơn nổi cáu bắt đầu nổi lên làm cho trong người khó chịu không thoải mái, tôi bỏ công việc, lao vào săn bắn. Dậy thật sớm trước khi trời sáng, tôi bỏ ra đi với khẩu súng săn trên vai, đeo túi dết và huýt con chó săn theo sau. Tôi thích phóng ngựa trong đêm tối, trong cái lạnh buổi sớm, thích ngồi rình thú hàng giờ trong bóng tối, thích yên tĩnh, thích mùi thuốc súng và mùi máu, thích cảm thấy báng súng giật mạnh trên vai sau một tiếng ho khô gọn và nhìn thấy con mồi rơi lăn kềnh; những thứ đó làm cho tôi bình tĩnh lại, và mỗi khi đi săn về, với bốn con thỏ đáng thương trong túi dết và một vài con gà gô thủng nát vì đạn ghém đến không dùng nấu nướng được nữa, tôi mệt lử như sắp chết, bê bết bùn đất nhưng cảm thấy trong người nhẹ nhõm sung sướng.

Nhớ lại những thời gian đó tôi tự nhiên cảm thấy một nỗi buồn sâu lặng. Cuộc đời đối với tôi đi nhanh quá. Giá như tôi phải quay lại từ đầu, có một số sai lầm tôi sẽ không phạm phải, nhưng nói chung tôi không hối hận một điều gì. Phải, tôi đã là một ông chủ tốt, điều đó thật không còn nghi ngờ gì nữa.

Những tháng đầu tiên Esteban Trueba hết sức bận vào việc đào mương dẫn nước, nhặt bỏ đá, dọn dẹp những trại thả bò, ngựa và sửa lại chuồng gà vịt, chuồng bò, ngựa, nên không còn thì giờ mà nghĩ đến một điều gì khác. Anh mệt rũ khi đi nằm và tảng sáng đã thức dậy, ăn bữa điểm tâm thanh đạm ngay trong bếp, rồi phóng ngựa đi coi sóc công việc trên cánh đồng. Chỉ tối mịt mới quay về nhà. Chỉ ăn bữa cơm duy nhất trong ngày vào buổi tối, một mình trong phòng ăn. Những tháng đầu anh đã định tắm và thay quần áo hàng ngày trước giờ ăn tối, vì nghe người ta nói những nhà thực dân Anh vẫn làm như thế ở những làng xóm xa xôi mãi ở những miền châu Á, châu Phi kia, để khỏi mất đi cái vẻ cao thượng, quý phái lãnh chúa. Rồi mặc bộ quần áo đẹp nhất, cạo râu cạo mặt và đặt vào chiếc máy hát chạy bằng giây cót những đĩa kịch hát mà anh vẫn ưa thích, sau bữa ăn tối. Nhưng dần dần sự thô sơ thôn dã đã thắng và anh thừa nhận mình không có năng khiếu của một kẻ hào hoa, nhất là khi chẳng có một ai để đánh giá lề thói trang nhã đó. Anh thôi không cạo râu, chỉ cắt tóc khi nó đã phủ kín cả vai, và vẫn tắm hàng ngày do tập quán đó đã ăn quá sâu trong con người anh từ thuở nhỏ, nhưng anh không chú ý đến quần áo và mọi thứ hình thức bên ngoài. Đi tới chỗ anh trở nên một con người man rợ. Trước khi đi ngủ anh đọc một chút, hoặc chơi cờ một mình, chọi với một cuốn sách, và anh đã phát triển óc thông minh nhanh nhẹn của mình bằng cách đó, và nếu có thua anh cũng không nổi cáu lên được với ai. Tuy nhiên sự mệt mỏi thể xác gây ra bởi công việc cũng không đủ để dập tắt cái bản chất khỏe mạnh và ham thích nhục dục của anh. Esteban bắt đầu có những đêm khó ngủ, mảnh vải đắp đối với anh như thể quá nặng, mảnh chăn phủ đệm lại có vẻ quá mềm. Con ngựa anh cưỡi, bây giờ như thể đã biến thành một con ngựa cái ghê gớm, một trái núi thịt rắn đanh mà anh cưỡi trên lưng nó để phi cho đến khi mỏi rức cả xương hông. Những quả dưa ấm áp và thơm thơm trong vườn, anh nhìn thấy như những bầu vú to quá khổ của phụ nữ và ngạc nhiên thấy mình vùi mặt trên lưng con ngựa, tìm trong mùi hôi hôi cay nồng của con vật cái mùi giống như cái mùi xa xôi, bị cấm đoán kia của những người gái ăn chơi đầu tiên anh gặp trong cuộc đời. Ban đêm anh nằm co ro với những cơn ác mộng về những con sò hến thối, về những khúc lớn cá, về máu, về tinh khí, về nước mắt. Tỉnh dậy trong trạng thái căng thẳng, bộ phận sinh dục nở căng như sắt giữa bẹn, anh thấy bực dọc điên dại hơn bao giờ hết. Để cho nhẹ người anh phải chạy ra sông, trần truồng ngụp lặn trong làn nước lạnh như đá cho đến khi hết hơi, và đến lúc ấy mới cảm thấy như có đôi bàn tay vô hình vuốt ve giữa chỗ nối hai đùi. Thua cuộc rồi, anh để mình trôi theo dòng nước, để cho dòng nước ôm ấp thân hình, để cho những con ếch nhái hôn hít, để cho những thân lau lách ở ven bờ cọ sát. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, yêu cầu cấp bách kia đã trở nên quá rõ ràng, khiến làn nước lạnh giá cũng không làm dịu được, và ban đêm những bát nước quế sắc, những viên đá nóng đặt dưới nệm, đến cả những thủ thuật nhục nhã đã từng làm cho những chú học sinh nội trú đến phát điên lên, đến mù lòa thương tật suốt đời, đều không làm cho nó dịu. Khi Esteban bắt đầu nhìn bằng con mắt dâm đãng cả đến những gà vịt trong sân, những đứa trẻ cởi truồng chơi đùa trong vườn, đến cả nắm bột bánh đã nắm nhưng còn sống, anh biết ngay rằng nhìn như thế cũng chẳng bao giờ có thể làm cho êm dịu được những đòi hỏi cấp bách đó bằng những thứ thay thế quỷ quái kia. Óc thực tiễn đã chỉ cho anh thấy cần phải tìm một người phụ nữ, và khi đã có quyết định như vậy, nỗi dằn vặt ao ước vẫn gậm nhấm người anh dịu yên đi và cơn cáu bẳn của anh cũng hầu như đã thanh toán. Ngày hôm đó anh trở dậy với một nụ cười, vẻ tươi tỉnh đầu tiên đã từ lâu không thấy xuất hiện.

Ông già Pedro García nhìn thấy anh vừa đi vừa huýt sáo ra phía chuồng ngựa, ông lắc đầu lo ngại.

Suốt ngày hôm đó ông chủ bận bịu trông nom việc cầy sới một trại thả bò ngựa vừa mới dọn dẹp sạch đá và gai góc, giành để gieo ngô. Sau đó ông đi cùng Pedro García đến giúp một con bò cái đang cơn đau đẻ, để lấy con bê ra. Esteban phải thọc tay vào đến ngập khuỷu để soay con vật trong bụng và giúp cho nó quay đầu chui ra. Con bò mẹ chết sau khi đẻ, nhưng điều đó cũng không làm cho anh cáu bẳn. Esteban ra lệnh nuôi con bê con bằng sữa đóng trong chai, rồi đi lau rửa trước khi nhẩy lên ngựa. Bình thường vào giờ này là bữa ăn tối, nhưng hôm nay ông chủ không thấy đói. Không có việc gì phải vội vàng, bởi vì ông đã chọn lựa, quyết định rồi.

Esteban nhiều lần trông thấy cô gái bế ngang hông cậu em trai thò lò mũi, hoặc thấy cô đeo một chiếc túi sau lưng, hoặc đội một bình nước giếng trên đầu. Anh đã ngắm nghía cô bé khi cô giặt quần áo, dẵm dẵm lên những phiến đá bên bờ sông bằng đôi chân mầu nâu nhẵn bóng vì nước, và vò đập những mảnh giẻ đã nhạt mầu bằng đôi bàn tay nông dân thô lỗ. Cô bé có bộ khung xương dài, lớn, khuôn mặt thổ dân India, da nâu, dáng vẻ êm ái, hiền dịu, cái miệng đầy đặn còn nguyên cả hàm răng, khi cười sáng bóng rực rỡ, nhưng ít khi thấy cô cười. Cô gái có cái đẹp của tuổi mới bước vào thời thanh niên, dù cho Esteban đã có thể trông thấy vẻ đẹp đó sẽ héo hon đi rất sớm, cũng như thường thường xẩy ra đối với những người phụ nữ ở đây, họ sinh ra để đẻ nhiều con cái, làm lụng không nghỉ ngơi và ma chay chôn cất những người chết trong gia đình họ. Cô bé tên gọi Pancha García, lúc đó đúng mười lăm tuổi.

Lúc Esteban ra khỏi nhà đi tìm cô, chiều tối đã ập xuống và trời đã mát dịu. Anh cho ngựa đi thủng thẳng suốt dặng bạch dương dài, phân chia những trại thả bò ngựa, vừa đi vừa hỏi những người anh gặp xem cô bé ở đâu, cho đến khi trông thấy cô bé đi trên đường, mé trước mặt. Cô cúi gập người cõng một bó củi gai về đun bếp, chân không giầy, đầu cúi xuống. Từ trên lưng ngựa anh nhìn thấy cô bé và lập tức thấy nỗi thèm muốn khẩn cấp dâng lên, cái thèm muốn đã làm cho anh khốn khổ mấy tháng nay. Anh cho ngựa đi nước kiệu tới gần, đến sát người cô bé; cô bé nghe thấy tiếng động, nhưng vẫn tiếp tục đi, không nhìn anh, do thói quen cổ truyền của tất cả những người phụ nữ thuộc tầng lớp của cô, phải cúi mặt xuống trước một người đàn ông. Esteban cúi người, nhấc bó củi của cô bé, giữ nó một giây trên tay, sau đó phủ phàng ném xuống bên đường, đưa tay ôm ngang lưng cô gái và nhấc cô lên với một tiếng thở dốc của thú vật, rồi đặt cô lên yên ngựa ngay trước mặt mình, khiến cô bé không kịp biểu lộ một chút kháng cự gì. Anh thúc gót giầy vào sườn ngựa cho nó phóng về mé bờ sông. Cả hai xuống ngựa không trao đổi với nhau một lời, đôi mắt nhìn nhau thăm dò. Esteban cởi chiếc thắt lưng da to bản, còn cô bé giật lùi lại phía sau, nhưng anh chàng giơ tay ra tóm lại. Cả hai ôm nhau lăn trên đám lá chàm.

Esteban không cả cởi áo. Anh như thú dữ phủ lên người cô bé không một cử chỉ rào đón, dữ tợn một cách không cần thiết. Rồi nhận thấy quá muộn rằng cô bé vẫn còn trinh bạch qua những vết máu loang lổ bắn ra quần áo cô, nhưng cả cái nhân cách nghèo khổ của Pancha, lẫn những đòi hỏi cấp bách thèm muốn của anh đều đã không khiến anh phải suy nghĩ nhiều. Pancha García không chống cự, không than van, không nhắm mắt. Cô nằm ngửa, nhìn trời bằng đôi mắt kinh hoảng, cho tới khi người đàn ông đổ gục cùng một tiếng rên ở bên cạnh mình. Lúc đó cô mới bắt đầu rấm rứt khóc. Trước cô, thì mẹ cô, và trước mẹ cô là bà cô, tất cả đều chịu chung cái số phận như chó cái này. Esteban Trueba sửa lại quần, thắt lại thắt lưng, giúp cô bé đứng lên, rồi lại đặt cô bé lên lưng ngựa. Họ quay về. Esteban vừa dong ngựa vừa huýt sáo. Cô gái vẫn khóc. Trước khi đặt cô xuống đất ngay bên cửa nhà cô, ông chủ hôn vào miệng cô gái.

– Từ mai, ta muốn mi đến làm việc ở trên nhà - Esteban nói. Pancha gật đầu, mắt vẫn không nhìn lên. Mẹ cô và bà cô cũng vậy, đều làm việc trên nhà của ông chủ.

Đêm đó Esteban Trueba ngủ như một người được Chúa ban phước lành, không mơ mộng thấy Rosa. Sáng sớm hôm sau anh ta cảm thấy tràn trề nghị lực, người như lớn hơn và khỏe mạnh hơn. Anh lẩm bẩm hát trên đường đi ra ruộng và đến khi trở về, Pancha đang ở trong bếp, hì hục nấu nồi cơm trắng trong một chiếc nồi đồng lớn. Đêm đó anh ta phấp phỏng nóng ruột đợi Pancha, và khi tất cả mọi tiếng động đã im trong ngôi nhà gỗ sồi to lớn và cũ kỹ, và những cuộc chạy rỡn của những cô chuột bắt đầu thì anh ta thấy cô gái xuất hiện trên bực cửa căn buồng của mình.

– Vào đây, Pancha - anh gọi cô gái. Không phải một mệnh lệnh, một lời cầu khẩn thì đúng hơn.

Lần này Esteban đã chuẩn bị cho mình được hưởng thụ khoái lạc nhiều hơn với cô gái và làm cho cô cũng được hưởng hoan lạc. Anh ta bình tĩnh, lặng lẽ thăm dò toàn thân cô gái, biết đến thuộc lòng cái mùi đượm khói của cơ thể cô và quần áo cô vẫn giặt bằng nước gio và là bằng chiếc bàn là than củi, biết đến ngọn ngành từng sợi tóc đen và trơn mượt của cô sắp xếp ra sao, làn da mịn màng tại những chỗ kín đáo nhất của cô và chai ráp ở những chỗ khác, biết thật đầy đủ cặp môi tươi mát của cô, bộ phận giới tính âm ấm và cái bụng tròn chắc của cô. Anh yêu cô một cách bình tĩnh, nhẹ nhàng và dạy cho cô đi vào cái khoa học bí mật nhất và cổ xưa nhất. Có thể đêm đó, và một số đêm tiếp theo nữa, anh đã sung sướng, cả hai đã quay cuồng lăn lộn đùa bỡn nhau như hai con chó con trên chiếc giường sắt lớn, thừa hưởng từ đời ông Trueba đầu tiên, bây giờ đã hơi thọt một chân, nhưng vẫn còn chịu đựng nổi những hoạt động yêu đương cuồng nhiệt.

Đôi vú của Pancha García lớn dần lên và đôi mông của cô bé nở tròn ra. Còn Esteban Trueba có một thời gian đã đỡ cáu kỉnh, và bắt đầu quan tâm đến đám người làm công cho mình. Anh đi đến tận lán trại tồi tàn để thăm họ. Rồi anh khám phá ra trong một căn lán, có một cái hộp to nhét đầy giấy báo, trong đó một đứa trẻ còn ẵm ngửa và một con chó con mới đẻ nằm ngủ. Trong một lán khác thấy một bà già đang chết dần, đã từ bốn năm nay, xương xẩu đã thấy lòi ra khỏi những vết loét ở lưng. Trong một mảnh sân anh thấy có một anh ngớ ngẩn, đã lớn tuổi, rớt rãi đầy miệng, cuốn một chiếc thừng quanh cổ, bị trói chặt vào một chiếc cột, đang lảm nhảm nói những chuyện ở thế giới bên kia; người anh ta trần truồng như con nhộng. Lần đầu tiên Esteban biết được rằng sự bỏ rơi tồi tệ nhất không phải là sự bỏ rơi đất đai, gia súc, mà chính là sự bỏ rơi, quên lãng những người dân tá điền ở đồn điền Ba Cô Maria, để họ chịu đựng sống không nơi nương tựa từ thời kỳ mà cha anh được hưởng món của hồi môn và gia tài thừa kế này của mẹ anh. Anh quyết định bây giờ đã đến lúc phải đem lại một chút văn minh cho vùng hẻo lánh bị bỏ quên giữa dặng núi và mặt biển này.

Tại đồn điền Ba Cô Maria bắt đầu một hoạt động náo nhiệt làm rung động cả đến giấc ngủ. Esteban Trueba bắt những tá điền của anh làm lụng như chưa bao giờ từng thấy. Đàn ông, đàn bà, già trẻ, tất cả những ai đã có thể đứng vững trên đôi chân của mình nổi đều được ông chủ sử dụng với cái ao ước mau chóng cướp lại những năm đã bỏ hoang cho cỏ mọc ở nơi này. Anh cho xây một kho ngũ cốc và những nhà phụ để giành thóc ăn cho mùa đông, để muối thịt ngựa, để hun thịt lợn, và thúc giục phụ nữ làm bánh, mứt hoa quả và quả khô để dự trữ. Anh cải tiến nhà vắt sữa, nơi trước kia chỉ là một gian lều đầy phân rác và ruồi nhặng, và buộc những chị bò cái phải sản sinh ra khá đầy đủ sữa. Esteban bắt đầu xây dựng một trường học với sáu buồng học, bởi anh có tham vọng muốn tất cả trẻ con, người lớn trong đồn điền Ba Cô Maria đều phải học để biết đọc, viết và tính toán, mặc dù anh chẳng chủ trương làm cho họ phải có được những hiểu biết khác nữa, bởi anh không muốn họ có thể nhồi vào trong đầu óc những tư tưởng không thích hợp với tình trạng và hoàn cảnh của họ. Tuy vậy anh không tìm đâu ra được một người thầy giáo muốn đến làm việc tại cái nơi xa xôi hẻo lánh này, và trước sự khó khăn phải đích thân đe nẹt học sinh bằng sự trừng phạt của roi vọt để dạy cho họ thoát nạn mù chữ, Esteban đành từ bỏ ảo vọng đó, và dùng ngôi trường vào công việc khác. Chị Férula có gửi từ thành phố về cho anh những cuốn sách mà anh nhờ mua. Đó là những sách học những nghề thực dụng, qua đó anh học tiêm chủng vào bắp chân, và tạo ra được một chiếc máy thu thanh galen. Anh dùng tất cả món lãi thu được mùa đầu tiên vào việc mua vải thô, một chiếc máy khâu, một hộp thuốc viên lấy độc trị độc, kèm một cuốn sách dạy cách dùng, một bộ bách khoa và một gánh nặng bảng vần chữ cái, vở viết và bút chì. Esteban ấp ủ dự án xây một nhà ăn, tại đó tất cả trẻ con trong đồn điền đều được một khẩu phần hàng ngày, để chúng có thể nhớn nhanh, khỏe khoắn và lành mạnh, có thể làm lụng từ lúc còn nhỏ tuổi; nhưng sau đó anh hiểu ra mơ ước đó thật điên rồ, vì ép buộc những đứa bé còn quá nhỏ tuổi phải di chuyển từ thật xa đến đấy chỉ để có được một khẩu phần ăn thì cũng điên đấy, nên anh lại thay đổi dự kiến, chuyển nhà ăn thành một xưởng khâu may. Pancha García được giao phó đầu tiên để khám phá ra những bí mật nằm trong bụng chiếc máy khâu. Mới đầu cô gái tưởng đó là một dụng cụ ma quái có đời sống riêng của nó nên cô từ chối không dám đến gần nó; nhưng Esteban kiên quyết bắt buộc, cuối cùng cô gái phải tập để điều khiển được nó. Esteban cho mở một cửa hàng. Đó là một gian kho nho nhỏ, nơi mà những tá điền trong đồn điền có thể đến mua những thứ cần thiết mà không cần phải đi xe lên tận thị trấn San Lucas để tìm mua. Ông chủ mua buôn những vật dụng đó về bán lại cho họ với giá vốn, không lấy lãi. Ông đặt ra một loại phiếu tín dụng, mới đầu được sử dụng như một thứ tín phiếu, rồi sau dần dần theo với thời gian nó trở nên món thay thế cho đồng tiền chính thức. Dùng những mảnh giấy hồng của anh, người nông dân làm trong đồn điền có thể mua mọi thứ ở cửa hàng, và những thứ đó trừ vào tiền lương. Ngoài những tấm phiếu nhỏ mầu hồng hồng, mỗi một lao động có quyền nhận một miếng đất để gieo trồng riêng trong những giờ tự do của mình, và sáu gà mái cho mỗi gia đình trong một năm, một xuất hạt giống, một phần hoa mầu cho ăn uống, bánh và sữa hàng ngày và năm mươi đồng peso thưởng cho những người đàn ông trong những ngày lễ hội. Cái khoản tiền thưởng cuối cùng đó người phụ nữ không được hưởng, mặc dù họ làm lụng cũng y như đàn ông, bởi họ không được coi như chủ gia đình, trừ trường hợp họ là phụ nữ góa. Sà phòng giặt, len đan áo, nước gạo ủ men để tăng lực tất cả đều được phát không, bởi Esteban không muốn xung quanh mình có người bẩn thỉu, rét run hoặc bệnh tật ốm yếu. Một hôm anh đọc trong cuốn bách khoa toàn thư về những ưu thế của một chế độ ăn uống có thăng bằng, thế là anh lập tức sử dụng đều hòa các chất vitamin, cứ như thế cho đến khi rời khỏi cuộc đời. Anh đau lòng đến điên lên khi thấy nông dân trong đồn điền chỉ cho trẻ con ăn bánh không, mà lại nuôi lợn bằng sữa và trứng. Esteban liền tổ chức những cuộc họp bắt buộc tại trường học để nói cho họ biết về vitamin, và nhân thể cũng thông báo cho họ những tin tức mà anh thu nhận được loáng thoáng qua chiếc máy thu thanh galen của mình. Nhưng chẳng bao lâu anh đã chán theo dõi tin tức bằng con đường khốn khổ đó, liền nhờ chị Férula mua cho một chiếc radio bắt được qua sóng đại dương, có hai bình điện lớn kèm theo. Với chiếc radio đó anh bắt được một số tin tức thời sự, nghe mờ mịt giữa những tiếng kêu réo trong chiếc máy như tiếng sóng ngoài khơi. Nhưng qua đấy anh cũng biết được có cuộc chiến tranh tại châu Âu, anh theo dõi cuộc tiến công các đội quân trên tấm bản đồ treo trên một khung bảng lớn ở trường học, tại đó anh đánh dấu bằng những chiếc đanh ghim. Tá điền trong Ba Cô Maria nhìn công việc anh làm một cách lạ lùng, không hiểu một chút gì tại sao hôm nay cắm những chiếc đanh ghim trên khoảng mầu xanh da trời, hôm sau lại chuyển những chiếc đanh ghim chạy sang chỗ màu xanh thắm. Họ không thể tưởng tượng nổi thế gian lại chỉ khuôn lại bằng cỡ một tờ giấy treo trên chiếc bảng to, hoặc cả những đội quân chỉ thu nhỏ lại bằng đầu một chiếc đanh ghim. Trên thực tế, chiến tranh, những thứ sáng tạo ra của khoa học, sự tiến bộ của công kỹ nghệ, với giá cả phải trả bằng vàng và những của kỳ lạ của thời thượng thời trang, đối với họ đều chẳng có gì đáng chú ý. Đó chỉ là những chuyện thần tiên, nó chẳng làm thay đổi một chút gì sự khốn quẫn trong cuộc đời chật hẹp của họ cả. Đối với đám đông thính giả bình thản kia, những tin tức của chiếc radio thật kỳ lạ, xa xôi, và cái máy đó rất nhanh chóng bị mất uy tín khi mà những thính giả này thấy rõ nó không thể dự báo được thời tiết thật chính xác. Người duy nhất tỏ ra có hứng thú đối với những tin tức nhận được trong không gian là Pedro García.

Esteban Trueba đã cùng chia sẻ cái hứng thú đó với anh trong nhiều ngày, đầu tiên là cạnh nhau bên chiếc máy galen, sau đó bên chiếc radio chạy bằng bình điện, cùng nhau chờ đợi sự huyền diệu của một giọng nói vô danh và xa xôi đã làm cho họ tiếp cận với văn minh. Tuy nhiên cái đó cũng không thể làm cho họ gần lại nhau. Esteban biết anh nông dân thô kệch đó thông minh hơn những người nông dân khác nhiều. Đó là con người duy nhất ở đây biết đọc và có khả năng tiếp chuyện với anh trong một câu chuyện dài quá ba câu đầy đủ. Anh ta rất giống một người bạn của Esteban ở cách khoảng một trăm cây số, nhưng cái nết kiêu ngạo quá trời của Esteban đã ngăn không cho anh công nhận một đức tính tốt nào của người nông dân này, ngoài những tính cố hữu của thân phận nông phu làm mướn đồng ruộng. Esteban cũng chẳng thuộc loại người thích thân mật với những người giúp việc dưới quyền mình. Về phần Pedro García, bản thân anh căm ghét Esteban, dù cho chưa bao giờ anh duy danh định nghĩa cái tình cảm xáo động, bồn chồn luôn đốt nóng tâm hồn anh, làm cho anh luôn bị xáo động, không yên tĩnh. Đó là một cảm giác sợ hãi và khâm phục lẫn lộn với nhau. Anh tiên cảm thấy mình không bao giờ dám ra mặt chống đối Esteban, vì đó là ông chủ. Anh phải chịu đựng những cơn giận giữ của Esteban, những mệnh lệnh ác nghiệt và uy quyền của ông chủ đó đến suốt đời. Trong những năm đồn điền Ba Cô Maria bị bỏ hoang, anh tự nhiên nắm giữ quyền điều khiển cả một bộ lạc nhỏ bé còn sống sót trên mảnh đất bị quên lãng này. Anh đã quen được kính trọng, quen chỉ huy, quyết định và ở trên đầu không có gì khác ngoài trời cao. Ông chủ đến đã làm thay đổi cuộc sống của anh, nhưng anh cũng không thể không công nhận là bây giờ ở đây mọi người sống khá hơn, không bị đói khát và thấy được che chở, đảm bảo hơn nhiều. Đôi khi Esteban tưởng như thấy trong đôi mắt anh có một loáng ánh giết người, nhưng không bao giờ có thể quở mắng được anh bởi một sai phạm, hỗn sược nào. Pedro García tuân lệnh không hề vô lễ, làm lụng không hề kêu ca, thái độ chân thành, trung thực. Khi anh ta trông thấy cô em ruột Pancha đi ngang trong dãy hành lang của ngôi nhà ông chủ với dáng đi nặng nề của người con gái có vẻ thỏa mãn, anh cúi đầu và lặng thinh.

Pancha García trẻ măng, còn ông chủ lại rất khỏe. Kết quả đoán trước được của cuộc đồng minh ấy bắt đầu lộ rõ sau một số ít tháng. Những đường mạch máu xanh ngắt trên đôi chân của cô gái xuất hiện như những con giun trên làn da sẫm của cô; dáng điệu cô tỏ vẻ chậm chạp hơn, đôi mắt nhìn xa xôi, cô đã không thấy ham muốn những cuộc vật lộn trơ trẽn trên chiếc giường sắt nữa và thấy ngang thắt lưng nở phồng ra nhanh chóng, đôi vú chảy sệ xuống theo sức nặng của một cuộc đời mới đang nẩy nở trong lòng cô. Esteban phải rất lâu sau mới biết đến điều đó, bởi vì hầu như anh không bao giờ ngắm nhìn cô gái, và khi nỗi hào hứng ban đầu đã qua đi, anh đã không cả vuốt ve cô nữa. Anh chỉ hạn chế trong việc dùng cô như một phương tiện vệ sinh, làm nhẹ bớt sự căng thẳng sau ngày làm việc và đem tới cho anh những đêm ngủ không mộng mị. Nhưng rồi cũng đến lúc sự nặng nề của Pancha thể hiện rõ ngay đến cả anh cũng nhận thấy. Esteban bắt mạch tay cô gái, và bắt đầu nhìn cô như một cái bao da lớn trong đựng một chất mềm dẻo nhờn nhờn như keo chưa ra hình thù gì, cái thứ mà anh không thể công nhận nó như đứa con của mình được. Pancha bỏ ngôi nhà của ông chủ, trở về gian nhà lớn của cha mẹ, tại đó cũng không ai đặt một câu hỏi nhỏ nào. Cô gái tiếp tục làm lụng trong bếp nhà ông chủ, ngào bột bánh, khâu may máy, mỗi ngày một to bè thêm vì thai nghén. Cô thôi không phục vụ bàn ăn cho Esteban nữa và tránh gặp mặt anh ta, bởi vì bây giờ chả còn gì để mà chia sẻ với nhau. Một tuần lễ sau khi cô gái rời bỏ chiếc giường của Esteban, anh ta lại mơ mộng thấy Rosa và tỉnh dậy thấy khăn trải giường có vết ướt. Anh nhìn qua cửa sổ và trông thấy một cô bé gầy gò đang phơi chiếc áo mới giặt trên giây thép. Có lẽ cô chưa quá mười ba, mười bốn tuổi, nhưng cơ thể đã hoàn toàn phát triển. Ngay lúc đó cô gái quay mình lại và nhìn anh: cô ta có cái nhìn như cái nhìn của một người phụ nữ.

Pedro García già trông thấy ông chủ bước đi ra, miệng thổi sáo hướng về phía chuồng ngựa, ông già lắc lắc đầu, lo ngại.

Trong vòng mười năm sau đấy, Esteban Trueba đã trở thành một ông chủ điền được kính nể nhất trong vùng: vì đã xây dựng nhà gạch lợp ngói cho tá điền, thuê được một thầy giáo cho ngôi trường học, và nâng cao mức sống cho tất cả mọi người trong đồn điền của mình. Đồn điền Ba Cô Maria trở thành một công việc kinh doanh tốt, không đòi hỏi đến sự chi viện của mỏ vàng, mà ngược lại, nó còn dùng làm tài sản ký cược để đảm bảo kéo dài thêm thời hạn khai thác cho vỉa quặng vàng tuyệt vời ở mỏ. Tính khí cáu bẳn của Esteban đã trở thành câu chuyện ly kỳ đi tới chỗ làm cho chính bản thân anh ta cũng không thoải mái. Anh không đồng ý cho ai cãi lại mình và không tha thứ cho bất kỳ một lời đối kháng nào, và anh cho một lời không tán thành dù nhỏ nhất cũng là một sự khiêu khích. Thói dâm dục của anh cũng phát triển mãi lên. Không có một cô gái nào từ tuổi mới dậy thì đến hết tuổi thanh niên mà anh ta không thử nghiệm ở bìa rừng, bên bờ sông, hoặc trên chiếc giường sắt cũ. Khi trong đồn điền của anh không còn phụ nữ sẵn sàng nữa, anh ta liền đi tìm ở những đồn điền khác, hiếp họ trong chớp mắt ở bất kỳ nơi nào trên cánh đồng, thường thường vào khoảng chập choạng tối. Anh ta cũng chẳng gìn giữ tiến hành thầm lén những cuộc hiếp dâm đó, vì anh không sợ bất kỳ ai. Đôi ba lần có người anh, hoặc một ông bố, một ông chồng hoặc cả một ông chủ điền nữa đến tận đồn điền Ba Cô Maria để hỏi tội anh chàng, nhưng trước cái bạo lực không kiềm chế của anh, những cuộc đến thăm để đòi trừng phạt đó cũng thưa dần. Sự tàn nhẫn dữ dội của anh nổi tiếng khắp cả một miền, và tạo nên một sự thèm muốn kính nể giữa những anh chàng đàn ông trong từng lớp của anh ta. Nông dân quanh vùng phải dấu kín con gái họ, và chỉ tức tối nắm tay một cách vô ích, chứ không dám ra đương đầu với anh ta. Esteban rất khỏe và hầu như bất khả trừng phạt. Đã hai lần người ta thấy hai xác chết của nông dân ở những trang trại khác, toàn thân thủng lỗ chỗ vì đạn súng săn, và không ai còn hồ nghi gì về thủ phạm chính ở đồn điền Ba Cô Maria, nhưng lính cảnh sát nông thôn cũng chỉ hạn chế trong việc ghi chép sự việc vào cuốn sổ biên bản, bằng mấy dòng chữ của kẻ nửa mù chữ, với ghi chú rằng đây là xác mấy người đang ăn cướp bị bắt quả tang nên bị bắn chết. Sự việc không chỉ có như thế, và đến đó. Esteban vẫn tiếp tục vun sới chăm chút cho cái uy quyền ma vương của mình, gieo rắc khắp vùng những đứa con hoang, những nỗi căm thù chứa chất, và tích lũy những việc làm tội lỗi mà chưa hề bị sứt mẻ, bởi vì tâm hồn anh ta như thép tôi rắn chắc, lương tâm đã bị bóp thét cho câm bặt bởi những lý do vì tiến bộ. Pedro García và ông cố đạo trong bệnh viện của những nhà tu nữ cố hết sức mà vô ích không thể nào làm cho anh ta hiểu được không phải một số căn nhà gạch nho nhỏ, cũng như những lít sữa có thể làm cho một chủ điền được coi như một ông chủ tốt, hoặc một người cơ đốc giáo tốt, mà điều cần thiết là phải cho mọi người được hưởng một số tiền lương sạch sẽ chứ không phải những tấm phiếu mầu hồng, được hưởng một số giờ làm việc nhất định chứ không đến nỗi phải làm lụng nát cả thận, và có một chút trọng thị và danh dự cho mọi người, Esteban không muốn nghe những lời như vậy, theo anh ta, nó có mùi vẻ cộng sản.

– Đó là những ý nghĩ sằng bậy - anh ta lầm bầm - Những ý kiến Bolshevik nhằm rứt tá điền ra khỏi đồn điền của ta. Họ không hiểu rằng loại người khốn khổ này không có văn hóa, không có giáo dục, khổng thể nắm giữ trách nhiệm nào được, đó là những đứa con nít. Thế nào thì thích hợp với họ đây? Nếu không có ta họ đã chìm nghỉm rồi, chứng cớ rõ ràng đấy, khi ta không có ở đây, tất cả đã ra ma và bắt đầu làm những việc điên rồ. Họ rất ngu dốt. Giờ đây, người của ta sống rất dễ chịu còn muốn gì nữa? Họ không thiếu gì cả. Nếu họ có phàn nàn, kêu ca, đó chỉ là một sự vô ơn. Họ có nhà gạch, ta phải chăm lo đến cả hỉ mũi và loại trừ giun bọ cho trẻ con của họ, mang đi tiêm chủng cho chúng, dạy chúng biết đọc. Có đồn điền nào khác trong vùng này có được trường học của chính họ xây nên không? Không! Với khả năng có thể, bao giờ ta cũng vẫn mời cha đạo đến để làm lễ misa cho họ, vì vậy ta không hiểu tại sao ông cố lại đến nói với ta về chuyện công bằng, chính nghĩa. Ông không nên dính vào những việc mình không biết và cũng chẳng thuộc thẩm quyền của mình. Ta muốn trông thấy ông đi đảm nhiệm công việc cai quản đồn điền này đấy! Thử xem lúc đó ông có đi với bộ mặt nhăn như bị không. Với những bọn nghèo khổ quái quỷ này, phải đối xử bằng bàn tay rắn chắc, đó là thứ ngôn ngữ duy nhất mà họ hiểu được. Nếu ta mềm yếu, họ chẳng kính nể đâu. Ta không chối rằng nhiều lần cũng đã quá nghiêm khắc, nhưng phải nói bao giờ ta cũng đúng. Ta phải dạy bảo cho họ tất cả mọi thứ, đến cả dạy ăn, bởi vì nếu cứ để họ tự lo, họ chỉ tự nuôi dưỡng bằng bánh mỳ suông. Nếu ta không trông coi kỹ y như rằng họ sẽ mang sữa, trứng cho gia súc ăn. Họ chưa biết rửa đít cho sạch, mà lại muốn rằng họ có quyền bầu cử ư! Nếu như họ đã chẳng biết họ đang ở đâu, thì làm sao họ có thể hiểu biết về chính trị? Họ có thể bầu cho những tên cộng sản, như thể tụi thợ mỏ trên miền Bắc, chúng đã đình công làm cả nước chịu thiệt hại trong lúc giá của quặng mỏ đang ở vào điểm cao nhất. Phải tay ta, ta sẽ phái quân đội lên miền Bắc, nã đạn vào thử xem bọn chúng có hiểu một lần cho đến suốt đời không. Thật chẳng may là ở những đất nước này, chỉ có cái dùi cui là thứ duy nhất hoạt động hiệu nghiệm. Chúng ta đâu phải ở châu Âu. Ở đây, điều cần thiết là một sự cai quản mạnh bạo, một ông chủ mạnh bạo. Nếu như tất cả chúng ta ai cũng đều như nhau, đó cũng thật đẹp, nhưng thực tế chúng ta không như vậy. Cái đó nó đập rõ trước mắt mọi người. Ở đây, người duy nhất biết cách làm ăn là ta, và ta thách thức tất cả, không từ một ai, có thể chứng minh được cho ta điều ngược lại. Ta dậy sớm nhất và đi ngủ muộn nhất trên vùng đất ma quái này. Nếu như chỉ vì riêng ta, ta sẽ cho tất cả đi tiêu hết và ta sẽ về sống như một ông hoàng tại thủ đô, nhưng chỉ vì những kẻ bất hạnh này mà ta phải sống ở đây, bởi vắng ta chỉ trong một tuần lễ thôi, cả cái đồn điền này sẽ đổ sụp, và bọn cùng khổ này lại bắt đầu chết đói. Hãy nhớ xem cái đồn điền này ra sao, chín hoặc mười năm trước đây khi ta mới bắt đầu tới: một miền bỏ hoang, tàn tạ. Một hoang tàn đầy đá sỏi và diều quạ. Một vùng đất hoang vắng như vô chủ. Tất cả trại thả bò ngựa đều hoang tàn. Không có một ai nghĩ đến đào kênh mương để có nước. Bọn khốn khổ này bằng lòng với việc trồng bốn, năm cây rau riếp thối trong vườn, còn các thứ khác để tất cả chìm trong hoang hóa. Rõ ràng cần thiết sự có mặt của ta ở đây để cho nơi này có trật tự, luật pháp, công việc làm ăn. Tại sao mà ta lại không kiêu hãnh? Ta đã làm việc thật tốt, đã mua được thêm hai trại bên cạnh nữa gộp lại cho đồn điền này, hiện nay là đồn điền lớn nhất, giầu nhất của cả vùng, trang trại mà mọi người đều thèm muốn, trang trại kiểu mẫu, một tấm gương. Và giờ đây có con đường cái chạy qua, giá trị của đồn điền lại tăng gấp đôi, nếu bán nó đi, ta có thể sang châu Âu sống bằng tiền của đó, nhưng ta không muốn đi, ta sẽ ở đây. Ta làm việc cho bọn người này. Nếu không có ta, chúng sẽ thất cơ lỡ vận. Nếu chúng ta đi sâu vào tận cùng của mọi sự vật, họ thật không xứng đáng là người để sai bảo nữa, bao giờ ta cũng vẫn nói: bọn họ chỉ là một lũ trẻ con. Không có lấy một người trong bọn họ biết làm điều cần phải làm nếu như không có ta ở đằng sau để suỵt cho họ làm. À thế mà sau đấy lại có người đến với câu chuyện là chúng ta tất cả đều bình đẳng! Thật đến chết cười mất, mẹ kiếp...

Esteban gửi đều cho mẹ và chị những hộp hoa quả, thịt muối, dăm bông sấy, trứng tươi, gà còn sống và gà ướp, bột mì, gạo và kê, mạch hàng bao tải, kèm theo những thùng phó mát xứ quê cùng món tiền đủ để hai người chi tiêu cần thiết, bởi vì những thứ đó ở đây anh chẳng thiếu. Đồn điền Ba Cô Maria và vỉa quặng vàng ở mỏ đã sản xuất ra như thể lần đầu tiên kể từ khi đức Chúa ban cho như thế trên hành tinh này, và anh rất thích nói cho mọi người muốn nghe anh như vậy. Anh gửi cho bà Ester và Férula nhiều đến độ chưa bao giờ hai người từng mong muốn có được; nhưng anh không có thì giờ, trong suốt chín mười năm đó, để về thăm mẹ và chị được, cho dù chỉ là một vài ngày khi đi ngang qua để lên miền Bắc tính toán lời lãi về mỏ. Anh bận bịu vào những công việc ở đồng quê, vào những vùng đất mới mua thêm và vào nhiều việc kinh doanh khác mà anh bắt đầu bắt tay làm thêm, nên anh không thể để mất thì giờ vào việc ngồi bên cạnh giường một bà già ốm. Hơn nữa liên hệ giữa anh với mẹ và chị vẫn được giữ thường xuyên nhờ có bưu điện, và có xe lửa nó cho phép anh gửi về cho mẹ và chị những gì cần thiết rồi. Anh không cần phải về thăm nhà vẫn được. Tất cả mọi thứ đều có thể viết trong thư. Tất cả, trừ những điều mà anh không muốn để cho mẹ và chị biết, như chuyện đàn con hoang mà anh gieo rắc nở khắp vùng bằng nghề quỷ thuật. Chỉ cần vật một cô gái trên bãi thả bò ngựa là tức khắc cô ta mang thai ngay, như thể phép ma của quỷ sứ, cái sức sinh sản phì nhiêu đó thật lạ lùng, khiến anh ta vẫn nghĩ chắc chắn một nửa số con hoang đó không phải con của mình. Cho nên anh quyết định, ngoài đứa con của Pancha García mang tên Esteban như anh, vì chẳng còn nghi ngờ gì nữa mẹ nó còn trinh tiết khi bị anh cưỡng hiếp, còn tất cả những đứa khác, chúng có thể là con anh thật, cũng có thể chẳng phải con anh, cho nên tốt nhất nên nghĩ rằng nó không phải con anh. Khi có một người phụ nữ ôm con đến nhà đòi được mang tên họ bố hoặc một sự giúp đỡ gì đó, anh liền buộc người đó đi ngay bằng cách ấn vào tay một số giấy bạc và đưa ra lời dọa nạt nếu còn quay lại gây rắc rối với anh nữa, anh sẽ tống ra khỏi nhà bằng một trận roi da, cho không còn có thể vểnh đuôi lên tiếp nhận người đàn ông đầu tiên mà cô gặp rồi sau đó lại kết tội cho anh. Cứ như thế, không bao giờ người ta có thể biết được con số chính xác những đứa con hoang của Esteban, và thực tế anh ta cũng chẳng quan tâm đến điều đó. Anh vẫn nghĩ khi nào muốn có con, anh sẽ tìm lấy một người vợ thuộc giai cấp mình, làm lễ cưới ở nhà thờ, vì những đứa con duy nhất chân chính là những đứa có mang họ cha, còn những đứa khác coi như không có sự tồn tại của chúng. Thôi xin đủ cái điều kinh khủng ma quái, nói tất cả bọn chúng sinh ra đều được bình đẳng về quyền lợi, và được hưởng gia tài như nhau, như thế thì trong trường hợp này tất cả sẽ đi đến chỗ lộn nhào bát nháo, văn minh sẽ quay trở lại thời kỳ đồ đá. Anh nhớ đến bà Nívea, bà mẹ của Rosa, con người sau khi ông chồng bị khiếp đảm bởi bình rượu độc phải từ bỏ hoạt động chính trị, con người đó bắt đầu đích thân mở một chiến dịch chính trị cho mình. Bà liên kết kéo một số mệnh phụ phu nhân khác đến tận hàng rào sắt của Quốc Hội và Tòa Án tối cao, gây nên một vụ rối ren đặc biệt lạ lùng nó làm cho mọi đức ông chồng đều thấy mình lố bịch. Anh biết Nívea ban đêm thường ra đường để dán những khẩu hiệu đòi quyền bầu cử trên các bức tường trong thành phố, và bà có khả năng dán ngay giữa trung tâm thành phố vào lúc đúng ngọ, trong ngày Chủ nhật, tay cầm một chiếc chổi quét vôi lớn, đầu đội một chiếc mũ hình cái đấu, để đòi cho phụ nữ có quyền bình đẳng với nam giới, có quyền bầu cử, quyền vào các trường đại học, và yêu cầu pháp luật bảo vệ cho tất cả trẻ em, dù cho là con hoang.

– Cái bà này thật điên đầu - Esteban lẩm bẩm - Như vậy tức là đi trái với tự nhiên. Nếu như phụ nữ còn chưa biết cộng hai với hai bằng mấy, thì lại càng không thể biết cầm con dao giải phẫu ra làm sao. Việc làm của phụ nữ là sinh đẻ, nội trợ. Cứ theo bước đi này, một ngày nào đó họ sẽ tiến tới muốn trở thành nghị sĩ, quan tòa, rồi đến cả Tổng Thống của nước Cộng Hòa nữa! Và cứ như vậy họ sẽ tạo ra một sự lẫn lộn và lộn xộn mất trật tự có thể dẫn tới một tai biến. Rồi họ sẽ đi xuất bản những cuốn sách tục tĩu, nói trên đài phát thanh, kéo dông dài tại những nơi công cộng, và cảnh sát sẽ phải đi tua với khóa sắt ngang lưng để và có thể lôi họ vào nhà giam mà họ xứng đáng và cần thiết phải nằm trong đó. Đáng tiếc là bao giờ cũng cứ có một ông chồng có thế lực, một vị quan tòa chẳng danh tiếng mấy, hoặc một nhà nghị sĩ có tư tưởng nổi loạn, lại thả tự do cho họ... Chà, trong trường hợp này, cần phải thẳng tay nghiêm trị mới xong!

Cuộc chiến tranh ở châu Âu đã kết thúc, và những toa xe chở đầy người chết đã trở thành một tiếng ồn ào đã xa xôi, tuy chưa phải đã im ắng hẳn. Từ nơi xa xôi đó những tư tưởng nổi dậy theo những luồng gió không thể kiểm soát được của đài phát thanh, phát tín hiệu, và những con tàu chở chật ních những người di cư tràn đến như một bầy súc vật kinh hoàng đang trốn chạy cái đói ở xứ sở của họ, xứ sở bị hủy hoại dưới tiếng gầm rú của bom đạn, và những người chết rữa trên các luống cày. Đó đúng vào năm bầu cử tổng thống, năm đầy lo lắng trước những sự thay đổi do các sự kiện chính trị sẽ gây ra. Cả đất nước nhộn nhạo. Làn sóng phản đối thôi thúc nhân dân tấn công vào cái cấu trúc vững chắc của xã hội gia đình trị lũng đoạn. Ở nông thôn xảy ra đủ mọi chuyện: hạn hán, sên ốc, bệnh nhiệt thán. Trên miền Bắc thì hạn hán và ở thủ đô người ta trực tiếp nhận thấy tác động của cuộc chiến tranh xa xôi kia. Cái năm cực khổ đó chỉ duy nhất thiếu một cơn động đất cho thêm một tai họa bồi sát nữa là đủ hết.

Giai cấp quý tộc chủ nhân của chính quyền và mọi của cải, chưa biết đến cái nguy cơ đương đe dọa vị trí thăng bằng rất mong manh của họ. Các vị quyền quý giàu sang vui thú giải trí trong những cuộc nhẩy Charleston và những nhịp điệu tân thời, nào jazz, nào fox-trot và mấy nhịp điệu múa dân gian của người da đen, tất cả sự sỗ sàng vô cùng quái đản. Những cuộc hành trình vượt đại dương bằng tầu thủy sang châu Âu được mở lại sau bốn năm chiến tranh, và một số người theo mốt của thời đại đã bỏ đi sang Mỹ. Trò chơi đánh golf du nhập như một sự tân kỳ, tập hợp được đông đảo người trong xã hội thượng lưu vào nơi tranh giành một quả cầu nho nhỏ đánh trên đầu cây gậy, y như thể hai trăm năm trước đây, những người India cũng chơi trò như vậy chính trên giải đất này. Còn các vị phu nhân thì đeo những sợi giây chuyền hạt ngọc giả dài đến đầu gối, trên đầu đội chiếc mũ như chiếc ống nhổ chụp xuống tận ngang mày, tóc cắt ngắn như đàn ông, mặt son phấn điểm trang như gái đĩ, vất bỏ chiếc coóc-xê cứng nhắc, và ngồi vắt chân chữ ngũ hút thuốc lá phì phèo. Các vị nam giới thì đi tìm những chiếc xe kiểu Mỹ mới sáng chế để trưng diện, bóng loáng, những chiếc xe vừa nhập vào trong nước buổi sáng thì ngay ngày hôm đó bán hết luôn, dù giá của nó bằng cả một gia sản nhỏ, và chẳng qua cũng chỉ là một cái máy nổ phụt khói, đinh ốc tứ tung, thả lỏng với tốc độ tự tử trên những con lộ, khiến cho việc qua lại của ngựa lừa và những con gia súc khác bị đe dọa nguy hiểm; và rõ ràng không có một con đường nào trong thời kỳ đó được làm ra đúng với yêu cầu sử dụng cho những máy móc tân kỳ đó chạy qua. Bên bàn chơi bài bạc, người ta mang cả gia tài thừa kế đã xây dựng nên trong chiến tranh một cách dễ dàng mau lẹ, trong từng keo đen đỏ, mở nút rượu Champagne thỏa thuê, và đi tới thứ tân kỳ nữa là món ma túy cho những ngài thật sành sỏi và hư đốn nhất. Cơn điên loạn tập thể đó hầu như không có kết thúc.

Ở nông thôn những chiếc xe ôtô tân kỳ đó còn là một thực tế xa xôi cũng như thể những bộ quần áo ngắn, và những vùng thoát được nạn sên ốc, bệnh nhiệt thán thẩy đều ghi nhận như thể một năm tốt lành. Esteban và những điền chủ khác trong toàn miền họp nhau tại Câu lạc bộ của thị trấn bàn bạc kế hoạch hành động chính trị trước khi bầu cử. Nông dân vẫn sống y như thời kỳ thuộc địa và chưa hề được nghe nói tới công đoàn, cũng như sự nghỉ ngơi ngày Chủ nhật, hay tiền lương tối thiểu, nhưng đã có những đảng phái cánh tả cử đại biểu len lỏi vào tận các điền trang, giả dạng những nhà truyền đạo, trên tay áo thụng một cuốn Kinh Thánh, và trong tay áo thụng kia những cuốn sách Marxist, họ đi tuyên truyền xen kẽ về cuộc đời kiêng khem của đạo giáo và cái chết cho cách mạng. Những bữa ăn trưa để bàn mưu tính kế của những ông chủ điền đó kết thúc bằng lối say sưa kiểu La Mã xưa kia, hoặc trong các cuộc chọi gà, rồi đêm đến họ tấn công vào nhà chứa Cây Đèn Bão Đỏ, tại đó những cô gái đĩ vừa tròn mười hai tuổi và Carmelo, anh con trai đĩ đực duy nhất tại nhà chứa và thị trấn, nhảy theo nhịp điệu nổi lên từ một chiếc kèn hát cổ lổ sĩ, dưới đôi mắt quan sát của Sofía, người phụ nữ không còn ở độ tuổi nhẩy nhót lăng nhăng đó, nhưng vẫn còn đủ sức lực để cai quản cái lầu xanh này bằng bàn tay sắt thép, và ngăn cấm không cho cảnh sát đến nhiễu sự với những vị điền chủ khách chơi, và suồng sã với những cô em để chơi trò giải trí quịt tiền. Trong số gái chơi đó, Tránsito Soto là cô gái nhẩy khá nhất và chịu đựng dẻo dai nhất những trò vui thú của những chàng say, cô không mệt mỏi và kêu ca phàn nàn bao giờ về bất cứ điều gì, như thể mang trong người đức tính của gái vùng Tây Tạng có thể phó thác cái thân thể xương sẩu còn trẻ trung của mình trong tay khách, còn tâm hồn vẫn chuyển đến một miền xa xa nào đó. Esteban rất thích cô, bởi vì không chau mày bĩu miệng trong mọi hoạt động tân kỳ và những cử chỉ thô bạo của yêu đương, cô biết hát bằng một giọng của chim kêu khàn khàn, và bởi vì có lần cô đã nói với anh cô sẽ còn đi tới cao xa đấy, và điều đó làm anh thấy hay hay.

– Em sẽ không chịu suốt đời ở cái tiệm Đèn Bão Đỏ này đâu, ông chủ ạ. Em sẽ đi lên thủ đô, bởi vì em muốn trở nên giàu có và danh tiếng - cô nói.

Esteban đến nhà chứa vì đó là nơi giải trí duy nhất của thị trấn, nhưng anh không phải loại người chuyên đĩ bợm. Anh không muốn trả tiền cho cái thú mà anh có thể được hưởng bằng những phương pháp khác. Tuy nhiên, đối với Tránsito Soto, anh lại thích thú cô. Cô gái trẻ đó đã làm anh buồn cười.

Một hôm, sau cuộc yêu đương, anh cảm thấy mình trở nên hào phóng, như chưa hề bao giờ cảm thấy như vậy, anh bèn hỏi Tránsito Soto có muốn anh tặng cho một món quà gì không.

– Cho em vay năm mươi peso, ông chủ ạ - cô gái liền hỏi ngay.

– Đó là một món tiền to đấy. Em cần nó để làm gì?

– Mua một vé tầu đi thủ đô, một bộ quần áo đỏ, một đôi giầy cao gót, một lọ nước hoa và ở trọ. Đó là tất cả những thứ mà em cần để bắt đầu. Em sẽ trả lại ông chủ một ngày nào đó. Với cả lãi nữa.

Esteban liền cho cô năm mươi peso, vì hôm đó anh mới bán năm con cừu, đến đây với túi đầy giấy bạc; và cái mệt nhọc của thú vui thỏa mãn đã làm cho anh trở nên có chút tình cảm.

– Điều duy nhất mà anh cảm thấy buồn là sẽ không được gặp em nữa, Tránsito ạ. Anh đã quen với em.

– Có chứ, chúng mình sẽ lại gặp nhau, ông chủ ạ. Cuộc đời còn dài và có nhiều khúc quanh lắm chứ.

Những bữa chè chén say sưa trong Câu lạc bộ, những cuộc chọi gà, và những buổi chiều vui thú trong nhà chứa kết thúc một kế hoạch thông minh, dù cũng chẳng thật hoàn toàn độc đáo, để khiến cho những người nông dân bầu cử cho họ. Họ tổ chức cho nông dân một lễ hội có bánh bao rán, rất nhiều vang, mổ mấy con bò đem thui, đưa dàn nhạc guitar đến đàn hát cho mà nhẩy, hiệu triệu họ bằng một vài câu gọi yêu nước và hứa hẹn với nông dân, nếu đại biểu bảo thủ được trúng cử, nông dân sẽ được một phần thưởng, nhưng nếu đại biểu nào khác trúng cử thì nông dân sẽ mất hết việc làm. Thêm vào đó, người ta tổ chức kiểm soát các hòm phiếu, mua chuộc những tay cảnh sát. Về phần nông dân, sau cuộc lễ hội, đều bị ấn lên một số xe ngựa kéo đưa đến nơi bầu phiếu, bị theo dõi nghiêm ngặt, một cách nửa đùa nửa thật; đây là dịp duy nhất họ được các ông chủ điền gần cận thân thiết đến thế, chỗ này gọi, chỗ kia gọi này bạn ơi, này bạn ơi, hãy trông cậy vào ta, ta không quên một ai trong các bạn ta đâu, đó, đó ta thích thế đó, bạn ạ, hãy có tinh thần yêu nước, hãy nhìn xem bọn đảng Tự Do và đảng Cấp Tiến tất cả chỉ là một lũ bần tiện, không ra trò gì, và bọn cộng sản, một lũ vô thần, một loại chó đẻ, bọn ăn thịt trẻ con.

Ngày bỏ phiếu tất cả diễn ra như đã định trước, thật trật tự, hoàn hảo. Quân đội đảm bảo cho quá trình thực hiện dân chủ, trong hòa bình yên ổn, một ngày mùa xuân vui tươi và nắng đẹp rực rỡ nhất.

– Thật là một tấm gương cho cái châu lục của người India và da đen này, tấm gương đã làm một cuộc cách mạng quật ngã một tên độc tài, và đặt vào đó một người khác. Đây là một đất nước có những thứ khác biệt, một nền cộng hòa thực sự, chúng ta có niềm vinh hạnh yêu nước, ở đây Đảng Bảo Thủ thắng một cách sạch sẽ và không cần đến một ông tướng để đảm bảo có trật tự và yên ổn, không như những chế độ độc tài khác ở trong khu vực, tại đó người nọ giết người kia, trong khi những tên ngoại quốc cuỗm hết những nguyên vật liệu mang ra nước ngoài - Esteban phát biểu trong nhà ăn của Câu lạc bộ, trong tay cầm một cốc rượu để chúc mừng khi biết được kết quả của cuộc bầu cử.

Ba ngày sau đó, khi mọi việc quay trở lại những nghi thức bình thường, bức thư của Férula được chuyển tới đồn điền Ba Cô Maria. Đêm hôm trước Esteban đã mơ gặp Rosa. Đã lâu lắm anh không mơ thấy như vậy. Trong mơ anh trông thấy món tóc như liễu rủ xuống quá vai, như thể một tấm áo choàng bằng thực vật phủ lên người cô cho tới gần thắt lưng, da cô cứng và lạnh như băng đá, có mầu sắc và kết cấu như ngọc thạch. Cô trần truồng đi tới, trên tay mang một bọc, bước đi như thể bước trong cơn mơ, xung quanh có một vòng sáng mầu xanh chói lọi bao bọc thân hình. Anh thấy cô từ từ đến gần, và khi anh muốn nắm lấy cô, cô liền vất cái bọc xuống đất, lấy chân dẵm nát nó. Anh cúi mình, nhặt bọc đó, thấy bên trong có một đứa con gái nhỏ xíu, không có mắt, và đứa bé gọi anh là cha. Anh tỉnh dậy buồn rầu, và suốt buổi sáng trở nên cáu gắt. Do cơn mộng anh đâm ra lo lắng suốt mấy tiếng đồng hồ trước khi nhận được bức thư của Férula. Anh vào bếp ăn điểm tâm, cũng như mọi ngày, và trông thấy một con gà mái đang lục cục mổ những mảnh bánh vụn trên mặt sàn. Anh liền giở chân phóng cho nó một cái đá làm bục tung bụng con vật, nó ngắc ngoải trong vũng máu, vẫy cánh phành phạch ngay giữa gian bếp. Việc đó vẫn chưa làm cho anh bình tĩnh, ngược lại, nó làm cho cơn điên giận của anh bốc cao thêm và bắt đầu cảm thấy như ngạt thở. Anh nhẩy lên yên ngựa và phóng nước đại đi quan sát đàn gia súc đương được đóng dấu riêng của đồn điền Ba Cô Maria. Rồi cứ thế anh phóng tới nhà Pedro García, người phụ tá của anh, anh ta vừa mới từ nhà ga San Lucas trở về và đã tạt qua thị trấn để lấy thư từ và đã mang thư của Férula về.

Lá thư nằm trong phong bì đặt trên bàn cạnh cửa ra vào suốt cả buổi sáng. Khi Esteban trở về, anh đi thẳng vào phòng tắm rửa, vì đầy người mồ hôi và bụi bậm, và cái mùi không thể lẫn được của những con ngựa sợ hãi hoảng hốt khi bị đóng dấu. Sau đó anh ngồi vào bàn viết để tính sổ và gọi bưng mâm cơm trưa. Đến mãi tối anh mới trông thấy bức thư của chị gửi tới, khi theo thói quen đêm nào cũng vậy, trước khi đi ngủ đều đi một lượt kiểm soát khắp ngôi nhà để xem đèn bão ở ngoài vườn đã tắt chưa, cửa đã cài then cẩn thận chưa. Bức thư của chị Férula trông cũng giống hệt những bức thư trước mà anh đã nhận được nhưng khi cầm nó trong tay anh biết ngay, từ trước khi mở ra xem, nội dung của nó sẽ thay đổi cuộc đời của anh. Cái cảm giác đó thật hệt như cảm giác lúc cầm trong tay bức điện của chị gái gửi tới báo tin về cái chết của Rosa, khi trước.

Anh mở thư, cảm thấy như có tiếng đập phập phồng trên hai thái dương bởi một điều tiên cảm. Bức thư viết ngắn gọn nói bà Ester Trueba đang hấp hối; và, sau bao năm săn sóc, hầu hạ bà như thể một cô gái nô lệ, Férula lại phải chịu đựng việc bà mẹ không công nhận cô, suốt ngày đêm đòi gọi cậu con trai Esteban Trueba, bởi bà không muốn chết mà không được thấy anh. Esteban thực sự chưa bao giờ yêu quý mẹ, anh cảm thấy không thoải mái trước mặt bà, nhưng cái tin do bức thư đưa đến cũng làm cho anh run lên. Anh biết rằng bây giờ những lý do luôn luôn đổi mới mà anh bịa ra để khỏi phải về thăm bà đã không còn dùng được nữa rồi, bây giờ đã đến lúc làm ngay cuộc hành trình quay về thủ đô và gặp gỡ lần cuối cùng người đàn bà đã từng có mặt trong cơn ác mộng của mình, với mùi nồng nặc của thuốc men, với những lời kêu rên rền rĩ, những lời cầu kinh bất tận, người đàn bà đau bệnh đã từng bắt anh chịu bao điều cấm đoán, khủng bố trong thời niên thiếu, và chồng chất lên anh bao nhiêu trách nhiệm và tội lỗi con người.

Esteban cho gọi Pedro García tới và cho anh ta biết tình hình. Rồi đưa anh ta vào phòng giấy, trỏ cho anh ta cuốn sổ kế toán và sổ ghi hàng hóa xuất nhập của hiệu tạp hóa. Anh giao cho Pedro García một nắm chìa khóa, chỉ trừ chìa khóa hầm rượu vang, và báo cho anh ta biết rằng bắt đầu từ lúc đó cho tới khi anh quay về, Pedro García sẽ là người phụ trách tất cả mọi công việc trong đồn điền Ba Cô Maria, và bất kỳ một sự ngớ ngẩn nào anh ta phạm phải đều phải trả giá đắt. Pedro García nhận chùm chìa khóa, cắp cuốn sổ xuất nhập hàng hóa trong tay và mỉm cười không tỏ vẻ gì vui vẻ.

– Tôi sẽ chỉ làm được điều gì có thể làm không hơn được đâu, thưa ông chủ - anh ta nhún vai nói.

Ngày hôm sau Esteban lần đầu quay lại con đường đã từ giã mẹ để đi tới đồn điền Ba Cô Maria. Anh đi trên một chiếc xe kéo, với hai chiếc va-li da tới ga xe lửa San Lucas, tại đó anh lấy vé hạng nhất của Công ty xe lửa Anh và lại vượt qua những cánh đồng mênh mông nằm trải dài dưới chân dãy núi lớn.

Anh nhắm mắt định ngủ một giấc, nhưng hình ảnh bà mẹ đuổi đi đâu mất cơn buồn ngủ.

CHƯƠNG III

CLARA, NGƯỜI SÁNG SUỐT

Khi Clara đã quyết định chả cần thiết phải nói làm gì và nhất định tự giữ mình trong trạng thái câm lặng, cô vừa đúng mười tuổi. Bác sĩ của gia đình, ông Cuevas béo mập, đáng mến, cố sức chạy chữa cho cô bé bằng những viên thuốc do ông sáng chế, cộng với các loại vitamin sắc uống, và nạo cuống họng bằng mật ong trộn với muối borax; nhưng những thứ thuốc đó của ông chẳng mang lại kết quả khả quan. Ông bác sĩ nhận thấy chẳng những thuốc của ông không công hiệu, mà sự có mặt của ông lại gây ra cho cô bé bệnh tật đó một trạng thái kinh sợ lạ lùng. Cứ trông thấy ông, Clara lại kêu lên như một con vật bị dồn đuổi, đến độ ông bác sĩ phải từ bỏ việc chạy chữa, và khuyên ông Severo và bà Nívea nên đưa cô bé đến khám chữa tại nhà một người Rumania tên gọi Rostipov lúc đó đang nổi danh và nhiều tài. Rostipov sinh sống bằng nghề làm những trò ảo thuật tại các nhà hát tạp kỹ và đã thực hiện được một chiến tích không thể tưởng được: ông đã đi trên một sợi dây căng từ vòm nóc nhà Galician Brotherhood sang đến tận cuối quảng trường, trong tay chỉ có một chiếc sào cầm ngang để giữ thăng bằng. Mặc dù có đôi chút phù phiếm trong những việc làm, Rostipov cũng đã gây nên một chấn động trong giới khoa học bởi đã chữa được lành bệnh sung huyết bằng những chiếc đũa nam châm của ông và những buổi điều trị bằng thôi miên. Nívea dẫn Clara đến phòng khám của ông Rostipov lập tạm trong khách sạn mà ông trú ngụ. Rostipov quan sát, nghiên cứu, khám nghiệm con bệnh thật kỹ lưỡng, rồi cuối cùng ông tuyên bố trường hợp này không thuộc phạm vi chạy chữa của ông, bởi vì cô bé không nói chẳng qua cô không thích nói, chứ không phải do không thể nói. Tuy vậy, trước lời khẩn khoản của hai vị cha mẹ bệnh nhân, ông thầy người Rumania cũng chế một số thuốc viên như kẹo ngọt, nhuộm màu tím để cho cô bé uống, và cho biết rằng đó là thứ thuốc chữa bệnh câm điếc của người dân vùng Siberia. Nhưng loại thuốc tự kỷ ám thị đó thật không có tác động trong trường hợp này và những viên kẹo thuốc đó bị con Barrabás ngốn sạch trong một buổi người ta vô ý không cất giữ cẩn thận, con vật ăn hết hộp thuốc nhưng không thấy có phản ứng gì. Severo và Nívea bèn thử chữa cho con gái bằng phương pháp truyền thống của gia đình, nghĩa là dọa nạt, cầu xin, rồi đến cả cách không cho ăn uống xem cái đói có bắt buộc cô bé phải mở miệng để đòi ăn, nhưng tất cả mọi cách đó đều không có kết quả.

Vú Em chợt nẩy ra ý nghĩ có lẽ bị sợ hãi cô bé sẽ bật nói, nên Vú giành suốt chín năm trời sáng tạo ra bao nhiêu phương pháp tuyệt vọng để dọa Clara, và công lao của Vú chỉ đạt được mỗi một việc miễn trừ cho cô bé được khỏi mọi điều bất ngờ, dọa nạt. Chỉ sau một thời gian bị dọa nạt, Clara, đã không còn thấy sợ hãi bất cứ cái gì, không hoảng hốt trước những bóng dáng ma quái xanh sao tái mét, đói khát lởn vởn hiện lên, không run sợ khi nghe thấy tiếng đập cánh của những con dơi hút máu người ngay bên cửa sổ. Vú Em mặc giả làm tên hải tặc không đầu, làm tên Đao Phủ của Tháp Nhà Thờ London, làm ma chó sói và thần mọc sừng, theo đúng như sự tưởng tượng của dân gian thời kỳ đó, và dựa theo một vài hình ảnh rút ra từ một số chuyện rùng rợn đăng báo mà Vú Em mua dùng vào mục đích dọa Clara. Vú có thói quen bí mật nấp trong dãy hành lang để từ bóng tối xồ ra vồ cô bé, hoặc gầm gừ sau cánh cửa, hoặc bỏ những con sâu bò nghều ngào trên giường cô bé. Có đôi lần Clara không chịu được nữa, nằm lăn ra sàn gạch, chân tay đập vẫy và lên tiếng la thét, nhưng những tiếng la thét đó không hề mang một âm thanh ngôn ngữ mà người ta có thể hiểu được; hoặc có lần cô không la thét mà chỉ ghi lên tấm bảng con bao giờ cô cũng mang theo, những lời chửi mắng thậm tệ nhất với Vú Em; người phụ nữ tội nghiệp đó không còn cách nào khác đành bước vào trong bếp để rấm rứt khóc vì cô bé không hiểu được mình.

– Ta làm thế để mong con khỏi thôi, cô tiên của ta ạ. - Vú Em rấm rứt khóc, người cuộn tròn trong tấm chăn có vấy máu và mặt đeo một tấm mặt nạ bằng nút chai cháy sém.

Bà Nívea phải ra lệnh cấm Vú không được tiếp tục dọa nạt Clara nữa. Bà nhận thấy trạng thái hỗn loạn tinh thần có thể lại làm cho mãnh lực tinh thần của con gái bà tăng lên và khiến cho cô cảm thấy ồn ào lộn xộn giữa những linh hồn ma quái mà cô thường tưởng tượng bao quanh mình. Thêm vào đó là việc con Barrabás, bị những cuộc diễu hành của những nhân vật ma quái do Vú Em đóng giả làm cho thần kinh hỗn loạn, khiến cho nó đâm ra đi tiểu ngồi như một con chó cái, và luôn luôn nghiến răng ken két... Mặc dù bị cấm, Vú Em vẫn lợi dụng mọi sơ hở của bà mẹ để tiếp tục những mưu toan chữa bằng những phương pháp cũ căn bệnh câm lỳ của Clara.

Ông bà Severo del Valle quyết định cho Clara bỏ trường trung học của các nữ tu sĩ, nơi mà tất cả con gái nhà Valle đều học tập cho tới khi tốt nghiệp, và mời giáo sư về để dạy cho cô bé tại nhà. Severo tìm được một cô giáo mời từ nước Anh sang, Miss Agatha, một cô gái người cao, toàn thân đều một mầu hổ phách, đôi tay to như tay thợ nề; nhưng cô gái không chịu đựng được khí hậu trong vùng, không chịu được món ăn cay vì tiêu ớt, và sự tự di chuyển trên bàn ăn của chiếc bình muối nhỏ, nên cô phải quay trở về Liverpool. Cô giáo thứ hai là một cô người Thụy Sĩ, số phận cũng không khác cô giáo trước; sau đến cô giáo người Pháp, do có liên hệ trực tiếp của gia đình với sứ quán Pháp nên mới mời tới được; đó là một cô gái thật hồng hào; tròn trĩnh và ngọt ngào; cô giáo đã có thai sau mấy tháng tới dạy học, và khi tìm hiểu căn nguyên vụ này, mọi người mới hiểu người cha của cái thai trong bụng cô là Luis, anh trai của Clara. Severo liền cho hai người lấy nhau ngay không cần lấy ý kiến của họ, và trái với mọi điều dự đoán của Nívea và mấy bè bạn, đôi vợ chồng trẻ này sống với nhau rất hạnh phúc. Biết được những kinh nghiệm đó rồi, Nívea cố thuyết phục để ông chồng thấy việc học tiếng nước ngoài không phải là điều quan trọng đối với một đứa con gái có cái biệt tài về thần giao cách cảm, mà tốt hơn hết nên cho con gái học dương cầm và những món thêu thùa, nữ công gia chánh.

Cô bé Clara đọc rất nhiều. Sự say mê đọc sách của cô không hề có một chút kỳ thị đối với bất cứ loại sách vở gì, và cô đã đọc say sưa như nhau tất cả những cuốn sách về ảo thuật trong những chiếc rương lớn của cậu Marcos để lại cũng như những tài liệu của Đảng Tự Do mà cha cô bầy biện trong văn phòng của ông. Cô ghi đầy hàng quyển vở những sự kiện xẩy ra trong thời kỳ đó, và chính cũng nhờ có việc ghi chép ấy mà những sự kiện xưa đã không mất đi trong màn sương mù của quên lãng, và ngày nay tôi đã có thể sử dụng để phục hồi lại những hồi ức của cô.

Clara rất sáng suốt, hiểu được ý nghĩa của những giấc mơ. Biệt tài cô có một cách tự nhiên, chẳng cần nhờ đến những khổ công nghiên cứu học tập về đoán mộng như cậu Marcos đã phải gắng sức bỏ ra mà hiệu quả lại ít chính xác hơn những lời đoán của cô nhiều. Người đầu tiên phát hiện ra biệt tài đó là Honorio, bác làm vườn thuê cho gia đình; một hôm bác nằm mơ thấy một lũ rắn bò toài bên chân bác, bác đã lấy chân dẵm để tống khứ chúng đi, và bác đã dẵm được mười chín con. Bác vừa tỉa sén những cây hồng vừa kể điều đó cho Clara nghe, cốt để cho cô bé vui, vì bác rất thương hại cô bé bị câm. Clara lôi trong túi chiếc tạp dề ra chiếc bảng con và viết những lời đoán giấc mơ của Honorio: bác sẽ có nhiều tiền, nhưng tiền sẽ ở với bác ít lâu thôi, bác được số tiền đó không vất vả gì, hãy đi đánh số, đặt vào ô số mười chín. Honorio không biết đọc, nhưng Nívea nửa cười nửa trêu đùa, đọc cho bác nghe nội dung lời giải. Bác làm vườn làm theo như Clara chỉ dẫn và bác đã được tám mươi peso trong một bàn quay số bí mật thiết lập bên trong một cửa hiệu bán than củi. Bác dùng số tiền được cuộc đó mua một bộ quần áo mới, uống một bữa say mèm cùng với mấy ông bạn nhậu và mua một con búp bê bằng sứ tặng cho Clara. Từ hôm đó trở đi, sau khi mọi người biết được câu chuyện của Honorio, cô bé thật vất vả trong công việc giải, vụng trộm sau lưng mẹ, những giấc mơ mà người ta đến hỏi cô: nằm mơ thấy bay trên một ngọn tháp với đôi cánh của thiên nga là nghĩa ra sao, thấy đi lênh đênh trên một chiếc thuyền và nghe thấy một người cá hát bằng một giọng của một quả phụ là nghĩa thế nào; thấy hai anh em sinh đôi dính liền lưng nhau, khi sinh ra trong tay mỗi đứa trẻ cầm một thanh kiếm là thế nào; và Clara ghi ngay lập tức trên chiếc bảng con của cô không một phút lưỡng lự: cái tháp tức là cái chết, người bay trên tháp tức là thoát được trong một tai nạn; còn người bị đắm thuyền và nghe tiếng hát của nàng tiên cá sẽ mất công việc và đi vào cảnh thiếu thốn, nhưng sau lại được một người phụ nữ giúp đỡ và công việc làm ăn sẽ khá; còn hai anh em sinh đôi là đôi vợ chồng bị buộc trong một số phận giống nhau, làm thương tổn lẫn nhau bằng những nhát dao, nhát kiếm.

Clara không phải chỉ biết riêng có việc đoán mộng. Cô bé còn có thể đoán trước được những gì sắp xẩy ra, và đoán được ý nghĩ của người xung quanh cô, cái tài năng mà cô giữ được trong suốt cuộc đời, và cứ mỗi năm một tăng tiến sáng suốt hơn. Cô đã báo trước cái chết của người cha đỡ đầu, Don Salomón Valdes, người môi giới của thị trường chứng khoán, ông này tưởng đã bị thua thiệt mất hết tài sản, nên treo cổ dưới chùm đèn lưới nhện trong căn phòng làm việc sang trọng của mình; theo lời đoán của Clara, người ta thấy ông dáng vẻ như một con cừu câm lặng, hệt như cái dáng điệu cô Clara đã tả trong tấm bảng con. Cô đã báo trước bệnh sa đì của ông Severo, báo trước những cuộc động đất và một số biến động thiên nhiên trong địa phương, báo trước trận mưa tuyết duy nhất tại thủ đô, đã làm chết nhiều người nghèo trong các khu dân cư nghèo khổ và phá hủy nhiều vườn hồng trong những trang viên của bọn nhà giàu; đã báo trước tên tuổi của kẻ đã ám hại các cô nữ sinh trong trường trung học trước khi cảnh sát phát hiện ra tử thi thứ hai rất nhiều ngày; nhưng không một ai tin cô về những điều đó, và Severo không muốn con mình đoán định cái gì dính líu đến những vụ án hình sự, không liên quan gì đến gia đình mình. Ngay từ lần gặp đầu tiên Clara đã nhận thấy Getulio Armando, người bạn buôn, sẽ lừa gạt cha cô trong việc kinh doanh xuất nhập cừu nước Australia, vì cô đã nhận thấy điều đó hiện rõ trên thần sắc của con người lừa đảo. Cô viết cho Severo báo cho cha cô biết điều đó, nhưng ông bố, không để ý đến ý kiến của con gái út, cho tới khi ông nhớ tới lời báo trước đó của con gái thì ông đã bị lừa mất nửa tài sản, và ông bạn buôn kia đang trên đường du ngoạn sang vùng Caribe, lúc đó trở nên một nhà buôn giầu sụ, có cả một cấm phòng đầy cung nữ để dâm loạn, và một chiếc thuyền biển riêng để tắm nắng ngoài khơi.

Tài năng chuyển dịch một số đồ đạc nhỏ không cần phải động tay vào chúng của Clara không mất đi khi cô bắt đầu thấy kinh như thể Vú Em đã nói mà trái lại hình như nó mỗi ngày một phát triển hơn, đến độ cô có thể làm cho những chiếc phím của cây dương cầm vẫn đóng nắp phải đụng đậy bật lên thành tiếng; dĩ nhiên không bao giờ cô có thể làm cho chiếc dương cầm chuyển động theo như mãnh lực tinh thần cô vẫn muốn làm như vậy. Phần lớn thì giờ và nghị lực đặc biệt đó cô dùng vào những trò chơi kỳ lạ kiểu như vậy. Cô phát triển tài năng đoán định của mình một cách đáng kinh ngạc trong việc đoán quân bài, và dùng những trò chơi quái lạ đó để giải trí cho mấy anh chị cô. Cha cô cấm không cho cô được đoán tương lai trong những quân bài và không được gọi hồn ma quái để làm cho mọi người trong gia đình phải bực dọc và khiến cho bọn người làm trong nhà phải khiếp hãi; nhưng Nívea hiểu rằng càng bị hạn chế nhiều và càng phải chịu đựng nhiều dọa dẫm cô gái út của bà càng trở nên lơ đãng, mơ mộng nhiều thêm lên mà thôi, cho nên bà quyết định để cho cô được tự do yên ổn với những trò chơi đồng bóng, bói toán và cái câm lặng như hang sâu của cô, và bà hết sức yêu chiều cô vô điều kiện và chấp nhận cho cô muốn sao làm vậy. Clara lớn lên như một cây hoang dại, thản nhiên trước những lời khuyên bảo ân cần của ông bác sĩ Cuevas, về cái phương pháp tân kỳ tắm nước lạnh đã mang từ châu Âu sang và truyền những dòng điện nhẹ vào người cô để chữa bệnh điên.

Barrabás đi theo cô gái bé suốt ngày đêm, trừ những thời kỳ phát dục bình thường của nó: con chó bao giờ cũng quanh quẩn bên cô bé như một chiếc bóng khổng lồ và cũng thật lặng lẽ y như cô gái chủ; khi cô ngồi, nó nằm soãi dưới chân, và đêm đêm nó ngủ dưới sàn bên giường cô bé, cất tiếng ngáy to như tiếng chuyển động của một đầu máy xe lửa. Dần dà nó tới chỗ hiểu thật sâu sắc cô chủ bé của nó, nên khi cô đi ra khỏi buồng, bước đi những bước mộng du, con chó cũng đi theo sau cô khắp căn nhà, dáng điệu in hệt dáng mộng du của chủ. Những đêm trăng tròn, cô gái và con chó thường dạo quanh dãy hành lang như thể hai hồn ma bay lơ lửng trong ánh trăng tái nhạt. Theo thời gian con chó lớn dần lên và theo thời gian, tính đãng trí của nó cũng tăng lên rõ rệt. Không bao giờ nó hiểu được tính chất trong veo của thủy tinh, cho nên trong những giây phút cao hứng nó thường nhẩy lên cửa sổ với cái ý định vô tội bắt một con ruồi qua khuôn kính, làm kính vỡ loảng soảng, còn nó thì dáng vẻ ngạc nhiên, buồn bã. Thời kỳ đó thủy tinh phải mua từ bên Pháp đem sang, và cái việc con chó cứ lao vào kính để phá vỡ chất trong veo quý hiếm đó trở nên một vấn đề, khiến Clara phải đưa ra một ý kiến về một phương pháp thật cực đoan là vẽ những con mèo lên trên cửa kính khi đã trở thành một con chó lớn, Barrabás thôi không gặm chân đàn dương cầm nữa và bản năng sinh sản của nó chỉ bộc lộ rõ rệt khi nó ngửi thấy có một con chó cái đương thời kỳ động hớn ở gần cận. Trong những trường hợp đó, chẳng có xích nào, cửa nào có thể ngăn giữ được nó; nó lao mình ra ngoài đường phố, vượt qua tất cả mọi trở lực mà người ta giăng ra trước mặt rồi mất hút hai ba ngày liền. Bao giờ nó cũng quay trở về nhà, kéo theo sau một con chó cái khốn khổ đi giật lùi bằng hai chân trước, cả thân hình treo lơ lửng trên không ở phía đuôi con Barrabás bằng cái bộ phận đực tính đồ sộ của nó. Trong nhà phải lôi tất cả bọn trẻ vào ẩn kín trong buồng để không cho chúng nhìn thấy cái cảnh kinh khủng mà bác làm vườn tưới nước lạnh vào hai con vật, và sau nhiều cái đạp và những trò thật nhục nhã, con Barrabás rứt được ra khỏi cô chó cái, để cho cô chó nằm hấp hối trên sân, tại đó Severo phải bồi cho nó một viên đạn làm phúc cho chết hẳn.

Thời niên thiếu của Clara nhẹ nhàng trôi trong ngôi nhà có ba nếp vườn của cha mẹ, được anh chị chiều chuộng và được ông Severo yêu quý hơn cả trong số mấy anh chị em, được Nívea và Vú Em xen kẽ chăm chút cho bằng những trò dọa nạt kỳ dị giả dạng quái ma, khi thì những săn sóc thật âu yếm nhất. Hầu hết các anh, chị cô đều đã lấy vợ lấy chồng, hoặc đi xa, người thì đi du lịch, người thì đi làm ở các tỉnh, và ngôi nhà lớn, nơi cư trú cho một gia đình đông con, bây giờ trở nên hầu như vắng vẻ trống rỗng, nhiều phòng luôn luôn đóng cửa. Clara dùng thời gian những vị gia sư cho nghỉ vào việc đọc sách, di chuyển những vật dụng trong nhà mà không cần phải đụng bàn tay tới, hoặc dắt con Barrabás đi dạo, tiến hành những trò chơi đoán trước, và học tập thêu đan, thứ nghệ thuật nội trợ duy nhất mà cô đã có thể học thuần thục. Từ cái hôm thứ Năm thần thánh mà đức cha Restrepo kết tội cô bị ma quỷ ám, lời nguyền đó như một cái bóng ác phủ trên đầu cô gái mà chỉ có tình yêu của cha mẹ cô và sự thận trọng của các anh chị cô mới có thể khống chế được; nhưng tiếng đồn về cái biệt tài đoán trước kỳ lạ của cô cứ lan rộng trong những tiếng rì rầm của các bà trong những buổi dạ hội luận bàn văn hóa. Nívea nhận thấy cô gái út Clara của bà không được ai mời mọc, đón rước, kể cả những anh chàng anh em họ của cô bé cũng không đếm xỉa đến cô. Bà bèn trút tất cả tình yêu của mình cho cô để bù vào chỗ thiếu bạn bè của con gái; sự chăm sóc yêu thương ấy của bà có kết quả tốt, Clara vui vẻ lớn lên, và những năm sau đó, cô đã nhớ đến thời kỳ niên thiếu đó như một thời kỳ sáng lạn trong cuộc đời, mặc dầu đó là thời kỳ cô đơn và câm lặng. Cô nhớ mãi cho đến hết cuộc đời những buổi chiều sống bên cạnh mẹ trong gian phòng khâu may nho nhỏ, tại đó Nívea may quần áo cho những người nghèo và kể cho con gái nghe lịch sử và những câu chuyện vui của gia đình, họ hàng. Bà chỉ cho Clara xem những bộ ảnh treo trên tường và kể cho cô nghe về quá khứ.

– Con trông cái ông thật nghiêm nghị, với chòm râu cướp biển kia, thấy không? Đó là ông chú Mateo, đã từng đến tận nước Brazil để buôn bán ngọc thạch, bị một cô gái lai nồng nàn như lửa làm cho mê mệt đến hỏng cả mắt. Ông bị rụng hết tóc, bong hết móng tay và sộc sệch lung lay cả hàm răng. Ông phải tìm đến một thầy phù thủy dòng voodoo, một người da đen lai, người đó cho ông một lá bùa, khiến cho hàm răng ông chắc lại, móng tay lại mọc đủ và tóc cũng vậy lại mọc dầy. Đấy, ông đấy, con gái mẹ nhìn xem, ông còn nhiều tóc hơn cả một người India; ông là người hói tóc duy nhất trên đời, đã có tóc mọc lại để phủ đầy chỗ hói.

Clara mỉm cười không nói một lời, và Nívea lại tiếp tục nói, vì bà đã quen với sự im lặng của cô con út. Thêm nữa bà có hy vọng cứ kể thật nhiều chuyện để đưa thật nhiều ý nghĩ vào đầu cô óc cô, sớm muộn rồi cô gái sẽ phải đưa ra một câu hỏi, và sẽ lấy lại được giọng nói.

– Và ông này - bà nói tiếp, - là chú Juan. Mẹ yêu quý chú vô cùng. Một lần chú phát ra một tiếng trung tiện, và cái đó đã trở thành tội chết của chú, một nỗi đại bất hạnh cho mọi người. Chuyện đó xảy ra trong một bữa ăn trưa tại đồn điền. Tất cả bọn chị em gái họ của chú, trong đó có mẹ, trong một ngày thơm ngát mùa xuân, đều mặc quần áo cờrếp mỏng và đội mũ có đính hoa và tua lụa, còn bọn anh em trai đều diện quần áo ngày chủ nhật. Chú Juan cởi chiếc áo ngoài mầu trắng, giờ đây hình như mẹ vẫn còn đương trông thấy chú! Chú sắn tay áo sơ-mi và đánh đu người lên một cành cây, định dùng những chiến công nhào lộn của mình để khêu gợi lòng kính phục của Constanza Andrade, lúc đó là Hoa Hậu của Mùa Hái nho, người mà ngay từ lần gặp ban đầu chú đã yêu mê mệt đến mất hết cả nghỉ ngơi, yên tĩnh. Juan nhún tay co gập hai lần thật tuyệt đẹp, rồi cả người quay một vòng trên sà, và đến vòng quay thứ hai liền phát ra một tiếng bủm rất to. Đừng cười Clara con! Thật là khủng khiếp. Một sự im lặng lạ lùng khó tưởng, rồi cô Hoa Hậu mùa Hái Nho bắt đầu cười phá lên, tiếng cười không sao kìm giữ được. Juan mặc vội chiếc áo ngoài, mặt tái ngắt, không một chút vội vàng, lặng lẽ bước ra xa khỏi toán người đang ngồi, và chúng ta không bao giờ còn được trông thấy chú nữa. Đi tìm chú ở mãi tận đội quân Lê dương ngoại quốc, hỏi thăm chú tại khắp các lãnh sự quán, nhưng từ đó chúng ta không bao giờ còn biết được chút xíu gì về cuộc sống của chú nữa. Mẹ cho rằng chú đã nhập vào đoàn giáo sĩ đi chăm sóc chữa cho những người mắc bệnh phong ở đảo Easter, một nơi xa nhất có thể đến để quên đi và để mọi người quên mình, bởi vì hòn đảo đó ở ngoài những tuyến giao thông trên biển và cũng chẳng có hình dạng trên những tấm bản đồ của người Hòa Lan. Kể từ đó mọi người nhớ đến chú trong một cái tên hiệu là Juan Rắm Rít.

Nívea dẫn con gái út đến bên cửa sổ và chỉ cho cô thấy một gốc cây bạch dương khô trụi.

– Trước kia đó là một cây bạch dương rất lớn - bà nói - Mẹ cho chặt đi trước khi đẻ anh cả con. Mọi người đều bảo cây đó thật cao, từ trên đỉnh ngọn của nó có thể nhìn thấy toàn bộ thành phố, thế nhưng người duy nhất leo được tới độ cao đó lại không có mắt để mà nhìn thành phố. Tất cả những người con trai trong gia đình del Valle, một khi đến tuổi trưởng thành đều phải leo cây đó để thử thách can đảm. Việc đó đã thành tục lệ của lễ thành niên. Thân cây mang đầy những dấu vết ghi khắc. Chính mẹ đã khẳng định cái đó, khi người ta chặt nó đổ xuống. Bắt đầu từ cành ngang thứ nhất, to như một ống khói lò sưởi, đã thấy có những chữ ghi lại bởi những bậc ông cha đã leo lên đó trong thời kỳ thành niên của các cụ. Cứ theo những chữ cái đầu tên ghi khắc trên thân cây thì biết ngay những người nào leo được lên cao nhất, những người có đảm lược nhất, và đồng thời cũng biết được những vị đã dừng lại vì sợ hãi. Một hôm đến lượt Jerónimo, một người mù đầu tiên trong dòng họ. Ông đã lần theo các cành, leo lên không chút lưỡng lự, bởi vì không trông thấy độ cao và không cảm thấy khoảng trống giữa không trung. Ông leo lên đến đỉnh ngọn cây, nhưng không thể khắc trọn vẹn được chữ J. đầu tên ông trên ngọn cây, vì bị tuột tay rơi xuống như thể một quả khô rơi rụng đầu đâm xuống đất, ngay bên chân của người cha và mấy người anh em của ông. Lúc đó ông mới mười lăm tuổi. Thi thể ông cuộn trong tấm chăn đưa đến chỗ mẹ ông, bà mẹ khốn khổ tức thì nhổ vào mặt hết thẩy mọi người, chửi bới tất cả bằng những lời chửi tục tĩu và nguyền rủa giống người đã xúi dục con trai bà leo lên cây đó, cho tới khi mấy bà tu sĩ của dòng Charity tới khoác vào người bà tấm áo trói người điên bà mới chịu thôi. Mẹ biết rằng rồi một ngày nào đó những đứa con trai của mẹ phải tiếp tục cái truyền thống dã man đó, vì thế mẹ sai người chặt nó đi. Mẹ không muốn Luis và những thằng bé khác lớn lên dưới bóng rợp của cái cây đó bên cửa sổ.

Thỉnh thoảng Clara đi theo mẹ cùng vài ba bà bạn trong đảng đòi quyền bầu cử ứng cử cho phụ nữ tới thăm một số xưởng máy, tại đó các bà trèo lên mấy chiếc hòm kê làm bục để hiệu triệu công nhân nữ, trong khi đó bọn cai và ông chủ đứng cách đó một chút lặng lẽ quan sát các bà với vẻ vừa diễu cợt vừa thách thức. Dù còn bé và dốt đặc về mọi điều diễn ra trên thế giới, Clara vẫn có thể nhận ra cái vẻ tức cười của quang cảnh đó và ghi chép vào trong những cuốn vở ghi chép cuộc đời sự tương phản giữa mẹ cô và các bà bạn, mặc áo choàng lông thú, đi ủng da dê, nói về sự đè nén áp bức, về bình đẳng và bình quyền với một toán nữ công nhân buồn rầu và nhẫn nhục, mặc những chiếc tạp dề bằng vải thô và đôi bàn tay đỏ rực lên bởi xưng tấy vì lạnh giá. Ở nhà máy ra, các bà rủ nhau tới hiệu bánh kẹo tại Quảng Trường Vũ Khí để uống trà và ăn bánh ngọt, và bình luận về những tiến triển của chiến dịch vận động, không vì cuộc giải trí thoáng qua này mà rời xa một ly những lý tưởng cháy rực của các bà. Có những bận mẹ cô dẫn cô tới các làng xóm ngoại ô và cả những tu viện, trên chiếc xe ngựa kéo, chở những thức ăn và quần áo mà Nívea và các bà bạn may cho những người nghèo. Trong những trường hợp đó cô gái cũng ghi, với một trực giác lạ lùng, rằng công việc từ thiện chẳng thể làm dịu bớt được một sự bất công đồ sộ. Quan hệ giữa hai mẹ con thật vui vẻ và thân mật, và Nívea, dù có cả thảy mười lăm người con, đã chăm non Clara như thể cô con gái độc nhất và sự thân mật thật sâu sắc ấy của hai mẹ con đã kéo dài đến tận những thế hệ sau đấy như một truyền thống gia đình.

Vú Em trở thành một người phụ nữ không tuổi tác, vẫn giữ nguyên được sức khỏe thời thanh niên và có thể nhẩy tới khắp các só sỉnh để dọa nạt sự câm lặng của Clara, cũng như có thể để hàng ngày ngồi quấy món phật thủ chưng trong một chiếc nồi đồng đặt trên bếp lửa âm ỉ cháy ở giữa sân, rồi đổ vào khuôn to nhỏ khác nhau để tới khi nguội chúng trở thành những viên mứt mà Nívea đem phân phát cho những người nghèo. Đã quen được bao bọc quanh mình bởi những đứa bé mà Vú nuôi nấng, nên khi tất cả bọn chúng đã lớn và rời khỏi nhà, Vú Em dốc vào cho Clara tất cả lòng thương yêu chăm sóc của mình. Dù cô bé không còn ở độ tuổi để phải tắm rửa cho, nhưng Vú vẫn tắm cho cô như một cô bé tí, dầm người cô vào bồn tắm tráng men ngập đầy nước thơm mùi hương cam tùng và hương nhài, rồi kỳ cọ cho cô bằng một miếng bọt bể, sát xà phòng vào người cô thật tỉ mỉ không bỏ sót đến một kẽ tai, kẽ chân, sức nước hoa cho cô và rắc phấn thơm vào cô bằng một cái húp bằng lông thiên nga, và chải tóc cho cô thật tỉ mỉ, kiên nhẫn cho đến lúc cô gái sáng bóng và mềm mại như một thứ cây mọc trong nước biển; Vú mặc quần áo cho cô, sửa soạn giường ngủ, mang thức ăn điểm tâm đến tận giường cho cô, bắt cô phải uống nước sắc lá bồ đề để dịu thần kinh, nước táo sắc để nhuận tràng, nước chanh để da dẻ trong sáng, nước cam cúc để khỏi tiểu tiện vàng, và nước bạc hà để cho hơi thở cô thơm mát: cứ thế cô gái nhỏ biến thành một cô tiên xinh đẹp bước dạo quanh mấy lớp sân và những dãy hành lang, tỏa ra xung quanh hương thơm của hoa, tiếng sột soạt của những nếp váy lót hồ cứng và một vòng hào quanh của những nếp tóc loăn soăn và những giải lụa. Clara sống suốt thời kỳ niên thiếu và bước vào tuổi thanh niên trong bốn bức tường của ngôi nhà cô, một thế giới đầy những câu chuyện lạ lùng, kỳ quặc và trong sự lặng lẽ bình yên, tại đó thời gian không ghi nhận bằng những tờ lịch hoặc chiếc đồng hồ, nơi mà mọi vật dụng đều như có đời sống riêng của nó, như những hồn ma vẫn ngồi tại chỗ xưa của họ bên bàn ăn và chuyện trò cùng những người còn sống, quá khứ và tương lai là bộ phận của cùng một sự vật, và hiện thực ngày nay là một ống kính lăng trụ lắp những mảnh gương lộn xộn vô trật tự, tại đó có thể xảy ra tất cả mọi điều. Tôi rất lấy làm thú vị đọc những cuốn vở ghi chép về thời kỳ đó. Clara sống trong một thế giới do chính cô sáng tạo nên, được bảo vệ chống mọi gió sương đầy đọa của cuộc đời tại đó sự thật trần tục trộn lẫn giấc mơ, tại đó không phải lúc nào những quy luật của vật lý và logic có tác động. Clara sống thời kỳ đó thật sung sướng nên cô không thấy cần thiết phải nói trong suốt chín năm liền. Tất cả mọi người đều hết hi vọng được nghe thấy cô lại cất lên tiếng nói, thì một hôm, vào đúng ngày sinh của cô, sau khi thổi tắt mười chín ngọn nến nhỏ trên chiếc bánh kem sô-cô-la sinh nhật cô, cô lại biểu diễn lần đầu một giọng nói mà cô đã giữ kín trong suốt thời gian dài đó, giọng nói có âm vang như tiếng đàn dương cầm.

– Sắp tới tôi sẽ lấy chồng - cô nói.

– Lấy ai? - Severo hỏi.

– Lấy vị hôn phu của Rosa - cô trả lời.

Lúc đó tất cả mọi người xung quanh mới nhận ra rằng cô đã nói lần đầu tiên sau những năm dài câm lặng; sự kỳ lạ huyền diệu ấy làm rung chuyển đến nền móng của ngôi nhà làm cho tất cả mọi người trong gia đình đều bật lên tiếng khóc. Người nọ gọi người kia, tin tức đó lan nhanh khắp thành phố, mọi người kéo đến hỏi ông bác sĩ Cuevas, ông này cũng không thể tin là có điều đó xảy ra; và trong sự ồn ào, lộn xộn vì việc Clara đã lên tiếng nói, tất cả mọi người đều đã quên mất cả điều mà cô vừa thốt lên, mãi hai tháng sau đó người ta mới lại nhớ đến, khi Esteban Trueba, anh chàng Esteban từ sau đám tang của Rosa đã mất tích, đột nhiên xuất hiện để hỏi Clara làm vợ.

Esteban Trueba hai tay xách hai chiếc va-li bước xuống sân ga. Vòm cửa sắt người Anh xây dựng theo kiểu của ga xe lửa Victoria từ thời kỳ họ còn nhượng quyền về đường xe lửa quốc gia, không thay đổi một chút nào so với lần anh rời nơi đây về nông thôn chín năm trước, và vẫn những khuôn kính bẩn thỉu, những đứa trẻ đánh giầy, những người phụ nữ bán bánh xốp và kẹo kiểu dân gian địa phương, và những người phu khuân vác đầu đội mũ nồi mầu sẫm có phù hiệu vương miện Anh quốc, mà chưa hề có ai nghĩ đến việc thay nó bằng mầu cờ của đất nước. Anh lên một chiếc xe ngựa, cho phu xe biết địa chỉ ngôi nhà của mẹ. Thành phố đối với anh như xa lạ chưa hề quen biết, nó có một sự thay đổi tân kỳ và lộn xộn, một sự lạ về những người phụ nữ phô bầy những bắp chân trước mắt thiên hạ, những người đàn ông áo khoác ngoài, quần có nếp, một đám lộn xộn công nhân huyên náo đào hố trên vỉa hè, đào những thân cây đi để thay vào đó những chiếc cột, rồi vất bỏ những chiếc cột để xây dựng những ngôi nhà, rồi lại đào bỏ những ngôi nhà để trồng vào đấy cây cối; một thứ chướng ngại gồm những người rao hàng bán rong gào lên sự tuyệt diệu của chiếc máy mài dao, của lạc rang, của con búp bê tự nó cử động được, không cần giây giật, xin các ngài cứ việc đích thân đến xem xét, sờ mó; một thứ mùi của bãi rác, của thịt cá nướng quá lửa, của nhà máy, của xe ô tô va chạm với xe ngựa kéo, và những chiếc xe chạy bằng sức máu đó - theo cách gọi của người địa phương thời kỳ đó gọi những con ngựa kéo già - làm cản trở sự đi lại của mọi người; một sự ồn ào huyên náo của đám đông, một tiếng vang rung của đường xá, của bước chân đi đi lại lại vội vàng, sự nôn nóng và thời khóa biểu đã định. Esteban cảm thấy buồn nản. Anh căm ghét cái thành phố này hơn cả sự căm ghét nó trong ký ức, anh nhớ đến những cây bạch dương ở đồn điền, thời gian đo tính bằng những trận mưa, sự cô đơn lặng lẽ mênh mông của những khoang chăn ngựa, sự yên tĩnh mát mẻ của dòng sông và ngôi nhà lặng lẽ của anh.

– Thật là một thành phố cứt - anh thốt lên kết luận.

Chiếc xe ngựa đi nước kiệu tới ngôi nhà, nơi xưa kia anh đã chào đời. Anh run run khi trông thấy thật nhiều đổi thay tàn tạ trong khu phố ít năm nay, kể từ khi những nhà giầu nhất chuyển đi sống ở những nơi cao ráo hơn những người khác, và thành phố cứ thế nẩy nở phát triển mãi thêm về phía sườn dãy núi. Tại quảng trường, nơi anh chơi đùa khi còn nhỏ giờ đây không còn gì nữa, chỉ còn lại một mảnh đất hoang lổng chổng những chiếc xe ngựa, cạnh những đống rác trên đó những con chó hoang lởn vởn, cào bới. Ngôi nhà của mẹ thật vắng lạnh tàn tạ. Anh trông thấy tất cả mọi dấu hiệu của thời gian đã đi qua trong đó. Trên mặt cửa ra vào có lắp khuôn kính, chạm trổ những hoa văn chim muông ngoại lai đã lỗi thời và đã ọp ẹp, có một chiếc nắm gõ cửa bằng đồng thau, hình dáng một bàn tay phụ nữ cầm một nửa quả cầu. Anh cầm nắm đó, dập dập vào cửa, và phải chờ một lúc mà anh tưởng chừng như vô tận cửa mới mở, theo sợi giây kéo từ trên xuống tận chân cầu thang. Bà mẹ anh ở tầng thứ hai còn tầng một cho một xưởng làm khuy áo thuê. Esteban bước trên những bực thang cót két mà từ lâu không ai ghép chữa cho kín. Một người hầu rất già, mà sự thật anh đã quên hoàn toàn, chờ anh trên đầu thang ở tầng hai đón anh bằng những dấu hiệu yêu mến đầy nước mắt, giống như mười lăm năm trước bà đã đón anh như vậy khi anh ở Văn phòng Công chứng viên, nơi anh làm nghề sao chép lại các chứng khoán tài sản và quyền lợi của những người không quen biết, trở về nhà. Không có gì thay đổi cả, kể cả sự sắp đặt những thứ đồ gỗ, bàn ghế trước ở đâu nay vẫn đó, nhưng đối với Esteban tất cả đều như đã đổi khác, từ dãy hành lang sàn gỗ đã cũ mòn, đến một khuôn kính vỡ, phải vá lại bằng những mảnh các-tông, mấy cây dương sỉ đầy bụi buồn thảm trong mấy chiếc lọ sắt gỉ và những chậu hoa bằng sứ đã rạn nứt từng mảng bề mặt; một mùi hôi ủng của thức ăn, của nước tiểu làm cho quặn ruột gan: “Ôi, thật nghèo cực!” - Esteban chợt thấy lời đó lóe lên trong óc cùng với ý nghĩ không hiểu tất cả số tiền mà anh gửi về cho chị đủ để sống tương đối sung túc đã chạy vào đâu.

Férula ra đón anh với vẻ buồn rầu. Chị đã thay đổi rất nhiều, giờ đây không còn là một người phụ nữ béo tốt mà anh đã từ biệt những năm trước đây; chị đã gầy đi và mũi chị hình như to ra trên khuôn mặt quắt lại, dáng điệu của chị buồn nản, bối rối, và từ người chị tỏa ra mùi nước giặt và quần áo cũ kỹ. Hai người lặng lẽ ôm hôn nhau.

– Mẹ ra sao? - Esteban hỏi.

– Vào thăm mẹ đi, mẹ chờ em đấy. - Férula nói.

Hai người bước qua một dãy hành lang trước những căn phòng có cửa thông nhau, tất cả giống nhau như in, đều tối sẫm, tường màu tang tóc, vòm mái cao, những khuôn cửa sổ hẹp, giấy hoa dán tường đã bạc mầu và hình ảnh những cô gái gầy yếu, vấy mầu bồ hóng đen nhèm và mầu thời gian trôi qua và mầu nghèo khổ. Từ rất xa vẳng đến giọng nói của một phát thanh viên đang rao chào quảng cáo những viên thuốc chuyên trị táo bón, bệnh mất ngủ và bệnh hôi mồm. Hai người dừng lại trước cửa buồng ngủ của bà Ester Trueba.

– Mẹ trong này - Férula nói.

Esteban mở cửa và phải mất mấy giây mới nhìn được lờ mờ trong bóng tối. Mùi thuốc và hôi thối xộc vào mặt anh, một mùi mồ hôi, ẩm ướt, tù túng và có một mùi gì đó mới đầu không nhận ra được nhưng ngay lập tức nó quyện vào anh như thể một mùi thối rữa của thịt xương đang bị tiêu hủy. Ánh sáng như sợi chỉ lọt qua khe cửa sổ nửa khép nửa mở, đủ cho anh trông thấy chiếc giường lớn xưa kia cha anh nằm chết trên đó, nơi mẹ anh vẫn nằm ngủ từ đêm cưới đến nay, chiếc giường bằng gỗ chạm trổ công phu, mầu đen, có một khung viền chạm nổi những cô tiên và riềm bằng lụa gấm đỏ đã phai nhạt theo thời gian sử dụng. Mẹ anh nửa nằm nửa ngồi trên giường. Đó là một khối thịt đã quắt lại, một hình trụ quái đản bằng mỡ và giẻ rách, thót lại bằng một cái đầu nhỏ hói tóc, có đôi mắt dịu dàng, sống động một cách đáng ngạc nhiên, đôi mắt mầu xanh và sáng sủa. Bệnh sưng khớp đã biến bà thành một người nguyên khối thẳng đứng, không thể co duỗi được tứ chi và ngón tay ngón chân đều không thể co quặp, đầu không thể nghiêng ngả được, tất cả đều như vật hóa thạch cứng nhắc; để có thể ngồi như vậy trên giường, bà phải tựa lưng vào một chiếc hộp có then ngang đâm vào tường để giữ chặt. Năm tháng trôi qua đã để lại rõ ràng những dấu vết trên tấm then ngang có một đầu dính vào tường ấy, những dấu vết của đau thương, của một con đường đau khổ.

– Mẹ... - Esteban thì thầm gọi và giọng nói của anh vỡ tan trong lồng ngực bật thành một tiếng khóc nức nhẫn nhục, như một nhát chổi lông xóa mờ những kỷ niệm buồn rầu về thời niên thiếu nghèo nàn, những mùi hôi mù nặng nề, những buổi sáng lạnh giá và những đĩa súp béo của những ngày còn thơ, bà mẹ đau ốm, người cha vắng mặt, và cả nỗi điên dại vẫn gặm nhấm gan ruột anh từ cái ngày anh bắt đầu biết suy nghĩ; anh đã quên hết cả, chỉ trừ có những giây phút sáng rực duy nhất mà người phụ nữ không còn nhận ra được nữa trên giường kia, đã ru anh trong vòng tay, đã đưa tay sờ trán anh xem có nóng sốt, đã hát cho anh nghe một bài hát ru, đã cùng anh cúi xuống những trang sách, đã sụt sùi buồn đau nhìn anh trở dậy lúc bình minh để đi làm khi còn trong độ tuổi thiếu niên, đã khóc sụt sịt vì sung sướng nhìn thấy anh trở về buổi chiều tối, đã sụt sịt khóc vì con, mẹ ơi.

Bà Ester chìa bàn tay, nhưng không phải một cử chỉ chào mà là dấu hiệu ngăn anh đứng lại.

– Đừng lại gần, con - giọng bà vẫn nguyên vẹn như giọng nói vẫn vang trong trí nhớ của anh, cái giọng như hát và lành mạnh của một người con gái trẻ.

– Do mùi hôi đấy - Férula khô khan giải thích.

Esteban nhấc tấm chăn phủ bằng lụa thêu damask đã sờn chỉ và trông thấy đôi chân của bà mẹ. Đó là hai cây cột mầu tím ngắt, to như chân voi, đầy những vết loét, trong đó giòi bọ làm tổ và đào những đường hầm, hai cái chân thối rửa ngay khi còn sống, với hai bàn chân khác thường mầu tái xanh, với những ngón chân không có móng, xưng phồng trong vòng mủ và máu đen, trong đó những con trùng khốn kiếp đang ăn thịt, mẹ ơi Chúa ơi, thịt của con.

– Bác sĩ muốn cắt nó đi cho mẹ đấy, con ạ - bà Ester giọng bình thản nói - nhưng mẹ đã quá già rồi, quá mệt với đau đớn rồi, vì vậy mẹ chết còn hơn. Nhưng mẹ không muốn chết khi chưa được trông thấy con, vì những năm vừa rồi mẹ đã đi đến chỗ nghĩ rằng có lẽ con đã chết, và những bức thư con gửi về là do chị con viết để cho mẹ đỡ đau khổ. Thắp đèn lên, con, để mẹ trông thấy con được rõ hơn. Lạy Chúa! Con giống như một người rừng!

– Đó là do cuộc sống ở nông thôn, mẹ ạ - anh thì thầm.

– Được rồi! Con trông vẫn khỏe. Bao nhiêu tuổi rồi nhỉ?

– Ba mươi lăm.

– Tuổi đã chín để lấy vợ và ổn định gia đình rồi đấy, để mẹ được yên tâm khi chết.

– Mẹ chưa chết đâu mẹ ạ - Esteban nói như van xin.

– Mẹ muốn được đảm bảo sẽ có cháu, một đứa cháu mang dòng máu của mẹ, mang họ của mẹ. Férula đã chẳng còn hi vọng lấy chồng, còn con cần phải tìm cưới một người vợ. Một phụ nữ đứng đắn, theo đạo. Nhưng trước hết con cần đi cắt bộ tóc và bộ râu kia đi, con nghe mẹ nói không?

Esteban đồng ý. Anh quỳ bên cạnh mẹ và vùi đầu vào lòng bàn tay xưng tấy của bà, nhưng mùi hôi đã đẩy anh lùi lại. Férula cầm cánh tay anh kéo ra khỏi căn phòng đầy mùi xú uế đó. Ra đến ngoài anh thở một hơi dài, với cái hương vị ốm đau vẫn còn vương trong lỗ mũi, và tự nhiên chợt cảm thấy nổi điên lên, cơn điên giận quen thuộc của anh bốc lên như một luồng sóng nóng trào lên trong óc, bơm đầy mắt anh, đặt những tiếng lầu bầu chửi bới trên đôi môi anh, nổi giận vì cả một thời gian qua đã không nghĩ đến mẹ, nỗi giận vì đã bỏ rơi không chăm sóc bà, không yêu quí và chăm lo cho bà đúng mức, nỗi giận vì đã là một đứa con khốn khổ, tồi tệ, không, xin mẹ tha lỗi, con không muốn nói vậy, mẹ kiếp, mẹ đang chết rũa, già nua, và con không có thể làm gì, dù chỉ để làm cho mẹ đỡ đau, làm cho mẹ được đỡ hôi thối, vất bỏ cho mẹ cái mùi kinh tởm, cái mùi chết chóc nó đang ninh nấu mẹ, mẹ ơi.

Hai ngày sau đó bà Ester chết trên chiếc giường tra tấn mà bà đã bị liệt trên đó những năm cuối của cuộc đời. Bà chết cô đơn, vì cô con gái lúc đó, cũng như mọi ngày thứ Sáu khác, đã đi tới tu viện những người nghèo, tại xóm nhà Từ Thiện, để lần tràng hạt cầu nguyện cho những người thiếu thốn, cho những kẻ vô thần, cho những cô gái trụy lạc và những trẻ mồ côi, những kẻ ném rác rưởi vào người cô, đổ cả ống nhổ và nhổ cả nước dãi vào cô, trong khi cô quỳ trong cái hẻm của tu viện, kêu lên những lời van xin lạy Chúa tôi, lạy Đức Mẹ, cầu nguyện không mệt mỏi, khắp người đẫm những thứ bẩn thỉu của bọn thiếu thốn, bọn trụy lạc, bọn mồ côi ném vào... cô vẫn than khóc cầu xin tha thứ cho những kẻ không hiểu biết việc làm của họ, và cảm thấy xương cốt trong người như mềm đi, một sự đau buồn đến chết đã biến đôi chân cô thành mềm như bông, một thứ nóng mùa hạ truyền tội lỗi ngay giữa bẹn, ôi lạy Chúa, hãy rứt con ra khỏi cái tội lỗi này; trong bụng cô như lóe lên những ngọn lửa địa ngục, chao ôi, lạy Chúa, vì thánh thần vì sợ hãi, xin Chúa đừng để con phải rơi vào cái tội ham muốn đó, ôi Jesus!

Esteban cũng không ở bên bà Ester khi bà chết lặng lẽ trên chiếc giường tra tấn đó. Anh đến thăm gia đình del Valle để xem còn cô gái nào chưa chồng có thể cho mình, bởi vì bao nhiêu năm vắng mặt và bao nhiêu năm sống dã man, anh không biết bắt đầu từ nơi đâu để hoàn thành lời hứa với mẹ sẽ cho bà có đứa cháu chính thức, và kết luận rằng nếu Severo và Nívea thời kỳ những năm Rosa, người đẹp, đã nhận anh lúc đó còn hàn vi làm rể được, thì không có lý gì bây giờ họ lại không chấp nhận anh lần nữa, nhất là bây giờ anh đã giầu có, không còn phải đào bới hàng núi đất để bòn vàng, mà anh đã có tất cả những gì cần thiết nằm trong tài khoản của mình tại ngân hàng.

Đêm hôm đó về đến nhà, Esteban và Férula thấy mẹ đã chết trên giường. Bà chết với một nụ cười bình thản, như thể trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời bà, bệnh tật đã muốn cho bà thoát khỏi được nỗi đau tra tấn hàng ngày.

Hôm Esteban đến xin được tiếp, Severo và Nívea del Valle chợt nhớ đến những lời mà Clara đã thốt lên để chấm dứt sự câm lặng kéo dài chín năm của cô, cho nên hai người không tỏ vẻ ngạc nhiên khi người khách hỏi có người con gái nào đã đến độ tuổi có thể kết hôn. Hai ông bà tính nhẩm, rồi báo cho anh biết rằng Ana đã mặc áo nhà tu, Teresa thì bệnh tật, đau yếu, còn những cô gái khác đều đã đi lấy chồng, chỉ còn Clara, cô gái út, chưa có ai nhằm, nhưng đó là một con bé hơi lơ đãng, không sẵn sàng thích hợp với những nhiệm vụ vợ chồng và đời sống nội trợ. Bằng tất cả tấm lòng thành thực, ông bà kể cho Esteban nghe những chuyện lạ lùng của cô con gái út, cũng chẳng dấu cả việc cô đã nhất định không nói một lời dòng dã một nửa thời gian sinh sống của cô, bởi vì không muốn nói chứ không phải vì không thể nói được, theo như ông Rostipov người Rumania nhận định và được bác sĩ Cuevas chấp nhận sau nhiều cuộc khám nghiệm. Nhưng Esteban Trueba không phải loại người chịu để cho những chuyện ma quái đi đứng quanh hành lang, những vật nhỏ động đậy theo mãnh lực tinh thần của cô, hoặc những lời đoán về số phận không may, cả cái thời gian câm lặng kéo dài của cô kia nữa, làm cho run sợ. Anh kết luận rằng chẳng một cái gì trong những việc đó có thể cấm không cho phép sinh ra những đứa con lành mạnh, chính thức, nên cuối cùng xin được gặp Clara. Nívea bước ra ngoài tìm Clara và trong phòng khách chỉ còn lại hai người đàn ông, hoàn cảnh thật thuận lợi cho Esteban Trueba, với sự ngay thẳng thông thường của anh, liền lợi dụng luôn lúc đó để bàn luôn giải pháp kinh tế trong việc này không úp mở, rào đón.

– Đừng vội vàng đặt trước vấn đề thế, Esteban! - Severo ngắt lời anh - Trước hết cần gặp con bé đã, cần hiểu biết nó thật rõ hơn, và chúng tôi cũng cần thăm dò xem ý thích của Clara. Có phải nên như thế không?

Nívea quay vào cùng Clara. Cô gái bước vào phòng khách với đôi má đỏ rực và móng tay đen nhẻm, vì cô vừa giúp cho bác làm vườn trồng hoa thược dược, và chính lần này cô đã quên mất cái sáng suốt đoán trước để sửa soạn trang phục cẩn thận hơn, để đón tiếp người yêu tương lai. Khi trông thấy cô, Esteban kinh ngạc đứng lên. Anh vẫn tưởng đến cô như một cô bé gầy gò và hen suyễn, không có tí chút duyên dáng, nhưng cô gái trẻ đứng trước mặt anh kia lại là một con người ngọc ngà, có một khuôn mặt dịu hiền và một mớ tóc màu hạt giẻ sáng, loăn soăn và rối tung, đôi mắt buồn buồn của cô trở thành riễu cợt và ranh mãnh khi cười, một cái cười thẳng thắn và cởi mở, đầu hơi nghiêng về phía sau. Cô bắt tay chào anh, không một chút rụt rè, bẽn lẽn.

– Tôi đương chờ anh - cô nói thật giản dị.

Mấy tiếng đồng hồ thăm viếng xã giao đã trôi qua, chuyện trò với nhau về thời kỳ thơ mộng, những cuộc du ngoạn sang châu Âu, tình hình chính trị, những đợt rét mùa đông, uống nước ngô ủ men và ăn bánh đá ngọt. Esteban kín đáo chú ý ngắm Clara, dần dần cảm thấy bị quyến rũ bởi cô gái. Anh không nhớ đã từng thích thú ai như thế kể từ sau ngày vinh quang mà anh được trông thấy Rosa, người đẹp, đang mua kẹo bạc hà trong cửa hàng bánh kẹo cạnh Quảng Trường Vũ Khí. Anh so sánh hai chị em và đi tới kết luận là Clara trông có cảm tình hơn chị, dù Rosa rõ ràng trội hơn em nhiều về sắc đẹp. Đêm đổ xuống và hai người hầu gái bước vào phòng, kéo rèm che cửa và thắp đèn, lúc ấy Esteban mới chợt nhận thấy cuộc viếng thăm của mình đã kéo quá dài. Cung cách giao tiếp của mình có nhiều khiếm khuyết quá. Anh ngượng nghịu chào Severo và Nívea và xin phép được tiếp tục đến thăm Clara.

– Tôi mong không làm cô bực dọc, Clara - anh đỏ mặt nói. - Tôi là một người thô lỗ, một người thôn dã và ít nhất cũng hơn cô tới mười lăm tuổi. Tôi không biết cách đối xử với một người trẻ tuổi như cô...

– Anh muốn cưới tôi phải không? - Clara hỏi và Esteban nhận thấy có một tia sáng riễu cợt nhấp nhánh trong đôi đồng tử mầu hạt dẻ.

– Clara con! Lậy Chúa! - Mẹ cô gái kinh hoảng kêu lên - Xin thứ lỗi, Esteban, cái con bé này bao giờ cũng vẫn rất vô ý tứ.

– Con muốn biết điều đó, mẹ ạ, để khỏi mất thì giờ - Clara nói.

– Đối với tôi cũng vậy, tôi thích những chuyện thẳng thắn - Esteban mỉm cười sung sướng trả lời - Phải Clara ạ, tôi đến đây vì việc đó.

Clara nắm lấy tay anh và sóng vai tiễn anh ra đến tận cửa ra vào. Qua cái nhìn sau chót mà hai người trao đổi, Esteban hiểu rằng cô đã chấp nhận lời hỏi của anh và, một niềm vui sướng tràn ngập trong lòng. Khi bước lên xe ngựa, anh mỉm cười, chẳng thể tin được vào cái số may của mình, không biết tại sao một cô gái thật đáng quý như Clara lại nhận lấy mình, một người chưa từng quen biết. Anh không hiểu được rằng cô gái đã trông thấy trước số phận của chính mình, vì thế cô đã gọi anh tới trong suy nghĩ và sẵn sàng để lấy chồng không cần có tình yêu.

Họ để cho thời gian trôi qua một số tháng, bởi cái tang mà Esteban Trueba đang mang, và trong thời gian ấy anh đã tán tỉnh Clara theo lề thói cũ, cũng giống như cách anh đã dùng đối với Rosa, mà không biết rằng Clara ghét cay ghét đắng cái món kẹo bạc hà, và những bài thơ ghép thủ ghép vĩ của anh đều làm cho cô bật cười ngặt nghẽo. Vào cữ cuối năm, gần đến ngày Năm Mới, lễ ăn hỏi được chính thức tổ chức, họ trao nhẫn cho nhau trước mặt họ hàng và những người bạn thân tín, tổng cộng hơn một trăm người, trong một tiệc mừng thịnh soạn và thừa thãi, trong đó những mâm đầy chim công nhồi nấm, lợn quay nhân kẹo, lươn biển băng giá, tôm hùm tẩm bột bỏ lò, sò tươi nướng tái, bánh rán cam chanh của Carmelite, bánh hạnh nhân và hạt dẻ của Dominica, sôcôla và kẹo sữa của Clarisas, hàng két rượu champagne mua của lãnh sự quán Pháp - ông lãnh sự đã dùng những đặc quyền ngoại giao để buôn lậu theo nhau diễu hành trên bàn tiệc, một cách thật đơn giản bởi những bà hầu già trong gia đình, tất cả đều mặc tạp dề màu tang như những ngày thường, cốt để cho tiệc cưới có cái bề ngoài như một bữa cơm sum họp gia đình thật khiêm tốn, bởi vì mọi thứ kệch cỡm đều chứng tỏ kém ý thức thẩm mỹ và là dấu hiệu của thói kiêu ngạo huênh hoang bị cái xã hội hậu sinh con cháu của những cụ tổ tiên khắc khổ và hơi buồn thảm bị cưỡng bức di cư từ miền Castilla và Basque sang lên án. Clara như thể linh hồn của những tấm thêu ren Chantilly trắng toát và những bông trà thiên nhiên, đòi lại chín năm câm lặng của mình bằng những lời nói dồn dập như một con vẹt sung sướng, nhẩy với người yêu dưới ánh sáng của đèn lồng, xa lạ hoàn toàn với những lời cảnh cáo của những hồn ma đang làm dấu hiệu với cô sau những tấm rèm che cửa, vì trong đám đông ồn ào nhảy nhót đó cô đâu có trông thấy chúng. Cuộc lễ trao nhẫn vẫn được giữ đúng như từ thời kỳ thuộc địa. Vào khoảng mười giờ đêm, một người hầu đi len lỏi trong đám khách, lắc một quả chuông nhỏ bằng thủy tinh, tức thì âm nhạc ngừng bặt, cuộc nhảy dừng lại, và tất cả tân khách vào tụ hội trong phòng khách chính. Một vị cố đạo bé nhỏ bình thường, mặc trang phục của những ngày lễ lớn, đọc bản kinh thề dài lê thê mà ông đã chuẩn bị để khích lệ những đức tính khó hiểu và khó thực hành. Clara không nghe ông, bởi vì lúc âm nhạc và những bước chân của khách nhẩy ngừng bặt, cô liền chú ý đến những hồn ma hình như đang sì sào sau những tấm rèm, và chợt nhận ra đã mấy tiếng đồng hồ qua không trông thấy con Barrabás. Cô đưa mắt tìm nó, mọi giác quan đều căng thẳng, nhưng một cái hích khuỷu tay của bà mẹ làm cho cô trở lại với những việc cần thiết phải làm trong buổi lễ. Ông cố đạo kết thúc bài diễn văn giảng dậy, làm dấu thánh trên đôi nhẫn cưới bằng vàng và Esteban lập tức sỏ một chiếc vào ngón tay cô dâu và chiếc kia đeo vào ngón tay mình.

Giữa lúc đó một tiếng kêu thất thanh làm xôn xao cả cử tọa trong cuộc lễ. Mọi người hoảng hốt dãn ra để một lối đi cho con Barrabás chạy xộc vào, con vật đen và to lớn hơn bất kỳ lúc nào khác, ngang lưng bị một con dao mổ lợn cắp ngập đến tận chuôi, máu chảy lênh láng như máu của một con bò, bốn chân dài như chân ngựa run run, mõm phùn ra một đống dãi, đôi mắt hấp hối như có làn sương che phủ, con vật kéo lê từng bước đi lên theo một đường quanh co như một con khủng long bị thương. Clara ngã ngất trên chiếc sô-pha bọc lụa Pháp. Con chó khổng lồ lết đến gần Clara, đặt cái đầu to lớn như của con thú thời tiền sử trên nếp váy của cô rồi lặng nhìn cô bằng đôi mắt yêu mê, đôi mắt đang dần dần mờ ám, mù đi, và những mảnh viền đăng ten miền Chantilly, nền lụa Pháp bọc chiếc sô-pha, tấm thảm Ba Tư và cả nền sàn gỗ ghép đều đẫm máu. Lúc đó mọi người dường như vừa tỉnh khỏi một cơn ác mộng, và bắt đầu có tiếng rì rầm hoảng sợ lan khắp gian phòng khách, những vị tân khách vơ vội chiếc áo choàng lông, chiếc mũ hình cái đấu, chiếc ba-toong, chiếc ô, chiếc túi đạn súng phụ nữ và hấp tấp từ biệt ra về, cố tránh không dẫm chân vào vũng máu. Trong phòng lễ chỉ còn lại Clara và con vật nằm dưới chân, và cha mẹ cô, ôm chặt lấy nhau như tê liệt bởi điềm quái gở, và chú rể tương lai không hiểu nguyên do của sự huyên náo lộn xộn chỉ vì một con chó chết gây ra, nhưng khi nhận ra rằng Clara như thể mất hồn, vội đưa hai tay nâng cô lên và ẵm cô trong trạng thái nửa hôn mê đến tận buồng ngủ, tại đó sự chăm sóc của Vú Em và mấy thứ thuốc của bác sĩ Cuevas đã giữ cho cô không hôn mê trở lại, và không rơi vào trạng thái câm lặng. Esteban Trueba nhờ bác làm vườn giúp một tay, hai người khiêng xác con Barrabás lên một chiếc xe, đặt nó giữa sàn xe; con vật khi chết sức nặng lại tăng lên tưởng chừng như khó có thể khiêng nổi nó.

Một năm chuẩn bị cho lễ cưới trôi qua. Nívea lo liệu quần áo cưới của Clara, còn cô gái chẳng quan tâm mảy may tới những thứ bên trong của những chiếc hòm gỗ bạch đàn hương, vẫn tiếp tục thực hiện những cuộc gọi hồn và những quân bài bói toán. Những tấm khăn trải giường thêu tuyệt khéo, những chiếc khăn bàn đăng ten và bộ đồ lót mà mười năm trước mấy bà tu sĩ đã làm cho Rosa, có thêu hai chữ cái đầu họ của del Valle và Trueba quấn quít ôm nhau, bây giờ dùng làm bộ đồ cưới cho Clara. Nívea gửi mua tại Buenos Aires, tại Paris, tại London những bộ quần áo du lịch, quần áo mặc tại nông thôn, quần áo lễ hội, mũ hợp thời trang, giầy và túi sách bằng da cá sấu và da dê rừng, và rất nhiều vật dụng khác nữa, tất cả đều gói kín trong những tờ giấy lụa và bảo vệ bằng hương cam tùng và băng phiến; nhưng cô dâu tương lai cũng chỉ nhìn chúng bằng đôi mắt lơ đãng một vài lần.

Esteban Trueba chỉ huy một toán thợ nề, thợ mộc và thợ ống nước để xây dựng một ngôi nhà kiên cố nhất, to rộng nhất và dãi nắng nhất mà người ta có thể hình dung nổi, để có thể lâu bền hàng nghìn năm và lưu trú được thoải mái cho nhiều thế hệ của một gia đình đông đúc con cái chính thức của họ Trueba. Anh thuê một kiến trúc sư Pháp vẽ kiểu nhà, và chuyên chở một phần những vật liệu từ nước ngoài về để cho ngôi nhà của mình sẽ là ngôi nhà duy nhất có kính thủy tinh của Đức, có bệ cột bằng đá trạm của Áo, có vòi nước ống nước bằng đồng của Anh, có sàn lát đá hoa cương Italia, và khóa cửa mua theo catalogue tận Mỹ, những chiếc khóa đóng mở theo chỉ dẫn không cần chìa khóa. Férula kinh hoảng trước dự án tiêu xài tốn phí ấy, cố khuyên em trai đừng tiếp tục những chi tiêu rồ dại như mua đồ gỗ của Pháp, đèn kết tua giọt lệ và thảm len của Thổ Nhĩ Kỳ, vì cô cho rằng làm như thế sẽ đi đến chỗ dần dà tiêu tan tài sản và lại tái diễn cái cảnh của ông Trueba kiêu kỳ, ngạo mạn, người đã sinh ra hai chị em; nhưng Esteban cho chị biết anh khá giàu có, đủ để có thể ăn xài sang trọng như vậy, và dọa chị nếu còn làm phiền anh như thế nữa, anh sẽ cho bọc bạc tấm vào cánh cửa cho sang hơn nữa. Férula cãi lại nói những sự lãng phí như thế chắc chắn sẽ là một tội lỗi đáng chết và Chúa sẽ trừng phạt con người đã hoang phí trong những kiểu cách rởm của những tên nhà giàu mới nổi, đáng lẽ ra phải để tiền đó dùng vào việc giúp đỡ người nghèo.

Dù Esteban Trueba chẳng phải con người thuộc loại yêu chuộng những sáng tạo tân kỳ, mà còn ngược lại, anh rất không tin tưởng vào những cải cách lộn xộn của chủ nghĩa hiện đại, nhưng anh lại quyết định ngôi nhà của mình phải được xây dựng như những lâu đài mới của châu Âu và châu Mỹ, với tất cả những tiện nghi hiện đại, mặc dù vẫn giữ một phong cách cổ điển. Anh muốn nó phải thật khác lạ với nền kiến trúc bản địa cũ. Nó sẽ không có ba nếp sân, không có hành lang, nguồn nước len lỏi trong những kho nước giả tạo, những căn phòng tối tăm, tường bằng gỗ sồi quét vôi, cũng chẳng có những tấm mái phủ đầy bụi, mà là một ngôi nhà có hai hoặc ba tầng đồ sộ, có hàng dãy cột đá trắng, một chiếc cầu thang vương giả cuốn nửa vòng đi lên và hạ xuống một gian sảnh rộng lớn xây bằng đá hoa cương trắng, có những chiếc cửa sổ lớn, sáng sủa, và nói chung, có một dáng vẻ trật tự, hài hòa, sạch sẽ và văn minh, cái thuộc tính của những dân tộc tiên tiến sung túc và phù hợp với cuộc sống mới. Ngôi nhà của anh phải trở thành cái phản ánh của con người anh, gia đình anh và cái uy tín mà anh mong muốn cho tên họ anh, tên họ mà cha anh đã làm cho hoen ố. Anh muốn cho sự huy hoàng sẽ được lộ rõ ngay từ ngoài đường trông vào, bởi vậy, anh cho thiết kế một vườn hoa kiểu Pháp, với hồ nhỏ kiểu Versailles, những dải bồn hoa, một thảm cỏ trơn tuyệt mỹ, những vòi nước phun và một số bức tượng biểu trưng cho những thần thánh núi Olympus, và có thể có một bức tượng người thổ dân anh hùng của lịch sử châu Mỹ, bức tượng một người ở trần, trên đầu cắm mấy chiếc lông chim, như một biểu tượng khích lệ lòng yêu nước. Anh không thể biết trước được rằng ngôi nhà thiêng liêng, lập thể, chặt chẽ và kiêu kỳ như một chiếc long đặt trên cái nền xanh kỷ hà bao quanh nó ấy, cuối cùng sẽ mang thêm rất nhiều những công trình xây dựng phụ chằng chịt, chắp vá thêm vào, có rất nhiều cầu thang, cong queo dẫn đến những ngõ ngách chẳng rõ ràng, đến những tầng tháp, và những khuôn cửa sổ lớn không bao giờ mở, những cánh cửa như treo trên không, cho đến những dãy hành lang ngoằn ngoèo và những chiếc cửa sổ tròn thông tự buồng nọ sang buồng kia để có thể nói chuyện với nhau trong giờ ngủ trưa; tùy theo cảm hứng sáng tạo của Clara, cứ mỗi lần phải tiếp nhận thêm một thực khách mới, lại cho xây dựng thêm một phòng tại bất kỳ góc nào trên khoảnh đất của ngôi nhà; và nếu như hồn ma có báo cho cô biết có thể có một kho tàng của báu chôn dấu hoặc một xác chết vô chủ nằm ở dưới nền đất là cô liền cho dựng luôn một bức tường lên trên, bất chấp tất cả mọi luật lệ về đô thị hóa của thành phố, đến độ về sau này ngôi nhà biến thành một trận đồ bát quái kỳ lạ và không thể nào lau rửa được. Khi Esteban mới bắt đầu xây dựng ngôi nhà mà người ta gọi là “ngôi nhà lớn ở góc phố” thật muốn nó có một dấu ấn thiêng liêng để áp đặt lên trên tất cả những gì bao quanh nó, cốt để nhớ lại những sự thiếu thốn của thời kỳ niên thiếu. Clara không bao giờ đến thăm ngôi nhà trong khi đang xây dựng. Hình như cái đó không làm cho cô chú ý, cũng như cô chẳng chú ý gì đến bộ quần áo cưới của chính cô, nên cô để mọi việc quyết định xây dựng ấy vào tay người yêu và người chị chồng tương lai của cô.

Sau khi mẹ chết, Férula còn lại một mình đơn độc ở trong độ tuổi không còn ảo vọng lấy chồng, cô chẳng còn thấy mình có ích cho một việc gì để mà ký thác cuộc đời vào đó. Có thời kỳ cô đã để tất cả thì giờ vào một việc thăm viếng các tu viện, say mê hết sức vào những công việc từ thiện, và thời kỳ hoạt động đó đã khiến cho cô mắc bệnh ho kinh niên và cũng chẳng đem lại cho tâm hồn dông bão của cô được một chút gì yên tĩnh. Esteban muốn cô cùng đi du lịch, đi sắm sửa quần áo và đi giải trí lần đầu tiên trong cuộc sống từ lâu buồn thảm, nhưng cô không nhận vì đã quen khắc khổ và sống khép kín trong bốn bức tường trong gia đình. Cô sợ hãi đủ mọi thứ. Cuộc hôn nhân của em trai cô nhấn chìm cô vào một sự bấp bênh, bởi cô cho việc đó sẽ là cái cớ để Esteban, cậu em trai duy nhất hiện đang lo liệu cho cuộc sống hàng ngày của cô, xa cô thêm nữa. Cô lo sợ sẽ phải sống hết cuộc đời trong việc sản xuất kẹp cài tóc trong một nhà thương điên giành cho những cô gái không chồng, con những gia đình gia giáo, vì vậy cô rất vui mừng khi phát hiện thấy Clara không có khả năng chăm lo mọi công việc nội trợ, và mỗi khi đứng trước một việc gì cần phải quyết định, cô em dâu lại tỏ ra lơ đãng, tâm trí để đâu đâu. “Con bé thực hơi thộn!”, Férula vui mừng kết luận như vậy. Rõ ràng Clara không có khả năng cai quản ngôi nhà lớn mà em trai cô đương xây dựng, nó sẽ cần đến sự giúp đỡ. Bằng những cách tế nhị cô chỉ cho Esteban biết người vợ tương lai của cậu chỉ là một cô gái vô tích sự, và cô, với tinh thần hy sinh thật rộng lớn đã từng thấy rõ, có thể giúp cho cô em dâu và sẵn sàng làm việc đó. Esteban không bắt chuyện khi cô lái sang vấn đề đó. Càng gần đến ngày cưới của em trai, càng thấy cần thiết phải quyết định cho số phận mình, Férula bắt đầu thất vọng. Tin rằng nói với cậu еm không có hi vọng đạt được điều gì, Férula bèn tìm dịp để nói chuyện riêng với Clara; và một ngày thứ Bẩy, vào lúc năm giờ chiều, chợt trông thấy Clara đi dạo phố, Férula bèn mời Clara vào khách sạn Pháp uống trà. Hai người phụ nữ ngồi, xung quanh bầy đầy bánh kem và tách chén bằng sứ miền Bavaria, trong khi ở cuối phòng ăn một ban nhạc gồm toàn những nữ nhạc công chưa chồng hòa tấu một bản tứ tấu đàn giây buồn bã. Férula kín đáo ngắm nghía để nhận xét cô em dâu, trông như một cô gái mới mười lăm tuổi, chưa biết vào đề ra làm sao. Sau một quãng ngừng lặng khá lâu, và hai người đã ăn hết một mâm bánh phồng và mỗi người đã uống cạn hai tách lớn trà ướp hoa nhài, Clara sửa lại búp tóc rủ xuống che kín một bên mắt mỉm cười và đập đập yêu trên mu bàn tay của Férula.

– Chị đừng bận tâm gì cả. Chị sẽ đến sống cùng chúng em, và chúng mình sẽ là hai chị em - cô gái nói.

Férula giật nẩy mình, tự nhủ những chuyện tếu về tài năng của Clara đọc được ý nghĩ của người khác có lẽ đúng thật. Phản ứng đầu tiên của cô là thấy vinh dự và làm vẻ từ chối đề nghị tốt đẹp của em dâu, nhưng Clara không để cho cô có thì giờ nói hết. Clara ngả người cúi xuống, hôn lên má Férula một cách ngây thơ khiến cho Férula không kiềm chế được nổi mình nữa, òa lên khóc. Đã lâu lắm cô chưa hề nhỏ nước mắt và ngạc nhiên nhận thấy mình thật cần thiết những sự dịu hiền an ủi biết bao. Cô không nhớ được lần cuối cùng mà một ai đó đã an ủi cô một cách ngẫu nhiên. Cô khóc một lúc lâu, và giữa hai tiếng khóc nức nở Clara lại đưa tay giúp cô hắt hơi, và đút vào miệng cô một miếng bánh ngọt nhân kem và giúp cô uống những ngụm nước trà, khiến cô thấy như đã rút được khỏi mình, bao nhiêu buồn bã, cô đơn từ xưa đã từng chịu đựng. Hai người cùng khóc sụt sịt và nói chuyện với nhau đến tận tám giờ tối, và chính buổi chiều hôm đó tại khách sạn Pháp này, họ đã ký với nhau như vậy một hiệp ước hữu nghị kéo dài được rất nhiều năm.

Hầu như chưa đoạn tang bà Ester và ngôi nhà lớn cũng chưa xây xong hẳn, Esteban Trueba và Clara del Valle tổ chức cưới trong một buổi lễ lặng lẽ kín đáo. Esteban tặng cho cô dâu một bộ đồ trang sức bằng kim cương mà Clara khen rất đẹp, rồi đem cất vào trong một chiếc hộp đựng giầy, sau đó quên ngay không biết đã quẳng vào đâu. Hai vợ chồng đi du lịch sang Italia, và hai ngày sau khi xuống tầu, Esteban cảm thấy yêu mê như một anh chàng thanh niên mới lớn, mặc dù sự chòng chành của con tầu đã làm cho Clara lâm vào cảnh say sóng mê man, và căn buồng chật hẹp tù túng đã làm cô nổi cơn hen lên. Esteban ngồi bên cạnh vợ trên chiếc giường hẹp, đặt những tấm khăn ướt lên trán cô và ôm giữ cô mỗi khi cô nôn mửa, trong lòng cảm thấy vô cùng hạnh phúc và lòng yêu cô thật vô biên không thể đo được, trước cái tình trạng thảm hại của cô. Đến ngày thứ tư cô thức dậy sớm, khỏe khoắn, và hai người bước lên trên boong để nhìn ngắm biển. Nhìn thấy mũi vợ đỏ tái vì gió rét và cười rũ lên trước bất cứ một cớ gì, Esteban thề với mình sớm muộn rồi cũng làm cho cô phải yêu với cái kiểu mà anh cần được yêu, cho dù để đạt được tới đấy anh cần phải sử dụng những phương pháp thật cực đoạn. Anh nhận thấy Clara chưa thuộc về anh, và nếu như cô cứ tiếp tục sống với thế giới của ma quái, của những bàn gọi hồn có thể tự động di chuyển theo ý chí của cô, và những quân bài bói toán tương lai kia, thì chắc chắn cô sẽ không bao giờ thuộc về anh cả. Tình yêu nhục thể thản nhiên và chẳng thẹn thùng của Clara không thôi đối với anh chẳng đủ. Anh muốn yêu không chỉ cơ thể cô, mà hơn nữa muốn chiếm được cả cái chất không rõ ràng và sáng láng có ở trong cùng thẳm người cô, cái đó nó vẫn còn thoát ra ngoài tay anh ngay cả trong những giây phút mà cô tưởng như sắp chết vì hoan lạc. Anh cảm thấy bàn tay mình quá vụng về, đôi chân mình quá thô bạo, giọng nói mình quá nặng nề, bộ râu mình quá cứng ráp, thói quen hiếp đáp phũ phàng và tục tằn với gái làng chơi của mình đã quá mọc rễ ăn sâu; nhưng dù cho nó có phải lộn lại từ đầu như thể lộn một chiếc găng, anh sẵn sàng quyết tâm làm như vậy để chiếm được lòng yêu của vợ.

Hai vợ chồng trở về sau ba tháng ngao du trăng mật. Férula đón đợi họ trong ngôi nhà mới còn thơm mùi sơn và xi măng tươi mát, vườn đầy hoa trái và vòi nước bất tận phun ra, đúng như ý muốn của Esteban đã cho thiết kế. Esteban bế vợ trong vòng tay bước vào cửa ngôi nhà lần thứ nhất. Férula ngạc nhiên không cảm thấy một chút ghen tuông, và nhận thấy Esteban có vẻ như trẻ ra.

– Hôn nhân đối với em thật tốt - cô nói.

Férula dẫn Clara đi khắp ngôi nhà. Cô em dâu đưa mắt nhìn và thấy tất cả mọi thứ đều đẹp, đều thốt lên lời khen một cách lịch sự như cô thường trầm trồ như vậy trước một cuộc lặn mặt trời trên biển, khen Quảng Trường San Marco hoặc khen bộ đồ nữ trang gắn hạt kim cương. Tới trước cửa gian phòng dành cho Clara, Esteban yêu cầu cô nhắm mắt và dẫn cô đi đến tận giữa buồng.

– Bây giờ em có thể mở mắt - anh vui sướng nói với vợ.

Clara nhìn xung quanh. Một gian phòng rộng lớn, mọi bức tường đều dán lụa hoa mầu xanh da trời, đồ đạc bằng gỗ đều làm tại bên Anh, những khuôn cửa sổ rộng lớn có ban công mở ra khu vườn, và một chiếc giường có vòng mái và rèm the giống như thể một chiếc thuyền buồm nhỏ đang bơi trên làn nước hiền hòa của mầu lụa da trời.

– Rất đẹp - Clara nói.

Lúc đó Esteban mới chỉ cho cô nhìn xuống nơi cô đang đứng. Đó là sự bất ngờ huyền diệu mà anh đã chuẩn bị tặng cô. Clara đưa mắt nhìn xuống và kêu thét lên: cô đang đứng trên tấm lưng đen của con Barrabás, nằm duỗi thẳng bốn chân như một tấm thảm, cái đầu còn nguyên vẹn với đôi mắt bằng thủy tinh đương nhìn cô chủ với cái vẻ bị bỏ rơi của con vật bị lột xác. Esteban bước đến vừa kịp để đỡ cô trong tay trước khi cô ngã khuỵu xuống và ngất lịm.

– Chị đã bảo em rằng cái đó cô ấy không thích mà Esteban - Férula nói.

Tấm da con Barrabás thuộc tức khắc được lôi ra khỏi căn buồng và quẳng vào một góc dưới tầng gầm, bên cạnh những cuốn sách quỷ thuật và những chiếc hòm đầy những thứ lạ lùng của ông cậu Marcos và nhiều báu vật khác, tại đó tất cả được bảo quản rất chu đáo chống mối mọt, lãng quên, và sự bảo vệ kiên trì xứng đáng với những của quý đã khiến cho những thế hệ sau có thể phục hồi được chúng.

Chẳng bao lâu Clara đã rõ ràng có thai. Lòng yêu mến mà Férula dành cho cô em dâu chuyển thành một ham mê săn sóc cô, một sự toàn tâm phục vụ cô, và một tấm lòng rộng lượng vô biên chịu đựng được tất cả mọi tính lơ đãng và kỳ lạ thất thường của cô. Đối với Férula, người đã từng quyết định dành cả cuộc đời mình để chăm sóc một bà già thối rữa dần ngay trong khi còn sống, thì việc chăm nom cho Clara tựa như bước trở về công việc vinh quang. Cô tắm cho cô em dâu bằng nước thơm hương cam tùng và hương huệ, kỳ cọ cho cô em dâu bằng một miếng bọt bể sát sà phòng toàn thân cho em dâu, sức nước hoa để xoa bóp người cho cô, rắc phấn vào người cô bằng một cái húp bằng lông thiên nga, và chải tóc cho cô cho đến khi nó bóng loáng và thuần dịu như một loài cây sống dưới biển, y hệt như khi xưa Vú Em đã chăm nom cho cô khi còn bé.

Rất nhiều ngày trước đã dịu bớt cái đam mê nôn nóng của người chồng mới cưới, Esteban Trueba đã phải quay trở về đồn điền Ba Cô Maria, nơi mà hơn một năm nay anh không đặt chân tới, nơi mà dù đã có Pedro García trông nom cẩn thận, vẫn đòi hỏi sự có mặt của ông chủ. Đồn điền này trước kia Esteban coi như một thiên đường, và tất cả niềm kiêu hãnh của anh, bây giờ đối với anh trở thành một gánh nặng khó chịu. Anh nhìn những con bò cái đờ đẫn gặm cỏ trên các khoang chăn ngựa, nhìn công việc chậm chạp của những người nông dân nhắc đi nhắc lại mãi cái động tác hàng ngày đến suốt cả cuộc đời, nhìn đường ranh giới không thay đổi của dãy núi phủ tuyết, và cột khói mảnh dễ tan từ miệng núi lửa bay lên, mà cảm thấy mình như một người tù.

Trong khi anh sống ở nông thôn, cuộc sống tại ngôi nhà lớn ở góc phố có thay đổi cho thật phù hợp với cái thói quen dịu dàng của những nơi không có đàn ông. Férula thức dậy sớm nhất, vì từ lâu cô đã có thói quen dậy từ mờ sáng, từ thời kỳ cô phải canh chừng bên cạnh bà mẹ ốm, và cô để mặc cho em dâu ngủ thật trưa. Vào giữa buổi sáng, cô mang thức ăn điểm tâm vào tận giường cho em dâu, rồi vén những tấm rèm lụa mầu xanh da trời cho ánh nắng lọt qua khuôn kính; sau đó cô đổ đầy nước vào bồn tắm bằng sứ Pháp có vẽ hoa sen, để mặc cho Clara có thì giờ tỉnh ngủ và chào hỏi những linh hồn quanh quẩn trong ngôi nhà, rồi kéo khay thức ăn, nhúng bánh mì nướng vào sữa sôcôla đặc. Sau đó cô lôi cô em dâu ra khỏi giường,vuốt ve em dâu bằng những cử chỉ săn sóc của người mẹ, và bình luận những tin tức thời sự vui vui trong báo chí cho em dâu nghe; những tin tức mỗi ngày một ít đi, vì vậy Férula phải bù vào chỗ trống bằng những chuyện phím về những người hàng xóm, những chuyện vặt vãnh về nữ công và cả những chuyện tếu mà cô bịa ra; tất cả những chuyện đó Clara đều thấy rất hay, nhưng chỉ độ năm phút sau cô chẳng còn nhớ, đến độ Férula có thể kể lại cùng một câu chuyện nhiều lần mà cô em dâu vẫn thấy hay như mới nghe lần đầu.

Férula dẫn em dâu đi dạo chơi tắm nắng, cho đứa bé trong bụng được khỏe mạnh; dẫn em dâu đi mua sắm để khi sinh nở có được quần áo mịn nhẹ đẹp nhất thế gian; không thiếu một thứ gì, dẫn em dâu đi ăn trưa tại Câu lạc bộ Khúc Côn Cầu để cho tất cả mọi người trông thấy vẻ đẹp mà em dâu có được kể từ khi lấy được em trai cô; dẫn em dâu đi thăm cha mẹ đẻ để các vị không cho rằng con gái út đã quên mình; dẫn em dâu đi xem hát để khỏi suốt ngày giam mình ở trong nhà. Clara để mặc cho chị chồng dẫn đi với một vẻ dịu dàng không phải là ngốc thộn, mà là một sự lơ đãng, và cô dùng toàn bộ khả năng tập trung ý chí vào những ý định truyền giao cách cảm thật vô ích với Esteban, vì anh không hề nhận được những tín hiệu thông tin đó.

Lần đầu tiên kể từ khi có thể nhớ được trong cuộc đời, Férula cảm thấy sung sướng. Cô thân cận với Clara bằng một thứ tình thân chưa từng có đối với một ai, kể cả đối với mẹ cô cũng không như vậy. Một con người ít đặc biệt hơn Clara cuối cùng có thể thấy khó chịu bởi chính những lo lắng quá đáng và kiên trì đó của chị chồng, hoặc sẽ bị lệ thuộc vào tính cách áp đặt và quá kỹ càng tỉ mỉ của chị. Nhưng Clara không phải người như vậy. Férula rất ghét những giờ phút mà cậu em trai ở đồn điền trở về, vì sự có mặt của cậu ngự trị toàn bộ ngôi nhà, phá vỡ sự hòa hợp mà cô đã tạo nên khi cậu em vắng mặt. Có mặt anh trong ngôi nhà, cô phải rút vào bóng tối và tỏ ra khôn ngoan hơn trong việc sai bảo những người hầu hạ trong nhà, cũng như trong việc chú ý săn sóc mà cô vẫn đối xử với Clara. Đêm đêm, khi đôi vợ chồng cậu em đã rút vào phòng ngủ của họ, cô lại thấy trong người mình dâng lên một nỗi căm tức lạ kỳ mà cô không thể cắt nghĩa được, khiến cho tâm hồn cô xáo động lên những tình cảm và ý nghĩ thảm đạm. Để giải trí, cô trở lại với thói xấu lần tràng hạt tại các tu viện và đi thú tội trước đức cha Antonio.

– Đức Mẹ Ave Maria tinh khiết tuyệt vời!

– Không một mảy may tội lỗi.

– Ta nghe con nói đây.

– Thưa cha, con không biết bắt đầu ra sao. Con cho rằng điều con đã làm là một tội lỗi...

– Về xác thịt ư?

– Ối! Xác thịt thì khô héo, thưa cha, nhưng tinh thần thì không. Ma quỷ đã tra tấn linh hồn con.

– Độ lượng từ thiện của Chúa thật vô biên.

– Cha không thể tưởng được những ý nghĩ có thể nẩy ra trong suy nghĩ của một người phụ nữ cô đơn, thưa cha, một trinh nữ chưa hề có được ở bên cạnh mình một người nam giới, mà không phải vì thiếu hoàn cảnh thuận lợi, mà chỉ vì Chúa đã khiến cho mẹ con mang bệnh tật suốt một thời kỳ dài mà con phải săn sóc, trông nom.

– Sự hy sinh đó được ghi trên thiên đường con ạ.

– Dù trong tư tưởng có mang nhiều tội lỗi, thưa cha?

– À, cái đó còn tùy thuộc vào thứ tư tưởng gì...

– Ban đêm con không thể nào ngủ được, người thấy nhộn nhạo, ngột ngạt. Để xoa dịu tinh thần con vùng dậy và bước ra vườn, đi lang thang khắp nhà, đi tới cửa buồng của cô em dâu con, dán tai vào cánh cửa nghe ngóng, thỉnh thoảng con rón rén bước vào để nhìn xem em dâu con ngủ, như thể một thiên thần, và con có ý định ngồi vào giường của em dâu để được cảm thấy cái ấm áp của da thịt và hơi nóng của nó.

– Cầu nguyện đi con. Cầu nguyện sẽ giúp con.

– Chưa, con chưa nói hết với cha. Con xấu hổ...

– Trước mặt cha, con không việc gì phải xấu hổ, bởi vì cha chỉ là đầy tớ của Chúa.

– Khi em trai con ở đồn điền trở về, thì tội lỗi của con càng tồi tệ thêm, thưa cha. Cầu nguyện cũng không giúp gì cho con cả, con không sao ngủ được, toát mồ hôi, run lên, rồi cuối cùng con vùng dậy, lần mò đi xuyên qua các gian phòng trong bóng tối, bước chân len lỏi trên nền gạch một cách hết sức cẩn thận để tránh gây tiếng lẹp xẹp trên nền sàn. Con rình nghe họ qua khuông cửa phòng ngủ và, có một lần con đã trông thấy họ, bởi cánh cửa để nửa khép nửa mở. Con không thể kể ra với cha những gì đã trông thấy, thưa cha, nhưng chắc việc đó phải là một tội lỗi ghê gớm. Không phải lỗi ở Clara, em dâu con thật ngây thơ vô tội như một đứa trẻ. Đó là tội của em trai con đã dẫn dắt vợ làm việc đó. Em trai con sẽ bị tội, chắc chắn như vậy.

– Chỉ có Chúa mới có thể phán xét và kết tội, con ạ. Thế họ làm gì?

Đến lúc đó Férula đã có thể để ra nửa tiếng đồng hồ chậm rãi kể đến những chi tiết nhỏ nhất những điều mà cô trông thấy. Cô là một người kể chuyện hấp dẫn, biết dừng lại ở những chỗ đáng dừng, biết cân nhắc việc lên xuống giọng, biết giải thích không cần đến cử chỉ, cô đã vẽ nên cả một bức tranh thật sinh động khiến cho người nghe như đang được sống trong khung cảnh đó, và cũng thật khó tin tại sao cô có thể thấy được từ phía ngoài cửa đó, cái đặc tính của những tiếng rung chuyển bên trong, sự tràn trề phong phú thứ chất lỏng dinh dính, những thầm thì rên rỉ bên tai nhau, những tên gọi bí mật kín đáo nhất; đó thật quả là một điều kỳ diệu phi thường. Trút ra được tất cả những xáo động tra tấn tâm thần đó rồi, cô trở về nhà với vẻ mặt của thần thánh được tôn thờ, lạnh lùng và nghiêm nghị, rồi cô sai phái người hầu, kiểm kê bộ dao dĩa bạc, chuẩn bị bàn ăn, đóng mở khóa, yêu cầu đặt cái này vào đây cho tôi, và những người hầu tuân lệnh đặt theo; cô sai hãy làm cho những con chim quái quỷ trong chuồng câm bặt đi, chúng chí choé không để cho bà Clara ngủ, và những tiếng gụ gù, kêu hót đó có thể làm đứa bé trong bụng bà kinh hoàng, và khi ra đời có thể trở nên ngô nghê. Không một việc nhỏ trong nhà lọt khỏi đôi mắt giám thị của cô, và lúc nào cô cũng luôn luôn hoạt động; Clara, cô em dâu lại trái ngược hẳn, cái gì cũng cho là rất đẹp; cho cô ăn thịt nhồi nấm hay chỉ có súp thừa cũng đều được, để cô tắm bằng nước ướp hoa hoặc không có nước cho cô tắm cũng thế, để cô ngủ trên nệm lông chim hoặc ngồi trên một chiếc ghế gỗ không nệm đều như nhau cả. Bụng cô càng to thì dường như cô càng xa rời với thực tại xung quanh và chuyển hẳn tâm hồn vào bên trong con người của cô, trong một cuộc đối thoại bí mật và thường xuyên với đứa con trong bụng.

