CON LỐC NÚI

(Tiểu thuyết tiễu phỉ)

Tác giả: XUÂN NGUYÊN

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HÓA DÂN TỘC HÀ NỘI - 1995

Chuyển sang ebook: hoi_ls

(Tháng 7/ 2022)

CHƯƠNG MỘT

Lại đến phiên chợ. Hồ Thầu rộn rịch tiếng vó ngựa từ lúc gà gáy. Còn tối đất, tiếng nhạc ngựa đã rung loong coong trên đường mòn.

Sau một đêm thao thức chờ trời sáng, lúc này Vàng Khúa Ly đã trở dậy. Cô ra máng nước ở đầu bếp vã nước rửa mặt. Nước lạnh làm tan hẳn cơn ngái ngủ. Cô rút chiếc khăn chàm còn mới treo trên cái móc bằng mắt tre vấn lên đầu. Sau đó Khua Ly lấy chiếc áo xáo-khỏa và cái quần mới đã gói từ đêm trước để sẵn ở đầu giường bỏ vào mã làn cùng với những thứ hàng mang đi chợ bán.

− Bắt con gà mái vàng béo nhất mang đi mà đổi muối. - Tiếng mẹ cô từ trong buồng nói vọng ra.

− Vâng. - Vàng Khúa Ly đáp.

− Nhớ mà về sớm. Dạo này lính Phăng Ky[1] hay ra chợ cướp gà và trêu con gái đấy! Bọn con trai các bản cũng hay đi “cướp vợ”, nhớ rủ bạn đi cho đông... Đừng nhẹ dạ tin người buôn ở chợ.

Khúa Ly sửa soạn đi chợ trong tiếng dặn ân cần của mẹ.

Con ngựa buộc ở hiên nhà nghe tiếng hí của những con ngựa đi qua cửa cũng gõ móng cong cóc lên các tảng đá lát chuồng. Ngựa vẫn nhai ngô rau ráu, thỉnh thoảng lại thở phì phì trước cơn gió lạnh.

  Vàng Khúa Ly vác cái thồ đã buộc mã làn kềnh càng đặt lên lưng ngựa. Có tiếng gọi:

− Khúa Ly, đi chợ thôi!

− Chị Seo Mỷ đấy à, em đi đây.

Khúa Ly chào mẹ rồi cởi sợi dây thừng bằng móc dắt ngựa ra sân. Cô nhẹ nhàng nhảy lên ngồi giữa hai cái mã làn, hai chân vắt về một bên, rồi giật cương cho ngựa chạy xuống đường.

Con ngựa đã chồn vó suốt đêm, giờ đây mặc sức nện vó trên nền đường đá. Chùm nhạc rung reng theo tiếng vó ngựa.

Trời còn tối mò nhưng Khúa Ly đã nhận ra Seo Mỷ đúng đợi ở giữa đường qua tiếng thở phì phì của con ngựa. Hai con ngựa hí dài chào nhau.

− Đi có sớm quá không?

− Không sớm đâu. Đến chợ thì ông mặt trời cũng lên quá đỉnh Ngũ Chỉ Sơn rồi. - Seo Mỷ trả lời Khúa Ly.

 - Em mới đi chợ lần đầu nên sợ lắm.

− Khúa Ly nói dối chị rồi, có lần chị đã gặp Khúa Ly ở chợ đấy.

− Lần ấy em đi theo bố mẹ. Lần này bố mẹ bảo con gái lớn rồi phải đi chợ một mình cho biết mua bán, cho con trai các bản xem mặt. - Khúa Ly bỗng thấy mặt nóng bừng, may mà trời còn tối nên Seo Mỷ không thấy.

Tiếng vó ngựa nện trên đường núi đá giòn tan xen vào trong câu chuyện của hai cô. Họ say sưa ngắm cảnh bình minh đang đến.

Thoạt đầu bầu trời đằng đông chuyển từ màu đen sang màu xanh nhạt. Rồi trên cái nền xanh cẩm thạch ấy lấp lánh những vẩy mây màu sáng bạc. Phút chốc các vẩy mây màu sáng bạc được ánh bình minh dát vàng rực rỡ. Sau cùng là màu hồng phơn phớt rồi đỏ hồng như mặt người say rượu. Gió núi lành lạnh đưa những tảng mây trắng xốp trôi bồng bềnh trên các đỉnh núi nhọn hoắt.

Con đường xuyên qua những đám nương, ruộng bậc thang trồng toàn anh túc. Anh túc đang độ trổ hoa trông như một tấm vải trắng mênh mông trùm khắp các sườn núi. Những bông hoa anh túc ở ven bờ quệt vào cái mã làn đung đưa, nghiêng ngả.

− Năm nay anh túc lại được mùa. Từ nay đến hết tháng không gặp mưa đá thì nhựa anh túc mùa này để đâu cho hết. - Seo Mỷ nói với Khúa Ly.

Khúa Ly bổng buông tiếng thở dài:

− Cứ nghĩ đến nhựa anh túc em lại lo đến héo cả ruột.

− Sao thế?

− Lý trưởng Giàng Páo bắt bố em năm nay nộp hai mươi nén nhựa anh túc đủ mười tuổi[2].

− Sao nhiều thế?

− Nó bảo “Phăng Ky” năm nay lấy nhiều để đưa sang Tầu. Chẳng biết ông trời có cho thu không?

− Ông trời có cho thu thì đám ruộng ấy cũng không đủ hai mươi nén nhựa kể cả tốt lẫn xấu, chứ đừng nói đến hai mươi nén nhựa toàn loại mười tuổi. Nó cũng là người Mông sao nó không thương người Mông ta nhỉ?

− Bố em nói, con hổ ở đâu cũng muốn ăn thịt lợn, quan ở đâu cũng muốn ăn của dân. Nó còn muốn cướp cả ruộng trồng anh túc của nhà em đấy.

− Ruộng nương nhà Giàng Páo thiếu gì. Năm nào cũng bắt dân đi làm ruộng nương không công cho nhà nó còn chưa đủ hay sao?

− Nó bảo ruộng nhà em ở giữa ruộng nhà nó. Bao nhiêu phân bón của nó trôi cả vào ruộng nhà em. Vì thế nó đang bắt bố em đổi đám ruộng ấy lấy đám ruộng ven rừng đá của nó.

− Bố Khúa Ly trả lời ra sao?

− Bố em không chịu. Giàng Páo cho Giàng Seo Tính đến nói xa nói gần rằng: Là tôi muốn lợi cho ông nên nói mãi quan mới bằng lòng. Ông còn tiếc gì cái cảnh “chung ngựa với nhà quan”, phần thiệt bao giờ chẳng đến mình.

− Giàng Seo Tính là người “nhà trong” của Giàng Páo, nó là em họ của Giàng Páo. Nó vừa là con chó săn vừa là cái đầu của Giàng Páo đấy!

− Bố em cũng biết vậy, nhưng đổi lấy đám ruộng ven rừng đá thì sống làm sao được. Ruộng ấy không trồng được anh túc.

− Cả hai con đường đều cụt cả - Seo Mỷ cất tiếng thở dài thông cảm với Khúa Ly.

Hai người đã đến khu rừng già. Những thân cây cao lớn vươn những cành sần sùi đủ các loài tầm gửi và phong lan buông rủ. Hương phong lan phảng phất ngầy ngậy. Các loài chim rừng ríu rít chào ánh sáng ban mai. Píu! Píu! Píu!... tiếng hót của bày họa mi bỗng vút lên lảnh lót, vượt lên hàng trăm thứ âm thanh của thế giới động vật có cánh. Một bầy chim “hoàng tử” dáng thanh mảnh, mang bộ lông đủ năm màu lướt nhẹ nhàng như những con thoi chuyền từ cây này sang cây khác.

− Khúa Ly xem kìa, các “hoàng tử” cũng bắt đầu đi dự hội rồi đấy. - Seo Mỷ chỉ vào bầy chim “hoàng tử” nói đùa với Khúa Ly - Không biết con chim nào sẽ được chọn là “công chúa” nhỉ?

− Em chịu.

− Nếu chị là những con chim “hoàng tử” thì chị sẽ chọn Khúa Ly làm chim “công chúa” đấy. - Seo Mỷ nói rồi cất tiếng cười giòn.

− Chị Seo Mỷ lại trêu em rồi! - Khúa Ly thấy mặt nóng ran.

Vượt qua rừng già họ đi vào khu rùng sa mu xanh thắm. Những cây sa mu già trên trăm tuổi thẳng vút, trầm tĩnh tấu bản nhạc đều đều vô tận. Lẫn trong tiếng vi vút của ngàn sa mu là tiếng khèn của những chàng trai Mông đi chợ.

       ... Vườn có hoa, ong mới về đậu,[3]

           Vì có em, anh mới đến đây.

           Nơi có hoa, ong mới về kêu

           Thấy bóng em, anh mới về hát

           ……

            Núi cao sinh cây gì?

            Núi cao sinh cây sa mu.

            Đồi thấp sinh cây trúc

            Anh với em như sa mu với trúc

            Em đi khởi lòng anh nhớ khôn nguôi...

Tiếng khèn lúc trầm trầm thủ thỉ, lúc vút lên như tiếng họa mi trong rặng sa mu. Tiếng khèn cứ như quấn quít lấy vó ngựa của Khúa Ly và Seo Mỷ:

         ... Cô em hỡi,

            Hoa gì nở thắm tươi?

            Hoa đào mùa xuân nỏ thắm tươi

            Em có lòng yêu anh,

            Xin hẹn chợ này ta gặp nhau một buổi.

            Hoa gì nở chi chít?

            Hoa đào mùa xuân nở chi chít

            Em có lòng mến anh,

            Xin hẹn chợ này ta gặp nhau một ngày...

Không bảo nhau nhưng cả Khúa Ly và Seo Mỷ cùng sửa lại hai vạt áo xáo-khoả che kín bộ ngực. Khúa Ly cất tiếng hỏi Seo Mỷ:

− Anh Sùng Sử có đi chợ không?

− Có, nhưng đi sau. Còn bắt con lợn mang đi chợ.

− Tưởng mùa này anh chị cưới nhau.

Seo Mỷ buông tiếng thở dài:

− Ông chú không chịu.

− Ông Hảng A Dềnh ấy à? Sao ông ấy lại không chịu?

− Ông ấy bảo con ngựa đắt tiền mới là con ngựa quý. Vì thế ông khăng khăng đòi lấy đủ một trăm đồng bạc trắng. Lợn, rượu thì Sùng Sử còn lo được, chứ bạc trắng thì lấy đâu ra. Mấy lần chị nói xin giảm cho Sùng Sử đều bị ông mắng lấn đi: “Mày đừng như con ngựa động đực, vừa thấy hơi ngựa đực đã cong đuôi chạy theo. Thằng Sùng Sử không đủ bạc trắng thì khối đứa có đủ. Chừng nào tao còn sống thì tao còn làm đúng lời bố mày dặn trước khi nhắm mắt”. Có lúc thương Sùng Sử quá chị đã bảo Sùng Sử rủ bạn “cướp”[4] chị chạy đi thật xa, nhưng Sùng Sử không chịu: “Làm thế còn mặt mũi nào nhìn dân bản, thà chịu phận nghèo, cô đơn còn hơn là mang tiếng xấu”.

− Ôi, cuộc đời sao lắm nỗi éo le? - Khúa Ly chép miệng thở dài.

Câu chuyện của họ đến đây ngắt quãng. Trước mắt hai cô cái đồn “Phăng Ky” đã hiện ra rõ mồn một với những bức tường đá xám xịt bao quanh. Ngay dưới chân đồn, trên con đường dẫn vào chợ một đám vợ lính đứng đón đường mua hàng của những người đi chợ.

− Tả cố mải lá dảng?[5]

− Mày bán cho tao đi.

− Kỷ tố sền?[6]

− Tao có tiền trắng, mày bán đi, hay muốn đổi muối, diêm, thuốc lào? Thứ nào tao cũng có tất, cứ mang vào đây.

Tiếng Quan Hoả pha tiếng Kinh, tiếng Mông của những người mua bán inh om cả một quãng đường. Người có của về giấu vào mã làn, người mua cố giằng lấy, cứ y như một đám cướp giật. Một người vợ lính không mua được hàng mặt vác lên, tay xỉa xói vào mặt người có hàng mà chửi rủa là quân “ngu độn”. Nhìn cảnh ấy Khúa Ly và Seo Mỷ đến sợ. Hai cô giật cương cho ngựa đi mau. Một người vợ lính chạy lại giữ lấy cái thừng làm cương ngựa của Khúa Ly, miệng hỏi:

− Mày có gì bán?

Khúa Ly ngơ ngác và sợ hãi đưa mắt nhìn Seo Mỷ. Nghe Seo Mỷ dịch lại, Khúa Ly xua tay:

− Chí mùa.[7]

Người vờ lính nhìn bộ điệu cũng hiểu là Khúa Ly từ chối, song chị ta vẫn nắm chặt sợi dây thừng, tay kia thọc vào mã làn của Khóa Ly lôi ra con gà mái vàng:

− Kỷ tố sền?

Cái thế không thể tránh được, Khúa Ly đành nhảy xuống ngựa giằng lại con gà. Người vợ lính vẫn giữ chặt con gà miệng mắng Khúa Ly xơi xơi:

− Đồ ngu! Bán ở đây không là tiền à?

Khúa Ly trông bộ điệu đoán là chị ta đang nổi giận. Cô sợ hãi kéo một người cùng bản biết tiếng Kinh nhờ nói hộ:

− Cô ấy mang gà đi đổi muối, không bán đâu.

− Muối tao cũng có, mày lấy bao nhiêu muối?

Ngay lúc ấy một mụ to béo đẫy đà, đầu vấn khăn nhung, mặt trát bự phấn son lạch bạch chạy đến. Bằng một giọng kẻ cả, mụ hỏi:

− Nó lấy bao nhiêu cô “toóng toa”?[8]

Người vợ lính đang giữ con gà quay lại lễ phép chào:

− Bà đội cũng đi chợ ạ.

− Phải.

− Thày cháu mối đi “ba chui”[9] về mệt, cháu định mua con gà này về nấu cháo.

− Ông đội nhà tôi cũng mới về đêm qua. Việc nhà binh dạo này bận rộn quá.

Mụ đội vạch bụng nắn lườn con gà mái vàng rồi khen:

− Mái to chính cống đây! Thôi cô “toóng toa” tìm con khác, nhường con này cho ông đội nhà tôi.

− Dạ thưa bà...

− Tìm con khác. Từ giờ đến trưa còn ối. Anh bếp cần gà nấu xúp ngay mới kịp giờ nghỉ trưa của ông đội. - Mụ đội vừa sờ nắn con gà vừa nói tiếp - Quý nó là mái tơ chứ mái ghẹ thì chả thèm.

− Nhưng nó không muốn bán mà đòi đổi muối.

− Mặc nó với tôi. - Miệng nói tay mụ giằng lấy con gà người kia đang giữ.

Người kia hậm hực quay đi, miệng lúng búng:

− Chỉ giỏi “cả vú lấp miệng em”.

Mụ đội nắm chặt con gà mái trong tay quay lại nhìn Khúa Ly:

− Mày lấy muối hả?

Khúa Ly sợ hãi lắc đầu:

− Tôi không bán, tôi mang đi chợ.

Nghe dịch lại, mụ đội sầm mặt:

− Đồ “cu xoong”[10]! Cơm không muốn ăn lại muốn ăn c... hả? Này thì không bán!

Mụ đội thẳng tay bẻ gãy đôi chân con gà rồi quăng xuống trước mặt Khúa Ly. Con gà đau đớn vẫy đôi cánh tuyệt vọng. Khúa Ly tái mặt cúi xuống ôm con gà chân đã gãy lìa.

Mụ đội quay lại bảo người lính đứng sau:

− Thày bếp xúc cho nó bát muối rồi đem con gà về nấu xúp. - Người lính đưa cho Khúa Ly bát muối. Seo Mỷ bảo Khúa Ly:

         - Thôi cầm lấy, không cầm nó cũng cướp không đấy. Đi ngay thôi, bọn lính “Phăng Ky” sắp kéo xuống từng đàn ngay bây giờ.

Khúa Ly gạt nước mắt nhận bát muối ròi nhảy lên ngựa. Cô cùng Seo Mỷ thúc ngựa chạy nhanh xa đám người đang mua bán nhốn nháo.

*

*   *

Hầu Seo Giả đi chợ từ lúc gà gáy lần thứ hai. Anh biết phận mình không có ngựa nên phải đi sớm. Như mọi người con trai cùng lứa tuổi, Seo Giả đi chợ không định mua bán gì nhiều. Anh đã hẹn với Khúa Ly, anh phải đến chợ trước lúc chợ tan. Seo Giả băng theo những con đường tắt dốc ngược. Vậy mà đến chợ mặt trời đã gần đứng đỉnh đầu. Chợ đang đông. Seo Giả hạ lù cở bán quấy quá cho hết mấy xâu nấm hương, mộc nhĩ và con gà. Anh mua gói muối, nửa chai dầu hỏa xếp vào lù cở, rồi đem gửi người quen. Sau đó, sáo dắt lưng, tay cầm khèn Seo Giả lách đám đông đi tìm Khúa Ly.

− Kia rồi! - Seo Giả khẽ reo lên. Khúa Ly ngồi trên cái yên thồ cạnh Seo Mỷ, trước mặt bày la liệt những xâu nấm hương, mộc nhĩ, những ngọn măng mai và những bó rau cải. Khúa Ly hôm nay như bông hoa “păng công” nở giữa màu xanh của cây rừng. Chiếc khăn và chiếc áo xáo-khỏa đều nhuộm chàm đậm, được mài bóng bằng sáp ong, nên mặt vải sáng bóng lên dưới ánh mặt trời. Chiếc áo xáo-khỏa với đường hoa văn thêu rực rỡ ở cổ áo đã tôn bật khuôn mặt tròn trĩnh, đỏ hồng của Khúa Ly. Đôi mắt đen và sáng làm Khúa Ly vừa có vẻ hiền dịu, vừa duyên dáng. Dưới cái mũi thon nhỏ là cái miệng cười tươi tắn với đôi môi đỏ mọng và hàm răng đều, trắng bóng. Có mấy anh cầm khèn đang lượn trước mặt Khúa Ly. Khúa Ly đang cười với họ. Seo Giả thấy ngực tưng tức như có cái cối đá đè lên. Anh đưa khèn lên môi. Những âm thanh hài hòa, nhè nhẹ rung:

“... Con chim bay nhiều cây nên không nhớ gốc,

      Con bướm lượn nhiều hoa nên chẳng nhớ cành

      Đôi ta dù cách nhau tám suối, chín đồi

      Chúng ta vẫn nhớ hơi nhau...”

Điệu khèn quen thuộc mách Khúa Ly biết Seo Giả đã tới. Cô đưa mắt tìm nơi phát ra tiếng khèn và mỉm cười. Nụ cười của Khúa Ly đã cất cái cối đá vô hình đang đè trên ngực Seo Giả. Anh sung sướng, tự hào đưa mắt nhìn mấy chàng trai đang bám quanh Khúa Ly. Chọt trông thấy Sùng Sử, Seo Giả cất tiếng gọi:

− Sùng Sử! Anh Sùng Sử!

Sùng Sử rẽ đám đông đến bên Seo Giả:

− Anh bán hết hàng chưa?

− Hết rồi.

− Bao giờ về?

− Còn chờ. - Sùng Sử đưa mắt về phía Seo Mỷ.

Sùng Sử hơn Seo Già đến năm tuổi, nhưng họ vẫn là đôi bạn thân. Họ thân nhau bởi cùng nghèo và cùng theo đuổi một mối tình éo le. Sùng Sử còn mẹ già, còn Seo Giả mồ côi bố mẹ phải ở nhờ bác mà lớn lên. Có điều gì họ cũng thổ lộ với nhau. Một lần Sùng Sử kể với Seo Giả:

− Có người biết mình cần bạc trắng cưới Seo Mỷ nên họ bảo: “Anh Sùng Sử, nếu anh bằng lòng mua giúp và mang hộ tôi nhựa anh túc ra tỉnh, tôi sẽ giúp anh đủ bạc trắng cưới vợ”. Mình đã trả lời: “Dù làm thân cây trúc cũng không thể để kiến ăn ruột”. Họ lại bảo: “Chỉ giúp tôi một lần thôi, anh sẽ có vợ đẹp cùng ở suốt đời”.

− Cây trúc chỉ cần một đốt kiến thì cả cây trúc sẽ chỉ đáng làm củi.

Nghe mình trả lời, họ bĩu môi nhìn mình rồi bỏ đi.

Seo Giả tuy chưa mượn ông mối đến nhà Khúa Ly, nhưng anh tự biết thân con mồ côi đi hỏi vợ còn khó khăn hơn nhiều. Biết vậy nhưng Seo Giả không thể xa Khúa Ly, cũng như Sùng Sử không thể thiếu Seo Mỷ làm bạn đời.

− Ta uống rượu, ăn phở chứ?[11]

− Đi thì đi. Seo Mỷ và Khúa Ly còn chưa bán hết hàng. - Sùng Sử đáp và đi theo Seo Giả vào hàng phở.

Cả chợ bỗng nhốn nháo khi có tiếng quát gióng của một người dẹp đường:

− Dãn ra, dãn ra! Ngựa quan đến! Ngựa quan đến!

Đám đông như đàn gà con thấy bóng diều hâu. Người bán vội thu hàng ngồi gọn lại. Thứ gì tốt đẹp họ cất vội vào lù cở, mã làn. Người mua ấn vội mớ tiền vào túi và đứng lên lảng đi chỗ khác. Seo Mỷ nói nhỏ với Khúa Ly:

− Quan đến lành ít, dữ nhiều. Thu hàng lại sắp sửa về thôi.

Khúa Ly đang nhặt những mớ rau, ngọn măng mai bỏ vào mã làn đã nghe tiếng nhạc bạc rung sang sảng. Cô ngước mắt nhìn lên.

Quả là quan sang từ con ngựa. Từ cái bàn đạp đến cái hàm thiếc và chùm nhạc ngựa đều bằng bạc trắng lóa. Cái yên ngựa bằng da “Phăng Ky” và đóng cũng theo kiểu yên “Phăng Ky”. Cái đệm lót mình ngựa cũng bằng nỉ đỏ có thêu hoa đẹp.

“Quan” chính là lý trưởng Giàng Páo. Thoạt nhìn, tướng mạo “quan” khá đường bệ. Khuôn mặt to bành bạnh, luôn đỏ như gà chọi của “quan” trở nên cân đối vì phía trên có đôi lông mày to, rậm như hai con rết rừng nằm ngang và viền phía dưới cằm là bộ râu quai nón vừa đen vừa rậm nối liền với hai mai tóc đen và cứng như bẹ móc. “Quan” cũng mặc quần áo của người Mông, nhưng đầu không đội mũ vải chàm có múi mà lại đội cái mũ nồi bằng dạ đen. Bên ngoài bộ quần áo Mông quan lại khoác cái áo “ca-pốt” mầu rêu của lính khố đỏ. Chân “quan” không đi “hài xảo” mà lại xỏ một đôi giày “xăng đá” bên dưới đóng đinh chi chít như đinh đóng móng ngựa. Tay “quan” cầm một cái roi ngựa bằng da trâu phơi khô tết lại. Toàn bộ con người “quan” đúng là một sự pha trộn nhốn nháo giữa cái dáng của một người Mông và cái vẻ một tên lính thuộc địa của Phăng Ky.

“Quan” ghìm cương giương đôi mắt trắng dã như hai mũi dao găm nhìn khắp chợ. “Quan” nhìn nhưng hình như chẳng thấy ai, rồi bỗng dim dôi mắt giống như con hổ lúc rình mồi nhìn thẳng vào Khúa Ly. Khúa Ly sợ hãi cúi mặt xuống. “Quan” gõ nhẹ cái roi ngựa vào vai một người còm nhom cưỡi con ngựa thấp bé đi bên cạnh:

− Giàng Seo Tính, con bé kia ở đâu?

− Nó là Vàng Khúa Ly ở Hồ Thầu, con gái một của Vàng Seo Hồ.

− Sao ta không thấy nó bao giờ?

− Nó vừa mới lớn, chỉ đi làm ruộng nương nên quan không gặp.

Giàng Páo nheo nheo một bên mắt, gật gù. Hắn giật cương cho con ngựa đi qua mặt Khúa Ly. Hắn vẫy Giàng Seo Tính đến sát và nói nhỏ. Mắt Giàng Seo Tính ánh lên những tia gian giảo:

− Dạ, được. Việc này giao cho Sần Lùng là xong hết.

Giàng Páo gật đầu rồi giật cương cho ngựa phóng đi. Sần Lùng cuống quít chạy lên dẹp đường nhưng không kịp. Con ngựa của Giàng Páo xô ngã mấy người đang mải mua bán, những cái lù cở đựng đầy hàng bị ngựa đá, hàng hóa đổ vung vãi. Tiếng la thét, chửi bới dậy lên hỗn loạn cả một dãy chợ y như có cướp đến.

Giàng Seo Tính đã đuổi kịp Sần Lùng. Hắn dùng roi ngựa vẫy Sần Lùng lại gần, rồi xuống ngựa ghé vào tai Sần Lùng nói thầm. Mặt Sần Lùng như nở ra. Hắn khua tay nói như lúc đang dẹp đường:

− Nhà quan cứ tin ở Sần Lùng này, việc dễ như bắt con gà trong chuồng.

Seo Tính vội đưa tay bịt miệng Sần Lùng, đảo mắt nhìn quanh xem có ai để ý câu chuyện của hắn và Sần Lùng không. Seo Tính hạ thấp giọng:

− Bé mồm chứ. Đây không phải là chuyện dẹp đường mà rống lên như bò thế. Phải kín như miệng hũ rượu, rõ chưa?

Căn dặn Sần Lùng xong, Giàng Seo Tính cũng quất ngựa chạy theo Giàng Páo. Một lần nữa cả dãy chợ lại nhốn nháo như có cáo vào chuồng gà.

Đợi Giàng Seo Tính đi khuất, Sần Lùng mới len lách đám đông mượn được cái khèn. Hắn khoác khèn qua vai như một chàng trai Mông đi chơi chợ. Hắn đảo qua một vòng chợ rồi quay lại chỗ Khúa Ly đang ngồi bán nốt mấy mớ rau. Tiếng khèn của Sần Lùng như con ong bay trong ống nứa vang đến tai Khúa Ly:

... Anh thấy tấm thân em báu như ngựa rồng, ngựa thổ[12]

    Anh mới lấy đầu nhà, cuối nhà của cha mẹ em làm bậc thang anh tới     

    Quần nhiễu phải rải chăn hoa,

    Mình không mến thương anh thì thôi

    Chăn hoa rải qua quần nhiễu

    Mến thương anh, mình hỏi tin anh ở quê hương

    “Tủa Sào”[13]

    Mình không có lòng thì thôi

    Mình có lòng thì về ở với nhau một đêm...

Tiếng khèn cứ như con ong soi vo ve bên tai, soi mãi vào mắt Khúa Ly làm cô khó chịu. Cô nhặt mấy mớ rau còn lại vứt vào mã làn.

Sần Lùng cứ đưa mãi cái khèn vào sát mặt Khúa Ly mà thổi. Khúa Ly bực quá đưa tay gạt mạnh cái khèn sang một bên.

Sần Lùng rút khèn về cười hềnh hệch:

− Sao cô em đặt giá cao thế?

− Ai đặt giá với anh. Anh đi đi cho tôi bán hàng.

 - Cô em xinh đẹp! Sao khô như cỏ gianh tháng chạp? Sao kín như hũ rượu nhà anh?

Miệng nói tay Sần Lùng đưa mũi khèn móc bật hai tà áo xáo-khoả của Khúa Ly. Khi đã nhìn rõ bộ ngực nở căng trắng nõn của Khúa Ly hắn bật lên tiếng cười hềnh hệch. Khúa Ly mặt đỏ rựng lên. Cô vội vã kéo hai tà áo giắt chặt vào đải-lầu.

Seo Mỷ vụt đứng dậy, bất ngờ xô mạnh làm Sần Lùng ngã ngửa. Hắn chưa kịp gượng dậy thì một bàn tay rắn chắc đã túm chặt ngực áo hắn lôi dậy. Hắn nhìn lại thì bắt gặp đôi mắt nảy lửa của Seo Giả. Seo Giả nói rít qua kẽ răng:

− Sao giữa chợ mày dám làm điều xấu với con gái?

− Mặc tao. Con Khúa Ly đâu có phải vợ mày.

− Mày cậy là con chó nhà quan muốn cắn càn thế nào cũng được hả?

− À, thằng này dám chửi nhà quan.

Sần Lùng hùng hổ vung tay định đánh Seo Giả, nhưng Seo Giả đã nhanh tay hơn:

− Con chó nhà quan này! Này...!

Những quả đấm bật ra từ lòng căm phẫn của Seo Giả liên tiếp giáng vào mặt Sần Lùng. Sần Lùng lảo đảo rồi ngã gục. Máu từ mồm, từ mũi hắn trào ra.

Seo Giả vẫn chưa nguôi cơn giận, định xông vào đánh tiếp, nhưng Sùng Sử đã ngăn lại:

− Đừng nóng. Đánh chó phải nhìn chủ, đừng rước vạ vào mình. Khúa Ly, cô thu xếp hàng về ngay đi, ở đây chúng nó kéo cả đàn ra bây giờ đấy!

Không đợi Sùng Sử giục lần thứ hai, Khúa Ly và Seo Mỷ đã mau chóng thu xếp hàng còn lại vào mã làn. Người đi chợ túm đến xem mỗi lúc một đông, bao quanh Sần Lùng. Bốn người bấm nhau lặng lẽ rút khỏi chợ.

Họ đi hối hả như có người đuổi sau lưng. Đi qua khu rừng già họ mới thấy hơi yên tâm. Khi chia tay với Seo Giả, Sùng Sử dặn thêm:

− Bọn chó nhà Giàng Páo chắc không bỏ qua mối thù hôm nay đâu. Từ nay cậu nên cẩn thận. Đi nương, đi ruộng, đi rừng... phải để ý giữ mình.

− Mặc lũ chó, mình tôi cũng quật đổ ba thằng. Bọn chúng thằng nào cũng nghiện móp đít, mỗi đứa không chịu nổi hai quả đấm của tôi đâu.

− Đừng nói thế. Con chó sủa trước mặt mấy khi đã cắn được người, nhưng con chó phía sau lưng ta biết nó cắn trộm lúc nào mà chống. Giàng Páo vừa gian, vừa ác, lại thêm thằng Giàng Seo Tính lắm kế độc, mưu sâu. Dưới tay nó còn có thằng Sần Lùng - đứa con hoang và hung hãn luôn sẵn sàng nhúng tay vào bất kỳ tội ác nào.

− Được, tôi nghe lời anh.

Seo Mỷ cũng bịn rịn chia tay Khúa Ly:

− Từ nay em phải giữ ý với thằng Giàng Páo. Con mắt nó nhìn em ở chợ sáng nay làm chị lo ngại lắm. Đừng cho thằng Giàng Páo thấy Khúa Ly đi một mình. Một tay nó đã hại bao nhiêu đời con gái ở vùng Ngũ Chỉ Sơn rồi đấy.

− Biết làm thế nào bây giờ chị Seo Mỷ? Em sợ lắm.

− Phải tin ở mình Khúa Ly ạ. Đừng nghĩ nhiều về những điều xấu. Chị khổ đã nhiều, người con gái Mông ta khổ đã nhiều, chắc không thể khổ hơn đâu.

Họ chia tay nhau trong nỗi phấp phỏng, lo âu.

*

*   *

Bây giờ chỉ còn Khúa Ly đi bên Seo Giả. Họ bồi hồi nhìn nhau, mừng lo lẫn lộn.

− Anh Seo Giả, sao anh đánh Sần Lùng?

     - Anh không chịu được đứa nào đụng đến Khúa Ly. Dù có chết ngay anh cũng bảo vệ Khúa Ly.

− Em sợ lắm!

− Anh còn thì không có gì đáng sợ. Sần Lùng, Seo Tính, cả lý trưởng Giàng Páo nữa... anh coi chúng như một lũ chó. Đã là người sao lại sợ chó? Cần đổi mạng để giữ Khúa Ly anh cũng dám làm.

− Anh đừng nói thế, Khúa Ly sợ lắm!

− Đã có anh bên cạnh, Khúa Ly không phải sợ gì. Thôi không nói đến chuyện ấy nữa, Seo Mỷ chẳng dặn Khúa Ly thế là gì.

 Buộc ngựa vào một tảng đá bên đường. Seo Giả nắm tay Khúa Ly dắt vào nương anh túc. Những bông hoa anh túc vươn cao ngang đầu đôi trai gái. Được nắng chiều nhuộm đỏ, những bông hoa trông giống những bông hồng nhung cỡ lớn. Cuống hoa thẳng có dáng của thân cây trúc. Mỗi khi có làn gió núi thổi qua, những bông hoa đỏ như nắm tay nhau nhảy múa uyển chuyển. Bàn tay Khúa Ly nằm gọn trong bàn tay Seo Giả. Cô cảm thấy hơi nóng từ bàn tay anh truyền đến tận con tim. Khúa Ly bồi hồi xao xuyến. Cô thấy con tim như đang đập nhanh hơn. Khúa Ly níu Seo Giả ngồi xuống một tảng đá. Cô lần trong đải lầu lấy ra chiếc đàn môi. Một âm điệu thoang thoảng rung trong gió:

           ... Em nắm tay anh nắm cho vững Anh cầm tay em cầm cho chặt

           Tinh yêu ta xanh thắm như khóm ngải bên đường...

           Em trao bàn tay anh cầm,

           Tim gan anh như lá quay nghiêng ngả

           Anh chìa bàn tay em nắm,

           Tim gan em như nước mưa xuân tưới thấm…[14]

Chiếc đàn môi từ tay Khúa Ly chuyển qua tay Seo Giả, rồi lại từ Seo Giả chuyển cho Khúa Ly. Họ không nói với nhau một lời, nhưng tiếng đàn môi đã nói tất cả. Bốn mắt nhìn nhau đắm đuối... Seo Giả xúc động ghì chặt Khúa Ly trong đôi cánh tay vạm vỡ của anh. Anh nghĩ đến ngày được cùng Khúa Ly cưỡi chung một con ngựa đi làm nương, làm ruộng...

Họ ở bên nhau cho đến khi ông mặt trời rải những tia rẻ quạt vàng chói sau dãy Ngũ Chỉ Sơn. Khúa Ly sẽ sàng gỡ vòng tay Seo Giả và đứng lên. Seo Giả cố níu Khúa Ly ngồi lại.

− Ông mặt trời sắp đi ngủ rồi anh Seo Giả à. Về tối, em sợ con mắt dân bản lắm.

Cuối cùng Seo Giả cũng phải đứng lên theo bước chân Khúa Ly. Con ngựa của họ vẫn thản nhiên gặm cỏ ở ven đường. Seo Giả cởi dây đỡ Khúa Ly nhảy lên ngựa, rồi anh cũng nhảy lên ngồi sau Khúa Ly. Con ngựa vừa chuyển vó thì từ sau tảng đá có tiếng chân đạp vào đá lăn lạo xạo. Seo Giả giật mình quay lại, nhưng một cái gậy đã đánh trúng đầu. Seo Giả thấy đầu óc quay cuồng rồi đổ vật xuống đất như một bao tải ngô rơi từ lưng ngựa xuống. Khúa Ly vừa kịp rú lên, thì một cái chăn chiên màu đỏ đã tung ra chụp kín lấy người. Mặc Khúa Ly ra sức giãy đạp, hai người lạ mặt đã bó gọn cô trong tấm chăn. Sần Lùng, kẻ vừa vung gậy đánh Seo Giả, dắt ra ba con ngựa. Hai đứa giúp tên thứ ba giữ Khúa Ly nằm ngang lưng ngựa và phóng chạy như bay ngược lại phía đường Seo Giả và Khúa Ly vừa đi tới. Trước khi lên ngựa, Sần Lùng quay lại nhìn Seo Giả nằm thẳng đuột trên đất, máu chảy đầy mặt. Hắn đá thêm cho Seo Giả một đá kèm câu rủa:

− Thằng chó chết! Oán trả oán, thù trả thù. Nếu hồn mày còn ở đây thì hãy nhớ kiềng mặt thằng Sần Lùng này.

Hắn thấy ngứa ngứa ở mũi và khịt mạnh một cái. Hắn nhổ ra tay cục máu, giận dữ ném tiếp vào mặt Seo Giả rồi nhẩy lên ngựa phóng theo hai người kia.

     Con ngựa của Khúa Ly mất chủ, quan quanh bên Seo Giả một lúc rồi thẳng đường chạy về nhà.

CHƯƠNG HAI

Vào cái năm mà lịch của Phăng Ky gọi là năm một nghìn chín trăm ba mươi lăm, thế lực của bọn thổ ty họ Sề ở đại lý[15] Pả Sa còn to lắm. Ở Múng Hung có tên tý trưởng Sề Sào Lìn được cai quản từ Múng Hung sang cả Ngũ Chỉ Sơn. Sề Sào Lìn cướp đoạt của người Dáy, người Dao, người Mông ở vùng này không biết bao nhiêu là của. Sề Sào Lìn tự đặt ra những luật lệ theo ý của hắn. Hắn tuyên bố tất cả những rừng thảo quả trong vùng đều là của họ Sề. Ai trồng anh túc phải nộp thuế bằng nhựa anh túc. Ruộng nương của họ Sề con ngựa chạy mỏi chân, con chim bay qua mỏi cánh, đều do dân bản đến làm không công. Đã vậy ai làm một thửa ruộng, một mảnh nương đều phải nộp thóc khách, gà khách[16]. Con thú trên rừng cũng là của lý trưởng Sề Sào Lìn. Ai bắn được con nai có nhung phải nộp cặp nhung, không có nhung thì phải nộp cặp sừng ; bắn được con hổ phải nộp bộ xương và cái da ; bắn được con gấu phải nộp cái mật và bốn tay chân gấu... Tiền bạc của Sề Sào Lìn nhiều như nước suối. Từ nhà nó ra tình phải đi hai ngày ngựa, thế mà nó bắt dân bản ra tận tỉnh thồ gạch, xi măng, ngói về xây nhà theo kiểu nhà Phăng Ky. Chưa hết, Sề Sào Lìn còn chọn những cô gái Dáy xinh dẹp về lập đội xòe mua vui cho hắn và các quan Phăng Ky. Sề Sào Lìn còn bỏ tiền bạc mời người Phăng Ky từ tỉnh về làm cho hắn cái đèn điện chạy hằng nước suối Múng Hung. Sề Sào Lìn khoe rằng hắn có tài biến suối nước thành suối dầu. Sề Sào Lìn sống sung sướng như ông chúa rừng, nhưng tàn ác thì con hổ còn thua xa...

            Cách đây mười lăm năm nhà tôi không nghèo như bây giờ. Trong nhà lúc nào cũng có hai chục con trâu, ba bốn con ngựa, lợn gà dù cho hàng chục người khách đến ăn quanh năm, nhựa anh túc đủ cho khách hút suốt đêm đến sáng. Bố tôi được dân bản Sín Chải tin cậy và cử ra trông coi bản. Vậy mà thằng lý trưởng Sề Sào Lìn cũng không nể mặt. Năm ấy bố tôi bắn được một con gấu ngựa. Ông giữ cái mật làm thuốc, bốn chân tay gấu nấu cháo mời bố vợ ăn. Hai chợ sau Sề Sào Lìn cho tay chân đến bắt bố tôi đem mật và bốn chân tay gấu nộp cho nó. Bố tôi giận lắm nói rằng: “Con gấu ăn cây quả và mật ong của người Mông Ngũ Chỉ Sơn thì cũng như con trâu, con ngựa ăn cỏ ở Ngũ Chỉ Sơn vậy. Con trâu, con ngựa là của cải của người Mông Ngũ Chỉ Sơn, thì con gấu cũng là của cải của người Mông. Đấy là cái lý của người Mông Ngũ Chỉ Sơn”.

          Sề Sào Lìn tức lắm, hắn cho tay chân đến Sín Chải rao rằng: “Vì sự cứng đầu, ương bướng của thôn trưởng Sín Chải, nên lý trưởng bắt dân Sín Chải nộp mọi khoản thuế gấp đôi”. Năm ấy ở vùng người Dao Dền Sáng cũng xảy ra chuyện tương tự như ở Sín Chài và Sề Sào Lìn cũng phạt dân Dền Sáng như đã phạt dân Sín Chải. Biết tin này, bố tôi đã đến tìm người Dao cầm đầu bản Dền Sáng bàn nhau làm đơn kiện lý trưởng Sề Sào Lìn gửi lên quan đầu tỉnh.

          Đơn kiện gửi đi được hai tháng, thì một hôm có người Phăng Ky mặc cái áo dài đen về tận Sín Chải gặp bố tôi. Ông ta nói thạo tiếng Mông và tự giới thiệu là bạn tốt của người Mông. Trong lúc nằm hút thuốc phiện cùng bố tôi hoặc trong các bữa rượu, ông ta tỏ ra rất hiểu biết phong tục, tập quán của người Mông. Qua những câu chuyện rỉ rả bên mâm rượu hoặc bên bàn đèn, ông ta tỏ ý đồng tình với cái “lý” của người Mông và muốn giúp người Mông đứng lên chống lại sự ức hiếp của lý trưởng Sề Sào Lìn. Ông ta còn nói rằng: “Xa xưa người Mông và người Phăng Ky vốn cùng một cha mẹ sinh ra. Do người Mông đi làm ăn quá xa nên tiếng nói đổi khác dần. Bây gỉờ anh em đã tìm thấy nhau thì phải thực bụng giúp nhau”.

          Mãi sau người Phăng Ky mới cho bố tôi biết ông ta tên là Sa Vin. Ông Sa Vin khuyên bố tôi nên mở trường dạy chữ cho người Mông và nên lập nhà thờ chúa Jê Su. Có như vậy người Mông mới được người Phăng Ky ở Hà Nội tin là anh em cùng một gốc. Đến lúc ấy thì sẽ được kiện mà không còn sợ người Dáy bắt nạt nữa.

         Lâu dần bố tôi tin Sa Vin và coi ông ta như anh em ruột. Bố tôi giúp ông ta dựng nhà thờ chúa Jê Su kiêm cả trường học và cho tôi theo ông Sa Vin học chữ và đọc kinh thánh. Thấy lạ, trẻ con Mông đến xem rất đông. Ông Sa Vin tiếp đón rất niềm nở. Cứ sau mỗi buổi học và đọc kinh thánh, ông ta lại phát kẹo cho từng đứa, có lúc còn cho chúng tôi những bức ảnh rất đẹp. Từ trẻ con lan ra thanh niên rồi cả Giàng Seo Tính lúc đó đã ngoài ba mươi tuổi cũng đến học. Giàng Seo Tính khôn, nên học mau hiểu, được ông Sa Vin rất quý mến. Tuy nhiên Giàng Seo Tính có cái tật là thích đi chơi với con gái hơn là chầu lễ và có nhiều buổi chầu lễ đến muộn vì còn bận hút thuốc phiện. Có lần mải theo con gái bản xa Seo Tính bỏ chầu lễ và đọc kỉnh hàng chợ.