Esteban muốn có con trai để nó mang tên anh và cả cái họ gia đình Trueba mà anh sẽ cho nó kế thừa.

– Đây là một đứa con gái, tên gọi Blanca - Clara nói như thế từ hôm cô bắt đầu báo tin mình có thai.

Và quả đúng như thế.

Bác sĩ Cuevas, người có tội ác đối với Rosa xưa kia mà dần dà rồi Clara cũng đã quên tính toán rằng ngày ở cữ có thể vào giữa tháng mười, nhưng cho tới đầu tháng mười một Clara vẫn lặc lè với cái bụng to tướng, luôn trong trạng thái mộng du, càng ngày càng lơ đãng và uể oải, hen suyễn, thờ ơ với tất cả mọi thứ xung quanh, kể cả với chồng cô nữa, và đã có đôi lần cô không nhận ra anh là ai và hỏi anh rằng, mang đến cho tôi cái gì thế, mỗi khi thấy anh đến bên cạnh. Khi bác sĩ Cuevas nhận thấy có sự sai lầm trong tính toán của ông, và Clara rõ ràng không có ý định sinh đẻ bằng con đường tự nhiên như mọi người, ông liền tìm đến phương pháp giải phẫu để lôi từ trong bụng cô ra bé Blanca, một cô bé lông lá xấu xí hơn tất cả những cô bé mới sinh bình thường. Esteban thấy người rởn gai ốc, ớn lạnh lên khi nhìn đứa bé cho rằng mình đã bị số phận trớ trêu, đáng lẽ phải có thằng con giai chính thức mà anh đã hứa với mẹ bên giường bệnh của bà trước khi bà chết, thì anh đã gieo thai một nầm quỷ sứ và, oái oăm cực điểm nữa, nó lại là con gái. Anh đích thân xem xét lại đứa con gái và nhận thấy nó có đầy đủ các bộ phận trong người và ít nhất là những bộ phận lộ rõ trước mắt anh tất cả đều sắp đặt đúng chỗ bình thường thích đáng. Bác sĩ Cuevas an ủi anh bằng lời giải thích, nói cái dáng xấu xí bên ngoài của đứa trẻ sơ sinh đó do nó nằm trong bụng mẹ quá lâu hơn thời gian bình thường, lại bị đau đớn thêm nữa trong cuộc giải phẫu để lấy ra khỏi bụng, và bởi thân hình bé nhỏ, gầy gò, lông lá của nó. Clara, trái lại, rất thích thú con bé. Dường như, cô vừa tỉnh khỏi một cơn mơ ngủ dài và chợt phát hiện ra niềm vui được sống. Cô ôm con gái trong vòng tay và không buông nó ra nữa, đi đứng đều ôm nó trong lòng, cho nó bú bất kỳ lúc nào, không có giờ giấc nhất định và chẳng để ý đến những điều giữ gìn, e lệ gì cả, y như một người phụ nữ India. Cô không thích buộc nơ cho con gái, không cạo lông tóc của con, không xâu tai nó, không thuê một người vú nuôi nó, và càng không thích cho con gái dùng đến thứ sữa của những xưởng thí nghiệm nào đó như thể các bà trong cùng giới thượng lưu vẫn nuôi con kiểu quý phái như vậy. Cô cũng không chấp nhận cái món ăn mà Vú Em dùng sữa bò nấu cùng với gạo cho con gái, vì cô nói thiên nhiên đã muốn con người ta nuôi sống con cái của họ bằng sữa của mình nên mới sinh ra đôi vú cho phụ nữ có thể tiết ra được cái thứ sản phẩm đó chứ. Clara suốt ngày nói chuyện với đứa bé, cô không dùng lời nói nựng hoặc những tiếng rút bé thân yêu mà dùng thứ tiếng Tây Ban Nha thật chính xác, như thể nói chuyện với người lớn, bằng cái cách chậm rãi và hợp lý mà cô vẫn dùng để chuyện trò với những loài vật và cây cỏ, tin tưởng rằng những lời mình nói súc vật và cỏ cây còn hiểu được thì chẳng có lý gì con gái mình lại không thể hiểu. Cách nuôi dưỡng phối hợp sữa mẹ với những cuộc chuyện trò suốt ngày như vậy đã có được sức mạnh biến chuyển Blanca dần dần trở thành một đứa bé mạnh khỏe và hầu như thật đẹp, không giống tí chút nào với cái con sóc con đầy lông khi nó mới ra đời.

Mấy tuần sau khi sinh ra Blanca, nhờ những thể nghiệm nhún nhẩy quay cuồng trên chiếc thuyền buồm trên làn nước êm ả của nền lụa xanh da trời, Esteban Trueba có thể chứng nghiệm rằng vợ anh không vì sinh nở mà mất đi cái thích thú và sự sẵn sàng đón nhận yêu đương mà, sự thực hoàn toàn ngược lại. Về phần Férula, quá bận bịu vào việc nuôi dưỡng đứa cháu gái có bộ phổi kinh khủng, có thói háu ăn ghê gớm, cô không còn thì giờ để đến tu viện lần tràng hạt cầu nguyện, hoặc thú tội trước đức cha Antonio nữa, và cũng chẳng còn thời giờ đi rình mò nghe trộm ngoài cánh cửa buồng nửa khép nửa mở của vợ chồng em trai.

CHƯƠNG IV

THỜI MA QUÁI

Nhờ có chế độ nuôi dưỡng của mẹ như đối với một đứa trẻ lớn nên ở vào độ tuổi mà phần đông trẻ nhỏ còn quấn tã và di chuyển bằng cách bò bốn chân tay, còn nói ngọng nghịu không ai hiểu rõ và chảy rớt rãi, Blanca đã như một đứa con gái lùn nhưng hiểu biết, đi còn loạng choạng hay vấp ngã nhưng mà đi chứ không bò, nói sõi không ngọng nghịu và biết súc ăn lấy. Cô bé có đủ răng và bắt đầu mở các rương hòm, lục lọi những vật dụng bên trong, khi toàn thể gia đình quyết định về nghỉ hè ở đồn điền Ba Cô Maria mà Clara mới chỉ biết qua lời kể. Trong độ tuổi của Blanca lúc bấy giờ, sự tò mò còn mạnh mẽ hơn bản năng sinh tồn rất nhiều, cho nên Férula phải cuống cuồng vất vả chạy theo sát cô bé suốt ngày để tránh cho cô khỏi rơi từ từng hai xuống đất, khỏi chui vào bếp lò hoặc nuốt phải sà phòng. Cái ý định đưa cả cô bé con về nông thôn Férula thấy nó thật vô ích và nguy hiểm, vì cô cho rằng Esteban có thể thu xếp công việc tại đồn điền Ba Cô Maria một mình anh thôi, để em dâu cùng cô và đứa cháu gái vẫn có thể hưởng thụ cuộc sống văn minh tại thủ đô. Nhưng Clara lại tỏ ra rất phấn khởi. Nông thôn đối với cô như một ý nghĩ lãng mạn, vì theo như kiểu Férula nói chưa bao giờ cô từng biết một chuồng bò, ngựa. Công việc chuẩn bị cho cuộc hành trình khiến cho toàn thể gia đình bận túi bụi mất hơn hai tuần lễ, và ngôi nhà thì ngổn ngang đầy hòm rương, bồ sọt và va-li. Họ thuê riêng cả một toa xe đặc biệt để di chuyển, cùng với toàn bộ mọi thứ hành lý không thể tưởng tượng được đó và một lô người hầu hạ mà Férula cho rằng cần phải mang theo, và cả một số chuồng chim mà Clara không muốn để lại, cùng những hộp đồ chơi của Blanca bên trong đầy những con rối có giây cót, mặt nạ bằng sứ, con giống bằng vải, vũ nữ múa theo giây cót, và đủ loại búp bê, có tóc và tay chân cử động như người thật, mặc quần áo tử tế và ngồi trên xe đàng hoàng. Trông thấy cái bậu sậu người nôn nóng, băn khoăn và cái đống lộn xộn hàng tạp hóa gọi là hành lý kia, Esteban lần đầu tiên cảm thấy bị thất bại trong đời, nhất là khi anh phát hiện ra một bức tượng thánh Anthony to bằng người thật, với đôi mắt lé, chân sỏ đôi dép méo mó lẫn trong đống hành lý đó. Nhìn quang cảnh bề bộn của hành lý chất xung quanh, anh hối hận đã quyết định để cho vợ và con gái về nông thôn, và anh tự hỏi tại sao mình chỉ cần hai chiếc va-li là đủ để đi du lịch khắp thế giới, mà mấy bà phụ nữ này thì trái lại, đem theo cả một toa tàu đầy những thứ đồ vật vô tích sự và một đám rước người hầu hạ chả cần thiết gì cho cuộc hành trình.

Đến ga San Lucas họ thuê ba cỗ xe ngựa chở về đồn điền Ba Cô Maria, và như thể một đoàn người Di-gan họ cho xe chạy phóng, cuốn theo sau họ một đám bụi mù. Tá điền trong trang trại theo viên quản lý Pedro García tề tựu trong sân để chào đón họ. Khi trông thấy đoàn xiếc lưu động đó tới tất cả đều thất kinh. Theo lệnh của Férula, tá điền chuyên trở mọi thứ trên xe xuống và khuân vào trong nhà. Không một ai chú ý tới một thằng bé tuổi trạc cỡ tuổi của Blanca, trần truồng, thò lò mũi, bụng ỏng đầy giun, có đôi mắt đen rất đẹp tựa mắt ông già. Đó là con trai của viên quản lý, tên gọi Pedro García Con. Trong lúc mọi người nhộn nhịp sắp xếp, bày đặt mọi thứ đồ đạc, xem xét căn nhà, thám hiểm vườn tược, chào hỏi làm quen, bầy bàn thờ thánh Anthony, và đuổi gà ra khỏi phòng ngủ, đuổi chuột ra khỏi tủ áo, thì Blanca cởi ngay váy áo, trần truồng chạy ra cùng Pedro García Con. Hai đứa bé chơi đùa giữa những đống đồ đạc, hòm rương, chui rúc dưới gầm bàn ghế, hôn nhau bằng đủ cả rớt rãi, cùng nhai với nhau một miếng bánh, nuốt cả nước mũi thò lò, bôi lên người nhau cả phân nữa, và đến cuối cùng, hai đứa bé ôm nhau ngủ khò dưới gầm bàn của phòng ăn. Tại đó, Clara tìm thấy chúng vào lúc mười giờ đêm, sau khi mọi người trong trang viên chia ra từng toán đốt đuốc đi tìm chúng hàng mấy tiếng đồng hồ, khắp dọc bờ sông, trong các kho ngũ cốc, trong các chuồng bò ngựa. Férula đã phải quỳ lạy cầu khấn trước tượng thánh Anthony, Esteban đã khản tiếng vì kêu gọi chúng, và ngay cả Clara cũng đã cầu viện đến sức tiên cảm sáng suốt của mình mà không có hiệu quả. Khi mọi người tìm thấy chúng, thằng bé nằm ngửa trên mặt đất và Blanca nằm co ro, đầu gục trên cái bụng ỏng của đứa bạn mới. Nhiều năm sau, thật bất hạnh cho cả hai, chúng bị người ta bắt gặp cũng trong cái tư thế đó, và cuộc đời cũng chẳng đủ để đền bù cho chúng.

Ngay từ ngày đầu tiên mới tới đồn điền Ba Cô Maria, Clara đã biết ngay rằng tại đây có một chỗ dành cho cô và theo như cô ghi lại trong những cuốn vở ghi chép cuộc đời, thế là cô đã tìm thấy sứ mệnh của mình trong cõi thế gian này. Cô không quan tâm đến những căn nhà ngói, đến ngôi trường và sự sung túc về lương thực, thực phẩm, vì cái khả năng thấy được những thứ vô hình đã khiến cô khám phá thấy ngay lập tức sự nghi kỵ, nỗi sợ hãi và lòng căm hờn của những người tá điền, và cái tiếng rì rầm đồn đại khó nhận thấy đột nhiên ngừng bặt mỗi khi cô quay mặt nhìn họ, tất cả những cái đó đã cho phép cô đoán được một số điều thuộc về tính nết và quá khứ của chồng cô. Ông chủ Esteban Trueba dĩ nhiên đã có thay đổi. Mọi người đánh giá đúng là ông đã thôi không tới nhà chứa Cây Đèn Bão Đỏ, đã hết những buổi chiều phóng túng, chọi gà, đánh cuộc, những cơn cáu kỉnh điên giận, và nhất là cái thói quen khốn nạn đi lùng hiếp con gái trên đồng lúa mì. Mọi người đều cho rằng nhờ có Clara mới có sự thay đổi như vậy. Về phần cô, Clara cũng có thay đổi. Cô bỏ ngay tức khắc được cái vẻ ẻo lả, không còn khen cái gì cũng đẹp nữa và dường như khỏi được cái tật xấu hay chuyện trò vơ vẩn với những kẻ vô hình, và làm cho một số đồ vật chuyển động bằng những phương pháp khác thường. Cô thức dậy vào lúc tảng sáng, cùng lúc với chồng, rồi quần áo tề chỉnh cùng ăn điểm tâm với chồng, sau đó Esteban đi trông nom việc làm ở ngoài đồng, Férula trông nom Blanca, và đảm nhiệm mọi việc trong nhà, sai bảo những người hầu mang từ thủ đô về chưa quen với sự thiếu thốn tiện nghi, với ruồi muỗi ở thôn quê, còn Clara thì chia thời giờ của mình cho công việc ở mấy nơi: xưởng khâu may, hiệu tạp hóa và trường học, nơi cô làm đại bản doanh để áp dụng những phương pháp chữa bệnh ghẻ và chống chấy rận, để dạy cho biết cái bí mật của vần chữ cái, dạy trẻ em hát bài hát “tôi có con bò sữa chứ không phải bò cái thường”, dạy những người phụ nữ cách đun sữa, cách chữa bệnh tháo tỏng và hồ trắng quần áo. Vào khoảng xế chiều, trước khi đàn ông làm việc ở ngoài đồng trở về, Férula tập hợp nữ tá điền và đám trẻ con lại để cầu kinh, lần tràng hạt. Họ kéo đến cùng Férula vì tình cảm nhiều hơn là vì lòng tin, nhưng cũng khiến cho cô gái ế chồng có được dịp nhớ lại những thời kỳ đẹp đẽ của cô trong các tu viện trước kia. Clara chờ cho chị chồng kết thúc những câu cầu nguyện bí hiểm đức Chúa tôi, đức Mẹ tôi xong, liền lợi dụng luôn cuộc họp đó để nhắc lại những lời hiệu triệu mà cô đã nghe mẹ phát biểu khi bà dán mình vào hàng rào sắt của trụ sở Quốc hội. Đám nữ tá điền tươi cười và thẹn thò nghe Clara nói, vì cảm tình y như việc họ đến cùng cầu nguyện với Férula, để làm vui lòng bà chủ thôi. Còn những lời nói nẩy lửa của bà chủ, họ nghe như những chuyện của người điên. “Chưa bao giờ thấy một người đàn ông nào lại không có thể đánh vợ, nếu không đánh vợ là do hắn không yêu vợ hoặc vì hắn không đúng thực là đàn ông; ở đâu mà lại có cái chuyện những gì mà người đàn ông kiếm được, hoặc đất cát sinh đẻ ra, hoặc những mái gà đẻ ra, tất cả lại là của chung của cả hai, khi mà người đàn ông là người cai quản; ở đâu đã từng thấy một người đàn bà nào có thể làm được những việc như việc của đàn ông, khi người đàn bà sinh ra cùng cái bánh nứt và không có hòn dái, thưa bà Clarita thân yêu”, họ viện chứng. Clara thất vọng. Nhóm nữ tá điền hích hích nhẹ khuỷu tay vào nhau, những cái miệng đã nhổ trụi hết răng nở những nụ cười bẽn lẽn, đuôi con mắt đầy những vết nhăn nheo, da cháy xém vì nắng gió và lầm than khổ cực; họ biết trước rằng nếu họ cũng có cái ý kỳ quái đi làm theo những điều khuyên của bà chủ Clara thì các ông chồng của họ sẽ cho họ ăn đòn lập tức. Mà cũng đáng đòn thôi, đúng vậy, chính bà Férula cũng quả quyết như vậy. Chỉ ít lâu sau Esteban biết được nội dung phần thứ hai của những buổi họp để cầu nguyện đó, anh liền nổi giận. Đó là lần đầu tiên anh cáu giận với Clara, và cũng là lần đầu tiên mà Clara thấy chồng nổi giận, một trong những cơn lôi đình từng nổi tiếng của anh. Esteban gầm thét như một người khác hẳn, bước những bước dài đi đi lại lại trong phòng khách và đấm thình thịch vào bàn ghế, đe dọa rằng nếu Clara còn đeo đuổi những bước đi của bà mẹ cô như thế nữa, cô sẽ được thấy anh là một thằng đàn ông thật cương nghị có thể lột váy cô và nện vào đít cô một trận roi da để cho mất cái thói hư đốn thích đi hiệu triệu mọi người; anh nói sẽ cấm tụ họp để cầu nguyện hoặc để thực hiện một mục đích nào khác, anh không phải là một con rối để cho vợ có thể đưa ra làm trò cười. Clara để mặc chồng gào thét và đấm thùm thụp vào bàn ghế cho tới lúc mệt nhoài, lúc đó, vẫn cái vẻ lơ đãng như thường ngày, cô hỏi anh có biết làm cho hai tai vẫy vẫy hay không.

Thời gian nghỉ hè kéo dài và những cuộc hội họp tại trường học vẫn tiếp tục. Mùa hè đã qua và mùa thu phủ một mầu lửa vàng trên cánh đồng quê, làm thay đổi cả cảnh sắc thiên nhiên. Bắt đầu những ngày mưa rét, lầy lội rồi mà chưa thấy Clara tỏ cho thấy những dấu hiệu muốn trở về thủ đô, mặc kệ sự thôi thúc của Férula, con người rất ghét đời sống nông thôn. Suốt mấy tháng hè cô gái già đã than vãn về những buổi chiều nóng bức ngồi đuổi ruồi, kêu ca về bụi đất của sân vườn bốc lên phủ đầy cả ngôi nhà, làm cho cả gia đình như sống trong một lò giếng tại vùng mỏ, ca cẩm về nước bẩn trong bồn tắm, trong đó có những thứ bột thơm cũng biến thành một thứ nước súp của người Tầu, về những con gián chui cả vào trong chăn trải giường, rên rẩm về những lối mòn của chuột và kiến, những con nhện giăng tơ ngay trên miệng cốc nước đặt trên bàn đầu giường ngủ, về những con gà mái hỗn láo dám đẻ cả trứng vào trong giầy và ỉa bừa cả vào tấm khăn trắng phủ trên tủ kính. Khi thời tiết thay đổi cô lại có những than vãn mới về tai họa, về sự lầy lội của mảnh sân về những ngày quá ngắn, mới năm giờ chiều trời đã tối mịt, không còn việc gì mà làm ngoài việc chịu đựng những đêm dài cô đơn, gió giật, cảm lạnh mà cô phải chống đỡ bằng cao dầu tràm, và vẫn không thể tránh được khỏi lây từ người nọ sang người kia, không ai thoát. Cô đã chán ngấy việc chống trọi với những lực lượng thiên nhiên, chẳng còn sự giải trí nào ngoài sự ngắm nhìn Blanca lớn lên, giống như cái tên ăn thịt người Pedro García Con, theo như lời con bé gọi thằng bạn khi chúng chơi đùa với nhau, cái thằng bé bẩn thỉu, là phần phụ thêm của con bé chẳng có được đứa bé nào cũng trong loại tuổi của nó để cùng chơi đùa, nên nó đã hấp thu những lề thói xấu, đi lang thang với đôi má dính đầy bùn, vết lở đã đóng vẩy trên đầu gối, “hãy nghe nó nói kìa, y hệt một thằng bé India, thật mệt về việc bắt chấy rận cho nó và bôi thuốc xanh methylene vào những nốt ghẻ lở của nó”. Dù luôn lầm bầm kêu ca như vậy, cô vẫn giữ nguyên cái tư cách nghiêm trang, chiếc búi tó vẫn không thay đổi, chiếc áo khoác luôn luôn hồ cứng, và chùm chìa khóa bao giờ cũng đeo lủng lẳng bên thắt lưng, vẫn không bao giờ đổ mồ hôi, không bao giờ gãi, và thân thể luôn luôn tỏa ra cái hương dìu dịu của nước giặt hồ và mùi vỏ chanh. Chẳng ai có thể cho rằng cớ một cái gì có thể làm suy xuyển được cái đức tự kiểm tra khắc kỷ của cô, trước cái ngày mà cô cảm thấy ngứa ngáy ở lưng. Đó là một thứ ngứa dữ dội khiến cho cô không thể nào tránh được việc kín đáo đưa tay lên gãi, nhưng gãi mãi vẫn không thấy đỡ ngứa chút nào. Sau cùng cô phải vào buồng tắm và cởi chiếc coóc-sê mà ngay trong những ngày có công việc nặng cô cũng vẫn mặc. Khi cởi những sợi nịt ra thì một con chuột nhắt xổ ra lơi lăn xuống đất, con vật bé tẹo đã bị nằm bẹp dưới những sợi nịt giữa lần vải và làn da thịt của bà chủ chiếc coóc-sê suốt buổi sáng mà không tìm cách nào ra thoát. Lần đầu tiên trong cuộc đời Férula biết một cơn chấn động thần kinh cực độ. Nghe tiếng kêu thét của cô, tất cả mọi người chạy đến và thấy cô nằm lăn trong bể tắm, nửa người ở trần, mặt tái xám vì sợ hãi, miệng chu chéo rền rĩ như điên, và giơ ngón tay run run chỏ vào con vật gặm nhấm tí hon đang cố dẫy dụa lật người lên để chạy vào một xó an toàn. Esteban nói đó chỉ là triệu chứng của thời kỳ tắt kinh, chẳng có gì đáng quan ngại. Đến khi cô bị chấn động thần kinh lần thứ hai, mọi người cũng chẳng chú ý quan tâm. Hôm Chủ nhật đó đầy nắng ngay từ lúc rạng đông, và trong nhà nhộn nhịp hết sức, bởi vì đây là lần đầu tiên tại trang viên Ba Cô Maria có tổ chức một tiệc lễ, kể từ ngày đã xa xôi quên lãng mà bà Ester hãy còn là một cô gái nhỏ. Họ mời những anh em họ hàng và bạn hữu từ thủ đô đi xe lửa về dự, mời tất cả những nhà điền chủ quanh vùng, không quên những vị kỳ hào kỳ mục ở thị trấn. Họ chuẩn bị cho bữa tiệc mất đến cả tuần lễ: một con bò thui ở giữa sân, bánh nhân bầu dục, gà tần, bánh bột ngô, nem rán, giò chả, lườn gà hầm sữa, hồng xiêm, và những loại rượu vang ngon nhất của mùa nho. Vào khoảng giữa trưa khách mời đi xe ngựa hoặc cưỡi ngựa bắt đầu tới, tiếng chuyện trò và tiếng cười vang ầm ĩ ngôi nhà lớn bằng gỗ sồi. Férula xin lỗi một lát để chạy vào phòng tắm, một trong số những phòng tắm rộng lớn của ngôi nhà, tại đó cái chậu đi tiêu đặt ở giữa phòng, vây bọc xung quanh là cả một khoảng trống lát bằng gốm trắng. Cô đang ngồi trên chiếc bồn cô độc như một chiếc ngai đó, chợt cánh cửa bật mở tung và một vị khách bước vào, vị đó chính là ông trưởng trấn, dáng điệu có vẻ đã bừng bừng vì men rượu khai vị, ông từ từ cởi khuy quần. Khi nhìn thấy cô gái, ông đứng sững lại như tê liệt vì bất ngờ và nhầm lẫn, tới khi ông bắt đầu có thể phản ứng thì việc duy nhất mà ông làm là tiến bước lại gần với một nụ cười ngượng nghịu, rồi bước vội qua suốt gian phòng, giơ tay chào và xin lỗi.

– Tôi, Zorebabel Blanco Jamasmié, xin vui lòng nghe lệnh của cô - ông ta tự giới thiệu.

“Lậy Chúa! Không ai có thể sống được giữa những con người thô lỗ đến như thế. Nếu các người muốn, xin cứ việc ở lại nơi trừng giới của những kẻ thiếu văn minh này, còn tôi, tôi sẽ trở về thủ đô, tôi muốn sống như một người theo đạo Chúa, như bất cứ lúc nào tôi cũng muốn như vậy”, Férula la lên khi cô đã có thể nói được về chuyện ấy mà không bật khóc. Nhưng rồi cô cũng không về thủ đô. Cô không muốn xa Clara, vì cô đã đi đến chỗ yêu quý cả cái không khí mà cô em dâu thở ra, và dù bây giờ không còn dịp để tắm và ngủ cùng giường với em dâu, Férula vẫn cố gắng tìm mọi cách để biểu lộ lòng âu yếm của mình với em dâu trong hàng nghìn chi tiết nhỏ mà cô dành cả cuộc sống của mình vào đó. Người phụ nữ nghiêm khắc và thật ít khoan dung với cả chính mình cũng như với mọi người đó, có thể trở nên rất dịu dàng và vui vẻ với Clara, và đôi khi lan rộng ra cả đối với Blanca. Férula chỉ cho phép mình nhân nhượng trước cái ý muốn tràn trề được phục vụ và được yêu của em dâu, và chỉ riêng với em dâu cô mới có thể biểu lộ, với đôi chút che dấu, những mong muốn thầm kín và tế nhị nhất của tâm hồn. Nỗi cô đơn và buồn bã lâu ngày trong cuộc sống của cô đã gạn cất những niềm rung động và tẩy rửa mọi tình cảm, đến độ rút gọn tất cả những thứ đó lại thành một vài khát vọng ghê gớm và kỳ lạ nó chi phối hoàn toàn tâm hồn cô. Trong con người cô không có những xáo động nhỏ nhen, những mối thù oán vặt, những thèm khát che đậy, những công việc từ thiện, những dấu hiệu yêu thương nhợt nhạt, những cử chỉ lịch sự đáng yêu hoặc những sự chú ý quan sát hàng ngày. Cô là một trong số những con người chỉ có một mối tình duy nhất, một lòng căm thù luôn quá đáng, một sự trả thù hủy diệt, một tính anh hùng rất cao thượng, nhưng cô đã không có thể thực hiện được số phận mình cân xứng với ý chí lãng mạn của cô, và số phận cô đã sám sịt và tẻ nhạt trôi đi trong bốn bức tường của một căn buồng người ốm, trong những tu viện, trong những buổi thú tội quanh co, và từ một người con gái cao to, có dòng máu nồng nhiệt, sinh ra để làm mẹ, đẻ nhiều con, để hoạt động và hăng say, cứ mòn mỏi sút dần. Lúc bấy giờ cô gần bốn mươi lăm tuổi, nhưng dòng giống huy hoàng của ông bà người Moorish xa xôi vẫn giữ trong cô cái bóng bẩy thanh sạch, món tóc vẫn đen và mượt như lụa, chỉ có một búp trắng chớm nở trên chân trán, thân hình khỏe khoắn, thanh nhẹ và dáng đi dứt khoát của loại người lành mạnh; nhưng dù sao nỗi cô đơn trong cuộc sống đã khiến cho cô có vẻ mặt già hơn tuổi khá nhiều. Tôi có một bức chân dung của Férula chụp trong những năm đó, nhân dịp lễ sinh nhật của Blanca. Đó là một tấm ảnh cũ, mầu nâu, đã nhợt nhạt bởi thời gian, tuy vậy vẫn trông rõ cô. Trong đó cô trông như một bà chủ gia đình vương giả đã đứng tuổi, nhưng có một cái nhếch mép cay đắng hiện trên khuôn mặt nó tố cáo tấn bi kịch nội tâm. Những năm sống cùng Clara có lẽ là những năm sung sướng duy nhất của đời cô, bởi vì cô có thể tâm sự thân mật cùng em dâu. Clara là người cô có thể thổ lộ tất cả những cảm xúc tế nhị nhất và có thể dành cho toàn bộ lòng hi sinh và yêu mến của mình. Có lần Férula đã dám nói ra điều đó với Clara, và cô em dâu đã ghi trong cuốn sổ ghi chép cuộc đời rằng Férula yêu mình hơn cả mình xứng đáng được yêu và không thể đủ sức yêu trả lại. Vì tình yêu vô bờ đó mà Férula không muốn rời khỏi trang viên Ba Cô Maria ngay cả khi nạn giặc kiến bắt đầu xẩy ra, khi bắt đầu có một tiếng rào rào trong các chuồng bò ngựa, một đám vết đen sẫm di chuyển thật nhanh, đi đến đâu gặm nuốt tất cả chỗ đó, từ bắp ngô, cây lúa mì, cây cỏ linh lăng, đến cỏ cam cúc. Đem ét-săng dội vào rồi đốt, nhưng chúng lại xuất hiện nhiều hơn. Lấy vôi quét vào thân cây nhưng chúng vẫn không ngừng bò lên và không kiêng nể bất cứ cây gì, từ lê, táo, cam, quít gặm chén tuốt; rồi chúng xâm chiếm đến vườn hoa, lan vào các kho chứa, ăn hết đến cả dưa giống, chui vào thùng sữa và sữa trở nên chua loét và đen đầy xác kiến mỗi buổi sáng ra; chúng đột nhập vào chuồng gà, gặm nuốt đến con gà con cuối cùng, để lại từng đống lông và những đốt xương thảm hại. Chúng bò vào trong nhà, men theo đường dẫn nước, phá hoại bếp nước, mọi thứ ăn nấu nướng phải ăn ngay lập tức, vì đặt trên bàn chỉ vài phút sau kiến đã bò vào hàng đàn như đám rước và chìm ngập đen đặc trong đó. Pedro García dùng nước và lửa để chống lại, thấm mật vào những miếng bọt biển rồi vùi xuống đất giữ cho kiến đến hàng đàn để có thể giết chúng hàng loạt, nhưng tất cả những phương sách đó đều vô ích. Esteban Trueba chạy lên thị xã và khi về đem theo đủ mọi loại thuốc trừ sâu đã có, từ loại ở dạng bột, loại ở dạng lỏng cho đến loại viên, Esteban đem rắc thuốc vào khắp các xó xỉnh, mọi ngóc ngách trong nhà, ngoài vườn, ngoài sân, đến độ rau xanh trong vườn còn sót lại cũng không ăn được nữa vì sợ thuốc sâu gây đau bụng. Nhưng kiến vẫn tiếp tục xuất hiện một cách nhân lên, càng ngày càng nhiều, mỗi ngày một thêm dữ tợn và ghê gớm. Esteban Trueba lại phải lên thị xã một lần nữa để đánh một bức điện về thủ đô cầu viện. Ba ngày sau Mr. Brown, một người Mỹ thấp lùn, đem theo một chiếc va-li bí hiểm, mà Esteban giới thiệu là chuyên viên kỹ thuật về trừ sâu bệnh, bước xuống sân ga. Sau khi giải khát bằng một vại rượu vang nhắm với trái cây, ông mở va-li, bầy tất cả đồ nghề trên mặt bàn. Ông lôi ra một kho những dụng cụ chưa ai từng trông thấy, rồi tìm bắt một con kiến, quan sát nó thật kỹ lưỡng dưới một chiếc kính hiển vi.

– Thưa mister, sao ngài phải quan sát nó kỹ lưỡng thế, khi tất cả bọn chúng nó con nào cũng giống con nào? - Pedro García hỏi.

Người Mỹ lạ đó không trả lời. Khi ông tìm hiểu được rõ loài kiến, tác phong sinh hoạt của nó, nơi chúng làm tổ, những thói quen của chúng và cả đến những ý định bí mật của chúng nữa, thì đã mất một tuần lễ trôi qua và bọn kiến đã xâm nhập gần đến giường nằm của bọn trẻ con, đã ăn hết thức ăn dự trữ dành cho mùa đông, và bắt đầu tấn công vào những chị bò sữa và những chú ngựa. Lúc đó Mr. Brown mới tuyên bố rằng phải diệt trừ bọn kiến này bằng một chất thuốc do mister chế tạo ra, nó có công dụng làm cho bọn kiến đực mất khả năng sinh sản, cộng thêm một loại thuốc độc nữa cũng do ông chế tạo, có tác dụng làm cho bọn kiến cái mắc một căn bệnh chỉ có chết, và như vậy là có thể kết thúc được tai họa.

– Như vậy thời gian mất bao lâu? - Esteban Trueba, từ chỗ kiên nhẫn đã chuyển sang cáu bực, hỏi.

– Một tháng - Mr. Brown nói.

– Đến lúc đó thì tụi kiến đã ăn hết cả người ở đây rồi, thưa Mr. Brown - Pedro García nói - Nếu ông chủ cho phép, tôi sẽ đi gọi cha tôi. Ba tuần trước ông cụ có nói ông biết một phương thuốc chữa cái nạn này. Tôi cho rằng đó là thứ thuốc của một ông già cổ lỗ, nhưng tôi thấy chúng ta chẳng mất mát gì khi thử xem sao.

Ông già Pedro García liền được gọi đến; ông lê đôi chân, đen đủi, nhỏ bé và đã rụng hết răng, khiến cho Esteban Trueba phải giật mình nhận thấy sự thay đổi do thời gian tạo ra. Ông già một tay cầm mũ đứng nghe, mắt nhìn xuống đất và đôi hàm lợi không răng nhóp nhép nhai không khí. Sau đó ông hỏi mượn một tấm khăn trắng do Férula lấy từ trong tủ áo của Esteban mang tới, rồi ông bước ra khỏi nhà, đi qua sân, tiến thẳng tới vườn rau; tất cả mọi người đều theo sau ông già, cả Mr. Brown, người Mỹ lùn thấp cũng vừa đi vừa nở một nụ cười khinh miệt “cái bọn man rợ này, oh God!*” Ông già ngồi xổm một cách hơi khó khăn, và bắt đầu lấy tay vun kiến lại thành một đống. Khi đã vun được một nắm kiến lớn, ông già hót tất cả vào trong chiếc khăn trắng, buộc chéo bốn góc lại và đặt vào trong lòng mũ của ông.

•

Tiếng Anh trong nguyên bản, có nghĩa: Ôi Chúa ơi!

– Ta sẽ chỉ đường cho bọn mi đi, hỡi lũ kiến, và hãy đem theo cả lũ kiến khác - ông già nói.

Sau đó ông trèo lên lưng một con ngựa và vừa cho ngựa đi vừa lẩm bẩm những lời khuyên nhủ, dặn dò lũ kiến, những lời cầu nguyện sự sáng suốt thông minh và những định thức ma thuật. Mọi người nhìn theo ông già cưỡi ngựa đi cho tới khi quá địa phận đồn điền của Esteban Trueba. Người Mỹ lạ mặt ngồi trên nền đất cười như một người mất trí, cho tới khi Pedro García đến lay ông ta.

– Xin ngài về mà cười với bà nội ở nhà, mister ạ, ngài không biết rằng ông già đó là cha tôi hay sao? - viên quản lý cảnh cáo.

Đến chiều ông già Pedro García quay trở về. Ông từ từ xuống ngựa, nói với ông chủ rằng ông đã chỉ cho lũ kiến biết đường đi rồi, và ông già bước về nhà, ông có vẻ mệt mỏi. Sớm hôm sau người ta thấy trong bếp không có kiến, trong những gian nhà phụ cũng hết kiến, mọi người sục tìm trong vựa ngũ cốc, trong chuồng bò ngựa, trong chuồng gà, ra tận các khoang chăn bò ngựa, lục soát khắp nơi đều không còn thấy một con kiến nhỏ nào nữa. Nhà kỹ thuật người Mỹ phát cuồng lên.

– Cần phải nói cho tôi biết làm thế nào mà lại như thế được! - ông ta kêu rống.

– Mister ạ, hãy nói với bọn kiến. Nói với bọn kiến rằng nên cút đi, đừng ở đây làm phiền mọi người, ấy thế là chúng nó hiểu đấy - ông già Pedro García giải thích.

Chỉ có Clara là người duy nhất thấy việc làm của ông già rất tự nhiên và thường tình. Férula thì vin ngay vào đấy để nói rằng cả gia đình này đang sống trong một cái hố, trong một vùng đất dã man, tại đó những luật phép của Chúa không hoạt động, cả mọi quá trình khoa học cũng vậy, và một ngày nào đó tất cả sẽ bay lên trên cán chổi; nhưng Esteban buộc chị phải câm ngay; anh không muốn vợ anh bị nhồi thêm những ý nghĩ mới lạ vào đầu nữa. Và một số ngày sau đấy Clara quay trở lại mơ mộng đãng trí, lại chuyện trò vơ vẩn cùng những hồn ma tưởng tượng, và để hàng giờ vào việc viết trong tập vở ghi chép cuộc đời. Khi cô đã thấy chán cả trường học lẫn xưởng may và những cuộc hội họp phụ nữ, và lại nhìn nhận mọi thứ đều rất đẹp, mọi người biết ngay cô lại có thai.

– Lỗi tại em đấy! - Férula kêu lên với em trai.

– Em đang mong thế đấy - anh trả lời.

Ít ngày sau, khi thấy Clara rõ ràng không thể sống ở nông thôn suốt thời kỳ mang thai, nhất là không thể sinh nở tại thị trấn này được, nên mọi người sửa soạn để quay về thủ đô. Việc đó an ủi Férula một phần nào, bởi cô vẫn cảm thấy việc thai nghén của Clara như một sự lăng nhục cá nhân cô. Férula trở về trước với phần lớn hành lý và những người hầu hạ, để mở cửa ngôi nhà lớn ở góc phố, chuẩn bị mọi thứ chờ đón Clara về. Esteban cùng đi với vợ và con gái trở về thủ đô mười ngày sau đó, để lại đồn điền Ba Cô Maria vào tay cai quản của Pedro García, người đã trở thành viên quản lý, mặc dù cái chức danh đó chẳng mang lại cho anh ta nhiều đặc quyền đặc lợi hơn mà chỉ tổ lắm việc hơn.

Cuộc hành trình từ nông thôn ra thủ đô kết thúc thì Clara kiệt sức. Tôi thấy em gầy đi, tái thêm, nổi hen suyễn, mắt thâm quầng. Nhịp chạy gập ghềnh của xe ngựa, sau đến sự rung chuyển của toa xe lửa, rồi bụi đất đường trường và cái tính choáng váng nôn mửa tự nhiên của em đã làm em suy kiệt rõ ràng trông thấy, mà tôi cũng chẳng có thể làm gì để giúp đỡ em, bởi khi em đau yếu thường không muốn ai đến nói chuyện với mình. Khi xuống ga tôi phải xốc nách đỡ, vì chân em như mềm nhũn không còn sức lực.

– Có lẽ em sẽ bay lên được - em nói.

– Ở đây không được! - tôi vội quát lên vì sợ hãi nghĩ có lẽ em sắp bay qua đầu mọi người hành khách để ra khỏi bục lên xuống trên sân ga.

Nhưng em không có ý nói cụ thể đến sự bay lên bằng ý lực mà muốn nói đến việc em đã bước lên tới chỗ nó cho phép em thoát khỏi mọi điều bất tiện, không thấy sự nặng nề của cái bụng thai nghén và sự mệt mỏi sâu lắng nằm trong tận cùng những đốt xương trong người. Em bước vào một thời kỳ im lặng mới, tôi nhớ dường như nó kéo dài mấy tháng, trong thời kỳ đó em lại sử dụng đến tấm bảng con, như thể trong thời kỳ câm lặng xưa kia. Nhưng trong dịp này tôi không hoảng sợ, vì tôi biết em sẽ trở lại trạng thái bình thường, như thể lần trước sau khi sinh nở Blanca, và một mặt khác tôi đã biết sự im lặng là nơi ẩn náu bất khả xâm phạm cuối cùng của vợ tôi, chứ không phải một căn bệnh tâm thần như ông bác sĩ Cuevas chẩn đoán. Férula săn sóc cho em dâu vẫn với cái kiểu ám ảnh như trước kia đã săn sóc mẹ, đối với em dâu như đối với một người bị tàn phế, không muốn để em dâu ở một mình, và Férula chẳng còn chú ý chăm sóc cho Blanca, nên con bé suốt ngày chỉ khóc đòi được trở về trang viên Ba Cô Maria. Clara tha thẩn trong nhà như thể một bóng đen to béo và âm thầm, dáng vẻ vô tư như đức Phật đối với mọi sự vật xung quanh. Em không cả nhìn đến tôi, đi ngang bên cạnh tôi như thể đi bên một món đồ gỗ, và khi tôi nói với em một lời, em cứ như ở trên mây xanh không nghe thấy tiếng tôi nói hoặc không nhận ra tôi. Chúng tôi không ngủ chung với nhau nữa. Những ngày nhàn rỗi trong thành phố và cái không khí phi lý thở hít trong ngôi nhà làm cho thần kinh tôi căng thẳng. Tôi cố tìm một việc gì cho bận bịu, nhưng chả có việc gì đủ cả, nên lúc nào tôi cũng thấy cáu kỉnh. Ngày nào tôi cũng lao vào việc kiểm soát công việc kinh doanh. Vào thời gian đó, tôi đã bắt đầu hoạt động tích trữ trong Thị trường chứng khoán và để hàng giờ nghiên cứu mức lên xuống của tiền tệ thế giới, rồi tôi quyết định đầu tư vốn liếng và trang bị cho những công ty xuất nhập cảng. Tôi dành nhiều thì giờ trong những hoạt động tại Câu lạc bộ. Đồng thời tôi cũng bắt đầu chú ý tới vấn đề chính trị; đến độ tôi đi tới chỗ gia nhập một hội thể dục thể thao, tại đó một tay huấn luyện viên khổng lồ buộc tôi phải tập luyện cho nổi lên một số bắp thịt mà tôi không ngờ mình cũng có trong người. Anh ta khuyên tôi nên dùng phương pháp xoa bóp, nhưng môn đó tôi không thích: tôi rất ghét những bàn tay thuê mướn xoa bóp vào cơ thể mình. Nhưng tất cả những thứ đó đều chẳng có thể làm cho tôi bận bịu suốt ngày được, tôi vẫn thấy bực bội, khó chịu, muốn quay về nông thôn, nhưng lại không dám rời bỏ ngôi nhà hiện nay rõ ràng cần thiết sự có mặt của một người đàn ông biết điều bên cạnh đám phụ nữ mắc bệnh xung huyết này. Hơn nữa Clara to ra quá sức tưởng tượng. Bụng em to quá khổ, hầu như bộ xương mảnh dẻ của em khó mà mang nổi. Em thẹn không muốn để ai nhìn thấy mình trần truồng, nhưng em là vợ tôi nên em không thể xấu hổ trước mặt tôi. Tôi giúp em tắm và mặc quần áo trước khi Férula định làm việc đó; và tôi cảm thấy thương em vô cùng vì em quá bé bỏng, gầy yếu cộng thêm cái bụng to kinh khủng, gần tới ngày sinh nở vô cùng nguy hiểm. Nhiều lúc tôi lo lắng nghĩ rằng em có thể chết khi sinh nở, và đã kín đáo bàn cùng bác sĩ Cuevas tìm phương pháp tốt nhất để giúp đỡ em. Chúng tôi thống nhất với nhau rằng nếu việc sinh nở của em có thể khó khăn thì tốt hơn hết lại mổ lấy thai ra lần nữa, nhưng tôi không muốn đưa em đến bệnh viện, còn bác sĩ lại không chịu mổ lấy thai một lần nữa trong căn buồng ăn như trước. Ông nói ở nhà thiếu mọi phương tiện cần thiết, nhưng thật ra trong thời kỳ đó bệnh viện lại là ổ của những thứ viêm nhiễm, và tại đó người đến để chết nhiều hơn là để được chữa khỏi bệnh.

Một hôm, trước ngày đẻ không bao lâu và cũng chẳng có một dấu hiệu nào báo trước, Clara tự nhiên rời bỏ nơi ẩn náu câm lặng để lại nói chuyên bình thường. Em đòi uống một tách cà phê và yêu cầu tôi dẫn đi dạo chơi một vòng. Trái tim tôi như nhẩy lên. Tất cả nhà đều vui mừng, chúng tôi mở nút champagne, cắm hoa tươi vào tất cả các lọ và chậu hoa, tôi tìm mua cho em hoa trà, thứ hoa em ưa thích, và tôi sắp hoa trà như trải thảm suốt căn phòng của em, đến độ em nổi cơn ho suyễn và mọi người vội gấp rút lôi hết hoa ra khỏi buồng. Tôi chạy đi mua cho em một chuỗi kim cương tại khu phố của những nhà kim hoàn người Do Thái. Clara cảm ơn tôi rối rít, khen món quà rất đẹp, nhưng rồi không bao giờ tôi thấy em đeo. Tôi cho rằng em đã bỏ nó vào một chỗ nào đó, rồi sau quên mất không còn biết đã để nó vào đâu, như thể tất cả các món trang sức mà trong cuộc đời chồng vợ tôi đã mua tặng em. Tôi mời bác sĩ Cuevas đến, lấy cớ để uống trà, nhưng thực ra ông đến để khám cho Clara. Ông đưa em về buồng, và sau đó nói với tôi và Férula hình như em đã khỏi bệnh tâm thần, và nếu vậy phải chuẩn bị đón chờ một cuộc sinh nở khó khăn, vì đứa bé trong bụng rất lớn. Vừa lúc đó Clara bước vào phòng khách, và chắc đã nghe thấy câu nói cuối cùng của ông bác sĩ.

– Mọi sự sẽ yên ổn tốt thôi, các ngài không phải lo lắng - em nói.

– Anh muốn lần này là một đứa con trai, để nó được mang tên anh - tôi nói đùa.

– Không phải một, mà là hai - Clara đáp lại, - rồi nói thêm - Hai anh em sinh đôi sẽ mang tên là Jaime và Nicolás.

Đến thế nữa thật quá sức đối với tôi. Tôi nghĩ mình phải phát khùng lên được bởi bao sự đè nén tích tụ trong suốt mấy tháng nay. Tôi nổi khùng, giải thích đó là những tên đặt của người buôn bán ngoại quốc, chứ trong gia đình tôi, cũng như gia đình em không có ai mang những tên như vậy, ít nhất một đứa cũng phải mang tên Esteban như tôi và cha tôi; nhưng Clara đáp lại những tên trùng lắp như thế sẽ gây ra sự nhầm lẫn trong những cuốn sổ ghi chép cuộc đời của em, và nhất định không thay đổi ý kiến. Để dọa em, tôi nắm tay đập vỡ một chiếc lọ sứ, hình như đó là di vật cuối cùng của những thời kỳ huy hoàng của ông cụ tôi, nhưng em vẫn không động tâm, và ông bác sĩ Cuevas mỉm cười sau tách trà, khiến cho tôi càng thêm cáu. Tôi vùng ra khỏi nhà, đóng sập cánh cửa, và bỏ đi đến Câu lạc bộ.

Đêm hôm đó tôi uống đến say. Một phần vì tôi thấy cần, một phần vì để trả thù, tôi mò tới ngôi nhà chứa quen thuộc nhất của thành phố, mang một cái tên lịch sử, Christopher Columbus. Cần phải thanh minh rằng tôi không phải loại người quen chơi đĩ điếm mà chỉ có những thời kỳ nào phải sống đơn chiếc lâu dài tôi mới tìm đến mấy cô gái điếm. Bây giờ tôi cũng không biết chính vì cái gì mà tôi đã làm như thế, vì bực tức với Clara, vì có nhiều điều cáu kỉnh, vì có thừa sức lực, hay vì muốn thử nghiệm. Trong thời kỳ đó công việc làm ăn của tiệm Christopher Columbus này đang phát đạt, tuy chưa đạt được cái uy tín quốc tế mà sau đó nó có, khi tên tuổi nó xuất hiện trên những tấm bản đồ hàng hải của những hãng tàu Anh, và trong những cuốn sách hướng dẫn du lịch, và được quay phim để chiếu trên vô tuyến truyền hình. Tôi bước vào một gian phòng khách có bày biện bàn ghế của Pháp, loại bàn ghế chân cong, tại đó một bà chủ người bản xứ nhưng lại bắt chước một cách khá là hoàn hảo giọng nói Paris, và việc đầu tiên của bà là đưa cho tôi xem giá tiền, sau đó lập tức bà hỏi tôi đã nghĩ đến một ai trong tiệm chưa. Tôi nói với bà ta, kinh nghiệm của tôi chỉ hạn chế trong tiệm Cây Đèn Bão Đỏ và một vài nhà chứa tồi tàn cho thợ mỏ ở miền Bắc, cho nên bất kỳ một người phụ nữ nào trẻ và sạch sẽ đối với tôi đều tốt.

– Ông đã làm cho tôi rất có cảm tình, thưa ông - bà ta nói. - Tôi sẽ đưa đến hầu ông của tốt nhất của tiệm chúng tôi.

Theo lời gọi của bà ta, một người phụ nữ cuốn trong một bộ quần áo sa đen hơi chật khiến cho hầu như không che đủ được cái đẫy đà rậm rạp của cơ thể phụ nữ của mình. Tóc của cô ta chải lệch xuống một bên tai, lối chải tóc tôi vẫn ghét, và khi cô tới gần, bước đi của cô tỏa lên một mùi hương sạ thơm ghê gớm, nó bồng bềnh nổi trong không khí, dai dẳng như một tiếng rên.

– Rất sung sướng được gặp lại ông chủ - người đó chào và ngay lập tức tôi nhận ra cô, bởi giọng nói là thứ duy nhất không thay đổi trong người Tránsito Soto.

Cô nắm tay kéo tôi vào một phòng khép kín bưng như nấm mộ, mấy chiếc cửa sổ đều che rèm kín mít; trong đó từ thời xa xưa lâu lắm chưa hề lọt vào một tia ánh mặt trời, nhưng mặc dầu vậy nó cũng như một lâu đài nếu đem so sánh với những căn buồng nhơ bẩn của tiệm Cây Đèn Bão Đỏ. Tôi cởi quần áo cho Tránsito, tháo rũ cái kiểu tóc kinh khủng của cô và thấy cô đã lớn lên nhiều sau những năm không gặp, béo và đẹp ra.

– Ta thấy em tiến bộ nhiều - tôi bảo cô.

– Nhờ có năm mươi peso của ông chủ đó. Em đã dùng nó để bắt đầu - cô trả lời - Bây giờ em có thể trả lại ông chủ gấp đôi, bởi vì lạm phát làm đồng tiền không còn giá như khi trước.

– Ta muốn em cho ta một đặc ân kia, Tránsito! - tôi cười và nói. Tôi nhận thấy trước mắt không còn chút bóng dáng nào của cô gái gầy guộc, với những khuỷu tay và đầu gối nhọn hoắt, làm việc tại cái tiệm chứa Cây Đèn Bão Đỏ xưa kia, chỉ trừ có sự thuận tình không mỏi mệt và cái giọng khàn khàn vịt đực. Cô có một cơ thể nhẵn nhụi và làn da đã được kỳ cọ bằng chanh và mật con hamamelis, theo như cô cho biết, đến độ thật mịn màng và trắng như thể làn da của một đứa bé. Móng tay, móng chân cô đều nhuộm đỏ, và quanh rốn cô có săm hình một con rắn uốn tròn, có thể tự động rập rềnh uốn khúc trong khi cô vẫn nằm yên bất động.

Vừa biểu diễn tài nghệ làm cho con rắn chuyển động uốn lượn quanh rốn, cô vừa kể cho tôi nghe về cuộc sống của mình.

– Nếu em còn ở lại tiệm Cây Đèn Bão Đỏ, bây giờ không biết em đã ra sao, ông chủ? Có lẽ em đã rụng hết răng, có lẽ đã trở thành một cô gái già. Trong cái nghề này, con người tàn tạ nhanh gấp, cần phải giữ mình ghê lắm. Vì vậy cho nên em không bao giờ đi làm việc ở ngoài đường phố! Không bao giờ em thích việc đó, bởi nó nguy hiểm lắm! Ở ngoài đường phố, cần phải có một tên anh chị bảo vệ, nếu không thì nguy hiểm hết sức. Vì chẳng có ai kính nể loại người con gái như chúng em. Nhưng tại sao lại phải đem cho một người đàn ông cái kết quả mà mình mất bao nhiêu sức lực khổ cực mới kiếm được? Trong vấn đề này, phụ nữ chúng em thật ngu ngốc. Họ sinh ra để cần thiết như vậy mà. Họ cần có một người đàn ông, để có thể cảm thấy đảm bảo được yên ổn, mà không biết rằng điều đáng sợ duy nhất, chính lại là những người đàn ông ấy. Họ không biết tự quản, họ cần thiết phải hi sinh cho một người nào đó. Những cô gái đĩ là những cô tồi tệ nhất, ông chủ ạ, xin ông tin ở em điều đó. Họ để cả cuộc đời làm việc cho một tên anh chị bảo vệ, vui vẻ để cho nó đánh mình, cảm thấy vinh hạnh khi nhìn thấy hắn ăn mặc đẹp đẽ, với răng vàng, vòng vàng đeo lủng liểng, và khi đã chán họ, nó liền bỏ đi theo một con đĩ khác trẻ hơn; thế nhưng họ vẫn tha thứ cho nó bởi vì nó là “đàn ông”. Không ông chủ ạ, em không như vậy. Không ai cai quản, bảo trợ được em cả, bởi em không điên mà đâm đầu vào nuôi một thằng đàn ông. Em làm việc cho em, vì em, kiếm được bao nhiêu em tiêu xài theo ý thích. Em cũng phải vất vả chật vật lắm chứ, vì được thế này đâu phải dễ, các bà chủ tiệm chứa không thích giao dịch thẳng với bọn chúng em, mà thích bàn bạc làm ăn với những tên ma-cô. Các bà ấy không hề giúp đỡ bọn em, cũng chẳng nể nang gì.

– Nhưng hình như ở đây người ta đánh giá em rất cao, Tránsito. Họ nói với ta rằng em là của quý nhất tiệm.

– Đúng như vậy. Nếu không nhờ có em, cái món kinh doanh này đã đi tiêu sạch rồi, phải, nhờ có em, một người làm việc như một con lừa - cô gái nói - Những cô gái khác bây giờ đã như thể đống giẻ rách, ông chủ ạ. Không như ngày xưa đâu, hiện nay tại đây thường đến những ông già. Cho nên cần phải hiện đại hóa vấn đề này, để thu hút những công nhân viên chức, họ không có công việc gì làm vào lúc giữa trưa; cần phải thu hút thanh niên, sinh viên, học sinh. Cần phải mở rộng cơ sở vật chất, làm cho tiệm trở nên vui vẻ và sạch sẽ. Phải tẩy uế đến tận cùng, tận gốc! Như vậy khách hàng mới tin tưởng và không lo nghĩ đến nỗi sợ phải một bệnh hoa liễu nào đó, phải không ông chủ? Ở đây cũng là một chuồng lợn. Không bao giờ họ tẩy uế cả. Đây này, ông chủ cứ nhấc cái gối lên y như rằng sẽ thấy hiện ra một con rệp. Em đã nói điều này với bà chủ, nhưng họ chưa chú ý nghe em. Họ chưa có con mắt nhìn nghề nghiệp.

– Thế em thì có chứ?

– Rõ ràng rồi, thưa ông chủ! Em đã nghĩ ra đến hàng triệu điều để cải thiện tiệm Christopher Columbus. Em đã đặt tất cả cảm tình vào cho nghề này. Em không phải hạng người chuyên chỉ đi ta thán và đổ lỗi cho số phận chẳng may, khi mà họ gặp điều chẳng lành, làm ăn chẳng ra gì. Ông chủ không thấy em đã có tiến bộ đó sao? Bây giờ em đã là một cô gái quý báu nhất. Nếu em cai quản công việc, em có thể sẽ làm cho nó thành một tiệm chứa tốt đẹp nhất trong nước, em thề với ông chủ như vậy.

Tôi rất khoái hoạt, thích thú. Tôi đã biết đánh giá đúng cô, bởi vì bao lần đã nhìn thấy cái tham vọng của mình thể hiện trong gương mỗi buổi sáng cạo râu, cuối cùng tôi đi đến chỗ đã có thể nhận ra được nó trên gương mặt của những người khác.

– Ta vừa nẩy ra một ý nghĩ tuyệt vời, Tránsito ạ? Tại sao em không xây dựng một tiệm kinh doanh việc này của chính em? Ta sẽ giúp em tiền vốn - bị mê hoặc bởi cái ý nghĩa có thể phát triển mở rộng thêm lời lãi theo hướng kinh doanh đó, như một kẻ say rượu tôi hứa tặng như vậy.

– Không, xin cám ơn ông chủ - Tránsito vừa trả lời vừa vuốt ve con rắn săm quanh rốn bằng móng tay quét mầu bóng đỏ - Em không ưng việc bỏ một nhà tư sản này để lại rơi vào tay một nhà tư sản khác. Việc phải làm là xây dựng một hợp tác xã và tống khứ cái bà chủ tiệm này đi. Ông chủ không nghe nói đến điều đó ư? Hãy cẩn thận đó, nghe không ông chủ, hãy nhìn xem nếu thấy tá điền của ông lập một hợp tác xã tại nông thôn, thế là ông chủ sẽ đi đứt. Điều mà em mong có là một hợp tác xã của những cô gái chơi. Có thể là gái chơi, hoặc đĩ đực nữa, để mở rộng kinh doanh. Chúng em sẽ đặt tất cả vào đấy, từ vốn liếng đến công việc. Việc gì mà em cần thiết đến một ông chủ vào đó nữa?

Chúng tôi yêu nhau một cách phũ phàng và man rợ mà tôi hầu như đã quên sau bao nhiêu lâu lênh đênh trên chiếc thuyền buồm giữa làn nước lụa mầu xanh hiền hòa. Trong đống lộn xộn chăn gối, ôm chặt lấy nhau cho đến độ then nút của ý muốn, quằn quại quấn rít vào nhau cho đến sắp chết, tôi lại cảm thấy như hồi mình hai mươi tuổi, thỏa mãn được ôm trong tay cô gái táo tợn, chắc nịch đã không rời như chỉ vụn khi phủ lên trên một con ngựa cái thật khỏe mà tôi cưỡi một cách không thương xót, chẳng hề thấy bàn tay mình quá nặng nề, đôi chân mình quá thô bạo, giọng nói mình quá cứng rắn, bộ râu mình quá cứng ráp, và có thể chịu đựng hàng tràng những tiếng thì thào tục tĩu bên tai, và chẳng cần thiết phải ôm ấp âu yếm hoặc tán tỉnh bằng những lời lừa lọc. Sau đó mệt và sung sướng, tôi nằm nghỉ một lát bên cạnh cô, ngắm nhìn đường cong chắc nịch của hông cô và con rắn trên bụng cô run rẩy.

– Chúng mình sẽ gặp lại nhau, Tránsito - vừa đưa tiền thưởng cho cô tôi vừa nói.

– Em cũng đã nói như thế từ trước kia với ông chủ, ông còn nhớ chăng? - cô trả lời cùng với một cử động uốn khúc cuối cùng của con rắn trên bụng.

Thực ra, tôi không có ý định gặp lại cô nữa, nói đúng hơn là tôi muốn quên hẳn cô.

Tôi sẽ chẳng kể cái đoạn này ra làm gì, nếu như Tránsito không đóng một vai trò thật quan trọng đối với tôi nhiều năm sau đấy, bởi vì, như tôi đã nói, tôi không phải loại người thích đĩ điếm. Nhưng cả cuốn truyện này sẽ không thể được viết ra, nếu không có cô tới can thiệp để cứu thoát chúng tôi và, một mặt khác, cứu cho cả những kỷ niệm của chúng tôi nữa.

Ít ngày sau đó, khi bác sĩ Cuevas chuẩn bị tinh thần để lại mổ bụng Clara ra thì Severo và Nívea del Valle bị chết, để lại một số con và bốn mươi bảy đứa cháu sống trên cõi đời. Clara đã biết việc đó trước khi mọi người biết, qua một cơn mơ, nhưng cô chỉ nói riêng với Férula; người chị dâu cô cố sức làm cho cô bình tĩnh, giải thích cho cô rằng thời kỳ thai nghén thường sinh ra trạng thái hoảng hốt, hay có những giấc mộng kỳ quái không lành. Férula tăng cường chăm sóc em dâu, chà sát người cô bằng dầu hạnh nhân có pha đường để chống những vết nhăn trên da bụng, bôi mật ong vào hai núm vú để khỏi bị nứt, cho cô ăn bột vỏ trứng để cho có nhiều sữa tốt và chắc răng, và cầu kinh Bethlehem cho việc sinh nở được an toàn tốt đẹp. Hai ngày sau cơn mộng của Clara, Esteban Trueba về nhà sớm hơn thường lệ, mặt tái xanh và ủ rũ, nắm chặt lấy cánh tay Férula lôi vào trong phòng thư viện, đóng cửa lại.

– Cha mẹ vợ em vừa chết trong một tai nạn - anh nói gọn với chị - Em không muốn Clara biết chuyện này trước khi sinh nở. Cần phải tổ chức một bức thành kiểm duyệt xung quanh nhà em, không báo chí, không phát thanh, không khách khứa thăm viếng, không gì hết thảy! Chị hãy canh chừng, không cho bọn tôi tớ nói chuyện với nhà em.

Nhưng những dự định tốt đẹp đó của anh tan vỡ ngay khi chạm phải những điềm báo trước mà Clara đã nhận thấy. Đêm đó cô lại mơ thấy cha mẹ bước đi trên cánh đồng trồng hành, và Nívea bước đi nhưng không có đầu, ấy thế là cô biết việc gì đã xảy ra, không cần thiết đến báo chí hoặc đài phát thanh. Cô tỉnh dậy hốt hoảng và yêu cầu Férula giúp cô mặc quần áo, cùng đi với cô để tìm đầu của mẹ. Férula chạy đến chỗ Esteban Trueba và anh lập tức gọi bác sĩ Cuevas; ông bác sĩ, mặc cho có thể nguy hiểm đến cái thai trong bụng, cho cô uống một lọ thuốc cho người điên, nhằm làm cho cô phải ngủ liền trong hai ngày, nhưng lọ thuốc đó không có một chút công hiệu đối với Clara.

Hai ông bà del Valle chết y như Clara đã nằm mơ và đúng như lời đùa mà Nívea vẫn thường nói trước rằng hai vợ chồng sẽ chết.

– Một ngày nào đó chúng tôi sẽ chết trong cái xe địa ngục này thôi - vừa nói Nívea vừa đưa tay chỉ chiếc xe ô-tô cổ lỗ của chồng bà.

Severo del Valle vẫn có cái mê thích những phát minh tiên tiến từ khi còn nhỏ. Chiếc xe hơi cũng vậy, không được loại trừ khỏi cái mê thích đó. Trong thời kỳ mà mọi người đều chuyển dịch bằng đôi chân, hoặc trên xe ngựa, hoặc trên xe đạp, thì ông đã mua chiếc xe đầu tiên nhập vào trong nước và được trưng bầy trong tủ kính ở giữa khu trung tâm thành phố như một thứ kỳ quan. Đó là một thứ máy thần kỳ có thể di chuyển với tốc độ từ từ là mười lăm, có khi đến hai mươi kilômét một giờ, trước sự ngạc nhiên của những người đi bộ và những lời chửi bới của những người bị nó vung bùn đất làm vấy bẩn khi đi ngang qua. Mới đầu chiếc xe bị người ta đấu chẳng khác một mối nguy công cộng. Nhiều nhà khoa học nổi tiếng tuyên bố trên báo chí rằng cơ thể con người sinh ra không phải để chịu đựng nổi một tốc độ di chuyển hai mươi kilômét một giờ, và cái chất mới mà người ta kêu là ét-săng có thể bốc cháy và gây nên một phản ứng giây chuyền, có khả năng dẫn tới sự thiêu hủy toàn bộ thành phố. Đến cả Nhà Thờ cũng lao vào cuộc đấu đó. Cha đạo Restrepo, người vẫn theo dõi dòm dỏ gia đình Severo del Valle từ sau cơn phẫn nộ của ông đối với Clara trong buổi lễ misa ngày Thứ Năm Thần Thánh,ông trở nên người bảo vệ những phong tục tốt đẹp, và mọi người lại nghe thấy cái giọng miền Galicia của ông chống lại những “amicis rerum novarum,”, những bạn bè của mọi thứ tân thời, như kiểu những thứ máy móc của quỷ satan mà ông đem so sánh với chiếc xe hỏa ngục trong đó nhà tiên tri Elias đã mất tích trên con đường đi tới Cõi Trời. Nhưng Severo không để ý đến sự phản đối rùm beng đó, và chỉ sau ông một ít lâu, một số các vị quý tộc theo gương ông, rồi dần dà đến độ những chiếc xe ô tô không còn là chuyện tân kỳ nữa. Ông đã dùng chiếc xe đó mười năm, nhất định không chịu thay đổi lấy một chiếc khác kiểu mới hơn, khi đã tràn đầy thành phố những chiếc xe kiểu mới hơn, công dụng tốt hơn và đảm bảo an toàn hơn, với cái lý do y như của vợ ông, nói rằng không muốn bỏ những chiếc xe ngựa kéo, để có thể được yên ổn chết trong tuổi già. Chiếc xe Sunbeam có rèm đăng ten và hai bình hoa thủy tinh ở hai bên thành xe luôn được Nívea cắm hoa tươi, toàn thân được ghép bằng gỗ mài nhẵn bóng và bọc bằng da thuộc Nga, và tất cả những thứ phụ tùng đều bằng đồng đánh sáng loáng như vàng. Bất chấp cái nguồn gốc Anh của nó, người ta đặt cho xe cái tên là Covadonga, một cái tên rất địa phương. Chiếc xe khá hoàn hảo, thật thế, ngoài việc phanh của nó chưa bao giờ hoạt động tốt. Severo rất kiêu hãnh về sự tài giỏi trong lĩnh vực máy móc của mình. Ông đã tháo nó ra mấy lần để sửa chữa, và từng ấy lần đều phải nhờ đến ông Mọc-Sừng-hạng-gộ, một người thợ máy người Ý, giỏi nhất trong nước lúc bấy giờ. Cái tên hiệu trứ danh đó được đặt ra sau một tấn thảm kịch làm cho cả cuộc đời ông đen sẫm lại. Người ta kể rằng vợ ông, sau khi đã chán việc cắm sừng vào đầu ông mà ông không hề biết, đã bỏ ông mà đi trong một đêm dông bão, nhưng trước khi ra đi bà ta đã buộc mấy chiếc sừng bò, xin được tại lò sát sinh, vào đầu mấy cọc rào ở cửa xưởng máy của ông chồng. Ngày hôm sau, khi người Ý này đến xưởng làm việc đã thấy một đám trẻ và người hàng xóm đang riễu cợt nhìn ông ta. Tuy vậy tấn thảm kịch đó cũng không làm giảm chút nào cái uy tín nghề nghiệp của ông, nhưng chính ông cũng không thể chạy chữa cho bộ phận phanh xe của chiếc Covadonga. Severo đành chọn cách đem theo một tảng đá lớn trong xe, và khi đỗ ở nơi dốc, một người ngồi trên xe giữ chặt phanh chân, còn một người nhanh chóng xuống xe, ôm tảng đá đặt trước bánh xe để chặn. Nói chung phương pháp đó cũng có kết quả tốt, nhưng ngày Chủ nhật bất hạnh đó, đã được chỉ ra trong số phận như ngày cuối cùng của cuộc đời họ, nên phương pháp đó không có kết quả như trước. Hai vợ chồng Severo del Valle đi chơi ra tận ngoại ô thành phố cũng như mọi ngày chủ nhật trời nắng đẹp. Tự dưng bộ phận phanh xe hoàn toàn không hoạt động được và trước khi Nívea bước được xuống đất để chẹn hòn đá tảng trước bánh xe, và trước cả khi Severo giữ được chân phanh, chiếc xe cứ lăn bánh theo con đường dốc đổ xuống. Severo cố sức để lái trệch đi và hãm nó lại, nhưng ma quỉ đã ám ảnh chiếc xe hay sao khiến nó chạy như bay không thể nào kiềm chế được, cho tới khi húc vào một chiếc xe chở sắt xây dựng và bị vỡ tung. Một trong những tấm kính chắn mưa ở trước xe bay qua cắt đứt đầu Nívea một cách ngọt sớt. Chiếc đầu của người phụ nữ văng đi mất và mặc dù cảnh sát đi lùng xục, lính gác rừng đi kiếm, và những người nông dân lân cận đã tình nguyện mang chó săn ra dò tìm suốt hai ngày liền mà vẫn không thấy. Đến ngày thứ ba, hai xác chết bắt đầu có mùi, người ta đành chôn cất dù thiếu một cái đầu, trong một đám ma linh đình, cả bộ lạc gia đình del Valle và một số đông không thể tưởng được, gồm bè bạn và người quen biết, thêm nữa là các đoàn đại biểu phụ nữ đến để vĩnh biệt Nívea, người phụ nữ được coi như người phụ nữ đấu tranh hạng nhất trong đất nước lúc bấy giờ cho quyền lợi của phụ nữ, con người mà những kẻ thù tư tưởng của bà cho rằng nếu bà đã điên đầu trong khi còn sống, chẳng có lý gì bà giữ được nguyên đầu khi bà chết. Clara không tham dự đưa tang, những người hầu hạ bao quanh chăm sóc cô trong căn buồng, có Férula đảm nhiệm việc canh giữ và bác sĩ Cuevas tiêm thuốc an thần. Cô không hé ra một lời bình luận tỏ ra rằng cô đã biết câu chuyện kinh khủng về cái đầu đã mất, bởi lòng kính nể của cô đối với những người đã muốn cất dấu nỗi đau đớn cuối cùng đó cho cô, nhưng khi đám tang đã kết thúc và cuộc sống dường như đã trở lại bình thường, Clara liền thuyết phục Férula đi theo cô để tìm chiếc đầu thất lạc, và cô chị chồng dù có muốn tống vào cho em dâu thêm lọ thuốc và viên thuốc an thần nữa cũng đều vô hiệu, không thể nào cưỡng nổi ý định đi tìm của cô em dâu. Cuối cùng bị thuyết phục, Férula không thể nào tiếp tục cãi rằng cái đầu chỉ là câu chuyện mộng mị, nên tốt nhất là giúp đỡ em dâu trong những dự định của cô trước khi cô mất hết cả lòng tin vào mình như trước. Hai người đợi cho Esteban đi khỏi nhà. Férula giúp em dâu mặc quần áo và gọi thuê một chiếc xe ngựa. Clara ra lệnh cho người xà ích một cách không được rõ ràng.

– Anh cứ cho xe đi lên đi, tôi sẽ chỉ đường đi - theo bản năng có thể trông thấy những thứ vô hình hướng dẫn, cô nói với người lái xe.

Họ ra ngoài thành phố tiến vào vùng trống rộng, ở nơi đó nhà cửa thật cách xa nhau, rồi tới ngọn đồi và những thung lũng nhỏ; cứ theo sự chỉ dẫn của Clara chiếc xe đi vào con đường ngang, và cứ giữa hai hàng cây thùy dương và cánh đồng trồng hành chiếc xe đi tới khi Clara ra lệnh cho xà ích dừng xe lại, bên cạnh một bụi cây.

– Đây, tại đây rồi - cô nói.

– Không thể ở đây! Chúng mình đang ở rất xa nơi xảy ra tai nạn! - Férula nghi ngờ.

– Em bảo rằng ở đây mà! - Clara vừa nhấn mạnh vừa nặng nề bước xuống xe, cái bụng núng nính, theo sau là cô chị dâu vừa đi vừa khấn khứa, và anh đánh xe chẳng biết một tí chút gì về mục đích của cuộc hành trình. Clara định bò luồn vào trong những bụi cây, nhưng cái bụng chửa sinh đôi không cho phép cô làm việc đó.

– Đề nghị anh chui vào mấy bụi cây này lấy hộ ra cho tôi cái đầu người phụ nữ mà anh sẽ thấy - cô khẩn khoản yêu cầu người xà ích.

Anh đánh xe bò toài dưới gai góc của bụi cây rậm và tìm thấy cái đầu của Nívea giống như một quả dưa cô độc. Anh ta túm tóc xách rồi bò ra khỏi bụi cây rậm rạp. Trong khi người xà ích gục đầu vào một thân cây gần đấy để nôn mửa thì Férula và Clara lau rửa đất sỏi bám tại mũi, mồm của Nívea, vuốt lại tóc cho trơn chu, nhưng không làm thế nào cho đôi mắt nhắm lại được. Hai người gói nó vào một chiếc khăn trùm đầu rồi bước trở về xe ngựa.

– Xin đi nhanh lên cho! Bởi vì có lẽ tôi sắp sửa sinh nở đến nơi! - Clara nói với người xà ích.

Họ về đến nhà vừa kịp thời gian để đặt người đẻ vào giường nằm. Férula cuống quít sửa soạn trong khi một người hầu gái đi tìm gọi bác sĩ Cuevas và bà đỡ. Do sự lúc lắc gập ghềnh của xe ngựa, do những xúc động mạnh của những ngày gần đấy và những chai thuốc của bác sĩ Cuevas, Clara đã có được sự dễ dàng để sinh nở mà lần trước cô không có khi cô đẻ đứa con gái đầu lòng; nghiến chặt hai hàm răng, nắm chắc lấy cột màn và thành giường cô làm cái nhiệm vụ cho ra đời trên làn nước mầu lụa xanh êm ả, Jaime và Nicolás, theo nhau lọt lòng mẹ rất nhanh, trước đôi mắt mở trừng trừng của đầu bà ngoại chúng lúc đó đang đặt trên mặt tủ, đôi mắt chằm chằm quan sát chúng. Férula tóm lấy túm tóc ướt cuộn trên gáy của từng đứa giật giật để giúp chúng ra đời, theo kinh nghiệm đã được trông thấy khi người ta giúp ngựa con và bò con ra khỏi bụng mẹ tại đồn điền Ba Cô Maria. Trước khi bác sĩ Cuevas và bà đỡ tới, người trong nhà đã dấu cái đầu của Nívea xuống gầm giường để tránh khỏi phải trả lời những câu hỏi phiền toái. Khi hai vị này tới cũng không còn mấy việc phải làm nữa, bởi vì người mẹ đang lặng lẽ nằm nghỉ, và hai đứa trẻ sinh đôi, bé nhỏ như trẻ sinh bẩy tháng, nhưng đầy đủ các bộ phận và mạnh khỏe, thì đang ngủ ngon lành trong vòng tay mệt nhoài của bác gái chúng.

Cái đầu của Nívea trở thành một vấn đề, vì chẳng có nơi nào dấu kín để khỏi mọi người trông thấy. Cuối cùng Férula đành cuộn nó trong mấy mảnh giẻ và cho vào trong một chiếc hộp đựng mũ bằng da. Họ bàn bạc tìm cách chôn cất nó theo như Chúa đã định, nhưng quả là một việc khó khăn, có rất nhiều phiền toái về những thủ tục giấy tờ tưởng như không bao giờ kết thúc để có thể đào được chiếc quan tài đã chôn lên rồi cho nó vào đấy, và mặt khác nữa, họ sợ người ta sẽ làm rùm beng lên nếu biết được cái cách thức đi tìm của Clara tại nơi mà những nhà chức trách đã chịu không tìm thấy. Esteban Trueba luôn luôn sợ rằng mình trở thành trò cười, liền chọn một cách giải quyết không để cho những miệng lưỡi tai ác có được một dữ kiện nào, bởi anh biết rằng tính cách kỳ lạ của vợ anh sẽ trở thành mục tiêu của mọi lời xì xào chế diễu. Cái tài di chuyển và động đậy các đồ vật không cần phải đưa tay sờ mó tới và đoán trước được những điều không thể tưởng được của Clara đã lan truyền khá rộng rãi. Có người nào đó đã bới lên cái chuyện câm lặng của Clara trong thời kỳ thơ ấu, và câu kết tội của cha Restrepo, cái ông con trai thánh mà Nhà Thờ muốn biến thành ngài cố đạo đáng kính nhất trong nước. Một vài năm gia đình họ ở trại Ba Cô Maria đã có tác dụng dẹp êm những tiếng đồn đại, xì xào, và người ta đã hầu quên mọi chuyện, nhưng Trueba biết rằng chỉ cần một vô nghĩa lý nho nhỏ, như chuyện cái đầu của bà mẹ vợ anh chẳng hạn, những lời bàn tán xì xào trước có thể lại nổi lên. Vì thế, chứ không phải vì lơ đễnh không chú ý, như anh tự bảo mình những năm sau đó, chiếc hộp mũ đó được giữ dưới tầng hầm, chờ một dịp thuận lợi để chôn cất theo như tang lễ của người đi đạo.

Clara hồi phục sức khỏe nhanh chóng sau lần sinh đẻ đó. Cô giao việc nuôi dưỡng hai đứa bé cho chị dâu và Vú Em, mà sau cái chết của hai người chủ cũ đã chuyển sang phục vụ cho gia đình họ Trueba để tiếp tục hầu hạ cho vẫn dòng máu đó, theo như Vú nói. Vú sinh ra để nuôi nấng những đứa con người khác, để mặc thừa quần áo cũ người ta thải cho, để ăn những thức ăn thừa của họ, để sống một cuộc sống tình cảm vui buồn vay mượn, để già nua dưới mái nhà của người khác, để rồi một ngày kia chết trong căn buồng nhỏ hẹp, ở đằng cuối mảnh sân thứ ba, trên chiếc giường không phải của mình, và chôn trong phần mộ chung trong nghĩa trang chung. Vú đã gần bẩy mươi tuổi, nhưng vẫn giữ được lòng mê say không biến đổi, xương cốt chưa rời rã, không xiêu vẹo bởi thời gian, Vú vẫn còn nhanh nhẹn để cải trang làm con ma khỉ, nhẩy xổ ra vồ Clara tại mọi góc nhà để mong làm cho cô bật lên tiếng nói, cho khỏi câm lặng với cái bảng con bên cạnh mình, vẫn còn cái sức lực để đùa bỡn chống chọi với hai anh em sinh đôi, cái âu yếm hiền dịu trùm lên cho Blanca, y như trước kia Vú đã từng đối xử với mẹ và bà của cô bé. Vú có thói quen không ngừng lẩm nhẩm cầu nguyện, vì khi nhận thấy trong nhà không có một ai tin đạo, Vú liền nhận lấy trách nhiệm cầu nguyện cho những người còn sống trong gia đình, và dĩ nhiên cả cho những người đã chết, như một sự kéo dài, sự tiếp tục những công việc hầu hạ họ trong khi còn sống. Lúc tuổi già Vú đã quên cả những người mà Vú cầu nguyện cho, nhưng Vú vẫn giữ nguyên tục lệ đó với lòng tin chắc chắn rằng những lời cầu nguyện của Vú sẽ có ích cho một người nào đó. Điều duy nhất mà Vú có thể chia sẻ cùng Férula là kính yêu Chúa. Còn trong tất cả những mặt khác, hai người là kình địch.

Một chiều thứ sáu, ba bà phu nhân thân hình trong sáng, đôi bàn tay gầy mảnh, mắt như sương phủ, đội mấy chiếc mũ có đính hoa kiểu đã lỗi thời, thơm lừng một mùi hương hoa tím dại, gõ cửa ngôi nhà lớn ở gốc phố, len lỏi đi vào khắp các phòng, khiến cho toàn bộ ngôi nhà thơm lừng mùi hương hoa tím dại trong mấy ngày liền. Đó là ba chị em nhà Mora. Lúc đó Clara đang ở trong vườn và như thể đã chờ đợi ba chị em nhà nầy suốt cả buổi chiều; cô tiếp họ với hai đứa con sinh đôi mỗi đứa ở bên ngực, còn Blanca thì chơi đùa ở mé dưới chân. Mấy người phụ nữ nhìn nhau, nhận ra nhau và mỉm cười. Từ đó bắt đầu một mối liên hệ tinh thần say mê giữa họ, mối liên hệ lâu dài cho đến suốt đời, và nếu như họ có thể thực hiện được những điều họ trông thấy trước, thì mối liên hệ đó vẫn còn tiếp tục ở tại Nơi Cao Xa Kia.

Say mê nghiên cứu về linh hồn học và những hiện tượng khác thường, ba chị em nhà Mora là ba người duy nhất đã có được trong tay cái chứng cớ không thể chối cãi được rằng linh hồn có thể vật chất hóa, nhờ một chiếc máy ảnh chụp được bức ảnh trong đó ba cô hiện ra quanh một chiếc bàn, và trên đầu các cô có bay một phát tán vật chất mờ ảo và có cánh, mà một số người không tin cho rằng đó là những vết bẩn sinh ra trong khi tráng ảnh, và một số khác thì lại cho rằng đó chẳng qua là trò lừa của nhà nhiếp ảnh. Do con đường bí mật mà những nhà nghệ sĩ về những trò huyền bí có thể có, ba chị em nhà Mora biết được sự tồn tại của Clara, họ bèn đặt một sự thông tin thần giao cách cảm với cô và ngay lập tức mấy người phụ nữ đó biết rằng họ là những người chị em thuộc cõi trời. Bằng những việc thăm dò kín đáo họ biết được địa chỉ của nhau trên trần thế và ba chị em đến ra mắt với những bộ quân bài đẫm cái trường sinh tốt đẹp của các cô, một vài bộ quân bài con vật và hình kỷ hà, và một số những con số đoán định do chính ba cô sáng tạo ra, để vạch mặt bọn thần giao cách cảm giả mạo, và một hộp bánh ngọt thông thường làm quà tặng cho Clara. Mấy người phụ nữ trở thành bạn thân tín, và bắt đầu từ hôm đó, họ hội họp với nhau tất cả những ngày thứ sáu để gọi hồn, trao đổi cách đoán định và cách nấu nướng món ăn. Họ tìm được cách thông tin bằng năng lực tinh thần từ ngôi nhà lớn ở góc phố tới tận cuối thành phố nơi ba chị em nhà Mora sinh sống trong một cái cối xay gió cổ đã biến thành nhà ở thông thường, và ngược lại từ đó tới ngôi nhà lớn ở góc phố, và như vậy họ có thể giúp đỡ nhau trong những trường hợp khó khăn của đời sống hàng ngày. Mấy chị em nhà Mora quen biết rất nhiều người, hầu hết những người đó đều quan tâm chú ý tới những vấn đề bí hiểm đó, họ bắt đầu tới dự những cuộc họp vào ngày thứ sáu, mang theo từng người năng lực trường sinh của họ. Esteban Trueba thấy những vị đó đến đông như đám rước trong ngôi nhà của mình, nhưng chỉ đặt ra một điều kiện duy nhất là họ phải tôn trọng không được vào thư viện của anh, không được dùng bọn trẻ con làm những vật thí nghiệm tâm lý tinh thần gì cả, và tất cả mọi việc làm của họ phải kín đáo thận trọng, bởi anh không muốn để xẩy ra những chuyện rùm beng trong dư luận dân chúng. Férula không đồng ý với những hoạt động đó của Clara, bởi cô thấy nó như phản lại đạo giáo và những phong tục tốt lành. Cô lặng lẽ quan sát những cuộc hội họp tại một khoảng cách khôn ngoan, không tham dự nhưng canh chừng bằng đuôi con mắt, trong lúc tay vẫn thêu đan, sẵn sàng can thiệp nếu thấy Clara hầu đã quá độ mê man trong cuộc gọi hồn. Cô nhận thấy em dâu có vẻ kiệt sức sau một vài phiên ngồi gọi hồn và bắt đầu nói bằng thứ ngôn ngữ tà giáo, bằng một giọng không còn là giọng của cô nữa. Vú Em cũng làm việc canh gác với cái cớ là đem mời khách những tách cà-phê, làm cho bọn linh hồn ma quỷ phải kinh sợ tiếng sột soạt của chiếc váy lót hồ bột cứng và nhịp lập bập của hai hàm răng đánh vào nhau trong câu lầm rầm cầu nguyện; Vú phục vụ như vậy không phải để săn sóc cho Clara mong cô được thắng lợi trong công việc này, mà cái chính là để coi chừng có ai thó đi một chiếc gạt tàn thuốc lá nào không, nhưng công của Vú thật vô ích. Clara giải thích cho Vú biết không ai có ý định ấy đâu, trước hết vì không người nào trong bọn họ hút thuốc lá; theo Vú, chỉ có ba chị em nhà Mora là thuộc loại người đáng quý, còn tất cả số còn lại chỉ là một lũ ma cô thanh giáo.

Vú Em và Férula thù ghét nhau. Họ tranh nhau lấy lòng yêu của mấy đứa trẻ và giành nhau việc chăm sóc cho Clara trong một trận chiến đấu thầm lặng và thường xuyên diễn ra trong bếp, trong sân, trong hàng hiên, chứ không bao giờ diễn ra bên cạnh Clara, bởi vì cả hai như đều thống nhất với nhau tránh cho cô chủ khỏi phải cái điều phiền đó. Férula đã tới chỗ yêu Clara bằng một lòng say mê ghen tuông, tựa cái máu ghen của một người chồng hơn là thứ tình yêu của một người chị chồng. Dần dà theo thời gian cô mất cả khôn ngoan và để lộ rõ máu ghen có trong rất nhiều chi tiết, không thoát khỏi con mắt nhận xét của Esteban Trueba. Khi anh ở nông thôn trở về, Férula tìm cách thuyết phục để anh tin rằng Clara đang ở trong tình trạng gọi là “một trong những thời kỳ ốm yếu”, để anh không ngủ cùng giường, và chỉ gặp gỡ Clara trong những trường hợp thật hiếm hoi và thời gian lại hạn chế. Férula viện đến những lời dặn dò của bác sĩ Cuevas trong việc này, nhưng đối chiếu với bác sĩ khi ông ta có mặt, thì những chuyện dặn dò đó chỉ là do Férula bịa ra. Bằng hàng nghìn cách Férula đã can thiệp vào đời sống của đôi vợ chồng, và nếu như bị thất bại không đạt được dự định, cô xui ba đứa trẻ đòi cha dẫn đi chơi, đòi mẹ đọc sách cho nghe, hoặc phải trông coi săn sóc vì chúng đang cơn sốt, hoặc phải chơi đùa với chúng; “khốn khổ mấy đứa bé, chúng cần đến cha, đến mẹ vì suốt ngày chúng phải gần cận với bà Vú già ngu dốt, chỉ được cái nhét vào đầu chúng những tư tưởng lạc hậu, làm cho chúng ngớ ngẩn bởi những mê tín của vú; đối với vú cần phải cho vào ở trong nội trú, nghe nói ở Handmaidens of God có một trại dành cho những bà làm thuê già, tốt lắm, ở đấy các bà ấy được đối xử như những phu nhân, không phải làm gì cả, có cơm ngon, thật nhân đạo; vú em khốn khổ, giờ đây không còn làm được gì nữa”, cô nói vậy. Không tìm thấy nguyên nhân, Esteban Trueba bắt đầu cảm thấy không được thoải mái trong chính ngôi nhà của mình. Anh thấy vợ càng ngày càng xa cách, càng lạ lùng và khó hiểu, khó thân mật, không thể gần cận cô bằng quà tặng, bằng những biểu hiện âu yếm rụt rè của mình, cũng như niềm say mê không kìm hãm được luôn luôn bốc trong anh mỗi khi đứng trước mặt vợ. Trong thời gian đó tình yêu của anh đã tăng lên đến độ biến thành một sự ám ảnh. Anh muốn Clara chỉ nghĩ đến riêng anh, chỉ có một cuộc sống là cuộc sống đang chia sẻ với anh, kể với anh hết mọi điều và tất cả của cải của cô không có cái gì là không do bàn tay anh làm ra, nghĩa là phụ thuộc hoàn toàn vào anh.

Nhưng thực tế trái lại không như vậy, Clara hình như đi trên chiếc máy bay, giống như ông cậu Marcos, bốc rời khỏi mặt đất, tìm đến Chúa bằng những khoa học bí hiểm miền Tây Tạng, tra cứu hỏi những hồn ma bằng những bàn gọi hồn ba chân gõ thành tín hiệu, hai tiếng là có, ba tiếng là không, và phát hiện ra những thông điệp từ những thế giới khác gửi tới, nó có thể chỉ cho biết trước đến cả tình hình và lượng nước những cơn mưa. Có lần những bức thông điệp đó báo cho cô biết có một kho báu nằm ẩn dưới lò sưới, và việc đầu tiên của Clara là ra lệnh cho lật đổ tường lò, nhưng vẫn chưa thấy kho báu xuất hiện, cô liền cho phá cầu thang, vẫn không thấy, sau nữa phá đến nửa gian phòng khách, vẫn không thấy gì cả. Cuối cùng Clara đi đến kết luận là hồn ma đã bị lầm lẫn bởi những thay đổi về kiến trúc mà cô thực hiện trong ngôi nhà, nên đã không kịp cải chính cho biết cái kho vàng ẩn dấu đó nằm tại nhà gia đình Ugartes ở mé dãy phố bên kia, chứ không phải tại nhà của gia đình Trueba; nhưng gia đình Ugartes từ chối không chịu đánh đổ căn phòng ăn của nhà họ, bởi họ không tin vào chuyện ma quỷ Tây Ban Nha đó. Clara không có khả năng bện tóc cho Blanca thành bím để đi đến trường học, việc đó phải nhờ đến Vú Em và Férula, nhưng đối với con gái, Clara lại có một mối liên hệ thoải mái dựa trên những nguyên tắc y như những mối liên hệ giữa cô đã có đối với Nívea, hai mẹ con Clara kể chuyện cho nhau nghe, cùng đọc những cuốn sách ma thuật bí hiểm chứa trong những chiếc hòm kỳ lạ, cùng nhau tra cứu những tấm chân dung của gia tộc, tìm kể cho nhau nghe những chuyện về mấy ông chú lỡ đánh rắm và mù đã ngã từ trên ngọn cây bạch dương xuống, cùng ra ngắm những dãy núi và đếm những đám mây, và trao đổi với nhau bằng một ngôn ngữ mới sáng tạo, vất chữ tê của tiếng Tây Ban Nha và thay vào bằng chữ ênê, thay chữ êrê thành chữ êlê, thành ra hai mẹ con nói với nhau giống như mấy chú Tầu ở hiệu thợ giặt nói. Trong khi đó Jaime và Nicolás lớn lên cách biệt hẳn với bộ ba phụ nữ kia, theo đúng nguyên tắc giáo dục của thời kỳ bấy giờ để mà “trở thành người đàn ông”. Còn phụ nữ, trái lại, sinh ra với thân phận sinh sản di truyền, không cần thiết những sự thăng trầm của cuộc đời mới có được năng lực đó. Hai anh em sinh đôi học tập cho khỏe và tàn nhẫn trong những trò chơi thích hợp với độ tuổi của chúng, đầu tiên là săn bắt thằn lằn để cắt cụt đuôi, săn bắt chuột rồi buộc giây dòng cho chúng chạy thi, bắt bướm để lấy hết phấn ở cánh, và về sau, đến những trò đấm đá nhau theo sự dạy dỗ của chính chú Tầu ở hiệu thợ giặt, một tay cao thủ nhất trong thời kỳ đó về môn võ thuật có hàng nghìn năm tuổi, mà chú ta là người đầu tiên cho du nhập vào trong nước, nhưng lúc đó chú cũng chẳng được ai chú ý dù cho có thể tay không chặt vỡ gạch, cho nên mới đầu có ý định mở một lò võ, mà cuối cùng đành phải làm nghề thợ giặt quần áo thuê để kiếm ăn. Ít năm sau đó hai anh em sinh đôi đã kết thúc thời kỳ học làm đàn ông bằng cách bỏ trốn khỏi trường học để lang thang trên bãi hoang, bãi rác, tại đấy hai đứa đã đổi những dao, dĩa bằng bạc của mẹ chúng lấy mấy phút yêu đương bị cấm, với một người phụ nữ to bè, xấu xí, có thể ôm cả hai đứa lọt thỏm trong lòng đôi vú bò cái Hòa Lan, làm cho chúng chết ngạt trong cái ẩm ướt của đôi nách núng nính mỡ, đẹn đến bẹp chúng dưới đôi đùi như đùi voi, và nâng chúng lên đài vinh quang bằng cái hẻm tối đen, lầy nhầy nóng ấm của cơ thể mụ. Nhưng điều đó chỉ mãi sau này mới xẩy ra và Clara không bao giờ biết, cho nên cô đã không thể ghi được vào trong những cuốn sổ ghi chép cuộc đời của cô, để cho tôi một ngày kia được đọc. Tôi biết được điều này do đã sử dụng được những con đường khác.

Clara không quan tâm gì đến những công việc nội trợ. Cô đi lang thang khắp ngôi nhà mà cũng không ngạc nhiên về việc tại sao tất cả mọi thứ đều ở trong tình trạng thật hoàn hảo và trật tự, sạch sẽ. Cô ngồi vào bàn ăn, không bao giờ tự hỏi ai làm cơm hoặc mua thức ăn ở đâu, đến cả những người hầu hạ cô cũng quên cả tên, đôi khi cô quên đến cả tên của chính mấy đứa con cô, tuy vậy, dường như bao giờ cô cũng có mặt, chẳng khác chi một linh hồn tốt lành và vui vẻ mà cứ mỗi bước đi qua, những chiếc đồng hồ lại chạy kêu tích tắc. Cô mặc váy áo mầu trắng, vì cô đinh ninh rằng đó là mầu duy nhất không làm cho thần sắc cô thay đổi, cô thích mặc những bộ váy áo giản dị mà Férula may cho cô bằng chiếc máy khâu, hơn là những trang phục có những đường diềm trang sức loăn soăn, đính những viên đá óng ánh mà chồng cô tặng với cái ý định làm cho cô choáng mắt và mặc cho đúng thời trang.

Esteban bực dọc và thất vọng thấy Clara đối xử với anh cũng bằng cái cảm tình mà cô đã xử sự với tất cả mọi người, cô nói với anh bằng cái giọng dịu dàng âu yếm mà cô thường dùng để nói nựng khi vuốt ve lũ mèo, và cô cũng chẳng chứng tỏ khả năng biết khi nào anh mệt mỏi, đau buồn, cáu giận, và lúc nào thì anh muốn yêu đương; nhưng ngược lại, cô đoán qua thần sắc anh biết được khi nào anh đang mưu đồ một việc gian ác, và cô có khả năng tước vũ khí của anh làm cho anh thất bại trong một cơn giận dữ bằng một vài lời đùa bỡn. Anh rất bực đối với việc Clara chưa bao giờ có vẻ thật vui lòng về bất cứ điều gì và cũng chẳng cần thiết bất cứ một cái gì mà anh có thể cho cô. Trong chăn gối cô tỏ ra lơ đãng và tươi cười như trong mọi việc khác, thoải mái và dịu dàng, nhưng vẫn lơ đãng. Anh có được cơ thể cô để thực hiện tất cả mọi kiểu thể dục chụp ghi trong một cuốn sách mà anh dấu trong một ngăn của thư viện, nhưng cho đến cả những động tác tội lỗi, bần tiện nhất đối với Clara, cô tỏ ra chỉ coi như những trò vùng vẫy của trẻ sơ sinh, không thấy vấy vào đấy một chút mặn của ý đồ hèn mạt hoặc một chút cay của sự thần phục nhục nhằn. Bực tức, Esteban Trueba đôi lần đã quay trở lại những trò tội lỗi xưa kia, vật hiếp một cô nông dân khỏe mạnh bên cạnh những bụi cây rậm rạp, trong những thời kỳ bắt buộc phải xa cách Clara, cô ở lại thủ đô cùng lũ trẻ, còn anh phải coi sóc việc đồn điền; nhưng việc hiếp đáp đó còn lâu mới làm cho anh thấy nhẹ người, nó chỉ để lại trong miệng anh một mùi vị khó chịu, và không cho anh có được niềm hoan lạc dai dẳng, đặc biệt là nếu anh có kể lại chuyện đó với vợ, thì anh cũng biết trước rằng cô sẽ làm toáng lên về cái tội anh đã tàn nhẫn hành hạ cô gái đó, chứ không phải vì ghen tức vì sự không chung thủy của anh. Máu ghen, cũng như nhiều thứ tình cảm khác của con người, hình như không có trong Clara. Anh cũng tới tiệm Cây Đèn Bão Đỏ đôi ba lần, nhưng rồi không đến nữa, vì ở đó bây giờ không còn gái đĩ hoạt động, anh đành nuốt hận, nhục nhã lầu bầu những cái cớ mà anh đến là vì anh đã uống nhiều rượu vang quá, vì bữa ăn trưa của anh tồi quá, vì mấy ngày qua anh bị cảm lạnh. Anh cũng không trở lại với Tránsito Soto, vì tiên cảm thấy cô gái đó mang trong người cái nguy hiểm đã phá vỡ hợp đồng buôn bán bởi quá thời hạn định. Cái dục vọng không thỏa mãn của anh như kết thành cục trong lòng, như một thứ lửa không thể nào dập tắt, một sự thèm khát Clara mà ngay cả trong những đêm nồng cháy và dai dẳng nhất cũng chưa bao giờ anh được đã thèm. Anh ngủ mệt rã rời, trái tim vẫn như sắp vỡ trong lồng ngực, và cả đến trong giấc mơ anh vẫn thấy người phụ nữ nằm bên cạnh mình nhưng không hề ở đó, mà đang ở tại một chiều không gian nào khác mà anh không biết và cũng không bao giờ có thể tới được. Đôi lần mất bình tĩnh anh lay mạnh Clara, gào lên với cô những lời đòi hỏi thô tục nhất, rồi cuối cùng lại òa khóc trong lòng cô, xin lỗi vì sự thô bạo của mình. Clara biết vậy nhưng không thể nào sửa chữa được. Tình yêu quá cỡ của Esteban Trueba đối với Clara thực đúng một thứ tình mãnh liệt nhất trong cuộc đời anh, còn mãnh liệt hơn cả tính cán kỉnh và kiêu ngạo của anh, và đến nửa thế kỷ sau anh vẫn còn nhắc đến nó với cái rung động và khẩn cấp giống ngày xưa. Trên giường dưỡng lão sau này anh vẫn gọi tên Clara, cho tới ngày cuối cùng anh vẫn gọi.

Những sự can thiệp của Férula làm gay cấn thêm tình trạng bứt rứt mà Esteban Trueba đang chịu đựng. Mỗi một cản trở mà người chị đặt ra giữa Clara và anh đều làm cho anh nổi điên lên. Rồi tiến tới anh ghét lây sang cả chính các con anh, bởi chúng thu hút sự chăm nom, chú ý của mẹ chúng; anh dẫn Clara đi hưởng tuần trăng mật lần thứ hai tại những nơi mà lần trước đã đến, và ngày cuối tuần lại đưa Clara đi trốn tại các khách sạn, nhưng tất cả những việc đó đều vô ích. Anh tin chắc rằng tất cả những tội này đều do Férula gây ra, người đã gieo vào lòng vợ anh mầm mống ma quái, nó ngăn cản cô trong việc yêu anh, và người chị đã ăn cắp những sự vuốt ve bị cấm, những cử chỉ âu yếm chỉ có thể thuộc về người chồng. Anh giận tái người khi bắt gặp Férula đang tắm cho Clara, anh liền giật khỏi tay người chị miếng bọt biển, quát tháo đuổi chị ra khỏi phòng tắm và lôi Clara từ trong bể nước ra, lay lay cô, cấm cô không được để cho người khác tắm thế nữa vì ở độ tuổi này như vậy là một tội lỗi, cuối cùng anh lau khô người cho vợ, phủ gọn cô trong tấm áo mặc trong nhà, và bế cô vào giường với cái cảm giác là mình vừa làm một điều lố bịch. Nếu như Férula rót mang cho vợ anh một tách sô-cô-la, anh liền giật tách khỏi tay chị với cái lý do Clara không phải người tàn tật, nếu như chị hôn từ biệt vợ anh trước khi đi ngủ, anh liền ngăn hai người ra bằng một cái gạt tay và nói rằng hôn hít nhau thật chẳng hay ho tí nào; nếu như chị chọn cho vợ anh miếng ngon nhất trong khay thức ăn, anh liền giận dữ rời khỏi bàn ăn. Hai chị em trở thành hai người thù địch ra mặt, nhìn nhau gườm gườm bằng đôi mắt căm ghét, họ bịa chuyện ra để nói xấu hạ uy thế của nhau trước mặt Clara; họ rình mò nhau, ghen tuông nhau. Esteban Trueba bỏ bê công việc trông coi đồn điền, giao phó tất cả cho Pedro García quyền cai quản, kể cả việc chăm sóc đàn bò sữa nhập cảng; anh thôi không đi chơi với bạn bè, không đi đánh golf, không để ý đến công việc kinh doanh, mà để cả ngày đêm vào việc theo dõi từng bước đi của chị, và sẵn sàng bước ngay tới trước mặt chị để ngăn mỗi khi người chị tới gần Clara. Không khí trong nhà trở nên khó thở, dày đặc và u ám, đến độ Vú Em cũng đi đứng như thể bị ma làm. Người duy nhất vẫn thản nhiên hoàn toàn trước những điều đã xảy ra là Clara, trong trạng thái luôn luôn lơ đãng và ngây thơ của mình cô không nhận thấy có điều gì lạ cả.

Sự thù ghét giữa Esteban Trueba và Férula kéo dài rất lâu mới đến dịp bùng nổ. Mới đầu nó như một sự khó chịu ngấm ngầm và một ý muốn làm nhục nhau trong những chi tiết nhỏ, nhưng rồi nó lớn dần lên đến độ đè nặng khắp ngôi nhà. Mùa hè đó Esteban Trueba phải về đồn điền Ba Cô Maria, vì Pedro García ngã ngựa đúng vào dịp gặt, phải đi nằm bệnh viện của các bà tu sĩ. Viên quản lý hầu như vừa khỏi, Esteban vội quay về thủ đô không thông báo trước. Trên tầu anh đã có một tiên cảm đau đớn, có một mong muốn không thể thú nhận rằng sẽ có bi kịch xảy ra, mà không biết rằng tấn thảm kịch đó đã bắt đầu ngay từ lúc anh mong đợi nó. Về đến thủ đô vào khoảng xế chiều, nhưng anh đi thẳng tới Câu lạc bộ, chơi mấy ván bríxca* và ăn bữa tối tại đó, trong bụng vẫn không thấy nỗi bồn chồn được yên, mặc dầu anh cũng chẳng biết mình đang chờ đợi cái gì. Trong bữa cơm tối đó có xảy ra một rung động địa chấn nhẹ, khiến cho những giọt lệ của ngọn đèn giọt lệ lúc lắc va vào nhau nổi lên những tiếng lanh canh thông thường của thủy tinh va chạm, nhưng không một ai đưa mắt nhìn lên và những nhà nhạc công vẫn tiếp tục chơi bản nhạc không bỏ sót một nốt, riêng có Esteban Trueba bỗng giật nẩy mình như thấy một dấu hiệu báo cho mình. Ăn nhanh cho xong bữa, anh gọi trả tiền rồi bước ra.

•

Giống như chơi bài “phăng teo”

Férula, con người thường giữ vững được thần kinh của mình, nhưng chưa bao giờ có thể quen được với những rung động địa chất. Cô đã có thể không còn sợ hãi những hồn ma mà Clara gọi về, hoặc những con chuột ở nông thôn, nhưng những rung động địa chấn lại làm cho cô run sợ đến tận xương tủy, cho nên rất lâu sau khi cơn địa chấn đã qua, cô vẫn còn sợ hãi. Lúc đó cô chưa đi nằm, bèn chạy nhanh đến căn phòng của Clara, cô em dâu vừa uống tách nước sắc lá bồ đề và đang ngủ yên lành. Để tìm một chút hơi ấm và cho có bầu bạn, cô ghé nằm bên cạnh, cố gắng để không đánh thức em dâu, và lẩm bẩm thầm thì cầu nguyện xin cuộc rung động qua đi đừng trở thành một cuộc động đất. Esteban Trueba gặp Férula trong đó. Anh bước vào nhà thật lặng lẽ kín đáo như một tên ăn trộm, leo lên phòng ngủ của Clara, không bật đèn và xuất hiện như thể một vòi rồng cuốn nước trước mắt hai người phụ nữ vẫn tưởng rằng anh hiện đang ở trang viên Ba Cô Maria. Anh xổ vào người chị với cái điên dại giống như thể đối với kẻ đến gạ gẫm vợ, và lôi giật chị ra khỏi giường, kéo lê chị ra ngoài hành lang, đẩy mạnh chị xuống thang gác và dùng sức ấn chị vào trong phòng thư viện, trong lúc đó Clara, từ cửa phòng ngủ của mình la lên không hiểu có chuyện gì đã xẩy ra. Còn trong thư viện Esteban bắt đầu xổ ra tất cả nỗi căm phẫn của anh chồng không thỏa mãn, và thét lên với Férula những lời chưa bao giờ anh từng nói như thế, nào là đĩ đực cho đến đĩ cái, anh kết tội chị đã trụy lạc vợ mình, đã làm hư hỏng vợ mình bằng những mơn trớn vuốt ve của đồ gái già, đã làm cho vợ anh thành ngớ ngẩn, lơ đãng, câm lặng và đồng bóng bằng những tà thuật của đứa ái nam ái nữ, đã đú đởn với vợ anh trong khi anh vắng nhà, đã làm nhơ bẩn đến cả tên họ của các con anh, đến danh dự của gia đình và linh hồn của bà mẹ thần thánh, và anh đã chán ngấy những cái thói quấy hại đó rồi, và đuổi chị ra khỏi nhà anh, đi ngay lập tức, anh không bao giờ muốn trông thấy chị nữa, và cấm chị không được lại gần vợ con anh, và sẽ không thiếu tiền chi tiêu, như thể trước anh đã từng hứa một lần, nhưng nếu anh còn thấy chị quanh quẩn gần gia đình mình anh sẽ giết chết, cần phải ghi vào trong óc điều đó. Ta thề trước linh hồn mẹ như vậy!

– Tao nguyền rủa mày, Esteban ạ! - Férula thét lên - Mày sẽ cô độc suốt đời, linh hồn và thể xác mày sẽ teo lại và mày sẽ chết như một con chó!

Và chỉ mặc có bộ đồ ngủ, không mang theo một chút tư trang, cô vĩnh viễn rời khỏi ngôi nhà lớn ở góc phố.

Ngày hôm sau Esteban Trueba đến gặp đức cha Antonio và kể cho ông nghe sự việc vừa qua, nhưng không nói rõ chi tiết. Ông cố đạo thản nhiên nghe với cái nhìn không rung động của người đã được nghe câu chuyện đó từ trước.

– Thế con muốn cha làm gì bây giờ? - ông cố đạo hỏi khi Esteban Trueba đã nói hết.

– Đề nghị cha giao cho chị con mỗi tháng một chiếc phong bì mà con sẽ đưa đến gửi cha. Con không muốn chị ấy phải thiếu thốn gì về kinh tế. Nhưng con cũng nói để chị ấy biết rằng con làm như thế không phải vì lòng yêu, mà là để thực hiện một lời đã hứa.

Cha Antonio thở dài nhận chiếc phong bì đầu tiên và phác một cử chỉ làm dấu phép, nhưng Esteban Trueba đã quay lưng đi trở ra. Anh ta không giải thích một lời nào với Clara về việc đã xảy ra giữa chị gái và anh. Anh chỉ cho cô biết anh đã đuổi chị ra khỏi nhà, anh cấm cô không được nhắc đến chị trước mặt anh, và đề nghị nếu cô có được một chút đoan trang gia giáo thì cũng không cả nhắc đến chị ấy khi anh không có mặt. Anh cho lôi tất cả quần áo và vật dụng có thể gợi đến cô chị đem vất đi, coi như thể cô đã chết.

Clara biết hỏi anh cũng vô ích. Cô tới nhà người thợ may để tìm chiếc đồng hồ mà cô dùng để thông tin với những hồn ma, và mấy thứ dụng cụ để tập trung tư tưởng. Cô giải một tấm bản đồ thành phố lên sàn rồi cầm chiếc đồng hồ quả lắc đứng cách xa độ nửa mét, chờ cho cái quả lắc dừng lại chỉ cho cô biết địa chỉ của chị chồng; nhưng sau cả buổi chiều cố gắng làm công việc đó, cô không thấy có kết quả vì Férula không có địa chỉ ổn định. Thấy chiếc đồng hồ quả lắc đã không có tác dụng trong việc tìm chỗ ở của chị chồng, Clara ra thuê xe đi lang thang, mong rằng bản năng sẽ hướng dẫn, nhưng phương pháp đó cũng chẳng có kết quả. Cô tìm đến chiếc bàn gọi hồn để tra cứu, nhưng cũng chẳng có một hồn ma lang thang nào hiện ra để dẫn cô len lỏi các ngõ ngách của thành phố tới chỗ ở của Férula, cô liền dùng tư tưởng để gọi chị chồng bằng cách thần giao cách cảm nhưng cũng chẳng thấy có trả lời, đến cả những cây bài bói cũng chẳng đem lại điều gì sáng sủa. Lúc ấy cô bèn quyết định tìm đến phương pháp truyền thống, và bắt đầu tìm trong số bạn gái, hỏi thăm tất cả những người có quan hệ mua bán với Férula, nhưng không một ai trông thấy chị ở đâu. Việc tìm kiếm của cô cuối cùng dẫn cô tới nơi ở của cha Antonio.

– Bà đừng tìm cô ấy nữa - ông cố đạo nói - Cô ấy không muốn gặp bà.

Clara hiểu ngay chính điều đó là nguyên nhân của sự vô hiệu lực của mọi phương pháp đoán định của mình.

– Mấy chị em nhà Mora nói rất có lý - cô tự nhủ - Không thể nào tìm gặp được một người không muốn cho mình gặp.

Esteban Trueba bước vào một thời kỳ rất phát đạt. Công việc kinh doanh của anh như được chiếc đũa thần gõ vào. Anh hài lòng về cuộc đời. Đã giầu có đúng như đã có lần anh mong muốn. Anh có thêm nhiều nhượng khoảng về hầm mỏ nữa, có kinh doanh trong việc xuất cảng hoa quả, lập một hãng xây dựng, và đồn điền Ba Cô Maria đã phát triển, mở rộng thêm rất nhiều về quy mô, và đã trở thành một đồn điền to rộng, giầu có nhất vùng. Cuộc khủng hoảng kinh tế đã làm cho cả đất nước quằn quại, trừ công việc kinh doanh của anh. Tại các tỉnh miền Bắc, những mỏ diêm tiêu bị vỡ nợ đã đẩy hàng nghìn công nhân vào vòng đói khổ. Từng bộ lạc thất nghiệp, ốm đói dìu dắt vợ con, ông già bà cả, đi tìm việc làm trên khắp các nẻo đường, cuối cùng họ tràn đến gần thủ đô và dần dần tạo thành một vòng đai nghèo khổ xung quanh thành phố; họ định cư bằng đủ mọi cách, sống trong vòng mấy tấm ván gỗ và mấy mảnh giấy bìa cứng, bên cạnh đống rác và giữa những bãi hoang. Họ lang thang trên các hè phố cầu xin một việc gì mà làm, nhưng không làm gì có việc làm cho tất cả mọi người, thế là dần dần những người công dân thô lỗ ấy, gầy vì đói, co rúm vì rét, vì rách rưới, chán nản không đi tìm xin việc nữa mà chỉ đơn giản xin của bố thí. Ăn mày đầy rẫy khắp nơi. Sau đó đến trộm, cắp. Chưa bao giờ từng thấy có những trận mưa băng tuyết kinh khủng như những trận mưa tuyết năm đó. Ở thủ đô có tuyết rơi, một cảnh tượng lạ lùng hiếm thấy lúc đó đã chiếm trang đầu của các báo chí, và được nói đến một cách thú vị như thể một tin hội hè, trong khi ở tại các làng xóm ngoại ô, trẻ con buổi sáng thức dậy mặt mày xanh xám, co rúm lại vì rét. Cũng chẳng làm gì có đủ lòng từ thiện cho biết bao nhiêu người không nơi nương tựa như vậy.

Năm đó lại là năm có bệnh dịch sốt rét thương hàn. Tai họa bắt đầu nổ ra từ những nơi ở của người nghèo khổ, rồi nhanh chóng trở nên có những đặc tính của tai họa Trời phạt. Nó nẩy nở từ những xóm nhà của những người cùng cực, do cái tội của mùa đông, của sự thiếu dinh dưỡng, của nước bẩn và cống rãnh. Nó phối hợp cùng với nạn thất nghiệp đi rải rác khắp mọi nơi. Bệnh viện không đủ với những đòi hỏi quá lớn. Những con bệnh lang thang trên mọi đường phố, mắt lơ láo mất thần, tìm bắt chấy rận và vứt cả vào người lành. Bệnh dịch như nước lan, du nhập vào tất cả mọi gia đình, truyền nhiễm vào trường học, xưởng máy, khiến không một ai còn cảm thấy được đảm bảo an toàn. Tất cả mọi người sống trong lo sợ, dò xét những dấu hiệu của căn bệnh kinh khủng. Những người bị lây bắt đầu bằng một cơn run vì một cái rét ghê gớm như băng đá trong tận xương tủy, và sau một ít là biến thành con mồi của bệnh mất trí. Họ trở nên những kẻ ngớ ngẩn, tự tiêu hủy trong cơn sốt, người đầy vết thâm tím, đi ngoài ra máu, mê sảng như lửa đốt, như chìm tàu, rẫy lăn xuống đất, xương cốt mềm như len, chân tay như giẻ rách, và mật đắng trào lên miệng, cơ thể trở thành một đống thịt sống, có vòng mủ đỏ bên cạnh vòng mủ xanh, và một quầng mủ vàng, và mủ đen, nôn mửa ra cả đến ruột non ruột già, và họ kêu gào Chúa hãy rủ lòng thương làm cho họ chết ngay đi, không còn thể nào chịu đựng được nữa, đầu óc đang nứt bung ra, và tinh thần thì đã biến thành cứt đái và kinh hãi.

Esteban dự định đưa cả gia đình về đồn điền để tránh lây bệnh, nhưng Clara không muốn nghe theo điều đó. Cô đương bận túi bụi vào việc cứu trợ những người nghèo trong một nhiệm vụ không tiền khoáng hậu. Cô ra khỏi nhà từ rất sớm và đôi lần về đến nhà đã gần nửa đêm. Cô vét rỗng mọi cái tủ trong nhà, lấy cả quần áo của mấy đứa trẻ, những mảnh chăn trải giường, những chiếc áo ấm của chồng để mang đi bố thí. Cô lục lọi thức ăn ở trong kho chứa, và thiết lập một hệ thống lưu thông với Pedro García, và người quản lý đó từ trang viên Ba Cô Maria gửi về thành phố phó mát, trứng, thịt muối sấy khô, trái cây, gà để Clara phân phát cho những người thiếu thốn đang cần thiết. Cô gầy đi trông thấy. Ban đêm lại thấy cô đi lang thang mộng du khắp ngôi nhà.

Thiếu sự có mặt của Férula ngôi nhà trở thành một mớ hỗn độn lung tung, khiến cho cả đến Vú Em là người thường mong ngày Férula biến đi sẽ tới, cũng thấy xốn xang, xúc động. Khi mùa xuân bắt đầu và Clara đã có thể nghỉ ngơi một chút, thì cái khuynh hướng trốn tránh thực tại và đắm mình trong mơ mộng của cô lại tăng lên. Mặc dầu bây giờ không còn trông cậy được vào sự tổ chức không chê được của chị dâu để dẹp bớt sự hỗn độn trong ngôi nhà lớn ở góc phố, Clara vẫn không chú ý coi sóc đến công việc nội trợ. Cô giao phó tất cả vào tay Vú Em và những người hầu trong nhà, và cô lao toàn tâm sức vào những hoạt động trong thế giới hồn ma, và những thực nghiệm tâm thần. Những cuốn vở ghi chép cuộc đời ghi lộn xộn chằng chịt chữ viết của cô mất cái vẻ phong nhã của nhà tu mà trước đây bao giờ cô cũng giữ được, và nó biến dạng xấu xí trông như những nét gạch rậm rì rối tung, có chỗ thì nhỏ li ti đến nỗi không thể nào đọc được, có chỗ lại nghều ngào quá khổ, lắm khi chỉ có ba bốn chữ đã choán hết trang giấy.

Trong những năm sau đó, một nhóm nhà nghiên cứu về Gurdjieff và Tam Điểm, những nhà gọi hồn và những kẻ lang thang, đến tụ họp cùng Clara và ba chị em nhà Mora; mỗi ngày họ ăn cả ba bữa cơm ở đó và thời giờ của họ lúc thì dùng vào việc nghiên cứu kết luận về những hồn ma và chiếc bàn gọi hồn, lúc thì dùng để ngâm nga những câu thơ của nhà thơ sáng chói sau rốt cũng đã đổ bộ nhập vào cái triều đình của Clara. Esteban cho phép cả bọn lố lăng đó được xâm nhập ngôi nhà, vì từ lâu rồi anh đã nhận thấy can thiệp vào cuộc sống đó của Clara cũng vô ích. Anh nhất quyết rằng ít nhất thì mấy đứa con trai của anh phải ở ngoài cuộc sống ma quái đó, cho nên Jaime và Nicolás đều bị tống vào ở nội trú trong một trường trung học của người Anh, tại đó người ta có mọi lý do tốt để có thể lột quần chúng ra, nện cho một trận roi vào mông đít; nhất là đối với Jaime, cái tên nhóc dám diễu cợt cả hoàng gia Anh, và mới mười hai tuổi đã thích tìm đọc Marx, người Do Thái đã khích động những cuộc cách mạng trên khắp thế giới. Nicolás thừa kế cái tinh thần phiêu lưu của ông cậu Marcos và cái thiên hướng chiêm tinh đoán những vì sao mệnh của mẹ, nhưng những thứ đó đối với trường học này không phải là một tội nặng, chẳng qua chỉ là cái tính lạ kỳ, bởi thế cho nên cậu em ít bị trừng phạt hơn người anh sinh đôi.

Trường hợp của Blanca lại khác hẳn, vì cha cô bé không can thiệp vào việc giáo dục con gái. Anh cho rằng số phận của nó chỉ là lấy chồng và có được tiếng tăm trong xã hội, và cái năng lực có thể giao cảm với những người đã chết, nếu chỉ hạn chế trong phạm vi phù phiếm bề ngoài, có thể còn có khả năng hấp dẫn mọi người xung quanh. Anh quan niệm ma thuật cũng như tôn giáo và bếp núc, là chuyện riêng của phụ nữ, và vì lẽ đó anh đã có cảm tình với ba chị em nhà Mora, nhưng ngược lại anh rất ghét tụi thày ma nam giới, cũng như bọn cố đạo. Về phần mình, Clara đi đâu cũng có con gái bám theo bên váy, cho con gái dự những buổi họp thứ sáu, và nuôi dưỡng cô bé trong sự thân mật chặt chẽ với những linh hồn, với những thành viên của các thứ hội bí hiểm, và những nhà nghệ sĩ cùng khổ mà cô xử sự như một nhà bảo trợ văn hóa hào phóng. Y như mẹ đã làm trong thời kỳ cô giữ mình trong trạng thái câm lặng, cô dắt theo Blanca đi thăm người nghèo, mang đến cho họ quà cáp và những lời an ủi.

– Làm thế này cho lương tâm chúng ta được thư thái con gái ạ - cô giải thích cho Blanca - Chứ không phải là giúp đỡ người nghèo đâu. Họ không cần sự từ thiện, mà cần có công bằng.

Về điểm này cô có những cuộc tranh cãi thậm tệ với Esteban, người có quan niệm khác hẳn.

– Công bình ư! Thế tất cả mọi người đều có mọi thứ y như nhau là công bình ư? Những kẻ lười biếng cũng như những người chăm chỉ, bằng nhau? Những tên ngu đần cũng có mọi thứ y như những người thông minh ư? Điều đó ngay đến cả các con vật chúng cũng không kham được! Đây không phải là vấn đề giữa giầu với nghèo, mà là vấn về giữa người khỏe và người yếu. Tôi đồng ý với cô rằng tất cả chúng ta đều cần có những hoàn cảnh và thời cơ giống nhau, nhưng loại người nghèo đó không có một sự cố gắng nào. Thật rất dễ dàng cái việc đưa tay ra để xin của bố thí! Tôi tin vào sự nỗ lực và phần thưởng cho sự nỗ lực đó. Nhờ có thứ triết lý đó mà tôi đã có thể có những gì tôi có hiện nay. Chưa bao giờ tôi xin sỏ một ân huệ gì của ai và tôi cũng chưa hề phạm vào một việc làm không lương thiện, điều đó chứng minh rõ ai cũng có thể làm như vậy. Trước kia tưởng như số phận đã an bài tôi trở thành một tên thư ký nghèo tại một văn phòng công chứng viên đấy. Bởi vậy tôi không bao giờ chấp nhận những tư tưởng Bolshevik trong nhà này! Hãy đi mà làm công việc từ thiện tại các tu viện, nếu các người muốn! Việc đó rất tốt; nó tốt trong việc giáo dục, học tập để hình thành những cô gái nhà gia giáo. Nhưng đừng có mang về đây những ý nghĩ ngu xuẩn y như ý của thằng Pedro García Con, vì tôi không thể chịu được những của đó đâu.

Quả thực Pedro García Con đang nói đến chuyện công bình tại đồn điền Ba Cô Maria. Đó là người duy nhất dám bất chấp ông chủ, bất chấp những trận đòn roi mà cha anh, Pedro García, đã nện mỗi khi bất chợt gặp anh đang nói như vậy. Từ lúc còn nhỏ chàng trai này đã lẻn đi ra tận thị xã mà không xin phép, để mượn những cuốn sách, đọc báo chí và trò chuyện với ông giáo trong trường, một người cộng sản nồng nhiệt mà mấy năm sau đó đã bị ám sát bằng một viên đạn vào giữa hai tròng mắt. Nhiều đêm anh ta cũng lẻn đến được tiệm San Lucas để hội họp với một số công đoàn viên có cái tài tập hợp mọi người giữa những ngụm rượu bia, hoặc gặp ông cố đạo Jose Dulce María, một ông cố đạo khổng lồ, tuyệt diệu người Tây Ban Nha, đầu óc đầy những tư tưởng cách mạng, nên ông đã bị cả cái Hãng Theo Chúa Jesus tống khứ sang vùng xa xôi hẻo lánh trên trái đất này, nhưng không vì thế mà ông từ bỏ công việc chuyển những bài dẫn giải Kinh Thánh thành những bài diễn thuyết về chủ nghĩa xã hội. Ngày mà Esteban Trueba khám phá ra việc con trai của người quản lý đang tuyên truyền sách báo phá hoại trong đám tá điền, anh liền gọi ngay Pedro García Con đến văn phòng, và trước mặt viên quản lý, đã nện cho anh một trận roi bọc da rắn.

– Đây là cảnh cáo lần thứ nhất, thằng mũi còn dính cứt biết không! - Esteban không cất cao giọng và nhìn chằm chặp bằng đôi mắt nẩy lửa vào kẻ mình đang đánh, nói - Lần sau mà mày còn làm phiền tao nữa trong việc này, tao sẽ tống mày vào tù. Trong đồn điền của ta, ta không muốn có những tên nổi loạn, bởi vì ở đây tao chỉ huy và tao có quyền tùy thích để cho những người nào ở xung quanh tao. Tao không ưa mày, điều ấy mày cùng biết đấy. Tao chịu đựng mày vì cha mày, người đã trung thành phục vụ tao lâu năm, nhưng mày hãy coi chừng; mày có thể đi đến một kết thúc rất tồi tệ. Thôi cút đi!

Pedro García giống y như cha, da nâu, khuôn mặt rắn rỏi như chạm trên đá, đôi mắt to và buồn, tóc đen và thẳng cứng, cắt xén như một cái bàn chải. Anh chỉ có hai tình yêu, lòng yêu cha đẻ và lòng yêu cô gái con ông chủ, người mà anh đã yêu từ ngày hai đứa trần truồng nằm ngủ dưới gậm bàn phòng ăn, trong thời kỳ thơ ngây hiền dịu. Còn Blanca cũng không thoát được cái định mệnh chung đó của hai người. Mỗi lần về nghỉ hè, một khi vừa tới trang viên Ba Cô Maria, giữa đám bụi bốc lên từ chiếc xe ngựa chở đầy hành lý lộn xộn, cô bé lại thấy trái tim đập rộn lên, nôn nóng và bứt rứt, như thể một cái trống châu Phi. Blanca là người đầu tiên nhảy xuống xe và chạy vào trong nhà, và bao giờ cô bé cũng lại gặp Pedro García Con tại vẫn cái nơi mà hai đứa đã gặp nhau lần đầu, cu cậu đứng ở bực cửa, nửa khuất trong bóng tối của khuôn cửa, bẽn lẽn và thô kệch, hai ống quần cũ kỹ, chân đi đất, giương đôi mắt ông già nhìn chằm chặp con đường cô bé đi đến. Hai đứa trẻ chạy xồ đến ôm chặt nhau, hôn nhau, cười với nhau, thân mật vỗ đấm nhau, và ôm nhau lăn xuống đất, kéo giật tóc nhau và kêu lên mừng rỡ.

– Thôi đi bé gái! Buông cái thằng rách mướp đó ra! - Vú Em lóe xóe kêu và định đến gỡ hai đứa bé.

– Để mặc chúng, Vú Em, chúng nó trẻ con và yêu nhau mà - Clara hiểu biết hơn, nói.

Hai đứa trẻ chạy trốn vào một chỗ để kể cho nhau nghe tất cả những gì chúng đã tích lũy được trong những tháng chúng cách xa nhau. Pedro Con thẹn thùng đưa cho Blanca mấy con giống nhỏ đẽo bằng những khúc gỗ, ngược lại, Blanca đưa những món quà mà cô bé đã thu thập để cho bạn: một chiếc gọt bút chì mở ra như một cánh hoa, một viên đá nam châm nhỏ có thể thu hút như quỷ thuật những chiếc đinh gỉ trên mặt đất. Mùa hè mà Blanca đến trang viên cùng một phần những vật dụng đựng trong chiếc hòm sách quỷ thuật của ông cậu Marcos, cô bé khoảng mười tuổi, và Pedro García Con đọc còn khó khăn, nhưng sự tò mò và say mê đã khiến cậu bé có được cái chăm chỉ mà cô giáo có dùng đến roi vọt cũng không thể làm cho nó có. Hai đứa trẻ nằm đọc cho nhau nghe suốt mùa nghỉ hè, giữa những cây lau sậy bên bờ sông, giữa những cây thông trong rừng, giữa những bông lúa mì, tranh cãi với nhau về những đức tính tốt của Sinbad và Robin Hood, về số phận chẳng may của tên Cướp Biển Áo Đen, về những chuyện có thực của Kho báu Thanh niên, về cái nghĩa thực của những chữ bị cấm trong cuốn tự điển của Viện Hàn lâm ngôn ngữ Tây Ban Nha, về hệ thống tim mạch in trên bảng bìa, trên đó có thể nhìn thấy một người không có lông tóc, với tất cả hệ thống mạch máu và quả tim, nhưng có mặc quần đùi. Chỉ trong một số ít tuần, cậu bé đã biết đọc dễ dàng và say mê, ngốn ngấu. Hai đứa bé bước vào thế giới bao la sâu thẳm của những câu chuyện không thể nào có, những con ma, những số phận may mắn, những con hổ thuần dưỡng được bởi tình yêu, những phát minh kỳ diệu, choáng ngợp, những kỳ quan địa lý và sinh vật, những đất nước phương Đông, nơi có những thiên thần trong chai lọ, có rồng trong hang động, và những nàng công chúa bị cầm tù trong những ngọn tháp. Nhiều lần chúng đến thăm Pedro García Già, con người mà thời gian đã hủy hoại mọi giác quan. Ông già dần dần trở nên mù, một màng phim như mây trời phủ trên đôi đồng tử, “mây đã vào trong con mắt của ta” ông già nói. Ông rất cảm ơn những cuộc viếng thăm của Blanca và Pedro García Con, cháu nội ông mà ông đã quên mất. Ông nghe những chuyện mà chúng chọn lọc trong những cuốn sách thần bí, và chúng phải gào to bên tai ông, vì ông cũng nói gió nó đã lọt vào tai làm cho ông điếc. Ngược lại, ông già dạy hai đứa cách chữa lành những vết đốt, cắn của những con bọ độc, và để chứng minh sự công hiệu của môn chống độc mà ông dạy, ông già đặt luôn một con bọ cạp còn sống trên cánh tay. Ông già dạy chúng cách tìm nguồn nước. Hai tay phải nắm giữ một cây sào thật khô, vừa im lặng bước vừa chống cái sào xuống đất, trong đầu nghĩ đến nước và cái khát nước của cây sào, cho tới khi thình lình cảm thấy có chỗ ẩm ướt cây sào bắt đầu run run rung chuyển. Thế là phải đào ngay ở chỗ đó, ông già bảo hai đứa trẻ, nhưng ông không giải thích rõ để chúng biết đó không phải là cách thức mà xưa kia ông dùng để tìm chỗ đào mấy cái giếng tại trang viên Ba Cô Maria, vì lúc đó ông không cần thiết sử dụng đến cây sào. Xương cốt của ông lúc đó thật khác biết bao, đến nỗi khi bước qua mạch nước ngầm dưới đất, mặc dù ở rất sâu, bộ xương của ông đã báo cho ông biết ngay. Ông già chỉ cho hai đứa xem những loại cỏ trên cánh đồng và để chúng ngửi, nếm, vuốt ve cho thật quen hương thơm tự nhiên của cỏ, vị của cỏ và cấu trúc của cỏ, và cứ như vậy hai đứa có thể nhận ra được trong từng loại cỏ những tính chất chữa bệnh: an thần, truất độc, làm sáng mắt, khỏe dạ dày, kích thích máu. Trên địa hạt này, vốn liếng uyên bác của ông già thật lớn, khiến ông thầy thuốc trong bệnh viện của các nữ tu sĩ phải tìm đến thăm ông để nhờ chỉ bảo. Tuy vậy, tất cả sự uyên thâm của ông già đã không thể nào chữa được bệnh sốt rét co giật của Pancha, con gái ông, căn bệnh đã đưa người phụ nữ đó sang cõi khác. Ông già đã cho con gái uống phân bò cái, và khi thấy không kiến hiệu, đã cho cô uống phân ngựa, và bọc con gái trong chăn rồi xông cho cô ra mồ hôi như tắm, rồi chà xát khắp người cô bằng rượu mạnh trộn với bột thuốc súng; nhưng tất cả những phương pháp đó đều vô ích, Pancha chết trong một cơn đi tả không thể nào dứt, khiến cho da cô khô quắt như bị vắt kiệt và chịu một cơn khát không có thứ gì làm cho thỏa mãn. Chịu đầu hàng, Pedro García Già phải xin phép ông chủ đưa con gái lên xe ngựa chở đến thị xã. Hai đứa trẻ cũng đi theo ông già. Ông bác sĩ tại bệnh viện của những bà tu sĩ khám nghiệm kỹ lưỡng cho Pancha rồi nói cho ông già biết con gái ông không còn hi vọng sống, nếu như đưa cô đến sớm hơn và không làm cho cô ra mồ hôi như tắm thế thì may ra còn có thể làm được chút gì mong cứu sống cho cô, còn bây giờ cô không còn một chút nước nào, giống như một thân cây với bộ rễ đã khô. Pedro García Già thấy tức giận và đến khi quay trở về mang theo thi thể con gái bọc trong một tấm chăn, kèm theo hai đứa bé run lên vì sợ, ông già vẫn tiếp tục không nhận sự thất bại của mình, khi xuống xe trong sân trang viên Ba Cô Maria vẫn lầm bầm chửi rủa sự ngu dốt của ông bác sĩ. Pancha được chôn cất tại mảnh đất ưu tiên trong nghĩa trang nhỏ bên cạnh ngôi nhà thờ bỏ hoang, dưới chân hòn núi lửa, vì người phụ nữ này, một phần nào đó, đã là vợ của ông chủ, vì đã sinh ra đứa con trai duy nhất mang tên của ông, dù chẳng bao giờ được mang họ của ông, và sau lại có một đứa cháu có cái tên là Esteban García, sinh ra để hoàn thành một vai trò ghê gớm trong toàn bộ lịch sử của gia đình.

Một hôm ông già Pedro García kể cho Blanca và Pedro García Con nghe câu chuyện của những con gà mái đồng lòng với nhau chống chọi lại một con cáo đêm nào cũng lẻn vào chuồng gà để ăn trộm trứng và chén ngốn ngấu lũ gà con. Mấy con gà mái cho rằng đã đến lúc không thể nào chịu đựng được nữa sự huênh hoang hợm hĩnh về sức mạnh của con cáo, bèn xúm nhau lại chờ khi con cáo lọt vào chuồng gà, chúng bèn chặn lối ra, vây xung quanh cáo và nhẩy xổ lên người cáo mà mổ tới tấp cho tới khi cáo gần chết.

– Đến lúc đó thấy cáo ta cúp đuôi chạy trốn, bọn gà mái đuổi theo sau - Ông già kết thúc câu chuyện.

Blanca nghe xong chuyện mỉm cười và nói cái đó không thể có được, vì gà mái sinh ra vốn yếu ớt và ngu dại, còn những con cáo kia sinh ra đã tai quái và khỏe mạnh; nhưng Pedro García Con không cười. Cả buổi chiều hôm đó cậu bé lặng im, nghĩ ngợi, suy nghĩ mãi về câu chuyện con cáo và đàn gà mái, và có lẽ cũng chính lúc đó cậu bé bắt đầu học làm một người đàn ông.

CHƯƠNG V

ĐÔI TÌNH NHÂN

Thời thơ ấu của Blanca trôi đi không có những náo động lớn, trong một cuộc sống xen kẽ mùa hè nóng nực thì ở trang viên Ba Cô Maria, nơi cô bé khám phá ra mãnh lực của một tình cảm cứ lớn dần theo cô, và thông thường thì ở thủ đô, một cuộc sống giống như của nhiều cô bé khác cùng trong lứa tuổi và tầng lớp xã hội như cô, dù cho sự có mặt của Clara có để một nốt kỳ quặc trong cuộc đời cô bé. Sáng sáng Vú Em bước vào cùng với khay thức ăn điểm tâm, lay cô bé ra khỏi cơn ngái ngủ, xem xét bộ đồng phục học sinh, thay tất cho cô, đội mũ lên đầu cô, đi găng tay và quấn khăn cho cô, sắp xếp trật tự sách vở trong cặp sách, vừa làm vừa lầm rầm cầu nguyện cho linh hồn của những người đã chết, cùng những lời dặn dò cao giọng để Blanca đừng để cho các nữ tu sĩ mê hoặc, đánh lừa.

– Những mụ đó tất cả đều là một lũ hư đốn - Vú cảnh cáo - chuyên tìm chọn những cô học trò xinh đẹp nhất, thông minh nhất và dòng dõi gia đình sang trọng, để đưa chúng nó vào nhà tu, gọt trọc đầu thành nữ tu sĩ mới nhập môn, thật tội nghiệp mấy con bé, cứ thế là bỏ cả cuộc đời vào công việc sản xuất bánh bột rán để bán, và trông nôm săn sóc những ông bà già xa lạ không quen.

Anh đánh xe đưa cô bé tới trường, tại đó hoạt động đầu tiên của một ngày là lễ misa và cầu kinh bắt buộc. Quỳ trên ghế của mình Blanca hít hương thơm đậm đặc của nhang nến và hoa huệ lễ bà Maria, chịu đựng một hình phạt hỗn hợp của sự choáng váng buồn nôn, tội lỗi và bực mình khó chịu. Đó là điều duy nhất mà cô không thích ở trong trường học. Cô yêu thích những dãy hành lang bằng đá cao vút, sự sạch sẽ tinh khiết của những sàn đá hoa cương, những bức tượng trắng trần trụi, tượng đức Jesus bằng sắt đứng canh ở lối ra vào. Cô là một đứa bé lãng mạn và tình cảm, có khuynh hướng cô đơn, ít bạn bè, có thể cảm động đến phát khóc khi thấy những bông hồng nở trong vườn, khi ngửi thấy cái hương thơm thoang thoảng của vải cũ và sà phòng toát lên từ các nữ tu sĩ đang cúi mình trên công việc, khi cô ở lại khi tan học để nhận thấy cái im ắng buồn rầu của những phòng học vắng ngắt. Dần dần cô bé trở thành một cô gái rụt rè, ít nói. Chỉ khi ở nông thôn, da đỏ hồng vì nắng, và bụng no kềnh những quả ngon chín ngọt, chạy nhẩy cùng Pedro García Con khắp các khoang chăn ngựa cô bé mới tươi cười vui vẻ. Mẹ cô nói đó mới thực sự là con bé Blanca, còn con bé ở thành thị kia là con Blanca trong giấc ngủ mùa đông.

Trong ngôi nhà lớn ở góc phố, do sự huyên náo thường xuyên cuốn hút nên không một ai, trừ Vú Em, để ý thấy Blanca đã trở thành một người phụ nữ. Đùng một cái, Blanca bước vào thời thanh xuân. Thừa kế dòng máu Tây Ban Nha và Ả Rập của gia đình họ Trueba, với cái dáng dấp đường bệ, cái nhăn mặt kiêu căng, làn da mầu ôliu nhạt, đôi mắt đen sẫm của loại gien miền Địa Trung Hải, nhưng có pha cái hiền dịu, ngọt ngào thừa kế được ở dòng máu mẹ, sự hiền dịu mà không một ai trong dòng họ nhà Trueba có được. Đó là một cô gái lặng lẽ, chơi đùa giải trí một mình, học tập và chơi với búp bê, và không tỏ ra có tí chút khuynh hướng tự nhiên về những môn tâm thần ma quái của mẹ hoặc những tính nết cáu bẳn, hay nổi nóng của cha cô. Cả nhà đều nói với một giọng đùa bỡn rằng cô là người duy nhất có tính nết bình thường trong nhiều thế hệ của gia đình; thực thế, cô như thể một hiện tượng phi thường về thăng bằng và bình thản. Năm mười ba tuổi ngực cô bắt đầu phát triển, thắt lưng thanh gọn lại, thân hình cao dỏng bớt béo đi và ngay thẳng như một thân cây được vun bón tốt. Vú Em cuốn tóc búi lại, và đi theo cô để mua chiếc áo ngủ đầu tiên, đôi tất lụa đầu tiên, bộ váy áo phụ nữ đầu tiên, và một tập khăn mặt nho nhỏ để dùng cho việc mà cô gọi là sự chứng minh. Trong khi đó mẹ cô vẫn tiếp tục làm cho những chiếc ghế tự động di chuyển khắp phòng, làm cho nổi lên những khúc nhạc Chopin trong chiếc dương cầm vẫn đậy nắp, và ngâm nga những câu thơ tuyệt đẹp không vần, không ý thú và phi lý của một nhà thơ trẻ, một thực khách ở trong nhà, nhà thơ đã được khắp nơi bắt đầu nói đến, Clara không biết tí gì về những thay đổi trong người con gái, không nhìn thấy bộ đồng phục trường trung học đã bung hết chỉ, cũng chẳng nhận thấy khuôn mặt tròn như trái cây của con gái đã tinh tế biến thành một khuôn mặt phụ nữ, bởi Clara trong cuộc sống chú ý đến thần sắc nhiều hơn là chú ý đến cân nặng và chiều cao. Một hôm trông thấy con gái bước vào hiệu thợ may trong bộ quần áo đi chơi phố, Clara lấy làm lạ thấy cái cô gái cao cao và tóc đen ấy lại là con bé Blanca của mình. Clara liền ôm hôn con chầm bập và báo cho con gái biết có thể con sắp có kinh.

– Ngồi xuống đây con gái, mẹ sẽ giảng cho con hiểu rõ điều đó - Clara nói.

– Xin mẹ đừng bận tâm, mẹ ạ, đã một năm nay, tháng nào con cũng thấy rồi mà - Blanca mỉm cười.

Sự phát triển lớn lên của con gái không làm cho quan hệ giữa hai mẹ con có thay đổi gì lớn, bởi vì tình yêu thương ấy được đặt trên những nguyên tắc bền vững của sự thông cảm lẫn nhau, chấp nhận cho nhau hết mọi điều, và cái khả năng cùng nhau riễu cợt hầu như tất cả mọi sự trên đời.

Năm đó mùa hè đến sớm bằng những dấu hiệu nóng khô hầm hập phủ trên toàn thành phố một ánh oi bức bất động khó chịu, vì vậy hành trình về đồn điền Ba Cô Maria được tổ chức sớm hơn hai tuần lễ. Cũng như tất cả mọi năm trước, Blanca khắc khoải chờ đợi lúc được gặp Pedro García Con, và cũng như mọi năm, sau khi xuống xe ngựa, việc đầu tiên của cô là đưa mắt tìm anh chàng bao giờ cũng đứng ở cái góc đó. Phát hiện thấy bóng dáng anh ẩn trong khuôn cửa, cô vội chạy đến gặp anh với cái ao ước của bao nhiêu tháng mơ mộng về anh, nhưng ngạc nhiên nhìn thấy anh chàng quay nửa vòng và chạy ra ngoài lẩn trốn.

Blanca chạy khắp nơi suốt buổi chiều, tìm đến những chỗ mà trước hai đứa đã gặp gỡ chơi đùa, hỏi thăm anh, kêu gọi tên anh, tìm anh ở nhà ông già Pedro García, và cuối cùng, lúc chiều tối cô thất vọng đi nằm, bỏ cả ăn. Trên chiếc giường đồng to gộ, đau đớn và lạ lùng, cô gái vùi mặt trong chiếc gối và khóc nức nở. Vú Em mang vào cho cô một cốc sữa pha mật ong, và đoán ra ngay lập tức nguyên nhân của sự buồn bã của cô.

– Thật mừng! - Vú vừa nói vừa cười ngặt nghẽo. - Bây giờ con không còn ở cái tuổi chơi đùa với thằng thò lò mũi đầy rận đó nữa!

Nửa tiếng đồng hồ sau, mẹ cô gái vào hôn con gái, thấy cô đang khóc nốt những tiếng nấc cuối cùng của một trận khóc trong nhạc kịch. Chỉ một loáng Clara đã thôi không còn là cô tiên lơ đãng nữa, mà đặt mình xuống ngang tầm của một người trần tục thông thường đơn giản, vào độ tuổi mười bốn, đang đau khổ về nỗi buồn tình ái đầu tiên. Clara muốn dò hỏi, nhưng Blanca quá ư kiêu ngạo hoặc quá ư phụ nữ, không cho mẹ một lời giải thích, nên Clara chỉ hạn chế mình trong việc ngồi xuống cạnh giường một lát, và vuốt ve con gái cho tới khi cô bình tĩnh lại.

Đêm đó Blanca kém ngủ và rạng sáng đã thức dậy giữa bóng tối của căn nhà rộng rãi bao bọc. Cô nằm lặng lẽ nhìn những hình gốm trang trí trên nóc nhà cho tới khi nghe tiếng con gà trống gáy liền trở dậy, mở rèm cửa cho ánh sáng dịu của buổi bình minh và những tiếng động đầu tiên của cuộc sống lọt vào. Cô lại gần chiếc gương to trên cánh cửa tủ và chăm chú tự ngắm mình. Cô cởi áo và lần đầu tiên quan sát từng li từng tí thân thể mình, và chợt hiểu rằng tất cả những thay đổi đó là nguyên nhân làm cho người bạn trai của mình đã chạy trốn. Cô mỉm cười, một nụ cười mới mẻ và tế nhị của người phụ nữ. Cô mặc chiếc áo cũ của mùa hè năm trước mà hầu như không chui lọt, và khoác thêm một tấm áo ngoài rồi rón rén bước ra khỏi phòng để khỏi đánh thức mọi người trong gia đình. Bên ngoài, cánh đồng cái mơ ngủ của bóng đêm nghiêng ngả và những ánh nắng đầu tiên như những nhát kiếm xiên xuống đầu mỏm núi, sưởi ấm cho mặt đất và làm cho sương đêm bốc hơi lên tạo thành một làn bọt trắng thật mịn màng, xóa mờ những đường viền của mọi vật và biến toàn cảnh thành một bức tranh trong cơn mơ. Blanca đi về phía bờ sông. Mọi vật đều vẫn trong yên tĩnh, bước chân của cô dẫm nát những chiếc lá rụng và những cành khô, gây ra một tiếng nổ lách tách nhè nhẹ, tiếng động duy nhất trong cái không gian rộng mênh mông đang ngủ đó. Cô thấy những cây bạch dương như không có nét rõ ràng, những cánh đồng lúa mì vàng rực và những ngọn đồi tím tím, xa xa mất hút trên nền trời trong suốt buổi sớm mai, và tất cả những thứ đó đều là một kỷ niệm xưa cũ trong ký ức cô, một chút gì mà cô từng trông thấy y như thế, trong giây phút đó, và cô đã từng sống y như thế. Cơn mưa bụi hồi đêm đã làm ẩm ướt nền đất và lá cây, Blanca thấy áo hơi âm ẩm và đôi giày hơi lạnh lạnh. Cô hít hít cái hương của đất ướt, của lá cây ủng, của rêu, cái hương làm dấy lên một niềm khoan khoái mà những giác quan của cô chưa từng biết.

Blanca đi đến tận bờ sông và trông thấy người bạn trai thời thơ ấu của mình đang ngồi tại nơi mà biết bao nhiêu lần hai đứa đã hẹn hò gặp gỡ. Vào năm đó Pedro García Con chưa lớn phổng như cô, vẫn còn là cậu bé gầy gò, bụng ỏng, da nâu, có một vẻ thông thái của người già trong đôi mắt đen nhánh. Khi trông thấy cô, cậu bé đứng dậy, và cô ước tính mình cao hơn người bạn nửa cái đầu. Hai người nhìn nhau ngỡ ngàng, lần đầu tiên cảm thấy hầu như hai người lạ mặt nhau. Trong một khoảng thời gian dường như vô tận hai đứa đứng bất động, cho quen với những thay đổi và sự xa lạ mới, nhưng bỗng nhiên một con chim sẻ lên tiếng kêu chim chíp, và thế là tất cả quay trở lại y như mùa hè năm trước. Hai người lại trở thành hai đứa bé cùng nhau chạy nhẩy, ôm nhau và cười khanh khách, ngã lăn xuống đất, vật nhau, vấp vào những hòn sỏi và lẩm bẩm gọi tên nhau không biết mệt, sung sướng lại được cùng ở bên nhau. Cuối cùng hai đứa bình tĩnh lại. Tóc cô gái đầy những lá khô, và cậu bé nhặt vất đi từng chiếc một.

– Đi, mình muốn chỉ cho ấy xem cái này - Pedro García Con nói.

Rồi đưa tay giắt tay cô gái. Hai người bước đi, thưởng thức buổi sớm trong khung cảnh đó, chúng kéo lê chân trong bùn, hái những thân cây sậy non để hút lấy nhựa ngọt, nhìn nhau và cười, không nói cho tới khi tới một khoang nuôi bò ngựa ở tận xa xa. Mặt trời đã xuất hiện trên đỉnh núi lửa, nhưng ánh sáng ban ngày cũng chưa trải dài hết ở trên mặt đất. Pedro Con ra hiệu cho cô bạn nằm xoài xuống đất và giữ im lặng. Hai đứa bò toài đến gần mấy bụi rậm, rồi bò vòng quanh một nửa vòng, lúc đó Blanca đã trông thấy cái mà Pedro Con muốn chỉ cho xem. Đó là một con ngựa cái khoang rất đẹp đang đẻ, chỉ có một mình nó trên một quả đồi. Hai đứa bé nằm bất động, cố sức để con ngựa không nghe thấy cả tiếng thở của chúng; chúng nhìn thấy con ngựa thở hồng hộc và cố sức cho tới khi xuất hiện cái đầu của con ngựa con, và sau một lúc lâu, ra tất cả thân hình con vật. Con vật bé bỏng rơi xuống đất và mẹ nó bắt đầu liếm người nó, cho đến khi nó sạch sẽ, bóng loáng như thể gỗ đánh si, và mẹ nó lấy mõm thúc thúc để tiếp sức cho nó đứng dậy. Con ngựa con cố gắng đứng lên, nhưng mấy cái chân non yếu đổ khuỵu xuống rồi ngã nghiêng, con vật nhỏ nhìn mẹ nó với cái vẻ như bị bỏ rơi, trong khi đó con ngựa mẹ hí vang chào mặt trời buổi sáng. Blanca thấy sung sướng nở tung lồng ngực rồi tan ra thành nước mắt và lóng lánh nở trên đôi mắt.

– Khi nào mình nhớn, mình sẽ lấy ấy, và chúng mình sẽ về sống trong trang viên Ba Cô Maria - cô thầm thì nói.

Bằng đôi mắt có cái vẻ của một ông già buồn, Pedro Con nhìn cô bạn, lắc lắc đầu. Cậu bé còn bé hơn cô bạn nhiều, nhưng cũng đã biết được vị trí của mình trong cuộc đời. Cậu cũng đã biết mình sẽ yêu cô bé đó trong suốt cuộc đời, và buổi sớm tinh mơ hôm đó sẽ là hình ảnh kéo dài mãi trong trí nhớ của mình, và có thể đó sẽ là hình ảnh cuối cùng mà cậu sẽ trông thấy trước khi chết.

Hai đứa bé đã trải qua mùa hè đó trong trạng thái bập bềnh giữa tuổi thơ ấu mà cả hai còn giữ, và sự thức tỉnh của người đàn ông và người đàn bà. Có lúc chúng chạy như những đứa trẻ nhỏ, giúp những mái gà và quát thét những chị bò nái, uống đến chán chê sữa ấm vừa mới vắt và để lại những vệt bọt như râu ria trên miệng, ăn trộm những tấm bánh vừa mới ra lò, trèo lên cây để dựng những nhà ở bằng cành lá. Có lúc chúng ẩn nấp tại những nơi kín đáo và rậm rạp nhất trong rừng, làm những chiếc giường bằng lá cây và chơi trò vợ chồng, vuốt ve nhau cho đến kiệt sức. Chúng chưa mất cái ngây thơ cởi quần áo chẳng chút e dè và trần truồng tắm trong dòng sông như trước, lặn ngụp trong làn nước lạnh, để cho dòng nước cuốn người chúng trôi trên những tảng đá nhẵn bóng chìm dưới nước. Nhưng cũng có một số trò mà bây giờ chúng không chia sẻ với nhau như trước. Bây giờ chúng biết xấu hổ không dám thi nhau xem ai có khả năng tạo ra được vũng nước đái to hơn, và Blanca cũng không nói cho cậu bạn biết về cái chất mầu đỏ sẫm làm bẩn quần lót của mình hàng tháng. Chẳng ai bảo ai, chúng cũng nhận ra rằng chúng không thể thân mật với nhau trước mặt những người lớn. Khi Blanca mặc bộ quần áo thiếu nữ, chiều chiều ngồi trên sân cảnh uống nước chanh cùng với gia đình, Pedro Con lặng lẽ đứng ở đằng xa ngắm nhìn. Hai đứa bắt đầu chơi đùa một cách trốn tránh. Chúng thôi không còn dắt tay nhau trước mặt người lớn và làm ra vẻ không quen biết nhau để khỏi lôi kéo sự chú ý của mọi người. Vú Em thở dài an tâm, nhưng Clara bắt đầu quan sát chúng cẩn thận hơn.

Kỳ nghỉ hè kết thúc; gia đình Trueba trở về thủ đô, mang theo một xe nặng những lọ mứt, compốt, những hòm quả, phó mát, gà và thỏ ướp muối sấy khô, và những sọt đầy trứng. Trong khi mọi người đã ngồi yên vị trên những chiếc xe ngựa chở ra ga, Blanca và Pedro Con vẫn ẩn kín trong vựa thóc để từ biệt nhau. Trong ba tháng hè đó hai đứa đã đi đến chỗ yêu nhau bằng cái say mê cuồng nhiệt nó sẽ làm cho chúng điên đảo cho đến hết cuộc đời. Theo thời gian tình yêu đó càng ngày càng trở nên bất khả xâm phạm và bền bỉ hơn, nhưng ngay từ lúc đó nó cũng đã có được cái đặc tính sâu nặng và vững chắc của nó sau này. Trên một đống bao đựng đầy ngũ cốc, thở hít cái hương bụi bậm của vựa thóc trong ánh sáng vàng rực và dàn trải của buổi sáng lọt vào qua khe ván gỗ, hai đứa trẻ hôn khắp mọi chỗ trên người nhau, liếm láp cho nhau, gậm nhấm cắn nhau, hôn hít nhau chùn chụt, thổn thức khóc và uống nước mắt của nhau, thề sống với nhau đến vĩnh cửu, và thống nhất với nhau một thứ mật mã dùng để thông tin cho nhau trong những thời kỳ phải sống xa nhau.

Tất cả những người sống giây phút đó trong ngôi nhà lớn ở góc phố đều thống nhất với nhau rằng lúc đó khoảng tám giờ tối, Férula thình lình xuất hiện không hề có điều gì báo trước. Tất cả đều đã trông thấy cô trong bộ áo váy có hồ bột, chùm chìa khóa lủng lẳng ở thắt lưng và cái búi tóc của cô gái già không chồng, y như vẫn thường thấy cô trong ngôi nhà xưa kia. Férula từ cửa phòng ăn bước vào đúng lúc Esteban Trueba bắt đầu thái miếng thịt nướng, và tất cả nhận ra cô ngay lập tức, mặc dầu đã sáu năm liền họ không trông thấy cô; trông cô xanh xao hơn và già hơn rất nhiều. Đó là một ngày thứ bẩy, và hai anh em sinh đôi, Jaime và Nicolás đã rời trường nội trú về sống ngày cuối tuần với gia đình, cho nên cả hai đều có mặt trong lúc đó. Việc làm chứng của hai anh em sinh đôi này rất quan trọng, vì chúng là những thành viên duy nhất trong gia đình đã sống xa lạ hoàn toàn với chiếc bàn gọi hồn, không biết gì đến những ma thuật và những trò đoán bói tinh thần, nhờ những kỷ luật nghiêm khắc của trường học của người Anh. Mới đầu mọi người thấy một cơn lạnh đột ngột nổi lên trong phòng ăn, và Clara sai đóng cửa sổ, bởi cô nghĩ đó là một luồng không khí lạnh. Sau đó tất cả nghe thấy tiếng khóa va chạm lách cách và hầu như liền ngay sau tiếng vang của chìa khóa va nhau, cánh cửa phòng mở ra và Férula lặng lẽ với dáng vẻ xa xôi xuất hiện cùng một lúc với Vú Em cùng bước vào theo con đường cửa bếp, tay bưng liễn rau sà lách. Esteban Trueba hai tay vẫn nắm chuôi dao và chiếc rĩa xẻ thịt, tê liệt bởi sự bất ngờ, còn ba đứa trẻ hầu như đồng thanh kêu thét lên: bá Férula! Blanca đứng dậy định bước ra đón, nhưng Clara ngồi ngay bên con gái, đưa tay nắm lấy một cánh tay Blanca. Thực ra Clara nhờ đã quen thuộc từ lâu với những việc dị thường, là người duy nhất vừa mới thoạt nhìn đã nhận ra ngay điều gì đã xẩy ra, mặc dầu trong dáng điệu của người chị chồng không có chút gì tố cáo cái trạng thái thực sự của chị lúc đó. Férula dừng lại cách bàn ăn một mét, nhìn tất cả mọi người bằng cặp mắt trống rỗng và thản nhiên, sau đó bước về phía Clara lúc đó đã đứng lên, nhưng không có vẻ muốn lại gần, mà lại nhắm nghiền đôi mắt và bắt đầu thở hồng hộc, như thể đang ấp ủ cơn hen suyễn, sau đó bước lại gần em dâu, đặt hai bàn tay lên đôi vai Clara và đặt lên trán cô một cái hôn nhanh gọn. Mọi người chỉ thấy tiếng thở hổn hển của Clara và tiếng lách cách của chìa khóa va vào nhau trên thắt lưng của Férula là tiếng động duy nhất ở trong phòng lúc đó. Sau khi hôn em dâu, Férula đi qua bên cô và bước ra khỏi phòng ăn theo lối cửa mà cô đã xuất hiện, nhẹ nhàng đưa tay ra sau lưng khép cánh cửa. Còn lại trong phòng ăn cả gia đình ngồi bất động như thể trong một cơn ác mộng. Chợt Vú Em run lên dữ dội, khiến cho mấy chiếc cùi dìa lớn trong liễn rau sà lách rơi xuống, và tiếng bạc va vào nền gạch làm cho tất cả giật nảy mình. Clara mở mắt. Cô vẫn tiếp tục thở một cách khó khăn và những giọt nước mắt nở ra, lăn xuống má xuống cổ, vấy xuống cả áo ngoài.

– Férula đã chết - cô báo tin.

Esteban Trueba buông dao, dĩa rơi trên bàn và bước như chạy ra khỏi phòng ăn. Anh chạy ra đến tận ngoài đường, gọi tên người chị, nhưng không thấy một dấu vết nào của chị. Trong lúc đó Clara sai một người hầu đi tìm mấy chiếc áo khoác ngoài, và khi chồng cô quay trở lại, cô đang mặc áo khoác, tay cầm mấy chiếc chìa khóa ô-tô.

– Chúng ta đến chỗ cha Antonio - cô bảo chồng.

Trên đường đi họ im lặng. Esteban Trueba, tim thắt lại, lái xe tìm đến nơi thánh đường cổ của Antonio trong xóm nghèo, nơi mà nhiều năm rồi anh không đặt chân tới. Ông cố đạo đang đính một chiếc khuy vào chiếc áo choàng cũ kỹ, khi hai người đến báo tin rằng Férula đã chết.

– Không có thể thế được! - ông kêu lên - Mới hai hôm rồi tôi còn ở chỗ cô ấy, thấy vẫn khỏe mạnh, tinh thần phấn chấn mà.

– Xin hãy đưa chúng con đến nhà chị ấy, thưa cha, - Clara cầu khẩn - Con biết tại sao con nói với cha như vậy. Chị ấy đã chết.

Trước sự khẩn khoản của Clara, cha Antonio đành phải cùng đi với họ. Ông hướng dẫn Esteban lái xe theo mấy đường phố chật hẹp cho tới nơi ở của Férula. Trong những năm cô đơn đó, người gái già đã sống tại một trong những tu viện nhỏ, nơi mà cô đã từng lần tràng hạt cầu nguyện cho những người chống trả lại sự cầu nguyện của cô, trong thời kỳ cô còn trẻ. Họ phải bỏ xe ở mấy dãy nhà cách đấy, vì đường vào mỗi lúc một hẹp lại và họ hiểu rằng những con đường đó làm ra chỉ để cho người đi bộ hoặc đi xe đạp. Họ theo nhau bước, tránh những vũng nước bẩn mà cống rãnh tràn ra, tránh những đống rác rưởi chồng chất mà lũ mèo đang cào bới như những bóng đen bí mật. Tu viện đó gồm một dãy dài những căn nhà điêu tàn, những căn nhà xi-măng bé nhỏ, nghèo nàn, giống nhau, chỉ có một cửa ra vào và hai cửa sổ, tường sơn mầu nâu sẫm, siêu vẹo, tróc vẩy bởi ẩm ướt, có những sợi giây chăng ngang lối đi để ban ngày phơi quần áo, vào giờ này thẩy đều trống không đang đung đưa rất nhẹ. Ở giữa dãy nhà có một vòi nước duy nhất cung cấp nước dùng cho tất cả mọi gia đình sống trong khu đó, và chỉ có hai chiếc đèn lồng soi sáng cho những dãy hiên giữa những căn nhà. Cha Antonio chào một bà già đang đứng cạnh vò nước chờ cho dòng nước khốn khổ nhỏ bé chảy đầy sô:

– Bà có trông thấy cô Férula không? - ông cố đạo hỏi.

– Có lẽ đang ở trong nhà, thưa cha. Mấy ngày hôm nay con không trông thấy cô ấy - bà già nói.

Ông cố đạo chỉ vào một căn nhà, giống như những căn nhà khác, nghèo nàn, vôi vữa loang lổ, bẩn thỉu, nhưng là căn nhà duy nhất có hai chiếc lọ treo bên cạnh cửa ra vào, trong lọ có trồng mấy cây hoa đỏ, cây hoa của người nghèo. Ông cố đạo gõ cửa.

– Cứ vào thôi - từ chỗ vòi nước bà già kêu lên - Cô ấy không bao giờ khóa cửa đâu. Trong đó không có một cái gì để mà ăn trộm cả!

Esteban Trueba vừa mở cửa vừa gọi tên chị, nhưng không dám bước vào. Clara là người bước qua ngưỡng cửa trước tiên. Bên trong tối mò và cô nhận thấy ngay cái mùi không thể nhầm lẫn được của nước giặt và vỏ chanh. Cha Antonio bật một que diêm. Ngọn lửa yếu ớt tỏa ra một ánh sáng trong đêm tối, nhưng trước khi mọi người có thể bước vào hoặc nhận ra những gì bao bọc xung quanh, ngọn lửa đã tắt.

– Các vị đợi ở đây - ông cố đạo nói - Tôi quen biết căn nhà.

Ông lần mò buớc trong bóng tối, và sau đó một lát bật diêm châm một ngọn nến. Khuôn mặt nổi bật lên một cách thô kệch, và mấy người đi sau trông thấy khuôn mặt đó méo mó do ánh sáng từ dưới hắt lên đến giữa người ông, còn cái bóng người đồ sộ của ông lung lay trên những bức tường. Clara mô tả cái quang cảnh này thật tỉ mỉ trong cuốn vở ghi chép cuộc đời, cô kể từng chi tiết hai gian phòng tối tăm, tường loang lổ do ẩm ướt, một góc đi vệ sinh bẩn thỉu và không có nước, trong bếp chỉ còn có những mẩu thừa bánh cũ và một chiếc cốc vại trong đựng một chút nước trà. Những thứ còn lại trong căn nhà của Férula dường như phù hợp với cơn ác mộng mà cô đã mơ tưởng thấy khi người chị chồng xuất hiện trong phòng ăn của ngôi nhà lớn ở góc phố để từ biệt cô. Cô cảm tưởng như mình đang đứng trước một quầy hàng bán quần áo cũ, hoặc đống phông màn của một gánh hát tồi tàn trên con đường đi biểu diễn rong. Trên đầu mấy chiếc đinh đóng vào tường có treo những quần áo cổ lỗ, mấy chiếc khăn choàng lông chim, những miếng da mỏng, những chuỗi hạt ngọc giả, mấy chiếc mũ đã nửa thế kỷ bỏ không dùng, những chiếc váy lót phai mầu với những đường viền đăng ten cũ kỹ, những bộ váy áo trước kia thật rực rỡ mỹ miều mà cái bóng bẩy bây giờ không còn nữa, mấy chiếc áo của thủy sư đô đốc và của cố đạo không hiểu tại sao lại có được ở đây, tất cả treo lẫn lộn lung tung trong cái vẻ thân mật thô kệch, và bụi thời gian đã phủ đầy. Trên mặt đất có một mớ lộn xộn giầy dép, túi sách, thắt lưng, giây tập kéo, có cả một thanh kiếm của học sinh quân sự sáng loáng. Và những món tóc giả nghèo nàn có trang điểm, những lọ rỗng không và một lô những vật dụng bẩn thỉu rải rác khắp nơi.

Một chiếc cửa hẹp ngăn hai căn phòng duy nhất đó. Bên phòng kia Férula nằm trên giường. Diện như một bà hoàng nước Áo, cô mặc một bộ váy áo nhung đã bị mối thủng, váy lót bằng lụa mầu vàng và trên đầu gọn ghẽ và bóng lộn một bộ tóc loăn soăn của đào hát ca kịch không thể tưởng tượng được. Không có một ai bên cạnh cô, không một ai biết lúc cô hấp hối, và người ta tính cô đã chết mấy tiếng đồng hồ trước đó, vì chuột đã bắt đầu gậm nhấm chân cô, cắn đứt mấy ngón. Trông cô thật lộng lẫy trong nỗi sầu khổ của một bà hoàng, và trên khuôn mặt cô có cái vẻ dịu dàng và bình thản mà trong cuộc sống nghèo nàn cô chưa bao giờ có.

– Cô ấy thích mặc quần áo cũ mua lại hoặc nhặt ở sọt rác, cô ấy phấn son và đội món tóc giả kỳ cục này thật, nhưng chưa bao giờ cô làm một điều ác với bất kỳ ai, mà trái lại, cho đến ngày cuối cùng của cuộc đời cô vẫn lần tràng hạt cầu nguyện cho mọi người được cứu thoát khỏi tội lỗi - Cha Antonio giải thích.

– Xin để một mình tôi ở đây cùng chị - Clara nói rắn rỏi.

Hai người đàn ông bước ra ngoài đường, tại đó hàng xóm đã bắt đầu kéo đến. Clara cởi chiếc áo len trắng khoác ngoài, sắn tay áo, lại gần chị chồng, nhẹ nhàng gỡ bộ tóc giả và trông thấy chị hầu như hoàn toàn hói, già khụ, cô độc. Cô hôn trán chị đúng như chị vừa mới hôn cô mấy tiếng đồng hồ trước đó trong phòng ăn của ngôi nhà lớn ở góc phố, và ngay sau đó với cung cách thật bình tĩnh cô bắt đầu tiến hành những nghi thức đối với người chết. Cô cởi quần áo chị, lau rửa, sát sà phòng thật tỉ mỉ không bỏ sót chỗ nào, sức nước hoa, đánh phấn, lấy bàn chải chải cả bốn loại lông tóc trên người chị một cách âu yếm, rồi mặc cho chị bộ quần áo cũ đẹp và lịch sự nhất mà cô tìm thấy, đội cho chị món tóc của ca sĩ giọng nữ cao, trả nghĩa lại cho chị khi chết đối với những công việc vô biên mà chị hầu hạ, giúp đỡ cô khi chị còn sống. Vừa làm những việc đó, vừa đấu tranh chống cơn hen suyễn, Clara vừa nói với chị về Blanca, nó bây giờ đã là một cô thiếu nữ, nói về hai đứa con giai sinh đôi, về ngôi nhà lớn ở góc phố, về trang viên Ba Cô Maria, “nếu mà chị biết được chúng em nhớ chị thế nào, vắng chị đã thấy được sự thiếu giúp đỡ trông coi trong nhà ra sao, chị đã biết đấy, em có được việc gì đâu trong mọi nhiệm vụ nội trợ, bọn con trai thật không thể chịu được chúng, còn Blanca là một đứa con gái thật đáng yêu, và những cây hoa thược dược mà chính tay chị trồng ở trang viên Ba Cô Maria đã lớn và đẹp tuyệt, có mấy bông hoa màu xanh da trời, vì em đã trộn tiền đồng vào đất bón cây nên chúng mới đâm những bông hoa mầu như vậy, đó là một bí mật của thiên nhiên, và cứ mỗi lần cắm hoa vào lọ em lại nhớ đến chị, và em cũng nhớ chị ngay cả những khi chẳng có hoa thược dược, bao giờ em cũng nhớ, Férula ạ, vì sự thực là từ khi chị đi ở xa em, không còn ai yêu mến em được bằng tình yêu của chị.

Sửa soạn xong, cô ngồi nói chuyện và vuốt ve cho người chết một lát lâu, sau đó mới gọi chồng và cha Antonio vào để lo việc chôn cất. Trong một chiếc hộp đựng bánh quy mặn, ba người thấy những chiếc phong bì đựng tiền mà Esteban hàng tháng đã gửi tới cho chị suốt mấy năm đó vẫn còn nguyên chưa bóc. Clara đưa tất cả cho ông cố đạo để dùng làm những việc từ thiện, chắc hẳn đó cũng là ý nghĩ của Férula khi còn sống đối với số tiền đó.

Ông cố đạo ở lại cùng người chết để bọn chuột không được vô lễ xâm phạm. Khi Esteban và Clara đi ra đã vào khoảng quá nửa đêm. Ở ngoài cửa hàng xóm tụ tập rất đông trước tu viện đang bàn tán về việc đó. Hai người phải vất vả mới mở được lối đi ra, gạt sang hai bên những kẻ tò mò và đuổi những con chó hít ngửi. Esteban soải dài bước nắm cánh tay Clara kéo theo sau, không để ý đến cả nước bẩn bắn tung lên chiếc quần tít-suy mầu ghi không chê vào đâu được của hiệu thợ may người Anh. Anh giận điên lên vì ngay cả sau khi đã chết, người chị vẫn làm cho anh cảm thấy mình là tội phạm y như khi anh còn bé. Anh nhớ đến thời thơ ấu, khi chị âm thầm săn sóc như người mẹ, phủ quanh người anh một tấm lưới dầy ân huệ thật lớn lao mà có lẽ tất cả ngày tháng của cuộc đời anh cũng không đủ để trả xong những món nợ đó. Anh lại thấy bốc lên nỗi xấu hổ vẫn luôn luôn dày vò anh mỗi khi đứng trước mặt chị, và lại thấy ghét cay ghét đắng cái đức hi sinh, cái tính nghiêm khắc, cái khuynh hướng nghèo hèn và sự trong sạch không thể nào khuấy động của chị, mà anh vẫn cảm thấy như một lời quở trách cái bản tính ích kỷ, ham nhục dục và khát khao quyền lực của anh. “Ma quỷ bắt chị đi, đồ quỷ!”, anh làu bàu, nhất định không chịu nhận từ đáy lòng rằng vợ anh vẫn chẳng thuộc về anh sau khi anh đã đuổi chị Férula ra khỏi nhà.

– Tại sao bà ấy lại sống như vậy, trong khi bà ấy có thừa tiền? - Esteban thét lên.

– Bởi vì chị ấy thiếu tất cả mọi thứ khác - Clara dịu dàng đáp lại.

Trong những tháng cách xa nhau, Blanca và Pedro García thông tin cho nhau bằng những thông điệp rực lửa mà anh ký tên phụ nữ, còn chị thì thư vừa tới liền dấu biến. Vú Em đã từng tóm được một hai bức thư đó, nhưng Vú không biết đọc, và thật may cho Vú vì nếu như đọc được thì thứ mật mã của hai người cũng không cho phép Vú hiểu được nội dung của nó, cái chuyện mà trái tim Vú không thể nào chịu nổi. Cả mùa rét Blanca đan một chiếc áo khoác bằng len Scottish trong lớp nữ công của trường học, vừa đan vừa nghĩ đến kích thước của người bạn trai. Ban đêm cô ôm chiếc áo len mà ngủ, ngửi hương thơm của chất len và mơ như người con trai ngủ trong giường mình thật. Về phần mình, Pedro García Con để cả mùa đông vào việc sáng tác trên chiếc đàn guitar những bài hát về Blanca và chạm khắc hình ảnh của cô trên tất cả mọi khúc gỗ mà anh có trong tay, không thể nào dứt ra khỏi cái kỷ niệm thần tiên cùng cô gái, cùng những cơn dông tố đã làm sôi sục máu anh, làm mềm nhũn xương anh, làm thay đổi giọng nói của anh, làm cho mặt anh râu ria nẩy nở. Anh hồi hộp vùng vẫy, giữa những đòi hỏi của cơ thể anh giờ đây đã thành một người đàn ông, và cái ngọt ngào của một tình cảm vẫn còn nhuộm mầu sắc những trò chơi ngây thơ vô tội của thời thơ ấu. Cả hai người chờ đợi mùa hè đến, nôn nóng đau khổ, và cuối cùng, khi mùa hè đến và họ lại gặp nhau thì chiếc áo khoác len mà Blanca đan đã không thể lọt đầu Pedro Con, vì mấy tháng đó đã đẩy thời kỳ thơ ấu lại phía sau và anh đã có được khuôn khổ của người con trai lớn, còn những bài hát âu yếm ngọt ngào về hoa và những buổi bình minh mà anh đã sáng tác cho cô bạn gái, bây giờ nghe thật vớ vẩn tức cười, vì giờ đây cô gái đã có tính nết và những đòi hỏi của một người phụ nữ.

Pedro García Con vẫn gầy gò, tóc lởm chởm, đôi mắt buồn buồn, nhưng giọng nói thay đổi của anh có được cái âm sắc khàn trầm, say đắm mà sau này nhờ nó mà anh được nổi danh, khi anh hát ngợi ca cách mạng. Ít nói và vụng về trong đối xử, nhưng hiền dịu và tinh tế, đôi bàn tay có những ngón dài của nghệ sĩ, anh dùng để gọt trạm, để nẩy những lời than khóc trên cây đàn guitar, và vẽ một cách cũng dễ dàng như nắm giây cương một con ngựa, vung một chiếc rìu để chặt củi hoặc đẩy một chiếc cầy. Anh là người duy nhất trong trang viên Ba Cô Maria dám đối mặt với ông chủ. Cha anh, Pedro García, nói với anh hàng nghìn lần rằng đừng có nhìn thẳng vào mắt ông chủ, và không nên đối đáp với ông, không nên dính vào công việc của ông, và vì mong muốn bảo vệ con, viên quản lý đã cho anh những trận đòn roi chí tử để ghìm anh lại. Nhưng người con trai rất quật khởi. Năm lên mười đã có hiểu biết bằng cô giáo trường học tại đồn điền Ba Cô Maria, và năm mười hai tuổi đã nằn nì cho đi học tại trường trung học ở thị xã, và năm giờ sáng ngày nào cũng vậy đã ra khỏi ngôi nhà gạch nhỏ, dù đi ngựa hay cuốc bộ, dù nắng hay mưa. Anh đã đọc đi đọc lại hàng nghìn lần những cuốn sách hoang đường đựng trong những chiếc hòm kỳ thú lạ lùng của ông Marcos, và tiếp tục nuôi dưỡng mình bằng những cuốn sách khác mượn của những công đoàn viên trong Bar và của ông cha đạo José Dulce María, ông cố đạo lại dạy thêm anh cách thức rèn luyện tài năng tự nhiên để làm văn vần và diễn dịch thành lời ca những tư tưởng của mình.

– Con ạ, Nhà Thờ thì ở bên hữu, nhưng Chúa Jesus Christ bao giờ cũng ở bên tả - ông bí hiểm nói với anh, giữa những hớp rượu vang của lễ misa mà ông đem chiêu đãi Pedro García Con trong những lần đến thăm ông.

Một hôm Esteban Trueba, sau khi ăn cơm trưa đang ngồi nghỉ trên sân cảnh, nghe thấy anh hát bài gì đó về mấy mái gà được tổ chức, đoàn kết lại đương đầu với con cáo, và cuối cùng thắng cáo. Esteban liền gọi anh chàng tới.

– Ta muốn nghe mày hát. Hát đi xem nào! - Esteban ra lệnh.

Pedro Con nhấc cây đàn guitar bằng một cử chỉ âu yếm, ngồi thoải mái trên một chiếc ghế, đặt đàn tì trên đôi chân và nẩy giây đàn. Anh nhìn chằm chặp vào ông chủ trong khi giọng hát nhung mượt của anh say sưa bay lên trong không khí mơ màng của giờ ngủ trưa. Esteban không phải ngốc nên biết ngay sự khiêu khích.

– A ha! Giờ đây điều ngớ ngẩn hết sức cũng được người ta nói lên bằng tiếng hát đây - Esteban lầu bầu - Tốt hơn cả là mày hãy học hát những bài tình ca!

– Tôi thích bài đó, thưa ông chủ. Đoàn kết là sức mạnh, đúng như cha José Dulce María đã nói. Nếu như bọn gà mái có thể chống chọi được con cáo, thì đối với người cái đó ra sao?

Nói xong chàng trai cầm cây đàn guitar đi ra, đôi chân kéo lẹ trên mặt sàn, không để cho ông kịp nghĩ ra điều gì để nói, dù cho cơn điên giận đã bốc lên đến miệng, và mạch máu đã bắt đầu căng lên. Từ ngày hôm đó, Esteban Trueba đặt anh con trai của viên quản lý trong tầm theo dõi, quan sát anh, không tin cẩn anh. Esteban định ngăn không cho anh tiếp tục tới trường trung học bằng cách bày ra những công việc của người lớn để bắt anh ta làm, nhưng Pedro Con dậy sớm hơn trước và thức khuya hơn trước để hoàn thành những công việc đó. Chính năm đó, Esteban Trueba đã dùng roi bọc da rắn đánh Pedro Con một trận trước mặt cha anh, vì tội đã mang tới cho bọn tá điền những điều mới lạ mà bọn công đoàn viên ở thị xã đã mang gieo rắc, những ý nghĩ về nghỉ ngày chủ nhật, về lương tối thiểu, về quyền hưu trí, và được y tế chăm nom, về nghỉ phép cho phụ nữ có thai, về bầu cử không bị thúc ép, và điều nghiêm trọng nhất là ý nghĩ về một tổ chức nông dân để có thể chống đối lại các chủ điền.

Mùa hè năm đó, khi Blanca về trang viên Ba Cô Maria để nghỉ hè, cô tưởng như không nhận ra người bạn trai, vì anh cao thêm mười lăm phân, và đã khác hẳn hình ảnh của anh con trai bụng ỏng từng chơi đùa chia xẻ cùng cô trong mọi mùa hè của thời kỳ thơ ấu. Cô xuống xe, vuốt thẳng nếp váy, và lần đầu tiên không chạy đến ôm lấy bạn mà lại cúi đầu chào, nhưng đã nói bằng mắt với anh điều người khác không thể nghe biết mà cô đã viết chẳng thẹn thùng trong bức thư theo mật mã. Vú Em đưa mắt liếc nhìn cảnh đó và mỉm cười trêu cợt. Khi đi ngang qua chỗ Pedro Con, Vú bĩu môi.

– Hãy nhớ tìm bạn trong loại người cùng cảnh với mày chứ đừng dính vào các cô tiểu thư, nghe không hở nhóc - Vú lẩm bẩm.

Bữa tối hôm đó Blanca cùng với cha mẹ ăn món gà hầm mà bao giờ trang viên Ba Cô Maria cũng nấu để thết đãi đón tiếp, và cô cũng chẳng một chút băn khoăn nào vào giờ ăn tráng miệng, trong lúc cha cô vừa uống rượu vang vừa nói chuyện về những nái bò nhập nội và những chuyện ở mỏ vàng. Cô chờ mẹ ra hiệu cho rút lui, bình tĩnh đứng lên, chúc từng người ngon giấc rồi đi về phòng, và lần thứ nhất trong đời, cô khóa trái cửa. Để nguyên quần áo không thay, trong bóng tối lặng lẽ cô ngồi trên giường chờ cho đến khi tiếng ầm ĩ của hai đứa em sinh đôi ở buồng bên cạnh đã im bặt, tiếng đi lại của những người hầu đã hết, tiếng đóng then chốt cửa lạch cạch, rồi cả nhà lặng lẽ yên ngủ. Lúc đó cô mới mở cửa sổ nhẩy ra ngoài, rơi xuống bụi hoa thược dược mà bá Férula đã trồng. Đêm sáng suông, tiếng dế và tiếng ếch nhái râm ran. Cô thở thật sâu và thấy trong không khí cái mùi ngon ngọt của quả bồ đào đang phơi trên sân để dự trữ. Chờ cho mắt quen với bóng đêm cô mới bước đi, nhưng chưa đi được xa thì chợt vang lên tiếng sủa dữ tợn của mấy con chó được thả lỏng ban đêm. Bốn con chó săn suốt ngày bị xích và nhốt mà Blanca chưa bao giờ đến gần nên cô biết chúng chẳng quen cô. Một giây phút kinh hoảng đã khiến cô cuống lên, thiếu chút nữa phải kêu thét, nhưng chợt cô nhớ đến lời ông Pedro García Già có lần nói rằng bọn kẻ trộm thường ở trần để cho chó khỏi cắn. Không chút lưỡng lự cô cởi ngay áo ngoài với cái nhanh nhẹn mà thần kinh cô cho phép, và cầm chiếc áo trong tay, cô bình tĩnh bước đi, miệng lầm rầm cầu nguyện để mấy con vật không đánh hơi thấy mùi sợ hãi của cô. Chúng xô đến sủa vang nhưng cô tiếp tục bước, không để lạc nhịp của bước chân. Mấy con vật sát gần, gầm gừ nghi hoặc, nhưng cô không dừng bước. Một con có vẻ đởm lược hơn cả tiến lại hít hít ngửi. Cô nhận thấy hơi nóng từ miệng nó phả ra ngay ngang lưng, nhưng cô cứ tỉnh khô, ra vẻ không để ý. Mấy con chó tiếp tục gầm gừ và sủa một lát nữa vừa sủa vừa đi theo cô một đoạn rồi sau cùng, chán nản quay trở lại. Blanca thở dài nhẹ nhõm, và nhận thấy người mình đang run bắn và đẫm mồ hôi, phải tựa lưng vào một thân cây đợi đến lúc khỏi cái mệt đã làm cho đầu gối cô như mềm nhũn. Sau đó cô vội vàng mặc áo và rảo bước chạy về hướng bờ sông.

Pedro Con đợi cô vẫn ở chỗ mà hai người đã ở bên nhau mùa hè năm trước, nơi mà rất nhiều năm trước nữa Esteban Trueba đã cướp đi sự trinh bạch tội nghiệp của Pancha García. Blanca đỏ bừng mặt khi trông thấy người bạn trai. Trong những tháng xa nhau, công việc làm ăn để trở thành một người đàn ông đã làm cho da người bạn trai đen sạm, còn cô, trái lại, thu mình giữa bốn bức tường của nhà mình và nhà trường của mấy bà tu sĩ, tránh mọi va chạm của cuộc sống, nuôi dưỡng những mơ mộng lãng mạn cùng đôi que đan và những cuộn len Scottish, nhưng hình ảnh trong mơ của cô về anh chàng không ăn khớp với anh thanh niên cao lớn đang đi lại gần và thầm thì gọi tên cô. Pedro Con đưa tay vuốt cổ cô, bên dái tai. Blanca cảm thấy có cái gì nồng cháy chạy khắp trong xương làm cho đôi chân mềm nhũn, cô nhắm mắt quên mình trong cảm giác đó. Pedro Con nhẹ nhàng kéo cô và ôm gọn trong vòng tay, còn Blanca dìm mặt trong ngực của người đàn ông từ trước chưa hề biết đó, con người thật khác xa với cậu bé gầy gò đã cùng cô vuốt ve nhau cho đến khi kiệt sức mấy tháng trước. Cô hít hít cái mùi mới mẻ của anh, cọ mặt vào lớp da ram ráp của anh, vuốt ve cái cơ thể xương xương và khỏe mạnh đó, với một cảm xúc hoàn toàn yên ấm, khác hẳn với sự hồi hộp đã xâm chiếm trọn vẹn người anh. Họ áp miệng tìm lưỡi nhau như vẫn làm ngày trước nhưng giờ đây lại tựa một sự vuốt ve âu yếm mới được sáng tạo ra, rồi họ ngã lăn xuống hôn nhau đến tuyệt vọng và sau đấy, ôm nhau lăn lộn trên nền đất ẩm mềm. Họ phát hiện thấy nhau lần đầu tiên và chẳng cần phải nói với nhau một lời nào cả. Mặt trăng đã hạ xuống mé chân trời, nhưng hai người chẳng trông thấy nó, vì họ đang bận vào việc thám hiểm đến tận cùng cái thân mật thầm kín nhất của nhau. Người nọ đặt hẳn mình vào bộ da của người kia không chán.

Từ đêm đó trở đi, Blanca và Pedro Con bao giờ cũng hẹn gặp nhau vẫn ở nơi đó và vào giờ đó. Ban ngày Blanca thêu thùa, đọc sách và vẽ những bức tranh thuốc nước nhạt phèo quanh quanh ngôi nhà, trước đôi mắt nhìn sung sướng của Vú Em, bây giờ đã có thể yên tâm khi ngủ. Ngược lại, Clara tiên cảm thấy một điều gì là lạ đang xảy ra, vì nhận thấy có một mầu sắc mới trên thần sắc của con gái, và tưởng chừng đã đoán ra nguyên nhân của nó. Pedro Con thường ngày làm việc trên cánh đồng và không ngừng lên thị xã gặp gỡ bạn bè. Đêm đến anh mệt nhoài như chết, nhưng cái viễn cảnh gặp gỡ Blanca lại cho anh sức khỏe. Mười lăm tuổi của anh không đến nỗi vô tích sự. Hai người cứ như vậy suốt mùa hè, và nhiều năm sau cả hai vẫn nhớ đến những đêm mãnh liệt đó như một thời kỳ tốt đẹp nhất trong cuộc đời của họ.

Trong khi đó, Jaime và Nicolás lợi dụng kỳ nghỉ hè để làm tất cả những điều mà trong trường nội trú người Anh bị cấm: kêu thét đến lạc giọng, đánh nhau bởi bất kỳ duyên cớ nào, để mũi thò lò, quần áo xộc xệch, đầu gối xây sát, đầu tóc đầy chấy, no chán trái cây tươi, ánh nắng và tự do thoải mái. Hai đứa ra khỏi nhà từ sáng sớm và chỉ trở về nhà lúc chạng vạng tối, suốt ngày bận bịu trong những trò ném đá săn thỏ, phi ngựa đến đứt hơi và nhìn trộm phụ nữ sát xà phòng giặt quần áo bên bờ sông.

Cứ như vậy ba năm trôi qua, rồi đến cuộc động đất làm thay đổi tất cả mọi sự vật. Vào cuối kỳ nghỉ hè năm đó, hai anh em sinh đôi cùng Vú Em với những người hầu và một phần lớn hành lý về thủ đô trước mọi người trong gia đình. Jaime và Nicolás về thẳng trường nội trú còn Vú Em và những người hầu thì về ngôi nhà lớn ở góc phố, dọn dẹp sửa soạn đón ông bà chủ.

Blanca ở lại đồn điền cùng cha mẹ một số ngày nữa. Chính trong thời kỳ đó, Clara lại bắt đầu có những cơn ác mộng, lang thang mộng du trên dãy hành lang, và kêu thét lên khi giật mình tỉnh lại. Ban ngày, Clara đi lại một cách ngớ ngẩn, ngắm nghía những dấu hiệu linh giác trong hành vi của những con súc vật: những mái gà không đẻ đều hàng ngày, những nái bò đi đứng vẻ sợ hãi, lũ chó sủa ma, và chuột, nhện, sâu bọ rời hang kín chạy lên mặt đất, chim chóc từng đàn bỏ tổ bay đi xa, để lại lũ chim non kêu chim chíp vì đói trên lùm cây, trong tổ. Clara ngắm nhìn như ma ám cột khói mảnh của ngọn núi lửa, quan sát những thay đổi màu sắc trên nền trời. Blanca sắc những thang thuốc an thần và chuẩn bị nước ấm cho mẹ tắm, còn Esteban lại sử dụng đến chiếc hộp cũ đựng những viên thuốc lấy độc trị độc để vợ uống cho yên tĩnh lại, nhưng những giấc mơ của Clara vẫn tiếp diễn.

– Đất lại sắp có rung chuyển! - vẻ mặt thêm tái và xúc động Clara nói.

– Bao giờ vẫn rung chuyển, Clara, lạy Chúa tôi! - Esteban đáp lại.

– Lần này sẽ khác. Sẽ có tới mười nghìn người chết.

– Làm gì có nhiều người đến thế trên cả cái nước này - Esteban nói trêu.

Cuộc động đất bắt đầu vào lúc bốn giờ sáng. Clara dậy sớm hơn lúc đó một chút, sau cơn ác mộng về ngày tận thế, đầy những con ngựa trương phềnh, những con bò cái trôi lềnh bềnh trên mặt biển, người bẹp dí dưới những tảng đá lớn; hang hốc nứt nẻ xuống tận lòng đất, nhà cửa chìm nghỉm hoàn toàn. Clara thức dậy tái mét vì sợ hãi vội chạy đến phòng ngủ của Blanca. Nhưng Blanca đã khóa trái cửa phòng như mọi đêm khác, và luồn qua cửa sổ đi về phía bờ sông. Những ngày cuối hè, trước khi trở về thành phố, tình yêu say mê của họ đã tới chỗ có những đặc tính bi kịch, vì trước khi rõ ràng sắp phải xa nhau, đôi trẻ tận dụng tất cả những thời gian có thể có để yêu nhau thỏa sức không một chút chi kìm hãm. Họ ở bờ sông hầu như suốt đêm, không biết gì là lạnh giá và mệt nhọc, ôm nhau lăn lộn với cái sức mạnh bồn chồn nôn nóng, và chỉ tới khi những tia sáng đầu ngày lóe lên Blanca mới trở về nhà và leo qua cửa sổ vào buồng, vừa đúng lúc lũ gà lên tiếng gáy. Clara đến cửa phòng con gái, định mở cửa, nhưng cửa khóa trái bên trong. Gõ cửa nhưng không thấy tiếng trả lời. Clara chạy ra ngoài, đi nửa vòng quanh nhà và nhìn thấy cửa sổ phòng con gái mở toang, những cây thược dược mà Férula trồng bị xéo gãy. Trong một giây Clara hiểu ngay nguyên nhân của sự thay mầu trên thần sắc của Blanca, quầng thâm trên mi mắt con gái, sự biếng ăn và lặng lẽ của nó, cơn ngủ gà ngủ gật buổi sáng và những bức vẽ thuốc nước buổi chiều của nó. Vừa đúng lúc đó trận động đất bắt đầu.

Clara cảm thấy mặt đất như lung lay không còn có thể đứng vững được, phải ngã quỳ xuống. Ngói trên mái nhà tung lên rơi như mưa xung quanh, rồi kéo theo một tiếng nổ rức óc. Clara thấy bức tường bằng gỗ sồi vỡ tung như bị một lưỡi rìu chặt thẳng, mặt đất nứt toang hoang y như đã thấy trong cơn ác mộng, rồi một khe nứt khổng lồ hiện ra trước mắt, nứt đến đâu chìm nghỉm đến đấy tất cả mọi thứ, từ chuồng gà, bể nước tắm rửa, đến một phần chuồng ngựa. Cột két nước đổ nghiêng, rồi rơi xuống đất, hắt tung tóe hơn một ngàn lít nước xuống những con gà còn sống sót đang vẫy cánh phành phạch một cách tuyệt vọng. Ở phía xa, miệng núi lửa phun lửa, khói cuồn cuộn như một con rồng trong cơn điên giận. Mấy con chó giật đứt giây xích chạy như điên, bầy ngựa thoát khỏi chỗ thụt, hít hít và sợ hãi hí vang trước khi chạy tóe ra ngoài cánh đồng; hàng cây bạch dương chao đảo lắc lư như những người say rượu, một số cây đổ chốc rễ lên trời đập vỡ nát lũ chim sẻ còn nằm trong tổ. Điều kinh khủng và dữ dội nhất là cái tiếng gầm rú um um từ trong tận lòng quả đất, cái tiếng thở khổng lồ kéo dài khiến cho không khí rung rung khủng khiếp. Clara định bò lê vào trong nhà để gọi Blanca, nhưng tiếng động rung của mặt đất không cho phép. Trước mắt Clara, tá điền kinh hoảng lũ lượt chạy khỏi căn nhà của họ, kêu la rầm trời, người nọ ôm lấy người kia, kéo vội bọn trẻ con, đá tung lũ chó, đẩy những người già, cố sức để cứu chạy chút của cải nghèo nàn của họ trong từng tràng tiếng nổ rền vang, gạch ngói bắn lên tung tóe như từ trong ruột quả đất phọt ra, như một tiếng ầm ầm vô tận của phút tận cùng thế giới.

Ra đến ngưỡng cửa vừa đúng lúc ngôi nhà vỡ tung như vỏ trứng, Esteban Trueba bị lật nhào, chìm trong một làn mây bụi, và vùi dưới một đống gạch ngói vụn khổng lồ. Clara bò toài tới đó réo gọi tên chồng, nhưng không có tiếng trả lời.

Chấn động đầu tiên của cơn động đất đó kéo dài gần một phút và là chấn động dữ dội nhất mà người ta đã ghi lại được từ xưa cho đến lúc đó trên đất nước đầy tai họa này. Nó lật nhào hầu hết tất cả mọi công trình xây dựng, và những gì còn sót lại sau đó cũng tiếp tục đổ hết cùng với một tràng tiếng động ầm ầm rung chuyển cho đến tận sáng. Tại đồn điền Ba Cô Maria người ta chờ mặt trời mọc để đếm xem bao nhiêu người chết, và đào bới những người bị vùi lấp hãy còn sống đang rên rỉ dưới đống vụn đổ nát, trong số đó có Esteban Trueba mà tất cả những người còn lại đều biết rõ hiện nằm ở chỗ nào, nhưng cũng chẳng một ai hi vọng gặp lại ông chủ vẫn còn sống. Bốn người đàn ông lực lưỡng dưới sự chỉ huy của Pedro García phải hoạt động cật lực để di chuyển cái núi bụi và mảnh vỡ của đổ nát, gạch ngói và cây sồi phủ trên. Clara đã mất vẻ lơ đãng thần tiên và cũng lao vào giúp mọi người vất gạch đá khỏe như nam giới.

– Phải lôi mau ông ra! Ông còn sống và nghe thấy tiếng chúng ta đấy - Clara đảm bảo, và lòng tin đó đã khiến mọi người có thêm tinh thần hăng hái tiếp tục việc đào bới.

Blanca và Pedro Con xuất hiện cùng với những tia sáng đầu tiên, cả hai lành lặn không có gì sây sát. Clara xô vào con gái, tát liền cho hai cái tát, nhưng ngay lập tức lại ôm con mà khóc một cách nhẹ mình vì thấy nó lành lặn và ở ngay cạnh mình.

– Cha con ở dưới này đấy - Clara chỉ cho con gái.

Blanca và Pedro Con lao vào làm cùng mọi người, và một tiếng đồng hồ sau khi mặt trời đã xuất hiện trên mảnh đất đau thương này, người ta lôi được ông chủ ra khỏi nấm mồ của ông. Xương ông rập gẫy rất nhiều, không thể đếm xuể, nhưng ông vẫn sống, đôi mắt vẫn mở.

– Cần đưa ngay ông chủ lên thị xã để bác sĩ khám chữa - Pedro García nói.

Mọi người đang bàn xem làm cách nào chở được ông chủ đi mà xương ông không lòi ra khỏi da thịt ông hiện đang như một cái bao rách, thì thấy ông Pedro García Già đi tới, ông lão nhờ đôi mắt mù và tuổi thâm niên đã thoát cuộc động đất không một chút xáo động. Ông lần đến sát bên người bị nạn và hai bàn tay cẩn thận thăm dò nắn bóp khắp người ông chủ, nhìn nhận bằng những ngón tay cũ kỹ nhăn nheo thật tỉ mỉ cho đến khi không còn một chỗ rập gẫy nào mà ông già bỏ sót.

– Nếu mang đi, ông chủ chết mất - ông già có ý kiến.

Esteban Trueba vẫn tỉnh, nghe rõ lời ông và nhớ đến tai họa về kiến năm xưa, nên nghĩ một cách chắc chắn rằng, ông già đúng là niềm hy vọng duy nhất có thể cứu sống mình.

– Để tùy ông già, ông ấy biết cách chữa đấy - Esteban lẩm bẩm.

Pedro García Già gọi đem tới một tấm chăn, đặt ông chủ nằm vào, rồi con trai và cháu trai ông già mỗi người giữ một đầu chăn cẩn thận khiêng đặt vào một cái bàn làm tạm, kê ở chỗ trước kia là sân, nhưng bây giờ chỉ còn là một khoảng trống nho nhỏ giữa đống ngổn ngang mảnh vụn, xác xúc vật và tiếng kêu khóc của trẻ con, tiếng rên rỉ của lũ chó và tiếng cầu nguyện của phụ nữ. Họ tìm thấy còn sót một bình da đầy rượu vang trong đống điêu tàn. Pedro García Già liền xẻ làm ba phần, một phần dùng lau rửa cho người bị thương, một phần cho người bị thương uống, còn một phần ông già dè dặt nhấp nháp trước khi bắt đầu kiên nhẫn và bình tĩnh nắn lại xương cho ông chủ, từng chiếc một, kéo chỗ này, nắn chỗ kia, dồn từng khớp xương vào đúng chỗ của nó, thật chắc chắn, rồi quấn lại để bất động chúng bằng những mảnh vải chăn, vừa làm vừa lẩm bẩm cầu khấn những vị thần chữa bệnh, khấn khứa cầu mong sự may mắn và sự ra ơn đức của Đức Bà Đồng Trinh Maria, chẳng nghe thấy những tiếng kêu thét và những lời rên la chửi bới của Esteban Trueba, cái vẻ thản nhiên sung sướng của khuôn mặt người mù của ông không biểu lộ một mảy may thay đổi. Lần mò như vậy, ông già đã sắp xếp lại cho thật đúng chỗ xương cốt trong thân thể ông chủ, khiến cho sau đó những vị thầy thuốc đến kiểm tra đã không tin rằng ông già lại làm được như vậy.

– Tôi cũng không dám làm như vậy - bác sĩ Cuevas nói khi được biết tin.

Sự tàn phá của trận động đất dìm cả đất nước trong một cơn tang tóc lâu dài. Không chỉ riêng mặt đất bị lay chuyển đến độ tàn phá đổ nhào hết những gì xây trên mặt đất, mà cả nước biển nữa cũng rút ra xa hàng bao nhiêu dặm để xô trở vào bằng một con sóng khổng lồ và độc nhất, hất tung tầu bè lên trên những đỉnh đồi rất xa bờ biển, và kéo đi từng xóm nhà, đường phố, xúc vật và dìm rất nhiều hòn đảo ở miền Nam chìm sâu hơn một mét dưới mực nước. Có những tòa nhà rơi xuống như những con khủng long bị thương, và nhiều dãy nhà khác tan tác như những lâu đài bằng giấy, người chết kể đến hàng nghìn hàng vạn và không còn một gia đình nào không có người phải khóc than. Nước mặn tàn phá mùa màng, lửa cháy thiêu trụi từng vùng với toàn thể thành phố và làng xóm, sau đó phún thạch đỏ rực đổ xuống những xóm làng lân cận của núi lửa như để kết thúc sự trừng phạt. Mọi người không dám ngủ ở trong nhà, lo sợ tai họa có khả năng tái diễn, họ cắm lều trại tạm thời ở những nơi trống trải, ngủ tại quảng trường và trên đường đi. Binh lính phải đảm nhiệm công việc giữ gìn trật tự, và được lệnh bắn không cần thủ tục tất cả những kẻ bị bắt quả tang ăn cắp, vì trong khi những người ngoan đạo đổ vào nhà thờ cầu xin tha tội và cầu Chúa hãy nguôi cơn giận dữ, thì lũ trộm cắp lần mò trên những đống đổ nát thấy chỗ nào thò ra một cái tai có đeo hoa, một ngón tay có đeo nhẫn, chúng liền chặt phăng bằng một nhát dao để lấy cắp luôn, không cần đếm xỉa gì đến kẻ bị nạn đó đã chết hay chỉ bị đống đổ nát đè bị thương chưa ra thoát. Một phong trào trừ diệt những mầm mống gây ra các bệnh dịch được phát động trên khắp nước. Nhiều nước khác trên thế giới đang quá bận vào những trận chiến tranh của họ, hầu như không biết đến những biến động điên loạn của thiên nhiên trên mảnh đất xa xôi của hành tinh này, tuy vậy những chuyến tàu chuyên chở thuốc men, chăn vải, thức ăn và vật liệu xây dựng vẫn tới, và tất cả những thứ hàng đó đều mất hút trong những hang hẻm bí mật của những cơ quan chức trách chính quyền, đến độ nhiều năm sau đó, người ta vẫn còn có thể mua được những hộp thịt kho Bắc Mỹ và sữa bột châu Âu, với cái giá của những món ăn sang trọng khó tìm, trong những cửa hiệu độc quyền.

Esteban Trueba bị băng bó trong bốn tháng liền, nằm cứng trong lớp bột ghép chặt dưới mấy thanh gỗ, mấy cái móc, trong một tình trạng như bị tra tấn vì ngứa ngáy và bất động, và mòn mỏi vì nôn nóng. Tính nết của Esteban trở nên tồi tệ đến nỗi không một ai có thể chịu nổi. Clara ở trang viên để săn sóc chồng, và tới khi giao thông đã trở lại bình thường, liền gửi Blanca vào trường nội trú, vì Clara không thể đảm nhiệm được việc giáo dục cô.

Tại thủ đô, trận động đất nổ ra trong khi Vú Em đang nằm trên giường, và dù rằng ở đây không dữ dội bằng ở miền Nam, nỗi kinh sợ của Vú cũng không thua kém. Ngôi nhà lớn ở góc phố kêu răng rắc như một hạt dẻ vỡ, tường trần nứt rạn và cây đèn giọt lệ bằng pha lê treo trên phòng ăn rơi xuống vỡ tan tành trong tiếng vỡ của hàng nghìn quả chuông một lúc. Ngoài cái đó, sự thiệt hại nghiêm trọng nhất là cái chết của Vú Em. Khi nỗi kinh hoàng do chấn động thứ nhất đã qua, những người hầu không trông thấy người Vú già ấy chạy ra đường phố cùng mọi người. Họ liền vào nhà tìm Vú và thấy Vú nằm trên chiếc giường thô kệch, đôi tròng mắt lồi ra và ít tóc còn sót lại của Vú dựng đứng vì kinh hãi. Trong cơn hỗn loạn của những ngày đó, người ta không thể làm ma cho Vú được xứng đáng như Vú từng mong ước, mà phải chôn cất Vú vội vàng, không diễn từ, không nước mắt. Không một ai trong số những đứa con người mà Vú đã từng nuôi nấng bằng cả tình yêu của mình đến dự đám tang.

Trận động đất đánh dấu một sự thay đổi thật quan trọng trong cuộc sống của họ hàng nhà Trueba, mà sau này những sự kiện xẩy ra ở đây chia ra làm những sự kiện trước và những sự kiện sau ngày tháng đó. Tại đồn điền Ba Cô Maria, Pedro García lại đảm nhiệm chức quản lý, vì ông chủ không thể nào cử động và ra khỏi được giường nằm. Pedro García có nhiệm vụ tổ chức người làm, lập lại yên tĩnh và xây dựng lại cái cơ nghiệp đã biến thành đống đổ nát. Bước đầu họ chôn cất người chết tại nghĩa trang dưới chân núi lửa, vùng đất đã thoát được một cách lạ kỳ dòng sông phún thạch tràn từ trên triền núi ma quái đổ xuống. Những nấm mồ mới hiện lên làm cho khu nghĩa trang nghèo khổ này có được cái vẻ hội hè đông đúc, và người ta trồng thêm những hàng cây bạch dương để chúng đem bóng mát đến cho những người tới thăm người chết. Họ xây dựng lại những căn nhà gạch, từng cái một, đúng hệt như khi trước, rồi đến chuồng ngựa, chuồng bò sữa, kho ngũ cốc, và lại làm đất để chuẩn bị gieo hạt, sung sướng thấy phún thạch và tro, đá đã chảy về phía bên kia núi, khiến cho cả vùng cơ nghiệp bên này được thoát khỏi tai ương. Pedro Con phải từ bỏ những cuộc dạo chơi lên thị xã; vì cha anh cần có sự giúp đỡ của anh bên cạnh. Pedro Con giúp cha một cách khó chịu, và nói cho cha biết họ đã phải làm việc đến sụn lưng để xây dựng lại cơ nghiệp giầu có cho ông chủ, còn họ thì vẫn tiếp tục cuộc đời nghèo khổ như xưa.

– Bao giờ cũng vậy thôi, con ạ. Con không thể thay đổi được luật lệ của Chúa đâu - cha anh đáp lời.

– Có chứ, có thể thay đổi được cha ạ. Đã có những người đang làm việc đó, nhưng ở đây, ngay cả tin tức đó, chúng ta cũng không biết đấy. Trên thế giới nhiều sự việc quan trọng đang diễn ra - Pedro Con lý sự cãi lại, và liền một mạch không một giây để nghỉ, anh tuôn ra cả bài diễn văn học được của nhà giáo cộng sản, hoặc của cha José Dulce María.

Pedro García không trả lời, tiếp tục công việc không chút lưỡng lự. Viên quản lý giả vờ như không trông thấy đứa con trai đang lợi dụng cơn đau bệnh của ông chủ khiến cho sự canh gác của ông lơi lỏng, để phá vỡ hàng rào kiểm soát, tuồn vào trang viên Ba Cô Maria những tập sách bị cấm của những chiến sĩ công đoàn, hoặc báo chí chính trị của ông giáo, và những bài giảng Thánh Kinh lạ lùng của ông cố đạo người Tây Ban Nha.

Theo lệnh của Esteban Trueba, viên quản lý xây dựng lại ngôi nhà chính vẫn trên nền nhà cũ và theo cái kiểu nguyên thủy của nó, không được thay tường vách đất rơm bằng tường gạch hiện đại, hoặc nới rộng thêm những khuôn cửa sổ quá ư nhỏ hẹp. Duy nhất chỉ có một thay đổi tốt hơn là thêm đường ống dẫn nước nóng vào nhà tắm và thay cái bếp cũ đun củi bằng một bếp dầu, sau đấy không một bà bếp nào làm quen được với nó, cuối cùng nó bị kết liễu cuộc đời nằm lăn lóc trong sân để cho các chị gà tùy tiện dùng vào mọi việc. Trong khi xây dựng lại, họ làm tạm một nơi trú ngụ bằng ván gỗ, lợp tôn, tại đó họ đặt Esteban Trueba nằm trên giường bệnh và qua một khuôn cửa sổ, từ chỗ đó ông chủ có thể quan sát được tiến độ của công trình, và thét lên những mệnh lệnh cáu bẳn vì bị buộc nằm im bất động.

Clara thay đổi rất nhiều trong những tháng đó. Phải góp sức cùng Pedro García làm nhiệm vụ cứu chữa những gì có thể sửa sang cứu chữa, lần đầu tiên trong đời Clara phải đảm nhiệm những công việc vật chất mà không có ai giúp đỡ, vì chẳng còn trông cậy được vào Esteban, cũng như vào Férula hoặc Vú Em nữa. Clara tỉnh khỏi một thời kỳ ấu trĩ kéo dài, trong đó bao giờ cũng được săn sóc, bao bọc bởi những tiện ghi đầy đủ và tình âu yếm mà không phải nhận một bổn phận nào. Esteban đã tìm được cái mẹo láu lỉnh nói các món ăn trong nhà, trừ những món do Clara nấu nướng, thẩy đều rất tồi, khiến cho bà vợ phải lao vào trong bếp phần lớn giờ giấc trong ngày, để vặt lông gà nấu súp cho người ốm, và nhồi bột bánh. Clara phải làm nhiệm vụ nữ y tá, lau rửa cho chồng bằng miếng bọt bể, thay bông băng, bưng bô và đổ bỏ. Esteban càng ngày càng trở nên cáu bẳn và độc đoán, đòi hỏi vợ đặt cho cái gối ở đây, không, ở trên nữa kia, đòi mang rượu vang lại đây, không tôi đã nói với mình tôi thích vang trắng, hãy mở cửa sổ ra, đóng cửa sổ lại, tôi đau ở đây, tôi đói, thấy nóng, gãi lưng cho tôi, mé dưới nữa kia. Clara đi đến chỗ sợ chồng hơn khi chồng lành mạnh, khi chồng thâm nhập vào cuộc sống yên tĩnh của mình bằng cái mùi đàn ông đang bứt rứt, bằng cái giọng nói oang oang như dông bão, bằng trận chiến đấu đến chết mất, bằng cái hợm hĩnh của lãnh chúa áp đặt ý muốn và tính thích thú bất thường chống lại sự thăng bằng tế nhị mà Clara vẫn giữ trong việc đối xử với những hồn ma ở nơi Quá Xa Kia và những con người túng thiếu tại nơi Quá Gần Này. Tiến tới chỗ Clara thấy khinh ghét chồng. Hầu như chưa lành hẳn những khớp xương, mới chỉ cử động được đôi chút Esteban đã thấy thèm muốn bão táp được ôm ấp vợ và cứ mỗi lần Clara đi ngang bên cạnh, Esteban lại đưa tay ra nắm, trong cơn tâm loạn của người bệnh lầm lẫn vợ với những cô nông dân khỏe mạnh trong những năm còn trẻ thường hầu hạ trông coi việc bếp núc và dọn giường. Thiên tai đã tinh thần hóa Clara, tuổi tác và sự thiếu tình yêu đối với chồng đã dẫn Clara tới chỗ cho rằng quan hệ nam nữ chỉ là một thứ tiêu khiển hơi tàn nhẫn, làm cho mình đau dừ những khớp xương và bộn bề giường ghế. Chỉ sau một số ít giờ, trận động đất đã lôi Clara xuống mặt đất của bạo lực, chết chóc và thông tục, và đẩy Clara tới chỗ tiếp xúc với những yêu cầu cần thiết cơ bản mà trước kia không hề biết. Chiếc bàn gọi hồn, hoặc khả năng đoán trước tương lai qua những lá trà chẳng dùng được việc gì trước yêu cầu cấp thiết phải giữ cho tá điền khỏi bệnh sốt đỏ mắt, mái gà khỏi bệnh ỉa cứt đỏ, giữ cho quần áo khỏi bị nhậy, cho các con mình khỏi bị bỏ rơi, cho chồng khỏi chết và khỏi được căn bệnh hay điên giận không thể nào kìm được. Clara rất mỏi mệt, và cảm thấy cô đơn và lầm lẫn trong những khi phải quyết định công việc, và người duy nhất có thể tìm đến để giúp đỡ là Pedro García. Người đàn ông trung thực và lặng lẽ đó bao giờ cũng sẵn sàng có mặt trong tầm nhờ cậy, tạo cho cái chòng chành dông bão đã đột nhập vào cuộc đời Clara một chút gì yên ổn. Vào cuối giờ làm việc trong ngày Clara thường tìm người quản lý để mời một tách trà. Hai người ngồi trên hai chiếc ghế mây, dưới hàng hiên, chờ bóng đêm đổ xuống cho nhẹ bớt nỗi căng thẳng lúc ban ngày. Họ nhìn bóng tối trùm xuống nhẹ nhàng và những ngôi sao nhiều hôm bắt đầu sáng lóng lánh trên trời, lắng nghe tiếng ồm ộp của ếch nhái và cả hai đều yên lặng. Họ có nhiều điều để nói với nhau, nhiều vấn đề phải giải quyết, nhiều điều bàn luận còn treo lơ lửng chưa xong, nhưng cả hai đều biết rằng nửa tiếng đồng hồ im lặng ấy là một phần thưởng xứng đáng để nhấp nháp từng ngụm trà nhỏ chẳng chút vội vàng, cho thời gian đó kéo dài, trong khi người nọ nghĩ về cuộc đời của người kia. Họ quen biết nhau đã hơn mười lăm năm nay, được gần nhau hầu tất cả mọi mùa hè, nhưng tổng cộng lại họ trao đổi với nhau chưa được mấy câu. Pedro García nhìn bà chủ như một cô tiên mùa hè rực, xa lạ với những ước vọng tàn nhẫn của cuộc đời, một loại người phụ nữ khác hẳn với những người anh ta đã biết. Ngay cả trong khi đôi bàn tay lem luốc ngập trong khay bột để nhồi bánh, hoặc trên chiếc tạp dề vấy máu mái gà thịt làm bữa cơm trưa bà chủ vẫn giống như một ảo ảnh của ánh phản xạ ban ngày. Chỉ có vào buổi chiều tối, trong sự yên tĩnh của những giây phút mà hai người cùng nhau uống tách trà, viên quản lý mới có thể nhìn thấy bà trong khuôn khổ con người. Anh ta bí mật tự thề sẽ trung thành với bà chủ, và chẳng khác một thanh niên trai trẻ, đôi lần đã có cái ý nghĩ ngông cuồng hi sinh tất cả cho bà chủ. Và anh ta coi trọng bà chủ bao nhiêu thì đối với ông chủ lại thù ghét bấy nhiêu.

Ngôi nhà còn thiếu nhiều thứ phải xây dựng nữa mới có thể ở được thì người ta đến đặt máy điện thoại. Từ bốn năm nay Esteban Trueba cố gắng xoay sở để có thể đặt được máy điện thoại, bây giờ người ta đem máy đến đặt thì lại chẳng có lấy một chiếc mái để che chở cho khỏi nắng mưa. Chiếc máy chẳng thọ được bao lâu, nhưng cũng giúp ích tốt để nói chuyện với hai anh em sinh đôi, để được nghe giọng nói của chúng như từ giải Ngân hà kia vọng đến; giữa một tiếng rè rè inh tai và những quãng cắt ngang của cô điện thoại viên ngoài thị xã cũng tham gia vào trong câu chuyện. Qua điện thoại họ được biết Blanca bị ốm và các bà tu sĩ không muốn đảm nhiệm trông nom cho cô. Cô gái bị một bệnh ho dai dẳng và thường lên cơn sốt. Mối lo về bệnh lao phổi hầu hết có ở mọi gia đình, vì không có gia đình nào không phải ta thán vì có người bị lao phổi, cho nên Clara quyết định về tìm con gái. Chính trong ngày mà Clara lên đường đi, Esteban đập vỡ chiếc máy điện thoại, vì nó réo chuông rồi kêu lên với người nghe rằng Clara đã đi, hãy im đi, nhưng cái máy quái ác cứ tiếp tục réo chuông và Esteban trong cơn thịnh nộ, xô vào hất nhào chiếc máy, nhưng đồng thời bị chẹo xương quai xanh, khiến cho ông Pedro García Già lại phải tốn bao công sức mới nắn bó lành lại.

Đó là lần đầu tiên Clara một mình làm cuộc hành trình. Những năm trước biết bao lần Clara đã đi trên đoạn đường ấy, nhưng lần nào cũng lơ đãng, vì đều được một người nào đó trông nom cho về những việc vặt vãnh thông thường, còn mình thả sức mơ màng ngắm nhìn phong cảnh qua khung cửa sổ, Pedro García đưa Clara ra tận ga và dẫn lên ngồi yên vị trên toa tầu. Khi từ biệt Clara cúi xuống, nhẹ nhàng hôn vào một bên má người quản lý và mỉm cười. Pedro García đưa bàn tay che mặt như muốn giữ gìn chiếc hôn chớp nhoáng khỏi bị làn gió cuốn đi, và không cười, vì thấy một nỗi buồn xâm chiếm.

Được linh cảm dẫn đường hơn là do hiểu biết mọi sự vật và những điều logic, Clara đến được trường trung học nội trú của con gái, không chút trở ngại khó khăn. Bà Tu Nhất tiếp Clara trong văn phòng, gian phòng ngăn nắp, trên tường có treo một bức ảnh chúa Jesus thật lớn, toàn thân đẫm máu, và một cành hoa hồng trái mùa trên mặt bàn.

Bà Tu Nhất rung một chiếc chuông nhỏ và Blanca bước vào. Cô gái trông gầy hơn, xanh hơn, và những quầng tím tím ở dưới con mắt có thể làm cho bà mẹ nào cũng phải thương cảm khi trông thấy, nhưng Clara hiểu ngay lập tức căn bệnh của con gái không phải bệnh của cơ thể mà nó thuộc về tâm bệnh. Bộ đồng phục mầu ghi xám ngoét làm cho cô gái nhỏ hơn nhiều so với cỡ người cô lúc đó, với cái dáng vẻ phụ nữ đã làm căng nứt mọi đường khâu. Blanca ngạc nhiên khi nhìn thấy mẹ, người mà cô vẫn nhớ tới hình ảnh như là một bà tiên áo trắng, vui vẻ lơ đãng, chỉ sau một số tháng hiện đã biến thành một người phụ nữ thực tế, với đôi bàn tay chai sạn và hai vết nhăn thật sâu viền hai bên mép.

Hai mẹ con dẫn nhau đến thăm hai anh em sinh đôi tại trường trung học Anh. Đó là lần đầu tiên mấy mẹ con gặp nhau sau trận động đất, và đều ngạc nhiên nhận thấy ngôi trường trung học cũ này là nơi duy nhất trong toàn bộ lãnh thổ quốc gia không bị tai họa động tới, nơi mà trước kia họ không hề biết đến. Ở miền Nam mười nghìn người chết không kèn không trống, trong khi ở đây bọn học sinh vẫn bình tĩnh hát bằng tiếng Anh và chơi quần vợt cricket, và chỉ xúc động trước những tin tức của nước Anh gửi sang tới nơi sau ba tuần chậm. Hai người phụ nữ lạ lùng nhìn hai đứa con và em mang trong người dòng máu Ả Rập và Tây Ban Nha, sinh đẻ tại một miền tận cùng của châu Mỹ, lại nói tiếng Tây Ban Nha bằng giọng của Oxford và biểu lộ cái tình cảm duy nhất của chúng khi trông thấy mẹ và chị là tỏ vẻ ngạc nhiên bằng cách nheo hàng mi trái lên một chút. Chúng không còn chút gì bóng dáng của hai thằng bé con cởi mở, đầu tóc đầy chấy trong những tháng hè sống ở nông thôn. “Mong rằng cái lối phớt tỉnh Ănglê này không làm cho con tôi thành những tên ngu ngốc”, Clara lẩm bẩm khi từ biệt hai đứa con trai.

Cái chết của Vú Em; người tuy có tuổi nhưng chịu trách nhiệm cai quản ngôi nhà lớn ở góc phố khi ông bà chủ vắng nhà, đã tạo nên sự thất tán của những người hầu. Không có ai trông coi, họ bỏ bê công việc, say sưa suốt ngày việc ngủ trưa và chuyện trò nhảm nhí, trong khi cây hoa khô héo vì không được tưới nước, và nhện giăng tơ lưới khắp mọi góc nhà. Sự phá hoại đó thật rõ ràng khiến Clara quyết định đuổi tất cả bọn họ rồi đóng cửa ngôi nhà. Sau đó cùng Blanca lấy vải trải giường phủ lên mọi thứ đồ đạc, rắc băng phiến vào khắp các ngóc ngách. Rồi hai mẹ con mở cửa từng chuồng chim một, thả những con chim anh võ, họa mi, kim oanh, hoàng thanh tước, tất cả theo nhau vụt bay lượn lờ quanh khu nhà rồi cất cánh bay lên cao đi theo khắp mọi hướng. Trong khi làm những công việc đó, Blanca nhận thấy chẳng có một hồn ma nào xuất hiện sau tấm rèm che cửa, không thấy một hội viên Tam điểm tìm đến nhờ giác quan thứ sáu, cũng chẳng thấy có nhà thơ kiết xác nào được cái đói gọi về. Mẹ cô hình như đã trở thành một vị phu nhân bình thường, dân dã.

– Mẹ đã thay đổi rất nhiều, mẹ ạ - Blanca nhận xét.

– Không phải mẹ đâu con ạ. Đó là thế giới đã thay đổi - Clara trả lời.

Trước khi ra đi, hai mẹ con tới buồng của Vú Em, nằm ở mảnh sân sau, nơi ở của những người hầu hạ. Mở những hộp giấy của Vú, Clara lôi ra chiếc cặp bằng các-tông mà người đàn bà tốt bụng này đã dùng suốt nửa thế kỷ, và xem lại tủ áo của Vú. Chỉ có một vài bộ quần áo, một vài thứ đồ trang sức và mấy cái hộp cũ kỹ, đủ các cỡ to nhỏ khác nhau, tất cả buộc chặt bằng sợi hoặc giây cao su, trong đó Vú đựng những huy hiệu của Lễ ban thánh thể và Lễ rửa tội, những búp tóc, vụn móng tay móng chân, ảnh chân dung đã phai lạt và một vài đôi giầy trẻ sơ sinh đã mòn hỏng. Đó là những kỷ vật của tất cả những đứa con của gia đình del Valle, và sau này của gia đình Trueba, đã từng qua tay bế ẵm và nuôi dưỡng trong lòng Vú. Dưới gầm giường Clara thấy một gói buộc những vật dụng hóa trang mà Vú Em xưa kia đã dùng để dọa đuổi sự câm lặng của mình khi còn bé. Ngồi trên chiếc giường nghèo khổ với những của báu đó trong lòng. Clara khóc một hồi lâu cho người phụ nữ đã để cả cuộc đời vào việc làm cho cuộc đời của những người khác được dễ chịu sung sướng hơn và đến khi chết lại cô đơn.

– Sau bao nhiêu năm Vú dọa cho mình sợ, cuối cùng chính Vú lại chết vì sợ hãi - Clara nghĩ.

Clara cho chuyển thi hài Vú đến sinh phần của những người trong gia đình del Valle, tại nghĩa trang Thiên chúa giáo, vì có lẽ Vú không thích bị chôn chung cạnh những người theo Thanh giáo và Do Thái giáo, và muốn tiếp tục được ở gần cạnh những người mà Vú đã hầu hạ khi còn sống. Clara đặt một vòng hoa bên cạnh tấm bia mộ rồi cùng Blanca đi ra ga, trở về đồn điền Ba Cô Maria.

Trong cuộc hành trình, trên con tầu Clara kể cho con gái biết những thay đổi mới đây trong gia đình và sức khỏe của cha cô, chờ đợi con gái hỏi mình một câu để có thể biết được con gái muốn cái gì khi đưa ra câu hỏi ấy, nhưng Blanca không hề nhắc đến Pedro García Con, và Clara cũng không dám nhắc đến tên người thanh niên đó. Clara nghĩ một khi đã đặt tên cho một vấn đề, tức thì cái đó sẽ cụ thể hóa và thế là sẽ không thể nào không biết đến nó; ngược lại nếu cứ giữ nó trong khoảng giữa những lời chẳng nói ra, vấn đề đó có thể tự mất đi cùng với thời gian trôi qua. Pedro García chờ hai mẹ con bà chủ tại nhà ga, và Blanca ngạc nhiên bắt gặp viên quản lý vẫn nổi tiếng là lầm lì ấy huýt sáo vang suốt cuộc hành trình từ ga về đến đồn điền Ba Cô Maria.

Mẹ con Clara gặp Esteban Trueba ngồi trên một chiếc ghế bọc da mầu xanh da trời, có gắn hai cái bánh xe đạp, trong lúc chờ chiếc ghế có bánh xe lăn đã dặn Clara mua mang về. Ông chủ đang dùng những cú ba-toong nghiêm khắc và những câu chửi tục tĩu để chỉ huy việc xây dựng lại ngôi nhà, mê mải đến độ chỉ đón hai mẹ con bằng một cái hôn phớt qua và quên cả hỏi han về sức khỏe của con gái. Tối hôm đó họ ăn cơm bên một chiếc bàn thô làm bằng mấy mảnh ván, dưới ánh sáng của một ngọn đèn dầu. Blanca thấy mẹ múc thức ăn vào những đĩa đất sét nung thủ công, như thể nung gạch, vì trong trận động đất vừa qua tất cả bát đĩa sứ đều vỡ nát hư hỏng hết. Không còn Vú Em để trông nom việc bếp nước, mọi người trong gia đình đã đơn giản hóa bữa ăn đến chỗ rất thanh đạm, mấy người chỉ có một soong súp biền đậu, bánh mỳ, phó mát và mứt phật thủ, nghèo nàn hơn là bữa ăn trong trường nội trú của Blanca, những ngày thứ sáu phải ăn chay. Esteban nói chỉ cần đứng được thôi, lập tức sẽ đích thân về thủ đô mua mọi thứ đồ đạc thật tinh sảo và đắt tiền nhất để trang hoàng cho ngôi nhà của mình, vì đã chán ngấy cái cách sinh sống như thể một nông phu chỉ vì cái tật điên rồ tồi tệ của đất nước cứt đái này. Điều duy nhất mà Blanca nhớ được trong những câu chuyện Esteban nói trong bữa cơm là việc cha cô đã đuổi Pedro García Con ra khỏi đồn điền, cấm không cho đặt chân đến trang viên này nữa, vì đã bị ông bắt gặp đang truyền bá những tư tưởng cộng sản cho bọn tá điền. Cô gái tái mặt khi nghe thấy thế và đánh đổ thìa súp trên khăn bàn. Chỉ có Clara nhận thấy sự hốt hoảng đó của con gái, vì Esteban đang mải mê trong cuộc độc thoại muôn thuở về những kẻ mất dạy đã cắn cả bàn tay đã từng cho chúng cơm ăn, và tất cả đều do tội của những tên ma quỉ chính trị tồi tệ! Như kiểu cái tên ứng cử viên thuộc Đảng Xã Hội, một tên bù nhìn dám đi xuyên từ Nam lên Bắc trên con tàu hàng hóa của nó để ủng hộ, hậu thuẫn cho bọn hòa bình bằng những lời huênh hoang Bolshevik của nó; nhưng tốt hơn hết cho nó là đừng có lảng vảng đến vùng này, vì nó mà xuống tàu, chúng ta sẽ nghiền cho nó thành tương, chúng ta đã chuẩn bị, không có một chủ điền nào trong khắp vùng này lại chẳng đồng ý làm như vậy; chúng ta không cho phép chúng đến để truyền bá tư tưởng chống lại việc làm chân chính, phần thưởng chính đáng cho những người cố gắng, phần thưởng cho những người tiên tiến trong cuộc đời, nhất định không để cho những kẻ hèn kém, lười nhác có được mọi thứ bằng chúng ta, những người làm việc cật lực ngày đêm, và biết cách đầu tư vốn liếng, bất chấp nguy hiểm, có tinh thần trách nhiệm, vì nói thẳng ra, chuyện ruộng đất thuộc về người cầy lại quay ngược trở lại, vì ở đây, người duy nhất biết cách làm ăn là ta, nếu không có ta trang viên này đã chẳng là một đống đổ nát điêu tàn đó sao, và cứ tiếp tục như thế mãi; cả đến Chúa Jesus cũng không hề nói đến việc phải chia thành quả của những nỗ lực của chúng ta cho những tên lười nhác hèn yếu, và cái tên nhóc con còn thò lò mũi kia, cái thằng cứt đái Pedro García Con, lại dám nói như vậy tại đồn điền của ta; ta chưa cho nó một viên đạn vào đầu vì rất yêu quý cha nó, và một phần nào ta đã chịu ơn ông nội nó cứu sống; nhưng ta đã báo trước cho nó biết, nếu còn trông thấy nó luẩn quẩn ở vùng này, ta sẽ bắn cho nó nát nhừ.

Clara không tham gia vào chuyện, vì còn bận bầy ra và dọn đi những đĩa thức ăn trên bàn ăn, và để ý theo dõi con gái bằng đuôi con mắt; nhưng khi bưng liễn súp còn một chút biền đậu sót lại, đã nghe thấy những lời lải nhải cuối cùng của chồng.

– Mình không thể cấm thế giới thay đổi được đâu, Esteban. Nếu không phải Pedro García Con, thì người khác sẽ đem tư tưởng mới đến đồn điền Ba Cô Maria - Clara nói.

Esteban đập một cú ba-toong vào liễn súp mà vợ đang bưng trên tay làm nó văng ra xa, súp còn lại đổ lênh láng trên nền sàn. Blanca kinh hãi đứng dậy. Đó là lần đầu tiên cô thấy cha cô nổi cáu với Clara, và cô nghĩ có lẽ mẹ sẽ lại bước vào thời kỳ lơ đãng và sẽ bay qua cửa sổ ra đi, nhưng điều đó không hề xảy ra. Clara vẻ bình tĩnh như thường, nhặt những mảnh vỡ của liễn súp, không có một chút dấu hiệu tỏ ra nghe thấy những lời tục tĩu mà Esteban phun ra. Chờ cho chồng kết thúc những tiếng càu nhàu, Clara chúc ngủ ngon bằng một cái hôn ấm áp trên bên má, rồi nắm tay Blanca cùng bước đi ra.

Blanca không mất bình tĩnh vì sự vắng mặt của Pedro García Con. Ngày nào cô cũng ra bờ sông chờ đợi. Cô biết cái tin cô trở về đồn điền sớm muộn rồi sẽ đến tai người bạn trai, và tiếng gọi của tình yêu sẽ đến với anh tại bất cứ nơi nào anh đang ở. Đúng như vậy. Đến ngày thứ năm Blanca trông thấy một người rách rưới, khoác một tấm chăn, đội một chiếc mũ rộng vành, kéo theo một con lừa trên lưng thồ đầy dụng cụ nhà bếp, nồi nhôm, ấm đồng, soong to bằng sắt tráng men, cùi dìa to bé đủ mọi cỡ, với một hồi tiếng mõ rao hàng gõ vào một ống sắt tây vang lên từ năm phút trước khi đi tới. Blanca không nhận ra người đó. Như thể một ông già khốn khổ, một trong số những người đi bán hàng rong từ nhà này sang nhà khác, từ làng nọ sang làng kia, tới khi người đó dừng lại trước mặt cô, bỏ chiếc mũ ra, tức thì cô gái trông thấy ngay đôi mắt đẹp đẽ sáng lóng lánh giữa mái tóc và bộ râu lởm chởm. Con lừa đứng gặm cỏ với đôi thồ đầy soong, nồi lạch cạch, trong lúc Blanca và Pedro García Con thỏa thuê làm dịu cơn đói khát đã tích tụ trong biết bao tháng trời lặng im, xa cách, họ ôm nhau lăn lộn trên sỏi đá và mấy bụi cây, rên rỉ như thể hai kẻ tuyệt vọng. Sau đó họ ôm nhau nằm giữa đám lau sậy ven bờ sông. Trong tiếng um um của những cánh chuồn chuồn và tiếng ồm ộp của loài ếch nhái, cô gái kể cho bạn nghe chuyện cô đã lót vỏ chuối và giấy thấm vào trong giầy để khiến cho mình lên cơn sốt, đã nuốt phấn giã thành bột cho đến khi trở thành ho thật sự, cốt cho các bà tu sĩ tin rằng sự biếng ăn và xanh tái của cô là những triệu chứng chắc chắn của bệnh ho lao.

– Mình muốn được ở gần anh! - Vừa hôn vào cổ anh cô vừa nói.

Pedro García Con nói với cô về những gì đã xảy ra trên thế giới và trong nước, về cuộc chiến tranh nơi xa xôi đã làm cho nửa phần nhân loại chìm trong sự xâu xé ruột gan của những tràng đạn liên thanh, về một cơn hấp hối trong những trại tập trung, một cơn hoảng loạn những người quả phụ và trẻ mồ côi; anh nói với cô về những người lao động tại châu Âu và Bắc Mỹ, mà quyền lợi của họ được tôn trọng, vì bao nhiêu chiến sĩ công đoàn và xã hội hy sinh từ bao nhiêu năm trước đã tạo nên những luật lệ công bằng và cộng hòa hơn, như thể Chúa đã phán, tại đó những kẻ cai trị không dám ăn cắp sữa bột gửi tới ủng hộ những người bị nạn.

– Bao giờ nông dân cũng là những người hiểu biết sau cùng, và chẳng hiểu những gì đã xảy ra ở những nơi khác. Ở đây mọi người căm ghét cha em. Nhưng họ lại rất sợ ông cho nên họ không dám tổ chức nhau để chống lại. Em hiểu chứ, Blanca?.

Cô gái hiểu, nhưng trong lúc này, điều duy nhất được cô chú ý đến là được thở hít cái mùi hạt tươi của anh, gặm nhấm đôi cánh tay anh, dìm ngón tay vào bộ râu rậm rạp để vuốt ve, và nghe những tiếng rên âu yếm của anh. Cô cũng thấy lo sợ cho anh, vì cô biết không riêng chỉ cha cô mới nổ viên đạn đã hứa vào đầu anh, mà bất cứ một điền chủ nào trong vùng này cũng sẵn sàng làm như vậy. Blanca nhắc anh chuyện của người lãnh đạo xã hội, mấy năm trước đây đã đạp xe đi suốt vùng này, đưa sách báo, truyền đơn vào các đồn điền, tổ chức tá điền, cho đến lúc bị anh em nhà Sánchez bắt giữ, dùng gậy đánh đến chết rồi treo xác ông lên một cột giây thép tại ngã tư để mọi người đều trông thấy. Xác ông bị treo lủng lẳng tại đó cho tới khi có hai viên cảnh sát đi ngựa tới hạ xuống. Để lấp liếm câu chuyện nhà chức trách đổ lỗi cho những người India cư trú trong địa phận đất đai dành cho bộ lạc họ là thủ phạm, chẳng kể gì đến chuyện ai cũng thừa biết những người India này đến giết một con gà họ còn không muốn huống chi giết một con người. Nhưng hai anh em nhà Sánchez lại đào xác người đã được chôn lên trưng bầy một lần nữa, và việc làm này thì thật quá đáng không thể gán cho người India là thủ phạm nữa. Nhưng ngay đến lúc đó, công lý cũng không hề dính đến, và cái chết của người chiến sĩ xã hội nhanh chóng bị quên đi.

– Chúng có thể giết anh đấy - Blanca ôm anh khẩn khoản khuyên.

– Anh sẽ giữ gìn cẩn thận - Pedro García Con nói cho cô gái yên lòng. - Anh không ở đâu lâu em ạ. Và vì vậy anh không thể ngày nào cũng gặp em được. Cứ chờ anh tại nơi này. Anh sẽ tới khi nào có thể.

– Em yêu anh - cô gái sụt sùi nói.

– Anh cũng vậy.

Họ lại yêu nhau với cái say sưa không bao giờ thỏa mãn thuộc lứa tuổi của họ, trong khi con lừa vẫn tiếp tục gặm cỏ.

Blanca đã bịa ra đủ mọi thứ bệnh để khỏi phải trở về trường trung học, làm ra bệnh nôn mửa bằng uống nước chấm nóng, tạo ra bệnh ỉa chảy bằng ăn mận xanh, làm cho người mệt mỏi bằng thít chặt lưng bằng giây thắng đai ngựa, đến chỗ cô nổi tiếng là một người kém sức khỏe đúng như ý muốn. Blanca bắt chước thật đúng mọi triệu chứng của những căn bệnh thật khác nhau và đã có thể đánh lừa được cả một hội đồng thầy thuốc, rồi đến chính bản thân cô cũng đi tới chỗ tin rằng mình quá ốm yếu. Sáng nào cũng vậy, khi thức giấc cô cũng làm một cuộc kiểm tra thầm về mọi bộ phận của cơ thể mình, xem có chỗ nào thấy đau và nổi lên một căn bệnh mới nào để mà than van. Cô biết tận dụng bất cứ hoàn cảnh nào để cảm thấy mình ốm bệnh, từ một sự thay đổi thời tiết đến một loạt phấn hoa, và biến một chút khó chịu thoáng qua thành cả một cơn bệnh hấp hối sắp chết. Clara chủ trương con người muốn cho có sức khỏe thì phải có đôi bàn tay bận bịu trong công việc, cho nên để chặn đứng những triệu chứng bệnh tật của con gái, liền giao cho con một số việc làm. Blanca phải dậy sớm, tắm nước lạnh như thể mọi người, rồi dồn tất cả thì giờ vào công việc: việc dạy học ở trường, việc khâu máy tại xưởng may và mọi việc của trạm y tế, từ việc dán cao hút mủ, đến khâu những vết thương bằng kim chỉ thợ may, mặc kệ thói choáng váng của cô khi trông thấy máu, hoặc cái ghê sợ lạnh người khi phải lau rửa những bãi nôn mửa của người bệnh. Ông Pedro García Già lúc đó đã gần chín mươi tuổi, hầu như kéo lê đôi chân không mang nổi bộ xương khô, thống nhất ý kiến với Clara, cho rằng đôi bàn tay sinh ra để sử dụng, vì vậy, một hôm Blanca vừa đi vừa than van bị đau đầu kinh khủng, ông già liền gọi cô lại gần, và chẳng mào đầu rào đón quanh co, ông đặt luôn trước váy cô một hòn đất sét lớn. Ông để suốt cả buổi chiều hôm đó dạy cho cô gái cách nặn đất sét làm ra những lọ, bình và nồi niêu nấu bếp, làm cho cô gái không còn nhớ đến cơn đau đầu nữa. Ông già đâu có biết rằng ông đã dạy cho Blanca biết cái nghề mà sau này sẽ là nghề duy nhất để kiếm sống trong cuộc đời và niềm an ủi trong những giờ buồn đau nhất của cô. Ông già dạy cô đạp cho bàn xoay chạy, trong khi hai tay uốn nắn tảng đất sét mềm để làm ra những hũ, lọ, chum vại. Nhưng Blanca rất nhanh chóng thấy rằng làm những dụng cụ thực dụng đó rất chán, cô thích sáng tạo ra những con vật và hình người hơn. Và cô đã dành hết thời gian của mình để tạo ra cả một thế giới những đồ chơi nhỏ xíu.

– Những của này chẳng dùng được việc gì cả! - Esteban Trueba nói khi trông thấy tác phẩm của con gái.

– Chúng mình hãy tìm cách dùng được việc cho con - Clara đề nghị.

Thế là nẩy ra ý nghĩ sản xuất những con giống cho ngày lễ Nôen. Blanca bắt đầu sản xuất những bức tượng nho nhỏ cho những người nghèo trong ngày lễ Chúa, không chỉ riêng tượng những ông vua huyền diệu và những vị truyền giáo mà cả tượng của đám người dân bình thường, đông đảo, gồm tất cả mọi tầng lớp, đủ mọi con xúc vật nữa, từ lạc đà, ngựa vằn châu Phi, kỳ đà châu Mỹ, đến hổ châu Á, chẳng chú ý chút nào đến những loài xúc vật riêng biệt của vùng quê Bethlehem. Sau đó Blanca sản xuất thêm tượng những con vật do cô sáng tạo ra, những con vật nửa mình voi, nửa mình cá sấu, mà không biết rằng mình đang sáng tạo bằng đất nung tất cả những con vật mà xưa kia bà Rosa mà cô không rõ mặt, đã làm bằng chỉ thêu trên tấm khăn giải bàn khổng lồ; trong lúc đó Clara ngẫm nghĩ lý giải về những tính điên loạn trong gia đình luôn tái diễn, cho rằng có thể có một thứ hồi ức di truyền đã không cho phép những thói điên đó được mất trong quên lãng. Vô vàn những con giống cho ngày lễ Nôen của Blanca sản xuất ra đã trở nên đồ vật lạ kỳ. Cô phải huấn luyện cho hai cô gái nữa để giúp cô, bởi cô không làm đủ cho những đơn đặt hàng, năm đó ai cũng muốn có được một con giống do cô làm cho đêm Nôen, đặc biệt vì cái đó được phát không. Esteban Trueba xác định cái nghề khéo tay nặn đất sét thật rất tốt để các cô gái con nhà giải trí, nhưng nếu biến nó thành một công việc kinh doanh, thì tên tuổi của họ hàng nhà Trueba sẽ được đặt bên cạnh tên của những kẻ bán đinh, sắt vụn, hoặc bán cá rán ở ngoài chợ.

Những cuộc gặp gỡ yêu nhau của Blanca và Pedro García Con không đều và cách xa nhau, nhưng cũng chính vì thế càng thêm thắm thiết. Trong những năm đó cô gái đã quen với những sự giật mình và chờ đợi, đã đành lòng chịu nhận sẽ yêu nhau thầm lén, thôi không còn nuôi mộng được lấy nhau và cùng nhau sống trong một căn nhà gạch của cha cô xây nữa. Nhiều khi mấy tuần liền cô không biết được tin anh, nhưng bất thình lình xuất hiện tại trang viên một người đưa thư đi xe đạp tới, một ông thầy tu đi làm lễ với một cuốn Kinh Thánh trong tay áo choàng, hoặc một người Digan nói một thứ tiếng nửa tà giáo, những con người chẳng có gì nguy hiểm ấy đi qua chẳng gây ra một ý nghĩ nghi ngờ dưới đôi mắt canh chừng của ông chủ. Blanca nhận liền ra anh bởi đôi đồng tử đen sáng rực trong đôi mắt. Không phải cô là người duy nhất chờ đợi, mà tất cả tá điền trong đồn điền Ba Cô Maria và nhiều nơi khác nữa đều chờ đợi anh. Từ khi bị các ngài điền chủ truy tìm theo dõi, anh thanh niên đâm ra nổi tiếng anh hùng. Ai cũng muốn cho anh ẩn nấp một đêm, phụ nữ đan cho anh chăn khoác và tất ấm mùa đông, còn nam giới thì dành cho anh loại rượu mạnh hảo hạng và những quả khô ngon nhất trong mùa. Cha anh, Pedro García, ngờ rằng con trai đã vi phạm điều cấm đoán của Esteban Trueba, và đoán được những dấu vết con mình để lại khi đi qua. Viên quản lý bị giằng xé giữa tình yêu đối với đứa con trai và vai trò gác cửa cho cái cơ nghiệp này của ông chủ. Pedro García còn sợ thêm nữa là Esteban có thể đọc được những điều mình biết trên khuôn mặt của mình. Nhưng đồng thời viên quản lý cũng cảm thấy một niềm vui thầm kín khi gán một số chuyện lạ lùng đang xẩy ra ở nông thôn là do tác động của con mình. Điều duy nhất không hề ló ra trong trí tưởng tượng của viên quản lý là những cuộc thăm viếng của con trai đến vùng này có chút dính líu gì đến những cuộc dạo chơi của Blanca Trueba ra phía bờ sông, vì khả năng đó không phải chuyện thường xẩy ra trong cái trật tự bình thường của xã hội này. Trừ trong nhà mình, còn không bao giờ Pedro García hé một lời về con trai, nhưng thấy một niềm vinh hạnh vì con và muốn nhìn thấy con trở thành một người trốn tránh còn hơn là một người thêm nữa trong đám đông đang gieo trồng khoai tây và gặt hái lấy cái nghèo như thể biết bao người khác. Khi thấy có người nghêu ngao hát một vài bài hát về đàn gà mái hiền lành chống chọi và thắng con cáo ác, Pedro García mỉm cười nghĩ thầm trong bụng con trai mình đã có được nhiều tín đồ do những bản tình ca nổi loạn đó hơn là do những tờ truyền đơn của Đảng Xã Hội mà nó phân phát thường xuyên không biết mệt.

CHƯƠNG VI

MỐI HẬN THÙ

Một năm rưỡi sau trận động đất, trang viên Ba Cô Maria lại trở thành một đồn điền kiểu mẫu như xưa. Ngôi nhà lớn của ông chủ đã xây xong, y hệt như ngôi nhà trước, nhưng kiên cố hơn và có thêm một đường ống dẫn nước nóng vào nhà tắm. Nước chảy vào có mầu sô-cô-la nhạt, đôi khi có cả nòng nọc trôi theo, nhưng vòi chẩy thật vui tươi xối xả. Máy bơm của Đức thật quả tuyệt trần. Tôi đi dạo khắp các ngõ ngách của ngôi nhà, tì trên một cây bo-toong lớn bằng bạc, chính chiếc ba-toong tôi hiện đang dùng, mà cháu gái tôi cho rằng tôi dùng nó chẳng phải vì bệnh thọt, mà sử dụng nó như một lý lẽ chắc chắn khiến cho lời nói của mình có sức mạnh hơn. Căn bệnh kéo dài đã làm sứt mẻ cơ thể tôi và tính nết tôi càng trở nên tồi tệ. Đến cả Clara cuối cùng cũng không thể kìm hãm được những cơn cáu bực của tôi. Như người khác, có thể đã trở thành tàn phế do tai nạn đó, nhưng đối với tôi thì sức mạnh của nỗi thất vọng đã giúp cho qua. Tôi nghĩ tới bà mẹ ngồi thối rữa trên chiếc ghế có bánh xe của bà ngay khi còn sống, và điều đó đã làm cho tôi kiên nhẫn để rồi đứng dậy được, bước đi được, dù cho có phải cố sức như kẻ tội đồ. Tôi thấy mọi người khiếp sợ tôi. Đến cả Clara, người chưa bao giờ sợ hãi cơn cáu bẳn tồi tệ của tôi, một phần vì tôi cũng hết sức giữ gìn để không nổi giận với em, cuối cùng cũng đi đến sợ hãi. Nhìn thấy em sợ hãi mình, tôi càng thấy trong người căng thẳng.

Dần dà Clara tới chỗ có nhiều thay đổi. Em có dáng mỏi mệt và tôi thấy em như xa cách mình. Em đã không còn cảm tình với tôi, những cơn đau của tôi không còn khiến cho em thương hại mà lại làm cho em khó chịu, và tôi nhận thấy em như muốn tránh mặt tôi. Em đã dám nói thẳng với tôi rằng trong thời kỳ đó em thích đi vắt sữa bò cùng Pedro García hơn là ngồi cùng tôi trong phòng khách. Clara càng xa cách, tôi lại thấy sự cần thiết về tình yêu của em càng lớn. Nỗi thèm muốn mà tôi có khi cưới em đã không giảm bớt, tôi vẫn muốn được em hoàn toàn, đến tận những ý nghĩ sâu thẳm nhất của em, nhưng người phụ nữ trong vắt như không khí kia đi qua bên tôi như một hơi thở, và dù cho tôi có nắm giữ em bằng đôi bàn tay và ôm hôn em một cách tàn nhẫn, tôi vẫn không thể cầm giữ được em. Tinh thần em không ở cùng tôi. Khi thấy em sợ hãi mình, cuộc sống của chúng tôi biến thành cuộc sống trong một nhà trừng giới. Ban ngày, người nào bận bịu vào công việc của người đó. Cả hai chúng tôi đều có nhiều việc phải làm: Chúng tôi chỉ gặp nhau trong giờ ăn, và lúc đó tôi là người vừa nói vừa nghe hết cuộc chuyện trò, vì em dường như bay trên những tầng mây lơ lửng. Em trở nên rất ít nói và để mất đâu nụ cười tươi mát và mạnh bạo, cái vẻ mà tôi thích thú nhất trong người em. Bây giờ em đã thôi không còn ngả đầu ra đằng sau mà há miệng cười ha hả. Hầu như không cả mỉm cười. Tôi nghĩ có lẽ tuổi tác và tai nạn của tôi đã làm cho chúng tôi xa cách, có lẽ em đã chán cuộc sống vợ chồng, điều thường xảy ra đối với tất cả mọi cặp lứa đôi, và có lẽ tôi chẳng phải là một anh chồng tế nhị, lúc nào cũng biết tặng hoa và nói những chuyện có duyên, hay đẹp. Nhưng tôi định cố gần em. Sao lại định nhỉ, lạy Chúa! Tôi đột nhập trong buồng em khi em đang say mê viết trong những cuốn vở ghi chép cuộc đời hoặc đang ngồi bên chiếc bàn gọi hồn. Tôi định cố chia sẻ cùng em trong những trò đó nữa, nhưng em không thích người khác xem những điều em ghi chép, và sự có mặt của tôi đã cắt đứt hứng thú của em khi đang chuyện trò với những hồn ma, cho nên tôi đành phải từ bỏ những ý đồ toan tính đó. Đồng thời tôi cũng phải từ bỏ cả dự định xây dựng mối giây liên hệ đẹp đẽ cùng Blanca. Con gái tôi từ thuở còn nhỏ đã rất kỳ cục và chưa bao giờ tỏ ra trìu mến, dịu dàng như tôi vẫn thường mong muốn. Thực tế nó giống như một con sóc lông lá. Tôi nhớ rõ con bé từ trước vẫn có vẻ sợ tôi và không có cái mẫu dục mặc cảm tiên thiên để phải lảng tránh. Nhưng giờ đây nó đã trở thành một cô thiếu nữ, hình như thông minh và chín chắn trong độ tuổi của nó, và rất thống nhất với mẹ. Tôi cho rằng nó có thể giúp tôi, và tôi cố gắng tranh thủ nó làm đồng minh, cho nó nhiều tặng phẩm, đùa bỡn pha trò với nó, nhưng nó cũng vậy, lảng tránh tôi. Bây giờ tôi đã già rồi, có thể nói về việc đó mà không còn thấy mất sáng suốt vì bực bội, tôi cho rằng tất cả những tội lỗi đó đều do tình yêu của nó đối với Pedro García Con gây ra. Blanca là đứa con gái không thể mua chuộc được. Chẳng bao giờ nó đòi hỏi cái gì, còn ít nói hơn cả mẹ nó, và nếu tôi có buộc nó phải hôn chào thường ngày, nó miễn cưỡng hôn làm cho tôi cảm thấy đau như bị một cái tát. “Tất cả sẽ thay đổi, khi chúng ta trở về thủ đô và sống cuộc đời văn minh”, tôi tự nói với mình như vậy, nhưng cả Clara lẫn Blanca đều chẳng biểu lộ chút xíu quan tâm đến việc từ giã đồn điền Ba Cô Maria, mà ngược lại, mỗi lần tôi nhắc đến vấn đề đó, Blanca lại nói cuộc sống ở nông thôn đã làm cho nó khỏi bệnh, nhưng cảm thấy chưa thật khỏe, còn Clara thì nhắc tôi biết còn rất nhiều việc phải làm ở đây, không thể để mọi việc trong tình trạng mới làm xong một nửa. Vợ tôi chẳng nhớ tiếc đến những việc cầu kỳ đã quen thuộc của em, và hôm mà chuyến đồ gỗ và dụng cụ gia đình mà tôi gửi mua để cho em phải ngạc nhiên, về tới trang viên Ba Cô Maria, em chỉ nói gọn một câu khen tất cả đều rất đẹp. Chính tôi phải sắp đặt việc kê, bày từng thứ một đâu vào đấy, bởi em như chẳng quan tâm chút nào vào những công việc đó. Ngôi nhà mới được trang hoàng thực sang như chưa bao giờ từng thấy, ngay cả những ngày huy hoàng trước kia của cha tôi, trước khi người làm cho nó điêu tàn. Họ đã gửi về cho tôi những chiếc bàn kiểu thuộc địa bằng gỗ sến mầu nâu hồng và gỗ hồ đào, đóng bằng tay, và những tấm thảm len dầy cộm, những chiếc đèn bằng sắt và đồng gò, chạm. Tôi đã gửi mua tại thủ đô một bộ bát đĩa ăn bằng sứ nước Anh, có họa tiết trang trí vẽ bằng tay, xứng đáng để bầy tiệc trong một sứ quán, và những đồ thủy tinh, bốn hòm đầy những dụng cụ trang trí, khăn trải giường và khăn bàn bằng sợi đan, một tập đĩa nhạc cổ điển và nhạc nhẹ, cùng với chiếc máy hát thật hiện đại. Bất kỳ người phụ nữ nào cũng đều vui sướng có được trong tay tất cả những thứ đó, và sẽ bận bịu hàng tháng ròng để thu dọn nhà cửa, sắp xếp đâu vào đấy, trừ Clara, em như dửng dưng trước những thứ đồ đạc mới mua về. Em chỉ làm mỗi một việc là huấn luyện cách dùng cho hai chị nấu bếp và hướng dẫn cho mấy cô gái con tá điền, để chúng biết cách hầu hạ trong nhà, và vừa ngơi tay khỏi việc nấu nướng, hoặc rời được chiếc chổi khỏi tay, em lại quay vào mê mải với những cuốn vở ghi chép cuộc đời và những quân bài bói toán trong những giờ nhàn rỗi. Phần lớn thì giờ trong ngày em bận bịu trong xưởng khâu may, trạm y tế và trường học. Tôi để cho em yên ổn trong những công việc đó, bởi vì chính những việc đó đã khẳng định lẽ sống của em, một người phụ nữ từ thiện và rộng lượng, ham mê làm những việc cho người xung quanh mình được dễ chịu, phải, cho tất cả mọi người ở xung quanh, chỉ trừ tôi. Sau trận động đất, chúng tôi xây dựng lại cửa hàng tạp hóa, và để em vừa ý, tôi đã bỏ lối trả công bằng những tấm giấy màu hồng, mà bắt đầu trả mọi người bằng giấy bạc, vì Clara nói dùng tiền mọi người có thể mua các thứ ở thị xã và có thể tiết kiệm được. Không đúng như vậy. Giấy bạc chỉ giúp cho bọn đàn ông đi nhậu nhẹt say sưa, còn đàn bà và trẻ con thì lại chịu thiếu thốn trong mọi yêu cầu cần thiết. Những chuyện loại này và đã khiến chúng tôi phải cãi cọ rất nhiều. Và những người tá điền bao giờ cũng là nguyên nhân gây ra những chuyện tranh cãi giữa chúng tôi. Không, không phải tất cả những chuyện tranh luận. Chúng tôi cũng tranh cãi với nhau về cuộc chiến tranh thế giới nữa. Tôi theo dõi những bước tiến của quân đội phát xít Đức trên một bức bản đồ vẫn treo trên tường phòng khách, còn Clara thì lại đan tất cho binh lính của đồng minh. Blanca đưa tay ôm chặt lấy đầu, không hiểu nguyên cớ của sự say mê khác nhau giữa hai chúng tôi về một cuộc chiến tranh đang diễn ra ở tận mé bên kia đại dương và chẳng có một chút dính líu gì đến chúng tôi cả. Có thể chúng tôi cũng có những sự hiểu lầm bởi nhiều lý do khác. Trên thực tế, rất ít khi chúng tôi đồng ý với nhau về một sự việc gì. Không phải tính nóng nẩy cáu bẳn của tôi là cái tội gây ra tất cả những cuộc tranh cãi và bất đồng ý kiến đó; vì tôi là một người chồng tốt, không còn chút nào bóng dáng của anh chàng điên cuồng khi chưa vợ xưa kia. Và em, là người phụ nữ duy nhất của tôi. Cho đến bây giờ vẫn thế.

Một hôm Clara cho đặt một khóa ngang trong cửa phòng em và không để cho tôi vào nằm cùng giường, ngoài những trường hợp tôi thúc ép ghê quá, dọa rằng nếu từ chối có nghĩa là cắt đứt hoàn toàn. Thoạt đầu tôi nghĩ có lẽ em thấy có cái khó chịu bí mật thường đôi khi xẩy ra với người phụ nữ, hoặc do sự tắt kinh, nhưng khi việc đó kéo dài nhiều tuần lễ, tôi liền quyết định phải nói với em. Bình tĩnh em giải thích cho biết quan hệ vợ chồng giữa chúng tôi đã bị tổn thương, và vì vậy sự sẵn sàng đón những trò yêu đương nhục thể trong em đã mất. Em diễn giải một cách tự nhiên rằng nếu đã chẳng còn điều gì phải nói với nhau, thì cũng không có lý gì để nằm cùng một giường, và tỏ vẻ rất ngạc nhiên thấy suốt ngày tôi giận dữ với em, mà đến đêm lại muốn được em vuốt ve âu yếm. Tôi cố sức nói cho em rõ về phương diện đó đàn ông và đàn bà có đôi chút khác nhau, và tôi yêu quý em dù cho tôi có nhiều tai quái, nhưng tất cả đều vô ích. Trong thời kỳ đó tôi còn có sức lực và mạnh khỏe hơn em, tuy em còn trẻ hơn nhiều và tôi đã gẫy xương vì tai nạn. Theo năm tháng trôi qua, tôi cũng gầy đi. Không còn một gam mỡ nào trong thân thể, nhưng tôi vẫn giữ được cái dẻo dai bền bỉ và mạnh khỏe như thời thanh niên. Tôi vẫn có thể cưỡi trên lưng ngựa suốt ngày, ngả mình bất cứ chỗ nào đều ngủ được, ăn bất cứ món gì cũng xong, không đau bàng quang, gan và những bộ phận nội tạng mà người ta thường hay mắc. Xương thì có đau, cái đó đúng. Vào những buổi chiều trời lạnh hoặc trong những đêm ẩm ướt, cái đau trong những khúc xương bị gẫy dập trong trận động đất thật dữ dội khiến tôi phải cắn chặt chiếc gối để mọi người khỏi nghe thấy tiếng rên. Đến khi không còn chịu nổi, tôi bèn tu vội một hơi dài rượu nặng và hai viên aspirin, nhưng rồi cũng chẳng thấy giảm đau. Điều lạ lùng là vấn đề tình dục của tôi, theo năm tháng trôi qua, trở nên có chọn lọc hơn, nhưng hầu như vẫn bừng bừng dễ cháy như thể trong thời trai tráng. Tôi thích ngắm nhìn phụ nữ, đến bây giờ cũng vẫn như vậy. Nó như một khoái cảm thẩm mỹ, tinh thần. Nhưng chỉ riêng Clara bao giờ cũng khơi dậy trong tôi một thèm muốn cụ thể, tức khắc, bởi trong cuộc chung sống lâu dài, chúng tôi đã hiểu biết rõ về nhau, và người nọ bằng ngón tay của mình đã thông thuộc cái địa lý chính xác của người kia. Em biết đâu là những điểm nhậy cảm nhất của tôi, và có thể nói cho tôi biết đúng điều mà tôi cần nghe. Vào độ tuổi mà số đông nam giới đã chán vợ mình và cần thiết sự kích thích của những người phụ nữ lạ để có thể tìm thấy tia lửa thèm muốn, tôi vẫn tin chắc chắn rằng chỉ có cùng Clara tôi mới có thể thực sự yêu đương, như thể trong thời kỳ trăng mật, không biết mệt. Nên tôi không hề có ý định đi tìm những người đàn bà khác.

Tôi bắt đầu bao vây em khi bóng đêm đổ xuống. Về buổi chiều khi em ngồi viết, tôi giả vờ thưởng thức píp thuốc, nhưng thực tế tôi liếc mắt dò xét trộm. Nhẩm tính rằng em sắp sửa rút về phòng - vì thấy em đã bắt đầu lau ngòi bút và gấp những quyển vở lại - tôi liền đi trước ngay. Tôi khập khiễng bước vào phòng tắm, lau rửa, mặc một áo khoác trong nhà bằng nhung tơ mà tôi đã mua nhằm quyến rũ em, nhưng hình như em chưa bao giờ chú ý đến sự tồn tại của nó; tôi dán tai vào cánh cửa và chờ em. Khi tôi thấy tiếng em bước trên hành lang, liền chạy ra ôm liền. Tôi đã thử đủ mọi cách, từ trút đầy người em những lời khen ngợi và tặng phẩm, cho đến dọa nạt sẽ tống ra khỏi cửa và dần cho một trận ba-toong dừ người, nhưng chẳng cách nào có thể lấp nổi vực thẳm ngăn cách giữa hai chúng tôi. Tôi cho rằng cái ý định cố làm cho em quên tính nết cáu kỉnh đã khiến cho em hấp hối lúc ban ngày bằng những đòi hỏi yêu đương vội vã lúc đêm hôm thật rõ ràng vô ích. Clara lảng tránh tôi bằng vẻ lơ đãng mà cuối cùng tôi rất ghét. Tôi không thể hiểu được cái gì đã làm cho em có sức hấp dẫn tôi đến thế. Em là một phụ nữ đã có tuổi, không đỏm dáng chút nào, khi bước đi hơi lê đôi chân, và đã không còn tính vui vẻ vô cớ nó làm cho em rất duyên dáng trong thời kỳ thanh niên. Clara cũng chẳng có vẻ quyến rũ hoặc dịu dàng âu yếm đối với tôi. Chắc chắn em không hề yêu tôi. Thật chẳng có lý do gì làm cho tôi phải thèm muốn em đến độ không mực thước và thô bạo nó đẩy tôi tới chỗ thất vọng và lố lăng như vậy. Thế nhưng tôi vẫn chẳng tránh được điều đó. Dáng đi đứng nhỏ nhẹ của em, mùi sạch sẽ của quần áo và xà phòng của em, ánh sáng của đôi mắt em, cái duyên dáng của chiếc gáy gầy nhỏ có những mớ tóc loăn xoăn bướng bỉnh rối tung của em, tất cả những thứ đó trong em tôi đều thấy thích. Sự mảnh dẻ của em gây cho tôi một cảm giác dịu hiền không chịu nổi, lại muốn che chở bênh vực em, ôm ấp làm cho em cười vang như những ngày xưa, lại cùng ngủ bên nhau, đầu em gục trên vai tôi, đôi chân thật nhỏ và ấm của em dưới đôi chân tôi, tay em đặt trên ngực tôi, ôi thật dễ thương và quý giá. Đôi lần tôi có ý định trừng phạt em bằng lối giả vờ hờ hững, nhưng chỉ sau một vài ngày tôi phải chịu thua ngay, vì em có vẻ yên tâm và sung sướng nhiều hơn trong thời gian tỏ vẻ quên em. Tôi đục một lỗ thủng trên tường buồng tắm để nhìn trộm em, nhưng việc đó lại đẩy tôi vào một tình trạng nôn nao xáo động gớm ghê nên tôi lại phải bịt nó lại bằng vôi vữa. Để chọc tức em, tôi làm ra vẻ đi đến tiệm Cây Đèn Bão Đỏ, nhưng lời bình duy nhất của em là, như vậy còn hơn là đi hiếp những cô gái nông dân, làm cho tôi ngạc nhiên vô cùng, không dè em lại biết rõ về chuyện đó. Nhân lời bình đó của em, tôi lại định tiến hành những cuộc cưỡng hiếp, cốt để làm cho em khó chịu, nhưng lúc đó lại nhận thấy tuổi tác và trận động đất đã tàn phá sức mạnh đàn ông của mình, bấy giờ tôi chẳng còn đủ sức để vòng tay ôm ngang lưng một cô gái khỏe mạnh, nâng cô lên lưng ngựa, và càng không có thể đủ sức để giật tung quần áo và hiếp cô. Tôi đã ở vào độ tuổi cần phải có sự giúp đỡ, dịu dàng của người khác mới có thể làm được việc yêu đương. Mẹ kiếp, mình già mất rồi.

Esteban là người duy nhất nhận thấy cơ thể mình đang teo nhỏ dần. Ông nhận thấy điều đó qua bộ quần áo. Không phải đơn giản chỉ thấy lùng thùng bề ngang, mà còn thấy tay áo quá dài, ống quần cũng vậy. Ông nhờ Blanca dùng máy khâu sửa chữa lại quần áo cho ông, lấy cớ rằng bây giờ mình gầy đi, nhưng trong thâm tâm lo lắng tự hỏi có phải tại ông Pedro García Già đã sắp xếp xương mình ngược hoặc không đúng chỗ, cho nên thân thể trở nên teo bé lại. Ông không nói với ai điều đó, cũng như không hề nói đến những cơn đau đớn của mình bởi cái tính kiêu ngạo khác người.

Vào dịp đó người ta đang chuẩn bị cuộc bầu cử tổng thống. Trong một bữa ăn tối của những chính khách thuộc Đảng Bảo Thủ tại thị xã, Esteban Trueba làm quen với bá tước Jean de Satigny. Vị này đi giày da dê non, mặc áo ngoài bằng gai thô, không đổ mồ hôi như những con người trần tục và tỏa ra mùi nước hoa Anh, lúc nào cũng phơi người dưới nắng để đánh một quả bóng nhỏ qua một vòng cung nhỏ bằng một cây gậy, và khi nói thì kéo dài những âm tiết cuối cùng và nuốt hết những chữ R. Đó là người duy nhất Esteban quen biết, người đàn ông bôi thuốc đánh bóng móng tay và tô chì xanh da trời quanh vành mắt. Vị bá tước đó có những tấm danh thiếp in gia trưng của dòng họ, con người tuân thủ mọi quy tắc xã giao trong cuộc sống đô thị, cộng thêm một số quy tắc do bản thân ngài sáng tạo ra, ví dụ ăn bánh mì bằng chiếc cặp y tế, khiến cho tất cả mọi người phải sững sờ kinh ngạc. Nam giới chế riễu sau lưng ông ta, nhưng rồi lại thấy họ nhanh chóng bắt chước lối sang trọng của ông, đi giầy da dê non, và học cái vẻ hờ hững và cung cách văn minh của ông ta. Danh hiệu bá tước đã đặt ông vào một trình độ khác với thứ bực của bao người di cư khác đã từ Trung Âu tràn sang đây để trốn tránh những cơn dịch hạch của thế kỷ trước, từ Tây Ban Nha di cư sang để tránh cuộc chiến tranh, từ Trung Đông sang để buôn bán như người Thổ Nhĩ Kỳ, và những người Armenia châu Á sang để bán những món ăn điển hình và những món hàng tạp hóa của họ. Bá tước de Satigny không cần thiết phải làm chuyện buôn bán kiếm ăn, theo như lời ông nói cho mọi người biết vậy. Việc buôn bán loại chồn chuột chẳng qua chỉ là một cách để ông ta giết thì giờ.

Esteban Trueba đã trông thấy loại chồn chuột lảng vảng đến gậm nhấm tại vùng đồn điền của ông, và đã dùng súng săn để bắn cho chúng khỏi phá hoại mùa màng, nhưng thật ra không bao giờ ông lại nghĩ đến việc loài gậm nhấm vô nghĩa lý đó có thể biến thành áo choàng của các bà phụ nữ. Jean de Satigny đang tìm một người đồng hội có thể đầu tư vốn, chạy công việc, tìm người chăn nuôi, và chịu mọi mặt rủi ro, để được chia cho năm mươi phần trăm tiền lãi. Esteban Trueba không phải là một người phiêu lưu trong bất kỳ một mặt nào đó của cuộc đời, nhưng vị bá tước người Pháp có cái duyên nhanh nhẹn và tài năng làm cho ông mê muội, khiến cho ông đã phải bao đêm thức trắng để nghiên cứu đề nghị kinh doanh con chồn chuột và tính toán để bỏ vốn. Trong khi đó Monsieur de Satigny sống dài ở đồn điền Ba Cô Maria, với tư cách khách mời danh dự của ông chủ. Ông ta đánh quả bóng tí hon ở giữa sân cỏ dưới trời nắng rực, uống một cách vô chừng mực nước dưa hấu không pha đường và lượn lờ nhìn ngắm thật khôn khéo những thứ đồ gốm mà Blanca sáng tạo ra. Ông ta đi tới chỗ đề nghị với cô nên cho xuất những món đồ gốm đó sang những nước khác có thị trường chắc chắn để tiêu thụ những sản phẩm của người India. Blanca phải cố giải thích để cho ông ta khỏi lầm lẫn, để ông ta biết cô không có tí chút dính líu gì đến dòng giống người India, và tác phẩm gốm của cô cũng vậy, nhưng hàng rào ngôn ngữ đã ngăn không cho ông ta hiểu được quan điểm của cô. Bá tước de Satigny trở thành một sự giao tiếp xã hội rộng rãi đối với gia đình Esteban Trueba, vì từ khi ông ta đến ở đồn điền Ba Cô Maria, người ta tới tấp mời gia đình ông chủ điền tới những điền trang lân cận, tới các cuộc họp với những nhà đương quyền hành chính của thị xã và tới các cuộc họp quan trọng về văn hóa và xã hội ở trong vùng. Người ta đều muốn được gần cận vị khách người Pháp đó, với hi vọng được lây một chút danh hiệu cao sang của ông ta, những cô thiếu nữ thở hồi hộp khi trông thấy ông ta, và những bà mẹ đều mong được ông ta làm rể, họ tranh nhau cái vinh dự được mời mọc ông ta. Những vị quí phái đều thèm muốn số phận của Esteban Trueba, đã được vị bá tước chọn để hùn vốn kinh doanh loài chồn chuột. Người duy nhất không bị lóe mắt trước những sự cám dỗ đó của ông khách người Pháp là Clara, bà chẳng hề thấy đẹp đẽ ghê gớm gì cái kiểu cách bóc vỏ cam bằng dao ăn mà không dùng đến móng tay, gọt vỏ cam thành một vòng như cái hoa, hoặc chẳng hề thấy giỏi gì cái khả năng trích dẫn những nhà thơ và nhà triết học Pháp bằng tiếng Pháp; và cứ mỗi lần trông thấy ông ta lại phải hỏi tên và rất ngạc nhiên khi gặp ông ta mặc áo khoác trong nhà bằng lụa, đi vào phòng tắm của nhà bà. Blanca, trái lại, lại thấy vui thích thấy ông ta ở trong nhà, và cảm ơn đã có dịp để diện những bộ váy áo đẹp nhất, để chải đầu một cách kỹ lưỡng và bầy bàn ăn bằng bộ đồ sứ Anh và những cây đèn nến bằng bạc khối.

– Ít nhất ông ta cũng lôi chúng mình ra khỏi chỗ man rợ - cô nói.

Esteban Trueba ít chú trọng đến những thói kỳ lạ của nhà quý tộc Pháp bằng chú ý đến những con chồn chuột mà ông đề nghị nuôi. Esteban Trueba nghĩ tại sao ma quỷ nó lại không làm cho ông nẩy sinh ra được ý nghĩ thuộc da những con thú gậm nhấm nhỏ bé này, trong lúc đã để mất bao nhiêu năm tháng nuôi những con gà mái khốn kiếp luôn chết lụi bởi bất kỳ một dịch toi nào, và những con bò cái ăn hết một hécta cỏ cùng một hộp vitamin mới cho vắt ra được một lít sữa, ngoài ra còn làm cho khắp nơi đầy ruồi nhặng, phân bẩn. Clara và Pedro García, trái lại, chẳng thấy phấn khởi gì trước việc định kinh doanh loại gậm nhấm đó, Clara thì vì lý do nhân đạo, nuôi chúng để rồi lột da chúng thì thật tàn ác, còn Pedro García, vì chưa bao giờ nghe nói đến việc chăn nuôi chồn chuột cả.

Một đêm vị bá tước đi ra ngoài ngôi nhà để hút một điếu thuốc lá phương Đông, đặc biệt thứ thuốc mang từ Lebanon tới, nơi mà Esteban Trueba cũng thường nói: ấy dà, ai mà biết được xứ sở đó ở chỗ nào!, và để ngửi hương thơm của những bông hoa lẫn trong những làn khói lớn cuộn bay lên trong vườn và ngập ngụa cả mọi gian phòng. Ông ta đi dạo một chút trên sân cảnh và ước đo bằng mắt diện tích rộng lớn của khu vườn nằm bao quanh ngôi nhà của ông chủ. Bá tước thở dài xúc động bởi cái thiên nhiên kỳ diệu có thể tập hợp tại một nơi xa xôi hẻo lánh trong miền bị quên lãng nhất của trái đất với tất cả thời tiết đặc biệt nhất của nó sinh ra, từ dãy núi tới mặt biển, từ những lũng sâu và những chóp núi cao ghê gớm, từ sông nước trong như thủy tinh đến một tập đoàn động vật thật hiền hòa cho phép con người dạo chơi một cách rất yên tâm ở bất kỳ đâu, chắc chắn không thể có một loài rắn độc, hoặc những con thú dữ hung hãn đói mồi xuất hiện, và để cho thêm phần hoàn hảo, ở đây cũng chẳng có người da đen tai ác, hằn thù hoặc những người India man rợ. Ông ta đã chán ngấy việc ngao du suốt những nước lạ kỳ, dưới dạng buôn vây cá mập làm món ăn tráng dương, buôn nhân sâm để chữa cho đủ bách bệnh, buôn mặt nạ gỗ của những người Eskimo, buôn thuyền độc mộc bằng gỗ hương của vùng sông Amazon và chồn chuột để lấy lông làm áo cho các bà phụ nữ. Ông đã ba mươi tám tuổi, ít nhất ông cũng đã thú nhận như vậy, và cảm thấy cuối cùng đã tìm thấy cái thiên đường trên trái đất này, tại đây ông có thể xây dựng những công việc kinh doanh bình thản cùng với một số đồng bọn ngây thơ. Ông bá tước ngồi trên một thân cây, hút thuốc trong bóng tối. Chợt ông thấy một bóng đen động đậy và thoáng có ý nghĩ có thể là một tên ăn trộm, nhưng ngay lập tức ông bỏ ý nghĩ đó, vì những tên kẻ cướp cũng đều không có mặt trên đất nước này như thể loài vật độc. Ông khôn khéo tiến lại gần và trông rõ Blanca, đưa hai chân ra ngoài cửa sổ, rồi luồn như một con mèo nhẩy rơi xuống bụi hoa cẩm chướng, không một tiếng động nhỏ. Cô gái mặc quần áo nam giới, vì bây giờ bọn chó đã quen, cô không phải ở trần mà đi ra nữa. Jean de Satigny thấy cô đi ra xa, len lỏi lẩn tránh dưới bóng của ngôi nhà và những bóng cây: ông bá tước định đi theo cô, nhưng thấy sợ mấy con chó săn, liền nghĩ chẳng cần thiết phải làm như vậy mới có thể biết cô gái nhẩy qua cửa sổ trong đêm hôm để làm gì. Ông ta cảm thấy lo ngại, vì điều ông vừa trông thấy có thể làm nguy hại đến những kế hoạch của ông.

Ngày hôm sau, bá tước hỏi Blanca Trueba làm vợ. Esteban từ xưa vẫn chẳng hiểu biết rõ về con gái, lầm lẫn tưởng vẻ đáng yêu và sự vui vẻ phấn khởi bày những cây đèn nến bằng bạc trên bàn ăn của cô để mời khách là tình yêu. Ông rất hài lòng thấy cô gái chán ngán và ốm yếu của ông lại vớ được một anh chàng hào hoa mà khắp vùng đều mong đợi. “Anh ta nhìn thấy gì ở con bé nhỉ?”, ông lạ lùng tự hỏi. Esteban Trueba cho người cầu hôn biết ông còn hỏi ý kiến Blanca về việc đó, nhưng ông chắc có thể sẽ chẳng có điều gì bất tiện, và về phần ông, xin đi trước gia đình, rất hoan nghênh tiếp nhận lời cầu hôn. Ông cho gọi con gái, lúc đó đang dạy bài địa lý tại trường học, và hai cha con vào phòng giấy khép cửa lại. Năm phút sau cánh cửa bật mở tung và vị bá tước trông thấy cô gái bước ra đôi má đỏ rực. Khi đi ngang qua cô đã quắc mắt chiếu vào mặt ông ta một cái nhìn giết người rồi quay mặt đi. Người thiếu kiên nhẫn hơn có lẽ đã thu dọn mấy chiếc va-li và rút ngay ra cái khách sạn duy nhất của thị trấn mà ở, nhưng vị bá tước người Pháp lại nói với Esteban Trueba rằng chắc chắn ông ta sẽ chiếm được tình yêu của cô gái, và tất nhiên cần phải có thời gian. Esteban mời ông cứ ở lại trang viên Ba Cô Maria như một người khách trong thời gian cần thiết ấy. Blanca không nói một lời nhưng từ hôm đó trở đi cô không ăn cùng bàn ăn với khách và không thiếu những dịp tỏ cho người Pháp đó cảm thấy chẳng ai cần sự có mặt của ông tại đây. Cô cất những chiếc váy áo ngày lễ và những cây đèn nến bằng bạc, và thận trọng tránh mặt ông khách. Cô báo cho cha cô biết nếu lại nói đến việc hôn nhân đó, thì lập tức cô trở về thủ đô trên chuyến tàu thứ nhất đi qua nhà ga và sẽ tu trong trường học của mấy bà tu sĩ.

– Ý kiến mày rồi sẽ thay đổi thôi! - Esteban Trueba gầm lên.

– Điều đó con ngờ lắm - cô trả lời.

Năm đó khi hai anh em sinh đôi về nghỉ ở trang viên Ba Cô Maria, họ cũng làm cho không khí trong ngôi nhà được nhẹ nhõm hơn. Hai cậu mang về một luồng mát mẻ và nhộn nhịp cho cái không khí ngạt thở của ngôi nhà. Không một ai trong hai anh em đánh giá cao những vẻ mê hoặc của nhà quý phái Pháp, dù cho ông ta cố gắng bí mật bằng mọi thủ đoạn để chiếm cảm tình của hai chàng trai trẻ. Jaime và Nicolás chế diễu những thói quen trong cách đối xử của ông ta, đôi giầy đĩ đực và cái họ tên ngoại quốc của ông ta, nhưng Jean de Satigny không bao giờ tỏ ra khó chịu. Sự vui tính của ông ta cuối cùng tước được vũ khí của hai anh em, và bọn họ chung sống với nhau suốt những ngày nghỉ hè còn lại một cách thật bạn bè, thậm chí đi đến chỗ đồng minh với nhau để lôi Blanca ra khỏi cơn điên giận mà cô vẫn chìm trong đó.

– Chị đã hai mươi bốn tuổi rồi đấy, chị ạ. Chị muốn ở lại nhà để mặc áo nhà tu chăng? - chúng nói.

Hai cậu em cố sức tìm cách khuyến khích chị cắt tóc và bắt chước những mẩu quần áo làm cho nóng đầu lên theo mốt đương thời đăng trong những tờ tạp chí, nhưng Blanca không để ý chút nào đến cái mốt ngoại lai đó, nên chúng không mong có một dịp nhỏ nào được xuất hiện trong đám bụi mù ở nông thôn.

Hai anh em sinh đôi thật rất khác nhau về đủ mọi mặt, khiến cho có vẻ như không phải anh em sinh đôi. Jaime cao, to, bẽn lẽn và chăm chỉ. Bị cưỡng bức bởi sự giáo dục trong trường nội trú, cậu đã có được những cơ bắp của một nhà lực sĩ nhờ tập luyện những môn thể thao, nhưng cậu vẫn cho rằng đó là một hoạt động tốn sức lực vô ích. Cậu không thể hiểu được sự phấn khởi của Jean de Satigny trong việc để cả buổi sáng dùng một cây gậy nhỏ đẩy một quả bóng con vào một cái hố nhỏ, trong khi có thể dễ dàng dùng tay mà bỏ nó vào. Jaime có những thói quen kỳ lạ nó đã bộc lộ ngay từ thời kỳ đó, và càng ngày càng thêm đậm rõ cho đến suốt cuộc đời. Cậu không thích người ta thở vào mặt quá gần, giúp đỡ mình, hỏi mình những câu hỏi về cá nhân, mượn mình sách vở hoặc viết thư cho mình. Tính nết đó đã làm khó khăn trở ngại việc giao thiệp, đối xử của cậu với mọi người, nhưng cũng không làm cho cậu bị cô lập, vì chỉ năm phút sau khi gặp cậu thôi, mặc dầu những tính nết có vẻ tùy tiện đó, người ta vẫn thấy cậu nổi bật lên như một con người rộng lượng, ngây thơ trong sáng, và có một tình yêu hiền dịu mà cậu rất khó dấu đi, và luôn thẹn thùng vì nó. Cậu quan tâm chú ý đến những người khác nhiều hơn điều mà cậu muốn nhận của người ta, và cậu rất dễ cảm động trước những việc người ta chú ý đến mình. Tại trang viên Ba Cô Maria người ta đều gọi cậu là “ông chủ nhỏ” và chạy đến với cậu mỗi khi họ cần một cái gì. Jaime nghe họ chăm chú, không bình luận, rồi trả lời nhát gừng, và cuối cùng quay đi, nhưng cậu sẽ không nghỉ nếu chưa giải quyết xong được vấn đề người ta nhờ cậy. Cậu có máu buồn, và Clara đã nói ngay khi còn bé tí cậu cũng không để cho ai vuốt ve. Từ nhỏ đã có những cử chỉ kỳ cục, cậu có thể cởi ngay áo đang mặc đem cho một người khác, như đã làm trong nhiều trường hợp. Lòng yêu mến và những tình cảm xúc động cậu coi như những dấu hiệu của sự tự ti, và chỉ có đối với loài vật cậu mới mất được cái ngăn cách thân mật do sự thẹn thùng quá đáng gây ra, để mà nằm lăn ra cùng lũ chúng, vuốt ve chúng, đút vào tận miệng chúng để cho ăn, và nằm ôm chó mà ngủ. Cậu cũng có thể đối xử y như vậy đối với bọn trẻ thật nhỏ, nhưng bao giờ cũng vậy, cũng trong những lúc chẳng có ai ngắm nhìn mình, vì ở trước mặt mọi người cậu thích đóng vai trò của một người cứng rắn và cô độc. Sự đào tạo kiểu Anh của mười hai năm trong trường trung học nội trú của người Anh đã không thể phát triển trong con người cậu cái tính ưu uất, thuộc tính quý báu nhất của nhà quý tộc. Cậu là một con người tình cảm. Vì vậy cậu rất chú trọng đến chính trị, và quyết định sẽ không làm nghề luật sư như cha cậu đòi hỏi, mà sẽ trở thành thầy thuốc, để cứu giúp những người thiếu thốn, nghèo khổ như mẹ cậu khuyên vì bà hiểu rõ cậu hơn. Jaime đã từng chơi đùa với Pedro García Con trong suốt thời thơ ấu, nhưng chính đến năm đó cậu mới biết đánh giá cao và phục anh. Blanca phải hi sinh mấy lần gặp gỡ bên bờ sông để cho hai chàng trai hội họp, chuyện trò với nhau. Họ nói về công bằng, bình đẳng, về phong trào nông dân, về chủ nghĩa xã hội, trong khi Blanca nôn nóng nghe hai người, chỉ mong họ chấm dứt nhanh mọi chuyện đi để cho cô được ở lại một mình với người yêu. Tình bạn đó đã gắn bó hai chàng trai trẻ cho đến khi chết, mà Esteban Trueba không ngờ tới.

Nicolás đẹp như một cô tiểu thư. Thừa kế làn da mịn màng trong sáng của mẹ, cậu người nhỏ nhắn, gầy, khôn ngoan, lanh lợi như một con cáo. Có cái thông minh nổi bật, cậu không cần một cố gắng nào cũng vượt được hẳn anh trong bất kỳ việc gì mà hai người cùng bắt đầu một lúc. Cậu đã sáng tạo ra một trò chơi để dày vò anh: cậu đưa ra mọi điều ngược lại trong bất kỳ vấn đề gì rồi biện minh thật tài tình, khôn khéo và chính xác để cuối cùng thuyết phục được Jaime thấy rằng Jaime đã nhầm, phải nhận rằng sai.

– Thế anh có chắc chắn rằng tôi có lý không? - Nicolás sau đó hỏi anh.

– Đúng, em có lý - Jaime làu bàu, vì sự thẳng thắn của cậu không cho phép cãi láo.

– Á, thú vị thật! - Nicolás kêu lên - Bây giờ em sẽ chứng minh rằng người có lý là anh và người lầm lẫn là em nhé. Em sẽ cho anh biết những lý lẽ mà anh cần nêu ra cho em thấy, nếu anh thông minh.

Jaime mất nhẫn nại, nhẩy xổ vào chực nện, nhưng ngay lập tức cậu hối hận, vì cậu khỏe mạnh hơn em nhiều, và cái sức mạnh của chính mình đã khiến cho cậu cảm thấy mình có lỗi. Trong trường trung học, Nicolás dùng cái tài giỏi đó của mình để trêu chọc mọi người, nhưng khi buộc phải đối mặt, phải xô sát, cậu liền gọi anh đến để bảo vệ mình, và cậu đứng đằng sau khích lệ. Jaime đã quen chường mặt ra thay Nicolás, và tiến dần tới thấy như việc mình bị phạt thay em là tự nhiên, làm hộ mọi việc và che chở cho những sự dối trá của nó cũng là tự nhiên. Ngoài việc chinh phục các cô gái, điều mà Nicolás chú trọng nhất trong thời kỳ thanh niên đó là việc phát triển cái tài như của Clara để đoán định tương lai. Cậu mua sách về các hội bí mật, về chiêm tinh học, và về tất cả những gì có đặc tính siêu tự nhiên. Năm đó cậu muốn tìm cách phát hiện bí mật của những hiện tượng thần kỳ huyền diệu Nicolás liền mua cuốn Cuộc đời của các bậc Thánh, loại xuất bản phổ thông, và để cả mùa hè vào việc tìm kiếm những lời giải thích thông thường cho mình về những chiến công kỳ lạ thuộc lĩnh vực tinh thần. Mẹ cậu chế riễu cậu.

– Nếu con chưa thể hiểu cái máy điện thoại nó hoạt động ra làm sao, con ơi, làm thế nào con hiểu được những điều huyền diệu? - Clara nói.

Sự chú trọng đến những vấn đề siêu tự nhiên của Nicolás bắt đầu biểu lộ một hai năm trước đó. Những ngày cuối tuần, ra khỏi trường nội trú, cậu lại đến thăm ba chị em nhà Mora tại chiếc cối xay cũ, để học những khoa học huyền bí. Nhưng cậu rất sớm nhận ra rằng mình không có một chút khuynh hướng tự nhiên nào về sự thông thấu ngoại hình hoặc sự truyền giao cách cảm, cho nên cậu phải tự khuôn mình trong cái cơ chế của những lá bài đoán mệnh, và những chiếc đũa bói kiểu Tầu. Thường thì việc nọ hay dẫn đến việc kia, trong nhà của ba chị em Mora, cậu làm quen với một cô gái trẻ, đẹp tên gọi Amanda, lớn hơn cậu chút ít, và cô gái đã hướng dẫn cậu trong bước nhập môn vào đạo Yoga và thuật châm cứu, mấy môn khoa học mà nhờ có nó Nicolás tiến tới đã chữa khỏi bệnh thấp khớp và một số bệnh đau nho nhỏ khác, còn giỏi hơn là những phương sách mà anh cậu lĩnh hội được sau bẩy năm học tập ở trường thuốc. Nhưng tất cả những điều đó là những chuyện thuộc về sau này. Mùa hè năm đó Nicolás hai mươi mốt tuổi và đã chán ngán nông thôn. Anh cậu canh phòng rất sát để cậu không thể làm phiền các cô thôn nữ, vì Jaime tự phong cho mình chức vụ người bảo vệ phẩm chất trinh tiết của những cô thiếu nữ tại trang viên Ba Cô Maria, và dù vậy Nicolás vẫn thu xếp được hoàn cảnh để có thể quyến rũ hầu như mọi cô gái trẻ ở trong vùng bằng nghệ thuật phong nhã hào hoa mà ở nơi này các cô chưa từng trông thấy. Bao nhiêu thì giờ còn lại, cậu dùng vào việc nghiên cứu những điều huyền bí, cố gắng học cái xảo thuật của mẹ sai khiến cho lọ muối di chuyển bằng sức mạnh tinh thần, nhưng không làm được, và viết những vần thơ say đắm gửi cho Amanda, mà cô này đã gửi trả lại cho cậu qua đường bưu điện, những vần thơ đã được sửa chữa và nâng cao, nhưng cái đó cũng không làm cho anh chàng thanh niên nhụt nhuệ khí.

Ông Pedro García Già chết ít lâu sau cuộc bầu cử tổng thống. Cả nước rung chuyển vì những cuộc vận động chính trị, những chuyến tầu thắng lợi chạy xuyên từ Bắc xuống Nam đưa những vị ứng cử viên nối đuôi nhau ra mặt, cùng với cả cái cung cách vận động địch thủ của mình, chào hỏi mọi người cùng một cách giống nhau như in, hứa hẹn với mọi người cũng giống nhau như đúc, cờ quạt trang trí và một dàn âm thanh huyên náo của dàn nhạc và những chiếc loa phóng thanh ầm ĩ, làm cho sự yên tĩnh của phong cảnh nông thôn bị xáo động, làm khiếp đảm đàn gia súc thả quanh vùng. Ông già đã sống nhiều đến nỗi bây giờ chỉ còn là một đống xương trong veo và dễ gẫy như thủy tinh, bọc ngoài bằng một bộ da mỏng mầu vàng. Mặt ông già trông như một bức đăng ten đầy nếp nhăn nhúm. Ông gõ lách cách cặp mõ dập khi bước đi, răng không còn một chiếc và chỉ còn ăn được món khoai hầm cho trẻ con ăn; ngoài đôi mắt bị mù ông già lại bị điếc tai, nhưng không bao giờ ông thiếu hiểu biết về tất cả mọi sự vật, và mất trí nhớ về quá khứ và những gì đang xẩy ra trước mắt. Ông chết ngồi trên chiếc ghế mây của ông vào buổi chiều tối. Ông thường rất thích ngồi trên bực cửa ra vào để cảm nhận buổi chiều đổ xuống mà ông đoán được, do sự thay đổi tinh tế của thời tiết, do những tiếng động trong mảnh sân, do mùi hương và tiếng động khẩn trương trong bếp nước, do sự im ắng của những mái gà. Cái chết đến với ông già tại đó. Dưới chân ông già, Esteban García, cháu nội ông, lúc đó khoảng mười tuổi, đang bận xuyên một chiếc đinh vào mắt chú gà trống. Đó là con của Esteban García, đứa con hoang duy nhất của ông chủ mang tên ông ta, dù không mang họ của ông ta. Không ai còn nhớ đến nguồn gốc cũng như duyên cớ làm sao nó mang tên như vậy, trừ có chính nó, vì bà nội nó, Pancha García, trước khi chết đã có thể đạt được việc đầu độc thời thơ ấu của nó bằng câu chuyện, nếu cha nó được sinh đẻ vào chỗ của Blanca, Jaime hoặc Nicolás, thì nó có thể được thừa kế đồn điền Ba Cô Maria, và tiến tới có thể làm Tổng Thống của nước cộng hòa, nếu như nó muốn. Trong cả một vùng rải rác đầy những đứa con không chính thức và những đứa con chính thức nhưng không biết ai là cha chúng, có thể nó là đứa duy nhất lớn lên với nỗi hận thù đối với cái tên họ mà nó mang. Nó sống dằn vặt bởi nỗi căm hờn ông chủ, căm thù người bà bị quyến rũ của nó, chống người cha con hoang không có họ của nó và chống cả cái số phận thứ dân bất khả kháng của nó. Esteban Trueba coi nó cũng như những đứa trẻ khác trong trang viên, chẳng qua nó cũng chỉ là một đứa trẻ nữa trong lũ trẻ con đứng hát bài quốc ca trong sân trường học và xếp hàng lũ lượt để nhận quà Nôen của ông chủ. Esteban Trueba không nhớ đến Pancha García, cũng chẳng nhớ rằng đã có một đứa con với người phụ nữ đó, và càng không biết về đứa cháu tai ác nó thù ghét ông, nhưng lại quan sát ông từ một nơi xa để bắt chước những dáng điệu của ông và học mót giọng nói của ông. Đứa bé đã từng thức thâu đêm để tưởng tượng ra những bệnh tật hoặc những tai nạn kinh khủng để kết thúc cuộc đời của ông chủ và tất cả bọn con cái ông, để nó có thể thừa kế tài sản này. Lúc đó nó sẽ biến đồn điền Ba Cô Maria thành vương quốc của nó. Những ước mong kỳ lạ đó nó ve vuốt ấp ủ suốt đời, dù cho đã biết rõ rằng chẳng bao giờ nó có thể có được một cái gì qua con đường thừa kế. Nó luôn luôn oán trách Esteban Trueba đã tạo cho nó cuộc đời tối tăm và như bị trừng phạt đó, ngay cả trong những ngày nó đã tiến tới tột đỉnh của quyền lực và nắm giữ được tất cả gia đình họ trong tầm tay của mình.

Đứa bé nhận thấy có cái gì đã biến đổi trong ông già. Nó đến gần, sờ người ông, và thân hình ông nó đổ nghiêng, rồi rơi xuống đất như một cái túi da bọc xương. Đôi tròng mắt bao phủ bởi một lượt phim mầu sữa loãng làm cho nó không còn trông thấy ánh sáng suốt cả một phần tư thế kỷ. Esteban García cầm chiếc đinh sắp sửa chọc vào đôi mắt ông nó thì Blanca chợt đến đẩy nó ra xa, cũng không ngờ rằng đứa trẻ da nâu tóc đen và tai ác đó lại là cháu trai cô, và trong một số năm sau sẽ trở thành một khí cụ trong tấn thảm kịch của gia đình cô.

– Lạy Chúa tôi, ông già đã chết mất rồi - cô cúi xuống thi thể còng queo của ông già, con người đã thêu dệt gieo trồng bao chuyện cổ tích trong suốt thời kỳ thơ ấu và đã che chở cho những cuộc yêu đương vụng trộm của cô.

Ông Pedro García Già được chôn cất trong một đám ma có lễ canh ma ba ngày đêm mà Esteban Trueba ra lệnh tổ chức không cần phải tiết kiệm. Thi thể ông già được đặt trong một chiếc quan tài bằng gỗ thông đẽo sơ sài, mặc quần áo ngày Chủ nhật, chính bộ quần áo mà ông già đã mặc trong ngày ông lấy vợ, mặc để đi bầu phiếu và mặc để tới đón nhận năm mươi peso tiền mừng ngày lễ Nôen. Gia đình mặc cho ông già chiếc sơ mi độc nhất rộng thùng thình và thật lỏng ở cổ, vì tuổi tác đã co rút người ông lão, thắt cho một chiếc cà vạt đen và cài vào khuyết ve áo một bông hoa cẩm chướng đỏ, như thể ông vẫn đeo trong những ngày hội lễ. Quai hàm ông được buộc bằng một chiếc khăn tay và chiếc mũ đen của ông được đặt bên cạnh mình, vì nhiều lần ông đã nói muốn được ngả mũ ra chào đức Chúa. Ông già không có giầy, nhưng Clara lấy một đôi giày của Esteban Trueba đi vào chân ông, cho mọi người thấy ông lão không đi chân đất lên Thiên đường.

Jean de Satigny rất phấn khởi dự đám tang đó, ông ta lôi từ trong đống hành lý của mình ra một chiếc máy ảnh có giá ba chân chống, và chụp rất nhiều bức chân dung người chết, khiến những người trong gia đình ông lão nghĩ ông khách này định ăn cắp linh hồn của ông già, cho nên để đề phòng cẩn thận, đã đập vỡ hết những miếng kính ảnh đã chụp. Nông dân khắp vùng đến dự lễ canh ma, vì trong suốt một thế kỷ tuổi đời ông Pedro García Già đã quen biết rất nhiều bạn canh điền trong toàn tỉnh. Bà then già, người phụ nữ còn già hơn ông Pedro García Già, cùng một số người India của bộ lạc bà già tới, và tất cả theo lệnh của bà già bắt đầu òa khóc, rồi cứ rấm rứt khóc như thế mãi, chỉ dừng lại sau ba ngày lễ canh ma đã kết thúc. Mọi người quây quần xung quanh gian nhà của ông già để uống rượu vang, đánh đàn guitar và trông coi việc nướng thịt. Có hai ông cố đạo cũng đi xe đạp tới để làm lễ cầu nguyện cho linh hồn Pedro García Già, và chỉ huy lễ chôn cất. Một trong hai vị đó là một người khổng lồ, mặt đỏ lựng, giọng Tây Ban Nha thật khỏe, đó là cha José Dulce María, người mà Esteban Trueba đã biết tên. Ông đã sắp ra lệnh ngăn không cho ông cố đạo đó vào trong đồn điền của mình, nhưng Clara thuyết phục ông thấy bấy giờ không phải lúc để đặt căm thù chính trị lên trên lòng nhiệt thành Cơ đốc của người nông dân. “Ít nhất cũng phải làm cho lễ nghi đâu vào đấy trong những vấn đề linh hồn”, Clara nói. Cuối cùng Esteban Trueba phải ra đón chào và mời ông cố đạo ở lại trong nhà cùng với anh thầy tu cùng đi, người không mở miệng nói nửa lời và luôn luôn cúi gầm mặt xuống đất, đầu hơi nghiêng nghiêng và hai bàn tay chắp vào nhau. Esteban Trueba rất xúc động bởi cái chết của ông già đã từng giúp ông cứu vãn mùa màng khỏi nạn kiến và cơ thể ông khỏi tàng tật, nên ông muốn mọi người phải nhớ mãi đến đám ma này như một sự kiện lớn.

Mấy ông thầy tu tập hợp tất cả tá điền và khách đến viếng tại trường học để nhắc lại những đoạn truyện đã bị quên trong Kinh Thánh và cầu lễ misa cho sự nghỉ ngơi yên tĩnh của linh hồn ông Pedro García Già. Sau đó hai người rút lui về buồng đã dành riêng trong ngôi nhà ông chủ, trong lúc những người khác tiếp tục than vãn, đàn hát, khóc ma. Đêm đó Blanca chờ đến khi những cây đàn guitar và tiếng than khóc của những người India đã ngừng hẳn và tất cả đều đã đi nằm, để luồn qua cửa sổ và lần mò trong bóng tối đi về phía bờ sông nơi vẫn thường hò hẹn. Liền trong ba đêm như vậy, cho tới khi hai nhà tu hành đã ra đi cô mới thôi không ra khỏi nhà lúc đêm khuya. Chỉ trừ có cha mẹ cô, còn tất cả đều biết Blanca đã đến gặp gỡ một trong hai người thầy tu đó bên bờ sông. Đó là Pedro García Con, anh không muốn vắng mặt trong đám ma của ông mình nên đã lợi dụng chiếc áo nhà tu mượn được để đến dự và đi từng nhà để hiệu triệu tá điền, giải thích cho họ hiểu những cuộc bầu cử sắp tới là dịp để cho họ hất bỏ cái ách mà họ đã phải đeo nó mà sống từ bao đời nay. Mọi người ngạc nhiên, lúng túng nghe anh. Họ vẫn tính thời gian theo thời tiết mùa màng, và tư tưởng của họ theo từng thế hệ vẫn là những người chậm chạp và thận trọng. Chỉ có những người trẻ nhất, những người có radio nghe tin tức, những người thỉnh thoảng có ra thị xã chuyện trò với những nhà hoạt động công đoàn, mới có thể nắm vững được đầu đuôi những ý kiến của anh. Còn những người khác lắng nghe vì anh là người anh hùng bị các chủ điền theo dõi, nhưng trong thâm tâm họ vẫn cho rằng anh nói những lời vớ vẩn.

– Nếu ông chủ khám phá ra việc chúng ta sẽ bỏ phiếu cho những người xã hội thì chúng ta hết cách sống - họ nói.

– Ông ta không thể biết được! Bởi lẽ bỏ phiếu kín mà - vị thầy tu giả hiệu biện luận.

– Con tưởng thế thôi, con ạ - Pedro García, cha của anh trả lời - Nói là bỏ phiếu kín, nhưng sau đó bao giờ người ta cũng biết được chúng ta bỏ phiếu cho ai. Thêm nữa, nếu người của Đảng anh thắng trong cuộc bầu cử này, ông chủ sẽ đuổi chúng tôi ra khỏi cửa, chúng tôi mất việc làm. Tôi bao giờ cũng sống ở đây, vậy sẽ sống bằng gì?

– Họ không thể nào đuổi tất cả mọi người được, vì lẽ như vậy ông chủ sẽ thiệt nhiều hơn là các vị, nếu các vị bỏ đi - Pedro García Con biện bạch.

– Chúng ta bỏ phiếu cho ai cũng chẳng quan trọng gì, bao giờ rồi họ cũng thắng cuộc.

– Họ thay đổi, tráo phiếu - Blanca, ngồi cùng những người tá điền tham dự buổi họp cũng lên tiếng.

– Lần này họ không thể làm như thế - Pedro García Con nói - Chúng tôi cử người của Đảng tới để kiểm tra những bàn bỏ phiếu và gắn si những hòm phiếu.

Nhưng tất cả tá điền đều không tin tưởng. Kinh nghiệm đã dạy cho họ biết con cáo bao giờ cũng kết thúc câu chuyện bằng cách chén thịt những mái gà, mặc dầu bài hát lật đổ mà người ta truyền miệng nhau hát nói những điều trái lại. Vì vậy nên khi con tầu của ứng cử viên mới của Đảng Xã Hội đi qua, một vị bác sĩ có cái duyên cận thị trời cho xuống vận động cử tri bằng một bài diễn văn nẩy lửa, nông dân tá điền đứng trước sân ga ngắm nhìn ông, xung quanh họ là các ông chủ điền vũ trang bằng súng săn và dùi cui đứng san sát như một hàng rào ngăn chặn. Họ kính cẩn nghe những lời hô hào của ứng cử viên, nhưng không dám tỏ ra đến một dấu hiệu chào hỏi, trừ một vài nhóm cố nông làm mướn mang theo thuổng cuốc tới, hoan hô đến khản cả giọng, vì những người này chẳng còn cái gì để mà mất, họ là những người lang thang đi tìm việc làm trong khắp vùng nông thôn, không có sở cứ ổn định, không gia đình, không có ông chủ nào cai quản và không sợ hãi bất cứ cái gì.

Ít lâu sau cái chết và đám ma đáng ghi nhớ của ông Pedro García Già, Blanca bắt đầu mất cái màu quả táo hồng hào và thấy tự nhiên mệt mỏi, không phải do ngừng thở gây ra, và nôn ọe buổi sớm không phải do nước chấm nóng gây ra. Cô nghĩ nguyên nhân của những thay đổi đó là do ăn quá nhiều, vì lúc đó chính mùa hái quả bồ đào vàng rực, đậu khấu, và bắp ngô non, loại món ăn nấu trong những nồi đất nung thơm nức mùi hoắc hương, đó là thời kỳ làm mứt và đóng hộp dự trữ thức ăn cho mùa đông. Nhưng sự nhịn đói, uống thuốc ta và nghỉ ngơi đều không chữa cho cô khỏi. Cô mất hứng thú trong việc đến trường dạy học, đến trạm y tế và cả đến việc nặn những con tượng đất cho lễ Nôen, rồi đi đến chỗ lười nhác, ngủ gà ngủ gật, và có thể ngồi trong bóng tối hàng mấy tiếng đồng hồ nhìn ngắm bầu trời, không buồn chú ý đến bất cứ một cái gì. Hoạt động duy nhất mà cô còn giữ là những cuộc nhẩy qua cửa sổ, bỏ nhà trong đêm khuya khi có hò hẹn bên bờ sông cùng với Pedro Gácris Con.

Jean de Satigny quyết không chịu thua mà vẫn bủa vây Blanca trong tầm canh phòng quan sát lãng mạn của ông ta. Cho được kín đáo, ông ta ra ở khách sạn của thị trấn trong một thời gian. Làm vài ba cuộc hành trình ngắn hạn về tận thủ đô, khi trở về mang theo một lô sách vở về loài chồn chuột, về các mẫu lồng chồn, về thức ăn cho chồn, về bệnh tật của chúng, cách thức sinh sản của chúng, về phương pháp thuộc da chồn chuột và, nói chung, tất cả những gì dính dáng đến loài xúc vật bé nhỏ mà số phận của nó là bị thuộc da và trở thành những tấm áo choàng lông thay đổi sắc. Phần lớn những ngày hè, bá tước người Pháp là khách của trang viên Ba Cô Maria. Ông ta là một vị khách lịch sự, thú vị, bình tĩnh và vui vẻ. Bao giờ ông cũng có một câu nói đáng yêu ở đầu lưỡi, để khen ngợi bữa ăn ngon, và làm cho mọi người vui thêm những buổi chiều bằng những bản đàn dương cầm trong phòng khách, tại đó ông thi tài với Clara đánh những bản Dạ khúc của Chopin, và tỏ rõ mình là một nguồn truyện tiếu lâm vô tận. Sáng ông dậy muộn và để một, hai tiếng đồng hồ vào việc sửa soạn cá nhân, tập thể dục, chạy kiệu xung quanh nhà bất chấp những lời chế giễu của bọn tá điền thô lỗ, rồi nằm ngâm mình trong bồn nước nóng, và mất rất nhiều thời giờ rềnh rang chọn quần áo để mặc cho thích hợp theo từng hoàn cảnh. Việc đó là một cố gắng vô ích, vì ở đây không có ai khen ngợi sự sang trọng của ông, và nhiều lần trong những bộ quần áo cưỡi ngựa kiểu Anh, áo khoác nhung và mũ có cắm những chiếc lông công, điều duy nhất ông được tiếp nhận là Clara với ý định thật rõ ràng đã mang tặng ông một bộ quần áo thích hợp hơn để mặc trong vùng đồng ruộng nông thôn. Jean de Satigny vẫn không mất vẻ tươi tỉnh, nhận những tiếng cười chế giễu của ông chủ nhà, và bộ mặt tỏ vẻ khó chịu của Blanca, cùng tính đãng trí triền miên của Clara, sau một năm ông có mặt ở đây, bà vẫn tiếp tục hỏi tên ông vì không nhớ. Ông ta biết nấu một vài món ăn Pháp, làm rất cầu kỳ và trình bầy rất tuyệt, trong những hôm có khách mời. Đây là lần đầu tiên ở đây người ta thấy một người đàn ông lại thích thú đến cả công việc bếp núc, nhưng nghĩ có lẽ đó là tập quán của châu Âu chăng, nên không dám trêu cợt ông ta về chuyện đó để khỏi tỏ ra mình dốt nát. Sau những chuyến đi thủ đô về, ngoài những tài liệu về loài chồn chuột, ông còn đem theo những tạp chí về kiểu mẫu thời trang, những tập truyện đăng báo về chiến tranh để phổ biến và tạo ra cái huyền thoại về người lính anh hùng, và những cuốn tiểu thuyết lãng mạn cho Blanca. Trong những cuộc trò chuyện bên bàn ăn tráng miệng, đôi khi bằng cái vẻ buồn chết người ông ta nói về những mùa hè sống cùng những nhà quý tộc châu Âu của ông ta trong lâu đài Liechtenstein hoặc ở Bờ Biển Xanh. Không bao giờ ông quên kể ông đã rất sung sướng được đổi tất cả những thứ đó lấy cái kỳ thú của cuộc sống châu Mỹ. Blanca hỏi tại sao ông không chọn ở vùng Caribe, hoặc ít nhất cũng ở một nước có những phụ nữ lai đen, có dừa và nhiều loại trống, vì điều thực sự mà ông muốn tìm là sự kỳ lạ ngoại lai, nhưng ông ta giữ ý kiến nói không có nơi nào trên trái đất đáng thú vị, yêu mến hơn cái đất nước xa xôi, mất hút ở nơi tận cùng trái địa cầu này. Vị bá tước Pháp chẳng bao giờ nói đến cuộc đời riêng của mình, chỉ trừ việc để lọt ra một vài chiếc khóa mã khó nhận thấy, nó cho phép người tiếp chuyện láu lỉnh có thể nhận thấy được cái quá khổ huy hoàng của ông ta, tài sản không đếm xuể của ông ta và nguồn gốc quý phái cao sang của ông. Không một ai biết được chắc chắn về tình trạng hôn nhân, về tuổi tác, về gia đình ông ta, hoặc biết được ông ta từ miền nào trên đất Pháp đi tới. Clara cho rằng những sự bí mật đó thật nguy hiểm, nên định tìm hiểu bằng những quân bài bói, nhưng Jean de Satigny không cho phép ai bói xem số phận của mình, hoặc dò tìm xem tướng trên bàn tay mình. Cũng chẳng ai biết được ngày sinh tháng đẻ của ông ta.