         Khi Đạo Gia Tô đã mọc rễ ở Sín Chải, thì Tòa Thượng thẩm ở Hà Nội đem vụ kiện lý trưởng Sề Sào Lìn ra xét xử. Tòa xử cho lý trưởng Sề Sào Lìn được kiện, nhưng để giảm bớt sự căm tức của người Mông và người Dao, người Phăng Ky không cho Sề Sào Lìn cai quản vùng Ngũ Chỉ Sơn nữa. Quyền cai quản vùng Ngũ Chỉ Sơn giao cho lý trưởng họ Giàng.

         Khi bố tôi từ Hà Nội trở về thì ông cố đạo Sa Vin cũng đi biệt tích. Nhà bố tôi rỗng tuếch như cái chuồng ngựa, vì tiền bạc, nhựa anh túc... đem đút lót cho các quan suốt từ đại lý Pả Sa đến tỉnh và ở Hà Nội hết cả. Từ con gà béo cho đến con lợn to bố tôi cũng đem giết mổ để tiếp các quan... Vậy mà cuối cùng lý trưởng Sề Sào Lìn vẫn được kiện tuy nó có phải thu bớt quyền hạn cai quản, nhưng rồi quyền cai quản Ngũ Chỉ Sơn lại rơi vào tay họ Giàng, cố đạo Sa Vin - người vẫn coi bố tôi như anh em ruột cũng bỏ đi rồi. Đến lúc này bố tôi mới thấm thía câu ngạn ngữ: “Lá chuối không phải vải lanh, Phăng Ky không phải là bạn”. Thế rồi để trả thù, Sề Sào Lìn đã cho tay chân đến đốt nhà bố tôi. Thế là bố tôi trở thành tay trắng. Vừa buồn, vừa tức bố tôi ăn lá ngón chết. Sau khi bố chết, tôi cũng bỏ cái trường dòng của cố đạo Sa Vin để về nhà làm ăn nuôi mẹ...

        Kể đến đây Sùng Sử dường như quá xúc động nên đột ngột dừng lại. Anh với cái điếu ống nạp thuốc và châm lửa hút. Khói thuốc lào chưa tan hết thì Sùng Sử nói như một tiếng thở dài:

− Thế đấy! Cái số của tôi nó khổ từ bé, Seo Mỷ ạ. Nếu không một trăm đồng bạc trắng đưa lễ cưới làm gì tôi không có. - Sùng Sử nhìn Seo Mỷ đăm đắm vẻ tuyệt vọng.

Seo Mỷ nắm chặt tay Sùng Sử:

− Anh Sùng Sử! Anh đừng nói nữa để cái tim cái gan em khỏi héo khô đi.

Sùng Sử vuốt nhẹ bàn tay Seo Mỷ giọng run run:

− Hồi còn ở trường dòng, cha đạo giảng cho tôi rằng: mọi việc trên cõi thế đều do Chúa an bài cả. Có khi Chúa đã xếp đặt tôi không được sống cùng Seo Mỷ rồi. Seo Mỷ đừng chờ đợi tôi nữa. Năm nay, sang năm và năm, bảy mùa hoa đào nữa tôi cũng không tìm đủ một trăm đồng bạc trắng đâu.

Seo Mỷ hốt hoảng lấy tay bịt miệng Sùng Sử:

− Không được nói nữa. Seo Mỷ không được lấy anh, Seo Mỷ sẽ đi tìm lá ngón. Nếu anh còn có lòng đợi, thì năm bảy mùa hoa đào Seo Mỷ vẫn chờ...

Seo Mỷ tựa hẳn vào người Sùng Sử. Tay cô vuốt ve một bông hoa anh túc có màu tím như bầu trời lúc sắp tối. Cô liên tưởng đến mối tình của cô với Sùng Sử cũng mong manh như cánh hoa anh túc này...

Bỗng con ngựa buộc ở gốc cây đào ven đường gõ móng bình bịch xuống nền đất và nghênh mõm hí vang.

− Có người hay sao ấy! - Seo Mỷ nói và ngồi nhích xa Sùng Sử.

Sùng Sử nghển đầu qua tầm hoa anh túc để nhìn về phía có tiếng vó ngựa đang vọng tới. Tiếng vó ngựa ngày một to dần. Sùng Sử lách nhanh giữa đám hoa anh túc đến gần đường. Anh đã trông rõ một đám bụi mờ bốc theo vó ngựa. Bộ mặt của bọn người cưỡi ngựa, nhấp nhóa trong bóng hoàng hôn và chúng lại cúi rạp vào bờm ngựa nên không nhận rõ là ai. Anh chạy nhanh lại chỗ Seo Mỷ nói giọng lo ngại:

− Hình như bọn người nhà Giàng Páo.

− Người nhà Giàng Páo à? Sao chúng lại đi từ đằng ấy lại?

− Không biết. Người cưỡi con ngựa đầu có kèm một vật gì dài dài bọc trong cái chăn đỏ.

− Phía ấy Khúa Ly và Seo Giả vừa đi. Hay là... - Seo Mỷ mặt biến sắc.

− Chúng ta đi về phía ấy xem sao.

Hai người tới nơi thấy Seo Giả vẫn nằm lịm bên lề đường. Sùng Sử và Seo Mỷ vội vã nhảy xuống ngựa. Sùng Sử chạy đến lật ngửa Seo Giả lên. Máu chảy tràn từ trán xuống khắp mặt Hầu Seo Giả. Sùng Sử ghé tai vào mũi và ngực Seo Giả:

− Vẫn còn thở.

− Ai đánh Seo Giả ác thế này nhì?

− Còn ai vào đây nữa. Việc này thế nào cũng dính líu đến chuyện ở chợ.

− Thế còn Khúa Ly đâu? Hay Khúa Ly nằm trong cái chăn đỏ? Chúng dám đánh người, cướp người giữa ngày chợ thế này à? - Giọng Seo Mỷ đầy vẻ căm phẫn.

− Ở đây có việc gì mà bọn Giàng Páo không dám làm. Bây giờ ta hãy đua Seo Giả về nhà đã. Seo Giả đang nguy lắm.

Hai người vực Seo Giả lên mình ngựa. Seo Giả mềm nhũn như cái bao ngô vơi. Sùng Sử lấy khăn lau máu ở mặt Seo Giả, nhưng máu ở trán vẫn chảy xuống ròng ròng. Sùng Sử chạy vào ven đường vơ được nắm lá thuốc nhai ngấu nghiến rồi đắp vào vết thương cho Seo Giả. Seo Mỷ cởi vội cái “đải lầu” ở lưng buộc vết thương cho Seo Giả.

− Đưa Seo Giả về đâu bây giờ? - Seo Mỷ lo lắng hỏi.

− Nhà tôi gần hơn, mẹ tôi lại biết thuốc, đưa về nhà cho mẹ tôi chữa thuốc đã. Về đấy nghe tình hình bọn Giàng Páo rồi ta liệu sau.

*

*   *

Thuốc phiện gặp hơi nóng của ngọn đèn dầu lạc phồng rộp lên cháy xèo xèo. Giàng Seo Tính móp má rít. Cái cổ gầy guộc của hắn nổi chằng chịt những sợi gân. Tiếng ro ro phát ra từ rọc tẩu cùng với mùi thuốc phiện thơm lừng cả gian nhà ám khói, tối mò mò.

Ngoài sân bọn Sần Lùng đã xuống ngựa. Sần Lùng hí hởn chạy vào khoanh tay đứng bên cái giường Giàng Seo Tính đang hút thuốc phiện, giọng lễ phép:

− Thưa người nhà quan, tôi đã về.

Giàng Seo Tính điềm nhiên kéo hết hơi thuốc, nuốt hết mọi sợi khói thuốc trong miệng, rồi chiêu một ngụm nước sôi. Xong đâu đấy hắn mới chậm rãi hỏi:

− Đã về hả?

     Hỏi thế nhưng Giàng Seo Tính hình như không cần nghe Sần Lùng trả lời. Hắn lấy cái tiêm tiêm tiếp điếu nữa. Cái tiêm bằng bạc vê tròn điếu thuốc trông dẻo không kém người đàn bà Mông khéo tay đang thêu hoa. Đặt gọn điếu thuốc vào lỗ cái tẩu, Giàng Seo Tính thủng thẳng hỏi:

− Hai đứa kia đâu rồi?

− Dạ, chúng nó còn giữ con Khúa Ly ở ngoài sân.

− Thế còn thằng Seo Giả?

− Tôi đã cho nó một gậy để nó về gặp bố mẹ nó rồi ạ.

Giàng Seo Tính bật dậy như bị ong đốt:

− Sao? Tao bảo bắt cả hai đứa về sao mày đánh chết nó?

− Dạ, người nhà quan trông mặt tôi thì biết. Nó đánh tôi sưng húp mặt ngay giữa chợ, tôi phải trả thù nó.

− Con cọp thọt tha mày đi! - Giàng Seo Tính nghiến răng nguyền rủa - Mày làm hỏng việc nhà quan rồi. Chuyến này Giàng Páo sẽ lột da mày như lột da trâu ấy.

− Ông nói sao con không hiểu. - Sần Lùng ngơ ngác hỏi lại - Con vẫn mang Khúa Ly nguyên vẹn về đây cơ mà. Quan cần Khúa Ly chứ cần gì thằng Seo Giả ạ.

− Đầu mày tối như cái hũ đựng rượu ấy. Có bắt được cả hai đứa quan mới có cớ vu cho hai đứa đang làm điều bậy bạ trên rừng. Lúc ấy quan mới đem lý người Mông ra xử tù thằng Seo Giả được và bắt con Khúa Ly về làm người hầu của nhà quan chứ. Mày làm thế này chẳng hóa ra quan đánh chết Seo Giả để cướp người yêu của nó à? Rồi thì thằng Sùng Sử sẽ kiện lên quan Phăng Ky như bố nó đã từng kiện lý trưởng Múng Hung ấy. Lúc ấy quan róc thịt mày bán lấy tiền theo kiện à?

Sần Lùng đã thật sự lo sợ:

− Dạ, dạ... quả là con tức quá không nhịn được. Với lại thằng Seo Giả rất khoẻ, lại biết võ nữa. Dạ, dạ... thưa ông... con cũng như con gấu, lúc tức lên thì nhảy trên cây xuống cũng không biết sợ.

− Con gấu còn có cái mật cứu mạng nó, chứ mày có cái gì hả? - Giàng Seo Tính rít lên qua kẽ răng.

− Mong ông thương con, nói với quan... - Sần Lùng năn nỉ.

Giàng Seo Tính đã bước hẳn xuống đất. Hắn đi đi lại lại vẻ bực tức:

− Có một việc vặt ấy làm cũng không nên. Ai còn có thể tin dùng mày được.

− Mong ông tìm cách cứu con... Từ nay ông bảo con nhảy vào lửa con cũng không dám chối từ.

− Cái trí khôn của mày không dài hơn cái chỏm tóc của mày. Đã bao nhiêu lần tao bảo mày phải có cái đầu của con cáo, cái chân, cái tay của con hổ. Thế mà... hừ... hừ...

Giàng Seo Tính nheo nheo hai con mắt gần như đã mất hết lòng đen vẻ suy nghĩ.

Sần Lùng biết Giàng Seo Tính đã hơi nguôi giận nên cứ đứng trơ ra nghe hắn chửi mắng. Một lúc sau Giàng Seo Tính mới phẩy tay gọi Sần Lùng lại gần:

− Mày phải mang ngay Khúa Ly giấu vào một hang đá. Phải canh gác cho kỹ, để ai biết hoặc để con Khúa Ly ăn lá ngón thì mày chết như một con chó, hiểu không?

− Dạ. - Sần Lùng nhẫn nhục lắng nghe.

− Cấm không được đứa nào động vào nó. Phải cho nó ăn uống tử tế, nghe không?

− Dạ.

− Còn mày, quay ngay lại chỗ thằng Seo Giả, nó đã chết hay chưa chết cũng quẳng xuống vực Đen. Cả việc này cũng phải kín như bịt miệng hũ rượu. Xong các công việc này, mày phải phao tin rằng thấy Seo Giả đánh nhau với mấy người lạ ở gần Vực Đen. Bố mẹ con Khúa Ly không thấy con gái về thế nào cũng phải đến trình quan, lúc ấy ta sẽ có kế làm tiếp.

Sần Lùng chắp tay kính cẩn:

− Dạ, con xin làm theo những lời ông dạy.

Sần Lùng chạy ra cửa. Nhìn cái chỏm tóc bay lắt lẻo của hắn, Giàng Seo Tính mỉm cười nham hiểm:

− Nó làm thế mà lại hóa hay.

Giàng Seo Tính quay vào lười biếng nằm ềnh ra cạnh bàn đèn. Tiếng rọc tẩu lại kêu ro ro. Gian nhà tối như cái hang chuột của hắn mù mịt khói thuốc phiện thơm thơm.

*

*   *

Hôm nay Giàng Páo mở bữa rượu mời những người đứng đầu trong vùng đến chứng kiến hắn xét xử vụ “Vàng Khúa Ly”.

Từ sáng sớm các thôn trưởng đã kéo đến và tụ tập hút thuốc phiện ở nhà Giàng Seo Tính. Tới gần trưa đã đủ mặt những người già đứng đầu các dòng họ lớn như: họ Giàng, họ Sùng, họ Hảng, họ Lý, họ Vàng, họ Hầu, họ Cứ, họ Mã... Có người đến mặt hí hửng vì sắp được bữa rượu túy lúy. Có người đến vì tò mò muốn biết thực hư câu chuyện “Vàng Khúa Ly” ra sao. Thường thì chỉ vài ngày sau vụ “cướp vợ” là cả vùng đều rõ ai đứng ra “cướp vợ” và sự mặc cả giữa bên “cướp vợ” và họ nhà gái đã ngã ngũ ra sao. Còn vụ Vàng Khúa Ly bị cướp kèm theo chuyện Hầu Seo Giả mất tích đã kéo dài tới hai phiên chợ mà các tin đồn cứ trái ngược nhau. Có tin đồn chuyện rắc rối này do mấy anh con trai Mông mãi bên Tả Phin gây nên. Có người nói do chính Hầu Seo Giả tự gây lấy vạ ; song cũng có người lại nói bóng gió rằng mọi chuyện đều từ Giàng Seo Tính mà ra cả. Chuyện Vàng Khúa Ly bị cướp còn đang chìm trong màn sương mù dày đặc. Vì vậy ngoài những người được mời tới dự và tham gia xét xử, còn có không ít người đến xem vì tò mò.

Mặt trời đứng bóng là bắt đầu các thủ tục mời vào mâm đầy vẻ khách sáo. Người mời cố kéo vào, người được mời cố căng ra từ chối. Phải đủ ba lần lôi kéo người khách được mời mới ngồi vào ghế dành cho mình. Sau một hồi chào mời ầm ĩ như phiên chợ, mọi người ngồi vào mâm và bữa rượu được sắp đặt theo thứ tự. Giàng Páo ngồi ở bàn chính gian giữa, một bên là Giàng Seo Tính, bên kia là thôn trưởng Hồ Thầu rồi đến thôn trưởng các thôn Lao Chải, Phìn Chải, Sín Chải... Mâm rượu kế đó là các thôn trưởng ở xa hơn - rồi đến các mâm rượu của những người đứng đầu các dòng họ từ lớn đến nhỏ. Bàn cuối cùng là chỗ ngồi của ông Vàng Seo Hồ, bố của Vàng Khúa Ly và ông già Hầu Láo Sì, bác ruột của Hầu Seo Giả. Mẹ của Vàng Khúa Ly cũng đến nhưng chỉ được ngồi dưới bếp để nghe sự xét xử của Giàng Páo.

Rượu được vài bát thì Giáng Páo trịnh trọng đứng lên. Hôm nay Giàng Páo mặc bộ quần áo Mông, nhưng đầu vẫn đội cái mũ nồi bằng dạ đen. Mặt hắn đã có hơi men bốc lên. Sau khi nhìn khắp lượt mọi người, đôi mát dao găm có vằn những tia máu đỏ của hắn dừng lại khá lâu ở Vàng Seo Hồ. Ông già không chịu nổi cái nhìn sắc nhọn của hắn, từ từ cúi mặt xuống. Cùng lúc này Giàng Páo cất cao giọng nói oang oang:

− Theo lời kêu của ông bà Vàng Seo Hồ thì cách đây hai phiên chợ, trên đường từ chợ về nhà, Vàng Khúa Ly đã bị “cướp” đi. Tôi đã cho người đi dò la thì biết rằng đầu đuôi câu chuyện như sau: Hôm ấy thằng Hầu Seo Giả dụ dỗ Vàng Khúa Ly đi chợ. Ở chợ Hầu Seo Giả vì ghen đã đánh Sần Lùng - người của nhà quan ở ngay giữa chợ thành thương tích ở mặt, đến hôm nay chưa khỏi. Sần Lùng đâu hãy ra cho mọi người xem vết thương.

Sần Lùng chuệnh choạng ôm mặt bước ra. Vừa đi hắn vừa rên rỉ. Mọi người còn chưa kịp nhìn vết thương ở mặt Sần Lùng ra sao, thì Giàng Seo Tính đã quát:

− Cút vào!

Sần Lùng vào khuất thì cái giọng oang oang của Giàng Páo lại cất lên:

− Người con gái Mông ta như cái hoa mọc ở giữa rừng ai chẳng có quyền ngửi, có quyền sờ và có quyền theo hát. Bao giờ có rượu cho dân bản uống như hôm nay thì người bỏ rượu và bạc trắng ra mua mới có quyền ghen, quyền giữ. Đúng lý người Mông ta không, thưa các vị?

− Đúng rồi, phải rồi! Cái “lý” của ta xưa nay vẫn thế mà. Chử lầu[17] đã phán lời ấy từ lúc nặn ra cái quả núi Ngũ Chỉ Sơn thành hình cái bàn tay xòe năm ngón đặt giữa đất này kia. - Thôn trưởng Lao Chải,  người thân cận của Giàng Páo lè nhè giọng rượu phụ họa.

− Ai có lời khác ông thôn trưởng Lao Chải không? - Giàng Seo Tính miệng hỏi và đưa đôi mắt gian hiểm nhìn mọi người.

Mấy người cúi mặt xuống mâm rượu không trả lời. Đôi mắt của Giàng Seo Tính dừng ở thôn trưởng Sín Chải, buộc lòng thôn trưởng Sín Chải phải nói đưa đà:

          - Cái lý người Mông xưa nay vẫn thế.

− Ấy thế mà thằng Hầu Seo Giả dám đánh người nhà quan ngay giữa chợ chỉ vì Sần Lùng theo hát với Vàng Khúa Ly. Tội ấy đáng phải trị, có đúng không? - Giọng Giàng Páo trở nên gay gắt.

− Phải, phải trị! - Vẫn cái giọng dở tỉnh dở say thôn trưởng Lao Chải phụ hoạ.

Nhưng Giàng Páo lại xua tay nói tiếp:

− Kể trị là đúng, nhưng nhà quan nghĩ là máu ghen của lũ trẻ, cũng như một đàn gà có hai con gà trống thì nó chọi nhau cũng là lẽ thường tình, nên nhà quan bỏ qua cho.

Giàng Páo nói và nhìn thẳng vào ông già Hầu Láo Sì. Ông già họ Hầu đành phải khúm núm đứng lên:

− Đội ơn sự rộng lượng của nhà quan. Tôi xin về dạy bảo con cháu.

  Giàng Páo vẻ hài lòng vẫy tay cho ông già họ Hầu ngồi xuống, rồi hắn lại nói tiếp:

− Hầu Seo Giả lại dụ dỗ Khúa Ly cùng về. Có ai mà biết được hai đứa trai gái cùng ngồi chung một con ngựa đi hàng nửa ngày trong rừng vắng nó đã làm những điều gì trái với đạo lý người Mông ta? - Giàng Páo nheo mắt cười hề hề làm nhiều người cũng bật cười theo.

− Một con dê ở giữa bãi cỏ non! - Giàng Seo Tính nói như một lời khẳng định.

Hai ông bà Vàng Seo Hồ trước những lời bàn tán đó cảm thấy như có hàng trăm mũi gai đâm vào gan, vào ruột. Ông già họ Vàng mặt tím ngắt lẩy bẩy đứng lên, nhưng Giàng Páo đã vẫy tay để ông ngồi xuống:

− Thong thả, chưa đến lượt ông nói. - Giàng Páo lại nhìn mọi người một lượt rồi bằng cái giọng quan tòa hắn tiếp:

− Đã thế trên đường về, Hầu Seo Giả lại gây chuyện với mấy đứa con trai ở Dền Thàng. Thế là có cớ cho bọn Dền Thàng đánh Seo Giả và cướp Khúa Ly chạy đi. Sần Lùng bị đánh đau đang ngồi nghỉ ở ven đường thì gặp bọn chúng cưỡi ngựa mang Khúa Ly chạy về phía Dền Thàng.

− Sần Lùng đâu, có thật như thế không?

Những người có mặt trong bữa rượu nhao nhao hỏi. Sần Lùng ôm mặt ra, nhăn nhó kể đứt quãng:

 - Dạ đúng là như vậy... Thưa các già làng đúng thế thật ạ.

− Mày nhát gan như con hoẵng! Thấy nó cướp gái bản ta mà không dám đứng ra cướp lại à, nếu không cũng phải về báo cho lý trưởng Giàng Páo cho người đuổi theo cướp lại chứ. - Những người già trong bữa rượu nhất loạt chất vấn.

Sần Lùng lúng túng một lúc rồi mới nói:

− Dạ... thưa nhà quan, thưa... thưa các già làng... Quả thật lúc đầu tôi không biết chúng nó cướp Khúa Ly. Chỉ thấy một thằng trong bọn nó ôm cái chăn đỏ bọc vật gì dài dài, có quẫy đạp như người nằm trong đó. Tôi đi một quãng thấy bên đường có máu, tôi mới đoán là vừa có vụ đánh nhau và cướp người. Mãi hôm sau thấy ông Vàng Seo Hồ đến kêu với nhà quan tôi mới biết là bọn nó đã cướp Vàng Khúa Ly, và đánh Hầu Seo Giả...

− Sần Lùng! Có đích thực mày thấy bên đường có vết máu không?

− Đúng là có vết máu thật ạ. Hôm sau nhà quan sai tôi đi tìm còn nhìn thấy vết máu khô trên đám lá ngải cứu ạ.

− Vì sao anh biết Hầu Seo Giả bị đánh?

− Dạ... dạ... Tôi nói thế là vì thấy Hầu Seo Già từ chợ đi về cưỡi chung một con ngựa với Vàng Khúa Ly ạ...

− Thôi vào! - Giàng Páo quát cho Sần Lùng có cớ vào để khỏi phải trả lời những câu chất vấn của dân bản. Sau đó Giàng Páo kể tiếp:

− Nghe ông Vàng Seo Hồ kêu, rồi lại nghe Sần Lùng nói các hiện tượng đáng nghi, tôi đã sai Sần Lùng và hai người nữa đi tìm Vàng Khúa Ly và Hầu Seo Giả. Ba đứa phải đi sang tận Dền Thàng dò la hàng chợ mới thấy có mấy người khả nghi mang cơm lên một hang đá. Ba đứa đến thì những tên lạ mặt bỏ chạy. Chúng vào hang thì thấy Vàng Khúa Ly vẫn bị trói ở trong đó. Bọn Sần Lùng mới đưa cô ấy về đây từ hôm qua.

− Bọn chúng là những đứa nào mà dám làm nhục trai gái bản ta như vậy? Nợ máu phải trả bằng máu! - Mọi người lại phẫn nộ thét lên.

− Bọn Sần Lùng ở xa quá nên không nhìn mặt, nhưng xem cách ăn mặc thì đúng là người Dền Thàng rồi! Tôi đã báo cho người đứng đầu bên đó dò la xem chúng là những đứa nào để nghiêm trị.

− Đúng rồi, phải tìm cho được bọn cướp người ngay giữa buổi chợ đông, rồi nhà quan sẽ báo cho quan Phăng Ky bắt bọn nó đi tù cho đáng. - Những người dự bữa rượu lại nhao nhao lên tiếng.

Đến lúc này Giàng Seo Tính mới từ từ đứng lên. Hắn đưa mắt nhìn khắp mọi mâm rượu. Con mắt hắn đưa đến đâu ở đó tiếng xì xào lắng hẳn. Hắn gật gù cái đầu rồi nói chậm rãi, gần như là nhả từng tiếng một:

− Đúng... là... phải... tìm... phải tìm cho được kẻ đã làm mất danh dự trai gái vùng núi Ngũ Chỉ Sơn này. Tuy vậy tôi nghĩ rằng, không phải ngay hôm nay hoặc đến ngày chợ là ta tìm được ngay. Cho nên việc này các già làng có tin thì giao cho nhà quan đây đi tìm kiếm. Bắt được bọn chúng, ta sẽ họp mặt dân cả vùng này trị tội.

− Phải đấy! Giàng Seo Tính nói đúng ý người Mông ta rồi. - Lại vẫn thôn trưởng Lao Chải hưởng ứng đầu tiên.

Giàng Seo Tính được sự hưởng ứng của thôn trưởng Lao Chải nên có đà dấn tới. Hắn hạ thấp cái giọng nghiện nghe rè rè như tiếng chiêng rập:

 - Theo tôi, đằng nào thì việc không hay cho cô Vàng Khúa Ly và ông bà Vàng Seo Hồ đã xẩy ra rồi. Bây giờ tôi nghĩ là nên thu xếp việc này trước.

Mỗi lời của Giàng Seo Tính cứ như từng giọt nước lạnh buốt từ vòm một hang đá tối om nhỏ xuống. Hơn ai hết,ông bà Vàng Seo Hồ cảm thấy các giọt nước lạnh như băng ấy cứ nối tiếp nhỏ xuống giữa đỉnh đầu mình. Càng lúc ông bà Vàng Seo Hồ càng cảm thấy nhức buốt và nặng như có những nhát búa hiểm độc gõ đều đều vào đầu. Tiếng Giàng Seo Tính vẫn cứ lọt vào tai ông bà, nhưng nghe xa xôi, mơ hồ như từ một nơi xa thẳm nào vọng tới:

  - Nếu là ông bà Vàng Seo Hồ bây giờ tôi cũng khó nghĩ. Cái số tôi không có con, nhưng tối rất thấu hiểu nỗi lòng của người bố, người mẹ... Vàng Khúa Ly thì vẫn còn đấy, nhưng ai chẳng biết cô ấy đã bị bọn con trai Dền Thàng giữ trong hang đá đến hàng chợ. Con dê non đặt trước mõm một bầy chó sói. Bây giờ giá như Chúa Trời có làm giấy bảo đảm thì các con chiên cũng khó tin là Vàng Khúa Ly vẫn là bông hoa rừng giữ nguyên được nhụy.

 Có tiếng xầm xì bàn tán về lời nói của Giàng Seo Tính. Hắn làm như không nghe thấy những lời chỉ trích của dân bản. Con mắt ti hí như mắt con rắn xanh của hắn lia đảo khắp gian nhà và cái giọng rè rè của hắn vẫn cứ nhả tiếng một:

 - Nuôi con gái hàng chục năm trời ai chẳng mong được một bữa rượu mời cả bản đến mừng khi nó về nhà chồng... Nhưng đến bây giờ thì...

Hắn buông lửng câu nói và đưa mắt nhìn ông bà Vàng Seo Hồ đầu đã như buồng chuối bị sẹ gãy gục xuống.

− Ông Vàng Seo Hồ ạ, tôi hiểu nỗi đau như dao cắt ruột của ông. Vì vậy tôi đã nói với nhà quan - Hắn quay mặt nhìn Giàng Páo vẻ kính trọng - Phải, tôi đã nói mãi với nhà quan để nhà quan thương đến ông bà, thương lấy số phận của cô Khúa Ly mà nhận Khúa Ly về hầu hạ...

Giàng Páo từ từ đứng dậy:

− Đúng là chú Giàng Seo Tính có nhờ tôi như thế. Nghĩ tình người Mông cùng ở chung chân núi Ngũ Chỉ Sơn này tôi cũng muốn giúp, nhưng nghĩ đến lý nhà quan tôi lại ngần ngại. Chẳng gì tôi cũng là người đứng ra xét xử vụ này, làm như vậy e rằng người không hiểu rõ lại nghĩ xấu cho nhà quan.

− Đấy, bây giờ quan lại chối từ. Nghĩ đi đến nát ruột, nghĩ lại đến héo gan, chỉ vì lòng thương người Mông Ngũ Chỉ Sơn ta mà thôi. Nào, xin các vị ở đây hãy vì ông bà Vàng Seo Hồ, vì Khúa Ly mà có thêm lời với nhà quan đi - Vàng Seo Tính nhìn mọi người vẻ năn nỉ.

Lúc này thôn trưởng Lao Chải đứng bật đậy. Ông ta chắp tay vái dài Giàng Páo:

− Tôi nghĩ lời nhờ giúp của Giàng Seo Tính là rất hợp với đạo lý người Mông ta, mong nhà quan không nên từ chối.

         Thôn trường Lao Chải đưa mắt nhìn các thôn trưởng khác vẻ khẩn cầu. Còn Giàng Páo thì đưa đôi mắt dao găm của hắn nhìn xói vào tận mắt từng thôn trưởng, mấy ông thôn trưởng lí nhí nói:

− Tôi cũng như ý của thôn trưởng Lao Chải.

          Chỉ đợi có thế, Giàng Seo Tính phụ họa luôn:

− Đấy, tôi đã cam đoan ý các ông thôn trưởng đều như ý tôi cả mà, mong nhà quan không nên giữ lý quá mà mất cả tình cảm của người Mông ta.

Giàng Páo nói như trút được gánh nặng:

− Thôi vì nể các vị đây, tôi xin làm theo lời khuyên của bác Giàng Seo Tính.

Giàng Seo Tính làm vẻ vui mừng lộ ra mặt, hắn trịnh trọng đứng dậy hướng về phía Giàng Páo giọng đầy vẻ cảm kích:

− Quả thật nhà quan đã hết lòng, hết dạ với người Mông ta. Nhà quan đã có lòng như vậy, mong nhà quan cũng nên làm theo lý của người Mông ta, nghĩ đến việc bù đắp công lao nuôi dưỡng cô Vàng Khúa Ly của ông bà Vàng Seo Hồ.

− Theo ý chú Giàng Seo Tính, bây giờ tôi nên làm thế nào cho phải? - Giàng Páo hỏi.

− Tôi nghĩ nhà quan nên đưa ông bà Giàng Seo Hồ một trăm đồng bạc trắng. Việc làm này trước là vì ông bà Vàng Seo Hồ, sau là để giữ tiếng cho cô Vàng Khúa Ly vẫn được đánh giá còn trắng trong như bông hoa anh túc vào lúc ban mai. Sau này khi ông Vàng Seo Hồ làm rượu mừng mời dân bản, nhà quan cũng nên cho cấp đủ thịt, rượu, gạo và thuốc phiện cho ông bà Vàng Seo Hồ. Tôi nói như vậy có được không, thưa các vị?

Thôn trưởng Phìn Chải là Giàng Seo Sùng ở liền đất nhà Giàng Páo lật đật đứng lên:

− Ông Giàng Seo Tính nghĩ như vậy được cả lý lẫn tình. Được may mắn ở giáp đất nhà quan, tôi biết ông Giàng Páo phải tiếp quan trên về luôn cho nên cần phải có một người hầu trẻ đẹp. Lý trưởng Múng Hung còn có cả một đội xòe toàn con gái đẹp để tiếp quan trên, nên họ xin điều gì quan trên đều cho cả. Chẳng lẽ lý trưởng người Mông ta cứ chịu kém lý trưởng người Dáy mãi hay sao? Tôi nghĩ như vậy có đúng không ông Vàng Vần Quáng?

Vàng Vần Quáng là thôn trưởng Hồ Thầu lại là em họ ông Vàng Seo Hồ. Vốn tính nhút nhát lại đứng trước thế lực họ Giàng quá lớn nên tuy biết trong việc xét xử Vàng Khúa Ly có sự sắp đặt mờ ám của Giàng Seo Tính, nhưng ông không dám ra mặt chống lại. Sự thương xót cháu mình là Vàng Khúa Ly bị oan ức với sự đe dọa của lý trưởng Giàng Páo làm ông phân vân không biết ăn nối sao cho được lòng cả hai bên. Thình lình Giàng Seo Tính huých khuỷu tay vào sườn ông và giục:

− Mọi người đang chờ ý kiến của ông đấy, ông thôn trưởng Hồ Thầu nghĩ thế nào cho phải thì cứ nói.

Như con ngựa bất chợt bị quất mạnh một roi, ông Vàng Vần Quáng lẩy bẩy đứng lên:

− Tôi nghĩ... tôi nghĩ là... là... - Bất chợt thấy đôi mắt như hai mũi dao găm của Giàng Páo xóc thẳng vào người mình, Vầng Vần Quáng thấy run từ trong ruột chuyển đến bốn chân tay. Ông nói thật nhanh như người phủi một con rết rừng vừa rơi vào cổ áo:

− Tôi nghĩ là nên làm theo ông Seo Tính.

Giàng Seo Tính hể hả đứng lên:

− Thế là người đúng đầu của hai thôn Phìn Chải và Hồ Thầu đều đã bằng lòng, ở đây ai cũng biết ông Vàng Vần Quáng là chú của cô Vàng Khúa Ly chứ? Còn ai không thuận theo ý tôi thì nói đi nào... À mà mời các vị uống rượu tiếp đi. Ta vừa uống rượu vừa bàn việc càng sáng suốt. Nào xin mời, tất cả nâng bát lên nào...

Một loạt bát cùng nâng lên ngang mặt và cùng một lúc các bát rượu được đổ tuột vào hàng chục cái cuống họng. Chỉ có ông Vàng Seo Hồ đầu vẫn cúi gục như buồng chuối sẹ. Giàng Seo Tính quay lại phía Giàng Páo:

− Mọi người đã cùng một bụng, ý nhà quan thế nào?

Giàng Páo thong thả đứng lên. Hắn làm vẻ rất trân trọng nói thong thả:

− Tôi làm được việc quan cũng dựa vào sức giúp đỡ của các vị đứng đầu các thôn bản, dòng họ. Ý muốn của các vị sẽ thành ý muốn của tôi. Xin có lời cảm tạ tất cả các vị.

Giàng Páo ngồi xuống thì Giàng Seo Tính lại đứng lên:

− Thật cũng bõ cho cái công lo nghĩ đến héo tim, héo gan của Seo Tính này. Nhà quan và các vị đều đã một ý như vậy, bây giờ đến lượt ông Vàng Seo Hồ.

Ông Vàng Seo Hồ như bất ngờ bị người túm tóc kéo ngửa mặt lên. Mắt ông bắt gặp ngay đôi mắt ti hí, gian giảo của Giàng Seo Tính và đôi mắt sắc nhọn như mũi dao găm của Giàng Páo. Tấm thân gày guộc của ông như cây sậy giữa cơn gió xoáy:

− Tôi chả biết nghĩ ra sao nữa.

Giàng Seo Sùng, thôn trưởng Phìn Chải giận dữ nói:

− Còn nghĩ gì nữa, ông Giàng Seo Tính đã mất bao công sức mới thu xếp được việc của con gái ông êm đẹp mọi bề. Có đúng như thế không ông thôn trưởng Hồ Thầu?

Vàng Vần Quáng ái ngại nhìn Vàng Seo Hồ, rồi nói:

− Thôi cũng đành “mưa to theo mưa, gió to theo gió” thôi bác Vàng Seo Hồ ạ.

Ông Vàng Seo Hồ như cây sậy bị nhát dao sắc lia ngang đổ gục xuống cùng với cái giọng thều thào:

− Thôi thì... tôi... tôi cũng đành... theo ý dân bản.

Vợ Vàng Seo Hồ rú lên hốt hoảng chạy ra ôm lấy chân chồng:

− Ông ơi, sao ông nỡ...

Bà còn nức nở nói chưa hết lời, thì trong cơn hoảng loạn, điên khùng Vàng Seo Hồ đã thuận chân đạp vợ ngã lăn ra đất. Giàng Seo Tính thì mặt mày hớn hở đon đả chào mời:

− Nào, xin mời các vị ta cạn bát. Rượu nhà quan đâu có thiếu mà phải uống dè.

Giàng Seo Tính nâng bát ruợu và tất cả các bát rượu ở các mâm đều được nâng lên ngang miệng và trút vào cuống họng. Những tiếng khà khoan khoái vang lên. Giàng Seo Tính lại quay về phía Giàng Páo:

− Bây giờ có đông đảo mọi người, xin nhà quan làm theo lời hứa đi. Đồng tiền đi trước là đồng tiên khôn mà.

Giàng Páo quay vào trong nhà gọi to:

− Sần Lùng, mang hũ bạc trắng ra đây!

Sần Lùng khệ nệ bưng ra một cái hũ sành đặt lên bàn trưóc mặt ông Giàng Páo. Giàng Páo gạt những bát đĩa ra một phía rồi nghiêng hũ. Những đồng bạc sáng lóa kêu xoang xoảng làm sáng mắt cả những người đã say ngật ngưỡng. Giàng Páo đếm đủ một trăm đồng rồi sai Sần Lùng đem ra đổ trước mặt Vàng Seo Hồ.

Tiếng bạc đổ xuống làm cho ông Vàng Seo Hồ ngơ ngác. Đống bạc quá lớn đối với cuộc đời nghèo khổ của ông. Hình như chưa thật tin là mình lại được làm chủ một số bạc trắng lớn đến thế, nên ông hết đưa mắt nhìn mọi người rồi lại nhìn Giàng Seo Tính và Giàng Páo. Giàng Páo nheo mắt để lộ một nụ cười khó hiểu và nói:

− Nhà quan xin làm đúng lời hứa, ông đếm lại đi.

Ông già khổ sở họ Vàng run rẩy đếm từng đồng bạc rồi bỏ cả vào cái túi vải chàm đeo cạnh sườn, trước vô số con mắt thèm khát.

− Ông cần bao nhiêu rượu, thịt, gạo, thuốc phiện... cứ nói rõ để mấy ngày nữa nhà quan đưa đến tận nhà. - Giàng Seo Tính nói vẻ sòng phẳng.

− Chúng tôi là người dân, tùy nhà quan thương cho bao nhiêu cũng được. - Vàng Seo Hồ nói lí nhí.

Giàng Seo Tính đứng lên:

− Tôi là người giữa xin nói thế này: việc mua bán phải thuận mua vừa bán, việc cưới xin cũng cần rành mạch trước lúc đón dâu. Tôi xin nhà quan cho ông bà Vàng Seo Hồ gạo, rượu, thịt mỗi thứ một tạ, thuốc phiện một cân.

Giàng Páo một lần nữa lại tỏ ra dễ dãi:

− Những thứ ấy đến ngày chợ sẽ có đủ.

Những điều khó nói cho cả hai họ Giàng và họ Vàng đã qua. Đến đây bữa rượu không còn cái vẻ căng thẳng như lúc đầu. Không đợi Giàng Páo và Giàng Seo Tính thúc giục, mời mọc, mọi người ăn uống thỏa sức và chuốc cho nhau hết bát rượu này đến bát rượu khác.

Ông Vàng Seo Hồ biết không còn cách gì thay đổi được số phận con gái, nên cũng lấy rượu giải sầu. Đến xế chiều thì ông đã thấy chân đứng không vững. Vợ ông vào dìu ông ra khỏi bàn rượu. Giàng Seo Tính đon đả chạy đến:

− Ngày vui thế này sao ông uống ít thế? Còn bà hình như cũng chưa ăn uống gì. - Giàng Seo Tính hướng về phía nhà bếp và gọi:

− Chúng mày dọn rượu, cơm cho bà Vàng Seo Hồ, mau lên!

− Thôi, chúng tôi còn phải về, trời sắp tối rồi! Nhà chẳng còn ai, lợn gà chắc đang đợi từng đàn ở cửa. - Bà Vàng Seo Hồ đáp thay chồng.

         - Thật không phải quá! Tôi sẽ bảo người nhà lấy ngựa để ông bà cưỡi về.

− Tôi có ngựa rồi!

− Để lấy thêm con nữa. Chỗ hai nhà bây giờ đã như một rồi!

Hai con ngựa đã được dắt đến. Bà Vàng Seo Hồ dìu chồng ngồi lên lưng ngựa, rồi bà cưỡi con ngựa kia. Giàng Seo Tính mang ra một gói cơm thịt:

− Bà cầm lấy dùng ở dọc đường, nếu không dùng đến về nhà có quà cho trẻ con nó cũng mừng.

Bà Vàng Seo Hồ cảm động nhận gói cơm thịt. Ông Vàng Seo Hồ khoác khẩu súng kíp qua vai rồi thúc ngựa chạy nhanh về hướng bản Hồ Thầu.

Đến lúc không còn trông thấy những người ra tiễn nữa bà Vàng Seo Hồ mới nói với chồng:

− Sao ông lại nhận bán Khúa Ly cho Giàng Páo?

− Tôi nghĩ chính nó là kẻ cướp Khúa Ly. Con gái mình đã ở trong tay nó rồi, không nhận tiền thì cũng mất không. Thằng Giàng Páo như ông vua ở vùng Ngũ Chỉ Sơn này, nó muốn cướp ai, giết ai chả được. Tôi thấy hơi lạ là sao lần này nó có vẻ tử tế thế? Lúc đầu tôi cứ nghĩ có nhẽ đến mất không con gái thôi.

Bà Vàng Seo Hồ thở dài:

− Nghĩ chỉ thương cho con Khúa Ly và thằng Hầu Seo Giả. Thằng Hầu Seo Giả thật đáng là trai'Mông ta. - Vừa nói bà vừa kéo vạt áo xáo-khỏa lau nước mắt.

Hai vợ chồng đi trong ánh chiều đang xuống nhanh. Nắng chiều để lại những rẻ quạt màu vàng rực ở các khe dãy Ngũ Chỉ Sơn. Hai bên sườn núi còn nhận được ánh mặt trời thì đỏ sậm như nhuộm máu. Đỉnh Ngũ Chỉ Sơn vào lúc hoàng hôn trông hệt như một bàn tay ma đen sì xòe ra định túm lấy mặt trời kéo xuống. Vàng Seo Hồ tự nhiên cảm thấy sờ sợ. Ông giục vợ:

− Đi nhanh cho qua vực Đen trước lúc ông mặt trời đi ngủ.

Chẳng cần ông giục thì bà Vàng Seo Hồ đã thúc ngựa chạy sát con ngựa của chồng. Tiếng vó ngựa hối hả phát ra âm thanh khô khốc trong cái tĩnh mịch lúc màn đêm đang xuống nhanh. Bóng hai người đã lòa nhòa trong bóng tối. Vực Đen đã ở trước mặt họ. Vách núi đá bên kia vực lúc này chỉ còn là một mảng đen sừng sững. Thác nước dưới chân núi đổ ầm ầm lúc này nghe càng dữ dội. Ông Vàng Seo Hồ hạ khẩu súng kíp xuống cầm tay.

Một bóng đen từ ven đường nhảy vọt ra giữ lấy cương ngựa của ông già. Vàng Seo Hồ chĩa khẩu súng vào bóng đen quát:

− Đứa nào? Lùi ra không tao bắn ngay.

  - Sần Lùng đây.

− Sần Lùng hả. Mày đến đây làm gì?

− Ông Giàng Páo bảo tôi đi theo ông.

− Thế à. Tôi lại tưởng kẻ gian. - Ông già nói và thu khẩu súng về.

− Ông Giàng Páo cho tôi đến bảo ông trả lại cho nhà quan một trăm đồng bạc trắng.

− Mày nói sao.

− Ông Giàng Páo nói rằng cái miếng thịt thối của con Khúa Ly làm gì đáng trăm bạc trắng.

− Chính ông ấy trưóc mặt mọi người đã bằng lòng trả giá con gái tao như thế.

Sần Lùng cất tiếng cười lớn:

− Ông ngu lắm! Ông Giàng Páo chỉ muốn để dân bản biết rằng ông ấy tuy là quan nhưng làm việc gì cũng tôn trọng đạo lý người Mông. Có vậy thôi. Tiện đây tao cũng nói cho mày biết, chính tao đã theo lệnh ông Giàng Páo bắt con Khúa Ly về làm người hầu cho nhà quan đấy!

Vàng Seo Hồ giận dữ quát lớn:

− À thì ra chúng mày là một lũ hổ báo. Biết điều lùi xa ra không tao bắn chết ngay.

Vàng Seo Hồ quay nòng khẩu súng lại phía Sần Lùng, nhưng một nhát dao sáng loáng đã bổ trúng cổ ông. Một tiếng rú ghê rợn và dòng máu nóng hổi vọt ra. Vàng Seo Hồ đổ gục xuống đất. Túi bạc trắng đổ ra tung toé.

Bà Vàng Seo Hồ sợ quá không kêu thành tiếng, định thúc ngựa chạy. Sần Lùng đã đuổi sát sau lưng. Ánh thép loáng lên và người đàn bà khổ sở đổ vật xuống như một cây gỗ mục. Sần Lùng kéo cái xác hãy còn giãy giụa hất xuống vực. Hắn quay lại phía Vàng Seo Hồ. Tay ông già còn đang quờ quạng như lần tìm túi bạc. Tiện dao Sần Lùng phất mạnh. Cánh tay đứt lìa như một cành cây bị phát. Hắn thận trọng kéo túi bạc ở người Vàng Seo Hồ và lăn cái xác còn rống ồ ồ xuống vực nước đang réo ầm ầm. Sau đó Sần Lùng quay lại quờ quạng nhặt hết những đồng bạc đẫm máu cho vào túi rồi biến nhanh vào bóng tối.

CHƯƠNG BA

Những nụ hoa đào đỏ tía to như những quả mận Tả Van từ từ xòe ra năm cánh. Năm cánh hoa cũng lớn lên trông thấy. Khi cánh hoa đã xòe rộng bằng miệng bát, ở giữa điểm một chùm nhụy vàng tươi. Cây đào mới đây còn trơ những cành khẳng khiu, giờ hoa đã mọc chen nhau san sát. Cả cây đào lúc này đỏ như nhuộm máu. Nhưng rồi những cánh hoa như bị một sức nóng vô hình làm cho héo quắt lại để lộ ra những quả đào xinh xinh phơn phớt lông tơ trắng mịn. Rồi quả đào cũng lớn lên như thổi, chẳng mấy chốc đã to bằng quả bưởi. Trong khi đó hoa đào vẫn cứ nở tiếp. Màu xanh của quả đào chen màu hồng của hoa đào làm cho cây đào trông thật kỳ dị như trong truyện cổ. Hoa đào, quả đào cứ chen nhau ra mãi, đến mức Khúa Ly ngồi trên cây đào mà Seo Giả tìm mãi không thấy. Đến khi Seo Giả lấy khèn ra thổi thì Khúa Ly hái cả một cành đào trĩu quả bay xuống nhẹ nhàng đậu lên những ống khèn của Seo Giả. Seo Giả vừa đưa tay động tới những quả đào mà Khúa Ly hái cho thì bỗng đâu Sần Lùng hóa thành một con diều hâu khổng lồ từ trên trời sà xuống. Hắn quắp lấy Khúa Ly như quắp con gà con bay lên. Seo Giả thét lên vung khèn xông đến. Cái khèn của anh bỗng hóa thành cái rìu bổ thẳng vào mặt Sần Lùng. Máu mặt nó tóe ra như nước suối, nhưng nó vẫn không chịu buông Khúa Ly. Nó dùng cái móng chân sắc như lưỡi dao bấu vào đầu Seo Giả. Mắt Seo Giả hoa lên. Anh loạng choạng ngã xuống, nhưng vẫn thấy Sần Lùng quắp Khúa Ly bay đi. Hắn cứ bay, bay mãi rồi đậu ở đỉnh chót của ngọn Ngũ Chỉ Sơn cao nhất. Seo Giả vật vã cố vùng dậy với lấy cây nỏ để bắn, nhưng không sao nhấc đầu lên được. Anh giận dữ thét lên và gọi tên Khúa Ly. Khúa Ly ở xa quá không nghe tiếng anh gọi. Seo Giả càng giận dữ và cảm thấy cả người anh đang hóa thành ngọn lửa... Bỗng một trận mưa tuyết sa xuống. Seo Giả cảm thấy những giọt tuyết ngọt ngào, mát lạnh chảy vào miệng anh. Anh chép miệng nuốt từ từ dòng nước ngọt mát đó. Ngọn lửa trong tim, trong gan tắt dần. Seo Giả thấy dễ thở hơn và từ từ hé mắt nhìn. Hàng trăm ông sao chói lói làm mắt anh hoa lên. Chịu không nổi thứ ánh sáng đáng sợ ấy Seo Giả mệt mỏi nhắm mắt lại. Sau ba bốn lần gắng gượng, Seo Giả mới mở được mắt. Đôi mắt đờ đẫn của anh quen dần với thứ ánh sáng chập chờn. Anh loáng thoáng nghe có tiếng gọi tên mình từ một nơi xa thẳm nào vọng tới: Seo Giả! Hầu Seo Giả!

Dòng nước mát, ngòn ngọt vẫn chảy vào miệng anh từng giọt, từng giọt y nhu mạch nước trong đá tiếp sức cho Seo Giả.

Nhìn đôi môi mấp máy nuốt nước thuốc của Seo Giả và con mắt đã bớt đờ dại của anh, mẹ Sùng Sử mặt tươi lên. Bà nói với Sùng Sử:

− Con ma đã thua Seo Giả rồi! Sức con trai đúng là còn khỏe hơn sức con gấu. Mẹ thấy ít người bị đánh vào đầu nặng thế mà vẫn sống được.

Sau hơn hai ngày nằm mê man, đây là lần đầu tiên Seo Giả tỉnh lại. Nhìn Seo Giả quằn quại đau đớn, Sùng Sử thốt lên:

− Chúng nó gian ngoan hơn con cáo và độc ác hơn con hổ. Chúng nó muốn giết mất tang Seo Giả đấy! Hôm con và Seo Mỷ đưa Seo Giả về, nghe tiếng vó ngựa chạy gấp chúng con tránh vào chỗ kín trông thấy thằng Sần Lùng và hai đứa khác quay lại. Chúng con đoán bọn nó đến tìm Seo Giả nên cú nấp ở đấy chờ. Một lúc, chúng nó trở về thật. Con nghe rõ thằng Sần Lùng nói:

− Tao đánh gậy ấy ít nhất đầu nó cũng vỡ làm đôi, làm sao còn sống mà đi được.

− Hay là có đứa nào cứu? - Một tên trong bọn hỏi.

− Thằng Sùng Sử và con Seo Mỷ đi đường khác, làm sao biết nó bị đánh mà đến cứu.

− Tối nay cứ đến Hồ Thầu nghe ngóng xem nó đã về chưa. Cứ đến thẳng nhà nó ấy, không ai dại đem nó về làm ma đâu. Nếu nó không về Hồ Thầu thì cứ nói với Giàng Seo Tính là đã cho nó đi tắm vực Đen rồi. Cấm đứa nào lộ ra, nếu lộ ra mất mạng với Giàng Seo Tính đấy. Lão nghiện này cười đấy nhưng giết mình lúc nào không biết đâu.

Đợi lũ nó đi qua, chúng con mới đám đưa Seo Giả về.

− Hôm qua mẹ đi hái lá thuốc cũng gặp thằng Sần Lùng. Nó hỏi mẹ đi đâu, mẹ nói là đi tìm rau lợn. Con mắt nó nhìn mẹ có vẻ soi mói lắm. May mà trong địu cũng có mấy cái rau lợn. Nó lại hỏi: Mấy hôm nay có ai đến nhờ bà tìm lá thuốc chữa bị ngã ngựa không? Mẹ lắc đầu, nó lại dặn:

− Nếu có ai nhờ lấy lá thuốc bà nói cho tôi biết với nhé, hoặc là bà mách đến chỗ tôi lấy giúp cho. Chẳng là tôi cũng có mới học được mấy bài thuốc lá hay lắm.

Kể đến đây bà mẹ Sùng Sử cười:

− Mẹ còn lạ gì cái bụng của chúng nó. Loài hổ báo có bao giờ nghĩ đến chuyện tìm thuốc chữa người. Mẹ đi hái nắm lá thuốc khác về cho Seo Giả uống và đắp vào chỗ đau cho nó nhé.

− Vâng, mẹ đi. Mẹ phải để ý xem lũ nó có cho người đi theo không. Mẹ cũng đừng cho ông Hầu A Tỏa biết Seo Giả ở dây. Ông ấy sợ Giàng Páo hơn cả thương Hầu Seo Giả đấy. Mấy hôm nay đi tìm Seo Giả, nhưng gặp ai ông ấy cũng nói nếu tìm thấy Seo Giả sẽ bắt đến tận nhà quan nhận tội.

Mẹ đi rồi, Sùng Sử lại cho Seo Giả uống tiếp bát thuốc. Vừa cho Seo Giả uống thuốc, Sùng Sử vừa nghĩ miên man cách đối phó với Giàng Páo sau này.

*

*   *

Năm hôm sau thì Seo Giả đã đứng dậy và đi lại được, tuy mỗi bước đi đầu anh vẫn đau như búa bổ. Được sự săn sóc tận tình của mẹ con Sùng Sử, sức khoẻ của Seo Giả trở lại rất mau. Ban ngày anh nằm ở trong buồng của Sùng Sử, tối đến mới dám ra ngoài.

Mỗi ngày Sùng Sử hoặc Seo Mỷ lại khéo léo cho Seo Giả biết thêm một vài chuyện của Giàng Páo và Sần Lùng đối với anh. Tuy vậy chưa ai nói đến chuyện Khúa Ly. Seo Giả lẳng lặng nghe không hỏi thêm. Đôi mắt anh ngày càng thấy rực lên cái ánh lửa xanh trong cái bếp lò đang hồng. Càng ngày càng thấy anh bồn chồn đi lại trong buồng như một con hổ bị nhốt trong cũi sắt. Biết rõ Seo Giả đang sục sôi ý muốn trả thù, một hôm Sùng Sử nói với Seo Giả:

− Tôi biết bụng Seo Giả, nhưng Giàng Páo bây giờ như một đàn hổ đói đang tìm mồi, mình lộ mặt sẽ thành miếng mồi ngon cho nó. Lúc này mấy người chúng mình không thể đánh gục được Giàng Páo. Seo Giả cũng biết đấy, trên lý trường Giàng Páo còn có quan Châu, còn bọn quan Phăng Ky. Quan lúc nào chẳng bênh nhau, chưa kể đến bọn chúng có bọn tay chân, bọn lính áo vàng xem chuyện giết người, đánh người như trò vui thú. Ta hãy nuốt giận chờ thời đã.

− Anh sợ Giàng Páo thì mình tôi đi trả thù nó.

− Seo Giả ơi, tôi cũng có mối thù to với bọn quan Châu, lý trưởng và bọn Phăng Ky. Chúng nó đã làm cho nhà tôi nghèo khổ, bố tôi tức giận mà chết. Tôi đã nuốt giận nhiều năm chờ lúc trả thù chúng nó đấy!

− Còn phải chờ đợi đến bao giờ nữa? Bụng tôi đang có lửa đốt trong gan, trong ruột. Tôi phải giết Giàng Páo, Sần Lùng, phải tìm bằng được Khúa Ly. - Mặt Seo Giả đỏ căng lên như người vừa uống hàng chục bát rượu.

Giọng Sùng Sử vẫn nhỏ nhẹ, chân thành:

− Phải biết tự nén cái nóng trong gan, trong ruột. Cây tre càng bị vít cong đến khi bật ra càng mạnh. Tôi biết chữ, tôi nghe được tiếng Kinh nên khi đi chợ nghe được nhiều chuyện lạ lắm. Cuối năm ngoái tôi đã nghe người ta nói với nhau rằng: người Dao ở bản Sài, bản Phùng, bản Kim, bản Lếch, Nậm Cang, Nậm Mạt, Suối Thầu... đã theo Ly Sài Mình nổi lên chống quan Châu, chống Phăng Ky. Phăng Ky cho quân của Cai Vàng vào đánh, họ dám đánh lại, Cai Vàng chịu không vào được các bản. Nghe nói các bản ấy được người Việt Minh đến bày cho hợp sức lại chống Phăng Ky và bọn lý trưởng đấy!

− Tưởng ai chứ Việt Minh là người Kinh, họ đến cũng lại cướp đất mình, bắt nạt mình thôi, quan châu và lý trưởng đều nói như vậy cả.

− Tôi chưa gặp Việt Minh, nên không biết họ ra sao. Riêng tôi nghĩ, cứ cái gì Phăng Ky, quan châu, lý trưởng khen là tốt thì cái đó không tốt với mình, cái gì chúng nó chê xấu thì lại tốt với người nghèo ta.

−   Con dê không thể cùng sống với con hổ, con cáo bao giờ cũng ăn thịt gà, anh nghĩ có cái lý đúng, nhưng bảo tôi ngồi đợi Việt Minh thì tôi không đợi được.

− Không phải đội lâu nữa đâu. Hôm chợ tôi đã được nghe bọn lính đi trận về uống rượu, nói chuyện với nhau rằng Việt Minh đang đánh đồn Phăng Ky ở Phố Lu. Việt Minh có cả súng to, có cả súng bắn rơi cái tàu bay của Phăng Ky. Họ đánh Phăng Ky, đánh quan châu, đánh bọn lính vẫn đi cướp gà, trêu con gái Mông ta thì chắc hẳn cái bụng của họ cũng hợp với bụng ta thôi.

Seo Giả lặng im không nói. Trong đôi mắt anh vẫn hé lên tia lửa xanh của cái bếp lò đang hồng. Seo Giả ngồi như một bức tượng đá trong đám khói thuốc lào đã thành màn sương mù bao quanh.

Một chợ sau ngày Giàng Páo mở bữa rượu trắng trợn cướp Khúa Ly và giết hại bố mẹ cô, Sùng Sử mới nói cho Seo Giả biết. Mặt Seo Giả tái hẳn đi. Miệng anh lắp bắp nói không thành tiếng. Sùng Sử hiểu rằng cái nương đốt trong bụng Seo Giả đã nóng đến mức anh không thể chịu được nữa. Sùng Sử lại khuyên:

− Phải nhớ đến câu chuyện đã xảy ra ở chợ với Sần Lùng, đừng nóng vội, Seo Giả ạ. Chúng ta đừng làm điều gì thiếu suy nghĩ để bọn Giàng Páo có cớ hại chúng ta. Cố nán đợi đến ngày đổi đời, lúc ấy chúng ta sẽ báo được thù, Seo Giả ạ.

Seo Giả không nói gì, nằm vật ra, thở dốc. Trong mắt Seo Giả lại ánh lên những tia lửa xanh dữ dội. Sùng Sử chạy theo vào, giọng nói đầy vẻ ân hận:

− Mình có lỗi với Seo Giả, đáng lẽ không nên nói với Seo Giả chuyện này.

− Không, Sùng Sử thật là người bạn tốt. Cả đời tôi không quên ơn Sùng Sử. Tối nay tôi muốn làm lễ đổi sang họ Sùng. Không biết Sùng Sử và mẹ có bằng lòng không?

Sùng Sử nắm chặt tay Seo Giả:

− Tôi bằng lòng. Chắc mẹ cũng thế thôi.

Tối hôm ấy Sùng Sử làm lễ đổi họ và nhận làm anh em với Seo Giả. Seo Giả đổi họ thành Sùng Seo Giả và nhận mẹ Sùng Sử làm mẹ và Sùng Sử làm anh. Sau đó Seo Giả uống cạn ba bát rượu và lên giường ngủ. Tin là Seo Giả đã nghe theo lời khuyên của mình, Sùng Sử đến nhà Seo Mỷ để nói cho Seo Mỷ biết tin vui đó.

Trên đường về Sùng Sử thấy ở Phìn Chải có ánh lửa rực lên và có tiếng súng nổ. Sùng Sử nghĩ ngay đến Seo Giả. Anh hốt hoảng chạy về. Tiếng súng và tiếng người hò reo đuổi bắt đã lan đến Sín Chải. Sùng Sử vừa đến nhà thì Seo Giả cũng chạy bổ vào. Thế là mọi việc đã rõ. Không cần hỏi gì thêm, Sùng Sử dắt Seo Giả chạy lên nấp vào hang đá sau nhà. Anh dặn Seo Giả:

  - Seo Giả bụng nghĩ không dài, không nghe lời mẹ và anh. Việc gấp lắm rồi, em phải tạm trốn ở đây, không nghe tiếng anh gọi không được ra khỏi hang. Bây giờ anh phải về nhà không có chúng nó nghi ngờ.

  Nhìn nét mặt không vui của Sùng Sử, Seo Giả cảm thấy xấu hổ. Anh cúi mặt lặng im nghe Sùng Sử dặn thêm:

   - Lần này Seo Giả phải theo lời anh, không được lộ mặt ra ngoài.

   Seo Giả gật đầu. Sùng Sử trở về thu dọn hết những mảnh vải buộc vết thương cho Seo Giả đốt đi, rồi lên giường nằm. Nằm chưa ấm chỗ đã nghe tiếng chó sủa rộ và tiếng người ồn ào kéo đến. Có tiếng đập cửa và tiếng gọi như quát:

   - Mở cửa! Mở cửa!

   Sùng Sử vừa hé cửa thì Sần Lùng và hai tên nữa tay dao, tay súng kíp xổ vào nhà:

   - Thằng Seo Giả đâu?

Sùng Sử vẻ ngơ ngác:

− Seo Giả nào? Nó đi chợ bị người bên Dền Thàng đánh chết vứt xuống vực Đen, làm gì còn Seo Giả nào ở đây.

− Láo! - Sần Lùng nạt lại - Chính mắt tao thấy thằng Seo Giả chạy vào đây.

− Nếu có hồn ma Seo Giả ở đây thì cứ đi mà tìm.

Chẳng đợi Sùng Sử nói hết câu, Sần Lùng và hai tên cùng đi đã tràn vào lục soát khắp nơi. Chúng sục cả lên gác, bới lộn cả đống thóc và ngô giống.

Lúc quay ra, Sần Lùng nhìn vào tận mắt Sùng Sử hăm dọa:

− Mày đừng tưởng nhà quan không biết mày đã nuôi và chữa thuốc cho Seo Giả. Hôm nay Seo Giả đến đốt nhà quan định cướp cả vợ quan. Chúng tao đã trông thấy và nổ súng đuổi theo nó.

Sùng Sử cũng quắc mắt nhìn Sần Lùng:

− Đừng làm con chó sủa càn. Nhà quan sai mày đi tìm Seo Giả từ mấy chợ nay, mày biết nó ở đây sao chẳng đến tìm?

Sần Lùng như ăn phải củ gấu tàu cứng lưỡi, xám mặt bỏ đi.

Sáng hôm sau, Sùng Sử mang lên hang đá cho Seo Giả một gói cơm to, một cái túi đựng quần áo, một bao gạo và một con dao đi rừng. Sùng Sử bần thần nhìn Seo Giả:

    - Bọn chó nhà quan đã nghi em trốn ở nhà anh. Em ở đây trước sau nó cũng bắt được. Em phải trốn đi xa hơn, đi tìm những anh em tốt nghĩ kế trả thù. Đây là cơm gạo ăn đường. Trong túi còn một đồng bạc trắng, em giữ lấy có khi cần đến. Cứ đi về phía Mường Bo rồi theo suối mà đến con sông nước đỏ. Anh nghĩ rằng những người dám đánh Phăng Ky, đánh quan châu, lý trưởng... vẫn còn ở đó. Bao giờ rủ được đông anh em tốt về đây, ta sẽ cùng nhau trả thù Giàng Páo.

Seo Giả ứa nước mắt nhận những thứ Sùng Sử đưa và nói:

− Em gửi lời anh về chào mẹ và chị Seo Mỷ. Có dịp anh nói cho Khúa Ly rõ lòng dạ của em, dù có đi đến trời nào, đất nào em cũng không quên Khúa Ly.

Sùng Sử cũng thấy cay cay trong mắt, anh nghẹn ngào nói:

− Mẹ đã hái sẵn lá thuốc để trong túi quần áo. Khi nào thấy đau đầu, lấy thuốc đó đun với nước mà uống. Đêm nay nghe con chim nông-tchừ kêu hãy ra đi. Phải tránh đường đi qua chớ và đừng để người quen trông thấy em.

Hai anh em họ Sùng bịn rịn chia tay nhau. Trong đám pồ-trù trước cửa hang bầy họa mi không hiểu nỗi lòng của Sùng Sử và Seo Giả vẫn cất tiếng hót trong veo, lảnh lót: píu! píu!... píu!

CHƯƠNG BỐN

  Ở vùng cao nơi bốn mùa sương mù quấn quít, nơi hội tụ những ngọn gió mát lành người ta khó phát hiện lúc mùa xuân ra đi. Chỉ đến khi những quả đào đỏ má và dậy lên mùi vị ngọt thơm người ta mới tin là mùa hè đã tới. Trong các khu rừng đại ngàn, hàng trăm loài hoa phong lan cùng đua sắc, tỏa hương. Lệ thường vào những ngày đẹp trời vì nên thơ nhất, cái thị trấn nhỏ bé, tĩnh mịch ở độ cao một nghìn năm trăm mét so với mặt biển đã tấp nập nhộn nhịp đón những đoàn người đến du lịch, nghỉ mát.

  Cái trật tự quen thuộc ấy giờ đây đã đảo lộn tất cả. Trên con đường nhựa ngoằn ngoèo gấp khúc giờ chỉ thấy những chiếc xe jeep tất tưởi ngược xuôi. Thình thoảng lại có những chiếc xe tải nhà binh chở đầy lính phóng vùn vụt xuống phía tỉnh lỵ. Ở dãy “trại con gái” trong đồn đang nháo nhác vì đủ loại tin đồn. Người ta đã nghe thấy tiếng kêu khóc, chu chéo của những người vợ lính được tin chồng tử trận hoặc “mất tích”. Cũng từ cái “trại con gái” này những tin đồn lan xuống phố, để rồi từ đây nó theo chân người buôn bán, người đi chợ bay về mọi nơi, mọi ngả mà bàn chân con người có thể đặt tới. Cái tin làm mọi người chú ý nhất là Tây đã thất thủ ở đồn Phố Lu, một cái đồn khá kiên cố ở cửa ngõ tỉnh biên giới này. Bây giờ lại đang đánh nhau to ở Pa Kha. Tàu bay Pháp thả bom và bắn phá như mua mà quân Việt Minh vẫn cứ tiến ào ào. Bị Việt Minh lừa, tàu bay Pháp đã thả bom nhầm cả vào lính lê dương, làm bọn Tây đen, lính khố đỏ chết như ngả rạ. Sau tin đồnTây thất thủ ở Pa Kha lại đến tin Tây rút chạy khỏi đồn Sín Cai, Mường Khang... và bây giờ quân Việt Minh đã tràn tới Bản Phiệt, cách thị xã tỉnh lỵ có chục kilômét.

   Cứ thêm một tin đồn thì muối và dầu hỏa lại tăng thêm một giá. Rồi cái ngày khủng khiếp nhất đối với bọn Giàng Páo đã đến: Viên quan Phăng Ky ở đồn cho gọi Giàng Páo và các chức dịch trong vùng lên gặp.

   Đi theo Giàng Páo có Giàng Seo Tính và Sần Lùng. Người ta thường nói hai người này là cái đầu và cái tay của Giàng Páo.

   Tiếp Giàng Páo và các chức dịch trong vùng, ngoài viên đồn trưởng còn có cả người Phăng Ky mặc cái áo dài đen[18]. Viên đồn trưởng với bộ mặt khá căng thẳng nói:

    - Thưa các ông chức dịch. Chúng tôi được lệnh của phái đoàn 5[19] tạm thời chuyển quân về bảo vệ Phòng Tô, cửa ngõ của “xứ Thái tự trị” chừng một vài tháng sẽ trở lại. Chúng tôi chỉ mang theo đơn vị BT. 2[20]. Các đội bảo an, dõng, dân chúng vũ trang[21] với đầy đủ súng đạn sẽ để lại cho các ông. Bọn Việt Minh có thể đến đây. Khi chúng đến, tùy tình hình các ông sẽ sử dụng các đơn vị này để chống lại chúng theo chỉ thị của chúng tôi. Cũng cần nói thêm rằng các ông cần phải biết che giấu lực lượng dưới cái vỏ bề ngoài như là quy phục chúng. Người của chúng tôi để lại cần phân tán vào ở các làng như những người dân cày. Súng đạn cần cất giấu cho kỹ. Mỗi ông chức dịch nên chọn mấy người khỏe mạnh, thật tin cậy đưa đi theo chúng tôi để được huấn luyện quân sự. Họ sẽ là những người chỉ huy số binh lính ở các làng chống lại Việt Minh sau này.

Sau viên sĩ quan Phăng Ky nói, đến lượt người Phăng Ky mặc áo dài đen nói, nhưng tai Giàng Páo đã ù lên. Hắn cảm thấy đất dưới chân hắn đang rung lên như sắp có trận núi lở. Hắn chỉ còn loáng thoáng nghe được rằng “Việt Minh là cộng sản, là quân vô thần”. Chúng về đây sẽ phá đạo, giết cha cố, nên cha cũng phải đi lánh nạn. Các con chiên ngoan đạo nên làm theo lời khuyên của ông đồn trưởng để Chúa sẽ trở lại đây ban phước lành cho con chiên vân vân... và vân vân...

Chúa ra đi, hay Chúa trở về không làm cho Giàng Páo mảy may quan tâm. Điều mà Giàng Páo thấy rõ nhất là cái uy lực, sức mạnh của hắn đã hết! Cái đồn binh Phăng Ky mà hắn vẫn cho là vững như dãy Ngũ Chỉ Sơn, không một sức mạnh nào lay chuyển được nay đã rung rinh nghiêng ngả. Thì ra người Phăng Ky đã đến lúc phải ra đi. Trước đây người Phăng Ky đã một lần ra đi, sau đó vài ba mùa đào họ lại trở về. Lần này họ lại ra đi, tuy họ nói chỉ ra đi vài ba tháng, nhưng Giàng Páo cảm thấy lo sợ hơn nhiều. Hắn mơ hồ cảm thấy viên quan Phăng Ky khó mà trở lại đúng hẹn như họ đã hứa. Lần này cơn bão không chỉ chạy lướt trên ngọn mà thực sự đã lay chuyển đến cả những gốc cây đã sống hàng trăm năm. Lần trước Phăng Ky chạy, dân chúng Ngũ Chỉ Sơn chẳng cần để ý tới, vì họ nghĩ rằng ông chủ này đi thì lại có ông chủ khác đến, trước sau họ vẫn là thân trâu kéo cày. Còn lần này hắn thấy rõ lòng dân xôn xao lắm. Đi đâu cũng nghe nói Việt Minh sắp đến. Điều tai hại là người dân nào cũng không giấu diếm lòng mong chờ Việt Minh đến. Họ trở nên bướng bỉnh hơn với những người làm việc với Phăng Ky. Đã có người nói bóng gió rằng “nước lũ sắp cạn, rồi đây sẽ trơ ra những tảng đá giữa lòng suối”. Một điều tai hại hơn, làm Giàng Páo canh cánh lo sợ là Seo Giả vẫn sống và vẫn chạy theo Việt Minh từ mấy tháng nay. Lần này mà nó theo Việt Minh trở về chắc chắn nó không quên món nợ Khúa Ly.

 Nghĩ đến đây Giàng Páo bất giác thấy rùng mình. Hắn lấy hết can đảm từ từ đứng lên:

   - Thưa các quan Phăng Ky.

   Thấy giọng hắn run rẩy, viên đồn trưởng vẫy tay vẻ khuyến khích hắn cứ nói. Giàng Páo hắng giọng hai ba lần để tự trấn tĩnh nỗi run sợ trong lòng:

   - Các quan và lính đều ra đi cả, vậy còn chúng tôi... những người đã làm việc cho các quan thì phải ở lại... chúng tôi sợ rằng rồi đây bọn Việt Minh đến, chúng sẽ... sẽ...

   Viên đồn trưởng khẽ nhún vai:

   - Ồ... Chúng tôi chia sẻ mối lo ngại của các ông. Tuy vậy chúng tôi quả quyết rằng chúng sẽ không động đến các ông, chừng nào chúng chưa có đủ bằng cớ các ông chống lại chúng. Vì vậy các ông cần hết sức khôn khéo. Phải như con rắn lá trườn nhẹ nhàng qua kẽ bàn tay kiểm soát của chúng, để rồi bất thần... - Viên đồn trưởng bật lên tiếng cười đắc chí - luồn ra sau mổ vào gáy chúng, phải... mổ... trúng... vào gáy! Voa-là! - Viên đồn trưởng cất tiếng cười.

   - Chúng tôi trông đợi sự giúp đỡ của các ông bằng cách nào?

   - Bằng đường bộ... và cả đường không. - Viên đồn trưởng chỉ tay lên trời - Chúng tôi sẽ bố trí cho các ông có điện đài liên lạc thẳng với Section 49[22]. Lúc ấy thì các ông sẽ có đủ mọi thứ cần thiết như: súng đạn, mìn, lương thực, thực phẩm và nếu cần... cả phi cơ yểm trợ!

*

*   *

   Sau cuộc gặp gỡ ấy, Giàng Páo và Giàng Seo Tính cử Sần Lùng và Giàng Toả, Giàng Lùng (cháu của Giàng Páo) đi theo viên đồn trưởng.

   Khi đã nằm đối diện với Giàng Seo Tính ở cái bàn đèn thuốc phiện tại nhà Giàng Seo Tính, Giàng Páo mới cảm thấy hết nỗi bơ vơ, lo sợ. Hắn như con hổ bị dẫn vào một khe núi đá hẹp nên vừa sợ hãi vừa hung hãn. Còn Giàng Seo Tính thì vẫn bình thản như không có chuyện gì xảy ra. Cái mặt choắt khô đét và xám ngoét của hắn vẫn chăm chăm nhìn vào đầu cái tiêm đang vê tròn điếu thuốc phiện và thủng thẳng nói:

   - Tình thể này bọn Việt Minh sẽ thắng và sẽ mò đến đây. Bọn Việt Minh sẽ lấy lòng bọn dân đen nghèo đói. Lúc ấy ông sẽ trơ ra như cây gỗ giữa cái nương đã phát. Bọn Việt Minh chỉ bật một que diêm và cây gỗ sẽ cháy thành than.

   Nghe giọng Seo Tính nói vậy, cơn phẫn uất trong lòng Giàng Páo nổ bùng. Hắn nói như gầm lên:

   - Không, không đời nào! Tao sẽ không chịu như cây gỗ rừng đứng trơ ra cho chúng nó đốt. Tao có hơn mười tay súng của Phăng Ky để lại. Tao sẽ cho trấn ở ngay nơi “cửa gió”, cái cửa độc nhất vào vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Bất cứ tên Việt Minh nào mò đến đều phải nằm lại ở ngoài “cửa gió”. Còn ở Ngũ Chỉ Sơn này, tất cả những đứa có hận thù với ta, ta sẽ cắt cổ vứt xuống vực Đen bằng hết.

   Giàng Seo Tính tiêm xong điếu thuốc phiện chìa dọc tẩu về phía Giàng Páo rồi lại thủng thẳng nói:

   - Chống Việt Minh theo cách ấy sao gọi là khôn ngoan được. Người Phăng Ky có súng lớn, tàu bay còn phải rút chạy, chúng ta chỉ có mười cây súng thử hỏi chống lại được bao lâu? Vụ Khúa Ly ta đã làm rất khôn khéo, song làm sao dân chúng ở đây không đoán được đó là mưu kế của ta để cướp Khúa Ly, giết vợ chồng Vàng Seo Hồ - thâu tóm hết tài sản nhà nó vào tay ta? Chúng ta có một kẻ thù là thằng Seo Giả đã quá mức lo ngại rồi, nay ông lại định diệt tất cả những người không ăn ý với ta thì có khác gì bỏ rơm khô vào đống than đang đỏ.

    - Vậy ông bảo nên làm thế nào?

    - Phải mua được lòng người.

   - Bằng cách nào?

    - Đợi Phăng Ky bỏ chạy rồi, ta sẽ đem trả lại cho dân chúng số thuốc phiện mà họ đã đem nộp thuế.

   - Không được! - Giàng Páo phản đối - Thuốc phiện và bạc trắng vào tay ta cũng như thịt dê đã vào miệng hổ. Ta không bao giờ để tuột khỏi tay ta, kể cả việc phải trả lại chủ nó.

   Giàng Seo Tính cười rít lên the thé:

    - Trời bây giờ đổi khác rồi! Muốn bẫy được con hổ lớn phải chịu mất một chú dê con. Không làm như vậy hổ sẽ cắn chết mình, đến lúc ấy thì cả đàn dê cũng mất nốt.

   Giàng Páo bực dọc đập mạnh tay xuống giường làm chiếc bàn đèn nảy lên. Cái đèn hút thuốc phiện đổ nghiêng tắt phụt. Hắn vùng dậy nhảy xuống đất, lồng lộn đi lại hệt như một con hổ vừa sa xuống hố bẫy.

   Giàng Seo Tính lặng lẽ châm lại đèn. Hắn lại hút tiếp bữa thuốc phiện đang dở dang. Màn khói thuốc phiện đục lờ và thơm lựng tỏa ra từ cái rọc tẩu đang kêu vo vo, đều đều. Điếu này tiếp điếu khác, chẳng mấy chốc cả gian nhà tối om om của hắn đặc sệt khói thuốc.

    Giàng Páo sau một hồi suy nghĩ lao lung, cuối cùng cũng đến cạnh Giàng Seo Tính nói cộc lốc:

     - Thôi được, tôi theo ý ông. Tuy vậy ông nên nhớ rằng chỉ nhả ra “một con dê con” thôi, một con thôi, ông rõ chưa?

    - Tất nhiên! Xưa nay tôi đã tính điều gì đều có lợi cho ông cả.

   - Nhớ cho những thằng thôn trưởng nhiều hơn một ít. Mà thôi, chúng nó đứa nào chẳng biết ăn bớt của dân.

    Giàng Seo Tính kín đáo nhếch một nụ cười đắc thắng. Trong óc hắn thoáng hiện lên những nén thuốc phiện. - Chất nhựa anh túc hảo hạng màu cánh dán - sẽ lọt vào tay hắn trong vụ này. Tuy vậy cái giọng rè rè như tiếng chiêng rập lại cất lên chậm rãi, tưởng như hắn chẳng cần gì:

    - Tôi thấy cần gọi từng người đến đây mà trả. Ông nên biết rằng người ta chỉ biết ơn người trực tiếp đưa mối lợi đến cho người ta thôi. Lúc ấy ông chỉ cần nói rằng: Phăng Ky đã cho người đến lấy đi hết, nhưng người Mông không biết thương nhau thì để người Phăng Ky nó thương hộ à? Nghĩ thế nên tôi giấu đi một ít để trả lại cho bà con. Bà con mang về nên giấu kín đi. Ngay lúc hút thuốc phiện cũng phải kín đáo, nếu để bọn Việt Minh trông thấy chúng sẽ thu hết đấy! Việt Minh là cộng sản, cái gì cũng thu về làm của chung tất cả.

    - Được! - Giàng Páo đáp cụt lủn. Trong óc hắn bỗng lại hiện ra câu nói của lão cố đạo người Phăng Ky: “Việt Minh là cộng sản. Chúng sẽ cộng hết thóc bắp, thuốc phiện và ngay cả đàn bà, con gái đẹp chúng cũng cộng tuốt cho vào thành của chung hết”. Nghĩ đến đây Giàng Páo lại nhớ đến Khúa Ly. Đã hai ngày nay hắn không thấy mặt Khúa Ly. Tự nhiên hắn thấy trong người bứt rứt, rạo rực. Hắn bỏ dở bữa thuốc phiện, đùng đùng nhảy phóc lên ngựa và phóng thẳng.

    Giàng Seo Tính ngóc đầu nhìn theo. Thấy Giàng Páo giật cương cho ngựa rẽ về nhà thì trên đôi môi dăn dúm của hắn nhếch lên một nụ cười nham hiểm.

*

*   *

   Cái tin Giàng Quấy[23],  bỏ chạy lan về các bản còn nhanh hơn cả gió thổi qua cửa gió Ô Quý Hồ. Mấy ngày đêm liền tiếng súng nổ ran khắp mọi phía như đang giữa mùa đốt nương. Tàu bay Giàng Quấy bay lên nhưng chỉ lượn ở trên cao không dám sà xuống bắn và thả bom. Mấy người lính dõng chạy về bản nói rằng ở cầu Múng Sẻn Việt Minh và Giàng Quấy đánh nhau to lắm! Việt Minh từ trên núi cao đặt súng máy bắn xuống cầu. Giàng Quấy dùng moóc chê bắn trả, nhưng không ăn thua gì. Quân Giàng Quấy đen, Giàng Quấy trắng và cả lính khố đỏ, lính Thái, lính dõng bị súng máy Việt Minh bắn ngã như cỏ gianh khi phát nương. Máu chảy đỏ đường, đỏ suối. Nhiều lính vứt cả súng để chạy cho nhanh.

   Súng ở cầu Múng Sẻn vừa im lại nghe tiếng súng nổ ở phố chợ. Người ta kháo nhau ràng: lính Giàng Quấy chạy không kịp ăn cơm. Lính khố đỏ thì dắt cả vợ con chạy, dọc đường kêu khóc như ri. Súng đạn, quần áo lính vứt bỏ suốt dọc đường. Có đứa vừa đói, vừa mệt, vừa sợ nên ngã lăn ra đường mà chết. Có người lính bị thương chúng khiêng đến nửa đường bỏ lại, chết còng queo ngay trên cáng.

   Tin đồn thì nhiều lắm, nhưng đến trận đánh ở “Cửa Gió” thì nhiều người dân Ngũ Chỉ Sơn đã trông thấy rõ cảnh thua trận thảm hại của Phăng Ky.

   “Cửa Gió” là một trong những điểm cao của dãy Ngũ Chỉ Sơn hùng vĩ. Dải núi đá trùng điệp, kỳ vĩ chạy đến đây như bị một bàn tay vô hình của tạo hóa chém đứt đôi. Lợi dụng địa thế tự nhiên này, con người mở ra con đường vượt qua núi sang bên sườn phía Tây để vào hai cánh đồng lớn Mường Than và Mường So. Cũng từ đây có con đường rẽ về các bản Mông vùng chân núi Ngũ Chỉ Sơn. Từ những núi hẹp này những cơn gió lục địa khô nóng từ sườn tây dãy núi thường xuyên tràn qua. Những ngày gió mạnh muốn qua đây gần như phải bò rạp xuống đất và nhích dần lên từng thước. Suốt ngày đêm người ta chỉ nghe tiếng gió rít u u như tiếng sáo diều. Đôi khi có những trận lốc thật dữ dội, cuốn theo cả những hòn đá bằng nắm tay, nhìn từ xa như một chiếc cột đen khổng lồ biết di chuyển.

   Ngay khi chiến sự còn đang diễn ra quyết liệt ở phố Chợ, bọn chỉ huy Phăng Ky đã nghĩ đến việc phải bảo vệ an toàn con đường rút lui duy nhất của chúng qua “Cửa Gió”. Chúng đưa đến đây một trung đội lính lê dương hỗn hợp cả lính ngụy và da đen hòng chiếm giữ các điểm cao, bảo vệ cho đội quân rút từ phố Chợ qua đây an toàn, song trung đội lê dương đến chậm chân hơn quân Việt Minh. Một cuộc kịch chiến đã diễn ra suốt nửa ngày. Mãi đến khi số quân rút từ phố Chợ kéo tới tiếp sức, chúng mới mở được con đường máu qua “Cửa Gió”.

   Từ hôm nghe tin Phăng Ky thua chạy, gan ruột Sùng Sử cứ như nở ra. Ôi cái ngày anh chờ đợi hàng chục năm nay bây giờ đã tới. Đi trên nương, đi xuống ruộng, Sùng Sử lúc nào cũng như có con chim hót trong đầu. Anh đi tìm Seo Mỷ. Seo Mỷ cũng vui chẳng kém gì anh. Họ chạy đi khắp các bản kể cho mọi người nghe về chuyện Phăng Ky thua trận, quan Châu, lý trưởng đã hết thời. Đến một khu rừng vắng Sùng Sử nắm chặt tay Seo Mỷ:

   - Seo Mỷ ơi, đổi đời rồi!

   Seo Mỷ hiểu nỗi lòng của Sùng Sử. Mặt cô tự dưng đỏ lựng lên như trái đào tháng sáu.

   Nghe súng nổ dữ dội ở phía “Cửa Gió” Sùng Sử rủ Seo Mỷ ra đấy xem. Seo Mỷ lắc đầu:

   - Sợ lắm!

   - Ra xem có khi gặp Seo Giả đấy! Anh đã dặn Seo Giả đi tìm Việt Minh và dẫn Việt Minh về đây đánh Phăng Ky, đánh bọn quan Châu, bọn lý trưởng.

    - Em chả dám đi đâu. Súng bắn nhiều thế, nhỡ ra...

   - Seo Mỷ ở nhà, anh đi xem rồi về kể cho Seo Mỷ và dân bản nghe vậy.

   - Anh đi một mình em cũng sợ lắm.

   - Sợ gì. Ở trong rừng anh như con nai, ai mà đuổi kịp.