Esteban Trueba thấy những điều đó chẳng có gì đáng quan tâm. Đối với ông chỉ cần vị bá tước sẵn sàng tiếp ông một ván cờ hoặc một ván domino là đủ, chỉ cần ngài bá tước tỏ ra có cảm tình và không bao giờ hỏi mượn tiền của ông là được rồi. Từ khi Jean de Satigny đến ở tại gia đình, cuộc sống nông thôn cứ khoảng từ năm giờ chiều trở đi chẳng có việc gì làm tẻ nhạt trước kia, bây giờ cũng dễ chịu hơn. Thêm nữa, thấy những trang trại láng giềng ao ước thèm thuồng được ông khách quý phái trú ngụ như ở trang viên Ba Cô Maria cũng làm cho ông thú vị.

Tin đồn Jean de Satigny cầu hôn với Blanca Trueba đã bay đi khắp vùng nhưng không vì thế mà ông bá tước thôi không còn là người hào hoa rất ưa thích của các bà mẹ mối. Clara cũng quý ông ta, dù cho chưa bao giờ bà có chút tính toán đến việc hôn nhân của con gái. Về phần Blanca, cuối cùng cô cũng quen với sự có mặt của ông ta trong nhà. Ông bá tước thật kín đáo và dịu dàng trong đối xử, khiến dần dần Blanca cũng quên mất đề nghị cầu hôn của ông ta. Rồi tiến tới chỗ cô cho là một sự đùa bỡn của ông ta mà thôi. Cô lại lôi từ trong tủ ra bộ chân nến bằng bạc, lại bầy bàn ăn bằng bộ bát đĩa sứ nước Anh, và lại mặc những chiếc áo váy thị thành trong những buổi hội họp văn nghệ buổi chiều. Jean de Satigny luôn mời cô cùng đi lên thị trấn, hoặc đề nghị cô cùng tới dự rất nhiều cuộc họp xã hội được mời. Trong những dịp đó Clara phải đi theo hai người, vì Esteban Trueba rất cương quyết không nhượng bộ vợ trong việc nầy: ông không muốn mọi người trông thấy con gái đi một mình với người Pháp đó. Ngược lại ông cho phép họ đi dạo quanh đồn điền không cần người đi kèm canh giữ, nhưng lệnh cho họ không được phép đi quá xa, và phải về nhà trước khi trời tối. Clara nói để giữ gìn sự trinh bạch của Blanca mà để chúng như vậy thì thật nguy hiểm hơn là để cho chúng đi uống trà tại trang viên của Uzcategui, nhưng Esteban Trueba chắc chắn chẳng có gì đáng sợ đối với Jean, bởi những ý nghĩ của ông ta thật quý phái, duy chỉ phải chú ý sợ những miệng lưỡi xấu nó có thể phá rách cái tiết tháo của con gái mình. Những cuộc dạo chơi của Jean de Satigny và Blanca đã củng cố dần tình bạn và họ đối xử với nhau khá tốt. Cả hai thích đi ngựa vào lúc giữa buổi sáng, mang theo thức ăn bữa 9 giờ trong một chiếc làn, và vài chiếc cặp bằng vải bạt hoặc bằng da trong đựng những đồ dùng của Jean. Vị bá tước lợi dụng tất cả mọi nơi họ dừng chân để đặt Blanca trước chiếc máy ảnh chụp cùng phong cảnh, dù cho cô gái thấy hơi miễn cưỡng và có vẻ lố lăng. Cái cảm giác đó được chứng minh thật đúng khi nhìn thấy những tấm hình được in ra, trong đó cô hiện lên với nụ cười chẳng phải của cô chút nào, trong một tư thế đứng thật ngượng nghịu, một dáng vẻ bất hạnh, bởi vì theo Jean de Satigny, cô không có khả năng đứng vặn vẹo người và nhịn thở trong nhiều giây đồng hồ, để có thể in rõ được hình vào tấm kính. Thông thường họ hay chọn một nơi râm mát dưới bóng cây, trải một khăn bàn lên trên cỏ và thoải mái ngồi hàng giờ ở đó. Họ nói chuyện về châu Âu, về sách, về những chuyện vui, về những người trong gia đình Blanca, hoặc về những chuyến du lịch của Jean de Satigny. Blanca tặng vị bá tước một cuốn sách của Nhà Thơ, và ông ta phấn khởi đến độ học thuộc lòng từng đoạn dài và có thể ngâm nga những vần thơ đó không hề ngắc ngứ. Ông nói đó là loại thơ hay nhất mà người ta đã viết ra được trong địa hạt thơ, và ngay cả trong tiếng Pháp, thứ tiếng của mọi môn nghệ thuật, cũng không có loại thơ nào có thể so sánh với nó được. Họ không hề nói gì với nhau về những chuyện tình cảm. Jean de Satigny cẩn thận kiên trì, nhưng không cầu khẩn, nài ép, mà đúng hơn tỏ ra rất hữu nghị, hay giễu cợt bông đùa. Nếu như ông ta có hôn tay cô để từ biệt, ông làm việc đó với đôi mắt của một học sinh không có một tí chút lãng mạn nào trong cử chỉ. Nếu ông ta có khen ngợi một bộ áo váy, một món hầm hoặc một con giống cho ngày lễ Nôen mà cô làm, giọng nói của ông ta có một sắc điệu châm biếm nó cho phép diễn giải ý nghĩa của lời nói đó bằng nhiều cách. Nếu hái hoa tặng hoặc giúp cô xuống ngựa, ông ta đều làm với một vẻ phụng phịu nó tựa như một sự làm duyên trong cử chỉ săn sóc bạn. Mặc dù vậy, mỗi lần có dịp Blanca đều để lộ ra cho ông ta biết cô dù đến chết cũng không bao giờ lấy ông ta. Jean de Satigny cười bằng một nụ cười cám dỗ, không nói một lời, và Blanca không thể không nhận thấy rằng ông ta khôn láu hơn Pedro García Con rất nhiều.

Blanca không biết rằng Jean de Satigny vẫn rình cô. Rất nhiều lần ông ta đã bắt gặp cô nhẩy qua cửa sổ trong bộ quần áo đàn ông. Ông ta theo sau cô một đoạn, nhưng rồi lại quay trở về vì sợ bị lũ chó bắt gặp trong bóng tối. Nhưng theo hướng mà bao giờ cô gái cũng đi ra, ông đã có thể quyết đoán chỗ tới của cô là mé bờ sông.

Trong khi đó Esteban Trueba chưa có quyết định về việc kinh doanh loài chồn chuột. Ông đồng ý cho xây dựng một chuồng nuôi một vài cặp súc vật gặm nhấm đó, để thử trong phạm vi nho nhỏ trước khi lao vào kinh doanh trong nền đại công nghiệp kiểu mẫu này. Đó là lần duy nhất ông trông thấy bá tước Jean de Satigny sắn tay áo thực sự làm việc. Tuy vậy những con chồn chuột bị lây một căn bệnh riêng của loại chuột thường, và mấy cặp chồn đó đều chết tiệt trong vòng chưa đầy hai tuần lễ. Không có thể thuộc được da chúng, vì lông chúng trở nên màu đục sẫm và rụng hàng đám như thể lông chim nhúng vào nước sôi. Jean de Satigny kinh hãi nhìn những cái xác đã trần trụi hết da, bốn chân cứng đơ và đôi mắt trợn trừng trắng dã, những cái xác làm tiêu tan tất cả hi vọng thuyết phục được Esteban Trueba, ông chủ điền lúc đó đã mất hết cảm tình với cái kỹ nghệ thuộc da chồn chuột khi trông thấy mấy xác chết đó.

– Nếu như bệnh dịch xâm nhập vào nền kỹ nghệ mới này, thì thật sẽ hoàn toàn vỡ nợ. - Esteban Trueba kết luận.

Vị bá tước người Pháp đã mất toi mấy tháng vô tích sự giữa vụ chết dịch của mấy cặp chồn chuột và những cuộc nhẩy qua cửa sổ đi ra ngoài của Blanca. Ông ta bắt đầu thấy mệt vì những phương sách đó và nghĩ có lẽ Blanca không bao giờ để mắt tới những sự quyến rũ của ông. Đồng thời cũng thấy công cuộc nuôi chồn chuột sẽ chẳng biết bao giờ có thể thực hiện được, liền quyết định, tốt hơn hết là đẩy cho nhanh gấp mọi việc, trước khi kẻ khác khôn láu hơn có thể chiếm được cái món thừa kế này. Thêm nữa, bây giờ ông thấy thích Blanca hơn, vì bây giờ cô đã to lớn hơn, và có cái vẻ buồn buồn nó làm dịu bớt những kiểu cách nông dân của cô. Ông ta ưa thích những người phụ nữ vui vẻ và to béo, và hình ảnh Blanca nằm ngả người trên chiếc gối, ngước mắt nhìn trời trong giờ nghỉ trưa làm cho ông nhớ tới mẹ ông. Đôi lần cô đã làm cho ông cảm động. Jean de Satigny cố theo dõi để đoán, qua những chi tiết nhỏ mà người khác không thấy được, bao giờ thì Blanca dự định cho một cuộc gặp gỡ ban đêm bên bờ sông. Trong những dịp như vậy, cô gái thường không ăn cơm tối, lấy cớ là đau đầu, rời bàn ăn sớm và trong đôi đồng tử có một ánh sáng lạ lùng, một vẻ nóng ruột và ham say trong dáng điệu và cử chỉ mà bá tước đã nhận biết. Một đêm ông ta quyết định theo dõi cô cho tới chỗ tận cùng, để bằng việc đó kết thúc cái tình huống đe dọa có thể kéo dài vô tận này. Ông ta chắc Blanca có một người yêu, nhưng nghĩ chưa có gì nghiêm trọng trong vấn đề đó. Bản thân Jean de Satigny không có một chút để ý gì đến vấn đề trinh tiết và cũng không hề nghĩ đến điều đó khi quyết định hỏi Blanca làm vợ. Điều mà ông ta quan tâm chú ý trong cô gái là những vấn đề khác, những vấn đề không mất mát chút gì bởi một thú vui chốc lát ở bên bờ sông.

Sau khi Blanca đã trở về phòng ngủ và cả nhà cũng đã đi nằm, Jean de Satigny ngồi nán lại phòng khách, ẩn mình trong bóng tối, chú ý lắng nghe mọi tiếng động trong ngôi nhà, cho tới giờ phút mà ông ta tính cô gái sẽ nhảy ra ngoài cửa sổ. Lúc đó ông liền bước ra sân và nấp trong bóng cây để đón đợi. Ông ta đứng núp trong bóng tối hơn nửa tiếng đồng hồ mà không thấy chút gì khác thường có thể làm huyên náo sự yên tĩnh của đêm khuya. Chán việc đợi chờ ông ta đã sửa soạn rút về thì thấy cửa sổ buồng Blanca vẫn để ngỏ, và nhận ra rằng cô gái đã nhẩy ra ngoài trước khi ông bước ra vườn rình cô.

– Cứt thật! - vị bá tước lầu bầu.

Cầu mong cho lũ chó không đánh động cho mọi người bởi tiếng sủa của chúng và đừng nhẩy xô vào mình, ông ta đi ra bờ sông, theo lối mà những lần trước đã trông thấy Blanca đi ra. Ông không quen đi dép đế mỏng trên đoạn đường đất đá cầy sới, hoặc nhẩy qua những tảng đá hay vũng nước, nhưng đêm đó trời rất sáng, có một vầng trăng đẹp vằng vặc giữa trời, với cái ánh sáng ma quái mà ông ta đã có thể nhận thấy được cái đẹp, sau khi thoát được mấy con chó không thấy xuất hiện. Ông bước đi độ mười lăm phút mới nhìn thấy những cánh đồng mía thứ nhất bên bờ sông, và bấy giờ ông bắt đầu cẩn thận gấp đôi khi trước, ông bước đi lẹ làng, chú ý từng bước chân, tránh dẫm vào thân cây cho khỏi lộ. Mặt trăng soi mình trong dòng nước với ánh sáng rực rỡ như thủy tinh, và gió nồm Nam nhè nhẹ ru đưa thân cây sậy và chùm lá trên ngọn hàng cây. Một sự yên lặng hoàn toàn trùm lên tất cả mọi vật, và trong một phút ông bá tước có ý nghĩ kỳ quái tưởng như mình đang sống trong một cuộc mộng du, trong đó ông bước đi, bước đi, không thấy tiến lên, luôn luôn vẫn thấy mình ở trong một nơi thú vị, tại đó thời gian như ngưng lại, tại đó ông muốn sờ mó vào cây cối đang như thể trong tầm tay với, và cảm thấy mình như đang ở một mơi trống rỗng trong thinh không. Jean de Satigny phải cố gắng để lấy lại được tinh thần thực tế và thực dụng thường có của mình. Đến một khúc cong của phong cảnh đó, giữa những tảng đá lớn màu xám chiếu sáng bởi ánh trăng, ông ta đã trông thấy hai người thật gần, hầu như có thể mó vào người họ. Cả hai trần truồng. Người đàn ông nằm ngửa, mặt ngửng lên trời, đôi mắt nhắm, nhưng chẳng khó khăn gì để nhận ra ngay là ông thầy tu đã từng giúp ông cố làm lễ misa trong buổi lễ tang ma của ông Pedro García Già. Bá tước rất lấy làm ngạc nhiên khi trông thấy thế. Blanca nằm gục đầu ngủ trên cái bụng nhẵn nhụi mầu ngăm ngăm nâu của người yêu. Vầng trăng yếu ớt trải những ánh loáng như kim loại trên thân thể hai người, và Jean de Satigny rùng mình khi trông thấy vẻ hài hòa tuyệt mỹ của Blanca trong lúc đó, vẻ đẹp mà ông cho là thật hoàn hảo.

Phải mất gần một phút vị bá tước Pháp sang trọng ấy mới thoát ra khỏi trạng thái mơ màng trước cảnh nằm ngủ của đôi trai gái, cảnh lặng lẽ êm ái của đêm khuya, ánh trăng loang loáng trên đồng quê im ắng, và ông thấy tình hình như vậy đã nghiêm trọng hơn ông ta vẫn tưởng rất nhiều. Trong tư thế đó của đôi trai gái, ông ta nhận ra ngay thái độ thân yêu buông thả của những cặp trai gái đã hiểu rõ về nhau đã từ lâu rồi. Nó không còn vẻ của một cuộc phiêu lưu mùa hè thoáng qua như ông từng giả định; rõ ràng đây là một cuộc hôn phối đồng tình của cả xác thịt và tinh thần. Jean de Satigny chưa hề biết rằng Blanca và Pedro García Con vẫn nằm ngủ với nhau như vậy ngay từ ngày đầu tiên mà họ quen nhau, và trong suốt một thời gian dài mỗi lần có dịp gặp nhau họ đều như vậy, nhưng bản năng đã cho phép ông hiểu được.

Không một tiếng động nhỏ có thể báo động cho đôi trai gái, ông bá tước Pháp quay nửa vòng, rảo bước trở về, vừa đi vừa nghĩ cách đối xử với việc này. Khi về tới đồn điền ông ta có trong đầu quyết định kể lại sự việc đó cho cha của Blanca rõ, vì ông ta cho rằng sự nổi giận điên cuồng lập tức của Esteban Trueba có vẻ như cách thức tốt nhất để giải quyết vấn đề. “Để cho người địa phương họ dàn xếp khu xử với nhau”, ông ta nghĩ thế.

Jean de Satigny không chờ đến sáng. Ông ta gõ cửa buồng ngủ của ông chủ nhà, và trước khi Esteban tỉnh hẳn khỏi cơn ngái ngủ, ông kể vội bản báo cáo của mình. Ông nói vì nóng quá không ngủ được, ông trở dậy vơ vẩn đi bách bộ ra phía bờ sông để thở hít không khí, và đã gặp cái cảnh ngán ngẩm người vị hôn thê tương lai của ông nằm ngủ trong vòng tay của tên thầy tu râu rậm, cả hai đều trần trụi dưới ánh trăng. Thoạt nghe câu chuyện đã làm chệch hướng suy nghĩ của Esteban, ông không thể tưởng tượng được con gái mình có thể nằm ngủ với đức cha José Dulce María, nhưng chợt nhận ra ngay tất cả mọi điều đã xẩy ra, từ chỗ ông là đối tượng của những lời xì xào có vẻ giễu cợt trong đám tang ông già Pedro García, và cái tên quyến rũ con gái ông không thể là ai khác cái tên Pedro García Con, cái thằng con chó đẻ khốn kiếp đó sẽ phải trả nợ bằng cái chết. Ông vội vàng mặc quần, đi ủng, khoác khẩu súng săn lên vai và giật chiếc roi da treo trên tường.

– Hãy đợi tôi ở đây, thưa ông - ông ra lệnh cho vị bá tước Pháp, con người cũng chẳng có ý định đi theo ông.

Esteban Trueba chạy ra chuồng ngựa, nhẩy luôn lên lưng con ngựa của mình, không cần đóng yên cương. Ông thở hồng hộc vì giận dữ, những đốt xương hàn gắn phải cố sức chịu đựng trong từng bước đi, và trong lồng ngực ông trái tim đập như ngựa phi. Ông cho ngựa chạy ra đường cái, theo hướng mà vị bá tước Pháp đã chỉ cho ông biết, nhưng chưa cần ra đến bờ sông, vì mới tới nửa đường ông đã thấy Blanca đang trên đường về nhà, vừa đi vừa khe khẽ hát, tóc rối tung, áo dây bẩn, với cái dáng vẻ sung sướng của con người chẳng cần đòi hỏi gì hơn nữa trong cuộc đời. Nhìn thấy con gái Esteban Trueba không thể kìm giữ được cơn điên giận, ông xốc ngựa đến sát cô gái, giơ chiếc roi da lên rồi quất không thương xót, hết loạt này đến loạt roi khác, cho tới khi cô gái ngã xuống, nằm im bất động trên mặt đất. Esteban nhẩy xuống ngựa, lay mạnh cho cô tỉnh lại, rồi thét vào mặt cô những lời chửi bới quen thuộc và cả những lời mới mà ông ứng khẩu sáng tác trong cơn điên giận lúc đó.

– Nó là ai! Nói cho ta biết tên đó, nếu không ta giết mày! - ông thét lên với Blanca.

– Không bao giờ con nói cả - cô gái sụt sùi khóc.

Esteban Trueba biết rằng phương pháp đó không thể mong biết được một chút gì qua miệng của con gái ông, đứa con đã thừa kế tính bướng bỉnh của chính ông. Bao giờ cũng vậy ông lại thấy mình đã trừng phạt quá đáng. Ông nâng con gái lên lưng ngựa và quay trở về nhà. Linh tính hoặc tiếng sủa ầm ĩ của lũ chó đã báo động cho Clara và những người hầu, nên họ đứng chờ ở trước cổng, đèn bật sáng rực. Người duy nhất không còn thấy bóng trong nhà là vị bá tước Pháp, ông ta đã lợi dụng lúc mọi người đang ồn ào xôn xao huyên náo, thu xếp va-li, đóng ngựa vào xe và lẳng lặng, len lén đi tới khách sạn của thị trấn.

– Ông làm cái gì thế, Esteban, lạy Chúa tôi! - Clara kêu thét lên khi thấy con gái người đầy bùn, máu.

Clara và Pedro García khiêng Blanca vào phòng của cô. Viên quản lý, mặt tái như người chết, nhưng không nói một lời. Clara lau rửa cho con gái, dán thuốc cao vào những vết sưng tím và ru ru cho đến khi cô gái bình tĩnh lại. Để con gái nằm ngủ, Clara tới gặp chồng, lúc đó ông đang trong văn phòng, vẫn còn tức giận lồng lộn quất roi da túi bụi vào tất cả bốn bức tường, chửi rủa linh tinh và đá bàn đụng ghế. Khi trông thấy vợ, Esteban trút hết cơn giận dữ của ông lên đầu bà, kết tội vợ đã nuôi dưỡng mà không giáo dục đạo đức cho con gái, đã chẳng có nguyên tắc đạo lý như một con người vô đạo phóng túng, đã làm cho Blanca tồi tệ, không có cả ý thức về giai cấp của nó, nếu nó làm việc đó với một người nào đó con nhà khá giả thì còn có thể hiểu được, nhưng lại đâm đồi bại đến thế với một tên phu đồn điền, một tên dân quèn, điên đầu, lười nhác, chẳng ích lợi cho bất cứ cái gì.

– Tôi phải giết nó, tôi thề như thế! Dám ngủ với chính con gái ta! Tôi thề sẽ tìm ra nó và khi tóm được, sẽ thiến, sẽ xẻo cả hai hòn, dù cho đó có là việc cuối cùng của ta trong cuộc đời, ta thề trước vong hồn mẹ ta, nó sẽ phải hối hận vì đã trót sinh ra trong cuộc đời.

– Thằng Pedro García Con không làm điều gì mà ông đã không làm. - Clara nói khi đã có thể ngắt lời chồng - Ông cũng ngủ với những người phụ nữ chưa chồng không thuộc giai cấp của ông đấy. Có khác nhau chỉ ở chỗ nó làm việc đó vì tình yêu. Blanca cũng vậy.

Esteban đứng bất động nhìn vợ, ngạc nhiên. Sau một giây cơn điên giận của ông lại nổ tung và ông cảm thấy như bị giễu cợt, và ngay lập tức một đợt sóng máu bốc lên đầu, ông mất bình tĩnh giang tay đấm vào mặt Clara hất bà ngả ngửa vào bức tường. Clara ngất lịm không một tiếng kêu. Esteban vụt tỉnh, phục xuống cạnh vợ, khóc lóc, lầm bầm xin lỗi và giải thích, gọi vợ bằng những tiếng thật âu yếm chỉ dùng trong những lúc yêu đương thân mật nhất, và ông cũng không hiểu tại sao mình lại có thể giang tay đánh vợ, người duy nhất thực sự quan trọng đối với ông, người mà chưa bao giờ ông không kính trọng, ngay cả những trường hợp tệ nhất trong đời sống vợ chồng. Ông bế vợ lên, âu yếm đặt nằm trên một chiếc ghế bành lớn, dấp nước vào một chiếc khăn đặt lên trán vợ, và cố tìm cách để cho vợ uống một chút nước. Lát sau Clara mở mắt, sì mũi ra máu. Khi Clara mở miệng, bà nhổ ra mấy chiếc răng bắn rơi xuống sàn và một dòng nước bọt đỏ ngầu máu chảy xuống cầm, xuống cổ.

Cố gắng đứng dậy, Clara đẩy Esteban, gạt ông ra một bên, gượng đứng thẳng người một cách khó khăn và bước ra khỏi văn phòng. Mé ngoài cửa Pedro García đỡ được Clara vừa đúng lúc bà loạng choạng sắp ngã. Nhận thấy Pedro García bên cạnh, Clara quên mình, bà áp mặt sưng vù vào ngực của người đàn ông đã từng làm việc ở bên cạnh mình trong những lúc khó khăn nhất trong cuộc đời, rồi bật lên khóc. Chiếc áo sơ-mi của Pedro García vấy đầy máu.

Không bao giờ Clara còn nói với chồng một câu nào nữa trong suốt cuộc đời còn lại. Bà bỏ không dùng họ chồng và dứt bỏ khỏi ngón tay chiếc nhẫn cưới bằng vàng mà Esteban Trueba đã đeo vào đấy hơn hai mươi năm trước, trong cái đêm đáng nhớ mà Barrabás bị ám hại bởi lưỡi dao của một anh hàng thịt.

Hai hôm sau, Clara và Blanca rời bỏ đồn điền Ba Cô Maria trở về thủ đô. Esteban ở lại đồn điền tủi nhục và điên giận với cái cảm giác có một điều gì đó đã tan vỡ hẳn trong cuộc đời mình.

Pedro García đánh xe dẫn bà chủ và cô con gái ra ga. Từ đêm nay trở đi, sẽ không còn bao giờ gặp lại hai người phụ nữ này nữa, viên quản lý buồn rầu giữ im lặng. Ông ta dẫn hai người phụ nữ lên xe, sau đó đứng lặng với chiếc mũ cầm tay, đôi mắt nhìn xuống, không biết từ biệt như thế nào. Clara ôm lấy viên quản lý. Mới đầu ông ta bỡ ngỡ giữ nguyên người trong tư thế thẳng cứng, nhưng sau đó những tình cảm của chính mình đã chiến thắng ông ta mạnh dạn vòng hai tay bẽn lẽn ôm ngang lưng Clara và đặt một chiếc hôn hầu như không cảm thấy trên mái tóc người phụ nữ. Hai người nhìn nhau lần chót qua khung cửa sổ, và trong đôi mắt của cả hai đều đẫm nước mắt. Viên quản lý trung thành đó về căn nhà gạch của mình, gói ghém những tư trang nghèo nàn của mình trong một tấm khăn cộng thêm chút ít tiền đã dành dụm được sau bao nhiêu năm tháng làm công ở đó, rồi bỏ ra đi. Esteban thấy Pedro García đi từ biệt tất cả tá điền, rồi nhẩy lên lưng ngựa. Ông cố giữ viên quản lý ở lại, giải thích cho anh ta biết việc vừa xảy ra chẳng có dính líu gì đến anh ta, và nếu chỉ vì tội lỗi của đứa con mà anh mất việc làm, bè bạn, nhà cửa và mọi sự an toàn thì thật không đúng.

– Tôi không muốn có mặt tại đây khi ông chủ tìm thấy con tôi, ông chủ ạ - đó là những lời nói cuối cùng của Pedro García trước khi giục ngựa chạy nước kiệu hướng ra phía đường cái.

Ôi, tôi cảm thấy cô đơn biết chừng nào! Tôi đâu biết rằng nỗi cô đơn sẽ không bao giờ chịu rời tôi nữa, và người duy nhất mà tôi còn có ở bên cạnh trong suốt cuộc đời còn lại sẽ là đứa cháu gái có tính phiêu du, kỳ cục, có mớ tóc màu xanh mướt y như Rosa. Nhưng đó là chuyện của nhiều năm sau đấy.

Sau khi Clara bỏ ra đi, tôi nhìn xung quanh và nhận thấy nhiều khuôn mặt mới trong đồn điền Ba Cô Maria. Những người bạn đồng hành cũ đều đã chết hoặc bỏ ra đi. Bây giờ tôi không còn vợ, chẳng còn chị, chẳng còn Vú Em tốt bụng, chẳng còn Pedro García, ông già. Cả Rosa nữa, vẫn hiện trong trí nhớ của tôi, không bao giờ quên được. Bây giờ tôi cũng chẳng còn trông cậy vào Pedro García nữa, con người đã từng giúp đỡ tôi trong công việc suốt ba mươi nhăm năm qua. Tôi phát khóc lên. Nước mắt ứa ra rơi xuống, tôi đưa bàn tay phủi đi, nhưng những giọt khác lại nẩy nở tiếp theo. Vất mẹ nó tất cả đi! tôi gào lên trong khắp ngôi nhà. Tôi sục vào từng phòng vắng lặng, bước vào phòng ngủ của Clara, lục tìm trong tủ áo và rương hòm của em một vật gì em đã dùng để áp sát vào mũi tìm lấy lại, dù chỉ trong một phút thoảng qua, làn hương thơm sạch sẽ giản dị của em. Tôi soài người trên giường em nằm, dìm mặt vào chiếc gối em gối, vuốt ve những đồ vật mà em đã bỏ lại trên bàn trang điểm, trong lòng cảm thấy buồn thấm thía.

Pedro García Con chịu tất cả tội lỗi về những việc vừa xảy ra. Vì nó mà Blanca đã xa tôi, vì nó mà tôi đã cãi lộn với Clara, vì nó mà Pedro García rời bỏ đồn điền mà đi, vì nó mà bọn tá điền nhìn tôi hằn học và xì xào sau lưng tôi. Bao giờ nó cũng là một tên phản loạn, đáng lẽ tôi phải đá vào đít đuổi nó đi ngay từ đầu. Tôi đã không làm như thế bởi nể cha nó và ông nó, để đến kết quả là tôi bị tên nhóc bẩn thỉu này tước bỏ hết những gì mà tôi yêu nhất trên đời. Tôi đi nhờ dân tá điền, mua chuộc những tay cảnh binh để họ giúp tìm ra nó. Tôi ra lệnh không được bỏ nó vào nhà tù, mà cứ lẳng lặng giao nó cho tôi. Tại quán rượu, tại hiệu cắt tóc, tại Câu lạc bộ, tại nhà chứa Cây Đèn Bão Đỏ tôi đều rêu rao sẽ có phần thưởng hậu cho người nào bắt được tên đó nộp cho tôi.

– Ông chủ ạ, phải cẩn thận đấy. Đừng làm cái việc trả oán thù thay luật pháp như vậy, ông không thấy mọi sự đã thay đổi nhiều, không như thời kỳ anh em nhà Sánchez nữa đâu - người ta cảnh cáo. Nhưng tôi không muốn nghe họ. Tôi đâu có làm gì thay luật pháp trong việc này? Không có gì cả.

Mười lăm ngày trôi qua không có tin gì mới mẻ. Tôi ra ngoài, đi suốt vùng đồn điền, vào cả những trang trại láng giềng, rình mò dò hỏi bọn tá điền. Tôi tin chắc rằng họ che dấu tên đó, chống tôi. Tôi tăng thêm tiền thưởng và dọa bọn cảnh binh sẽ làm cho chúng bị cách chức vì thiếu năng lực, nhưng tất cả những phương pháp đó đều vô ích. Mỗi ngày giờ trôi qua, nỗi điên giận của tôi mỗi tăng thêm. Tôi bắt đầu uống rượu như chưa từng bao giờ uống như vậy, kể cả trong những năm còn sống độc thân, chưa vợ. Không ngủ được tôi lại đâm mơ mộng cùng Rosa. Một đêm tôi mơ thấy mình đánh Rosa như đã đánh Clara và những chiếc răng của cô cũng rời lăn xuống sàn, tôi thét lên tỉnh dậy, nhưng chỉ thấy một mình cô độc, chẳng ai nghe thấy tiếng mình thét. Tôi thật sa sút, đến độ không cả cạo râu, không thay quần áo, và hình như không cả tắm rửa. Cơm ăn cảm thấy chua cay, miệng đắng như nếm mật. Tôi đấm vào tường đến vỡ cả đốt ngón tay và cho ngựa phi đến vỡ cả bụng để xua đuổi cơn điên giận nó đang vò nát ruột gan. Trong những ngày đó không một ai dám đến gần tôi, những người hầu gái phục vụ bàn ăn cứ run bần bật, thấy thế tôi càng cáu bẳn thậm tệ.

Một hôm đang ngồi hút điếu sì gà trước khi ngủ trưa trong dãy hành lang thì thấy một thằng bé da nâu lại gần và lặng lẽ đứng lập nghiêm trước mặt. Tên nó là Esteban García, là cháu nội tôi, nhưng lúc đó tôi chưa biết, chỉ đến bây giờ, do những điều kinh khủng đã vì hành động của nó gây ra tôi mới biết đến liên quan họ hàng giữa nó và tôi. Nó cũng là cháu nội của Pancha García, cô em gái của Pedro García, người phụ nữ mà thực tình tôi cũng không còn nhớ nữa.

– Mày muốn cái gì thế, nhóc con? - tôi hỏi thằng bé.

– Cháu biết Pedro García Con ở đâu - nó trả lời.

Tôi nhảy bật dậy làm cho chiếc ghế bành bằng mây đổ nghiêng và nắm chặt lấy hai vai thằng bé giật giật.

– Ở đâu? Tên giặc quỷ đó ở đâu? - tôi quát lên với nó.

– Ông cho cháu tiền thưởng chứ ông chủ? - thằng bé sợ hãi lắp bắp.

– Mày sẽ có! Nhưng trước hết, tao phải được đảm bảo thấy mày không nói dối. Đi, dẫn tao đến chỗ tên khốn khiếp đó!

Tôi tìm khẩu súng săn và chúng tôi bước ra ngoài. Thằng bé cho biết phải đi ngựa, bởi vì Pedro García Con đang trốn trong xưởng cưa của họ nhà Lebus, cách đồn điền Ba Cô Maria khá xa. Tại sao tôi không nghĩ đến việc nó trốn ở đó nhỉ? Chỗ đó thật là một nơi ẩn náu tuyệt vời. Vào dịp này hàng năm xưởng cưa của mấy họ hàng người Đức này đóng cửa, và nó lại ở xa, rất xa mọi con đường.

– Sao mày biết được Pedro García Con ở đó?

– Tất cả mọi người đều biết, trừ có ông chủ - nó trả lời.

Nó và tôi cho ngựa chạy nước kiệu, bởi vì không thể phóng ngựa trên đoạn đường này. Xưởng cưa đóng ở một sườn núi, ngựa đi lên không thể buộc nó phóng được. Leo lên, móng ngựa thường đập tóe lửa những tảng đá. Tôi nghĩ lúc đó chỉ có bước chân ngựa là những tiếng động duy nhất trong buổi chiều oi bức ngột ngạt và lặng như tờ đó. Khi vào trong địa phận rừng, phong cảnh đổi thay mát hẳn, bởi vì cây cối vươn lên thành hàng lối thật sát, che kín cả ánh sáng mặt trời. Mặt đất như một bức thảm hồng hồng, xôm xốp mà vó ngựa bước qua tiếng chìm xuống nền mềm xốp. Một sự im lặng hoàn toàn bao bọc chúng tôi. Thằng nhỏ thúc con ngựa không có yên đi ngược lên dẫn đường, người nó dán vào lưng ngựa dường như người và vật chỉ có một thân hình, còn tôi đi sau, lằm lì nghiền ngẫm về nỗi niềm căm giận. Đôi lúc nỗi buồn xâm chiếm trong tôi, nó lấn át mạnh hơn nỗi căm giận mà tôi vẫn nuôi trong người từ bao lâu nay, mạnh hơn cả nỗi hằn thù của tôi đối với Pedro García Con. Đi như thế có lẽ đến ba tiếng đồng hồ chúng tôi mới trông thấy dãy mái bằng của xưởng cưa, nằm giải theo một hình bán nguyệt bên bìa rừng. Đến đây mùi gỗ và mùi nhựa thông thật đậm đặc, khiến cho tôi trong chốc lát lơ đãng quên cả ý đồ cuộc hành trình. Phong cảnh, rừng cây và sự lặng lẽ im ắng đã chiếm cả hồn tôi. Nhưng vẻ yếu đuối đó chỉ kéo dài trong tôi trong vài phút.

– Đợi đây và trông ngựa. Không được đi đâu!

Tôi xuống ngựa. Thằng bé cầm lấy giây cương con vật, còn tôi lùi lũi bước đi, khẩu súng săn đã lên đạn lăm lăm trong tay. Lúc đó tôi không cảm thấy mình đã sáu mươi tuổi và có những cơn đau ghê gớm nơi những ống xương gẫy đã bó nhưng chưa lành hẳn. Nhưng bước đi của tôi được ý nghĩ trả thù khích lệ. Từ một mái lều của xưởng một cột khói mảnh bay lên, tôi đưa mắt nhìn thấy có con ngựa buộc ở bên cửa liền đoán Pedro García Con phải ở đó, nên tôi đi vòng tới. Răng tôi đập vào nhau lập cập bởi nóng nẩy, bồn chồn, nhưng vừa đi tôi vừa nghĩ không nên giết nó ngay bằng một viên đạn đầu tiên, vì như vậy nó chết nhanh quá và sự thích thú của tôi sẽ tiêu tan ngay trong một phút; đã bao lâu nay chờ đợi nên tôi muốn nhấm nháp cái giây phút được xẻ nó ra từng mảnh, và quyết không để cho nó có cơ hội trốn thoát. Nó còn trẻ hơn tôi rất nhiều, nếu không tạo được sự bất ngờ thì tôi sẽ đi đứt. Áo sơ mi tôi đẫm mồ hôi dán chặt vào người, một tấm màn sương che đôi mắt, nhưng tôi vẫn cảm thấy mình như trong tuổi hai mươi và sức mạnh như một con bò tót. Bò lê sát đất, tôi kín đáo lần vào trong lều, tim đập như cái trống khi nhận ra mình đang ở trong một khoang kho chứa rộng, trên mặt đất phủ đầy mùn cưa. Có những chồng gỗ lớn và một vài cỗ máy phủ kín bằng những mảnh vải bạt mầu xanh để tránh bụi. Bò lần giữa những chồng gỗ tôi nhoai lên cho tới khi bất chợt trông thấy nó. Pedro García Con đang nằm ngủ trên nền đất, gối đầu trên một tấm chăn gấp đôi. Bên cạnh nó có một đống lửa than nho nhỏ lom rom cháy trên mấy hòn đá phẳng, và một chiếc lọ sành để nấu nước. Tôi giật mình dừng lại và lúc bấy giờ đã có thể thỏa thích quan sát nó, với tất cả nỗi căm giận của thế giới này, gắng gỏi ghi vào trí nhớ cho đến muôn đời khuôn mặt da nâu đó, khuôn mặt có những nét hầu như còn trẻ con, râu ria như hóa trang, không hiểu con gái tôi đã nhận thấy những của quái quỷ hay hớm gì trên cái khuôn mặt râu tóc bình thường đó. Có lẽ nó đến hai mươi lăm tuổi, nhưng nhìn nó ngủ như thế tôi cho như nó còn là đứa trẻ con. Phải thật cố gắng tôi mới có thể giữ cho tay mình và răng khỏi run lập cập. Tôi giơ khẩu súng săn và bước lên thêm mấy bước. Nó ở thật gần, tôi có thể bắn vỡ tung đầu nó không cần phải ngắm, nhưng tôi quyết định chờ mấy phút nữa để cho thần kinh bình tĩnh lại. Giây phút lưỡng lự đó đã phá hỏng việc của tôi. Có lẽ thói quen mạo hiểm lẩn trốn đã làm cho thính giác của Pedro García Con được tinh tế hơn, và linh tính đã báo cho nó biết được nguy hiểm. Trong một phần giây nó đã có thể tỉnh và biết rõ, nhưng vẫn giữ nguyên đôi mắt nhắm, mọi cơ bắp đã được báo động, những đường gân đã căng lên và dồn hết cả nghị lực nó bật nhẩy lên một cách ghê gớm, chỉ một bước đã cách xa nơi viên đạn của tôi bắn vào đến hơn một mét. Tôi không kịp ngắm bắn nữa, bởi vì nó cúi xuống nhặt một khúc gỗ ném mạnh vào đúng khẩu súng săn của tôi khiến khẩu súng văng ra xa. Tôi nhớ lúc đó đã cảm thấy một luồng sóng kinh hoàng dâng lên khi vũ khí đã rơi mất, nhưng ngay lập tức tôi cũng nhận thấy rằng nó còn có vẻ sợ hãi hơn tôi. Chúng tôi im lặng quan sát nhau, miệng thở hồng hộc trông chừng một cử động thứ nhất của đối thủ để nhẩy lên. Tôi chợt trông thấy một lưỡi rìu. Nó nằm thật gần, chỉ cần đưa tay ra là với được, tức thì tôi hành động ngay, không phải nghĩ đến lần thứ hai. Vớ được chiếc rìu tôi thét lên một tiếng man rợ, thoát ra từ trong tận cùng gan ruột, rồi lao người vào nó vung tay sẵn sàng xẻ nó ra làm đôi, từ trên xuống dưới bằng chỉ một nhát rìu. Lưỡi rìu sáng loáng bay lên và bổ xuống Pedro García Con. Một tia máu vọt ra bắn vào mặt tôi.

Tới giây phút cuối cùng nó giơ hai tay lên để chặn lưỡi rìu, và lưỡi rìu đã thiến ngọt ba ngón của bàn tay phải của nó. Bởi dùng sức quá mạnh, tôi nhào người lên phía trước và ngã khuỵu xuống. Nó ôm bàn tay bị thương vào ngực và vùng chạy ra ngoài, tới chỗ con ngựa, nhẩy phốc một cái lên lưng và phóng vút đi cùng với một tiếng thét ghê gớm trong bóng những cây thông rậm rạp, để lại phía sau một vệt máu dài loang lổ.

Tôi nằm bò trên mặt đất, thở phì phò. Phải mấy phút sau tôi mới bình tĩnh lại và biết thế là không giết được nó. Phản ứng đầu tiên của tôi lại thấy trong người nhẹ nhõm, bởi vì khi tia máu nóng vọt vào mặt, cơn giận của tôi bất thần xẹp xuống và tôi phải hết sức cố gắng để nhớ việc tại sao mình muốn giết nó, để bào chữa cho cái bạo lực tàn ác đã ăn sâu trong tôi, nó làm cho đến vỡ tung lồng ngực, ù điếc đôi tai, che phủ mắt tôi. Tôi thất vọng há miệng định cố thở hít dồn nén không khí vào buồng phổi, rồi tôi đứng được dậy, nhưng chân tôi run rẩy, bước mấy bước tôi lại ngã ngồi xuống một đống ván gỗ, người nôn nao, không lấy lại được nhịp thở đều đặn. Có lẽ tôi sắp ngất lịm, trái tim nhẩy trong ngực tôi như một chiếc máy nổi điên. Thời gian trôi dễ cũng khá dài, nhưng tôi không còn biết rõ độ bao lâu. Cuối cùng tôi đưa mắt nhìn lên, cố đứng dậy và tìm khẩu súng săn.

Thằng bé Esteban García đứng bên cạnh lặng lẽ nhìn tôi. Nó đã nhặt mấy ngón tay bị chặt đứt và nâng trên tay như một cành măng tây đẫm máu. Tôi thấy bụng cuộn lên, miệng ứa đầy nước dãi, rồi mửa tung tóe giây bẩn cả đôi ủng, trong lúc đó thằng bé đứng lặng nhìn thản nhiên.

– Vất cái đó đi! - tôi đập tay nó và thét lên.

Mấy chiếc ngón tay đứt rơi xuống nhuộm đỏ một đám mùn cưa.

Tôi nhặt khẩu súng và loạng choạng đi trước ra phía cửa. Không khí mát mẻ buổi chiều tối và hương thơm nồng nặc của những cây thông phả vào mặt, khiến cho tôi lại có được cảm xúc tỉnh táo về thực tế. Tôi khoan khoái thở từng hơi dài và cố gắng bước lại gần con ngựa, cả người đau ê ẩm, đôi bàn tay như bị buộc cứng. Thằng bé Esteban García theo sau tôi.

Trở về đồn điền Ba Cô Maria chúng tôi phải lần tìm đường trong bóng tối đã đổ xuống rất nhanh sau khi mặt trời mới lặn. Cây cối ngăn cản bước đi, chân ngựa va chạm vào đá và bụi rậm, cành cây đập vào mặt khi chúng tôi đi qua. Như thể đang sống trong một thế giới nào khác tôi bối rối và kinh hãi về sự tàn bạo của chính mình, và thầm cảm ơn việc Pedro García con đã thoát, bởi lẽ chắc chắn rằng nếu lúc đó nó ngã xuống đất tôi sẽ tiếp tục giáng cho nó một nhát rìu nữa để giết nó, xé nó ra từng mảnh, chặt nó thành từng khúc nhỏ, cũng với cái quyết tâm như đã sẵn sàng bắn vào đầu nó một viên đạn.

Tôi biết những điều mà người ta nói về tôi. Họ nói tôi đã giết chết một hoặc nhiều người trong suốt cuộc đời. Họ đã đổ tội cho tôi về cái chết của một số nông dân. Không đúng sự thật. Nếu quả như họ nói, công nhận điều đó chẳng khó gì đối với tôi; bởi vì với cái tuổi của tôi bây giờ, tôi có thể thú thực những điều đó mà chẳng sợ bị trừng phạt. Chẳng còn bao lâu nữa tôi sẽ được đem chôn xuống đất. Chưa bao giờ tôi từng giết một người, và việc gần nhất mà tôi đã định làm như vậy, chính cái lúc mà tôi cầm lưỡi rìu và xông vào chém Pedro García Con ngày hôm đó.

Chúng tôi về đến nhà vào đúng đêm khuya. Tôi mệt nhọc, khó khăn mới xuống được lưng ngựa, rồi bước vào sân. Tôi đã quên cả thằng bé con đi cùng, vì suốt chặng đường về nó không mở miệng, bởi thế tôi giật mình khi thấy nó giật giật tay áo tôi.

– Ông đưa tiền thưởng cho cháu, ông chủ? - nó nói.

Tôi đuổi nó bằng một cái bạt tai.

– Không có thưởng thức gì cho những kẻ bội phản, khai báo tố cáo nhau cả. À, và ta cấm mày kể chuyện vừa xẩy ra hiểu không? - tôi thét lên.

Tôi bước vào trong nhà và đi tìm ngay chai rượu tu một hơi dài. Rượu vang nặng đốt cháy cuống họng mang tới cho tôi một chút hơi nóng. Sau đó tôi nằm dài trên chiếc sô-pha, thở hổn hển. Quả tim vẫn còn đập hỗn loạn và tôi thấy choáng váng. Dùng cườm tay tôi lau những giọt nước mắt chảy quanh hai bên má.

Bên ngoài, Esteban García vẫn còn đứng trước khuôn cửa ra vào đã đóng kín. Cũng như tôi, nó đang khóc vì căm giận.

CHƯƠNG VII

HAI ANH EM

Clara và Blanca về đến thủ đô với cái vẻ thảm hại của hai người bị nạn. Cả hai mặt mũi sưng vù, mắt đỏ vì khóc và quần áo nhàu nát sau cuộc hành trình dài trên con tàu. Blanca yếu ớt hơn cả mẹ mặc dầu cô gái cao hơn, trẻ và nặng hơn, cô chỉ thở dài khi thức và sụt sịt khóc trong cơn mơ, cái khóc than không rứt kéo dài từ ngày bị trận đòn roi. Nhưng Clara không có cái kiên nhẫn để nghĩ ngẫm về những điều bất hạnh, cho nên khi về tới ngôi nhà lớn ở góc phố, ngôi nhà đang vắng ngắt và buồn như một sinh phần, bà quyết định ngay: khóc than thế đủ rồi, bây giờ đã đến lúc làm vui vẻ cuộc đời. Clara buộc con gái giúp đỡ mình trong việc thuê mướn những người hầu hạ mới, mở tất cả những khóa, những then, lột bỏ hết những tấm chăn phủ trên bàn ghế, hòm tủ, cất hết những chụp đậy đèn, những chiếc khóa treo cửa, phủi bụi lau chùi và mở tung cửa để cho ánh sáng và khí trời ồ ạt lọt vào. Mọi người đang làm những công việc đó thì thấy bay đến một mùi hương hoa tím dại không thể lẫn lộn được, lập tức hai mẹ con biết ngay ba chị em nhà Mora, có lẽ được thần giao cách cảm báo cho biết hoặc đơn giản chỉ do lòng yêu, đã đến thăm. Những câu thăm hỏi vui sướng, những lá cao và những lời an ủi tinh thần của họ và cái tính quyến rũ tự nhiên của họ đã làm cho bà mẹ và cô con gái chủ nhà thấy đã được phục hồi khỏi những vết bầm trên cơ thể và những đau đớn trong tâm hồn.

– Cần phải mua ngay đàn chim khác - Clara vừa nói vừa nhìn những chuồng chim trống rỗng và cả khoảnh vườn cỏ hoang rậm rạp, trong đó những tượng thần của núi Olympia trần truồng sừng sững, trên làn da đá phủ đầy phân của những chị bồ câu.

– Con không hiểu sao mẹ có thể nghĩ đến việc mua chim trước khi mẹ thấy cần phải có răng giả đã, mẹ - Blanca nhắc vì cô chưa quen được với khuôn mặt mới, không có răng cửa, của mẹ cô.

Clara thu xếp thời gian đủ cho mọi việc. Trong vòng hai tuần lễ bà đã có được đàn chim mới đầy chuồng và làm được cho mình hàm răng giả bằng sứ, nằm đúng trên chỗ những chiếc răng gẫy nhờ một cơ cấu đanh móc bám chắc vào hàm răng còn lại, nhưng cái cơ chế máy móc đó làm cho bà khó chịu, nên bà thích đeo hàm răng giả trước ngực bằng một sợi dây quanh cổ như thể một chiếc vòng, và bà chỉ lắp nó vào miệng khi ăn, và đôi khi để tiếp khách trong những cuộc hội họp ngoài xã hội. Clara đã làm cho ngôi nhà sống lại. Bà ra lệnh cho nhà bếp phải giữ bếp lò luôn luôn đỏ lửa và cần phải chuẩn bị thức ăn nuôi một số thực khách trong nhà, con số sẽ thay đổi nhiều ít tùy lúc chứ không nhất định. Bà biết trước tại sao bà lại ra lệnh như vậy. Chỉ ít ngày sau đó, bạn bè hội Rosicrucian, hội thày đồng thày bói, hội Tin Thần Thánh, hội châm cứu, hội thần giao cách cảm, hội cầu đảo làm mưa, hội thuyết tiêu du, hội chờ Chúa Jesus tái xuất hiện ngày thứ bẩy, hội những nghệ sĩ kiết xác hoặc bất hạnh và, tóm lại, tất cả những vị thực khách vẫn thường lui tới hợp thành triều đình của Clara. Clara trị vị đám người này như thể một bà hoàng nhỏ nhắn, vui vẻ và gẫy răng. Trong thời kỳ đó bọn người đã bắt đầu những thử nghiệm nghiêm chỉnh để mong có thể liên lạc được với những con người ngoài trái đất và, theo như Clara đã nhận xét, bà đã có những hoài nghi đầu tiên đối với nguồn gốc của những bức thông điệp tinh thần mà bà đã nhận được qua chiếc đồng hồ quả lắc hoặc nhờ chiếc bàn trái tim gọi hồn. Mọi người thường nghe bà nói những thứ đó có thể chẳng phải là linh hồn của những người đã chết đi lang thang khắp hướng, mà đơn giản chỉ là những con người sống của những hành tinh khác đang định thiết lập một quan hệ với những người quả đất, nhưng vì họ được tạo nên bằng một chất liệu không sờ thấy được, nên người ta dễ dàng nhầm lẫn với những hồn ma. Nicolás rất thú lời giải thích khoa học đó, nhưng mấy chị em nhà Mora rất bảo thủ nhất định không chấp nhận như vậy.

Blanca sống xa với tất cả những thứ hoài nghi đó. Những con người của những hành tinh khác, đối với cô, cũng nhập vào cùng ruộc với những linh hồn ma quái và vì thế cô chẳng thể hiểu được sự say mê của mẹ và những người bạn của bà trong việc đi tìm nhận danh, dạng họ. Cô rất bận bịu vì công việc trong ngôi nhà, bởi vì Clara không chú ý gì về những công việc nội trợ với cái cớ là chưa bao giờ bà thấy có tài cán gì về môn này. Ngôi nhà lớn ở góc phố cần có đến một đội quân hầu hạ để giữ cho nó được sạch sẽ, ngăn nắp, và đám người tùy tòng trong triều đình của Clara phải thay phiên nhau trông coi bếp nước giúp bà. Nhà bếp phải nấu đậu và rau cho một số người, rau xanh và cá sống cho một số khác, phải cung cấp sữa chua và quả tươi cho ba chị em nhà Mora, làm những đĩa thịt và bánh kẹo ngon lành, và mấy món thuộc cay độc khác nữa cho Jaime và Nicolás, hai thanh niên có cái tính háu ăn không bao giờ chán và chưa bao giờ thấy đủ những thứ mới mẻ theo như họ tưởng tượng. Theo thời gian, cả hai tiến tới cùng bị đói: Jaime đói vì để dành ủng hộ những người nghèo, còn Nicolás đói vì để cho thanh sạch linh hồn. Nhưng dầu vậy trong thời kỳ đó họ vẫn là hai thanh niên to khỏe, đang náo nức hưởng thụ những thú vui của cuộc đời.

Jaime đã vào trường đại học, còn Nicolás đang lang thang tìm kiếm số phận của mình. Cả hai có một chiếc xe ôtô loại tiền sử, mua bằng số tiền bán những chiếc khay bằng bạc mà họ ăn cắp trong nhà bố mẹ. Họ đặt tên cho chiếc xe bằng cái tên cũ Covadonga, để kỷ niệm ông bà del Valle. Chiếc Covadonga bị tháo ra, lắp vào rất nhiều lần, phụ tùng tất cả đều thay đổi, và cũng rất ít khi chạy được. Khi chạy được, chiếc động cơ cũ kỹ của nó phát ra một tiếng động điếc sai, khói phun ra phì phì, như muốn vặn quẹo cả ống sả. Hai anh em chung nhau dùng nó theo kiểu Salomon: những ngày chẵn Jaime dùng, còn những ngày lẻ thuộc về Nicolás.

Clara sung sướng được sống cùng hai đứa con giai và cố sức nhen nhúm một quan hệ bạn bè với chúng. Từ trước bà ít khi gặp gỡ trực tiếp giáo dục con trai trong thời kỳ chúng còn thơ ấu, với cái mong muốn để chúng “học tập để làm người đàn ông”, bà đã để mất đi cả thời gian tốt đẹp nhất không được ở với con trai, và đã phải kìm giữ lại tất cả những yêu chiều dịu dàng của mình đối với chúng. Bây giờ chúng đã lớn, có tầm vóc người lớn cả rồi, bà mới thấy cái thú chiều chuộng chúng như đáng lẽ phải làm từ khi chúng còn nhỏ, nhưng bây giờ đã muộn bởi hai anh em sinh đôi ấy đã được nuôi dưỡng lớn lên không có sự chiều chuộng đó nên cuối cùng chúng cũng không cần thiết những sự chiều chuộng của bà. Clara nhận thấy hai đứa đã không còn thuộc về mình. Nhưng bà không đau đầu và mất vui vì việc đó. Bà chấp nhận để hai anh em chúng trước sao sau vậy, và sẵn sàng hưởng cái vui về sự có mặt của chúng mà không đòi hỏi một chút thay đổi gì.

Blanca la rầy hai đứa em vì chúng đã biến ngôi nhà thành một cái xác khác bẩn. Đi đến đâu y như chúng để lại cả một dòng lộn xộn, mất trật tự, đổ vỡ và ầm ĩ. Blanca to ra trông thấy và như thể buồn bực cáu kỉnh hơn trước, Jaime chú ý đến bụng của chị, liền đến chỗ mẹ.

– Con thấy Blanca có vẻ có mang mẹ ạ - anh nói không rào đón.

– Mẹ cũng đã nghĩ như vậy, con ạ - Clara thở dài.

Blanca không chối cãi, và khi cái tin đó đã khẳng định, bằng nét chữ tròn trặn Clara đã ghi vào trong cuốn vở ghi chép cuộc đời của mình. Nicolás ngước mắt, ngừng buổi tập dượt thử cái khoa bói Trung Hoa và gợi ý cần phải báo việc đó cho bố biết, bởi vì chỉ mấy tuần lễ nữa vấn đề sẽ không còn dấu kín được và tất cả mọi người đều biết.

– Không bao giờ tôi nói ai là bố đâu! - Blanca kiên quyết nói.

– Em không nói đến cha đứa bé đâu, mà là nói bố chúng ta - em giai cô nói. - Bố có quyền biết việc này do chúng ta báo cáo hơn là do một người nào khác kể lại.

– Hãy gửi một bức điện về đồn điền - Clara buồn rầu gợi ý. Bà biết khi Esteban được tin này, đứa con của Blanca sẽ trở thành một tấn thảm kịch.

Nicolás viết bức điện đó với cái tinh thần mật mã mà anh vẫn dùng viết những vần thơ gửi cho Amanda, với dụng ý để cho điện tín viên ở thị trấn vùng đồn điền không thể hiểu được nội dung bức điện để khỏi xì xào lan truyền đi cái tin đó như một chuyện tiếu lâm; bức điện đó như sau: “Envie instruclores en cluta blanca. Punto”*. Cũng như cô điện tín viên. Esteban Trueba không thể nào phát hiện ra khóa mã của bức điện đành phải gọi giây nói về ngôi nhà lớn ở góc phố tại thủ đô để tìm hiểu vấn đề. Đến lượt Jaime nghe điện thoại phải giải thích việc đó cho ông rõ và nói thêm cái thai đã phát triển lắm, không thể nào nghĩ đến một chuyện phá bỏ được. Ở đầu giây bên kia có một sự im lặng dài ghê gớm, sau đó thấy tiếng cha anh đặt ống nghe vào máy. Tại đồn điền Ba Cô Maria, mặt tái xanh vì sửng sốt và giận dữ, Esteban cầm chiếc ba-toong đập vỡ tan chiếc máy điện thoại một lần nữa. Chưa bao giờ trong đầu ông lảng vảng cái ý nghĩ đứa con gái của ông có thể mắc một tội rồ dại ghê tởm đến như thế. Biết rõ kẻ nào là cha đứa bé rồi, ông vụt lại ân hận sao đã không nổ vào gáy nó một viên đạn hôm đó nhỉ. Ông tin chắc rằng lời đồn đại rùm beng sẽ loan đi, dù cho nó đẻ ra một đứa con hoang hay nó lấy con giai một người nông dân tá điền thì cũng vậy thôi: xã hội sẽ kết tội như vậy là kỳ thị chủng tộc!

•

Tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là: Gửi chỉ thị trong băng trắng chấm (Đáng lẽ phải viết đúng như sau: Envie instrucciones encinta Blance punto: xin cho chỉ thị Blanca có mang chấm.)

Esteban đi vòng quanh nhà mấy tiếng đồng hồ liền, bước những bước dài, vừa bước vừa vung ba-toong đập bừa vào bàn ghế, giường tủ, đập cả vào tường, vừa đập vừa lầm bầm trong kẻ răng những lời chửi bới tục tằn, vừa ngẫm nghĩ kế hoạch lộn xộn, không đầu không cuối, từ việc gửi Blanca vào một tu viện tại Extremadura, đến việc đánh cho nó đến chết. Cuối cùng, khi đã bình tĩnh một chút, một ý cứu vãn chợt nẩy trong đầu. Ông sai đóng yên ngựa và nhẩy lên phóng nước đại tới thị trấn.

Ông gặp Jean de Satigny, con người đã đánh thức ông dậy để kể cho nghe những chuyện tình tự của Blanca, người mà từ sau đêm bất hạnh đó ông không hề trông thấy, người ấy đang nhấm nháp nước dưa hấu không pha đường trong hiệu bánh kẹo duy nhất của thị trấn, cùng với con trai của Indalecio Aguirrazábal, một con rối dỏm dáng nói năng bằng một giọng lanh lảnh, hay ngâm thơ Rubén Dario. Không một chút lịch sự tối thiểu nào, Esteban nắm vạt áo chiếc áo xứ Scottish cắt may thật tuyệt không chê vào đâu được để lôi vị bá tước Pháp đứng dậy và kéo ra ngoài cửa hiệu bánh kẹo, trước những cặp mắt hoảng hốt của mọi khách hàng, rồi giữ ngài bá tước đứng giữa hè phố.

– Ông đã gây ra cho tôi nhiều vấn đề rắc rối, ngài khách trẻ ạ. Đầu tiên là những con chồn chuột, sau đến việc con gái tôi. Tôi mệt lắm rồi. Hãy đi thu dọn hành lý, vì ông sẽ đi với tôi về thủ đô. Ông sẽ cưới Blanca.

Esteban không cho vị Bá tước có thời giờ để hoàn hồn. Ông theo liền vị bá tước đến khách sạn, rồi ông đứng đợi lại đó, cây roi da trong một tay và chiếc ba-toong trong bàn tay khác, trong lúc Jean de Satigny sắp xếp va-li. Sau đó ông dẫn vị bá tước đến thẳng nhà ga và chẳng ý tứ gì cả, đẩy lên toa xe lửa. Trong cuộc hành trình, vị bá tước gắng sức giải thích cho Esteban biết ông ta không dính líu gì trong chuyện này, ông chưa hề đặt một ngón tay vào người Blanca Trueba, người có trách nhiệm về việc đã xẩy ra là ông thày tu rậm râu mà người ta đã bắt gặp cùng Blanca những đêm bên bờ sông. Esteban trừng đôi mắt, dữ tợn nhìn chằm chằm vị bá tước.

– Ta không hiểu những lời anh nói đâu, anh bạn ạ. Có lẽ anh nằm mơ đó - ông bảo vị bá tước.

Esteban đi luôn vào việc giải thích những điều khoản của cuộc hôn nhân, điều đó đã làm cho vị bá tước Pháp khá yên tâm. Của hồi môn của Blanca, tiền thu nhập hàng tháng và những viễn cảnh được thừa kế một gia tài lớn, tất cả lại biến thành một hiệp ước rất tốt.

– Anh trông đấy, chả phải còn tốt hơn công việc chăn nuôi chồn chuột hay sao - ông bố vợ tương lai kết luận, không chú ý gì đến tiếng khóc sụt sùi cảm động của người buộc phải làm con rể mình.

Thế rồi đúng ngày thứ bẩy Esteban về đến ngôi nhà lớn ở góc phố, kéo theo một người chồng cho cô con gái đã mất trinh tiết và một người cha cho đứa con hoang trong bụng mẹ. Ông vừa đi vừa biểu lộ những cử chỉ bật ra từ lửa giận. Bằng một cái gạt tay, ông hất đổ chậu hoa cúc bầy bên cửa ra vào, cho Nicolás một cái tát nên thân khi anh bước ra định giải thích tình hình, và thét lên để báo cho biết ông không muốn trông thấy Blanca, nó phải nằm kín ở trong buồng cho tới ngày đám cưới. Clara không ra đón ông, bà ở lì trong buồng, và không cả mở cửa cho ông khi ông đập đến gẫy cả chiếc ba-toong bằng bạc vào cánh cửa.

Ngôi nhà bắt đầu sôi sục ầm ĩ vì những hoạt động chuẩn bị và cãi cọ. Không khí như khó thở, đến nỗi chim chóc trong chuồng cũng câm bặt không kêu, hót. Những người hầu chạy cuống cuồng theo mệnh lệnh của một ông chủ nôn nóng cục cằn, không cho phép thực hiện chậm chạp những điều ông muốn. Clara tiếp tục cuộc sống như trước, không biết đến chồng và nhất quyết không nói với ông một nửa lời. Thực sự bị cầm tù bởi ông bố vợ tương lai, chàng rể sống trong một gian phòng dành cho thực khách, tại đó suốt ngày chỉ có việc đi đi lại lại, không được gặp Blanca và cũng chẳng hiểu rồi câu chuyện tiểu thuyết này sẽ dừng lại ở chỗ nào. Ông ta không biết nên than phiền đã là nạn nhân của những tên thổ dân man rợ này hay nên vui mừng vì sẽ có thể thực hiện được cái mơ ước cưới cô con gái Nam Mỹ trẻ đẹp và thừa kế một gia tài đồ sộ. Do tính tình lạc quan và thừa hưởng được đầu óc thực tế chính tông của nòi giống, ngài bá tước thiên về điều thứ hai và cùng với giờ giấc trôi qua chỉ trong một tuần lễ ông đã thấy tâm hồn thật là thư thái.

Esteban định mười lăm ngày sau đó sẽ tổ chức lễ cưới. Ông đinh ninh rằng cách tốt nhất để tránh khỏi mọi tai tiếng rùm beng là tổ chức một lễ cưới thật trọng thể. Ông muốn thấy con gái được hồng y giáo chủ làm lễ cưới, mặc áo váy trắng có giải đuôi dài sáu mét, nâng lên bởi một tá người hầu nam nữ, được chụp ảnh in trên mục thời sự xã hội của báo chí; ông muốn một bữa tiệc thật thịnh soạn và rộn rịp kèn trống phô trương, tốn kém để cho mọi người không một ai chú ý đến cái bụng của cô dâu. Người duy nhất phụ giúp cố vấn cho ông trong chương trình kế hoạch này là Jean de Satigny.

Hôm Esteban gọi con gái ra để đưa cô đến hiệu thợ may thử bộ áo cưới là hôm đầu tiên ông trông thấy Blanca kể từ sau đêm có trận đòn roi. Ông kinh hoàng khi trông thấy cô to tướng và mặt mũi còn vết sưng tím.

– Con sẽ không lấy chồng, cha ạ - cô nói.

– Câm ngay! - Ông gầm lên - Mày phải lấy chồng, bởi vì ta không muốn có con hoang trong nhà ta, hiểu không?

– Con nghĩ, trong nhà chúng ta đã có nhiều con hoang đó - Blanca trả lời.

– Đừng đối đáp với ta! Tao cho mày biết thằng Pedro García Con đã chết. Chính tay tao đã giết nó, như vậy hãy quên nó đi, và cố để mà làm một người vợ xứng đáng với người đàn ông đã mang mày đến làm lễ cưới tại nhà thờ.

Blanca khóc nức lên và tiếp tục khóc không mệt mỏi những ngày liên tiếp sau đấy.

Lễ cưới mà Blanca không muốn đó được tổ chức tại nhà thờ, hồng y giáo chủ làm phép cưới, cô dâu trong bộ quần áo hoàng hậu may bởi tay thợ may giỏi nhất trong nước, đã có phép huyền diệu để dấu được cái bụng đã lớn phềnh của cô dâu bằng những tràng hoa và những nếp gấp kiểu Hy-La. Lễ cưới kết thúc bằng một tiệc hội thật trọng thể, với năm trăm khách mời, ăn vận lễ phục rầm rập tràn vào đầy ấp ngôi nhà lớn ở góc phố, có một ban nhạc gồm toàn nhạc sĩ đánh thuê giúp vui, có những đĩa thịt bò dầu dấm chộn với đủ loại rau thơm, sò huyết tươi nướng còn nửa sống, trứng cá miền bể Baltic, cá chiên Hòa Lan, chim hầm với nấm, một kho rượu mùi ngoại quốc bất tận như dòng suối, một nguồn bọt rượu champagne sủi tăm mãi mãi không cạn, kẹo bánh mặc sức thỏa thuê, hàng nghìn vạn pháo hoa, phấn sáp, rồi những cốc pha lê loe miệng đựng đầy quả ướp lạnh, nào dâu Argentine, dừa Brazil, đu đủ Chilê, dứa Cuba và rất nhiều của ngon vật lạ khác không thể nào nhớ hết được, tất cả bầy trên một chiếc bàn dài chạy quanh mấy vòng cả khu vườn, rồi kết thúc bằng một chiếc bánh cưới đồ sộ ít thấy, cao ba tầng, làm bởi bàn tay của một nghệ sĩ làm bánh người Ý, gốc ở vùng Naples, bạn của Jean de Satigny, nhà nghệ sĩ đã biến những chất liệu bình thường như trứng, bột và đường, thành cả một bản sao của ngôi đền Acropolis, bên trên phủ một vòng mây bằng kem, trên đó nổi bật lên hai nhân vật thần thoại tượng trưng cho tình yêu, Venus và Adonis, làm bằng bột hạnh nhân nhuộm bắt chước mầu hồng hồng của da thịt, mầu hung của tóc, màu xanh cobalt của mắt, cặp kè bên cạnh một thần Cupid mũm mĩm, cũng bằng thức ăn được, tất cả cái bánh đồ sộ ấy được chú rể vinh hạnh và cô dâu buồn rầu dùng một con dao chuôi bằng bạc cắt ra làm đôi.

Từ đầu vẫn phản đối ý định bắt Blanca phải lấy người chồng trái với ý thích của nó, Clara quyết định không dự tiệc cưới. Bà ở lại nhà người thợ may để báo hiệu những tiên đoán buồn rầu cho đôi vợ chồng mới, những điều mà sau này tất cả mọi người có thể chiêm nghiệm thật đúng, cho tới khi Esteban phải đến khẩn khoản xin bà thay quần áo và ra mắt trong vườn dù chỉ trong mười phút thôi, để dập tắt những lời xì xào của khách khứa. Clara đành miễn cưỡng làm theo, do lòng yêu con gái chứ không phải vì chồng, bà đeo hàm răng giả vào và mỉm cười với tất cả những khách có mặt.

Jaime về tới nhà vào lúc cuối bữa tiệc bởi anh còn phải làm việc tại bệnh viện người nghèo nơi anh bắt đầu tiến hành những thực tập đầu tiên của người sinh viên trường thuốc. Nicolás đến cùng với cô bé xinh đẹp Amanda, con người vừa mới phát hiện ra Sartre và đã chuốc lấy vẻ bất hạnh tiền định của những người theo chủ nghĩa hiện sinh Châu Âu, toàn thân vận một mầu đen, da xanh tái, đôi mắt bôi quầng tím bằng chì khôn, tóc đen sẫm buông lơi đến ngang lưng một vòng những chiếc nhạc nhỏ đeo trên cổ cùng với vòng tay tạo nên cả một tiếng rung kỳ lạ nhịp theo từng bước chân đi. Còn Nicolás lại vận toàn một mầu trắng, như thể một anh cứu thương, cổ đeo lủng liểng những chiếc bùa. Esteban bước ra nắm lấy một tay anh, đẩy mạnh vào trong phòng tắm, trong đó ông dùng sức mạnh rứt không thương tiếc những tấm bùa ra khỏi cổ con trai.

– Vào ngay phòng ngủ của mày để thắt một chiếc cà-vạt đứng đắn! Rồi quay vào tiệc cưới như một nhà quý phái, hiểu không! Đừng có ý nghĩ điên rồ định truyền bá cái tôn giáo phù thủy của mày trong đám khách khứa của tao, và bảo cái con mụ phù thủy đi theo mày kia, hãy cài cho kín ngực áo lại! - Esteban ra lệnh cho con trai.

Nicolás vô cùng bực dọc phải vâng lời. Về nguyên tắc cậu vẫn kiêng rượu không uống, nhưng vì cáu tiết bèn nốc luôn mấy cốc rượu, rồi đầu óc choáng váng, cứ để nguyên quần áo nhẩy bổ vào bể phun nước ở giữa vườn, khiến người hầu phải đến lôi cậu lên với cái danh dự ướt đẫm như quần áo.

Blanca suốt buổi tối ngồi trên chiếc ghế bành khóc rấm rứt, vẻ mặt ngơ ngác, trong khi đó chú rể tươi cười rực rỡ lượn quanh những vị khách đang ăn để giải thích về sự vắng mặt của bà mẹ vợ do một cơn suyễn, và sự khóc lóc của cô dâu do cảm động quá vì lễ cưới. Chẳng có ai tin vào ông ta. Jean de Satigny hôn nhè nhẹ lên cổ Blanca, cầm tay cô định an ủi cô bằng những hớp rượu champagne, nhắm vào những miếng tôm hùm mà ông ta âu yếm chọn và xúc vào tận miệng cô, nhưng tất cả đều vô ích, cô vẫn tiếp tục khóc. Dầu sao tiệc cưới cũng rõ ràng là một sự kiện đáng chú ý, đúng như ý định tổ chức của Esteban Trueba. Khách khứa ăn uống thỏa thuê thừa mứa và nhẩy theo điệu nhạc của ban nhạc sống cho đến tận sáng, trong khi đó tại trung tâm thành phố những người thất nghiệp ngồi sưởi bên những chiếc lò nhỏ đốt bằng giấy báo, những đội trai tráng mặc quần áo nâu diễu hành, đưa cao tay lên trước mặt để chào như thể đã từng trông thấy trong phim ảnh về nước Đức, và trong nhà của những chính khách thuộc các đảng phái người ta chuẩn bị những công việc cuối cùng cho cuộc vận động bầu cử.

– Những người Đảng Xã Hội sẽ thắng - Jaime đã từng chung sống nhiều ngày với những người vô sản trong bệnh viện những người nghèo nên anh mơ mộng, chủ quan nói.

– Không con ạ, vẫn bọn người trước thắng như trước thôi - nhìn một lá bài, Clara trả lời, và sau đó người ta đã xác nhận đúng như cảm giác chung của mọi người.

Sau tiệc cưới, Esteban Trueba dẫn ông con rể vào phòng thư viện, chìa ra cho một tấm ngân phiếu. Đó là quà tặng của ông trong ngày cưới. Ông đã thu xếp mọi việc để đôi vợ chồng mới đi lên miền Bắc, tại đó Jean de Satigny có thể nghĩ đến chuyện xây dựng một cuộc sống dư dật bằng nguồn thu nhập của vợ, xa hẳn những lời bàn tán của bọn quan sát viên hay dòm ngó không phải đã bỏ không để mắt nhắm vào cái bụng to hơi sớm của cô dâu. Jean de Satigny đã phác họa trong đầu một công việc kinh doanh những bình, lọ cổ và xác ướp của người India xưa kia.

Trước khi đôi vợ chồng mới cưới rời khỏi tiệc mừng, họ vào từ biệt mẹ. Clara dẫn Blanca ra một chỗ, kín đáo nói với con gái lúc đó vẫn chưa thôi khóc.

– Đừng khóc nữa con ạ. Nước mắt nhiều như vậy chỉ làm thương tổn đến cái thai trong bụng và đó cũng chẳng phải một phép lạ để làm cho mình sung sướng được - Clara nói.

Blanca trả lời mẹ bằng một tiếng nức nở.

– Pedro García Con hãy còn sống, con ạ - Clara nói thêm.

Blanca nuốt một tiếng nấc và hắt hơi.

– Làm sao mà mẹ biết được như vậy hở mẹ? - Cô hỏi.

– Vì mẹ mới nằm mơ thấy nó - Clara trả lời.

Chỉ cần thế thôi đã đủ để cho Blanca yên tâm hoàn toàn. Cô lau nước mắt ngửng cao đầu và từ lúc đó cho đến ngày mẹ cô chết, bẩy năm sau đó, trong cả thời gian dài ấy không bao giờ cô khóc mặc dù cô chịu không ít đau thương, cô độc và có rất nhiều lý do đau khổ khác.

Phải xa cách cô con gái từ xưa vẫn quấn quít bên mình, Clara bước vào một thời kỳ ngơ ngác và đau buồn mới. Cuộc sống vẫn tiếp diễn y như trước, ngôi nhà vẫn mở rộng cửa và bao giờ cũng đầy thực khách, với những cuộc hội họp của những nhà tinh thần học và những đêm bình luận văn thơ, nhưng Clara đã mất cái khả năng phá lên cười thật dễ dàng, và bây giờ thường ngồi lặng nhìn chăm chăm về phía trước mặt, đắm mình trong suy nghĩ. Bà định bụng thiết lập một hệ thống thông tin trực tiếp với Blanca để tránh những sự chậm trễ của đường giao thông bưu điện, nhưng phương pháp truyền giao cách cảm không phải lúc nào cũng hoạt động được và cũng chẳng có gì đảm bảo là nội dung thông tin được Blanca tiếp nhận tốt đẹp. Bà có thể xác nhận những bức thông điệp của mình bị nhiễu loạn bởi những luồng ánh sáng giao thoa không thể kiểm soát được khiến cho người tiếp nhận có thể hiểu khác với điều mà bà định thông tin. Hơn nữa, Blanca không có cái tà khuynh về những thực nghiệm tâm thần, và dù cho từ bé vẫn luôn luôn gần bên mẹ, cô vẫn chưa bao giờ tỏ ra có chút xíu tò mò muốn tìm hiểu những hiện tượng tinh thần kiểu đó. Cô gái con bà là một người phụ nữ thực tế, trần tục và hoài nghi, và chính bản tính tân tiến và thực dụng của cô là một trở ngại lớn đối với phép truyền giao cách cảm. Clara đành phải chịu xử dụng phương pháp thông thường. Hai mẹ con viết thư cho nhau hầu như hàng ngày, và khối lượng thư tín nhiều như vậy, trong nhiều tháng đã thay thế việc ghi chép vào những cuốn vở ghi chép cuộc đời. Nhờ vậy Blanca biết rõ được tất cả những việc xẩy ra tại ngôi nhà lớn ở góc phố, và có thể sung sướng trong cái ảo tưởng mình vẫn còn ở cùng với gia đình và cuộc hôn nhân của cô chỉ là một giấc mộng.

Năm đó con đường đi của Jaime và Nicolás đã rõ ràng tỏ ra khác hẳn nhau, vì những khác biệt giữa hai anh em không có gì dung hòa với nhau được. Những ngày đó Nicolás đi theo cái tân kỳ của những điệu nhẩy flamenco, mà anh nói đã học được của những người Digan tại các hang động ở Granada, dù trên thực tế anh chưa bao giờ từng đi ra khỏi đất nước, nhưng sự khẳng định của anh thật quá vững chắc khiến cho ngay cả trong nội bộ gia đình, mọi người cũng bắt đầu ngờ ngợ có lẽ thực. Chỉ cần một sự khêu gợi cỏn con, anh sẵn sàng hiến ngay một bài biểu diễn, nhẩy ngay lên chiếc bàn lớn trong phòng ăn, chiếc bàn bằng gỗ sến đã dùng đặt quan tài Rosa trong đêm trực tang nhiều năm trước đó mà bây giờ Clara thừa kế, và bắt đầu vỗ tay như một tên điên, đập đập gót giầy dậm dựt, vừa nhẩy bốc lên vừa phát ra những tiếng la thét lanh lảnh cho tới khi thu hút được tất cả mọi người ở trong nhà cũng như một số hàng xóm láng giềng, và đôi lần kéo đến cả những tay cảnh binh tay cầm dùi cui đã kéo ra khỏi bao da, xổ vào dẫm ủng lấm lên tấm thảm, và rồi cuối cùng đều vỗ tay và kêu thét ôlê, ôlê như tất cả mọi người. Cái bàn đồ sộ chịu đựng những bước nhẩy một cách anh dũng, dù rằng chỉ sau một tuần lễ nó đã trở thành một cái bàn hàng thịt dùng để pha thịt bò non. Lối nhẩy flamenco lúc đó chưa được chú ý gì trong cái xã hội thành thị còn khép kín của thủ đô, nhưng Nicolás đưa ra một tin trong mục rao vặt trong báo chí, báo cho biết anh sẽ phục vụ cho mọi người như một giáo sư về môn nhẩy cuồng nhiệt đó. Ngày hôm sau anh có một cô học trò, và chỉ sau một tuần lễ, cái vẻ hấp dẫn của anh đã được loan truyền rộng rãi. Các cô thiếu nữ kéo đến hàng đàn, mới đầu thẹn thùng bẽn lẽn, nhưng anh giáo bắt đầu quay quay các cô như xay gạo, ôm lưng các cô và gõ gót giầy, rồi cười với các cô theo cái kiểu quyến rũ, và chỉ ít phút sau, anh giáo đã làm cho các cô nhẩy thật phấn khởi. Lớp học thu được thắng lợi lớn. Chiếc bàn của phòng ăn sắp sửa biến thành những mảnh vụn, Clara bắt đầu phàn nàn về những cơn đau đầu, còn Jaime thì phải giam mình trong buồng, cửa đóng kín mít, hai lỗ tai bịt hai viên sáp cố gắng không nghe tiếng ầm ĩ để học bài. Khi Esteban Trueba biết được những gì đã xẩy ra trong ngôi nhà khi ông vắng, ông nổi giận một cách kinh khủng và cấm cậu con trai không được dùng ngôi nhà làm một trường dạy cái môn nhẩy flamenco hoặc bất kỳ một môn gì khác. Nicolás phải từ bỏ môn nhẩy quay cuồng của mình, nhưng kinh nghiệm đã giúp cho anh trở thành một thanh niên có tính quần chúng nhất trong thời kỳ đó, ông vua của các tiệc hội và những trái tim phụ nữ, vì trong khi những chàng thanh niên khác học tập, mặc quần áo mầu sám cài khuy chéo, và nuôi bộ ria, nhẩy theo nhịp điệu bolero, thì Nicolás chủ trương tình yêu tự do, dẫn những đoạn trích của Freud, uống rượu Pernod và nhẩy điệu flamenco. Nhưng thắng lợi xã hội của anh cũng không làm giảm sút lòng say mê cái tài năng tinh thần của mẹ mà anh rất chú ý. Anh cố gắng để thi đua với mẹ về mặt đó một cách vô ích, dù cho anh nghiên cứu rất say mê, thực tập đến độ sức khỏe sút kém nguy hiểm, và tham dự tất cả những cuộc họp ngày thứ Sáu cùng ba chị em nhà Mora, bất chấp sự cấm đoán của cha, người vẫn kiên trì giữ ý kiến rằng những trò chơi đó không phải của nam giới. Clara định cố an ủi anh về những thất bại trong địa hạt này.

– Cái này không phải do học tập hay thừa kế mà có được đâu con ạ - bà nói khi trông thấy anh tập trung tư tưởng đến độ hai mắt trở nên lác sệch, với một sức cố gắng hiếm thấy để mong chuyển động được lọ muối trên bàn ăn bằng sức mạnh tinh thần.

Ba chị em nhà Mora rất yêu quý anh. Họ cho anh mượn những cuốn sách về khoa học bí hiểm và giúp anh giải những khoa mã về những ngôi sao mệnh và những quân bài bói toán. Họ ngồi xung quanh, cầm lấy tay anh để truyền những luồng khí nhiệm mầu, nhưng cái đó cũng chẳng làm cho Nicolás có được cái mãnh lực tinh thần như mong muốn. Mấy chị em nhà Mora che chở cho mối tình của anh với Amanda. Mới đầu cô gái trẻ đó có vẻ bị quyến rũ bởi chiếc bàn gọi hồn và những nghệ sĩ tóc dài, thực khách trong nhà Nicolás, nhưng chỉ sau ít lâu cô đã chán chuyện gọi hồn ma và ngâm ngợi những vần thơ đã được truyền miệng từ người này sang người khác của Nhà Thơ, cô bỏ đi làm phóng viên cho một tờ báo.

– Nghề đó là một nghề bịp bợm - Esteban Trueba đưa ra ý kiến khi ông biết tin đó.

Esteban Trueba không có cảm tình với cô gái. Ông không thích nhìn thấy cô trong nhà mình, vì ông cho rằng cô làm ảnh hưởng xấu đến con trai, và món tóc để dài, đôi mắt tô phấn và những món trang sức của cô là những dấu hiệu của một tật xấu bí mật vào đó, và cái kiểu cởi giầy ra rồi ngồi bệt trên sàn, đôi chân khoanh tròn lại như kiểu người thổ dân, đều là những cung cách của kẻ ái nam ái nữ.

Amanda có cái nhìn thế giới rất bi quan, và trong cuộc sống chịu đựng buồn nản của mình cô đi vào hút ma túy. Nicolás cũng theo cô. Clara nhận thấy con trai đang đi vào một thời kỳ xấu, nhưng ngay cả cái trực giác kỳ lạ của bà cũng không làm cho bà hiểu nổi những cơn mê sảng thất thần, những cơn buồn ngủ rũ rượi và những thoáng vui vô cớ của con trai lại có liên quan đến những điếu thuốc phương Đông mà Nicolás hút, vì chưa bao giờ bà từng nghe nói đến cái chất ma túy đó hoặc bất cứ một loại ma túy nào khác. “Đó chỉ là những hiện tượng do cái tuổi của nó phát sinh ra rồi nó sẽ qua đi thôi”, bà nói khi trông thấy Nicolás hành động như một tên ngớ ngẩn, mà không nhớ rằng Jaime cũng sinh ra cùng một ngày với Nicolás mà không hề có tí chút gì những dấu hiệu ngơ ngác mất thần như thể cậu em.

Những sự điên rồ của Jaime lại mang một phong thái thật khác biệt. Anh thanh niên nay có khuynh hướng về đức hi sinh và nếp sống khắc khổ. Trong tủ áo của anh chỉ có ba chiếc sơ-mi và hai cái quần. Clara để cả mùa đông đan gấp rút cho con trai có áo ấm áp, nhưng Jaime chỉ dùng nó đến khi có người nào đó thiếu thốn hơn là cho ngay. Tất cả tiền nong mà cha cho đều lọt vào túi của những bệnh nhân mà anh chăm sóc cho tại bệnh viện. Khi thấy có con chó gầy trơ xương lẽo đẽo theo đằng sau trên đường phố, Jaime liền mang nó về nhà nuôi, và khi biết có đứa trẻ bị bỏ rơi, một người con gái chửa hoang, hoặc một bà già yếu đuối đang cần sự cứu giúp của mình, anh liền đến với họ, rồi nói cho mẹ biết để nhờ mẹ giải quyết giúp cho. Clara trở thành một chuyên gia giỏi về cứu trợ xã hội, biết được tất cả mọi công sở của Nhà Nước và Nhà Thờ, những nơi mà người ta có thể đưa những người bất hạnh vào nuôi dưỡng, và khi mọi nơi đó đều không nhận thì bà liền nhận họ vào ở trong nhà mình. Những bà bạn của Clara dần dà rất sợ bà, vì cứ mỗi lần thấy bà xuất hiện y như rằng bà lại hỏi xin cứu giúp người thiếu thốn một cái gì. Cứ như vậy màng lưới của những người được Clara và Jaime giúp đỡ, che chở cứ mở rộng thêm, đi đến chỗ hai người cũng chẳng nhớ hết được con số những người được họ giúp đỡ, và đôi khi họ ngạc nhiên bất chợt thấy có người đến cám ơn họ vì một ân huệ nào đó mà họ đã quên không nhớ được việc đã làm. Jaime coi việc học tập nghề thuốc của mình như một ham mê tôn giáo. Dường như bất kỳ một sự giải trí nào khiến anh xa rời sách vở hoặc phí mất thì giờ đều là một sự phản bội nhân loại mà anh đã thề phục vụ. “Thằng bé này có lẽ phải để cho làm cố đạo”, Clara nói. Đối với Jaime, con người mà những lời thề khiêm tốn, nghèo khổ và trong sạch của những ông cố đạo không làm cho mắc lừa, anh vẫn coi tôn giáo là nguyên nhân của một nửa số điều bất hạnh trên thế giới, cho nên khi mẹ có ý kiểu như vậy, anh rất bực. Anh nói cơ đốc giáo, cũng như hầu hết những sự mê tín khác, chỉ làm cho con người thêm yếu đuối và chịu đựng, và con người đâu cần chờ mong một sự đền bù nào ở trên trời, mà phải chiến đấu dành lấy những quyền được có của mình ngay trên trái đất. Anh tranh luận tay đôi với mẹ về những điều đó, vì không thể tranh cãi điều đó với Esteban Trueba, ông bao giờ cũng nhanh chóng mất kiên nhẫn và cuối cùng là thét lên và hoa tay múa chân, và như ông nói, ông đã chán ngán không muốn sống giữa những tên điên loạn thần kinh, hiện nay điều duy nhất mà ông muốn là có được đôi chút bình thường trong ngôi nhà này, nhưng số không may ông đã lấy phải một con người quái gở, lại sinh đẻ ra ba đứa con điên dại chẳng ích lợi chút xíu nào cho bất cứ cái gì, để làm cho cuộc đời ông thêm cay đắng. Jaime không tranh cãi với cha. Trong ngôi nhà lớn này anh ra vào như một cái bóng, lơ đãng hôn mẹ khi gặp bà, rồi đi thẳng ngay vào bếp, đứng ăn luôn những thức ăn còn thừa của mấy người trong gia đình, sau đó khép kín cửa giam mình trong buồng để đọc sách nghiên cứu. Phòng ngủ của anh là một đường hầm đầy sách, từ các ngăn tường, từ mặt đất lên đến mái, đầy những ngăn, những giá bầy ăm ắp những cuốn sách dầy cộm không một ai lau chùi, vì anh giữ chìa khóa cửa buồng. Thật là cái tổ lý tưởng cho lũ nhện và chuột bọ. Giường của anh kê ở giữa phòng, một chiếc giường cá nhân to xấu, một ngọn đèn không có tán treo từ nóc rủ xuống đầu giường. Trong một cuộc rung động địa chấn nhỏ mà Clara quên không đoán trước, mọi người nghe thấy một tiếng động như xe lửa trật bánh đổ rầm và khi mở được cánh cửa phòng ra, mọi người thấy chiếc giường bị vùi kín dưới một núi sách. Giá và ngăn sách bị đổ và Jaime bị sách vở đè bẹp. Khi cứu được anh ra khỏi đống sách, người anh không bị xây sát chút nào. Trong lúc Clara khuân sách vở ra, bà nhớ tới cuộc động đất lớn và nghĩ mình đã từng sống những giây phút đó rồi. Nhân dịp đó gian phòng được lau chùi bụi bậm và xua đuổi mọi loài sâu bọ, và đầu mẩu thuốc bằng những nhát chổi.

Jaime chỉ để mắt chú ý nhìn nhận sự thực của ngôi nhà của gia đình mình những lần anh trông thấy Amanda tay nắm tay Nicolás. Rất ít khi anh nói một lời với cô, và sẽ đỏ dừ mặt nếu như cô ta lên tiếng nói với anh. Anh rất hoài nghi cái vẻ ngoài kỳ lạ của cô và tin rằng nếu như cô chải tóc, cắt tóc như thể mọi người và không bôi son phấn quanh đôi mắt, cô sẽ như một con chuột gầy và xanh xanh. Nhưng anh cũng không sao mà không ngắm nhìn cô được. Tiếng lanh canh của mấy vòng trang sức đeo ở tay vang lên cùng với bước của cô đi đã làm cho anh quên lãng cả việc học hành và anh phải hết sức cố gắng để khỏi đi theo cô quanh quanh trong ngôi nhà như con gà mái bị thôi miên. Một mình trên giường nằm không thể nào tập trung để đọc được nữa, anh tưởng tượng ra Amanda trần truồng, món tóc đen dài bao phủ quanh mình, với tất cả những món nữ trang kêu lanh canh, như thần tượng của mình. Jaime là một con người cô độc, một đứa trẻ nhút nhát khi bé và lớn lên là một người bẽn lẽn. Anh không tự yêu mình cho nên có thể vì thế anh nghĩ mình chẳng xứng đáng với tình yêu của người khác. Một biểu hiện nhỏ nhất về sự ân cần chăm sóc hay cám ơn đối với anh đều làm cho anh thấy hổ thẹn và đau đớn. Đối với anh, Amanda đại diện cho cái tinh chất của phụ nữ, và vì cô là người bạn của Nicolás, em giai anh, cho nên cô cũng là đại biểu cho tất cả mọi điều cấm đoán. Cái tính cách tự do, đáng yêu và phiêu lưu của người phụ nữ trẻ đó đã mê hoặc anh, còn cái hình dạng con chuột nhắt cải trang của cô gây nên trong anh một ao ước mãnh liệt được bảo vệ, che chở cho cô. Anh yêu thích cô một cách đau đớn, nhưng không bao giờ dám công nhận như vậy, ngay cả trong tận cùng suy nghĩ thầm kín nhất của mình.

Vào thời kỳ đó Amanda hay đến nhà gia đình Esteban Trueba. Tại tòa báo cô làm việc theo một thời khóa biểu linh hoạt, và cứ mỗi khi có thể, cô lại tới ngôi nhà lớn ở góc phố, dắt theo cậu em trai Miguel, và sự có mặt của họ cũng không lôi kéo sự chú ý nào trong ngôi nhà lớn lúc nào cũng đầy người và hoạt động nhộn nhịp. Lúc đó Miguel khoảng năm tuổi, ít nói và sạch sẽ, không đùa nghịch ồn ào, đi lại mà không ai thấy vì cậu bé lẫn cùng những hình ảnh của giấy hoa dán tường và đồ đạc, bàn ghế, thẩn tha chơi một mình ở trong vườn, hoặc đi theo Clara đi tới khắp các ngóc ngách trong ngôi nhà và gọi bà bằng mẹ. Vì thế và vì nó gọi Jaime là bố, nên mọi người đoán rằng Amanda và Miguel mồ côi. Amanda bao giờ cũng có cậu em đi theo, cô dắt em theo vào nơi làm việc, tập cho cậu quen với tất cả mọi thức ăn và vào bất cứ giờ nào, và ở những nơi soàng sĩnh tồi tàn nhất cũng có thể soài xuống ngủ được. Cô yêu em một cách thật hiền dịu và thật mãnh liệt, cô giữ gìn nó như giữ gìn một con chó con, cô thét lên với nó khi giận dữ, rồi lại chạy đến ôm chầm lấy nó mà hôn. Cô không để cho bất cứ một ai được quyền sửa sang, sai phái gì em trai cô cả, cô không chấp nhận những lời bàn tán về cuộc sống kỳ lạ mà cô bắt cậu em sống, và cô bảo vệ nó như một con sư tử cái giữ gìn con, mặc dù chả ai có ý định tấn công nó cả. Người duy nhất cô cho phép có ý kiến về sự giáo dục Miguel là Clara, người đã thuyết phục được Amanda phải gửi em trai vào trường học, đã cho nó khỏi trở thành một ẩn sĩ mù chữ sau này. Clara không thuộc phái chủ trương giáo dục phổ thông bắt buộc, nhưng bà nghĩ rằng trong trường hợp của Miguel, cần phải cho nó hàng ngày một vài giờ kỷ luật và chung sống với những đứa trẻ cùng lứa tuổi. Chính bà đã đảm nhiệm việc ghi tên theo học cho nó, mua cho nó những đồ dùng cần thiết và bộ đồng phục, rồi cùng Amanda dẫn nó đi đến trường ngày đầu tiên vào lớp. Tại cửa trường học, Amanda và Miguel ôm nhau khóc, khiến cho cô giáo không thể nào gỡ được thằng bé ra khỏi nếp váy của chị nó mà nó bám giữ bằng cả nanh vuốt, kêu gào, dẫy đạp tất cả những ai đến gần. Sau cùng nhờ có Clara giúp, cô giáo mới có thể lôi được thằng bé vào trong và khóa cửa trường học lại. Amanda ngồi trên vỉa hè ngoài cửa trường suốt cả buổi sáng. Clara cũng ngồi chia sẻ nỗi đau cùng Amanda, vì bà thấy mình có lỗi đã gây ra nỗi đau đớn ấy, và bắt đầu nghi ngờ về sự khôn ngoan của cái sáng kiến mà mình đề ra. Đến trưa, chuông réo và cánh cửa lớn của trường học mở rộng. Hai người đàn bà trông thấy một đoàn học sinh ùa ra, trong đó, trật tự, im lặng và không có vết nước mắt, chỉ có một vết chì ở bên cánh mũi, và chiếc tất bị giầy nghiến rách, thằng bé Miguel, chỉ trong mấy giờ ít ỏi đó thôi, đã học được cách bước đi trong cuộc đời mà không phải nhờ chị dắt tay. Amanda ôm chặt nó vào ngực và trong cơn cao hứng lúc đó bật nói với em: “Chị sẽ chết thay em, Miguel bé nhỏ của chị”. Cô đâu biết rằng một ngày kia mình sẽ phải làm thật đúng y như vậy.

Trong thời gian đó Esteban Trueba càng ngày càng cảm thấy cô đơn và càng thêm cáu bẳn. Ông chịu đựng việc vợ mình sẽ không bao giờ còn nói với mình một lời và, đã chán ngấy cái lối theo vợ khắp mọi góc nhà để đưa mắt cầu khẩn bà, hoặc đục thủng lỗ trên tường buồng tắm, ông liền quyết định lao mình vào hoạt động chính trị. Đúng như Clara đã báo trước, vẫn những nhà chính trị đắc cử từ xưa lại thắng cử, nhưng lần này với số phiếu thắng thật ít ỏi khiến cho tất cả mọi người đều sửng sốt. Esteban Trueba cho rằng đã đến lúc mình phải nhẩy ra để bảo vệ cho quyền lợi của tổ quốc và quyền lợi của Đảng Bảo Thủ, vì không còn ai xứng đáng hơn ông làm hiện thân của người chính khách thật thà, không hiểm độc như chính ông vẫn tự nhận và nói thêm rằng mình vươn lên bằng cố gắng của chính bản thân, đem công việc làm ăn và điều kiện sống tốt đẹp cho những người làm thuê, và là ông chủ điền duy nhất đã xây dựng những nếp nhà gạch xinh xắn cho tá điền. Ông tôn trọng pháp luật, tổ quốc và truyền thống, và không một ai có thể trách cứ ông về một tội phạm nào lớn hơn cái tội trốn thuế. Ông hợp đồng thuê một người quản lý thay vào chỗ của Pedro García rồi giao cho người đó nhiệm vụ quản lý trại gà đẻ và những bò nái nhập nội, còn ông dứt khoát rút về thành thị. Ông dành một số tháng vào việc vận động tranh cử, dùng cả cái gia sản lớn làm hậu thuẫn, cộng với sự ủng hộ của Đảng Bảo Thủ lúc đó đang cần người để giới thiệu ra ứng cử trong cuộc bầu tổng thống sắp tới. Ngôi nhà của ông luôn tấp nập những nhà tuyên truyền chính trị và đảng viên Đảng Bảo Thủ, họ đã thực tế nhẩy vào chiếm lĩnh ngôi nhà, và giờ đây trong dẫy hành lang họ luôn luôn lẫn lộn trong đám khách của Clara, những hội viên Tam Điểm, và ba chị em nhà Mora. Dần dần cái triều đình của Clara bị chuyển hẳn vào những gian phòng mé sau của ngôi nhà. Có một biên giới vô hình được thiết lập giữa khu nhà mà Esteban Trueba chiếm giữ và khu nhà thuộc quyền sử dụng của vợ ông. Theo cảm hứng và sáng kiến của Clara và cũng phù hợp với sự cần thiết của thời kỳ đó, trong phạm vi ngôi nhà có kiểu kiến trúc cao sang quý tộc đó, bắt đầu nẩy nở thêm những buồng phụ nho nhỏ, những vòng cầu thang, những chòi tháp, và sân thượng. Cứ mỗi khi phải nuôi thêm một vị khách mới, lại những người thợ nề trước được gọi đến để xây thêm một phòng ở. Cứ như thế, ngôi nhà lớn ở góc phố dần dần trở nên giống hệt một mê cung.

– Một ngày nào đó, ngôi nhà này sẽ dùng để thiết lập một khách sạn - Nicolás nói.

– Hoặc một bệnh viện nhỏ - Jaime đã bắt đầu nuôi hy vọng đưa những bệnh nhân nghèo của mình đến ở khu Phố Trên Cao, nói tiếp.

Bề mặt tiền của ngôi nhà vẫn được giữ nguyên như cũ không có gì thay đổi. Mé trước mặt, vẫn sừng sững mấy cây cột anh hùng và khu vườn kiểu Versailles, nhưng về mé sau nhà, cái phong cách xưa đã mất. Khu vườn sau giờ đây trở thành một khu rừng rậm giây leo, tràn ngập nhiều loài cây cỏ, lá hoa, và ầm ĩ chim chóc của Clara, cùng tiếng kêu của rất nhiều thế hệ mèo và chó. Giữa cái bầy sinh vật nuôi trong nhà đó, con vật duy nhất có tí chút nổi bật lên trong kỷ niệm của gia đình là một con thỏ mà Miguel mang đến, một con thỏ thường, đáng thương, mà lũ chó luôn luôn liếm láp đến nỗi nó bị trụi hết lông đầu, biến thành con vật hói độc nhất của loài thỏ, và toàn thân nó phủ một lớp lông soăn tít khiến cho nó có hình dáng của một con rắn thằn lằn có đôi tai cực kỳ to.

Ngày bầu cử càng tới gần, Esteban Trueba càng thấy bồn chồn thêm. Ông đánh liều tất cả những gì ông có trong cuộc phiêu lưu chính trị này. Một buổi tối không thể chịu đựng nổi nữa, ông đến gõ cửa phòng ngủ của Clara. Trong bộ quần áo ngủ và có lắp hàm răng giả, vì bà thích nhấm nhấp những chiếc bánh bích quy trong khi viết vào những cuốn vở ghi chép cuộc đời của mình, bà ra mở cửa. Esteban Trueba thấy vợ vẫn trẻ, đẹp như ngày thứ nhất ông bế bà trên tay bước vào căn phòng ngủ trải toàn một loại thảm lụa xanh này và đặt bà đứng trên tấm da của con Barrabás. Ông mỉm cười với kỷ niệm.

– Xin lỗi, Clara - mặt đỏ như một cậu học trò ông lên tiếng - Tôi thấy cô độc và buồn. Tôi muốn ở đây một lát, nếu không làm em phiền.

Clara cũng mỉm cười, nhưng không nói một lời. Bà chỉ cho ông một chiếc ghế bành và Esteban ngồi xuống đó. Hai người ngồi lặng im một lát, cùng ăn đĩa bánh bích quy và nhìn nhau bỡ ngỡ, vì đã lâu lắm rồi, cùng sống với nhau dưới một mái nhà nhưng họ không hề gặp mặt nhau.

– Tôi đoán rằng bà đã biết điều đang làm cho tôi bồn chồn lo lắng - cuối cùng Esteban Trueba nói.

Clara gật đầu đồng ý.

– Bà có tin rằng tôi thắng cử không?

Clara lại gật đầu, tức thì Esteban Trueba cảm thấy toàn thân hoàn hoàn thanh thản như thể vợ mình vừa đưa cho mình một tờ giấy bảo đảm viết tay. Ông vui vẻ cười lớn, đứng lên, đưa hai bàn tay nắm hai vai bà và hôn lên trán.

– Bà thật ghê gớm, Clara ạ! Bà đã nói như vậy, tôi sẽ là thượng nghị sĩ - ông reo lên.

Từ hôm đó sự hằn học giữa hai người đã giảm. Clara vẫn tiếp tục không nói với ông một lời, nhưng ông không để ý đến sự im lặng đó, vẫn nói với bà bình thường, vì diễn giải những động tác nhỏ nhẹ nhất của bà như những lời đáp lại. Trong những trường hợp thật cần thiết, Clara dùng những người hầu hoặc các con để nhắn ông những lời muốn nói. Bà lo lắng trông coi cho đời sống của chồng được dễ chịu, giúp ông trong công việc quản lý và đi cùng ông khi ông yêu cầu. Đôi lần bà mỉm cười với ông.

Mười ngày sau đó, Esteban Trueba được bầu làm thượng nghị sĩ của nước Cộng Hòa đúng như Clara đã tiên đoán. Để mừng sự kiện đó, ông tổ chức một tiệc hội cho tất cả bạn bè và những bạn đồng tôn giáo của Clara, cho những người hầu hạ và tá điền ở trang viên Ba Cô Maria một món tiền thưởng, và tặng Clara một chuỗi ngọc bích mà ông tự tay đặt trên giường của bà kèm một cành hoa tím. Clara bắt đầu đi dự những buổi chiêu đãi và những cuộc mít tinh chính trị, tại đó sự có mặt của bà thật cần thiết để cho ông chồng tỏa ra hình ảnh của một người đàn ông giản dị và thân mật mà công chúng và Đảng Bảo Thủ đều rất thích. Trong những dịp đó, Clara đều lắp hàm răng giả vào miệng và đeo một vài món nữ trang mà Esteban Trueba đã tặng. Bà trở nên một vị phu nhân lịch sự, kín đáo và tuyệt diệu nhất trong giới xã hội của bà, và không một ai có thể đi đến chỗ ngờ rằng đôi vợ chồng đặc biệt sang trọng đó không bao giờ còn nói một lời với nhau.

Địa vị xã hội mới của Esteban Trueba đã làm tăng thêm con số người phải cung phụng trong ngôi nhà lớn ở góc phố. Clara không phải mở một tài khoản riêng cho những miệng ăn mà bà nuôi, cũng như mọi thứ chi tiêu khác trong nhà. Tất cả những biên lai mua hàng đều đi thẳng tới văn phòng ông Thượng Nghị sĩ Trueba tại Quốc Hội: ông sẽ trả tiền ngay không cần một câu hỏi, vì ông đã phát hiện ra rằng ông càng tiêu nhiều, gia tài của ông dường như càng tăng thêm, và đi đến kết luận là Clara, cùng với tính hiếu khách không phân biệt sang hèn và những hoạt động từ thiện của bà, bà không phải là một người vợ làm cho ông khánh kiệt, mà trái lại. Thoạt đầu, ông nắm quyền chính trị như thể một trò chơi mới. Vào độ tuổi chín chắn ông đã trở thành một người giầu có, được kính trọng y như thể ông đã thề phải tiến tới khi còn là một anh chàng nghèo khổ, không có người đỡ đầu, và chẳng có vốn liếng gì khác ngoài cái tính kiêu ngạo và một tham vọng khác thường. Nhưng chỉ ít lâu sau, ông biết rằng bây giờ ông thật cô độc hơn bất cứ lúc nào khác. Hai con trai lẩn tránh ông, còn Blanca thì ông không bao giờ còn có được mối liên hệ trực tiếp với nó. Ông chỉ biết về nó qua lời kể của mấy đứa em trai nó, và ông chỉ còn hạn chế mình trong việc tháng tháng gửi cho nó một tấm ngân phiếu, giữ đúng lời hứa mà ông đã hứa với Jean de Satigny. Ông thật quá xa cách với các con, đến nỗi chẳng có khả năng giữ cho một cuộc đối thoại với con khỏi kết thúc bằng những lời gào thét lên với chúng. Esteban Trueba biết được những sự việc rồ dại của Nicolás đều đã quá muộn, nghĩa là, khi tất cả mọi người đều đã bàn tán về những việc đó. Ông cũng chẳng hay biết tí gì về cuộc sống của Jaime. Nếu như ông có thể biết được cậu con này đã đứng về phía Pedro García Con, và có một tình yêu như anh em đối với Pedro Con, chắc ông đã lên một cơn phong giật cấp tính, nhưng Jaime rất thận trọng không bao giờ nói đến những điều đó với cha.

Pedro García Con đã rời bỏ nông thôn. Sau cuộc đụng độ kinh khủng với ông chủ, cha José Dulce María đã đón anh vào trong địa phận nhà thờ và chữa vết thương cho anh. Chàng trai chìm ngập trong đau buồn, thất vọng, nhắc đi nhắc lại không chán rằng cuộc đời không còn ý nghĩa gì nữa, vì đã mất Blanca, và cũng chẳng còn có thể đánh đàn guitar, niềm an ủi duy nhất của anh. Đức cha José Dulce María chờ cho những ngón tay đứt của anh hàn gắn và thành sẹo, rồi đặt anh lên một chiếc xe nhỏ, đưa anh đến nơi dành riêng cho người thổ dân, giới thiệu anh với một bà già một trăm tuổi bị mù và đôi tay bị cứng đơ do chứng bệnh thấp khớp, nhưng bà cụ vẫn còn quyết tâm và tinh thần để đan lát rổ rá bằng hai chân. “Nếu như bà cụ có thể đan rổ rá bằng hai chân, con cũng có thể đánh đàn guitar không cần ngón tay cũng được”, ông nói với anh. Sau đó ông cố đạo kể cho anh nghe câu chuyện của mình.

– Vào độ tuổi của con, cha cũng đã yêu, con ạ. Người yêu của cha là cô gái đẹp nhất làng. Chúng mình sắp cưới nhau và cô ấy đã bắt đầu thêu bộ quần áo cưới, còn cha thì dành dụm để xây dựng một ngôi nhà xinh xinh, thì đùng một cái họ bắt cha vào lính. Khi cha trở về, cô ấy đã lấy anh hàng thịt và đã trở thành một bà to béo. Suýt nữa cha đã buộc đá vào chân đâm đầu xuống sông, nhưng sau suy nghĩ lại, cha quyết định đi tu để trở thành cố đạo. Vào đúng năm cha bắt đầu đi làm lễ, cô gái bị góa chồng, đến nhà thờ nhìn cha bằng con mắt buồn rầu. - Tiếng cười thẳng thắn của ông cố đạo khổng lồ đã nâng tinh thần Pedro García Con lên và làm cho anh mỉm cười, phải, nụ cười đầu tiên sau ba tuần lễ buồn thê thảm. - Để cho con thấy - ông cố đạo kết luận - việc gì mà phải thất vọng. Con sẽ gặp lại Blanca vào một ngày ít ngờ tới nhất.

Thể xác và tinh thần đều đã được chữa lành mạnh, Pedro García Con bỏ đi thủ đô với một gói nhỏ quần áo và một ít tiền mà ông cố đã rút ra trong số tiền làm phúc ngày Chủ nhật. Ông cũng cho anh biết địa chỉ của một nhà lãnh đạo xã hội ở thủ đô, người đó đã đón anh về ở trong những ngày đầu mới đến thành phố, sau đó tìm được cho anh một công việc: làm ca sĩ tại một tiệm ăn của những người lang thang vô định. Anh thanh niên đến ở tại một xóm công nhân, trong một căn lều bằng gỗ ván mà anh coi như một lâu đài, đồ đạc không có gì ngoài một chiếc phản có chân, một tấm nệm, một chiếc ghế và hai cái hòm gỗ dùng làm bàn. Tại đó anh đã làm việc để tuyên truyền vận động xã hội chủ nghĩa và nghiền ngẫm đến chán chường cái nỗi Blanca đã đi lấy người khác, và anh đã không chấp nhận cả lời giải thích và an ủi của Jaime. Ít lâu sau anh đã làm chủ được bàn tay phải, nhận được vai trò sử dụng của những ngón tay còn lại, và tiếp tục sáng tác những bài hát về bầy gà mái chống lại con cáo và đuổi cho cáo chạy. Một hôm người ta mời anh đến hát trong một chương trình của đài phát thanh, và việc đó đã mở đầu dẫn anh tới chỗ có được một tính quần chúng choáng ngời mà chính anh cũng chưa hề mong đợi. Giọng hát của anh từ đó luôn luôn vang lên trong những buổi phát thanh và tên anh trở thành quen thuộc. Đương nhiên ông Thượng Nghị sĩ Esteban Trueba không bao giờ nghe thấy tên anh, vì trong nhà ông, ông không cho phép đặt một chiếc máy thu thanh nào. Ông nói đó là những thứ máy móc cho bọn người vô học, nó chỉ mang tới những ảnh hưởng xấu xa và những tư tưởng thông tục. Không có một ai xa cách với âm nhạc dân gian bằng ông, con người mà giai điệu duy nhất có thể chịu đựng được là kịch hát trữ tình và loại ca kịch ngâm thơ của đoàn zarzuela mùa đông nào cũng từ Tây Ban Nha sang biểu diễn.

Hôm mà Jaime mang về nhà cái tin mới mẻ là muốn đổi họ khác, vì từ khi cha anh trở thành Thượng Nghị sĩ của Đảng Bảo Thủ, bạn bè của anh tại trường đại học ghét anh ra mặt và tại Khu Nhà Từ Thiện cũng chẳng ai còn tin anh, Esteban Trueba mất kiên nhẫn sắp sửa cho anh một cái tát, nhưng ông kịp kìm giữ được mình, vì ông thấy đôi mắt của con trai có cái vẻ như trong trường hợp này mà ông làm như vậy nó sẽ không bao giờ thứ lỗi cho ông.

– Tao lấy vợ để có những đứa con chính thống mang tên họ của tao, chứ không phải những đứa con hoang mang tên họ của mẹ nó! - ông thét lên, mặt tái xanh vì giận dữ.

Hai tuần sao ông nghe thấy người ta bàn tán trong hành lang của Quốc Hội rằng Jaime, con trai ông, đã cởi quần ngay trước Quảng trường Brasil để cho một người nghèo thiếu, và mặc quần lót đi bộ qua mười lăm dãy nhà để trở về nhà, kéo theo sau một đoàn trẻ con và kẻ tò mò vừa đi vừa reo hò, tán tụng nó. Quá mệt về việc bảo vệ danh dự của mình thoát khỏi những sự lố lăng và mọi chuyện hài hước tương tự, ông cho phép Jaime lấy bất cứ tên họ nào mà nó thích, chỉ cần một điều là không phải họ tên ông. Ngày hôm đó ông đóng cửa, giam mình trong văn phòng khóc rống vì buồn chán và điên giận. Ông cố gắng tự nhủ là những tính nết kỳ cục đó rồi sau sẽ qua đi khi nó đến độ tuổi chín chắn, và sớm muộn rồi nó cũng sẽ trở thành con người thăng bằng có thể phụ tá cho ông trong việc kinh doanh, và chỗ nương tựa của ông khi già yếu. Còn về thằng em nó kia, ông đã mất hẳn hy vọng. Nicolás đi từ chuyện kỳ quái này đến chuyện quái đản khác. Những ngày đó anh chàng đi lang thang với cái ảo mộng xuyên qua dãy Núi Dài y như ông cậu Marcos nhiều năm trước đã từng thử nghiệm trên một phương tiện vận tải ít thông dụng. Anh đã chọn cách bay lên trong một quả cầu, với lòng tin tưởng chắc chắn rằng cái cảnh một quả cầu khổng lồ treo lơ lửng trên không sẽ là một sự quảng cáo có chất mê không thể cưỡng được mà bất kỳ một hãng nước giải khát nào cũng đều muốn được đứng ra đỡ đầu. Anh sao lại mẫu của một kiểu khí cầu Đức từ trước chiến tranh, bay lên được nhờ một hệ thống hơi nóng, có thể mang theo trong lòng nó một hoặc vài người có tinh thần thật can đảm. Sự say mê trang bị cho cái khúc dồi bay khổng lồ đó, và việc nghiên cứu những cơ cấu bí mật của nó cùng một loạt vấn đề khác, như luồng gió, điểm báo của những quân bài và những quy luật của khí thể động lực học đã thu hút anh trong một thời gian dài. Anh đã quên những cuộc họp ngày thứ Sáu về tinh thần học cùng với mẹ và ba chị em nhà Mora, trong nhiều tuần lễ và cũng chẳng chú ý đến việc Amanda không hiểu sao không thấy tới nhà mình nữa. Đến khi hoàn thành công trình xây dựng con tàu hàng không của mình anh liền vấp ngay phải một trở ngại không lường tới: ông giám đốc hãng nước giải khát, một người Mỹ vùng Arkansas, từ chối không bảo trợ tài chính cho kế hoạch, viện cớ là nếu Nicolás bị chết trong chiếc máy bay lên không đó thì việc bán nước ngọt của ông dễ bị giảm sút ngay. Nicolás cố gắng tìm những nhà đỡ đầu khác, nhưng không một ai chịu bỏ vốn. Những sự việc đó thật đã quá đủ để anh hủy bỏ những dự án của mình và quyết định sẽ độc lực bay lên, dù cho không có tiền bảo trợ của ai. Đến ngày đã định, Clara vẫn thản nhiên tiếp tục ngồi đan, không chú ý gì đến mọi sự chuẩn bị của cậu con trai, dù cho tất cả mọi người trong nhà cũng như hàng xóm và bạn hữu của gia đình đều lộ vẻ kinh hãi đối với cái kế hoạch điên cuồng định bay qua dãy Núi Dài trong cái máy quái quỷ đó.

– Tôi tin rằng nó sẽ chẳng bay lên đâu - Clara tay vẫn không rời chiếc kim đan lên tiếng nói.

Đúng như vậy. Đến giây phút cuối cùng, một chiếc xe ca-mi-ông trên đầy cảnh sát xuất hiện tại công viên nhân dân, nơi Nicolás đã chọn để bay lên. Họ đòi cho xem giấy phép của thành phố mà hiển nhiên Nicolás không có, và sau đó cũng chẳng thể nào mà có được. Anh mất bốn ngày chạy từ cơ quan này đến công sở khác, với tất cả mọi thủ tục vô vọng, và kế hoạch của anh vỡ tan tành, khi va phải bức tường quan liêu ngu dốt không hiểu được mình. Chẳng bao giờ anh có thể biết được rằng, đằng sau chiếc xe ca-mi-ông chở đầy cảnh sát, và những thủ tục giấy tờ bất tận đó là sức mạnh ảnh hưởng của cha anh đã đặt vào, vì ông không sẵn sàng cho phép tiến hành một cuộc phiêu lưu như vậy. Mệt và chán trong việc đấu tranh với sự rụt rè của hãng nước ngọt và tệ quan liêu giấy tờ của ngành hàng không, anh tự thuyết phục mình như vậy là không thể bay lên được nếu không bay một cách bí mật, và cái khả năng bí mật đó lại cũng không thể có được vì kích thước to lớn của con tầu. Nicolás bước vào một cơn khủng hoảng lo buồn, và Clara đã lôi anh ra bằng cách gợi ý hãy sử dụng những vật liệu của quả cầu đó vào một mục đích nào thiết thực để khỏi phí mất số vốn liếng đã đầu tư vào đấy. Nicolás mới nẩy sinh ý nghĩ mở một xưởng làm bánh mì kẹp thịt. Kế hoạch của anh là làm bánh mì kẹp thịt gà, gói bằng vải sơn của quả cầu cắt ra thành từng miếng nhỏ, và món hàng này sẽ đem bán cho những nhân viên của các công sở. Căn bếp rộng rãi của ngôi nhà thật là lý tưởng để dùng cho cái kỹ nghệ đó của anh. Thế là khu vườn sau bắt đầu đầy gà buộc chặt hai chân, nằm chờ đến lượt hai vị đồ tể theo hợp đồng đặc biệt đến cắt tiết hàng loạt. Mấy mảnh sân trở nên đầy lông gà, và máu tiết loang lổ lên cả những bức tượng thiên thần trên núi Olympia, mùi nước lông gà làm cho mọi người lộn mửa, và lòng ruột gà bắt đầu kéo lũ ruồi nhặng đến đen nghịt cả khu phố, cho tới khi Clara kết thúc được cuộc thảm sát đó bằng một cơn đau thần kinh dữ dội suýt nữa lại đẩy bà rơi vào trạng thái câm lặng như xưa. Sự thất bại trong việc kinh doanh mới này không có gì quan trọng lắm đối với Nicolás vì dạ dày của anh cũng như lương tâm của anh cũng đang bị rộn lên bởi cái món cắt tiết và mổ thịt hàng loạt này. Anh đành chịu mất toi số vốn đã đầu tư trong việc kinh doanh đó và đóng cửa nằm trong phòng phác ra những kế hoạch mới để kiếm tiền và giải trí.

– Đã lâu mình không trông thấy Amanda đến đây - Jaime đã nói khi anh không còn có thể cưỡng lại được nỗi nôn nóng của trái tim.

Lúc đó Nicolás mới chợt nhớ đến Amanda và tính nhẩm đã từ ba tuần lễ nay anh không trông thấy cô đi lại trong ngôi nhà, không tham dự vào cái dự án thất bại bay lên không của anh, cũng chẳng có mặt trong buổi khai trương cái kỹ nghệ nội trợ sản xuất bánh mì kẹp thịt gà. Anh đến hỏi Clara nhưng mẹ anh cũng chẳng biết tí gì về cô gái và đã bắt đầu quên cô, vì bà phải luôn sắp xếp ý nghĩ và trí nhớ cho phù hợp với cái thực tế không thể chối cãi rằng nhà của bà là cái quán trọ của mọi người, như bà thường nói, nên bà không có đủ tinh thần để có thể phàn nàn về việc người ta vắng mặt. Nicolás quyết định đi tìm cô, vì anh nhận thấy rằng sự có mặt như một cánh bướm của Amanda rất cần thiết cho mọi người ở trong nhà, và những cái ôm hôn như lửa và lặng lẽ của cô trong những căn phòng trống tại ngôi nhà lớn ở góc phố này, tại đó hai người quần nhau lăn lộn như hai con chó con mỗi khi Clara lơi lỏng việc canh phòng và Miguel lơ đãng đùa nghịch một mình hoặc ngủ khoèo trong một góc.

Nơi trú ngụ của Amanda cùng đứa em nhỏ đúng là một ngôi nhà thật già nua mà nửa thế kỷ trước có thể có được một chút huy hoàng lộng lẫy, nhưng cái đó đã mất đi cùng với việc mở rộng của thành phố về phía những triền cao của dãy Núi Dài. Đầu tiên những ngôi nhà đó do những nhà buôn Ả-rập chiếm cứ, họ đắp vào nhà những bức tranh hoành tráng bằng thạch cao sơn mầu hồng, sau đó, khi những người Ả-rập thiết lập những hiệu buôn bán của họ tại khu Nhà Thờ Thổ Nhĩ kỳ, thì chủ ngôi nhà biến nó thành nhà kho cho thuê và nhà trọ, chia nó ra thành những phòng nho nhỏ, thiếu ánh sáng, nghèo nàn, chẳng có tiện nghi dành cho những người có thu nhập ít. Nó có một địa dư không tưởng được của những lối vào nhỏ hẹp và ẩm ướt, lúc nào cũng lừng lên mùi súp súp-lơ và mùi bắp cải ninh. Bà chủ ngôi nhà trọ đích thân ra mở cửa, một người phụ nữ xấu xí, to đùng, có một bộ lòng ruột hùng hậu đẫy đà và đôi mắt phương Đông ti hí lóe sáng dưới những nếp nhăn như mỡ đã hóa thạch, và tất cả các ngón tay đều đeo nhẫn, và những dáng dấp giống như của một nữ tu sĩ trong thời thử thách ban đầu.

– Ở đây không cho tiếp khách thuộc giới tính khác - người phụ nữ đó nói với Nicolás.

Nhưng Nicolás nở ngay một nụ cười quyến rũ khó cưỡng được của anh, và cầm luôn lấy bàn tay bà ta hôn một cách chẳng ngại ngùng trên cái mầu sơn đỏ khé đã bong của những móng tay bẩn thỉu, bên cạnh những chiếc nhẫn, và tự giới thiệu mình là anh họ Amanda, cuối cùng bà ta bị thua, quặn mình cười ngặt nghẽo vẻ làm đỏm, rồi dẫn Nicolás đi qua những bậc thang phủ đầy bụi đất lên đến tầng ba và chỉ cho thấy cửa buồng của Amanda. Nicolás gặp cô gái nằm trên giường, quấn một chiếc khăn đen đã phai mầu, đang đánh cờ Đam với cậu em nhỏ Miguel. Cô gái thật xanh xao và gầy nhỏ, khó khăn mới nhận ra. Amanda nhìn anh không mỉm cười và cũng chẳng tỏ một cử chỉ đón tiếp niềm nở nào. Ngược lại, Miguel bước đến đứng trước mặt Nicolás, hai tay chống nạnh.

– Anh cũng đến đấy à - thằng bé nói.

Nicolás đến cạnh giường và cố gắng nhớ lại cô gái tóc đen rực rỡ Amanda, cô Amanda ngọt ngào và uốn lượn quanh co của những cuộc gặp gỡ trong bóng tối của những căn phòng bỏ vắng, nhưng chỉ thấy giữa lần len mỏng của tấm khăn san và tấm chăn trải giường mầu sám, một cô bé không quen, có đôi mắt ngơ ngác bỡ ngỡ đang ngắm nhìn anh với một vẻ nặng nề khó hiểu, và những chiếc vòng bằng bạc trông thật tang thương đeo trên bàn chân của một con chim hấp hối. Amanda gọi cậu em nhỏ. Miguel lại gần giường và cô chị thì thào một câu gì đó sát tai em. Cậu bé lẳng lặng chầm chậm bước ra phía cửa, và từ bực cửa, liếc mắt căm giận nhìn Nicolás rồi bước ra và khép cửa không một tiếng động.

– Tha lỗi cho anh, Amanda - Nicolás lắp bắp - Anh bận quá. Tại sao không báo cho anh biết em ốm?

– Em không ốm - cô trả lời - Em có mang.

Lời nói đó như một cái tát đau điếng đập vào mặt Nicolás. Anh ta lùi lại cho tới khi lưng chạm vào khuôn kính cửa sổ. Từ lần đầu tiên anh cởi quần áo Amanda, sờ mó trong bóng tối, lúng túng trong những tấm giẻ cách của bộ quần áo cải trang giả một nhà hiện sinh, run rẩy từ trước khi biết được rõ ràng những khe kẽ mà nhiều lần anh đã xốn xang chạm đến mà không tới được chỗ hiểu biết nó trong trạng thái trần truồng huy hoàng nhất của nó, anh cho rằng cô đã có kinh nghiệm khả dĩ có thể tránh cho anh trở thành người bố của gia đình trong lúc hai mươi mốt tuổi, và cô trở thành cô gái chửa hoang vào độ tuổi hai mươi nhăm. Amanda trước đã từng yêu và chính cô là người đầu tiên nói đến tình yêu tự do. Cô kiên trì giữ cái quyết định không thể đảo ngược là chỉ sống chung với nhau khi mà hai bên còn có cảm tình với nhau, không có ràng buộc gì và chẳng có hứa hẹn gì về tương lai, như thể Sartre và Beauvoir. Cái hiệp ước mà mới đầu Nicolás cho như một biểu hiện của sự lạnh lùng và vô cùng thành kiến đó có vẻ hơi chương chướng nhưng sau rồi lại thấy rất hay. Thoải mái và vui tươi, như thể tất cả mọi sự vật trên đời, anh lao vào những cuộc liên hệ giao hoan không tính toán đo lường hậu quả.

– Chúng mình làm thế nào bây giờ? - anh la lên.

– Phá thai, tất nhiên thôi. - cô gái trả lời.

Một cơn sóng nhẹ nhàng làm dịu hẳn người dâng trong lòng Nicolás. Anh lại gặp may một lần nữa, thoát khỏi bờ vực thẳm. Bao giờ cũng vậy, cứ khi nào anh tới bên một bờ vực thẳm, y như lại có người khỏe hơn hiện ra bên cạnh để đảm nhiệm giúp cho mọi việc, chẳng khác chi trong thời còn học tại trường trung học, khi anh trêu ghẹo bạn bè trong giờ nghỉ đến chỗ họ phát cáu nhẩy xổ vào nện, thì đúng ngay phút đó, khi anh sợ đến tê dại người đi, thì Jaime lại xuất hiện, bước lên biến sự kinh hoàng của anh thành nỗi mừng vui, khiến anh có thể ẩn ở đằng sau những chiếc cột trong hành lang để mà khích lệ anh và kêu réo chửi bới bạn, trong khi Jaime đổ cả máu mũi, bền bỉ như một cái máy lặng lẽ vung tay đánh đấm tất cả một bọn địch thủ. Giờ đây đến lượt Amanda nhẩy ra gánh vác trách nhiệm cho anh.

– Chúng mình có thể lấy nhau, Amanda, nếu em muốn - anh lắp bắp cho đỡ bẽ mặt.

– Không! - cô gái đáp lại ngay không chút lưỡng lự. - Em không yêu anh đến độ lấy nhau được đâu, Nicolás.

Tình cảm của Nicolás vụt chuyển sang một chiều khác vì khả năng đó đã không xẩy đến với anh. Từ trước cho đến lúc bấy giờ chưa bao giờ anh từng thấy mình bị từ chối, bị bỏ rơi, và trong từng cuộc tình còm anh đã phải dùng đến mọi thủ đoạn để lỉnh biến đi mà không gây quá nhiều thương tổn cho người con gái bị bỏ rơi. Anh nghĩ đến hoàn cảnh khó khăn hiện nay của Amanda, nghèo túng, cô đơn, với một đứa con mang trong bụng. Anh vẫn tưởng chỉ cần cô nói một lời thôi có thể làm thay đổi số phận của cô, khiến cho cô trở thành vị phu nhân đáng trọng của một người trong họ Trueba. Những tính toán vụt nẩy trong óc anh trong một phần giây, nhưng ngay lập tức anh cảm thấy nhục nhã và đỏ bừng mặt, chợt thấy mình chịu chìm trong những tình cảm đó. Vụt một cái trước mặt anh Amanda dường như một con người tuyệt diệu. Anh nhớ ngay đến tất cả những giờ phút đẹp đẽ mà hai người đã cùng chia sẻ, những lần cả hai nằm kềnh trên sàn nhà cùng hút chung một píp thuốc để rồi cùng choáng váng nôn oẹ một chút bên cạnh nhau, mỉm cười với nhau về cái thứ cỏ có vị như cứt ngựa khô và rất ít tác động gây mê mẩn, nhưng đã tăng cường hoạt động của năng lực mơ mộng thôi miên; anh nhớ đến những bài tập yôga và những giờ cả hai thiền định, ngồi trước mặt nhau hoàn toàn thư duỗi tinh thần, nhìn vào mặt nhau mà lẩm bẩm những lời theo chữ phạn tưởng như có thể đưa đến cõi Nát Bàn, nhưng thông thường chỉ có độc một tác động ngược lại, và kết thúc bằng sự lẩn trốn những con mắt nhìn của kẻ khác, họ chui rúc sau những bụi rậm trong vườn, quằn quại yêu nhau như hai người tuyệt vọng; anh nhớ đến những cuốn sách đọc dưới ánh sáng của những ngọn nến, ngập mình trong khói và trong say đắm; anh nhớ đến những đêm văn nghệ bất tận để thảo luận về những nhà triết học bi quan sau chiến tranh, hoặc tập trung ý chí vào việc tập luyện để chuyển động chiếc bàn gọi hồn, hai tiếng gõ là có, ba tiếng gõ là không, trong khi Clara nhìn hai người vẻ trêu đùa chế riễu. Anh lăn vào giường, cầu xin Amanda đừng bỏ rơi anh, tha thứ cho anh, hai người tiếp tục ở bên nhau như thể chẳng có gì xảy ra, cái đó chẳng qua chỉ là một tai nạn rủi ro không thể làm thay đổi được cái tính chất không thể xâm phạm được của mối liên hệ giữa hai người. Nhưng cô gái dường như chẳng nghe anh nói, lặng lẽ vuốt ve đầu anh bằng cử chỉ của một người mẹ xa xôi cách biệt.

– Vô ích, Nicolás ạ. Anh không thấy tâm hồn tôi đã già, còn anh vẫn còn là một đứa trẻ con đó sao? Anh sẽ mãi mãi vẫn là trẻ con - Amanda bảo anh.

Họ tiếp tục vuốt ve nhau, dửng dưng và làm tội nhau bằng những lời van xin, cầu khẩn và những kỷ niệm xưa. Họ nhấm nháp nếm cái vị cay đắng của một cuộc chia tay mà họ đã tiên cảm, nhưng vẫn còn có thể nhầm lẫn như thể một cuộc làm lành. Cô gái đứng dậy, bước ra pha một tách trà cho cả hai, và Nicolás nhìn thấy cô mặc chiếc váy lót cũ, kiểu như áo ngủ. Cô gầy đi nhiều và đôi bụng chân của cô trông thật thảm hại. Cô để chân trần đi trong phòng, chiếc khăn len khoác trên vai, tóc buông rũ rối, lúi húi bên chiếc đèn cồn đặt trên một chiếc bàn vừa dùng làm bàn viết, bàn ăn và bếp. Nhìn thấy sự lộn xộn trong gian phòng mà Amanda sống, Nicolás chợt nhận ra rằng cho tới lúc bấy giờ hầu như anh vẫn chưa hiểu biết gì về cô gái. Trước kia anh nghĩ có lẽ cô không còn bà con thân thuộc ngoài đứa em nhỏ, và sống bằng đồng lương rất ít ỏi, nhưng không có khả năng tưởng tượng nổi hoàn cảnh sống thực sự của cô thế này. Sự nghèo khổ đối với anh chỉ như một khái niệm trừu tượng và xa xôi, có thể liên tưởng tới những tá điền của trang viên Ba Cô Maria hoặc những người bệnh mà anh Jaime cứu trợ, những người mà chưa bao giờ anh có liên hệ trực tiếp. Amanda, cô Amanda thật gần cận và quen biết của anh, bỗng nhiên trở nên một người xa lạ. Nhìn những chiếc váy áo mà khi cô mặc vào như thể hóa trang thành một bà hoàng hậu đang treo trên đầu những chiếc đinh đóng trên tường, thật nghèo khổ như quần áo của một người ăn xin. Anh nhìn chiếc bàn chải răng cắm trong chiếc cốc đặt trên một chậu rửa mặt đã han gỉ, đôi giầy học sinh của Miguel bao nhiêu lần quét si rồi lại đánh si lại, đã méo mó mất cái hình dáng ban đầu, rồi đến chiếc máy chữ cũ kỹ bên cạnh chiếc bếp cồn, những cuốn sách đặt giữa những chiếc tách, và những khung kính cửa sổ bị vỡ phải dán bằng mảnh bìa tạp chí cắt ra. Thật là một thế giới khác, một thế giới mà chưa bao giờ anh ngờ có sự tồn tại của nó. Cho tới lúc bấy giờ, bên cạnh con đường phân chia một bên là những người nghèo thực thụ và ở mé bên kia là những người như anh, có một lớp người như Amanda ở giữa. Anh không hề biết tí gì về giai cấp trung gian lặng lẽ đang đánh vật để mà sống giữa sự nghèo túng nhưng vẫn mặc áo cổ cồn đeo cà-vạt và cái mong muốn vô vọng chạy đua với bè lũ sống huy hoàng thuộc giai cấp của anh. Anh cảm thấy lúng túng và hổ thẹn nghĩ đến rất nhiều trường hợp đã qua có lẽ Amanda đã phải thôi miên lừa dối họ để có thể khiến cho mọi người không thấy được cái nghèo khổ của cô trong ngôi nhà của dòng họ Trueba, và anh thì hoàn toàn vô ý thức không hề giúp đỡ chút gì cho cô cả. Anh nhớ đến những câu chuyện cô kể về cha cô, khi cô nói về thời thơ ấu nghèo khổ của mình, và khi ở vào độ tuổi của anh cô đã phải làm việc để nuôi mẹ và em, và cho đến bây giờ anh mới có thể khớp những chuyện về giáo dục xưa kia đó vào với thực tế hiện nay. Anh nghĩ, đấy cuộc đời Amanda như thế đó.

Hai người ngồi trên giường chia xẻ với nhau tách nước trà, vì chỉ có một chiếc ghế. Amanda kể cho anh nghe về quá khứ của mình, về gia cảnh mình, về một người cha nghiện rượu trước kia là giáo học tại một tỉnh miền Bắc, về một bà mẹ kiệt sức và buồn khổ vì làm lụng để nuôi sáu đứa con, và về bản thân cô, hầu như chưa tự chủ được mình đã phải rời khỏi nhà. Cô đã đến thủ đô năm mười lăm tuổi, ở nhà một người mẹ nuôi thật tốt bụng đã giúp cô một thời gian. Khi mẹ cô chết, cô về chôn cất bà và tìm Miguel, lúc đó còn là một đứa bé nằm trong tã. Từ đó trở đi cô đã làm lụng nuôi em như một người mẹ nuôi con. Về cha và những người còn lại trong gia đình, về sau cô cũng không còn được tin tức nữa. Nicolás cảm thấy trong tận cùng con người mình nổi lên cái mong muốn được bảo vệ cô, săn sóc trông nom cô, đền bù cho cô tất cả những sự thiếu thốn từ trước. Chưa bao giờ anh thấy yêu cô như thế.

Buổi tối hai người thấy Miguel trở về hai má đỏ bừng, lom khom cẩn thận và vui vẻ dấu món quà mà nó mang ở sau lưng. Đó là một túi bánh cho chị. Nó đặt túi bánh trên giường, âu yếm hôn chị, rồi đưa bàn tay nhỏ tí lên vuốt tóc chị, xếp lại mấy chiếc gối cho chị. Nicolás run lên, vì nhận thấy trong cử chỉ của thằng bé còn có nhiều dịu dàng, âu yếm, thương mến hơn tất cả những vuốt ve của anh từ trước đến nay đối với bất cứ người phụ nữ nào trong cuộc đời mình. Lúc đó anh mới hiểu điều mà Amanda đã muốn nói với mình. “Mình còn phải học nhiều lắm”, anh lẩm bẩm tự nhủ. Tì trán trên khuôn kính cửa sổ nhờn bẩn, anh tự hỏi mình, tới ngày nào đó có thể có khả năng cho đi y như thể mình mong nhận.

– Chúng mình làm thế nào đây? - anh hỏi mà không dám nói lên chữ kinh khủng đó.

– Hãy nhờ anh Jaime giúp cho - Amanda gợi ý.

Ngồi tựa trên chiếc giường cá nhân Jaime tiếp chú em trai trong hầm sách của mình, dưới ánh sáng của chiếc bóng đèn duy nhất treo từ mái nhà lòng thòng xuống. Anh đang đọc những bài thơ tình mười bốn câu của Nhà Thơ, lúc đó tên tuổi đã vang lừng trên thế giới, đúng như Clara đã đoán trước, ngay từ khi bà nghe ông ngâm ngợi bằng cái giọng địa phương của ông trong đêm văn nghệ tại ngôi nhà. Jaime cho rằng những bài thơ tình ngắn này có thể được gợi hứng bởi sự hiện diện của Amanda trong khu vườn của ngôi nhà lớn của dòng họ Trueba, nơi mà Nhà Thơ thường ngồi đọc những bài tình ca thất vọng vào giờ uống trà, trong thời kỳ ông còn là khách mời kiên trì trong ngôi nhà lớn ở góc phố. Anh rất ngạc nhiên về cuộc đến thăm của chú em vì, từ khi hai anh em ra khỏi trường trung học, càng ngày họ càng xa nhau hơn. Trong thời gian gần đây họ cũng chẳng còn mấy chuyện để nói với nhau, chỉ nghiêng đầu chào nhau trong những lần hãn hữu gặp nhau tại bực cửa của ngôi nhà. Jaime đã từ bỏ ý định lôi kéo Nicolás về với những công việc có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống.

Vẫn cảm thấy những cuộc giải trí phù phiếm của mình là một sự xúc phạm cá nhân, nên anh không chấp nhận việc Nicolás tiêu phí thì giờ và nghị lực vào những mơ mộng du hành trên quả cầu bay hoặc công cuộc thảm sát bầy gà, trong khi có bao nhiêu việc cần phải làm tại khu Nhà Từ Thiện. Nhưng Jaime đã thôi không còn hi vọng lôi kéo chú em tới bệnh viện cho nó tận mắt thấy nỗi đau đớn, để sự khổ cực của người khác có thể làm xúc động trái tim của con chim lữ hành, đồng thời cũng thôi không rủ nó đến những cuộc họp với đảng viên Đảng Xã Hội tại nhà Pedro García Con, ở khu phố cuối cùng của xóm thợ, nơi mà tất cả những cuộc hội họp ngày thứ Năm đều bị cảnh sát theo dõi. Nicolás riễu cợt những lo toan xã hội của anh, biện luận rằng chỉ có một chàng điên ngốc có khuynh hướng làm thày mở đường mới có thể chạy tìm những nỗi bất hạnh và sự xấu xa ở khắp nơi trên thế giới bằng một mẩu nến. Bây giờ, Jaime thấy chú em đứng trước mặt, nhìn mình với cái vẻ tội lỗi và cầu khẩn mà nó đã bao lần sử dụng để mong làm dấy lên tình yêu thương của mình.

– Amanda có thai - Nicolás nói không rào đón.

Anh chàng phải nhắc lại lần nữa vì Jaime vẫn bất động trong cái tư thế khó gần gụi muôn thuở của anh, không tỏ ra một chút vẻ đã nghe thấy lời chú em nói. Nhưng bên trong, một sự thất bại tan rã đang nhấn chìm con người anh xuống. Anh thầm gọi tên Amanda, bám lấy cái âm vang ngọt ngào của từ ngữ đó để tự khống chế mình. Anh rất cần thiết giữ nguyên được cái ảo vọng sống động nó cho phép anh tin rằng Amanda chỉ giữ một tình yêu trẻ con đối với Nicolás, mối tình giới hạn trong những cuộc dạo chơi vô tội, tay nắm trong tay, hoặc trong cuộc thảo luận xung quanh một chai rượu gừng, hoặc trong những cái hôn vụng trộm mà anh đã từng bắt gặp.

Anh không thể tin được sự thực đau lòng mà giờ đây anh đang chịu đựng.

– Đừng nói với tao chuyện đó. Tao không có dính gì đến chuyện đó cả - hầu như khó cất lên tiếng nói, anh trả lời.

Nicolás buông mình ngồi xuống chân giường, vùi mặt trong bai bàn tay.

– Anh phải giúp cô ấy, đề nghị anh! - Nicolás cầu khẩn.

Jaime nhắm mắt và thở gấp, có gắng để kìm giữ cái ý nghĩ điên cuồng nó đang thúc anh nhẩy xổ vào giết chết ngay đứa em, rồi chạy đến cưới luôn Amanda, và khỏi khóc òa vì sự bất lực của mình. Anh vẫn giữ trong óc hình ảnh của cô gái trẻ y như cô vẫn hiện ra trước mặt anh mỗi lần mà tình yêu buồn thảm hủy hoại anh. Anh trông thấy cô ra vào ngôi nhà như thể một luồng không khí trong sạch, tay dắt tay đứa em trai nhỏ, và anh nghe thấy tiếng cười của cô trên sân cảnh, ngửi thấy mùi hương thoang thoảng và dìu dịu từ làn da cô và tóc cô tỏa ra khi cô đi ngang bên cạnh dưới ánh nắng giữa trưa. Anh trông thấy cô y như anh vẫn tưởng tượng ra trong những giây phút rỗi rảnh mà anh mơ mộng. Và nhất là, anh nhớ đến cô trong cái giây lát duy nhất mà cô bước vào gian phòng ngủ của anh, và hai người, chỉ có hai thôi, trong sự thân mật kín đáo của thánh đường đó của mình. Đúng lúc đó, khi anh đang nằm dài đọc sách thì cô bước vào, không gõ cửa, mớ tóc dài buông xõa bay lung tung như tràn đầy cả căn hầm, và đôi cánh tay uốn lượn của Amanda chạm vào những cuốn sách chẳng cần một lời hỏi nào, đến độ cô dám lôi chúng ra khỏi những chiếc giá thiêng liêng, thổi bụi phủ trên chúng không có một li tôn trọng, rồi sau đó vất nó xuống giường, vừa đọc vừa nói lung tung không biết mệt, trong khi anh run lên vì mong muốn và ngạc nhiên, không còn tìm thấy trong tất cả vốn liếng từ vựng hàn lâm mênh mông của mình, chỉ một lời thôi để giữ cô lại, đến độ sau cùng cô từ biệt đi ra bằng một cái hôn lướt trên má anh, cái hôn đối với anh nóng như một vết bỏng, cái hôn duy nhất và ghê gớm, mà anh dùng để xây dựng một mê sung đầy mộng mị, trong đó hai người sống như hai ông bà hoàng thật yêu nhau.

– Anh biết chút ít về thuốc, Jaime. Cần anh giúp cho một chút. - Nicolás đề nghị.

– Tao là sinh viên, còn sơi mới trở thành thày thuốc. Tao không biết tí gì về cái đó cả. Nhưng tao đã trông thấy rất nhiều phụ nữ chết vì một tên ngu dốt đã liều lĩnh dính líu vào việc mổ xẻ này. - Jaime nói.

– Cô ấy tin vào anh. Nói rằng chỉ có anh mới giúp được cô - Nicolás nói.

Jaime nắm lấy cổ áo cậu em nhấc bổng lên, lay lay nó như thể một con rối và thét lên tất cả mọi lời sỉ vả chợt nẩy ra trong óc, cho tới khi chính những tiếng sụt sùi của anh buộc anh phải buông chú em ra. Nicolás nhẹ người, mếu máo. Anh hiểu Jaime và đã linh cảm thấy bao giờ cũng vậy, anh sẽ nhận vai trò người bảo trợ cho mình.

– Cám ơn anh!

Jaime cho chú em một cái tát, rồi đuổi ra khỏi buồng. Anh đóng trái cửa và nằm úp mặt trên giường run rẩy vì chính cái tiếng khóc khàn khàn và ghê sợ của những người đàn ông dùng để khóc cho những nỗi đau khổ vì tình.

Jaime hẹn hai người chờ anh đêm Chủ nhật tại phòng khám bệnh của khu Nhà Từ Thiện, nơi anh thực tập công việc của sinh viên. Anh có chìa khóa, vì bao giờ cũng là người ra về cuối cùng, cho nên có thể ra vào không khó khăn gì, nhưng anh cảm thấy như một tên ăn trộm, vì không giải thích được sự có mặt của mình tại đấy vào cái giờ thật khuya này. Từ ba hôm trước, anh đã nghiên cứu thật kỹ mỗi bước phải làm trong việc mổ xẻ mà anh sắp sửa phải làm. Anh đã có thể nhắc lại từng chữ trong sách theo trật tự thật chính xác, nhưng điều đó vẫn chưa làm cho anh thấy thật yên tâm. Anh run run. Cố không nghĩ đến những người phụ nữ mà anh trông thấy tới phòng cấp cứu của bệnh viện trong cơn hấp hối, đến những người phụ nữ mà anh đã chữa giúp cho khỏi bệnh tại chính căn phòng khám bệnh này, và những người phụ nữ khác, đã tái ngắt chết đi trên những chiếc giường này, với một dòng máu tuôn ra từ giữa bẹn, mà khoa học cũng chẳng làm thế nào tránh cho cuộc sống của họ khỏi chảy mất đi qua chiếc vòi mở toang kia. Anh đã hiểu biết bi kịch quá gần quá rõ, nhưng anh chưa từng phải đặt ra cho mình một cuộc đấu tranh tư tưởng trong việc cứu giúp một người phụ nữ tuyệt vọng. Với Amanda lại càng chẳng có bao giờ. Anh bật đèn, mặc vào người chiếc áo quàng trắng nghề nghiệp, sửa soạn dụng cụ, vừa làm vừa cao giọng kiểm tra từng chi tiết mà anh đã thuộc lòng. Anh có cái ao ước bất thình lình xẩy ra một sự đại bất hạnh, một thảm họa làm sụt hết tầng nền của bề mặt hành tinh này, để anh khỏi phải làm cái công việc mà anh sắp phải làm. Nhưng cho đến giờ đã định, chả có một sự kiện bất hạnh nào xảy ra cả.

Trong lúc đó Nicolás đi đón Amanda trong chiếc xe ô-tô cổ tích Covadonga hầu như khó khăn mới chạy chồm chồm lên được giữa một đám khói dầu cháy khét mù, nhưng vẫn còn dùng được trong những đoạn trường khẩn cấp. Cô gái ngồi đợi Nicolás trên chiếc ghế duy nhất ở trong buồng, tay cầm tay Miguel, cả hai chìm ngập trong một mưu đồ thỏa thuận chung, mà bao giờ Nicolás cũng cảm thấy mình bị gạt ra ngoài. Cô gái trông xanh tái và gầy nhom, do thần kinh bị căng thẳng vì mấy tuần qua chịu đựng những cơn khó ở và lo lắng, nghi ngờ, sợ sệt, nhưng cô bình tĩnh hơn Miguel, thằng bé nói vấp váp, không giữ được khỏi nôn nóng nhưng vẫn cố động viên chị bằng một vẻ vui mừng giả tạo và những câu đùa vô tích sự. Nicolás đưa tặng Amanda một chiếc nhẫn kim cương và hồng ngọc mà anh lấy trong phòng của mẹ, chắc rằng mẹ không bao giờ nhớ đến nó, và dù cho bà có nhìn thấy nó trên ngón tay của Amanda, bà cũng chẳng thể nào nhận ra nó, bởi có bao giờ Clara chú ý đến những vật trang sức đó. Amanda nhẹ nhàng đưa trả lại.

– Thấy không, Nicolás, anh thật trẻ con - không mỉm cười cô nói.

Đến lúc đi ra, thằng bé Miguel khoác lên người một tấm chăn khoác và bám lấy bàn tay của chị. Nicolás trước tiên phải dùng đến tài mê hoặc của anh, sau đến sức mạnh tàn ác để đặt được nó vào bàn tay của bà chủ nhà, người mà trong thời gian gần đây đã bị cái anh chàng gọi là anh họ của cô gái thuê nhà hoàn toàn mê hoặc, nên trái cả với những luật lệ của chính bà đặt ra, đêm hôm đó đã nhận coi giữ hộ thằng bé.

Trên suốt dọc đường đi hai người không nói, mỗi người chìm sâu trong nỗi lo sợ của chính mình. Nicolás nhận thấy sự hằn học của Amanda như thể một thứ xú uế nó đã dâng lên ngăn cách hai người. Mấy ngày gần đây, trong cô gái đã chín dần cái ý nghĩ về sự chết và cô ít sợ nó hơn là sợ nỗi đau đớn và nhục nhã mà đêm nay cô phải chịu. Anh lái chiếc Covadonga đi vào một khu không quen thuộc của thành phố, những đường phố nhỏ chật hẹp và tối tăm, đầy những đống rác bên cạnh những bức tường cao của những nhà máy, có cả một rừng ống khói khép kín cả lối đi, che kín cả mầu trời. Những con chó hoang đánh hơi tìm thịt thối, và những người ăn xin quấn những tờ báo nằm co quắp trên những bậc cửa ra vào. Nicolás ngạc nhiên khi thấy đó là cái sân khấu của những hoạt động hàng ngày của anh mình.

Jaime đứng đợi họ trước cửa phòng khám bệnh. Tấm áo choàng trắng và nỗi lo âu của chính anh làm cho anh có vẻ già hơn tuổi khá nhiều. Anh đưa hai người đi qua một dãy hành lang ngoằn ngoèo như ma trận lạnh buốt, cho tới tận gian phòng mà anh đã chuẩn bị, cố làm cho Amanda khỏi chú ý tới vẻ xấu xí tồi tàn của nơi đó, để cô không trông thấy những tấm khăn vàng khè xếp trong những chiếc bình chờ giặt vào ngày thứ Hai, những chữ tục tĩu nguệch ngoạc trên các bức tường, những viên gạch lát bị bong và những vòi và ống nước bị han gỉ từ đó nước luôn luôn nhỏ giọt ngày đêm không mệt. Đến trước cửa của khu này, Amanda đứng dừng lại với một vẻ sợ hãi: cô đã trông thấy bộ dụng cụ và chiếc bàn đẻ và những thứ mà từ trước đến nay chỉ là một ý nghĩ trừu tượng, và lởn vởn đến cái khả năng của sự chết, trong lúc này đã hiện thành hình dáng rõ ràng. Nicolás tái xanh mặt, nhưng Jaime cầm lấy tay anh và buộc cả hai bước vào.

– Đừng nhìn, Amanda! Tôi sẽ để cô ngủ, cô sẽ không cảm thấy gì cả - anh bảo cô gái.

Chưa bao giờ anh đánh thuốc mê cũng như tham dự vào một cuộc mổ sẻ. Là sinh viên anh chỉ hạn chế trong những công việc hành chính, làm thống kê, viết những tấm phiếu và giúp phụ trong việc chữa bệnh, chữa vết thương và những nhiệm vụ nho nhỏ khác. Anh cảm thấy còn sợ hãi hơn cả Amanda, nhưng cố giữ thái độ đàng hoàng, thoải mái mà anh thường thấy trong các vị thày thuốc, để cho người ta tin rằng mọi công việc như thế này chẳng qua chỉ là công việc thường ngày. Anh muốn tránh cho cô khỏi cái khổ phải tự cởi quần áo và tránh cho mình khỏi cái bồn chồn ngắm nghía cô, nên anh giúp cô nằm lên giường đẻ, để nguyên cả quần áo. Trong khi anh rửa tay và chỉ cho Nicolás cách thức cũng làm như anh, anh cố làm cho Amanda khỏi chú ý bằng câu chuyện vui về con ma Tây Ban Nha đã hiện vào người Clara trong một cuộc họp ngày thứ Sáu, rồi đến câu chuyện về cái kho báu ẩn kín trong nền nhà, và một số chuyện về gia đình mình: một lũ những người điên kỳ lạ trong nhiều thế hệ, và những con người mà cho đến ma quỷ họ cũng trêu ghẹo không tha. Nhưng Amanda không nghe anh nói, cô tái xanh như người toát dương, răng đánh vào nhau lập cập.

– Những sợi dây kia dùng làm gì? Em không muốn anh trói đâu! - cô run lên.

– Không, tôi không trói cô đâu. Nicolás sẽ đắp thuốc mê cho cô. Cứ bình tĩnh thở, đừng sợ hãi, và khi tỉnh dậy là chúng mình đã xong việc - đôi mắt của Jaime mỉm cười qua khe hở của chiếc mặt nạ.

Nicolás áp chiếc mặt nạ có thuốc mê vào cô gái, và vật cuối cùng mà cô trông thấy trước khi chìm vào trong đen tối hoàn toàn, là cái nhìn đầy yêu thương của Jaime mà cô tưởng rằng mình đang mơ thấy thế. Nicolás cởi quần áo của cô và buộc cô vào bàn đẻ, bụng nghĩ thế này còn tệ hơn cả một vụ cưỡng hiếp, trong khi anh Jaime đứng chờ với đôi tay đã đeo găng, cố gắng không trông thấy trong cô gái hình ảnh người phụ nữ vẫn chiếm lĩnh mọi tơ tưởng của mình, mà chỉ trông thấy ở cô một cơ thể như bao cơ thể phụ nữ đã bày qua trước mắt anh hàng ngày trên chính cái bàn đẻ này, với những tiếng kêu đau đớn. Anh bắt đầu công việc từ từ và cẩn thận, vừa làm vừa nhắc lại những việc mình phải làm, lẩm bẩm đọc lại toàn bài trong sách mà anh đã học thuộc lòng, mồ hôi chảy xuống mắt, anh chăm chú theo dõi nhịp thở của cô gái, sắc da của cô, để chỉ dẫn cho chú em phải đặt thêm ête mỗi lần cô lên tiếng rên, vừa làm anh vừa cầu mong sao cho đừng xảy ra một chuyện phiền toái nào, và trong khi lần dò vào tận nơi sâu kín nhất của cô gái, anh không rứt nguyền rủa thầm thằng em trong ý nghĩ, vì nếu đứa con này là của anh chứ không phải của Nicolás, nó sẽ được ra đời khỏe mạnh và lành lặn, chứ đâu phải tan nát thành từng mảng nhỏ để trôi xuống cống rãnh của phòng khám bệnh nghèo khổ này, và anh sẽ nuôi nấng và che chở cho nó, chứ đâu phải lôi nó từ trong tổ ra bằng những nhát dao mổ. Hai mươi lăm phút sau anh đã kết thúc công việc và ra lệnh cho Nicolás giúp anh mặc quần áo tử tế lại cho cô gái trong khi cô còn chưa tỉnh khỏi cơn mê, nhưng trông thấy cậu em run rẩy úp mặt vào tường, đang muốn mửa thốc tháo.

– Đồ khốn! - Jaime gầm lên - Vào ngay phòng tắm mà mửa hết tội lỗi của mày đi, rồi hãy ngồi chờ ở phòng đợi, vì còn phải chờ lâu đấy.

Nicolás loạng choạng đi ra và Jaime tháo găng tay và chiếc mặt nạ, cởi những sợi dây buộc Amanda, mặc áo tử tế cho cô, che kín những dấu vết máu của tác phẩm mình mới hoàn thành, và cất những dụng cụ tra tấn vừa rồi để cô khỏi lại trông thấy chúng. Sau đó anh bế cô gái lên, nếm náp cái thú vị lúc đó được thiết chặt người cô vào ngực mình, đem cô đặt vào một chiếc giường mà anh đã thay chăn trải sạch sẽ, thứ sạch nhất mà những người phụ nữ tìm đến phòng khám này để xin cứu chữa có thể có. Anh đắp kín chăn cho cô và ngồi xuống bên cạnh. Lần thứ nhất trong đời anh có thể thỏa thích ngắm cô. Cô gái bé nhỏ và dịu dàng hơn anh tưởng khi nhìn thấy cô đi lăng xăng khắp mọi nơi trong bộ đồ hóa trang của nhà nữ tiên tri và tiếng lanh canh của mấy món vòng trang sức, và đúng như điều anh thường ngờ tới, trong cái cơ thể gầy nhỏ của cô, những gióng xương hầu như không thể thấy giữa những khu gò nho nhỏ hoặc những lũng sâu thoai thoải trơn nhẵn thuộc những gì là phụ nữ của cô. Nếu không vì bộ tóc dài kỳ lạ để sõa tung và đôi mắt của loại nhân sư thì trông cô chỉ như khoảng mười lăm tuổi. Sự yếu đuối đáng thương của cô Jaime thấy thích thú hơn tất cả những tính cách trong con người cô từ trước đã từng làm cho anh mê mẩn. Anh thấy mình to gấp đôi cô và nghìn lần khỏe mạnh hơn cô, nhưng anh biết chắc ngay từ trước rằng anh sẽ thất bại, bị khuất phục ngay bởi cái mong muốn được âu yếm và che chở cho cô. Anh thầm rủa cái chủ nghĩa tình cảm vô địch của mình và cố sức để nhìn cô chỉ như nhìn người yêu của em trai mình, người con gái mà anh vừa giúp cho cái việc phá thai, nhưng ngay lập tức anh thấy cố gắng đó thật cũng vô ích, lại phải buông mình trong cái thú đau đớn, mong muốn được yêu cô. Anh vuốt ve đôi bàn tay xanh trong những ngón tay nhỏ nhắn, đôi dái tai cô, rồi vuốt ve cổ cô và ghé nghe tiếng rì rào khó nhận thấy của cuộc sống trong mạch máu của cô. Anh áp miệng vào gần đôi môi cô và hít hít mùi thuốc mê một cách thèm muốn, nhưng không dám đặt một cái hôn trên đôi môi đó.

Amanda dần dần tỉnh khỏi giấc mê. Thoạt đầu cô thấy rét, sau đó những cơn đau bụng như muốn nôn làm cho cô quằn quại. Jaime an ủi cô bằng cái tiếng nói bí hiểm mà anh vẫn dành nói với những con vật và với bọn trẻ nhỏ của ngôi bệnh viện nghèo này, cho đến khi cô bình tĩnh lại. Amanda bắt đầu khóc và anh tiếp tục vuốt ve để an ủi cô. Hai người im lặng, cô gái cảm thấy trong trạng thái vừa buồn ngủ ghê gớm vừa muốn nôn ọe, vừa buồn lo và cơn đau dữ dội dày vò trong bụng, còn anh thì muốn cho thời gian của đêm đó không bao giờ kết thúc.

– Anh tin rằng em còn có thể có con không? - cuối cùng cô hỏi.

– Tôi tin rằng có - anh trả lời - Nhưng hãy tìm cho chúng một người cha có trách nhiệm.

Cả hai cười nhẹ nhõm. Ngước nhìn anh, Amanda tìm trên khuôn mặt da nâu của anh có chút nào giống người em trai Nicolás, nhưng cô không thấy. Lần đầu tiên trong cuộc sống lang thang của mình Amanda cảm thấy mình được che chở và đảm bảo, cô thở dài dễ chịu và quên cả sự im ắng xung quanh, những bức tường vôi loang lổ, những chiếc tủ bằng kim loại lạnh ngắt, những dụng cụ đáng kinh hoàng, mùi thuốc tẩy uế và cả cái đau gay gắt đã nằm trong ruột gan cô.

– Anh làm ơn nằm xuống đây và ôm lấy em - cô đề nghị. Jaime rụt rè, bẽn lẽn ngả người trên chiếc giường hẹp, đưa đôi tay choàng lấy người cô gái. Anh cố giữ lặng yên và bình thản để không làm cho cô khó chịu và mình khỏi ngã. Anh có cái dịu dàng ngớ ngẩn của con người chưa bao giờ được yêu mà lúc đó phải sáng tạo ứng biến. Amanda nhắm mắt, khẽ mỉm cười. Hai người nằm như vậy, cùng nhau thở thật bình tĩnh, như thể hai anh em, cho đến khi bắt đầu rạng sáng, rồi ánh sáng trên khung cửa sổ dần dần rực rỡ mạnh hơn cả ánh sáng đèn. Lúc đó Jaime giúp cô gái đứng dậy, khoác chiếc áo ấm vào cho cô và dắt tay cô đến tận phòng đợi, tại đó Nicolás vẫn còn say ngủ trên một chiếc ghế.

– Dậy đi! Chúng ta đưa cô ấy về nhà để mẹ săn sóc cho. Tốt nhất là không để cho cô ấy ở một mình trong vài ngày - Jaime nói.

– Anh đã biết đấy, chúng tôi có thể tin cậy vào anh - Nicolás cảm động, cảm ơn.

– Tao không làm cái đó vì mày, mà vì cô ấy, thằng khốn ạ - Jaime quay lưng lầu bầu.

Tại ngôi nhà lớn ở gốc phố, Clara đón tiếp họ tự nhiên, không một câu hỏi, hoặc có thể bà đã hỏi và biết qua những quân bài hay chiếc bàn gọi hồn ma. Mấy người phải gọi cửa và đánh thức mẹ dậy vì lúc đó mới vừa sáng, chưa ai dậy.

– Mẹ ơi, mẹ hãy giúp cho Amanda - Jaime hỏi mẹ với cái chắc chắn mẹ sẽ đồng tình giúp đỡ trong vấn đề đó của họ - Cô ấy ốm và sẽ ở lại nhà ta một vài ngày.

– Còn Miguel thì sao? - Amanda hỏi.

– Tôi sẽ đi đón nó về đây - Nicolás nói rồi đi ra.

Mọi người sửa soạn một trong những phòng dành cho khách để Amanda ở. Jaime lấy nhiệt độ cho cô và bảo cô phải nằm nghỉ. Anh làm như định rút lui, nhưng vẫn đứng trên bực cửa, lưỡng lự. Vừa quay mình anh thấy Clara hai tay bưng một khay cà-phê cho ba người.

– Có lẽ chúng con có nhiệm vụ phải giải thích để mẹ rõ, mẹ ạ - Jaime thì thầm.

– Không, con ạ - Clara vui vẻ trả lời - Nếu đó là một tội, mẹ muốn con đừng kể ra với mẹ thì hơn. Chúng ta phải lợi dụng hoàn cảnh này để bồi dưỡng cho Amanda, hiện đang cần như vậy.

Bà bước ra, và Jaime đi theo sau. Anh nhìn thấy mẹ bước đi trong dãy hành lang, chân để trần, tóc buông sõa sau lưng, người quấn trong tấm áo trắng mặc trong nhà, anh nhận thấy mẹ mình không cao và khỏe như đã từng trông thấy khi anh còn thơ ấu. Anh đưa tay nắm vai mẹ giữ lại. Bà quay đầu lại mỉm cười, và Jaime ôm chầm lấy bà, rồi ép sát vào ngực mình, rồi dụi dụi chiếc cằm râu ria đang đòi phải cạo vào trán mẹ. Đó là lần đầu tiên anh vuốt ve âu yếm mẹ một cách bất thần, kể từ khi anh còn là một đứa con nít rúc đầu vào ngực mẹ đòi bú, và Clara cũng ngạc nhiên nhận thấy sức vóc vạm vỡ của con trai mình, với bộ ngực của lực sĩ cử tạ và hai cánh tay như hai chiếc búa ép chặt lấy bà trong một cái ôm đáng sợ. Cảm động và sung sướng, bà tự hỏi thầm tại sao có thể nào mà người đàn ông to lớn râu ria lởm chởm với sức khỏe như con gấu kia, và ngây thơ như con chim non kia, lại có lần đã từng nằm trong bụng mình, cùng với một đứa bé khác nữa.

Mấy ngày sau đó Amanda lên cơn sốt. Jaime sợ hãi, trông cô từng giờ và cho cô uống sulfa. Clara săn sóc cô. Bà không quên rằng Nicolás vẫn hỏi thăm cô một cách kín đáo, nhưng không có một dấu hiệu nào muốn vào thăm cô, ngược lại Jaime đóng cửa phòng quanh quẩn với Amanda, cho cô mượn những cuốn sách yêu thích nhất, và đi lởn vởn như kẻ dở người, nói những câu nói chẳng đâu vào đâu, và lang thang quanh ngôi nhà như chưa từng bao giờ làm thế, đến độ quên cả cuộc họp của những người xã hội vào ngày thứ Năm.

Amanda như vậy đã trở thành một người trong gia đình trong một thời gian, và cậu bé Miguel, trong một trường hợp đặc biệt, nấp kín trong tủ áo, đã được trông thấy Alba ra đời tại ngôi nhà của họ nhà Trueba, và cậu không bao giờ có thể quên được cái cảnh trọng đại và ghê gớm mà cô bé xuất hiện trên đời, quấn tròn trong đám lầy nhầy vẩn máu, trong tiếng kêu thét của mẹ cô và sự náo động của những người phụ nữ xúm quanh người đẻ.

Trong khi đó Esteban Trueba đã làm một cuộc du hành sang Bắc Mỹ. Mệt mỏi vì bệnh đau xương và căn bệnh bí mật mà chỉ riêng ông nhận thấy, ông quyết định đi tìm những người bác sĩ ngoại quốc khám chữa cho mình, vì ông đã sớm kết luận rằng những ông bác sĩ Mỹ La-tinh tất cả chỉ là một lũ lang băm gần gũi với bọn phù thủy địa phương hơn là với những người khoa học. Bệnh teo bé lại của ông rất tế nhị, rất chậm chạp và kín đáo, khiến cho ngoài ông ra không ai có thể thấy được. Ông phải mua những đôi giầy nhỏ hơn một số, phải cắt ngắn ống quần và xén bớt cánh tay áo sơ mi của mình. Một hôm ông đội chiếc mũ rộng vành mà ông thường dùng trong suốt mùa hè, thì thấy nó chùm kín cả hai tai, và từ đó ông kinh hãi suy luận rằng nếu bộ óc ông cũng đã teo lại, thì có thể cả tư tưởng của ông cũng co nhỏ đi theo. Mấy ông bác sĩ người Mỹ đo người ông, cân ông từng li từng tí, hỏi ông bằng tiếng Anh, tiêm vào người ông những chất lỏng bằng một mũi kim và rút những chất lỏng trong người ông ra bằng một mũi kim khác, chụp ảnh ông, lộn cả người ông như lộn một chiếc găng tay, đến độ nhét cả vào hậu môn ông một chiếc bóng đèn nữa. Sau hết họ kết luận rằng đó chỉ là căn bệnh thuần túy do ông nghĩ và tưởng tượng ra thôi, rằng ông đừng nghĩ đến việc mình đang teo bé lại, rằng ông vẫn có cái tầm cỡ như cũ, và chắc hẳn có lần ông đã nằm mơ thấy mình cao một mét tám mươi và đi giầy số bốn mươi hai. Cuối cùng Esteban Trueba mất kiên nhẫn, trở về tổ quốc và sẵn sàng không chú ý gì đến vấn đề thân hình nữa, vì tất cả những chính khách vĩ đại của lịch sử đều có thân hình bé nhỏ, từ Napoleon cho đến Hitler. Khi về tới nhà, ông trông thấy Miguel đang đùa nghịch trong vườn và Amanda gầy hơn và tai to hơn, không đeo vòng cổ và vòng tay, ngồi cùng Jaime trên sân cảnh. Ông không hỏi, vì đã quen nhìn thấy những người xa lạ đối với gia đình vẫn sống dưới mái nhà mình.

CHƯƠNG VIII

NGÀI BÁ TƯỚC

Nếu không có những bức thư trao đổi giữa Clara và Blanca thì giai đoạn đó đã có thể bị chìm trong những kỷ niệm lẫn lộn và phai mờ bởi thời gian. Sự trao đổi thư từ phong phú đó đã ghi giữ lại được những sự kiện xẩy ra, khiến cho mọi việc đó thoát khỏi đám mây mù của biết bao việc làm có thể không chính xác. Từ lá thư đầu tiên của con gái mà bà nhận được sau khi cô đi lấy chồng, Clara đã có thể đoán được rằng thời gian xa cách con gái sẽ không lâu. Không nói điều đó với ai, nhưng bà đã sửa soạn một căn buồng sáng sủa và rộng rãi nhất của ngôi nhà để đợi cô con gái. Tại đó bà đem kê chiếc nôi bằng đồng, cái nôi mà bà đã nuôi nấng ba người con của mình.

Blanca không bao giờ có thể giải thích cho mẹ rõ vì sao cô đã nhận lấy chồng, bởi chính cô cũng chẳng hiểu vì sao. Sau này khi cô đã trở thành một phụ nữ ở độ tuổi chín chắn, suy nghĩ phân tích về quá khứ Blanca đã đi đến kết luận rằng nguyên nhân chính là sự sợ hãi ông bố. Từ khi còn bú, cô bé Blanca đã biết sự giận dữ thật phũ phàng vô lý của bố và cô bé đã quen phục tùng bố. Cái bụng mang thai và cái tin Pedro García Con bị giết cuối cùng đã dẫn Blanca đến quyết định như vậy, nhưng cô đã có dự định ngay từ khi chấp nhận mối liên hệ với Jean de Satigny là cô sẽ không bao giờ có quan hệ vợ chồng. Cô bịa ra đủ mọi chuyện để trì hoãn việc hợp hôn, mới đầu lấy cớ sức khỏe không được tốt, sau lại tìm ra những cớ khác, Blanca tin chắc rằng một ông chồng như vị bá tước, con người luôn đi giầy da dê non, bôi thuốc cho bóng móng tay và sẵn sàng lấy một người phụ nữ đã có mang với kẻ khác làm vợ, mình sẽ dễ dàng điều khiển hơn là chống đối lại một ông bố như Esteban. Giữa hai điều bất hạnh đó, cô chọn điều mà cô cho là nhỏ hơn. Cô biết giữa cha cô và vị bá tước người Pháp đã có một sự thỏa thuận buôn bán mà trong đó cô chẳng có gì phải nói. Để cho đứa cháu của mình có được một cái họ chính thức, Esteban Trueba cho Jean de Satigny một món tiền hồi môn lớn và hứa đến một ngày nào đó sẽ được hưởng một gia tài thừa kế. Blanca chịu đựng cuộc dàn xếp buôn bán đó, nhưng không sẵn sàng trao cho chồng cả tình yêu lẫn sự âu yếm của mình, vì cô vẫn yêu Pedro García Con, do sức dai dẳng của thói quen hơn là do hi vọng được gặp lại anh.

Blanca và người chồng mới cưới qua đêm tân hôn trong căn phòng của vợ chồng mới tại một khách sạn sang trọng nhất thủ đô mà ông Esteban Trueba đã cho trang hoàng đầy hoa như thể một cử chỉ xin lỗi đứa con gái mà ông đã có một loạt hành vi trừng phạt thô bạo trong mấy tháng qua. Thật là bất ngờ đối với Blanca thấy không cần thiết phải bịa ra một cơn đau đầu, vì khi chỉ còn có hai người trong phòng, Jean de Satigny liền từ bỏ vai trò của chú rể, không hôn vào cổ cô dâu và chọn những miếng tôm ngon nhất để bón vào tận miệng cô nữa, và hầu như cũng đã quên hẳn cái cung cách của con người hào hoa lịch sự kiểu trong những phim câm mà đã trở lại thành một người anh em bạn của cô trước đây trong những cuộc dạo chơi tại nông thôn, trong những buổi ăn nhẹ giữa hai bữa ăn chính trên bãi cỏ, cùng với chiếc máy ảnh và những cuốn sách bằng tiếng Pháp. Jean de Satigny vào buồng tắm và ở trong đó rất lâu, đến khi bá tước từ buồng tắm trở ra thì Blanca đã nửa thức nửa ngủ. Cô tưởng như trông thấy ông chồng trong giấc mơ, lúc đó đã thay bộ quần áo cưới và mặc bộ đồ ngủ bằng lụa đen và chiếc áo khoác trong nhà bằng nhung kiểu Pompeii, trên đầu có một tấm lưới quấn giữ bộ tóc uốn lượn một cách không chê được cho khỏi sô sệch, và sặc sụa mùi nước hoa Anh. Hầu như bá tước không có một chút nôn nóng vội vã về yêu đương. Jean de Satigny ngồi xuống giường, bên cạnh vợ và vuốt ve má cô vẫn với cái cử chỉ hơi diễu cợt mà Blanca đã nhiều lần trông thấy, và sau đó, bằng một thứ tiếng Tây Ban Nha chẳng uốn lưỡi khi phát âm những chữ erờ, bá tước bắt đầu giải thích, rằng ông không có một thiên hướng đặc biệt nào về việc vợ chồng, rằng ông là một con người say mê nghệ thuật, văn học và tìm hiểu khoa học, cho nên ông không có ý định làm phiền cô bởi những đòi hỏi của người chồng, và như vậy có thể cứ chung sống với nhau, nhưng không lộn xộn giường đệm, đối xử với nhau thật hòa hợp và thật lịch sự. Cảm thấy thật nhẹ người, Blanca đưa tay ôm lấy cổ bá tước và hôn trên hai má.

– Cám ơn Jean - cô thốt lên.

– Có gì đâu - bá tước lịch sự đáp.

Hai người nằm thoải mái trên chiếc giường lớn làm giả theo kiểu Hoàng Đế, bình luận về những chi tiết của buổi tiệc cưới và bàn về kế hoạch cho cuộc sống tương lai.

– Thế anh không cần biết ai là cha của đứa con tôi sao? - Blanca hỏi.

– Người đó là tôi - Jean de Satigny trả lời và hôn lên trán vợ.

Mỗi người nằm ở một mé giường, quay lưng vào nhau mà ngủ. Năm giờ sáng Blanca tỉnh dậy thấy bụng quặn đau do mùi ngọt nồng của những bông hoa mà Esteban Trueba đã cho trang trí căn phòng tân hôn. Bá tước dìu cô vào phòng tắm, tay nâng trán cô trong lúc cô ngồi trên bồn đi tiêu, đầu cúi gục, sau đó đỡ cô nằm trên giường và vứt bỏ những bông hoa ra ngoài hành lang. Từ đó đến sáng bá tước nằm đọc cuốn Triết lý về Phòng trang điểm, của Hầu tước de Sade, trong lúc Blanca thở dài, nửa mơ nửa tỉnh, thấy thật là tuyệt diệu đã cưới một người chồng trí thức.

Ngày hôm sau Jean de Satigny tới nhà băng đổi tấm ngân phiếu quà tặng của bố vợ, và hầu như suốt cả ngày hôm đó bận bịu vào việc chạy khắp các cửa hàng tại trung tâm thành phố để mua sắm mọi thứ đồ dùng cho chú rể cho phù hợp với địa vị kinh tế mới của mình. Trong khi đó chán ngán việc chờ đợi chồng ở tại gian đại sảnh của khách sạn Blanca liền quyết định trở về thăm mẹ. Cô đội một chiếc mũ đẹp nhất của mình và thuê một chiếc xe về ngôi nhà lớn ở góc phố, trong lúc đó mọi người trong gia đình đang ăn bữa trưa trong không khí im lặng, vẫn còn vẻ bực dọc và mệt mỏi bởi những xáo động của đám cưới và cơn váng rất khó chịu sau những cuộc cãi lộn vừa qua. Nhìn thấy Blanca bước vào phòng ăn, cha cô thét lên một tiếng kinh hoàng.

– Con về đây làm gì! - ông gầm lên.

– Không làm gì... con về thăm bố mẹ... - Blanca sợ hãi lẩm bẩm.

– Mày điên thật! Mày không biết rằng, nếu có ai trông thấy mày ở đây, người ta sẽ nói mày bị chồng đuổi về nhà giữa tuần trăng mật sao? Họ sẽ nói mày đã mất trinh!

– Thì con cũng không còn trinh tiết, thưa cha.

Esteban định cho cô một cái tát, nhưng Jaime đã đứng ngăn trước mặt ông cương quyết chặn lại, khiến cho ông chỉ còn có thể gầm gào chửi rủa về sự ngu ngốc của cô. Clara lặng lẽ, không thay đổi thái độ, dắt Blanca tới một chiếc ghế, mang cho cô một đĩa cá hộp và ít nước chấm bạch hoa. Trong khi ông Esteban Trueba vẫn tiếp tục gầm lên và Nicolás đi ra ngoài tìm một chiếc xe để đưa cô chị trở về với chồng thì Clara và con gái rì rầm chuyện trò với nhau như thể những thời trước đó.

Ngay buổi chiều hôm ấy, Blanca và Jean de Satigny đáp xe lửa đi tới một hải cảng, từ đó họ xuống một con tầu vượt đại dương của Anh. Jean de Satigny mặc một chiếc quần lanh trắng và chiếc áo vét mầu xanh lam cắt theo kiểu thủy thủ, hoàn toàn hòa hợp với chiếc váy màu lam và chiếc áo ngoài mầu trắng của Blanca. Bốn ngày sau con tầu để họ đặt chân trên bến của một tỉnh nhỏ xa xôi hẻo lánh trên miền Bắc, tại đó những bộ quần áo du lịch sang trọng và những chiếc va-li da cá sấu của họ đã trở nên lạc lõng chẳng ai để ý trong không khí nóng khô của giấc ngủ trưa. Jean de Satigny thu xếp cho vợ nghỉ tạm tại một khách sạn, rồi đi tìm một chỗ ở xứng đáng với khoản tiền thu nhập mới của mình. Hai mươi bốn tiếng đồng hồ sau đó cả cái xã hội tỉnh lẻ này đã biết tin về sự có mặt của một vị bá tước chính tông đến cùng sống trong cái xã hội của họ. Điều đó đã cho Jean de Satigny nhiều thuận lợi trong mọi việc thu xếp của mình. Bá tước đã thuê được một ngôi nhà của một trong những gia đình giầu có trong thời kỳ hoàng kim của diêm tiêu trước khi người ta tạo ra được một chất tổng hợp thay thế để đẩy cả vùng này vào chỗ lụn bại. Ngôi nhà có cái vẻ hơi buồn và hoang vắng, giống như tất cả những ngôi nhà khác tại đây, cần được tu sửa đôi chút, nhưng vẫn giữ được nguyên vẹn cái bề thế xưa kia và cái duyên dáng cuối thế kỷ trước của nó. Bá tước de Satigny đã trang hoàng ngôi nhà theo thị hiếu của mình, một sự cầu kỳ lầm lẫn và suy đồi khiến cho Blanca phải ngỡ ngàng vì cô đã quen với cuộc sống nông thôn và phong cách giản dị cổ điển của cha. Jean de Satigny bày những chiếc bình sứ Trung Hoa rất đáng ngờ không chắc thứ thiệt, trong đó thay vào những cành hoa, bá tước lại cắm những chiếc lông đà điểu nhuộm mầu; cửa thì treo rèm lụa hoa nổi xứ damask, lót len mỏng và có đính tua theo; những chiếc gối lớn có viền tua lụa và thêu diêm dúa, đồ gỗ thì đủ kiểu lẫn lộn, tường gỗ thếp vàng, bình phong và những cây đèn không thể tưởng tượng được làm bằng những bức tượng người da đen Abyssinia to bằng người thật, cởi trần nhưng đi dép kín và đội khăn đóng. Ngôi nhà có những chiếc rèm cửa lúc nào cũng buông rủ, khiến cho ánh sáng chói chang của sa mạc lọt vào cũng được nhẹ nhạt đi. Trong mọi góc buồng Jean de Satigny đặt những đỉnh hương kiểu phương Đông, trong đó đốt cỏ thơm và những nếp hương tỏa lên mùi thơm lúc đầu làm cho Blanca nôn nao khó chịu, nhưng sau cũng quen dần. Bá tước thuê mấy người India đến làm việc sai bảo, ngoài ra còn mượn một chị to mập chuyên việc nấu bếp, mà Jean de Satigny đã huấn luyện cho biết cách làm những món nước chấm rất cầu kỳ mà bá tước thích, và thêm nữa là một chị hầu phòng thọt và mù chữ chuyên việc săn sóc, hầu hạ Blanca. Mấy người giúp việc đó đều được mặc đồng phục choáng lộn kiểu kịch hát, nhưng bá tước không buộc được họ đi giầy, bởi vì họ đã quen đi chân đất và không thể nào chịu đựng nổi giầy, dép, Blanca cảm thấy khó chịu trong ngôi nhà đó và không tin tưởng được những người India lầm lì hầu hạ cô một cách miễn cưỡng và hình như giễu cợt cô ở sau lưng. Họ đi đi lại lại xung quanh như những hồn ma, lướt đi không một tiếng động khắp các gian phòng, hầu như bao giờ cũng chẳng có việc gì làm và luôn luôn chán ngán. Họ không trả lời khi cô nói với họ như thể không hiểu tiếng Tây Ban Nha, nhưng giữa họ với nhau thì luôn luôn thầm thì bằng tiếng Tây Ban Nha, hoặc bằng tiếng thổ ngữ miền cao nguyên. Mỗi lần Blanca bàn với chồng về những chuyện là lạ mà cô nhận thấy ở những người hầu hạ thì chồng cô đều nói rằng đó là tập quán của những người India, chẳng cần phải bận tâm. Cả Clara cũng nói như vậy trong một bức thư trả lời cho con gái khi cô kể cho bà nghe có một hôm cô trông thấy một trong những người hầu đó cố giữ thăng bằng trên một đôi giầy cũ có gót cao cong cong và buộc bằng dây nhung, trong đó đôi chân to bè dầy chai của người đàn ông đó bị bó chét lại “Cái nóng của ma mạc, cái thai trong bụng và cái mong muốn không thú nhận được sống như một bà bá tước của con, hòa cùng với cái dòng dõi của chồng con, đã làm cho con trông thấy những hồn ma đó, con gái ạ”, Clara đùa bỡn viết, và viết thêm rằng phương thuốc tốt nhất để chống lại những đôi giày kiểu Louis XV đó là một cuộc tắm nước lạnh dưới vòi hoa sen và uống một bát nước sắc hoa cam cúc. Một lần khác đã sắp đưa vào miệng miếng thức ăn thì Blanca nhìn thấy trong đĩa thức ăn có một con thạch thùng nhỏ nằm chết ườn. Chưa hoàn hồn và cố cất lên tiếng nói, cô gọi thét chị nấu bếp và ngón tay run run chỉ cho thấy đĩa thức ăn. Chị nấu bếp núng nính kéo cái thân hình béo mập tới gần, cúi cái đầu có bím đuôi sam xuống nhìn rồi lặng lẽ bê đĩa thức ăn đi. Nhưng khi quay mình lại Blanca tưởng như bắt gặp một cái nháy mắt đồng lõa giữa chồng mình và chị nấu bếp người India. Đêm đó cô thức rất khuya, ngẫm nghĩ về những điều đã trông thấy, cho đến gần sáng cô mới đi tới kết luận rằng có lẽ mình đã tưởng tượng ra thôi. Mẹ cô nói có lý: cái nóng và sự thai nghén đã làm cho cô hoảng hốt.

Những căn phòng hẻo lánh nhất của ngôi nhà dành cho những hoạt động say mê về nhiếp ảnh của Jean de Satigny. Tại đó bá tước lắp đặt những chiếc đèn chiếu, những chiếc giá ba chân và chiếc máy ảnh hòm cùng một số máy móc. Ông đề nghị Blanca không bao giờ được vào căn phòng mà ông gọi là “phòng thí nghiệm” nếu không được phép, vì theo như ông giải thích, có thể làm mờ mịt những tấm kính ảnh nếu ánh mặt trời lọt vào. Ông khóa trái cửa, và luôn đeo chiếc chìa khóa móc vào một vòng vàng lủng lẳng trên thắt lưng; nhưng sự phòng ngừa đó thật hoàn toàn không cần thiết vì vợ ông thực tế chẳng bao giờ chẳng hề để ý đến những gì ở xung quanh và đối với cái nghệ thuật nhiếp ảnh của chồng cô lại chẳng quan tâm đến.

Cùng với cái bụng mỗi ngày thêm to Blanca dần dà trở nên lặng lẽ như tính cách phương Đông mà những toan tính của chồng định đưa cô vào những hoạt động xã hội, đến những tiệc hội, dạo chơi trên xe hoặc gợi cảm bằng sự trang trí ngôi nhà mới của vợ chồng, đều vỡ vụn khi chạm vào nó. Nặng nề, ngớ ngẩn cô đơn và mệt mỏi triền miên, Blanca rút vào việc lặng lẽ đan, móc thêu thùa. Cô ngủ phần lớn thời giờ trong ngày, và những giờ thức cô dùng để may những bộ quần áo tí xíu màu hồng, vì cô tin chắc rằng mình sẽ sinh con gái. Cũng giống như mẹ cô đối với cô xưa kia, Blanca đã phát triển một hệ thống thông tin với đứa con mà cô đang mang trong bụng và dốc hết mình vào cuộc sống bên trong trong một cuộc đối thoại thầm lặng và liên tục. Trong những bức thư gửi về cho mẹ. Blanca đã mô tả cuộc sống ẩn dật và buồn bã của mình, và nhắc tới chồng với một thiện cảm mù quáng, coi Jean de Satigny như một con người tế nhị, kín đáo và đáng trọng. Cứ như thế cô đã đi tới xây dựng nên, một cách không tính đếm, cả một huyền thoại về Jean de Satigny, hầu như là một vị hoàng tử, mà không nhắc đến việc bá tước hít cocaine và hút thuốc phiện mỗi buổi chiều, vì cô chắc rằng cha mẹ không thể hiểu cái đó là cái gì. Một nửa ngôi nhà dược dành cho Blanca. Tại đó cô đã sắp xếp đại bản doanh của mình và chất đống tất cả những gì đã sửa soạn để đón đứa con gái sắp ra đời. Jean de Satigny nói có đến năm mươi đứa trẻ cũng không mặc hết số quần áo và chơi đùa số đồ chơi nhiều như thế, nhưng sự tiêu khiển duy nhất của Blanca khi đó là đi dạo các phố phường buôn bán rất nhỏ hẹp của cái thành phố tỉnh lẻ đó và mua tất cả những thứ vật dụng mà cô trông thấy mầu hồng cho trẻ con. Ban ngày cô thêu tã lót, đan những chiếc giầy bé tí xíu bằng len, thêu trang trí trên những tấm áo trẻ sơ sinh, sắp xếp những chồng quần áo trẻ con, yếm dãi, tã lót, là những tấm vải trải giường đã thêu. Sau giấc ngủ trưa, cô viết thư cho mẹ, đôi khi viết cho Jaime, và khi mặt trời lặn và trời đã dịu mát đôi chút, cô đi dạo chung quanh để đôi chân đỡ bị tù túng. Vào buổi tối cô xum họp cùng chồng tại phòng ăn lớn của ngôi nhà, tại đó những bức tượng người da đen bằng đất nung đầu đội những ngọn đèn đứng ở các góc nhà tỏa ra khắp phòng một thứ ánh sáng như trong các nhà chứa. Mỗi người ngồi ở một đầu bàn, có phủ chiếc khăn bàn dài trên bầy cốc ly thủy tinh và đầy đủ đĩa bát sứ, có trang trí bằng những bông hoa giả, vì tại vùng không hiếu khách này không đào đâu ra hoa thật. Thường xuyên phục vụ trong phòng ăn của hai vợ chồng là một người India trơ tráo, lầm lì lúc nào cũng nhai đi nhai lại một viên lá côca, cái thứ lá nuôi sống anh ta. Anh ta không phải là một người hầu chung chung và cũng chẳng phải hoàn thành một nhiệm vụ riêng biệt nào trong cái tổ chức người hầu trong nhà. Anh ta cũng chẳng giỏi giang gì trong việc hầu phòng ăn, vì chẳng biết sử dụng liễn bát, dao dĩa nên lấy món ăn ra phục vụ bằng bất kỳ cách nào. Blanca một đôi lần đã phải chỉ dẫn cho anh ta, xin đừng dùng ngón tay bốc những miếng khoai tây bỏ vào dĩa. Nhưng Jean de Satigny thích anh ta vì một lí do bí hiểm nào đó, và đương huấn luyện anh ta trở thành người giúp việc trong phòng thí nghiệm.

– Nếu nó không thể nói năng được như một người cơ đốc, càng ít khả năng có thể chụp ảnh - Blanca nhận xét khi biết tin này.

Người India đó là anh chàng mà Blanca nghĩ đã trông thấy đi đôi giầy gót cao kiểu Louis XV.

Những tháng đầu của cuộc đời làm vợ lặng lẽ và buồn tẻ trôi đi. Cái khuynh hướng thiên về cách biệt và cô độc bẩm sinh của Blanca càng phát triển thêm. Cô không tham gia vào đời sống xã hội và cuối cùng Jean de Satigny đã đi một mình trong những cuộc mời mọc mà hai vợ chồng nhận được. Sau đó, khi về tới nhà, trước mặt Blanca bá tước đã chế giễu sự lố bịch của những gia đình quá xa xưa cổ lỗ, tại đó những cô thiếu nữ đi ngoài đường đội mũ chóp có tua kiểu thế kỷ thứ mười tám và các chàng công tử đeo mảnh vải bùa ở ngực. Blanca có thể sống một cuộc sống nhàn tản theo cái khuynh hướng tự nhiên của cô, trong lúc chồng cô lao mình vào những thú vui nho nhỏ mà chỉ có đồng tiền mới mong mua được, và những thú vui mà bá tước đã phải nhịn từ rất nhiều năm. Đêm nào ông cũng đến sòng bạc và Blanca tính có lẽ chồng đã thua rất nhiều tiền, vì cứ đến cuối tháng, bao giờ cũng vậy, lại có một lô chủ nợ đến sắp hàng ngoài cửa. Jean de Satigny có một quan niệm thật đặc biệt về kinh tế gia đình. Bá tước tậu một chiếc ô-tô kiểu mới nhất, ghế ngồi đều bọc da báo và nắm tay cửa đều mạ vàng, xứng đáng với một ông hoàng Ả-rập, chiếc xe ô-tô lớn và lộng lẫy nhất mà chưa bao giờ người ta nhìn thấy ở vùng này. Ông đã thiết lập nên một mạng lưới tiếp xúc bí mật nó cho phép ông mua được những thứ đồ cổ, đặc biệt là đồ sứ Pháp cổ, loại sáng tạo theo phong cách ba-rốc, là thứ mà ông mê thích. Đồng thời ông cũng đưa vào trong nước những két rượu mùi loại tuyệt hảo lọt qua cửa hải quan chẳng xẩy ra chuyện gì. Những món hàng lậu của ông đi vào nhà qua con đường cửa sau và cứ nguyên vẹn thế đi qua cửa trước để tới những nơi mà Jean de Satigny dùng để nhậu nhẹt trong các tiệc hội hoặc bán với giá cắt cổ. Hai vợ chồng không tiếp khách ở nhà, và chỉ sau một số tuần lễ, những vị phu nhân ở địa phương đã thôi không mời mọc Blanca nữa. Và lan truyền ra tin đồn đại rằng Blanca kiêu ngạo, kênh kiệu và ốm yếu, và chính vì thế người ta càng có cảm tình với vị bá tước người Pháp, ông ta nổi tiếng là một người chồng nhẫn nại và chịu đựng.

Blanca sống hòa thuận với chồng. Chỉ có vài lần vợ chồng phải cãi cọ, khi cô định tìm biết cho rõ những vấn đề tài chính trong gia đình. Cô không thể tự giải thích nổi tại sao Jean đã vung phí tiền mua đồ sứ cổ và chiếc ô-tô ghế da báo kia, mà lại không có đủ tiền để trả người chủ hiệu buôn người Tàu về những món hàng ăn uống tiêu dùng, cũng như tiền lương cho số người hầu hạ khá đông trong nhà. Jean từ chối không chịu nói về những vấn đề đó, với cái cớ đó là trách nhiệm đặc biệt của nam giới và cô không cần thiết phải nhét đầy vào cái đầu chim sẻ của mình những vấn đề mà cô chẳng có khả năng hiểu biết. Blanca đoán rằng tài khoản mà Esteban Trueba cho Jean de Satigny là một vốn liếng lớn không giới hạn, và thấy không có khả năng đi tới một thỏa thuận với nhau về vấn đề này, cuối cùng Blanca cũng bỏ không tìm hiểu những việc đó nữa. Cô sống lặng lẽ âm thầm như một bông hoa nẩy nở trên một miền đất bao la, trong ngôi nhà xây trên bãi cát, bao quanh bởi những người India kỳ quặc, cô như sống trong một thế giới khác, nhiều lần bắt gặp những chi tiết nhỏ nó dẫn dắt cô tới chỗ ngờ vực cả sự sáng suốt của chính mình. Thực tế đối với cô dường như mờ mịt mất những đường nét rõ ràng, như thể cái nắng mặt trời tai ác xóa nhòa hết mọi mầu sắc, cũng như nó đã có thể làm cho những sự vật bao quanh cô trở nên méo mó, và khiến cho những con người trở thành những bóng dáng kỳ bí.

Được cái thai đang phát triển dần trong bụng bảo vệ, trong những tháng uể oải đó, Blanca đã quên sự trầm trọng của nỗi bất hạnh của mình. Cô không nghĩ đến Pedro García Con với nỗi khát khao khẩn thiết như trước và ẩn mình trong những kỷ niệm ngọt ngào, mờ nhạt mà lúc nào cô cũng có thể gợi ra ngay. Tình dục của cô được ru ngủ và hãn hữu đôi khi có suy nghĩ về số phận chẳng may của mình, cô lại tự thỏa mãn bằng cách tưởng tượng mình đang bay trên một đám mây, không buồn bực và cũng chẳng vui mừng, cô đơn xa lánh tất cả những sự tàn bạo của cuộc đời, chỉ có người đồng hành duy nhất là đứa con gái nằm trong bụng. Blanca đi tới mức nghĩ rằng đã vĩnh viễn mất khả năng yêu đương và cái nồng cháy của xác thịt đã vĩnh viễn tắt trong cơ thể. Cô đã trải qua những giờ như vô tận ngắm nghía phong cảnh mờ nhạt trải dài trước cửa sổ. Ngôi nhà cô dựng tại rìa thành phố, xung quanh bao bọc bởi mấy cây còm cõi chịu đựng nổi sức dồn đuổi khủng khiếp của vùng sa mạc. Về bên sườn Bắc gió đã phá trụi mọi loài thực vật, và có thể trông thấy một cao nguyên cồn cát bao la và những ngọn đồi tít tắp xa xa rung động trong ảo ảnh hồi quang của ánh sáng. Ban ngày cái ngột ngạt oi bức của mặt trời nặng như chì làm cho cô kiệt sức như hấp hối, và về ban đêm Blanca phải run lên giữa chăn đệm trên giường, phải dùng đến những túi nước nóng và quấn thêm tấm khăn len để chống chọi với giá buốt. Cô ngắm nhìn bầu trời trần trụi trong veo để tìm một vẩn mây, với niềm hy vọng có lúc nào đó rơi xuống một giọt nước mưa để làm nhẹ bớt cái ngột ngạt nặng nề của miền thung lũng trên mặt trăng này. Tháng tháng trôi đi như thế không có gì thay đổi, không có thứ giải trí nào khác ngoài những lá thư của mẹ gửi đến, trong đó bà kể cho cô nghe về chiến dịch chính trị của cha cô, về những trò điên dại của Nicolás, về những việc làm kỳ cục của Jaime, cậu em sống như một ông cố đạo, nhưng đi khắp nơi với đôi mắt của một người tình. Trong một bức thư bà Clara đã gợi ý nên tiếp tục làm những con giống cho lễ Nô-en để đôi bàn tay được bận bịu. Cô định làm theo. Cô tìm mua loại đất sét đặc biệt mà cô đã quen dùng tại Trang viên Ba Cô Maria, tổ chức xây dựng một lò nung ở đằng sau bếp với sự giúp đỡ của mấy người India. Nhưng Jean de Satigny chế riễu sự ham say nghệ thuật đó của cô, nói rằng nếu chỉ muốn để cho đôi bàn tay được bận bịu, tốt hơn hết là đan tất len hoặc học làm bánh đa, bánh quế. Cuối cùng Blanca đã từ bỏ công việc này, chủ yếu không phải vì sự chế riễu cay độc của chồng, mà vì không thể nào cạnh tranh nổi với nghề gốm cổ của những người India.

Jean de Satigny đã tổ chức công việc kinh doanh của mình với lòng kiên trì y như đã có trong việc kinh doanh loài chồn chuột, nhưng có kết quả hơn. Ngoài một vị cố đạo người Đức đã đi suốt ba mươi năm khắp vùng để khai quật tìm quá khứ của người Inca; không có một ai chú ý đến những di vật cổ đó, bởi cho rằng nó không có giá trị buôn bán. Chính phủ nghiêm cấm việc buôn bán những vật cổ India và đã trao một nhượng quyền tổng hợp cho vị cố đạo đó, được phép đi tìm kiếm những di vật cổ để mang về viện bảo tàng. Jean de Satigny được trông thấy những đồ cổ đó lần đầu tiên trong hòm kính bụi bậm của viện bảo tàng. Bá tước theo ông cố đạo Đức hai ngày liền, và ông này cảm thấy rất sung sướng, sau bao nhiêu năm làm việc, gặp được một người chú ý đến công việc của mình, nên ông không nghĩ đến việc giữ gìn mà để lộ trọn vẹn học vấn mênh mông của mình về vấn đề này. Cứ như vậy bá tước đã hiểu biết cách thức để có thể xác định niên đại khi chôn, học biết cách phân biệt thời đại và các phong cách, khám phá ra phương pháp bố trí những ngôi mộ cổ trong sa mạc bằng những dấu hiệu vô hình trước con mắt người văn minh và đi đến kết luận rằng nếu như những chiếc bình gốm và mảnh gốm này không có được cái rực rỡ huy hoàng của những ngôi mộ cổ Ai Cập, thì ít ra nó cũng có được cái giá trị lịch sử của nó. Khi bá tước đã thu thập được tất cả những thông tin cần thiết rồi, ông liền tổ chức những đội người India đi đào bới tất cả những nơi đã thoát được sự hăng say khai quật của ông cố đạo.

Những thứ đồ gốm từ trước thời kỳ Christopher Columbus tới châu Mỹ, có men xanh mầu thời gian, ngụy trang dưới dạng những gói của người India hoặc những túi thồ trên lưng con llama bắt đầu được lén lút chuyên trở tới ngôi nhà và nhanh chóng xếp đầy những nơi bí mật dành riêng cho chúng. Blanca nhìn thấy chúng được chất đống trong các căn phòng và kinh ngạc trước hình dáng tuyệt diệu của chúng. Cô nâng chúng trên tay, mê mẩn vuốt ve chúng và khi người ta đóng gói chúng và gửi chúng tới những nơi xa lạ, cô cảm thấy thật buồn. Những món gốm đó cô cho rằng quá đẹp, và cô cảm thấy những con giống quái đản cho ngày Nô-en của cô không thể nào so sánh được với những đồ gốm đó, và do vậy, hơn bất kỳ một lý do nào khác, cô đã vất bỏ xưởng gốm nhỏ của mình.

Việc kinh doanh những thứ đồ gốm India cổ thật bí mật, dĩ nhiên vì đó là tài sản lịch sử của quốc gia. Một số nhóm người India giúp việc phục vụ cho Jean de Satigny lặng lẽ luồn tới ngôi nhà sau khi lén lút vượt qua những con đường hẻm qua biên giới. Họ chẳng có một chút chứng chỉ nào của con người, và thẩy đều thầm lặng, thô kệch và khó hiểu. Mỗi lần Blanca hỏi những con người bất chợt xuất hiện trong sân nhà từ đâu tới, họ đều trả lời họ là anh em họ hàng với người India hầu phòng ăn, và thực tế, họ giống nhau hết sức. Nhưng họ không ở lâu trong nhà. Phần lớn thời gian họ ở trong sa mạc, trong tay không có hành trang nào khác một chiếc cuốc xẻng để đào cát và một nắm lá côca nhai trong miệng để mà sống. Thỉnh thoảng họ gặp may mắn tìm thấy những phế tích nửa chìm nửa nổi trong một làng người Inca, và chỉ trong một thời gian ngắn họ đã chất đầy những gian kho trong nhà những đồ đã đào bới lấy trộm được. Việc tìm tòi, sự chuyên chở, và kinh doanh của loại hàng hóa này được tiến hành một cách rất cẩn mật, thận trọng, nó làm cho Blanca thấy không còn một chút nghi ngờ gì nữa có cái gì bất hợp pháp trong những việc làm đó của ông chồng. Jean de Satigny giải thích cho cô rằng Chính Phủ rất coi trọng những chiếc bình cổ đã lên rêu và những chuỗi hạt đá của vùng sa mạc và để tránh những thể thức phiền hà vĩnh cửu của chế độ quan liêu chính thức, nên ông ưng buôn bán những thứ đó theo cách thức riêng của ông. Ông đưa những món hàng đó ra khỏi đất nước trong những thùng gắn si có mang nhãn hiệu quả táo, nhờ có sự đồng lõa có lợi của một số nhân viên kiểm soát hải quan.

Tất cả những việc đó Blanca không chú ý đến lắm. Cô chỉ quan tâm đến vấn đề những xác ướp. Đã quen với những người chết vì Blanca đã sống hầu suốt cuộc đời tiếp cận chặt chẽ với họ qua chiếc bàn trái tim gọi hồn mà mẹ cô thường nhắc gọi đến những hồn ma. Cô đã quen nhìn những bóng ma trong suốt chập chờn trên dẫy hàng hiên của ngôi nhà lớn ở góc phố, gây nên tiếng động trong tủ áo, xuất hiện trong những giấc mơ để báo trước những rủi ro hoặc trúng giải xổ số. Nhưng những xác ướp thì lại khác. Đó là những con người ngồi lom khom, bọc trong những tấm giẻ rách xác sơ thành những hàng chỉ bụi bậm, với những cái đầu chỉ còn da không còn thịt, vàng vọt, những bàn tay bé nhỏ nhăn nheo, đôi mày khâu kín lại, tóc cạo nhẵn đằng sau gáy, nụ cười muôn thuở và kinh khủng không có môi, cái mùi nhờn nhớp bẩn thỉu, cái vẻ buồn rầu khốn khổ của những thây ma cũ kỹ, đã khiến cho tâm hồn cô đảo lộn. Những xác ướp đó rất hiếm. Họa lắm mới có lần bọn người India mang tới được một xác. Chậm chạp và lùi lũi họ khiêng đến ngôi nhà một chiếc lọ sành gắn kín. Jean de Satigny cẩn thận mở chiếc lọ trong một căn phòng cửa kính cửa chớp thẩy đều khép kín bưng, để không có một luồng gió có thể lọt vào biến thây ma thành một đống tro bụi. Bên trong chiếc lọ xác ướp hiện ra như thể nắm xương của một thứ quả lạ, ngồi lom khom như tư thế của bào thai, ngoài phủ một lớp quần áo rách mướp, kèm theo cái kho tàng khốn khổ gồm những chuỗi giây đeo cổ bằng răng người và những con búp bê bằng giẻ rách. Những xác ướp đó được ưa chuộng hơn cả so với những đồ vật khai quật được từ dưới những cổ mộ lên, vì một số nhà sưu tầm tư nhân và viện bảo tàng ngoại quốc trả giá rất cao. Blanca tự hỏi loài người gì mà lại đi sưu tập người chết, và rồi đặt những người chết đó vào đâu. Cô không thể tưởng tượng nổi điều mà xác chết có thể trở thành một bộ phận trang trí trong một phòng khách, nhưng Jean de Satigny nói với cô rằng, đặt trong những chiếc hòm thủy tinh xác ướp có thể có giá trị nhiều hơn là bất kỳ một tác phẩm nghệ thuật nào đối với một nhà triệu phú châu Âu. Nhưng xác ướp rất khó đưa ra trên thị trường, chuyên chở và qua cửa ải hải quan, cho nên có đôi khi chúng phải nằm hàng tuần lễ trong gian kho của ngôi nhà, chờ đến lượt để bắt đầu cuộc hành trình xa xôi ra nước ngoài. Blanca nằm mơ thấy chúng, có những ảo giác, tin rằng đã trông thấy chúng kiễng chân đi lại trong dãy hành lang, bé nhỏ như những Thể thần lùn tụt ẩn ẩn, hiện hiện. Cô đóng cửa phòng ngủ, trùm kín chăn, trải qua hàng giờ run rẩy, cầu nguyện và thầm gọi mẹ bằng sức mạnh tinh thần. Cô kể chuyện đó trong bức thư gửi cho mẹ và Clara đã trả lời rằng không việc gì phải sợ người chết, mà phải sợ những người còn sống, vì dầu đã có tiếng về ma ác, người ta cũng chưa bao giờ từng thấy người chết tấn công bất kỳ một ai cả, mà ngược lại, chính người chết bản chất lại rụt rè, nhút nhát. Được những lời khuyên của bà mẹ làm cho vững tâm, Blanca quyết định rình mò xem xét những xác ướp đó. Ngồi trong căn phòng nhìn qua cánh cửa hé mở cô lặng lẽ chờ đợi. Bỗng nhiên cô thấy chắc chắn rằng những xác chết đang đi dạo trong ngôi nhà, lê những đôi chân nhỏ bé như chân trẻ nhỏ trên tấm thảm, rì rầm nói chuyện như bọn học sinh, xô đẩy nhau, từng nhóm nhỏ hai, ba đứa một đêm nào cũng đi lại như vậy ra mé phòng thí nghiệm về nhiếp ảnh của Jean de Satigny. Đôi lần cô tưởng như nghe thấy một vài tiếng rên như từ dưới mồ vang lên và Blanca hoảng sợ không kiềm chế được mình, kêu thét gọi chồng, nhưng không thấy ai tới cả, còn cô thì quá sợ hãi không dám đi qua suốt dãy hành lang để tìm chồng. Khi những tia nắng mặt trời đầu tiên ló ra Blanca mới hoàn hồn và trấn tĩnh được tinh thần, cô cho rằng những nỗi phiền muộn ban đêm của mình là kết quả của sức tưởng tượng mãnh liệt mà cô đã thừa hưởng của mẹ, và tự trấn tĩnh mình, cho tới khi bóng đêm lại đổ xuống thì chu kỳ kinh hoảng lại bắt đầu tiếp diễn. Một hôm không thể chịu đựng được nữa sự căng thẳng mà cô phải trải qua khi bóng đêm sắp đổ xuống. Blanca quyết định nói về chuyện những xác chết với chồng. Lúc đó họ đang ăn bữa tối. Khi cô kể đến chuyện những tốp đi dạo qua, những tiếng xì xào và những tiếng kêu rên xa mờ, Jean de Satigny sững sờ, lặng đi, tay vẫn còn cầm im chiếc dĩa và miệng thì há hốc. Người India vừa bước vào phòng ăn với chiếc khay thức ăn chợt bước hụt chân và con gà rán lăn quay xuống gầm ghế. Jean de Satigny đã phát huy hết mãnh lực mê hoặc, kiên cường và luận lý của mình để thuyết phục cô rằng mọi chuyện vừa kể chỉ là do thần kinh yếu ớt chứ không làm gì có thật, đó chỉ là sản phẩm của sự sợ hãi tưởng tượng mà thôi. Blanca vờ như chấp thuận những lý lẽ đó, nhưng cô thấy rất có vẻ đáng ngờ những lời nói hăng say của chồng, vì thông thường Jean de Satigny không quan tâm đến những vấn đề của cô, cả bộ mặt của tên hầu phòng cũng đáng ngờ, vì đã thấy nó mất cái vẻ bất biến như mặt tượng ngụy thánh, và đôi mắt như nhớn nhác mở to hơn. Blanca thầm quyết định đã đến lúc phải dò xét đến tận cùng vấn đề những xác ướp lay lắt chuyển đi như khói đó. Đêm đó cô rút về buồng ngủ sớm hơn mọi ngày, sau khi nói với chồng, rằng mình về uống một viên thuốc an thần để ngủ được. Nhưng thực ra cô uống một cốc cà-phê đen và ngồi rình sau cánh cửa buồng, sẵn sàng thức canh mấy tiếng đồng hồ trong bóng tối.

Khoảng nửa đêm cô cảm thấy có những bước đi rón rén đầu tiên. Thận trọng mở cửa buồng, cô ngó đầu ra ngoài, đúng lúc có bóng người nhỏ bé lén lút từ cuối dãy hành lang đi qua. Lần này cô chắc chắn mình không mơ ngủ, nhưng vì cái bụng nặng nề phải gần một phút sau cô mới tới được hành lang. Đêm trời lạnh và gió sa mạc thổi mạnh làm cho những bức bích bản cũ trên mái nhà kêu rin rít và những bức rèm căng phồng lên như những cánh buồm đen chập chờn giữa biển khơi. Từ bé, nghe kể chuyện ma khỉ của Vú Em ở trong bếp, cô đã sợ bóng tối, nhưng không dám bật đèn để khỏi làm kinh động những chiếc xác ướp nhỏ bé trong cuộc đi dạo lang thang của chúng.

Bỗng nhiên một tiếng kêu khàn khàn, được lọc dịu như thể từ tận đáy một chiếc quan tài bay ra, Blanca nghĩ như vậy, phá tan sự tĩnh mịch của đêm khuya. Bước đầu là nạn nhân của sự mê hoặc bệnh hoạn của những chuyện ở tận bên kia phần mộ rồi đây. Cô đứng sững bất động, quả tim như sắp nhẩy ra khỏi lồng ngực, nhưng một tiếng rên thứ hai đã lôi cô ra khỏi cơn hoảng hốt, cho cô sức mạnh để bước sát đến cánh cửa phòng thí nghiệm của Jean de Satigny. Cô định cố mở cửa, nhưng cửa khóa trái. Blanca dán tai vào cánh cửa, tức thì nghe thấy rõ ràng những tiếng rì rầm, những tiếng kêu rên đã được lọc dịu và tiếng cười, và cô tin chắc rằng có điều gì đó đang xẩy ra với những xác chết này. Cô trở về phòng phấn chấn tin chắc rằng không phải thần kinh mình bị yếu ớt, mà chính là có một điều gì man rợ đã diễn ra trong cái hang bí mật của chồng cô.

Ngày hôm sau, người mẹ tương lai bình tĩnh, thản nhiên không để lộ ra một tí chút gì nó tố cáo cái quyết định táo tợn của mình. Đợi cho tới khi Jean de Satigny kết thúc việc vệ sinh cá nhân, chậm rãi ăn sáng theo thói quen, đọc xong đến trang cuối cùng của tờ báo, và sau rốt bước ra khỏi nhà làm một cuộc dạo chơi buổi sáng. Khi Jean đã ra khỏi nhà, Blanca gọi người India đã từng đi giầy gót cao tới và lần đầu tiên cô ra một mệnh lệnh với anh ta.

– Ra ngoài phố mua cho tôi một hộp mứt đu đủ - cô lạnh lùng ra lệnh.

Người India ra đi với bước kiệu chậm rãi đặc trưng của dòng giống anh ta, và Blanca ở lại nhà cùng với mấy người India hầu hạ khác, mà cô ít sợ hơn là tên hầu phòng kỳ lạ có những khuynh hướng kiểu gái làng chơi kia. Cô có thể có được vài tiếng đồng hồ trước khi tên đó trở về, nên cô quyết định không cần vội vàng và phải hoạt động một cách bình tĩnh. Cô quyết tâm phải làm sáng tỏ điều bí mật về những xác ướp lén lút đó. Đi tới phòng thí nghiệm, Blanca tin chắc rằng giữa ban ngày, những xác ướp chẳng có tinh thần để giở những trò hề, và mong sao cửa đừng đóng khóa, nhưng cô thấy cửa vẫn đóng khóa như thường lệ. Cô đem thử tất cả các chìa khóa của mình, nhưng không cái nào mở được. Cô liền lấy con dao to nhất của nhà bếp ra, luồn vào khuôn cửa và ra sức bẩy cho tới khi chiếc khóa bật tung ra theo những mảnh gỗ bị vỡ. Sự hư hại của cánh cửa không thể nào che dấu được và cô biết rằng khi chồng về trông thấy, cô phải đưa ra được một lời giải thích có lý nào đó, nhưng đồng thời cô cũng yên tâm với lập luận rằng là chủ của ngôi nhà, cô có quyền được biết tất cả những gì xảy ra dưới mái nhà mình. Mặc dù có tinh thần thực tế và đã từng hơn hai mươi năm trời thản nhiên mục kích chiếc bàn trái tim gọi hồn tự động nhẩy nhót di chuyển, và nghe mẹ cô dự đoán những điều không thể dự đoán trước được, nhưng khi bước qua ngưỡng cửa của gian phòng thí nghiệm, Blanca vẫn thấy run lên.

Cô lần tìm công tắc và bật đèn. Trước mắt cô là một gian phòng rộng rãi, tường đều sơn mầu đen và những tấm rèm dày cộp cũng màu đen che kín các khuôn cửa sổ, một chút ánh sáng dù bé nhỏ cũng không thể lọt vào. Sàn nhà phủ những tấm thảm dầy mầu nẫm, và ở bốn phía cô nhìn thấy máy ảnh, đèn chiếu, và những tấm màn ảnh mà cô đã trông thấy Jean dùng đến một lần hồi đám ma ông Pedro García Già, khi bá tước đến chụp hình người chết, và người sống, đến độ khiến cho tất cả đều nổi điên lên, và những người nông dân cuối cùng đã lôi những miếng kính ảnh vất trên nền nhà và đưa chân dẫm vỡ. Cô nhìn xung quanh một cách kinh ngạc: cô thấy mình như đang ở giữa một sân khấu kỳ dị khác thường. Cô lục lại những chiến hòm vẫn mở, trong đựng những bộ quần áo cắm lông thuộc mọi thời đại, những bộ tóc loăn soăn và những chiếc mũ lộng lẫy; cô dừng lại trước một chiếc đu giây thếp vàng treo từ trên mái xuống, trên thang đu có một con rối to bằng người thật, tay chân đã mất; cô trông thấy trong góc phòng có xác một con llama ướp hương thơm, và trên bàn nhiều chai rượu mùi trong như hổ phách, trên mặt sàn la liệt những tấm da thú rất lạ kỳ. Nhưng cái làm cho cô ngạc nhiên nhất là những tấm ảnh. Khi trông thấy chúng cô đứng sững, kinh hoàng. Trên tường của gian phòng thí nghiệm của Jean de Satigny treo đầy những tấm ảnh chụp những cảnh giao hoan tồi tệ, nó phơi bầy rõ bản chất vẫn che đậy của chồng cô. Là người phản ứng chậm chạp Blanca mất một lúc lâu để nhận thức về những gì đã trông thấy, vì cô thiếu kinh nghiệm trong những việc này. Cô được biết thú vui hoan lạc như cái giai đoạn tận cùng, quý báu trên con đường dài mà cô đã cùng đi với Pedro García Con, đến nơi mà cô đã dừng chân chẳng vội vàng, rất sảng khoái, ở bên bìa rừng, bên bờ ruộng lúa mì, bên bờ sông, dưới bầu trời mênh mông bát ngát, trong sự yên tĩnh của đồng quê. Cô không có những băn khoăn ao ước riêng biệt của lứa tuổi thanh niên. Trong lúc những cô bạn gái trong trường trung học lén lút đọc những cuốn tiểu thuyết bị cấm, với những chàng thanh niên say sưa trong tưởng tượng và những cô trinh nữ ao ước được thôi không còn là trinh nữ, thì cô ngồi dưới bóng cây mận trong sân trường của các bà tu sĩ, nhắm mắt nhớ lại một cách thật là chính xác cái thực tế tuyệt vời khi Pedro García Con ôm cô trong vòng tay, âu yếm vuốt ve khắp người cô và rút ra từ trong cùng thẳm của cô những hòa âm y như những hòa âm mà anh có thể rút ra từ cây đàn guitar. Những bản năng của cô đều được thỏa mãn ngay từ khi nó bắt đầu thức tỉnh và đối với cô sự say mê không bao giờ có thể diễn ra bằng những cung cách khác. Những cảnh lộn xộn và cuồng loạn này là một sự thực nghìn lần quá tồi tệ hơn là những xác ướp quái quỷ mà cô mong được gặp.

Cô nhận ra những bộ mặt của những tên hầu hạ trong ngôi nhà. Tất cả một triều đình của người Inca đó, trần truồng như khi Chúa đã đặt họ vào cuộc đời, hoặc chỉ che thân bằng vài manh quần áo trên sân khấu kịch. Cô trông thấy cái vực sâu không dè xuể giữa hai đùi của chị nấu bếp, cái xác con llama ướp thuốc thơm phủ trên bụng chị hầu buồng thọt chân, và tên India trơ trẽn hầu bàn, trần như đứa trẻ mới ra đời, nhẵn nhụi và chân ngắn tủn, với bộ mặt trơ trơ như đá và bộ phận giới tính to quá khổ đang dựng đứng.

Blanca choáng váng không tin được vào mình mất hồi lâu, mãi sau mới trấn tĩnh được cơn khủng khiếp. Cô cố suy nghĩ một cách tỉnh táo. Và cô đã hiểu điều mà Jean de Satigny muốn nói đêm hôm cưới, khi ông ta giải thích cho cô rằng ông không có thiên hướng về cuộc sống vợ chồng. Đồng thời cô cũng thoáng rõ cái quyền lực ghê tởm của tên India hầu bàn, sự riễu cợt kín đáo của bọn người hầu hạ, và Blanca cảm thấy mình là tù nhân đang nằm ở phòng chờ của địa ngục. Đúng lúc đó đứa bé trong bụng cô cựa quậy và cô run lên như thể vừa thấy điểm hồi chuông báo động.

– Con gái của mẹ! Mẹ phải đưa con ra khỏi nơi này! - cô ôm bụng kêu lên.

Cô vùng chạy khỏi gian phòng thí nghiệm, chạy suốt ngôi nhà như một mũi tên tới ngoài đường phố, tại đó cái nóng như chì và ánh sáng quái ác giữa trưa đã làm cho cô trở về với thực tế. Blanca hiểu rằng không thể cuốc bộ đi đâu xa với cái bụng có mang chín tháng. Cô liền quay về phòng mình, thu lấy hết tiền nong còn lại, buộc thành một gói nhỏ mấy bộ quần áo trong bao nhiêu quần áo và đồ đạc mà cô đã chuẩn bị, rồi đi thẳng ra ga xe lửa.

Ngồi trên một chiếc ghế dài bằng gỗ xù xì ở nhà ga với gói nhỏ quần áo trong lòng, đôi mắt sợ hãi phấp phỏng, Blanca phải chờ đợi hàng tiếng đồng hồ, miệng lẩm bẩm cầu nguyện sao cho bá tước khi về nhà nhìn thấy cửa phòng thí nghiệm bị phá tung sẽ không tìm thấy cô và buộc cô phải trở lại cái vương triều quái quỷ của bọn Inca đó, cô cầu nguyện sao cho con tầu nhanh tới, đúng giờ, để cô có thể trở về nhà bố mẹ trước khi đứa con ấp ủ trong bụng đang dãy dụa ra chào đời, cầu cho mình đủ sức chịu đựng cuộc hành trình kéo dài hai ngày liền không nghỉ, và cầu cho ước mong được sống của cô mạnh hơn nỗi buồn rầu khủng khiếp đã bắt đầu xâm chiếm tâm hồn. Blanca nghiến chặt răng, chờ đợi.

CHƯƠNG IX

CHÁU GÁI ALBA

Alba ra ngược chiều khỏi lòng mẹ, dấu hiệu may mắn. Bà ngoại Clara tìm ở mé sau lưng cháu gái thấy một vết bớt hình ngôi sao, dấu hiệu đặc biệt của những người sinh ra có thể gặp được hạnh phúc. “Không có gì phải lo ngại cho con bé này. Nó có số tốt lành và sẽ sung tướng. Thêm nữa nó sẽ có làn da đẹp, cái đó nó được thừa kế, và đến độ tuổi của bà, da cũng sẽ chẳng có một nếp nhăn và không bao giờ có trứng cá”, Clara có ý kiến như vậy vào ngày sau hôm cô bé ra đời. Mọi người không phải lo lắng gì cho cô trong cuộc sống, vì lẽ những ngôi sao số mệnh đã kết hợp trong con người cô bao nhiêu thiên tư tốt đẹp. Mệnh của cô thuộc cung Sư trong mười hai cung Hoàng Đạo. Bà ngoại Clara tính sao tử vi của cháu và ghi chép về số phận của cô bé bằng mực trắng viết trên nền giấy đen của một cuốn album, có dán kèm mấy búp tóc xanh xanh của mớ tóc đầu tiên, những mảnh móng tay móng chân cắt ra ít lâu sau ngày sinh, và mấy tấm ảnh cho phép thấy rõ cô bé lúc cô mới đẻ: một con người bé nhỏ lạ lùng, hầu như hói, nhăn nheo và xanh tái, không có dấu hiệu nào của sự thông minh ngoài đôi mắt đen sáng lóng lánh, với cái vẻ thông tuệ của tuổi già ngay từ lúc còn ở trong nôi. Cha đẻ thực sự của cô bé cũng có đôi mắt y như vậy. Mẹ cô bé muốn đặt tên con là Clara, nhưng bà ngoại cô không tán thành việc đặt trùng tên trong gia đình, vì như vậy có thể gây ra lầm lẫn trong những cuốn sổ ghi chép cuộc đời. Hai mẹ con tìm một tên gọi trong cuốn tự điển đồng nghĩa và thấy một từ cuối cùng trong chuỗi những từ ngữ sáng rực đồng nghĩa với nhau. Nhiều năm sau đó Alba sẽ thấy băn khoăn, bực dọc không tìm được từ nào cũng có nghĩa tương tự để đặt tên cho đứa con gái có thể có của mình, nhưng Blanca gợi ý nên dùng những từ của tiếng nước ngoài, nó có khả năng cho sử dụng rộng rãi nhiều từ khác nhau.

Suýt nữa thì Alba chào đời trên con tầu đường bánh rộng, vào lúc ba giờ chiều, ở giữa vùng hoang mạc. Nếu việc xảy ra như thế thì ngôi sao mệnh của cô bé thật bất hạnh. May thay, cô bé đã cố nán lại được ở trong bụng mẹ mấy tiếng đồng hồ nữa để có thể ra chào đời tại nhà ông bà ngoại, vào ngày, giờ hoàn toàn phù hợp với ngôi sao mệnh của cô. Blanca về tới ngôi nhà lớn ở góc phố không có thông báo trước, người phờ phạc, đầy bụi bậm, mắt thâm quầng, gập người xuống vì cơn đau do đứa con trong bụng dẫy đạp đòi ra, chị gõ cửa như tuyệt vọng, và khi cửa mở liền chạy xô vào như thể cơn lốc, đến tận gian phòng khâu may, tại đó Clara đang may cho xong chiếc áo đẹp cuối cùng cho đứa cháu gái tương lai. Blanca ngất xỉu ở giữa phòng sau cuộc hành trình dài, không kịp giải thích một lời nào, vì đã vỡ đầu ối và cảm thấy như tất cả nước trên thế gian này đổ ra từ giữa hai chân đang dòng dòng chảy xuống với tiếng sôi réo điên cuồng. Nghe tiếng kêu thét của Clara những người hầu và Jaime chạy đến, Jaime những ngày đó lúc nào cũng ở tại nhà, lượn lờ quanh Amanda. Mọi người dìu Blanca vào phòng của Clara và trong khi đặt chị lên giường và xé bỏ tất cả quần áo đang mặc thì cái thân hình bé tí xíu của Alba đã bắt đầu ló ra. Cậu Jaime của cô bé đã từng tham dự một vài ca đẻ trong bệnh viện, giúp cho cô cháu gái ra đời, tay phải anh nắm chắc lấy mông đứa bé, luồn những ngón tay trái lần tìm trong bóng tối bí mật cái cổ của đứa bé để gỡ đoạn nhau đang làm nó nghẹt. Trong khi đó Amanda, thấy tiếng ồn ào chạy tới, áp chặt lấy bụng Blanca với sức nặng của toàn thân, và Clara, cúi mình nhìn khuôn mặt đau khổ của con gái, đặt sát mũi cô chiếc bình lọc trà phủ một miếng vải, trong đó có nước xông pha mấy giọt ête. Alba ra khỏi bụng mẹ một cách nhanh chóng. Jaime gỡ đoạn nhau quấn cổ, nắm hai chân dốc ngược cháu bé và phát vào hai má cho hai cái rõ kêu để cho cô bé bắt đầu bước vào cuộc đời đau khổ, và biết dùng đến bộ máy hô hấp, nhưng Amanda, đã đọc về những phong tục của một vài bộ lạc châu Phi, và chủ trương quay trở về với thiên nhiên, cô giơ tay giằng lấy đứa bé mới sinh, âu yếm đặt nó nằm trên cái bụng ấm áp của mẹ nó, để cho nó tìm thấy một chút an ủi cho nỗi buồn rầu đã phải ra đời. Cả hai mẹ con đều mệt nhọc, trần truồng nằm ôm nhau, trong khi những người khác lau rửa những dấu vết của cuộc sinh nở và tất bật tìm trải những tấm chăn phủ giường mới và những tã lót sơ sinh. Trong giây lát xúc động đó, không một ai để ý đến cánh cửa tủ áo hé mở, trong tủ thằng bé Miguel đứng sững sờ quan sát cảnh tượng đó một cách sợ hãi, và ghi sâu vào tâm trí cho đến suốt đời hình ảnh của cái quả bóng khổng lồ chằng chịt đầy mạch máu, trên đỉnh một cái rốn lồi lên, và từ trong quả cầu đó đã chui ra con người bé nhỏ tím ngắt, được quấn trong một vòng ruột đáng sợ mầu xanh da trời.

Alba được khai sinh trong hộ tịch và trong sổ sách của nhà thờ với cái họ người Pháp chồng mẹ cô, nhưng cô không dùng đến nó, bởi vì họ của mẹ cô đọc dễ hơn. Ông ngoại Esteban Trueba của cô không bao giờ đồng ý với thói quen xấu đó, vì, theo như ông nói mỗi lần có dịp, ông đã chịu biết bao nhiêu phiền toái mới kiếm được cho cô cháu gái có được một người cha rõ ràng và một cái họ đáng kính trọng, khỏi phải mang họ mẹ như thể một đứa con của tội lỗi và hổ thẹn. Ông cũng không cho phép được nghi ngờ về quyền làm bố chính thức của bá tước và chống lại tất cả căn cứ hợp lý, ông vẫn chờ đợi sớm muộn rồi sẽ trông thấy cái tính chất hào hoa phong nhã và những kiểu cách cũng như cái sức mê hoặc tinh tế của vị bá tước Pháp bộc lộ trong người đứa cháu gái lặng lẽ và vụng dại vẫn đi tha thẩn khắp ngôi nhà. Clara cũng không nói gì đến việc đó, mãi về sau trong một dịp bà trông thấy cháu gái đang chơi bên những bức tượng đã hư hỏng trong vườn, bà mới nhận thấy nó không giống bất cứ một ai trong gia đình, và càng không giống Jean de Satigny.

– Cặp mắt ông già của con bé giống ai thế? - bà Clara hỏi.

– Giống mắt của bố cháu - Blanca lơ đãng trả lời.

– Pedro García Con, mẹ đoán thế phải không - Clara nói.

– À hà - Blanca thỏa thuận.

Đó là lần duy nhất mà họ nói với nhau về nguồn gốc của Alba trong nội bộ gia đình, vì theo như Clara đã ghi nhận, điều đó chẳng có gì là quan trọng vì dầu sao Jean de Satigny cũng đã biến tích khỏi cuộc đời của họ. Họ không còn biết gì về ông ta, và cũng chẳng ai gánh lấy phiền toái để thăm dò xem chỗ ở của ông ta, cũng như để hợp pháp hóa tình thế của Blanca hiện chẳng còn những quyền tự do của một cô gái chưa chồng và chịu tất cả những hạn chế của một người phụ nữ đã thành hôn, nhưng không có chồng. Alba không bao giờ trông thấy một tấm ảnh của bá tước, vì mẹ cô bé đã lục soát khắp mọi chốn trong ngôi nhà để xé bỏ tất cả những hình ảnh đó, kể cả những bức ảnh ông ta khoác tay cô trong ngày cưới. Blanca đã quyết định quên hẳn con người mà mình đã cưới và kể như không có sự tồn tại của ông ta. Không bao giờ cô còn nói đến ông ta và cũng không hề đưa ra một lời giải thích về việc mình trốn chạy khỏi ngôi nhà mà hai vợ chồng chung sống. Clara đã từng qua chín năm câm lặng, biết rất rõ những cái lợi của sự lặng im, cho nên bà không hỏi con gái về những chuyện đó, và hợp tác với con gái trong công việc xóa hẳn Jean de Satigny trong mọi kỷ niệm của họ. Họ nói với Alba rằng cha của cô là một người dòng dõi quý tộc, thông minh và xuất sắc, chẳng may đã chết vì bệnh sốt rét trên hoang mạc tại miền Bắc. Đó là một trong một số ít những chuyện không có căn cứ chắc chắn mà cô bé phải chịu đựng trong thời thơ ấu, vì trong tất cả mọi điều khác cô bé đều có liên hệ trực tiếp chặt chẽ với những sự thật trần trụi của cuộc sống. Cậu Jaime của cô bé đảm nhiệm việc phá tan cái huyền thoại nói trẻ con từ trong những chiếc bắp cải chui ra, hoặc do những con cò con sếu quắp từ Paris sang, và cậu Nicolás thì xóa bỏ cho cháu gái cái huyền thoại về những Ông Vua Ảo Thuật, những bà tiên và lũ ma khỉ. Alba có những cơn ác mộng trong đó cô bé mơ thấy cái chết của cha cô. Cô mơ thấy một người đàn ông trẻ, đẹp, quần áo hoàn toàn một mầu trắng, giầy da dê đồng màu, và đội một cái mũ nan, đi bộ trên hoang mạc dưới ánh mặt trời. Trong cơn mơ của cô bé, người bộ hành đó bước những bước ngắn, lảo đảo, càng đi càng chậm hơn, vấp và ngã, gượng dậy rồi lại ngã, nóng cháy vì mặt trời, vì sốt và khát nước. Người đó cố bò lê bằng hai đầu gối được một đoạn ngắn trên mặt cát nóng bỏng, nhưng cuối cùng đành nằm dài trên những cồn cát tím ngắt, mênh mông, và những con diều, con quạ lượn vòng mé trên cái thân hình bất động đó. Cô bé đã mơ thấy người cha như vậy, cho nên thật rất ngạc nhiên đối với cô nhiều năm sau đó khi cô phải đến Nhà Xác Thành Phố để nhận xác người mà cô tưởng là cha cô. Lúc bấy giờ Alba đã là một thanh nữ đẹp đẽ, tính tình mạnh bạo và quen với những tai ương, nên cô đã đi một mình. Một người thực tập sinh mặc áo choàng trắng tiếp và dẫn cô đi theo một lối hiên dài của tòa nhà cổ đó tới một gian phòng to lớn, lạnh lẽo, tường đều quét sơn mầu ghi. Người mặc áo choàng trắng mở một ngăn buồng lạnh khổng lồ, lôi từ trong đó ra một chiếc khay lớn trên đó nằm cứng quèo một xác chết sưng phồng, già nua, mầu tái xanh. Alba nhìn xác chết một cách kỹ lưỡng, không thấy một chút dấu vết nào giống như hình ảnh mà cô đã bao lần mơ thấy. Người này cô thấy có vẻ một con người bình thường, soàng sĩnh, giống như hình dáng của một nhân viên bưu điện; cô nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay của ông ta thì thấy không phải tay của một nhà quý tộc tế nhị và thông minh, mà là đôi bàn tay của một người chẳng có gì đáng kể. Nhưng những giấy tờ của ông ta lại là những chứng cứ không thể chối cãi được rằng cái xác chết xanh tái và buồn thảm này đích thị là Jean de Satigny, ông ta không chết vì bệnh sốt rét ở giữa hoang mạc trên những làn cát của cồn cát nóng bỏng như trong những cơn ác mộng của cô thời thơ ấu, mà đơn giản là chết vì một cơn động kinh khi đi qua đường phố lúc tuổi già. Nhưng những việc đó là chuyện mãi về sau này. Trong thời kỳ Clara còn sống, và Alba còn là một đứa bé con, ngôi nhà lớn ở góc phố là một thế giới khép kín, trong đó cô bé lớn lên được che chở ngay cả trong những cơn ác mộng của mình.

Khi Alba gần được hai tuần tuổi thì Amanda rời khỏi ngôi nhà lớn ở góc phố. Cô đã phục hồi sức khỏe và đoán ra, không một chút khó khăn nào, điều mong muốn trong trái tim của Jaime. Cô dắt tay cậu em trai và y như khi đến, cô ra đi lặng lẽ và không hứa hẹn gì. Mọi người không còn trông thấy bóng đáng cô ở đâu, và người duy nhất có thể tìm thấy cô lại không muốn đi tìm để khỏi làm thương tổn đến anh mình. Chỉ mãi nhiều năm sau Jaime mới tình cờ gặp lại cô, nhưng lúc đó đã quá muộn đối với cả hai người. Sau khi Amanda ra đi, Jaime cố dìm sự thất vọng của mình trong học tập và công việc. Anh trở lại với thói quen ẩn dật cũ và hầu như không bao giờ thấy xuất hiện ở nhà ngoài. Anh không còn nhắc đến tên cô gái, và xa cách chú em cho đến suốt đời.

Sự có mặt của đứa cháu gái trong ngôi nhà làm dịu bớt tính tình của Esteban Trueba. Sự thay đổi đó khó thấy, nhưng Clara đã nhận ra. Nhiều triệu chứng nho nhỏ đã tố giác điều đó: mắt ông sáng lên khi trông thấy cháu gái, những món quà đắt tiền mà ông mang về cho cháu, sự lo buồn khi ông nghe thấy đứa cháu khóc. Tuy vậy, cái đó vẫn không làm cho ông gần gũi với Blanca. Quan hệ của ông với con gái chưa bao giờ tốt đẹp và từ sau cái đám cưới thảm hại của con, quan hệ đó càng tồi tệ, chỉ còn nhờ có sự lịch sự bắt buộc mà Clara áp đặt mới cho phép hai bố con sống chung dưới một mái nhà.

Trong thời kỳ đó ngôi nhà lớn ở góc phố của dòng họ Trueba hầu như tất cả các buồng đều có người ở, và hàng ngày bên bàn ăn của gia đình lúc nào cũng tấp nập khách khứa và phải có thức ăn dôi ra để cho những vị khách đến mà không báo trước. Cửa chính thường xuyên mở rộng, để cho những người đến ở đó và khách đến thăm tự nhiên ra vào. Trong khi Thượng nghị sĩ Esteban Trueba ra sức để tu chỉnh cho vận mệnh của đất nước, thì bà vợ ông khôn khéo chèo lái trên sóng gió đời sống xã hội, và, thật là kỳ lạ, cả trong những hoạt động tinh thần. Tuổi tác và sự thực hành đã phát triển khả năng đoán trước những điều bí ẩn và làm chuyển động những đồ vật ở cách xa của Clara. Trong những lúc trạng thái tâm thần bị kích động bà có thể ngồi trên chiếc ghế tự động chuyển khắp phòng, như thể dưới bốn chân ghế có một động cơ ẩn dấu làm cho chuyển động. Trong những ngày đó, một nhà nghệ sĩ trẻ đói khổ được tiếp nhận ở trong nhà, do lòng từ thiện, đã trả món nợ ăn ở đó bằng cách vẽ cho Clara bức chân dung độc nhất mà bà có. Rất nhiều năm sau đó, nhà nghệ sĩ đói kia trở nên một nghệ sĩ bậc thày, và giờ đây bức tranh nằm tại bảo tàng ở London, như bao nhiêu tác phẩm nghệ thuật khác đã ra khỏi đất nước trong thời kỳ mà Alba phải bán đồ đạc trong nhà để nuôi những người bị truy lùng. Trong bức tranh có thể thấy một phụ nữ đã có tuổi, mặc váy áo trắng, có mái tóc ngả mầu bạc và vẻ mặt của một nghệ sĩ đu giây, đang ngồi nghỉ trên một chiếc ghế xích đu treo lơ lửng trên mặt đất, đang đung đưa giữa những tấm rèm hoa, cạnh một chiếc bình lộn ngược và một con mèo đen béo múp như thể một nhà lãnh chúa ngồi ngắm nhìn. “Chịu ảnh hưởng của Chagall”, trong bản danh mục của bảo tàng viết thế, nhưng thật không đúng như vậy. Bức tranh hoàn toàn tương ứng với thực tế khi nhà nghệ sĩ sống ở nhà Clara. Đó là thời đại mà những năng lực bí ẩn của bản chất con người và cái khí vị thần tiên tha hồ hoạt động không ai ngăn cấm, và đã tạo ra một trạng thái cấp cứu và chao đảo cho những định luật của vật lý, và logic học. Những cuộc thông tin của Clara với những linh hồn lang thang và với những con người ở ngoài trái đất, phát sinh từ môn thần giao cách cảm, từ những cơn mộng mị và từ một chiếc đồng hồ quả lắc mà bà dùng riêng vào việc đó, bằng cách treo nó lủng lẳng trên một bảng chữ cái sắp đặt thật thứ tự trên mặt bàn. Sự tự chuyển động của quả lắc đồng hồ chỉ ra những chữ tạo thành những thông điệp bằng tiếng Tây Ban Nha và quốc tế ngữ, việc đó nói lên rằng chỉ có hai thứ ngôn ngữ đó những con người của những thế giới khác mới biết đến, chứ không phải tiếng Anh như thể Clara đã nhiều lần viết thư báo cho các vị đại sứ của những nước nói tiếng Anh để họ biết, nhưng cũng chẳng bao giờ thấy họ trả lời, y như thể những ông bộ trưởng Bộ Giáo Dục nối tiếp nhau không trả lời những bức thư trong đó bà trình bầy lý luận của mình yêu cầu phải thay việc dạy tiếng Anh trong trường học, thứ tiếng của bọn lính thủy, của nhà buôn và chủ cho vay nặng lãi, bằng việc bắt buộc học tiếng Esperanto.

Cả thời kỳ thơ ấu của Alba trôi đi trong một cuộc sống ăn rau quả, tập võ thuật Nhật Bản, nhẩy múa kiểu Tây Tạng, thở kiểu Yôga, thư dãn và tập trung theo giáo sư Hausser và nhiều kỹ thuật rất hay khác, chưa kể đến những đóng góp vào việc giáo dục cô bé của hai cậu Jaime và Nicolás, và của ba chị em nhà Mora. Bà Clara của cô bé lo liệu mọi việc để cho chiếc xe khổng lồ đầy những nhà tâm thần, ảo giác, tạo nên cái tổ gia đình riêng của bà, được chạy đều, mặc dù bà chẳng có lấy một chút tài năng nội trợ và khinh rẻ cả bốn phép tính đến độ quên cả cách thức cộng, cho nên tất cả mọi việc tổ chức trong nhà và việc tiền nong mua bán tự nhiên đều dồn vào tay của Blanca; con gái bà phải phân chia thời gian của mình ra làm hai phần, một phần cho những công việc làm quản gia của cái vương quốc thu nhỏ này, và một phần cho việc làm trong xưởng gốm dựng ở sau vườn, nơi ẩn náu cuối cùng để tránh những nỗi đau buồn của mình, nơi mà cô mở lớp dạy những trẻ mắc bệnh si ngốc và những cô thiếu nữ, và tạo ra những con giống cho lễ Nôen kỳ quái không thể tưởng được mà, trái lại mọi logic, bán chạy như bánh mới ra lò.

Ngay từ bé Alba đã có trách nhiệm cắm hoa tươi vào các bình hoa. Cô bé mở cửa sổ để ánh sáng và không khí tràn vào phòng, nhưng những bông hoa cũng không thọ được tới đêm, vì tiếng quát thét ầm ĩ và những cú ba-toong của Esteban Trueba có sức mạnh làm cho những sản vật thiên nhiên cũng khiếp hãi. Ông đi tới đâu gia súc chạy tới đó và cây cối cũng phải ủ dột héo hon. Blanca có trồng một chậu cây cao su mang từ Brazil sang, một búi cây gầy guộc và thấp lè tè mà cái quý nhất của nó nằm ở giá tiền của nó: người ta mua từng chiếc lá của nó. Khi mọi người nghe thấy tiếng ông Esteban đi tới, lập tức người nào ở gần nhất liền nhanh nhẹn ôm chậu cây đặt ra ngoài sân cảnh, vì ông già hầu như chưa bước hẳn vào phòng, những chiếc lá cây cao su đã cụp xuống và từ thân cây bắt đầu tiết ra một dòng nước trăng trắng như nước mắt mầu sữa loãng. Alba không đến trường học vì bà ngoại cô bé nói một người có sao mệnh tốt như cháu gái bà, chỉ cần học biết đọc biết viết và như vậy có thể học ở nhà. Bà nhanh chóng dạy chữ cho cháu gái, và năm lên năm cô bé đã đọc được báo vào giờ điểm tâm để bình luận về tin tức với ông ngoại, năm lên sáu đã khám phá ra những cuốn sách huyền bí nằm trong những chiếc hòm đầy hấp dẫn của ông cụ Marcos thần kỳ, và đã bước thẳng vào cuộc đời không quay trở lại những sự hiếu kỳ ngông tưởng. Mọi người cũng chẳng phải lo cho sức khỏe của cô bé, vì không ai tin vào những cái lợi của các thứ vitamin và nói rằng tiêm chủng phòng ngừa chẳng qua là những thứ dành cho đàn gà mái. Thêm nữa, bà ngoại cô bé nghiên cứu những đường nét bàn tay cô, nói cô có sức khỏe như sắt thép và sống lâu. Duy nhất chỉ có một điều phải chú ý chăm nom là chải tóc cho cô bằng dầu Bayrum để làm dịu bớt mầu xanh thẫm của món tóc mà cô bé có ngay từ lúc sơ sinh, mặc dù Thượng nghị sĩ Trueba nói cần cứ để như thế cho cô bé, vì cô là người duy nhất thừa kế được một chú gì đó của Rosa người đẹp, nhưng thật chẳng may cái đó chỉ là mầu tóc xanh như nước biển. Để làm vui lòng ông ngoại Alba từ khi còn là thiếu nữ đã bỏ không dùng đến loại dầu Bayrum, và cô gội đầu bằng nước sắc hoa mùi, để có thể làm cho tóc cô trở lại màu xanh đen mượt. Và khác với phần lớn những người phụ nữ trong gia đình cô, hầu chẳng ngoại trừ ai, đều có nhan sắc lộng lẫy, Alba là một con người bé nhỏ và cũng chẳng có duyên.

Trong những thời gian rất ít ỏi được thảnh thơi suy nghĩ về mình và về con gái của mình. Blanca than phiền thấy nó là một cô gái cô đơn và âm thầm lặng lẽ, không có bạn cùng tuổi để chơi đùa. Nhưng thực ra Alba không cảm thấy cô đơn, mà trái lại, đôi khi thấy thật sung sướng đã có thể tránh khỏi được sự sáng suốt của bà ngoại, lẩn được khỏi cái trực giác của mẹ, và cái ồn ào nhốn nháo của những con người kỳ cục thường xuyên ẩn ẩn, hiện hiện trong ngôi nhà lớn ở góc phố. Blanca cũng lo lắng thấy con gái không chơi búp bê, nhưng Clara lại bênh vực cháu gái với lập luận rằng những cái thây ma bằng sứ nho nhỏ đó, với đôi mắt mở, nhắm và cái miệng nhìn độc ác, trông thật tởm. Chính bà tự tay làm ra một số nhân vật hình thù chẳng rõ ràng bằng những vụn len thừa trong số len bà dùng đan áo cho những người nghèo. Đó là những con vật bé nhỏ, chẳng giống người tí nào, và cũng chính vì thế mà dễ ru chúng ngủ, dễ tắm cho chúng và sau đó dễ dàng ném chúng vào sọt rác. Thứ đồ chơi ham thích nhất của cô bé là tầng hầm. Vì nạn chuột, Esteban Trueba đã ra lệnh đặt một then ngang đóng chặt cửa xuống tầng hầm, nhưng Alba vẫn chui được vào qua chiếc cửa mắt cáo và thả chân xuống đất không một tiếng động trên cái thiên đường của những đồ vật đã bị lãng quên. Nơi đó bao giờ cũng ở trong tình trạng tối mờ tối mịt, tránh được sự mòn mỏi của thời gian, như thể một cổ tháp gắn si kín mít. Trong đó đồ đạc không dùng đến chất hàng đống, những dụng cụ chả biết dùng để làm gì, những máy móc hết thời hạn sử dụng, những bộ phận rời của chiếc Covadonga, chiếc xe tiền sử mà bây giờ đã trở thành đống sắt vụn. Tất cả những thứ đó đều phục vụ cho Alba để xây dựng những căn nhà bé xíu trong mọi góc. Có những chiếc hòm và va-li trong đựng quần áo cổ, mà Alba mặc vào người để diễn những vở kịch một mình, và có một bộ da có lông đen mối gặm, với cái đầu chó, nằm trên nền sàn giống như một con vật khốn khổ bị mổ bụng nằm duỗi thẳng bốn chân. Đó là di ích nhục nhã cuối cùng còn lại của con Barrabás trung thành.

Vào một đêm lễ Chúa giáng sinh, Clara tặng cho cháu gái một món quà tuyệt diệu, mà nhiều khi đã thay thế được sự hấp dẫn của căn tầng hầm: một hộp thuốc vẽ đủ mọi mầu, rất nhiều bút lông, một chiếc thang con, và bà cho phép cháu thỏa thích sử dụng khoảng tường to nhất của phòng cô để vẽ.

– Cái đó sẽ giúp cho nó giải phiền - Clara nói khi bà trông thấy cháu gái đang đứng giữ thăng bằng trên chiếc thang để vẽ một còn tầu chở đầy súc vật trên đỉnh tường, sát mái nhà.

Theo năm tháng trôi qua, dần dẫn Alba đã vẽ đầy bức tường đó, và kín cả những bức tường khác trong căn phòng của cô, một bức hoành tráng khổng lồ, trong đó, giữa một hệ thực vật của vùng Venusia, và một hệ động vật không thể có được với những con thú sáng tạo ra, y như những con thú tưởng tượng mà Rosa thêu trên chiếc khăn bàn, và những con giống bằng gốm mà Blanca nung trong lò gốm, hiển hiện những ước mong, những kỷ niệm, những nỗi buồn, vui trong thời thơ ấu của Alba.

Hai người cậu của cô bé sống rất gần cận với cháu gái. Cháu gái yêu quý nhất cậu Jaime. Cậu là một người to lớn rậm tóc rậm râu, phải cạo mặt hai lần trong một ngày, và mặc dầu vậy bao giờ râu của cậu cũng như đã cạo từ hai ba ngày, trước đó, đôi lông mày của cậu thật rậm và dữ tợn mà cậu chải dựng ngược lên để cho cô cháu gái tin rằng cậu họ hàng với ma quỉ, còn tóc cậu lại lởm chởm như một cái chổi sể, luôn luôn chải sáp và thấm nước cũng vô ích không chịu nằm gọn ghẽ. Cậu đi vào và đi ra khỏi nhà với một chồng sách cắp nách và một chiếc va-li con kiểu của thợ hàn ống nước sách trong tay. Cậu nói với Alba rằng cậu làm nghề ăn trộm đồ nữ trang và trong cái va-li đáng sợ này đựng đầy những chìa khóa vạn năng và nắm đấm. Cô cháu gái giả vờ kinh hãi, nhưng biết thừa rằng cậu là thày thuốc và chiếc va-li con đựng những dụng cụ đồ nghề của cậu thôi. Hai cậu cháu đã sáng tạo ra những trò chơi tưởng tượng để cho vui những buổi chiều mưa.

– Dắt con voi ra đây - cậu Jaime ra lệnh.

Alba đi ra và khi quay vào kéo theo một chiếc thừng vô hình buộc một con voi tưởng tượng. Hai cậu cháu có thể hàng giờ cho voi ăn cỏ cũng vô hình, tắm cho voi bằng đất cát để giữ cho da nó khỏi những khắc nghiệt của thời gian và lau cho ngà voi bóng lọng, vừa làm vừa tranh luận sôi nổi về những cái tiện và bất tiện của cuộc sống ở trong rừng.

– Con bé này cuối cùng rồi đến điên không chữa được đây! - Thượng nghị Esteban Trueba nói khi trông thấy cháu bé Alba ngồi ở hành lang đọc những tác phẩm về y học mà cậu Jaime cho mượn.

Cô bé là người duy nhất trong gia đình có được chìa khóa để vào trong gian hầm sách của cậu Jaime và được phép lấy sách ra đọc. Blanca cho rằng cần phải lựa chọn có chừng mực cho cô bé đọc, nhưng cậu Jaime lại có ý kiến nói người ta không đọc những gì mà người ta không thích, và nếu như cháu đã thích đọc, tức là cháu đã có đủ sự chính chắn để làm việc đó. Đối với việc tắm rửa và ăn uống Jaime cũng có những lý luận tương tự. Cậu nói nếu cháu bé không muốn tắm, vì nó thấy việc đó không cần thiết, và cần phải cho cháu ăn cái gì nó thích vào những giờ phút mà nó đói, vì cơ thể nó biết rõ hơn bất kỳ ai những sự đòi hỏi cấp thiết của nó. Về điểm này Blanca không chịu nhân nhượng và buộc con gái phải tuân thủ chặt chẽ thời khắc biểu và những quy tắc vệ sinh. Kết cục là ngoài những bữa ăn và những buổi tắm rửa bình thường. Alba được ngốn những kẹo bánh mà cậu Jaime làm quà, và tự động tắm dưới vòi tưới khi nào cô bé thấy nóng, và những thứ đó cũng chẳng làm suy xuyển chút nào cái thể chất khỏe khoắn tự nhiên của Alba. Bé Alba rất thích để cậu Jaime cưới mẹ cô làm vợ, vì như vậy cô sẽ có cha đảm bảo hơn là cậu, nhưng mọi người giải thích cho cô bé hiểu những sự loạn luân như thế sẽ sinh ra những đứa trẻ mang bệnh si ngốc. Thế là cô bé cứ đinh ninh rằng những em học sinh đần độn đến học trong xưởng gốm của mẹ mình những ngày thứ năm đều là con của hai cậu sinh ra.

Nicolás cũng được cô cháu gái yêu quý, nhưng cậu có chút gì đó mang vẻ thoáng qua, ngắn ngủi, vội vàng, bao giờ cũng hời hợt, như thể nhẩy từ ý này sang ý khác làm cho Alba rất ngạc nhiên. Khi Alba lên năm tuổi thì cậu Nicolás từ Ấn Độ trở về. Một chán về việc kêu gọi Thượng đế bên chiếc bàn trái tim gọi hồn và trong làn khói của món ma túy, Nicolás đã quyết định đi tìm Thượng đế tại một miền ít thô bạo hơn đất nước quê hương. Anh quấy nhiễu Clara ba tháng liền, lẽo đẽo theo sau bà khắp mọi nơi và thì thầm vào tai bà cả khi bà ngủ, cho tới khi thuyết phục được bà bán một chiếc nhẫn đá quý, lấy cho anh một vé khứ hồi sang đất nước của Thánh Gandhi. Lần này Esteban Trueba không phản đối, vì ông nghĩ một cuộc du lịch sang đất nước xa xôi của những con người đói và những con bò cái chuyển động thiêng liêng sẽ rất bổ ích đối với con trai ông.

– Nếu con không bị rắn đeo kính cắn chết hoặc không chết vì một bệnh dịch ngoại quốc nào đó, thì mong khi trở về con sẽ nên người, bởi tôi đã chán ngấy những cung cách kỳ quặc không thể tưởng được của anh rồi - ông nói với anh như vậy khi từ biệt con trai ở bến cảng.

Nicolás qua một năm làm hành khất, cuốc bộ trên những con đường của những võ sĩ Yôga, cuốc bộ đến chân núi Himalaya, cuốc bộ đến tận Katmandu, cuốc bộ dọc bờ sông Hằng đến tận thành phố đạo Benares. Đến đoạn chót của cuộc hành hương đó anh có được lòng tin chắc chắn về sự tồn tại của Đức Chúa, và đã học được cách xuyên những mũi châm qua hai má và cắm vào da ngực, và cách sống hầu như không cần ăn. Mọi người một ngày kia thấy anh về tới nhà, không báo trước, với một cái tã trẻ con che kín bộ phận nhục nhã, da bọc xương và cái dáng vẻ ngơ ngác mà người ta thấy có ở những con người nuôi sống mình chỉ bằng rau quả. Anh về nhà kèm với hai người lính cảnh vệ không theo đạo, đang sẵn sàng tống anh vào nhà tù nếu không chứng minh được thật sự là con trai của Thượng nghị sĩ Trueba, và một lũ trẻ con đi theo sau vừa ném rác rưởi vào người anh vừa chế riễu. Clara là người duy nhất nhận ra anh ngay. Cha anh trấn an những người lính cảnh vệ và ra lệnh cho Nicolás đi tắm và mặc quần áo đúng như một người cơ đốc nếu như còn muốn sống trong nhà ông, nhưng Nicolás nhìn trân trân như không trông thấy ông và chẳng trả lời. Anh đã trở thành người chỉ ăn rau quả. Anh không đụng đến thịt, sữa và trứng, món ăn kiêng của anh là thức ăn của một con thỏ, và dần dần khuôn mặt băn khoăn của anh đi tới chỗ giống như mặt thỏ. Anh nhai mỗi miếng thức ăn ít ỏi kia năm mươi lần. Những bữa ăn của anh trở thành một nghi lễ bất tận, trong lúc Alba gục đầu ngủ trên đĩa thức ăn đã hết và những người hầu đã mang khay đĩa vào bếp, thì anh vẫn nhai đi nhai lại thật nghiêm chỉnh, vì vậy Esteban Trueba thôi không vào phòng ăn ở ngôi nhà mà toàn ăn ở Câu lạc bộ. Nicolás đảm bảo rằng anh có thể đi chân trần trên than hồng, nhưng mỗi lần anh chuẩn bị để chứng minh điều đó, Clara lại nổi một cơn hen dữ dội khiến anh phải bỏ ý định. Anh nói theo ngụ ngôn châu Á thường thường không ai hiểu được, và chỉ quan tâm duy nhất đến những vấn đề thuộc lĩnh vực tinh thần. Những vấn đề vật chất của cuộc sống trong nhà làm cho anh khó chịu, giống như sự khó chịu của anh đối với sự săn sóc quá đáng của chị và mẹ, luôn nhắc đến việc ăn uống và quần áo của anh, cũng như sự theo đuổi mê mệt của Alba, lẵng nhẵng theo anh khắp mọi nơi trong ngôi nhà như thể một con chó con theo sau chủ, cầu khẩn anh dạy cho cách giồng cây chuối và xuyên những chiếc châm vào người. Anh ở trần truồng được ngay cả trong những ngày mùa đông lạnh nhất. Anh có thể ngừng thở đến ba phút, và sẵn sàng thực hiện chiến tích đó mỗi khi có người yêu cầu làm, và việc đó xẩy ra luôn. Jaime cho rằng thật đáng tiếc vì không khí không mất tiền mua, và anh đã tính ra Nicolás thở hít chỉ bằng nửa số không khí của một người bình thường, mặc dù việc đó tuyệt đối chẳng gây tác hại gì cho chú em anh. Suốt mùa đông Nicolás chỉ ăn cà-rốt, không than van gì về giá lạnh, đóng cửa ngồi lì trong buồng viết đầy từng trang sách bằng mực đen thứ chữ nhỏ li ti của anh. Khi những dấu hiệu đầu tiên của mùa xuân nẩy nở, anh thông báo là cuốn sách anh viết đã hoàn thành. Sách gồm một ngàn năm trăm trang và Nicolás đã có thể thuyết phục cha anh và anh Jaime giúp đỡ về tài chính để xuất bản và sẽ được hưởng lãi sau khi bán sách. Sau khi sửa chữa và in, một ngàn năm trăm trang bản thảo rút lại còn sáu trăm trang sách, in thành một cuốn dầy cộp, nội dung là các bài nghiên cứu về chín mươi chín tên Thần Thánh và cách thức để tiến tới cõi Nát Bàn theo phương pháp khí công. Nó không đạt được ý định chờ mong của tác giả và những tập sách đã in không bán được đó cuối cùng nằm chất đống trong tầng hầm, tại đó Alba sử dụng chúng như thể gạch để xây dựng hầm hào chiến lũy, và đến những năm sau đó chúng được dùng để tiếp thêm lửa cho một dàn hỏa thiêu hèn hạ.

Ngay sau khi cuốn sách ra khỏi nhà in, Nicolás âu yếm nâng niu nó trên tay, lấy lại được nụ cười giống như nụ cười của con linh cẩu xưa kia, ăn mặc tề chỉnh và tuyên bố đã đến lúc đem Chân Lý tới trao cho những bạn đương thời đang chìm đắm trong mây mù dốt nát. Esteban Trueba nhắc cho anh nhớ lệnh cấm không được dùng ngôi nhà như một trường nhẩy múa như trước, và cảnh cáo anh không được nhồi nhét vào đầu cháu gái Alba những tư tưởng đa thần, và càng không được dạy cháu những tà thuật của những nhà tu khổ bạnh. Nicolás đi giảng đạo tại quán cà phê của trường đại học, tại đó anh lôi cuốn được khá nhiều tín đồ tới theo những lớp tập luyện tâm công và khí công. Trong những giờ rảnh việc anh đi dạo bằng mô tô và dạy cho cháu gái biết cách chế ngự những khổ đau thể xác và những mặt yếu kém khác nữa của xác thịt. Phương pháp của anh bao gồm việc xác định được tên những sự vật gây ra sợ hãi. Cô bé có chút thiên hướng về tang tóc, tập trung học đúng như sự hướng dẫn của cậu và đạt được kiến quan huyền diệu, như thể đang nhìn thấy thật, cái chết của mẹ cô. Cô bé trông thấy mẹ xanh tái, lạnh ngắt, đôi mắt đen tuyệt đẹp nhắm nghiền, nằm trong một chiếc quan tài. Cô như nghe thấy mọi người trong gia đình than khóc. Cô trông thấy từng đoàn bạn hữu của mẹ lặng lẽ bước vào nhà, đặt những chiếc danh thiếp của họ vào một cái khay và cúi đầu đi ra. Cô như ngửi thấy mùi thơm của hoa, nghe thấy tiếng hí của cỗ xe ngựa kéo chiếc xe tang. Cô chịu cái đau vì chân bó chặt trong đôi giầy để tang mới cứng. Cô tưởng tượng đến nỗi cô đơn, đến nông nỗi bị bỏ rơi và sự côi cút của mình. Cậu cô bé giúp cô nghĩ đến tất cả những cái đó mà không khóc, tâm hồn thư dãn và không dùng sức chống lại nỗi đau, để cho nó đi xuyên qua người cô mà không nằm lại trong cơ thể. Nhiều lần khác Alba tập để ngón tay bị kẹp sau cánh cửa, học chịu đựng cái đau như lửa đốt mà không kêu ca phàn nàn. Nếu cô đạt được việc chịu đựng tất cả những thử thách mà Nicolás đặt ra mà không khóc trong một tuần lễ thì cô được một giải thưởng, hầu như bao giờ cũng là một cuộc dạo chơi cùng cậu trên chiếc xe môtô phóng với hết tốc độ, mà cô bé không bao giờ quên. Một lần trong một cuộc thưởng hai cậu cháu phóng xe đi giữa một đàn bò cái đang thủng thẳng về chuồng, trên con đường ở ngoại ô thành phố Alba nhớ đến suốt đời những thân hình nặng nề của lũ súc vật, vẻ ngu ngốc của chúng, những cái đuôi đầy bùn quất cả vào mặt cô, mùi phân, những chiếc sừng cọ vào người cô và cái cảm giác trống rỗng trong bao tử, cảm giác choáng váng lạ lùng, cảm giác kích thích khó tưởng tượng, lẫn lộn cả sự tò mò say xưa và nỗi sợ hãi, mà trong cuộc đời cô chỉ lại cảm thấy trong những giây phút thoảng qua.

Esteban Trueba bao giờ cũng thấy khó khăn trong việc bày tỏ những nhu cầu tình cảm của mình, và kể từ khi quan hệ vợ chồng giữa ông và Clara bị tổn thương, không còn lối để tìm thấy sự âu yếm, dịu dàng, ông trút cả những tình cảm tốt đẹp nhất của mình cho cháu gái Alba. Đối với ông, đứa cháu gái còn đáng quan tâm hơn cả những sự quan tâm mà ông chưa từng có đối với chính những đứa con ông. Sáng sáng, Alba mặc quần áo ngủ đi tới buồng ông ngoại, bước vào không gõ cửa, rồi luồn vào chỗ ông nằm. Mặc dầu thực tế ông đang chờ cháu gái, ông giả vờ giật mình tỉnh giấc và càu nhàu cháu quấy rầy ông quá, đi về buồng của cháu đi để cho ông ngủ. Alba cừ vào nách ông cho tới khi ông làm ra vẻ đã thua, và ông cho phép cháu đi tìm kẹo sô-cô-la mà ông đã dấu kín cho cháu. Alba biết tất cả mọi ngõ ngách bí mật mà ông ngoại luôn luôn dùng để cất dấu, nhưng để ông đỡ bị thất bại nhanh chóng, cháu ra vẻ háo hức tìm kiếm một lúc lâu và vui sướng reo lên khi tìm thấy kẹo. Nhưng ông Esteban cũng chẳng bao giờ biết được rằng cháu gái mình rất ghét kẹo sô-cô-la, và cháu ăn kẹo đó chỉ vì yêu quý ông mà thôi. Với những trò chơi buổi sáng như thế Thượng nghị sĩ Esteban Trueba được thỏa mãn nhu cầu tiếp xúc với con người của ông. Bao nhiêu thì giờ còn lại trong ngày ông bận rộn với công việc trong Nghị viện, trong Câu lạc bộ, trong trò chơi golf, trong công việc kinh doanh buôn bán và những mưu đồ chính trị. Mỗi năm hai lần ông cùng cháu gái Alba về đồn điền Ba Cô Maria nghỉ hai hoặc ba tuần. Khi trở về thành phố cả hai đều dám nắng, béo tốt và vui sướng hơn. Tại đồn điền họ đã cất một loại rượu mạnh kiểu dùng để uống, để nhóm bếp, để tẩy uế những vết thương và trừ diệt gián, mà họ trịnh trọng gọi là rượu “vodka”. Đến cuối cuộc đời, khi mà chín mươi năm tuổi đã biến ông thành một thân hình cổ thụ cong queo và dễ gẫy, Esteban Trueba sẽ hồi tưởng lại những thời gian sống cùng cô cháu gái đó như những thời gian đẹp đẽ nhất của cuộc đời ông; và Alba cũng vậy, ghi đến suốt đời trong tâm khảm cuộc sống chung của hai ông cháu trong những cuộc hành trình về vùng quê đó, tay nắm tay ông, những cuộc dạo chơi trên lưng ngựa cùng ông ngoại, những buổi chiều tối trên những cánh đồng cỏ chăn ngựa rộng mênh mông, những đêm dài bên cạnh lò sưởi phòng khách kể chuyện ma quỷ và tập vẽ.

Nhưng những mối quan hệ giữa Thượng nghị sĩ Trueba với những người khác trong gia đình thì chỉ càng ngày càng tồi tệ hơn theo thời gian. Mỗi tuần lễ một lần, vào ngày thứ bẩy, mọi người trong gia đình quây quần ăn bữa tối xung quanh chiếc bàn lớn bằng gỗ sến đã có từ xưa, trước kia thuộc họ nhà del Valle, nghĩa là đã cổ xưa lắm rồi, và đã từng là chiếc bàn đặt quan tài Rosa đêm trực tang, chiếc bàn dùng để nhẩy những điệu flamenco, và dùng cho nhiều việc bất ngờ khác nữa. Cháu Alba được ngồi giữa mẹ và bà ngoại, ghế có kê thêm một chiếc gối cao để mặt cháu nhô cao hơn đĩa thức ăn. Cô bé say mê ngắm nghía, quan sát những người lớn, bà ngoại tươi vui, đã lắp mấy chiếc răng giả vào miệng, chỉ nói với ông ngoại qua lời con cái và người hầu chuyển; Jaime thì có những cử chỉ không được lịch sự, ợ lên sau khi ăn xong đĩa thức ăn và lấy ngón tay út cậy cậy xỉa răng để làm cho ông bố khó chịu; Nicolás đôi mắt lim dim nhai mỗi miếng thức ăn đúng năm mươi lần, còn Blanca thì nói huyên thiên bất cứ chuyện gì để tạo nên cái không khí giả tạo của một bữa ăn tối bình thường. Esteban Trueba giữ tương đối yên lặng cho tới khi cái tính nết cáu bẳn nó phản thùng ông, thế là ông bắt đầu cãi nhau với Jaime về vấn đề người nghèo, vấn đề bầu phiếu, vấn đề những người Đảng Xã Hội, và vấn đề về nguyên tắc; hoặc lên tiếng mắng nhiếc Nicolás về sáng kiến bay lên bằng khinh khí cầu và thực hành châm cứu vào người cháu Alba, hoặc ông trừng phạt Blanca bằng những câu đáp tàn nhẫn, bằng sự thờ ơ lạnh nhạt, và những lời cảnh cáo vô ích của ông rằng cô đã tàn phá cuộc đời ông, và cô đừng hòng được thừa kế đến một peso của ông. Người duy nhất mà ông không gây sự là bà Clara, nhưng hầu như ông không nói gì với bà. Đôi lần Alba ngạc nhiên bắt gặp đôi mắt của ông nhìn chằm chặp vào bà Clara, ông lặng người ngắm nhìn bà, mặt ông dần dần trắng tái và dịu dàng đến đỗi giống như một ông già xa lạ. Nhưng cảnh đó không diễn ra thường xuyên, mà thông thường thì hai ông bà như chẳng quen biết nhau. Đôi lần Thượng nghị sĩ Trueba không kiềm chế được mình, mặt mũi đỏ gay, kêu thét tướng lên đến đỗi phải hắt cả một bình nước lạnh vào mặt để cho cơn giận dữ qua đi và phục hồi được nhịp thở.

Vào thời kỳ đó, sắc đẹp của Blanca đã đi tới chỗ lộng lẫy nhất. Chị có dáng người thanh thản, gày mảnh, nhuần mắn nó khích lệ một sự vỗ về và những điều tâm sự. Là một thiếu phụ thân hình cao, đẹp rực rỡ, tính tình rầu rĩ, hay than van, chị đã khơi dậy trong những con người đàn ông đứng trước mình cái bản năng di truyền từ tổ phụ là phải ra tay bảo hộ. Cha của Blanca không có thiện cảm với con gái. Không tha thứ cho cái tội đã yêu Pedro García Con, ông cố sức làm cho Blanca đừng quên rằng chị vẫn sống nhờ lòng từ thiện của ông. Esteban Trueba không thể tự giải thích cho mình hiểu được tại sao con gái ông lại có nhiều kẻ yêu đến thế, vì nó chẳng có lấy một chút cái tính vui vẻ, trẻ trung đáng lo ngại của những người phụ nữ đã lôi kéo sự chú ý của ông, và hơn nữa ông nghĩ chẳng thể có một người đàn ông bình thường tỉnh táo nào lại mong muốn cưới về làm vợ một người phụ nữ kém sức khỏe, bộ tịch không rõ ràng, và lại có một đứa con gái. Về phần mình, Blanca không ngạc nhiên trước sự dòm ngó của những chàng trai. Chị có ý thức về nhan sắc của mình. Nhưng, trước mặt các vị trượng phu đến thăm, chị đều giữ một thái độ thật trái khuấy; khích lệ họ bằng những cái nháy cặp mắt đen lánh, nhưng giữ họ ở một khoảng cách khôn ngoan. Một khi chị vừa thấy được rõ ràng những ý định của ai đó là nghiêm chỉnh, liền cắt đứt ngay quan hệ bằng một sự từ chối không thương xót. Một vài ngài, có địa vị kinh tế khá giả, có ý đồ chiếm trái tim của Blanca bằng cách cám dỗ con gái của chị. Họ dồn cho Alba rất nhiều tặng phẩm đắt tiền, những con búp bê có máy bên trong có thể tự động đi lại, khóc mếu, ăn và làm nhiều cử chỉ khéo léo khác y hệt như người; họ cho cô bé ăn nhiều bánh kem và dẫn cô đi dạo chơi vườn bách thú, tại đó cô bé khóc lóc thương hại những con vật khốn khổ bị giam cầm, đặc biệt là con hải cẩu, con vật này đã khơi động trong tâm hồn Alba những điềm tang tóc. Những cuộc đi thăm vườn bách thú, trong tay dắt của một người đến cầu hôn hợm hĩnh và hoang toàng đó, đã để lại suốt cuộc đời cô bé một ấn tượng kinh khủng của sự giam cầm, của những bức tường, của những chấn song sắt, và sự cô lập. Trong số những người mê mẩn đến cầu hôn, người tiến xa hơn cả trên con đường chinh phục Blanca chính là Vua Nồi Áp Xuất. Mặc dù có gia sản đồ sộ và tính nết ôn hòa và chín chắn, ông vẫn bị Esteban Trueba ghét bỏ bởi đã thụ lễ cắt da quy đầu theo Do Thái Giáo, bởi có cái mũi Do Thái gốc Tây Ban Nha và bộ tóc uốn soăn tít. Bằng thái độ riễu cợt và thù địch, Esteban Trueba đã tống khứ được khỏi nhà con người sống sót trong một trại tập trung, đã chiến thắng sự khổ cực lưu vong và đã thắng lợi trong cuộc buôn bán cạnh tranh tàn nhẫn. Trong thời kỳ còn đang diễn biến bản tình ca, Vua Nồi Áp Xuất lái xe đến đón Blanca rồi đưa chị đi ăn bữa tối tại những nơi mà ông ta có đặc quyền, một chiếc ô-tô bé tí xíu, chỉ có hai chỗ ngồi, với bánh xe kiểu máy kéo và một tiếng rú như tiếng động cơ phản lực, có một không hai trong loại kiểu của nó, tiếng động cơ gây ra lộn xộn vì tò mò khi nó đi qua và sự đón tiếp khinh bỉ của gia đình Trueba. Chẳng để ý gì đến vẻ khó chịu của cha cô, cũng như những lời xì xào riễu cợt của những người láng giềng, Blanca bước lên xe oai vệ như một ngài thủ tướng, mặc bộ váy áo diện độc nhất màu đen và tấm áo ngoài bằng lụa trắng dùng trong mọi trường hợp đặc biệt. Alba từ biệt mẹ bằng một cái hôn và đứng sững trên bực cửa, với mùi hương nhài tế nhị của mẹ phảng phất trong mũi và một nỗi bứt rứt chặn trong lồng ngực. Chỉ có sự huấn luyện của Nicolás mới cho phép cô chịu đựng được những cuộc đi chơi như thế của mẹ cô mà không bật khóc, nhưng cô vẫn sợ rằng một ngày nào đó con người hào hoa thích hợp với mẹ cô đó có thể thuyết phục được Blanca đi về với ông ta và thế là cô suốt đời không có mẹ. Từ lâu cô đã từng quyết định không cần thiết phải có cha, càng không cần có một người bố dượng, nhưng nếu đi đến chỗ thiếu mẹ thì cô sẽ dìm đầu vào một chậu đầy nước cho đến khi chết ngạt, giống như bà nấu bếp đã làm thế đối với những con mèo con mà con mèo mẹ đẻ bốn tháng trước đấy.

Alba không còn lo sợ rằng mẹ sẽ bỏ mình nữa khi cô quen biết Pedro García Con, vì trực giác của cô đã báo cho biết rằng khi mà con người đó còn ở trên đời thì không có ai có khả năng chiếm được tình yêu của Blanca. Đó là một ngày chủ nhật mùa hè. Blanca chải tóc cho Alba quăn lên như cái vặn nút chai, bằng một thanh sắt nóng làm bỏng cả tai cô, rồi đi găng trắng cho cô, đi giầy đen da dê vào chân và đội lên đầu cô một chiếc mũ rơm có đính những quả dâu nhân tạo. Trông thấy cô, bà Clara phá lên cười sằng sặc, nhưng mẹ cô an ủi cô bằng cách nhỏ hai giọt nước hoa của mẹ lên cổ cô.

– Con sẽ làm quen với một người nổi tiếng - Blanca bí hiểm nói khi ra đi.

Dẫn con ra đến công viên Nhật Bản, tại đó Blanca mua kẹo so nhọn đầu và một túi nhỏ đầy ngô cho Alba. Hai mẹ con ngồi trên một tấm ghế dài dưới bóng cây, tay nắm tay nhau, trong lúc lũ bồ câu lách chách mổ nhặt những hạt ngô vãi rải rác xung quanh.

Alba trông thấy người đó đi đến gần trước khi mẹ cô chỉ cho thấy. Người đó mặc một bộ áo liền quần kiểu công nhân, bộ râu đen dài rậm rủ xuống đến giữa ngực, tóc rối tung, chân đi đôi dép đạo dòng San Francisco không có tất, và một nụ cười đầy đặn, rực rỡ, huyền diệu nó đặt người đó ngay lập tức vào loại những con người xứng đáng được vẽ trong bức hoành tráng khổng lồ trong căn phòng của cô.

Người đó và cô bé nhìn nhau và cả hai nhận ra nhau trong đôi mắt mà mình đang ngắm.

– Đây là Pedro Con, ca sĩ. Con đã nghe ca sĩ hát trong radio đấy - mẹ cô nói.

Alba đưa tay và người đó nắm bàn tay của cô bằng tay trái. Cô bé nhận thấy bàn tay phải của người đó thiếu mấy ngón, nhưng Pedro García Con đã giải thích để cô rõ rằng mặc dù thế anh vẫn đánh được đàn guitar và người ta bao giờ cũng có cách để làm một việc mà người ta thích. Ba người đi dạo qua công viên Nhật Bản. Đến khoảng nửa chiều họ đi tới một đoạn đường xe điện cuối cùng còn sót lại trong thành phố, vào ăn cá rán trong một hiệu bán các món rán ở chợ, và đến khi bóng đêm đổ xuống Pedro Con dẫn hai mẹ con Alba về đến tận phố gần nhà. Khi chia tay, Blanca và Pedro Con hôn môi nhau. Đó là lần đầu tiên trong đời Alba nhìn thấy cảnh đó, vì xung quanh cô chẳng thấy có những người yêu nhau.

Từ hôm đó trở đi, ngày cuối tuần nào Blanca cũng ra đi một mình. Chị nói đi thăm một vài người chị em họ xa. Esteban Trueba nổi cơn thịnh nộ và dọa đuổi chị ra khỏi nhà, nhưng Blanca kiên quyết không thay đổi quyết định của mình. Chị để con gái ở nhà với bà Clara, lên xe buýt ra đi, tay sách chiếc va-li nhỏ của anh hề, có vẽ hoa.

– Mẹ hứa với con mẹ sẽ không đi lấy chồng, và tối mai mẹ sẽ về - chị nói khi từ biệt con gái.

Vào giờ nghỉ trưa Alba thích ngồi với bà nấu bếp để nghe những bài dân ca qua máy thu thanh, đặc biệt những bài của người mà cô quen biết tại công viên Nhật Bản. Một hôm Thượng nghị sĩ Trueba bước vào tìm người làm bánh ngọt chợt nghe có tiếng của máy thu thanh, ông liền xông đến vung ba-toong đập cho đến khi chiếc máy trở thành một đống giây rợ và bóng vỡ ngỗn ngang trước đôi mắt kinh hãi của cô cháu gái, cô không thể tự cắt nghĩa cho mình hiểu được cơn điên cuồng đột ngột của ông ngoại. Ngày hôm sau, Clara mua một chiếc máy thu thanh khác để cho cháu Alba được thỏa thích nghe Pedro Con hát, và ông già Trueba giả vờ như không biết việc này.

Đó là thời kỳ chèo kéo của Vua Nồi Áp Xuất. Pedro Con được biết tin đó và anh đã nổi một cơn ghen vô lý, nếu cứ đem ảnh hưởng tinh thần trội hẳn của anh đối với Blanca so sánh với vòng vây chèo kéo rụt rè của người lái buôn Do Thái. Cũng như nhiều lần khác, lúc đó anh đã khẩn khoản xin Blanca rời bỏ ngôi nhà của gia đình Trueba, rứt khỏi sự giám hộ tàn bạo của cha chị, và nỗi cô đơn của cái xưởng gốm đầy những trẻ con si ngốc và các cô thiếu nữ vô công rồi nghề, và đi hẳn với anh một lần cho dứt khoát, để sống cùng nhau mối tình không có gì kìm hãm được mà hai người phải dấu diếm từ thời thơ ấu. Nhưng Blanca vẫn chưa dám quyết định. Chị biết nếu đi cùng Pedro Con chị sẽ bị tách ra khỏi môi trường xã hội và cái địa vị từ xưa đến nay của chị, và nhận thấy thêm rằng chính mình, không có mảy may hoàn cảnh thích hợp với những quan hệ bạn bè của Pedro Con, cũng chẳng có thể khuôn mình nổi trong mức sống thấp kém tại một xóm thợ thuyền. Nhiều năm sau, khi Alba đến tuổi có thể phân tích được về mặt đó của cuộc đời Blanca, đã đi đến kết luận là mẹ cô không đi với Pedro Con lúc đó đơn giản chỉ vì không có đủ tình yêu tới mức đó, vì ở trong gia đình nhà ông Trueba, mẹ có rất ít cái thứ mà ông không thể có để cho mẹ. Blanca trong thực tế rất nghèo, chỉ có được một ít tiền khi Clara cho, hoặc bán được một số con giống. Đồng lương nghèo khổ của chị dùng để chi hầu trọn vẹn vào tiền thầy thuốc, vì cái tài ốm những bệnh tưởng tượng ra của Blanca không giảm bớt bởi công việc và sự túng thiếu, mà trái lại, nó cứ mỗi năm một tăng thêm. Blanca chủ trương không xin cha bất cứ cái gì, để ông không có dịp mà làm nhục mình. Thỉnh thoảng Clara và Jaime mua quần áo cho Blanca, hoặc cho một cái gì đó mà chị cần thiết, còn bình thường thì Blanca không có đủ để mua một đôi tất. Sự nghèo túng của chị trái ngược hẳn với những bộ quần áo thêu ren và những đôi giầy đo chân để đóng mà Thượng nghị sĩ Trueba mua sắm cho cháu gái Alba. Cuộc sống của Blanca thật vất vả. Mùa hè cũng như mùa đông, chị dậy từ sáu giờ sáng. Rồi nhóm luôn lò của xưởng gốm, khoác vào người chiếc tạp dề bằng vải sơn, chân đi guốc, chuẩn bị những bàn làm việc và ngào đất sét cho lớp học, đôi cánh tay ngập đến khuỷu trong bồn đất nhớp nhúa và lạnh buốt. Do đó móng tay chị luôn bị xước, da bị sây sít và những ngón tay cứ méo mó biến dạng dần. Vào giờ đó chị cảm thấy hứng thú và chẳng có ai làm gián đoạn cảm hứng đó, nên chị có thể bắt đầu ngày lao động của mình để sản xuất ra những con giống kỳ quái cho lễ Nôen. Sau đó Blanca phải lo liệu những việc gia đình, trông coi sai bảo người giúp việc và đi mua sắm, cho đến tận giờ lớp học bắt đầu. Học sinh của chị là những cô gái con nhà gia thế, nhưng chẳng có việc gì làm, nên các cô chọn học nghề thủ công theo mốt lúc bấy giờ, có vẻ thanh tao hơn là việc đan áo cho những người nghèo như bà của các cô làm ngày trước.

Ý định mở lớp dạy cho những đứa trẻ bị bệnh si ngốc nẩy ra thật ngẫu nhiên. Một hôm, một bà bạn của Clara dắt theo đứa cháu trai tới thăm nhà Thượng nghị sĩ Trueba. Thằng cháu đó là một thiếu niên phốp pháp, mềm yếu, có khuôn mặt hiền lành tròn như mặt trăng, và một vẻ dịu dịu ngay đơ trong đôi mắt phương Đông ti hí. Nó lên mười lăm, nhưng Alba thấy nó như một đứa bé con. Clara bảo cháu gái dắt thằng bé ra chơi ở ngoài vườn và trông cho nó khỏi nghịch bẩn, khỏi chết chìm trong bể nước, khỏi bốc đất ăn và không được sờ mó vào cửa quần. Alba nhanh chóng chán ngấy việc trông coi thằng bé, và chẳng thể trao đổi được với nó bằng bất kỳ một thứ ngôn ngữ giao tiếp thông thường nào, cô dẫn nó đến xưởng gốm, tại đó Blanca đang làm việc; để giữ cho nó ngồi yên lặng, Blanca khoác cho nó một chiếc tạp dề để tránh bẩn và nước, và đặt vào hai bàn tay nó một nắm đất sét. Thằng bé suốt ba tiếng đồng hồ ngồi, không giỏ dớt dãi, không đái dầm, không gà gật đập đầu vào tường, lặng lẽ nặn mấy hình dáng thô kệch bằng đất sét, sau đó mang tới làm quà tặng cho bà. Bà thằng bé, đã quên cả thằng nhỏ đi cùng, thấy ngạc nhiên sung sướng, và do đấy mới nẩy sinh ý nghĩ rằng nghề gốm thật rất tốt đối với những đứa trẻ si ngốc. Cuối cùng Blanca mở lớp dạy một toán trẻ con đến học tại xưởng gốm của chị mỗi buổi chiều thứ năm. Một chiếc xe ca-mi-ông nhỏ chở chúng tới, có hai bà tu sĩ mặc áo choàng hồ cứng trông nom; tại giữa vườn hoa, hai bà ngồi ăn kẹo sô-cô-la cùng Clara và bàn về công dụng tốt của những mũi thêu hoa thị và về thứ tự của những tội lỗi, trong khi Blanca và con gái dạy cho bọn trẻ si ngốc cách nặn những con sâu bọ, những hòn bi, những con chó cụt đầu, cộc đuôi và những chiếc lọ méo mó. Đến cuối năm, những bà tu sĩ tổ chức một cuộc triển lãm và một dạ hội mừng thánh San Antonio, tại đó những tác phẩm nghệ thuật quỷ quái đáng sợ đó được mua làm phúc. Blanca và Alba sớm nhận ra rằng bọn trẻ con làm việc được tốt hơn cả khi chúng cảm thấy được yêu mến, và cách thức duy nhất để trao đổi mà chúng thông cảm được là lòng yêu thương. Hai mẹ con bắt đầu tập hôn chúng, ôm chúng và nói nựng chúng, và cuối cùng cả hai đi tới chỗ yêu thương chúng thực sự. Cả tuần Alba chờ chiếc xe ca-mi-ông con tới cùng lũ trẻ và nhẩy lên vì vui mừng khi lũ trẻ chạy đến ôm lấy cô. Nhưng những ngày thứ năm mệt đến kiệt sức. Alba nằm mệt phờ, trong óc lại hiện ra những khuôn mặt châu Á dịu dàng của những đứa trẻ trong xưởng gốm, và Blanca bao giờ cũng vậy lại thấy đau đầu. Sau khi mấy bà tu sĩ với những mảnh khăn trắng và lũ trẻ con tay dắt tay nhau đã ra về, Blanca ôm chặt lấy con gái, nồng nhiệt hôn con chầm bập và nói với con rằng cần phải cám ơn Thượng Đế đã sinh ra lành lặn bình thường. Vì vậy Alba lớn lên với ý nghĩ đinh ninh rằng sự lành lặn bình thường là một thứ của trời cho. Cô thảo luận với bà ngoại về điều ấy.

– Trong hầu hết các gia đình đều có một người ngớ ngẩn hoặc điên rồ, cháu gái ạ - bà Clara khẳng định như vậy trong khi vẫn cắm cúi vào mảnh len đang đan, vì trong những năm đó bà chưa học được cách đan mà không cần nhìn - Nhiều khi không trông thấy những người điên dại ấy, vì gia đình họ dấu diếm họ đi, như thể họ là điều hổ thẹn. Người ta nhốt họ trong những gian phòng hẻo lánh nhất, để những khách khứa đến thăm không trông thấy. Nhưng thực ra, chẳng có gì mà phải hổ thẹn, những người điên dại đó, cũng là những tác phẩm của Thượng Đế sinh ra.

– Nhưng trong gia đình nhà ta không có một ai thế, bà nhỉ. - Alba trả lời.

– Không. Ở nhà ta đây, sự điên rồ chia sẻ cho tất cả, và chẳng còn gì thừa nữa để tạo thành một người điên rõ ràng của chúng ta.

Những cuộc thảo luận của Alba và bà ngoại cô là như vậy. Vì thế, đối với Alba người quan trọng nhất trong ngôi nhà và ấn tượng mạnh mẽ nhất trong cuộc đời cô là bà ngoại Clara. Bà là chiếc động cơ làm chuyển động và chạy đều cả cái thế giới huyền ảo ở mé sau của ngôi nhà lớn ở góc phố, trong đó cô đã sống hoàn toàn tự do bẩy năm đầu tiên của cuộc đời mình. Cô đã quen với những cung cách lạ kỳ của bà ngoại. Cô không ngạc nhiên khi trông thấy bà trong trạng thái đồng bóng mê mẩn, ngồi co hai chân trên chiếc ghế bành, kéo lê khắp gian phòng khách bởi một sức mạnh vô hình. Cô theo bà trong khắp các cuộc viếng thăm các bệnh viện, các nhà từ thiện, tại đó cô định cố tìm theo dấu chân của đoàn người nghèo khổ cần giúp đỡ và đến độ học được cách đan len se bốn sợi bằng những que đan to gộ những chiếc áo khoác ấm mà cậu Jaime đem cho ngay sau khi chỉ mặc một lần, cốt để nhìn thấy nụ cười không có răng của bà ngoại khi thấy cô lác cả mắt theo dõi những mũi đan. Clara thường hay sai cô bé mang những mẩu thư đến cho Esteban Trueba, vì thế bà đặt cho cháu gái cái tên hiệu là Con Bồ Câu Đưa Thư. Cô bé tham dự vào các cuộc họp ngày thứ sáu, trong đó chiếc bàn trái tim gọi hồn di chuyển bằng những bước nhẩy giữa ban ngày, chẳng cần thiết đến một trò ảo thuật nào như luồng điện hay đòn bẩy ngầm bí mật, và trong những dạ hội văn thơ, tại đó cô ngồi xen kẽ với những bậc thầy đã được công nhận và một số không nhất định những nghệ sĩ dụt dè, chưa được biết mà bà Clara bảo trợ. Trong thời kỳ đó trong ngôi nhà lớn ở góc phố sống rất nhiều thực khách. Họ luân phiên đến sống tại đấy, hoặc ít nhất đến để dự những buổi họp về tinh thần, nói chuyện về văn hóa và những dạ đàm xã hội, hầu như tất cả những người quan trọng của đất nước đều đến, kể cả Nhà Thơ, mà ít năm sau đó được coi như nhà thơ xuất sắc nhất thế kỷ và được dịch ra tất cả các thứ tiếng quen biết trên trái đất; Alba đã từng ngồi trên đầu gối của ông nhiều lần, mà không ngờ được rằng một ngày kia cô sẽ bước theo sau linh cửu của ông, trên tay cầm một cành hoa loa kèn đỏ như máu, giữa hai hàng súng liên thanh.

Bà Clara lúc đó hãy còn trẻ, nhưng cháu gái thấy bà rất già, vì không thấy có răng. Bà cũng không có nếp nhăn, nên khi bà ngậm miệng, lại tạo ra một ảo tưởng vô cùng trẻ nhờ cái vẻ ngây thơ của khuôn mặt. Bà mặc áo dài bằng lanh thô giống như áo khoác của người điên, và về mùa đông bà đi tất len thật dài và đeo găng tay không có ngón. Những câu chuyện ít khôi hài làm cho bà thấy vui vui nhưng trái lại, bà không có khả năng hiểu ngay được một câu đùa, thường cười một cách lạc lõng khi mọi người đã thôi không cười nữa, và cảm thấy rất buồn khi trông thấy người khác làm trò lố bịch. Đôi lần bà nổi cơn hen suyễn. Tức thì bà rung một chiếc chuông nhỏ bằng bạc luôn đeo trong mình để gọi Alba, và cháu gái bà chạy đến, ôm lấy bà và chữa cho bà bằng những lời thì thầm an ủi bên tai, và cả hai bà cháu đều hiểu biết qua kinh nghiệm bản thân rằng, thứ thuốc duy nhất có thể làm dứt được cơn hen suyễn là cái ôm hôn dài của một người thân yêu của mình. Bà có đôi mắt vui tươi mầu hạt dẻ, mái tóc bạc lóng lánh được búi vào thành một búi hơi rối, nên những búp tóc bướng bỉnh lòa xòa bay ra ngoài, đôi bàn tay bà nhỏ thanh và trắng trẻo, móng tay mầu hạnh nhân, ngón tay dài và không đeo nhẫn, những ngón tay chỉ dùng để vuốt ve âu yếm, sắp xếp những quân bài bói toán và lắp hàm răng giả vào miệng trong giờ ăn. Alba suốt ngày lẽo đẽo theo bà ngoại, dán mình trong nếp váy của bà, khêu gợi để bà kể chuyện hoặc làm chuyển động những chiếc bình nhỏ bằng mãnh lực tinh thần của bà. Cô tìm được ở trong bà nơi ẩn náu chắc chắn khi cô bị những cơn ác mộng bao vây hoặc lúc không chịu nổi nữa những buổi tập luyện mà cậu Nicolás huấn luyện. Bà Clara dạy cô biết cách chăm sóc lũ chim trong lồng và nói với chúng bằng thứ tiếng của từng loài một, dạy cô biết những dấu hiệu dự giác của thiên nhiên, và cách đan khăn len mũi chạy cho những người nghèo.

Alba biết bà ngoại Clara là linh hồn của ngôi nhà lớn ở góc phố. Những người khác mãi sau mới biết như vậy, khi mà Clara đã chết và ngôi nhà mất hết cả hoa, hết cả những người bạn thực khách cùng những hồn ma lảng vảng, và đi hẳn vào thời kỳ tan rã.

Lần đầu tiên gặp Esteban García, bé Alba mới lên sáu tuổi, nhưng không bao giờ cô quên được hắn. Có lẽ cô bé đã từng gặp hắn từ trước nữa, tại trang viên Ba Cô Maria, trong một dịp nghỉ đông nào đó cùng ông ngoại, khi ông dẫn cô dạo quanh khu đồn điền, và bằng một cử chỉ khoáng đạt, ông ngoại chỉ cho cô thấy tất cả những gì cô nhìn thấy, từ những hàng cây thùy dương đến tận chân núi lửa, cả những ngôi nhà gạch nho nhỏ, và nói với cô hãy học tập mà yêu đất đai, vì một ngày kia tất cả đây sẽ là của cô.

– Những đứa con giai ông là một lũ tóc dài ăn hại. Nếu chúng thừa kế đồn điền Ba Cô Maria, chỉ không đến một năm nơi này sẽ lại trở thành một đống điêu tàn như thể thời kỳ cha ông cai quản - ông nói với cháu gái như vậy.

– Tất cả đây là của ông ư?

– Tất cả, từ chỗ đường cái xuyên Mỹ kia cho đến tận mũi đất có những quả đồi kia. Cháu nhìn thấy không?

– Tại sao lại của ông?

– Sao lại tại sao! Tại vì ông là chủ, rõ không!

– Vâng, nhưng tại sao ông lại là chủ?

– Tại vì đó là của gia đình nhà ông.

– Tại sao thế?

– Vì các cụ mua nó của những người India.

– Thế còn những người tá điền, những người cũng vẫn sống tại đây, sao họ lại không là chủ chỗ này?

– Cậu Jaime đã nhồi nhét vào đầu cháu những tư tưởng Bolshevik rồi - ức máu vì giận, Thượng nghị sĩ Trueba gào lên - Cháu có biết nếu không có một ông chủ thì chỗ này sẽ ra sao không?

– Không.

– Thì tất cả sẽ đi tiêu! Vì sẽ không có ai ra lệnh, không ai bán sản phẩm thu gặt được, không ai chịu trách nhiệm về mọi công việc, cháu có biết không? Sẽ không có ai trông coi người làm nữa. Nếu có ai ốm đau, hoặc chết, chẳng hạn để lại một vợ góa và rất nhiều con, thì cả lũ đó sẽ chết đói. Mỗi một người có một miếng đất khốn khổ, không đủ để ăn trong gia đình. Cho nên cần phải có người để nghĩ suy cho họ, quyết định cho họ và giúp đỡ họ. Ông là ông chủ tốt nhất trong cả vùng này, cháu Alba ạ. Tính ông hay cáu, nhưng ông công bằng, đúng đắn. Những tá điền của ông sống sung sướng hơn nhiều người ở thành thị, họ không thiếu cái gì và, dù có gặp năm hạn hán, lụt lội hoặc bị động đất nữa, ông là người lo liệu cho tất cả ở đây và không một ai phải khổ cực cả. Đó là việc cháu sẽ phải làm khi cháu tới tuổi cần thiết, vì vậy ông luôn đem cháu về đồn điền Ba Cô Maria này, để cháu quen biết đến từng hòn đá và từng con vật, và nhất là, tên họ từng người. Cháu có hiểu ông nói không?

Nhưng thực tế cô bé rất ít trực tiếp tiếp xúc với những người nông dân, và càng không biết được từng người với cả tên cả họ. Vì lẽ đó cô đã không nhận ra anh chàng thiếu niên da nâu, vụng về, thô bạo, với đôi mắt tàn ác của loài gặm nhấm, vào buổi chiều một hôm nào đó đã gõ cửa ngôi nhà lớn ở góc phố. Hắn mặc một bộ quần áo mầu thẫm quá chật đối với khổ người. Đầu gối, khuỷu tay và đít quần vải đã sờn chỉ còn như một màng phim bóng loáng. Hắn nói muốn được nói với Thượng nghị sĩ Trueba và tự giới thiệu là con trai của một tá điền của ông trong đồn điền Ba Cô Maria. Dù rằng thông thường thì những người như thân phận của hắn được vào theo cửa ra vào của người làm và ngồi chờ ở giữa vườn, nhưng người ta dẫn hắn vào phòng thư viện, vì hôm đó có một tiệc hội trong ngôi nhà và tất cả những quan chức của Đảng Bảo Thủ đều đến dự. Gian bếp có đến cả một đội đầu bếp và phụ bếp mà ông Trueba đã lôi từ Câu lạc bộ tới, trong nhà đang nhốn nháo và khẩn trương, nếu đưa một người khách vào thì thật chỉ thêm phiền phức. Đó là một buổi chiều mùa đông và phòng thư viện đang tối lặng, chỉ có ánh sáng duy nhất của ánh lửa nổ lép bép trong lò sưởi. Có mùi thuốc đánh bóng gỗ và da.

– Ngồi chờ ở đây, nhưng đừng đụng chạm vào cái gì cả. Thượng nghị sĩ sẽ tới ngay - người phụ nữ hầu phòng nói một cách khó chịu rồi để hắn ở đó một mình.

Hắn đưa mắt ngắm nghía gian phòng, ngẫm nghĩ một cách căm hờn rằng tất cả những thứ ở đây có thể là của hắn, nếu như hắn được sinh ra với cái nguồn gốc chính thức, như thể đã bao lần bà hắn, Pancha García, đã giải thích cho hắn biết, trước khi chết vì bệnh sốt co quắp và để cho hắn vĩnh viễn côi cút giữa một đàn anh em ruột và họ, mà hắn không là một ai trong đó cả. Duy chỉ có bà hắn phân biệt được hắn trong cái đống đó và không cho phép hắn, quên rằng hắn khác những người kia, vì trong mạch máu của hắn có lưu thông dòng máu của Esteban Trueba. Ngắm nhìn gian phòng thư viện hắn cảm thấy ngột ngạt. Mảnh tường nào cũng đầy những giá sách bằng gỗ đào hoa tâm nhẵn bóng, chỉ trừ có hai bên cạnh lò sưởi, tại đó bầy hai tủ kính trong đựng đầy những đồ ngà voi và đá quý phương Đông. Gian phòng có chiều cao gấp đôi những phòng thường, cái phóng tác khác thường duy nhất của người kiến trúc sư được ông chấp thuận. Có một chiếc ban công đi vào bởi một cầu thang soắn ốc bằng sắt, có lần đã trở thành từng thứ hai của những giá sách. Những bức tranh đẹp nhất của ngôi nhà đều được bầy tại đây, vì Esteban Trueba đã biến gian phòng này thành thánh đường, văn phòng, nơi ẩn náu của riêng ông, nên ông muốn trang hoàng xung quanh những đồ vật mà ông ưa thích nhất. Những khoang tường đều đầy sách và những sản phẩm nghệ thuật, xếp từ nền sàn đến tận mái nhà. Có một chiếc bàn viết to nặng kiểu Tây Ban Nha, những chiếc ghế bành lớn bọc da bầy quay lưng ra cửa sổ, bốn tấm thảm Ba Tư phủ kín sàn gỗ sến, và nhiều ngọn đèn có chụp phủ bằng giấy da dê bố trí thật tài giỏi khiến cho ngồi ở góc nào cũng đều có ánh sáng tốt để đọc. Tại đây Thượng nghị sĩ Trueba tổ chức mừng các bạn đồng hội, nghiền ngẫm mưu kế, củng cố công việc kinh doanh và, trong những giờ cô đơn nhất, đóng kín cửa giam mình để xua tan cơn giận, xoa dịu nỗi ước mơ thất bại hoặc một nỗi buồn. Nhưng anh chàng nông dân trẻ đứng trên tấm thảm không biết chút gì về những điều đó, và không biết đặt tay vào chỗ nào, mồ hôi đổ ra vì rụt rè, bẽn lẽn. Căn phòng thư viện kiểu lãnh chúa nặng nề và rậm rịt thật xứng với hình ảnh của ông chủ. Hắn thấy run lên vì căm giận và sợ hãi. Chưa bao giờ hắn vào một nơi như thế này, vì từ trước cho đến lúc đó hắn vẫn cho rằng rạp chiếu bóng San Lucas là nơi sang trọng nhất ở trên thế giới này rồi, nơi mà có một lần cô giáo của trường học đã kéo cả lớp học đến xem phim Tarzan. Hắn đã tốn bao nhiêu sức lực mới tới được quyết định thuyết phục gia đình hắn để được một mình, không tiền bạc, đi lên tận thủ đô để nói với ông chủ. Hắn không thể đợi đến mùa hè mới nói được với ông điều mà hắn phải giữ như một cái nút trong lồng ngực. Bỗng nhiên hắn cảm thấy như có ai nhìn mình. Hắn quay mình và thấy trước mặt một cô bé có hai bím tóc, đi tất thêu đứng ở phía cửa đang nhìn hắn.

– Tên cậu là gì? - cô bé hỏi.

– Esteban García - hắn nói.

– Mình tên là Alba Trueba. Hãy nhớ tên mình thế.

– Tôi sẽ nhớ.

Hai người nhìn nhau một lúc lâu, cho tới khi cô bé yên tâm bước vào và mạnh dạn đến gần. Cô nói cho hắn biết cần phải chờ, vì ông ngoại ở tại trụ sở Quốc Hội chưa về, rồi kể cho hắn biết ở trong bếp hiện như trong một cơn dông, vì người ta bận bịu cho cuộc lễ hội, và hứa sau đấy cô sẽ có được mấy chiếc bánh ngọt mang cho hắn. Esteban García cảm thấy dễ chịu hơn. Rồi ngồi xuống một trong mấy chiếc ghế bành bọc da, và dần dà hắn kéo cô bé lại gần và đặt cô ngồi trên đùi. Người Alba có mùi dầu Bayrum, một thứ hương thơm tươi mát và dìu dịu lẫn lộn với mùi tự nhiên của cơ thể của một đứa bé gái đương ra mồ hôi. Hắn áp mũi vào gần cổ cô bé và hít cái hương thơm sạch sẽ và sung sướng chưa hề được biết đó và, chẳng hiểu vì sao, mắt hắn ứa đầy nước. Hắn cảm thấy căm giận đứa bé gái cũng như căm giận ông già Trueba. Cô bé là hiện thân của mọi thứ mà không bao giờ hắn có, không bao giờ hắn tới được. Hắn muốn làm cho cô bé đau, tiêu diệt cô, nhưng đồng thời hắn cũng muốn hít ngửi cái hương thơm của cô, lắng nghe cái giọng trẻ con của cô và xoa làn da thịt mềm mại của cô ở trong tầm tay hắn. Hắn vuốt ve đôi đầu gối cô bé, đúng chỗ thêu viền của mép tất, đôi đầu gối âm ấm có những lúm đồng tiền. Alba vẫn tiếp tục nói huyên thiên về bà nấu bếp nhồi hạt dẻ vào đít gà để chuẩn bị cho bữa tiệc đêm. Hắn run run nhắm mắt. Bằng một bàn tay hắn ướm quanh cổ của cô bé, cảm thấy đôi bím tóc của cô buồn buồn trên cổ tay và hắn bóp nhè nhẹ, nhận thức rõ cô bé thật bé nhỏ, chỉ cần một chút cố gắng cỏn con hắn có thể bớp nghẹt cô. Hắn muốn làm như vậy, muốn cảm thấy cô rẫy rụa đạp lung tung trên đùi hắn, vùng vẫy tìm không khí để thở. Hắn muốn nghe cô rên rỉ và chết trong tay hắn, hắn muốn lột trần truồng cô ra và thấy mình bị kích thích mãnh liệt. Bàn tay kia của hắn luồn vào trong váy áo hồ bột, vuốt vuốt khắp đôi chân trẻ con, nhận thấy nếp đăng ten của chiếc quần lót bằng lanh nõn, và nếp váy phồng có nịt chặt bằng giây chun. Hắn thở hồng hộc, một chút minh mẫn còn lại trong óc làm cho hắn biết được rằng hắn đang đứng bên bờ của một vực thẫm. Cô gái bé đã thôi câu chuyện huyên thiên, yên lặng nhìn hắn bằng đôi mắt to đen lánh. Esteban García cầm tay cô bé và đặt lên chỗ của hắn đang cương lên.

– Mày biết cái gì đó không? - hắn lên giọng khàn khàn hỏi.

– Con chim của mày - cô bé trả lời vì đã từng trông thấy cái đó trong những tờ ảnh của sách về y học của cậu Jaime, và ở cậu Nicolás khi cậu trần truồng tập thể dục theo kiểu châu Á.

Hắn giật nẩy mình, đứng phắt dậy và cô bé ngã rơi trên tấm thảm. Hắn ngạc nhiên và sợ hãi, đôi bàn tay run run, đôi chân như mềm xỉu và hai tai nóng bừng. Ngay lúc đó hắn nghe thấy tiếng bước chân của Thượng nghị sĩ ngoài hành lang và một thoáng sau, trước khi hắn lấy lại được nhịp thở bình thường, ông già bước vào phòng thư viện.

– Sao lại tối như thế này - ông gắt bằng cái giọng ầm như chuyển đất.

Ông Thượng nghị sĩ bật đèn và không nhận ra người con trai đang nhìn ông bằng đôi mắt hoảng hốt. Ông già đưa hai tay đón cháu gái và cô bé ẩn mình trong tay ông một lát, như thể một con chó bị dồn đánh, sau đó lập tức rời khỏi tay ông và chạy ra ngoài và sập cửa lại.

– Mày là ai thế, chàng trai? - ông ngỡ ngàng và khó chịu hỏi anh con trai cũng là cháu của ông.

– Esteban García. Ông chủ không nhớ được cháu ư? - hắn lúng búng trả lời.

Tới lúc đó Esteban Trueba mới nhận ra đứa bé độc ác đã tố giác Pedro García Con những năm xưa và đã nhặt những ngón tay đứt từ dưới đất lên. Ông già biết rằng không dễ dàng đuổi được nó ra mà không nghe nó nói, dù cho ông đã có lệ quy định những việc của tá điền đều được giải quyết bởi người quản lý tại trang viên Ba Cô Maria.

– Thế mày muốn việc gì đấy? - ông hỏi.

Esteban García lưỡng lự, không tìm thấy những lời mà hắn đã chuẩn bị kỹ lưỡng hàng tháng nay, trước khi dám đến gõ cửa nhà của ông chủ.

– Nói nhanh lên, ta không có nhiều thì giờ - Trueba giục.

Esteban García lắp bắp đưa ra đề nghị của mình: hắn đã kết thúc trung học tại San Lucas và muốn được một giấy giới thiệu vào học tại Trường Cảnh Vệ Quân và được một học bổng của nhà nước để đủ tiền theo học.

– Tại sao mày không ở lại đồn điền, như thể cha mày và ông mày? - ông chủ hỏi.

– Xin ông chủ tha lỗi cho, nhưng cháu muốn được trở thành cảnh vệ quân - Esteban García van xin.

Trueba nhớ lại mình vẫn còn nợ hắn món thưởng vì đã tố giác chỗ ở của Pedro García Con, ông nghĩ đây là dịp tốt để trả món nợ đó, và tiện thể, có được một tên đầy tớ trong hàng ngũ cảnh sát. “Biết đâu đấy, bất chợt mình có thể cần đến hắn”, ông ngẫm nghĩ. Rồi ngồi trước bàn viết, lấy ra một mảnh giấy có in huy trưng của Thượng Viện, ông viết bức thư ủy thác theo thủ tục thông thường rồi đưa cho anh con trai vẫn đứng đợi.

– Cầm lấy, cháu. Ta mừng rằng mày đã chọn cái nghề này. Vì mày thích là người mang vũ khí, thì giữa một bên là phạm nhân còn bên kia là cảnh sát, thì làm cảnh sát vẫn tốt hơn, bởi vì mày không bị hình phạt. Ta sẽ gọi giây nói tới đại tá Hurtado, bạn tao, để xin ông cho mày một học bổng. Nếu mày cần thiết điều gì, hãy báo cho tao.

– Rất cảm ơn ông chủ.

– Không cần cảm ơn, cháu ạ. Ta thích giúp cho những người ăn người làm của tao.

Ông từ biệt hắn bằng cái vỗ vai thân mật.

– Tại sao người ta lại đặt tên cho mày là Esteban? - ông hỏi hắn khi ra tới cửa.

– Bởi ông chủ đấy ạ - hắn đỏ mặt trả lời.

Ông Trueba chẳng phải suy nghĩ gì về vấn đề đó cả. Thường thường tá điền vẫn lấy tên của ông chủ của họ để đặt tên cho con họ, như thể một dấu hiệu tôn kính.

Clara chết đúng vào ngày Alba tròn bẩy tuổi. Chỉ có bà nhận thấy sự báo hiệu đầu tiên của cái chết. Thế là bà bắt đầu bí mật sửa soạn để sẵn sàng ra đi. Thật kín đáo, bà phân phát quần áo của bà cho những người hầu hạ và cho cả đội những người được bà bảo trợ hầu như thường xuyên có mặt, tất cả những gì cần thiết. Bà sắp xếp lại thứ tự mọi giấy tờ, lôi từ trong mọi ngóc ngách ra những cuốn vở ghi chép cuộc đời, buộc chúng lại bằng băng mầu, từng gói theo từng sự việc chứ không theo trật tự thời gian, vì điều duy nhất mà bà quên không ghi trong đó là ngày tháng, và trong thời gian vội gấp của những giờ còn lại bà quyết định không nên mất thời giờ truy tìm những ngày tháng đó làm gì. Khi lục tìm những cuốn vở bà lại gặp những món đồ nữ trang trong những hộp đựng giầy, trong những túi đựng tất và trong tận cùng tủ áo mà bà đã quẳng chúng vào từ thời kỳ mà chồng bà tặng vợ với ý nghĩ bằng cái đó có thể đạt được tình yêu của bà. Bà cho tất cả vào trong một chiếc tất len, gói kín lại bằng một chiếc ghim băng và trao cho Blanca.

– Con giữ lấy cái này. Một ngày kia những thứ trong đây có thể có ích cho con hơn là một thứ đồ trang sức - bà nói.

Blanca bàn về chuyện đó với Jaime, và anh con trai bắt đầu trông coi theo dõi mẹ. Anh nhận thấy bà mẹ sống với một vẻ bên ngoài rất bình thường, nhưng hầu như không chịu ăn. Bà chỉ nuôi thân bằng sữa và một vài thìa mật. Đêm đêm bà cũng không ngủ mấy, mà thức để viết hoặc đi quanh quẩn trong nhà. Tựa như bà đang đi thoát ra khỏi cuộc đời, mỗi ngày một thêm nhẹ nhàng, trong suốt, và như có cánh.

– Một hôm nào đó trong những ngày này mẹ sẽ ra đi bay trên đôi cánh - Jaime lo lắng nói.

Bỗng nhiên bà bước vào chỗ thấy ngạt. Bà cảm thấy trong ngực như có con ngựa phi điên dại và cái của một người cưỡi ngựa phóng rất nhanh ngược chiều gió. Bà nói đó là cơn hen suyễn đã nổi lên, nhưng Alba thấy bà ngoại không rung quả chuông con bằng bạc để gọi cô vào cứu chữa cho bà bằng những cái ôm hôn dài dẵng. Một buổi sáng cô bé trông thấy bà ngoại mở hết các chuồng chim một cách vui vẻ không thể hiểu được.