   Sùng Sử ra đến nơi thì trận đánh đã xong. Việt Minh cũng đang đuổi theo Phăng Ky. Vừa nãy cả khu rừng nơi “Cửa Gió” còn náo động trong vô vàn âm thanh hỗn loạn của các loại súng, của tiếng người la thét, giờ đây chỉ còn tiếng gió vu vu cuốn bụi đất lên những xác chết. Xác lính Phăng Ky trắng và đen, xác lính ngụy nằm la liệt khắp nơi. Những người lính chết nằm theo đủ các kiểu. Người tựa vào vách đá, hai tay ôm lấy bộ ngực đỏ lòm máu. Có người mất hẳn cái đầu vì mảnh đạn súng cối. Có người chết nằm úp sấp,chân hãy còn co như đang chạy. Nắng trưa làm các vũng máu đen kịt lại, bốc lên mùi tanh nồng nặc. Từng đàn ruồi nhặng kéo đến mở hội quanh những xác chết đã bắt đầu cứng lại. Không khí chết chóc ghê rợn bao trùm khắp “Cửa Gió”. Sùng Sử cảm thấy sợ, anh vội vã quay về. Đi vào rừng được mấy chục bước anh bỗng nghe lẫn trong tiếng gió rít có tiếng người rên. Sùng Sử lắng nghe và thận trọng đi lại phía có tiếng người. Rẽ từ đường vào mấy bước, Sùng Sử giật mình sững lại. Một người lính ngồi tựa vào gốc cây thở dốc, bên cạnh là khẩu súng trường. Anh lính dường như đã kiệt sức hoàn toàn. Vừa rên rỉ tay anh ta vừa quờ quạng đống ruột đang phòi ra thành đống dưới đùi. Có nhẽ anh ta định nhét ruột vào, nhưng đôi tay không tự chủ được nữa. Sùng Sử hỏi to:

   - Anh là ai?

    Người lính từ từ mở mắt. Anh ta lắp bắp định nói gì nhưng không thành tiếng. Sùng Sử đến gần thì nhận ra trên cái mũ nồi bằng dạ đen có mấy chữ B.T.2.

   “Ồ, bọn lính của Phăng Ky! Đúng rồi, bọn lính này vẫn hay ra chợ cướp hàng và trêu con gái đây”. Bên cạnh sự thương hại Sùng Sử lại thấy căm ghét.

   Sùng Sử định quay đi thì bỗng thấy người lính thở rống lên ồ ồ. Anh ta giãy giụa ngã vật ra thảm cây rừng, đôi mắt dại đi rồi trắng ra như mắt lợn luộc. Sùng Sử cúi xuống vuốt mắt cho người lính bất hạnh:

   - Thế là chết rồi! Chẳng biết bố mẹ, vợ con anh ta ở đâu?

 Nhìn lại người lính một lần nữa rồi Sùng Sử quay gót. Chợt nảy ra một ý nghĩ mới, Sùng Sử quay lại nhặt lấy khẩu súng trường. Anh mở cò bấm ra xem, bên trong còn năm viên đạn vàng chói. Sùng Sử lại mở nắp bao đạn dốc hết đạn cho vào cái túi vải chàm đeo bên mình rồi lặng lẽ vác súng đi về.

   Sùng Sử tắt rừng đi về cái hang đá sau nhà, giấu súng đạn rồi trở về nhà. Lúc này nắng đã rải những tia sáng dẻ quạt lên đỉnh Ngũ Chỉ Sơn cao sừng sững.

CHƯƠNG NĂM

    Tai họa liên tiếp gieo xuống đầu Khúa Ly từ cái phiên chợ đầu tiên của đời người con gái.

   Sau khi bị cái chăn trùm lên đầu, Khúa Ly ra sức vùng vẫy, giãy đạp nhưng không sao thoát khỏi những cánh tay lực lưỡng ghì chặt. Cái chăn cuốn tròn lấy Khúa Ly rồi một sợi dây bó lại như cuốn một cái bánh chưng, Sau đấy cô thấy mình cứ bật nảy lên như đang ngồi ngựa. Tất cả chỉ cảm thấy thế, rồi vì quá mệt do kháng cự với những người bắt cóc, lại khó thở trong cái chăn kín mít và đầu bị dốc xuống nên Khúa Ly dần dần xỉu đi. Cô không biết mình xỉu đi bao lâu, nhưng lúc tỉnh dậy thấy mình nằm trong cái hang đá lạnh lẽo, cô sợ hãi gọi to:

   - Seo Giả! Seo Giả!

    - Nó tỉnh lại rồi! - Có tiếng nói vọng đến tai Khúa Ly. Cô nhỏm dậy định vùng chạy khỏi cái ổ rơm. Một tiếng nói lạnh lùng ra lệnh:

    - Ngồi im!

    Lúc này Khúa Ly mói nhìn rõ bên đống lửa có hai người lạ mặt mặc quần áo đen đang ngồi canh giữ cô.

    - Đây là đâu?

   - Các người là ai?

     Khúa Ly lần lượt nhớ lại những việc vừa xảy ra. Cô lo lắng hỏi:

    - Seo Giả đâu?

   - Không hỏi nhiều.

   “Thì ra họ đều là người Mông ta cả”. - Khúa Ly nghĩ khi nghe hai người lạ trả lời. Cô mạnh dạn hơn và hỏi tiếp:

     - Các người là ai mà dám đánh Seo Giả và bắt tôi đến đây?

   - Chúng tôi không được phép trả lời những câu hỏi. Nếu đã đói, mời cô ăn cơm.

    Một người đến cái lù cở lấy ra một gói cơm và thịt lợn lạp mang đến đặt trước mặt Khúa Ly.

     - Đây là đâu? Bọn chúng mày là ai? Chúng mày không nói, tao không thèm đụng vào một hạt cơm của chúng mày.

   Giọng Khúa Ly giận dữ, nhưng hai người lạ mặt vẫn câm lặng như hai pho tượng đá. Cái lạnh lẽo còn toát ra từ hai con dao sáng lóa mà chúng đang dùng để vót, gọt cái gì đó trong tay. Khúa Ly ngồi trừng trừng nhìn chúng, còn chúng cứ thản nhiên làm việc và hút thuốc.

   Đống lửa đã phải tiếp thêm mấy lần củi, nhưng chúng vẫn câm lặng. Thỉnh thoảng chúng thay nhau ra ngoài một tí rồi lại quay vào. Trong hang sâu tối tờ mờ, nên Khúa Ly chẳng biết lúc này trời tối hay đã sáng. Cô chỉ nghe tiếng nước nhỏ tong tóc đều đều từ nhũ đá xuống.

   Có lúc Khúa Ly đã chuyển giọng dịu ngọt nói chuyện với hai người lạ, nhưng chúng không bắt chuyện. Mệt mỏi, căng thẳng Khúa Ly lại nằm xuống ổ rơm thiếp đi. Lúc tỉnh dậy đã thấy gói cơm cũ được thay bằng gói cơm khác nóng hổi. Đến lúc này Khúa Ly mới thấy cơn đói giày vò dữ dội. Cô thò tay bốc cơm ăn.

   - Thứ gạo thơm của quê mình! - Khúa Ly thầm nhận xét - Như vậy mình bị bắt đi không xa lắm. - Khúa Ly yên tâm hơn và ăn uống một cách ngon lành.

    Hai người lạ vẫn cứ lặng lẽ nhìn cô ăn. Chờ cô ăn xong, chúng đem đến một ống nước mới đun còn nóng. Một đứa nói:

    - Cần phải đi đâu, cứ vào sâu phía trong hang ấy. Gió thổi vào chứ không có gió thổi ra đâu mà sợ có mùi.

    Chúng là người của ai? Tại sao chúng không động đến ta cả lúc ta còn ngủ say? Xem ra chúng còn có phần nể ta nữa... Trong đầu Khúa Ly quay lộn bao nhiêu câu hỏi. Giữa cái thực và cái hư huyền huyền ảo ảo cứ đan xen vào nhau, làm cho cô có cảm giác như đang bơi trong đám mây mù.

    Khúa Ly tính được thời gian qua từng bữa cơm do hai người lạ đem đến. Cô không nghe được cả tiếng gà rừng gáy để đoán định thời gian trưa hay tối.

    Được chừng một chợ thì có hai tên khác đến thay. Chúng cũng câm lặng như hai cái bóng trước đây. Những bữa cơm đem đến Khúa Ly thấy không có gì thay đổi. Vẫn là thứ gạo thơm ngon nhất của Ngũ Chỉ Sơn, vẫn những miếng thịt lạp và những thức ăn ngon lành quen thuộc của vùng núi quê hương. Khúa Ly dần lại sức và béo hẳn ra.

    Chừng một chợ nữa thì một trong hai tên đưa cho Khúa Ly một bọc quần áo:

    - Ra khe nước tắm, thay quần áo rồi lên gặp ông chủ.

    Ông chủ là ai? Từ nhỏ Khúa Ly chỉ biết người nuôi dạy, chỉ bảo mình là bố mẹ, làm gì có ông chủ nào? Khúa Ly biết lúc này có hỏi thì hai người lạ mặt cũng không nói, nên cô lẳng lặng ôm bọc quần áo ra cái khe do người lạ mặt chỉ.

    Tắm rửa xong Khúa Ly mở bọc quần áo ra. Cô không tin ở mắt mình nữa. Trước mắt cô là một bộ quần áo và những đôi vòng bạc sáng lấp lánh. Thật là một bộ quần áo Mông mà cô đã mơ ước từ bao lâu. Vậy thì ông chủ hẳn phải là người giàu có lắm. Cô ngần ngừ suy tính: có nên mặc bộ quần áo đẹp không, hay là cứ mặc bộ quần áo cha mẹ may cho. Đang lưỡng lự, thì có tiếng một người giục:

     - Mặc quần áo nhanh lên, đừng để ông chủ nổi giận vì phải chờ lâu.

    Khúa Ly chợt nảy ra ý tò mò muốn xem mặt ông chủ và cô vào một bụi cây gần đó thay quần áo. Khi cô bước về phía cửa hang, thì cả hai người lạ mặt đều trố mắt kinh ngạc. Một trong hai người thốt lên:

   - Thật đúng là một đóa hoa rừng hiếm có. Ông chủ quả là người có con mắt tinh đời!

   Khi ráng chiều sắp tắt thì Khúa Ly được dẫn ra cửa hang. Các ngọn lửa xung quanh đã mang một màu xam xám, nên Khúa Ly không còn nhận rõ hướng cái hang giam giữ mình suốt nửa tháng qua ở về phía nào của dãy Ngũ Chỉ Sơn. Ba con ngựa đã chờ sẵn ở cửa hang. Tuy chúng chỉ được thắng yên thồ, song con nào cũng cao lớn, to mập, không ra dáng những con ngựa chuyên dùng thồ thóc, bắp. Con ngựa của Khúa Ly bị buộc cương vào yên của con ngựa đi trước và phía sau cô là con ngựa của người lạ mặt thứ hai. Con đường lởm chởm đá tai mèo, khi lên khi xuống gập ghềnh khúc khuỷu. Tuy trời đã tối không nhìn rõ mặt người, nhưng những con ngựa quen đường nên chúng đi rất nhanh. Đi chừng hai giờ, thì Khúa Ly trông thấy phía xa có ánh lửa. Con ngựa đi đầu dừng lại và người đi sau xuống ngựa. Hắn lấy ra một tấm vải chàm và trùm kín cả đầu Khúa Ly rồi buộc túm lại ở cổ.

    Đi chừng nửa giờ nữa thì Khúa Ly biết là đã đến bản, vì từng đàn chó xông ra sủa ran. Con ngựa dừng lại, một trong hai người đến đỡ Khúa Ly xuống ngựa, rồi họ dắt cô vào nhà. Cô thấy chân mình giẫm lên ba bậc đá nhẵn, rồi có tiếng cánh cửa gỗ kẹt mở. Cô vừa bước chân vào nhà thì cánh cửa đã khép lại và có tiếng bấm khóa. Hai người giữ cô nói vọng vào:

    - Cứ ở đây rồi ông chủ sẽ đến.

   Khúa Ly nghe tiếng chân chúng bước xa dần. Cô đưa tay lên cởi nút dây và tháo chiếc khăn chùm đầu ra. Sau một lúc, Khúa Ly mới dần nhận ra các đồ vật bầy trong buồng qua chiếc đèn nhỏ để ở một góc “Nhà của người Mông ta!” - Khúa Ly nhận xét. Vẫn là những đồ vật quen mắt, nhưng thứ gì cũng đẹp hơn. Có khác các tường bao quanh gian buồng đều là tường trình bằng đất - Thôi đúng là nhà Giàng Páo rồi! - Khúa Ly khẽ kêu lên. Cô chưa đến nhà lý trưởng Giàng Páo lần nào, nhưng nghe nói cả vùng Ngũ Chỉ Sơn chỉ có nhà Giàng Páo trình tường bằng đất. Xung quanh nhà chỗ nào Giàng Páo cũng làm lỗ châu mai. Chẳng là Giàng Páo sợ cướp và dân đến trả thù nên nó làm nhà chắc như cái đồn của Phăng Ky. Căm uất dâng lên như có người cầm gậy chẹn ngang cổ. Khúa Ly nhớ đến Seo Giả và đôi mắt dao găm của Giàng Páo nhìn cô hôm chợ phiên.

     - Thật đúng là một con quỷ sống! - Khúa Ly nghiến chặt hai hàm răng.

   Tiếng khóa mở cửa cắt ngang luồng suy nghĩ của Khúa Ly. Khúa Ly thu mình vào một góc nhà đề phòng.

   Qua ánh đèn lờ mờ, Khúa Ly thấy người bước vào buồng không phải là Giàng Páo mà lại là một ông già. Cô hốt hoảng nghĩ: Chẳng lẽ “ông chủ” lại là lão già này?

   - Khúa Ly, cháu có nhận ra bác không?

   Lão già bước gần đến ngọn đèn và lúc này Khúa Ly đã nhận ra lão là thôn trưởng Phìn Chải Giàng Seo Sùng. Lão Seo Sùng thận trọng ngồi xuống ghế.

   - Sao ông dám bắt tôi về đây? - Giọng Khúa Ly gay gắt.

   - Cháu ơi, câu chuyện còn dài. Hãy ngồi xuống người già kể lại cho nghe.

   Nghe cái giọng run rẩy của lão thôn truởng Phìn Chải, Khúa Ly thấy không cần phải đề phòng nhiều. Cô men giường ra chỗ gần bàn để nghe.

   Thôn trưởng Phìn Chải lặng lẽ hút thuốc, nhả hết khói thuốc, môi ậm è nói:

   - Sao cháu lại nghi oan cho người già? Cháu không sợ mang tội với Chử Lầu hay sao? Cháu hãy cảm ơn Chử Lầu đi vì Người đã cho cháu tờ “duyên số” tốt thật là tốt!

    Rồi lão vừa ho vừa khạc nhổ vừa ậm è kể lại câu chuyện mà Giàng Páo và Giàng Seo Tính đã dựng đứng lên ở bữa rượu cách đó mấy ngày. Khúa Ly giận dữ cắt ngang:

    - Làm gì có chuyện Seo Giả đánh nhau với người Dền Thàng. Sần Lùng làm việc xấu ở giũa chợ, nên Seo Giả mới đánh. Chỉ có Sần Lùng thù đánh trộm Seo Giả thôi.

    - Cháu lại sắp nghi là Giàng Páo cướp cháu về đây đấy!

   - Đúng thế! Ở đây còn ai dám làm việc này nữa. - Khúa Ly rắn rỏi đáp.

    - Cháu không muốn tin lời người già họ Giàng, thì cháu nghe người già họ Vàng vậy.

   Giàng Seo Sùng quay ra ngoài giọng hách dịch:

   - Mời ông Vàng Vần Quáng vào đây!

   Vàng Vần Quáng bị hai người lạ mặt đẩy vào. Ông già lẩy bẩy bước vào, mặt xám như tàu rau cải nương. Vừa trông thấy Khúa Ly, nước mắt ông đã chảy ròng ròng. Giàng Seo Sùng nhìn ông già Vàng Vần Quáng trừng trừng. Phía ngoài cửa, mấy tên tay chân Giàng Páo vờ đánh rơi con dao trên nền đá. Nghe tiếng “xoảng” của dao chạm vào đá, ông già Vàng Vần Quáng giật thót tận tim. Giàng Seo Sùng giục:

   - Ông hãy kể lại những điều ông đã nhìn thấy ở bữa rượu hôm nọ đi.

    Vừa lau nước mắt, ông già Vàng Vần Quáng vừa nghẹn ngào kể. Giọng ông già cứ đứt từng, khúc như nỗi lòng của ông:

    - Cháu ơi, hãy tin lời người già họ Giàng. Hôm ấy cả bố mẹ cháu cũng có mặt ở đấy. Giàng Páo đã cho người cứu cháu từ hang đá trở về đây. Vì vậy bố cháu đã bằng lòng bán cháu cho Giàng Páo lấy một trăm đồng bạc tráng rồi! Bạc trắng đã giao đủ cho bố cháu trước mặt mọi người.

   Khúa Ly thấy cả dãy Ngũ Chỉ Sơn như đổ sập xuống đầu. Mắt Khúa Ly tối lại. Cái đèn như hóa thành hai, ba ngọn rồi thành hàng chục ngọn, hàng trăm ngọn đuốc đốt cháy tim gan. Cô rền rĩ:

   - Mẹ ơi! Bố ơi!...

   Vàng Vần Quáng lẩy bẩy đến đỡ Khúa Ly đang quay tròn và gục xuống như con vịt bị ném trúng đầu. Ông đỡ Khúa Ly ngồi lên giường. Nhìn cháu, ông già họ Vàng vừa thở dài thườn thượt vừa chấm hai hàng nước mắt đang chảy nhanh xuống đôi má dăn deo. Mắt Khúa Ly bỗng ánh lên những tia dữ dội nhìn thẳng vào ông già Vàng Vần Quáng hỏi giọng thảng thốt:

 - Mẹ cháu đâu? Bố cháu đâu? Chú gọi đến đi, đến đây mà xem “tờ duyên số tốt thật là tốt” của cháu.

   Miệng nói, tay Khúa Ly cởi nhanh cái “dải lầu” thắt ở ngang lưng. Cả hai ông già hoảng hốt trước sự căm phẫn bùng nổ của Khúa Ly. Ông Vàng Vần Quáng vội chạy tới giữ lấy tay Khúa Ly. Bằng cái giọng nhấm nhẳn, gióng một như con mọt gặm cây gỗ, Giàng Seo Sùng nói:

    - Đừng giận người già cháu ơi! Bố mẹ cháu làm thế là đúng với lý của người Mông ta đấy! Seo Giả đã bị bọn người ở Dền Thàng đánh chết vứt xuống Vực Đen rồi!

   Khúa Ly như bất thần bị một nhát dao đâm trúng tim. Mắt cô trợn ngược lên, tay nắm chặt lấy tay ông già họ Vàng, miệng lắp bắp:

   - Có... thật đúng… như vậy không... chú?

   Mắt ông già họ Vàng dại đi, ông khe khẽ gật đầu. Giàng Seo Sùng lại thong thả buông từng tiếng như nọc con rắn nhỏ từng giọt vào trái tim đang quằn quại, đau đớn của Khúa Ly:

   - Tai họa chưa hết đâu cháu ạ. Cái bọn người ở Dền Thàng lòng dạ còn độc hơn lá ngón. Bị mất cháu, bọn chúng đã đem lòng thù bố mẹ cháu. Ngay cái đêm bố mẹ cháu ở nhà Giàng Páo ra về, bọn chúng nó đã đón đường cướp hết số bạc trắng và đã... Giọng lão Giàng Seo Sùng cũng nấc lên như thưong xót bố mẹ Khúa Ly.

   Một lúc sau, lão già họ Giàng mới tiếp:

   - Bây giờ cháu như cây măng đã cao nhưng thiếu những cây tre già làm chỗ dựa. Giàng Páo từ nay sẽ là cây tre cứng luôn ở bên cạnh cháu. Có Giàng Páo, cháu sẽ trả được thù cho bố mẹ và cho Seo Giả. Tờ “duyên số” của cháu tốt quá!

   - Các ông xéo cả đi! Lũ rắn độc, bọn cú cáo! - Khúa Ly gầm thét, đôi mắt long lên dữ dội.

   Hai ông già lặng lẽ lùi ra. Đến cửa, Vàng Vần Quáng lại quay vào. Ông nhìn Khúa Ly bằng con mắt khác thường và nói:

   - Cháu ơi, đừng nông nổi liều mình. Dòng họ Vàng Seo Hồ chỉ còn có mình cháu. Cháu phải sống mà trả thù cho người thân.

   Ông già họ Vàng nấc lên và lảo đảo bước ra. Hai cánh cửa khép lại sau lưng ông và tiếng khóa lại kêu lách cách.

    Giờ chỉ còn một mình Khúa Ly với gian buồng trống trải. Lòng Khúa Ly tan hoang. Cô vứt cái “đải lầu” lên giường rồi nằm vật ra giường rền rĩ:

   - Mẹ ơi! Bố ơi!

   Đôi vai cô rung lên trong tiếng nấc - Chúng mày ác độc quá!

   Rồi Khúa Ly lại gầm lên:

    - Tao sẽ xé xác chúng mày!

   Bàng hoàng đau đớn, Khúa Ly quỵ xuống giường. Đầu óc, tim gan cô bốc lửa. Luồng khói đặc sệt từ tim gan bốc lên như nút chặt lấy cuống họng, Khúa Ly thấy khó thở rồi ngất lịm.

    Khúa Ly thấy mùi rượu và gừng cay sộc vào mũi. Văng vẳng có tiếng gọi thân mật, dịu dàng:

   - Khúa Ly! Khúa Ly! Tỉnh dậy nào!

   Khúa Ly từ từ mở mắt, nhưng cùng lúc ấy cô lại nghe thấy tiếng đập, gõ, la hét ở gần đâu đây. Cô sợ hãi nhắm nghiền mắt lại. Bên tai cô vẫn nghe vọng lại tiếng gọi nhẫn nại:

   - Khúa Ly! Khúa Ly! Em tỉnh dậy đi!

   Tiếng gọi cứ lặp đi lặp lại đều đều như tiếng con chim nông-tchừ gọi bạn lúc đêm khuya. Dần dần Khúa Ly đã phân biệt được tiếng gọi ở gần là của một người đàn bà. Những tiếng gõ, đập, la hét ở phía xa là của một đám cúng ma nào đó. Cô cố gắng mở mắt một lần nữa. Khi những cái quầng xanh, đỏ, tím, vàng không còn nhảy múa trước mắt thì Khúa Ly đã nhận ra ngồi cạnh mình là một người đàn bà Mông. Chị ta có khuôn mặt tròn và đôi mắt khá đẹp. Nếu như xóa đi nước da rám nắng và những vết nhăn - dấu hiệu của sự chịu đựng khắc khổ, thì rõ ràng chị ta mới khoảng hơn ba mươi tuổi và là một phụ nữ khá xinh đẹp. Thấy Khúa Ly tỉnh lại, mắt chị ta sáng lên:

   - Ồ, tỉnh lại rồi! Khúa Ly đau khổ, em có uống nước không?

   Nghe nói đến nước, tự nhiên Khúa Ly chép chép đôi môi khô nẻ. Chị ta hiểu ý, lấy nước trên bàn đổ cho Khúa Ly. Dòng nước mát làm cho Khúa Ly tỉnh táo hơn. Cô hỏi:

   - Đây là đâu?

   - Em còn mệt lắm, cứ ngủ đi. Phải ngủ nữa đi, ngủ là quên hết đau khổ.

   - Ai gõ đập ầm ĩ thế?

   - Người ta đang cúng ma. Hồn ma em đi chơi xa quá quên mất đường về, nên họ phải cúng nhờ ma họ Vàng đi gọi về.

   - Còn gọi hồn ma tôi về làm gì nữa. Chị bảo họ im đi, cái đầu tôi đau lắm rồi!

   - Được, chị sẽ ra bảo họ im ngay bây giờ.

   Chị ta đi ra ngoài một tí thì những tiếng gõ đập, la hét cũng tắt. Khúa Ly thấy người mệt mỏi rã rời và cô lại thỉu đi trong giấc ngủ nặng nề.

   Phải mất ba ngày Khúa Ly mới qua được cơn choáng váng và đau khổ đến tuyệt vọng. Cô cảm thấy như vừa qua một cơn ốm nặng. Khúa Ly ăn được cháo, rồi bát đầu ăn cơm và đầu óc cô dần dần trở nên tỉnh táo.

   Người đàn bà có nét mặt nhẫn nhục vẫn thường lui tới chăm sóc Khúa Ly. Ban đêm chị ta ngủ cùng Khúa Ly trên cái giường giát vầu vừa chật, vừa ngắn. Chị là người biết an ủi để làm dịu bớt nỗi đau từng lúc, từng lúc lại cồn lên trong lòng Khúa Ly.

   - Chị ơi, chị cũng ở nơi khác đến đây à? - Khúa Ly khẽ hỏi.

   Người đàn bà gật đầu. Khúa Ly lại hỏi tiếp:

    - Đến đã lâu chưa?

    - Hơn mười mùa hoa đào rồi!

   - Lúc ấy chị bao nhiêu tuổi?

    - Mười tám.

   - Mười tám? Ôi cái tuổi bất hạnh! Em năm nay cũng vừa bước vào tuổi mười tám đấy!

     - Mỗi người đều có số do Chử Lầu định đoạt cả.

    - Chị là vợ Giàng Páo à?

     - Chị là người hầu. Giàng Páo mua chị bằng năm mươi nén thuốc phiện và hai mươi đồng bạc trắng.

   - Chị có sung sướng không?

     Người đàn bà thở dài. Chị lưỡng lự một lát rồi nói khẽ:

   - Số phận người đàn bà Mông sinh ra gắn liền với cái đuôi ngựa. Ở nhà quan, người đàn bà chỉ được coi là cái móng ngựa mà thôi. Đừng hỏi nữa em, có đứa nghe ở ngoài đấy!

   Những lúc còn một mình, Khúa Ly nghĩ rất nhiều. Cô nhớ lại bộ điệu lúng túng của chú Vàng Vần Quáng và những lời nói của ông. Sao cô thấy căm ghét cái bộ điệu hèn hạ của ông ta đến thế, nhưng rồi nhớ lại con mắt đẫm lệ, giọng nói xúc động của ông trước lúc ra về, Khúa Ly lại hiểu khác hẳn. Chính câu nói ấy đã mấy lần đến ngăn cái ý định muốn chết của Khúa Ly. “Cháu phải sống để trả thù cho người thân”. Câu nói ấy cứ vang lên, ngân mãi, ăn rễ sâu vào óc Khúa Ly. Cuối cùng Khúa Ly tự bảo mình: “Được, ta sẽ sống, ta phải sống để xem cái “tờ duyên số” của ta “tốt” đến mức nào”.

   Ít ngày sau Khúa Ly khỏe hẳn. Cô trở thành người “nhà trong” của Giàng Páo, thay chân cho người đàn bà mấy hôm trước vẫn chăm sóc cô. Khúa Ly không được phép ra khỏi nhà, lúc nào cũng có một tên tay chân của Giàng Páo theo sát cô. Có lúc nhớ Seo Mỷ quá, Khúa Ly muốn trốn đi nói chuyện, nhưng không sao thoát được con mắt của tên đó.

   Cho đến một buổi tối, Giàng Páo đi uống rượu đám cưới trở về, hắn gọi Khúa Ly mang nước cho hắn rửa chân. Khúa Ly vừa bưng chậu nước vào thì Giàng Páo đóng sầm ngay cửa buồng và chốt then cửa lại. Con mắt vằn những tia máu đỏ của hắn nhìn chòng chọc vào Khúa Ly. Con mắt hắn nhìn tới đâu Khúa Ly thấy nổi gai lên tới đó.

    - Khúa Ly, lại đây! Bông hoa rừng xinh đẹp, lại đây!

   Khúa Ly càng lùi thì hắn càng tiến sát tới. Khúa Ly thét lên:

   - Cho tôi ra!

    - Ở đây em có kêu hay thét lên cũng chỉ mệt thôi. Nào lại đây... lại đây với ta...

   Khúa Ly càng hoảng sợ, cô thét lên:

    - Mày không lùi ra tao đâm chết! - Miệng thét, tay Khúa Ly đã rút từ đải lầu ra một con dao nhọn hoắt. Giàng Páo sững lại, nhưng rồi hắn lại cất tiếng cười hềnh hệch:

   - Hề hề! Người đẹp đừng làm thế. Ta mất trăm bạc trắng đâu phải chỉ cần mua người dọn rượu, bưng nước rửa chân. Hãy bỏ dao xuống, đừng dại dột...

   Giàng Páo sấn vào. Khúa Ly nhằm ngực hắn thẳng tay phóng một nhát dao. Nhanh như con báo, Giàng Páo đã nắm được cổ tay cầm dao của Khúa Ly. Bàn tay gấu của hắn vặn chéo lên làm Khúa Ly đau đớn buông rời con dao. Tay trái của Khúa Ly ra sức cào cấu đẩy hắn ra xa, nhưng Giàng Páo đã ẵm bổng Khúa Ly đặt lên giường. Mùi rượu và mùi hôi từ mồm hắn xộc vào mũi Khúa Ly làm cô kinh tởm đến buồn nôn. Khúa Ly vùng vẫy, chống cự quyết liệt cho đến lúc mệt rã người...

CHƯƠNG SÁU

Bên bếp lửa, bên bàn đèn thuốc phiện, trong lúc đi nương, đi rừng hay ở trong đám rượu... câu chuyện râm ran nhất vẫn là Giàng Quấy thua chạy, Việt Minh đã về đến phố huyện. Người nói Việt Minh toàn là người Kinh, người nói trong Việt Minh có cả người Tày, người Thái và cả người Mông ta nữa. Có người khen Việt Minh rất tốt với người già, biết thương trẻ con. Tuy thế cũng có người chê Việt Minh mặc quần áo không đẹp bằng Giàng Quấy và nghèo hơn cả người dân ở phố huyện. Có người quả quyết: ai có cái khăn dù đỏ quàng ở cổ đều là Việt Minh hết. Ở vùng Ngũ Chỉ Sơn này mỗi người nhìn Việt Minh theo con mắt riêng và hiểu Việt Minh theo sự suy nghĩ nông cạn của mình.

   Cho đến một hôm, cả vùng Ngũ Chỉ Sơn ai cũng được thấy Việt Minh, nhưng cũng được một phen sợ mất mật.

   Sáng hôm ấy khi mọi người bắt tay vào công việc của một ngày bình thường thì ở phía Cửa Gió bỗng rộ lên âm thanh dữ dội: Tằng! Tằng! Tằng! Cục! Cục! Cục! Tắc bọp! Tác bọp! Ùng... sạt... sạt... oàng! Tiếng súng nổ hỗn loạn. Không gian trầm tĩnh của vùng Ngũ Chỉ Sơn như vỡ tung ra bởi tiếng nổ của các loại súng máy, súng cối, súng trường. Những con trâu đang kéo cày lồng lên kéo theo cả cày chạy vào rừng. Những con ngựa buộc trên đồng cỏ giật đứt thừng phóng chạy tứ tung. Trong bản chó sủa chu tréo từng hồi. Trẻ con kêu khóc bám chặt lấy các bà mẹ. Người lớn mắt nhớn nhác nhìn nhau không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Có người cõng con, vơ vội mấy cái quần áo rồi bỏ chạy vào hang núi.

   Tiếng súng rộ lên một chập rồi lắng bặt. Quãng một giờ sau có người từ Sin Suối Thầu chạy về nhà Giàng Páo nói không ra hơi:

     - Lính Phăng Ky đến!

    Mặt Giàng Páo tươi lên:

    - Thì xưa nay Phăng Ky vẫn ở đây, vẫn trông coi ta, có gì mà đáng lo sợ. Họ có đông không?

    - Có khoảng ba chục người, cả da trắng lẫn da đen và cả lính Thái. Chúng nó đang cướp gà, bắn trâu của dân mổ ăn.

   - Khách đến nhà không cho khách ăn thì khách phải tự tìm lấy thứ ăn chứ.

   - Chúng tôi sợ lắm!

    - Không có gì phải sợ, cứ tìm gà, gạo, rượu, thịt đem đến cho họ ăn uống no say là họ không phá phách gì đâu.

   Trong khi đó một tổ trinh sát của bộ đội đã tiến vào Sín Chải. Một em bé Mông dẫn tổ trinh sát đến gặp Sùng Sử.

     - Các anh là Việt Minh à? - Sùng Sử hỏi.

   Nam, tổ trưởng trinh sát mỉm cười cải chính:

     - Chúng tôi là bộ đội cụ Hồ. Cụ Hồ cho chúng tôi lên đây đánh Tây để giải phóng cho đồng bào.

    Sùng Sử bỡ ngỡ trước những danh từ mới lạ. Anh hỏi lại:

     - Bộ đội có giống lính của Phăng Ky không?

    Nam biết là Sùng Sử còn chưa hiểu hết câu nói của anh. Nam cố tìm những câu thật mộc mạc nói cho Sùng Sử dễ hiểu hơn:

      - Bộ đội là người được cụ Hồ cho cầm súng đi đánh Giàng Quấy (từ Giàng Quấy anh mới học được khi tiếp xúc với nhân dân vùng này). Bộ đội sẽ đánh đuổi Giàng Quấy, đánh đuổi quan Châu, lý trưởng đi để dân được yên ổn làm ăn.

   Đúng là những người mà ta bảo Seo Giả đi tìm rồi! - Sùng Sử nghĩ bụng. Anh đoán là Seo Giả đã đến chỗ bộ đội Nam nên hỏi:

     - Anh có thấy Seo Giả không?

    - Seo Giả nào?

     - Seo Già là người Mông ở vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Lý trưởng Giàng Páo thù ghét, tìm cách giết Seo Giả, nên Seo Giả bỏ trốn đi theo bộ đội mấy tháng nay rồi.

    - Bộ đội nhiều người lắm, nên tôi chưa gặp được Seo Giả. Trong bộ đội cũng có nhiều người dân tộc đấy! Đây là anh Păn, người Tày - Nam nói và chỉ anh chiến sỹ có khuôn mặt xương xương đứng bên.

   Tuy chưa được tin Seo Giả, song Sùng Sử đã thấy mến những anh bộ đội cụ Hồ. Anh hỏi lại:

     - Bộ đội có đói không?

    - Bộ đội có cơm mang theo rồi - Nam chỉ nắm cơm buộc ở thắt lưng.

   - Bộ đội đến đây làm gì?

   - Đi đuổi bọn Giàng Quấy thua chạy. Sáng nay nghe tiếng súng của chúng nó nổ ở gần đây.

   - Có đấy, súng nổ ở Sin Suối Thầu.

     - Chúng nó có đông không?

   - Nghe súng nổ sợ lắm, tôi không dám đến gần.

   - Đến Sin Suối Thầu có xa không?

    - Không xa đâu, bộ đội muốn đi tôi dẫn đường.

     Sùng Sử đưa tổ trinh sát đến tận nơi điều tra tình hình địch. Ngay đêm đó Sùng Sử và tổ trinh sát dẫn một trung đội chia hai mũi tập kích vào Sin Suối Thầu. Vốn đã hoang mang lại bị đánh bất ngờ, trung đội lính lê dương tan rã tháo chạy để lại năm xác chết, bỏ cả súng máy lẫn súng cối.

   Sáng hôm sau Sùng Sử lại đi theo đồng chí trung đội trưởng để giải thích cho nhân dân Sin Suối Thầu rõ mục đích đánh Pháp của bộ đội cụ Hồ.

    Cũng sáng hôm ấy Giàng Seo Tính mò đến Sin Suối Thầu. Hắn hết lời khen bộ đội đánh giỏi, rồi lăng xăng chạy đi thúc giục các nhà đem gà, đem gạo, đem thịt rượu ra “nộp” cho bộ đội.

   Đồng chí trung đội trưởng đã thay mặt đơn vị cảm ơn lòng tốt của nhân dân Sin Suối Thầu và trả lại tất cả những thứ nhân dân đem đến. Đồng chí nói dài, nhưng Sùng Sử chỉ tóm tắt dịch lại một số ý chính: “Chúng tôi là bộ đội cụ Hồ, đi đánh giặc giải phóng cho nhân dân. Bộ đội đã được lệnh của cụ Hồ không được lấy một cái kim, sợi chỉ của dân. Bộ đội và nhân dân phải đoàn kết với nhau như cá với nước”.

    Đồng chí trung đội trưởng còn cảm ơn Sùng Sử và Giàng Seo Tính đã hết lòng giúp đỡ bộ đội. Anh ghi rõ tên họ và chỗ ở của hai người vào sổ tay, rồi dẫn bộ đội tiếp tục truy kích bọn tàn quân Pháp tháo chạy.

*

*   *

   Ít lâu sau, huyện cử một tổ cán bộ về vùng Ngũ Chỉ Sơn thành lập chính quyền. Sùng Sử được chỉ định làm chủ tịch, Giàng Seo Tính làm phó chủ tịch. Mỗi bản tạm thời lấy người thôn trưởng làm uỷ viên hành chính trông coi công việc trong thôn.

     Sùng Sử đã gặp riêng cán bộ Việt Long, tổ trưởng công tác nói rõ về lai lịch của Giàng Seo Tính. Cán bộ Việt Long nghe xong tỏ lời hoan nghênh sự phát hiện của Sùng Sử, nhưng anh lại nói:

     - Bây giờ việc chính là đoàn kết mọi người, mọi dân tộc để chung sức, chung lòng kháng chiến chống Pháp đến thành công. Những người ở tầng lớp trên hoặc có quan hệ mật thiết với tầng lớp trên trước đây, tuy họ có những mặt chưa tốt với nhân dân, với kháng chiến, nay họ đã có hướng ngả về kháng chiến thì cũng phải đoàn kết với họ. Như thế là thực hiện phương châm “thêm bạn bớt thù” để đánh Pháp. Vả lại tầng lớp trên hiện nay vẫn còn nhiều uy tín trong nhân dân các dân tộc thiểu số.

   Nghe cán bộ Việt Long nói Sùng Sử thấy cũng đúng, song vẫn áy náy trong lòng. Sùng Sử không biết cách trình bày cho rõ sự nghi ngại của mình.

   Cán bộ Việt Long chừng như đoán được nỗi lòng Sùng Sử, nên anh nói thêm:

     - Cứ yên tâm làm việc với Giàng Seo Tính. Anh ta tuy nghiện thuốc phiện nặng, nhưng mọi công việc tôi giao, anh ta đều cố gắng làm và hoàn thành công việc khá nhanh chóng. Ở đây chỉ có hai người biết chữ và biết tiếng phổ thông để giao dịch với cán bộ là anh và Giàng Seo Tính. Chúng tôi được các đồng chí bộ đội giới thiệu, hai anh đều là những người đầu tiên ở đây hăng hái giúp đỡ bộ đội. Gạt bỏ Giàng Seo Tính, một mình anh có làm nổi công việc của cả xã không? Đã có câu nói: “Một cây làm chẳng nên non, Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Tôi đã đến nhà Giàng Seo Tính rồi, Seo Tính cũng nghèo xơ xác, cho nên đừng lo ngại nhiều về ông ta. Có người nói với tôi Giàng Páo không tốt với kháng chiến. Tôi đã đến nhà ông ta nhiều lần, tôi còn ngủ lại ở đấy nữa. Qua xem xét lời nói và việc làm gần đây của Giàng Páo, tôi thấy ông ta cũng là người biết điều và đang có chiều hướng chuyển biến tốt theo kháng chiến. Chính sách đại đoàn kết của chính phủ ta còn lôi kéo được cả thổ ty đi theo kháng chiến, Giàng Páo chỉ là một lý trưởng quèn lo gì ta không cảm hóa được.

   Nghe cán bộ Việt Long nói đến đây Sùng Sử không bằng lòng ra mặt. Anh nói:

   - Con hổ lúc ngủ cũng vẫn là con hổ. Nếu là con hổ vờ ngủ còn nguy hiểm gấp mấy lần con hổ đang thức. Nếu cán bộ dùng Giàng Páo là dùng con dao hai lưỡi đấy!

   Nghe Sùng Sử nói,Việt Long cười to và giải thích thêm:

   - Tôi được nghe dân bản kể rằng trước đây Giàng Páo có việc làm không tốt với Sùng Sử. Tuy vậy đừng nên lúc nào cũng nhìn về đằng sau. Phải rộng lượng, đừng vì những xích mích vặt vãnh trước kia mà quên mất chính sách đoàn kết to lớn của Chính phủ, Sùng Sử ạ.

   Lúc này Sùng Sử nghĩ bụng: Thì ra cán bộ Việt Long cho là mình cố ý nói xấu Giàng Páo và Giàng Seo Tính. Mình cũng hiểu chính sách đại đoàn kết chứ. Nhưng mà... đoàn kết theo cái kiểu trộn lá chè và lá ngón mà pha nước uống thì...

    Thấy Sừng Sử lặng im, Việt Long gặng thêm:

    - Tôi định cho Giàng Páo làm trưởng ban Mặt trận Đoàn kêt, Sùng Sử có bằng lòng không?

   - Tùy cán bộ thôi. - Sùng Sử đáp lấp lửng.

   Nhìn vẻ mặt của Sùng Sử, Việt Long lại nghĩ: “Thì ra anh nông dân ở đâu cũng bảo thủ ghê thật!”.

   Sùng Sử khoác túi vải chàm lên vai đứng dậy định đi. Việt Long sực nhớ ra việc mới lại dặn thêm:

   - Này Sùng Sử, cậu cần chú ý đến chị em phụ nữ nhé. Tôi thấy Seo Mỷ cũng là một cô gái tốt đấy! Phải đưa phụ nữ vào tổ chức để chị em đóng góp sức lực cho kháng chiến.

   - Tôi thấy phải cho cả Hảng Seo Máy, Khúa Ly, Lý Seo Say vào nữa.

   Sùng Sử vừa dứt lời thì Việt Long bật cười hỏi lại:

   - Cậu không muốn dùng Giàng Páo, sao lại tin Seo Máy và Khúa Ly là vợ Giàng Páo?

   - Tôi đẻ ra ở đây nên tôi biết nên tin ai và nên nghi ngờ ai.

   - Hỏi cho vui thôi, tôi cũng bằng lòng với Sùng Sử đấy! - Việt Long cười nói vui vẻ và dặn thêm:

   - Phải gấp rút xây dựng các đoàn thể lớn mạnh. Sắp tới kháng chiến sẽ rất cần đến sức mạnh của đông người để đánh đuổi Giàng Quấy ra khỏi đất nước ta đấy!

*

*   *

   Sau khi cùng Sùng Sử lên huyện học chính sách trở về, Giàng Seo Tính làm việc có phần hăng hái hơn trước nhiều. Đi đến đâu hắn cũng ca ngợi cụ Hồ và chính sách đại đoàn kết của chính phủ ta. Hắn còn nói đến việc phải bỏ bớt các tục lệ ma chay cưới xin nặng nề, phải bớt nấu rượu, bớt trồng thuốc phiện. Hắn thường lấy bản thân ra làm thí dụ:

   - Thằng Phăng Ky ác lắm, thâm độc lắm! Nó xui dân ta trồng cây anh túc lấy nhựa nên tôi mới nghiện nặng thế này. Người thì gầy như cây sậy, bao nhiêu ruộng, trâu cũng chui vào rọc tẩu hết. Nghe lời khuyên dạy của Chính phủ, tôi sẽ bỏ thuốc dần. Tiện đây cũng nói để đồng bào ta rõ, để chúng ta đỡ khổ, Chính phủ sẽ yêu cầu mọi người giảm bớt việc trồng cây anh túc. Vì thế thuế đánh vào cây anh túc sẽ nặng lắm đấy!

   Nói đến việc cưới xin, Giàng Seo Tính lấy ngay chủ tịch Sùng Sử ra làm dẫn chứng:

   - Đấy, bà con xem, ngay như chủ tịch Sùng Sử của chúng ta đây chỉ vì thiếu một trăm đồng bạc trắng mà chưa cưới được Seo Mỷ. Cái lý của Chính phủ bây giờ là trai gái Mông thương nhau, yêu nhau thì phải được thành vợ chồng, không cho mua bán như mua con gà, con lợn.

    Mọi người tưởng Giàng Seo Tính nói chung chung như thế rồi thôi, ai ngờ Giàng Seo Tính lại làm rất hăng hái. Đến mùa thu thuế nhựa cây anh túc, nhà nào cũng phải nộp gấp hai lần thời Phăng Ky.

   Tiếng oán thán của dân bản vang khắp nơi, nhưng Giàng Seo Tính cứ làm như điếc. Hắn còn nói: Chính phủ ra lệnh như thế, ai không theo thì bắt đi tù hết.

   Một hôm Giàng Seo Tính đến nhà ông Hảng A Lềnh. Sau khi giải thích một thôi dài về chính sách đại đoàn kết, Giàng Seo Tính hỏi lại:

   - Ông đã thông với chính sách đại đoàn kết chưa?

   Ông Hảng A Lềnh chẳng cần suy nghĩ nhiều, đáp ngay:

   - “Một chân đứng không vững, một tay vỗ không kêu”, người Mông ta từ xưa đã nói như thế mà.

    - Ông thông suốt với chính sách của cụ Hồ thế thì rất tốt. Đoàn kết là phải đoàn kết với cả người giàu, người nghèo, ông có đồng ý như thế không? - Giàng Seo Tính nheo mắt gặng lại.

   - “Anh em đông tiện bàn bạc, chị em nhiều lợi se lanh”, cái lý người Mông ta cũng vậy mà. Thêm người thêm sức, có gì mà phải đắn đo suy nghĩ - Ông Hảng A Lềnh trả lời không chút do dự.

   Lúc này Giàng Seo Tính mỏi nhìn thẳng vào ông Hảng A Lềnh hỏi:

   - Sùng Sử là người nghèo ông có đoàn kết không?

    - Sùng Sử là chủ tịch xã, không đoàn kết với Sùng Sử thì còn đoàn kết với ai.

   - Thế với Giàng Páo, ông có đoàn kết không?

   - Với Giàng Páo à?... Giàng Páo là lý trưởng... - Ông Hảng A Lềnh có vẻ ngần ngừ.

   - Bây giờ làm gì còn lý trưởng nữa, ông Giàng Páo chỉ là một nhà giàu, lại là chủ tịch mật trận đoàn kết, chẳng lẽ ông không đoàn kết với Giàng Páo được ư?

   Ông Hảng A Lềnh cúi mặt nhìn xuống cái điếu ống đang cầm trong tay. Trong đầu ông lão thấy khó mà tin được Giàng Páo, nhưng ngoài miệng không biết nói sao cho vừa lòng Giàng Seo Tính, người mà ông lão thừa biết cùng một cây, một gốc với Giàng Páo.

    Lúc này Giàng Seo Tính mới cười nhạt và nói:

    - Tôi biết thật bụng ông chưa muốn đoàn kết với Giàng Páo. Ngay cả với Sùng Sử, ông cũng có thật bụng đoàn kết đâu.

   - Ấy ấy, sao ông lại nói thế - Ông lão Hảng A Lềnh vội vã thanh minh - Tôi mà không thật bụng đoàn kết với Sùng Sử thì ông mặt trời đi ngủ tôi cũng chết luôn.

   - Thôi ông không phải thề độc nữa. Nếu thực bụng đoàn kết với Sùng Sử ông đã không thách cưới Seo Mỷ đến một trăm đồng bạc trắng.

   - Đấy là tôi làm theo tục lệ của người Mông ta.

    - Ông đừng dựa vào tục lệ mà che dấu việc làm mất đoàn kết của ông. Ông đoàn kết thế nào được với Sùng Sử khi mà ông bắt anh ta khổ sở vì chạy bạc trắng làm lễ cưới? Ông nên biết rằng Sùng Sử bây giờ đã là chủ tịch xã, là người thay mặt người Mông cả vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Không đoàn kết với Sùng Sử có nghĩa là không đoàn kết với cả dân bản vùng Ngũ Chỉ Sơn. Ta sống nhờ dân bản, chết cũng nhờ dân bản, tôi nói thế là hết lý rồi đấy, tùy ông nghĩ sao thì nghĩ.

   Càng nghe Giàng Seo Tính nói ông Hảng A Lềnh càng thấy sợ. Mồ hôi trán ông vã ra như người đang leo núi. Ông lão nghĩ: - Chẳng lẽ mình đã thành người xấu thật rồi ư? Mình thành người chống lại chính sách đại đoàn kết ư? Đúng là không có gì đáng sợ bằng sống giữa dân bản mà bị coi là người chống lại dân bản. Tự nhiên ông lão thấy run từ trong bụng đến cả chân tay.

   Một lúc sau cố trấn tĩnh lại, ông lão nói với Giàng Seo Tính:

   - Từ khi được nhìn thấy trời đến nay tóc đã bạc, tôi chỉ biết cái lý rằng ai chống lại tục lệ là chống lại dân bản. Bây giờ tôi mới nghe ông nói làm theo tục lệ cũ là chống lại chính sách đại đoàn kết, là chống lại dân bản. Thôi để tối nay về bàn với Seo Mỷ, mai sẽ đến nói lại với ông.

    - Liệu câu trả lời ngày mai có làm vừa lòng chủ tịch Sùng Sử không? Tôi chẳng qua cũng chỉ là người đem lời chủ tịch truyền đến tai ông mà thôi.

    - Chắc là cũng phải theo chính sách “đại đoàn kết” mà ông vừa nói thôi ạ.

   Giàng Seo Tính gật đầu vẻ thỏa mãn. Khi đứng dậy ra về hắn còn nhìn lại ông lão Hảng A Lềnh với một nụ cười khó hiểu nhếch lên ở một bên mép.

*

*   *

   Với sự sắp xếp và thúc bách của Giàng Seo Tính, một tháng sau Sùng Sử và Seo Mỷ làm đám cưới. Giàng Páo đứng ra làm chủ đám cưới, vì Giàng Seo Tính viện lý nói rằng: ở Ngũ Chỉ Sơn chỉ có thể là Giàng Páo - chủ tịch mặt trận đoàn kết mới xứng đáng làm cái việc vẻ vang ấy. Cả hai bên chỉ ăn hết một tạ thịt và năm mươi cân rượu[24]. Sùng Sử được Giàng Páo đem đến giúp một con lợn năm mươi cân và ba mươi cân rượu.

   Mở đầu bữa rượu đám cưới, Giàng Seo Tính nói:

   - Đám cưới đời sống mới đầu tiên của người Mông Ngũ Chỉ Sơn lại là đám cưới của chủ tịch Sùng Sử. Thật là đầy đủ ý nghĩa. Chủ tịch đã đi đầu, dân Mông ta cứ thế mà theo. Ai mà nghĩ rằng việc cưới này có lợi cho chủ tịch, nên Sùng Sử đi đầu là sai chính sách đấy nhé! Chủ tịch Sùng Sử đã phải đợi cái ngày hôm nay từ bao nhiêu năm rồi! Nào, nâng bát lên chúc mừng hạnh phúc cho chủ tịch Sùng Sử và cô Seo Mỷ!

   Giàng Seo Tính nâng bát, nheo nheo mắt nhìn về phía Giàng Páo. Giàng Páo cũng đưa mắt nháy lại. Những cái bát cùng nhất loạt nâng lên và chất nước men nóng bỏng chảy vào những cái cuống họng đã khô se làm bùng lên những chuỗi cười nói, chúc tụng huyên náo.

   Trong không khí náo nhiệt của hơi men, Giàng Seo Tính và Giàng Páo kín đáo trao đổi với nhau một nụ cười nửa miệng.

CHƯƠNG BẤY

Sương mù mỗi lúc thêm dày đặc. Tất cả những mỏm núi, rừng cây đều bị lớp mù đặc sệt như sữa đặc phủ kín. Bọn chúng đều có cảm giác mỗi lúc càng bị dìm sâu xuống biển mù mênh mông, vô tận. Từng đợt gió nối tiếp nhau rít bên tai và như có muôn vàn cái roi vô hình lạnh buốt quất vào da thịt. Đứa nào cũng đã mệt mỏi rã rời mà con đường mòn như sợi chỉ màu vàng nhạt vẫn cứ bò mãi lên đỉnh núi. Mỗi đứa đều đi một đôi giày biệt kích nhưng nhiều chỗ vải bạt đã bị đá tai mèo cào rách tướp. Ngoài khẩu tiểu liên “tuyn” và những băng đạn cài quanh thắt lưng, trên vai mỗi đứa còn phải đeo một cái ba lô bạt căng phồng. Cái ba lô càng lúc càng như muốn kéo chúng ngã ngửa về phía sau. Thỉnh thoảng chúng lại phải xốc xốc chiếc ba lô nặng trĩu, hoặc thay đổi vị trí chiếc quai ba lô cho máu đỡ bị dồn ứ vào một chỗ. Một tên trong bọn bỗng thốt lên:

   - Mẹ kiếp! Núi với chả non! Leo mấy ngày vẫn chưa hết dốc. Nghỉ thôi, mệt sắp đứt hơi rồi!

   - Đừng giỏ chứng! Chưa có lệnh chưa được nghỉ. Hôm nay phải leo hết cái dốc này. Từ mai đến đất nhà sẽ có dân chúng đón tiếp.

    - Chẳng biết nhà tao đã mổ lợn Tết chưa? Đã ba năm rồi, tao không được hưởng cái thú của Tết Mông. Vậy mà lúc ra đi, Phăng Ky bảo chỉ đi có ba tháng. - Tên còn lại trong toán biệt kích góp lời.

   - Bớt chuyện đi còn để tai mà nghe ngóng. Việt Minh nó mà phục kích thì được về ăn Tết H’Mông với tổ tiên thật đấy!

   Lời tên toán trưởng đã cắt đứt câu chuyện. Ba đứa lại lầm lụi bước. Cổ chúng vươn dài, đầu cắm xuống như ba con trâu đang phải kéo quá sức. Tên vừa than vãn rút trong túi ra một mảnh vải dù màu da ếch, trùm kín mặt và cả cái mũ nồi có hai cái dải lòng thòng sau gáy. Hắn chỉ để hở đôi mắt vằn đỏ, mệt nhọc.

   Một cơn gió lạnh buốt lại thốc đến. Đứa nào cũng thấy người nổi da gà, mặc dù người chúng đang nhớp nháp mồ hôi. Ngay sau đấy là những hạt nước lạnh giá rắc xuống da thịt chúng, ban đầu còn thưa sau càng mau và có những hạt to như hạt ngô, như hòn sỏi ném xuống.

   - Mưa đá!

   Chúng cùng kêu lên và chạy thục mạng vào một vách đá gần đấy. Chúng men theo vách đá tìm thấy một cái hang nông có thể trú chân tạm qua trận mưa đá.

   Bên ngoài,trận mưa đá thực sự đã ập xuống. Không gian trầm lắng của khu rừng nguyên thủy bỗng như nổi cơn thịnh nộ. Trong âm thanh ào ào, rào rào của một cơn mưa lớn còn có những tiếng va đập dữ dội, chát chúa của những tảng nước đá đập vào đá núi. Có tảng nước đá to như quả bưởi, như cái lù cở quăng từ không trung xuống. Tiếng đá vỡ, đá lăn, cành cây gãy, cây đổ ầm ầm như trận núi sạt. Khoảng trời trước cửa hang mù mịt bụi nước và vô vàn lá cây bay tơi tả. Thỉnh thoảng lại có một tảng nước đá quăng vào lòng hang lăn lộc cộc trên nền đá.

   Tên toán trưởng nhìn những tảng nước đá,thoáng rùng mình. Hắn quay lại hai tên đang ngồi ngửa ra tựa lưng vào cái ba lô há mồm thở dốc, cằn nhằn:

   - Vùng núi chết tiệt! Dữ dội và nguy hiểm bất thường như đi bên con chó dại. Nghỉ thôi, chúng mày nấu cơm đi!

   Một đứa mở ba lô lấy đồ ăn ra sửa soạn. Tên kia đi nhặt ba hòn đá kê vào một góc khuất gió phía trong cùng hang làm bếp. Tên toán trưởng bật lửa châm thuốc hút và ngồi canh chừng phía cửa hang. Mùi thuốc khen khét tỏa lan. Nhìn ra ngoài trời một lúc tên toán trưởng bỗng thốt lên:

   - Mẹ kiếp, trời đất này cũng có cái hay. Vô phúc cho tên du kích nào định bám gót cánh ta thì cũng đi đời vì trận mưa đá này.

   Bữa cơm của bọn biệt kích cũng đơn giản. Nước trong hăng-gô sôi lên chúng thả gạo đã hấp vào và chỉ một loáng đã thành cơm. Chúng mở hộp thịt và xúm vào ăn một cách ngon lành.

    Ăn xong, mỗi đứa kiếm một chỗ khá bằng phẳng trong hang nằm gối đầu lên chiếc ba lô ngắm cơn mưa dữ dội ngoài trời. Tên toán trưởng cất tiếng hỏi:

     - Hầu Vần Sính, mày nghĩ thế nào về trận mưa đá này?

   Tên biệt kích than vãn ban đầu ngóc đầu lên nhìn tên toán trưởng đáp:

    - Tôi lo hỏng hết anh túc mới trồng.

   - Hừ, rõ thật gái góa lo việc thay lý trưởng. Một miếng nương anh túc bằng bàn tay cũng không có mà mày lại lo mưa đá làm hỏng.

    - Là tôi lo cho người Mông ta thôi. Tất cả mọi thứ chi tiêu, mua sắm trong một năm người Mông chỉ trông vào mảnh nương trồng cây anh túc. Cây anh túc nát hết làm gì có nhựa.

   - Thế mày tưởng Việt Minh nó cho người Mông ta tự do trồng cây anh túc à? Nó cấm hết. Nhà nào trồng được một ít nó thu thuế nặng gấp đôi thời Phăng Ky đấy!

   - Ông cũng đi như tôi sao ông biết Việt Minh cấm trồng cây anh túc?

   - Tao mới nhận được báo cáo mật của ông...

   - Chắc là Giàng Seo Tính chứ gì. Chuyến này về chúng ta bắt mối với ông Giàng Seo Tính chứ?

   - Biết nhiều thì chóng già đấy! Mày nhớ lời răn của cái nghề này chứ?

    Hầu Vần Sính cụt hứng, câm lặng. Hắn suy nghĩ mung lung về cuộc đời. Cũng như mọi người sinh ra trên vùng Ngũ Chỉ Sơn, hắn mong có một mảnh nương màu mỡ để trồng cây anh túc và một vài mảnh ruộng trồng lúa nuôi thân. Với hắn,cứ có thuốc phiện là có bạc trắng, mà đã có bạc trắng là cưới được vợ. Hắn đã đến tuổi cầm khèn đi thổi ở các hội Sải Sán, nhưng chẳng cô gái Mông nào bắt điệu khèn của hắn. Chán ngán, điệu khèn của hắn lửng lơ, vương vấn trên mấy cành cây sa mu:

“... Người nào cũng có đôi, có lứa

Còn trơ lại mình ta đi ngó về trông.

Còn trơ lại thân ta đi trông về nhìn

Nhìn Seo Mỷ có mái tóc mềm như lông chim câu xinh đẹp...”

   Hắn nghĩ rằng tiếng khèn của hắn vô duyên chỉ vì hắn nghèo.

   Tức quá, năm ấy hắn leo lên tận đỉnh núi xanh phát cỏ, ngả cây làm được cái nương thật rộng trồng cây anh túc. Cả bản ai cũng trầm trồ: mùa anh túc năm nay nhà Vần Sính sẽ đầy nhựa anh túc. Hắn khấp khởi mừng thầm: chỉ mùa xuân tới tiếng khèn của hắn sẽ lọt tai nhiều cô gái xinh đẹp. Nhưng chuyện hắn làm được một nương anh túc to và tốt cũng lọt đến tai lý trưởng Giàng Páo. Thế là đúng vào cái dịp Phăng Ky đánh nhau to với Việt Minh ở Phố Lu, hắn là người đầu tiên được gọi đi phu. Hắn thắc mắc không có người ở nhà thu nhựa anh túc, Giàng Páo làm mặt giận bảo hắn:

   - Việc nhà quan không thể chờ mày thu xong nhựa anh túc được.

   Thấy hắn nhăn nhó muốn khóc, Giàng Páo dịu mặt lại vẻ thông cảm:

   - Thôi được, nhà mày neo bấn, nhà quan thương tình sẽ cho người đến thu hoạch giúp. Khi mày đi phu về quan sẽ chia phần cho mà chi dùng.

   Thế là hắn phải đi phu vác đạn hết mặt trận này đến mặt trận khác. Mấy lần hắn đã nghe tiếng đạn bay xẹt qua mang tai, những hắn vẫn sống cho đến lúc Phăng Ky chạy khỏi đất Ngũ Chỉ Sơn. Hắn tưởng khi qua đất quê nhà, Phăng Ky sẽ cho hắn về, ai ngờ súng Phăng Ky lại thúc vào lưng bắt hắn vác đạn chạy đến tận Phòng Tô, rồi Lai Châu. Thế là lối về nhà, hắn cũng chẳng biết là hướng nào. Phăng Ky khen hắn là tên phu trung thành và gan dạ, nên tuyển hắn vào trường huấn luyện biệt kích.

   Bây giờ thì hắn đã thành thạo mọi công việc của một tên biệt kích. Hắn được phân vào toán của Sần Lùng cùng với tên Giàng Tỏa - cháu của Giàng Páo. Toán của hắn được tên quan hai Vản Lình - người dân tộc Nhắng - phái về hoạt động gây cơ sở biệt kích ở vùng Ngũ Chỉ Sơn. Khi làm lễ xuất phát tại cái ăng ten đặt tại Phòng Tô[25] viên đại uý Phăng Ky Coóc-gi-đô đã giao nhiệm vụ cho toán hắn:

       “... Các anh phải lập ra một căn cứ ở hậu phương của Việt Minh bằng cách liên kết những phần tử chống đối chế độ Việt Minh, làm chỗ đứng chân cho quân đội Pháp trở lại. Các anh nên nhớ, sào huyệt vững chắc chỉ có thể bắt rễ trong vùng đất có nhiều người dân chống chế độ Việt Minh cộng sản. Các thổ dân là bộ phận chủ yếu. Không có họ thì chúng ta không thể thâm nhập vào vùng hậu phương Việt Minh. Phải lôi kéo cho được những chức dịch cũ, những người đã từng làm lính dõng - đã từng tham gia dân chúng vũ trang - những cựu chiến binh và cả những trai tráng trong các bản. Hãy tổ chức họ thành từng toán vũ trang lẩn lút trong rừng và trong các bản để chống lại bọn người Kinh muốn lên chiếm đất thống trị các anh.

       Ngũ Chỉ Sơn là nơi hiểm địa. Đứng chắc chân trên đỉnh núi cao nhất xứ Đông Dương này sẽ khống chế được cả tỉnh biên giới này, kể cả cái thị xã tỉnh lỵ. Nói về mặt quân sự, thì mọi địa điểm then chốt của tỉnh biên giới này đã nằm trong tầm đại bác của chúng ta. Tôi tin ở tinh thần thượng võ của các chiến hữu Mông Ngũ Chỉ Sơn sẽ không bao giờ chịu để cho ngoại tộc đến cai trị. Ở Ngũ Chỉ Sơn, chúng tôi đã cấy được những cơ sở tốt, đáng tin cậy. Đấy là những bàn đạp lý tưởng để các chiến hữu nương náu, chiến đấu lâu dài và lập nên những chiến tích vẻ vang.

       Chúc các chiến hữu thượng lộ bình an! Những chiếc mề đay đang chờ ngày ngự lên ngực các chiến hữu!”.

        Sau đó toán biệt kích lên đường. Theo hành trình đã định, hôm nay đáng lẽ cả bọn đã phải có mặt ở vùng Ngũ Chỉ Sơn. Bọn chúng không thể lường hết được con đường đi lại hiểm trở đến như vậy. Trên lưng đứa nào cũng phải đeo một ba lô to kềnh như một con ngựa thồ hàng, nên dù có muốn đi nhanh hơn cũng khó. Bây giờ lại mắc kẹt bởi trận mưa đá kinh khủng này. Vần Sính thấy còn may là đang đi trong vùng rừng cây, núi đá, chứ đang đi giữa đồi cỏ gianh thì khó mà thoát chết. Đã thoát được một hiểm họa, song hắn lại lo cho chặng đường ngày mai. Nếu mưa cứ kéo dài thì những con suối lũ sẽ cắt đứt đường đi. Liệu cơn mưa đá này có trút đá xuống những nương anh túc vùng Ngũ Chỉ Sơn không? Nếu mưa đá cả ở Ngũ Chỉ Sơn thì liệu Giàng Páo có thuốc phiện trả lại cho hắn như lời hứa trước khi hắn đi phu cho Phăng Ky? Hắn đã tính rằng nếu Giàng Páo keo kiệt chỉ trả cho hắn chừng vài chục nén thì hắn cũng đã có cái vốn nho nhỏ đủ cưới một cô gái Mông mà hắn ưng ý. Vợ hắn sẽ thay hắn trông nom mẹ già, còn hắn tha hồ đi theo Sần Lùng tung hoành ngang dọc. Hắn chắc mẩm rằng sẽ đòi được thuốc phiện trong tay Giàng Páo, vì hắn bây giờ đâu còn là thằng Hầu Vần Sính khốn khổ như cây gỗ mục trong rừng nữa. Trong tay hắn đã có khẩu súng, mà là khẩu súng tiểu liên hẳn hoi. Giàng Páo bây giờ đã thất thế, nó không còn là ông quan một vùng như xưa nữa.Cái thời Giàng Páo chỉ cần lừ mắt là hắn cảm thấy có một mũi dao găm dí vào cổ đã qua rồi!

    Bây giờ là lúc hắn dí tiểu liên vào ngực Giàng Páo mà đòi nợ. Sự đời đã thay đổi. Bất giác hắn cảm thấy khoái chí, cất thành tiếng cười khực... khực trong cuống họng.

− Mày thú vị cái gì mà cười thế? - Sần Lùng cau có nhìn lại.

− Tôi nghĩ đến ông quan hai Vản Lình - Hầu Vần Sính đáp chệch ra ngoài ý nghĩ của hắn.

− Sao? Mày nhớ lão Vản Lình đến thế kia à?

− Tôi nghĩ ông ta “cẩn thận” quá mức. Ở cái vùng núi heo hút này thì tìm đâu ra Việt Minh, thế mà ông ấy cũng sợ lộ. Giá cứ cho bọn mình dùng máy bay nhảy dù có đỡ bao nhiêu vất vả không? Đằng này lại bắt đi bộ, khổ quá con ngựa thồ!

Câu nói vô tình của Vần Sính đã khêu đúng cái chỗ đang bực dọc của Sần Lùng. Hắn liền văng ra:

− Đ.m, cái con chó ấy! Nó cậy là quan, toàn xua người khác vào bụi rậm. Nó còn nhát hơn con hoẵng, đi ỉa thấy cút rơi cũng giật mình nhẩy quàng lên. Cái hồi còn ở trường biệt kích cùng với tao, nó tập tành ra cái “đếch” gì. Vì nó là lý trưởng cũ, nhà nó lại lắm của đút nên nó thành quan, còn tao vẫn là thằng toán trưởng quèn.

− Giá mà ông Giàng Páo hồi ấy cũng chạy theo Phăng Ky có lẽ đã thành quan to hơn Vản Lình đấy! Giàng Páo thành quan to thì chúng ta cũng có phận nhờ - Giàng Tỏa từ nãy vẫn ngồi lặng im hút thuốc, lúc này cũng góp vào câu chuyện.

Nghe Giàng Tỏa nói, Sần Lùng càng nổi khùng:

− Hừ, cả cái ông chú mày cũng thế thôi, còn mải ôm con Khúa Ly. Tao đổ máu mồm, máu mũi mới cướp được con Khúa Ly về cho lão ta, thế mà lão chỉ cho tao có mười đồng bạc trắng. Khi lão tống tao đi theo Phăng Ky thay lão, tao phải đút lót hết mười đồng bạc trắng cho tụi “sếp” nó mới cho tao vào cái trường triệt kích cùng với Vản Lình.

Sần Lùng cáu kỉnh nhai nát mẩu thuốc lá còn lại rồi nhổ vung vãi ra xung quanh:

− Mẹ kiếp! Đã là quan thằng nào cũng đểu cả!

Trong óc Sần Lùng lúc này hiện lên hình ảnh Khúa Ly lộng lẫy như bông hoa anh túc lúc ban mai. Chính hắn cũng từng mơ ước độc chiếm bông hoa rừng rực rỡ ấy. Hắn tiếc lúc chạy theo Phăng Ky không nẫng luôn Khúa Ly đi theo mà cứ để Khúa Ly trong tay con dê già Giàng Páo. Hắn nguyền rủa cái lòng trung thành đến khờ khạo của hắn hồi ấy đối với Giàng Páo và Giàng Seo Tính. Giá như bây giờ... Khúa Ly nằm trong tay hắn hàng hai chợ như hồi ấy... Hắn nuốt ực miếng nước bọt đã ứa ra đầy miệng, rồi nhổm dậy ra phía cửa hang đi đi lại lại...

Ngoài trời mưa đá đã hết, song nước mưa vẫn giăng một tấm màn trắng xóa. Gió vẫn giật từng cơn ào ào, rung chuyển...

CHƯƠNG TÁM

  Sùng Sử đi họp về treo túi vải trùm lên cái móc gỗ ở cột nhà là đi ngay vào buồng lấy ngô ra xay. Đôi tay anh nổi bắp cuồn cuộn nhịp nhàng đẩy cái chàng cối cho chiếc cối đá quay chầm chậm đều đều. Tiếng thớt đá nghiến ngô rào rạo và phát lên tiếng rù rù... rù rù... Căn nhà mới đấy còn im ắng đến mức nghe rõ từng tiếng tắc lưỡi của con thạch sùng, giờ đây đã trở nên nhộn nhịp, ấm cúng. Đàn lợn gà nghe tiếng xay ngô cũng về tụ tập đầy sân. Con lợn nái vừa lấy đực được vài tháng bụng đã to kềnh càng kéo lê hai hàng vú đến tận cửa ìn ịt đòi ăn. Sùng Sử vung cho nó nắm ngô. Con lợn tranh ăn với đàn gà nhai ngô côm cốp. Sùng Sử dự tính con lợn đẻ chỉ để lại nuôi hai con. Đến cuối năm một con mổ Tết, một con trả nợ Giàng Páo. Số lợn con dư ra đem bán lấy tiền mua thêm ít vải chuẩn bị cho Seo Mỷ đẻ vào tháng tám. Còn dầu muối trông vào đàn gà đang lớn như thổi. Anh định đầu tháng sau sẽ sang nhà bác Giàng Lềnh nhận con trâu cái về nuôi rẽ, trước là có trâu cày, sau vài ba năm sẽ có nghé vực cày.

  Từ ngày cưới Seo Mỷ, Sùng Sử đã quen dần với nếp tính toán làm ăn lâu dài của một người đã có gia đình. Trước đây mọi việc Sùng Sử toàn ỷ cho mẹ sáp đặt. Đến mùa làm, mẹ bảo đi cày thì anh sang nhà bác Giàng Lềnh mượn trâu. Vụ thu hoạch đến, Sùng Sử đi thu ngô lúa về bỏ cả lên cái gác xép trên bếp, rồi tùy mẹ muốn ăn muốn bán bao nhiêu cũng không biết. Chẳng mấy năm không túng thiếu phải đi vay khắp bản.

 Đã có con dâu lại thấy Sùng Sử chí thú làm ăn, mẹ Sùng Sử càng thấy vui thêm. Dân bản mừng cho bà tốt phúc cưới được dâu hiền, con trai chăm chỉ làm ăn. Bà cười để lộ cả lợi:

 - Con trâu đã đóng vào ách thì phải kéo cày thôi.

 Con trai, con dâu bà giờ lại ra làm việc cho dân bản. Cũng mất khá nhiều công việc nhà, nhưng bà còn khỏe, cố thêm một tí đỡ cho hai con cũng xong. Vả lại Sùng Sử và Seo Mỷ đều biết bảo nhau tranh thủ lúc không bận công tác để làm lụng đỡ đần bà. Lòng người đã thuận thì công việc gì cũng xong xuôi. Trước đây bà ít khi đi chơi vì nghĩ phận mình nghèo hèn, có cô con dâu cũng không cưới nổi. Bây giờ ra ngoài bà có thể ngẩng mặt nhìn mọi người mà không sợ ai chê cười. Mấy hôm nay bà lại sang tận Phìn Chải chơi với ông anh ruột nhân dịp ông cưới con dâu. Bà còn dành được mấy hào bạc trắng phong vào tờ giấy đỏ mừng cháu nên vợ nên chồng.

  Những niềm vui nho nhỏ ấy của người mẹ già làm Sùng Sử vui thêm. Biết Seo Mỷ sắp có con, Sùng Sử càng muốn làm thật nhiều. Anh muốn nhà mình cũng đầy đủ đồ ăn, thức dùng như mọi nhà trong bản. Anh thấy cần phải mua một cái thùng gỗ to đựng nước để ngày mưa lũ Seo Mỷ khỏi phàn nàn phải lấy nước đục nấu cơm. Những ngày không bận công tác ở Uỷ ban xã, hoặc khi đi họp về sớm bao giờ Sùng Sử cũng tranh lấy việc xay ngô. Anh hiểu việc này bây giờ đã thành công việc vất vả, nặng nhọc đối với Seo Mỷ.

  Sùng Sử vừa dẻo tay xay ngô vừa miên man suy nghĩ nên không biết Seo Mỷ đã đi lấy rau về. Seo Mỷ đến bên Sùng Sử nói:

  - Em đã nói anh đi họp về mệt cứ nghỉ, thế mà hôm nào cũng tranh lấy việc xay ngô.

Sùng Sử quay lại cười:

− Anh làm đỡ em có sao đâu.

−  Xay ngô mà sợ mệt nhọc thì sao thành con gái Mông nữa.

− Nhưng mà em đang có... - Sùng Sử nhìn vào bụng Seo Mỷ cười, Seo Mỷ đỏ mặt lên:

− Bao nhiêu người cũng thế này người ta vẫn lên nương bẻ bắp, dịu bắp thì sao.

− Thôi, đi nấu miển miến đi, anh đói rồi.

Seo Mỷ quay đi nhóm lò để đồ miển miến, vừa làm vừa hỏi chồng:

− Cuộc họp hôm nay có cán bộ về không?

− Cán bộ Việt Long vẫn ở huyện, có nhẽ xong ngày chợ mới về.

− Họp bàn những việc gì?

− Bàn việc nộp thuế nông nghiệp và thuế trồng cây anh túc.

− Các anh làm thế nào chứ dân kêu thuế nặng quá đấy! Càng người nghèo càng phải đóng nặng. Họ bảo Chính phủ này ác lắm, thu thuế nặng hơn cả Phăng Ky và lý trưởng. Anh tưởng là dân mình không biết tính à. Nhà bà Tháo Vần Sáng, ông Hầu Seo Tráng, Giàng Seo Ú... đều phải đóng tăng gấp đôi, gấp rưỡi cả. Còn mấy nhà giàu ruộng đất gấp đôi, gấp ba lần mà chỉ phải đóng hơn nhà nghèo có mấy chục cân.

Sùng Sử trầm ngâm suy nghĩ: Sao lúc học chính sách ở huyện, cán bộ nói chính sách thuế của ta làm lợi cho người nghèo, thế mà về đây toàn những người nghèo kêu thuế nặng là nghĩa làm sao? Trước đây nghe dân kêu thuế nặng, Sùng Sử đã nói cho cán bộ Việt Long biết, nhưng cán bộ chỉ cười và nói rằng: “Tôi cùng làm với Giàng Seo Tính, không có chuyện tính thuế nhầm được. Nông dân vốn có tính tư hữu, phải bỏ của ra ai chẳng tiếc, mà đã tiếc thì họ kêu, có gì là lạ. Biết đâu chẳng do mấy nhà giàu xui giục họ kêu ca. Cứ phải làm triệt để. Thi hành chính sách thì phải nghiêm, không dao động vì những lời kêu ca, phàn nàn của một vài người”.

Tuy không đủ lý để cãi lại cán bộ Việt Long, song trong thâm tâm Sùng Sử vẫn cảm thấy nghi ngại Giàng Seo Tính. Bề ngoài Giàng Seo Tính làm việc có vẻ năng nổ, tháo vát, nhất là việc thu thuế hắn làm rất riết róng, vì vậy cán bộ Việt Long càng tin hắn. Nhưng điều làm anh phân phân là thóc thuế và thuốc phiện, dân đã nộp được khá nhiều, mà Giàng Seo Tính cứ lần lữa không cho chuyển lên huyện. Mấy lần Sùng Sử giục, Giàng Seo Tính cứ viện cớ không đủ ngựa thồ, không tìm được người tin cẩn đi áp tải. Đã bắt đầu làm mùa rồi mà thuế năm trước mới chuyển lên huyện được non nửa.

Vừa dẻo tay xay ngô vừa suy nghĩ miên man về những việc xảy ra gần đây, Sùng Sử cảm thấy mình cũng có thiếu sót là quá ỷ lại vào cán bộ Việt Long và không theo dõi sát sao công việc làm của Giàng Seo Tính. Lúc này Seo Mỷ lại sáp đến gần anh nói nhỏ:

− Hôm nay em đi nương gặp Khúa Ly. Khúa Ly nói cho em biết rằng ít lâu nay đêm đêm vẫn có người lạ đến nhà Giàng Páo. Họ hút thuốc phiện và rì rầm bàn tán những chuyện gì không rõ.

− Khúa Ly có biết bọn người lạ là ai không?

− Cô ấy không được phép ra khỏi buồng. Nhìn qua khe cửa chỉ thấy ba người đàn ông. Một người có tiếng nói và dáng đi giống Sần Lùng lắm!

Sùng Sử thừ người suy nghĩ. Những điều Seo Mỷ vừa nói có liên quan mật thiết với tình hình an ninh trong vùng những ngày gần đây. Đó là những tin đồn lạ. Không biết từ đâu trong dân bản lại xì xào chuyện tàu bay Phăng Ky sắp về, chuyện ở Phòng Tô vua Mông đang mộ lính. Người ta còn nói cho nhau biết rằng người H’Mông ở Hóa Lùng, Pa Kha đã cầm súng của Phăng Ky chống lại người Kinh v.v... Những tin đồn này rõ ràng chỉ có lợi cho Phăng Ky. Ai nói ra những tin này? Ngay sau khi nghe được những tin đồn lạ, Sùng Sử đã nói cho cán bộ Việt Long biết, nhưng cán bộ Việt Long vỗ vai Sùng Sử cười và nói:

 “Cậu đừng có hoang mang, quân ta bây giờ mạnh lắm! Nghĩa Lộ đã giải phóng rồi, đang tiến vào giải phóng Lai Châu. Chẳng mấy lúc bọn Pháp sẽ phải cuốn gói chạy sang Lào, mấy tên phản động có mọc ba đầu sáu tay cũng chẳng làm nên chuyện gì đâu”.

 Sau đó cán bộ Việt Long còn đến ăn ở hẳn tại nhà Giàng Páo - lúc này đã được Việt Long cho làm trưởng ban Mặt trận xã.

Nghe Việt Long giải thích, Sùng Sử cũng thấy yên tâm một phần, nhưng đêm về suy nghĩ anh vẫn cứ áy náy. Bây giờ được tin báo của Khúa Ly, Sùng Sử thấy mọi việc không dễ dàng như tước sợi lanh. Rõ ràng bọn Giàng Páo đang có âm mưu gì đây. Nghĩ vậy anh quay lại dặn Seo Mỷ:

 - Seo Mỷ à, em gặp kín Khúa Ly, dặn Khúa Ly tìm mọi cách để nhìn cho rõ mặt bọn người lạ và nghe chúng nó bàn gì với nhau. Thế còn cuộc họp phụ nữ của em có kết quả không?

 - Nhìn chung chị em đều nghe theo ý ta vận động. Có năm người xung phong tập cày bừa, còn số người khác đều bằng lòng để cho chồng con đi dân công phục vụ chiến dịch. Riêng Khúa Ly không đi họp được, vì Giàng Páo cấm.

 - Từ nay không gọi Khúa Ly đi họp nữa, chỉ cần Khúa Ly làm tốt những điều anh vừa nói. Bảo Khúa Ly nên dùng cả chị Hảng Seo Mảy theo dõi bọn chúng.

 Sùng Sử treo cái chàng cối lên đầu tường, quét ngô xay vào cái lù cở rồi lấy túi vải chàm đeo vào người.

− Anh còn đi đâu bây giờ, miển miến chín rồi đấy.

− Anh sang nhà xã đội trưởng Lý Vần Sinh để bàn công việc. Xem ra bọn Giàng Páo muốn giở chứng rồi đấy. Phải cho du kích đi tuần phòng các thôn và gác kho thóc kể từ tối mai.

Seo Mỷ lo lắng hỏi:

− Liệu chúng nó có dám làm gì không anh?

− Đã là chó, con nào chẳng biết cắn trộm. Mình đề phòng trước con chó có muốn cắn trộm cũng khó và nếu cần ta cho nó một gậy chết luôn.

Sùng Sử đi rồi, Seo Mỷ ngồi đứng không yên. Cô nhìn xuống thấy bụng đã nổi rõ. Cái quần mặc đã thấy chật. Sợ mọi người nhìn thấy bụng, ra ngoài Seo Mỷ cố ý để hai vạt áo xáo-khỏa lùng thùng trước bụng.

Cũng như Sùng Sử, hạnh phúc đến với Seo Mỷ thật đột ngột. Hôm ông chú về nói với Seo Mỷ rằng ông định cho Sùng Sử làm lễ cưới mà không lấy bạc trắng nữa, lúc đầu Seo Mỷ không tin. Cô nghĩ rằng ông chỉ muốn thử lòng mình. Cô cứ ngồi lặng im không nói gì. Hút hết mười điếu thuốc lào vẫn thấy Seo Mỷ lặng im ông liền gắt lên:

− Tao nói mày có nghe thấy không, Seo Mỷ?

− Có ạ.

− Mày có bằng lòng không? Giàng Seo Tính nói với tao: bây giờ đám cưới lấy bạc trắng là chống lại chính sách của Chính phủ. Mày có bằng lòng như thế thì tao cho nó làm đám cưới. Con gái lớn rồi để trong nhà cũng không hay. Không lấy bạc trắng thì không có nhiều vòng tai, vòng cổ, vòng tay cho mày đem về nhà chồng đâu. Lúc ấy không được trách chú.

Thì ra câu chuyện là như thế. Seo Mỷ vỡ lẽ, cô lí nhí nói với chú:

− Tùy chú cả thôi. Nếu chính sách của Chính phủ như thế thì cháu cũng phải theo. Nhà anh Sùng Sử cũng nghèo...

Nghe Seo Mỷ trả lời, ông chú thở dài đánh sượt, rồi nói buông sõng:

− Thôi liệu mà sửa soạn đám cưới. Thời buổi bây giờ cái gì cũng đổi khác cả. Không có Phăng Ky, không có quan Châu, lý trưởng... đám cưới không cần đến bạc trắng cũng phải lý thôi.

Sau lễ cưới là những ngày tràn ngập niềm vui và hạnh phúc của Seo Mỷ. Như mảnh nương hạn đã lâu gặp tiết mưa xuân, đất hút tận những hạt nước ngọt. Đi làm nương, làm ruộng, lúc se lanh, dệt vải, lúc xay miển miến, khi lên rừng lấy củi... Seo Mỷ cứ muốn hát luôn miệng. Nhiều lúc đang làm Seo Mỷ bỗng ngẩn người nghe con chim di-lì gọi xuân sang, cứ như cô chưa từng được nghe nó hót bao giờ. Seo Mỷ làm không biết mệt nữa. Những ngày được đi làm nương cùng Sùng Sử, Seo Mỷ cứ muốn ngày đó dài mãi không hết.

Vụ sản xuất đầu tiên sau ngày cưới đôi vợ chồng trẻ làm được khối việc. Nương trồng bắp đã phát xong. Nương trồng cây anh túc đã bắt đầu trổ hoa rực rỡ. Nương ý dĩ được trồng xen đủ loại rau, đỗ, bí... tất cả đều xanh um. Mạ mùa cùng đã gieo và ruộng cấy đã cày bừa được một lượt. Sau mùa gặt năm nay gia đình họ sẽ sống sung túc. Bấy nhiêu công việc hầu hết đều do đôi bàn tay của Seo Mỷ quán xuyến. Sùng Sử khéo sắp xếp công tác ủy ban xã thì một tháng cũng chỉ sản xuất được mười buổi. Công việc của một chủ tịch xã đã cuốn mất hầu hết thời gian của anh. Gần đây các hoạt động của kẻ địch ngày càng tăng thì anh lại càng bận rộn hơn. Họp ngày họp đêm, có đợt anh đi họp huyện liền hai, ba ngày mới về.

 Tình hình càng khó khăn, căng thẳng, thì cán bộ Việt Long càng ít về xã. Công việc lại dồn cả vào đôi vai Sùng Sử. Nhiều lần Seo Mỷ nói với chồng:

 - Sao anh không chia bớt việc cho Giàng Seo Tính và xã đội trưởng Lý Vần Sinh?

 Sùng Sử cười:

 - Mình vất vả thì anh em cũng vất vả, ai chẳng có khó khăn.

 Seo Mỷ biết Sùng Sử chưa thật bụng tin ai, nhất là đối với Giàng Seo Tính. Seo Mỷ có thể làm thay anh tất cả công việc nhà kể cả việc cày bừa ruộng nương để anh yên tâm công tác xã. Sùng Sử càng tích cực công tác thì Seo Mỷ lại càng lo, bởi vì gần đây có người đã nói xa nói gần đến tai Seo Mỷ:

 - Lũ lớn bao nhiêu rồi nước cũng chảy đi hết, hòn đá tảng vẫn còn ở lại. Cây trúc dẻo, gió xoay chiều nào cũng không gãy, chỉ thấy cây gỗ cứng bị gió bão bẻ gãy thôi.