Clara viết những tấm thiếp nhỏ cho tất cả những người thân yêu của mình, một con số rất nhiều, và lặng lẽ kín đáo đặt vào trong một chiếc hộp để dưới gầm giường. Sáng hôm sau bà không dậy nữa và khi người hầu phòng mang thức ăn điểm tâm đến, bà không cho phép mở những tấm rèm. Bà đã bắt đầu từ biệt cả ánh sáng, để chầm chậm đi vào bóng tối.

Được báo cho biết thế, Jaime đến thăm bà và cứ ở đó không ra nếu bà chưa chịu để cho anh khám bệnh. Anh không tìm thấy dấu hiệu gì khác thường trong dáng dấp của bà, nhưng không còn nghi ngờ gì nữa, anh biết mẹ mình sắp chết. Anh bước ra khỏi phòng với nụ cười rộng mở và giả dối trên đôi môi, nhưng khi đã đi ra khỏi tầm mắt của mẹ rồi, anh phải tựa người vào tường, vì đôi chân đã mềm oặt không còn sức nữa. Anh không nói điều đó với ai trong gia đình. Anh cầu gọi đến một chuyên gia trước là giáo sư dạy anh tại Khoa Y của trường đại học và ngay ngày hôm đó ông ta đã có mặt tại nhà của gia đình Trueba. Sau khi khám cho Clara, ông công nhận sự chẩn đoán của Jaime là đúng. Hai người tập họp cả gia đình tại phòng khách và không rào đón gì nhiều, báo cho mọi người biết bà không thể sống thêm được quá hai, ba tuần, và điều duy nhất có thể làm được là ở liền bên cạnh bà, để bà được vui lòng trong lúc chết.

– Tôi nghĩ rằng mẹ đã quyết định chết, và khoa học không có phương thuốc gì để cứu chữa được căn bệnh đó. - Jaime nói.

Esteban Trueba nắm chặt lấy cổ áo con trai đến như sắp bóp ngạt anh, du đẩy cả vị chuyên gia, sau đó vung ba-toong đập vỡ hết chụp đèn và những đồ bằng sứ bầy tại phòng khách. Cuối cùng ông ngã quỳ xuống sàn, rên rỉ như đứa trẻ. Alba lúc đó chạy vào trông thấy ông ngoại chỉ cao bằng tầm của mình, cô bé lại gần, ngạc nhiên khi nhìn thấy nước mắt ông chẩy ra, bèn ôm lấy ông. Người duy nhất trong gia đình vẫn giữ được bình tĩnh là cô bé Alba, nhờ có luyện tập để chịu đựng đau khổ và nhờ bà ngoại đã từng nhiều lần cắt nghĩa cho nghe những trường hợp và nỗi chờ mong của cái chết.

– Cũng y như lọt lòng ra đời, lúc chết chúng ta đều sợ những thứ mà mình chưa quen biết. Nhưng cái sợ là một chút gì thuộc bên trong, nó chẳng có dính gì đến sự thật. Chết cũng như là sinh ra thôi: chỉ là một sự thay đổi - Clara đã nói như thế.

Bà ngoại nói thêm rằng nếu như cháu có thể thông tin một cách không khó khăn với những linh hồn ở nơi Quá Xa Xôi kia, thì chắc chắn cũng có thể làm được như vậy với những linh hồn của nơi Quá Gần Gũi này, cho nên khi mà giây phút đó xẩy đến, thay vào chỗ khóc lóc than van, bà muốn cháu giữ được bình tĩnh, vì trong trường hợp của bà, cái chết không phải là một sự ngăn cách, mà lại là một hình thức càng gần cận nhau hơn. Alba hiểu bà thật rõ.

Ít bữa sau đó, Clara bước vào một giấc mơ dịu ngọt và chỉ có sự cố gắng nhận thấy được để hít không khí vào trong lồng ngực mới chỉ ra cho biết bà vẫn còn sống. Nhưng, sự ngạt thở hình như không làm cho bà buồn bã, bởi vì bà đâu có định đấu tranh để giữ cuộc đời mình. Cô cháu gái lúc nào cũng ở bên cạnh bà. Người ta phải làm tạm một cái giường ngay trên nền sàn cho cô bé vì cô nhất định không chịu ra khỏi buồng, và khi định lôi cô ra thì cô đạp vung hai chân không chịu. Cô nhắc đi nhắc lại rằng bà ngoại biết được tất cả đấy và bà cần có cô. Thực tế như vậy. Trước lúc ngừng thở một chút, Clara trở lại tỉnh táo và có thể nói một cách bình tĩnh. Điều trước tiên mà bà nhận thấy là bàn tay của Alba trong hai bàn tay bà.

– Bà sắp chết, phải không cháu gái? - bà hỏi.

– Vâng, bà ạ, nhưng không can gì, vì cháu ở cùng bà - cô cháu bé trả lời.

– Tốt làm. Cháu lấy cái hộp đựng những tấm thiếp để dưới gầm giường và mang đi phân phối cho bà, vì bà không còn có thể đi từ biệt được tất cả.

Clara nhắm mắt, thở dài mãn nguyện và đi về bên kia thế giới không quay đầu nhìn lại. Tất cả gia đình quây quần xung quanh bà, Jaime và Blanca gầy róc qua những đêm thức săn sóc, Nicolás lầm rầm cầu nguyện bằng tiếng Phạn, Esteban mím miệng, nắm tay, vô cùng điên giận và buồn thảm, và cô bé Alba, người duy nhất giữ được bình thản. Những người hầu cũng vậy, mấy chị em nhà Mora cũng vậy, và một vài nhà nghệ sĩ nghèo khổ đã sống nhờ trong ngôi nhà một số tháng gần đây và một ông cố đạo đến theo lời gọi của bà nấu bếp, nhưng không có việc gì mà làm cả, vì Trueba không cho phép làm phiền người hấp hối bằng những lời thú tội giờ cuối cùng, hoặc những giọt nước phép rửa tội.

Jaime cúi sát thân hình mẹ tìm xem có còn nghe tiếng đập của trái tim bà, nhưng không thấy.

– Mẹ đã đi rồi - anh mếu máo nói.

CHƯƠNG X

THỜI KỲ TAN RÃ

Tôi không thể nói về điều đó, nhưng tôi sẽ cố gắng viết nó ra. Hai mươi năm đã trôi qua vì từ rất lâu rồi tôi vẫn có một nỗi đau dai dẳng không chịu được. Tôi vẫn nghĩ không bao giờ còn có thể an ủi được mình, nhưng giờ đây đã gần chín mươi tuổi, tôi đã hiểu được điều mà bà ấy muốn nói khi đảm bảo với chúng tôi rằng bà ấy không thấy khó khăn gì trong việc thông tin trao đổi với chúng tôi nếu muốn, vì bà ấy đã thực tập điều đó nhiều lần. Trước đây tôi đã đi lạc lõng để tìm kiếm bà ấy khắp mọi nơi. Đêm đêm khi đi nằm, tôi lại mơ mộng tưởng tượng như bà ấy đang ở cạnh mình, như thời kỳ bà ấy còn đầy đủ răng và còn yêu tôi. Tôi tắt đèn, nhắm mắt và trong sự tĩnh mịch của căn phòng tôi cố gắng gợi nhớ hình ảnh bà, tôi gọi tên bà khi còn thức tỉnh, và ngay cả trong khi ngủ, mọi người nói, tôi vẫn gọi tên bà.

Đêm bà ấy ra đi, tôi đã nằm trong buồng cùng bà ấy. Sau bao nhiêu năm không nói với nhau một lời, chúng tôi lại nằm nghỉ cùng nhau trên chiếc thuyền buồm trôi trong làn nước lụa xanh dịu dàng, theo cách bà gọi chiếc giường của chúng tôi như vậy, và tôi đã tận dụng những giờ phút đó để nói với bà ấy tất cả những gì đã không thể nói được với bà ấy trước kia, tất cả những gì tôi đã phải giữ im lặng kể từ sau cái đêm kinh khủng mà tôi đã đánh bà. Tôi cởi áo ngủ của bà ấy và ngắm nhìn cẩn thận để tìm xem một chút dấu vết bệnh tật chính đáng của cái chết của bà, nhưng không tìm thấy một dấu vết gì, tôi chỉ biết có lẽ bà ấy đã hoàn thành sứ mạng của mình trên trái đất nên đã bay trở về nơi khác, nơi mà linh hồn của bà thoát khỏi mọi ràng buộc của vật chất, và như thế bà cảm thấy thích thú hơn. Không có tí chút méo mó, kinh khủng gì trong con người bà ấy khi đã chết. Tôi ngắm nghía vợ tôi thật lâu, vì đã nhiều năm rồi tôi không có dịp được ngắm nghía bà ấy một cách thỏa thích theo ý muốn, và lúc ấy thấy vợ tôi đã thay đổi nhiều, như tất cả chúng ta ai cũng đều như vậy trong độ tuổi đó. Nhưng tôi thấy bà ấy dường như vẫn thật đẹp như trước đây. Người có gầy đi và hình như cao hơn, lớn hơn lên, nhưng sau đấy tôi hiểu rằng ý nghĩ đó chỉ là do tác động ảo giác gây ra bởi sự còm cõi, teo nhỏ đi của chính cái cơ thể của mình. Trước kia tôi như một anh chàng khổng lồ bên cạnh bà ấy, nhưng khi nằm với nhau trên giường, tôi thấy như kích thước chúng tôi chỉ bằng nhau. Bà ấy có một búp tóc loăn xoăn luôn bướng bỉnh xổ tung mà tôi rất thích khi chúng tôi mới cưới nhau, búp tóc mềm mại đó giờ đây đã trở thành mấy búp tóc bạc trắng làm sáng rực khuôn mặt như đang trong giấc ngủ. Làn da xanh tái, xung quanh mắt có quầng thâm, và lần đầu tiên tôi để ý thấy có những nếp nhăn rất tinh tế ở hai bên mép và trên vùng trán. Trông bà ấy tựa như một cô gái nhỏ. Thân thể đã cứng lạnh, nhưng vẫn còn giữ được cái vẻ của một người phụ nữ dịu ngọt như xưa, và tôi có thể nói chuyện với bà ấy một cách bình tĩnh, vuốt ve bà, và ngủ chợp đi khi cơn buồn ngủ lấn át nỗi buồn, không vì cái chết rõ ràng không thể đảo ngược được của bà mà cuộc gặp lại của chúng tôi bị xáo động. Chúng tôi như vậy đã làm lành với nhau.

Rạng sáng tôi sửa sang lại quần áo cho bà ấy, để cho mọi người nhìn thấy bà thật chỉnh tề. Tôi mặc cho bà tấm áo dài trắng lấy trong tủ áo, và tôi ngạc nhiên thấy bà có rất ít quần áo, bởi từ trước tôi vẫn nghĩ rằng một phụ nữ sang trọng như bà ấy không thể ít quần áo như vậy. Tôi tìm thấy đôi tất len liền đi vào chân bà cho đôi chân đỡ lạnh, vì bà ấy là một người yếu chịu rét. Sau đó tôi chải tóc cho bà với ý định cuộn lại búp tóc mà bà thường búi, nhưng khi đưa chiếc bàn chải vào những món tóc loăn xoăn lại lòa xòa quanh khuôn mặt làm cho tôi thấy cứ để như thế lại đẹp hơn. Tôi lục tìm đồ nữ trang của bà ấy để đeo vào cho bà một vài thứ, nhưng không thấy đâu cả, cuối cùng tôi quyết định rút chiếc nhẫn cưới bằng vàng mà tôi đeo từ khi thành hôn, đeo vào tay bà để thay thế vào chiếc nhẫn mà bà ấy đã vất vả bỏ đi khi quyết định không làm lành với tôi nữa. Tôi sắp xếp ngay ngắn lại đôi gối, vuốt nhẵn khăn trải giường, vẩy mấy giọt nước hoa vào cổ bà ấy. Khi mọi việc xong xuôi, tôi mở cửa buồng cho các con, cháu đến vĩnh biệt bà. Chúng thấy Clara tươi tắn, sạch sẽ và xinh đẹp như thể khi còn sống. Còn tôi đã bé nhỏ đi, thấp xuống đến mười phân, chân đi như bơi trong đôi giày, tóc thì bạc trắng hoàn toàn, nhưng tôi đã không khóc nữa.

– Các con có thể đưa bà ấy đi chôn cất - tôi nói - Tiện thể đem chôn cả cái đầu của bà ngoại, vẫn để lạc lõng dưới tầng hầm từ nhiều năm nay - tôi nói thêm và bước đi ra, kéo lê đôi chân để cho giày khỏi tuột rơi xuống đất.

Lúc đó cháu gái tôi mới biết cái thứ đựng trong chiếc hộp mũ bằng da lợn mà nó dùng để chơi trò những lễ misa buồn bã và trang trí cho những gian nhà nhỏ xíu nó xây trong tầng hầm lại là cái đầu của bà cố Nívea, từ bao nhiêu lâu nay vẫn chưa được chôn cất, đầu tiên vì để tránh tai tiếng lôi thôi, sau đó vì những sự lộn xộn mất trật tự trong ngôi nhà, đã bị mọi người quên lãng. Chúng tôi chôn cái đầu ấy hết sức kín đáo, để mọi người không biết được và khỏi bàn tán xì xào. Sau khi nhân viên nhà đám ma đã đặt Clara vào quan tài và sửa soạn căn phòng thành một phòng tang, với rèm che và giải băng đều một màu đen, những ngọn nến và một bàn thờ đặt tạm trên chiếc đàn dương cầm, Jaime và Nicolás mới đặt thêm vào trong quan tài đầu bà Nívea, cái đầu bây giờ chỉ còn như một thứ đồ chơi màu vàng vọt, thật kinh khủng, để cho bà cố được nằm nghỉ bên cạnh người con gái yêu của bà.

Đám tang của Clara là một sự kiện lớn. Ngay chính tôi cũng chẳng thể giải thích nổi cho mình hiểu do đâu mà có nhiều người cảm thấy đau khổ trước cái chết của Clara mà tới để đưa đám bà đông đến thế. Tôi đâu biết bà ấy đã quen biết hầu như tất cả mọi người. Họ đến từng toán, từng toán dài vô tận, diễu hành tới nắm chặt lấy bàn tay tôi chia buồn, và cả một cái đuôi dài bằng một dãy xe hơi cản trở cả giao thông và bịt kín cả một lối vào nghĩa trang tới đưa đám, lại cả những đoàn đại biểu, những người nghèo khổ, những đoàn học sinh, những đại biểu công đoàn, những nữ tu sĩ, những trẻ mắc bệnh si ngốc, những người lang thang và những nhà tinh thần học. Hầu hết tá điền ở đồn điền Ba Cô Maria cũng làm một cuộc hành trình bằng xe camiông và bằng xe lửa, có người lần đầu tiên đến tận thủ đô, để dự đám tang vĩnh biệt bà. Trong đám đông quần chúng đó tôi trông thấy Pedro García, con người mà đã bao nhiêu năm nay tôi chưa từng gặp lại. Tôi lại gần để chào ông ta, nhưng ông không đáp lại cử chỉ của tôi. Ông ấy cúi đầu bước lại gần nấm huyệt còn mở rộng và tung trên quan tài của Clara một bó hoa rừng đã gần héo, thành ra có cái vẻ như hoa hái trộm từ một vườn hoa xa lạ nào. Ông ta khóc.

Alba tay nắm tay tôi, dự vào mọi việc trong đám tang. Nó trông thấy người ta hạ chiếc quan tài xuống lỗ huyệt tạm thời mà chúng tôi có được, nghe những bài diễn văn bất tận khen ngợi mãi những đức hạnh duy nhất mà bà nó không hề có, và khi về đến nhà, nó chạy vào ẩn kín dưới tầng hầm để chờ đợi linh hồn Clara về chuyện trò với nó theo như bà đã hứa. Tôi tìm nó và gặp cháu đang nằm ngủ trên tấm da con Barrabás, miệng nhoẻn cười.

Đêm đó tôi không sao ngủ được. Trong tâm trí, hai tình yêu trong cuộc đời tôi luôn luôn quấn quít lẫn lộn như chộn vào làm một: Rosa, người đẹp tóc xanh, và Clara, người sáng suốt, hai chị em mà tôi đều yêu quý. Đến tảng sáng tôi quyết định: nếu đã không có thể giữ được cả hai trong cuộc sống, ít nhất họ sẽ đi cùng tôi khi chết, cho nên tôi xé một tờ giấy trên bàn viết, phác họa một lăng mộ thật xứng đáng, thật sang trọng bằng đá hoa cương Italia màu hồng, với hai bức tượng cũng bằng thứ đá hoa cương ấy của Rosa và của Clara, có cánh như những cô tiên, bởi vì thực ra hai chị em đã là tiên và sẽ là tiên. Tại lăng mộ đó, một ngày kia tôi sẽ được chôn cất nằm giữa hai người.

Tôi muốn chết càng sớm càng hay, vì cuộc sống không có Clara bên cạnh chẳng còn nghĩa lý đối với tôi nữa. Tôi đâu biết rằng trên cuộc đời này tôi còn nhiều việc phải làm. May ra Clara lại có thể trở về, hoặc bà ấy chẳng bao giờ đã hoàn toàn rứt bỏ ra đi. Đôi lần tôi nghĩ có lẽ tuổi già đã làm cho bộ óc tôi lẫn lộn, và không thể quên rằng tôi đã chôn cất cho bà ấy từ hơn hai mươi năm trước. Tôi ngạc nhiên thấy mình đi đến chỗ trông thấy những hồn ma, như thể một ông già ngớ ngẩn. Nhưng những sự nghi hoặc đó tiêu tan khi tôi trông thấy bà ấy đi ngang bên cạnh, và nghe thấy tiếng cười của bà ấy trên sân cảnh, tôi biết bà ấy ở bên cạnh tôi, đã tha thứ cho tất cả những hành động vũ phu của tôi ngày xưa, và bà ấy đã ở gần tôi như chưa bao giờ Clara gần tôi như vậy. Bà ấy vẫn sống và ở bên tôi. Ôi Clara, vô cùng sáng suốt...

Cái chết của Clara đã đảo lộn hoàn toàn cuộc sống trong ngôi nhà lớn ở góc phố. Thời gian đã thay đổi. Bà ấy mất, tất cả thực khách và những linh hồn ma quái cũng đều bỏ ra đi, kéo theo cả niềm vui sáng lạn luôn luôn được Clara duy trì ở trong nhà, bởi bà ấy không cho rằng cuộc đời là một Thung Lũng, Đau Thương, mà ngược lại, là một trò đùa vui của Chúa, vì vậy thật là ngớ ngẩn nếu coi nó như một tồn tại nghiêm trang, khi mà Thượng Đế không định làm như vậy. Alba nhận thấy sự đổi thay tàn tạ ngay từ những ngày đầu. Cô bé nhận thấy nó tiến lên chầm chậm, nhưng rõ ràng không cưỡng được. Cô nhận thấy nó trước tất cả mọi người, qua những bông hoa úa héo đi trong bình hoa, tỏa lên một mùi thơm ngòn ngọt và buồn nôn, cho tới khi những cánh hoa khô quắt, lá rụng hết, rơi xuống sàn, chỉ còn lại trong bình những thân cành ủng thối, mà rất lâu sau đó cũng chẳng có ai vất bỏ. Alba không hái hoa trong vườn để trang điểm cho căn nhà nữa. Về sau những cây hoa cũng chết cả vì chẳng có ai nhớ đến việc tưới tắm và chuyện trò với chúng như Clara đã làm trước kia. Bày mèo cũng lặng lẽ ra đi y như khi chung kéo đến hoặc sinh ra trên những ngóc ngách của mái nhà. Esteban Trueba mặc quần áo màu tang, và vào một đêm đã chuyển từ cái tuổi đã chín của một con người mạnh khỏe, sang cái tuổi già lom khom, nhạt nhẽo và nói lắp bắp chẳng ra lời, cái tuổi tuy vậy vẫn chưa đủ sức để làm cho tính cáu giận của ông dịu bớt. Ông mặc đồ tang nghiêm chỉnh cho tới hết những ngày còn lại của cuộc đời, ngay cả khi cái lối mặc tang như vậy đã lỗi thời chẳng mấy ai còn theo, ngoài những người nghèo vẫn buộc vào cánh tay một mảnh băng đen tỏ ra dấu hiệu mặc đồ tang tưởng nhớ người đã chết. Ông đeo một túi nhỏ bằng da đê, quai bằng sợi xích nhỏ bằng vàng, đặt trong lần áo lót, sát vào da ngực. Đó là mấy chiếc răng giả của Clara mà ông cho rằng nó đem lại cho ông điềm lành và được giải tội. Không còn Clara, những người còn lại trong gia đình cảm thấy họ đã mất cái lý lẽ để sống bên nhau và thấy hầu như chẳng còn gì để mà chuyện trò cùng nhau nữa. Esteban Trueba thấy điều duy nhất còn giữ được ông ở lại ngôi nhà là sự có mặt của đứa cháu gái ông.

Những năm sau đó, cùng với thời gian trôi đi, ngôi nhà dần dần trở thành một đống hoang tàn. Không còn ai trông nom săn sóc cho khu vườn, tưới tắm cho cây hoa, hoặc xén rẫy cho sạch cỏ, đến độ nó như bị chìm nghỉm trong lãng quên, bị lấn chiếm bởi chim muông và cỏ dại. Khu vườn hoa mà Esteban Trueba kiến thiết theo đường nét kỷ hà, đúng như mẫu của những khu vườn hoa của các lâu đài cổ Pháp, cả cái khu kỳ tuyệt mà trước kia Clara ngự trị và xây dựng nên một cách tùy hứng giữa nơi sum suê hoa lá và ríu rít chim muông, tất cả đều dần dần tàn tạ, rữa héo, chìm ngập trong cỏ dại. Những bức tượng mù và những vòi phun nước bị lá khô, phân chim và rêu xanh chẹn tắc. Những dàn hoa giờ đây gẫy đổ, bẩn thỉu làm nơi che cho côn trùng ẩn náu và đống rác cho những nhà ở lân cận. Cả khu vườn trở nên một vùng bụi gai rậm rạp của một thị trấn bỏ hoang, muốn đi qua phải dùng đến mã tấu phát quang để mở lối. Những bụi cây cảnh mà trước kia tỉa xén theo phong cách ba-rốc cuối cùng đi đến một kết thúc tuyệt vọng, bị sên ốc và cỏ cây thối rữa phá hư. Trong mấy phòng khách, rèm cửa dần dà tuột rơi khỏi vòng móc treo lơ lửng như những chiếc váy lót của bà già, đầy bụi bậm và phai lạt. Những chiếc bàn ghế mà trước kia Alba dùng chơi trò nhà cửa, hầm hố và thường nhẩy lên cưỡi, giờ đây đã biến thành những thây ma, những bộ xương toàn lò so, cho đến cả khung mặt nguyệt lớn của phòng khách lớn cũng đã mất cái giá trị tuyệt vời của khung cảnh đồng quê kiểu Versailles vì đã bị Nicolás và Alba dùng làm đích phóng phi tiêu. Gian bếp đầy vết mỡ và bồ hóng, lổng chổng những bình, lọ rỗng tuếch và hàng chồng báo, tại đó đã không còn nấu những liễn thịt ướp sữa nướng và những món hầm thơm phức thuở xưa. Người trong gia đình ngày nào cũng vậy đành chịu ăn mỗi một món đậu hầm và cơm nấu với sữa, vì chẳng ai dám chống đối lại với cái đội các mụ bếp khó chịu, cau có và rất lộng hành thay phiên nhau ngự trị nhà bếp giữa những soong, chảo đen nhẻm vì chẳng chịu lau chùi. Những chấn động địa chất, cộng những tiếng dập cửa vì những cú ba-toong của Esteban Trueba đã làm vỡ nứt những kẽ lớn trên bốn bức tường, và những mảnh vỡ trên bục cửa, những chiếc lề cửa chớp bung ra mà chẳng có ai nghĩ đến việc tu sửa lại. Vòi nước bắt đầu chảy nhỏ giọt, những đường ống dẫn bị dò rỉ, ngói trên mái vỡ lỗ chỗ, tường loang đầy những vết ẩm mốc xanh xanh. Chỉ riêng có gian phòng che phủ lụa xanh của Clara vẫn còn giữ được nguyên vẹn y như trước. Bên trong vẫn còn bàn ghế gỗ mầu hung, hai bộ quần áo váy bằng vải bông trắng, chiếc chuồng sơn ca rỗng tuếch, chiếc giỏ đựng mấy món đồ thêu còn dang dở, và những quân bài bói toán, chiếc bàn quả tim gọi hồn, cùng những tập vở ghi chép cuộc đời trong suốt năm mươi năm, mà một thời gian dài sau đó, trong nỗi cô đơn của ngôi nhà trống rỗng và sự lặng lẽ của những người chết và những hồn ma, tôi ngồi sắp xếp lại và đọc một cách trân trọng để tái dựng nên câu chuyện này.

Jaime và Nicolás dần dần mất sự quan tâm của họ đối với gia đình: và chẳng có lòng thương hại bố, ông già trong nỗi cô đơn đã cố tìm cách xây dựng một tình bạn với chúng để lấp cho đầy chỗ trống tạo nên bởi những quan hệ xấu trong cuộc đời của họ, nhưng cố gắng của ông cũng vô ích. Hai anh em họ vẫn sống trong ngôi nhà vì không có nơi nào thích hợp hơn để họ có thể ăn uống và ngủ nghê không phải lo lắng, nhưng họ sống trong nhà như thể những bóng đen hờ hững đi qua, không dừng lại để nhận thấy rõ nó đang tan rã. Jaime thực hiện nghề nghiệp đã học của anh với khuynh hướng của nhà truyền đạo, và với cái kiên trì như của cha anh dùng để lôi đồn điền Ba Cô Maria ra khỏi cảnh bị bỏ hoang để vén xây dựng nên cả một gia sản lớn; anh dành hết sức lực làm việc tại bệnh viện và chăm sóc cho những người nghèo trong những giờ nghỉ của mình không lấy một xu.

– Con là một anh chàng lạc lõng, con ạ - Esteban Trueba thở dài - Con không hiểu biết gì về thực tế. Hãy còn chưa nhận thấy cuộc đời là thế nào. Con đặt cuộc vào những giá trị không tưởng, không thể có trong cuộc sống.

– Giúp đỡ người là một giá trị có thực cha ạ.

– Không, sự từ thiện, giống như cái chủ nghĩa xã hội của con, là một chuyện bịa đặt của những kẻ yếu đuối dùng để đánh gục và sử dụng những người khỏe mạnh.

– Con không tin được cái lý thuyết về kẻ mạnh người yếu của cha - Jaime đáp lại.

– Trong thiên nhiên bao giờ cũng như vậy đấy. Chúng ta đang sống trong một khu rừng mà.

– Vâng, và những người làm ra luật lệ hiện nay là những người suy nghĩ giống hệt như cha, nhưng thực ra không phải bao giờ cũng như thế cả.

– Sẽ như thế, vì chúng ta là những người chiến thắng. Chúng ta biết xoay xở phát triển trong cuộc đời và nắm giữ được quyền lực. Hãy nghe cha con ạ, phải biết điều hợp lý và lập lấy một bệnh viện tư, ta sẽ giúp cho con. Nhưng, hãy cắt đứt với những tên xã hội lầm lạc của con đi! - Esteban Trueba thuyết lý nhưng không có chút nào kết quả.

Sau khi Amanda đã biến dạng khỏi cuộc đời của Nicolás, anh chàng tự ổn định mình một cách xúc động. Những kinh nghiệm sống của anh trong thời gian ở Ấn Độ đã để lại cho anh cái ưa thích những công việc tinh thần. Anh từ bỏ những ý định buôn bán phiêu lưu kỳ quặc đã từng xáo động sức tưởng tượng của anh trong những năm đầu của thời kỳ thanh niên, cũng như cái mong muốn được ngủ với tất cả những người phụ nữ, mà anh gặp đi ngang qua trước mặt, và lao cả tâm hồn sức lực vào cái ao ước mà bao giờ anh cũng có là được gặp Thượng Đế bằng những con đường ít giống với thông thường. Vẫn với cái ma lực quyến rũ mà trước kia anh dùng để có được những cô học trò đến học điệu nhẩy flamenco, bây giờ anh dùng để tập hợp quanh mình một số tín đồ mỗi ngày một nhiều. Phần đông là những thanh niên đã chán ngấy cuộc sống sung túc, họ đi lang thang như Nicolás để tìm một thứ triết lý cho phép họ tồn tại mà không cần tham dự vào những biến động xáo trộn của thế gian. Họ tập hợp thành một nhóm sẵn sàng tiếp thụ những hiểu biết lâu đời mà Nicolás đã học tập được tại phương Đông. Thời kỳ đó, họ tập hợp trong những căn phòng bỏ hoang tại phía sau ngôi nhà, ở đó Alba phân phối cho họ những nắm hạt dẻ và đun cho họ những ấm nước lá cỏ, trong lúc họ ngồi tham thiền trầm tư, chân sắp bằng tròn. Khi Esteban Trueba biết rằng ở phía sau ngôi nhà ông vẫn thường đi lại những người đồng thời và những người anh hùng thời đại thở hít bằng bụng và sẵn sàng vất bỏ quần áo trước một đề nghị chẳng thiết tha, thì ông già mất bình tĩnh giơ ba-toong đuổi tất cả và dọa sẽ trình cảnh sát. Lúc đó Nicolás mới nhận ra rằng nếu chẳng có tiền thì không thể tiếp tục giáo dục Sự Thật cho mọi người, nên anh bắt đầu thu những món tiền học phí nho nhỏ. Với số tiền đó anh có thể thuê một căn nhà, tại đó anh thiết lập học viện những nhà sáng suốt của mình. Do những yêu cầu hợp pháp và sự cần thiết phải có một cái tên pháp lý, anh liền đặt tên cho nó là Viện Đồng Tâm cùng Cái Không Không (IDUN). Nhưng cha anh vẫn không sẵn lòng để cho anh yên, vì những môn đồ của anh bắt đầu xuất hiện trên mặt báo với những tấm ảnh đầu cạo trọc, đóng khố, vẻ mặt ngớ ngẩn, làm trò bêu riếu tên tuổi nhà Thượng nghị sĩ Trueba. Vừa được biết rằng nhà tiên tri của Viện Đồng Tâm với Cái Không Không là con trai của Thương nghị sĩ Esteban Trueba, phe đối lập liền triệt để khai thác vấn đề đó để riễu cợt ông, sử dụng những hoạt động tinh thần của đứa con trai làm vũ khí chính trị chống lại nhà nghị sĩ đẻ ra hắn. Esteban Trueba lạnh lùng kiên nhẫn chịu đựng cho tới một hôm trông thấy cô cháu gái Alba đầu cạo trọc như một hòn bi trên bàn bi-a, đang ngồi lẩm nhẩm không mệt những lời kinh Om, thì cơn lôi đình của ông bỗng kinh khủng nổi lên như chưa bao giờ từng thấy. Ông bất thần kéo theo hai tên giết người thuê, xục vào Viện Đồng Tâm cùng Cái Không Không của con trai, đập phá tan hoang hết những món đồ gỗ ít ỏi trong đó, và đang sắp đập luôn cả những con chiên hiền lành đương thời thì một lần nữa ông già lại nhận thấy mình đã quá tay, liền hạ lệnh cho hai tên côn đồ thôi đập phá và ra chờ ông ở ngoài cửa. Còn một mình với con trai, ông đã ghìm được cơn điên giận dữ dội trong người, để làu bàu bằng một giọng đã được kiềm chế rằng ông đã chán ngấy những trò hề của anh.

– Ta không muốn trông thấy mặt mày trước khi cháu gái ta mọc lại tóc! - ông nói tiếp trước khi đập cánh cửa bước ra.

Ngày hôm sau Nicolás phản ứng. Anh bắt đầu bằng thu dọn tất cả đống đổ nát mà hai tên côn đồ cho thuê đến đập phá, rồi lau chùi sạch sẽ căn nhà, vừa làm vừa thở một cách điều hòa mà theo nhịp để tống khứ ra ngoài hết cơn điên dại trong người và thanh thoát tinh thần. Sau đó, cùng với bọn đồ đệ, mỗi người chỉ vận độc một chiếc khố che hạ bộ, mang theo biểu ngữ đòi tự do tín ngưỡng và tôn trọng quyền công dân, họ kéo nhau đến tận hàng rào sắt bao quanh nhà Quốc Hội. Tới đó họ lôi ra những chiếc sáo gỗ, chuông nhạc và mấy chiếc cồng tự tạo đập gõ inh ỏi khiến cho người đi lại phải dừng xem. Khi họ đã tụ tập được một số đông công chúng dừng lại xem, Nicolás liền cởi chiếc áo và, trần truồng như một đứa bé con, nằm lăn ra giữa đường phố, hai cánh tay giang rộng thành chữ thập. Rồi tức thì tiếng bánh xe phanh rít, tiếng tù và, tiếng la ó, và tiếng còi nổi lên ầm ĩ, và tiếng báo động đó bay vào tận trong sảnh đường của tòa lâu đài. Trong đại sảnh của Thượng Viện cuộc thảo luận về quyền của những nhà địa chủ và việc rào giây thép gai những con đường địa phương phải dừng lại, và các vị nghị sĩ bước ra ban công để hưởng cái thú ngắm cái quang cảnh lạ lùng đang diễn bởi con trai Thượng nghị sĩ Esteban Trueba, đương nghêu ngao tụng những bài kinh châu Á, cơ thể thỗn thộn. Esteban Trueba bước như chạy xuống những bực thang rộng của lâu đài Quốc Hội, lao ra đường phố sẵn sàng để giết cậu con trai, nhưng chưa bước ra khỏi hàng rào sắt ông đã thấy cơn điên giận trong quả tim như nổ tan tành và có một màn mây bưng lấy mắt. Ông ngã lăn xuống đất.

Một toán lính cảnh vệ tới lôi Nicolás đi, còn Thượng nghị sĩ Esteban Trueba thì được một chiếc xe cấp cứu Hồng thập tự đến chở. Cơn ngất của ông kéo dài ba tuần lễ và thiếu chút nữa đã tống ông sang bên kia cuộc đời. Khi ông vừa ra khỏi giường bệnh, liền nắm lấy cổ áo Nicolás, lôi anh ta lên một chiếc máy bay tống anh đi ra nước ngoài, với mệnh lệnh là đến chết cũng không được để ông nhìn thấy mặt. Tất nhiên, ông cho anh tiền nong đầy đủ để có thể thiết lập một cuộc sống lâu dài ở ngoại quốc, vì theo như Jaime giải thích, đó cũng là một cách để tránh cho chú em khỏi phải làm những việc rồ dại khác nó có thể phá hoại uy tín của ông ngay cả ở nước ngoài.

Những năm sau đó nhờ được sự liên lạc thư ín của Blanca với Nicolás, Thượng nghị sĩ Esteban Trueba biết được tin tức của con chiên ghẻ của gia đình. Ông biết được Nicolás đã xây dựng trên đất Mỹ một Viện Đồng Tâm với Cái Không Không với thắng lợi rực rỡ đến độ đã trở nên giầu có mà không cần phải cưỡi khinh khí cầu bay lên không, hoặc mở hiệu bán bánh mỳ kẹp thịt. Cuối cùng anh cùng lũ môn đồ đã có thể đầm người tắm trong bể bơi riêng xây bằng sứ mầu hồng, sống trong sự kính nể của dân chúng, phối hợp một cách không hề có dự tính trước, việc tìm kiếm Thượng Đế với việc kinh doanh phát đạt làm giàu. Esteban, đương nhiên chưa bao giờ tin vào chuyện đó.

Thượng nghị sĩ đợi cho tóc của cô cháu gái mọc đều, để không ai có thể nghĩ rằng cô bé bị chốc đầu, lúc đó ông mới đích thân đưa cháu đến ghi tên theo học tại một trường trung học cho thiếu nữ của người Anh mở, vì ông vẫn cho rằng đó là nơi có phương pháp giáo dục tốt nhất, mặc dù đối với hai đứa con trai ông, kết quả học tập ở đấy lại thật trái ngược. Blanca đồng ý với ông vì chị biết cả một quần thể tinh cầu trên tấm bản đồ thiên văn dù có thuộc lòng cũng không đủ để cho Alba có thể tiến thân trong cuộc đời. Tại trường trung học, Alba học tập ăn rau xanh nấu chín và cơm cháy, biết cái lạnh ở ngoài sân, học hát quốc ca và học kiêng tất cả những thói hợm hĩnh của cuộc đời, trừ sự hợm hĩnh thuộc về lĩnh vực thể thao. Người ta dạy cô bé đọc Kinh Thánh, đánh quần vợt và đánh máy chữ. Môn học cuối cùng này là môn duy nhất có ích đối với cô bé trong suốt mấy năm dòng mà cô phải học tập tiếng ngoại quốc. Đối với Alba, từ bé đến lúc đó chưa hề nghe nói đến tội lỗi hoặc những thể thức của các cô thiếu nữ, không biết được giới hạn giữa con người và thần thánh, giữa cái có thể và cái không có thể, và cô vẫn thường trông thấy cậu Nicolás trần truồng đi ngang qua hành lang nhẩy những bước nhẩy của võ sĩ ca-ra-te và cậu Jaime giam mình trong hầm sách, và ông ngoại vung ba-toong đập vỡ những chiếc máy điện thoại và những chậu cây cảnh trên sân cảnh, và bà mẹ cô lẩn đi với chiếc va-li nhỏ kiểu của anh hề, và bà ngoại dùng ý chí sai khiến cho chiếc bàn trái tim gọi hồn chuyển động và dạo nhạc của Chopin không cần phải mở nắp đàn dương cầm, thì những lệ tục của trường trung học khiến cô không chịu được. Cô thấy buồn chán trong lớp học. Trong giờ chơi, cô ngồi vào một só xa nhất và kín đáo nhất ở trong sân để cho khỏi bị trông thấy, và run lên bởi mong muốn được bọn bạn đến rủ chơi đùa, đồng thời cũng thầm cầu khẩn đừng có ai chú ý đến mình làm gì. Mẹ cô bé dặn cô không được nói cho bạn bè những gì mà cô đã trông thấy về sinh chất con người đã được xem trong sách y học của cậu Jaime, cũng không được nói với các cô giáo về những ưu thế của tiếng Esperanto so với tiếng Anh. Dù đã có những lời dặn dò đề phòng đó, bà giám hiệu của trường vẫn phát hiện ra không khó khăn gì ngay từ những ngày đầu, những tính cách quái lạ của cô học trò mới của trường. Bà quan sát cô trong hai tuần lễ và khi thấy những phán đoán của mình đã có sở cứ chắc chắn, bà liền gọi Blanca Trueba tới văn phòng và giải thích bằng cách hết sức lịch sự rằng chị có thể đưa con gái vào học tại một trường trung học của các nữ tu sĩ Tây Ban Nha, tại đó may ra có thể thuần phục được trí tưởng tượng ngớ ngẩn của cô bé và sửa chữa được cho cô sự quá tối ư bất lịch sự, vì cô đã hoàn toàn thoát ra khỏi những giới hạn thông thường của sự đào tạo của người Anh. Nhưng Thượng nghị sĩ Esteban Trueba không sẵn sàng để cho một Miss Saint John vớ vẩn nào đó bịt miệng, và ông dùng đến hết sức mạnh ảnh hưởng của mình để người ta không thể đuổi được cháu gái ông ra khỏi trường học đó. Ông muốn, bằng mọi giá, cháu gái ông phải học được tiếng Anh. Ông tin tưởng chắc chắn về cái ưu thế của tiếng Anh so với tiếng Tây Ban Nha, thứ ngôn ngữ mà ông cho như ngôn ngữ thuộc loại hai, chỉ dùng trong những công việc nội trợ, trong những trò ma thuật và những việc kinh doanh vô ích, chứ không thích hợp với thế giới khoa học và kỹ thuật, nơi mà ông chờ mong Alba thành đạt. Như vậy cuối cùng ông đã chấp nhận - hay là chịu đầu hàng trước làn sóng của thời đại mới dâng lên - rằng một số phụ nữ không phải đều ngu muội, và ông cho rằng Alba, quá vô nghĩa lý để có thể thu hút được một người đàn ông có địa vị cao, nhưng có thể có được một nghề nghiệp và kiếm được miếng ăn trong cuộc sống như thể một người đàn ông. Và điểm đó Blanca ủng hộ cha, bởi chị đã có kinh nghiệm bản thân về những hậu quả của một sự chuẩn bị học hành không tốt để có thể đương đầu được với cuộc sống.

– Mẹ không muốn con nghèo khổ như mẹ, cũng như không muốn con phải dựa dẫm vào một người đàn ông để có được cái ăn trong cuộc đời - chị nói với con gái mỗi khi thấy nó khóc, không muốn đến lớp học.

Người ta không đuổi Alba ra khỏi trường, và như vậy cô bé phải chịu đựng học trong đó mười năm liên tục.

Theo con mắt của Alba, chỉ có mẹ cô, sau khi bà Clara chết, là người duy nhất ổn định vững vàng trong ngôi nhà lớn góc phố, ngôi nhà đã trở nên một con tàu lênh đênh trôi nổi. Blanca chiến đấu chống lại sự tan rã và suy tàn của ngôi nhà như một con sư tử cái dữ tợn, nhưng rõ ràng chị đã thua trong trận chiến đấu chống lại bước tiến của sự hủy hoại, vì chỉ có mình chị định cố sức làm cho ngôi nhà có được cái hình dáng của một căn hộ gia đình. Thượng nghị sĩ Esteban Trueba vẫn sống trong ngôi nhà, nhưng ông đã thôi không mời bạn bè và những người có quan hệ chính trị đến nhà nữa, ông đóng cửa các phòng khách, chỉ còn dùng có phòng thư viện và phòng ngủ. Ông không nghe và nhìn thấy gì về những yêu cầu cần thiết của cuộc sống gia đình. Rất bận bịu với công việc chính trị và kinh doanh, ông du hành đây đó luôn luôn, dốc tiền ra cho những chiến dịch tranh cử mới, mua thêm ruộng đất và máy kéo, nuôi thêm ngựa đua, tích trữ đường và giấy. Ông không nhận ra rằng những bức tường của ngôi nhà lớn đang thèm khát một lớp sơn mới, những giường tủ, bàn, ghế đã lung lay, và căn bếp đã biến thành một chuồng lợn bẩn thỉu. Ông cũng chẳng thấy những tấm áo len nặng chịch của cô cháu gái, những bộ váy áo cũ kỹ hoặc đôi bàn tay tàn tạ bởi công việc nội trợ và nặn nhồi đất sét của con gái. Ông xử sự như vậy không phải vì hà tiện, mà đơn giản chỉ vì đối với ông gia đình đã thôi không còn phải là điều quan trọng. Đôi lần sự lơ đãng của ông nghiêng ngả, và ông về nhà với một món quà tặng kỳ lạ, tuyệt diệu cho cô cháu gái, món quà chỉ làm tăng thêm sự tương phản giữa cái giầu có vô hình của những tài khoản của ông đặt tại ngân hàng và sự thanh đạm khắc khổ của ngôi nhà. Ông giao cho Blanca những món tiền không nhất định, nhưng không bao giờ đầy đủ để chi cho việc điều hành mọi công việc nội trợ trong ngôi nhà lớn lộn xộn và tối tăm, bên trong hầu như trống rỗng, chỉ có những luồng gió bay đi thổi lại gặp nhau trong đó cái chỗ ở ngày xưa đã hoàn toàn biến tính. Blanca không bao giờ đủ tiền chi tiêu trong nhà, chị phải vay mượn Jaime để sống, và thêm nữa phải cắt ngân quỹ để chắp vá chỗ này chỗ khác, đến cuối tháng bao giờ cũng có một khoản chi khá lớn còn nợ lại, và món nợ chồng chất mãi lên, đến độ chị phải quyết định đi tới khu phố những nhà buôn bán kim hoàn người Do Thái để bán một vài món đồ trang sức mà một phần tư thế kỷ trước đây chúng đã được mua ở chính chốn này, mà Clara đã cất giấu chúng trong một chiếc tất len để lại cho chị thừa hưởng.

Ở trong nhà, Blanca vận chiếc tạp dề và đi dép, lẫn lộn với một số nhỏ người hầu còn ở lại giúp việc, còn khi đi ra phố chị mặc bộ đồ đen độc nhất đã là đi là lại nhiều lần, và bên ngoài khoác chiếc áo lụa trắng. Sau khi ông ngoại góa vợ, ông không chú ý chăm sóc Alba, cô cháu gái phải mặc những quần áo của mấy người chị em họ để lại, nên cái áo rét khoác ngoài của cô như thể áo capote của nhà binh rộng thùng thình, và những bộ váy áo thì lại ngắn cũn cỡn và chật cứng. Jaime muốn làm một cái gì đó để giúp đỡ hai mẹ con chị, nhưng rồi lương tâm của anh lại chỉ dẫn cho anh tới ý nghĩ thấy mang tiền kiếm được để mua thức ăn cho những người đang đói còn tốt hơn là dùng nó để sắm sửa đồ đạc mặc sang trọng cho chị và cháu gái.

Sau khi bà chết, Alba bắt đầu có những cơn ác mộng khiến cô choàng tỉnh kêu thét lên và phát sốt. Cô mơ thấy tất cả mọi người trong gia đình đều chết hết, chỉ còn lại mình cô đi lang thang khắp ngôi nhà, không có ai bầu bạn ngoài những hồn ma, nhợt nhạt đi đi lại lại trong những dãy hành lang. Jaime gợi ý nên chuyển cháu gái sang ở cùng buồng với Blanca để cho nó được yên tâm hơn. Từ khi cô bé bắt đầu ở chung phòng với mẹ, cô bé luôn luôn nóng chờ đợi giờ phút đi nằm. Cuộn tròn trong tấm chăn mỏng, cô nhìn mẹ kết thúc một ngày bằng một số cử chỉ quen thuộc trước khi chui vào trong chăn. Blanca lau sạch mặt bằng loại kem Harem, một thứ mỡ màu hồng có hương thơm của hoa hồng, loại kem đã nổi tiếng trong việc làm cho da dẻ phụ nữ có thể trở thành huyền ảo; rồi mẹ chải đi chải lại bằng chiếc bàn chải nhỏ hàng trăm lần món tóc dài mầu hạt dẻ đã bắt đầu có điểm một vài sợi bạc mà chỉ riêng Blanca biết, còn người ngoài không ai thấy được. Để đề phòng cảm lạnh nên mùa rét cũng như mùa hè Blanca đều vận một chiếc váy lót bằng len mà chị đan trong những giờ rảnh việc. Khi trời mưa chị đeo găng tay cho dịu bớt cái rét Nam cực thấm vào đến tận xương qua làn ẩm ướt của đất sét, mà mọi thứ thuốc tiêm của Jaime và những mũi châm cứu của Nicolás đều vô hiệu lực. Alba ngắm nhìn mẹ đi đi lại lại trong căn phòng, chiếc áo lót rộng lòe xòe quanh cơ thể, tóc buông xõa phủ lên tấm áo sạch sẽ làn hương thơm nhè nhẹ, hòa với làn hương của lượt kem Harem, đắm mình trong một cuộc độc thoại nội tâm không đầu không cuối, trong đó thỉnh thoảng xen kẽ những lời phàn nàn vì giá rau quả lên cao, hàng lô những việc khó chịu, rồi nỗi mệt nhọc phải gánh cả cái gánh nặng của ngôi nhà, và những chuyện ly kỳ thơ mộng cùng với Pedro García Con, con người mà chị tưởng tượng như đang lơ lửng ở giữa những tầng mây buổi hoàng hôn, hoặc nhớ đến anh giữa những cánh đồng lúa mì vàng rực của đồn điền Ba Cô Maria. Làm xong công việc lau rửa hóa trang thường lệ đó rồi, Blanca chui vào trong chăn, tắt đèn. Chị đưa tay qua lối ngăn cách giường nhau, cầm lấy tay con gái và kể cho con nghe những câu chuyện trong các cuốn sách huyền bí đựng trong những chiếc hòm kỳ lạ của ông cậu Marcos, nhưng trí nhớ tồi của chị đã biến chúng thành những câu chuyện thật mới mẻ. Cứ như vậy Alba biết có một ông hoàng xưa đã ngủ trăm năm, những cô tiểu thư chiến đấu sáp lá cà với những con rồng, một con chó sói lạc lõng trong rừng bị một đứa con gái mổ bụng, moi ruột ra. Khi nào Alba muốn nghe lại những câu chuyện hay lạ đó, Blanca không thể nào kể lại được đúng, vì chị đã quên cả, và cũng vì vậy, cô bé có thói quen ghi chép những câu chuyện mẹ kể. Sau dần dà cô cũng ghi chép lại cả những chuyện cho là quan trọng, y như thể ngày xưa bà Clara của cô vẫn thường làm.

Công việc xây dựng lăng mộ bắt đầu tiến hành ngay sau khi Clara chết, nhưng tiến độ việc làm chậm trễ đến gần hai năm, bởi lẽ nó được bổ xung thêm nhiều chi tiết sang trọng và đắt tiền mới nữa: những bia mộ viết bằng chữ Gothic mạ vàng, một vòm mái bằng thủy tinh để cho mặt trời soi ánh nắng vào bên trong và một cơ cấu kiến trúc sao chép mẫu những vòi nước phun kiểu La Mã, cho phép tưới tắm liên tục và điều độ một khu vườn tí hon ở bên trong lăng mộ, tại đó có trồng hoa hồng và hoa trà, hai thứ hoa yêu thích của hai chị em gái đã chiếm trọn vẹn trái tim tôi. Mấy bức tượng trở nên cả một vấn đề. Tôi đã bác bỏ một số đề án, vì tôi không thích mấy hình tượng tiên nữ làng nhàng, mà phải là tượng của Rosa và Clara, với đầy đủ mặt mũi, bàn tay và kích thước to bằng người thật. Một nhà điêu khắc người Uruguay đã làm thỏa mãn ý thích của tôi và những bức tượng cuối cùng được tạo ra đúng như tôi muốn. Khi tất cả đã hoàn thành, tôi lại gặp phải một trở ngại không ngờ tới: tôi không được phép chuyển di hài của Rosa tới lăng mộ mới, vì gia đình họ hàng del Valle phản đối. Tôi ra sức thuyết phục họ bằng tất cả mọi thứ, từ biện luận đến quà biếu và sức ép, và dùng đến cả cái quyền lực chính trị nữa, nhưng tất cả đều vô ích. Những anh chị em vợ tôi một mực không thay đổi ý kiến. Tôi nghĩ có lẽ họ đã biết việc cái đầu lâu của Nívea, và đã bực bội ghét tôi, vì đã để nó mãi trong tầng hầm lâu đến như vậy. Trước sự bướng bỉnh của họ, tôi đành gọi Jaime đến bảo nó sẵn sàng để theo tôi tới nghĩa trang ăn trộm xác chết của Rosa. Nó không tỏ một dấu hiệu ngạc nhiên sửng sốt nào cả.

– Đã chẳng tử tế được với nhau, đành phải xấu chơi với nhau vậy - tôi giải thích cho con trai.

Trong những trường hợp như thế này đương nhiên chúng tôi phải tiến hành ban đêm, và đến đút lót mua chuộc anh chàng gác nghĩa trang như thể trước kia tôi đã làm để được ở lại với Rosa đêm đầu tiên cô nằm trong nghĩa địa. Đem theo dụng cụ chúng tôi vào nghĩa trang theo con đường hai bên trồng cây trắc bách diệp, tìm ngôi mộ của họ hàng nhà del Valle và hì hục làm cái việc buồn thảm mở nó ra. Chúng tôi cẩn thận nhấc tấm cửa mộ trong đó có di hài của Rosa và lôi từ trong khoang ra chiếc quan tài trắng, nặng hơn chúng tôi tưởng rất nhiều, cho nên phải nhờ đến sự giúp đỡ của người gác nghĩa trang. Việc làm thật khó nhọc trong nơi chật chội, dụng cụ va vấp dưới ánh sáng lù mù của một ngọn đèn dầu. Sau đó chúng tôi đặt lại nắp mộ để không ai có thể ngờ được bên trong rỗng tuếch. Làm xong chúng tôi đều đẫm mồ hôi. Jaime đã lo xa chuẩn bị từ trước một bi đông rượu mạnh, và chúng tôi mỗi người làm một ngụm để tinh thần thêm phấn chấn. Dù chẳng ai trong chúng tôi mê tín, nhưng cái nghĩa trang đầy cây thập tự, nắp vòm bia mộ này cũng khiến cho chúng tôi mất bình tĩnh. Tôi ngồi bên thành mộ để lấy lại sức và nghĩ mình đã không còn trai trẻ chút nào, di chuyển có chiếc quan tài mà đã loạn nhịp tim và mắt đã thấy đom đóm nở trong bóng tối. Tôi nhắm mắt và hồi tưởng đến Rosa, khuôn mặt tuyệt mỹ, làn da như sữa đặc, mớ tóc như nàng tiên cá đại dương, đôi mắt màu mật ong gây nên những xáo động, đôi bàn tay quấn quít trong vòng tràng hạt sà cừ, và vòng mũ hoa chanh của cô dâu. Tôi thở dài mường tượng đến cái nhan sắc trinh tiết đã chạy khỏi tay tôi và đang ở đây kia, suốt bao nhiêu năm dòng đã chờ đợi tôi tìm đến để mang tới nơi ở xứng đáng với cô.

– Con ạ, chúng ta mở nắp quan tài ra. Ta muốn nhìn lại Rosa - tôi nói với Jaime.

Con trai tôi không cố để khuyên tôi từ bỏ ý định đó vì hẳn biết qua giọng nói của tôi khi tôi đã quyết định thì không thể nào trái được. Chúng tôi vặn cho to ánh lửa đèn dầu, con tôi kiên nhẫn xoáy những chiếc đinh ốc bằng đồng mà thời gian đã làm cho sám đen, rồi sau chúng tôi có thể nâng tấm nắp đậy quan tài nặng như thể bằng chì. Dưới làn ánh sáng của cây đèn dầu tôi trông thấy Rosa, người đẹp, với vòng mũ hoa chanh của cô dâu, với món tóc xanh, với sắc đẹp không hề thay đổi, y như tôi đã trông thấy rất nhiều năm trước, nằm trong chiếc quan tài trắng đặt trên chiếc bàn lớn trong phòng ăn của bố mẹ vợ tôi. Tôi đứng lặng mê mẩn nhìn Rosa, như bị thôi miên, không lấy làm kinh ngạc thấy thời gian không hề xâm phạm đến thi thể cô, vì cô vẫn là con người đẹp trong những giấc mơ của tôi. Tôi cúi mình đặt một cái hôn trên mặt tấm kính phủ trên khuôn mặt Rosa, một chiếc hôn trên đôi môi xanh tái của người tôi yêu vô cùng ấy. Đúng lúc đó một cơn gió nhẹ nổi lên chạy trên ngọn hàng cây trắc bách diệp, phản bội lọt vào quan tài qua một kẽ hở từ trước vẫn kín bưng, và chỉ trong một thoáng người yêu không biến đổi của tôi kia, tự tiêu tan như một sự diệu kỳ, trở thành một đống bụi nhẹ nhàng, mầu xám. Khi tôi ngửng lên và mở mắt, trên môi còn đọng chiếc hôn lạnh giá, thì đã không còn thấy Rosa người đẹp, mà trong quan tài chỉ còn có chiếc đầu lâu với những lỗ sâu trống rỗng, một vài mảnh da mầu vàng ngà dính chặt trên đôi gò má, và một bím tóc như chiếc bờm ẩm ướt quanh sau gáy.

Jaime và người gác nghĩa trang vội vàng đậy nắp quan tài, đặt Rosa lên một chiếc xe kéo tay, mang thi thể cô đến nơi đã dành cho cô, bên cạnh Clara, trong ngôi lăng mộ bằng đá hoa cương Italia mầu hồng. Tôi ngồi lặng trên một ngôi mộ bên con đường giống hai hàng cây trắc bách diệp, ngắm nhìn mặt trăng.

– Férula nói đúng - tôi nghĩ bụng - Mình chỉ còn lại một mình cô đơn, và cả cơ thể lẫn tinh thần mình đang teo bé lại. Mình chỉ còn thiếu có cái chết như một con chó.

Thượng nghị sĩ Esteban Trueba đấu tranh chống bọn kẻ thù chính trị của ông, họ đang mỗi ngày một tiến thêm trên con đường nắm được quyền lực. Trong lúc những nhà lãnh đạo khác của Đảng Bảo Thủ béo đẫy ra, già yếu đi và mất tất cả thì giờ vào những cuộc thảo luận tầm phào vô bổ liên miên vô tận thì Esteban Trueba dốc sức vào làm việc, nghiên cứu và đi lại từ Bắc xuống Nam suốt đất nước trong một chiến dịch vận động cá nhân, liên miên không bao giờ kết thúc, không kể gì đến tuổi tác và những tiếng kêu thầm lặng của những gióng xương thương tật trong cơ thể mình. Người ta bầu lại ông làm Thượng nghị sĩ trong mỗi lần bầu cử Quốc Hội. Nhưng ông không quan tâm đến quyền lực, giầu sang hoặc uy tín. Cái ám ảnh ông chỉ là sự tàn phá của cái mà ông gọi là “bệnh ung thư Marxist” nó đang thấm dần dần vào trong đất nước.

– Cứ nhấc một viên đá lên là thấy xuất hiện một tên cộng sản! - ông nói.

Không có ai tin ông về điều đó. Ngay cả những người cộng sản. Họ chế riễu ông một chút về những cơn điên khùng cáu kỉnh của ông, về cái hình dáng con quạ đen tang tóc của ông, về chiếc ba-toong vô niên biểu và những lời dự đoán đến thời kỳ tận thế của ông. Khi ông khuơ lên trước mũi những bạn đồng sự với ông những bản thống kê và những kết quả thực tiễn của những cuộc bầu cử mới đấy, họ sợ hãi cho đó là những lời rồ dại của một ông già.

– Tới ngày mà chúng ta không có thể thọc tay vào hòm phiếu trước khi người ta kiểm phiếu, chúng ta sẽ đi tiêu thôi! - Esteban Trueba đưa ra ý kiến đó.

– Không có ở đâu mà bọn Marxist thắng cử vì phiếu bầu của nhân dân. Ít nhất chúng cũng cần có một cuộc cách mạng, nhưng trong đất nước này, những việc đó không thể xẩy ra được - người ta đáp lại ông.

– Cho tới khi xẩy ra được! - Esteban Trueba mãnh liệt bảo vệ ý kiến.

– Hãy bình tĩnh, người ạ. Chúng tôi không cho phép điều đó qua đâu - người ta an ủi ông - Chủ nghĩa Marx không có lấy một ly nào cơ hội để có thể xẩy ra ở châu Mỹ La-tinh. Ông bạn không thấy là ông không quan sát kỹ đến mặt huyền ảo của mọi sự vật sao? Đó là một chủ nghĩa vô thần, thực tế và biến động. Cái đó ở đây không thể dành thắng lợi được.

Ngay cả đại tá Hurtado, người chuyên lùng tìm bọn kẻ thù của tổ quốc ở khắp mọi địa hạt, cũng không cho rằng bọn cộng sản là một mối nguy hiểm. Hơn một lần đại tá đã chỉ cho Esteban Trueba thấy Đảng Cộng Sản chỉ bao gồm có bốn tên quèn chẳng có nghĩa lý gì đứng về mặt thống kê, và bọn chúng chịu sự điều khiển của những người lãnh đạo ở Moscow một cách ngu tín xứng đáng được tuyên dương.

– Moscow ở xa lắc xa lơ mít tịt về những điều ở đây - đại tá Hurtado bảo ông. - Họ không hiểu biết tí gì về những điều kiện của đất nước chúng mình, chứng cớ là họ càng đi càng lạc hơn cả Cô Bé Quàng Khăn Đỏ. Mới đây thôi họ xuất bản một bản tuyên ngôn kêu gọi nông dân, thủy thủ và những người India hãy thành lập một xô-viết dân tộc đầu tiên, điều đó, xét về mọi quan điểm, chỉ là một trò hề. Bọn nông dân ở đây biết thế nào là một xô-viết? Còn thủy thủ bao giờ cũng ở ngoài biển khơi, họ quan tâm đến những nhà chứa đĩ ở các bến cảng ngoại quốc hơn là chú ý đến chính trị. Còn những người India ư! Họ chỉ còn sót lại khoảng hai trăm người tất cả. Tôi không tin rằng họ còn sống sót tới con số như vậy sau những vụ tàn sát thổ dân ở thế kỷ trước, nhưng nếu như họ có muốn thành lập một xô-viết tại vùng đất dành cho họ, thì cứ mà lập ở đó - viên đại tá lên tiếng riễu cợt.

– Phải, nhưng ngoài bọn cộng sản còn có bọn xã hội, bọn cấp tiến, và nhiều nhóm nhỏ khác nữa. Tất cả bọn chúng ít nhiều đều giống nhau như một - Esteban Trueba trả lời.

Đối với Thượng nghị sĩ Trueba, tất cả các đảng phái chính trị, trừ có đảng của ông, đều nặng về Marxist, và ông không thể nào phân biệt được ý thức hệ chính trị của các đảng phái đó. Ông không ngần ngại trong việc trình bày quan điểm lập trường của mình trước công chúng mỗi lần ông có dịp, vì vậy đối với tất cả, chỉ trừ có những người cùng đảng với ông, người ta đều coi Thượng nghị sĩ Trueba như một loại phản động điên cuồng, gia trưởng, rất hoạt động. Đảng Bảo Thủ phải ghìm giữ ông, không để ông nói quá nhiều và để cho tất cả rõ được mọi việc. Ông là một kiếm sĩ điên cuồng sẵn sàng chiến đấu trong những cuộc hội họp, trên báo chí, trong trường đại học, nơi mà không một ai dám ló mặt tới, tại đó ông xuất hiện với bộ quần áo tang không thay đổi, với mái tóc như bờm sư tử và chiếc ba-toong bằng bạc. Ông trở thành cái đích của mọi nhà họa sĩ châm biếm, và do vẽ riễu cợt ông nhiều quá lại làm cho ông trở thành rất được quần chúng biết và trong mọi cuộc bầu cử lại thu đầy tràn hòm phiếu bầu cho Đảng Bảo Thủ, ông cuồng tín, thô bạo và cổ lỗ, nhưng đại diện xứng đáng cho những giá trị của gia đình, của truyền thống, của sở hữu và trật tự hơn bất kỳ ai. Tất cả mọi người đều nhận ra ông ở ngoài đường phố, họ sáng tác ra những câu chuyện khôi hài về ông, và những câu chuyện tếu mà họ gán cho ông cứ truyền từ miệng người này sang người khác. Họ nói rằng trong một trường hợp lên cơn đau tim, khi con trai ông trần truồng trước cửa trụ sở Quốc Hội, ngài Tổng Thống gọi ông tới văn phòng, mời ông đi làm việc tại tòa đại sứ ở Thụy Sĩ, tại đó ông có một chức vụ thích hợp với tuổi tác của ông, nó cho phép ông phục hồi sức khỏe. Họ nói rằng Thượng nghị sĩ Trueba đã trả lời bằng một nắm đấm xuống mặt bàn giấy của vị nguyên thủ quốc gia, làm đổ nhào quốc kỳ và bức tượng vị Cha già của dân tộc.

– Thưa ngài Tổng Thống, đến chết tôi cũng không ra khỏi đất nước - ông gầm lên. - Bởi vì chỉ một phút tôi lơ là, bọn Marxist sẽ tước mất của ngài chiếc ghế mà ngài đang ngồi đó.

Ông đã có cái giỏi là con người đầu tiên gọi phái tả là “kẻ thù của dân chủ”, mà không ngờ rằng sau đó ít lâu, câu đó trở thành khẩu hiệu của chế độ độc tài. Ông dành tất cả thì giờ và một phần lớn tài sản của mình vào công việc đấu tranh chính trị. Ông nhận thấy cơ nghiệp của ông giảm sút dần từ sau khi Clara chết đi, dù cho ông luôn luôn nghĩ ra những mưu mẹo kinh doanh mới, nhưng điều đó không làm cho ông hốt hoảng bởi ông đã cho rằng về mặt tự nhiên có việc rõ ràng không thể chối cãi được là trong cuộc sống của ông, Clara tựa như một luồng gió may mắn, đến bây giờ nó đã mất không còn có thể mang phước lành đến cho ông sau khi bà chết. Thêm nữa ông tính nhẩm với số tài sản hiện nay, ông có thể sống như một người giầu có đến hết thời gian còn lại của mình trong cõi thế gian này. Ông cảm thấy già nua và nghĩ chẳng có đứa nào trong ba đứa con ông xứng đáng được thừa kế gia tài đó, và ông định sẽ để lại cho đứa cháu gái cai quản đồn điền Ba Cô Maria, dù cho lợi tức của đồn điền bây giờ không còn được nhiều như trước. Nhờ có những con đường mới mở và xe ô-tô chuyên nhở, nên những nông nỗi khốn khổ và sự chậm chạp trên xe lửa trước kia bây giờ rút lại chỉ còn có sáu giờ hành trình từ thủ đô về tới đồn điền Ba Cô Maria, nhưng ông bao giờ cũng bận rộn, không tìm được thời giờ làm cuộc hành trình về thăm đồn điền. Thỉnh thoảng ông gọi viên quản lý đồn điền tới để tường trình công việc, nhưng những cuộc tường trình của anh ta chỉ để lại cho ông một sự khó chịu kéo dài đến mấy ngày. Viên quản lý đồn điền của ông là một người bị nỗi bi quan của chính anh ta đánh quỵ. Những tin tức anh ta mang tới là cả một loạt những thiên tai bất ngờ: đồng dâu bị băng lạnh, gà bị toi bệnh cứt đỏ, nho bị ủng thối. Cứ như thế, đồn điền trước kia là nguồn tích tụ tài sản của ông, giờ đây trở nên một gánh nặng mà nhiều lần Thượng nghị sĩ Trueba phải rút tiền từ những công việc kinh doanh khác để tiếp sức cho mảnh đất không bao giờ thỏa mãn, dường như muốn quay trở lại thời kỳ bị bỏ rơi, trước khi ông ra sức phục hồi cho nó thoát khỏi cảnh điêu tàn cùng khổ.

– Ta phải về để xắp đặt lại trật tự cho nó. Tại đó đang cần có con mắt của ông chủ trông nom đến, - ông lẩm bẩm.

– Mọi sự việc ở nông thôn bây giờ đảo lộn lung tung thưa ông chủ - nhiều lần viên quản lý báo cho ông như vậy. - Nông dân đã nổi dậy. Mỗi ngày họ đưa ra một yêu cầu mới. Một số trong họ muốn được sống như ông chủ. Tốt hơn hết là bán cái tài sản đó đi.

Nhưng Esteban Trueba không bao giờ muốn nghe nói đến việc bán ruộng đất. “Đất ruộng là thứ duy nhất còn lại khi tất cả mọi thứ khác đều đã hết”, ông nhắc lại như ông đã nói lúc ông hai mươi lăm tuổi, khi mẹ và chị thúc ép ông bán ruộng đất. Nhưng với tuổi tác và công việc chính trị bận bịu, đồn điền Ba cô Maria cũng như nhiều việc khác mà trước kia ông coi như những việc cơ bản, nay đã thôi không còn thu hút được sự thích thú của ông. Nó chỉ còn lại một giá trị tượng trưng đối với ông già Thượng nghị sĩ.

Viên quản lý đã nói đúng sự thực: mọi việc đều đảo lộn trong những năm đó. Giọng hát như nhung của Pedro García Con, nhờ được cái huyền diệu của máy radio đã bay tới tận những nơi thật xa xôi hẻo lánh trên khắp đất nước. Với ba mươi lăm tuổi anh vẫn giữ được dáng vẻ của một người nông dân thô kệch, nhờ cái tác phong của mình, và nhờ có được hiểu biết về cuộc đời và thắng lợi trong nghệ thuật nên cái thô kệch trong anh được dịu bớt, những tư tưởng trong anh được tinh tế hơn. Anh để bộ râu của người rừng núi, và món tóc như nhà tiên tri mà anh tự cắt sén lấy một cách thuộc lòng bằng một con dao cạo trước kia thuộc của cha anh; anh đã dấy lên một phong cách riêng nhiều năm trước khi cái đó trở thành cái mốt của những ca sĩ phản kháng cuồng nhiệt đua theo. Anh mặc quần len sợi thô. Đó là trang phục chiếc đấu của anh. Cứ như vậy anh bước vào sân khấu và xuất hiện trên những tấm các-tông vỏ bọc của những đĩa hát của anh. Không còn ảo tưởng về những tổ chức chính trị, anh đi tới vũ trang cho triết học của mình bằng kết tinh mấy lý tưởng thiết yếu hàng đầu. Là một con người vô chính phủ, từ những bài hát về Gà mái và Cáo, anh phát triển thành những bài ca về cuộc sống, về tình hữu nghị, về tình yêu và cả về tính mạng. Âm nhạc của anh rất phổ biến trong quần chúng, và chỉ có người nào quá ngang ngạnh như Thượng nghị sĩ Trueba mới có thể không biết đến sự tồn tại của nó. Ông nghị sĩ già đã cấm không đặt radio trong nhà để tránh cho cô cháu gái khỏi nghe những vở hài kịch và những câu chuyện của báo hàng ngày, những thứ đã khiến cho các bà mẹ mất cả con gái và chỉ dành lại chúng rất nhiều năm sau, cũng như để tránh khỏi phải nghe những bài hát lật đổ của thù địch nó gây ra cho ông bệnh khó tiêu hóa. Ông già có một chiếc radio tối tân đặt trong phòng ngủ, nhưng ông chỉ dùng nó để nghe tin tức mà thôi. Ông không ngờ rằng Pedro García Con lại là người bạn tốt nhất của cậu con trai Jaime của mình, cũng như không ngờ tới việc anh ta vẫn gặp gỡ Blanca mỗi lần chị sách chiếc va-li con kiểu của anh hề, lúng búng những lý do của cuộc đi chơi vắng nhà của mình. Ông cũng chẳng biết rằng một số ngày chủ nhật nắng đẹp, Pedro García Con vẫn dẫn Alba đi trèo đồi, vẫn ngồi với cháu gái ông trên đỉnh đồi để ngắm nhìn thành phố và ăn bánh mỳ kẹp phó mát, và trước khi thả mình lăn xuống sườn đồi, phá lên cười sặc sụa như những con chó con hạnh phúc, anh ta nói chuyện với Alba về những người nghèo, những người bị áp bức, những người thất vọng và nhiều vấn đề khác mà ông Thượng nghị sĩ không muốn cháu gái mình biết đến.

Pedro García Con nhìn thấy Alba lớn lên trước mắt và cố gắng được gần cận với cô bé, nhưng anh không bao giờ tới được chỗ nhận cô là con gái, vì về điểm đó Blanca kiên quyết không thay đổi ý kiến. Chị nói Alba đã phải chịu nhiều thảng thốt trong cuộc đời và thật cũng kỳ lạ nó vẫn trở thành một cô bé tương đối bình thường, cho nên không cần thiết phải ấn thêm vào cho nó một lý do làm lầm lẫn về mặt nguồn gốc lai lịch của nó nữa. Tốt hơn hết là cứ để cô bé tin theo như lời chính thức của mọi người, và về một mặt khác, chị không muốn chịu cái nguy hiểm là con gái có thể nói chuyện với ông ngoại về vấn đề này, và như vậy là sẽ gây ra thảm họa. Nhưng dù sao đi nữa, cái tinh thần bướng bỉnh của Alba cũng làm cho Pedro García Con thấy vui lòng.

– Nếu nó không phải con gái tôi, nó cũng xứng đáng là con gái tôi - anh kiêu hãnh nói.

Trong những năm đó, mặc dù có nhiều chiến thắng đối với phụ nữ, nhất là với những cô gái mới lớn rực rỡ như hoa mà tiếng rên rỉ của cây đàn guitar của anh đã làm rực lửa yêu đương Pedro García Con vẫn chưa hề quen được với cuộc đời chưa vợ của mình. Một số cô nhẩy xổ vào cuộc đời anh. Pedro García Con cần có sự tươi mát của những mối tình còm đó. Anh cố gắng làm cho các cô sung sướng trong một thời gian ngắn, nhưng ngay từ phút đầu tiên đầy ảo vọng, anh đã bắt đầu cảm thấy phải sớm từ giã nhau, cho đến cuối cùng, anh phải tế nhị bỏ rơi các cô. Nhiều lần, ngay trong khi có một cô gái nằm thở dài ngủ bên cạnh mình anh nhắm mắt nghĩ tới Blanca, nghĩ tới cái cơ thể đầy đặn và chín chắn của chị, tới đôi vú to đầy và ấm áp, tới những nếp nhăn mờ nhỏ trên miệng chị, tới quầng thâm của đôi mắt Ả-rập và cảm thấy muốn được thít chặt lấy ngực chị mà kêu lên. Anh cố sức ăn ở lâu dài cùng những người phụ nữ khác, đã đi theo nhiều con đường và qua nhiều cơ thể để xa chị, nhưng trong những giây phút thân mật nhất, trong chính lúc tới cái điểm của cô đơn và sắp chết đó, bao giờ cũng chỉ có Blanca là người phụ nữ duy nhất. Buổi sớm hôm sau đã bắt đầu cái quá trình xa lánh dần dần đối với cô người yêu mới, và hầu như vừa thấy được tự do, lúc đó anh gầy hơn, tai như to hơn, cảm thấy tội lỗi hơn, anh lại trở về ngay với Blanca, cùng với một bài hát mới trên cây đàn guitar và những cái vuốt ve hầu như vô tận đối với chị.

Blanca, ngược lại, đã quen với đời sống một mình. Chị đã tìm thấy yên tĩnh trong những công việc nội trợ ở ngôi nhà lớn, trong xưởng gốm và những con giống cho lễ Nôen mà chị sáng tạo ra, trong đó vật duy nhất hợp với những quy luật của sinh vật học là Gia Đình Thần Thánh lạc lõng giữa một bầy những con quỷ dữ. Người đàn ông duy nhất trong đời chị là Pedro García Con, vì chị có khuynh hướng chỉ có một tình yêu duy nhất. Sức mạnh tình cảm không thay đổi đó của chị đã cứu chị thoát khỏi cái tầm thường và buồn bã của số phận chị. Chị giữ sự thủy chung ngay cả trong những lúc anh chàng đi mất hút theo một vài cô tiên đẹp, tóc chải mượt mà, người cao dong dỏng, và cũng không vì thế mà bớt yêu anh. Mới đầu chị tưởng mình sắp chết mỗi lần anh xa rời chị, nhưng chẳng mấy chốc chị nhận ra ngay rằng sự vắng mặt của anh chỉ kéo dài bằng một tiếng thở dài, và chị biết chắc chắn không thể nào khác được, anh sẽ quay trở về yêu say hơn và dịu dàng hơn đối với chị. Blanca thích những cuộc gặp gỡ vụng trộm với người yêu tại những khách sạn hẹn hò hơn là một cuộc sống chung thông thường quen thuộc, sự mệt mỏi của cảnh đời chồng vợ và cái nặng nề buồn bã của sự già nua bên cạnh nhau, hơn là sự chia xẻ với nhau sự thiếu thốn đủ mọi thứ vào cuối tháng, cái mùi hôi ở miệng nhau lúc thức dậy, nỗi chán ngán của những ngày chủ nhật, những sự khó chịu của tuổi già. Tính lãng mạn đó không thể nào sửa được. Đôi lần chị đã quyết định sách chiếc va-li của anh hề và món nữ trang còn lại vẫn đựng trong chiếc tất len, cùng con gái đến sống chung với anh, nhưng bao giờ cũng lại thôi không dám vì nhát sợ. Có lẽ chị sợ rằng tình yêu lớn lao đã vượt qua bao nhiêu thử thách ấy sẽ không thể sống sót được trong cái thử thách ghê gớm nhất là sự sống chung. Alba lớn lên rất nhanh và chị biết cái cớ phải chăm lo săn sóc con gái mà chị đưa ra để lần lữa khất hẹn với người yêu, sẽ chẳng còn có thể kéo dài lâu nữa, nhưng chị vẫn thích cứ để vấn đề đó đấy, sau này sẽ quyết định. Thực ra chị sợ cái tập quán thông thường cũng như kinh hãi lối sống của Pedro García Con, sợ ngôi nhà soàng sĩnh bằng ván gỗ ghép lợp tôn lá trong xóm thợ, giữa hàng trăm ngôi nhà cũng nghèo khổ như nhà anh, nền đất nện, không có nước máy và chỉ có mỗi một ngọn đèn treo lủng lẳng từ trên mái xuống. Vì chị, anh đã rời khỏi xóm thợ, chuyển đến ở tại một căn hộ nơi trung tâm thành phố, ngoi lên như vậy một cách không dự tính, lên cái giai tầng trung lưu mà chưa bao giờ anh mong muốn gia nhập. Nhưng ngay cả như vậy vẫn chưa đủ với Blanca. Căn hộ đó đối với chị dường như tối tăm, chật hẹp trong một ngôi nhà chung chạ. Chị nói không thể để cho Alba lớn lên tại đó, không thể chơi bời với những trẻ ngoài đường phố, hoặc dưới chân cầu thang và học tập trong một trường công cộng. Cứ như vậy chị sống qua thời kỳ thanh niên, rồi bước vào tuổi trung niên chín chắn, chịu đựng với lối sống chỉ có được những giờ vui thú trong những cuộc kín đáo rời khỏi nhà trong bộ quần áo đẹp nhất, thơm mùi nước hoa, và bộ váy lót thật sang đã làm cho Pedro García Con rất thú mà chị vẫn đỏ mặt thẹn dấu kín trong cùng tủ áo, và phải suy nghĩ tìm những lời giải thích cần thiết nếu như có ai phát hiện ra nó. Người phụ nữ thực tế và trần tục trên khắp mọi mặt của cuộc sống đó, đã thanh cao hóa tình yêu say đắm thời niên thiếu của mình, sống nó một cách bi thảm. Nuôi dưỡng nó bằng những tưởng tượng ly kỳ, lý tưởng hóa nó, bảo vệ nó với hết sức lực của mình, gạn đục khơi trong cho nó khỏi những thực tế tầm thường, chị đã có thể biến nó thành một mối tình y như trong tiểu thuyết.

Về phần mình, Alba hiểu rằng không nên nhắc đến tên Pedro García Con, bởi cô bé biết rõ tác động mà tên tuổi của anh sẽ gây ra trong gia đình mình. Linh tính cho cô bé biết có điều gì đó rất nghiêm trọng đã xảy ra giữa người đàn ông có những ngón tay cụt vẫn hôn môi mẹ cô kia, với ông ngoại, nhưng mọi người, cả Pedro García Con nữa cũng chỉ trả lời lảng tránh những câu hỏi của cô. Thân mật trong phòng ngủ, thỉnh thoảng Blanca kể cho con gái nghe những câu chuyện của anh và dạy con gái những bài hát của anh với lời dặn là không được nghêu ngao hát nó trong nhà. Nhưng chị không kể cho con gái biết đó là cha nó, và chính chị nữa hình như cũng quên cả điều đó. Chị nhớ đến quá khứ như nhớ đến một chuỗi những hành vi bạo lực, đến sự bị bỏ rơi buồn thảm, và cũng không dám đảm bảo chắc chắn rằng sự việc xảy ra đúng y như chị thường nhớ đến. Những cảnh về xác ướp, về những bức ảnh và anh chàng India nhẵn nhụi đeo đôi giầy kiểu Louis XV đã khiến chị phải chạy trốn khỏi căn nhà của chồng chị, đã bị xóa nhòa. Chị đã nhắc đi nhắc lại quá nhiều lần câu chuyện về vị bá tước đã chết vì bệnh sốt rét ở nơi sa mạc đến độ chị cũng tin thật như vậy. Một ít năm sau đấy, ngày mà con gái chị đến báo cho biết tin xác chết của Jean de Satigny đang nằm trong phòng lạnh của Nhà Xác Thành Phố, chị cũng chẳng thấy vui, bởi vì từ lâu rồi chị vẫn cảm thấy mình góa bụa. Chị cũng chẳng có ý định minh oan cho sự dối trá của mình làm gì. Blanca lôi trong tủ áo ra bộ quần áo đen cũ, cài lại trâm trên búi tóc và cùng Alba đi chôn cất cho người Pháp đó tại Nghĩa Trang Chung, trong một nấm mộ của Thành Phố, nơi chôn chung của những người thiếu thốn, vì Thượng nghị sĩ Trueba từ chối không chịu để cho ông con rể bắt buộc đó có một chỗ nằm trong phần mộ mầu hồng của ông. Chỉ có hai mẹ con đi theo sau chiếc quan tài sơn đen, nhờ có lòng hào hiệp của Jaime mới có tiền mua được. Hai mẹ con cảm thấy có đôi chút lố lăng trong buổi trưa mùa hè nóng bức đó, với một cành hoa đã héo trên tay và không có một giọt nước mắt nào rơi xuống khóc cho cái thi thể cô độc mà họ đem đi chôn cất.

– Con thấy cha con đến cả bạn bè cũng không có - Alba nhận xét.

Ngay cả trong trường hợp đó Blanca cũng không nói cho con gái biết rõ sự thật.

Sau khi đã thu xếp được cho Clara và Rosa nằm yên ổn trong phần mộ của mình, tôi cảm thấy đôi phần thư thái và yên tĩnh, vì tôi biết sớm muộn ít nữa thôi, ba chúng tôi sẽ gặp gỡ hội họp cùng nhau tại đó, bên cạnh những người thân yêu khác, như mẹ tôi, Vú Em và cả chị Férula nữa, người mà tôi mong rằng đã tha thứ cho tôi. Tôi không ngờ rằng tôi sẽ còn sống lâu như thể tôi đã sống và những người thân yêu đó phải đợi chờ tôi lâu như vậy.

Phòng của Clara được khóa chặt. Tôi không muốn cho ai được vào đó, để không một chút gì xuy xuyển trong đó, và tôi có thể gặp gỡ linh hồn bà ấy mỗi lần tôi muốn gặp. Tôi bắt đầu có những đêm mất ngủ, căn bệnh của tất cả những người già. Đêm đêm tôi đi lang thang trong ngôi nhà không thể nào ngủ được, kéo lê đôi dép đã to quá khổ đối với đôi chân teo bớt của tôi, người quấn trong chiếc áo ngủ huy hoàng nhưng đã cũ mà tôi còn giữ lại để mặc bởi những lý do tình cảm, và tôi lầm bầm nguyền rủa số phận mình như thể một ông già đã kiệt quệ. Nhưng khi có ánh mặt trời le lói, tôi lấy lại được ước mong được sống. Vào giờ điểm tâm tôi có mặt trong phòng ăn, mặc áo sơ mi hồ cứng và bộ quần áo tang, mày râu nhẵn nhụi, và bình thản tôi đọc báo cùng cháu gái, sắp đặt công việc kinh doanh hàng ngày và những thư tín của tôi, sau đó tôi ra khỏi nhà cho đến hết ngày. Tôi không ăn ở nhà nữa, ngay cả những hôm thứ bảy và Chủ nhật, bởi vì chẳng còn Clara như một liều súc tác, không còn lý do gì khiến tôi phải chịu đựng những cuộc cãi cọ với các con tôi nữa.

Chỉ có hai người bạn muốn tước bỏ cho tôi cái tang trong tâm hồn. Họ ăn trưa cùng tôi, chơi golf với tôi, tranh tài với tôi trong những ván domino. Tôi thảo luận về những công việc kinh doanh cùng họ, nói chuyện chính trị và đôi khi cả những chuyện về gia đình với họ. Một buổi chiều trông thấy tôi có vẻ phấn chấn hơn, họ liền mời tôi đến tiệm Christopher Columbus, với hy vọng rằng một người phụ nữ vui tươi rộng lượng có thể giúp tôi lấy lại được vẻ tươi tỉnh. Trong ba chúng tôi không còn ai ở độ tuổi để làm những cuộc phiêu lưu về mặt này nữa, nhưng chúng tôi đến cốt để uống mấy cốc rượu rồi sẽ quay ra.

Tôi đã từng đến tiệm Christopher Columbus nhiều năm trước đây, nhưng hầu như tôi đã quên bẵng nó. Trong những năm gần đây, tiệm này đã có được cái uy tín trong giới du lịch, và những tay giầu có ở các tỉnh thường làm cuộc hành trình đến thủ đô, không có việc gì ngoài việc đến thăm nó, để khi về có thể kể lại chuyện cho bạn bè nghe. Chúng tôi đến ngôi nhà cũ mà bên ngoài vẫn giữ nguyên hình ảnh của bao nhiêu năm trước đó. Một người gác cửa tiếp đón và dẫn chúng tôi vào phòng khách chính, nơi mà tôi nhớ trước kia, trong thời kỳ của bà chủ người Pháp, hay nói cho đúng hơn, bà chủ có giọng nói Pháp, tôi đã từng vào. Một cô gái nhỏ ăn mặc như một nữ sinh, mời chúng tôi một cốc rượu vang không phải trả tiền. Một trong số mấy người bạn tôi định ôm lấy ngang lưng cô bé, nhưng cô gái báo ngay cho biết cô là nhân viên phục vụ, và chúng tôi phải chờ những cô gái chơi chuyên nghiệp. Lát sau một tấm rèm mở ra và một cảnh triều đình Ả-rập cổ xưa xuất hiện: một người da đen to đồ sộ, đen đến độ trông như màu xanh da trời, các cơ bắp bôi dầu bóng nhoáng, khoác mấy cái quầy bằng lụa mầu cà-rốt, một áo khoác không có tay, khăn đội đầu mầu tím, đi giầy kiểu Thổ Nhĩ Kỳ, và một chiếc vòng vàng xuyên qua lỗ mũi. Khi anh ta cười chúng tôi thấy răng anh ta tất cả đều là răng chì. Khi anh ta tự giới thiệu là Mustafá và đưa cho chúng tôi một cuốn album đầy ảnh, để chúng tôi kén chọn món hàng. Kể từ đã lâu lắm rồi, lần đầu tôi bật cười khoái trí thật sự bởi cái sáng kiến làm một catalog về gái đĩ thú vị này. Chúng tôi lật giở những tờ giấy trong album, thấy đủ loại phụ nữ béo, gầy, tóc dài, tóc ngắn, ăn mặc như các cô mới tập sự nghề chơi, như các cô gái chơi lão luyện, trong đó tôi không thể tìm chọn được một cô, vì tất cả các cô đều mang cái vẻ như những bông hoa bị dầy xéo sau bữa tiệc. Ba tờ sau cùng của cuốn album dành cho những bức ảnh của những anh chàng mặc áo dài kiểu Hy-lạp, đầu đội vòng nguyệt quế, đương chơi đùa trong đám hoang tàn giả Hellenic, với những bộ mông tròn trĩnh, những cặp lông mày vẽ rậm rịt, trông rất tởm. Từ trước tôi chưa hề được trông gần một tên đĩ đực chuyên nghiệp, ngoài anh chàng Carmelo, anh chàng mặc quần áo phụ nữ kiểu Nhật Bản tại tiệm Cây Đèn Bão Đỏ, vì vậy tôi rất ngạc nhiên thấy một trong hai người bạn tôi, một ông bố trong gia đình và là người môi giới trong Thị Trường Chứng Khoán, chọn một trong số những chàng thanh niên mông đít tròn trặn trong tập album ấy. Người con trai được chọn hiện ra như một phép quỷ thuật sau tấm rèm và kéo tay ông bạn tôi đi ra, giữa những tiếng cười khúc khích và cái uốn éo kiểu phụ nữ. Ông bạn thứ hai của tôi chọn một cung nữ béo tròn, với cô ta tôi ngờ rằng ông bạn chẳng thể thực hiện được nổi một chiến tích nào, vì tuổi ông đã quá cao và bộ xương ông quá già cỗi, nhưng dầu vậy ông cũng đã cùng cô gái bước ra, mất hút sau tấm rèm còn lay động.

– Tôi thấy ngài cần phải quyết định - Mustafá nói một cách thân mật - Cho phép tôi hiến ngài của báu nhất của nơi này. Xin được giới thiệu với ngài: Thần Vệ Nữ.

Thần Vệ Nữ bước vào phòng khách, trên đầu quấn ba tầng khăn bằng krến mỏng, toàn thân phủ loáng thoáng mấy mảnh tuyn, những chùm nho giả chảy dài từ trên vai xuống đến đầu gối. Đó là Tránsito Soto trong cái dáng thần thoại rõ ràng, mà những cành nho và mấy mảnh tuyn rạp xiếc kia không che khuất được.

– Rất vui mừng được gặp ông chủ - cô chào.

Cô dẫn tôi đi qua tấm rèm, bước vào một mảnh sân trong nho nhỏ, trung tâm của công trình xây dựng như mê cung này. Cả tiệm Christopher Columbus hợp thành bởi hai, ba ngôi nhà kiểu cổ, ăn thông với nhau chặt chẽ bởi những mảnh sân sau, những dãy hành lang và những chiếc cầu. Tránsito Soto dẫn tôi tới một căn phòng bình thường nhưng sạch sẽ, trong đó cái lạ lùng duy nhất là mấy bức tranh hoành tráng về những cảnh tình ái của thành Pompeii sao chép vụng về mà một nhà họa sĩ tồi nào đó đã chép lại trên mấy bức tường, và một chiếc bồn tắm to, cổ lổ, có đôi chỗ han gỉ, với vòi nước lạnh bình thường. Tôi khoan khoái huýt sáo.

– Chúng em đã thay đổi một chút cách trang trí - Tránsito Soto nói.

Cô gái cởi bỏ những mảnh tuyn và những chùm nho giả, và trở lại nguyên hình người phụ nữ mà tôi vẫn nhớ, nhưng ngon lành và ít yếu đuối hơn, và vẫn giữ cái vẻ đầy tham vọng trong đôi mắt từng quyến rũ tôi khi mới gặp nhau lần đầu. Cô kể cho tôi nghe về hợp tác xã những cô gái làng chơi và bọn đĩ đực của cô đã thu được kết quả thật ghê gớm. Họ đã cứu được tiệm Christopher Columbus thoát khỏi cảnh điêu tàn mà bà chủ già người Pháp trước kia để lại; họ đã làm việc để biến tiệm này thành một sự kiện xã hội và một tượng đài lịch sử, được truyền đi rộng rãi qua miệng của những người thủy thủ từ những miền biển xa xôi hẻo lánh. Những kiểu trá hình đã góp phần rất lớn để dành được thắng lợi, vì nó khuấy động được tính hiếu kỳ tình ái của khách hàng, và cái catalog ảnh các cô gái chơi được nhân làm nhiều bản phát xuống tận các tỉnh để làm thức dậy cái khao khát của người đàn ông muốn được một ngày nào đó biết đến cái nhà chứa nổi danh.

– Mặc những tấm tuyn rách và đeo những chùm nho giả này thật cứ như cá nằm trong hộp, ông chủ ạ, nhưng bọn đàn ông lại thích thế. Họ đi kể chuyện ở khắp nơi và cứ thế câu chuyện lại lôi kéo thêm nhiều người khác đến. Chúng em làm ăn khá lắm, đây là một việc kinh doanh tốt, và không một ai làm việc ở đây cảm thấy bị bóc lột. Tất cả chúng em đều là xã viên. Đây là nhà chứa duy nhất trong nước có người da đen thật sự gác cửa. Ở những nơi khác, họ đều là bôi giả da đen, còn Mustafá ở đây ư, có đem giấy ráp mà kỳ, đen vẫn đen kịt. Và ở đây thật sạch sẽ. Tại đây người ta có thể uống nước trong những bồn hố xí được, vì chúng em đã vẩy thuốc tẩy vào tất cả, cả những nơi mà ông chủ không ngờ tới được, và ở đây tất cả đều được Y-tế khám nghiệm kiểm tra thường xuyên. Ở đây không có bệnh hoa liễu.

Tránsito Soto cởi mảnh tuyn che cuối cùng và tấm thân tuyệt diệu của cô đã nhấn chìm tôi khiến cho tôi lập tức cảm thấy một sự mệt nhọc muốn chết. Tim tôi kiệt lực vì buồn và hạ bộ của tôi mềm xìu như một bông hoa héo.

– Ấy ấy Tránsito. Ta thấy ta đã quá già đối với cái việc đó rồi - tôi lắp bắp.

Nhưng Tránsito bắt đầu chuyển động con rắn săm xung quanh rốn cô làm cho nó oằn oèo lượn khúc, thôi miên tôi bằng cái đường cong dịu dịu của bụng cô, rồi vừa ru tôi bằng cái giọng khàn khàn vịt đực, vừa nói với tôi về những cái lợi của hợp tác xã, và những ưu điểm của cái catalog. Tôi bật cười, và dần dần cảm thấy chính tiếng cười của mình đã như một liều thuốc thơm thần điệu. Bằng một ngón tay, tôi lần lần theo những khúc cong của con rắn, nhưng nó ngoằn ngoèo tuột khỏi tay tôi. Tôi thú vị lạ lùng thấy người phụ nữ này, tuy đã không còn trong thời kỳ thứ nhất hoặc thứ hai của tuổi thanh niên nữa, mà da vẫn săn, bắp thịt vẫn rắn chắc, có khả năng làm chuyển động con vật bò sát trên bụng như thể con rắn có sức sống động thật sự của nó. Tôi cúi mình hôn con rắn và hài lòng thấy cô không sức nước hoa. Mùi thơm nồng ấm, mộc mạc của bụng cô xộc vào mũi tôi, xâm chiếm toàn thân tôi, khuấy dậy trong máu tôi một sức nóng mà tôi tưởng rằng đã nguội. Vẫn không ngừng nói chuyện, Tránsito mở rộng hai chân, đôi đùi mập mạp và mềm mại của cô tách xa nhau trong một cử động ngẫu nhiên như thể cô thay đổi cách nằm cho thoải mái. Tôi bắt đầu lướt đôi môi chạy khắp cơ thể cô, hít hít, tìm tòi, la liếm cho tới khi quên cả niềm tang tóc và sức nặng của tuổi tác trong người, và sự thèm muốn đã khiến cho tôi có lại cái sức của thời gian trước, và không ngừng vuốt ve cô, hôn hít cô, tôi giật nốt mấy món đồ lót trên người cô một cách tuyệt vọng...

Sau đó hai đứa tôi đầm mình dưới làn nước ấm trong bồn tắm, cho tới khi tinh thần trở lại và tôi cảm thấy mình đã khỏi mệt. Tôi đã sung sướng trong giây lát với cái ngông ý cho rằng Tránsito Soto là người phụ nữ bao giờ tôi cũng cần đến, và ở bên cạnh cô tôi có thể quay trở lại thời có khả năng nhấc bổng một cô nông dân khỏe mạnh lên cao, đặt lên lưng ngựa và cưỡng bức đưa cô vào đám cây rậm rạp.

– Clara... - tôi lẩm bẩm gọi không suy nghĩ, và lúc đó tôi cảm thấy một giọt nước mắt rơi xuống má, sau đó một giọt khác, rồi giọt khác nữa, cho đến khi biến thành một dòng thác sụt sùi than khóc mà Tránsito Soto hiểu biết ngay không một chút khó khăn, vì cô có kinh nghiệm nhiều đối với những phiền muộn của người đàn ông. Cô để cho tôi khóc hết mọi điều khổ cực và cô đơn của những năm mới đây, và sau đó lôi tôi ra khỏi bồn tắm, cẩn thận như một người mẹ, lau khô người tôi, xoa bóp cho tôi cho đến khi cơ thể tôi mềm nhũn như một chiếc bánh đẫm nước, rồi phủ chăn đắp cho tôi nhắm mắt trên giường. Cô hôn trên trán tôi và nhón bước ra.

– Clara là ai vậy? - tôi nghe thấy cô lẩm bẩm khi bước ra ngoài.

CHƯƠNG XI

THỨC TỈNH

Vào khoảng mười tám tuổi Alba vĩnh viễn từ biệt tuổi thiếu niên. Chính trong thời gian cô cảm thấy mình là một người phụ nữ, Alba vào trong gian phòng cũ, tại đó vẫn còn bức tranh bích họa mà cô đã bắt đầu vẽ từ rất nhiều năm trước đó. Cô lục tìm trong những lọ sơn màu cũ cho tới khi tìm thấy một chút sơn màn đỏ và trắng hãy còn tươi mát, cô cẩn thận trộn lẫn hai mầu, sau đó vẽ một trái tim lớn mầu hồng vào khoảng trống cuối cùng trên những bức tường. Cô đã yêu. Sau đó cô quẳng bút và những lọ mầu vào sọt rác, rồi ngồi ngắm những hình vẽ một lúc lâu, để nhìn lại những câu chuyện buồn, vui của mình. Cô rút ra một bản quyết toán nói rằng cô đã sống hạnh phúc và từ biệt tuổi thơ ngây bằng một tiếng thở dài.

Năm đó có nhiều sự việc thay đổi trong cuộc đời cô. Cô đã kết thúc việc học tại trường trung học và quyết định theo học khoa triết học, theo ý thích, và học âm nhạc để chống lại ý định của ông ngoại vẫn cho rằng nghệ thuật chỉ là một thứ làm mất thì giờ, và ông tán dương luôn miệng về những ưu điểm của những nghề tự do hoặc khoa học. Ông ngoại cũng đã dặn cô dè chừng đối với vấn đề yêu đương và hôn nhân vẫn bằng những lời ngang ngạnh mà ông nhắc đi nhắc lại mãi với Jaime để thúc dục anh tìm một người yêu đứng đắn và cưới vợ đi, vì anh vẫn còn là một anh thanh niên già độc thân. Ông nói đàn ông có vợ là tốt nhất, nhưng trái lại, phụ nữ như Alba bao giờ cũng thiệt thòi trong mọi cuộc hôn nhân. Những lời cảnh cáo răn đe của ông ngoại như bốc hơi bay đi mất khi Alba trông thấy Miguel lần đầu tiên trong một chiều mưa lạnh đáng nhớ, trong quán cà phê của trường đại học.

Miguel là một thanh niên da xanh tái, mắt long lanh sáng rực, quần bạc mầu, đi ủng của thợ mỏ, đang học năm cuối cùng của khoa Luật. Anh là người lãnh đạo cánh tả. Con người anh như bốc lửa bởi một say mê không thể kiềm chế: đi tìm công lý. Nhưng điều đó cũng không cấm anh nhận thấy Alba đang ngắm nghía mình. Anh ngẩng mặt và hai đôi mắt của họ gặp nhau. Họ nhìn nhau, ngỡ ngàng, và ngay từ lúc đó họ đã bắt đầu tìm mọi hoàn cảnh để ở gần nhau bên cạnh những hàng bạch dương trong vườn hoa, mà họ thường đi qua trong tay đầy sách và kéo theo cây đàn cello của Alba. Ngay từ lần găp gỡ đầu tiên Alba đã nhận thấy anh mang một chiếc phù hiệu nho nhỏ trên cánh tay áo: một bàn tay nắm chắc giơ lên cao. Cô quyết định không nói với anh cô là cháu gái của Esteban Trueba, và lần đầu tiên trong đời, cô dùng đến cái họ mà cô mang trong giấy tờ căn cước của mình: Satigny. Rồi sau cô cũng sớm nhận ra rằng tốt hơn hết là không nói cả với tất cả các bạn bè khác nữa. Ngược lại cô có thể kiêu hãnh kể mình là bạn của Pedro García Con, người rất được sinh viên quen thuộc, và của Nhà Thơ mà cô đã từng được ngồi trên đùi ông từ ngày cô còn bé tí, người mà lúc đó đã được biết đến trong mọi thứ ngôn ngữ, và những vần thơ của ông được truyền miệng trong thanh niên hoặc ghi bằng chì than trên những bức tường.

Miguel nói về cách mạng. Anh nói cần phải dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực của chế độ hiện hành. Tất nhiên Alba không có một chút quan tâm nào đến chính trị, mà cô chỉ muốn nói về tình yêu. Cô đã chán ngấy những bài diễn thuyết của ông ngoại, những cuộc tranh cãi giữa ông với cậu Jaime, và những sinh hoạt trong mọi chiến dịch tranh cử. Sự tham gia chính trị duy nhất trong cuộc đời cô cho tới lúc đó chỉ là một lần đi cùng một số học trò khác đến ném đá vào đại sứ quán Mỹ quốc, nhưng cũng không có lý do gì thật rõ, và vì việc đó cô đã bị đuổi học một tuần lễ, và thiếu chút nữa đã gây ra cho ông ngoại một cơn đau tim nữa. Nhưng trong trường đại học, chính trị là một điều không thể tránh được. Cũng như mọi thanh niên vào trường năm đó, cô khám phá ra cái lôi kéo của những đêm không ngủ trong một quán cà phê, chuyện trò với nhau về những biến đổi mà thế giới cần thiết và người nọ lây sang người kia cái say sưa về lý tưởng. Đêm khuya cô mới trở về nhà, miệng đắng và quần áo đượm mùi thuốc lá khét lẹt, trong đầu bốc nóng chủ nghĩa anh hùng, chắc chắn với mình, nếu thời cơ tới, mình có thể hi sinh cuộc đời cho một sự nghiệp chính nghĩa. Vì tình yêu, Miguel, chứ không phải vì niềm tin lý tưởng, Alba cùng nhiều sinh viên khác chiếm giữ một ngôi nhà trong trường đại học, cố thủ ở đó để ủng hộ một cuộc đình công của công nhân. Đó là những ngày cắm trại, diễn thuyết bốc lửa, từ trong cửa sổ thét lên chửi bới bọn cảnh sát cho tới khi khản giọng. Họ xây dựng những chiến lũy bằng bao đất và đá tảng khuân từ sân trường vào, đóng chặt mọi cửa ra vào và cửa sổ với ý định biến ngôi nhà thành một pháo đài, và kết cục nó trở thành một sà lim mà sinh viên khó chạy từ trong đó ra hơn là bọn cảnh sát từ ngoài đột nhập vào. Đó là lần đầu tiên Alba ở suốt đêm ngoài ngôi nhà ông ngoại, nằm thu lu trong vòng tay của Miguel, giữa hàng đống báo chí, chai bia rỗng, trong làn hơi nóng của bạn bè chung chạ, tất cả đều rất trẻ, mồ hôi mồ kê, mắt đỏ vì ngủ muộn và vì khói, hơi đói một chút và không có một li sợ hãi, vì việc làm này đối với họ giống như một trò chơi hơn là một cuộc chiến tranh. Cả ngày hầu họ bận rộn vào việc xây dựng chiến lũy, triển khai sự phòng thủ ngây thơ của họ, vẽ khẩu hiệu, biểu ngữ, nói chuyện điện thoại, không có thì giờ để lo ngại điều gì khi thấy cảnh sát cắt điện và nước.

Ngay từ phút đầu, Miguel đã trở thành linh hồn của cuộc chiến đấu, được sự trợ giúp của giáo sư Sebastián Gómez, tuy hai chân bị đau vẫn đi cùng học sinh của mình cho đến phút cuối cùng. Đêm đó họ hò hát để lấy tinh thần, và khi đã mệt vì hiệu triệu, thảo luận và hò hát, họ tụ tập nhau thành từng toán để qua đêm một cách thoải mái nhất có thể được. Người được nghỉ cuối cùng là Miguel; có lẽ anh là người duy nhất biết hành động, anh lĩnh trách nhiệm phân phối nước, tập trung vào các bình chứa đến cả nước đọng trong các chậu nước và trong nhà xí, đặt tạm một chiếc bếp bằng mấy hòn gạch và chẳng biết kiếm được ở đâu ra cả cà-phê, bánh xốp và mấy hộp bia. Ngày hôm sau mùi hôi thối ở những chậu đi tiêu không có nước dội thật kinh khủng, nhưng Miguel tổ chức lau rửa thật sạch và ra lệnh không được dùng đến nó nữa; mà phải đi tiêu trong vườn, đi vào một cái hố đào bên cạnh bức tượng đá của người sáng lập ra trường đại học này. Miguel phân chia bọn con trai ra từng đội và bằng một cách thật khôn khéo, bố trí giữ cho họ suốt ngày bận bịu, khiến cho không một ai để ý thấy được cái đó là do mệnh lệnh của anh. Những quyết định đó hầu như từ chính họ bật ra mà thôi.

– Có thể chúng mình sẽ ở đây đến mấy tháng đấy! - Alba khoái chí với cái ý nghĩ bị bao vây, bình luận.

Ngoài đường phố, những chiếc xe bọc thép của cảnh sát bao vây quanh ngôi nhà cổ. Bắt đầu một cuộc đợi chờ căng thẳng có thể sẽ kéo dài nhiều ngày.

– Sinh viên khắp nước, công đoàn và những trường trung học chuyên nghiệp đều tham gia đấu tranh. Chính phủ có thể đổ - Sebastián Gómez có ý kiến.

– Tôi không tin như vậy. - Miguel trả lời. - Nhưng điều quan trọng là tiếp tục giữ vững phản đối, và không rời bỏ dinh thự này trước khi họ ký nhận vào văn bản yêu cầu của công nhân.

Mưa nhè nhẹ bắt đầu và đêm đổ xuống nhanh trong ngôi nhà không có ánh điện. Họ thắp một số ngọn đèn dầu tạm thời làm bằng mảnh dẻ thay bấc trên miệng những chai lọ đựng đầy dầu lửa. Alba tưởng bọn chúng đã cắt giây điện thoại, nhưng rồi cô nhận thấy đường giây vẫn hoạt động. Miguel giải thích rằng cảnh sát rất chú ý muốn biết những điều sinh viên nói với nhau, và anh báo trước cho mọi người phải chú ý trong những cuộc trao đổi. Nhưng dù sao Alba cũng phải gọi về nhà để báo cho biết cô ở lại cùng bạn bè của cô cho tới thắng lợi cuối cùng hoặc là chết, điều này cô thấy như giả dối khi vừa mới nói xong. Ông ngoại cô giật chiếc ống nghe trong tay của Blanca và bằng giọng điên cuồng mà cô cháu rất quen thuộc, ông nói cô phải về ngay nhà trong vòng một tiếng đồng hồ với một lời giải thích thỏa đáng vì sao đã qua một đêm ở ngoài nhà mình. Alba trả lời cô không thể ra khỏi đây được, và dù có thể ra được nữa, cô cũng không nghĩ đến việc ra khỏi nơi này.

– Cháu không có việc gì phải làm ở đó cùng những tên cộng sản ấy! - Esteban Trueba thét lên. Nhưng ngay lập tức ông dịu giọng và yêu cầu cô cháu gái phải ra khỏi đó trước khi cảnh sát ập vào, vì ông biết chính phủ sẽ không tha thứ cho họ mãi. - Nếu chúng bay không ra ngay lập tức, Đội Cơ Động sẽ ra tay và sẽ lôi chúng mày ra bằng đòn roi đấy - Thượng nghị sĩ kết thúc.

Alba nhìn qua khe cửa sổ có che chắn bằng mảnh ván và bao tải đất, trông thấy những chiếc xe tăng đứng sắp hàng dài trên đường phố và một số binh lính đứng sắp hàng đôi, vũ trang bằng dùi cui, đội mũ sắt, mang mặt nạ. Cô biết ông ngoại mình đã không nói quá. Những sinh viên khác cũng trông thấy bọn lính đó như Alba, và một số người trong bọn họ bắt đầu run sợ. Một người nói bọn lính có một loại lựu đạn mới, còn gớm ghiếc hơn cả loại lựu đạn hơi cay, loại này có khả năng gây ra một trận tháo tỏng không thể nào kìm hãm được, và có thể chinh phục làm giảm nhuệ khí của một con người dũng cảm nhất bằng cái mùi thối khắm và sự lố lăng nực cười. Câu nói đó làm cho Alba thấy ghê sợ, phải hết sức cố gắng lắm mới khỏi bật khóc. Cô cảm thấy bụng đau như kim châm và biết rằng cái đó do sợ hãi. Miguel ôm hôn cô, nhưng cái hôn cũng không an ủi được cô. Cả hai đều mệt nhoài và bắt đầu cảm thấy đêm lạnh buốt thấm vào đến tận xương tủy, tâm hồn.

– Tôi không tin rằng chúng dám xông vào đây - Sebastián Gómez nói - Chính phủ đang có khá nhiều vấn đề phải dàn xếp, họ không dây vào với chúng ta đâu.

– Ra mặt chống lại sinh viên đâu phải đây là lần đầu - một người nào đó nhận xét.

– Dư luận quần chúng không cho phép họ làm như vậy - Sebastián Gómez đáp - Ở đây là một chế độ dân chủ. Không phải là một chính phủ độc tài, và ở đây không bao giờ có thể là độc tài.

– Người ta thường cho rằng những cái đó chỉ xẩy ra ở những nơi khác - Miguel nói. - Cho tới khi nó có thể xảy đến cả với chúng mình.

Suốt buổi chiều hôm đó trôi qua không có việc gì xẩy ra, và đến đêm mọi người yên tâm hơn, dù mọi sự bất tiện và cái đói kéo dài. Những chiếc xe tăng vẫn đứng yên trên vị trí cũ. Trong những dãy hành lang dài và trong các lớp học bọn sinh viên trẻ chơi mèo bắt chuột hoặc chơi bài, hoặc nằm dài trên nền sân nghỉ ngơi, hoặc chuẩn bị vũ khí phòng ngự như gậy và đá sỏi. Vẻ mệt mỏi hiện rõ trên từng khuôn mặt. Mỗi lúc Alba càng thấy thêm quặn đau trong bụng và cô nghĩ nếu ngày mai mọi vấn đề chưa được giải quyết, cô không còn cách nào khác là phải dùng đến chiếc hố đào ở trong vườn. Trên đường phố mưa vẫn rơi đều đều và mọi thói tục của thành phố vẫn tiếp diễn không có gì chuyển rung, thay đổi. Dường như chẳng có ai quan tâm đến cuộc đình công bãi khóa của sinh viên, và người ta đi qua những chiếc xe tăng không dừng chân lại để đọc những tấm biểu ngữ dán ở trước cửa trường đại học. Người hàng phố nhanh chóng quen ngay cái cảnh đứng gác của đội lính cảnh sát vũ trang trước cửa trường, và khi mưa ngừng rơi, bọn trẻ con từ trong nhà lại đổ ra đường chơi bóng trên khoảng trống ngăn giữa tòa nhà của trường đại học và những đội lính cảnh sát. Đôi lúc Alba có cảm giác như đang ở trong một con thuyền buồm trên mặt biển, đứng im không di chuyển, không có một cơn gió nồm nhè nhẹ, trong một sự chờ đợi vô tận và lặng lẽ, hàng giờ hàng giờ tìm dõi chân trời. Mối tình đồng chí vui vẻ của ngày đầu đã biến thành nỗi tức giận và những cuộc tranh cãi liên miên, và theo thời gian trôi qua sự bất tiện mỗi lúc một thêm căng thẳng. Miguel đã lục tìm tịch thu hết những thức ăn uống của tiệm cà-phê của trường đại học.

– Khi nào kết thúc chuyện này, chúng ta sẽ trả tiền cho người quản lý. Ông ta cũng là một công nhân như bất kỳ một công nhân nào khác - anh nói.

Trời lạnh. Người duy nhất không có một lời ta thán nào, ngay cả đối với cái khát, là Sebastián Gómez. Ông có vẻ không mệt mỏi y như Miguel dù tuổi ông gấp đôi tuổi anh và có dáng vẻ của một người bị bệnh ho lao. Ông là giáo sư duy nhất ở lại cùng sinh viên khi họ quyết định chiếm cứ trường đại học. Người ta nói cái chân què của ông là hậu quả của một tràng đạn tiểu liên ở Bolivia. Ông là nhà tư tưởng đã làm cháy lên trong lòng học trò của mình ngọn lửa mà số đông họ lại thấy lụi tàn khi họ rời bỏ trường đại học và bước vào cái thế giới mà trong thời kỳ đầu của tuổi thanh niên họ tưởng rằng sẽ có thể thay đổi được. Đó là một con người nhỏ nhắn, gày khô, mũi khoằm, tóc thưa, bên trong sôi sục một ngọn lớn không một phút giây nào ngừng cháy. Chính ông là người đã gán cho Alba cái tên hiệu là “nữ bá tước”, vì ngày đầu tiên cô tới trường, ông già Trueba đã sai lầm đưa cô đến lớp bằng xe hơi riêng do tài xế lái đến, và giáo sư Gómez đã trông thấy. Tên hiệu đó đặt ra thật rất tình cờ, vì Gómez cũng chẳng có thể biết được, trong trường hợp không chắc chắn là một ngày kia cô gái cũng muốn làm như vậy, ông đã lôi từ dưới đất lên cái danh hiệu quý tộc của Jean de Satigny, một trong số rất ít điều thực sự mà vị bá tước Pháp đã cho cô mang họ đó có thực. Alba không tức giận ông bởi cái tên hiệu đùa kinh khủng đó, mà ngược lại, đôi lần cô đã có cái ý nghĩ ngông cuồng sẽ quyến rũ vị giáo sư tận tâm kia. Nhưng Sebastián Gómez đã từng thấy nhiều cô gái như Alba và đã biết phân biệt được cái hợp chất của lòng thương hại và sự tò mò mà đôi nạng đỡ đôi chân giẻ rách của ông đã kích động tạo nên.

Cả một ngày trôi qua như vậy, đội Cơ Động không thấy huy động những chiến xa, và chính phủ cũng không lùi bước trước những yêu sách của những người lao động. Alba bắt đầu tự hỏi cô đương làm cái quái gì thế tại nơi này, vì những cơn đau bụng đang trở nên không chịu đựng được, và sự cần thiết được rửa mình bằng nước lạnh bắt đầu ám ảnh cô. Mỗi lần nhìn ra đường phố, trông thấy những tên cảnh sát vũ trang miệng cô lại đầy ứ nước bọt. Lúc đó cô đã nhận thấy rằng những cuộc tập luyện mà cậu Nicolás dạy cô thật chẳng có hiệu quả gì trong giờ phút thực tế này như khi tưởng tượng ra những nỗi đau giả tạo. Hai giờ sau cô thấy giữa bẹn có một chất lầy nhầy, âm ấm, rồi trông thấy đũng quần mình có vấy những vết mầu đỏ. Một cảm giác kinh hoàng chiếm ngự cô. Trong những ngày đó sự sợ hãi về điều đó xẩy ra đã dày vò cô hầu như cũng dữ như cái đói dày vò. Vết bẩn ở quần cô loang như một lá cờ. Cô không cố để che đậy nó nữa. Cô chúi vào một xó và cảm thấy mình đã hoàn toàn thất bại. Khi cô còn nhỏ, bà ngoại cô đã dạy cho biết mọi sự tuần hoàn trong cơ thể con người đều rất tự nhiên và người ta có thể nói chuyện về kinh nguyệt như nói về thi ca, nhưng sau này, tại trường trung học, cô lại được biết mọi thứ thải ra của cơ thể, chỉ trừ có nước mắt, tất cả đều nhơ bẩn phải dấu. Miguel nhận thấy sự bồn chồn lo lắng của cô, bèn đi tìm ở trạm cứu thương tạm thời được một gói bông và mấy chiếc khăn tay, nhưng chỉ được lát sau, cả hai lại thấy những thứ đó chẳng đủ được, và đến buổi tối Alba khóc lóc vì đau và vì hổ thẹn khiếp hãi cái quặn đau trong bụng và cái thứ máu ri rỉ chảy, không giống những tháng trước một chút nào. Cô nghĩ có lẽ có chỗ nào trong bụng đã bị viêm, vỡ. Ana Díaz, cô nữ sinh cũng đeo trên cánh tay dấu hiệu nắm tay giơ cao như Miguel, đưa ra nhận xét là chỉ có những người phụ nữ nhà giầu mới đau đớn khi có kinh, còn đối với phụ nữ vô sản thì ngay cả khi đẻ họ cũng chẳng kêu ca, nhưng khi nhìn thấy quần áo của Alba ướt đẫm như một vũng nước, còn cô gái thì tái xanh như một kẻ hấp hối, Ana Díaz lại đến nói chuyện với Sebastián Gómez. Ông giáo sư tuyên bố không có khả năng giải quyết được vấn đề.

– Tại đưa phụ nữ vào những việc của nam giới mới sinh ra chuyện thế này đây - ông nói đùa.

– Không! Việc này xảy ra do đã đưa những nhà tư sản vào công việc của nhân dân! - cô sinh viên trẻ tức bực đáp lại.

Sebastián Gómez lách đôi chân gỗ một cách khó khăn đến góc của Alba nằm.

– Nữ bá tước, cô phải trở về nhà thôi. Tại đây, cô không thể góp phần vào việc gì, mà ngược lại, đã trở thành một điều phiền toái - ông nói với cô.

Alba thấy trong người một đợt sóng nhẹ nhõm dâng lên. Cô đã đến chỗ quá sợ hãi, vì mấy lời của giáo sư vừa nói quả là lối thoát chân chính cho phép cô quay trở về nhà mà không có vẻ hèn nhát. Cô thảo luận một chút với Sebastián Gómez cốt để giữ thể diện, nhưng hầu như lập tức chấp nhận để Miguel mang một lá cờ trắng đi ra thương thuyết với bọn lính cảnh cát. Mọi người nhìn anh từ những khe ngắm trong lúc anh đi ngang qua khoảng trống. Bọn cảnh sát đã khép chặt hàng ngũ và bằng một chiếc loa phóng thanh ra lệnh cho Miguel dừng lại, đặt lá cờ trắng xuống đất và bước đi lên với hai bàn tay chắp sau gáy.

– Cứ như một cuộc chiến tranh - Sebastián Gómez nhận xét.

Một lát sau Miguel trở lại, giúp Alba đứng lên. Cô gái vừa lên án những tiếng rên la của Alba, đưa một tay ôm lấy Alba, rồi cả ba bước ra khỏi ngôi nhà, len qua những bao đất, được chiếu sáng bởi mấy ngọn đèn chiếu cực mạnh của cảnh sát. Alba hầu như không bước nổi, cô thấy hổ thẹn và quay đầu lại. Một đội tuần tra bước ra trước mặt họ ở nửa đường và Alba đứng cách chỉ vài xentimét một người mặc đồng phục mầu xanh, và một nòng súng ngắn nhằm ngay giữa tầm mũi cô. Cô nhìn lên và chạm trán với một khuôn mặt nâu nâu, đôi mắt như mắt chuột. Lập tức cô nhớ ngay hắn là ai: Esteban García.

– A, thì ra cô cháu gái Thượng nghị sĩ Trueba đây! - García kêu lên vẻ riễu cợt.

Lúc đó Miguel mới biết cô gái đã không nói với mình hết sự thực. Cảm thấy bị phản bội, anh đặt cô gái vào tay tên cảnh sát, quay nửa vòng và kéo lê lá cờ trắng quay vào, không có cả một cái đưa mắt nhìn cô để từ biệt, bên cạnh là Ana Díaz, cô sinh viên cũng bước đi một cách ngạc nhiên và căm giận như anh.

– Cô bé làm sao vậy? - García vừa hướng mũi súng ngắn vào quần Alba vừa hỏi. - Như thể xẩy thai ấy.

Alba ngửng đầu nhìn thẳng vào mắt hắn.

– Điều đó không dính gì đến anh. Hãy đưa tôi về nhà! - cô gái, bắt chước đúng cái giọng hách dịch mà ông ngoại cô vẫn dùng đối với tất cả những người mà ông coi như không cùng một giai cấp xã hội với ông, ra lệnh.

García lưỡng lự. Lâu lắm rồi hắn không hề nghe thấy một mệnh lệnh nào phát ra từ miệng một người thuộc dân sự, và đã nẩy ra ý định lôi cô gái đi làm con tin và để cho nó thối ruỗng trong xà lim, đằm đìa máu mủ của chính nó, cho tới khi nó phải quỳ xuống để xin mình, nhưng trong nghề nghiệp của hắn, hắn đã học được bài học biết rằng có nhiều kẻ khác quyền thế hơn hắn, biết rằng hắn không thể tự cho mình cái tự do hành động mà không bị trừng phạt. Thêm nữa, cái kỷ niệm về Alba với bộ quần áo hồ bột là cứng, ngồi uống nước chanh ở đồn điền Ba Cô Maria, trong khi hắn kéo lê đôi chân đất ngoài sân cùng đàn gà mái, hít mũi thò lò, và nỗi sợ hãi hãy còn đối với ông già Trueba còn mạnh hơn cả cái ước muốn hành hạ làm nhục cô gái. Hắn không thể chịu đựng được cái nhìn của cô gái, và cúi đầu mà không biết. Hắn quay người, sủa lên mấy câu ngắn, và hai tên cảnh sát nắm hai cánh tay Alba đưa cô ra chỗ một chiếc xe của cảnh cát. Và cô được chở về tới nhà. Nhìn thấy cô gái như vậy Blanca nghĩ những lời dự đoán của cha có lẽ đã được thực hiện, cảnh sát đã dùng gậy tấn công lũ sinh viên. Chị bắt đầu kêu gào, và chỉ ngừng la hét khi Jaime khám xét xong cho Alba, anh đảm bảo với chị cháu gái không bị thương và không có gì đáng lo ngại, chỉ cần hai mũi tiêm và nghỉ ngơi chút ít là khỏi ngay.

Alba nằm hai ngày, trong khi đó cuộc bãi khóa của sinh viên lặng lẽ tự giải tán. Bộ trưởng Bộ Giáo dục bị thay, chuyển sang giữ chức ở Bộ Nông Nghiệp.

– Nếu ông ấy đã có thể làm bộ trưởng Bộ Giáo Dục mà không cần phải học hết chương trình đại học, thì cũng có thể làm bộ trưởng Bộ Nông Nghiệp mà không hề trông thấy một con bò cái trong suốt cuộc đời - Thượng nghị sĩ Trueba nhận xét.

Trong mấy ngày nằm liệt giường. Alba có thời giờ để kiểm soát lại những hoàn cảnh mà cô đã gặp Esteban García. Tìm về những hình ảnh thời kỳ thơ ấu xa xưa, cô nhớ đến một anh chàng trẻ tuổi da nâu, đến phòng thư viện của ngôi nhà lớn, đến chiếc lò sưởi rực lửa củi gỗ thông thơm lừng không khí, đến một buổi chiều hoặc tối nào đó, và cô ngồi trên đầu gối hắn ta. Nhưng cảnh đó nổi lên và vụt biến thoáng đi trong ký ức của cô và cô ngờ ngợ đó là điều mơ ngủ. Cái kỷ niệm chính xác đầu tiên về hắn ta là ở thời gian sau đó. Cô còn nhớ cả ngày tháng chính xác, vì đó là ngày mà cô tròn mười bốn tuổi và mẹ cô đã ghi chép trong tập album đen mà bà ngoại của cô đã tiến hành sưu tập từ khi cô mới ra đời. Lúc đó cô uốn tóc loăn soăn và đang ngồi trên sân cảnh trước nhà, đã khoác áo ngoài, đang chờ cậu Jaime đến để đưa đi mua quà tặng cho cô. Trời rất lạnh, nhưng cô lại thích khu vườn về mùa lạnh. Cô thổi thổi vào hai bàn tay và kéo cao cổ áo khoác ngoài lên phủ kín hai tai. Đứng ở chỗ đó cô có thể trông thấy cửa sổ của gian phòng thư viện, trong đó ông ngoại cô đang nói chuyện với một người đàn ông. Kính cửa sổ mờ đục, nhưng cô cũng có thể nhận ra bộ đồng phục cảnh sát mà người đó mặc, và cô tự hỏi không biết ông ngoại mình sao lại có thể có việc gì để nói với một tên lính đó trong văn phòng của ông. Người đó quay lưng ra phía cửa sổ và ngồi cứng nhắc trên một góc ghế bành, lưng thẳng đứng như một tên lính nhỏ bằng chì. Alba ngắm nhìn hai người đó một lát, đến khi cô tính rằng cậu Jaime sắp đến, cô liền bước đến một chiếc bục ghế đã vỡ một nửa ở góc vườn, xoa xoa hai bàn tay cho ấm, vứt bỏ những chiếc lá ẩm ướt vươn trên ghế và ngồi xuống đợi. Sau đó một lát, Esteban García bước ra và phải đi qua khu vườn để tới được hàng rào sắt trước cửa nhà, và hắn đã gặp cô đang ngồi ở đó. Trông thấy cô hắn ta đứng dừng lại. Nhìn xung quanh, lưỡng lự một chút rồi hắn bước lại gần cô.

– Có nhận ra tôi không? - García hỏi.

– Không - cô ngờ ngợ.

– Tôi là Esteban García. Chúng ta đã biết nhau ở đồn điền Ba Cô Maria.

Alba đỏ mặt. Hắn ta gợi trong óc cô nhớ đến một kỷ niệm xấu. Trong đôi mắt hắn có cái gì đó khiến cho cô lo sợ, nhưng cô không thể biết rõ lo sợ cái gì. García đưa bàn tay phủi những chiếc lá và ngồi xuống cạnh cô trên bục đá, thật sát, chân hắn sát vào chân cô.

– Khu vườn này giống như một khu rừng - hắn nói, hơi thở phà vào mặt cô.

Hắn bỏ chiếc mũ nồi và cô trông thấy mớ tóc hắn thật ngắn, chải bằng gôm. Liền đó bàn tay của García đặt lên vai cô. Sự thân mật của cử chỉ đó cô gái không quen, khiến cho cô như tê liệt một loáng, nhưng ngay lập tức cô ngả người về phía sau tìm cách tránh. Bàn tay của tên cảnh sát bóp chặt vai cô, những ngón tay hắn ngập sâu vào lần vải dầy của chiếc áo khoác. Alba thấy quả tim đập như một cái máy và má đỏ rực lên vì hổ thẹn.

– Đã lớn đấy, Alba, hầu như một người phụ nữ rồi - người đàn ông thì thầm bên tai cô.

– Tôi vừa mười bốn tuổi, hôm nay sinh nhật của tôi - cô lúng búng.

– Vậy thì có một quà tặng cho cô - Esteban García nhăn miệng mỉm cười.

Alba cố sức tìm cách quay mặt đi, nhưng hai bàn tay hắn giữ chặt buộc cô phải đối mặt với hắn. Đó là cái hôn đầu tiên. Cô nhận thấy cái cảm giác nóng hổi, tàn bạo, của làn da ráp ráp chân râu cạo dối cọ vào mặt cô, cô thấy cái hơi thở sặc mùi thuốc lá và mùi hành, và tất cả sức phũ phàng của hắn. Lưỡi của García định cố để mở đôi môi cô, trong lúc bàn tay của hắn bóp chặt lấy hai má cô, buộc cô phải há miệng. Cô nhìn thấy cái lưỡi hắn như thể một con trai nhầy nhụa và âm ấm, cô thấy muốn nôn và một cơn đau trong bao tử, nhưng cô vẫn mở mắt, nhìn thấy nền vải cứng của bộ đồng phục nhà binh, và cảm thấy hai bàn tay tàn ác vòng lấy cổ cô, và vẫn hôn cô, những ngón tay của hắn bắt đầu thít chặt. Alba tưởng mình sắp ngạt và hết sức du hắn ra xa. García rời khỏi chiếc ghế đá và mỉm cười vẻ trêu chọc. Trên má hắn có những vết đỏ, và hẳn thở dồn dập.

– Có thích cái quà tặng ấy của anh không? - hắn cười.

Alba nhìn hắn đi ra, bước những bước dài qua khu vườn, và cô nức lên ấm ức khóc. Cô cảm thấy mình bị nhơ bẩn, làm nhục. Cô chạy vào trong nhà, rửa mặt bằng xà phòng và chải răng xúc miệng như thể để rửa sạch cái vết nhơ bẩn đó trong trí nhớ. Khi cậu Jaime đến đón, cô nhẩy lên đu mình dưới cổ cậu, dìm mặt vào ngực cậu và nói với cậu rằng cô không muốn bất cứ một quà tặng nào, vì cô đã quyết định sẽ đi tu. Jaime phá lên cười, một cái cười ròn rã, sâu lắng nẩy nở từ trong ruột mà Alba chỉ thỉnh thoảng lắm mới nghe thấy, vì cậu của cô là một con người lầm lì ít nói.

– Cháu thề đúng như vậy! Cháu sẽ đi tu, làm nữ tu sĩ! - Alba sụt sùi khóc.

– Thế thì cháu sẽ phải sinh ra lần thứ hai thôi - Jaime đáp - Hơn nữa cháu phải bước qua cái xác của cậu mới có thể làm như vậy được.

Cho tới lần lại chạm mặt hắn trước cửa trường đại học vừa đây, Alba không hề gặp lại Esteban García, nhưng không bao giờ cô có thể quên con người hắn. Cô không kể cho ai hay về cái hôn ghê tởm, cũng như về những giấc mơ mà sau đấy cô thường có, trong đó hắn xuất hiện như một con thú dữ xanh lè, sẵn sàng bóp chặt cổ cô trong đôi chân trước và luồn cái vòi đầy rớt rãi vào miệng cô khiến cho cô ngạt thở.

Nhớ lại tất cả những cái đó, Alba nhận ra rằng cơn ác mộng vẫn ẩn kín trong con người cô suốt những năm đó và García vẫn tiếp tục là con thú dữ luôn rình cô trong bóng tối để nhảy xổ ra vồ cô trong bất kỳ nơi khúc khuỷu nào của cuộc đời. Cô không thể biết được cái đó là những điềm báo trước.

Nỗi chán nản và bực dọc vì Alba là cháu gái của Thượng nghị sĩ Trueba của Miguel cũng nhạt dần và mất đi đúng vào lần thứ hai anh trông thấy cô lững thững như một linh hồn lạc lõng trên dãy hành lang gần quán cà-phê mà trước kia họ đã gặp gỡ, quen nhau. Anh nghĩ nếu đổ tội cho cô cháu gái vì những tư tưởng của ông ngoại cô thì thật vô lý, cho nên hai người lại ôm ngang lưng nhau sóng đôi đi dạo. Chỉ ít lâu sau những cái hôn bất tận cũng không còn đủ nữa đối với họ, và hai người bắt đầu hò hẹn gặp gỡ nhau trong căn phòng mà Miguel sống. Đó là một căn phòng trọ loại tồi dành cho những sinh viên nghèo, quản lý bởi một cặp vợ chồng đã nhiều tuổi, có khuynh hướng về môn do thám. Họ quan sát Alba bằng đôi mắt ghen ghét không che dấu khi cô bước lên phòng ở của Miguel, tay nắm tay anh; và cô cảm thấy như một cái tội khi phải chiến thắng nỗi thẹn thò bẽn lẽn của mình trước đôi mắt phê phán nó làm tiêu tán cả niềm sung sướng của cuộc hẹn hò gặp gỡ. Để tránh những sự khó chịu đó, cô thích gặp nhau theo cách khác, nhưng không đồng ý cùng nhau đến một khách sạn cũng bởi cái lý do y như sợ người ta trông thấy mình trong phòng trọ của Miguel.

– Em là một cô bé tư sản tồi nhất mà anh biết đấy! - Miguel cười cô.

Thỉnh thoảng anh mượn được chiếc mô-tô và hai người lẩn trốn trong một số giờ, ngồi cưỡi ngựa trên xe phóng với tốc độ tự tử, tai lạnh cóng và tim nhẩy thót lên. Hai người thích tới những bãi biển vắng lạnh vào mùa đông, bước đi trên cát ướt, để lại những dấu chân mà nước biển tràn vào liếm đi, làm giật mình những con hải âu và thở hít không khí biển. Về mùa hè, hai người thích tới những cánh rừng rậm rạp, tại đó họ có thể vật lộn yêu nhau không kiềm chế một khi đám trẻ xục xạo và những người đi du ngoạn đã rời xa. Alba rất sớm phát hiện ra rằng nơi hò hẹn đảm bảo an toàn hơn cả lại chính là nhà cô, vì trong cái mê cung đó, với những gian phòng bỏ hoang ở mé sau, không có ai lai vãng tới, họ có thể yêu nhau chẳng gặp chút chi phiền toái.

– Nếu mấy cô hầu nghe có tiếng động, họ sẽ tưởng những hồn ma hiện về - Alba cười nói và kể cho người yêu nghe cái quá khứ vinh quang của những hồn ma tăm tiếng và cái bàn trái tim gọi hồn của ngôi nhà lớn ở góc phố.

Lần đầu tiên cô dẫn anh đi qua cổng sau vườn, rẽ cây cỏ rậm rạp, mở lối đi giữa những bức tượng loang lổ rêu xanh và phân chim, Miguel giật mình khi nhìn thấy ngôi nhà lớn nặng nề, buồn bã. “Mình đã đến đây trước kia”, anh lẩm bẩm, nhưng không nhớ rõ được, bởi cánh rừng rậm rạp của cơn ác mộng đó và ngôi nhà buồn bã này hầu như không còn giữ được cái hình ảnh giống như hình ảnh sáng lạn của ngôi nhà mà anh còn giữ lại trong ký ức từ hồi còn thơ.

Hai người đã lần lượt thử từng căn phòng bỏ hoang trong việc yêu nhau, và cuối cùng đã tạm dựng một cái tổ cho những cuộc yêu đương vụng trộm của họ trong một góc tận cùng của tầng hầm. Đã lâu lắm rồi Alba không bước vào nơi đó và đã quên cả sự tồn tại của nó, những khi cô mở cánh cửa và ngửi thấy cái mùi không thể lẫn được của nó, cô lại cảm thấy ngay cái ma lực hấp dẫn của nó ngày xưa. Hai người đã sử dụng những đồ đạc cũ, hòm gỗ, toàn bộ xuất bản của cuốn sách của cậu Nicolás, bàn ghế và rèm cửa từ những thời xưa để tạo thành một căn phòng cưới thật kỳ lạ. Ở giữa phòng họ dựng nên một cái giường làm bằng mấy cái nệm, phủ bằng mấy mảnh nhung mối đã nhấm. Hai người lôi từ trong các hòm ra vô vàn của báu kỳ lạ. Họ dùng những tấm rèm cũ bằng lụa thêu hoa damask làm vải phủ giường, và tháo những đường khâu của tấm áo viền đăng ten Chantilly thùng thình mà bà Clara mặc ngày đính hôn, đúng hôm con Barrabás chết, để may thành một chiếc màn mầu ngà vì bụi của thời gian, để tránh những chú nhện từ trên mái rơi xuống. Họ dùng nến thắp sáng và không để ý gì đến những con chuột nhắt, đến cái rét và cái hơi ngột ngạt như từ thời kỳ xa lắc bốc lên. Trong cái cảnh hoàng hôn vô tận của tầng hầm đó, họ trần truồng bất chấp ẩm ướt và những luồng gió lạnh. Họ uống rượu vang trắng trong những cốc thủy tinh mà Alba lén lấy trong phòng ăn, rồi làm mọi cuộc kiểm kê thật tỉ mỉ toàn bộ thân thể của nhau và tạo ra vô vàn những khả năng có thể thực hiện được những động tác yêu đương. Họ đùa nhau như hai đứa trẻ con. Alba phải thật chăm chú mới tìm thấy trong anh chàng thanh niên yêu say mê rất dịu hiền, cười và lăn lộn trong cuộc truy hoan bất tận, cái con người cách mạng khát khao công lý, đã bí mật lén học cách sử dụng vũ khí và những chiến lược cách mạng. Alba sáng tạo ra những vẻ quyến rũ không thể cưỡng được, còn Miguel, cũng tạo ra vô vàn hình thức mới mẻ và huyền ảo để yêu cô. Hai người choáng ngợp bởi mãnh lực của say mê, nó như sức thôi miên của cơn khát không bao giờ đã. Họ chẳng có đủ thì giờ và ngôn từ để thổ lộ với nhau những ý nghĩ thân yêu kín đáo nhất, và những kỷ niệm xa xưa nhất của họ, với cái tham vọng có thể chiếm được trọn vẹn nhau, đến tận những giới hạn cuối cùng. Alba trễ nải với cây đàn cello, chỉ trừ đôi lúc trần truồng ngồi trên giường cô lướt trên đó vài cung, và cô đến dự lớp tại trường đại học với dáng điệu lơ đãng, mất hồn. Miguel cũng hoãn việc soạn thảo luận án tốt nghiệp và những cuộc hội họp chính trị của mình, vì hai người cần phải cập kè với nhau trong tất cả mọi giờ, và lợi dụng từng sự lơ đãng nhỏ nhất của những người ở trong ngôi nhà để có thể lẻn vào tầng hầm. Alba đã học nói dối và che dấu. Lấy cớ cần phải học ban đêm, cô rời bỏ căn phòng ngủ cùng mẹ từ khi bà Clara chết, và đến ở một căn phòng ở tầng một, cửa mở ra vườn, để có thể mở cửa sổ cho Miguel và dẫn anh đi rón rén trong căn nhà đã ngủ, tới cái hang ổ thần tiên. Nhưng không phải họ chỉ ở chung với nhau ban đêm. Sự nôn nóng của tình yêu nhiều khi thật không tha thứ được, đến độ Miguel liều lĩnh vào nhà ngay giữa ban ngày, bò toài giữa cỏ cây rậm rạp như thể một tên ăn trộm, cho tới tận cửa ra vào tầng hầm, tại đó Alba chờ anh với trái tim hồi hộp như treo trên sợi chỉ. Họ hôn nhau với cái hôn tuyệt vọng của một cuộc chia tay vĩnh viễn và chìm vào trong nơi ẩn náu của họ, ngực phập phồng hồi hộp trong cuộc đồng mưu.

Lần đầu tiên trong đời, Alba cảm thấy cần được đẹp, và tự than vãn vì đã không có một người phụ nữ đẹp nào trong gia đình cho cô thừa kế những nét đẹp mà họ có, và người duy nhất, Rosa người đẹp, có để lại cho cô một chút thì chỉ là mầu rêu biển trên mái tóc cô, mầu tóc đó nếu không đi kèm với những nét đẹp khác của dung mạo, nó sẽ chỉ còn như một sự lầm lẫn của một người thợ trong cửa hàng cắt tóc. Khi Miguel đoán được nỗi băn khoăn của cô, anh cầm tay dẫn cô đến trước tấm gương lớn kiểu Venetia đặt trong một góc căn phòng bí mật của họ; anh phủi bụi trên mặt gương đã vỡ rạn, sau đó thắp tất cả những ngọn nến còn lại và đặt chúng xung quanh người Alba. Alba nhìn mình trong hàng nghìn miếng rạn vỡ của tấm gương. Làn da cô, chiếu sáng bởi những ngọn nến, có màu hư ảo của những khuôn mặt bằng sáp. Miguel bắt đầu vuốt ve cô và cô nhìn thấy khuôn mặt mình trong cái lăng kính muôn hình của tấm gương vỡ, và cuối cùng chấp nhận rằng mình là người đẹp nhất trên thế gian này, vì cô có thể nhìn thấy rõ mình như vậy trong đôi mắt của Miguel đang chăm chú nhìn cô.

Cuộc yêu đương bất tận đó kéo dài hơn một năm. Cuối cùng Miguel cũng hoàn thành luận án tốt nghiệp và bắt đầu kiếm việc làm. Khi sự đòi hỏi cấp bách của một tình yêu không thỏa mãn đã qua đi, hai người đã có thể phục hồi lại sự khôn ngoan và bình thường hóa cuộc sống. Alba cố gắng để lại chú ý vào việc học và Miguel lại lao vào những hoạt động chính trị của mình, vì những sự kiện dồn dập xẩy ra, đất nước ghi dấu những cuộc đấu tranh tư tưởng. Miguel thuê một căn nhà nhỏ gần kề nơi làm việc, tại đó hai người gặp gỡ yêu nhau, vì hơn một năm trần truồng lăn lộn trong tầng hầm đã khiến cho cả hai đều nhiễm phải bệnh ho kinh niên, căn bệnh đã làm giảm đi phần lớn cái thú huyền diệu của nơi thiên đường dưới nền đất đó. Alba giúp Miguel trang trí căn nhà, sắp đặt những chiếc gối đệm nhà làm và những áp phích chính trị ở khắp nơi, và cô đã đi đến chỗ gợi ý có thể đến sống cùng anh, nhưng Miguel rất cương quyết trong vấn đề đó.

– Những giờ phút tồi tệ đang tới gần, em yêu của tôi ơi - anh giải thích. - Anh không thể đem theo em bên cạnh, vì khi cần thiết, anh sẽ gia nhập du kích.

– Em sẽ đi với anh tới bất kỳ đâu - cô hứa hẹn.

– Đi như thế không phải vì tình yêu, mà vì lòng tin chính trị, cái đó em không có - Miguel đáp - Các anh không thể chấp nhận được cái ý thích riêng là nhận những chiến sĩ nghiệp dư.

Câu nói đó đối với Alba dường như thô bạo, cần phải nhiều năm sau đấy cô mới hiểu được hết tất cả ý nghĩa đầy đủ của nó.

Thượng nghị sĩ Trueba đã đến tuổi rút lui về nghỉ ngơi, nhưng ý nghĩ đó lại chưa hề thoáng hiện trong óc ông. Ông đọc báo hàng ngày và lẩm bẩm nghiền ngẫm nhai nhai hai hàm răng. Mọi sự vật đã thay đổi rất nhiều trong những năm đó và ông cảm thấy những sự kiện đã vượt lên trên ông, vì ông cũng chẳng ngờ rằng mình sẽ sống lâu đến thế để phải chống chọi những cái đó. Ông sinh ra đời khi ánh sáng điện chưa có trong thành phố, mà đến nay ông đã được nhìn thấy trên vô tuyến truyền hình một con người đã đi trên mặt trăng, nhưng cũng chưa bao giờ có một sự sửng sốt nào trong suốt cuộc đời lâu dài của ông đã chuẩn bị cho ông để chống chọi lại với cuộc cách mạng đang thai nghén hình thành trong đất nước ông, ngay trước mũi ông, và làm cho cả thế giới phải rung chuyển.

Người duy nhất không nói gì đến những sự kiện đang diễn ra là Jaime. Để tránh những cuộc tranh cãi với cha, Jaime đã có được thói quen lặng im, và sau dần dần anh khám phá ra rằng đối với anh lặng im lại dễ chịu hơn cả. Những trường hợp ít ỏi mà anh từ bỏ được sự lặng lẽ của tu sĩ dòng Trappist là những khi Alba đến thăm anh trong căn hầm sách. Cô cháu gái đến trong bộ quần áo ngủ, tóc còn ướt sau khi tắm dưới vòi hoa sen, cô ngồi dưới mé chân giường, kể cho anh nghe những chuyện sung sướng, vì theo như cô nói, anh là viên đá nam châm đã lôi kéo vào mình những vấn đề của người khác và những nỗi thống khổ không phương cứu chữa, cho nên thật cần có ai đó nói cho anh biết về mùa xuân và tình yêu. Những ý định tốt đó của cô vỡ tan tành trước sự cấp thiết phải thảo luận với anh tất cả những điều mà cô quan tâm lo lắng. Không bao giờ hai cậu cháu đồng ý được với nhau về một vấn đề nào. Cậu cháu cùng đọc một cuốn sách, nhưng đến khi đem phân tích những điều đã đọc thì hai cậu cháu lại có ý kiến hoàn toàn đối lập nhau. Jaime thường riễu cợt những chính kiến của cô cháu, những ông bạn rậm râu của cháu và rày la cháu vì đã yêu một tên khủng bố rởm của quán cà-phê. Jaime là người duy nhất trong gia đình biết sự có mặt của Miguel.

– Bảo cái thằng nhóc đó hôm nào đến làm việc cùng cậu tại bệnh viện, để xem xem nó còn muốn để mất thì giờ vào việc viết những bài báo và diễn văn nữa không - anh nói với Alba.

– Anh ấy là luật sư, cậu ạ, không phải thày thuốc - cô cháu đáp.

– Không quan trọng. Tại đó chúng tao cần bất cứ cái gì. Đến cả thợ hàn ống nước chúng tao cũng dùng được.

Jaime tin chắc cuối cùng những người xã hội sẽ thắng, sau bao nhiêu năm đấu tranh như vậy. Cái đó nhờ chỗ nhân dân đã có ý thức về những yêu cầu cần thiết của họ và sức mạnh của bản thân họ. Alba nhắc lại những lời của Miguel, cho rằng chỉ có bằng con đường chiến tranh mới có thể thắng được giai cấp tư sản. Jaime rất sợ hãi mọi hình thức cực đoan và giữ ý kiến nói những người du kích chỉ đúng lý hợp tình trong những chế độ của bạo chúa, ở đó không còn phương sách gì khác là chiến đấu chống lại bằng súng đạn, nhưng trong một nước có thể dành được những thay đổi bằng phiếu bầu của nhân dân thì lại là một sai lầm.

– Điều đó không bao giờ xẩy ra đâu cậu ạ, đừng có ngây thơ - Alba đáp lại. - Không bao giờ bọn chúng để cho những người xã hội của cậu thắng đâu!

Alba cố gắng tìm cách trình bày quan điểm của Miguel: không thể nào tiếp tục chờ đợi bước đi chậm chạp của lịch sử, quá trình chăm chút giáo dục nhân dân và tổ chức họ, vì thế giới đang tiến lên bằng những bước nhẩy vọt và bọn chúng đang ở phía sau, cô nói không bao giờ có thể thiết lập được những đổi thay căn bản bằng lòng tốt mà không dùng bạo lực. Lịch sử đã chứng minh rõ điều đó. Cuộc thảo luận kéo dài và cả hai cậu cháu lạc lõng trong một cuộc diễn thuyết tranh luận chẳng đâu vào đâu làm cho cả hai cùng kiệt lực, kết tội lẫn nhau là kẻ ương bướng hơn một con lừa, nhưng cuối cùng hai cậu cháu chúc nhau ngủ ngon bằng một cái hôn, và cả hai đều có cảm giác thấy người tranh luận với mình là một con người tuyệt diệu.

Một hôm vào giờ ăn tối, Jaime báo tin những người xã hội sẽ thắng, những cũng như hai mươi năm trước anh đã dự đoán như vậy và không một ai tin cả.

– Nếu mẹ con còn sống, bà ấy sẽ lại nói rằng vẫn những người trước sẽ thắng thôi - Thượng nghị sĩ Trueba khinh miệt đáp lời con.

Jaime biết tại sao anh dám nói như vậy. Chính người ứng cử viên đã nói với anh. Hai người làm bạn với nhau đã từ lâu và Jaime thường vẫn chơi cờ với ông ta trong nhiều buổi tối. Chính vẫn cái ông người Đảng Xã Hội đã ứng cử Tổng Thống của nước Cộng Hòa mười tám năm trước. Jaime lần đầu tiên trông thấy ông ta đứng sau lưng cha anh, khi ông đi giữa một đám mây khói xe lửa trên những con tàu chiến thắng, trong những chiến dịch vận động tranh cử từ thời kỳ trai trẻ của anh. Thời kỳ đó ông ứng cử viên còn là một người đàn ông trẻ, lực lưỡng, đôi má hóp, thét lên bài diễn văn cổ động giữa tiếng huýt sáo, tiếng huýt còi của những nhà điền chủ và trước sự im lặng bực dọc của những người nông dân. Đó là thời kỳ mà hai anh em nhà Sánchez treo cổ nhà lãnh đạo xã hội lên cây cột giữa ngã tư đường và Esteban Trueba đánh Pedro García Con trước mặt cha anh ta bởi tội dám nhắc lại trước tá điền những bài Kinh Thánh có tính chất lật đổ của cha đạo José Dulce María. Tình bạn giữa anh và ông Ứng cử viên nẩy nở do một sự ngẫu nhiên: một tối Chủ nhật ở bệnh viện người ta điều anh tới chữa cho một ca cấp cứu tại nhà. Đi trên một chiếc xe cấp cứu anh tới địa điểm được chỉ dẫn, bấm chuông gọi, và ông Ứng cử viên ra mở cửa. Jaime nhận ra ông không một chút khó khăn bởi anh đã trông thấy ảnh ông nhiều lần, và bởi ông cũng chẳng thay đổi gì so với ngày anh trông thấy ông trên chuyến tầu ngày trước.

– Mời vào, bác sĩ, chúng tôi đang chờ ông - ông Ứng cử viên chào.

Rồi ông dẫn anh vào gian nhà chính, tại đó mấy người con gái đang loay hoay giúp một người phụ nữ có vẻ như bị ngạt, mặt tím ngắt, đôi mắt lồi ra và cái lưỡi sưng phồng, thè lè ra ngoài miệng.

– Bà ấy ăn cá - mọi người trình bày.

– Hãy mang ngay bình dưỡng khí trên xe cấp cứu vào đây - Jaime vừa chuẩn bị ống tiêm vừa nói.

Anh cùng ông Ứng cử viên ngồi bên cạnh giường, cho tới khi người phụ nữ bắt đầu thở bình thường và đã có thể rụt lưỡi vào trong miệng. Hai người nói chuyện về chủ nghĩa xã hội, về đánh cờ, và từ hôm đó trở đi một tình bạn tốt bắt đầu nẩy nở giữa hai người. Jaime tự giới thiệu tên mình với họ của mẹ mà anh vẫn dùng lâu nay, không biết rằng ngay ngày hôm sau bộ phận bảo vệ an ninh của Đảng Xã Hội đã nộp cho ông Ứng cử viên bản báo cáo nêu rõ anh là con trai của Thượng nghị sĩ Trueba, kẻ thù chính trị tồi tệ nhất của ông. Tuy vậy ông Ứng cử viên không bao giờ nhắc đến điều đó, và cho đến giờ phút cuối cùng, khi cả hai người bắt chặt tay nhau lần chót trong khói lửa của đám cháy và tiếng súng đạn, Jaime tự hỏi mình không biết có ngày nào đó anh có đủ dũng khí nói với ông sự thật.

Kinh nghiệm lâu dài về việc thất bại nhiều lần và sự hiểu biết nhân dân đã cho phép ông Ứng cử viên nhận thấy trước tất cả mọi người là dịp này ông sẽ thắng cử. Ông nói điều đó với Jaime và nói thêm rằng khẩu hiệu nêu ra là không phổ biến tin đó, để cho phái hữu ra tranh cử với tư tưởng nắm chắc phần thắng, hợm hĩnh và chia rẽ. Jaime trả lời là cho dù có nói điều đó ra cho tất cả mọi người biết nữa thì cũng chẳng một ai tin, ngay cả đến những đảng viên xã hội, và để thử nghiệm xem có đúng thế không, anh báo tin đó cho cha anh biết.

Jaime vẫn làm việc mười bốn tiếng đồng hồ một ngày, kể cả những ngày Chủ nhật, và không tham gia vào cuộc đấu tranh chính trị. Anh nhút nhát sợ chiều hướng khốc liệt của cuộc đấu tranh, nó đương đẩy mọi lực lượng tập trung vào hai đầu cực, để lại ở giữa chỉ một nhóm trung gian do dự, ngả nghiêng, đang chờ xem ai có dáng vẻ thắng cử thì bầu cho người ấy. Anh không để cho cha khích động, dù ông già luôn lợi dụng mọi hoàn cảnh mà hai cha con ngồi với nhau để cảnh cáo và báo cho anh biết về những âm mưu của chủ nghĩa cộng sản quốc tế, cùng với tình trạng rối ren lộn xộn có thể tàn phá tổ quốc trong trường hợp không chắc chắn mà phe tả được thắng cử. Jaime chỉ mất bình tĩnh có một lần duy nhất vào một buổi sáng, khi anh thấy toàn thành phố giải đầy một thảm áp phích đáng sợ, trong đó có hình vẽ một bà mẹ bụng sầu não, đang cố lôi một cách vô ích người con trai của bà ra khỏi tay một tên lính cộng sản đang dẫn con bà đi đến Moscow. Cái đó nằm trong một chiến dịch khủng bố do Thượng nghị sĩ Trueba cùng đồng bọn của ông tổ chức, được sự giúp đỡ của một số chuyên gia ngoại quốc nhập cảnh đặc biệt để tiến hành công việc đó. Việc đó thật quá sức chịu đựng của Jaime. Anh quyết định không thể ở cùng dưới một mái nhà với cha anh nữa, liền khóa trái căn hầm sách, đem quần áo đến ngủ tại bệnh viện.

Nhiều sự kiện dồn dập xẩy ra trong những tháng cuối cùng trước ngày bầu cử. Trên mọi bức tường đều chi chít chân dung của những ứng cử viên, máy bay rải truyền đơn từ trên không trung tơi lả tả xuống hàng đống giấy in như tuyết rơi ngập đầy đường phố, máy phát thanh sủa oang oang những khẩu hiệu chính trị, đảng viên của hai đảng đối lập nhau đấu khẩu nhau chán rồi đấu cả chân tay. Ban đêm từng đoàn, từng nhóm thanh niên xuất hiện để tấn công đối thủ tư tưởng của mình. Họ tổ chức những cuộc tập trung quần chúng để đo lường tính chất quần chúng của từng đảng phái. Alba rất vui thích, nhưng Miguel giải thích cho cô biết tuyển cử chỉ là một trò hề, và kẻ nào thắng cũng thế thôi, vì chẳng qua cũng cùng một duộc chỉ khác có dấu hiệu, còn cách mạng không thể nào nổ ra từ những hòm phiếu bầu cử, mà phải dấy lên từ máu của nhân dân. Ý nghĩ về một cuộc cách mạng hòa bình trong dân chủ và tự do hoàn toàn chỉ là một điều sằng bậy.

– Thằng bé đáng thương đó thật điên! - Jaime thốt lên khi Alba nói như thế với anh - Chúng ta sẽ thắng, và thằng bé sẽ phải nuốt nước bọt thở dài thôi.