 Có người lại lấy Giàng Páo ra làm mẫu:

− Ấy, cứ như ông Giàng Páo “mưa to theo mưa, gió to theo gió” nên thời nào cũng sướng...

 Seo Mỷ biết chồng không bao giờ làm theo Giàng Páo. Con người anh như cây sa mu thà chịu gió bão bẻ gãy chứ không chịu mọc cong queo. Giờ đây thấy cả người nghèo cũng kêu ca, phàn nàn về chính sách thuế Seo Mỷ thật sự lo lắng cho Sùng Sử. Cô biết không tự Sùng Sử gây ra chuyện dân phàn nàn oán trách, song dù sao bây giờ anh cũng là cái gốc của vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Trăm cành rồi cũng về một gốc, người ta sẽ quy oán cho anh. Seo Mỷ không muốn anh lo lắng hơn nữa, nhưng việc không thể không nói cho chồng biết để lo trước. Cân nhắc mãi Seo Mỷ mới nói cho anh hay, nhưng vừa nghe xong Sùng Sử lại đeo túi đi luôn.

 Nhìn theo lối Sùng Sử vừa đi khuất, Seo Mỷ trút tiếng thở dài:

 - Cây đào muốn ra hoa kết trái, nhưng gió núi và mưa đá chẳng chịu ngừng.

CHƯƠNG CHÍN

  Tình hình chung trong toàn huyện đã căng như các sợi dây da trâu treo tảng đá to. Huyện đội trưởng Quang Dũng căn cứ vào báo cáo của các xã kéo dài thêm những nét chì xanh vào tấm bản đồ quân sự toàn huyện. Những mũi tên xanh chỉ hoạt động của các toán biệt kích ngày càng mở rộng. Có tin bọn biệt kích đường bộ đã từ Mường Than vượt qua dãy Phăng Si Păng thâm nhập vào vùng hạ huyện. Cách đây hai ngày có tin máy bay Pháp thả dù ở Seo Mi Tỉ. Bộ đội địa phương phối hợp với du kích xã đi lùng sục chỉ thu được hai dù không mắc trên cây. Qua màu vải dù có thể khẳng định đây là những dù hàng. Chúng thả bao nhiêu dù hàng? Thả cho ai? Điều tra qua nhân dân địa phương không ai nói được đích xác số lượng dù, vì máy bay Pháp đều thả vào ban đêm.

  Đêm qua lại có một tốp biệt kích đột nhập vào Ta Van, nơi chỉ cách huyện lỵ hơn chục kilômét. Chúng đã dùng tiểu liên “tuyn” hạ sát một bộ đội đi công tác lẻ và một người dân thị trấn đi đổi hàng. Căn nhà bọn biệt kích đột nhập là nhà đồng chí cán bộ phụ trách xã vừa tới ở lúc sáng. Do cảnh giác thay đổi chỗ ngủ, nên đồng chí cán bộ đã tránh được cuộc tập kích bất ngờ của chúng. Điều này khẳng định là bọn biệt kích đã đặt được cơ sở do thám ở ngay trong xã.

Trong vùng rừng già chân dãy Phăng Si Păng đêm đêm thường thấy những vệt đèn pin quét đi quét lại. Cũng có tin báo rằng tên quan hai biệt kích Vản Lình đã trở về. Nếu như hắn trở về thật, có lẽ hắn đặt cơ sở trong vùng dân tộc Dáy.

 Huyện đội trưởng Quang Dũng lại mở cặp tà liệu mật đọc lại bản thông báo tình hình quân sự của tỉnh đội mới điện vào:

     “Ở huyện ..., một toán phỉ đã nổi dậy chiếm Dền Sang, chúng đang bắt dân phu đi làm sân bay Piêng Lao để đón máy bay trực thăng và nhận đồ tiếp tế do máy bay Pháp thả dù xuống. Hiện nay hàng trăm tên phỉ đang bao vây nhằm đánh chiếm Múng Hung. Chú ý thủ đoạn lừa bịp của địch là: ban đêm chúng cho bọn tay chân bôi mặt đỏ hoặc vẽ mặt vằn vèo như mặt hổ về các bản phao tin đó là quân của Vua Mông. Vì mê tín và sợ hãi, nhiều thanh niên đã chạy theo phỉ, cầm súng chống lại chính quyền ta”.

 Quang Dũng lẩm bẩm: Như vậy là tình hình quân sự ở huyện bạn phía Tây Bắc đã xấu đi rõ rệt. Lực lương thổ phỉ đã lên tới con số hàng trăm và chúng đang lập căn cứ để tiếp nhận vũ khí và quân trang quân dụng của Pháp. Tình hình này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến vùng Ngũ Chỉ Sơn của huyện mình đây.

 Hôm qua Sùng Sử đã từ Ngũ Chỉ Sơn về báo cáo tình hình. Máy bay Pháp đã tăng cường hoạt động cả ở Ngũ Chỉ Sơn và chúng đã thả xuống đây mười hai dù vừa người vừa hàng. Chắc chắn đây là lực lượng “biệt kích hỗn hợp đường không” (GCMA) của chúng. Có bọn này tiếp sức, chắc chắn là bọn phản động địa phương sẽ có cơ ngóc đầu dậy. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Sùng Sử và Lý Vần Sinh, du kích Ngũ Chỉ Sơn đêm đêm đã tăng cường tuần tra, canh gác, song tình hình vẫn diễn biến theo chiều hướng xấu. Bọn phản động bắt đầu tung những tin đe dọa sẽ “làm cỏ” cả nhà những đứa theo người Kinh. Sau những lời đe dọa ấy thôn trưởng Phìn Chải đã bỏ trốn theo phỉ, lác đác trong các thôn đều có thanh niên “biến mất”. Trước tình hình căng thẳng đó, Việt Long cán bộ phụ trách khu vực lại cáo bệnh và bỏ đi tỉnh chữa thuốc. Vậy là ở Ngũ Chỉ Sơn bây giờ chỉ còn chủ tịch Sùng Sử, xã đội trưởng Lý Vần Sinh và tiểu đội du kích tập trung là lực lượng trung kiên, đáng tin cậy.

  Sau khi thể hiện nốt tình hình ở vùng Ngũ Chỉ Sơn vào bản đồ, huyện đội trưởng Quang Dũng nhíu đôi lông mày lưỡi mác suy nghĩ. Rõ ràng là kẻ địch đã có sự chỉ huy thống nhất các hoạt động thổ phỉ và biệt kích trong cả một khu vực rộng lớn. Nếu như để mất vùng Ngũ Chỉ Sơn thì Múng Hung của huyện bạn nằm gọn trong cái túi thổ phỉ. Từ thế trên cao của Ngũ Chỉ Sơn, địch sẽ tạo ra súc ép lớn ở phía bắc huyện và từ đây chúng sẽ mở rộng địa bàn hoạt động đe dọa cắt đứt con đường giao thông duy nhất giữa huyện và tỉnh. Đến lúc đó, huyện lỵ sẽ rơi vào tình trạng bị bọn phỉ và biệt kích bao vây hoàn toàn. Tình thế thật là ngặt nghèo, nhưng lực lượng bộ đội địa phương huyện lại quá mỏng manh. Suy đi tính lại mãi, cuối cùng Quang Dũng khẳng định:

− Dù sao cũng phải có thêm lực lượng tăng cường cho Ngũ Chỉ Sơn, ít nhất là một tiểu đội bộ đội địa phương huyện. Mình phải báo cáo ngay với ban cán sự huyện đề nghị cử cho một tổ công tác có vũ trang, bao gồm cả các đồng chí công an để về ổn định dân vùng Ngũ Chỉ Sơn.

  Quang Dũng gập tấm bản đồ quân sự cho vào sà cột rồi hối hả bước ra. Anh dặn đồng chí liên lạc là có việc gì thì báo ngay sang ban cán sự huyện.

*

*   *

  Khói thuốc phiện đã ngấm vào từng đường gân, thớ thịt tạo ra cảm giác lâng lâng làm hắn thấy người nhẹ bỗng như đang bay. Giàng Páo thấy hắn giống một con diều hâu đang khép dần vòng lượn quanh đàn gà con đang chúi đầu bới mồi. Đã hai năm nay hắn như con sâu chui vào kén. Hắn ra sức củng cố cho cái kén đủ bền vững để chống lại sự đe dọa từ mọi phía có thể ập tới bất cứ lúc nào. Bây giờ đã đến lúc con sâu cắn thủng đầu kén để hóa thân thành con bướm rực rỡ thả sức tung bay trong vùng trời đất mà hắn đã từng thống trị.

  Song chính lúc này hắn lại xót xa thấy rằng từ khi Phăng Ky rút chạy, cơ ngơi nhà hắn sa sút trông thấy. Ruộng nương phải giao bớt cho người nghèo làm để tỏ ra là hắn tiến bộ và xứng đáng với cái chức “Trưởng ban Mặt trận” hão huyền. Số ruộng đất còn lại tuy tốt thật đấy, song chỉ có mấy đứa tôi tớ trong nhà và mấy con “ngựa già” (hắn thường gọi mấy người vợ trước của hắn như vậy) làm, nên lúa ngô đều kém, không thể bằng cái lúc dân cả vùng đến làm công không cho hắn. Chưa bao giờ cái kho thuốc phiện của hắn lại vơi đi nhanh một cách đáng sợ như vậy. Nguồn thu về đã sa sút, mà vẫn phải nuôi Giàng Seo Tính cả cơm rượu lẫn thuốc phiện. Giàng Seo Tính đã “ra ở riêng”, làm như không quan hệ thân thiết gì với Giàng Páo, nhưng từ khi “ra làm việc xã” Giàng Seo Tính thật lắm khách. Khách từ các thôn bản đến, khách huyện, khách tỉnh về... Giàng Seo Tính đều tiếp khá hào phóng, nhưng tất cả đều từ nhà hắn tuồn đến. Từ khi toán biệt kích của Sần Lùng về, mừng thì có mừng, nhưng hắn cũng cảm thấy cái “thồ” trên lưng hắn càng nặng thêm. Nào gạo, nào thịt, nào rượu, nào thuốc phiện... cái gì cũng từ nhà hắn ra đi. Bọn Sần Lùng dạo này lại không dễ nuôi như hồi bọn chúng còn là “người nhà trong” của hắn. Chúng ra mặt đòi gà béo, trâu non, thuốc phiện cũng không thèm hút loại sáu, bảy thành. Rượu bắp chỉ hơ que diêm đã cháy xanh lét mà chúng nốc như nốc nước suối. Gần đây lại thêm một toán biệt kích nữa do Giàng Lùng, cháu hắn chỉ huy nhảy dù xuống. Tất cả Giàng Páo đều phải chu cấp.

  Cung phụng cho các toán biệt kích đã làm cho Giàng Páo cảm thấy xương sống chùn xuống, nhưng xem ý bọn này không muốn dừng ở đây. Hầu Vần Sính trước đây Giàng Páo coi như con chó ghẻ thế mà bây giờ cũng dám nhắc lại số thuốc phiện mà Giàng Páo hứa quấy quá trước lúc nó đi phu. Thằng Sần Lùng, một đứa con hoang được hắn nuôi từ bé, ấy thế mà bây giờ cũng mắt la mày lém nhìn Khúa Ly. Nó còn dám nói với Giàng Tỏa rằng nó đã có công cướp Khúa Ly đặt vào tận tay Giàng Páo, rồi lại cướp đủ một trăm bạc trắng bỏ vào tráp cho Giàng Páo mà hắn chỉ được thưởng công có mười đồng.

  Giàng Páo thấy như bị một cái gậy chẹn lấy ngang cổ. Giá như thời Phăng Ky còn ở, hắn vẫn làm lý trưởng,... thì những loại như Hầu Vần Sính, Sần Lùng... hắn chỉ khẽ búng ngón tay là “đi” ngay. Còn bây giờ hắn như con diều hâu phải mượn đôi cánh là Sần Lùng và Giàng Seo Tính, hắn như con hổ, nhưng nanh vuốt lại ở tay bọn Sần Lùng... Giàng Páo hiểu tình thế của hắn, song cái đầu của con diều hâu và con hổ trong hắn vẫn cứ làm mắt hắn đỏ rực và cay cú. Có lần không kìm được, hắn đã buột miệng than phiền với Giàng Seo Tính. Giàng Seo Tính nhìn lại hắn bằng đôi mắt của con rắn xanh và nói:

    - Người đi săn muốn được nhiều thú rừng thì phải nuôi được đàn chó to, khỏe. Bầy chó càng đông, uy lực của người đi săn càng lớn. Chẳng lẽ vì sợ tốn kém mà thịt chó săn đi chăng? Ông cũng nên biết r ằng con mồi của ông đang định săn không phải là con sơn dương hay con hoẵng, mà lại là con lợn độc và con gấu ngựa.

  Nhìn loáng qua thấy vẻ mặt Giàng Páo đã dịu xuống, Giàng Seo Tính tấn công tiếp:

  - Tôi nghĩ rằng người làm quan không nên tiếc những “bộ quần áo cũ”. Con Hảng Seo Máy xem ra đã được ông xếp vào loại “quần áo cũ” rồi. Vậy thì ông nên “trả công” cho Sần Lùng thứ “quần áo cũ” ấy. Sần Lùng đã đi theo Phăng Ky mấy năm, thiếu gái ắt hắn dễ sinh chuyện. Làm việc này là ông đã bắn một mũi tên mà diệt được hai cái đích cùng một lúc: Ông vừa giữ được Khúa Ly trọn vẹn, vừa khích lệ được lòng trung thành của Sần Lùng đối với ông.

  Giàng Páo mặt tím lại như miếng thịt trâu chết dịch. Hắn nghĩ bụng: - À, thế ra lũ mày đều là loài chó cả. Đến đường cùng lũ chó này sẽ quay lại cắn chủ đây. Nghĩ vậy Giàng Páo nuốt nước bọt đánh ực như cố nuốt trôi một cái xương dăm và nói:

   - Để tôi còn xem đã.

   Giờ đây trong con say thuốc phiện đê mê, Giàng Páo vừa thấy đắc ý trước một cuồng vọng sắp đạt được, vừa cảm thấy cái cay cú của một con sói già đang bị lũ sói trẻ cùng đàn đòi chia sẻ miếng mồi. Hắn lim dim đôi mắt nhìn Khúa Ly nằm đối diện với hắn đang dẻo tay “múa” cái tiêm bằng bạc vê điếu thuốc phiện. Mười ngón tay của cô như mười cái măng sậy nõn nà trông mới đẹp làm sao!

  Từ khi cưỡng đoạt được Khúa Ly, Giàng Páo giữ cô như giữ của quý trong nhà. Hắn bát Khúa Ly tập thêu hoa, tiêm thuốc phiện và tập tiếp khách theo lối nhà quan. Hắn cũng muốn được như lý trưởng Múng Hung mà trước đây hắn đã có dịp tới thăm. Hắn vẫn thường nói, đã là quan thì phải có người hầu tiếp khách khéo như lý trưởng Múng Hung. Hắn bảo Giàng Seo Tính - một người đã được cha đạo Phăng Ky dạy dỗ, được ở gần người Phăng Ky nhiều năm biết cách tiếp khách đến dạy cho Khúa Ly.

  Cũng chính vì thế mà khi cán bộ Việt Long về xã chỉ thích đến ở nhà Giàng Páo. Anh ta thấy ở đây từ cái giường nằm, đến bữa cơm ăn đều sạch sẽ không khác ở quê anh. Việc tiếp đón khéo léo của Khúa Ly còn làm cho Việt Long lầm tưởng rằng Giàng Páo thực sự tin anh, đối tốt với anh và như vậy là ông ta đã thật lòng theo cách mạng, theo kháng chiến. Anh ta không biết thâm ý của Giàng Páo nghĩ rằng cán bộ Việt Long càng năng đến nhà Giàng Páo thì không một người Mông nghèo khổ nào dám nói thật ý nghĩ của họ với Việt Long.

   Giàng Páo còn có một ý muốn cháy bỏng là Khúa Ly phải đẻ cho hắn một đứa con trai nối rễ họ Giàng. Người chủ sau này của vùng Ngũ Chỉ Sơn phải là con trai hắn cũng như hắn đã nối đời cha hắn làm lý trưởng ở đây mấy chục năm qua. Người vợ cả và người vợ hai mỗi người chỉ đẻ cho hắn một đứa con gái. Hắn bắt Hảng Seo Máy về đã có chục năm vậy mà không hiểu sao trông mẽ ngoài thì béo tốt vậy mà không biết đẻ. Hắn bực tức nói: Mấy con “ngựa già” này không biết đẻ thì phải bắt nó đi thồ hàng như những ngựa khác thôi. Thế là người vợ cả hắn bắt sang ở trông coi gia tài của Vàng Seo Hồ - bố mẹ Khúa Ly. Người vợ hai bị đẩy đi làm ruộng nương cùng với đám người nhà. Hảng Seo Máy được giao việc nấu nướng phục vụ cho hắn và Vàng Khúa Ly.

  Từ ngày bị Giàng Páo cưỡng bức, Vàng Khúa Ly chẳng muốn sống nữa. Đã mấy lần cô đi tìm lá ngón, tìm sợi dây rừng treo cổ, nhưng cả mấy lần đều bị người của Giàng Páo bám sát ngăn lại. Sau đó Khúa Ly được Seo Mỷ cho biết là Seo Giả vẫn còn sống. Anh đã trốn đi tìm bộ đội Việt Minh, trước sau thế nào Seo Giả cũng trở về trả thù Giàng Páo. Seo Mỷ còn cho Khúa Ly biết chính Giàng Páo đã lập mưu giết bố mẹ Khúa Ly. Vì thế Khúa Ly phải sống đợi chờ Seo Giả trở về.

  Nghe lời Seo Mỷ, Khúa Ly cố sống và khắc khoải đợi chờ. Những ngày sống trong nhà Giàng Páo cô như một cái máy chỉ biết làm theo những mệnh lệnh của hắn. Vốn có tài thêu hoa và giỏi công việc trong nhà, lại được Giàng Seo Tính chỉ bảo cách sáp xếp nhà ở theo kiểu Phăng Ky, nên cô đã làm cho ngôi nhà Giàng Páo sáng sủa hẳn lên. Giàng Páo nghĩ rằng Khúa Ly đã chịu khuất phục nên càng đắc ý và càng mê đắm Khúa Ly hơn. Hắn quý Khúa Ly như những hũ bạc trắng chôn ngay dưới gầm giường nằm. Có điều hắn chưa bằng lòng là đã bao nhiêu lần mời mọc và cả ép buộc, Khúa Ly vẫn không chịu hút cùng hắn một điếu thuốc phiện.

  Tuy vậy Giàng Páo vẫn để mắt canh chừng Khúa Ly nhất là từ khi chính quyền mới đã lên. Hắn tìm mọi cách không cho Khúa Ly đi hội họp, học chính sách, ngăn không để Khúa Ly tiếp xúc với Seo Mỷ. Khúa Ly ngầm liên lạc được với Seo Mỷ qua Hảng Seo Máy.

  Từ ngày bọn Sần Lùng về, theo kế hoạch của Sùng Sử, Khúa Ly phải làm cho Giàng Páo thật tin, qua đó để dò biết bọn chúng đang có mưu toan gì chống lại Chính phủ. Khúa Ly đã làm đúng lời dặn của Sùng Sử và đã cung cấp được nhiều tin tức có giá trị về hoạt động của bọn biệt kích. Chính trong những ngày này, Khúa Ly đau khổ vì thấy mình đã có mang. Bây giờ cái thai trong bụng đã đập nhoi nhói. Giàng Páo cũng biết nên hắn càng vui và tin Khúa Ly hơn. Con mắt như hai mũi dao găm của hắn hết nhìn mười ngón tay trắng nõn của Khúa Ly tiêm thuốc phiện lại nhìn xuống cái bụng ngày càng nổi rõ của cô. Hắn thò bàn tay ngắn ngủn và tròn như năm quả chuối rừng sang xoa xoa cái bụng Khúa Ly nói vẻ âu yếm:

  - Con ngựa non yêu quý! Phải đẻ con trai nhé!

     Khúa Ly khó chịu hất tay hắn ra. Giàng Páo cất tiếng cười hềnh hệch rồi lại định thò tay sang nữa. Vừa lúc này Giàng Seo Tính vào. Khúa Ly ngồi dậy định ra ngoài thì Giàng Páo giữ lại:

     - Cứ ở đây con ngựa non yêu quý ạ.

   Nhìn con mắt có vẻ nghi ngại của Giàng Seo Tính, Khúa Ly lại nói:

  - Thôi, tôi phải ra ngoài để các ông bàn chuyện.

  - Cứ nằm xuống đây, tiêm cho ông Phó Chủ tịch xã mấy điếu đã. - Rồi Giàng Páo nói với Giàng Seo Tính:

  - Cô ấy sắp cho tôi đứa con trai đấy!

  Nghe Giàng Páo khoe sắp có con trai, Giàng Seo Tính nheo nheo con mắt rắn xanh cười nịnh:

  - Nào thì hút mấy điếu mừng cho ông bà. Hút thuốc của bà Giàng Páo tiêm hẳn là phải say lắm đây.

  Rồi vừa hút thuốc, Giàng Seo Tính vừa nói với Giàng Páo:

  - Có một tiểu đội bộ đội mới về cùng với năm cán bộ.

  Giàng Páo trợn tròn mắt:

  - Chúng nó đã đến đây chưa?

  - Đã ở đầy Sín Chải. Đứa nào cũng đầy đủ súng đạn. Nghe nói đợt này họ sẽ còn phát thêm súng cho du kích xã nữa.

     - Rác rối thật!

  Biết chúng sắp bàn đến những việc quan trọng, Khúa Ly tìm cớ đi ra ngoài. Cô khép cánh cửa buồng lại, đi một quãng rồi rón rén quay lại nép vào bên cánh cửa nghe.

  Trong nhà hai đứa im lặng một lúc rồi xầm xì bàn tán. Từng lời của chúng lọt vào tai Khúa Ly. Cô thấy nổi gai ở sau lưng trước những mưu mô xảo quyệt mà chúng đang bàn với nhau. Cuối cùng Giàng Páo hỏi:

   - Bao giờ bắt đầu?

   - Ngay tối nay.

   - Gấp thế có kịp không?

   - Phải bắt bọn Sần Lùng làm ngay. Có thế bọn bộ đội và cán bộ vừa về mới không kịp trở tay. Phải tranh lấy lòng người dân trước chúng nó.

  - Làm được thế cũng đỡ gánh nặng cho tôi. Ông bảo bọn nó có vớ được kha khá cũng liệu mà ăn hút. Kho nhà tôi rỗng lắm rồi, mà Phăng Ky chưa thấy cho thả một dù hàng nào. - Tiếng Giàng Páo căn dặn Giàng Seo Tính.

  - Phăng Ky hứa thả dù sẽ thả. Nếu không sẽ có tiếp tế từ Piêng Lao sang. Bên ấy đang làm cả một bãi rộng cho máy bay thả dù tiếp tế. Người chỉ huy Phăng Ky đã điện hứa sẽ đền bù cho ông đầy đủ, đừng sợ thiệt.

    Nghe đến đây Khúa Ly thấy run cả chân tay. Cô không ngờ chúng dám liều lĩnh và táo tợn đến thế. Để tránh Giàng Seo Tính bắt gặp cô đang nghe trộm, Khúa Ly đi giật lùi về phía bếp. Chẳng may Khúa Ly đụng vào cái ghế chân cao đổ đánh rầm. Khúa Ly thấy tim giật thót, song nhanh trí Khúa Ly vơ vội cái chổi vờ quét bàn ăn.

  Giàng Seo Tính chạy bổ ra:

  - Cô làm gì ở đây?

  - Đã đến lúc phải dọn bàn cho các ông ăn trưa rồi còn gì.

  - Đừng có mỏng tai. Biết nhiều càng chóng chết đấy!

  - Tôi vẫn làm dưới bếp, vừa mới lên đây dọn bàn ăn thì vấp phải cái ghế. Các ông bàn chuyện bí mật hay sao mà sợ tôi nghe trộm?

   - Tôi hỏi cho vui thôi - Giàng Seo Tính đổi giọng -Tối nay bà Giàng Páo cho tôi ăn thứ gì nào?

  - Ông phó chủ tịch muốn ăn gì Giàng Páo chẳng cho.

  - Là tôi muốn biết cảm tình của bà chủ với tôi, chứ chờ lệnh ông Giàng Páo còn nói làm gì - Giàng Seo Tính không đợi Khúa Ly trả lời thụt ngay vào trong buồng. Một lúc sau hắn quay ra nói với Khúa Ly:

  - Hôm nay tôi bận đi đón bộ đội mới về bản không tới ăn cơm được đâu. Thôi để cho khi khác, bà Giàng Páo nhé.

    Giàng Seo Tính đi khỏi, Khúa Ly lấy một hòn than đen buộc vào cái lông gà rồi lên rừng sau nhà để vào chỗ hõm đá đã hẹn với Seo Mỷ. Cô chưa kịp về đến nhà đã thấy tiếng Giàng Páo gọi choang choang:

  - Khúa Lý, Khúa Ly!

  Khúa Ly chạy về. Giàng Páo nhìn cô bằng con mắt sắc nhọn của mũi dao găm:

  - Đi đâu về?

  - “Lên rừng sau nhà” cũng phải trình với ông à? - Khúa Ly làm mặt giận quay ngoắt đi xuống bếp.

  Giàng Páo kéo Khúa Ly lại cười hềnh hệch lấy lòng:

  - Là anh lo cho em lên núi nhỡ trượt chân ngã thì khổ! Ôi, cái bụng của anh! - hắn sấn lại thò tay định xoa bụng Khúa Ly.

  Khúa Ly quay ngoắt đi:

  - Tôi ở đây còn khổ hơn ở tù. Đi đâu một bước cũng bị xét hỏi.

  - Mới thế mà đã giận. Hì... Hì...

  - Chiều nay tôi sẽ sang nhà chú tôi ở Hồ Thầu chơi. Ở đây đã mấy năm mà không một lần được đi thăm chú.

  - Đến nhà ông Vàng Vần Quáng ấy à? Thôi để mai tôi sẽ đưa Khúa Ly cùng đến thăm chú. Tối nay tôi mời ông chỉ huy bộ đội và tổ cán bộ mới về xã đến nhà ăn cơm. Mình là trưởng ban Mặt trận mà, phải tiếp đón và giúp đỡ cán bộ, bộ đội mới đến công tác cho đúng lý Chính phủ. Khúa Ly đi chơi lấy ai giúp tôi tiếp khách tối nay.

  Nghe giọng Giàng Páo nói ngọt như nước mía mới ép mà Khúa Ly thấy kinh tởm cho ruột gan độc địa của hắn. Cô càng lo hơn vì biết rằng thế là không còn cách nào đi gặp được Seo Mỷ nữa.

  - Ông phải đi Sín Chải mời họ chứ?

   - Việc ấy đã có Giàng Seo Tính làm thay. Tôi ở nhà xem chúng nó nấu món ăn tiếp khách.

  Đúng là một con cáo già! Khúa Ly rủa thầm. Chúng muốn giấu bàn tay đẫm máu của chúng trong bữa rượu tối nay đây. Nghĩ đến những điều nguy hiểm đã được nghe mà không kịp báo cho Seo Mỷ, ruột gan Khúa Ly nóng như lửa đốt.

  Dưới nhà bếp, đã nghe tiếng Giàng Páo quát tháo bọn người nhà bắt con lợn mười cân và hai con gà thiến để làm cơm đón khách.

  Thế này thì Hảng Seo Máy từ giờ đến nửa đêm cũng không thể rời bếp được rồi! - Khúa Ly nghĩ và nhìn ra ngoài trời. Ông mặt trời đã sắp ngồi xuống đỉnh cao nhất của dãy Ngũ Chỉ Sơn. Ánh chiều chiếu vào những đỉnh núi đá trơ trụi làm sắc núi đỏ rực lên. Ngọn Ngũ Chỉ Sơn lúc này trông hệt như một quả núi lửa với những cái lưỡi lửa cao vút chọc thẳng lên trời. Tim gan Khúa Ly cũng nóng rực như bị nướng trên những lưỡi lửa khổng lồ ấy.

CHƯƠNG MƯỜI

Mùa xuân về mang theo cái ẩm ướt đến vùng cao. Trong khi đỉnh Ngũ Chỉ Sơn vẫn khoác tấm áo tuyết trắng ngần, thì mưa xuân bắt đầu rắc vô vàn hạt bụi nước xuống khắp nơi. Tiết trời đã ấm hơn. Sau một thời gian dài ngủ đông, các loài cây thân thảo bắt đầu trỗi dậy trong mưa xuân và tiết trời đang ấm lại. Sắc xanh cỏ non lấn dần màu vàng xỉn và xám xám của mùa đông. Trong các loài cây thân mộc thì cây mận nhạy cảm sớm nhất với mùa xuân. Trên các cành trụi lá, cây mận điểm những nụ tuyết. Kế đó những cây đào nhú nụ phơn phớt trắng pha chút sắc hồng. Chỉ ít ngày sau những nụ đào lớn lên trông thấy và phô rõ màu đỏ để cuối cùng xòe tung năm cánh hồng. Những rừng đào nối tiếp nhau đỏ rực rỡ làm quang cảnh vùng núi cao như ấm hẳn lên. Khi đất đá ngấm đủ nước mưa xuân, đến lượt những cây xuấn sủ, tống quá sủ, sa mu... vươn ra những đọt lá non xanh mởn. Cùng lúc này trong cái rừng pồ trù các loài chim cất tiếng hót chào nhau. Trong muôn vàn âm thanh tươi trẻ của mùa xuân người ta vẫn nhận ra tiếng hót trong veo, cao vút của những chú họa mi mang sắc lông cổ màu rêu núi.

    Con đường dẫn vào các bản bị dấu chân trâu cắt thành từng khối đều đặn lúc này đã trở nên lầy lội. Đi trên con đường quen thuộc giữa khung cảnh mùa xuân đang về, nhưng lòng Seo Giả sao thấy trống trải, tan hoang. Anh không dám quay nhìn lại cái vùng đất đã từng để lại cho anh bao kỷ niệm yêu thương và căm giận. Seo Giả hiểu lần này ra đi khó biết ngày trở lại. Anh bước chuyền theo con đường mòn bị vết chân trâu cắt khấc một cách hấp tấp, vội vã. Anh cứ đi, đi mãi...

  Nghe lời Sùng Sử, anh đi vòng tránh cái chợ phố huyện thường có Phăng Ky và bọn tay chân Giàng Páo hay lui tới. Hai ngày sau, Seo Giả gặp một con suối to, chảy hiền hòa hơn những con suối ở vùng quê anh. Cánh đồng và các thửa ruộng cũng rộng hơn, mỗi thửa ruộng có thể dàn hàng chục con trâu cùng cày bừa một lượt. Ở đây mọi người sống trong những nếp nhà sàn cao như cái gác nhà anh vẫn để thóc bắp. Thế là Seo Giả đã đặt chân đến một vùng đất xa lạ. Ở đây người ta cũng mặc quần áo màu chàm, phụ nữ đeo vòng cổ bàng bạc. Những ngày đi chợ huyện Seo Giả đã gặp họ và biết họ là người Tày.

   Bằng tiếng Kinh chưa sõi, Seo Giả nói với họ rằng anh là người nghèo khổ đi tìm việc làm. Họ nhìn Seo Giả bằng con mắt nghi ngại; nhưng rồi cũng mang đến cho anh một coóng-khẩu toàn xôi.

    Đến tối, một người đàn ông mặc quàn áo chàm đến hỏi chuyện Seo Giả. Thoạt đầu Seo Giả nối dối quanh quẩn. Qua câu chuyện cởi mở của người đàn ông, Seo Giả thấy anh là người có thể tin được, nên đã kể hết câu chuyện khổ cực của đời mình và Khúa Ly. Người đàn ông tỏ ra thực sụ thông cảm với Seo Giả:

   - Bây giờ anh định đi đâu? - Người đàn ông hỏi.

    - Tôi như con chim lạc đàn cứ bay, lúc nào mỏi cánh thì tìm cây đậu.

    - Đất nước này bây giờ là của ta rồi. Thằng Tây, lý trưởng, quan châu chỉ còn giữ được một vài mảnh đất nhỏ hẹp thôi. Ngay cả vùng đất này cũng sắp được giải phóng rồi.

   - Giải phóng là thế nào? - Seo Giả bỡ ngỡ hỏi.

    - Giải phóng là đánh đuổi hết bọn Tây, bọn quan châu, lý trưởng, không cho chúng nó cưỡi lên đầu, lên cổ người nghèo.

    - Thế ai là người đứng đầu?

    - Mọi người đều trở thành người chủ đất nước, đứng đầu cả nước là Chính phủ cụ Hồ.

    - Tôi nghe nói có Việt Minh dám đứng lên đánh Phăng Ky, đánh cả quan châu và lý trưởng. Các anh có phải là Việt Minh không?

    Người đàn ông mỉm cười hiền hậu:

    - Đây là vùng chiến khu của những người đứng lên đánh Tây, đánh lý trưởng.

Seo Giả mừng quá buột miệng nói:

    - Tôi cũng đang đi tìm người có thể giúp tôi đánh lại lý trưởng Giàng Páo đây.

   - Chúng tôi biết không có người Mông nào đi tìm cơm ăn, việc làm lại phải đến tận đất này. Anh đã gặp người cần tìm rồi đấy!

   Sau đó người đàn ông đưa Seo Giả vào ở trong cái lán giữa rừng vầu bát ngát. Lán lợp bằng những máng vầu ghép lại, còn vách là cây vầu đập ra đan thành phên che. Hơn một chục người cùng ngủ chung trên một cái giường dài cũng bằng dát vầu.

    Người đàn ông gặp Seo Giả chính là đồng chí Quyết Trí, tổ trưởng tổ công an biệt động hoạt động tại vùng này. Seo Giả đã giúp các đồng chí đi gây cơ sở cách mạng, vận động đồng bào tham gia kháng chiến, diệt tề trừ gian. Sau bốn tháng thì Seo Giả được đưa ra vùng tự do. Ở đây, theo nguyện vọng của Seo Giả, cấp trên đồng ý để anh gia nhập vào đơn vị bộ đội tỉnh mới được thành lập.

    Sau mấy tháng huấn luyện, đơn vị Seo Giả được lệnh lên đường giải phóng Pa Kha, rồi truy kích địch lên tận Sin Cai. Đến đây Seo Giả mới biết rằng đất nước mình còn có nhiều ngành Mông - từ Mông Sóa đến Mông Đú, Mông Sía... Người Mông Pa Kha, Sin Cai phụ nữ không mặc quần như ở quê anh mà lại mặc váy hoa, áo hoa rất đẹp. Tiếng nói tuy có khác nhau chút ít, song tất cả các ngành H’Mông đều có một điểm giống nhau là đều bị bọn Phăng Ky và bọn thổ ty, lý trưởng... áp bức, bóc lột rất tàn tệ... Rồi cuộc chiến tranh giải phóng lại đưa Seo Giả tới một thị xã to đẹp kề ngay bên con sông nước đỏ. Con sông Nước Đỏ - Trước đây Seo Giả chỉ được nghe trong các câu hát dân gian, giờ đây đã ở trước mắt anh. Cũng ở đây Seo Giả biết rằng con đường dẫn về quê anh chỉ mất hai ngày đi bộ. Những ngày nắng đẹp anh đã nhìn thấy cái đỉnh núi cao vời vợi của nó. Seo Giả mong ngày mong đêm cái lệnh lên đường về hướng Ngũ Chỉ Sơn. Các đơn vị truy kích đã lần lượt lên đường, nhưng tiểu đội do Vàng A Hòa làm tiểu đội trưởng và Seo Giả làm tiểu đội phó vẫn cứ đóng yên một chỗ. Tiểu đội của các anh hầu hết là những chiến sĩ người các dân tộc.

   Cho đến một buổi sáng khi sương mù còn phủ kín mặt con sông Nước Đỏ, thì Seo Giả được gọi lên gặp ban chỉ huy đại đội cùng một lúc với Vàng A Hòa. Các anh được phổ biến rằng ở Hóa Lùng có một tên phó tri châu người Mông đã cầm đầu bọn lính bảo an thổ phỉ chống lại Chính phủ ta. Tiểu đội Seo Giả sẽ lên đường cùng các đơn vị khác đến Hóa Lùng tiễu phỉ.

  Một hôm tiểu đội của Seo Giả bị hàng trăm tên phỉ bao vây suốt từ sáng sớm đến chiều tối. Các anh chốt chặt trong ba cái nhà tường trình bằng đất khá dày trên đỉnh đồi, từ dây vẫn kiểm soát được ngã ba của hai con đường dẫn tới Hóa Lùng. Đến trưa,tiểu đội đã đánh lui bốn đợt tấn công của bọn phỉ. Nhưng đợt tấn công thứ năm thì Vàng A Hòa trúng đạn hy sinh. Seo Giả lên chỉ huy tiểu đội thay A Hòa. Lúc mặt trời đã vàng, bọn phỉ mở đợt tấn công thứ chín, quyết chiếm bằng được mỏm đồi có ba cái nhà mà tiểu đội Seo Giả đang chống trả quyết liệt. Chúng điều cả súng cối 60 ly phối hợp với năm khẩu trung liên bắn như đổ đạn vào mỏm đồi. Từng mảng tường đất bị trúng đạn đổ sập. Tiểu đội của Seo Giả lúc này chỉ còn lại bẩy người. Khẩu tiểu liên của Seo Giả chỉ còn lại một băng đạn. Các khẩu súng trường cũng chỉ còn lại dăm, bẩy viên. Seo Giả ra lệnh cho khẩu đội phải tiết kiệm từng viên đạn và chỉ nổ súng khi bọn phỉ còn cách mười lăm thước. Những quả lựu đạn đều được mở sẵn nắp để ngay trước mặt.

  Có tiếng rít như xé tấm vải lanh, sau đó quả đạn cối đã khoan thủng mái nhà bên cạnh và nổ tung. Tiếng súng cầm cự của hai chiến sỹ trong căn nhà im bặt. Bọn phỉ hò nhau xông lên căn nhà vừa bị bắn sập. Trước mặt Seo Giả là năm tên phỉ. Chúng vừa lao lên vừa liền tay bấm cò súng. Chờ chúng đến thật gần, Seo Giả bất thần nhô hẳn người lên sau bức tường sập quét liền nửa băng tiểu liên. Ba tên phỉ chới với đổ gục. Hai tên còn lại ngã lăn ra phía sau rồi cắm đầu chạy thẳng.

   - Ném lựu đạn! - Ngay sau mệnh lệnh của Seo Giả, những tiếng nổ và bụi đất bốc lên chặn ngang đường tiến của bọn phỉ.

    - Xung phong...! Xu-ung ph...oong!

  Miệng thét, Seo Giả nhẩy qua bức tường đổ cắp tiểu liên đuổi theo bọn phỉ. Bốn chiến sỹ còn lại cũng xông lên theo anh đuổi bọn phỉ xuống mãi chân đồi.

   Khi quay ngược lên căn nhà cố thủ, Seo Giả đếm được mười tên phỉ vừa chết vừa bị thương. Anh bảo hai chiến sỹ vào băng bó cho hai đồng chí bị thương vì đạn cối, còn anh đến thu mấy khẩu súng và đạn của bọn phỉ bị chết. Mang được một khẩu tiểu liên và hai súng trường “Mát” về đến giữa sân thì một tràng súng máy từ phía đồi bên cạnh quét sang. Seo Giả như người bước hụt, chới với ngã vật xuống đất. Máu đã ướt đầm một bên mạng sườn và đùi bên trái. Seo Giả thều thào nói với hai chiến sỹ đang dìu anh:

   - Mặc... tôi, chu...ẩn b...ị... chiến đấu ti…ếp!

  Khi tỉnh lại, Seo Giả thấy mình đang nằm ở trạm quân y tiền phương. Anh được kể lại rằng lúc nhọ mặt người bọn phỉ cay cú lại tổ chức đợt tấn công thứ mười. Cuộc chiến đấu không cân sức đang lúc quyết liệt nhất thì một tiểu đội bộ đội chủ lực đã kịp thời đến tiếp ứng. Bọn phỉ rút chạy hỗn loạn vào rừng.

  Các vết thường đã giữ chân Seo Giả ở quân y viện gần một năm trời. Suốt thời gian ấy Seo Giả không lúc nào không nghĩ tới Khúa Ly. Anh cũng không nhận được tin tức gì về vùng quê Ngũ Chỉ Sơn, nên trong lòng như có lửa đốt.

 - Khúa Ly bây giờ ra sao rồi nhỉ? Liệu Khúa Ly có giữ được mình trọn vẹn trong tay Giàng Páo không? Hay là... Ôi, nếu Khúa Ly bị làm nhục, chắc rằng bây giờ không còn Khúa Ly trên đời này nữa...

Nghĩ đến đây mắt Seo Giả lại ánh lên những tia lửa xanh của cái bếp lò đang rực cháy.

− Giàng Páo, mày phải chết! Con hổ rừng phải xé xác mày ra từng mảnh mới đáng tội của mày! -Seo Giả nghiến răng rít lên.

Nhiều lúc bị cái thương, cái nhớ hun đúc trong lòng, Seo Giả vùng dậy định trốn đi, song cái chân bị thương không cho anh làm theo ý muốn. Nhiều lần anh giấu thầy thuốc tập đi, làm vết thương lại tấy lên, mưng mủ và những cơn sốt cao lại quật ngã Seo Giả.

Cho đến mùa xuân năm nay, vết thương của Seo Giả đã đỡ nhiều. Anh đã đi lại không cần đến nạng. Đôi lúc vết thương vẫn còn gây ra những cơn đau nhức nhối, nhưng Seo Giả cắn răng chịu đựng, không nói cho thầy thuốc biết.

Seo Giả liên tiếp gửi đơn lên cấp trên xin được trở về vùng Ngũ Chỉ Sơn chiến đấu. Giấy gửi đi nhiều nhưng không có tin đáp lại. Mấy lần Seo Giả định trốn đi, song anh lại nghĩ về Ngũ Chỉ Sơn với hai bàn tay không thì chỉ có đứng nhìn Giàng Páo. Những tháng điều trị vết thương đã dạy cho Seo Giả biết rằng: nóng vội là hỏng việc.

     Cho đến một hôm, giữa những ngày ông trời bắt đầu cho nổ sấm sét và trút xuống những hạt mưa đã trữ suốt cả mùa đông và mùa xuân, thì Seo Giả nhận được giấy ra viện.

  Ôi, thế là ta lại trở về vùng núi quê hương sau mấy năm trời xa cách. Ôi Ngũ Chỉ Sơn - vùng núi hùng vĩ, thân thương nhưng dữ dội xiết bao! Vùng núi mà ta đã từng ngây ngất trong tiếng khèn và tiếng đàn môi bây giờ lại sắp chìm ngập trong cơn bão lốc mới.