Cho tới lúc đó anh vẫn tránh không muốn gặp Miguel. Anh không muốn làm quen chàng thanh niên đó. Có một vài ý nghĩ ghen tuông không thể thú nhận được luôn luôn dày vò anh. Anh là người giúp cho Alba ra đời, đã đặt cô ngồi trên đùi hàng nghìn lần, đã dạy cô biết đọc, đã trả tiền cho cô học hết trung học, và tổ chức tất cả những lễ sinh nhật của cô, anh cảm thấy mình như là cha đẻ ra cô và không tránh khỏi nỗi băn khoăn nổi lên khi trông thấy cô cháu đã trở thành phụ nữ. Những sự thay đổi của cháu gái anh đã nhận thấy những năm gần đây và vẫn tự lừa mình bằng những lời ngụy biện, dù cho kinh nghiệm chăm non săn sóc người khác đã dạy cho anh biết chỉ có tình yêu mới có thể làm cho người phụ nữ có được cái nhan sắc rực rỡ đó. Đùng một cái anh thấy Alba trở nên chín chắn, mất hẳn những hình thể phân vân chưa rõ rệt của tuổi thiếu niên và hiển hiện trong các cơ thể mới mẻ của người phụ nữ thỏa mãn và êm ái. Anh mong một cách kỳ cục rằng sự yêu đương của cô cháu gái chỉ là một tình cảm thoáng qua, vì trong thâm tâm anh không muốn cháu gái cần thiết một người đàn ông khác hơn anh. Dù vậy, anh cũng không thể làm ngơ không biết đến Miguel. Trong những ngày đó Alba kể với anh là chị của Miguel bị ốm.

– Cháu muốn cậu nói chuyện với Miguel. Anh ấy sẽ kể cho cậu nghe về chị anh ấy. Cậu làm việc đó giúp cháu nhé? - Alba cầu khẩn.

Khi Jaime gặp Miguel, trong một quán cà phê của khu phố tất cả mọi sự nghi ngờ không tin tưởng của anh cũng không thể ngăn được luồng sóng cảm tình nó khiến cho anh quên hết cả điều đối lập, vì người đàn ông ngồi trước mặt anh, đang hồi hộp ngoáy tách cà-phê của mình không phải là một tên cực đoan hỗn xược hoặc giết người như anh vẫn tưởng, mà là một thanh niên xúc động, run rẩy, vừa trình bầy những triệu chứng căn bệnh của chị anh ta, vừa đấu tranh ngăn giữ những giọt nước mắt như mây bao phủ trên đôi mắt.

– Hãy dẫn tôi đến thăm cô ấy - Jaime nói.

Miguel và Alba dẫn anh đến khu nhà của những người lang thang. Ở giữa phố, chỉ cách những ngôi nhà hiện đại bằng sắt thép và gương kính có mấy mét, nổi bật trên sườn đồi những đường phố lởm chởm của những nhà họa sĩ, nghệ sĩ gốm, nghệ sĩ điêu khắc. Tại đó những nhà nghệ sĩ đã thiết lập hang ổ của họ, ngăn chia những ngôi nhà cổ thành những xưởng nghệ thuật nho nhỏ. Những xưởng chế tạo thủ công đó có mái lợp kính mở ra đón ánh mặt trời, và trong những hốc tối tăm đó những nhà nghệ sĩ sống chịu đựng trong một thiên đường đầy vinh đầy nhục. Trong những đường phố nhỏ hẹp trẻ con chơi đùa vui vẻ, những người phụ nữ đẹp mặc áo dài cõng con nhỏ trên lưng hoặc bế ngang sườn, những người đàn ông rậm râu, ngái ngủ, thản nhiên ngồi trong góc phố hoặc trước cửa nhà nhìn cuộc sống trải qua. Ba người dừng bước trước một ngôi nhà kiểu Pháp, trang trí giống như một miếng bánh kem với những tiểu thiên thần kín trên những bức hoành trụ. Họ bước lên một cầu thang hẹp, dựng nên để dùng làm lối ra khẩn cấp trong trường hợp xảy ra hỏa hoạn, nhưng vì căn nhà bị chia thành nhiều khoang quá, chiếc thang đã trở thành lối ra vào duy nhất. Khi mấy người bước lên, chiếc thang như bị gập mình và một mùi hành tỏi, ma túy và cồn thắp tỏa ra bao quanh người họ. Miguel dừng bước trên tầng cuối cùng, trước một cánh cửa hẹp sơn mầu vàng cam, rút một chiếc chìa khóa và mở cửa. Jaime và Alba tưởng bước vào một chuồng chim. Căn phòng hình tròn, phủ bởi một mái vòm kỳ cục theo phong cách Byzantine và bao quanh bằng những ô kính, từ đó có thể nhìn thấy những mái nhà của thành phố và cảm thấy như rất gần với những đám mây. Chim bồ câu làm tổ trên bực những khuôn cửa sổ và đóng góp phần vẽ những vân giả đá vào khuôn kính bằng phân và lông của chúng. Ngồi bên một chiếc bàn duy nhất là một người phụ nữ mặc áo khoác trong nhà, có thêu một con rồng bằng chỉ bạc ở trước ngực. Jaime phải mất mấy giây mới nhận ra người đó.

– Amanda... Amanda... - anh lắp bắp.

Anh không gặp lại cô từ hơn hai mươi năm nay, khi mà tình yêu của cả hai người đối với Nicolás đã mạnh hơn cả tình yêu mà họ cảm thấy đối với nhau. Lúc đó người thanh niên lực sĩ, da nâu, tóc chải gôm lúc nào cũng bóng, đi đi lại lại cao giọng đọc những cuốn sách thuốc của mình, đã trở thành một người đàn ông hơi còng do thói quen cúi mình thăm hỏi bệnh nhân trên giường bệnh, bộ tóc xám hoa dâm, khuôn mặt nghiêm trang với đôi mắt kính dầy sụ trong bộ gọng kền, nhưng căn bản vẫn là một con người giống trước. Để có thể nhận ra Amanda lúc đó, dĩ nhiên cần đã từng có một tình yêu lớn đối với cô. Cô trông già hơn tuổi rất nhiều, người rất gầy, hầu như da bọc lấy xương, làn da héo hon vàng úa, đôi bàn tay không gìn giữ, những ngón tay nhuộm thẫm mầu nicotine. Đôi mắt cô ngơ ngác mất thần, mờ đục, đỏ ngầu, đôi tròng mắt nở ra, khiến cho cô có dáng vẻ nhút nhát, sợ hãi. Cô không nhìn Jaime cũng chẳng trông thấy Alba, chỉ thấy có Miguel. Cô định đứng dậy, vấp và lảo đảo. Cậu em sát lại gần đỡ chị, ôm chặt chị trong vòng tay.

– Hai người có quen biết nhau? - Miguel ngạc nhiên hỏi.

– Phải, từ lâu lắm rồi - Jaime nói.

Anh nghĩ nói lại chuyện quá khứ chẳng có ích gì và Miguel và Alba còn quá trẻ để có thể hiểu được cái cảm giác mất mát không thể nào gắn được của anh lúc bấy giờ. Hình ảnh của cô gái Digan mà anh vẫn giữ trong trái tim suốt những năm dài đó như bị một nhát bút lông xóa nhòa, mối tình duy nhất trong số phận cô đơn của anh. Anh giúp Miguel đặt người phụ nữ nằm trên chiếc đi-văng dùng làm giường và luồn dưới gáy bệnh nhân một chiếc gối cho thoải mái. Amanda giữ tấm áo ngủ bằng hai bàn tay, chống cự một cách yếu ớt, miệng lẩm bẩm những lời vô nghĩa không ai hiểu nổi. Toàn thân cô run rẩy, co giật và thở hồng hộc như chó con ốm. Alba kinh hãi ngắm nhìn người phụ nữ, và chỉ khi Amanda đã nằm xuống, yên lặng và đôi mắt nhắm nghiền, cô mới nhận ra đó là người phụ nữ tươi cười trong tấm ảnh nhỏ mà lúc nào Miguel cũng mang theo trong ví tiền. Jaime nói với người phụ nữ bằng một giọng lạ lùng, và dần dần anh đã làm cho Amanda yên tĩnh lại, anh vuốt ve cô bằng những cử chỉ âu yếm như của người cha, như thể những cái vuốt ve thỉnh thoảng anh dùng để an ủi những con vật nhỏ, cho tới khi người phụ nữ ốm đã yên ổn, thư dãn và đồng ý để cho vén đôi tay chiếc áo ngủ cũ kỹ kiểu Trung Hoa. Đôi cánh tay xương xẩu của Amanda hiện ra và Alba trông thấy trên đó hàng nghìn vết sẹo nhỏ li ti, những vết bầm mầu nâu xám, những vết kim châm, một vài chỗ trở thành những vết thương nho nhỏ, có mủ. Sau đó cô cũng nhận thấy chân và đùi người phụ nữ cũng có những vết tra tấn như vậy. Jaime buồn rầu nhìn người phụ nữ, và lúc đó anh mới hiểu được nỗi bị bỏ rơi, những năm tháng khổ cực, những mối tình dang dở không thành, và con đường kinh khủng mà Amanda đã phải trải qua cho tới cái điểm thất vọng mà bây giờ anh thấy. Anh nhớ đến cô thời kỳ còn thanh niên, khi cô làm cho anh choáng ngợp bởi mớ tóc rối tung, bởi tiếng kêu lanh canh của những món trang sức mà cô đeo, bởi tiếng cười như chuông ngân và sự ngây thơ của cô khi bảo vệ những ý tưởng thật sai lệch và đuổi theo những ảo vọng. Anh tự sỉ vả mình đã để cô ra đi, đã để mất đi cả cái thời gian đã mất của hai người.

– Cần phải đưa cô ấy vào nằm viện. Chỉ có điều trị giải độc mới có thể cứu thoát được cô ấy - anh nói. - Có thể sẽ đau đớn lắm - anh nói thêm.

CHƯƠNG XII

ĐỒNG MƯU PHẢN LOẠN

Đúng như ông Ứng cử viên đã dự đoán, những người Đảng Xã Hội, liên minh với tất cả những đảng phái cánh tả, đã thắng trong cuộc bầu cử tổng thống. Ngày bầu cử diễn ra trong một buổi sáng tháng chín rực nắng, không có một sự rắc rối nào xẩy ra. Những người trước kia vẫn thắng, đã quen nắm chính quyền từ những thời kỳ không còn nhớ được, dù những năm gần đây đã thấy lực lượng của họ suy yếu đi rất nhiều, vẫn chuẩn bị để tổ chức ăn mừng thắng lợi hàng mấy tuần trước đó. Rượu mùi hết nhẵn trong các cửa hiệu, sò tươi hết sạch trong các chợ, và những cửa hàng kẹo bánh phải làm việc hai ca để có thể thỏa mãn những đơn đặt mua bánh mặt trăng và bánh kem các loại. Tại khu cư trú Phố Trên Cao, người ta không hề hoảng sợ khi nghe thấy tin loan báo những kết quả bộ phận của máy tính tại các tỉnh loan đi, những kết quả lợi thế ủng hộ phe tả, vì tất cả mọi người đều biết những phiếu bầu của thủ đô mới là những phiếu quyết định. Từ trụ sở của Đảng Bảo Thủ, Thượng nghị sĩ Trueba theo dõi cuộc bầu cử với một sự bình thản hoàn toàn và thái độ vui tươi, ông mỉm cười trơ trẽn khi có ai đó trong bọn ông tỏ ra phấp phỏng, thiếu bình tĩnh trước bước tiến không che đậy được của ứng cử viên của phe đối lập. Để đón trước thắng lợi, ông đã bỏ bộ đồ tang cứng nhắc và cài một bông hồng đỏ vào ve áo. Người ta phỏng vấn ông trong vô tuyến truyền hình và cả nước đều có thể nghe ông nói một cách kiêu hãnh; “Chúng tôi sẽ thắng như bao giờ cũng thế thôi”, và sau đó ông mời mọi người nâng cốc chúc “nhà bảo vệ nền dân chủ”.

Trong ngôi nhà lớn ở góc phố, Blanca, Alba và những người hầu hạ đều ngồi trước máy thu hình, nhấm nháp trà, ăn bánh rán và ghi chép những kết quả để theo dõi sát cuộc chạy đua cuối cùng, và họ nhìn thấy ông già của họ hiện ra trên màn ảnh, già hơn và bướng bỉnh hơn bất cứ lúc nào.

– Ông già sẽ tưng hửng thôi - Alba nói - Vì lần này bọn người khác sẽ thắng.

Chẳng mấy chốc mọi người đã thấy rõ ràng là chỉ có một sự huyền ảo thần thánh mới có thể làm đảo ngược được cái kết quả đã hình thành và nổi dần lên từ sớm ngày hôm đó. Tại những dinh thự kiểu lãnh chúa sơn mầu trắng, màu xanh da trời và mầu vàng trên khu Phố Trên Cao, bắt đầu thấy khép các khuôn cửa chớp, cài then cửa ra vào rút vội vàng cờ xí và chân dung của người ứng cử viên của họ mà họ đã đặt trước ở ngoài ban-công. Trong khi đó, từ những thị trấn ngoại ô thành phố và từ những khu nhà ở của công nhân, từng gia đình đầy đủ bố, mẹ, con cái đều mặc quần áo ngày hội lễ, kéo nhau ra đường phố, vui vẻ bước về trung tâm thành phố. Họ mang theo máy thu thanh xách tay để nghe những kết quả cuối cùng. Trong khu Phố Trên Cao, một vài sinh viên, đầu bốc nóng bởi chủ nghĩa lý tưởng, bĩu môi bĩu mỏ với cha mẹ đang ngồi quanh máy thu hình dáng vẻ tang tóc, rồi cũng lao ra ngoài đường phố. Từ những vòng đai công nghiệp, những người lao động hàng lối chỉnh tề kéo đến, nắm tay giơ cao, miệng hát vang những câu thơ của chiến dịch tranh cử. Tại trung tâm thành phố tất cả mọi người tập trung, đồng thanh thét lên như thể một người cái khẩu hiệu nhân dân đoàn kết không bao giờ thất bại. Mọi người rút khăn tay trắng và chờ đợi. Đến nửa đêm tất cả đều rõ ràng phe tả đã thắng. Trong chớp mắt, những toán người tản mác tụ hợp lại, to phình lên, trải dài ra và mọi đường phố đều ăm ắp người, những con người vui sướng nhẩy lên, kêu thét lên, ôm chặt lấy nhau và cười lớn. Đuốc cháy sáng rực và sự lộn xộn của tiếng nói và điệu nhẩy ở ngoài đường biến thành một cuộc rước hội vui tươi, kỷ luật, bắt đầu tiến về phía những đại lộ sạch sẽ của giai cấp tư sản. Và cái quang cảnh lạ lùng của đám biểu tình của nhân dân đi giầy trong xưởng máy, đàn bà ôm con trước ngực, sinh viên mặc áo sơ-mi dài tay, tất cả bình thản diễu hành qua khu cấm và sang trọng mà từ xưa đối với họ như thể một khu ngoại quốc rất ít khi dám mạo hiểm đi qua. Tiếng vang vang của những câu hát, tiếng bước chân của họ và ánh sáng rực rỡ của những ngọn đuốc sáng rực cả vào trong những ngôi nhà đóng kín cửa và lặng lẽ, trong đó bọn người cuối cùng cũng tin vào chính những lời bịa tạc của chiến dịch dọa dẫm của họ, đang run sợ tin chắc rằng dân chúng sẽ xé họ ra từng mảnh, hoặc trong trường hợp may mắn nhất, cũng cướp đoạt hết của cải của họ và đầy họ đi Siberia. Nhưng quần chúng đông đảo chỉ gào thét chứ không hề xô đẩy một cánh cửa nào, cũng không dẫm chân lên những mảnh vườn hoa tuyệt đẹp. Từng toán vui vẻ đi qua, không động đến những chiếc xe hơi sang trọng đậu ở ngoài đường, họ đi vòng qua mấy quảng trường và công viên mà từ xưa chưa bao giờ họ đặt chân tới, và thú vị dừng lại trước những tủ kính cửa hàng ngắm nghía những thứ đồ đạc sáng loáng bày như trong tuần Năm Mới, những thứ đồ đạc mà họ cũng chẳng biết dùng để làm gì, rồi lại tiếp tục bước đi êm đềm bình thản trên lộ trình của mình. Khi đoàn người đi qua trước cửa nhà, Alba chạy vội ra và hòa mình vào dòng người cất cao tiếng hát cho tới khi lạc giọng. Dân chúng diễu hành ồn ào huyên náo suốt đêm. Trong mọi dinh thự những chai sâm banh vẫn nằm nguyên kín nút, món tôm hùm nằm ườn trên khay bạc, và những đĩa bánh và thức ăn bám đặc những ruồi.

Đến tảng sáng, Alba nhìn thấy khuôn mặt không lẫn được của Miguel trong đám đông ầm ĩ lúc đó đã bắt đầu tản mác, anh vừa đi vừa thét lên, hai tay cầm một lá cờ. Alba len lỏi đi tới phía anh, gọi anh đến thất vọng vì anh không thể nghe thấy tiếng cô trong cái ầm ĩ của đám đông lúc bấy giờ. Khi cô đến trước mặt và Miguel trông thấy, anh đưa lá cờ cho người bên cạnh và ôm lấy cô, nâng cô lên khỏi mặt đường. Cả hai đều đã mệt hết sức, và trong lúc ôm hôn nhau, họ khóc vì sung sướng.

– Em đã bảo anh là chúng ta sẽ thắng mà, Miguel! - Alba cười.

– Chúng ta thắng, nhưng bây giờ cần phải bảo vệ thắng lợi - anh đáp lại.

Ngày hôm sau, chính những người ở trong các dinh thự đã thức trắng đêm vì sợ hãi, lại kéo nhau như một trận mưa thiên thạch điên cuồng ra khỏi nhà, xông đến các ngân hàng, yêu cầu trả lại hết tiền bạc của họ. Những kẻ có những gì quý giá, đem dấu nó dưới đệm hoặc gửi ra nước ngoài. Trong vòng hai mươi bốn tiếng đồng hồ, giá trị tư hữu giảm xuống ít nhất một nửa, và tất cả những vé máy bay đều hết ngay trong cơn chạy ra khỏi đất nước một cách điên loạn trước khi bọn xô-viết đến căng giây thép gai ở khắp dải biên cương. Nhân dân đã diễu hành mừng thắng lợi đêm trước, đi xem bọn tư sản xếp hàng nối đuôi nhau và cãi cọ chen lấn nhau trước cửa những nhà băng, và họ cười lên sằng sặc. Chỉ sau mấy tiếng đồng hồ cả nước đã phân chia ra thành hai phe không thể hòa hợp, và sự chia rẽ ấy bắt đầu trải dài, mở rộng ra trong tất cả mọi gia đình.

Thượng nghị sĩ Trueba bị những người đi theo ông giữ lại trụ sở của Đảng ông suốt đêm, vì họ chắc rằng nếu ông bước ra ngoài đường, đám đông dân chúng sẽ dễ dàng nhận ra ông ngay và sẽ treo cổ ông lên một cột giây thép. Trueba thấy bị bất ngờ nhiều hơn là giận dữ. Ông không thể tin được vào sự việc đã xẩy ra, dù cho ông đã từng nhiều năm nhắc đi nhắc lại cái khúc điệu đã nhàm rằng đất nước đã đầy những tên Marxist. Ông không cảm thấy buồn nản, mà trái lại nữa. Trong trái tim ông già chiến sĩ này một xúc cảm lạ đương vẫy cánh, một xúc cảm mà trong thời kỳ thanh xuân ông chưa hề cảm thấy.

– Thắng cử là một chuyện, còn làm tổng thống lại là một chuyện rất khác nhau - ông nói một cách ma mãnh với những bạn đồng liêu đương ngồi khóc sụt sịt.

Tất nhiên cái ý nghĩ thủ tiêu vị tổng thống mới chưa hề có trong đầu óc một người nào, vì những kẻ thù của tổng thống mới vẫn chắc chắn rằng họ sẽ kết liễu cái chức vụ đó của ông bằng chính con đường hợp pháp đã cho phép ông đi tới thắng cử. Đó là điều mà Trueba đã nghĩ đến. Ngày hôm sau, khi thấy rõ ràng đám quần chúng nhân dân đang vui mừng như hội kia không có gì đáng sợ hãi, Thượng nghị sĩ Trueba rời khỏi hang ẩn của mình, đi đến một ngôi nhà nông thôn ở ngoại vi thành phố, tại đó có tổ chức một bữa ăn trưa bí mật. Cùng hội họp trong bữa ăn với ông có những chính khách, một vài sĩ quan quân đội và một số người ngoại quốc do cơ quan CIA cử đến, nhằm vạch ra một kế hoạch lật đổ chính phủ mới: sự bất ổn kinh tế, đó là tên mà họ đặt cho kế hoạch phá hoại.

Đó là một ngôi nhà lớn, kiểu thuộc địa, xung quanh bao bọc bởi một bức tường đá hộc. Khi Thượng nghị sĩ Trueba tới, đã có mấy chiếc xe hơi đỗ trước cửa. Họ nồng nhiệt đón ông, vì ông rõ ràng là một trong số những người lãnh đạo kiên quyết của phe hữa và bởi ông, đề phòng trước những điều bất ngờ, đã có những cuộc gặp gỡ cần thiết hàng mấy tháng trước đó. Sau bữa ăn trưa có cá ướp lạnh với sốt quả bơ, lợn sữa quay trên lử rượu Brandy và bọc kem sôcôla, họ đuổi những người hầu bàn ra và đóng then ngang cửa phòng khách. Tại đó họ vạch đại cương chiến lược của họ và sau đó, đứng lên nâng cốc chúc mừng tổ quốc. Tất cả bọn họ, trừ những người ngoại quốc, sẵn sàng đặt nửa sản nghiệp cá nhân cho công việc này, duy chỉ có ông già Trueba nói sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời mình nữa.

– Chúng ta sẽ không để cho hắn yên lấy một phút. Hắn sẽ phải từ chức - ông kiên quyết tuyên bố.

– Và nếu như cái đó không kết quả, thưa Thượng nghị sĩ, chúng ta sẽ có cái này - tướng Hurtado vừa nói tiếp vừa đặt khẩu súng chỉ huy của mình trên tấm khăn trải bàn.

– Chúng tôi không thích để xẩy ra cuộc binh lính nổi dậy đâu, thưa tướng quân, - viên gián điệp làm việc tại đại sứ quán nói bằng một thứ tiếng Tây Ban Nha thật sõi. - Chúng tôi muốn chủ nghĩa Marx thất bại thảm hại và tự đổ nhào, để có thể tước bỏ trong đầu nhiều người ở các nước khác trên lục địa này cái ý tưởng đó đi. Ông hiểu không? Vấn đề này chúng tôi sẽ giải quyết nó bằng tiền. Chúng ta vẫn có thể mua được một số hạ nghị sĩ để họ không chịu công nhận hắn làm tổng thống. Trong Hiến Pháp của các ông đã ghi: nếu không được đa số tuyệt đối thì Hạ nghị viện phải quyết định.

– Hãy vứt cái ý nghĩ ấy trong đầu ngài đi, thưa mister - Thượng nghị sĩ Trueba thốt lên - Ở đây, ông không hòng mua chuộc được một ai đâu! Quốc Hội và Lực Lượng Vũ Trang đều không thể hủ hóa. Tốt hơn cả là ta dùng số tiền đó để mua hết thẩy mọi phương tiện thông tin. Như thế chúng ta có thể thao túng dư luận quần chúng, điều duy nhất mà ta phải chú ý đến trong thực tế.

– Việc đó thực điên! Việc đầu tiên mà bọn Marxist tiến hành là cắt đứt tự do báo chí! - rất nhiều tiếng nói đồng thanh vang lên.

– Hãy nghe tôi, thưa các vị - Thượng nghị sĩ Trueba đáp. - Tôi hiểu rõ đất nước này. Không bao giờ người ta tước bỏ quyền tự do báo chí. Hơn nữa, việc đó có ghi trong chương trình của chính phủ, là thề sẽ tôn trọng quyền tự do dân chủ. Chúng ta sẽ săn bắt chúng bằng chính cái bẫy của chúng.

Thượng nghị sĩ Trueba nói có lý. Không ai mua chuộc được những nhà nghị sĩ ở hạ viện, và trong thời hạn đã nêu trong pháp luật, phe tả cứ bình yên nắm được chính quyền. Lúc đó phái hữu bắt đầu mà tập hợp sự căm tức.

Sau cuộc tuyển cử, đời sống của tất cả mọi người đều thay đổi, và những ai nghĩ họ vẫn có thể tiếp tục cuộc sống như bao lâu nay, rất nhanh chóng nhận ra cái đó chỉ là ảo tưởng. Đối với Pedro García Con sự thay đổi thật tàn nhẫn. Anh đã sống thoát được những cạm bẫy của thói thường, đã tự do và nghèo nàn như một người hát dong lang thang, không bao giờ biết đi giầy da, đeo cà vạt hay đồng hồ, đã cho phép tha hồ thỏa sức trong âu yếm, ngây thơ, lãng phí và ngủ trưa, vì anh không có bổn phận phải trả nợ nần ai cả. Càng ngày anh càng khó khăn trong việc tìm thấy những lo lắng và đau thương cần thiết để có thể sáng tác một bài hát mới, vì cùng với năm tháng trôi qua, anh đã tới chỗ có một sự yên ổn nội tâm sâu lặng, và tính quật khởi từng động viên anh trong thời kỳ thanh niên bây giờ đã biến thành một tính ngoan ngoãn hiền lành của con người đã thỏa mãn với chính mình. Anh sống thanh đạm như một người thanh giáo. Không có tham vọng chút nào về tiền tài hoặc quyền lực. Điểm hoen duy nhất trong cái nền yên tĩnh của anh là Blanca. Anh đã từ bỏ không quan tâm đến loại tình yêu không có tương lai của những người còn trẻ và đã có được lòng tin chắc chắn chỉ có Blanca là người phụ nữ duy nhất của mình. Anh tính đến những năm anh yêu cô trong vòng bí mật và không thể nào nhớ được có một giây lát nào mà cô lại không có mặt trong cuộc đời mình. Sau cuộc bầu cử tổng thống, cuộc sống thăng bằng của anh bị phá vỡ bởi yêu cầu cấp thiết phải cộng tác với chính phủ. Anh không thể từ chối, vì như người ta giải thích, những đảng cánh tả không có đủ người tài giỏi để gánh vác tất cả những công việc mà họ được giao phó.

– Tôi là một người nông dân. Không qua một thời gian đào tạo nào - anh tìm cách để xin kiếu.

– Không sao cả, đồng chí ạ. Ít nhất đồng chí cũng rất quần chúng. Dù có va vấp hay bước hụt, quần chúng cũng sẽ tha lỗi cho đồng chí thôi - mọi người đáp.

Thế là lần thứ nhất trong đời anh phải ngồi sau một bàn giấy, có một cô thư ký riêng cho mình, và sau lưng anh là bức chân dung đồ sộ những nguyên lão nghị viên của tổ quốc trong một trận chiến đấu vinh quang nào đó. Pedro García Con nhìn qua khuôn cửa sổ có chấn song của văn phòng sang trọng của mình, chỉ trông thấy có một khung vuông nhỏ của vòm trời xám. Đây không phải là một chức vụ để trang trí. Anh làm việc từ bảy giờ sáng đến tối, và cuối cùng anh mệt nhoài, không còn khả năng búng nổi một hòa âm trên cây đàn guitar của mình, và càng không thể âu yếm Blanca với sự may mê thường lệ. Khi hai người vượt qua hết mọi cản trở quen thuộc của Blanca, cả những chướng ngại mới do công việc của Pedro Con áp đặt, họ có thể hẹn gặp nhau thì lúc nằm dưới tấm chăn anh lại thấy buồn rầu nhiều hơn là thèm muốn. Họ yêu nhau một cách mệt mỏi, luôn bị ngắt quãng bởi chuông điện thoại, luôn bị theo đuổi bởi thời gian, cái thời gian mà không bao giờ họ có thể thấy đầy đủ. Blanca thôi không mặc bộ đồ lót của phụ nữ ăn chơi nữa, vì chị thấy đó là một sự khêu gợi vô ích nó chỉ đẩy hai người đến chỗ cảm thấy lố lăng. Cuối cùng họ gặp nhau chỉ để ngồi ôm nhau nghỉ, như thể một đôi ông bà già, chuyện trò với nhau như bè bạn về những vấn đề hàng ngày của nhau và những vấn đề trọng đại làm rung chuyển đất nước. Một hôm Pedro García Con ngồi tính thấy rằng hầu như một tháng nay hai người không có quan hệ yêu đương và, thật tồi tệ đối với anh, không một ai trong hai người cảm thấy mong muốn làm việc đó. Anh giật mình. Vào độ tuổi của anh không có lý gì lại có thể bất lực, anh liền gán cái tội đó cho đời sống độc thân đối với những thói lăng nhăng mà anh đã đeo đuổi và không ngừng phát triển. Anh nghĩ nếu như sống một cuộc đời bình thường với Blanca hàng ngày chị yên tĩnh đợi anh trong một gia đình thì mọi việc sẽ khác đi. Anh lại nhắc tới chuyện cưới nhau một lần chót, vì anh đã chán những trò yêu đương vụng trộm, và cũng không còn ở độ tuổi kéo mãi cuộc sống như hiện nay. Blanca đáp lại vẫn bằng câu trả lời mà bao nhiêu lần trước chị đã nói.

– Em cần phải suy nghĩ đã, anh yêu.

Chị đang trần truồng, ngồi trên chiếc giường hẹp của Pedro García Con. Anh nhìn chị một cách không thương hại và nhận thấy thời gian đã bắt đầu hủy hoại chị bởi tác động tàn phá của nó. Blanca có vẻ béo hơn, buồn hơn, đôi bàn tay méo mó bởi bệnh thấp khớp, và đôi vú tuyệt diệu xưa kia đã từng làm cho anh mất ngủ, hiện đang biến thành một bộ ngực to bè của một bà chủ gia đình trong độ tuổi chín chắn nhất của mình. Tuy vậy anh vẫn thấy chị đẹp như trong thời thanh niên, khi mà hai người yêu nhau giữa những búi lau sậy bên bờ sông tại đồn điền Ba Cô Maria, và cũng chính vì vậy mà anh than thở ngán ngẩm tại sao sự mệt mỏi lại mạnh hơn là lòng yêu say của mình.

– Em đã suy nghĩ về việc đó hầu một nửa thế kỷ rồi. Đủ rồi đấy. Hoặc là cưới bây giờ, hoặc là không bao giờ nữa - anh kết luận.

Blanca không thay đổi ý kiến, vì đây không phải là lần đầu tiên anh thúc dục chị đi tới một quyết định. Cứ mỗi lần anh cắt đứt với một cô nào đó trong số những cô người yêu trẻ, anh lại quay về bên cạnh chị, yêu cầu chị làm lễ cưới, để giữ lấy tình yêu một cách tuyệt vọng và tha thứ cho nhau. Khi anh thỏa thuận rời bỏ xóm thợ, nơi mà anh đã sống nhiều năm hạnh phúc, để đến ở trong căn hộ của giai cấp trung lưu, anh cũng đã từng nói với chị những lời y như vậy.

– Hoặc em lấy anh bây giờ, hoặc không bao giờ chúng ta gặp nhau nữa.

Blanca không hề biết rằng lần này quyết định của Pedro García Con lại bất di bất dịch.

Hai người giận dữ từ biệt nhau. Blanca mặc quần áo, nhặt vội vàng chiếc áo vất trên sàn và cuộn tóc búi sau gáy, gài lại bằng mấy chiếc kẹp và sắp xếp lại giường đệm cho khỏi bừa bãi. Pedro García Con châm một điếu thuốc và đôi mắt vẫn nhìn Blanca. Cuối cùng Blanca đi giầy, cầm chiếc túi sách và từ bực cửa đưa tay ra hiệu từ biệt. Chị yên trí ngay ngày hôm sau, anh sẽ gọi chị để làm lành với nhau. Pedro García Con quay mặt vào tường. Một cái nhăn cay đắng đã khiến miệng anh mím lại như một đường thẳng. Rồi sau đó, hai năm liền họ không gặp lại nhau.

Những ngày liền sau hôm đó, Blanca đợi anh gọi điện thoại nói chuyện với chị, theo như một đồ thị đã vạch từ xưa vẫn nhắc đi nhắc lại. Việc đó chưa bao giờ sai sót, ngay cả thời kỳ chị lấy chồng và hai người phải xa cách nhau một năm. Ngay cả trong trường hợp đó, cũng chính anh vẫn đi tìm gặp chị. Nhưng, đến ngày thứ ba không được tin tức gì, chị bắt đầu hoảng hốt. Blanca trằn trọc, trăn trở trên giường, bị dằn vặt trong một cơn mất ngủ triền miên, chị phải uống gấp đôi liều thuốc an thần, lại quay về trạng thái bị đau đầu và thần kinh, tất bật trong xưởng gốm với hàng trăm con giống kỳ quặc cho vào lò, lấy ra lò với một cố gắng giữ cho thật bận bịu để không nghĩ ngợi, nhưng cuối cùng vẫn không nhấn chìm được nỗi băn khoăn lo lắng của mình. Sau cùng chị đành gọi giây nói đến Bộ. Một giọng phụ nữ đáp đồng chí García đang bận họp không thể dứt ra được. Ngày hôm sau Blanca lại gọi, và cứ tiếp tục gọi cho đến hết tuần lễ, cho tới khi chị biết rằng không thể gặp được anh bằng con đường điện thoại này. Chị phải hết sức cố gắng để thắng cái tính kiêu ngạo khinh người mà chị thừa kế của cha, mặc bộ quần áo đẹp nhất, đi một đôi tất mỏng đến tận văn phòng để gặp anh. Chìa khóa của chị không đúng khóa, chị phải bấm chuông. Một người đàn ông to lớn, ria rậm, có đôi mắt như nữ sinh, ra mở cửa.

– Đồng chí García đi vắng - người ấy nói và không cả mời chị bước vào nhà.

Đến lúc ấy thì Blanca hiểu rằng chị đã mất anh. Chị lờ mờ thoáng thấy tương lai của mình, nhìn thấy mình ở giữa một hoang mạc mênh mông, giết thời gian trong những công việc bận rộn không có nghĩa lý gì, không có người đàn ông duy nhất mà chị đã yêu suốt đời mình ở bên cạnh, xa cách những cánh tay mà mình đã nằm ngủ trong đó từ những ngày không còn nhớ được của thời kỳ thơ ấu. Chị ngồi bệt xuống bực thềm, nức nở khóc. Người đàn ông ria rậm lặng lẽ khép cánh cửa.

Chị không nói với ai về việc vừa qua. Alba hỏi chị về Pedro García Con nhưng chị chỉ trả lời con một cách lảng tránh, nói chức vụ mới trong chính phủ khiến anh rất bận. Chị vẫn tiếp tục lên lớp dạy cho những cô gái nhàn rỗi và tụi trẻ con si ngốc, thêm nữa chị lại bắt đầu dạy nghề gốm tại những làng xóm ngoại ô, tại đó phụ nữ đã tập hợp lại để học tập những nghề mới mẻ và lần đầu tiên tham gia vào những hoạt động chính trị, xã hội trong nước. Sự tổ chức rất cần thiết, bởi vì “con đường đi tới chủ nghĩa xã hội” nay mai rất sớm biến thành một chiến trường. Trong khi nhân dân ăn mừng thắng lợi, để râu tóc mọc lờm xờm, đối xử với nhau và gọi nhau đồng chí, phục hồi nền ca múa dân gian đã bị quên lãng và những nghề thủ công nhân dân, và thực hiện chính quyền mới của mình trong những cuộc họp triền miên vô ích của những người lao động, trong đó tất cả mọi người đều nói cùng một lúc và không bao giờ đi đến một quyết định nào, thì phái hữu thực hiện một loạt hành động chiến lược nhằm phá tan tành nền kinh tế và tiêu tan uy tín của chính phủ. Họ nắm trong tay những phương tiện thông tin mạnh nhất, có những phương tiện kinh tế hầu như vô tận, lại được thêm sự giúp đỡ của bọn ngoại quốc dành cho những quỹ tiền tệ bí mật cho kế hoạch phá hoại. Chỉ sau mấy tháng chúng đã có thể đánh giá được kết quả. Lần đầu tiên trong đời, nhân dân có khá đủ tiền để tiêu dùng cho những sự cần thiết cơ bản và mua một vài thứ từ lâu hằng mơ ước; nhưng họ không thể làm được việc đó vì trong các cửa hiệu hầu như đều rỗng tuếch. Việc thiếu cung cấp lương thực thực phẩm xuất hiện và tiến tới như một cơn ác mộng tập thể. Phụ nữ rạng sáng đã phải thức dậy đi nhận chỗ xếp hàng, những hàng nối đuôi nhau vô tận: để có thể mua được một con gà gầy, nửa tá tã sơ sinh, hoặc giấy vệ sinh. Si đánh giầy, kim khâu và cà-phê trở thành những thứ hàng hóa sang trọng, mà người mua đem tặng nhau trong những ngày sinh nhật. Một nỗi lo lắng về thiếu thốn nổi lên, cả đất nước bị nghiêng ngửa bởi những nguồn tin đồn đại rất mâu thuẫn làm hoảng hốt nhân dân, những tin đồn về việc cùng ngày mọi vật phẩm càng khan hiếm, thế là người ta đổ xô đi mua bất kỳ cái gì thấy có, không đắn đo cân nhắc, cốt để đề phòng cho tương lai. Người ta đứng xếp hàng nối đuôi nhau mà không biết ở trên hàng đầu kia người bán bán cái gì, chỉ cốt sao cái dịp có thể mua được một món gì đó khỏi đi mất, dù thứ hàng đó trong nhà chưa cần thiết. Nẩy sinh ra một bọn chuyên môn xếp hàng thuê, bán chỗ cho người muốn mua bằng một giá vừa phải, và những người bán hàng quà bánh lợi dụng thời cơ tiêu thụ bánh kẹo dễ dàng, và thêm nữa có cả những người cho thuê khăn choàng để sắp hàng ban đêm. Chợ đen nổi lên khắp mọi chốn. Cảnh sát định tìm cách dẹp, nhưng nó như bệnh dịch hạch nẩy nở lan tràn khắp nơi, dù cho xe cảnh sát đi bắt giữ rất nhiều người mang những gói đáng nghi vẫn không sao dẹp được. Cả trẻ con cũng buôn bán trong sân chơi của trường học. Trong cơn giục giã phải vơ vét hàng hóa đó vô tình nhiều người đã trở nên lầm lẫn, đến nỗi có những người chưa bao giờ hút thuốc lá cũng mua thuốc lá với bất cứ giá nào, và những người chẳng có con nhỏ cũng gây sự tranh cãi nhau để cố mua được một chai thức ăn cho trẻ sơ sinh. Những đồ phụ tùng và đồ dùng bếp núc biến đâu hết, cả những phụ tùng của các thứ máy móc công nghiệp, của mọi loại xe máy cũng vậy. Ét-săng phải cung cấp theo tích-kê, và hàng dãy xe ô-tô có thể xếp hàng dài hai ngày một đêm để chờ đến lượt, nằm trườn như thể một con trăn dài uốn khúc im lặng sưởi nắng giữa trời, làm cản trở cả giao thông trong thành phố. Không có thì giờ xếp hàng như vậy, công nhân viên chức cuối cùng phải cuốc bộ hoặc đạp xe đạp đi làm. Đường phố ngập đầy những người đi xe đạp tạo nên vẻ kỳ quặc của những người Hòa Lan. Tình hình đang như vậy thì những công nhân lái xe đình công. Đến tuần lễ đình công thứ hai, mọi người thấy rõ ràng đây không phải vấn đề lao động, tiền lương mà là vấn đề chính trị, vì không có người nào nghĩ đến chuyện trở lại làm việc. Quân đội muốn đứng ra đảm nhiệm vấn đề đó, vì thấy vườn rau để thối trên cánh đồng mà ở chợ thì không có một ngọn bán cho các bà nội trợ, nhưng dòm đến xe lại thấy tài xế đã tháo hết ruột máy, nên quân đội cũng chịu không thể nào điều khiển được những chiếc xe ca-mi-ông nằm ườn trên đường cái như thể những chiếc xe hóa thạch. Tổng thống xuất hiện trên máy truyền hình yêu cầu nhân dân bình tĩnh, kiên nhẫn. Ông thông báo cho cả nước biết lái xe ca-mi-ông được chủ nghĩa đế quốc trả tiền công, sẽ kéo dài cuộc đình công vô thời hạn, như vậy điều tốt nhất là từng gia đình trồng lấy luống rau của mình trong vườn, trên ban công, ít nhất cho đến khi tìm thấy một phương pháp giải quyết khác. Nhân dân đã quen với sự nghèo khổ và chỉ được ăn gà trong những ngày quốc lễ hoặc ngày Năm Mới, nên không mất cái vui sướng của những ngày đầu thắng lợi, mà trái lại, sẵn sàng tổ chức lại như trong một cuộc chiến tranh, nhất quyết không cho phép việc phá hoại kinh tế làm giảm sút thắng lợi của họ. Mọi người vẫn tiếp tục đón chào với tinh thần hội hè, và vẫn hát vang trên đường phố câu hát nhân dân đoàn kết không bao giờ thất bại, dù mỗi ngày giọng một rè đi, vì sự chia rẽ và mối hằn thù đang loang ra nhanh chóng không sao cản được.

Cuộc sống của Thượng nghị sĩ Trueba cũng như của những người khác, đều có thay đổi. Tinh thần phấn khởi chiến đấu mà ông triển khai đã bắt đầu trả lại cho ông sức lực của những ngày xưa, và làm giảm nhẹ nỗi đau của bộ xương khốn khổ của ông. Làm việc với sức lực như trong những thời đẹp đẽ nhất, ông tiến hành nhiều cuộc du ngoạn ra nước ngoài để mưu đồ phản loạn, và dọc ngang một cách không mệt khắp các tỉnh trong nước, từ Bắc xuống Nam, bằng máy bay, xe ô-tô và cả xe lửa, nay đã không còn cái sang trọng của những toa tàu hạng nhất. Ông cố chịu đựng những cuộc tiệc rượu ban đêm mà những đảng viên thết đãi ông tại từng tỉnh thành, thị xã, và thôn xóm mà ông đi qua, và ông giả vờ thèm ăn như một tên tù, dù bộ ruột của ông già không còn khả năng để tiếp thụ những bữa ăn đột ngột đó. Ông sống trong một hoạt động âm mưu phản loạn. Mới đầu do việc thực hiện lâu dài những quyền dân chủ ông không có khả năng đặt những cạm bẫy chống chính phủ, nhưng rồi ông nhanh chóng từ bỏ ý định đánh đổ địch thủ trong khuôn khổ luật pháp, và chấp nhận kế sách duy nhất để đánh đổ chính phủ là sử dụng những phương pháp bị cấm. Ông là người thứ nhất dám nói trước công chúng rằng, để chặn bước tiến của cộng sản chủ nghĩa Marxist chỉ có đảo chính quân sự là cách duy nhất mang lại kết quả, vì nhân dân sẽ không chịu từ bỏ chính quyền đã mong chờ khắc khoải từ hàng nửa thế kỷ nay, chỉ vì thiếu gà ăn.

– Thôi, hãy bỏ hết những trò đĩ đực ấy đi, và cầm lấy vũ khí! - ông nói khi nghe người ta bàn đến chuyện phá hoại.

Ý nghĩ ấy không phải được giữ như một điều bí mật mà được ông gieo rắc tuyên truyền khắp bốn phương, và chẳng hài lòng với riêng việc tuyên truyền đó thôi, thỉnh thoảng ông lại đến Trường Quân Sự khích dục bọn giáo viên như thể quẳng ngô vào cho lũ gà mái đẻ. Ông chọn thuê hai tên vệ sĩ cặp kè để bảo vệ ông. Ông thường quên rằng chính ông đã thuê họ làm theo hợp đồng, nên khi cảm thấy mình bị họ rình gác ông lại đâm cáu kỉnh chửi bới họ, giơ cây ba-toong ra dọa họ, và thường kết thúc bằng một cơn ngất xỉu vì đau tim. Ông tin chắc chắn nếu có ai đó dự định mưu sát ông thì hai tên hèn mạt khốn kiếp đó cũng không giúp được cho ông khỏi bị ám sát, nhưng ông cũng tin tưởng rằng sự có mặt của chúng ít nhất có thể dọa được những người hỗn láo bất chợt xuất hiện. Ông cũng định thuê người canh giữ cho cả cô cháu nữa, bởi ông nghĩ nó có mặt trong cái hang của những tên cộng sản, ở đó bất kỳ lúc nào cũng có thể có kẻ vô lễ với nó vì biết nó là cháu gái ông, nhưng Alba không muốn nghe tới chuyện đó. “Một tên giết người thuê thật giống y như thể một lời thú nhận về tội lỗi. Cháu không có điều gì phải sợ hãi”, cô lập luận cãi lại. Ông già không dám nài ép, nhắc lại, vì ông đã chán việc cãi cọ với con cháu trong gia đình, hơn nữa, cô cháu gái ông là người duy nhất trên đời này đã cho ông được chia xẻ sự âu yếm của mình và đã khiến cho mình cười được.

Trong thời gian đó Blanca đã tổ chức được một giây chuyền tiếp tế qua con đường chợ đen và những liên hệ của chị tại các xóm thợ, nơi mà chị dạy nghề gốm cho một số phụ nữ. Chị phải vất vả mới có được một bao đường hoặc một hòm xà phòng. Tiến tới chị có được một số việc làm ma mãnh từ xưa chưa hề tưởng mình có thể có khả năng như vậy, để tích trữ trong một căn phòng trống đủ các thứ, cả một vài thứ thật rõ ràng vô ích như hai thùng nước chấm mà chị mua của mấy hiệu người Tầu. Chị đóng cửa sổ buồng, đóng khóa cửa ra vào và đi đâu cũng đeo chiếc chìa khóa bên thắt lưng, ngay cả khi tắm cũng không rời nó khỏi người, vì chị không tin vào bất kỳ ai, kể cả Jaime và con gái chị. Chị không thiếu lý lẽ để làm như vậy. “Mẹ như thể một người cai ngục, mẹ ạ”, Alba nói khi cô hoảng hốt thấy cái cung cách ma mãnh gây cay đắng cho mình trong hiện tại để đề phòng cho tương lai. Alba thuộc loại người cho rằng nếu không có thịt, thì sẽ ăn khoai tây, và nếu chẳng có giày thì đi guốc, dép, nhưng Blanca, kinh hãi trước ý nghĩ đơn giản của con gái, bảo vệ ý kiến dù thế nào thì thế, không thể hạ thấp mức sống, để bào chữa cho việc chị đã để rất nhiều thì giờ vào việc tích trữ, buôn lậu. Thực ra, chưa bao giờ mọi người trong gia đình lại được sống sung sướng hơn thế, kể từ sau khi Clara chết, vì lần đầu tiên có được một người lo lắng tổ chức nội trợ và chú ý đến những nội dung chứa đựng trong từng chiếc soong, nồi. Từ đồn điền Ba Cô Maria gửi đều về những hộp thức ăn mà Blanca dấu kín. Lần thứ nhất, hầu hết những thứ đó bị thối rữa, và mùi hôi bay ra khỏi căn buồng khóa kín, tỏa khắp ngôi nhà, rồi tỏa khắp khu phố. Jaime đề nghị với chị đem cho, đem đổi hoặc bán những sản phẩm đã hư, nhưng Blanca từ chối không chịu chia sẻ với ai những kho báu của mình. Alba lúc đó mới nhận ra mẹ mình, tưởng như là người duy nhất có tâm trí thăng bằng trong gia đình, cũng có cái tính điên riêng của mẹ. Cô liền đục một lỗ thủng lớn trên tường của mấy gian nhà phụ, và qua cái lỗ đó Alba rút ra những sản phẩm đúng với liều lượng mà mẹ cô tích trữ. Cô làm công việc đó một cách hết sức cẩn thận để không ai có thể biết, cô ăn cắp đường, gạo, bột từng bơ một, cắt sén phó mát và vung vãi quả khô, quả ướp ra xung quanh làm như chuột bới, khiến Blanca phải mất bốn tháng sau mới bắt đầu thấy nghi ngờ. Lúc đó chị làm cuộc kiểm kê giấy trắng mực đen hẳn hoi tất cả những gì có trong kho tích trữ, và đánh dấu chữ thập những gì đã lấy ra cho việc chi dùng trong gia đình. Nhưng Alba lợi dụng đến từng sự vô ý nhỏ nhất của mẹ để đánh dấu chữ thập vào bản danh sách kiểm kê, khiến cho Blanca cuối cùng đi đến nghi ngờ không biết mình đã lầm lẫn trong công việc kế toán hay trong gia đình đã ăn tốn đến gấp ba lần số lượng thực phẩm mà chị đã tính, hoặc thực sự trong ngôi nhà lớn quái đản này vẫn còn lảng vảng những hồn ma đói khát đến thăm.

Sản phẩm của vườn trại mà Alba lấy đó chạy đến tay Miguel anh liền đem phân chia trong các xóm thợ và xưởng máy, kèm với những tờ truyền đơn cách mạng kêu gọi đấu tranh vũ trang để đánh gục tập đoàn tư bản. Nhưng không một ai chú ý nghe anh. Mọi người đều tin rằng, nếu đã tới được chính quyền theo con đường hợp pháp và dân chủ, không ai có thể tước bỏ quyền đó được, ít nhất cũng phải tới kỳ tổng tuyển cử tổng thống sắp tới.

– Thật là một lũ súc sinh, họ không thấy là phe hữu đương tự vũ trang ư! - Miguel nói với Alba.

Alba tin lời anh. Cô đã trông thấy đêm đêm người ta chở vào sân nhà cô những hòm gỗ lớn, và sau đó, tất cả những thứ chuyên chở đến đó đều được bí mật xếp kho, dưới sự điều khiển của Trueba. Ông ngoại cô, cũng giống như mẹ cô, khóa trái cửa kho bằng một chiếc khóa treo, và đi đâu ông cũng đeo chiếc chìa khóa lủng lẳng dưới cổ, trong chiếc túi da dê mà ông đựng hàm răng giả của Clara. Alba kể chuyện đó cho cậu Jaime lúc đó đã trở về nhà sau một thời gian thỏa thuận ngừng chiến với cha, “Cháu hầu như chắc chắn đó là vũ khí”, cô bàn với cậu Jaime, trong thời kỳ này như đương ở cung trăng và vẫn cứ vậy cho tới ngày bị giết, anh không thể tin vào lời cháu gái, nhưng Alba khẩn khoản mãi, cuối cùng anh nhận sẽ nói với cha vào giờ ăn. Những nghi ngờ của anh được câu trả lời của cha làm cho tỏ rõ.

– Trong nhà tao, tao muốn làm việc gì mà tao thích đều được; tao chở đến đấy bao nhiêu hòm mà tao muốn đều được. Chúng mày đừng có chõ mũi vào những công việc của tao nữa. - Thượng nghị sĩ Trueba vừa đấm mạnh xuống mặt bàn làm cốc tách nảy tung vừa gầm lên cắt gọn câu chuyện.

Đêm đó Alba đến gặp cậu tại căn hầm sách vở và đề nghị cậu cùng cô sử dụng những vũ khí của ông ngoại giống như phương pháp mà cô đã dùng với lương thực, thực phẩm tích trữ của mẹ cô. Thế là họ bắt đầu hành động. Suốt đêm hai người đào được một lỗ hổng trên bức tường của căn phòng giáp phòng chứa vũ khí, rồi họ che kín lại ở phía bên này bằng một chiếc tủ, và mé bên kia bằng mấy chiếc hòm của cấm đó. Từ lỗ hổng đó hai người có thể chui vào căn phòng khóa kín của ông Trueba, mang theo một chiếc búa và một cái choòng bẩy. Alba đã có kinh nghiệm trong việc này, chỉ cho cậu mở những chiếc hòm thấp nhất. Hai người thấy trong kho một khối lượng vũ khí chiến đấu khiến họ phải há mồm kinh ngạc, vì không ngờ rằng lại có thể có những dụng cụ giết người hoàn hảo đến như thế. Liền những ngày sau đó hai người ăn cắp với hết khả năng có thể có của họ, nhét đầy đá vào những chiếc hòm rỗng, và đặt chúng xuống dưới những hòm khác để không ai chú ý thấy được việc làm của họ. Cả hai lôi những súng chiến đấu ngắn, tiểu liên, súng trường và lựu đạn, đem dấu trong căn hầm của Jaime cho tới khi Alba có thể mang chúng đi từng ít một trong chiếc hộp đàn cello ra tới nơi đảm bảo an toàn. Thượng nghị sĩ Trueba trông thấy cô cháu gái kéo lê hộp đàn nặng nề mà không ngờ trong đó đang lăn lóc những viên đạn mà người ta đã biết bao vất vả chuyển được qua biên giới và dấu trong kho kín nhà mình. Alba có ý định giao số vũ khí lấy được đó cho Miguel, nhưng cậu Jaime cho cô biết Miguel cũng là một tên khủng bố chẳng kém ông ngoại, nên tốt hơn hết là dấu nó đi để không ai có thể dùng để làm cho người khác đau khổ. Họ bàn bạc với nhau về một số phương pháp giải quyết từ cách vất chúng xuống sông đến cách đốt chúng trong một lò nướng bánh, cuối cùng họ đi đến quyết định thực tế hơn cả là bọc chúng trong túi nhựa rồi chôn xuống một nơi chắc chắn và bí mật, phòng khi có thể dùng đến để phục vụ cho một đại nghĩa chân chính nhất. Thượng nghị sĩ Trueba rất lấy làm lạ thấy con trai và cháu gái phác tính một cuộc đi thăm miền núi, bởi cả Jaime lẫn Alba đều chẳng có tập một môn thể thao nào kể từ những thời kỳ còn học trong trường trung học của người Anh, và càng không bao giờ thấy tỏ ra cái khuynh hướng thích môn leo núi khó chịu này. Một buổi sáng thứ bẩy họ ra đi trên một chiếc xe jeep mượn được, đem theo một lều trại, một giành thức ăn và một chiếc va-li bí mật mà hai người phải khiêng vì nó nặng như một người chết. Trong va-li có một số vũ khí chiến đấu mà họ đã ăn trộm của Thượng nghị sĩ Trueba. Họ phấn khởi hướng về phía dãy núi, cho tới chỗ con đường còn cho phép xe chạy tới, sau đó họ đi tắt cánh rừng, tìm một chỗ lặng lẽ, yên tĩnh ở giữa vùng cây cối xác xơ bởi gió và giá lạnh. Họ đặt mọi thứ và dựng tạm một căn lều tại đó, rồi đào hố và chôn những túi vũ khí xuống, đánh dấu mỗi hố chôn bằng một đống đá đặt lên trên. Thời gian còn lại của ngày cuối tuần đó họ dùng để câu cá quả bên sông và nướng cá trên lửa củi gai, rồi đi lang thang trên sườn núi như những tay thám hiểm trẻ và kể cho nhau nghe về chuyện ngày xưa. Đêm đến hai cậu cháu hâm nóng người bằng rượu vang đỏ pha quế và đường, rồi quấn kín bằng những tấm khăn san, họ nâng cốc chúc mừng cái khuôn mặt mà ông ngoại sẽ sửng sốt lộ ra khi ông biết vũ khí của ông bị mất trộm, và cả hai cười đến chảy nước mắt.

– Nếu cậu không phải là cậu của cháu, cháu sẽ lấy cậu đấy! - Alba nói đùa.

– Thế còn Miguel?

– Anh ấy sẽ là người yêu của cháu.

Jaime có vẻ không vui, và suốt những giờ còn lại trong cuộc đi chơi anh trở nên cau có. Đêm hôm đó, họ chui vào túi ngủ riêng của mình, hai cậu cháu tắt nến và nằm yên lặng. Alba ngủ ngay lập tức, còn Jaime mắt mở trừng trừng trong bóng tối cho tới tận tang tảng sáng. Anh thích nghĩ Alba như thể con gái anh, nhưng đêm đó anh tự thấy ngạc nhiên muốn không là cha hoặc cậu nó, mà muốn chỉ đơn giản là Miguel. Anh nghĩ tới Amanda và phàn nàn thấy bây giờ cô không còn có thể làm cho anh cảm động; anh lần tìm trong trí nhớ ngọn lửa của niềm say mê không mực thước mà có lần anh đã cảm thấy đối với cô gái ấy, nhưng không thể nào tìm thấy. Anh đã biến thành một người cô độc. Thời kỳ đầu anh đã rất gần Amanda, vì anh đã nhận trách nhiệm chữa chạy săn sóc cô và hầu như ngày nào anh cũng gặp cô. Cô bệnh nhân đau mấy tuần như sắp chết, cho tới khi có thể bỏ được ma túy. Rồi Amanda bỏ luôn cả thuốc lá, bỏ rượu mùi, và bắt đầu sống một cuộc sống lành mạnh và ngăn nắp, kiếm được một ít đồng lương, cắt tóc ngắn và lại bôi quầng cho đôi mắt mầu sẫm, lại đeo vòng cổ và vòng tay kêu lanh canh, với một ý định cảm động mong phục hồi cái hình ảnh đã phai mờ mà chị còn giữ được về mình. Chị đã yêu. Từ chỗ buồn nản chị chuyển sang trạng thái vui mừng thường xuyên, và Jaime trở thành trung tâm của mọi ám ảnh của chị. Chị cố gắng hết sức để rứt mình ra khỏi những ước hẹn quá thời hạn để trao mình cho anh như chứng cứ của tình yêu. Jaime không khuyến khích chị, nhưng cũng không can đảm xua đuổi chị, bởi anh nghĩ ảo tưởng về tình yêu có thể giúp chị nhiều trong việc phục hồi sức khỏe, nhưng đồng thời cũng hiểu tình yêu đó đến quá chậm đối với hai người. Hầu như anh cũng không thực hiện nổi ý đồ giữ một khoảng cách đối với chị, với lời xin lỗi rằng mình là một anh trai già đã không còn sức lực trong việc yêu đương. Với anh hiện anh chỉ cần những cuộc gặp gỡ vụng trộm với một vài cô y tá vui tươi, dễ dãi trong bệnh viện, hoặc những cuộc thăm chơi buồn thảm tại các nhà chứa để thỏa mãn những đòi hỏi cấp thiết trong đôi lát rỗi rãi rất hiếm mà việc làm của anh cho phép là đủ rồi. Dù vậy anh vẫn thấy mình bị vướng trong mối giây liên hệ với Amanda, người phụ nữ trong thời thanh niên anh đã ước mơ đến tuyệt vọng, nhưng bây giờ không còn khiến cho anh rung động, và không ước ao nối lại. Chị chỉ còn gợi được trong anh một tình cảm thương hại, thứ tình cảm mạnh nhất thường khiến cho anh xúc động. Trong suốt cuộc đời sống chung với nghèo nàn, đau khổ, tâm hồn anh không đanh khô lại, mà mỗi ngày một thêm dễ xúc động và mềm yếu bởi lòng thương. Hôm Amanda vòng tay ôm lấy cổ anh và nói yêu anh, anh đã máy móc ôm chị và hôn chị bằng một vẻ say mê giả tạo để chị không thể nhận ra anh đã không còn yêu chị. Cứ như vậy anh bị cuốn vào trong một vòng liên hệ trong độ tuổi anh tưởng như không còn có khả năng cho những mối tình sôi nổi. “Mình đã không còn dùng được trong những chuyện đó nữa”, anh nghĩ sau những pha lăn lộn não nùng kiệt lực mà Amanda, muốn làm cho anh thích thú, đã tìm đến những biểu lộ yêu đương rất mực cầu kỳ khiến cho cả hai đều rã rời tan tác.

Quan hệ của anh với Amanda và sự khẩn khoản của Alba đã khiến Jaime luôn trực tiếp gặp gỡ Miguel. Anh đã không thể tránh gặp Miguel trong nhiều trường hợp. Jaime vẫn cố sức giữ thái độ thờ ơ, nhưng cuối cùng Miguel đã thu hút được sự chú ý của anh. Miguel đã chín chắn, không còn là một thanh niên quá cuồng nhiệt, nhưng cũng không hề thay đổi một li trong những chính kiến của mình, và vẫn chủ trương nếu không có một cuộc cách mạng thực dữ dội, sẽ không thể nào đánh gục được phe hữu. Jaime không đồng ý, nhưng anh đánh giá cao Miguel và kính phục tính dũng cảm của anh thanh niên đó. Tuy vậy anh coi Miguel như một con người nguy hại, mang trong đầu một lý tưởng nguy hiểm, một tính cách trong sạch không khoan nhượng, khiến cho mọi việc mà anh ta dính tới đều nhuốm một mầu bất hạnh, đặc biệt là đối với những người phụ nữ có số phận không may là đã đi yêu anh ta. Anh cũng không thích cả lập trường chính trị của Miguel, vì anh tin rằng những người cực đoan phái tả như Miguel, có thể gây tổn thất đau cho Tổng Thống hơn là những tổn thương mà phe hữu đã gây ra. Nhưng cũng không có điều gì trong số những điều đó ngăn cấm anh không cho có cảm tình với Miguel và Jaime đã kính phục sức mạnh của lòng tin của anh thanh niên, nềm vui tự nhiên, thiên năng hiền dịu và hào hiệp mà Miguel luôn luôn bộc lộ, và sự sẵn sàng hi sinh cả cuộc đời cho những lý tưởng mà Jaime có thể cùng quan niệm, nhưng chẳng có dũng khí để tiến hành cho đến đích cuối cùng.

Đêm hôm đó Jaime ngủ trong nỗi lo âu, nặng nề, khó chịu trong chiếc túi ngủ của mình, nghe hơi thở nhè nhẹ của cô cháu gái ở gần bên cạnh. Khi anh tỉnh giấc Alba đã dậy và đang hâm cà-phê cho bữa điểm tâm. Một luồng gió bấc rét buốt thổi nhẹ và một mặt trời vàng rực chiếu trên mọi đỉnh núi. Alba ôm cổ cậu và hôn, nhưng Jaime giữ nguyên bàn tay trong túi ngủ không vuốt ve đáp lại. Anh đang lo lắng.

Đồn điền Ba Cô Maria là một trong số những đồn điền mà cuộc Cải cách Ruộng Đất ở miền Nam tịch thu. Chính những người nông dân đã sinh đẻ và làm việc thế hệ này qua thế hệ khác trên mảnh đất đó, đã thành lập một hợp tác xã và chiếm cứ toàn bộ điền sản, vì đã bốn mươi mốt tháng nay họ không hề trông thấy ông chủ và đã quên hết những cơn lốc điên khùng của ông. Viên quản lý hoảng sợ trước sự tiến triển của những sự kiện đã diễn ra và cái giọng quá khích trong các cuộc hội họp của tá điền trong trường học, liền thu xếp hành trang, của cải và chuồn đi không từ biệt một ai và cũng chẳng báo cho Thượng nghị sĩ Trueba, bởi không muốn chạm trán với cơn điên giận của ông chủ, và bởi nghĩ rằng mình cũng đã hoàn thành nhiệm vụ nhiều lần báo cho ông ấy biết thế rồi. Viên quản lý ra đi, đồn điền Ba Cô Maria trong một thời gian như một điền trang thả nổi, không còn ai ra mệnh lệnh và cũng chẳng còn ai sẵn sàng nghe mệnh lệnh, vì nông dân lần đầu tiên trong đời đã được nếm cái thú vị của tự do và được làm chủ chính mình. Họ chia đều cho nhau những khoang đất chăn nuôi bò ngựa, và từng người trồng trọt theo ý thích, cho tới khi chính phủ phái đến một chuyên viên nông nghiệp, mang tới cho họ vay hạt giống và cho họ biết về những yêu cầu của thị trường, những khó khăn của vận tải mọi sản phẩm và những cái lợi của phân bón và thuốc trừ sâu. Nông dân không chú ý nhiều đến vị chuyên gia đó, vì ông ta giống như một thư sinh thành thị, và rõ ràng chưa từng bao giờ cầm trong tay cái này, nhưng họ cũng tổ chức lễ mừng đón tiếp ông ta, mở những kho chứa thiêng liêng của ông chủ cũ, lôi ra những thứ rượu vang lâu năm và mổ thịt cả con bò đực giống để chén hòn dái sào hành với rau ngò thơm. Sau khi nhà chuyên gia kỹ thuật đi khỏi, nông dân mổ cả bò cái nhập nội và gà đẻ ra để đánh chén. Esteban Trueba biết được tin mình đã mất hết ruộng đất, khi ông được báo cho biết sẽ được trả bằng công trái quốc gia, trong thời hạn ba mươi năm, với cái giá như giá mua mà ông đã khai trong đơn khai nộp thuế. Ông điên lên, tức thì lôi trong kho ra một khẩu súng liên thanh mà ông cũng chẳng biết sử dụng, rồi ra lệnh cho người tài xế dẫn ông đi một mạch thẳng về đến đồn điền Ba Cô Maria, không báo trước cho một ai, và cũng chẳng cho mấy tên cận vệ của ông biết. Suốt cuộc hành trình nhiều tiếng đồng hồ, ông như mù đặc vì điên giận, không có lấy một kế hoạch cụ thể nào trong óc.

Khi về tới nơi, tài xế phải phanh xe rít lên để dừng lại, vì cổng đóng, có cài ngang bằng một thanh rất lớn. Một người tá điền đứng gác, vũ trang bằng một cái cuốc chim và một khẩu súng săn không có đạn. Trueba xuống xe. Nhìn thấy ông chủ, anh chàng đáng thương đó nhẩy xổ tới chiếc chuông trường học treo gần cạnh để báo động, và ngay lập tức vội soài người nằm sấp trên mặt đất. Tràng đạn liên thanh bay veo véo trên đầu anh ta, xuyên vào những thân cây gần đấy. Trueba không dừng lại để xem hắn đã chét chưa, bằng một sự nhanh nhẹn không ngờ có trong độ tuổi của ông, ông bước trên con đường vào trang viên, không nhìn ngang nhìn ngửa, đến độ một đòn bất ngờ giáng vào gáy ông, hắt ông ngã xuống đống bụi trước khi ông biết được điều gì đã xẩy ra với mình. Ông tỉnh dậy thấy mình trong phòng ăn của ngôi nhà chính, nằm trên bàn, hai tay bị trói chặt, và ở dưới gáy có một chiếc gối. Một người phụ nữ đặt mấy chiếc khăn đầm nước lên trán ông, và xung quanh hầu như tất cả tá điền hội họp đang tò mò nhìn ông.

– Thấy trong người thế nào, đồng chí? - họ hỏi.

– Bọn con đĩ! Tao không đồng chí với bất cứ đứa nào! - ông già gào lên vừa cố sức định nhỏm dậy.

Ông vùng vẫy, rẫy rụa và kêu gào cởi trói và giúp ông đứng lên, nhưng khi ông muốn đi ra khỏi phòng lại trông thấy tất cả mọi khuôn cửa sổ đều đóng kín từ phía ngoài, và cửa ra vào đóng khóa. Người ta có giải thích cho ông rõ mọi điều đã thay đổi, bây giờ ông không còn là ông chủ, nhưng ông không muốn nghe bất cứ một ai. Miệng ông sùi bọt và tim ông như có nguy cơ vỡ tan, ông tuôn ra những lời tục tĩu như thể một thằng điên, dọa dẫm bằng những hình phạt và sự trả thù ghê gớm, khiến cho tất cả tá điền cuối cùng phải phá lên cười. Sau hết, chán ngán, họ để ông một mình nhốt trong phòng ăn. Esteban Trueba ngã phịch xuống, kiệt lực do cố sức thái quá. Mấy giờ sau ông biết mình đã trở thành một con tin, và người ta đang muốn quay phim chiếu ông trên vô tuyến truyền hình. Được anh tài xế về báo tin, hai tên cận vệ của ông và một số thành niên quá khích của Đảng Bảo Thủ đã làm một cuộc hành trình về đồn điền Ba Cô Maria, vũ trang bằng gậy gộc, nắm đấm và giây xích để cướp lại ông nhưng họ gặp sự canh phòng cẩn mật gấp đôi ngay tại cổng, lăm lăm khẩu súng liên thanh mà Thượng nghị sĩ Trueba đã cung cấp cho họ.

– Đồng chí con tin đó, không ai đưa được đi đâu - những người nông dân nói, và để nhấn mạnh cho lời nói, họ nổ súng đuổi cho mà chạy.

Một chiếc xe ca-mi-ông của hãng vô tuyến truyền hình tới để quay phim vụ rắc rối; tá điền từ xưa chưa bao giờ trông thấy những thứ đó cho xe vào và đứng cho ống quay phim tha hồ quay thu hình họ với nụ cười rộng mở, vây quanh người tù con tin. Đêm hôm đó cả nước được trông thấy trên màn ảnh vị đại biểu tối cao của phe đối lập bị trói, miệng sùi bọt căm giận và gào lên những lời thô tục mà kiểm duyệt phải lược bớt. Tổng Thống cũng trông thấy ông ta, và việc đó khiến ông không vui vì ông thấy đấy có thể là cái ngòi nổ làm cho nổ tung kho thuốc nổ mà chính phủ của ông đang chông chênh dựa ở trên. Ông ra lệnh cho cảnh sát đi chuộc lại ngài thượng nghị sĩ. Khi bọn lính cảnh sát tới trang viên, nông dân bị khích động và được sự ủng hộ của báo chí, không để cho vào. Họ đòi phải có lệnh của tòa án mới được vào. Vị quan tòa của tỉnh, trông thấy mình có thể bị vướng vào một vụ rắc rối và cũng lại lên màn ảnh một cách nhục nhã bởi những tay phóng viên của phe tả, liền vội vã xin nghỉ, đi câu cá. Bọn lính cảnh sát đành chịu ngồi ngoài cổng của đồn điền chờ cho tới khi được lệnh của thủ đô đem tới.

Blanca và Alba cũng như mọi người biết được vụ rắc rối qua mục tin tức truyền hình. Không một lời bàn bạc Blanca chờ cho đến ngày hôm sau, nhưng khi thấy ngay cả những tên cảnh sát cũng không chuộc lại được ông già, chị đinh ninh rằng đã đến lúc phải gặp lại Pedro García Con.

– Bỏ cái quần bẩn thỉu kia đi và mặc một bộ quần áo đứng đắn vào con - chị ra lệnh cho Alba.

Hai mẹ con đến Bộ mà không xin hẹn gặp. Một viên thư ký định giữ hai người phụ nữ tại phòng chờ, nhưng Blanca đẩy mạnh cho anh ta biến đi và bước những bước kiên quyết vào, kéo theo sau mình cô con gái. Chỉ đẩy cửa không cần gõ trước và xô vào trong văn phòng của Pedro García Con, người mà đã hai năm nay chị chưa gặp lại. Xuýt nữa chị đã phải lùi lại, tưởng rằng mình đã nhầm. Trong một thời gian ngắn như thế, người yêu của cuộc đời chị đã gầy và già đi rất nhiều, trông anh rất mệt mỏi và buồn rầu, tóc vẫn còn đen nhưng thưa hơn và ngắn hơn, bộ râu đẹp của anh đã tỉa bớt, và anh mặc một bộ quần áo kiểu công nhân viên chức nhà nước mầu sám, và đeo một chiếc cà-vạt cùng màu. Duy chỉ có cái nhìn của đôi mắt đen thì vẫn như xưa, nhờ nó Blanca nhận ra anh.

– Jesus! Anh đã thay đổi biết chừng nào - chị ấp úng lẩm bẩm.

Ngược lại Pedro García Con lại thấy chị đường như đẹp hơn hình ảnh anh vẫn thường nhớ đến, dường như sự vắng xa nhau đã làm cho chị trông như trẻ lại. Trong suốt thời gian đó, anh đã có thời giờ để hối hận về quyết định của mình và khám phá ra rằng thiếu Blanca anh đã mất cả cái thú đối với những cô gái trẻ trước kia vẫn có cảm tình với anh. Mặt khác, ngồi sau chiếc bàn viết này, làm việc mỗi ngày mười hai tiếng đồng hồ, xa cây đàn guitar và niềm cảm hứng nhân dân, anh rất ít có hoàn cảnh cảm thấy mình sung sướng. Theo thời gian trôi đi càng ngày anh càng thấy nhớ mối tình lặng lẽ và bền vững của Blanca. Vừa mới trông thấy chị bước vào với dáng quyết tâm, có cả Alba đi kèm theo, anh hiểu ngay chị đến đây gặp anh không phải vì những lý do tình cảm, và đoán nguyên nhân chính là do sự rắc rối của Thượng nghị sĩ Trueba.

– Em đến xin anh đi theo chúng em - Blanca nói với anh không rào đón - Con gái anh và em sẽ đi tìm ông già ở đồn điền Ba Cô Maria.

Alba biết được mình là con gái của Pedro García Con như vậy đó.

– Được, được. Hãy rẽ qua nhà anh tìm cây đàn guitar đã - García Con vừa đứng lên vừa trả lời.

Họ ra khỏi Bộ trên một chiếc xe ô-tô mầu đen y như thể xe tang nhưng mang biển số nhà nước. Blanca và Alba chờ ở ngoài đường trong lúc anh bước lên phòng ở. Khi anh quay xuống, đã thấy anh lấy lại được chút gì về cái vui tươi quyến rũ ngày xưa. Anh đã thay bộ quần áo sám và mặc cái quần len thô và tấm áo chăn trùm ngoài ngày trước, đi đôi dép có quai hậu và đeo cây đàn guitar trên lưng. Blanca mỉm cười với anh nụ cười thứ nhất và anh cúi mình hôn gọn lên miệng chị. Cuộc hành trình lặng lẽ trên suốt một trăm kilômét đầu, cho tới khi Alba lấy lại được bình tĩnh sau chuyện bất ngờ, và cất tiếng run run hỏi tại sao hai người không nói cho cô biết từ trước rằng Pedro García Con là cha của cô, như thế có phải đã xóa được cho cô biết bao nhiêu cơn ác mộng trong đó xuất hiện một vị bá tước mặc đồ trắng, chết vì bệnh sốt rét trong hoang mạc.

– Một nguời cha đã chết còn tốt hơn là một người cha vắng mặt - Blanca trả lời một cách bí hiểm, rồi không quay trở lại chuyện đó nữa.

Họ về với đồn điền Ba Cô Maria vào lúc chập tối và thấy một đám đông tụ họp ngay ở cổng trại, thân mật chuyện trò xung quanh một đống lửa đỏ rực, trên đó đang quay một con lợn. Đó là những người lính cảnh sát, nhà báo và nông dân đang khử nốt những chai rượu cuối cùng trong kho của Thượng nghị sĩ. Mấy con chó và mấy đứa trẻ con chơi đùa quanh đống lửa sáng rực, chờ con lợn sữa đỏ hồng và bóng loáng trên lửa chín. Bọn nhà báo nhận ngay ra Pedro García Con, bởi họ đã từng phỏng vấn anh nhiều lần, và bọn lính cảnh sát cũng nhận ra anh không thể lẫn được trong bộ quần áo và tác phong của con người ca sĩ nhân dân; còn nông dân, họ nhận ra anh ngay vì họ đã từng thấy anh sinh ra trên mảnh đất này. Mọi người thân yêu tiếp đón.

– Đồng chí mang đến đây cái gì thế? - những người nông dân hỏi.

– Tôi đến để gặp ông già - Pedro García Con mỉm cười trả lời.

– Đồng chí có thể vào, nhưng một mình thôi. Bà Blanca và cô Alba sẽ ở lại uống cùng chúng tôi một ly rượu vang - họ nói.

Hai người phụ nữ ngồi xung quanh bếp lửa cùng mọi người và mùi thơm dịu của thịt nướng nhắc nhở họ từ sáng đến giờ chưa ăn uống gì. Blanca quen biết tất cả tá điền ở đây vì chị đã dạy nhiều người trong bọn họ biết đọc tại căn trường học nhỏ của đồn điền Ba Cô Maria, và tất cả cùng nhau ôn lại những thời gian đã qua, thời gian hai anh em nhà Sánchez, áp đặt luật lệ riêng của họ khắp vùng, thời gian ông Pedro García Già trừ diệt nạn sâu kiến, và thời gian mà Tổng Thống còn là một ứng cử viên luôn luôn thất bại, dừng lại ở nhà ga để hiệu triệu họ, trên chiếc xe thất bại của ông.

– Ai ngờ được rằng sẽ có lần ông trở thành tổng thống - một người nói.

– Và có ngày ông chủ sẽ không còn được cai quản đồn điền Ba Cô Maria như chúng tôi - mọi người đều cười.

Họ dẫn Pedro García Con vào thẳng trong gian nhà bếp. Một số tá điền già hơn cả được cử trông giữ cửa ra vào phòng ăn, nơi họ giam giữ ông chủ cũ. Đã nhiều năm nay mọi người không gặp Pedro García Con, nhưng họ nhận ra anh ngay. Tất cả ngồi xung quanh bàn uống rượu vang và nhắc lại quá khứ xa xưa, những ngày mà Pedro García Con còn chưa là con người có câu chuyện thần thoại trong trí nhớ của nhân dân vùng này, từ ngày anh còn là một anh con trai bướng bỉnh, yêu say cô con gái ông chủ. Sau đó Pedro García Con cầm cây guitar, đặt ngay ngắn trên đùi, nhắm đôi mắt và bắt đầu cất cái giọng như nhung lên hát bài hát về những con gà mái và con cáo xưa kia, để mấy ông già đều đồng thanh hát theo.

– Tôi sẽ đưa ông chủ đi với tôi, các đồng chí ạ - Pedro García Con nhẹ nhàng nói trong một quảng ngừng.

– Đừng mơ đến chuyện ấy, con ạ - mấy ông già đáp lời anh.

– Ngày mai bọn lính cảnh sát tới cùng một cái lệnh của tòa án và sẽ đưa ông ta trở về như một vị anh hùng. Tốt hơn hết là để tôi mang ông ta đi lủi thủi như chó cụp đuôi - Pedro García Con nói.

Họ thảo luận với nhau một lúc lâu và cuối cùng dẫn anh tới phòng ăn và để anh vào gặp ông chủ con tin. Đó là lần đầu mà hai người lại đứng trước mặt nhau, kể từ cái ngày bất hạnh mà Trueba đòi lại sự trinh bạch của con gái ông bằng một nhát rìu. Pedro García Con vẫn nhớ đến ông với hình ảnh một con người khổng lồ giận dữ, vũ trang bằng một ngọn roi bọc da rắn và một chiếc ba-toong bằng bạc, mỗi bước đi ngang qua đều khiến cho tá điền run sợ, và làm cho mọi vật thiên nhiên ở xung quanh phải ủ dột bởi cái giọng nói như sấm dậy và cái vênh vang của đại lãnh chúa. Anh ngạc nhiên thấy nỗi căm thù của mình, đã nghiền ngẫm trong suốt một thời gian dài như thế, tự nhiên xẹp hẳn xuống khi thấy trước mắt một ông già hơi còng và bé teo lại đang sợ hãi nhìn mình. Thượng nghị sĩ Trueba đã dốc hết cơn điên giận của mình và đã kiệt lực qua một đêm trong tư thế ngồi trên một cái ghế, đôi bàn tay bị trói chặt làm cho ông thấy đau trong những khớp xương, và thấy có một sự mệt nhọc của hàng nghìn năm đè sập trên lưng. Mới đầu phải khó khăn lắm ông mới nhận ra anh, vì ông không hề gặp lại anh kể từ một phần tư thế kỷ nay, nhưng khi thấy anh ta thiếu ba ngón tay trên bàn tay phải, ông biết đây là điểm kết thúc của cơn ác mộng mà ông đương bị ngập chìm trong đó. Hai người lặng yên quan sát nhau mấy phút dài, người này nghĩ rằng người kia là hiện thân của sự thù ghét nhất của mình, nhưng cả hai đều không thấy ngọn lửa của nỗi căm thù cũ trong trái tim của họ.

– Tôi đến để đưa ông ra khỏi đây - Pedro García Con nói.

– Tại sao? - ông già hỏi.

– Vì Alba yêu cầu tôi như vậy - Pedro García Con trả lời.

– Hãy cút đi với cái lỗ đái ấy - Trueba lẩm bẩm không tin.

– Đúng, chúng ta sẽ đi qua con đường đó. Ông cùng đi với tôi.

Pedro García Con tìm cởi giây trói hai bàn tay ông già, giây trói để đề phòng ông đấm phá cửa. Trueba đảo mắt tránh không dám trông bàn tay bị tàn tật của người trước mặt.

– Hãy đưa tôi ra khỏi đây kín đáo không để cho người ta trông thấy. Tôi không muốn bọn nhà báo biết việc này - thượng nghị sĩ Trueba nói.

– Tôi sẽ đưa ông ra khỏi đây theo chính con đường mà ông đã vào, qua cổng chính - Pedro García Con nói và bước đi trước.

Trueba bước theo anh, đầu cúi xuống, đôi mắt sưng đỏ, và lần đầu tiên kể từ khi ông có trí nhớ đến lúc bây giờ, ông cảm thấy mình bị thất bại. Hai người đi qua căn nhà bếp mà ông già vẫn không ngửng mặt nhìn lên, họ đi qua suốt căn nhà và bước theo con đường từ ngôi nhà chính cho tới cổng trại, kéo theo một lũ trẻ con nhẩy cẫng xung quanh hai người, và một đoàn tùy tùng nữa gồm nông dân lặng lẽ bước theo sau. Blanca và Alba đang ngồi giữa những nhà báo và lính cảnh sát, dùng ngón tay bốc thịt lợn sữa quay ăn, và uống từng hơi dài rượu vang đỏ trong chai rượu chuyển từ tay này sang tay khác. Trông thấy ông ngoại Alba rất xáo động, vì chưa bao giờ cô thấy ông buồn thảm hại như vậy, kể từ sau ngày từ trần của bà Clara. Cô nuốt miếng thức ăn trong miệng và chạy ra đón ông. Ông cháu ôm nhau thật chặt và cô thì thầm cái gì đó bên tai ông. Tức thì thượng nghị sĩ Trueba lấy lại được tư thế của mình, ngửng đầu và mỉm nụ cười kiêu hãnh cũ của ông dưới ánh sáng chớp nháy nháy của những chiếc đèn chụp ảnh. Nhà báo chụp ảnh ông đang bước lên chiếc xe ôtô mầu đen với biển số nhà nước, và dư luận quần chúng tự hỏi nhau hàng mấy tuần liền không biết cái trò cười đó có ý nghĩa gì, cho tới khi có nhiều sự kiện khác nghiêm trọng hơn gấp bội xẩy ra, xóa nhòa cái kỷ niệm về sự rắc rối bất ngờ đó.

Đêm hôm đó Tổng Thống, thường vẫn có thói quen đánh lừa cơn bệnh mất ngủ của ông bằng cách đánh cờ cùng Jaime, vừa đánh vừa bình luận về việc mới xẩy ra đó giữa hai ván cờ, vừa dò xét bằng đôi mắt láu lỉnh ẩn kín sau đôi tròng kính râm dày cộm có bộ gọng màu sẫm, xem có một dấu hiệu khó chịu nào trên khuôn mặt của người bạn trẻ của ông, nhưng Jaime vẫn tiếp tục đặt quân cờ đi từng nước trên bàn cờ một cách thản nhiên, không một lời bình luận.

– Ông già Trueba là tay cứng cật lắm đấy chứ - Tổng Thống nói. - Ông ấy xứng đáng đứng về phía chúng ta đấy.

– Ngài ra quân đi cho, thưa Tổng Thống - Jaime trỏ vào bàn cờ nói.

Những tháng tiếp sau đó, tình hình càng tồi tệ hơn nhiều, đất nước dường như đang có chiến tranh. Tinh thần mọi người bị khích động, đặc biệt các bà phụ nữ phe đối lập, đã diễu hành qua các đường phố khua gõ soong nồi để phản đối việc thiếu cung cấp lương thực thực phẩm. Một nửa số nhân dân tìm cách lật đổ chính phủ, và một nửa khác bảo vệ chính phủ, khiến cho không ai còn thì giờ lo lắng đến công việc làm. Một đêm Alba ngạc nhiên thấy tất cả các đường phố trung tâm thành phố đều tối đen và trống rỗng. Hằng tuần không có người hốt rác, và bọn chó hoang đào bới những đống rác bẩn thỉu. Cột điện đều dán đầy những khẩu hiệu in, mà mưa dông đã làm mờ, và trên mọi khoảng trống còn lại đều có viết những khẩu hiệu của cả hai phe phái. Phần nửa bóng đèn bị đá ném vỡ, và trong mọi tòa dinh thự không thấy có ánh sáng điện lọt qua khung cửa sổ; chỉ có ánh sáng leo lét của một vài bếp lửa đốt bằng giấy báo và thanh gỗ, xung quanh ngồi sưởi từng toán nhỏ đến thay phiên nhau gác trước cửa những nhà băng, công sở, đề phòng ban đêm bọn cực hữu đến tấn công. Alba trông thấy một chiếc xe ca-mi-ông nhỏ dừng trước cửa một công sở. Mấy thanh niên đội mũ sắt sơn trắng, mang sơn và chổi quét lên tường một lượt sơn nền màu sáng. Sau đó họ vẽ những con chim bồ câu lớn nhiều mầu sắc; những con bướm và những đóa hoa đỏ như máu, những vần thơ của Nhà Thơ và những lời kêu gọi đoàn kết. Đó là những đội thanh niên vẫn mang ý nghĩ cho rằng họ là những người có thể cứu vãn được cuộc cách mạng bằng những áp phích yêu nước và những con chim bồ câu tuyên truyền vẽ trên các bức tường. Alba lại gần họ và chỉ cho họ thấy tấm áp phích dán ở mé bên kia dãy phố. Khẩu hiệu loang lổ bằng sơn đỏ và chỉ có một lời viết bằng chữ thật lớn: Djackarta.

– Cái tên đó có ý nghĩa gì, các đồng chí? - cô hỏi.

– Chúng tôi không hiểu - họ trả lời.

Không một ai biết tại sao phe đối lập lại sơn lên tường cái địa danh châu Á kia, bởi chưa bao giờ họ từng nghe nói đến hàng đống người chết trên nẻo đường phố của cái thành phố xa xôi đó. Alba lên xe đạp và đạp về nhà. Từ khi phải cung cấp có hạn ét-săng, và có cuộc đình công của công nhân giao thông công cộng, cô đã lôi từ dưới tầng hầm ra món đồ chơi cũ của cô thời kỳ niên thiếu để dùng vào việc di chuyển đó đây. Vừa đạp xe cô vừa nghĩ đến Miguel và một tiên cảm đen tối chẹn ngang cổ họng.

Đã lâu Alba không tới lớp học, và bắt đầu thấy, mình có quá nhiều thì giờ. Các giáo sư đã tuyên bố bãi giảng vô thời hạn còn sinh viên thì chiếm lĩnh mọi ngôi nhà của từng khoa. Chán ngán việc học tập cello ở nhà, cô tranh thủ những thời gian không hoan hỷ yêu đương với Miguel, hoặc không đi dạo hoặc không tranh cãi cùng anh, để tới bệnh viện của Xóm Từ Thiện giúp cậu Jaime và một số ít bác sĩ vẫn tiếp tục làm việc bất chấp lệnh cấm của Trường Thuốc nhằm phá hoại chính phủ. Họ làm một nhiệm vụ đồ sộ đòi hỏi một sức khỏe như thần Hercules. Hành lang bệnh viện la liệt người bệnh ngồi chờ hàng mấy ngày liền để được khám chữa, như thể một bầy người rên rỉ. Y tá không có đủ, Jaime đến độ khi ngủ vẫn còn cầm trong tay lưỡi dao mổ, bận đến nỗi nhiều khi quên cả ăn. Anh gầy đi và càng ngày càng khô héo. Anh trực gác mỗi ca mười tám tiếng đồng hồ và đến khi soài xuống giường lại không thể ngủ được, vẫn nghĩ đến những bệnh nhân đang phải chầu chực chờ đợi, và nghĩ đến sự thiếu thuốc gây mê, không có ống tiêm, thiếu chẳng có bông, và dù cho anh có nhân lên thành nghìn người đi nữa cũng vẫn chưa đủ, vì chẳng khác chi định chặn con tàu lửa bằng đôi bàn tay không. Amanda cũng làm việc trong bệnh viện như một người tình nguyện, để được ở gần Jaime và để khỏi nhàn rỗi. Trong những ngày kiệt lực trông nom cho những bệnh nhân không quen biết chị đã lấy lại được cái ánh sáng nó đã chiếu rạng tâm khảm chị trong thời kỳ thanh niên, và trong một thời gian, đã có cái ảo tưởng thấy mình hạnh phúc. Chị mặc một chiếc tạp dề màu xanh da trời và đi dép cao su, nhưng Jaime vẫn thấy chị như khi chị đeo những món nữ trang kêu lanh canh khi đi gần bên anh thời kỳ trước. Anh thấy có bạn đồng hành và cũng muốn yêu chị. Tổng Thống hầu như đêm nào cũng xuất hiện trên màn ảnh truyền hình để tố cáo cuộc chiến tranh không tuyên bố của phe đối lập. Ông rất mệt mỏi và nhiều lúc giọng nói của ông bị đứt rè. Bọn địch thủ nói ông say rượu, nói ông vẫn ngủ đêm trong một lầu xanh của những cô gái điếm lai, do đường hàng không chuyên chở từ một miền nhiệt đới đến để sưởi ấm cho bộ xương già. Ông cảnh cáo những tên lái xe ca-mi-ông đang đình công vẫn nhận năm mươi đô-la hàng ngày của nước ngoài để cốt làm cho đất nước bị tê liệt. Bọn đối lập đáp lại rằng người ta gửi tới cho ông kem dừa và vũ khí xô-viết trong những va-li ngoại giao. Ông nói bọn kẻ thù của ông đồng lõa với bọn binh lính định làm cuộc đảo chính, vì họ thà nhìn thấy nền dân chủ chết đi còn hơn để cho ông điều hành nền dân chủ đó. Bọn đối lập kết tội ông dựng nên những chuyện bịp bợm huênh hoang và ăn cắp nhiều tác phẩm nghệ thuật của Bảo Tàng Quốc Gia mang bầy trong phòng ngủ của người yêu. Ông cảnh cáo rằng phe hữu đã vũ trang và quyết tâm bán tổ quốc cho chủ nghĩa đế quốc, và bọn đối lập đáp lại rằng tổng thống có chất đầy trong kho chứa của ông những hộp thịt chim và gà vịt ngon lành trong lúc nhân dân sắp hàng dài để mua cổ cánh của những loại chim và gà vịt đó.

Ngày mà Luisa Mora bấm chuông gọi cửa ngôi nhà lớn ở góc phố, Thượng nghị sĩ Trueba đang tính toán tài khoản trong phòng thư viện. Luisa là người phụ nữ cuối cùng, trong ba chị em nhà Mora, còn sống trên cõi đời này, lúc đó đã teo nhỏ lại bằng cỡ của một cô tiên lang thang, hoàn toàn lơ đãng, trong cái độ mãnh liệt nhất của nghị lực tinh thần mà bà có được trong con người. Trueba không gặp bà kể từ sau khi Clara chết, nhưng nhận ra bà ngay bởi giọng nói, cái giọng vẫn rung vang như thể tiếng sáo thần tiên, và bởi mùi thơm của hoa tím dại mà thời gian đã làm cho dịu bớt, nhưng vẫn còn có thể nhận thấy được từ đằng xa. Khi bước vào nhà, bà mang theo với mình cả bóng hình Clara với đôi cánh đang bay trong không khí, trước đôi mắt yêu thương của chồng bà, người đã từ bao lâu rồi không được thấy mặt vợ mình.

– Tôi đến để báo cho ông về những điều bất hạnh - Luisa Mora nói sau khi đã ngồi yên trên ghế.

– Ấy dà, bà Luisa yêu quý! Về cái đó tôi đã có đủ rồi đấy - ông già thở dài.

Luisa kể về những gì mà bà đã khám phá ra qua những vì sao. Bà phải giải thích phương pháp khoa học mà đã dùng để thắng được cái nghi ngờ rất thực tế của Thượng nghị sĩ Trueba. Bà nói đã nghiên cứu suốt mấy tháng gần đây quân bài cao mệnh của từng nhân vật quan trọng trong chính phủ và trong phe đối lập, kể cả thượng nghị sĩ Trueba. Sự đối chiếu của những quân bài nói lên là trong chính thời điểm lịch sử này sẽ xẩy ra những chuyện đau thương, đổ máu không tránh khỏi.

– Không còn nghi ngờ gì nữa, ông Esteban Trueba ạ - bà kết luận. - Giờ phút khốc liệt đang tới gần. Sẽ có biết bao nhiêu người chết không còn đếm xuể. Ông sẽ ở trong băng phái của những người chiến thắng, nhưng thắng lợi đó chỉ đem lại cho ông đau khổ và cô đơn.

Esteban Trueba thấy khó chịu trước bà thày bói kỳ cục đã đến làm xáo động sự yên tĩnh của gian phòng thư viện của ông và làm bốc nóng lá gan ông bằng những lời đoán sao vớ vẩn, nhưng ông không có can đảm đuổi bà ra, vì Clara như vẫn đang quan sát bằng đuôi con mắt từ một góc buồng kín đáo.

– Nhưng tôi không đến đây để làm phiền ông bằng những tin tức nó thoát ra ngoài phạm vi kiểm soát của ông, ông Esteban ạ. Tôi đến đây để nói chuyện cùng với cháu gái ông, vì tôi có đem đến cho cháu Alba một thông điệp của bà ngoại cháu.

Thượng nghị sĩ cho gọi Alba. Cô gái không gặp lại Luisa Mora từ khi cô mới bẩy tuổi, nhưng cô còn nhớ rõ ràng về bà. Cô ôm hôn bà một cách tế nhị để khỏi làm gẫy bộ xương ròn mảnh mầu ngà đó và cô khoan khoái hít một hơi cái hương thơm không thể lẫn lộn được của bà.

– Ta đến để nói cho cháu biết phải cẩn thận, con gái ạ - Luisa Mora nói sau khi đã lau khô nước mắt khóc vì cảm động. - Cái chết đi theo sau gót cháu. Bà Clara của cháu từ nơi Xa Xôi kia vẫn che chở cho cháu, nhưng sai ta đến nói cho cháu biết những bực thần bảo trợ đều không có hiệu lực trong những tai họa lớn. Tốt hơn hết là cháu làm một cuộc du ngoạn, hãy đi sang mé bờ biển bên kia đi, tại đó cháu sẽ được yên ổn.

Câu chuyện đến mức ấy thì Thượng nghị sĩ Trueba mất kiên nhẫn, và thấy rõ ràng chắc chắn trước mặt mình người đang nói đó là một bà già điên. Mười tháng và mười một ngày sau đó, ông chợt nhớ tới lời tiên tri của Luisa Mora, khi Alba bị bắt đem đi trong đêm, giữa giờ giới nghiêm.

CHƯƠNG XIII

KHỦNG BỐ

Ngày nổ ra cuộc đảo chính quân sự, ông mặt trời rực rỡ ló ra từ lúc mới rạng sáng, thật ít thấy trong thời kỳ mùa xuân bẽn lẽn mới bắt đầu để lộ những dấu hiệu đầu tiên. Jaime làm việc hầu như suốt đêm và vào lúc bẩy giờ sáng anh chỉ còn có thể ngủ được có hai tiếng đồng hồ. Một hồi chuông điện thoại đánh thức anh dậy và cô thư ký, với giọng hơi biến đổi, đã làm anh hết cơn ngái ngủ. Từ dinh tổng thống gọi đến báo cho anh biết phải đến ngay văn phòng của đồng chí Tổng Thống một cách nhanh nhất, không, đồng chí Tổng Thống không ốm, không, không biết rõ điều gì đã xẩy ra, cô chỉ nhận được lệnh gọi tất cả những thầy thuốc của dinh tổng thống. Jaime mặc quần áo, và như thể một người mộng du bước lên chiếc xe hơi của mình, thầm cảm ơn nghề nghiệp đã cho phép mình có quyền được một xuất ét-săng hàng tuần, vì nếu không có nó, anh sẽ phải đi xe đạp tới trung tâm thành phố. Anh tới dinh tổng thống lúc tám giờ và ngạc nhiên thấy quảng trường vắng vẻ và một đội lính rất đông đứng trấn tại những cửa lớn của trụ sở chính phủ, tất cả đều ăn mặc quần áo chiến đấu, đội mũ sắt, mang vũ khí. Jaime cho xe của mình đỗ trên quảng trường trống vắng, không để ý đến những cử chỉ của bọn lính như báo cho biết không được đỗ xe. Anh xuống xe, và lập tức những tên lính vây quanh, chĩa súng vào người anh.

– Có việc gì đấy, các đồng chí? Chúng mình đang chiến tranh với bọn Trung Quốc hay sao? - Jaime mỉm cười.

– Hãy đi đi, không được dừng lại đây! Giao thông đã bị cắt! - một viên sĩ quan ra lệnh.

– Rất tiếc, nhưng ở dinh tổng thống người ta gọi tôi tới - Jaime vừa cãi vừa đưa ra tấm thẻ căn cước. - Tôi là bác sĩ.

Bọn họ đi theo anh đến tận những cánh cửa gỗ nặng nề của tòa lâu đài, tại đó một toán cảnh sát đang đứng gác. Họ để cho anh vào. Trong nội thất của tòa lâu đài một sự náo động như đắm tàu đang diễn ra, nhân viên chạy trên thang gác như thể chuột say sóng, và đội cận vệ riêng của Tổng Thống đang thu gom những đồ gỗ áp vào các khuôn cửa sổ và phân phối những khẩu súng ngắn cho những người đứng gần nhất. Tổng Thống bước ra gặp anh. Ông đội một chiếc mũ sắt chiến đấu, trông thật trái ngược với bộ quần áo thể thao đẹp và đôi giầy kiểu Ý của ông. Lúc đó Jaime biết đã có cái gì đó thật nghiêm trọng đang diễn ra.

– Hải quân đã nổi dậy, bác sĩ ạ - ông giải thích ngắn gọn - Đã đến lúc phải chiến đấu.

Jaime cầm ống nói gọi cho Alba báo cho cô biết không được ra khỏi nhà, và đề nghị cô báo cho Amanda biết thế. Anh không bao giờ còn được nói chuyện với cô cháu gái nữa, vì những sự kiện diễn biến rất găng. Trong khoảng một tiếng đồng hồ sau đó, một vài ông bộ trưởng và nhà lãnh đạo chính trị của chính phủ tới, và bắt đầu một cuộc thương thuyết bằng giây nói với những đội quân nổi loạn để ước lượng tầm quan trọng của cuộc nổi dậy và tìm một giải pháp hòa bình. Nhưng vào lúc 9 giờ 30 sáng, tất cả những đơn vị vũ trang của đất nước đã thuộc quyền điều khiển của những nhà quân sự làm cuộc đảo chính. Trong những sở chỉ huy, bắt đầu một cuộc thanh trừng những người còn tiếp tục trung thành với Hiến Pháp. Viên tướng chỉ huy Cảnh Vệ Binh hạ lệnh cho đội bảo vệ Lâu đài phải đi ra, vì cảnh sát cũng vừa sát nhập vào phe đảo chính.

– Các đồng chí có thể đi ra, nhưng hãy để vũ khí lại - Tổng Thống nói.

Những người lính cận vệ lúng túng, hổ thẹn, nhưng mệnh lệnh của viên tướng chỉ huy thật dứt khoát. Nhưng không một ai dám cưỡng lại cái nhìn của vị nguyên thủ quốc gia, họ đặt vũ khí xuống sân và sắp hàng một bước ra, đầu cúi gục. Ra đến cửa một người quay lại.

– Tôi ở lại với đồng chí Tổng Thống - người ấy nói.

Đến trưa, rõ ràng tình hình không thể dàn xếp được bằng cuộc đối thoại, và hầu như tất cả đã rút về. Chỉ còn lại những bạn bè thân cận nhất và đội cận vệ riêng của Tổng Thống. Mấy cô con gái của Tổng Thống bị cha buộc phải đi ra. Người ta phải dùng sức để lôi các cô ra, và bên trong vẫn có thể nghe thấy tiếng các cô gọi tên cha từ phía ngoài đường. Trong lâu đài còn lại khoảng ba mươi người cố thủ trong mấy phòng khách ở tầng hai, trong số người đó có Jaime. Anh ngỡ như mình đang trong một cơn ác mộng. Ngồi trên một chiếc ghế lớn bọc nhung đỏ, trong tay lăm lăm một khẩu súng ngắn, anh nhìn món vũ khí một cách ngây thộn. Anh không biết sử dụng nó. Anh thấy thời gian trôi đi rất chậm, trên chiếc đồng hồ đeo tay mới chỉ có ba tiếng đồng hồ trôi qua. Qua đài phát thanh anh nghe thấy tiếng Tổng Thống nói cho cả nước. Đó là những lời vĩnh biệt của ông.

“Tôi nói với những người sẽ bị theo dõi, để báo cho các bạn biết tôi sẽ không bao giờ chịu rút lui: tôi sẽ mang cuộc đời ra trả cái nghĩa thủy chung của nhân dân. Tôi sẽ luôn ở bên cạnh các bạn. Tôi tin vào tổ quốc và vận mệnh quốc gia. Những người khác sẽ khắc phục tình trạng này và rất sớm thôi sẽ mở ra những đại lộ thênh thang cho con người tự do bước tới, để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Nhân dân muôn năm! Những người lao động muôn năm! Đây là những lời nói cuối cùng của tôi. Tin chắc rằng sự hy sinh của tôi sẽ không vô ích”.

Trời bắt đầu mây mù vần vụ. Nghe có một vài tiếng súng nổ lẻ tẻ ở xa xa. Trong lúc đó Tổng Thống đang nói qua điện thoại với viên thủ lĩnh của bọn phiến loạn, người đó hứa mang một máy bay quân sự đưa ông cùng toàn thể gia đình đi ra khỏi đất nước. Nhưng ông không sẵn sàng đi sống lưu vong tại một nơi nào đó xa xôi, để sống hết cuộc đời còn lại một cách tủi nhục cùng một số nhà lãnh đạo bị đánh đổ khác đã rời khỏi tổ quốc lúc quá nửa đêm.

– Các người đã nhằm đối với ta rồi, quân phản bội! Nhân dân đã đặt ta vào đây, chỉ có chết ta mới ra khỏi nơi này - ông bình thản đáp.

Tức thì nghe có tiếng máy bay gầm rít và cuộc oanh tạc bắt đầu. Jaime cùng tất cả soài người trên sàn, không thể ngờ đến việc đang xẩy ra, vì cho đến ngày hôm qua anh vẫn tin chắc rằng trong đất nước mình không bao giờ có thể xẩy ra chuyện gì và binh lính vẫn sẽ tôn trọng luật pháp. Duy chỉ có Tổng Thống vẫn đứng, trong tay cầm khẩu bazooka, ông bước tới gần một khuôn cửa sổ và bắn vào chiếc xe tăng đỗ ở ngoài đường. Jaime bò trườn đến chỗ ông, nắm lấy đôi bụng chân để buộc ông phải nằm soài xuống, nhưng ông văng tục nhìn anh và vẫn đứng nguyên. Mười lăm phút sau cả tòa lâu đài bốc cháy và ở bên trong mọi người không thể thở hít được bởi khói bom. Jaime bò như mèo len lỏi giữa những chiếc bàn ghế gãy hỏng và những mảng trời để lọt ánh nắng xuống xung quanh anh như thể một trận mưa chết chóc, định cứu chữa cho những người bị thương, nhưng cuối cùng chỉ có thể mang đến cho họ lời an ủi và vuốt mắt cho những người bị chết. Trong một khoảng ngừng tiếng súng đột ngột, Tổng Thống hội họp với những người còn sống sót và bảo họ hãy đi ra, ông không muốn có những chết chóc hi sinh vô ích, mỗi người đều có một gia đình và tất cả đều phải thực hiện những nhiệm vụ quan trọng sau này. “Tôi sẽ yêu cầu một thời gian ngừng bắn để các đồng chí có thể đi ra”, ông nói thêm. Nhưng không một ai rút ra. Một vài người run run, nhưng tất cả đều giữ nguyên vẻ tự trọng danh dự của mình. Trận ném bom rất ngắn nhưng đã biến lâu đài tổng thống thành một đống hoang tàn. Đến hai giờ chiều, đám cháy đã thiêu hủy những phòng khách cổ vẫn dùng từ những thời thuộc địa, và chỉ còn sót lại một nhóm người xung quanh Tổng Thống. Bọn lính xô vào trong lâu đài, chiếm cứ tất cả những phòng còn lại của tầng nền. Mọi người bên trong nghe rõ nổi lên trên tiếng nổ ầm ầm giọng gắt gỏng của một viên sĩ quan ra lệnh cho họ phải đầu hàng, và sắp hàng một đi xuống, hai tay giơ lên cao. Tổng Thống bắt tay từng người. “Tôi sẽ xuống sau cùng”, ông nói. Nhưng mọi người không bao giờ còn gặp lại ông trong cuộc đời.

Jaime xuống cùng những người khác. Trên từng bậc thang gác đều có lính đứng canh. Hình như chúng đều lộ vẻ điên giận. Chúng đá và thúc quy lát súng vào bọn người từ trên bước xuống với một vẻ căm thù mới được tạo ra và đã nở rộ trong con người họ chỉ trong vòng mấy tiếng đồng hồ. Một vài tên nổ súng cho đạn rít trên đầu những người đã đầu hàng. Jaime bị một đòn đánh vào bụng làm cho anh phải gập đôi người xuống, và khi đã có thể đứng thẳng lên, đôi mắt anh đẫm nước mắt và quần anh nóng đẫm cứt. Bọn lính tiếp tục đánh đập mọi người ra đến tận đường phố, và tại đó chúng ra lệnh cho tất cả phải nằm úp mặt xuống đất, rồi chúng dẫm lên người, vừa dẫm vừa chửi bới cho tới khi hết nhẵn không còn chữ thô tục Tây Ban Nha nào nữa, lúc đó chúng mới ra hiệu cho một chiếc xe tăng. Những người đầu hàng nghe thấy tiếng xe tăng tới gần, làm rung chuyển cả mặt đường nhựa dưới sức nặng của lũ quái vật vô địch đó.

– Tiến lên, chúng ta sẽ cho xe tăng nghiền nát những tên to hòn dái này! - một viên đại tá gào lên.

Jaime từ mặt đất liền nhìn và tưởng chừng có quen biết hắn, vì anh nhớ đến một đứa bé đã cùng chơi đùa ở đồn điền Ba Cô Maria khi anh còn nhỏ. Chiếc xe tăng ầm ầm đi qua, cách đầu những người tù mười xentimét, giữa tiếng cười sằng sặc của bọn lính và tiếng còi rú inh ỏi của những chiếc xe chữa cháy. Xa xa nghe có tiếng vang của những chiếc máy bay chiến đấu gầm rú. Một lúc lâu sau đó, chúng để riêng những người tù thành từng nhóm cách xa nhau, theo từng loại tội phạm, còn Jaime chúng đưa đến Bộ quốc phòng, lúc đó đã biến thành một trại lính. Chúng buộc anh phải đi lom khom như thể đi trong một giao thông hào, sau đó dẫn anh qua một gian phòng lớn, đẩy những người trần truồng, bị trói từng hàng mười người một, hai tay quặt ra sau lưng, đã bị đánh đập hết mức, đến nỗi có mấy người không còn có thể đứng nổi, và máu chảy thành từng dòng nhỏ trên nền đá hoa cương. Chúng dẫn Jaime đến căn buồng đun hơi sưởi, tại đó đã có một số người đứng úp mặt vào tường, canh giữ bởi một người lính xanh xao, đi đi lại lại, khẩu súng tiểu liên chĩa vào cả bọn. Jaime bị đứng bất động tại đó một lúc lâu, như thể một người mơ ngủ, không hiểu rõ nữa điều gì đang diễn ra, kinh sợ nghe những tiếng kêu thét từ mé bên kia bức tường nổi lên. Anh nhận thấy tên lính đang ngắm nhìn mình. Đột nhiên hắn hạ súng và lại gần anh.

– Hãy ngồi xuống mà nghỉ bác sĩ ạ, nhưng nếu tôi báo hiệu, ông phải lập tức đứng nghiêm - hắn nói thầm thì và đưa cho anh một điếu thuốc lá đã châm lửa - Ông đã mổ cho mẹ tôi và cứu bà sống.

Jaime không nghiện thuốc, nhưng cũng thưởng thức điếu thuốc bằng cách từ từ hít một hơi. Chiếc đồng hồ của anh vỡ tan, nhưng anh cũng tính qua cái đói khát của mình, lúc đó có lẽ trời đã tối. Anh thật mệt mỏi và khó chịu với chiếc quần giây đầy bẩn, đến độ không còn muốn tự hỏi mình cái gì sẽ xẩy đến sau đây. Vừa bắt đầu ngủ gà ngủ gật thì người lính đến gần.

– Đứng nghiêm đi, bác sĩ - hắn thì thào - Chúng đến tìm ông đấy. Chúc may mắn.

Một lát sau thấy hai người bước vào, còng tay anh và dẫn anh đến trước một viên sĩ quan làm nhiệm vụ hỏi cung tù nhân. Jaime đã từng thấy hắn một đôi lần đi theo Tổng Thống.

– Chúng tôi biết rằng ông không dính líu gì đến chuyện này, thưa bác sĩ - hắn nói - Chúng tôi chỉ muốn ông xuất hiện trên vô tuyến truyền hình và nói rằng Tổng Thống bị say rượu và đã tự sát. Sau đó tôi sẽ để cho ông về nhà.

– Ông hãy tuyên bố như vậy bằng chính miệng ông. Đừng hòng tôi làm việc ấy, đồ khốn nạn - Jaime đáp lại.

Chúng giữ chặt hai cánh tay anh. Đòn thứ nhất đánh vào dạ dày. Sau đó chúng lôi anh dậy, dằn anh nằm ép trên một chiếc bàn và cởi quần áo anh. Rất lâu sau đó, chúng lôi anh bất anh bất tỉnh ra khỏi Bộ quốc phòng. Trời bắt đầu mưa và cái lạnh của nước và khí trời làm cho anh tỉnh lại . Anh tỉnh hẳn khi chúng đưa anh lên một chiếc xe ô tô-buýt của quân đội, đặt anh nằm ở thùng sau. Qua khuôn kính của xe anh ngắm nhìn trời đêm, và khi xe chạy anh có thể nhìn thấy phố sá vắng lặng và mọi dinh thự đều có treo cờ. Anh hiểu bọn phát xít đã thắng và có lẽ anh nghĩ đến Miguel. Chiếc xe buýt dừng lại trước sân của một binh đoàn, chúng đưa anh xuống đó. Có nhiều tù nhân khác cũng trong tình trạng thảm hại như anh. Chúng trói chân tay tất cả bằng dây thép và thẳng cánh quẳng tất cả vào chuồng ngựa. Tại đó Jaime và mọi người qua hai ngày không nước, không cơm, thối hoắc trên cứt đái của chính họ, máu mủ của chính họ, sau cùng chúng dồn tất cả lên một chiếc ca-mi-ông chở đến tận vùng lân cận của sân bay. Trên một bãi hoang chúng bắn tất cả những người tù không còn đứng nổi trên đôi chân, và sau đó nổ mìn cho tan xác hết thẩy. Sự ghê gớm của tiếng nổ và mùi hôi thối của những mảnh thịt chết lơ lửng bay trong không khí suốt một thời gian khá dài.

Trong ngôi nhà lớn ở góc phố Thượng nghị sĩ Trueba mở một chai rượu champagne Pháp để ăn mừng cuộc đánh sụp chế độ mà ông đã từng dữ tợn chống lại, mà không ngờ tới chính trong lúc đó, anh con trai Jaime của ông bị bọn cảnh sát đốt hai hòn dái bằng mấy điều thuốc lá ngoại quốc vừa nhập cảng. Ông già treo lá cờ trên cửa ngôi nhà, và vì chân thọt và vì lệnh giới nghiêm không thể ra đường để nhẩy nhót, nhưng thâm tâm ông thật muốn như vậy, và ông đã sung sướng báo tin đó với con gái và cháu mình. Trong khi đó Alba ngồi như dính vào chiếc máy điện thoại, cố mong có được tin tức về những người thân yêu mà cô lo lắng nghĩ tới: Miguel, Pedro García Con, cậu Jaime, Amanda, Sebastián Gómez và bao nhiêu người khác nữa.

– Bây giờ, bọn chúng sẽ phải trả nợ! - Thượng nghị sĩ Trueba nâng cốc reo lên.

Alba giật chiếc cốc khỏi tay ông ngoại và quẳng nó vào tường vỡ tan tành. Blanca, người không bao giờ có can đảm chống trả với cha, mỉm cười không che đậy.

– Chúng ta không ăn mừng cái chết của tổng Thống, cũng như cái chết của bao người khác, ông ơi! - Alba nói.

Trong những dinh thự sang trọng của khu Phố Trên Cao, người ta mở nút những chai rượu đã chờ đợi từ ba năm nay và chạm cốc mừng cho trật tự mới. Trên bầu trời tại những khu phố thợ thuyền máy bay trực thăng lượn suốt đêm, ầm ì như ruồi nhặng của những thế giới nào khác vang động tới.

Rất khuya, hầu như gần tảng sáng, chuông điện thoại réo và Alba, vẫn chưa đi nằm, chạy ra nghe. Cô nhẹ người khi nghe tiếng nói của Miguel.

– Đã đến giờ hành động, em yêu ơi. Đừng tìm anh và đừng chờ anh. Yêu em - anh nói.

– Miguel! Em muốn đi cùng anh! - Alba sụt sùi.

– Đừng nói với ai về anh, Alba. Đừng gặp bạn bè nữa. Xé hết những sổ tay, giấy tờ, tất cả những gì có thể nói tới quan hệ giữa em với anh. Anh yêu em mãi mãi, hãy nhớ điều đó, em yêu - Miguel nói và đặt ống nghe.

Lệnh giới nghiêm kéo dài hai ngày. Đối với Alba đó là một thời gian vô tận. Đài phát thanh phát đi liên miên những bài hát chiến đấu và trên vô tuyến truyền hình chỉ trình bày những phong cảnh của toàn bộ đất nước và những phim hoạt hình. Trong ngày, nhiều lần xuất hiện trên màn ảnh nhỏ bốn ông tướng của Hội Đồng Quân Sự, ngồi giữa quốc trưng và quốc kỳ, để tuyên truyền phe cánh của họ: họ là những vị anh hùng mới của tổ quốc. Bất chấp cái lệnh bắn vào bất cứ ai ló mặt ra ngoài ngôi nhà của mình. Thượng nghị sĩ Trueba vẫn đi ngang qua đường đến ăn mừng tại nhà một bạn láng giềng. Cái nhộn nhạo của tiệc hội này không lôi kéo sự chú ý của bọn tuần tra qua lại trên đường phố, bởi vì đây là một khu phố chúng không phải lo gặp sự chống đối. Blanca cho biết cô thấy đau đầu kinh khủng nhất như chưa bao giờ thấy trong đời và vào buồng khóa cửa nằm trong đó. Đến đêm Alba nghe thấy tiếng mẹ đi lần xuống bếp và cô biết rằng cái đói đã mạnh hơn cả cơn đau đầu. Cô đi đi lại lại quanh nhà suốt hai ngày trong trạng thái thất vọng, xem lại những cuốn sách trong gian hầm của Jaime và cả bàn giấy của cậu để phá hủy hết những gì mà cô cho là có thể nguy hiểm. Cô cho rằng việc làm như vậy là xấu, và chắc khi cậu cô trở về sẽ nổi giận và không tin tưởng vào cô nữa. Nhưng cô cũng hủy cả những cuốn sổ ghi những số điện thoại của bạn bè, cả những bức thư tình quý báu nhất và cả những tấm hình của Miguel. Những người hầu ở trong nhà, lơ đãng và buồn chán, dùng suốt thời gian giới nghiêm để làm bánh nhân thịt, trừ có bà bếp không dứt khóc ròng, và nóng ruột chờ mong cái lúc có thể đi để tìm thồng, mà bà đã không liên lạc được.

Khi được lệnh ngừng giới nghiêm mấy tiếng để cho nhân dân có dịp đi mua thức ăn, Blanca ngạc nhiên thấy tất cả mọi cửa hiệu đều đầy ú những sản phẩm suốt ba năm nay khan hiếm, như thể mới nẩy sinh ra do một trò ma thuật, sau mọi tủ kính, quầy hàng. Chị thấy hàng đống gà đông lạnh, và có thể mua tất cả những thứ thích mua, chỉ có điều giá của chúng đắt gấp ba lần, vì đã ban bố lệnh tự do kinh doanh, tự do trong giá cả. Chị nhận thấy nhiều người nhìn ngắm những con gà một cách tò mò như thể chưa bao giờ từng nhìn thấy cái món ấy, nhưng rất ít người mua, bởi không đủ tiền trả cái giá quá cao của chúng. Ba ngày sau, mùi thịt ôi bốc lên thối mù các cửa hiệu trong thành phố.

Binh lính đi tuần tra loạn xạ trên mọi đường phố, được nhiều người mong muốn chính phủ đổ sụp vỗ tay hoan nghênh. Một vài tên, kiêu hãnh bởi sự tàn bạo của những ngày đó, bắt giữ tất cả những anh chàng để tóc hoặc râu dài, những dấu hiệu không nhầm lẫn của tinh thần phản kháng của họ, và ngăn giữa đường phố những người phụ nữ mặc quần, dùng kéo cắt quần của họ, vì chúng cảm thấy có trách nhiệm trong việc áp đặt trật tự, luân lý và lề thói đứng đắn cho mọi người. Những vị trong chính quyền mới nói họ không có dính líu gì đến những hành động đó, không bao giờ họ ra lệnh cắt râu tóc hoặc quần phụ nữ, cái đó là hành động của bọn cộng sản mặc giả làm binh lính để làm mất uy tín của Lực Lượng Vũ Trang, làm cho họ bị căm ghét bởi công chúng; họ nói không ai cấm để râu và mặc quần, nhưng hiển nhiên họ cũng thích rằng khi đi ra ngoài đường phố, đàn ông nên cạo râu nhẵn nhụi và tóc cắt ngắn, còn đàn bà thì nên mặc váy.

Tin đồn lan đi nói Tổng Thống đã chết, nhưng không một ai tin cái thông báo chính thức là Tổng Thống đã tự sát.

Tôi đợi cho tình hình đã bình thường yên ổn một chút. Ba ngày sau Tuyên cáo của Hội Đồng Quân Sự, tôi dùng chiếc xe ôtô của Quốc Hội tới Bộ quốc phòng, hơi ngạc nhiên về việc không thấy người ta tìm tôi để mời tham gia vào chính phủ mới. Ai cũng đều biết rằng tôi là kẻ thù chính của bọn Marxist, người đầu tiên chống đối với nền chuyên chính cộng sản và dám nói trước công chúng rằng chỉ có quân đội mới có thể ngăn cản không cho đất nước rơi vào trong nanh vuốt của phe tả. Thêm nữa, tôi là người đã trực tiếp gặp gỡ người chỉ huy quân sự tối cao, người đã làm nhiệm vụ liên lạc với bọn người ngoại quốc, và tôi đã đem tên tôi, của cải của tôi để mua vũ khí. Cuối cùng, tôi đã hoạt động hơn bất cứ ai. Vào độ tuổi của tôi bây giờ tôi không chú ý chút nào đến quyền lực chính trị. Nhưng tôi là một trong số ít người có thể cố vấn cho họ, vì tôi đã có nhiều thời gian giữ những chức vụ nó cho phép tôi biết hơn ai hết những gì thích hợp với đất nước này. Không có những cố vấn trung thành, thật thà và tài giỏi, thì một số tên đại tá lâm thời kia có thể làm được cái gì? Chỉ là một lũ điên cuồng, chẳng biết gì cả. Hoặc họ bị lừa gạt bởi những tên khôn khéo lợi dụng hoàn cảnh để làm giàu như thể thực tế đang diễn ra. Trong lúc này không ai biết được rồi sự thể sẽ xẩy ra như thế nào. Nghĩ rằng sự can thiệp quân sự là một bước tất yếu để vãn hồi nền dân chủ lành mạnh, cho nên tôi thấy thật cần thiết và quan trọng việc hợp tác với những nhà chức trách.

Khi tới Bộ quốc phòng tôi ngạc nhiên thấy tòa dinh thự đã biến thành một cái chuồng lợn. Những người lao công đang lau rửa sàn nhà bằng những nắm giẻ, một vài bức tường bị đạn bắn lỗ chỗ và binh sĩ chạy lung tung khắp ngả, như thể họ đang ở giữa một chiến trường thực sự hoặc đang chờ đợi kẻ thù sắp rơi từ trên mái nhà đổ xuống đầu họ. Tôi phải đợi gần ba tiếng đồng hồ mới được một sĩ quan cho gặp. Mới đầu tôi tưởng rằng trong sự hỗn loạn lung tung người ta không nhận ra tôi, vì vậy họ đối xử một cách thiếu lễ độ, nhưng sau đó tôi đã nhận ra mọi sự việc ra sao rồi. Với đôi ủng gác trên bàn giấy viên sĩ quan tiếp tôi, miệng vẫn nhóp nhép nhai một miếng bánh kẹp thịt béo ngậy, râu ria không cạo, áo khoác cởi phanh cúc. Hắn không cho tôi có thì giờ kịp hỏi về Jaime con trai tôi, cũng không cả đủ để chúc mừng về hành động dũng cảm của binh lính, nhờ đó đã cứu nạn cho Tổ quốc, mà hắn đòi tôi đưa chìa khóa của chiếc xe ôtô với lý lẽ rằng đã kết thúc Quốc Hội và vì vậy, các món bổng lộc của nghị sĩ cũng đã hết. Tôi giật nẩy mình. Rõ ràng bây giờ người ta không có ý định nối lại công việc của Quốc Hội như chúng tôi vẫn chờ đợi. Anh ta yêu cầu, không, anh ta ra lệnh cho tôi ngày hôm sau phải có mặt tại nhà thờ vào lúc mười một giờ trưa để tham dự Lễ Tạ Ân mà tổ quốc tổ chức để cám ơn Chúa Trời đã cho thắng lợi chống chủ nghĩa cộng sản.

– Có đúng ông Tổng Thống tự sát không? - tôi hỏi.

– Ông ấy đi! - hắn đáp lời tôi.

– Ông ấy đi ư? Đi đâu?

– Ông ấy đi ra máu - hắn cười.

Tôi bước ra đường phố, hoài nghi, phải đưa tay vịn vai người tài xế của mình. Chúng tôi không có phương tiện để trở về nhà, vì chưa có xe tắcxi cũng như không có xe buýt chạy mà tôi thì không còn ở trong độ tuổi có thể đi bộ về được. May sao có một chiếc xe jeep của lính cảnh sát chạy qua và họ nhận ra tôi. Người ta rất dễ dàng nhận ra tôi, như cháu gái Alba thường nói, vì tôi có một hình dáng không thể lẫn được của một ông già còng lưng, cáu giận, và vì bao giờ tôi cũng mặc quần áo tang và chống chiếc ba-toong bằng bạc.

– Lên đi, Thượng nghị sĩ - một viên trung úy nói.

Họ giúp chúng tôi lên xe. Những người cảnh sát trông có vẻ mệt mỏi và rõ ràng đã không được ngủ. Họ khẳng định với tôi là đã ba ngày nay họ đi tuần tra khắp thành phố, phải dùng cà-phê đen và viên chống ngủ để giữ cho tinh thần tỉnh táo.

– Các ông có gặp sức kháng cự tại các khu xóm thợ hoặc vành đai công nghiệp không? - tôi hỏi.

– Rất ít. Mọi người đều rất bình tĩnh - viên trung úy nói - Mong rằng tình hình sớm trở lại bình thường. Thượng nghị sĩ ạ. Tôi không thích thế này, đó là việc bẩn thỉu.

– Đừng nói như thế, người ạ. Nếu các ông không ra mặt, bọn cộng sản sẽ tiến hành cuộc đảo chính và đến lúc đó, ông, tôi và năm mươi nghìn người khác nữa sẽ chết. Ông không biết rằng chúng đã có kế hoạch để áp đặt nền độc tài của chúng hay sao.

– Cái đó người ta đã nói với chúng tôi. Nhưng trong xóm mà tôi ở có nhiều người bị giam giữ. Bọn trai trẻ ở đây cũng vậy. Vì chúng tôi phải hoàn thành mệnh lệnh. Tổ quốc trên hết, phải không.

– Chính thế đó. Tôi cũng vậy, rất buồn vì việc đã xẩy ra, trung úy ạ. Nhưng không có giải pháp nào khác nữa. Chế độ thật thối nát. Đất nước này sẽ ra sao, nếu như các ông không dùng đến vũ khí?

Tuy vậy trong thâm tâm tôi không tin chắc như thế. Tôi linh cảm thấy mọi sự việc không diễn ra như chúng tôi đã phác họa kế hoạch và tình hình như vậy đã lọt qua tay chúng tôi, nhưng trong lúc này tôi phải dằn nỗi xao xuyến của mình với cái lập luận rằng mới có ba ngày, thời gian còn quá ít để có thể lập lại trật tự một đất nước, và có thể cái tên sĩ quan thô bạo đã tiếp tôi trong Bộ quốc phòng chỉ đại diện cho một thiểu số không đáng kể trong Lực Lượng Vũ Trang. Còn đại đa số họ đều như viên trung úy chín chắn đã đưa tôi về tận nhà. Tôi giả định chỉ ít lâu thôi là trật tự sẽ tái lập và khi đã nhẹ bớt sự căng thẳng của những ngày đầu, tôi sẽ đi gặp một nhân vật cao hơn trong bộ chỉ huy quân sự. Tiếc rằng tôi đã không đến gặp tướng Hurtado, không đến vì kính nể cũng có, và vì kiêu ngạo, tôi công nhận thế, vì lẽ ra ông ấy phải đến tìm tôi chứ đâu tôi phải tìm đến ông.

Chỉ hai tuần sau nữa tôi mới được tin về cái chết của Jaime, con trai tôi, khi niềm vui sướng vì chiến thắng đã qua đi và đã trông thấy nhiều người đi tìm người chết và người mất tích. Một ngày Chủ nhật, có một người lính lẻn đến kể cho Blanca trong gian bếp những gì mà anh ta đã trông thấy ở Bộ quốc phòng và những điều anh ta biết về những xác chết bị đánh mìn cho tan nát.

– Bác sĩ del Valle đã cứu sống mẹ tôi - người lính nhìn xuống đất, chiếc mũ sắt cầm trong tay, nói - Vì vậy tôi đến nói cho các vị biết chúng giết ông ta ra sao.

Blanca gọi tôi đến để nghe chuyện mà người lính đó kể, nhưng tôi nhất quyết không tin. Tôi nói người đó đã lầm lẫn, đó không phải là Jaime, mà là một người nào khác mà anh ta đã trông thấy gian nhà đun hơi nước lò sưởi, vì Jaime có việc gì phải làm trong lâu đài Tổng Thống ngày Tuyên Cáo của Hội Đồng Quân Sự. Tôi tin chắc rằng con trai tôi đã thoát ra nước ngoài qua một lối đi nào đó trên biên giới, hoặc đang cư trú chính trị trong một sứ quán nước ngoài nào đó, vì hẳn là bọn lính đang lùng tìm anh. Mặt khác tên tuổi của nó không thấy xuất hiện trên bất kỳ bản danh sách những người mà nhà đương quyền gọi đến, vì vậy tôi suy luận rằng Jaime chẳng có gì đáng lo ngại cả.

Phải rất lâu sau, thật thế, nhiều tháng đã trôi qua, tôi mới tin được lời người lính là sự thật. Trong cảnh cô đơn buồn thảm tôi ngồi trong chiếc ghế bành của phòng thư viện chờ đợi con trai, đôi mắt chăm chăm nhìn về bực cửa ra vào, gọi tên nó trong tư tưởng, y như thường gọi Clara. Tôi đã gọi nó nhiều lần, nên cuối cùng tôi cũng tới chỗ trông thấy nó, nhưng nó hiện ra trước mặt tôi với thân hình đầy máu khô và quần áo rách mướp, kéo theo những vòng dây thép gai trên nền sàn gỗ sến đánh xi. Thế là tôi tin được con trai tôi đã chết đúng như người lính kể. Chỉ tới lúc đó tôi mới bắt đầu nói đến chế độ tàn bạo. Cháu gái Alba của tôi, ngược lại, đã trông thấy rõ hình ảnh của tên độc tài trước tôi rất nhiều. Nó trông thấy hắn nổi bật giữa những ông tướng và những con người của chiến tranh. Nó nhận ra hắn ngay lập tức, vì nó được thừa kế cái linh tính của bà Clara. Tên đó là một con người thô lỗ, có cái hình thức bên ngoài giản dị, ít lời, như thể một nông dân. Hắn dường như khiêm tốn, và ít người có thể ngờ được rằng có ngày họ sẽ được trông thấy hắn khoác trên người chiếc áo khoác hoàng đế, hai tay giơ lên cao, để làm cho quần chúng đông đảo đi ca-mi-ông kéo đến hoan hô hắn phải ngừng bặt, bộ ria rậm của hắn rung rung hợm hĩnh, hắn khánh thành tượng đài Bốn Thanh Kiếm, trên đỉnh tượng đài có đồ án xây một bó đuốc vĩnh cửu chiếu sáng rực vận mệnh của Tổ Quốc, nhưng do một sai lầm của những nhà kỹ thuật ngoại quốc, không bao giờ thấy bốc lên ngọn lửa nào, mà chỉ thấy có một luồng khói bếp đen kịt bốc lên, lượn lờ trên nền trời như một cơn dông bão của những đất nước nào khác trên thế giới.

Tôi bắt đầu nghĩ có lẽ mình đã nhầm trong xử sự, và mưu kế đó không phải là giải pháp tốt nhất để đánh đổ những tên Marxist. Càng ngày tôi càng thấy mình cô độc, vì bây giờ không ai còn cần đến tôi, tôi chẳng còn con cái, không còn Clara với sự kỳ lạ câm lặng và lơ đãng của bà làm cho bà như thể một bóng ma. Ngay cả Alba cũng mỗi ngày một ngày một xa đi. Hầu như không thấy nó ở trong nhà. Nó đi ngang qua bên tôi như một luồng gió, với cái váy dài kinh khủng bằng lông nhăn nhúm và bộ tóc xanh không tưởng được, như tóc của Rosa, luôn bận bịu vào những công việc bí mật mà nó tiến hành cùng với sự đồng lõa của bà ngoại nó. Cháu gái tôi ra đi lo lắng y như Clara trong thời kỳ có dịch bệnh sốt rét thương hàn, khi bà ấy khoác vào lưng mình cái gánh nặng đau thương của những người xa lạ.

Alba có rất ít thì giờ để than vãn về cái chết của cậu Jaime, và đòi hỏi khẩn cấp của những người cần cứu giúp cuốn hút cô ngay lập tức, khiến cho cô phải tạm dồn nén đau thương cất vào một góc để sau này sẽ than vãn khóc thương. Hai tháng sau cuộc đảo chính quân sự, Alba không được gặp lại Miguel và đã đi đến kết luận cho rằng anh cũng đã chết. Tuy vậy cô cũng không đi tìm anh, vì về mặt đó cô đã có những lời dặn dò rất chính đáng của anh, hơn nữa cô vẫn nghe thấy chúng kêu gọi anh ra đầu thú và tên của anh có trong danh mục của những người phải ra trình diện trước nhà đương cục. Điều đó đã cho cô hi vọng. “Chúng mà tìm anh, nghĩa là anh vẫn sống”, cô diễn giải. Cô lo lắng bởi cái ý nghĩ bọn chúng có thể đã tóm được anh, nên cô kêu cầu đến bà ngoại để xin bà ngăn không cho việc đó xẩy ra. “Cháu nghìn lần mong được thấy anh ấy chết còn hơn để xẩy ra điều đó, bà ạ”, cô cầu khẩn. Cô biết cái gì đang diễn ra trên đất nước, bởi vậy cô ngày đêm mang một nỗi lo buồn, hai bàn tay run run, và khi biết được số phận chẳng may của một người tù nào đó, cô sẽ thấy người như mọc mụn nhọt nổi lên từ chân đến tận đầu, như chính cô là bệnh nhân dịch hạch. Nhưng cô không thể nói điều đó với bất kỳ ai, kể cả với ông ngoại cô, vì bây giờ ai cũng muốn rằng không biết cái đó còn hơn.

Sau ngày thứ ba ghê gớm đó, cuộc đời thay đổi một cách tàn nhẫn đối với Alba. Cô phải chỉnh đốn lại những giác quan của mình để tiếp tục cuộc sống. Cô đành phải tập quen với ý nghĩ không bao giờ còn được gặp lại những người yêu quý nhất của mình: cậu Jaime, Miguel và nhiều người khác nữa. Cô kết tội ông ngoại về những việc đã xẩy ra nhưng sau đó, nhìn thấy ông ngồi còm cõi trên chiếc ghế bành, lẩm bẩm gọi Clara và con trai không lúc nào ngớt, cô lại trút tất cả lòng yêu vào ông già, chạy đến ôm lấy ông, luồn ngón tay vào những bím tóc trắng, an ủi ông. Alba thấy mọi vật đều như thủy tinh, dễ tan vỡ như những tiếng thở dài, và tiếng súng liên thanh và bom đạn của ngày thứ ba không thể nào quên được ấy, đã làm vỡ nát một phần lớn những gì mà cô quen biết, và phần còn lại thì bị rạn thành những mảnh vụn, lấm tấm những máu. Cùng với ngày tháng trôi qua, những gì mới đầu như được giữ gìn khỏi sự phá hoại, cũng đã bắt đầu thấy biểu hiện những dấu hiệu tan rã. Cô nhận thấy bạn bè và họ hàng đều lảng tránh cô, một vài người thấy cô đã bước sang bên kia đường để khỏi phải chào, hoặc quay mặt đi khi tới gần nhau. Cô nghĩ nó đã lan đi tiếng đồn cô đã giúp đỡ những người bị truy nã.

Đúng như vậy. Từ những ngày đầu, việc cấp bách lớn nhất là che chở dấu giếm những người có nguy cơ bị chết. Mới đầu Alba coi cái đó như một công việc làm hầu như thích thú vui vui, nó cho phép đặt tâm trí vào những điều khác để không nghĩ tới Miguel, nhưng rồi cô nhận thấy ngay việc đó không phải một trò chơi. Bọn binh lính cảnh cáo mọi công dân biết phải tố giác những tên Marxist và giao nộp những tên chạy trốn, hoặc sẽ bị coi như phản bội tổ quốc và bị xét xử theo tội ấy. Alba thu lại được chiếc xe ô-tô của Jaime, còn nguyên vẹn không bị bơm đạn làm hư hỏng vẫn đỗ nguyên trên quảng trường nơi cậu đỗ lại, cho tới khi Alba biết được và lái nó về. Cô vẽ hai bông hoa hướng dương lớn lên hai cửa xe bằng sơn màu vàng, khiến cho nó khác hẳn những chiếc xe khác, và như vậy giúp cô dễ dàng hơn trong nhiệm vụ mới của mình. Cô phải nhớ thuộc lòng nơi đặt trụ sở của tất cả mọi sứ quán, chiều cao của những bức tường, chiều rộng của những chiếc cổng. Thông báo có người cần phải xin cư trú đến với cô một cách đột ngột, nhiều khi qua một người không quen biết đến gặp cô ở ngang đường, và cô đoán do Miguel gửi tới. Cô đi tới chỗ hẹn giữa ban ngày và khi thấy có người ra hiệu, do nhận được hai bông hoa vàng sơn trên thành xe của cô, cô liền dừng xe cho người đó bước vội lên. Trên đường đi họ không nói với nhau, vì cô muốn không cả biết tên người đó. Có lần cô phải chở người ta đi suốt ngày, kể cả giấu người ta lẩn trốn một, hai đêm, trước khi tìm được hoàn cảnh thuận lợi để đưa người đó nhẩy qua tường vào một sứ quán có thể vào, ngay sau lưng những tên lính bảo vệ. Phương pháp đó kết quả thực tế nhanh hơn là những thủ tục đáng sợ của những vị đại sứ đáng sợ của những nền dân chủ ngoại quốc. Không bao giờ cô còn được biết về người lưu vong đó nữa, nhưng còn giữ mãi trong lòng cái bắt tay cảm ơn run rẩy của người đó, và khi mọi việc đã xong xuôi, cô thở phào nhẹ nhõm, thế là đã thoát. Nhiều trường hợp cô phải dùng cách đó cho cả những người phụ nữ không muốn dứt khỏi những đứa con, mặc dù Alba đã hứa sẽ mang những đứa nhỏ vào theo đường cửa chính, vì ngay cả những vị đại sứ nhút nhát nhất cũng không dám xua đuổi trẻ con, nhưng các bà vẫn không chịu để các con vào sau, đến độ cuối cùng, cô phải công kênh cho vào qua tường, hoặc treo ngay trong hàng rào sắt. Sau đó một thời gian, tất cả các sứ quán đều giăng hàng rào dây thép gai tua tủa, và có cả súng liên thanh bảo vệ, đến lúc ấy không còn có thể tiếp tục tổ chức nhẩy xổ vào đó nữa, nhưng cô lại bận bịu vào những sự cần thiết khác thúc bách hơn.

Chính Amanda là người đã đưa cô đến tiếp xúc trực tiếp với những ông cố đạo. Hai chị em bạn gái đó tìm gặp nhau để thầm thì trò chuyện về Miguel mà chưa một ai trong hai chị em được gặp lại, và để nhớ đến Jaime một nỗi nhớ nhung không nước mắt, vì chưa có một chứng cớ chính thức về cái chết của anh, và vì lòng mong ước của hai chị em được gặp lại anh mạnh hơn câu chuyện của người lính tìm đến nhà cho biết. Amanda lại hút thuốc lu bù, hai tay chị run run, cái nhìn của chị lại ngơ ngác. Đôi lần trong mắt chị như nở ra và cử động chậm chạp, ngớ ngẩn, nhưng vẫn tiếp tục làm việc trong bệnh viện. Chị kể rằng nhiều lần đã phải săn sóc cho những người lả đi vì đói mà người ta chở đến.

– Thân nhân của những người bị tù, bị mất tích và bị chết không có gì để mà ăn. Những người mất việc thất nghiệp cũng vậy. Hầu như cứ hai ngày mới có được một bữa cháo ngô. Trẻ em ngủ ở trường học, và thiếu dinh dưỡng.

Chị nói thêm là cốc sữa và mấy chiếc bánh xốp trước kia tất cả các em học sinh được lĩnh hàng ngày, đã bị cúp bỏ, và các bà mẹ phải bịt miệng khát sữa của các con mình bằng nước chè.

– Những người duy nhất có thể làm được chút gì để giúp mọi người là những ông cố đạo - Amanda giải thích. - Người ta không muốn biết sự thật. Nhà Thờ đã tổ chức những phòng ăn để mỗi tuần phát cơm ăn ngày một bữa trong sáu ngày, cho những đứa trẻ dưới bẩy tuổi. Rõ ràng như vậy chẳng đủ. Cứ mỗi đứa trẻ được ăn mỗi ngày một đĩa đỗ hoặc khoai tây, lại có năm đứa đứng ngoài nhìn, vì không có đủ cho tất cả.

Alba biết mọi thứ đều lùi lại thời cổ đại, thời mà bà Clara của cô đi tới khu Xóm Từ Thiện để dùng lòng từ thiện thay cho công lý. Nhưng có điều bây giờ sự từ thiện không được tiến hành. Cô chứng nghiệm rằng chạy tới nhà các cô bạn gái để xin một hộp gạo hoặc một lọ sữa bột, lần đầu họ không dám từ chối, nhưng sau đó họ lảng tránh. Mới đầu Blanca giúp cô. Alba không khó khăn gì để có được chìa khóa nhà phụ của mẹ cô, với cái lập luận rằng không cần thiết phải tích trữ loại bột tầm thường, sắp hỏng cho những người nghèo làm gì khi mà mình vẫn có thể được ăn cua bể Baltic và sô-cô-la Thụy Sĩ, loại thức ăn đó có thể tiếp tế cho những nhà ăn của các ông cố đạo trong một thời gian, mà cô thấy như rất ngắn. Một hôm cô dẫn mẹ đến thăm một trong những nhà ăn đó. Khi nhìn thấy chiếc bàn dài bằng gỗ không bào thô ráp, có hai hàng trẻ con mắt cầu khẩn ngồi chờ được chia khẩu phần ăn, Blanca òa khóc và nằm rũ hai ngày vì cơn đau đầu. Chị có thể vẫn tiếp tục than vãn vì đau, nếu như con gái không ép chị phải mặc quần áo, quên đau đi và tìm ra cách giúp đỡ người, dù có phải đi ăn cắp khoản ngân sách mà ông ngoại dành cho mẹ chị tiêu trong gia đình. Thượng nghị sĩ Trueba không muốn nghe nói đến vấn đề đói khổ đó, y như thể những người khác trong giai cấp của ông, ông không công nhận có sự đói khát đó với lòng kiên trì như đã từng không công nhận có nhiều tù nhân và người bị tra tấn đến thế, cho nên Alba không thể trông chờ vào ông giúp đỡ, và mãi sau, khi cũng chẳng thể trông chờ được vào mẹ, cô phải dùng đến những phương pháp liều lĩnh nhất. Nơi xa nhất mà ông ngoại cô thường có thể tới là Câu lạc bộ. Ông không đi chơi ở trung tâm thành phố, và càng không đi đến vùng ngoại vi thành phố hoặc các xóm nhà ngoại ô. Ông chẳng mất gì để luôn kêu lên rằng những chuyện khổ cực mà cháu gái kể cho ông nghe đều là những chuyện bịa đặt của những tên Marxist.

– Cố đạo cộng sản! - ông gào lên - chỉ còn thiếu có loại đó là thứ cuối cùng đến bây giờ mới thấy đó!

Nhưng khi bắt đầu thấy suốt ngày trẻ con và phụ nữ kéo nhau đến các cửa nhà để xin ăn, ông già không ra lệnh đóng cửa sắt và khép cánh cửa sổ để khỏi phải trông thấy cảnh đó như những nhà khác đã làm, mà ông lại chi tăng tiền ăn hàng ngày, hàng tháng cho Blanca, và dặn lúc nào cũng có một món ăn nóng sốt gì đó để cho những người ăn xin đó.

– Tình hình này chỉ là tạm thời - ông đảm bảo. - Một khi những nhà quân sự ổn định được trật tự, hết cái lộn xộn mà chủ nghĩa Marxist đã để lại cho đất nước, vấn đề này sẽ được giải quyết ngay.

Báo chí loan tin bọn ăn xin trên các đường phố mà từ bao nhiêu năm nay không hề thấy, là những tên mà chủ nghĩa cộng sản quốc tế đưa đến để hòng làm mất uy tín của Hội Đồng Quân Sự và phá hoại trật tự và tiến bộ. Chính quyền dựng một bức tường bao quanh các đường ngoại ô để bịt lối vào các xóm nghèo, che giấu những nơi đó không để lộ cho con mắt những người du lịch nước ngoài muốn thấy. Chỉ trong một đêm tự nhiên nẩy nở do một phép tiên nhiều vườn hoa tỉa xén, và những bụi cây hoa trên các đại lộ, những thứ được trồng bởi những người mất việc nhằm tạo nên sự kỳ lạ của một mùa xuân hòa hình. Họ cho quét vôi trắng lên tường xóa sạch những con chim bồ câu cũng như những tấm áp phích chính trị. Bất kỳ một toan tính viết một khẩu hiệu chính trị trên tường nơi công cộng đều bị trừng phạt bằng tràng đạn liên thanh ngay tại chỗ. Đường phố sạch sẽ, trật tự và yên tĩnh; cửa hiệu buôn bán lại mở. Ít lâu sau, những trẻ đi xin ăn đều biến mất, và Alba nhận thấy cũng không còn chó chạy hoang, cũng không còn những ụ rác. Chợ đen kết thúc ngay cùng một lúc với trận ném bom dinh tổng thống, bởi vì bọn đầu cơ sợ hãi luật nhà binh và sợ bị bắn. Trong các cửa hiệu bắt đầu bán những thứ hàng mà người ta chẳng biết đến cả tên nó nữa, và một số hàng khác mà chỉ những nhà giầu bằng buôn lậu mới có thể mua. Chưa bao giờ thành phố lại đẹp đến thế. Chưa bao giờ giai cấp đại tư bản lại sung sướng đến thế: rượu whiskey có thể mua hàng hòm, và ô-tô mua chịu giả tiền hàng tháng.

Trong cơn say sưa yêu nước của những ngày đầu, các bà phụ nữ mang đồ nữ trang của họ tới trại lính để tặng, góp phần vào việc kiến thiết quốc gia, tặng cả đến những chiếc nhẫn cưới và thay vào đấy họ đeo những chiếc nhẫn bằng đồng có huy hiệu quốc trưng. Blanca phải đem giấu chiếc tất len trong đựng những món nữ trang mà Clara đã để lại cho, không để cho Thượng nghị sĩ Trueba đem đến nộp cho các vị chính quyền. Mọi người thấy nẩy sinh ra một giai cấp xã hội mới rất kiêu ngạo. Những vị phu nhân chính cốt nhất, mặc quần áo may ở những phương trời khác, kỳ lạ và lóng lánh như những con đom đóm, ưỡn ẹo lượn trong những trung tâm giải trí, khoác tay những nhà kinh tế kiêu hãnh mới. Nẩy sinh ra một tầng lớp quân nhân nhanh chóng chiếm giữ những chức vụ then chốt. Những gia đình trước kia đã từng cảm thấy bất hạnh đã có một người trong gia đình là quân nhân, bây giờ giành nhau ảnh hưởng để có thể đưa được con cái vào các học viện chiến tranh và gả con gái họ cho quân nhân. Khắp nước đầy những binh sĩ mặc đồng phục, đầy máy móc chiến tranh, đầy cờ sí, hành khúc và diễu hành, vì những nhà quân sự biết rõ sự cần thiết của nhân dân mong muốn có những biểu tượng và lễ nghi riêng của họ. Thượng nghị sĩ Trueba, về nguyên tắc khinh ghét những cái đó, và hiểu biết điều mà bạn bè ông ở Câu lạc bộ muốn nói, khi họ đảm bảo rằng chủ nghĩa Marx không có được một hoàn cảnh nhỏ nhất để nở tại châu Mỹ La-tinh vì nó không nhìn nhận đến mặt huyền ảo của mọi sự vật “Bánh mì, trò xiếc và một chút gì đó để tôn thờ, đó là tất cả những gì mà người ta cần”, Thượng nghị sĩ kết luận, nhưng trong thâm tâm ông phàn nàn là đang thiếu bánh mì.

Người ta dàn đựng cả một chiến dịch nhằm xóa sạch trên mặt đất cái tên gọi đẹp đẽ của cố Tổng Thống, với hi vọng làm cho nhân dân thôi không còn khóc thương ông nữa. Người ta mở cửa ngôi nhà ông ở và mời dân chúng tới tham quan cái mà người ta gọi là “lâu đài của tên độc tài”. Mọi người có thể nhìn thấy bên trong các tủ quần áo của ông, và kinh ngạc nhận thấy số lượng và chất lượng của những tấm áo da dê non của ông, mọi người có thể lục lọi những hòm hộp của ông, lục lọi những gian nhà phụ của ông, để trông thấy rượu rum Cuba và từng bao đường mà ông vẫn cất giữ. Người ta cho lưu hành những tấm ảnh dựng lên một cách kỳ cục, trong đó thấy ông xuất hiện như thần Bacchus, với những chùm nho quấn quít quanh đầu, đang hành lạc với những mụ to béo và những nhà lực sĩ cùng giới tính của ông, trong một tiệc hội truy hoan bất tận mà không một ai, kể cả Thượng nghị sĩ Trueba, tin được rằng có thực. “Cái đó thật quá đáng, họ tự hoại tay mình trong cái trò này”, ông già càu nhàu khi biết việc đó.

Bằng một nhát bút lông bọn quân phiệt đã thay đổi cả lịch sử thế giới, xóa hết mọi thời đại, mọi ý thức hệ và mọi nhân vật mà chế độ của chúng không chấp nhận. Họ chỉnh lý lại bản đồ, bởi nghĩ chả có lý do gì để đặt miền Bắc lên trên, xa xôi biết bao với tổ quốc đáng khen của họ, nếu như đặt nó xuống dưới nó sẽ được nhiều đặc quyền hơn, và tiện thể họ tô luôn mầu xanh nước Phổ cho những biên giải mênh mông của lãnh hải đến tận giới hạn của châu Á và châu Phi, và trong sách địa lý in dạy học sinh họ đã cướp đoạt những đất đai xa xôi, vẽ những giải biên cương của mình một cách không sợ hình phạt, đến độ những nước anh em cũng mất kiên nhẫn, phải kêu lên tại Liên Hợp Quốc và dọa sẽ cho xe tăng và máy bay chiến đấu đến dội bom xuống đầu họ. Việc kiểm duyệt mà lúc đầu chỉ nhằm vào những phương tiện thông tin, nhanh chóng được mở rộng ra cả những bài giảng cho học sinh, lời thơ của những bài hát, chuyện của những phim ảnh và cả đến những cuộc chuyện trò riêng tư nữa. Có những chữ bị nhóm quân sự cấm không được dùng, ví dụ chữ “đồng chí”, và những chữ không được nói để đề phòng tránh lôi thôi, dù cho nó không thuộc nhóm chữ đã bị tước bỏ trong từ điển, như những chữ tự do, công lý và công đoàn. Alba tự hỏi không biết từ đâu mà trong nháy mắt nhẩy xổ ra lắm tên phát xít đến thế, vì trên suốt chặng đường dài của nền dân chủ của đất nước cô, chưa bao giờ người ta trông thấy những thứ đó, chỉ là có một vài tên quá khích trong thời kỳ chiến tranh, đã điên rồ bắt chước mặc sơ-mi đen và đi diễu hành với cách tay giơ cao, giữa những tràng cười và tiếng huýt sáo của những người bộ hành, những tên không có một chức tước gì quan trọng trong đất nước. Cô cũng chẳng thể cắt nghĩa cho hiểu được thái độ của Lực Lượng Vũ Trang, mà đại đa số trong đó thuộc giai cấp trung lưu và giai cấp công nhân, và đứng về mặt lịch sử vẫn ở gần với phe tả hơn là gần phe cực hữu. Cô không hiểu được tình trạng nội chiến, cũng không nhận ra rằng chiến tranh là tác phẩm nghệ thuật của bọn quân sự, là đỉnh cao tận cùng của sự huấn luyện của họ, là chiếc chổi vàng của nghề nghiệp họ. Họ không sinh ra để lóng lánh trong hòa bình. Cuộc đảo chính đã cho họ dịp để áp dụng những gì mà họ đã được huấn luyện trong đồn trại, thực hiện sự phục tùng mù quáng, và sử dụng vũ khí và những nghệ thuật khác mà những người binh sĩ có thể nắm vững khi những sự thận trọng chính đáng của trái tim đã câm lặng không còn thôi thúc.

Alba bỏ học, vì Khoa Triết cũng như rất nhiều khoa khác có mục đích mở cánh cửa tư tưởng con người đều bị đóng cửa. Cô cũng không theo học âm nhạc nữa, cây đàn cello đối với cô tựa như một sự phù phiếm trong hoàn cảnh này. Rất nhiều giáo sư bị đuổi, bị bắt giữ hoặc mất tích tùy theo một bản danh sách mật do cảnh sát chính trị lập ra. Sebastián Gómez bị chúng giết ngay từ cuộc càn ráp đầu tiên, vì bị chính học trò của ông tố giác. Trong trường đại học đầy những tên do thám.

Tầng lớp đại tư bản và kinh tế phái hữu đã tài trợ cho cuộc đảo chính quân sự thật khoan khoái. Mới đầu họ có hơi lo sợ một chút, khi thấy hậu quả của hành động của họ, vì từ xưa chưa bao giờ họ từng sống trong một chế độ độc tài nên cũng không hiểu nó sẽ ra sao. Họ nghĩ sự mất dân chủ sẽ chỉ tạm thời thoáng qua và họ có thể sống một thời gian không có tự do cá nhân cũng như quần thể, nhưng bao giờ chế độ cũng tôn trọng sự tự do kinh doanh. Họ cũng chẳng quan tâm đến việc mất uy tín với quốc tế, người ta đặt họ vào cùng loại với những chế độ bạo chúa trong những khu vực khác, vì họ cho rằng cái giá ấy quá rẻ đối với việc đánh đổ chủ nghĩa Marxist. Khi những món tư bản nước ngoài đầu tư vào, họ nói đó là nhờ chế độ mới đã yên vững, và bỏ qua không nói đến việc cứ mỗi đồng peso đầu tư vào thì sẽ phải trả hai đồng peso tiền lãi. Đến khi hầu như tất cả nền công nghiệp quốc gia, từng xưởng máy một dần dần đóng cửa hết, những nhà buôn bắt đầu vỡ nợ, thất bại tan tác bởi sự nhập cảng tràn lan những hàng hóa tiêu dùng, người ta nói bếp lò Brazil, vải vóc Đài Loan, mô-tô Nhật Bản đều tốt hơn rất nhiều so với tất cả những gì mà trong nước chưa hề sản xuất. Chỉ tới khi người ta trao trả lại nhượng quyền các hầm mỏ sau ba năm quốc hữu hóa, cho các công ty Mỹ, mới có một vài người lên giọng nói rằng cái đó thật cũng như là mang tổ quốc gói trong giấy bóng làm quà tặng. Nhưng khi người ta bắt đầu trao lại cho những chủ đất cũ những đất ruộng mà cải cách ruộng đất đã phân chia, các nhà tư sản bắt đầu yên tâm thấy rằng những thời kỳ đẹp đẽ xưa kia đã quay trở lại. Họ nghĩ rằng chỉ có một nền độc tài mới có thể hành động với hết sức mạnh của mình và không phải báo cáo với ai cả, để có thể đảm bảo cho đặc quyền của họ, thế là họ thôi không nói đến chính trị và chấp nhận việc họ thì nắm quyền lực kinh tế, còn những nhà quân sự sẽ nắm quyền cai trị. Việc duy nhất mà phe hữa phải làm là cố vấn cho những nhà quân sự trong việc soạn thảo những nghị định và luật pháp mới. Sau một số ngày họ thủ tiêu mọi hoạt động công đoàn, thủ tiêu những nhà lãnh đạo công nhân đã bị bắt giữ, tuyên bố các đảng phái chính trị phải ngừng hoạt động vô thời hạn, và tất cả những tổ chức của những người lao động, của sinh viên, đến cả những trường dạy nghề cũng bị cấm hoạt động. Họ ra lệnh cấm không được tụ họp, tổ chức. Nơi duy nhất mà mọi người có thể hội họp được là nhà thờ, vì vậy chỉ sau một thời gian ngắn tôn giáo trở thành cái mốt, và những ông cố đạo và những bà tu sĩ phải hoãn công việc về tinh thần lại sau, để cứu giúp những nhu cầu trần tục cấp thiết cho bầy con chiên lạc lối. Chính phủ và những nhà doanh nghiệp bắt đầu nhìn cố đạo như những kẻ thù có thế lực, và một vài tên phái hữu đã mơ tưởng đến giải quyết vấn đề bằng cách ám sát hồng y giáo chủ, vì Giáo Hoàng từ La Mã từ chối không nghe họ bãi chức ông, hoặc đẩy ông vào một nhà an dưỡng của những giáo sĩ bị bệnh tâm thần.

Một phần lớn trong giai cấp trung lưu vui mừng vì đảo chính quân sự, vì đối với họ cái đó có nghĩa là trở lại trật tư, và những lề thói thanh cao, những chiếc váy trên mình phụ nữ và bộ tóc ngắn trên đầu nam giới, nhưng họ lại rất nhanh chóng phải chịu đựng trận cuồng phong của giá cả tăng vọt và nông nỗi thiếu công ăn việc làm. Người làm việc lương không đủ để ăn. Trong mọi gia đình đều có một người nào đó phải phàn nàn mà không thể nói được như lúc đầu là bị tù, bị chết hoặc bị lưu vong cũng đáng thôi. Và cũng không ai còn chối cãi được là không có dã man tra tấn nữa.

Trong khi việc kinh doanh những thứ hàng sa sỉ, những công việc tài chính kỳ diệu, những hiệu ăn kiểu nước ngoài, những hãng nhập cảng đồ tiêu dùng nước ngoài nở như hoa, thì ở trước cửa mọi xưởng máy, người không có việc làm đứng xếp hàng dài chờ đợi thời cơ được thuê làm việc ít nhất lấy một ngày. Nhân công hạ thấp đến mức của thời kỳ nô lệ, và lần đầu tiên trong rất nhiều thập kỷ gần đây, những ông chủ có thể đuổi người làm tùy thích mà không phải trả tiền bồi thường, và thêm nữa có thể tống họ vào nhà tù vì một tội phản kháng nào nhỏ nhất.

Trong những tháng đầu Thượng nghị sĩ Trueba thuộc loại lạc quan trong hàng ngũ giai cấp ông. Ông tin chắc chắn vào sự cần thiết một thời kỳ độc tài để cho đất nước quay trở lại con đường tốt đẹp mà không bao giờ được chệch ra khỏi nó. Ông là người điền chủ đầu tiên đòi lại được ruộng đất, tài sản. Họ trả lại ông đồn điền Ba Cô Maria hoang tàn, nhưng đầy đủ, đến tận mét vuông cuối cùng. Gần hai năm nay ông đã nghiền ngẫm căm thù, chờ đợi giây phút đó. Không cần suy nghĩ đến lần thứ hai, ông dông luôn về đồn điền cùng nửa tá tên giết người thuê, và có thể thỏa thích trả thù bọn nông dân đã dám chống đối coi khinh ông và cướp đoạt tài sản của ông. Bọn ông về đồn điền vào một buổi sáng Chủ nhật rực rỡ, trước ngày lễ Nôen mấy hôm. Họ xông vào trang trại sát khí bừng bừng như một bọn cướp biển. Mấy tên giết người thuê xông vào khắp mọi nơi, kêu thét, đánh đập, đá đạp tất cả mọi người, dồn tất cả người, gia súc vào trong sân trại, sau đó dội ét-xăng vào những căn nhà gạch nhỏ trước kia là niềm kiêu hãnh của Esteban Trueba rồi nổi lửa đốt cùng mọi thứ bên trong. Chúng bắn chết súc vật, đốt cầy cuốc, chuồng gà, xe đạp, và đến cả những chiếc nôi của trẻ sơ sinh, như trong một cuộc hội vui nhộn nhạo giữa buổi trưa, thiếu chút nữa khiến cho ông già Trueba phải chết vì sung sướng. Ông đuổi hết tá điền kèm theo lời cảnh cáo nếu còn trông thấy họ quanh quẩn trong phạm vi đồn điền, họ sẽ phải chịu chung số phận như lũ súc vật. Trueba nhìn thấy họ lủi thủi kéo nhau ra đi nghèo khổ hơn bất cứ lúc nào khác, một dãy dài như một đám rước buồn thảm, kéo theo đủ cả trẻ con, ông già bà cả, mấy con chó còn sống sót, mấy con gà thoát khỏi địa ngục, lê chân trên con đường bụi mù dẫn họ xa rời mảnh đất mà họ đã sống qua nhiều thế hệ. Trước cổng đồn điền Ba Cô Maria có một toán người nghèo khổ đang đứng chờ với đôi mắt lo âu. Đó là những nông dân không có việc, bị đuổi khỏi những trang trại khác, nghèo khổ không kém ông bà tổ tiên họ từ những thế kỷ trước, tới đây để cầu xin ông chủ thuê mướn họ trong việc cầy cấy mùa sắp tới.

Đêm đó Esteban Trueba ngủ trên chiếc giường sắt của bố mẹ ông để lại, trong ngôi nhà chính của đồn điền từ lâu vắng mặt ông. Ông mệt mỏi và trong mũi còn dính mùi lửa cháy và mùi của súc vật đem đốt cháy để cho bầu không khí khỏi nhuốm mùi hôi thối. Than lửa còn lại của những ngôi nhà gạch nhỏ bị cháy vẫn còn âm ỉ, và xung quanh tất cả đều là tàn phá và chết chóc. Ông thấy rằng ông có thể xây dựng lại đồng đất của mình như thể đã từng làm như vậy một lần, vì những khoang chăn bò ngựa còn nguyên vẹn, và sức khỏe của ông cũng còn tương đối. Cái thú trả thù đã thỏa mãn nhưng ông vẫn không ngủ được. Ông cảm thấy mình như người cha đã trừng phạt con cháu một cách quá đáng. Suốt đêm ông trông thấy những khuôn mặt của những người tá điền mà ông đã từng nhìn thấy họ sinh ra trên đồn điền của ông, họ đi ra trên đường cái. Ông thầm rủa sự cáu giận của mình, và những ngày sau ông cũng không ngủ được, và khi ông có thể chợp mắt lại nằm mơ thấy Rosa. Ông không nói với ai về những việc đã làm và thề với mình rằng đồn điền Ba Cô Maria sẽ lại trở thành đồn điền kiểu mẫu như xưa kia đã từng một lần như vậy. Ông cho lan truyền đi tin đồn rằng ông đang sẵn sàng nhận lại những tá điền nào quay trở về. Nhưng họ đã tản mát đi khắp mọi nơi, trên đồng ruộng, trên rừng núi, một số cuốc bộ đến những vùng mỏ, một số khác đến các đảo ở miền Nam, để tìm bánh ăn hàng ngày cho gia đình họ bằng bất kỳ công việc gì. Không một ai quay trở lại. Chán ngán, ông chủ trở về thành phố với tâm trạng thấy mình già hơn bất cứ bao giờ. Tâm hồn ông nặng trĩu.

Nhà Thơ hấp hối trong ngôi nhà cạnh biển của ông. Ông ốm, và những sự kiện xảy ra những ngày vừa qua đã vắt kiệt của ông cái ước muốn tiếp tục sống trên đời. Bọn lính đã san phẳng nhà ông, vất hết những bộ sưu tập vỏ trai, ốc, bươm bướm, chai lọ và những chiếc mặt nạ mũi tầu thu lượm được từ biết bao miền biển, sách vở, tranh vẽ, những vần thơ chưa kết thúc, để tìm vũ khí lật đổ và cộng sản ẩn dấu, đến độ quả tim nhà thơ già của ông bắt đầu loạn nhịp nhói đau. Người ta đưa ông tới thủ đô. Bốn ngày sau đó ông chết, và những lời cuối cùng của con người đã ca hát cuộc đời là một tiếng kêu: sẽ bắn chúng đi! sẽ bắn chúng đi! Không một người bạn nào có thể tới gần ông vào giờ ông chết, vì họ đều bị đặt ra ngoài vòng pháp luật, phải chạy trốn, lưu vong, hoặc đã chết. Ngôi nhà mầu thanh thiên bên sườn đồi của ông đã một nửa biến thành đống vụn nát, sàn gỗ bị cháy, cửa kính vỡ tan, không còn biết đó là do hành động của bọn lính, theo như những người lân cận nói, hay là do hành động của những người hàng xóm, theo như binh lính nói. Tại đó một số rất ít người đã dám đến để trực tang ông, và nhà báo của khắp mọi miền trên trái đất đến để đưa tin về đám tang ông. Thượng nghị sĩ Trueba là kẻ thù lý tưởng của ông, nhưng xưa cũng đã từng tiếp nhận Nhà Thơ nhiều lần trong nhà mình và thuộc lòng nhiều câu thơ của Nhà Thơ. Thượng nghị sĩ cũng mặc áo tang đen, cùng cô cháu gái Alba đến trực tang Nhà Thơ. Hai người đứng gác bên cạnh chiếc quan tài bằng gỗ đơn giản và đưa Nhà Thơ đến tận nghĩa trang vào một buổi sáng đáng buồn. Alba cầm một cành hoa loa kèn đầu mùa, đỏ như máu. Đám tang ngắn ngủi đi bộ, chầm chậm, trên đường đến nơi đất thánh ở giữa hai hàng lính canh giữ hai bên lề đường.

Đám tang đi lặng lẽ. Đột nhiên, một người giọng khàn khàn kêu thét lên tên của Nhà Thơ, và tất cả các giọng đồng thanh phát ra từ mọi cuống họng một lời duy nhất để đáp lại: Có mặt! Bây giờ và mãi mãi! Tiếng nói như thể một nắp van mở ra, và tất cả mọi nỗi đau thương, sợ hãi và căm giận của những ngày đó, bật ra khỏi lồng ngực lăn tròn trên đường phố, rồi bay lên thành một tiếng chuông cầu nguyện ghê gớm tới những lớp mây đen trên bầu trời. Một người khác thét lên: Đồng chí Tổng Thống! Và mọi người đáp lại bằng một tiếng than, tiếng khóc của con người: Có mặt! Dần dần đám táng của Nhà Thơ biến thành một cuộc mít tinh tượng trưng sự tống táng nền tự do của đất nước.

Đi gần cạnh Alba và ông ngoại cô, phóng viên hãng truyền hình Thụy Điển mở máy quay phim để gửi về đất nước lạnh buốt của giải Nobel cái quang cảnh dọa nạt đáng sợ của những khẩu đại liên bố trí ở hai bên đường phố, rồi những khuôn mặt của mọi người, rồi chiếc quan tài phủ đầy hoa, và một toán phụ nữ lặng lẽ chen chúc trước cổng của Nhà Xác, cách nghĩa trang hai dãy phố, để đọc những bản danh sách của những người đã chết. Giọng nói của tất cả mọi người bay lên thành một lời ca tràn đầy không trung, và những khẩu hiệu đã bị cấm lại bay lên như tiếng thét câu nhân dân đoàn kết không bao giờ thất bại, ngay trước mũi súng đang run rẩy trong tay bọn lính. Đám ma đi qua một công trường đang xây, và những người thợ buông dụng cụ làm việc, bỏ mũ sắt và tập hợp thành một hàng, cúi đầu đi theo sau. Một người đàn ông, mặc chiếc sơ-mi cổ tay đã sờn, không có véxtông và đôi giầy đã méo mó, vừa đi vừa đọc những câu thơ cách mạng nhất của Nhà Thơ, nước mắt đầm đìa trên mặt. Thượng nghị sĩ Trueba đi bên cạnh, nhìn theo người đó bằng đôi mắt hoảng sợ.

– Đáng tiếc là ông ta lại là cộng sản - Thượng nghị sĩ nói với cháu gái - Đúng là một nhà thơ tài giỏi với những ý tứ thật khuấy động xốn xang! Nếu ông ấy chết trước ngày Tuyên Cáo của Hội đồng Quân Sự, ông ấy có thể được cả nước truy điệu.

– Nhà thơ đã biết cách chết cũng như đã biết sống, ông ạ - Alba đáp.

Cô gái tin chắc rằng Nhà Thơ đã chết đúng lúc, vì không có một lễ truy điệu nào lại có thể lớn hơn cuộc diễu hành khiêm tốn của một số nam, nữ đi đưa và chôn ông trong một ngôi mộ thuê, tất cả thét lên lần cuối cùng những vần thơ về chính nghĩa và tự do của ông. Hai ngày sau trên báo chí xuất hiện một thông báo của Hội Đồng Quân Sự ban bố lễ quốc tang cho Nhà Thơ và cho phép treo cờ rũ tại những nhà tư nhân nào muốn vậy. Lệnh đó có hiệu lực từ lúc nhà thơ chết tới ngày xuất hiện thông báo trên báo chí.

Không thể ngồi mà khóc cái chết của cậu Jaime, Alba cũng không thể mất hết lý trí vào nỗi mong nhớ Miguel hoặc ngồi than thở cho Nhà Thơ. Cô bị cuốn hút vào nhiệm vụ dò tìm những người mất tích và kiếm thức ăn ủng hộ những nhà ăn của các vị cố đạo. Tuy vậy trong cảnh tĩnh mịch của đêm khuya, khi thành phố đã mất đi cái vẻ bình thường thực dụng và hòa bình trong ca kịch của nó rồi, Alba lại cảm thấy bị dằn vặt bởi những tư tưởng dông bão đã dẹp yên được nó ban ngày. Trong đêm khuya chỉ còn tiếng những xe thùng kín chở đầy xác chết và người bị bắt, cùng những chiếc ô-tô của cảnh sát chạy ngoài đường, như thể chó sói lạc bầy lởn vởn trong bóng tối của giờ giới nghiêm. Alba run rẩy trên giường. Cô cảm như có những hồn ma rách nát từ bao nhiêu người chết không hề quen biết hiện ra trước mất, và cô nghe thấy ngôi nhà lớn thở những tiếng hổn hển của một bà già, cô lắng tai và cảm thấy từ trong xương cốt có những tiếng động đáng sợ: tiếng phanh rít xa xa, một tiếng cửa xe đóng sập, những tiếng súng đối đáp, những bước đi của giày ủng, một tiếng thét khô gọn. Sau đấy tất cả yên tĩnh trở lại và kéo dài đến tảng sáng, cho đến lúc thành phố sống động lại và mặt trời như xóa sạch dần những sự khủng bố trong đêm. Cô không phải là người duy nhất không ngủ ở trong nhà. Nhiều lần cô thấy ông ngoại mặc áo ngủ và đi giầy vải, già và buồn hơn lúc ban ngày, đi hâm một chén nước súp và miệng càu nhàu những câu chửi rủa kiểu cướp biển, vì ông thấy đau xương, và đau tinh thần. Cả mẹ cô cũng vậy, thường lục lọi trong bếp hoặc đi qua lại như thể một bóng ma lúc nửa đêm suốt những căn phòng trống trải.

Cứ như thế nhiều tháng trôi qua và tiến tới rõ ràng mọi người đều thấy, kể cả Thượng nghị sĩ Trueba, là bọn quân sự đã cướp chính quyền để mà giữ lấy nó chứ không phải để trao chính phủ lại cho những nhà chính trị phái hữu đã tài trợ cho cuộc đảo chính. Bọn chúng là một nòi giống riêng biệt, anh em giữa chúng với nhau nói một thứ tiếng khác với tiếng nói của những người dân sự, và sự đối thoại đối với chúng chỉ như cuộc thảo luận giữa những thằng điếc, vì một sự trái ý kiến bé nhỏ nhất đều bị coi như một sự phản bội trong những điều lệnh danh dự cứng nhắc của chúng. Trueba thấy trong những kế hoạch chúa cứu thế của bọn chúng không có tên những nhà chính trị. Một hôm ông bàn bạc với Blanca và Alba về tình hình. Ông phàn nàn về hành động của bọn quân sự, dự định chỉ dùng chúng đè bẹp cái nguy hiểm của một nền độc tài Marxist, lại dẫn đất nước đến chỗ phải chịu đựng một nền độc tài khắc nghiệt hơn nhiều, và rõ ràng nó sẽ muốn kéo dài một thế kỷ. Lần thứ nhất trong đời Thượng nghị sĩ Trueba chấp nhận mình đã sai lầm. Ngồi lọt thỏm trong chiếc ghế bành như thể một ông già đã kiệt quệ, con và cháu trông thấy ông lặng lẽ khóc. Ông không khóc vì đã mất quyền lực. Ông đang khóc cho tổ quốc.

Blanca liền lại gần ông, cầm tay ông và thú thực đã dấu Pedro García Con sống trong nhà như một tên ăn trộm, trong một căn phòng bỏ hoang mà Clara đã xây dựng trước kia, trong thời kỳ của những hồn ma. Sau hôm đảo chính quân sự, những bản danh sách người phải ra trình diện trước nhà đương cục được công bố. Tên tuổi của Pedro García Con có trong danh sách đó. Một vài người vẫn cho rằng trong đất nước này không bao giờ xảy ra việc gì, cuốc bộ đến trình diện tại Bộ quốc phòng, và đã trả giá bằng cuộc đời của họ. Pedro García Con tiên cảm thấy sự man rợ tàn ác của chế độ mới trước tất cả mọi người, có lẽ vì suốt ba năm vừa qua anh đã biết rõ được Lực Lượng Vũ Trang và không tin vào câu chuyện nói trên đất nước này họ không giống bọn quân sự ở những nước khác. Ngay trong đêm đó, trong tình trạng giới nghiêm, anh đã luồn đến tận ngôi nhà lớn ở góc phố và gọi dưới cửa sổ buồng Blanca. Khi chị ló ra, mắt còn mờ phủ bởi cơn đau đầu chưa dứt, không nhận ra anh vì anh đã cạo râu và đeo kính râm.

– Chúng đã giết Tổng Thống - Pedro Con nói.

Blanca dẫn anh vào trong một phòng trống. Rồi chị sửa soạn một nơi ẩn núp khẩn cấp cho anh mà không ngờ phải giữ anh ẩn núp như vậy mấy tháng nay, trong lúc bọn lính càn quét khắp đất nước như cào sới để tìm bắt anh.

Blanca nghĩ không ai có thể ngờ đến việc Pedro García Con lại có thể ở trong nhà Thượng nghị sĩ Trueba ngay trong lúc mà ông già đang đứng nghe thánh ca trong lễ Tạ ân tại nhà thờ. Đối với Blanca đó là thời kỳ hạnh phúc nhất của cuộc đời chị.

Còn đối với Pedro García Con, giờ giấc trôi đi chậm chạp y như những ngày ở trong tù. Anh suốt ngày bị giam trong bốn bức tường, cửa ra vào khóa chặt để cho không một ai có thể vào với ý định lau chùi, và cửa sổ cũng đóng kín và buông rèm che phủ. Ánh sáng ban ngày không lọt được vào buồng nhưng anh đoán được nó qua sự thay đổi sắc điệu của các khe cửa chớp. Ban đêm anh mở tung cửa sổ để căn buồng thoáng gió - khỏi cái mùi của bô vệ sinh tuy đóng kín - và thở hít từng hơi dài cái không khí tự do. Anh để tất cả thì giờ vào việc đọc những cuốn sách của Jaime mà Blanca giấu diếm mang vào, và nghe ngóng những tiếng động ở ngoài đường, tiếng xì xào của chiếc radio mở ở độ nhỏ nhất. Blanca kiếm được cho anh một cây guitar mà chị lấy mấy sợi len đặt dưới giây đàn để không ai có thể thấy tiếng đàn anh soạn một cách âm thầm những bài hát về quả phụ, về trẻ mồ côi, về tù nhân và những người mất tích. Anh cố gắng sắp xếp một thời gian biểu hợp lý cho hết ngày: tập thể dục, đọc sách, học tiếng Anh, ngủ trưa, sáng tác nhạc, rồi lại tập thể dục, nhưng làm xong tất cả những việc đó rồi anh thấy vẫn còn quá nhiều thời giờ rỗi rãi, và cuối cùng đành ngồi chờ tiếng mở khóa cửa để trông thấy Blanca bước vào, đem cho anh báo, bữa ăn, nước sạch để lau rửa. Họ yêu nhau một cách tuyệt vọng, sáng tạo ra nhiều cách thức bị nghiêm cấm mà sự sợ hãi và niềm say mê đã làm cho trở thành những chuyến ngao du ảo tưởng đến tận những vì sao. Blanca đã phải chịu đựng tiết dục, cùng với những vòng kinh chín chắn dần lên, nhưng những cuộc gặp gỡ yêu đương đột ngột của thời kỳ này đã làm cho chị như quay trở lại tuổi thanh niên lần nữa. Da của chị sáng đẹp hơn, bước đi lại của chị nhịp nhàng hơn, giọng nói của chị như thánh thót hơn. Chị vui vẻ tươi tỉnh từ bên trong con người và đi đi lại lại như người đang mơ mộng. Chưa bao giờ trông chị đẹp như thế. Đến cả cha chị cũng nhận thấy thế và gán cái vui tươi đẹp đẽ của chị là nhờ có được yên tĩnh và thừa thãi. “Từ khi không phải xếp hàng, Blanca thật như một con người mới”, thượng nghị sĩ Trueba nói. Alba cũng nhận thấy như thế. Cô theo dõi mẹ. Cái bệnh mộng du của mẹ cô đối với cô có vẻ đáng ngờ, cũng như cái lối mang cơm về phòng để ăn mà mẹ mới sinh ra. Hơn một lần cô đã định rình mẹ trong đêm, nhưng những công việc bận bịu ban ngày đã làm cho cô mệt mỏi và, khi cô không ngủ được, lại sợ không dám làm một cuộc phiêu lưu trong các gian phòng trống rỗng, trong đó xì xào đầy những hồn ma.

Pedro García Con gầy đi và mất cả cái vui tính và sự ngọt ngào là những tính cách đặc biệt của anh từ trước. Anh buồn chán, ca cẩm về sự tù túng tình nguyện của mình và rên la về nỗi lo lắng mong tin tức của bè bạn. Chỉ có sự có mặt của Blanca mới làm cho nỗi buồn bực của anh dịu bớt. Khi chị bước vào phòng, anh nhẩy tới ôm lấy chị như điên cuồng để dẹp yên nỗi khủng khiếp của ngày giờ và cái chán chường của hàng tuần lễ. Bắt đầu anh thấy bị ám ảnh bởi cái ý nghĩ mình thật là phản bội và hèn nhát đã không cùng chia sẻ nỗi đau của số phận cùng bao nhiêu người khác, và điều chân chính nhất phải là đối mặt hoàn toàn với thử thách của số phận. Blanca tìm cách khuyên giải anh hằng những lý lẽ hay nhất của chị, nhưng anh không nghe. Chị cố để giữ anh bằng sức mạnh của tình yêu đã dành lại được, bón thức ăn cho anh đến tận miệng, tắm rửa kỳ cọ cho anh bằng một tấm khăn ướt và xoa phấn cho anh như xoa cho một đứa bé con, cắt tóc và móng chân, móng tay cho anh, cạo râu cho anh. Cuối cùng chị vẫn phải cho anh thuốc an thần vào cơm ăn và thuốc ngủ vào nước uống, để đưa anh vào những giấc ngủ say sưa, mệt mỏi, mà khi thức dậy anh thấy miệng khô và trái tim thêm thắt lại. Chỉ sau mấy tháng Blanca nhận thấy không thể giữ anh làm tù nhân vô định kỳ mãi được, chị từ bỏ những kế hoạch chế ngự tinh thần anh để biến anh thành người yêu vĩnh cửu. Chị hiểu anh đang chết dần trong cuộc sống, vì đối với anh sự tự do còn quan trọng hơn tình yêu, và cũng không có môn thuốc thần kỳ nào có thể làm cho anh thay đổi được thái độ.

– Giúp con đi, cha! - Blanca cầu khẩn Thượng nghị sĩ Trueba - Con cần đưa được anh ấy ra nước ngoài.

Ông già thấy tê liệt toàn thân bởi bất ngờ, và biết mình đã kiệt lực đến mức nào rồi khi ông muốn tìm cơn lôi đình và nỗi căm thù xưa kia mà không thể nào thấy nó. Ông nghĩ đến cái tên nông dân đã chia sẻ một tình yêu hàng nửa thế kỷ nay với con gái ông mà không phát hiện ra một lý lẽ nào để ghét bỏ nó, ngay cả để ghét bỏ cái áo mảnh chăn khoác ngoài, cái bộ râu Đảng Xã Hội, cái kiên trì và những bài hát về những con gà mái đuổi đánh con cáo của nó.

– Ôi chao! Chúng ta phải đưa nó đi cư trú chính trị thôi, bởi lũ chúng tìm thấy nó trong ngôi nhà này, chúng sẽ cho tất cả chúng ta đi tiêu - đó là điều duy nhất mà ông già bật nói.

Blanca vòng tay ôm lấy cổ ông, vừa hôn chùn chụt vào má ông vừa khóc thút thít như một đứa con nít. Đó là một cử chỉ vuốt ve âu yếm bột phát đối với người cha mà kể từ thời kỳ thơ ấu xa xưa đến nay bây giờ mới có.

– Con có thể đưa cha con vào một sứ quán - Alba nói. - Nhưng chúng ta cần phải chờ một thời cơ thuận lợi, và cha con phải nhẩy qua tường.

– Cháu gái ơi, không cần thiết như thế - thượng nghị sĩ Trueba đáp - Ông vẫn còn những người bạn có thế lực trong đất nước này.

Bốn mươi tám tiếng đồng hồ sau, cửa buồng Pedro García Con bật mở, nhưng không phải Blanca mà là thượng nghị sĩ Trueba xuất hiện trên bực cửa. Con người đang chạy trốn nghĩ giờ cuối cùng của đời mình đã điểm và anh thấy có phần nào hơi vui.

– Tôi đến để đưa anh ra khỏi đây - Trueba nói.

– Tại sao? - Pedro García Con hỏi.

– Vì Blanca yêu cầu tôi như thế - ông già trả lời.

– Hãy cút đi với cái lỗ đái ấy - Pedro García Con lắp bắp.

– Đúng, chúng ta sẽ theo lối đó mà đi đấy. Anh đi theo tôi.

Hai người cùng mỉm cười. Tại sân nhà, một chiếc xe li-mu-din màu sáng bạc của ông đại sứ một nước ở phương Bắc đang đợi. Người ta đặt Pedro García Con vào trong gầm sau xe, ngồi co ro như một bó hàng, trên phủ những túi sách đi chợ trong đầy rau tươi. Trên ghế ngồi có Blanca, Alba, Thượng nghị sĩ Trueba và bạn của ông viên đại sứ. Tài xế cho xe chở họ đến Tòa Đặc Sứ của Tòa Thánh, đi qua trước mặt một hàng rào lính cảnh sát đứng chắn hai bên, nhưng không một ai ngăn chặn họ. Tại cửa của Tòa Đặc Sứ có hai vòng gác, nhưng khi nhận ra Thượng nghị sĩ Trueba và trông thấy biển xe ngoại giao, bọn lính giơ tay chào, để họ đi qua. Trong đặc sở của Tòa Thánh, họ lôi Pedro García Con từ dưới đống rau cải và cà chua vỡ dập ra, dẫn vào văn phòng của đặc sứ, người đang đứng đợi trong bộ quần áo giám mục, cùng một hộ chiếu đỏ rực để gửi anh ra nước ngoài cùng với Blanca, người đã quyết định sống trong cảnh lưu vong cùng với mối tình muộn mằn nhen nhúm kể từ ngày thơ ấu. Vị đặc sứ đón chào họ. Ông ta là một người rất hâm mộ Pedro García Con, và đã sưu tập được tất cả những đĩa hát của anh.

Trong khi ông cố đạo và ông đại sứ nước phương Bắc thảo luận về tình hình thế giới, gia đình Trueba từ biệt nhau. Blanca và Alba khóc một cách không thể an ủi được. Chưa bao giờ hai mẹ con sống xa nhau. Esteban Trueba ôm con gái một lúc lâu, không nước mắt, nhưng đôi môi mím chặt, run rẩy cố gắng kìm giữ tiếng khóc.

– Ta đã không phải là một người cha tốt đối với con - ông nói - Con thấy có thể tha lỗi cho cha và quên những việc đã qua?

– Con rất yêu cha! - Blanca vòng tay ôm cổ ông già, ôm chặt ông một cách tuyệt vọng, vừa khóc vừa hôn ông chùn chụt.

Sau đó ông già quay sang phía Pedro García Con và nhìn thẳng vào mắt anh. Ông chìa tay cho anh bắt, nhưng anh không thể nắm tay ông, vì thiếu mấy ngón tay, liền dang hai cánh tay và hai người đàn ông từ biệt nhau bằng một cái ôm hôn thật chặt, rũ sạch mọi điều căm hận đã bao nhiêu năm làm nhơ bẩn cuộc sống của họ.

– Con sẽ chăm nom cẩn thận cho Blanca, và sẽ cố gắng làm cho em con hạnh phúc, thưa ông. - Pedro García Con run giọng nói.

– Ta không nghi ngờ điều đó. Hãy lên đường bình yên, các con - ông già lẩm bẩm.

Ông biết rằng không bao giờ còn được gặp lại hai người.

Thượng nghị sĩ Trueba ở lại ngôi nhà cùng cô cháu gái và mấy người hầu. Ông nghĩ trong nhà ông chỉ còn có từng ấy người sống. Nhưng Alba đã quyết theo ý nghĩ của mẹ và cô đã dùng phần bỏ hoang vắng trong ngôi nhà để dấu những người phải lẩn trốn một hoặc hai đêm, cho tới khi tìm được nơi đảm bảo chắc chắn hơn hoặc đưa họ ra nước ngoài. Cô trợ giúp những người phải sống trong bóng tối, ban ngày họ trà trộn vào đám đông ồn ào của thành phố để trốn tránh, nhưng khi đêm ập xuống họ phải tìm ẩn mỗi lúc ở một chỗ khác nhau. Những giờ nguy hiểm nhất là những giờ giới nghiêm, những người lẩn trốn không thể đi ra ngoài đường được và bọn cảnh sát có thể thỏa thích lùng bắt họ. Alba nghĩ ngôi nhà của ông ngoại nếu có bị san bằng cũng sẽ là nơi cuối cùng chịu số phận đó. Cho nên, dần dần mỗi ngày một ít, cô biến những căn phòng bỏ vắng thành một mê cung, có những góc rất bí mật để dấu giếm những người lẩn trốn mà cô che chở, có khi cả từng gia đình. Thượng nghị sĩ Trueba chỉ giữ phòng thư viện, phòng vệ sinh và phòng ngủ của ông. Tại đó ông sống giữa những đồ gỗ cao ba, tủ kính kiểu Victoria và những tấm thảm Thổ Nhĩ Kỳ. Ngay đến cả một con người rất ít cái khuynh hướng về linh cảm như ông, mà cũng thấy ngôi nhà ở ảm đạm của mình hiện nay đáng lo ngại: hình như có mang trong nó một con quái vật ẩn náu vô hình. Trueba không hiểu nguyên do của sự nghi hoặc của mình, vì ông cho rằng những tiếng động lạ lùng mà những người hầu nói đã nghe thấy là những tiếng động do Clara đi dạo quanh quẩn khắp ngôi nhà cùng những hồn ma bè bạn của bà. Ông đã nhiều lần dường như bắt gặp bà vợ ông đang trôi lượn khắp các căn phòng khách trong bộ áo dài trắng và tiếng cười như con gái của bà. Giả vờ như không trông thấy bà, ông ngồi im lặng và cả ngừng thở nữa để cho bà khỏi sợ hãi. Nếu như ông nhắm mắt giả vờ ngủ, ông sẽ có thể cảm thấy ngay cái vuốt ve nhè nhẹ của những tay bà trên trán mình, cái hơi thở mát mẻ của bà như hơi gió, và tóc bà cọ sát bàn tay mình. Ông không có những lý do nghi ngờ có điều gì bất thường cho nên ông không nghĩ đến việc phiêu lưu sục vào vùng vương quốc kỳ lạ của bà vợ ông, và đến nơi xa nhất và trung lập nhất trong ngôi nhà là căn bếp lớn. Bà bếp cũ của ông đã ra đi, vì trong cuộc bắn giết chúng đã giết nhằm chồng bà, còn đứa con trai duy nhất của bà đang đi chiêu mộ tân binh tại một xóm ở miền Nam bị treo cổ trên một cây cột điện thoại giây, với bộ lòng ruột quấn quanh đầu do nhân dân trả thù hắn trong việc giết người theo lệnh cấp trên. Người đàn bà đau khổ ấy phát điên lên, và sau đó ít lâu Trueba mất kiên nhẫn, chán ngấy cái việc thấy trong đĩa thức ăn có cả lông tóc mà bà bếp mất trí đó rứt ra trong cơn khóc than không lúc nào dứt của bà. Alba đã vào nấu bếp một thời gian, theo một cuốn sách dạy nấu các món ăn, nhưng dù có được sự sẵn sàng phục vụ bếp núc của cô, Trueba cuối cùng cũng đi tới ăn hầu hết các bữa tối ở Câu lạc bộ, để ít nhất cũng có được một bữa ăn đầy đủ trong một ngày. Việc đó càng khiến cho Alba được tự do hoàn toàn trong môn buôn lậu những người trốn lẩn, và có được đảm bảo chắc chắn hơn trong việc đưa họ vào và đưa họ ra khỏi ngôi nhà trước giờ giới nghiêm, mà ông ngoại không hề nghi ngờ tới.

Một hôm Miguel xuất hiện. Cô đương bước vào trong nhà, giữa buổi nghỉ trưa thì thấy anh bước ra gặp. Anh đã ẩn trốn trong mấy búi cây trong vườn để chờ cô. Tóc anh đã nhuộm một mầu vàng tái nhợt, và anh mặc một bộ quần áo kẻ ô vuông xanh. Trông anh giống như một nhân viên nhà băng bình thường, nhưng Alba nhận ra anh ngay và không thể ngăn được một tiếng kêu vui mừng từ trong đáy lòng bật ra. Họ ôm hôn nhau trong vườn, trước mặt những người qua đường và những ai đó muốn nhìn, cho đến khi họ đã trở lại tỉnh táo và nhận thấy như thế rất nguy hiểm. Alba liền dẫn anh vào bên trong ngôi nhà, vào phòng ngủ của cô. Họ ôm nhau như một nút buộc chặt, lăn lóc trên giường, gọi nhau bằng những cái tên bí mật mà họ đã dùng gọi nhau trong thời kỳ ở tầng hầm, yêu nhau đến tuyệt vọng cho tới khi họ cảm thấy cuộc sống của họ vừa được thoát và tâm hồn họ nở căng, và họ phải nằm lặng yên, lắng nghe tiếng đập thình thịch của hai trái tim họ để giữ cho tâm hồn bình tĩnh một chút. Lúc đó Alba mới nhìn kỹ anh và nhận thấy mình vừa vật lộn yêu đương cùng với một anh chàng hoàn toàn khác lạ, không những bởi cái bộ tóc kiểu người Anh mà anh mang hiện nay, mà bộ râu cùng với đôi tròng kính tròn nhỏ của ông thầy giáo dạy tư của Miguel ngày trước đã biến, và anh có vẻ gầy đi rất nhiều. Trông anh đến khiếp, cô thầm thì bên tai anh. Miguel đã trở thành một trong số những người chỉ huy du kích, thực hiện đúng cái vận mệnh mà chính anh đã xây dựng cho mình từ những ngày mới lớn. Để tìm kiếm nơi trú ngụ của anh bọn phát xít đã tra hỏi rất nhiều người, nam cũng như nữ, điều đó như một tảng đá cối xay đè nặng tâm hồn Alba, nhưng đối với anh cái đó chẳng qua chỉ là một phần của toàn bộ sự kinh khủng của chiến tranh, và anh sẵn sàng chịu cùng số phận với những người khác khi phải che dấu họ. Anh tiến hành chiến đấu trong vòng bí mật, trung thành với lý thuyết phải lấy bạo lực của nhân dân để chống bạo lực của bọn nhà giầu. Đã tưởng đến hàng nghìn lần rằng anh đã bị thủ tiêu, Alba giờ đây khóc vì vui sướng, khoan khoái hưởng nếm cái mùi mồ hôi của anh, giọng nói của anh, hơi ấm của anh, sự cọ sát của những bàn tay chai sạn vì sử dụng vũ khí của anh, vì thói quen bò toài của anh, và cô vừa cầu xin vừa trách móc vừa hôn anh vừa ghét anh bởi bao nhiêu đau khổ tích lũy mà cô đã phải chịu và muốn chết ngay bấy giờ để khỏi phải lại đau buồn vì sự xa cách của anh.

– Anh có lý Miguel ạ. Những gì mà anh nói đều đã xảy ra đúng thế - Alba sụt sùi trên vai người yêu công nhận.

Sau đó cô kể cho anh nghe về những vũ khí mà cô ăn cắp của ông ngoại cùng câu chuyện dấu những thứ đó cùng cậu Jaime, và cô tình nguyện đưa anh đi thu lấy chúng. Cô cũng muốn cho anh cả những vũ khí mà cả hai chưa ăn cắp được hãy còn trong gian kho của ngôi nhà, nhưng sau đảo chính quân sự được ít hôm bọn chúng đã ra lệnh cho nhân dân phải nộp tất cả những gì gọi là vũ khí, kể cả dao dựa của hướng đạo sinh và dao gọt bút chì của trẻ con. Mọi người gói những vật đó trong giấy báo rồi đặt trước cửa nhà thờ, vì họ không dám mang những thứ đó tới bốt, đồn lính; nhưng Thượng nghị sĩ Trueba, có những thứ vũ khí chiến tranh trong nhà nhưng ông không cảm thấy một chút sợ hãi gì, vì những thứ đó ông dùng để giết cộng sản như tất cả mọi người đều rõ. Ông gọi điện thoại cho bạn ông, tướng Hurtado, và vị đó lệnh cho một chiếc xe ca-mi-ông quân sự đến lấy mang đi, Trueba dẫn bọn lính đến tận căn phòng chứa giấu vũ khí và tại đó ông đã có thể, lặng đi vì ngạc nhiên, xác nhận thấy một nửa số hòm lại đầy đá và rơm, nhưng ông hiểu ngay rằng nếu nói lên sự mất mát đó, ông sẽ đẩy một người nào đó trong gia đình, hoặc ngay bản thân ông, vào một chuyện rắc rối khó gỡ. Ông liền xin lỗi bằng những câu chẳng ai đòi hỏi cả, vì rõ ràng bọn binh lính không biết số lượng những vũ khí mà ông đã mua. Ông ngờ cho Blanca và Pedro García Con, nhưng đôi má đỏ ửng lên của cô cháu gái cũng làm cho ông ngờ ngợ. Sau khi bọn lính ký nhận và mang số vũ khí đi, ông cầm lấy hai cánh tay Alba lúc lắc như chưa bao giờ ông làm thế, để bắt cô phải thú nhận có dính gì đến những khẩu tiểu liên và súng trường thiếu hụt kia không. “Đừng hỏi cháu điều mà ông không muốn cháu trả lời, ông ạ”, Alba nhìn thẳng vào mắt ông, trả lời. Hai ông cháu không nói về chuyện đó nữa.

– Ông của em thật đáng trách, Alba ạ. Có người sẽ giết ông, ông đáng thế lắm - Miguel nói.

– Ông sẽ chết trên giường của ông, ông đã già lắm rồi - Alba nói.

– Kẻ nào đã giết người, không thể chết bình an đâu. Có thể chính anh sẽ phải giết ông một ngày nào đó.

– Cả Chúa cũng không muốn thế, Miguel ơi, vì như thế anh buộc em phải đổi lại y như vậy với anh - Alba dữ tợn đáp lại.

Miguel giải thích cho cô biết họ sẽ không thể gặp nhau trong một thời gian dài, có thể không bao giờ nữa. Anh cố cắt nghĩa cho cô thấy cái nguy hiểm là bạn của một người du kích, dù cho có được sự che chở bởi cái họ của ông ngoại mà cô mang, nhưng cô khóc ngất và ôm hôn anh thật đau buồn, khiến anh phải hứa sẽ tìm hoàn cảnh để thỉnh thoảng có thể gặp nhau một lần dù cho có phải nguy hiểm đến tính mạng. Miguel cũng nhận cùng cô đi tìm lấy số vũ khí và đạn được chôn dấu trong hẻm núi, bởi cái đó là thứ anh cần thiết nhất trong cuộc chiến đấu đáng sợ của mình.

– Em mong rằng chúng chưa trở thành đống sắt vụn - Alba thì thầm - Và mong rằng sẽ nhớ đúng chỗ, vì việc đó cách đây hơn một năm rồi.

Hai tuần sau Alba tổ chức một cuộc tham quan cho những em bé trong nhà ăn công cộng, đi trên một chiếc xe ca-mi-ông nhỏ mượn của các ông cố đạo ở địa phận. Cô đem theo những làn thức ăn giữa bữa, một túi cam, mấy quả bóng quần và một cây đàn guitar. Bọn trẻ con không một đứa nào chú ý đến chuyện xe ca-mi-ông đã đón ở ngang đường một người đàn ông tóc hung. Alba lái chiếc ca-mi-ông nhỏ đầy trẻ con, theo con đường núi mà trước kia cô đã cùng cậu Jaime đi qua. Hai toán tuần tra chặn xe lại và cô phải mở những làn thức ăn, nhưng sự vui vẻ dễ lây của tụi trẻ con và cái nội dung vô tội của những làn và túi xách đó đã làm tiêu tan mọi nỗi nghi ngờ của bọn lính. Mọi người trên xe đã có thể yên ổn tới được nơi chôn giấu vũ khí. Bọn trẻ con chơi trò ẩn trốn và tìm bắt. Miguel tổ chức một trận đấu bóng đá, cho chúng ngồi vòng tròn và kể những chuyện đủ loại cho chúng nghe, sau đó cả bọn chúng hát cho đến khản đặc cả giọng. Rồi anh vẽ một sơ đồ của nơi đó để sau sẽ quay lại cùng các đồng chí của anh trong đêm khuya. Đó là một ngày cắm trại sung sướng mà trong mấy tiếng đồng hồ họ có thể quên được sự căng thẳng của tình trạng chiến tranh và hưởng ánh mặt trời ấm áp trên dãy núi, nghe những tiếng kêu lóe xóe của trẻ con chạy nhẩy giữa những tảng đá, với cái dạ dầy từ nhiều tháng xẹp lép nay mới được đầy.

– Miguel, em sợ - Alba nói - Có lẽ không bao giờ chúng ta có được một cuộc sống bình thường? Tại sao chúng ta không đi ra nước ngoài? Tại sao chúng ta không thoát đi bây giờ, khi hãy còn thời gian.

Miguel trỏ tay về phía những đứa trẻ và Alba hiểu ngay.

– Vậy hãy để cho em đi theo! - cô cầu khẩn như đã bao lần cầu xin như vậy.

– Trong lúc này các anh không thể đem theo một người chưa được huấn luyện. Lại càng không thể mang theo một người con gái đang yêu - Miguel mỉm cười - Tốt hơn cả là em cứ tiếp tục công việc như thế này. Cần phải giúp đỡ những đứa trẻ đáng thương này cho tới thời kỳ tốt hơn sẽ tới.

– Ít nhất anh nói cho em cách làm sao có thể tìm được anh!

– Nếu bọn cảnh sát bắt được em, em chẳng biết một cái gì cả thì tốt hơn. - Miguel đáp.

Alba rùng mình.

Những tháng sau đó Alba bắt đầu bán những đồ gỗ trong nhà. Thoạt đầu cô chỉ dám lôi đi những đồ đạc trong các phòng bỏ vắng và những thứ chất trong tầng hầm, nhưng khi đã bán hết rồi, cô bắt đầu mang từng chiếc ghế cổ của phòng khách, những bức bình phong kiểu barốc, những chiếc bình phong chạm khắc, những chiếc két thời kỳ thuộc địa, cho đến cả bộ đồ ăn của phòng ăn. Trueba biết những việc đó, nhưng ông không nói một lời. Ông đồ chừng cháu gái ông dùng tiền đó cho mục đích bị cấm, ông nghĩ đến những vũ khí mà cô ăn cắp của ông, nhưng ông muốn thà không biết còn hơn, để có thể giữ cho mình trong sự ổn định mong manh trên một thế giới đương tan vỡ thành từng mảnh. Ông thấy mọi sự kiện đều thoát ra khỏi tầm kiểm soát của ông. Điều duy nhất mà ông thực sự coi trọng bây giờ là không để mất cô cháu gái, vì cô là sợi dây độc nhất còn lại để nối ông vào với cuộc đời. Bởi vậy ông cũng không nói nửa lời khi cô lấy từng bức tranh của ông treo trên tường và những tấm thảm cổ mang đi bán cho những tên nhà giàu mới nổi. Cảm thấy quá già và quá mệt mỏi ông không còn sức để mà đấu tranh. Bây giờ trong ông đã mất những ý nghĩ rõ ràng và những biên giới rõ rệt về cái xấu và cái tốt. Ban đêm, khi giấc ngủ đến ông có những cơn ác mộng, trong đó nhìn thấy đám cháy những ngôi nhà gạch nhỏ. Ông nghĩ nếu như cháu gái ông có quẳng tất cả ngôi nhà này đi nữa, ông cũng không ngăn nó, vì chẳng còn mấy nữa ông đã ở dưới mồ rồi, và khi đi ông chỉ mang theo độc có một tấm vải liệm. Alba muốn nói với ông để mang tới cho ông một lời giải thích nhưng ông từ chối không nghe cái chuyện những đứa trẻ con đói khát được nhận một bữa ăn bố thí do tiền bán của chiếc bát Aubusson của ông, hoặc những người không có việc làm tuần lễ trước sống sót được là nhờ tiền bán con rồng Trung Quốc bằng đá hoa cương của ông. Tất cả những chuyện đó, ông vẫn còn giữ trong đầu óc, coi đều là những lời bầy đặt kinh hãi của chủ nghĩa cộng sản quốc tế, nhưng dù có như thế thật, Alba khoác vào lưng mình cái trách nhiệm đó thật là không thích hợp, mà đó là chuyện của chính phủ, hoặc cùng lắm là của nhà thờ. Tuy vậy, hôm trở về nhà ông không trông thấy bức chân dung của Clara treo ngay bên cửa ra vào nữa thì ông nghĩ vấn đề đã vượt quá giới hạn kiên nhẫn của ông, và ông đến trước mặt cháu gái.

– Bức chân dung của bà cháu để ở chỗ ma quái nào rồi? - ông gào lên.

– Cháu bán cho lãnh sự Anh, ông ạ. Ông ta bảo cháu sẽ đem treo trưng bầy trong bảo tàng tại London.

– Ta cấm cháu không được mang một vật gì ra khỏi nhà này nữa! Từ mai, cháu sẽ có một tài khoản ở ngân hàng, để chi dùng cho những chi tiêu cá nhân của cháu - ông nói.

Esteban Trueba nhanh chóng nhận ra rằng Alba là người phụ nữ quý báu nhất trong cuộc đời mình, và cả một cung cấm đầy cung nữ cũng không đáng giá bằng cô cháu gái có bộ tóc dài xanh mướt. Từ khi hoạt động chính trị bị nghiêm cấm, ông có thừa thì giờ để vào công việc kinh doanh. Ông không quở trách cháu, vì đã quay trở lại thời kỳ may mắn mà càng tiêu sài, ông thấy càng có thêm nhiều tiền, và ông tính, trái với mọi điều dự đoán trước, ông sẽ chết khi còn rất là giàu có. Ông đặt tiền của mình vào những khoản đầu tư mới đáp ứng cho những nhà tư bản nhân bội số tiền lãi của mình lên rất lớn chỉ trong một sớm một chiều. Ông khám phá ra rằng sự giàu có tạo ra cho ông một nỗi ngao ngán lớn, vì kết quả là ông có được nó một cách quá dễ dàng, nhưng lại không thấy có được cái thôi thúc khuyến khích để mà tiêu sài nó, và ngay cả cái tài vung tiền bừa của cô cháu gái trong những công việc thần thoại của nó cũng không làm mòn được số lãi tăng lên. Ông phấn khởi xây dựng lại và cải thiện thêm đồn điền Ba Cô Maria, nhưng sau đó ông không thấy hào hứng trong mọi việc kinh doanh khác nữa, vì nhờ có hệ thống kinh tế mới, ông không cần phải cố sức sản xuất mà làm gì, vì rõ ràng tiền lại thu về được thêm rất nhiều tiền, và chẳng cần cố gắng một chút nào, những tài khoản ngân hàng của ông vẫn mỗi ngày một nẩy nở nhân thêm. Và ông rút tiền, làm một việc mà chưa bao giờ ông tưởng tượng đến trong cuộc đời: gửi hàng tháng một ngân phiếu cho Pedro García Con, cùng Blanca sống lưu vong tại Canada. Tại đó hai người cảm thấy thật hoàn toàn toại nguyện thực hiện cuộc sống với mối tình thỏa mãn trong hòa bình. Pedro García Con viết những bài hát cách mạng cho những người lao động, cho sinh viên và nhất là cho giai cấp tư sản, họ chấp nhận những bài hát đó như một cái mốt, những bài hát được dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp, thu được thắng lợi lớn, dù cho gà mái và cáo là những con vật chậm tiến không có được cái huy hoàng cầm thú như những con diều hâu và chó sói của đất nước băng giá miền Bắc kia. Blanca vui vẻ và hạnh phúc, và lần thứ nhất trong đời có được một sức khỏe như sắt thép. Chị xây dựng một lò nung lớn trong nhà để nung những con giống kỳ quái bán rất chạy, bởi nó là thứ sản phẩm thủ công của thổ dân, đúng như Jean de Satigny đã từng tiên đoáp hai mươi năm trước, khi mà ông bá tước muốn đem những thứ đó xuất cảng. Bằng những công việc đó và bằng những tấm ngân phiếu của ông già gửi cùng với sự giúp đỡ của những người Canada, hai người khá đầy đủ, và Blanca, để phòng xa, dấu chiếc tất len đựng những đồ nữ trang vô tận của Clara vào một nơi thật kín. Chị đinh ninh sẽ không bao giờ bán chúng, để một ngày kia Alba sẽ đeo chúng rực rỡ trên người.

Mãi tới đêm chúng tới bắt Alba mang đi. Esteban Trueba vẫn không biết rằng cảnh sát chính trị vẫn theo dõi canh phòng quanh nhà ông. Mọi người đang ngủ, và cũng may mắn tình cờ, hôm đó không có một ai ẩn trốn trong cái mê cung phía trong, trong những căn phòng bỏ trống sau ngôi nhà. Những tiếng quy lát súng thúc vào cánh cửa ngôi nhà kéo ông già ra khỏi giấc ngủ với một nỗi tiên cảm rất rõ ràng có một điều gì bất hạnh đã đến. Nhưng Alba đã thức dậy từ trước, khi cô nghe thấy tiếng phanh rít của những chiếc xe, rồi tiếng chân bước, những mệnh lệnh truyền ra bằng nửa giọng, và cô bắt đầu mặc quần áo, vì không còn nghi ngờ gì nữa, giờ số phận của cô đã tới.

Những tháng vừa qua đã làm cho Thượng nghị sĩ Trueba hiểu được rằng ngay cả đoạn đời trong sạch của một kẻ tham gia đảo chính của ông cũng không phải sự đảm bảo để tránh được khủng bố. Cũng chưa bao giờ ông có thể tưởng được rằng, có hàng nửa tá người không mặc đồng phục, nhưng vũ trang đến tận chân răng, xông vào nhà ông trong giờ giới nghiêm, lôi ông ra khỏi giường không chút thương xót, và nắm một tay lôi ông ra phòng khách, không cho phép ông đến cả sỏ dép vào chân và khoác tấm khăn san lên người. Ông trông thấy mấy người khác nữa đạp bung cửa phòng Alba và xông vào, súng tiểu liên lăm lăm trong tay; ông trông thấy cháu gái đã mặc quần áo chỉnh tề, mặt tái xanh nhưng vẻ bình thản, đứng chờ bọn chúng; ông trông thấy chúng đẩy cháu gái ông ra ngoài, dí súng vào lưng đẩy cô ra tận phòng khách, tại đó chúng ra lệnh cho cô đứng cạnh ông già và không được làm bất cứ một cử động nhỏ. Cô làm theo không thốt lên một lời, như xa lạ trước sự căm tức của ông ngoại và sự tàn bạo của bọn người xung quanh đang chạy quanh đập phá lục lọi khắp ngôi nhà, lấy báng súng khua khoắng trong tủ áo, lật đổ bàn ghế, rạch xé giường đệm, hất tung mọi thứ đựng bên trong hòm tủ, đá vào tường và thét lên mệnh lệnh để kiếm du kích ẩn náu, vũ khí giấu giếm và những thứ tang chứng khác. Chúng lôi những người hầu ra khỏi giường và nhốt tất cả vào trong một căn phòng, có một người đeo súng canh giữ. Chúng lật tung trên sàn tất cả những ngăn sách của phòng thư viện, cùng tất cả những vật trang hoàng cùng những tác phẩm nghệ thuật của Thượng nghị sĩ Trueba vất rơi ầm ầm. Những bộ sách dầy cộp của Jaime trong căn hầm sách bị vất tung ra sân, tại đó chúng dồn lại thành một đống, dội ét-săng lên và châm lửa đốt thành một dàn hỏa thiêu hèn hạ, ngọn lửa được nuôi thêm sau đó bởi những cuốn sách quỷ thuật lôi trong những hòm rương kỳ lạ của ông cố Marcos, những tập sách về Thánh Thần của cậu Nicolás, những tác phẩm của Marx đóng bìa da, cho đến cả những bản nhạc ca kịch của ông Trueba cũng trở thành một đám cháy kinh rợn khiến cho cả khu phố phải ngạt khói, và nếu như ở thời kỳ bình thường, đã lôi đến những chiếc xe cứu hỏa.

– Các người hãy nộp tất cả sổ sách, lịch sổ, sổ ghi địa chỉ, sổ ngân phiếu, tất cả những giấy tờ cá nhân của mình! - một tên có vẻ như chỉ huy ra lệnh.

– Tôi là Thượng nghị sĩ Trueba! Lạy Chúa, không nhận ra tôi sao, hở ông? - ông già rít lên một cách tuyệt vọng - Các ông không thể làm như vậy đối với tôi! Đó là một sự xúc phạm thô bạo! Tôi là bạn của tướng Hurtado!

– Câm đi lão già cứt kia! Khi ta chưa cho phép, lão không có quyền mở miệng! - tên đó đáp một cách tàn nhẫn.

Chúng bắt ông già nộp toàn bộ những gì có trong bàn giấy của ông và đút tất cả những gì mà chúng cho là cần thiết vào trong mấy chiếc túi. Trong lúc một toán lục soát khắp nhà, một toán vứt sách qua cửa sổ ra vườn, trong phòng khách chỉ còn bốn tên, cười cợt, chớt nhả, dọa nạt, dẫm chân lên bàn ghế, uống rượu whisky xứ Scotch ngay trong chai, và đập vỡ từng chiếc một toàn bộ đĩa hát cổ điển mà Thượng nghị sĩ Trueba đã sưu tập được. Alba nhẩm tính ít nhất đã hai tiếng đồng hồ trôi qua. Cô run run, không phải vì lạnh mà vì sợ. Cô đã từng giả định trước rằng giây phút này rồi một ngày sẽ tới, nhưng bao giờ cũng lại có cái hy vọng vô lý rằng ảnh hưởng của ông ngoại cô sẽ bảo vệ, che chở cho cô. Nhưng khi trông thấy ông cúi lom khom trên chiếc ghế sôpha, bé nhỏ và khốn khổ như thể một ông già ốm, cô hiểu ngay không thể chờ mong giúp đỡ.

– Ký nhận vào đây! - tên chỉ huy vừa ra lệnh cho Trueba vừa chìa ra trước mặt ông một tờ giấy. - Đó là một tờ khai rằng chúng ta vào với lệnh của tòa án, rằng chúng ta đã đưa cho xem giấy chứng minh, rằng tất cả đều đúng luật, rằng chúng ta thừa hành nhiệm vụ một cách lễ phép và lịch sự, rằng không có gì phải phàn nàn. Ký vào đây!

– Không bao giờ ta ký cái đó - ông già giận dữ kêu lên.

Tên đó quay mình rất nhanh và tát mạnh vào mặt Alba. Cái tát đã hất cô gái ngã lăn xuống sàn. Thượng nghị sĩ Trueba toàn thân như tê liệt bởi bất ngờ và kinh hoàng, hiểu ngay rằng đã tới giờ phút của sự thực, sau gần chín mươi năm sống dưới những luật lệ của chính mình.

– Lão có biết cháu gái lão là một con đĩ của một tên du kích không? - tên đó hỏi.

Rũ rượi Thượng nghị sĩ Trueba ký vào tờ giấy. Sau đó ông khó khăn mệt nhọc bước lại gần cháu gái và ôm lấy cô, vuốt ve mớ tóc xanh bằng một sự âu yếm dịu dàng mà từ trước ông không hề có.

– Đừng lo nghĩ gì cháu ạ. Mọi sự rồi sẽ được dàn xếp, chúng không thể làm gì được cháu, đây chỉ là một sự lầm lẫn, cháu cứ bình tĩnh - ông thì thầm.

Nhưng tên đó tàn nhẫn gạt ông sang bên và thét gọi những tên khác rút ra. Hai tên giết người xốc nách Alba lôi đi, hầu như nhấc cô khỏi mặt đất. Hình ảnh cuối cùng mà cô trông thấy là khuôn mặt đau khổ đáng thương của ông ngoại, tái xanh như sáp, run run, trong chiếc áo ngủ, chân để trần, từ trong bực cửa đứng gọi đảm bảo với cô ngay ngày hôm sau sẽ tới nói trực tiếp với tướng Hurtado để đòi lại cô, ông sẽ đi tới luật sư của ông để tìm cho được cô, bất kỳ ở đâu, để đem cô về nhà.

Bọn chúng đẩy cô lên một chiếc xe ca-mi-ông nhỏ cùng với tên đã tát cô, và một tên nữa ngồi vừa lái vừa thổi sáo. Trước khi bọn chúng đặt mấy miếng vải dán bịt kín mắt cô, Alba nhìn lần cuối cùng đường phố vắng tanh và lặng lẽ, lấy làm lạ thấy cảnh lộn xộn về đám cháy lớn của đống sách vở như thế mà chẳng có một người lân cận nào ló mặt ra nhìn. Cô cho rằng, cũng như nhiều lần chính cô đã từng làm, họ đang đứng rình xem qua những khe hở của cánh cửa chớp hoặc những nếp rèm, hoặc vùi đầu dưới gối để khỏi phải nhìn thấy những điều đang diễn ra ở bên ngoài. Chiếc xe ca-mi-ông con ầm ì chuyển bánh và cô, lần đầu tiên bị mù, mất cả tri giác về không gian và thời gian. Cô thấy một bàn tay ấm ấm và to đặt trên chân cô, sờ nắn, cấu véo, rồi đưa lên cao, dò thám, một hơi thở nặng nề phả vào mặt thì thào ta sẽ sưởi ấm cho mày đĩ ạ, đấy mày xem, và những giọng nói khác và tiếng cười, trong khi chiếc xe lượn vòng này, quặt vòng khác, làm cho cô thấy hành trình có vẻ như vô tận. Cô không biết chúng sẽ dẫn cô tới đâu, cho tới khi nghe có tiếng nước chẩy và thấy bánh xe ca-mi-ông lăn trên một nền gỗ. Lúc đó cô đoán thấy số phận của mình. Cô gọi đến những hồn ma của thời kỳ chiếc bàn trái tim gọi hồn và chiếc bình đựng muối của bà ngoại cô, gọi đến những hồn ma có khả năng vặn queo được con đường phát triển của những sự kiện, nhưng hầu như tất cả bọn họ đều đã bỏ rơi cô, vì chiếc xe ca-mi-ông vẫn tiếp tục chạy trên con đường đó. Cô thấy tiếng phanh hãm, nghe thấy tiếng mở cót két của một cánh cửa nặng nề, mở ra rồi lập tức đóng lại sau khi chiếc xe đã lọt qua. Lúc đó Alba rơi vào trong một cơn ác mộng, trong đó thấy xuất hiện bà ngoại cô cùng những quân bài đoán sao mệnh khi sinh ra, cô và Luisa Mora, trong một cuộc gọi hồn. Bọn chúng xốc cô bước xuống. Chưa bước được hai bước cô liền bị ngay một đòn thứ nhất vào mạng sườn ngã khuỵu xuống, không còn thở được. Hai tên xốc nách cô đứng dậy và lôi cô qua một đoạn đường dài. Cô thấy chân mình chạm xuống đất và sau đó trên một nền ximăng ram ráp. Chúng dừng lại.

– Đây là cháu gái thượng nghị sĩ Trueba, thưa đại tá - cô nghe tiếng nói.

– Ta đã thấy - một giọng nói đáp lại.

Alba nhận ra ngay giọng nói của Esteban García, và cô lập tức hiểu rằng hắn đã chờ cô kể từ cái ngày xa xưa mà hắn đặt cô ngồi trên đầu gối, khi cô còn là một cô gái bé.

CHƯƠNG XIV

SỰ THỰC RÕ RÀNG

Alba ngồi co trong bóng tối. Chúng giật mạnh miếng băng dán ra khỏi mắt cô và lập tức thay vào đó một mảnh băng thắt chặt. Alba sợ hãi. Cô nhớ đến sự huấn luyện vủa cậu Nicolás để chống sự sợ hãi liền tập trung ý chí để chế ngự nỗi run sợ của cơ thể và bịt tai lại không nghe những tiếng kinh hoàng từ bên ngoài lọt vào. Cô tìm nhớ lại những giờ phút sung sướng cùng với Miguel, tìm sự giúp đỡ đó để đánh lừa thời gian và có được sức lực để dù cho điều gì xẩy tới, cô tự bảo mình phải cố chịu đựng được một số giờ không để cho thần kinh phản bội, cho tới khi ông ngoại cô có thể chuyển động được cái guồng máy nặng nề của quyền lực và ảnh hưởng của ông để lôi cô ra khỏi chốn này. Cô tìm trong ký ức một cuộc dạo chơi cùng Miguel bên bờ biển, vào mùa thu, rất nhiều năm trước khi những cơn lốc những sự kiện làm đảo lộn cả cái xã hội này từ trên xuống dưới, trong thời kỳ mà mọi sự vật còn được gọi bằng những tên gọi đã quen biết và mọi lời nói đều chỉ có một nghĩa duy nhất, khi mà nhân dân, tự do và đồng chí chỉ có nghĩa là nhân dân, tự do và đồng chí, chứ chưa thành những chữ ám hiệu. Cô cố sống lại thời kỳ đó, trong đất đỏ và ẩm ướt, mùi hương thơm nồng của những cánh rừng thông và bạch đàn, tại đó tấm thảm lá khô trở nên mềm xốp sau mùa hè dài và nóng bức, và ánh nắng mầu đồng của mặt trời lọt qua khe tán lá cây. Cô cố nhớ đến cái rét, cái im ắng và cái cảm giác quý giá tuyệt vời được là chủ nhân của đất cát, có được hai mươi tuổi và cả cuộc đời trước mặt, được thanh thản yêu nhau, say sưa hương rừng và hương của tình yêu, không có quá khứ, không phải nghi ngờ tương lai, với cái của cải giàu có duy nhất không thể tưởng tượng của giây phút hiện tại mà họ ngắm nhìn nhau, hít thở nhau, hôn nhau, tìm tòi thám hiểm nhau, ôm nhau lăn lộn trong tiếng xì xào của gió giữa rừng cây và tiếng gầm réo rất gần của những đợt sóng vỡ tung khi xô vào chân đá, thành từng cuộn bọt thơm, và hai người họ ôm nhau trong một tấm chăn khoác như thể một bào thai dính liền nhau trong cùng một làn da, họ cười và thề sẽ cứ như vậy suốt đời, mãi mãi, với cái tin tưởng rằng họ là hai người độc nhất đã khám phá ra tình yêu trên thế giới này.

Alba nghe thấy tiếng thét, những tiếng kêu rên dài, và tiếng radio mở hết cỡ. Cánh rừng thông, Miguel, tình yêu, tan biến mất trong căn hầm sâu của sự hãi hùng và cô chịu đựng chống chọi với số phận mình không lảng tránh.

Cô tính có lẽ đã qua một đêm và một phần lớn ngày hôm sau, khi cánh cửa mở lần thứ nhất và hai người lôi cô ra khỏi sà-lim. Vừa chửi bới và dọa nạt chúng lôi cô đến trước mặt đại tá García, con người mà cô dù bị bịt mắt vẫn có thể nhận ra, bởi cái thói quen tàn ác của hắn ngay cả trước khi nghe thấy giọng nói của hắn. Cô thấy hai bàn tay hắn nắm lấy mặt mình, những ngón tay mập của hắn trên cổ và tai mình.

– Bây giờ mày hãy nói cho ta biết người yêu mày ở đâu - hắn nói với cô - Nói đi nó sẽ tránh cho cả hai chúng ta bao nhiêu cái phiền đấy.

Alba thở nhẹ nhõm. Chúng chưa bắt được Miguel.

– Tôi muốn đi vệ sinh - Alba đáp với giọng cứng rắn nhất mà cô có thể cất lên.

– Ta thấy mày không muốn hợp tác đấy, Alba. Thật đáng tiếc - hắn thở dài - Bọn trẻ này chúng phải hoàn thành bổn phận của chúng, ta không thể ngăn cấm chúng trong việc đó.

Xung quanh cô có một phút im lặng ngắn và Alba cố gắng hết sức để nhớ đến cánh rừng thông và tình yêu của Miguel, nhưng ý nghĩ của cô lộn xộn và cô không còn biết có phải đang mơ ngủ, cũng chẳng hay ở đâu ra cái lầy nhầy hôi thối mùi mồ hôi, mùi phân, mùi máu và mùi nước tiểu, và cái giọng nói của phát thanh viên đá bóng vừa báo lên những quả thắng của Phần Lan chẳng có dính líu gì đến cô, ở giữa những tiếng gào thét thật gần cận, rõ ràng. Một cái tát tàn nhẫn bắt cô ngã xuống sàn, những bàn tay phũ phàng lại xốc cô đứng dậy, những ngón tay dữ tợn cắm chặt vào vú cô, bấu véo hai núm vú, và sự sợ hãi hoàn toàn chiếm lĩnh người cô. Những giọng nói không quen thúc dục cô, cô nghe thấy tên Miguel nhưng không biết chúng hỏi cô cái gì và cô chỉ nhắc đi nhắc lại không mệt mỏi một tiếng không thật to, trong khi chúng đánh đập, sờ nắn, rứt bỏ áo cô ra, và cô chẳng còn có thể suy nghĩ, chỉ biết cô vừa nhắc đi nhắc lại một tiếng không, không, vừa nhẩm tính mình có thể chịu đựng như thế được bao lâu trước khi kiệt sức, mà không biết rằng đó mới chỉ là bước mở đầu, cho tới khi cô ngất đi và bọn chúng để cô nằm yên trên mặt đất, trong một thời gian hình như rất ngắn.

Bỗng cô lại nghe thấy tiếng của García và cô đoán đúng hai bàn tay hắn đã giúp cô đứng vững, rồi dẫn cô tới một chiếc ghế, sửa lại áo cho cô, khoác cho chiếc áo ngoài.

– Ôi chao, Chúa tôi! - hắn nói - Bọn trẻ chúng để cho cô thế này đây! Ta đã báo trước cho cô mà, Alba. Bây giờ cô mà bình tĩnh, ta sẽ cho cô một tách trà.

Alba bật khóc nức nở. Chất nước nóng ấm làm cô tỉnh lại, nhưng không cảm thấy mùi vị của nó, vì cô đã nuốt nó lẫn cùng với máu. García cẩn thận nâng tách trà cạnh miệng cô như thể một người y tá.

– Có muốn hút thuốc không?

– Tôi muốn đi vệ sinh. - đôi môi sưng vều phát tiếng một cách khó khăn cô nói.

– Phải rồi, Alba. Ta sẽ dẫn cô tới nhà vệ sinh và sau đó có thể nghỉ ngơi. Ta là bạn cô, ta biết thật rõ hoàn cảnh cô. Cô yêu nó nên che chở cho nó. Ta biết cô chẳng có dính líu gì đến chiến đấu du kích cả. Nhưng bọn trẻ này nó không tin ta khi ta nói như vậy, chúng nó không tin được cho tới khi mà cô chưa nói cho biết Miguel ở đâu. Thực ra chúng đã gần cận tên đó rồi, biết nó ở đâu rồi, chúng sẽ bắt được nó, nhưng chúng muốn đảm bảo chắc chắn là cô không có dính líu gì đến bọn du lích, hiểu không? Nếu cô che chở cho nó, không chịu nói, bọn chúng vẫn nghi ngờ. Hãy nói cho chúng điều mà chúng muốn biết, và chính ta sẽ đưa cô về nhà. Cô sẽ nói điều đó phải không?

– Tôi muốn vào phòng vệ sinh. - Alba nhắc lại.

– Ta thấy cô thật bướng như ông ngoại cô vậy. Được cô sẽ vào phòng vệ sinh. Ta cho cô dịp để suy nghĩ một chút - García nói.

Chúng dẫn cô vào phòng vệ sinh và Alba phải cố để phớt lờ người đàn ông giữ cánh tay mình đứng ngay bên cạnh. Sau đó chúng lại tống cô vào sà-lim. Trong khoang tù cô độc cô cố để suy nghĩ cho rõ ràng, nhưng sự tra tấn đau đớn đã xáo động suy nghĩ của cô, cô thấy khát, thấy cái băng xiết chặt hai thái dương, thấy tiếng động ầm ĩ của chiếc radio, tiếng kinh khủng của những bước chân đi lại gần, cảm giác nhẹ nhõm khi chúng đã đi xa, và những tiếng thét, những tiếng mệnh lệnh, tất cả khiến cô quằn quại lo lắng. Alba lom khom phủ phục trên sàn như một cái bào thai, quên mình trong muôn vàn đau đớn. Cứ như thế trong nhiều tiếng đồng hồ, có dễ đến nhiều ngày. Một người đàn ông hai bận đến lôi cô ra và dẫn cô đến một hố vệ sinh hôi thối, tại đó cô không thể rửa ráy được vì không có nước. Tên đó để cô ngồi trên hố xí cùng với một người nữa cũng câm lặng và khốn khổ như cô. Cô không thể đoán được người ấy là phụ nữ hay nam giới. Mới đầu cô khóc, than thở tại sao cậu Nicolás không huấn luyện đặc biệt cho cô để chịu đựng được sự nhục nhã mà cô cho nó còn quá tệ hơn đau đớn, nhưng cuối cùng cô nhẫn nhục chịu đựng sự hôi thối của mình và thôi không nghĩ đến sự cần thiết tắm rửa đến không thể chịu được kia nữa. Chúng cho cô ăn ngô nếp, một miếng thịt gà nhỏ và một ít kem mà cô đoán được bởi mùi vị và cái lạnh của nó, và cô ngấu nghiến ăn bằng tay, lấy làm lạ về bữa ăn tối sang trọng đó, bữa ăn không thể ngờ có được ở nơi này. Sau đó cô biết được rằng bữa ăn cho tù nhân trong khu vực tra tấn này là do trụ sở mới của chính phủ đem lại, trụ sở đặt tạm tại một dinh thự lớn, vì trụ sở cũ, dinh tổng thống, bây giờ chỉ còn là một đống gạch đổ nát.

Cô cố gắng để ghi nhớ những ngày trôi qua kể từ lúc bị giam giữ, những nỗi cô đơn, sự sợ hãi và bóng tối đã xáo động thời gian của cô làm đảo lộn cả không gian, khiến cô tưởng như trông thấy những hang sâu trong đó sống đầy quỷ quái cô tưởng tượng chúng đã chích ma túy vào cô và vì vậy nên cô cảm thấy xương cốt như mềm yếu, và ý nghĩ như điên loạn, nên cô định bụng sẽ không ăn, không uống nữa, nhưng cái đói cái khát lại mạnh hơn quyết định của cô nhiều. Cô tự hỏi tại sao ông ngoại hãy còn chưa đến đón cô về. Trong những lúc tỉnh táo cô có thể hiểu rằng đây không phải là một cơn ác mộng và càng không phải là cô bị giam ở đây do một sự nhầm lẫn. Cô định bụng quên đến cả cái tên của Miguel.

Lần thứ ba chúng mang cô tới chỗ Esteban García, Alba đã chuẩn bị cẩn thận hơn, bởi vì qua bức tường của sà-lim cô đã nghe thấy được những gì xảy ra tại gian bên cạnh, nơi mà chúng hỏi cung những người tù khác, và cô cũng không còn có ảo tưởng. Cũng không còn định gợi lại cảnh những cánh rừng cùng những cuộc yêu đương.

– Cô đã có thì giờ suy nghĩ rồi, Alba. Bây giờ hai chúng ta sẽ bình tĩnh nói chuyện với nhau và cô sẽ nói cho ta biết Miguel ở đâu, và như thế chúng ta sẽ ra khỏi đây thật nhanh - García nói.

– Tôi muốn đi ra nhà vệ sinh - Alba đáp.

– Ta thấy cô đang riễu cợt ta đó, Alba - hắn nói - Ta rất lấy làm tiếc, nhưng ở đây chúng ta không thể để mất thời giờ.

Alba không trả lời.

– Cởi áo ra! - García đổi giọng ra lệnh.

Cô không nghe theo. Chúng phũ phàng lột áo cô, lôi tuột quần cô, mặc cho cô đạp lung tung. Cái kỷ niệm rõ ràng của thời kỳ thanh niên của cô và cái hôn thô bạo của García trong khu vườn đã khiến cho cô có sức mạnh của một sự căm thù. Cô vật vã chống lại hắn, thét tên hắn để chửi bới, khóc, đái, nôn mửa ra cho hắn, cho tới khi chúng đánh cô đến mệt và để cho cô có một quãng ngừng ngăn ngắn, mà cô lợi dụng để gợi đến những hồn ma hiểu biết thông cảm của bà ngoại cô đến để giúp cho cô chết. Nhưng chẳng ai đến cứu trợ cô cả. Hai bàn tay lôi cô dậy, bốn bàn tay dằn cô nằm xuống một chiếc giường sắt lạnh ngắt, rắn cấc, đầy lò so chọc vào lưng cô, rồi chúng buộc chặt hai cổ chân và hai cổ tay cô bằng giây da.

– Đây là lần cuối cùng, Alba. Miguel ở đâu? - García hỏi.

Alba lặng lẽ lắc đầu. Chúng liền buộc chặt đầu cô bằng một sợi giây da nữa.

– Khi nào mày sẵn sàng để nói thì giơ một ngón tay lên - hắn nói.

Alba nghe thấy một giọng khác hẳn.

– Ta điều khiển máy - giọng đó nói.

Và lập tức Alba cảm thấy cái đau ghê gớm chạy khắp thân thể, chiếm lấy toàn thân cô, cả cuộc đời cô, không bao giờ cô còn có thể quên được. Cô chìm ngập trong tối đen.

– Tao đã nói với chúng mày phải cẩn thận với con bé, lũ khốn - cô nghe thấy tiếng Esteban García nói từ mé xa xa, cô cảm thấy chúng vành mi mắt cô ra, nhưng cô chẳng trông thấy gì khác ngoài một thứ ánh sáng tản mạn mờ mờ, sau đó thấy một mũi kìm nóng xoáy vào cánh tay và lại rơi thõm vào cơn bất tỉnh nhân sự.

Phải một thế kỷ sau Alba mới tỉnh dậy, thấy người ướt át, trần truồng. Cô không còn biết người mình phủ đầy mồ hôi, nước hay nước tiểu nữa, cô không thể cựa quậy cử động, không còn nhớ đến một cái gì, không còn biết mình đang ở đâu, cũng như chẳng hiểu cái duyên cớ đã sinh ra sự khó chịu căng thẳng nó làm cho cô tóp lại như một miếng thịt bầy nhầy bao bọc bằng một tấm da khô. Cô thấy cái khát của sa mạc Sahara và kêu lên đòi nước.

– Cố chịu đựng, đồng chí - một ai đó bên cạnh nói - Hãy chịu đựng cho đến sáng mai. Nếu uống nước bây giờ, sẽ bị co giật ghê gớm và có thể chết.

Alba mở mắt. Đôi mắt đã không còn băng che. Một khuôn mặt phảng phất quen thuộc đang cúi xuống nhìn cô, và hai bàn tay choàng lên người cô một tấm chăn.

– Còn nhớ mình không? Mình là Ana Díaz. Chúng mình là bạn học ở trường Đại Học. Không nhận ra mình ư?

Alba lắc đầu, nhắm đôi mắt và đắm mình vào cơn ảo mộng dịu dàng của cái chết. Nhưng mấy tiếng đồng hồ sau cô tỉnh dậy và khi trở mình cô thấy đau dừ đến thớ thịt cuối cùng của cơ thể mình.

– Chút nữa sẽ thấy dễ chịu thôi - một người phụ nữ vừa vuốt ve khuôn mặt cô, gạt gạt mấy búp tóc ẩm ướt sòa che kín mắt cô - Đừng động đậy và cố mà thư duỗi. Mình sẽ ở bên cạnh, nghỉ đi.

– Có gì đó? - Alba lắp bắp.

– Chúng tra đồng chí dữ quá - người kia buồn rầu nói.

– Cậu là ai đấy? - Alba hỏi.

– Ana Díaz. Mình ở đây đã được một tuần. Người đồng chí bạn mình chúng cũng bắt giữ, nhưng vẫn còn sống. Mỗi ngày mình trông thấy anh ấy đi qua một lần, khi chúng dẫn anh đến nhà vệ sinh.

– Ana Díaz ư? - Alba lẩm bẩm.

– Đúng đấy. Hồi ở trường Đại Học chúng mình chưa phải là bạn thân với nhau, nhưng sự bắt đầu nào cũng đều không bao giờ muộn cả. Sự thực, người cuối cùng mà mình nghĩ sẽ gặp ở đây là cậu, nữ bá tước ạ - người phụ nữ đó nói thật dịu ngọt - Đừng nói nữa, cố mà ngủ đi, để cho thời gian rút ngắn. Dần dần trí nhớ sẽ trở lại, đừng lo nghĩ gì. Đó là do điện giật đấy.

Nhưng Alba không thể ngủ, vì cánh cửa sà-lim bật mở, một người bước vào.

– Bịt băng vào mắt nó! - hắn ra lệnh cho Ana Díaz.

– Yêu cầu...! Ông không thấy cô ấy rất yếu sao? Để cho cô ấy nghỉ một chút...

– Làm theo tao bảo ngay!

Ana cúi xuống giường đặt mảnh băng vào bịt mắt Alba. Sau đó gạt chiếc khăn định mặc quần áo vào cho cô, nhưng tên gác đẩy chị ra, xốc hai tay nữ tù nhân cho ngồi dậy. Một tên nữa bước vào, và cả hai mang cô đi như khiêng vì cô không còn bước nổi nữa. Alba chắc chắn mình đang chết, nếu như chưa chết. Cô nghe như mình đến một hành lang mà trên đó tiếng động của bước chân có dội lại hồi âm. Rồi cô thấy một bàn tay trên mặt nâng đầu cô dậy.

– Chúng bay có thể cho nó nước. Rửa ráy cho nó và tiêm cho nó một mũi nữa. Xem nó có uống được chút cà-phê và mang nó lên đây cho tao - García nói.

– Chúng tôi mặc quần áo cho nó chứ, thưa đại tá?

– Không.

Alba bị giữ trong tay Esteban García một thời gian rất lâu. Chỉ sau mấy ngày hắn thấy ngay rằng cô đã nhận ra hắn, nhưng vẫn không bỏ cái thận trọng lo xa luôn giữ cô trong tình trạng bị băng kín mắt, ngay cả khi chỉ có hai người. Hàng ngày chúng dẫn đến nhiều tù nhân mới. Alba nghe tiếng xe, tiếng kêu thét, tiếng cửa đóng mở, và cô định tính đếm con số tù nhân bị giữ, nhưng hầu như không thể được. Ana Díaz tính rằng có khoảng hai trăm người. García rất bận nhưng hắn không bỏ một ngày nào không gặp Alba, xen kẽ sự phũ phàng tàn ác cùng cái vai kịch một người bạn đối với cô. Thỉnh thoảng tỏ vẻ như cảm động ngây thơ chính tay hắn bón từng thìa súp cho cô, nhưng đến hôm mà hắn dìm đầu cô vào cái chậu đầy phân cho đến ngất đi vì kinh tởm thì Alba hiểu rằng đây không phải là việc tra tìm nơi trú ngụ của Miguel, mà là một sự trả thù về những nỗi nhục mạ mà người ta đã quất vào mặt hắn từ khi mới đẻ, và chẳng có một sự thú nhận nào có thể thay đổi được cái số phận của cô là tù nhân riêng biệt của đại tá García. Từ đó cô có thể dần dần ra khỏi được cái chu kỳ sợ hãi, dần dần bớt nỗi sợ, rồi cảm thấy thương hại những người khác, những người bị chúng trói tay treo lên, những người mới tới, những người bị chúng cho xe ca-mi-ông chạy đè lên đôi chân bị còng. Chúng lôi tất cả tù nhân ra sân vào lúc trời sáng, buộc họ phải nhìn, vì đó cũng là vấn đề cá nhân giữa viên đại tá và người tù của hắn. Đó là lần đầu Alba mở mắt bên ngoài bóng tối của gian sà-lim, và cái ánh sáng dịu của buổi sáng sớm và những làn hương óng ánh giữa những tảng đá mà những trận mưa đêm qua đã thu gọn vào trong những vũng nước, đối với cô như thứ ánh sáng quá chói không chịu được. Chúng lôi con người không còn kháng cự được và cũng chẳng đứng lên được đó ra đặt ở giữa sân. Bọn gác ngục đều bịt kín mặt để không ai có thể nhận được ra chúng trong trường hợp khó có thể có là thời cuộc lại đổi thay. Alba nhắm mắt khi nghe thấy tiếng động cơ của chiếc ca-mi-ông nhỏ, nhưng không thể bịt tai để khỏi nghe thấy tiếng kêu thét lên, cái tiếng còn vang vang mãi trong ký ức của cô.

Ana Díaz giúp cô chống chọi trong suốt thời gian mà hai người ở cạnh nhau. Đó là một phụ nữ có quyết tâm không lay chuyển. Chị đã chịu đựng tất cả, mọi sự tàn ác, chúng đã hiếp chị trước mặt người yêu, chúng tra tấn cả hai người bên cạnh nhau, nhưng chị vẫn không để mất cái khả năng vẫn mỉm cười, hi vọng. Chị cũng không để mất niềm hi vọng khi chúng đem chị tới một bệnh viện bí mật của cảnh sát chính trị, vì chị bị xẩy thai, mất đứa con đang mang trong bụng do bị tra tấn.

– Không cần, một ngày kia mình sẽ có đứa khác - chị nói với Alba khi quay trở về sà-lim.

Đêm đó lần đầu tiên Alba nghe thấy chị khóc rấm rứt và bịt mặt bằng một tấm khăn để nhấn chìm nỗi buồn rầu. Cô lại gần chị, ôm hôn chị, vỗ ru chị, lau nước mắt cho chị, nói với chị những câu nói dịu hiền âu yếm nhất mà cô có thể nhớ được, nhưng đêm đó chẳng có gì có thể an ủi được Ana Díaz, nên Alba cuối cùng chỉ hạn chế mình trong việc vỗ ru bạn trong vòng tay, vỗ ru bạn như thể ru một đứa con nhỏ, và muốn rằng mình cũng được giơ lưng ra cùng đỡ nỗi đau ghê gớm ấy cho bạn được vợi nhẹ nỗi đau. Sáng hôm sau thấy hai người bạn gái nằm úp thìa ngủ như hai con vật nhỏ. Ban ngày hai người nôn nóng chờ đợi lúc một dãy tù nhân nam đi ra nhà vệ sinh. Họ bị băng kín mắt, người sau vịn vào vai người đi trước, có mấy tên gác vác súng đi bên canh giữ. Trong bọn người đó có Andrés. Qua khuôn cửa sổ nhỏ tí có chấn song sắt của sà-lim hai người bạn gái có thể nhìn thấy họ, thật gần, nếu như được thò tay qua cửa sổ thì có thể mó vào người họ được. Cứ mỗi lần họ đi ngang qua như vậy, Ana và Alba lại cất tiếng hát với sức mạnh tuyệt vọng, và từ trong các sà-lim khác một loạt giọng phụ nữ khác cũng nổi lên. Tức thì những tù nhân nam thẳng người, đôi vai dâng cao, quay đầu về phía tiếng hát, và Andrés mỉm cười. Chiếc áo sơ-mi của anh rách toang và đầy vết máu đã khô.

Một tên gác có vẻ cảm động bởi bài hát của những người phụ nữ. Một đêm anh ta đã mang tới cho họ ba bông hoa loa kèn cắm trong một cái lọ con đầy nước, để cho hai người trang trí cửa sổ. Một lần khác anh ta đến nói với Ana Díaz cần một người tình nguyện đến giặt áo và lau rửa sà-lim cho một tù nhân nam. Rồi anh ta dẫn Ana Díaz tới chỗ Andrés và để cho hai người ở với nhau tự do trong một lát. Ana Díaz trở về trông mặt khác hẳn và Alba không có can đảm nói với bạn một lời để khỏi làm gián đoạn niềm sung sướng của Ana.

Một hôm viên đại tá García đột nhiên thấy mình vuốt ve Alba như một người yêu và nói với cô về thời kỳ thơ ấu của hắn, tại nông thôn, khi mà hắn trông thấy cô đi qua từ đằng xa, tay trong tay ông ngoại cô, với chiếc áo yếm hồ cứng và vòng hào quanh xanh mướt của đôi bím tóc, còn hắn trong lúc đó chân đất dẫm trên bùn, đã thề một ngày kia sẽ bắt cô trả nợ về sự kiêu kỳ của mình và trả nợ cho cái số phận con hoang của hắn. Lạnh lùng cứng nhắc và xa vắng, trần truồng và run rẩy vì giá lạnh, Alba không cả nghe lời hắn cũng như chẳng cảm thấy có hắn, nhưng cái thèm khát được dày vò làm tình tội để báo thù cô bỗng bật kêu như một tiếng còi báo động trong người viên đại tá. Hắn ra lệnh tống Alba vào chuồng chó và giận dữ sẵn sàng quên hẳn cô.

Chuồng chó là một sà-lim tí hon và kín mít như thể một nấm mồ không có không khí, tối đen và lạnh buốt. Có sáu chuồng tất cả, được xây dựng nên để trừng phạt phạm nhân trên một bể nước đã khô cạn nước. Người nằm trong đó chỉ một thời gian rất ngắn, nhiều lắm cũng chỉ vài ngày vì không ai có thể chịu đựng được lâu hơn, sau đó bắt đầu mê man, mất hết tri giác, quên hết ý nghĩa của mọi lời nói, nỗi buồn phiền của thời gian hoặc đơn giản, bắt đầu chết. Thoạt tiên lom khom trong nấm mộ của mình, không ngồi được cũng không duỗi người nằm được mặc dầu thân hình nhỏ nhắn, Alba chống chọi với cơn điên nổi lên. Trong cảnh cô đơn cô hiểu được sự có mặt của Ana Díaz thật cần thiết biết bao. Cô tưởng như nghe thấy những tiếng động nhỏ hầu như khó nhận thấy và xa lăng lắc, như thể người ta gửi tới cho cô một thông điệp từ những sà-lim khác đánh sang, nhưng rồi rất nhanh chóng cô thôi không chú ý đến những cái đó nữa, vì cô nhận thấy mọi cách thức thông tin đều vô ích. Cô quên mình trong một quyết định kết liễu sự đau khổ của mình cho xong, liền thôi không ăn, và chỉ khi nào sự yếu đuối của cô chiến thắng, cô mới uống một bụm nước. Cô định cố không thở, không cử động và sẵn sàng kiên nhẫn chờ cái chết. Như thế một thời gian khá lâu. Tới khi hầu như sắp thực hiện được ý định thì bà ngoại Clara mà bao lần cô đã gọi đến để giúp cho cô chết, lại hiện ra chỉ dẫn cho biết điều may mắn không phải là cái chết, vì cái đó dù sao nó cũng đến thôi, mà trái lại sống sốt mới là điều huyền diệu. Cô thấy bà hiện ra y như cô vẫn thấy bà khi còn bé, với chiếc áo khoác mặc trong nhà bằng lanh mầu trắng, đi găng tay mùa lạnh, nụ cười vô cùng dịu ngọt trên cái miệng gẫy hết răng, và đôi mắt cừu non sáng lóng lánh. Clara đem tới cho cô cái ý nghĩ cứu nạn là phải viết trong suy nghĩ, không cần bút chì chẳng cần giấy, để giữ cho tư tưởng lúc nào cũng bận bịu, thoát khỏi được cái chuồng chó và sống. Thêm nữa bà gợi cho cô nên viết một chứng văn để tới một ngày kia có thể dùng để phơi ra ánh sáng những điều bí mật kinh khủng mà cô đang sống, để cho tất cả mọi người đều biết được nỗi khủng khiếp xẩy ra song hành với cuộc sống êm đềm và trật tự của những người không muốn biết sự khủng khiếp đó, những người có thể có ảo tưởng về một cuộc đời bình thường, những người có thể không nhận ra rằng họ đang trôi nổi trên một chiếc bè ở giữa một đại dương thống khổ, không biết rằng chỉ cách cuộc đời sung sướng của họ có mấy dãy nhà thôi, rõ ràng có những người đang sống ngắc ngoải hoặc đang chết trong xó tối. “Cháu còn có nhiều việc phải làm, cho nên phải bỏ cái lối liều thân ấy đi, hãy uống nước và bắt đầu viết”, Clara nói với cháu gái trước khi biến đi nhanh chóng như khi hiện đến.

Alba định cố vâng lời bà ngoại, nhưng vừa bắt đầu ghi chép trong suy nghĩ thì dồn dập hiện lên đầy chuồng chó những nhân vật của câu chuyện của cô, họ xô nhau nhẩy vào và vây bọc lấy cô bằng những câu chuyện của họ, bằng những thói xấu và nết tốt của họ, làm tan nát những ý định khảo chứng tư liệu của cô, hắt xuống đất tất cả cái chứng văn trong tư tưởng, thúc dục cô, đòi hỏi cô, và cô vội vàng ghi lại một cách tuyệt vọng vì vừa viết xong được một trang mới thì trang viết trước đã bị xóa nhòa. Công việc đó giữ cho cô luôn bận bịu. Mới đầu, sợi giây của câu chuyện dễ dàng bị mất và cô quên ngay trong khi nhớ đến những chuyện mới. Một sự lơ đãng nhỏ nhất hoặc một nỗi sợ hãi hoặc đau đớn hơn một chút sẽ làm câu chuyện trở nên rối mò như một cái kén. Nhưng sau cùng Alba sáng tạo ra một khóa mã cho phép cô nhớ lại thật trật tự, và lúc đó cô có thể đắm mình vào câu chuyện của chính mình một cách thật sâu đậm và cô quên ăn, quên gãi, quên cả mùi hôi thối của mình, quên cả than vãn và đi tới chỗ chiến thắng, từng việc một, tất cả những đau khổ không đếm xuể của mình.

Tin cô đang hấp hối lan ra. Bọn gác ngục mở cái bẫy chuồng chó và lôi cô ra thật dễ dàng, vì cô nhẹ tõm. Chúng lại đưa cô đến chỗ đại tá García, con người những ngày đó đã thấy nỗi căm thù lại nổi dậy, nhưng Alba không nhận ra hắn nữa. Cô đã ở ngoài xa, quá xa quyền lực của hắn rồi.

Bên ngoài, khách sạn Christopher Columbus vẫn giữ nguyên cái vẻ nhạt nhẽo vô nghĩa của một trường tiểu học, y như thể hình ảnh tôi vẫn còn nhớ in trong óc. Tôi không còn nhớ được thời gian đã trôi qua kể từ lần cuối cùng mà tôi đến đấy, và tôi vẫn tưởng người ra đón sẽ vẫn là anh chàng Mustafá xưa kia, con người da đen đến xanh lên, ăn mặc như thể một con ma phương Đông, với hàm răng bằng chì và cách tiếp đãi lịch sự, người da đen chính thống của đất nước, còn tất cả những người da đen khác đều chỉ là bôi cho đen, như thể Tránsito Soto đã từng đảm bảo. Nhưng không như tôi nghĩ. Một người gác cửa dẫn tôi tới một căn hộp rất nhỏ, chỉ cho tôi một chiếc ghế và nói xin hãy ngồi chờ. Chỉ một loáng xuất hiện, không phải anh chàng Mustafá kỳ dị xưa kia, mà là một phụ nữ dáng vẻ buồn rầu và thanh nhã của một bà thím ở tỉnh nhỏ, mặc đồng phục màu xanh da trời với ve cổ áo mầu trắng hồ cứng; và khi nhìn thấy tôi đã quá già và thảm hại như vậy bà ta thoáng rùng mình nhè nhẹ. Trên tay người phụ nữ có một bông hoa hồng đỏ.

– Thưa ngài đến có một mình? - người phụ nữ hỏi.

– Dĩ nhiên tôi đến một mình! - tôi thốt lên.

Người phụ nữ đưa cho tôi bông hoa hồng và hỏi thích phòng kiểu nào.

– Đối với tôi phòng nào cũng vậy! - tôi ngạc nhiên đáp.

– Những phòng Chuồng ngựa, Ngôi đền và Một nghìn một đêm lẻ hãy còn trống. Ngài thích phòng nào?

– Một nghìn một đêm lẻ - tôi ngẫu nhiên nói.

Người phụ nữ dẫn tôi đi theo một lối nhỏ có ánh sáng đèn và những mũi tên đỏ chỉ dẫn. Chống chiếc ba-toong, kéo lê chân, tôi đi theo một cách mệt nhọc. Chúng tôi tới một mảnh sân nhỏ tại đó có dựng một ngôi chùa nhỏ, có những con cừu nhỏ kỳ lạ bằng thủy tinh nhiều màu.

– Phòng này đây. Nếu ngài muốn uống chút gì, xin gọi qua điện thoại - người đó chỉ dẫn.

– Tôi muốn nói chuyện với Tránsito Soto. Tôi đến đây vì việc đó - tôi nói.

– Rất lấy làm buồn là bà chủ không tiếp khách riêng. Chỉ tiếp những sĩ quan hậu cần trong quân đội.

– Tôi cần nói chuyện với bà ấy. Bảo bà ấy rằng tôi là Thượng nghị sĩ Trueba. Bà ấy biết tôi.

– Bà chủ không tiếp ai cả, tôi đã nói với ngài thế - người phụ nữ khoanh tay đáp lại.

Tôi giơ chiếc ba-toong và báo cho người đó biết nếu trong mười phút nữa Tránsito Soto không đích thân xuất hiện thì tôi sẽ đập hết kính gương và tất cả những gì có trong cái hộp của Pandora này. Người phụ nữ mặc đồng phục màu xanh da trời đó hoảng sợ lùi lại. Tôi mở cánh cửa ngôi đền và thấy bên trong là cả một cung điện lộng lẫy của các vì vua chúa Mauritania thu nhỏ. Một chiếc cầu thang ngắn lát gạch hoa, trải bằng một tấm thảm giả Thổ Nhĩ Kỳ, dẫn tới một căn buồng tám cạnh có vòm mái tròn, tại đó người nào đấy đã vẽ nên tất cả những gì mà người ta nghĩ có thể trong cung cấm của cung nữ Ả-rập, có thể chưa bao giờ từng có ở trong cung cấm thực; gối lớn bằng lụa hoa damask, bình đựng nước hoa bằng thủy tinh, chuông nhạc và một lô những đồ hàng xén. Giữa những chiếc cột được nhân lên vô kể bởi sự sắp xếp thật thông minh những tấm gương, tôi thấy một nhà tắm bằng gốm màu xanh da trời to bằng cả gian buồng ngủ, có một bồn tắm rất to trong đó tôi nhẩm tính có thể tắm cho một con bò cái, và chắc chắn có thể để cho hai người yêu nhau thỏa thích đùa rỡn làm trò. Không còn chút nào cái vẻ của ngôi nhà chứa Christopher Columbus mà trước kia tôi đã biết. Tôi nặng nhọc ngồi trên chiếc giường tròn và bất chợt cảm thấy vô cùng mệt mỏi. Những khúc xương già trong cơ thể tôi đau nhức. Tôi ngước nhìn lên và một chiếc gương ở trên mái phản chiếu hình ảnh của tôi: một cơ thể teo bé khốn khổ, một khuôn mặt buồn rầu của người trưởng lão trong Kinh Thánh có những nếp nhăn nheo ngang dọc chằng chịt, và những mảng tóc trắng còn sót lại trên đầu. “Ôi, biết bao nhiêu thời gian đã trôi qua!”.

Tránsito Soto bước vào không gõ cửa.

– Rất vui mừng gặp lại ông chủ - bà ta chào như mọi lần.

Bà ấy đã trở thành một phu nhân già dặn, gầy mảnh, có một búi tóc nghiêm trang, hợp với bộ quần áo len màu đen và hai vòng hạt trai kiêu kỳ treo quanh cổ, oai vệ và bình thản, bà có vẻ một nhạc sĩ diễn tấu dương cầm hơn là một bà chủ nhà chứa. Tôi phải vất vả mới hình dung nổi sự giống nhau của bà ta với người phụ nữ có một con rắn săm quanh rốn trước kia. Tôi đứng lên chào đáp lại và không thể xưng hô suồng xã như trước.

– Trông bà rất khỏe, Tránsito - tôi vừa nói vừa nhẩm tính bà ta phải hơn sáu mươi tuổi rồi.

– Tôi cũng khá, ông chủ ạ. Ông chủ có nhớ khi chúng ta quen biết nhau tôi đã nói với ông chủ rằng một ngày kia tôi sẽ giầu có, phải không? - bà ta mỉm cười.

– Tôi rất mừng thấy bà đã được như vậy.

Chúng tôi ngồi đối diện nhau trên chiếc giường tròn. Tránsito Soto rót mỗi người một cốc cô-nhắc và kể cho tôi nghe chuyện về hợp tác xã gái điếm và đĩ đực là một việc kinh doanh sáng lạn trong vòng mười năm dài, nhưng vì thời thế thay đổi, phải tạo cho nó một bước ngoặt mới thể theo sự phát triển của mọi thói quen tự do, tình yêu tự do, viên thuốc tránh thai và nhiều sáng chế tân kỳ khác, bây giờ không ai cần đến gái đĩ nữa, chỉ trừ bọn lính thủy và những ông già. “Những cô gái đứng đắn khá giả, ngủ với các cô không mất tiền mà, ông chủ cứ tưởng tượng mà xem về sự cạnh tranh đó!”, Tránsito Soto nói. Bà ta giải thích cho tôi rõ hợp tác xã của bà thế là bắt đầu tàn tạ, xã viên phải chuyển sang nghề khác để có được thù lao tốt hơn, đến cả Mustafá cũng phải quay trở về đất nước quê hương của anh ta. Lúc đó mới nẩy sinh trong óc Tránsito Soto ý nghĩ cần phải có một khách sạn để gặp gỡ, một nơi dễ chịu cho những đôi trai gái được bí mật ngủ với nhau, và tại đó người đàn ông lần đầu tiên dẫn người yêu tới khỏi phải hổ thẹn. Không có gái chơi nào ở đây nữa, khách hàng phải mang phụ nữ tới. Chính bà ta thiết kế trang hoàng cho khách sạn, theo những thôi thúc của óc tưởng tượng kỳ lạ của bà và có chú ý đến thị hiếu của khách hàng, và như vậy nhờ có tầm nhìn đại doanh nghiệp của mình, bà đã tạo ra được một không khí khác lạ nhau trong từng góc của ngôi nhà làm khách sạn. Và khách sạn Christopher Columbus đã trở thành thiên đường của những tâm hồn lạc lõng và những kẻ tình nhân vụng trộm thoáng qua. Tránsito Soto đã xây nên những phòng kiểu Pháp với những bàn ghế, gường, tủ có đệm và có bánh xe, những chuồng ngựa có cả cỏ tươi thực sự và ngựa bằng các-tông cứng như đá, đứng giương đôi mắt trơ trơ bằng thủy tinh sơn vẽ để quan sát những kẻ vật lộn yêu nhau, bên những hang động kiểu tiền sử, có cả thạch nhũ bên cạnh những máy điện thoại bọc da báo puma.

– Ông chủ không đến đây để làm cái việc yêu đương, vậy chúng ta đến văn phòng nói chuyện với nhau, dành phòng này cho khách - Tránsito Soto nói.

Vừa đi bà ta vừa kể cho tôi biết sau cuộc đảo chính, cảnh sát chính trị đã san bằng khách sạn của bà đôi ba lần, nhưng lần nào cũng vậy, trong số những đôi trai gái mà chúng lôi ra khỏi giường bằng sức mạnh của nòng súng ngắn vào phòng khách chính đều thấy có một hoặc hai vị tướng, cho nên cuối cùng chúng thôi không làm phiền khách sạn nữa. Bà ta có liên hệ rất tốt với chính phủ mới, cũng như đã từng như thế với tất cả những chính phủ trước. Bà nói với tôi rằng khách sạn Christopher Columbus là một việc kinh doanh đang rực rỡ, và năm nào cũng vậy bà ta đều sáng tạo thêm nhiều cảnh trang trí mới, thay những kẻ đắm tàu trong những hòn đảo Polynesia bằng những vị phương trưởng tu sĩ nghiêm khắc, và thay những chiếc đu ba-rốc bằng những máy móc tra tấn tân thời, theo đúng mốt thời đại; bà ta đã có thể xếp đặt được vào bao nhiêu cảnh sắc như vậy trên một mặt bằng có khuôn khổ tương đối bình thường khiêm tốn, nhờ có cái xảo thuật xếp đặt những tấm gương và ánh sáng đèn điện đã có thể nhân cái khoảng không gian đó lên gấp nhiều lần tạo ra những khí hậu lừa dối, với cái vô biên và ngưng lại mọi thời gian.

Chúng tôi tới văn phòng của bà, trang trí thành một buồng lái trên máy bay, ngồi tại đây bà điều khiển cả cái tổ chức không tưởng tượng được của bà với tài năng và hiệu lực của một bà chủ ngân hàng. Bà cho tôi biết ở đây phải giặt bao nhiêu chăn và đệm trải giường, bao nhiêu giấy vệ sinh phải sử dụng, bao nhiêu rượu mùi tiêu thụ, bao nhiêu trứng chim cun cút phải nấu cho khách ăn hàng ngày - món thuốc gợi tình, - bao nhiêu nhân viên phục vụ cần thiết, và bao nhiêu tiền điện, nước, điện thoại phải trả để có thể điều khiển và giữ nổi chiếc hàng không mẫu hạm khổng lồ khó tưởng của những cuộc yêu đương bị cấm đoán này.

– Và bây giờ, thưa ông chủ, hãy cho tôi biết tôi có thể làm gì được cho ông chủ - cuối cùng Tránsito Soto ngồi thoải mái trong chiếc ghế phi công có thể nằm ngửa ra được của mình, tay đùa nghịch vòng ngọc trai và nói tiếp. - Tôi đoán rằng ông chủ đến để lấy lại cái ơn mà tôi đã chịu của ông chủ từ một nửa thế kỷ nay, phải không?

Đang chờ đợi bà hỏi tôi điều đó, tức thì tôi mở luôn cái thác băn khoăn của mình ra kể cho Tránsito Soto nghe tất cả, không dấu diếm giữ gìn chút nào, và không một chút ngập ngừng từ đầu đến cuối. Tôi nói với bà ta rằng Alba là đứa cháu gái duy nhất, tôi chỉ có nó trên cõi đời này, cơ thể và tâm hồn tôi teo bé đúng như Férula đã nguyền rủa, và điều duy nhất còn thiếu đối với tôi là việc chết như con chó; tôi kể rằng đứa cháu gái có bộ tóc xanh mướt đó là của báu cuối cùng còn lại với tôi, thứ của báu duy nhất mà tôi thấy cần; không may con bé lại đâm ra duy tâm duy lý, một nỗi đau của gia đình, nó là một trong loại người sinh ra để nhẩy xổ vào mọi vấn đề và làm đau khổ những kẻ thân nhân gần gũi nó là chúng tôi, nó đã đưa những người trốn tránh vào cư trú trong các sứ quán, nó làm thế một cách không suy nghĩ, tôi đảm bảo như vậy, không nhận thấy rằng đất nước đang trong tình trạng chiến tranh, chiến tranh chống chủ nghĩa cộng sản quốc tế hoặc chống nhân dân bây giờ người ta cũng không biết nữa, nhưng cuối cùng vẫn là chiến tranh; nó không hiểu rằng những việc đó bị luật lệ kết tội, nhưng Alba bao giờ cháu tôi cũng như ở trên tận từng mây, nó chẳng biết đến cái nguy hiểm đó; nó làm việc ấy không phải vì tính xấu, mà hoàn toàn ngược lại, nó làm thế vì có trái tim sôi nổi không kìm hãm được, giống hệt cái tính của bà ngoại nó, hiện vẫn còn lẩn khuất giúp đỡ những người nghèo một cách dấu diếm sau lưng tôi, trong các căn phòng bỏ hoang của ngôi nhà, bà Clara sáng suốt của tôi; và cứ thế, bất kỳ một kẻ nào đến kể với Alba rằng nó đang bị theo dõi liền được ngay con bé sẵn sàng liều mạng mà giúp đỡ, dù cho người đó hoàn toàn không quen biết, như tôi đã nói đấy, tôi đã cảnh cáo nó nhiều lần rằng bọn chúng có thể đặt một cái bẫy cho cháu và một ngày kia kết quả sẽ là tên giả Marxist đó chính là một nhân viên cảnh sát chính trị, nhưng cháu gái tôi không nghe lời, chưa bao giờ nó nghe lời tôi trong cuộc đời nó, nó còn bướng bỉnh hơn cả tôi, nhưng dù vậy nữa, thỉnh thoảng cho một tên nghèo khổ ma quái trú ngụ đâu phải là một tội ghê gớm, đâu phải là một tội nghiêm trọng đáng để phải giam giữ, chưa kể đến chuyện nó là cháu gái tôi, cháu gái một thượng nghị sĩ của nước Cộng Hòa, đảng viên xuất sắc của Đảng Bảo Thủ; họ không thể làm như vậy đối với bất cứ một ai trong gia đình tôi, trong chính ngôi nhà của tôi, vì như thế còn có cái quỷ gì nữa sẽ xảy ra đối với những người khác, nếu người như tôi trở thành tù nhân, có nghĩa là không ai còn có thể thoát được, có nghĩa là hơn hai mươi năm ở trong Quốc Hội và có liên hệ với tất cả những nhân vật quan trọng trong đất nước này, kể cả tướng Hurtado, là bạn riêng của tôi trong trường hợp này đều chẳng giúp được cho tôi cái cóc gì, kể cả đức hồng y giáo chủ cũng chẳng giúp tìm thấy cháu gái tôi ở chỗ nào, không có lẽ nó lại biến mất như một trò quỷ thuật; chính bọn chúng đã lôi nó đi trong một đêm, và thế là tôi không còn được biết một tin tức gì về nó nữa, tôi đã đi tìm nó suốt một tháng nay và tình hình bây giờ đang làm cho tôi phát điên, vì những việc đó đã làm mất uy tín của Hội Đồng Quân Sự trên thế giới, và khiến cho Liên Hiệp Quốc có cơ sở để bắt đầu quấy rầy ỏm tỏi bằng cái gọi là quyền con người; lúc đầu tôi không muốn nghe nói đến chuyện người chết, người bị tra tấn, người mất tích, nhưng bây giờ tôi không thể tiếp tục nghĩ rằng những cái đó đều là chuyện bầy đặt dối trá của những tên cộng sản, khi mà chính những tên ngoại quốc, những kẻ đứng hàng đầu trong việc giúp cho bọn quân sự, và chỉ huy bọn phi công chiến đấu của họ ném bom dinh tổng thống bây giờ cũng đang kêu rùm beng lên về sự tàn sát, không phải để chống lại đàn áp của ai cả; tôi cho rằng lúc đầu thật cần thiết có sự cứng rắn để áp đặt trật tự, nhưng khi chúng đã nắm được mọi quyền trong tay, chúng lại thổi phồng mọi việc lên và vin vào cớ an ninh trong nước và cần thủ tiêu kẻ thù tư tưởng, chúng tiến hành khủng bố tất cả mọi người; không ai có thể đồng ý với việc đó, kể cả tôi cũng không, tôi là người đầu tiên cổ vũ cho bọn sĩ quan huấn luyện ở trường quân sự và tài trợ cho cuộc đảo chính, trước khi tất cả những kẻ khác có được cái ý đó trong đầu, tôi là người đầu tiên vỗ tay chào đón đảo chính, tôi đã có mặt trong buổi Lễ Tạ ân tại nhà thờ, và chính cũng vì vậy mà tôi không thể chấp nhận cho những điều đó phát triển trên tổ quốc của tôi, những việc người dân bị mất tích, việc dùng sức cưỡng bức cháu gái tôi ra khỏi nhà mà tôi không thể ngăn cấm được, chưa bao giờ những việc như thế xảy ra trên đất nước này, chính vì thế mà tôi phải lại đây để nói với Tránsito, chưa bao giờ tôi hề tưởng tượng được rằng từ năm mươi năm nay, khi mà bà còn là một cô gái gầy gò trong nhà chứa Cây Đèn Bão Đỏ, sẽ có một ngày tôi phải đến tìm gặp để quỳ xuống cầu xin cho tôi cái đặc ân giúp cho tôi gặp được cháu gái tôi, tôi dám đến xin giúp cho tôi điều đó vì tôi biết bà có những liên hệ rất tốt với chính phủ, người ta nói bà hiểu biết hơn ai hết về những nhân vật quan trọng trong Lực Lượng Vũ Trang, tôi biết bà là người tổ chức những tiệc lễ cho họ và có thể tới được những nơi mà tôi không bao giờ có thể đột nhập, vì vậy tôi xin bà làm ơn giúp một chút cho cháu gái tôi trước khi quá muộn, vì đã bao nhiêu tuần nay tôi không thể ngủ; tôi chạy đi khắp các cơ quan, khắp các Bộ, tất cả những người bạn cũ, mà chẳng nơi nào có thể giúp tôi, bây giờ họ không muốn tiếp tôi nữa, họ buộc tôi phải ngồi chờ đợi hàng giờ, tôi người đã từng ban phát cho họ bao ân huệ; Tránsito, bà hãy làm ơn, hãy đòi tôi bất cứ cái gì mà bà muốn, tôi vẫn là một người giàu có, dù trong những năm cộng sản mọi việc của tôi cũng đã có khó khăn, chúng tước đoạt đất đai của tôi chắc hẳn bà cũng đã biết, qua vô tuyến truyền hình và qua báo chí, thật là việc rắc rối, bọn nông dân ngu dốt giết thịt cả những bò đực giống của tôi để đánh chén, và bắt ngựa cái đi kéo cày, và chỉ chưa đầy một năm đồn điền Ba Cô Maria đã bị tan hoang; nhưng bây giờ đây tôi đã làm cho trang trại của tôi đầy máy cày và xây dựng lại nó như trước đã xây dựng nó, khi tôi còn trẻ; bây giờ tôi đã già nhưng chưa phải đã là đồ bỏ đi, tôi cũng đã xây dựng lại cho nó bằng xưa kia, trong khi những tên bất hạnh đã từng được đứng tên về tài sản của tôi, phải của tôi, bây giờ chúng đang chết đói, đi tìm một công việc cỏn con nào để kiếm sống, bọn đáng thương, chúng không có tội, chúng bị lừa vì cái cải cách ruộng đất kia thôi, trong thâm tâm tôi đã tha thứ cho chúng và muốn chúng quay về lại làm cho đồn điền Ba Cô Maria, chắc một ngày kia chúng sẽ quay về, và tôi cũng không còn cách nào khác là chìa tay ra đón chúng bởi chúng là một lũ trẻ con, nhưng không phải vì việc đó mà tôi đến đây để kể lể với bà, Tránsito ạ, tôi không muốn làm bà mất thì giờ, điều quan trọng tôi muốn nói là tôi đang có hoàn cảnh tốt, việc kinh doanh của tôi như buồm được gió, như vậy nghĩa là tôi có thể tặng bà tất cả những gì mà bà muốn, phải bất cứ cái gì, chỉ cốt sao tôi có thể gặp được cháu Alba của tôi trước khi một con quỷ nào đó lại tiếp tục gửi đến cho tôi thêm những chiếc tai bị cắt rời, và cuối cùng tôi phát điên hoặc chết ngoẻo vì một cơn đau tim, xin lỗi xin lỗi vì tôi đã thế này, tay tôi đang run lên, tôi mất bình tĩnh, tôi không thể cắt nghĩa điều mới xảy ra, một gói bưu phẩm gửi tới và bên trong chỉ có ba ngón tay người, cắt gọn, một kiểu đùa ma quái đã gợi trong tôi những kỷ niệm ghê sợ, nhưng những kỷ niệm đó đâu có dính gì đến Alba, cháu gái tôi lúc bấy giờ đâu đã ra đời, không nghi ngờ gì nữa tôi có nhiều kẻ thù, tất cả bọn chính khách chúng tôi đều có kẻ thù, và cũng không lấy gì làm lạ là có thể có một kẻ thù không bình thường sẵn sàng để bóp chết tôi bằng cách gửi qua bưu điện những ngón tay đúng vào lúc tôi đang thất vọng bởi sự mất tích của Alba, gieo thêm chết chóc vào trong óc tôi; nếu chẳng vì đã hết mọi phương pháp và kiệt sức lực rồi mà cũng chẳng kết quả gì thì tôi đã không đến để quấy rầy bà, Tránsito ạ, xin làm ơn vì mối tình quen biết cũ của chúng ta, hãy làm phúc thương tôi, một lão già đã tàn tạ, hãy làm phúc thương tôi và tìm giúp cho cháu gái Alba của tôi trước khi người ta kết liễu đời nó và gửi nó đến cho tôi qua đường bưu điện những gói trong đựng từng mảng thịt, miếng xương xẻo ra từ thân thể nó - tôi sụt sịt khóc.

Tránsito Soto đã tới được vị trí mà bà ta có, cùng với bao thứ khác nữa, để biết được cách trả những món nợ ân huệ của mình. Tôi đoán bà đã sử dụng sự hiểu biết của cái mặt bí mật nhất của những con người đương nắm chính quyền, để hoàn lại cho tôi năm mươi đồng peso mà trước tôi đã cho bà mượn. Hai ngày sau đó bà gọi giây nói đến cho tôi.

– Tôi là Tránsito Soto, thưa ông chủ. Tôi đã hoàn thành công việc ông chủ nhờ cậy - bà ấy nói.

ĐOẠN HẬU

Ông ngoại tôi chết đêm hôm qua. Ông không chết như một con chó như ông thường lo sợ, mà chết êm ái trên cánh tay tôi, lẫn lộn tưởng tôi là Clara, có lúc lại tưởng là Rosa; ông chết không đau đớn, không buồn bực, tỉnh táo và bình thản, minh mẫn hơn bao giờ hết và sung sướng. Giờ đây ông tôi đang nằm trên con thuyền buồm trên làn nước xanh lụa hiền lành, tươi cười bình thản, trong khi tôi ngồi viết bên chiếc bàn bằng gỗ mầu hung trước kia của bà ngoại tôi. Tôi đã mở hết những cánh rèm lụa màu xanh da trời để ánh sáng buổi sớm lọt vào làm vui căn buồng. Trong cái chuồng chim cũ bên cạnh cửa sổ, có một con họa mi mới nuôi đang hót, và ở giữa phòng đôi mắt thủy tỉnh của con Barrabás thao láo nhìn tôi. Ông ngoại tôi kể chuyện bà Clara tôi đã ngất đi ngày mà ông định tặng bà một cái thú bất ngờ, đã đặt da con vật đó xuống làm thảm. Chúng tôi cười chảy nước mắt và quyết định xục vào tầng hầm lấy tấm da con Barrabás đáng thương vẫn còn vẻ kiêu hãnh trong sự cấu thành sinh vật không rõ ràng của nó bất chấp thời gian và sự bị bỏ rơi, và đặt nó vào cái chỗ mà nửa thế kỷ trước ông tôi đã đặt nó để mừng người phụ nữ mà ông yêu quý nhất trong cuộc đời.

– Chúng ta sẽ đặt nó vào đây, nơi mà bao giờ nó cũng phải ở đấy - ông tôi nói.

Tôi về nhà vào một sáng mùa đông, trên một chiếc xe thô sơ kéo bởi một con ngựa gầy. Đường phố với hai hàng cây hạt dẻ cổ thụ và những ngôi nhà kiểu lãnh chúa, tựa như một cảnh tượng không thích hợp với chiếc xe thô sơ khiêm tốn đó, nhưng khi nó dừng lại trước ngôi nhà của ông tôi, nó lại rất hòa hợp ăn ý với cái phong cách của ngôi nhà. Ngôi nhà lớn ở góc phố vẻ rất buồn và cũ kỹ nhiều hơn so với hình ảnh tôi có thể nghĩ đến trong trí nhớ, nó tiêu điều trong phong cách kiến trúc lạ lùng và ý định sao chép của những mẫu kiến trúc Pháp, với cái bề mặt phủ đầy giây leo mùi hôi hắc. Khu vườn hoa là cả một vùng rậm rạp cỏ gai, và hầu như tất cả mọi cánh cửa sổ đều long bản lề treo lửng lơ siêu vẹo. Cổng lớn bên ngoài mở toang như thường lệ. Tôi bấm chuông và sau một lát, có tiếng dép, bước đến gần và một người hầu gái không quen mở cửa cho tôi. Người đó nhìn, không biết tôi là ai, và tôi cảm thấy trong cánh mũi cái hương gỗ thật tuyệt vời và cái mùi tù túng của ngôi nhà mà tôi đã sinh trưởng. Nước mắt trào ra đầy mắt. Tôi chạy đến phòng thư viện, tiên cảm thấy ông ngoại vẫn ngồi lom khom trên chiếc ghế bành lớn như bất cứ lúc nào và có thể đương đợi tôi về. Tôi ngạc nhiên thấy ông tôi thật già, thật bé nhỏ và run rẩy, còn giữ lại của quá khứ chỉ có mấy búp tóc bạc như bờm sư tử và chiếc ba-toong bằng bạc của ông. Ông cháu tôi ôm nhau thật chặt một lúc lâu, tôi thì thào gọi ông, ông thì thào kên Alba, rồi Clara, ông cứ sen kẽ gọi thế, ông cháu tôi hôn nhau và khi ông trông thấy bàn tay tôi, ông òa khóc và chửi rủa và vung ba-toong đạp bàn ghế như thể ông vẫn làm ngày trước, và tôi mỉm cười vì thấy ông không thật già và kiệt quệ như tôi tưởng lúc đầu.

Ngay ngày hôm đó ông tôi muốn hai ông cháu rời ngay đất nước. Ông sợ cho tôi. Nhưng tôi giải thích cho ông biết tôi không thể đi, vì xa cái đất nước này sẽ như những cây mà người ta cắt đứt rễ để chơi ngày Năm Mới, những cây thông đáng thương không có rễ chỉ tươi được một thời gian sau đó chết.

– Ông không ngu dốt đâu, Alba ạ - ông nói và nhìn tôi chăm chăm - Cái cớ thực sự để cháu muốn ở lại là Miguel, phải không?

Tôi giật nẩy mình. Chưa bao giờ tôi nói với ông về Miguel.

– Từ khi ông quen biết nó, ông đã biết rằng sẽ không thể lôi được cháu đi ra khỏi đất nước này, cháu yêu ạ - ông buồn rầu nói.

– Ông quen biết anh ấy? Anh ấy còn sống hở ông? - tôi nắm chặt tay áo ông lắc lắc.

– Phải, đúng thế, tuần lễ trước chúng ta mới gặp nhau - ông tôi nói.

Ông kể cho tôi biết sau khi chúng bắt tôi mang đi, một đêm Miguel xuất hiện trong ngôi nhà lớn ở góc phố. Xuýt nữa ông đã bị một cơn ngất đi vì sợ hãi, nhưng chỉ sau mấy phút ông tôi hiểu ngay rằng hai người có một nhiệm vụ chung là tìm đòi lại tôi. Sau đó Miguel thường trở lại luôn để thăm ông, bầu bạn với ông và chung sức cố gắng để tìm tôi. Chính Miguel là người đưa ra ý kiến phải đến gặp Tránsito Soto, chứ ông ngoại tôi không bao giờ nẩy ra được ý nghĩ đó.

– Thưa ông, hãy nghe tôi. Tôi biết kẻ nào nắm chính quyền trên đất nước này. Người của chúng tôi đã trà trộn vào khắp mọi nơi. Nếu có một ai đó có thể giúp đỡ cho Alba lúc này thì người đó chính là Tránsito Soto - anh đảm bảo với ông như vậy.

– Nếu chúng ta kéo được nó ra khỏi nanh vuốt của bọn cảnh sát chính trị, cháu ạ, cháu phải đi ra khỏi đất nước này. Hai cháu đi cùng nhau. Ta có thể lo được cho các cháu giấy thông hành và không thiếu tiền bạc - ông tôi đề nghị.

Nhưng Miguel nhìn ông như thể ông là một ông già nhỏ bé mất trí, và anh cố giải thích cho ông rõ hiện anh có một sứ mệnh phải hoàn thành và không thể trốn tránh ra nước ngoài.

– Ông đành chịu đựng với cái ý nghĩ rằng cháu sẽ ở lại đất nước này, bất chấp tất cả mọi sự - ông ôm tôi nói. - Và bây giờ kể lại hết mọi chuyện cho ông nghe. Ông muốn biết đến cái chi tiết cuối cùng nhỏ nhất.

Thế là tôi kể lại hết cho ông tôi nghe. Tôi nói với ông rằng khi bàn tay tôi bị nhiễm trùng, chúng đưa tôi đến một bệnh viện bí mật mà chúng thường gửi đến những tù nhân chưa có ý muốn để cho mình chết. Người chữa cho tôi là một người thầy thuốc cao lớn, dáng điệu sang trọng, có vẻ cũng thù ghét tôi như viên đại tá García, và không cho tôi thuốc giảm đau. Hắn lợi dụng mỗi lần khám chữa để thuyết trước mặt tôi cái lý thuyết riêng của hắn về cách thức tiêu diệt chủ nghĩa cộng sản ở trong nước và, nếu có thể, trên toàn thế giới. Nhưng ngoài việc đó ra hắn để tôi được yên. Rất nhiều tuần rồi, đây là lần thứ nhất tôi có được chăn giải giường sạch sẽ, cơm nước khá đầy đủ và ánh sáng thiên nhiên. Rojas, một người y tá có thân hình to chắc, khuôn mặt tròn trĩnh mặc một chiếc áo khoác mầu xanh da trời luôn luôn dây bẩn, có tấm lòng thật tốt, trông nom cho tôi. Anh ta bón cho tôi ăn tận miệng, kể cho tôi nghe những trận bóng đá đã xa xưa giữa những đội bóng mà chưa bao giờ tôi từng nghe thấy tên, và anh ta tìm được thuốc giảm đau để bí mật tiêm cho tôi, cho tới khi làm ngắt được cơn hôn mê của tôi. Rojas đã từng chăm sóc tại bệnh viện này cho hàng đoàn vô tận những người bất hạnh. Anh ta đã chứng nghiệm rằng phần lớn trong họ không phải là những tên sát nhân hoặc phản bội tổ quốc, vì vậy anh rất sẵn sàng đối xử tốt với mọi tù nhân. Thường thì anh cứ hàn gắn sửa chữa được cho một người thì chúng lại đưa luôn người đó đi. “Việc này như thể rắc cát xuống biển thôi”, anh buồn rầu nói. Anh biết một số người đã xin với anh giúp cho họ chết, và, ít nhất là có một trường hợp, tôi nghĩ anh cũng đã giúp theo yêu cầu ấy. Rojas tính đếm sát sao con số bệnh nhân ra vào bệnh viện này và anh ta có thể nhớ một cách không lưỡng lự tên của họ, ngày tháng và trường hợp họ đến bệnh viện. Anh ta thề với tôi chưa bao giờ anh ta từng nghe thấy nói đến Miguel, và lời ấy của anh đã trả lại cho tôi cái can đảm để tiếp tục cuộc sống, dù cho đôi lần tôi đã rơi xuống vực tối của buồn nản và đã bắt đầu nhắc đi nhắc lại bài ca cầu nguyện rằng tôi muốn chết. Anh ta kể với tôi về Amanda. Chúng bắt giữ chị cùng một thời kỳ với tôi. Khi chúng mang chị tới chỗ Rojas thì anh đã không còn có thể làm gì để giúp chị được nữa. Chị chết không khai báo tố giác em trai, giữ trọn một lời hứa mà chị đã thốt lên từ rất lâu trước kia, trong cái ngày mà chị đưa em trai đến trường học lần đầu tiên. Điều an ủi duy nhất là chị ra đi rất nhanh, nhanh hơn nhiều so với ý của bọn chúng mong muốn, vì cơ thể của chị đã rất suy yếu bởi những liều ma túy và nỗi buồn phiền vô tận mà cái chết của Jaime đã để lại cho. Rojas chữa cho tôi cho đến khi tôi khỏi sốt, bàn tay tôi bắt đầu lên sẹo và tinh thần tôi được ổn định trở lại, và lúc đó anh ta cũng hết cả lý đo để giữ tôi ở lại bệnh viện; nhưng chúng không trả tôi trở về tay của Esteban García như tôi vẫn lo sợ. Tôi đồ chừng lúc đó người phụ nữ đeo chuỗi hạt ngọc hai vòng đã bắt đầu phát huy ảnh hưởng giúp đỡ của mình, con người mà ông cháu chúng tôi đã tới thăm để cảm ơn đã cứu cho tôi được sống. Bốn người đàn ông ban đêm đến tìm tôi. Rojas đánh thức tôi dậy, giúp tôi mặc quần áo và chúc tôi may mắn. Tôi cám ơn và hôn anh ta.

– Vĩnh biệt cô em bé! Thay băng nhé, đừng để nó ướt và lại lên cơn sốt, như thế lại bị viêm nhiễm đấy - đứng trước cửa anh nói với theo.

Bọn họ dẫn tôi vào một sà-lim nhỏ, tại đó tôi ngồi trên một chiếc ghế cho tới sáng. Ngày hôm sau họ mang tôi tới một nơi tập trung toàn phụ nữ. Không bao giờ tôi có thể quên lúc chúng bỏ tấm băng ra khỏi mắt, tôi thấy mình ở giữa một mảnh sân vuông vức và sáng rực, những người phụ nữ vây quanh hát cho tôi Bài Ca Niềm Vui. Chị bạn Ana Díaz có mặt trong số đó, chạy đến ôm lấy tôi. Rất nhanh chóng mọi người đặt tôi vào một chiếc giường nhỏ và nói cho tôi biết mọi luật lệ của cộng đồng này và trách nhiệm của tôi.

– Cho đến khi khỏi hẳn, cậu không phải giặt giũ cũng chẳng phải khâu vá, nhưng cậu phải trông giữ trẻ - mọi người quyết định.

Tôi đã chống chọi với lũ quỷ địa ngục với một chút nghị lực kiên cường, đúng thế, nhưng khi thấy mình có được sự che chở quây quần bên cạnh, tôi bật khóc. Một lời nói yêu thương nhỏ nhoi nhất cũng gây ngay cho tôi một cơn khóc than thảm thiết, suốt đêm tôi mở mắt trừng trừng trong bóng tối, giữa đám đông những người phụ nữ thay phiên nhau thức để chăm sóc và không để cho tôi phải một phút cô đơn. Họ giúp tôi khi những kỷ niệm tồi tệ ám ảnh làm tội tôi, khi tôi tưởng như thấy tên đại tá Esteban García đến tìm tôi trong những trò khủng bố, hoặc thấy Miguel bị tống vào sà-lim trong một tiếng khóc sụt sùi.

– Đừng nghĩ đến Miguel - các chị nói và nhắc đi nhắc lại - Không được nghĩ đến những người thân yêu, cũng như không nghĩ đến cuộc đời đang diễn ra ở bên kia những bức tường nhà giam này. Đó là cách duy nhất để có thể sống được.

Ana Díaz tìm được một cuốn vở học sinh đem tặng tôi.

– Để cậu viết, xem có lôi được từ bên trong người ra những gì đang thối rữa, để có thể mau khỏe mạnh và hát cùng chúng mình và giúp chúng mình khâu vá - chị ấy nói.

Tôi chìa tay cho chị xem và lắc đầu từ chối, nhưng chị đặt chiếc bút chì vào bàn tay bên kia của tôi và bảo tôi viết bằng tay trái. Dần dà tôi bắt đầu viết được. Tôi cố để sắp xếp trật tự cho câu chuyện đã bắt đầu viết từ khi còn ở trong chuồng chó. Những chị em đồng chí giúp đỡ khi tôi mất kiên nhẫn và khi chiếc bút chì run rẩy trong tay tôi. Có nhiều lần tôi vất tất cả bút cũng như vở ra xa, nhưng ngay lập tức tôi lại nhặt vở và vuốt thẳng lại một cách yêu thương, hối hận bởi không biết bao giờ mới có thể có được một cuốn vở khác. Nhiều lần khác nữa tôi dậy sớm, buồn rầu và đầy những linh cảm, tôi quay mặt vào tường và không muốn nói với bất kỳ ai, nhưng các bạn không để cho tôi yên, lay lay tôi, buộc tôi phải làm việc, phải kể chuyện cho trẻ em nghe. Họ cẩn thận thay băng cho tôi rồi đặt giấy ngay trước mặt.

“Nếu cậu muốn, mình sẽ kể chuyện mình để cậu viết” họ bảo tôi, vừa nói vừa cười rũ, vừa trêu ghẹo tôi và nói rằng tất cả mọi câu chuyện đều giống nhau, cho nên tốt hơn hết là viết chuyện tình, bởi cái đó ai cũng thích. Họ còn bắt buộc tôi ăn nữa. Họ chia sẻ phần ăn rất công bằng, từng người theo sự cần thiết, và đối với tôi họ cho nhiều hơn một chút, vì họ nói tôi gầy trơ xương, đến cả một người đàn ông đang cần thiết nhất cũng chẳng chú ý đến tôi. Tôi rùng mình, nhưng Ana Díaz nhắc cho tôi biết không phải tôi là người phụ nữ duy nhất bị hiếp ở đây, và cái đó, cũng như rất nhiều điều khác nữa, cần phải quên đi. Các chị hát suốt ngày, hát cao giọng. Bọn lính cảnh sát đập đập vào tường.

– Câm đi, lũ đĩ!

– Cứ vào mà bắt chúng tao câm đi, đồ dê đực, thử xem chúng mày có dám không nào! - và họ tiếp tục hát to hơn, và bọn chúng chẳng dám vào, vì chúng đã biết không thể tránh được những điều không thể tránh.

Tôi định viết về những sự kiện nho nhỏ của bộ phận tù nữ, chuyện bọn chúng bắt giữ chị gái của Tổng Thống, chuyện chúng ăn chặn thuốc lá của chúng tôi, chuyện có nhiều tù nhân nữ mới tới, chuyện Adriana lại lên cơn điên nữa và đã nhẩy xổ vào mấy đứa con để giết chúng, bọn tôi phải gỡ tụi trẻ con ra khỏi tay mẹ chúng và tôi phải ngồi mỗi tay ôm một đứa để kể những chuyện huyền ảo trong những cuốn sách đựng trong mấy chiếc hòm kỳ lạ của ông cố Marcos cho chúng nghe tới khi chúng ngủ, và tôi nghĩ đến số phận của những đứa nhỏ sinh trưởng trong nhà tù, với người mẹ bị điên dại lên vì tra tấn, chúng được săn sóc bởi những người mẹ không quen biết nhưng cũng không thiếu một giọng hát ru, không thiếu một cử chỉ an ủi, và tôi tự hỏi để viết, rồi mai đây không biết những đứa con của Adriana sẽ trả nợ bài hát ru và những cử chỉ an ủi kia cho những đứa con hoặc đứa cháu của những người mẹ đã từng hát ru an ủi chúng bằng cách thức sao đây.

Tôi ở trong trại tập trung đó một ít ngày. Một chiều thứ tư, mấy tên lính cảnh sát đến tìm tôi. Tôi kinh hoàng mất một phút, nghĩ rằng chúng lại dẫn tôi tới chỗ Esteban García, nhưng các chị bạn tôi bảo khi chúng mặc đồng phục đến thì không phải bọn cảnh sát chính trị và điều đó làm tôi yên lòng một chút. Tôi để lại cho các chị tấm áo khoác bằng len để các chị tháo ra đan lại cái gì đó ấm áp cho mấy đứa con của Adriana, và tất cả số tiền tôi có khi chúng bắt giữ tôi mà bọn lính đã hoàn lại. Tôi nhét cuốn vở vào túi quần và ôm hôn tất cả, từng người một. Những tiếng cuối cùng mà tôi nghe thấy khi đi ra là bản đồng ca mà những chị bạn bè đồng chí hát để cho tôi có thêm tinh thần chịu đựng, như vẫn hát cho tất cả mọi nữ tù nhân khác mới đến hoặc rời khỏi trại. Tôi vừa đi vừa khóc. Ở đó tôi đã có được một phần hạnh phúc.

Tôi kể cho ông tôi biết bọn chúng đem tôi đi trong một chiếc xe hòm kín, đôi mắt bị bịt băng kín mít, trong giờ giới nghiêm. Tôi run đến độ hai hàm răng va vào nhau lập cập. Một trong mấy người ngồi cùng với tôi ở mé sau xe đặt vào tay tôi một chiếc kẹo và vỗ nhẹ nhẹ vào vai tôi an ủi.

– Đừng lo gì cả, thưa cô. Không có gì xảy ra với cô đâu. Chúng tôi sẽ thả cô ra và chỉ trong vòng một vài tiếng đồng hồ nữa, sẽ được xum họp cùng gia đình - người đó thì thầm bên cạnh.

Họ để tôi ở lại một bãi rác gần Xóm Từ Thiện.

Vẫn người đã cho tôi chiếc kẹo giúp tôi bước xuống.

– Cẩn thận trong giờ giới nghiêm nhé - người đó nói nhỏ bên tai tôi - Đừng rời khỏi đây trước khi trời sáng.

Tôi nghe tiếng máy nổ và nghĩ có lẽ họ sẽ cho xe chẹn nát tôi, rồi hôm sau sẽ xuất hiện trên báo chí tin tôi bị chết vì một tai nạn giao thông; nhưng chiếc xe chạy đi xa dần không động đến tôi. Chờ một lúc, người tôi tê dại đi vì lạnh và sợ hãi, cuối cùng tôi quyết định rứt mảnh băng che mắt để nhìn xem mình đương ở chỗ nào. Tôi nhìn ra xung quanh. Đó là nơi hoang vắng, một bãi ngập đầy rác rưởi, một con chuột đang đào bới giữa những món thừa bỏ. Một vầng trăng nhạt khiến tôi có thể nhìn thấy bộ mặt của một khu nghèo khổ, nhà bằng các-tông, mái tôn lá và mảnh ván. Biết rằng phải chú ý theo lời khuyên của người lính vừa rồi nên tôi đứng nguyên tại đó chờ đến khi trời rạng sáng. Có lẽ tôi sẽ phải đứng thức suốt đêm đó trên bãi rác nếu như không có một cậu bé len lỏi trong bóng tối và kín đáo ra hiệu cho tôi. Tôi cũng chẳng còn gì để mà mất nữa nên bước liền theo sau tay vẫy của chú bé. Nó khoác lên vai tôi một tấm chăn, cầm lấy tay tôi và dẫn tôi tới xóm nhà ở không nói một lời. Chúng tôi loạng choạng bước đi, tránh những con đường và một số ít ngọn đèn bão vẫn đang cháy sáng, có mấy con chó sủa ầm ĩ nhưng không thấy một ai thò đầu ra xem xét. Chúng tôi đi qua một mảnh sân đất, có phơi trên giây thép một vài chiếc quần áo, rồi bước vào một cái lán tồi tàn y như những lán khác ở xung quanh. Bên trong chỉ có một chiếc bóng đèn duy nhất buồn bã chiếu sáng. Sự nghèo khổ cùng cực làm tôi xúc động: đồ gỗ chỉ có một chiếc bàn gỗ thông, hai chiếc ghế thô ráp và một chiếc giường trên có mấy đứa trẻ đang nằm chen chúc. Một người phụ nữ thấp bé, da ngăm ngăm, đôi chân vằn vèo những đường mạch máu và đôi mắt trũng sâu giữa một hệ thống nếp nhăn hiền hậu nó không làm cho đến nỗi già nua, ra tiếp tôi. Bà mỉm cười và tôi nhận thấy bà thiếu mấy cái răng. Bà tới gần và kéo lại cho tấm chăn phủ kín vai tôi bằng một cử chỉ vội và bẽn lẽn nó thay cho cái ôm hôn mà bà không dám biểu lộ với tôi.

– Cô uống một chén trà. Tôi không có đường, nhưng uống một chút trà nóng sẽ làm cho cô dễ chịu - bà ta nói.

Bà kể rằng mọi người nghe tiếng chiếc xe hòm kín và đều hiểu rõ một chiếc xe như thế chạy trong giờ giới nghiêm ở cái nơi hẻo lánh xa đường cái này có nghĩa như thế nào rồi. Nên mọi người chờ cho đến khi chắc chắn là chiếc xe đã đi xa, lúc đó chú bé mới đi ra để xem chúng để lại cái gì. Ai cũng cho rằng sẽ gặp một người chết.

– Thỉnh thoảng chúng đến vứt cho chúng tôi một người bị bắn chết, cốt làm cho mọi người phải sợ hãi, tuân theo - bà giải thích.

Chúng tôi ngồi nói chuyện với nhau cho đến sáng. Đó là một trong loại những người phụ nữ kiên nhẫn và thực tế của đất nước chúng tôi, với người đàn ông nào đi qua trong cuộc đời của họ đều có một đứa con, ngoài ra còn thu về cho bếp lửa gia đình những đứa con mà người khác đã bỏ rơi, hoặc những người bà con nghèo khổ nhất hoặc bất kỳ ai cần có một người mẹ, một người chị, một người cô; họ là những người phụ nữ trụ cột chính của nhiều cuộc đời xa lạ, họ nuôi những đứa con để cho chúng lại đi ra, và họ nhìn những người đàn ông của họ ra đi không một lời trách móc, vì họ bận bịu vào nhiều việc khác cấp bách và lớn hơn. Bà giống như biết bao người phụ nữ mà tôi đã biết tại các nhà ăn bình dân, tại bệnh viện của cậu Jaime, tại Đặc sứ quán Tòa Thánh mà họ đến để dò tìm những người mất tích, tại Nhà Xác mà họ tới để tìm người chết. Tôi bảo bà rằng giúp tôi thế này bà sẽ chuốc lấy nhiều nguy hiểm đấy, và bà mỉm cười. Lúc đó tôi hiểu rõ là tên đại tá García và những tên khác giống như hắn đã có thể đếm được ngày còn lại của chúng, vì chúng không bao giờ có thể phá hoại nổi tinh thần của những người phụ nữ này.

Đến sáng bà đi cùng tôi đến nhà một người thân thuộc có chiếc xe ngựa kéo chở thuê. Tôi đề nghị bác đưa tôi về nhà và thế là tôi về đến đây. Trên đường đi tôi đã có thể nhìn thấy thành phố trong sự tương phản ghê gớm của nó, những nhà lán nhà lều bao quanh bởi một tường rào để tạo nên cái ảo tưởng là ở đằng sau chẳng có một cái gì, rồi một trung tâm đông đúc và sám ngoét, rồi đến khu Phố Trên Cao với những khu vườn kiểu Anh, những công viên, những nhà chọc trời bằng đuyara và kính, với những đứa trẻ tóc vàng hung đi chơi xe đạp trong vườn hoa. Đến cả những con chó ở đây tôi thấy cũng có vẻ sung sướng, tất cả đều ngăn nắp, đều sạch sẽ, đều yên tĩnh cộng với cái hòa bình vững chắc của những tâm hồn không ký ức. Khu phố này thật y như một khu ngoại quốc.

Ông tôi buồn rầu lắng nghe. Toàn bộ một thế giới mà ông tôi vẫn tưởng tốt đẹp đã hoàn toàn tiêu tan trong ông.

– Để ở lại chờ Miguel, ông cháu ta sẽ sửa sang một chút ngôi nhà này - cuối cùng ông tôi nói.

Và chúng tôi đã làm việc đó. Mới đầu, suốt ngày chúng tôi ở trong thư viện, lo lắng nghĩ bọn chúng có thể sẽ quay lại bắt tôi lần nữa để mang tới cho García, nhưng sau đó chúng tôi nghĩ điều tồi tệ nhất là sự sợ hãi như cậu Nicolás đã nói, và cần phải sử dụng đến tất cả ngôi nhà này để bắt đầu một cuộc sống bình thường. Ông tôi ký hợp đồng với một hãng chuyên môn để sửa sang lại từ mái cho đến tầng hầm, đưa máy đánh bóng đến đánh bóng cửa kính, sơn lại tường, tẩy uế, cho đến lúc toàn bộ ngôi nhà đều có thể ở được. Một nửa tá người làm vườn và một chiếc máy kéo đến dọn đẹp hết những bụi cây cỏ rậm rạp, mang đến thảm cỏ tươi cuốn được như tấm thảm, một sáng tạo kỳ tuyệt của bọn Mẽo, và chỉ non một tuần lễ chúng tôi đã có cả đến những cây bạch dương đã lớn, vì nước lại từ những vòi phun vọt lên cao và những pho tượng của núi Olympia một lần nữa lại kiêu hãnh đứng lên sau bao năm tháng bị bỏ rơi, sạch nhẵn hết mọi thứ phân chim và rêu phủ. Ông cháu tôi cùng nhau đi mua chim cho những chiếc lồng để trống từ khi bà Clara tôi tiên cảm thấy mình sắp chết đã mở cửa chuồng thả hết chim ra. Tôi cắm hoa vào những chiếc bình, và bầy đầy quả vào những liễn quả đặt trên bàn, y như thời kỳ những hồn ma, và không khí lại đượm thơm mùi hoa quả. Sau đó tay khoác tay, ông cháu tôi đi khắp ngôi nhà, dừng lại từng ngóc ngách để nhớ lại thời xưa và chào hỏi những hồn ma vô hình của những ngày xa xôi trước, dù có bao nhiêu thăng trầm biến đổi vẫn dai dẳng tồn tại ở những nơi của chúng xưa kia.

Ông tôi nẩy ra ý định là chúng tôi phải viết lại câu chuyện này.

– Như thế cháu sẽ giữ được gốc rễ trong người cháu nếu một ngày kia cháu có phải rời xa khỏi đất nước này - ông nói.

Lục lọi những góc bí mật và bị bỏ quên chúng tôi tìm được những cuốn album cũ và bây giờ đây tôi có trên mặt chiếc bàn của bà ngoại tôi, một đống ảnh chân dung: Rosa, người đẹp bên cạnh cột đu đã nhạt mầu, mẹ tôi và Pedro García Con năm lên bốn tuổi, đang tung ngô cho gà ăn trên sân trang viên Ba Cô Maria, ông ngoại tôi lúc còn trẻ, cao một mét tám, chứng cớ không chối cãi được là cơ thể đã bị teo lại cùng với tâm hồn đúng như lời nguyền của Férula; hai cậu Jaime và Nicolás, một người lầm lì ít nói, âm thầm, to lớn và dễ xúc động, và người kia gày nhỏ và tươi vui; có cả ảnh Vú Em và hai cụ del Valle, trước khi hai cụ chết trong một tai nạn ôtô, và cuối cùng chỉ thiếu có nhà quý tộc Jean de Satigny, về con người ấy không còn lại một tí chút chứng cớ khoa học, và tôi đã đến chỗ nghi ngờ không biết ông ta có thực trên cuộc đời này không.

Tôi bắt đầu viết và có được sự giúp đỡ của ông tôi, con người mà trí nhớ vẫn còn nguyên vẹn cho tới giây phút cuối cùng của cái tuổi chín mươi của ông. Chính tay ông tôi cũng đã viết một số trang, và khi ông tôi cho là ông đã nói hết rồi, liền vào nằm trên giường bà Clara. Tôi ngồi bên cạnh để cùng ông đợi, và cái chết đã không chậm tới cùng ông một cách êm ái, nó đến với ông ngay trong khi ông ngủ. Có lẽ ông mơ thấy người đương vuốt ve tay ông và hôn lên trán ông là bà vợ ông, vì trong những ngày cuối cùng này bà đã không rời bỏ ông một phút nào, bà đi theo ông khắp ngôi nhà, rình ông và nhìn qua vai ông khi ông đang đọc trong thư viện, và bao đêm nằm cùng với ông, cái đầu đẹp vấn những vòng tóc loăn xoăn đặt trên vai ông. Mới đầu bà chỉ như một đám bào quang bí hiểm, nhưng khi ông tôi đã mất hẳn đi tính cáu bẳn điên giận nó đã dày vò ông trong suốt cả cuộc đời, thì bà tôi đã xuất hiện y như thời kỳ bà vui tươi tốt đẹp nhất, miệng cười nở rộng với hàm răng còn nguyên vẹn và làm náo động những hồn ma bởi những bước như bay thoáng qua của bà. Bà cũng giúp chúng tôi để viết, và nhờ sự có mặt của bà, Esteban Truebe đã có thể chết sung sướng, miệng lẩm bẩm gọi tên Clara, người rất sáng, người sáng suốt.

Trong chuồng chó tôi đã viết với mong muốn là một ngày kia tôi có được tên đại tá García đã thất bại đứng trước mặt và tôi có thể trả thù cho tất cả những người cần được trả thù. Nhưng bây giờ tôi nghi ngờ về sự căm thù của tôi. Sau một ít tuần, kể từ khi tôi trở về ngôi nhà này, mối căm thù đó dường như đã loãng đi, đã mất những đường viền rõ nét. Tôi ngờ rằng tất cả những gì đã xảy ra không phải đều bởi ngẫu nhiên, mà dường như đều ăn khớp với một cảnh ngộ đã vẽ nên từ trước khi tôi sinh ra, và Esteban García chỉ là một bộ phận của bức vẽ đó. Hắn là một nét bút thô bạo, phũ phàng, nhưng không có nét bút nào lại vô ích cả. Ngày mà ông ngoại tôi vật ngửa bà hắn, Pancha García, giữa những búi lau lách bên sông, ngày đó đã vẽ thêm một mắt xích nữa vào chuỗi xích những sự việc thế tất phải được hoàn thành. Sau đó đứa cháu của người bị hiếp lại nhắc lại hành động đó đối với đứa cháu gái của kẻ hiếp dâm, và trong khoảng bốn mươi năm sau, có thể cháu giai tôi sẽ vật cháu gái của hắn giữa những búi lau sậy ven sông, và cứ thế, cho tới những thế kỷ sắp tới, trong một lịch sử vô tận của đau thương, đổ máu và tình yêu. Trong chuồng chó tôi đã có ý định sắp đặt một trò chơi nhức đầu mà trong đó mỗi bộ phận đều được lắp vào đúng chỗ của nó. Trước khi lắp đặt vào từng chỗ chính xác của chúng, tôi tưởng như mình không thể hiểu được, nhưng tôi chắc chắn rằng nếu tôi đạt được việc sắp xếp cho đến hết đâu vào đấy, mỗi bộ phận sẽ mang một ý nghĩa thật rõ và kết quả là toàn bộ sẽ rất là hòa hợp. Mỗi một phần, một bộ phận, đều có cái lý do tồn tại của nó, kể cả đến tên đại tá García. Trong một số lần tôi có cảm giác rằng câu chuyện này tôi đã từng sống và tôi đã viết chính những dòng chữ này, nhưng rồi tôi biết không phải tôi viết, mà là một người phụ nữ khác đã ghi trong những cuốn vở ghi chép của bà để cho tôi có thể sử dụng chúng. Tôi viết bây giờ, bà tôi viết trước kia, trí nhớ thật quá mỏng manh yếu ớt mà cuộc đời trôi qua thật ngắn ngủi vội vàng, đến độ chúng ta không tới được chỗ nhìn thấy rõ mối liên hệ giữa những sự kiện, không đo lường được cái hậu quả của mọi hành vi, và chúng ta tin vào sự hư cấu của thời gian, vào hiện tại, vào quá khứ, vào tương lai, nhưng cũng có thể là tất cả mọi sự kiện lại diễn ra đồng thời cùng một lúc, như thể ba chị em nhà Mora đã nói họ có khả năng nhìn thấy trong không gian những linh hồn của tất cả mọi thời kỳ. Vì vậy cho nên bà Clara tôi đã viết vào những cuốn vở của mình, để nhìn sự vật trong tầm quan trọng thực sự của nó và để trêu cợt cái trí nhớ tồi kém của mình. Bây giờ đây tôi tìm kiếm nỗi căm thù của mình mà chẳng sao tìm thấy nó. Nó đã tắt đi khi mà tôi tự giải thích hiểu được cái lý của sự tồn tại của tên đại tá García và của nhiều kẻ khác giống như hắn, khi mà tôi hiểu được bà ngoại tôi và biết rõ được những sự việc đã diễn ra qua những cuốn vở ghi chép của bà Clara tôi, qua những bức thư của mẹ tôi, qua những sổ sách quản lý đồn điền Ba Cô Maria, và biết bao nhiêu tài liệu khác hiện đương nằm la liệt trên mặt bàn, trong tầm tay của tôi. Tôi sẽ rất khó trả thù cho tất cả những người cần được trả thù, vì sự trả thù của tôi sẽ lại chỉ là một phần khác của vẫn cái nghi thức từ xưa không thay đổi. Tôi muốn nghĩ đến nghề nghiệp của tôi là cuộc sống và sứ mệnh của tôi không phải là kéo dài mãi mối căm thù, mà chỉ là công việc viết đầy những trang sách này trong khi chờ đợi Miguel trở về, trong khi chôn cất cho ông tôi, người hiện đương nằm nghỉ bên tôi, trong căn phòng này, trong khi tôi chờ đợi những thời kỳ tốt đẹp nhất định sẽ đến, và thai nghén cho đứa nhỏ mà tôi mang trong bụng, đứa con gái của biết bao cuộc hãm hiếp, hoặc có thể là con của Miguel, nhưng trước hết đó là con tôi.

Bà tôi đã viết trong suốt năm mươi năm trong những cuốn sổ ghi chép cuộc đời của bà. Được che chở bởi một vài linh hồn đồng bạn, những cuốn vở đó đã cứu thoát một cách kỳ diệu khỏi trận hỏa thiêu hèn mạt đã làm cháy ra tro biết bao nhiêu giấy tờ khác của gia đình. Tôi có tất cả ở đây, ở bên chân tôi, những cuốn vở buộc gói bằng những dải băng mầu, từng gói riêng sắp xếp theo từng sự kiện, chứ không theo trật tự thời gian, y như khi bà để lại trước khi ra đi mãi mãi. Bà tôi đã viết nên chúng để cho tôi bây giờ dùng vào việc thu hồi lại những kỷ niệm của thời xưa, làm cho nó sống lại trước con mắt kinh hoàng của chính tôi. Cuốn thứ nhất là một cuốn vở học sinh hai mươi tờ, viết bằng một nét chữ mảnh dẻ trẻ con. Cuốn vở bắt đầu như sau: “Barrabás đến với gia đình theo đường biển...”.

HẾT

Chịu trách nhiệm xuất bản:

LÝ HẢI CHÂU

Biên tập nội dung:
HOÀNG TÚY

Trình bày sách:
PHẠM MẠNH HIÊN

Trình bày bìa:
ĐINH CƯỜNG

Sửa bản in:
TRỊNH THÚY NGA

* * *

NGÔI NHÀ CỦA NHỮNG HỒN MA

I. Allende

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC

Hợp tác xuất bản với

HIỆU SÁCH NHÂN DÂN Q.11

TP. HỒ CHÍ MINH

In lần thứ 2 - 10.000 cuốn khổ 13x19 tại Nhà in Thanh Niên, 62 Trần Huy Liệu, Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh. Số xuất bản: 58/VH. In xong và gửi lưu chiểu tháng 3 năm 1988.