   Mẹ nuôi ta, anh nuôi ta - những người đã sinh ra ta lần thứ hai - sẽ vui sướng biết chừng nào khi thấy ta mạnh khỏe trở về? Ông bác keo bẩn và nhút nhát của ta, ông có vui mừng khi thấy cái “rễ cuối cùng của dòng họ Hầu” vẫn sống khỏe mạnh hay không? Và Khúa Ly - nỗi nhớ thương và nguồn hy vọng của anh - em giờ sống ra sao? Liệu em có còn như ánh mặt trời sáng sáng sưởi ấm lòng anh giữa vùng Ngũ Chỉ Sơn quanh năm gió lạnh không?

  Và như có mối liên hệ rất tự nhiên, mỗi khi Seo Giả nghĩ đến Khúa Ly là trong óc anh lại hiện lên hình ảnh tên lý trưởng gian ác Giàng Páo và lũ tay sai Giàng Seo Tính, Sần Lùng...

  Trong lòng Seo Giả lúc này như có một dòng suối đang cuồn cuộn chảy. Trong dòng chảy mãnh liệt ấy pha trộn đủ loại tình cảm mừng, vui, buồn, tủi và căm giận.

Về đơn vị được hai ngày thì ban chỉ huy đại đội gọi Seo Giả lên gặp.

  Qua thông báo tình hình của đồng chí đại đội trưởng, Seo Giả biết rằng bọn phỉ ở Hóa Lùng đã căn bản giải quyết xong. Tuy vậy ở vùng núi Hoàng Liên, bọn đế quốc Pháp - Mỹ đáng ráo riết thúc đẩy các hoạt động của bọn thổ phỉ, nhằm hỗ trợ cho cuộc hành quân của chúng lên Điện Biên Phủ. Sau khi chiếm được Phòng Tô, bọn phỉ đã tiến ra chiếm Dền Sang và Múng Hung. Một mũi thổ phỉ thứ hai đã từ Mường Thán vượt dãy Hoàng Liên Sơn và chiếm được một số vùng dân cư hẻo lánh ở sườn đông Hoàng Liên Sơn. Ở vùng Ngũ Chỉ Sơn, đỉnh cao nhất của dãy Hoàng Liên Sơn, bọn biệt kích đổ bộ đường không đã liên lạc được với bọn phản động địa phương đang lừa gạt và cưỡng bức số trai tráng trong vùng đi theo chúng làm phỉ. Nếu bọn phỉ ở vùng Ngũ Chỉ Sơn nổi lên được thì coi như nối liền được các cánh quân thổ phỉ suốt từ phía bắc tới phía nam dãy núi Hoàng Liên. Vậy là khả năng tiến ra chiếm vùng hữu ngạn sông Hồng đã nằm ở trước mắt chúng. Số người bị chúng lừa gạt và cưỡng bức đi theo đã lên đến con số hàng nghìn. Số người này được Pháp - Mỹ trang bị khá đầy đủ súng đạn và mìn. Máy bay Đacôta thả lương thực xuống các địa điểm theo yêu cầu của bọn phỉ.

Cũng tại cuộc họp này, Seo Giả mới biết tiểu đội của anh nay đã lớn lên thành trung đội, do Trần Chiến làm trung đội trưởng. Seo Giả được đề bạt trung đội phó. Trung đội mới được thành lập chừng hai tháng, hầu hết là người các dân tộc thiểu số vùng Hóa Lùng. Qua cuộc vận động tiễu phỉ diệt tên trùm phỉ Lồ Plóa, họ được giác ngộ và tình nguyện gia nhập bộ đội. Trong số chiến sỹ mới có cả những người trước đã từng bị bọn Lồ Plóa lừa gạt đi theo cầm súng cho chúng. Gọi là một trung đội, nhưng thực chất mới có hai tiểu đội. Nhiệm vụ của trung đội là cắm chốt ở vùng Ngũ Chỉ Sơn làm áp lực quân sự cho các tổ cán bộ làm công tác vận động, tuyên truyền cho đồng bào các dân tộc hiểu rõ âm mưu gây thổ phỉ nham hiểm của bọn đế quốc, củng cố chính quyền và lực lượng dân quân du kích, nhằm phá vỡ âm mưu “thổ phỉ hóa nhân dân” quả bọn đế quốc.

Trước khi Seo Giả về, đồng chí đại đội trưởng lại dặn thêm:

− Nhiệm vụ của các đồng chí rất khó khăn. Với một trung đội thiếu, lọt vào giữa một vùng phỉ khá đông, nhân dân các dân tộc lại chưa thật hiểu rõ ta, vì thế các đồng chí sẽ gặp nhiều thử thách gay go, quyết liệt đấy! Trung đội của đồng chí được coi như một trung đội độc lập, phải biết linh hoạt tùy tình hình địch, ta mà có các hoạt động thích hợp, sao cho vừa hoàn thành nhiệm, vụ, vừa bảo vệ và phát triển được lực lượng của ta.

Khó khăn thì nhiều, song có thuận lợi lớn là các đồng chí hầu hết đều là người dân tộc thiểu số, hiểu tiếng nói và phong tục tập quán của đồng bào. Riêng đồng chí Seo Giả lại sinh ra và lớn lên trên đất Ngũ Chỉ Sơn, chắc chắn đồng chí sẽ được đồng bào ở đây tin, mến.

Qua ánh mắt của đồng chí đại đội trưởng nhìn mình, Seo Giả hiểu rằng cấp trên đặt niềm tin lớn vào anh.

CHƯƠNG MƯỜI MỘT

Hoàng hôn ở Ngũ Chỉ Sơn thật tĩnh mịch. Mặt trời từ màu vàng úa chuyển dần sang màu đỏ. Qua lớp sương mù, mặt trời trông giống một cái chảo gang vừa ra lò. Vách đá trần trụi, sần sùi của dãy Ngũ Chỉ Sơn như năm mũi dáo khổng lồ của vị thần núi chống thẳng lên trời. Năm mũi giáo ấy cũng đỏ lừ như đang được luyện trong lò rèn của thần mặt trời. Tất cả từ màu đỏ lừ chuyển dần sang màu đỏ sậm và sau hết là màu đen xám của kim loại đã nguội. Lúc này trên nền trời chỉ còn vương lại chút ráng hồng. Cũng từ lúc này các loài ve rừng và những loài côn trùng sống trong đất, trong các đám cỏ rậm rạp bắt đầu tấu bản nhạc vô tận của đêm dài. Gió núi bắt đầu thổi mạnh mang theo hương thơm dìu dịu, lâng lâng của hoa giáng mi, mùi thơm hắc của ngải cứu. Gió còn mang theo tiếng kêu của các loài thú ăn đêm. Sưong buông lành lạnh.

Seo Mỷ thấu rùng mình. Cô kéo hai tà áo xáo-khỏa che kín bộ ngực nở nang của người đàn bà sắp đến tháng đẻ. Nhận được mật hiệu khẩn cấp của Khúa Ly, cô đã đến chỗ hẹn từ lúc chập tối. Cô ngồi lọt vào giữa hai tảng đá cách nơi hẹn chừng hai trăm thước. Từ đây có thể nhìn rất rõ ngôi nhà của Giàng Páo đứng ngạo nghễ, riêng biệt trên một mỏm đồi, tựa lưng vào khu rừng pồ-trù xanh ngát. Những người đi lại trong sân hoặc ra vào nhà Giàng Páo đều không lọt qua mắt của Seo Mỷ. Nhà Giàng Páo tất bật, nhộn nhịp như có đám. Người chạy đi chạy lại hối hả trong sân.

Khi mặt trời như cái chảo đỏ từ từ tụt xuống sau dãy Ngũ Chỉ Sơn thì ruột gan Seo Mỷ nóng như có lửa đốt. Gà nhà Giàng Páo đã cất tiếng gáy gọi nhau lên chuồng.

− Sao Khúa Ly không đến chỗ hẹn? Rõ ràng mật hiệu báo có việc gấp thế mà đến giờ Khúa Ly vẫn không ra. Hay Khúa Ly gặp chuyện không may? Khúa Ly không đi được thì cũng phải để cho Hảng Seo Máy đi chứ. Chả nhẽ cả hai người đều đả bị lộ? - Những câu hỏi lo ngại cứ quay tròn trong đầu Seo Mỷ. Tuy vậy mắt cô vẫn cứ căng ra nhìn vào trong bóng tối nhập nhoạng xem có người từ trong nhà Giàng Páo đi ra không?

Có tiếng đá lăn trong khu rừng pồ-trù. Seo Mỷ thu người nhỏ lại căng mắt nhìn. Một bóng đen bước dè dặt từ khu rừng pồ-trù vào nhà Giàng Páo. Đi mấy bước bóng đen lại dừng để nghe ngóng. Đến tảng đá to sau nhà Giàng Páo thì bóng đen biến mất. Một lúc sau bóng đen lại từ tảng đá đi ngược lên phía rừng pồ-trù.

− Đúng là bọn biệt kích về liên lạc với Giàng Páo rồi! Chắc là đêm nay chúng sẽ gây chuyện đây. Đến lúc này chắc hẳn Khúa Ly và Seo Máy không ra được rồi. - Seo Mỷ nghĩ bụng nhưng cố nén chờ thêm một lúc nữa. Đàn muỗi rừng đánh hơi thấy mồi túm vào đốt Seo Mỷ khắp mặt mũi, chân tay. Nhấp nhổm hai ba lượt, cuối cùng Seo Mỷ dứt khoát ra về. Cái thai trong bụng lại đạp nhoi nhói.

Lúc Seo Mỷ đến chỗ Khúa Ly hẹn, thì ở nhà Sùng Sử cùng đồng chí Quyết Tiến - tổ trưởng công tác dân vận và Hoàng Văn - tiểu đội trưởng bộ đội huyện cũng chụm đầu bàn bạc, phán đoán về âm mưu địch. Mật báo của Khúa Ly là điều khiến các anh băn khoăn nhất.

Liệu kẻ địch có dám hành động khi biết đã có bộ đội về đóng ở xã không? Vì sao Giàng Páo lại mời cả tiểu đội bộ đội và tổ công tác đến ăn cơm tại nhà hắn? Là âm mưu đen tối hay là cách gây cảm tình với bộ đội và cán bộ mới đến công tác như Giàng Páo vẫn làm ít lâu nay? Nếu là âm mưu đen tối thì một lúc chúng có dám ám hại cả mười lăm người có đầy đủ súng đạn không?

Nghe Hoàng Văn và Quyết Tiến nêu ra hàng loạt giả thiết, Sùng Sử cứ lặng im ngồi nghe, mãi sau anh mới dè dặt nói:

− Người dân tộc chúng tôi ít ai muốn trông thấy máu chảy ở ngay trong nhà mình, kể cả con người gian ác như Giàng Páo. Tôi nghĩ là Giàng Páo chưa muốn lộ bộ mặt phản động. Đây chỉ có thể là cách làm của người đi săn mở một lối để con nai đi vào bẫy thôi.

  - Vậy thì cái bẫy nó đặt ở đâu? - Hoàng Văn đặt câu hỏi.

   - Chỗ đáng lo nhất vẫn là kho thóc và kho thuốc phiện ở ngay Sín Chải này. - Sùng Sử nói dứt khoát -Từ lâu huyện đã giục phải chuyển thóc lên huyện, nhưng Giàng Seo Tính cứ nấn ná mãi. Đến nay còn đến một nửa số thóc thuế và thuốc phiện chưa chuyển đi. Tính ra cũng phải đến hai chục tấn thóc. Bọn biệt kích và bọn trốn theo phỉ đang cần có cơm ăn, thuốc hút.

  - Đúng đây là mục tiêu đáng quan tâm, nhưng liệu nó có đủ lực lượng và có dám đánh vào giữa xã không? Cướp được thóc chúng chuyển đi bằng cách nào?

  Tiếp lời Hoàng Văn, Quyết Tiến cũng nêu câu hỏi:

  - Ở ngay Sín Chải này bọn biệt kích đã đặt được cơ sở chưa? Ở đây có những ai đáng nghi ngờ đã bị địch móc nối hoặc mua chuộc?

  Suy nghĩ một lúc rồi Sùng Sử thận trọng nói:

  - Hiện bọn biệt kích vẫn sống lén lút ở trong núi. Thỉnh thoảng chúng có về Sin Suối Thầu, Lao Chải, Phìn Chải vào ban đêm. Ở Hồ Thầu có lúc chúng cũng đến. Riêng ở Sín Chải chưa thấy dấu hiệu chúng về. Ít lâu nay do bọn biệt kích nói xấu chính sách thuế, chính sách dân công, nên ở đâu cũng có người kêu ca, phàn nàn chính sách của Chính phủ.

− Đấy chính là chỗ bọn biệt kích muốn cắm rễ cây lá ngón của chúng đấy! - Quyết Tiến chen vào một câu nhận xét.                              .

− Tôi nghĩ cứ nên chờ chị Seo Mỷ về thì mọi việc sẽ rõ. - Hoàng Văn nói - Nghĩ thật tội cho chị ấy, bụng đã to mà vẫn cứ phải đi đêm về hôm vào những chỗ đáng ngại.

− Seo Mỷ không làm thì khó có ai thay. Chúng ta đi gặp Khúa Ly nhớ có ai trông thấy thì nước mấy con suối rửa không sạch tiếng xấu đâu. - Sùng Sử trả lời Hoàng Văn.

− Sao anh không nghĩ đến việc tìm một cô gái đáng tin cậy hay một em bé? - Quyết Tỉến gợi ý.

Sùng Sử gật gù:

− Đúng là tôi nghĩ còn ngắn quá. Tôi chỉ sợ lộ bí mật... Nếu nghĩ dài hơn thì cũng có người.

− Ai?

− Em Sùng Chính chẳng hạn. Sùng Chính tinh khôn và biết giữ mồm giữ miệng. Đặc biệt rất ghét Giàng Páo vì đã đánh và bắt bố em đi tù ba tháng.

− Thế thì nên thử thách và giao việc dần đi.

Trong lúc Sùng Sử và Quyết Tiến nói chuyện với nhau thì Hoàng Văn vẫn trầm ngâm suy tính. Lúc này Hoàng Văn mới lên tiếng:

− Bây giờ ta phải quyết định xem có nên đến nhà Giàng Páo không , chứ chờ Seo Mỷ thì muộn còn gì.

− Đến mà chưa phán đoán rõ âm mưu của chúng thì cũng gay. - Quyết Tiến nói.

− Không đến chúng nghi ngờ ngay. Giàng Páo và Giàng Seo Tính tinh khôn như hai con cáo ấy. - Sùng Sử nhận xét.

Bàn tính hồi lâu, ba người quyết định nên để Hoàng Văn, Quyết Tiến và một chiến sĩ đến nhà Giàng Páo. Sùng Sử ở nhà sẵn sàng đối phó với mọi tình hình, khi Seo Mỷ về có gì đặc biệt sẽ cho người sang gọi.

Mặt trời sắp lặn thì ba người lên đường đến nhà Giàng Páo. Trước khi đi họ đã bàn với Sùng Sử cần tập trung cả tiểu đội đu kích về Sín Chải canh gác kho thóc. Tiểu đội bộ đội mới đến đi đường mệt nên cứ nghỉ, nhưng phải luôn sẵn sàng chiến đấu.

Đi kiểm tra và căn dặn số anh em du kích gác kho thóc xong Sùng Sử trở về nhà lấy khẩu súng trường ra lau. Từ khi lấy được khẩu súng của Phăng Ky, Sùng Sử giấu kín ở trong buồng. Lau chùi xong, Sùng Sử lấy mỡ gà thiến bôi, rồi xem lại đạn. Anh nhét xong năm viên đạn vào ổ đạn thì vừa lúc Seo Mỷ về, mặt tái đi vì mệt và cả vì xúc động. Uống xong bát nước đỗ đỏ, Seo Mỷ thong thả kể cho chồng nghe mọi chi tiết mà cô đã thấy ở nhà Giàng Páo.

Đôi lông mày lưỡi mác của Sùng Sử nhíu lại. Suy nghĩ một lát Sùng Sử cho một du kích đến gọi mấy người ở nhà Giàng Páo về. Anh dặn người du kích nói là có lệnh trên yêu cầu đơn vị phải hành quân gấp.

Mọi người về đến nơi thì đã gần mười giờ đêm. Họ chụm đầu quanh ngọn đèn dầu hỏa bàn bạc rì rầm. Nghe Sùng Sử báo cáo xong, Hoàng Văn nói:

− Tôi xem ý Giàng Páo và Giàng Seo Tính có vẻ bình tĩnh lắm. Họ chỉ phàn nàn sao không để tất cả mọi người cùng đến. Họ còn hỏi cả anh nữa đấy. - Hoàng Văn nói với Sùng Sử - Tôi nói dối là anh đau bụng không đi được. Phải nói rằng Giàng Páo có cô vợ trẻ và rất đẹp. Cô ta tiếp khách cũng rất lịch thiệp.

− Khúa Ly đấy! - Sùng Sử nói - Giàng Seo Tính chuyên dạy cô ấy cách tiếp đón khách theo kiểu Phăng Ky. Chẳng là Seo Tính được theo học ở trường dòng của cha đạo Phăng Ky mà.

− Thảo nào tay này ăn nói lưu loát và khôn ngoan lắm!

     - Tôi có điều hơi ngờ ngợ. - Quyết Tiến cắt ngang lời Hoàng Văn - Thấy tôi nói được tiếng Mông Khúa Ly mang cho tôi một cục than hồng để hút thuốc và hỏi nhỏ: “Ông ở Sín Chải à?”. Thấy Giàng Páo và Seo Tính còn đang mải chuốc rượu cho đồng chí Hoàng Văn, cô ta lại hỏi thêm: “Ở Sín Chải có yên tĩnh không?”. Cô ta còn định nói thêm nữa, nhưng Giàng Seo Tính đã gọi cô đến gần và nói câu gì đó. Từ đó không thấy Khúa Ly đến gần bàn rượu nữa. Trên đường về tôi cứ suy nghĩ mãi: Vì sao trên bàn đã có bao diêm mà Khúa Ly còn mang đến một cục than hồng. Liệu cục than ấy có phải là ám hiệu báo sắp có chuyện gì xảy ra không? Vì sao cô ấy lại hỏi ở Sín Chải có yên tĩnh không? Hay là Khúa Ly định báo cho ta biết địch sẽ hoạt động ở Sín Chải?

  Bàn bạc một lúc lâu không tìm được kết luận chắc chắn, ba người quyết định đi nghỉ. Hoàng Văn và Quyết Tiến đi rồi Sùng Sử vẫn thấy băn khoăn không yên. Anh ra sân nhìn lên trời. Bầu trời đêm không gợn một đám mù. Những vì sao như những con mắt xanh luôn nhấp nháy. Tiếng cú đi ăn đêm rúc lên một hồi rờn rợn. Đêm vùng cao yên tĩnh đến vắng lặng, thoáng đượm vẻ huyền bí khó hiểu.

  Sùng Sử quay vào nhà ngả mình lên chiếc giường giát làm bằng thân cây lùng-chù. Tiếng giát giường rọc rạch dưới lưng anh. Hàng trăm ý nghĩ vẫn còn luẩn quẩn trong óc làm Sùng Sử cảm thấy mệt nhoài. Anh vươn tay kéo Seo Mỷ lại gần. Hương ngải cứu rừng vương trên áo Seo Mỷ làm Sùng Sử cảm thấy dễ chịu. Cơn buồn ngủ đã chập chờn ở mi mắt anh.

*

*   *

  Đã sắp hết phiên gác của Sùng Seo Tủa. Trời đêm vẫn yên tĩnh. Thỉnh thoảng con bìm bịp lại kêu từng hồi dài. Tiếng bìm bịp trầm trầm, đùng đục lẫn trong tiếng gió rừng xào xạc. Chốc chốc con chim nông-tchừ lại kêu khắc khoải nghe buồn như số phận các cô gái Mông bị ép duyên. Seo Tủa căng mắt nhìn vào bóng đêm. Cơn buồn ngủ chốc chốc lại kéo lên mi mắt, nhưng nhớ lời dặn của Sùng Sử anh lại di chuyển chỗ đứng hoặc day mạnh mắt cố đuổi nó đi. Tất cả vẫn yên tĩnh đến mức Seo Tủa nghe rõ cả tiếng chuột chạy và tiếng chuột cắn nhau chi chí.

Ít lâu nay Seo Tủa nghe được lắm thứ tin đồn. Nào là Vua Mông sắp ra. Khi vua ra thì cỏ gianh mọc bông lúa, cây lau mọc quả bắp. Vua Mông sẽ cùng Phăng Ky về chiếm lại Ngũ Chỉ Sơn. Lúc ấy ai đi theo người Kinh thì nhà ấy quả trứng cũng không thoát lưỡi dao của vua Mông. Mẹ Seo Tủa đã mấy lần nói: “Con ơi, phận mình như cây gỗ tròn, ai đến cũng phải nộp thuế, đi phu cả. Làm du kích người ta bảo là đi theo người Kinh rồi lại khổ cả nhà”. Nghe lời mẹ, có hôm Seo Tủa bỏ không đi gác, nhưng khi Sùng Sử đến nói chuyện anh lại thấy vững dạ. Seo Tủa đoán đêm nay chắc là có chuyện gì đáng lo ngại nên Sùng Sử mới cho cả tiểu đội gác. Đã thế Sùng Sử còn đích thân đi xem lại súng đạn, căn dặn phải canh gác cẩn thận. Mọi khi mỗi người gác hai giờ một đêm, đêm nay mỗi người chỉ gác một giờ cho khỏi buồn ngủ.

Tiếng gà gáy báo nửa đêm đã xao xác khắp nơi. Nén hương định giờ gác cho từng người sắp cháy hết. Seo Tủa định vào gọi Thào Lở ra gác thay, thì Giàng Sẩu xách súng ra:

− Thôi vào ngủ đi, tôi gác thay cho.

  - Đến lượt gác của Thào Lở kia mà.

  - Đằng nào cũng mỗi người một giờ gác. Tôi vừa tỉnh giấc mà Thào Lở thì còn đang ngáy như hổ gầm ấy. Mình gác xong sẽ gọi Thào Lở. Tiểu đội trưởng Sùng Lù ốm không đi gác, không sợ nó mắng đâu.

  Nghe xuôi tai, Seo Tủa yên trí đi ngủ. Một lúc sau Giàng Sẩu quay vào nhà đi xem một lượt. Thấy Seo Tủa và mọi người ngáy vang, hắn nhanh nhẹn đi đến từng khẩu súng lần lượt tháo hết cơ bẩm bỏ vào cái túi đeo cạnh sườn. Xong đâu đấy hắn ra phía cửa kho làm tiếng cú rúc ba hồi dài. Từ trong khu rừng sát kho có tiếng cú rúc rời rạc đáp lại ba lần. Ngay sau đó có những bóng đen nhanh nhẹn đi từ trên núi xuống. Giàng Sẩu chạy ra đón chúng.

  - Lũ du kích thế nào?

  - Ngủ như chết. Tôi đã làm đúng lời các ông dặn.

  - Tốt! Vua Mông sẽ ban khen cho mày.

  - Thằng giữ kho ngủ ở đâu?

  - Ở gian đầu.

  - Đưa chúng tao vào.

  Ba đứa trong bọn theo Giàng Sẩu ập vào chỗ ngủ của người giữ kho.

  Người giữ kho chưa qua cơn ngái ngủ đã cảm thấy mũi nhọn lạnh giá của con dao kề vào cổ.

  - Đưa chìa khóa kho.

  - Các ông là ai?

− Không hỏi. Hãy làm theo lệnh, chậm trễ là lưỡi dao này sẽ cắm vào họng mày.

 Người giữ kho run rẩy đưa cho chúng chùm chìa khóa. Một tên trong bọn ra mở cửa kho. Tên đi đầu bảo Giàng Sẩu lấy dây trói người giữ kho lại. Hắn rút dao cắt gọn vạt áo của người giữ kho nhét chặt vào mồm ông, sau đó đẩy người giữ kho nằm còng queo như con lợn dưới nền đất. Xong việc, một tên trong bọn nói đủ cho người giữ kho nghe:

 - Chúng tao là quân của Vua Mông. Vua cho bọn tao về lấy lại số thóc và thuốc phiện mà bọn người Kinh đã thu của dân Ngũ Chỉ Sơn. Mày làm việc cho người Kinh là trái ý vua Mông. Ngày mai mày hãy bảo ai muốn lấy lại thóc và thuốc phiện đã nộp cho người Kinh cứ lên Sin Suối Thầu, ở đấy Vua Mông sẽ trả lại cho.

 Người giữ kho đưa con mắt sợ hãi nhìn mấy người bắt trói mình. Trong ánh sáng mờ mờ của những hòn than trong bếp hắt lên, ông ta thấy mặt người nào cũng đỏ như lửa và có vằn đen như mặt hổ. Tên biệt kích lại gằn giọng đe nẹt:

  - Nằm cho yên. Tội theo người Kinh lẽ ra phải trị, nhưng Vua thương mày cũng là người Mông nên tha cho một lần.

Người giữ kho rên rỉ van xin, nhưng tiếng nói bị cái vạt áo nút chặt nghe ú ớ như người cấm khẩu.

Bọn biệt kích tất tả khuân những bao thóc ra chất lên lưng những con ngựa thồ. Một tên trong bọn chạy từ kho ra đến gặp tên chỉ huy:

− Thưa ông, thuốc phiện chỉ được nửa thồ.

− Cái thằng Sùng Sử chó chết khôn ngoan thật! Mày đã cho mang số thuốc phiện đi chưa?

− Thồ đi rồi ạ.

− Giục chúng nó chuyển nhanh lên, sắp được một giờ rồi đấy! Bảo chúng nó nhẹ tay nhẹ chân một tí, cái mồm cũng nói bé đi, nếu không câm hẳn được.

− Tuân lệnh!

Như những bóng ma, bọn biệt kích chạy đi chạy lại khuân vác hối hả, tất bật.       

Thào Lở đang ngủ bỗng thức giấc. Nghe tiếng chó sủa dồn, quay lại thấy Seo Tủa nằm ngủ bên cạnh, Thào Lở giật mình nhớ đến phiên gác. Anh gắt:

− Thằng quỷ! Không gọi tao dậy gác thay đã đi ngủ rồi.

Thào Lở quờ quạng tìm khẩu súng để ở đầu giường rồi bước ra cửa. Đến cửa anh bỗng sững lại. Trước cửa kho lố nhố những bóng đen khuân vác chạy đi, chạy lại, Thào Lở quát to: 

− Ai, đứng lại! Chúng mày làm gì ở kho thế kia?

   Miệng quát tay anh sờ vào cơ bẩm súng lên đạn ; nhưng cơ bẩm súng đã biến mất. Thào Lở chưa qua cơn kinh hoàng thì một tiếng súng đanh gọn nổ vang. Thào Lở buông rơi khẩu súng lảo đảo gục xuống.

 Thấy tên chỉ huy biệt kích chửi tục:

 - Đ... mẹ đứa nào nổ súng đấy? Dao găm để làm gì?

 Sùng Sử đang mơ màng bị tiếng súng đánh thức vội choàng dậy. Anh vơ vội khẩu súng trường, lên đạn và nhanh nhẹn theo lối sau nhà chạy đến kho.

 Bọn biệt kích lúc này không giữ được bình tĩnh nữa. Chúng chửi bới và thúc giục nhau vác cho nhanh. Còn cách kho đến một trăm mét Sùng Sử đã nghe thấy tiếng quát nạt của bọn biệt kích và tiếng chân chạy rậm rịch của chúng. Anh phục ngay xuống sau một tảng đá cạnh đường và hướng mũi súng vào toán người đang lố nhố trước kho nổ liền ba phát. Có tiếng rú thất thanh của một tên biệt kích trúng đạn.

  Bọn biệt kích cũng nhằm vào nơi phát ra ánh lửa bắn lại. Tiếng tiểu liên, súng trường nổ hỗn loạn. Tiếng đạn rít chiu chiu trên đầu Sùng Sử. Sùng Sử trườn như một con rắn từ tảng đá này sang tảng đá khác. Vừa di chuyển anh vừa nổ súng vào bọn biệt kích.

 Cùng lúc tiếng súng từ phía tổ cán bộ và tiểu đội bộ đội huyện cũng đã nổ vang.

 Khi nghe tiếng súng đầu tiên, Hoàng Văn và cả tiểu đội bộ đội đã vùng dậy. Hoàng Văn ra lệnh:

 - Tiến ra kho thóc bao vây ngay!

 Ngay lúc đó, một loạt tiểu liên từ phía bìa rừng bắn vào hạ sát ngay đồng chí gác. Đạn của địch cứ nhằm vào cửa chính bắn xối xả.

 - Vòng lối sau nhà.

 Sau khi vượt qua lưới lửa của bọn biệt kích, Hoàng Văn để một tổ ba người lại cầm cự, còn lại lao ngay đến kho. Khi các anh tiến gần đến kho thì ngọn lửa ở kho đã bốc cao. Bọn biệt kích đã rút hết.

 Mọi người lao vào cứu kho thóc đang bốc cháy ngày một to. Một lúc sau ngọn lửa bị dập tắt.

 Sùng Sử vào kho thì thấy kho đã vơi đi quá nửa. Lớp thóc trên mặt bén lửa đang âm ỉ bốc khói. Trong lúc tiểu đội bộ đội huyện dập nốt đám cháy, Sùng Sử đến bên người gác kho vẫn còn run như đang lên cơn sốt rét. Nghe Sùng Sử hỏi, ông ta líu cả lưỡi lại, nói không ra hơi. Sùng Sử chán ngán bỏ ra. Anh dùng đèn pin soi hết lượt các dấu vết quanh kho. Ngay ở cửa kho một vũng máu đã bắt đầu đông lại. Có lẽ là máu tên biệt kích trúng phát đạn anh bắn lúc đầu. Không biết nó bị thương hay chết?...

 Dân Sín Chải thấy im tiếng súng đã kéo đến ngày một đông. Họ ngơ ngác nhìn cái kho cháy dở, tan hoang rồi xúm quanh xác của Thào Lở và anh bộ đội lúc này đã được đặt nằm sóng hàng trên chiếc trần phơi thóc. Tiếng kêu khóc như xé ruột của bà mẹ Thào Lở như một bàn tay vô hình đang bóp chặt lấy tim Sùng Sử. Hoàng Văn và Quyết Tiến nắm chặt tay Sùng Sử, nói:

 - Tình hình sẽ khó khăn phức tạp đấy! Phải bình tĩnh Sùng Sử ạ.

 Họ nói với Sùng Sử nhưng cũng là nói với chính mình...

CHƯƠNG MƯỜI HAI

− Báo Đen! A lô Báo Đen! Gấu Trắng gọi đây!

− Báo Đen! Báo Đen đâu?

Tên phụ trách điện đài vừa chỉnh sóng vừa kiên nhẫn gọi. Cái tai nghe vẫn chỉ có tiếng pin chạy ro ro... và những tạp âm nổ lục bục. Thỉnh thoảng lại có những tiếng sẹt! sẹt! của những luồng điện âm dương gặp nhau trong cơn mưa giông ở một nơi nào đó và tiếng tích tè hối hả của một cái đài lạ lẫn vào.

Sần Lùng ngồi trên hòm đạn, chân ghếch lên tảng đá chờ đợi. Một dải băng trắng đeo vòng qua cổ đỡ cánh tay trái bị thương của hắn. Hắn rít thuốc trong khi chờ đợi tên phụ trách điện đài liên lạc với viên quan hai Vản Lình. Hắn cần báo cáo trực tiếp về kết quả trận tập kích vào kho thóc Sín Chải đêm trước. Trong lúc chờ đợi liên lạc với cấp trên, hắn soát lại trong óc những thắng lợi và thất bại của trận tập kích, hắn lẩm bẩm:

−  Mẹ kiếp! Giá như thằng Giàng Sẩu không cuống lên nổ súng vào thằng du kích thì hắn đã hốt gọn cả kho thóc mà còn có khả năng rút êm nữa.

  Mặc dù đã tính đến nước phải chạm súng với số bộ đội và cán bộ ở Sín Chải, nhưng khi tiếng súng đã nổ, tụi lính của hắn cũng nháo lên. Điều bất ngờ nhất với hắn lại là tiếng súng kháng cự đơn lẻ của một tên nào đấy. Chính tiếng súng ấy đã làm kế hoạch tác chiến mà hắn đã sắp đặt trước bị đảo lộn. Ngay tiếng súng đầu tiên một tên biệt kích đã bị hạ sát. Hắn cũng trúng thương nhẹ vì phát súng thứ ba, hay thứ tư của tên này. May mà hắn còn đủ bình tĩnh không kêu lên là đã bị thương, nếu không thì toán biệt kích của hắn sẽ bỏ cả thóc mà tháo chạy. Vậy thì cái tên kháng cự đơn độc này là ai? Chẳng lẽ tên Giàng Sẩu lại sơ suất bỏ sót cơ bẩm của một khẩu súng nào đấy của bọn du kích? Khả năng chỉ có thể là Sùng Sử. Từ nhà hắn đến kho là gần nhất. Nhưng hắn lấy đâu ra súng? Lúc chập tối, hắn đã bảo người liên lạc hỏi lại Giàng Páo và Seo Tính, nhưng cả hai nói là Sùng Sử không có súng. Ồ, hắn có thể mượn được súng của bọn bộ đội và cán bộ ở Sín Chải lắm chứ! - Sần Lùng vỗ đùi nói thầm với mình.

Thằng Giàng Seo Tính khôn ngoan thật, nhưng vẫn nhát như thỏ. Giá nó không khăng khăng phản đối việc chẹt cổ Sùng Sử cùng một lúc với lão giữ kho thì làm gì có chuyện xảy ra thương vong. Nhưng thôi, chiến trận mà! - Sần Lùng tặc lưỡi.

Cùng lúc này trong óc Sần Lùng lại lóe lên một ý nghĩ khó chịu:

− Rút cuộc lúc nào cũng chỉ chết mấy thằng cầm súng! Giàng Páo và Seo Tính vẫn nằm khểnh ở nhà đớp hít bằng kỹ. Lúc mình lao vào lửa đạn thì thằng Giàng Páo vẫn nằm ôm con Khúa Ly. Ôi, con Khúa Ly bụng đã bằng cái lù cở rồi mà vẫn phây phây như một miếng mỡ béo. Nhìn đôi má đỏ lựng như quả đào tháng sáu chỉ muốn cắn một miếng mà nuốt chửng. Hừ, mình cũng là thằng ngu độn hết chỗ nói. Hồi ấy hoa đã ở trong tay hàng nửa tháng mà không biết bẻ nhụy. - Nghĩ đến đây Sần Lùng bất giác nuốt nước miếng đánh ực - Cái thằng Giàng Páo cũng chó đểu thật! Mấy lần nó hứa xa, hứa gần sẽ nhường cho ta con Hảng Seo Máy, nhưng đến giờ vẫn chỉ là những lời hứa hão. Được, tao sẽ có cách cướp trắng cả con Khúa Ly lẫn Seo Máy cho mà xem, con dê già ạ.

Tên phụ trách điện đài đưa “tai nghe” và micrô cho Sần Lùng:

− Ông gặp Báo Đen.

Sần Lùng chụp cái “tai nghe” vào hai tai, đưa micrô lên miệng gọi liên tục:

− Báo Đen! Báo Đen đâu? Tôi, tôi... Gấu Trắng đây!

Một lúc sau trong tai Sần Lùng vang lên thứ tiếng Kinh ngọng lơ lớ và phát âm “T” và “Th” không chuẩn. Đúng là tiếng Vản Lình, tên quan hai người Nhắng chỉ huy trực tiếp nhóm của hắn. Tuy thế Sần Lùng vẫn gặng lại:

− Có đúng là Báo Đen không? Vâng, thưa sếp, Gấu Trắng đây! Xin báo cáo với ngài về trận tập kích đại thắng lợi đêm qua vào Sín Chải. Dạ, tôi sẽ báo cáo rất ngắn. Trước hết tôi dụ hàng được tên du kích Giàng Sẩu và dùng hắn làm nội ứng. Chính tên du kích đầu hàng đã giải giáp hết một tiểu đội du kích. Sau đó chúng tôi đột nhập kho và thu được hai mươi tấn thóc thuế của Việt Minh (Sần Lùng cố ý thổi phồng chiến tích của hắn về số thóc thu được, nhưng giấu biệt số thuốc phiện hắn đã cướp được ở kho). Sau đó bị lộ vì một tên du kích bất ngờ la toáng lên. Tất nhiên là tôi đã cho nó im lặng vĩnh viễn. Sau đấy thì tụi bộ đội và cán bộ vũ trang nổ súng vào chúng tôi. Do đã lường trước tình huống này, nên chỉ với ba mươi chiến sĩ, chúng tôi vừa vận chuyển thóc vừa tác chiến và đã ghìm đầu cả một trung đội bộ đội và một tiểu đội cán bộ được vũ trang đầy đủ. Ban đêm tuy nhìn không rõ, song ít nhất thì bọn chúng cũng thương vong từ một phần ba đến một nửa quân số. Về phía ta, một chiến hữu tử trận và trong lúc xông lên áp đảo chúng một viên đạn đã xuyên qua cánh tay trái tôi.

Trong tai Sần Lùng vang lên tiếng cười đắc ý của Vản Lình và cái giọng lơ lớ mất âm “h” lại rót vào tai Sần Lùng:

− Tôi t..ành t..ật chúc mừng chiến công của ông. Cho tôi gửi lời chúc... t..ắng lợi đến các chiến hữu của chúng ta. Có điều ông chưa nói rõ về số súng của tụi du kích.

− Dạ thưa ngài, tôi chỉ thu các cơ bẩm súng của chúng, vì đó toàn là loại súng cũ. Vả lại lúc đó chúng tôi còn phải vận chuyển thóc về sào huyệt, rồi thiêu hủy hoàn toàn kho của chúng.

Sần Lùng bỗng nhăn mặt vẻ khó chịu:

− Dạ, ngài bảo sao ạ?

− …

− Thưa, thưa... ngài, ngài đừng làm như thế. Tôi tha thiết mong ngài cứ thỉnh cầu với người Phăng Ky cho thả gạo xuống Sin Suối Thầu. Chúng tôi đã chiếm được hoàn toàn bản này. Dấu hiệu là ba chiếc dù đỏ căng trên bãi cỏ rộng. Xin báo cáo để ngài rõ, số thóc thu được tôi đã dùng vào mục đích chính trị. Tôi đã lấy danh nghĩa của vua Mèo ban phát hết số thóc đó cho dân trong vùng. Họ đang đói. Vâng đúng ạ... với số thóc ấy chúng ta sẽ có thêm hàng trăm tay súng...

Nét mặt Sần Lùng bỗng hớn hở hẳn lên:

− Dạ, xin biết ơn những lời ban khen của ngài... Vâng, vâng... tôi đang chờ lệnh của ngài đấy ạ...

Sần Lùng cố gắng lắm mới lọc được trong mớ tạp âm hỗn độn cái mệnh lệnh mới mà Vản Lình truyền đạt lại. Hắn thông báo cho Sần Lùng tình hình chiến sự ở các mặt trận:

    “Cánh quân phía nam Phăng Si Păng đã chiếm được hầu hết các bản đông dân cư và đang tiến ra phía hữu ngạn sông Hồng. Việt Minh đã bị dồn về phố huyện. Cánh quân phía bắc đã chiếm được Múng Hung và tiến ra Pa Cheo. Một cánh nữa giáp biên giới phía bắc đã kiểm soát được nhiều bản của người Hà Nhì và chiếm được Xiếng Rán. Vậy là huyện Pả Sa đã nằm trong vòng vây của các đội “nghĩa quân sơn cước”.

Rồi ra lệnh cho Sần Lùng:

“Ở chỗ các ông cần gia tăng các hoạt động vũ trang và lôi kéo dân chúng đi theo. Sắp tới người Pháp sẽ thả dù súng đạn để vũ trang cho dân chúng chống lại Chính phủ Việt Minh. Phải biết kết hợp sự táo bạo với tàn bạo. Đừng thương tiếc những kẻ chống đối và các phần tử lừng chừng. Phải luôn nhớ rằng “sào huyệt” của ta chỉ đứng vững khi nó bắt rễ được ở trong lòng dân bản địa. Phải tạo ra được nhiều kẻ đồng mưu với ta như kiểu Giàng Sẩu. Trong một vài ngày tới, các ông phải chiếm bằng được vùng Ngũ Chỉ Sơn, tạo ra thế bao vây mặt bắc huyện. Các ông phải tiến ra Tả Phìn cắt đứt con đường tiếp tế duy nhất giữa tỉnh lỵ và huyện, rồi chia một mũi tiến ra chiếm dãy Nhạc Sơn, uy hiếp trực tiếp Thị xã của chúng.

Cũng thông báo để ông biết, sắp tới không quân của người Pháp sẽ gia tăng các hoạt động để yểm trợ hữu hiệu cho các cố gắng quân sự của chúng ta. Rất có thể là ngài quan năm Phuốc Nê sẽ đi máy bay lên thị sát tình hình. Do những nỗ lực tác chiến của ông thời gian gần đây, tôi sẽ đề nghị cấp trên vinh thăng cho ông lên chức đội. Ông biết lương tháng của một viên đội G.C.M.A. rồi chứ? Nếu kể cả phụ cấp nguy hiểm hoạt động ở vùng hậu phương Việt Minh, hàng tháng ông có thể được lĩnh không ít hơn ba nghìn đồng Đông Dương đấy!

Mặt Sần Lùng nở ra, hắn vâng dạ rối rít.

− Dạ xin mang ơn ngài suốt đời.

− Nhưng ông Sần Lùng này, ông đừng làm ngài quan năm Phuốc Nê thất vọng trong chuyến đi thị sát mặt trận trong vài ngày tới đấy! Tiện đây, ông cho tôi gửi lời chúc mừng tới ông Giàng Páo và Giàng Seo Tính. Ông nhắc các ông ấy rằng nếu hoàn thành được sứ mệnh “tự trị” cho người Mèo Ngũ Chỉ Sơn thì các ông ấy sẽ có phần thưởng xứng đáng. Ngài quan ba tình báo Sa Vin, cha phần hồn của Vàng Seo Tính và Sùng Sử có lời hỏi thăm cả hai người đấy!

− Dạ thưa ngài, Sùng Sử hiện là một phần tử Việt Minh nguy hiểm, nó đang là trở ngại lớn nhất của tôi ở vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Đã mấy lần tôi định thanh toán hắn, nhưng Giàng Seo Tính cứ cản trở.

− Tốt hơn là bàn kỹ với nhau. Tôi biết ông Giàng Seo Tính không phải là con người mềm yếu đâu. Thôi nhé!

− Dạ, thưa ngài... - Sần Lùng vội vã nói - Xin ngài cho tiếp tế ngay ạ...

Vản Lình đã bỏ máy. Trong tai Sần Lùng chỉ còn những tiếng lạo xạo và o...o của sóng điện. Hắn buông máy, ruột gan như nở ra. Hắn nghĩ đến cái lon đội mà hắn sắp được mang với một số lương kếch sù. Với số lương ấy xong đợt này hắn sẽ cuỗm Khúa Ly tếch thẳng sang Lào, mặc cho con dê già Giàng Páo trơ cái mắt trắng dã ra mà nhìn.

 Đấy là những ngày sau này, còn bây giờ trước mắt hắn là mệnh lệnh của Vản Lình. Công việc nặng nề chẳng khác gì vác cả dãy Ngũ Chỉ Sơn lên vai. Nhưng thôi, dao đã nắm trong tay, cứ phải thẳng tay dao phát lấy đường mà đi. Sần Lùng nghĩ và đánh lưỡi như một con thạch sùng.

 Tối nay đến gặp con dê già Giàng Páo, có lẽ phải ép hắn thực hiện lời hứa về con Hảng Seo Máy. Nếu hắn lại khất nữa thì ta sẽ có cách của ta - Sần Lùng nghĩ và cảm thấy máu trong người chạy giần giật. Hắn khoan khoái huýt sáo theo điệu một bài tình ca Mông mà hắn chỉ còn nhớ láng máng từng đoạn.

CHƯƠNG MƯỜI BA

 Sau cái đêm bọn biệt kích tấn công vào kho thóc Sín Chải, Hoàng Văn cay cú lắm. Đâu có phải lần đầu mình chạm trán với bọn biệt kích và thổ phỉ. Đả hai năm tham gia tiễu phỉ suốt một vệt từ Sin Cai đến Hóa Lùng, Mướng Khang nhưng chưa bao giờ mình gặp thất bại cay đắng như lần này. Trên giao nhiệm vụ cho đơn vị phải bằng mọi cách giữ vững địa bàn hoạt động, đẩy lùi dần sức ép của bọn phỉ, ấy thế mà đến chưa nóng chỗ đã bị nó cướp mất kho thóc của khu vực ngay nơi đóng quân. Đã thế chúng còn lấn chiếm mất bản Sin Suối Thầu. Tiểu đội du kích xã coi như bị tước hết vũ khí. Bây giờ về biết ăn nói với Huyện đội ra sao?

 Sau trận tập kích này thanh thế của bọn phỉ sẽ lên như diều, nếu chúng không bị một đòn trừng trị.

 Sau hai ngày điều tra nắm được tình hình bọn phỉ đóng tại Sin Suối Thầu, biết rõ số thóc chúng vừa cướp được chưa kịp phân tán, Hoàng Văn quyết định đánh một trận tập kích vào Sin Suối Thầu.

 Trong cuộc họp bàn về trận tập kích này, ngoài Sùng Sử, Quyết Tiến còn có thêm xã đội trưởng Lý Vần Sinh. Theo yêu cầu của Hoàng Văn, trận đánh

cần có sự phối hợp của tổ cán bộ và lực lượng du kích xã. Hoàng Văn nói:

− Ta chỉ chọn những anh em du kích dũng cảm và sẽ trang bị bằng số súng chúng tôi mới đem về thêm.

Quyết Tiến nghĩ: Sau trận Sín Chải nhân dân thực sự hoang mang, dao động. Lại có tin đồn bọn phỉ ở khắp nơi đã nổi dậy chiếm được nhiều bản, chúng đe dọa ai theo người Kinh thì sau này chúng sẽ “làm cỏ” từ đứa trẻ mới lọt lòng. Vì vậy các cuộc họp dân thường chỉ lèo tèo mấy người đàn bà và trẻ con. Nếu lúc này có được một thắng lợi quân sự thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác vận động quần chúng đoàn kết tiễu phỉ. Ý muốn là như vậy, song Quyết Tiến chưa dám nói ra vì cảm thấy với lực lượng quân sự hiện có, đánh vào Sin Suối Thầu khó mà dành được thắng lợi.

Sự im lặng nặng nề của cuộc họp làm Hoàng Văn khó chịu.

− Thế nào các đồng chí? Chúng ta có quyết định tấn công không; hay là cuộn tròn lại như con tê tê để bọn phỉ đến nhặt bỏ vào thồ đem đi làm thịt? Bọn phỉ chỉ là một lũ quân ô hợp. Vừa qua nó cướp được kho thóc chỉ vì trong lực lượng du kích có một tên cam tâm làm nội ứng cho chúng. Trong trận này, tôi chỉ cần các anh yểm trợ cho hai bên sườn, còn tôi sẽ dẫn bộ đội xông thẳng vào sào huyệt bọn phỉ. Tôi tin rằng bọn phỉ không chịu nổi đòn tấn công vỗ mặt của chúng ta đâu.

 Đến lúc này Sùng Sử mới thận trọng nói:

−  Tôi chỉ e ta đánh vào bản khó tránh được thiệt hại cho dân. Lợi dụng việc này bọn phỉ càng dễ lôi kéo dân. Ta mà để mất lòng dân vào lúc này thì còn khó khăn gấp nhiều lần đấy!

 Hoàng Văn cất tiếng cười to:

− Nói thế thì bộ đội chúng tôi chỉ có cách rút về huyện thôi đồng chí chủ tịch ạ. Bọn phỉ ở lẫn với dân, ta đánh phỉ tất nhiên khó tránh khỏi thiệt hại cho dân. Biết vậy, nhưng đây là trong chiến đấu, làm sao khác được.

*

*   *

 Ba giờ sáng hôm sau, trận tập kích vào Sin Suối Thầu bắt đầu.

 Hoàng Văn dẫn tiểu đội bí mật tiến sát vào vọng gác của bọn phỉ. Diệt xong tên phỉ đứng gác, tiểu đội nổ súng tấn công quyết liệt. Tổ cán bộ và du kích chiếm hai quả gò hai bên cũng nổ súng yểm trợ. Bọn phỉ vừa nổ súng chống lại thì tiểu đội của Hoàng Văn đã lọt vào trong bản. Bọn phỉ chống lại chừng mười lăm phút thì rút hết lên rừng. Tiểu đội của Hoàng Văn, tổ cán bộ và đội du kích tiến vào chiếm bản. Hoàng Văn tập trung dân bản lại ra lệnh:

 - Tất cả những nhà chứa số thóc bọn phỉ cướp ở kho Sín Chải đều phải mang nộp. Ai trái lệnh sẽ bị nghiêm trị.

 Một lát sau, hai chục thồ thóc đã được đem đến để đầy một sân nơi tiểu đội Hoàng Văn đóng. Hoàng Văn phấn khỏi cười, nói với Quyết Tiến và Lý Vần Sinh:

 - Đấy các anh thấy không, cứ đánh vỗ mặt là chúng không chịu nổi. Bọn phỉ ở Hóa Lùng ghê gớm hơn bọn này nhiều chúng tôi còn trị được nữa là.

 Trời sáng rõ thì Hoàng Văn giao cho Lý Vần Sinh đi mượn ngựa của dân bản thồ thóc về Sín Chải. Tiểu đội du kích do Lý Vần Sinh chỉ huy và một tổ ba chiến sỹ bộ đội đi áp tải đoàn ngựa thồ. Quyết Tiến, Hoàng Văn cùng những người còn lại ở lại làm công tác an dân, tuyên truyền chính sách cho nhân dân Sin Suối Thầu.

 Đoàn ngựa thồ thóc đi được hai cây số thì sa vào ổ phục kích của bọn phỉ. Nghe tiếng súng nổ, Hoàng Văn vội vàng dẫn bộ đội và tổ cán bộ đến tiếp ứng. Đến nơi thì số người đi áp tải đã bị đánh tan tác: Hai bộ đội và một du kích hy sinh, hai du kích trong đó có Lý Vần Sinh và một bộ đội bị thương. Đoàn ngựa thồ thóc bị bọn phỉ cướp mang đi hết.

 Hoàng Văn vô cùng bực tức. Anh để Quyết Tiến và cán bộ ở lại tập họp số anh em du kích chạy tản mát dưới các khe suối và khu rừng gần đấy, đồng thời giải quyết số thương vong. Riêng Hoàng Văn dẫn số bộ đội còn lại đuổi theo dấu bọn phỉ rút chạy. Truy kích được một cây số thì Hoàng Văn bị một tổ bắn tỉa của bọn phỉ bắn gãy tay. Cuộc truy kích phải bỏ dở, tất cả mọi người lặng lẽ rút về Sín Chải.

Ngay chiều hôm ấy, bọn phỉ quay lại chiếm Sin Suối Thầu và chiếm luôn cả Lao Chải, Lao Lìn Chải. Đêm ấy bốn du kích vác súng chạy theo phỉ.

Máy bay Pháp bay lượn gần như suốt ngày trên vùng trời Ngũ Chỉ Sơn. ở các bản do bọn phỉ chiếm đóng xuất hiện những chiếc dù đỏ căng trên các bãi trống làm hiệu cho máy bay thả dù tiếp tế. Câu chuyện về tài xuất quỷ nhập thần của đội quân do vua Mèo phái về được lan truyền từ người này qua người khác như chuyện thần thoại. Có người từ Múng Hung trở về kể rằng đã tận mắt trông thấy tàu bay Phăng Ky đỗ hẳn xuống bãi Piềng Lao. Từ máy bay khuân xuống bao nhiêu là muối, vải hoa, vải đỏ để phân phát cho người Dáy, người Mông, người Dao... Súng đạn được phát cho tất cả mọi trai tráng nhiều như củi, toàn là loại tốt. Có người nhận súng, mang về nhà đi săn được con gấu to bằng con ngựa. Người ta còn đồn đại về quyền phép thiêng liêng của vua Mèo. Vua Mèo có ngọc chuối đạn bắn không trúng. Khi vua Mèo ra cỏ gianh biến thành lúa, cây lau mọc bắp để nuôi sống người Mông suốt đời. Vua Mèo ra thì không ai có thể bắt nạt được người Mông nữa.

Vua Mèo đã ban lệnh: ai đi theo Vua Mèo trước sẽ được làm quan, ai đi sau chỉ được làm lính. Những nhà không theo Vua Mèo thì khi quân của Vua Mèo đến “quả trứng cũng phải qua dao”. Người ta còn nói rõ cả họ tên một vài người chống lệnh Vua Mèo đã bị quân của Vua Mèo trừng phạt.

Thoạt đầu, người nghe còn nửa tin, nửa ngờ, nhưng rồi ở đâu cũng nghe thấy những chuyện như thế, nên người ta tin là chuyện có thật. Nhiều người ngong ngóng mong chờ cái ngày Vua Mèo ra.

Đám con trai mới lớn càng háo hức hơn khi thấy bạn khoe rằng đã được phát một khẩu súng Phăng Ky còn nguyên dầu mỡ và những viên đạn vàng chóe như mật ong. Khẩu súng có đường ngắm hẳn hoi chứ không như khẩu súng cổ lỗ của người Mông chỉ bắn theo hướng. Súng đã nổ thì con lợn rừng ở xa sáu chục sải tay cũng ngã gục. Con gấu hung dữ nhất vùng Ngũ Chỉ Sơn chỉ trúng một phát đạn cũng rụng từ trên cây xuống chết ngay.

Vì thấy “không phải cấy trồng cũng có lúa bắp ăn, lại có súng tốt đi săn và giữ nhà...” nên đám con trai rùng rùng kéo nhau đi tìm Vua Mèo. Các bản vơi hẳn người.

Chỉ có các bà mẹ, các cô gái bắt đầu có thêm nỗi lo âu mới. Ừ thì cứ cho là Vua Mèo có lắm quyền phép, Vua Mèo có lòng thương và bênh vực người Mông, nhưng cũng như một gia đình quá đông con, bố mẹ đâu có đủ tay, đủ mắt, đủ thì giờ để săn sóc, che chở cho từng đứa. Biết đâu trong hàng trăm, hàng nghìn người ra đi chẳng có người Vua Mèo không nhìn thấy. Liệu cái xấu có rơi vào chồng, vào con mình không?

   Ở nhà, chưa ai biết được ngày nào Vua Mèo sẽ ra, nhưng mưa đã giăng tấm màn nước lên vùng Ngũ Chỉ Sơn hàng tháng. Mưa làm mềm những cuộng bắp đã già làm những quả bắp rũ xuống như đầu con gà bị cắt tiết. Bỏ công chăm sóc suốt bảy tháng trời nay nương bắp bắt đầu nảy mộng mà không lấy được vì bị suối lũ ngăn cách. Về đến nhà củi hết, con ngựa lại giật đứt dây buộc chạy theo ngựa cái. Những việc ấy bây gíờ cũng lại đến người đàn bà phải lo. Nỗi buồn chồng chất nỗi lo, nỗi khổ chồng lên nỗi cực, nhưng họ đành nuốt vào trong bụng vì nói ra sợ bị coi là không tôn kính vua Mèo...

*

*   *

     Cùng một ngày, khi Hoàng Văn mở cuộc tập kích vào Sin Suối Thầu, Sùng Sử gọi Giàng Seo Tính đến ủy ban xã chất vấn về việc hắn chần chừ chuyển thóc thuế và thuốc phiện lên huyện. Sùng Sử nói thẳng rằng việc làm của Giàng Seo Tính là tiếp tay cho bọn phỉ tấn công vào Sín Chải. Seo Tính tái mặt, nhưng hắn lạỉ đáp với vẻ rất khổ não:

− Quả tình là tôi không sao tìm đủ ngựa thồ. Tôi cũng không thể ngờ bọn phỉ lại dám đánh vào Sín Chải để cướp phá.

Sùng Sử cười nhạt:

− Có thật là ông không biết bọn phỉ sẽ đánh vào Sín Chải để cướp thóc và thuốc phiện không? Suốt mấy tháng ông không sao tìm đủ ngựa thồ, vậy sao chỉ một đêm bọn phỉ có đủ ngựa chuyển hết một nửa số thóc trong kho? Chẳng lẽ bọn phỉ lại khôn ngoan hơn ông ư?

− …

Giọng Sùng Sử đanh lại:

− Tôi sẽ báo cáo việc này lên huyện. Ông sẽ phải lên huyện để trả lời về trách nhiệm của mình trước cấp trên.

Nói dứt lòi Sùng Sử đứng dậy đi ra. Giàng Seo Tính đưa đôi mắt rắn xanh nhìn theo rồi len lén chuồn. Hắn không về nhà mà sang ở hẳn nhà Giàng Páo.

Vài ngày sau khi tiểu đội Hoàng Văn rút về huyện, Giàng Páo và Giàng Seo Tính ra mặt làm phản. Chúng đón bọn Sần Lùng về ở Phìn Chải. Giàng Páo cho căng ba cái dù đỏ ở bãi cỏ sau nhà hắn. Máy bay Phăng Ky đã bay lượn trên bản Phìn Chải mấy lần nhưng chưa dám ném xuống cho chúng tí gì. Trong khi đó số con trai đi tìm Vua Mèo đã tụ tập ở Phìn Chải đến bốn năm chục người. Nếu kể cả số người ở rải rác trong các bản đi đón Vua Mèo đã lên đến hàng trăm. Kho lúa bắp của nhà Giàng Páo vơi đi trông thấy. Giàng Páo gọi Sần Lùng đến và nói:

− Này Sần Lùng, kho nhà tôi sắp cạn đến đáy rồi. Anh bảo tàu bay Phăng Ky thả gạo xuống đi.

Sần Lùng khủng khỉnh đi lại. Hắn nói thong thả nhưng giọng nghe lành lạnh như lưỡi dao cạo vào tinh nứa:

− Ông Giàng Páo, ông nhớ cho rằng bây giờ tôi đang đeo lon đội, là người chỉ huy cả vùng này. Mong ông đừng nói với tôi như nói với thằng dắt ngựa ngày trước.

Giàng Páo như bị một roi ngựa bất thần quật vào mặt. Hắn đưa đôi mắt dao găm nhìn Sần Lùng. Quả là Sần Lừng đã khác trước nhiều lắm. Hắn mặc bộ quần áo đen, chân đi đôi giày da có đóng đinh sắt chi chít ở đế. Ngang lưng hắn sề sệ khẩu súng lục, dưới nách là khẩu tiểu liên báng gập. Cánh tay bị đạn sượt qua hôm cướp kho thóc đã khỏi, nhưng hắn vẫn thích đeo lên cổ bằng dải băng trắng. Giàng Páo nuốt mạnh cục đờm chẹn ngang cổ hậm hực bỏ vào nhà trong.

Giàng Seo Tính vội chạy đến bên Sần Lùng:

− Ông Sần Lùng, chúng ta nên vì nghĩa lớn mà lo công việc chung, đừng để bụng những chuyện nhỏ nhặt.

− Phăng Ky đã hứa là sẽ có. Tôi sẽ gọi điện cho Phăng Ky thả dù tiếp tế, chứ không như ông Giàng Páo đã hứa rồi lại nuốt lời hứa đâu. - Sần Lùng hất hàm về phía Hảng Seo Máy vừa đi qua cửa - Còn bây giờ, tôi cho lệnh dùng số thóc đã thu được ở kho Sín Chải để cho quân lính ăn. Còn về lâu về dài, ông cứ hỏi ông Giàng Páo. Đã bao nhiêu năm làm lý trưởng, ông Giàng Páo thừa biết rằng phải tìm thóc nuôi lính ở chỗ nào.

 - Dạ, nhưng tôi sợ mất lòng dân.

 Sần Lùng cười to:

− Các ông mà cũng sợ mất lòng dân à? Bây giờ đã có cái này. - hắn vỗ vào khẩu súng lục đeo trước bụng - Nếu không có hai trận đánh ở Sín Chải và Sín Suối Thầu, không có tàu bay Phăng Ky hàng ngày lượn trên đầu, dân chúng lại chịu nghe theo những lời nói lăng nhăng về Vua Mèo của các ông à?

− Hề hề, ông dạy đúng lắm ạ. - Miệng ra vẻ xu nịnh Sần Lùng, nhưng con mắt rắn xanh của Giàng Seo Tính lại đảo rất nhanh qua nét mặt dương dương tự đắc của y và hắn quyết định chớp lấy cơ hội có lợi cho hắn và Giàng Páo - À, hình như ông vừa cho phép dùng số thóc ở kho Sín Chải.

− Phải. - Sần Lùng vênh mặt.

− Thế còn số thuốc phiện? Tôi nghe nói thu được đến nửa thồ ngựa.

− Đứa nào nói với ông như vậy? Sần Lùng nhìn Seo Tính vẻ bực bội - Thằng Giàng Sẩu phải không? Tôi sẽ trị cái tội bép xép của nó.

− Ông cũng biết tôi là người trông coi cái kho này từ đầu vụ.

− …

− Tôi và ông Giàng Páo cũng mất nhiều công sức để giữ lại số thuốc phiện ấy và lôi kéo thằng Giàng Sẩu làm nội ứng.

− Các ông đòi chia hả? - Sần Lùng nện mạnh gót giày quanh nhà - Thôi được, tôi sẽ chia cho mỗi ông mười nén.

− Sao nửa thồ lại chỉ có ba mươi nén?

− Muốn được nhiều sao các ông không xông vào lửa đạn mà lấy. Hơn nữa, tôi không được hút một mình, phải cho bọn lính hút, trừ cái thằng đã chết ngay cửa kho. Tôi còn phải nộp cho ông Vản Lình, cho Phăng Ky. Chẳng nhẽ người Phăng Ky đưa súng đạn, cho máy bay tiếp tế để chúng ta cướp thuốc phiện hút riêng hay sao? Đừng nên tham lam quá như thế.

Giàng Seo Tính vẻ cay cú:

− Thôi tùy ông. Ông cũng nên nhớ cho rằng không có chúng tôi liệu ông có tìm được chỗ đứng chân khi mới trở về hay không. Chúng tôi không gây cho dân chúng tâm lý bất mãn với người Kinh thì liệu ông có được nhiều người theo cầm súng như bây giờ không?

− Ông kể công với tôi đấy hẳn? Mấy nét bút tính thuế láo cho dân nghèo, mấy lời đồn đại lăng nhăng ông tưởng là ghê gớm lắm đấy! Ngày ngày các ông không rời cái bàn đèn, đêm đêm Giàng Páo vẫn hai tay ôm hai đứa con gái trẻ, béo phây phây, mặc cho thằng Sần Lùng này luồn rừng, ngủ hang đá và đổ cả máu đây này. - Sần Lùng chìa cánh tay bị thương về phía Seo Tính - Nhưng thôi, ông đã nói lèo nhèo thì tôi cũng cho thêm mỗi năm ông năm nén nữa.

Mép Giàng Seo Tính dăn dúm một nụ cười. Lát sau hắn thụt vào buồng xầm xì nói chuyện với Giàng Páo.

*

*   *

Cùng ngày hôm ấy Khúa Ly trở dạ đẻ con trai. Tuy còn tức bực với Sần Lùng, nhưng việc Khóa Ly đẻ con trai làm Giàng Páo mừng khôn xiết. Hắn cho mổ một con lợn để ăn mừng. Hắn nghĩ: Thế là số mệnh dòng họ Giàng còn dài, nên Chử Lầu mói cho người xuống nối rễ để cai quản vùng Ngũ Chỉ Sơn. Chuyện Sần Lùng để sau này công việc xong xuôi sẽ có cách định liệu. Chỉ cần ta lại trở thành lý trưởng như xưa, thì thằng Sần Lùng chỉ là một con ve trâu thôi. Trước đây bao nhiêu đối thủ xảo quyệt gấp mấy Sần Lùng còn gục ngã dưới tay Giàng Páo này kia mà. “Một khu rừng không thể có hai con hổ”. - Giàng Seo Tính nói đúng, nhưng ta chỉ dùng nó như con dao phát nưong thôi. Khi nương đã mọc cây thuốc phiện, con dao phát sẽ xếp vào xó nhà. Người Phăng Ky khôn ngoan không bao giờ tin Sần Lùng hơn ta.

Trong bữa rượu hôm ấy Giàng Páo vui thật sự. Hắn cũng nâng bát chúc mừng chiến tích của Sần Lùng. Sần Lùng thì tưởng rằng Giàng Páo đã chịu hắn, nên càng ra vẻ kiêu căng hợm hĩnh. Từ lâu hắn mới được uống một bữa rượu thả sức không cần phải giữ gìn như những tháng phải sống lén lút trong hang đá lạnh lẽo, ẩm mốc. Giàng Páo say trước bỏ vào giường nằm. Giàng Seo Tính cũng uống cầm chừng vì còn phải đi xem lại việc phát thóc và ra lệnh thu gạo nuôi bọn lính. Bây giờ Seo Tính trở thành người trông coi việc ăn uống cho bọn phỉ. Với hắn đây là dịp làm ăn có lợi nhất, nên Seo Tính làm với tất cả niềm phấn hứng.

  Sần Lùng còn lại một mình. Trong men rượu ngà ngà, hắn mơ hồ cảm thấy rằng hắn đã trở thành con người có uy quyền lớn nhất vùng Ngũ Chỉ Sơn. Ông đội G.C.M.A.! Tuy hắn chưa được Phăng Ky chính thức vinh thăng, nhưng hắn tin cái lon đó sẽ nằm trên vai hắn. Từ xưa đến nay, vùng Ngũ Chỉ Sơn này có ai đi lính Phăng Ky mà được làm to như hắn? Có ai được cầm máy nói chuyện với Phăng Ky ở cách xa hàng bao nhiêu quả núi? Bao nhiêu người Mông cả già lẫn trẻ đã nhìn hắn nói chuyện với Phăng Ky bằng con mắt nể phục. Và, bằng cái máy con con ấy hấn đã sai khiến được cả tàu bay Phăng Ky. Thế cũng đáng cái công mấy năm lặn lội đi theo Phăng Ky!

Trong cơn ngây ngất với niềm “vinh quang” tưởng tượng, Sần Lùng thoáng thấy Hảng Seo Máy đeo lù cở đi lên khu rùng pồ-trù sau nhà.

 “Còn đợi gì nữa mà ta không biến lời hứa của Giàng. Páo thành sự thật?”. - Sần Lùng cười khẩy. Hắn treo khẩu tiểu liên báng gấp lên cái móc ở cột nhà rồi chạy theo lối Hảng Seo Máy vừa đi.

 Máu trong người hắn chạy giần giật. Nước bọt tứa ra làm hắn cứ phải nuốt ừng ực. Đến khu rừng pồ-trù thì hắn đuổi kịp Seo Máy:

 - Cô Seo Máy! Cô Seo Máy!

 Seo Máy quay lại. Trông sắc mặt Sần Lùng, Seo Máy đã thấy rõ tim gan hắn. Mặt cô tái đi:

 - Ông gọi tôi làm gì?

 - Bông hoa rừng xinh đẹp anh hằng mơ ước! Sao cô em chẳng thương con người cô đơn như anh? - Hắn toét miệng cười phả mùi rượu nồng nặc vào mặt Seo Máy.

 Seo Máy nghe những câu nói của hắn sao mà lạ tai. Tuy vậy cô cũng ngầm hiểu nó muốn nói gì. Cô kinh tởm quay mặt đi nhổ một bãi nước bọt. Sần Lùng sỗ sàng nắm hai vai cô xoay lại và kéo cô sát vào người hắn. Seo Máy dùng cả hai tay đẩy hắn ra xa:

 - Ông Sần Lùng! Ông làm thế này Giàng Páo biết thì...

 - Hà hà! Người đẹp! Giàng Páo đã bằng lòng đổi cô cho ta rồi! - Hắn ôm ghì Seo Máy vào lòng. Seo Máy giang thẳng cánh tay tát vào mặt hắn liền hai cái.

   Mắt Sần Lùng hoa lên. Hắn lùi lại giụi mắt và gườm gườm nhìn Seo Máy. Bỗng hắn lại lao đến. Seo Máy quài tay ra sau lấy từ trong lù cở con dao cắt cỏ ngựa.                  

 Sần Lùng cười hềnh hệch:

 - Đừng dọa ta. Đằng nào thì cô em cũng không thoát khỏi tay Sần Lùng hôm nay đâu.

 Con dao từ tay Seo Máy bổ thẳng xuống đầu Sần Lùng, làm hắn hốt hoảng vung tay đỡ. Hắn thấy đau nhói ở mu bàn tay. Mũi con dao khoằm khoằm như mũi liềm đã rạch một vệt máu ra đỏ lòm cả mu bàn tay Sần Lùng.

    - Con hổ cái! - Sần Lùng rít lên rồi rút phắt khẩu súng lục ra chĩa vào ngực Seo Máy. Nhưng rồi hắn lại bật ra tiếng cười gằn và tra súng vào bao:

 - Tao không chịu thua mày đâu.

 Hắn nhảy một bước dài tới gần Seo Máy và bằng một miếng võ nhà nghề, hắn đánh bật con dao ở tay Seo Máy văng ra xa và ôm chầm lấy cô. Seo Máy kêu lên tuyệt vọng: - Cứu tôi với!

 Sần Lùng cười sằng sặc và nhấc bổng Seo Máy lên rồi giằn ngửa cô ra một bãi ngải cứu.

 - Ông Sần Lùng! Ông Sần Lùng!

 Tiếng gọi giật giọng sau lưng làm Sần Lùng giật mình quay lại. Người nhà Giàng Páo đang đi tới. Sần Lùng vội vàng đứng dậy mắt long lên nhìn “con mồi” vừa tuột khỏi tay hắn đang chạy biến vào rừng. Sần Lùng sẵng giọng:

 - Mày lên đây làm gì?

 - Ông Giàng Páo cho tôi đi tìm ông có việc gấp ạ.

  - Gấp, gấp cái con mẹ mày!

 Sần Lùng nhổ bãi nước bọt, rút khăn chùi máu ở mu bàn tay hậm hực theo anh người nhà Giàng Páo quay về. Vừa thấy Sần Lùng, Giàng Páo đã cười nhạt cất tiếng hỏi:

 - Ông Sần Lùng hôm nay cũng đi chơi rừng cơ à?

 Sần Lùng cau có hỏi:

 - Có việc gì mà phải tìm tôi?

 - À, à... có thư của ông Giàng Seo Tính gửi cho ông.

Nhìn qua tờ giấy Giàng Páo đưa, Sần Lùng vo viên lại bỏ túi rồi chửi thề:

− Mẹ kiếp! Cứ xểnh tay thằng Sần Lùng này ra là lại không xong.

Quay về nhà, hắn với khẩu tiểu liên báng gấp khoác vào vai và đi luôn không thèm chào Giàng Páo.

Một lúc sau Seo Máy về Giàng Páo gọi lên hỏi:

− Mày lên rừng làm gì?

− Tôi đi hái thuốc cho Khúa Ly, thằng Sần Lùng chạy theo định giở trò... tôi đã chém vào tay nó...

− Thôi thôi, ta biết cả rồi. Nó chưa chịu thôi đâu. Đây cho mày con dao này mà giữ mình, nếu nó hỗn láo mày cứ đâm chết nó cho tao.

Giàng Páo đưa cho Seo Máy con dao nhọn dài hơn ngón tay nhưng sắc như nước. Nhìn Seo Máy lẳn con dao vào đải lầu, Giàng Páo mỉm cười gật đầu vẻ bằng lòng.

CHƯƠNG MƯỜI BỐN

  Mùa gió lốc đã đến với Ngũ Chỉ Sơn. Suốt ngày đêm chỉ nghe tiếng gió rít điên cuồng. Những luồng gió mạnh tràn qua cao nguyên Mường Than mênh mông lọt vào lũng hẹp của dãy Ngũ Chỉ Sơn càng trở nên hung dữ. Gió cuộn tròn thành những cột xoáy thả sức lay giật, vặn bẻ bất kỳ vật gì cản đường di chuyển của nó. Gió rít vi vu khi lướt qua những chóp đá nhọn hoắt. Những đợt gió nối tiếp nhau vặn bẻ những cành cây cổ thụ gãy răng rắc. Lốc chạy vù vù trên những tán cây rừng nguyên thủy trông như một đàn trăn gió mốc thếch nối tiếp nhau quăng chuyền từ ngọn cây này sang ngọn cây khác. Rồi từ những đỉnh núi cao đàn “trăn gió” của thiên nhiên tràn xuống các rừng pồ-trù xanh ngắt. Những khóm pồ-trù đảo điên, nghiêng ngả quay tròn những cái ngọn mượt mà như những mớ tóc của phụ nữ khi gội đầu. Sau hết lốc tràn xuống các mái nhà giật các mảnh ván thông lợp nhà kêu phành phành. Các mái nhà rên rỉ trong luồng gió dữ.

Mặc cho cơn lốc đang thả sức hoành hành ngoài trời, trong nhà, Sùng Sử và tổ công tác của Quyết Tiến vẫn sôi nổi bàn cách đối phó với tình hình ngày càng nghiêm trọng, vết thương ở chân Lý Vần Sinh đã đỡ. Hôm nay anh cùng tiểu đội trưởng du kích Sùng Lù đến dự họp. Lý Vần Sinh tay vẫn phải chống cái gậy trúc để đi lại cho dễ. Anh dựng chiếc gậy vào góc nhà rồi ngồi xuống một cái ghế đẽo bằng một khúc gỗ to và ngắn. Mấy cái điếu ống thi nhau sôi ùng ục. Khói thuốc lào tỏa mù mịt cả căn nhà thấp và tối mờ mờ.

   Cho đến hôm nay, bọn phỉ đã lấn mắt tám bản. Họ chỉ còn kiểm soát được hai bản Hồ Thầu và Sín Chải. Được máy bay Pháp thả dù tiếp tế, bọn phỉ càng trở nên hung hãn. Chúng đã chiếm Bản Khoảng ở xã bên, cắt đứt con đường liên lạc duy nhất với huyện. Ở nơi bọn phỉ chiếm đóng chúng bắt đầu thu thóc gạo, gà lợn của dân. Chúng bổ theo đầu nhà thu đồng loạt năm mươi cân gạo và ba cân gà. Lợn chúng lần lượt mổ của mỗi nhà một con. Thu gà, gạo và lợn xong chúng cấp cho mỗi hộ một mảnh giấy bằng bàn tay do Giàng Seo Tính viết gọi là “Tạm vay”. Một số nhà không có người đi cầm súng, chúng bắt người già đi vác đạn và làm phu phục dịch. Đã có người bị chúng bắt giam đánh đến chết vì chậm nộp gạo hoặc có con lớn nhưng không cho đi theo chúng cầm súng. Các nhà có người đi làm du kích chúng bắt nộp gà, gạo, rượu gấp đôi và bị chúng gọi đi làm bất kể việc gì mà chúng chợt nghĩ ra.

Mìn chúng gài nhiều như nấm sau trận mưa. Bọn lính phỉ mới được phát súng đeo đi nghênh ngang khắp nơi và sẵn sàng nổ súng vào bất cứ đâu: một thân cây, một hòn đá, một con chim đang đậu trên cây. Suốt ngày tiếng súng nổ đì đùng.

Quyết Tiến trông già đi đến mấy tuổi. Râu tóc anh đâm ra lởm chỏm. Sau khi nêu khái quát tình hình trong khu vực, anh nói tiếp:

− Tình hình chung là như vậy, rất nghiêm trọng. Chúng ta đã nằm lọt vào trong cái túi của bọn phỉ. Song tôi tin rằng cấp trên không bỏ rơi chúng ta, sớm muộn thế nào lực lượng viện cũng tới. Cái thế mạnh tạm thời của bọn phỉ sẽ mất đi khi mà nhân dân nhận rõ bộ mặt chúng chỉ là tay sai của bọn đế quốc. Từ lừa mị, chúng bắt đầu những hành động khủng bố đàn áp và tất nhiên sẽ có sự phản ứng của nhân dân. Chỉ cần chúng ta trụ vững ở đây, làm chỗ dựa cho sự nổi dậy chống phỉ của đông đảo nhân dân.

Theo tôi, lực lượng của ta ở đây không đông, song đều là những người có lòng căm thù sâu sắc bọn đế quốc và bọn Giàng Páo. Chúng ta đều là những người có kinh nghiệm chiến đấu, tôi tin rằng nếu tất cả chúng ta đoàn kết thành một khối chặt chẽ, bọn phỉ không thể nào lọt vào đây được. Hồi tôi đi tiễu phỉ ở Pa Kha có lúc đã ở vào tình thế khó khăn hơn bây giờ nhiều. Tổ chúng tôi chỉ có ba người và ba du kích. Mỗi người có một khẩu súng trường, 20 viên đạn và ba quả lựu đạn. Vậy mà chúng tôi đã chống lại cuộc tiến công của hơn một trăm tên phỉ suốt ba ngày liền. Cuối cùng chúng phải rút lui và chúng tôi còn trụ ở đấy nửa tháng nữa chờ đến khi có bộ đội đến tiếp viện. Thế đấy, bây giờ đồng chí nào có ý kiến?

Sùng Sử hắng giọng rồi bắt đầu nói. Cách nói của anh bao giờ cũng chậm rãi y như đang đọc bài tập đọc hồi còn ở trường đạo:

− Cán bộ Quyết Tiến nói đúng đấy! Con hổ bao giờ cũng hung dữ và Giàng Páo bao giờ cũng là thằng lý trưởng gian ác. Giàng Seo Tính hay Sần Lùng cũng đều là những con chó sói đói mồi. Chúng nó nhìn ta như một đàn dê, lúc nào muốn ăn thịt thì ăn. Chỉ tiếc là tôi đã nhiều lần can ngăn mà trước đây cán bộ Việt Long vẫn cứ tin dùng Giàng Páo và Giàng Seo Tính. Bây giờ ta chỉ có hai con đường: một là tự nguyện làm đàn dê cho chúng muốn giết thịt lúc nào cũng được, hai là cầm súng đánh lại chúng đến cùng, giữ lấy hai bản này. Bây giờ tùy anh em quyết định.

Những phút im lặng nặng nề trôi... Ngoài trời con lốc vẫn hoành hành dữ dội. Gió lốc như một kẻ điên đang đập phá trên các mái nhà. Lại có tiếng những cành cây bị gió vặn gãy. Điểm vào bản nhạc điên loạn của thiên nhiên là những tiếng súng lúc lẻ loi, lúc rộ lên từng tràng. Tiếng đạn rít hòa trong tiếng gió nghe đến lạnh gáy.

Lý Vần Sinh lần lần cởi từng cúc áo một rồi anh phanh áo để lộ bộ ngực nở nang, chỉ vào mấy vết sẹo bên sườn và nói:

− Đây là dấu răng lũ chó nhà Giàng Páo cắn tôi khi tôi đến nộp thuốc phiện bị thiếu ba nén. Còn đây là vết răng của thằng Sần Lùng cắn tôi cách đây hai chợ - Anh kéo ống quần để lộ bắp chân còn băng trắng lốp - Chưa trả được hai món nợ này tôi chưa buông súng đâu.

Lý Vần Sinh vừa dứt lời thì Sùng Lù đúng lên:

− Thằng Giàng Páo cho Giàng Sẩu đến dụ tôi theo nó. Nó nói: Nếu tôi dụ được tiểu đội du kích đi theo chúng, thì sẽ được làm cai. Tôi nhổ toẹt vào mặt Giàng Sẩu và nói: “Mày về bảo thằng Giàng Páo bao giờ nó làm bố tao sống lại và trả đủ năm mươi nén thuốc phiện đã cướp của bố tao thì tao sẽ theo”. - Mắt Sùng Lù ánh lên những tia lửa căm giận.

− Thôi, không nói nhiều nữa. Ai không thù, không ghét Phăng Ky và Giàng Páo thì không còn ngồi đây nữa đâu. Bây giờ chỉ cần bàn làm thế nào chống được bọn nó, ta ít, nó đông hàng trăm... - Mấy người du kích cùng lên tiếng.

Sùng Sử lại đứng lên, vẫn cái lối nói dẽ dàng, khúc triết:

− Sín Chải và Hồ Thầu là hai bản có thế dựa vào nhau, có núi đá, hang đá tiện cho ta chống cự lâu dài. Dân bản toàn là anh em họ hàng ta cả, cùng uống chung một dòng nước, không lo anh em làm phản đâu. Nếu mỗi người ở đây là một cây sa mu già thì không sợ gió bão nào lay đổ. Bà con hai bản dựa vào ta, ta dựa vào bà con, anh em ta đồng lòng như một bàn tay nắm chặt, chắc là sẽ thành quả đấm mạnh đấm thẳng vào mặt bọn phỉ. Chúng ta không làm lễ “thề trời” nhưng đã có cụ Hồ chúng kiến cho lòng mỗi người ở đây - Vừa nói Sùng Sử vừa chỉ tay lên tấm ảnh Bác Hồ ở trên vách.

Suốt từ đầu cuộc họp Seo Mỷ vừa đun cám lợn vừa hồi hộp theo dõi cuộc bàn bạc. Từ chập tối cô đã thấy bụng đau nhâm nhẩm. Bụng dưới căng lên như muốn vỡ ra. Seo Mỷ cố nén đau, nhưng con đau cứ mỗi lúc lại tăng thêm. Cuối cùng Seo Mỷ phải vịn vào vách nhà làn vào buồng nằm. Những con đau cứ dội mãi lên. Cô không dám rên to sợ Sùng Sử nghe thấy ảnh hưỏng đến cuộc họp. Mồ hôi trán Seo Mỷ vã ra như người leo núi. Khi cuộc họp xong thì Seo Mỷ gần như mê đi trong những con đau dữ dội.

Sùng Sử hốt hoảng chạy đi tìm mẹ. Bà cụ biết con dâu trở dạ đã đi tìm người đỡ từ lúc chập tối. Sùng Sử cuống quýt hết chạy ra lại chạy vào quanh cái giường của Seo Mỷ đang nằm.

Một lúc sau mẹ anh dẫn bà đỡ về nhà. Hai người đuổi Sùng Sử ra ngoài đóng cửa buồng lại. Mọi thứ chuẩn bị cho Seo Mỷ đẻ bà cụ đã làm khá chu đáo, nên lúc này Sùng Sử như một cây cột nhà đứng sừng sững và hồi hộp chờ đợi cái giây phút hạnh phúc nhất của “dòng họ Sùng nối dài thêm rễ”.

Ngoài trời cơn phẫn nộ của thiên nhiên dường như không giảm bớt. Những con gió giật vẫn hùng hổ muốn cuốn đi tất cả mọi thứ cản trở đường đi của chúng. Cho đến nửa đêm đứa bé ra đời.

− Ồ em trai! - Tiếng bà đỡ reo lên cùng với tiếng khóc oa oa của đứa trẻ.

Trong ánh lửa chập chờn, bà mẹ Sùng Sử nhìn thấy một đứa trẻ đỏ hỏn được bà đỡ ủ chặt trong cái áo cũ của mẹ nó.

− Thằng bé to thật, không trách nó đã làm khổ mẹ nó. - Bà đỡ cất tiếng nhận xét.

Bà mẹ Sùng Sử mở cửa ra báo tin cho con trai, nhưng Sùng Sử vừa có người đến gọi sang gặp cán bộ Quyết Tiến vì có việc khẩn cấp. Bà mẹ thở dài:

− Rõ khổ! Liệu rồi cái lá số của thằng bé có vất vả như bố nó không?

CHƯƠNG MƯỜI LĂM

 Dân hai bản Hồ Thầu và Sín Chải đều là người thuộc ba dòng họ: họ Sùng, họ Vàng và họ Lý. Những người già thường nói: đây là những dòng họ sinh ra để làm trâu ngựa cho họ Giàng ở vùng Ngũ Chỉ Sơn, Họ là những người đến sau, nên phải lùi mãi về giáp chân dãy Ngũ Chỉ Sơn làm nhà, phát nương, vỡ ruộng. Ruộng của họ giống như những vành khăn của phụ nữ Mông, bề ngang chỉ vừa một đường bừa. Người cày ruộng trên, mũi cày ngang đầu người cày ruộng dưới. Nương đá dối lại nhiều đá. Mùa lúa mùa bắp thật khổ với bầy khỉ. Chúng ăn, chúng phá, chúng còn mang về để dành trên các hang ở lưng chừng vách đá. Chỉ sểnh ra một đêm là cả một nương bắp bị chúng phá tan hoang. Hạt thóc, hạt bắp mang về đến nhà lại khổ với họ Giàng. Bao giờ họ Giàng cùng thu thuế ở đây gấp đôi, gấp rưỡi so với các bản khác. Đi phu cho Phăng Ky, đi làm công không cho nhà quan dân hai bản bao giờ cũng phải đi trước, làm trước và thời gian dài hơn. Cam chịu phận hèn, con trai các họ Sùng, họ Vàng, họ Lý không bao giờ dám nghĩ đến việc kết thân với các cô gái họ Giàng.

Cách đây hai chục năm, ở Sín Chải nổi lên ông Sùng Cấu là bố Sùng Sử bây giờ. Nhà ông dư ăn, dư mặc chút ít, lại ăn ở tốt với dân bản, nên dân bản bầu ông làm thôn trưởng. Chỉ có ông dám đối đáp với họ Giàng, bảo vệ dân hai bản Sín Chải và Hồ Thầu. Nhưng rồi sau vụ kiện lý trưởng Múng Hung bị thua, ông tức lên ăn lá ngón chết. Từ khi giải phóng, Sùng Sử được cử ra làm chủ tịch, dân hai bản tưởng đã đến lúc mở mặt, mở mày. Bây giờ Giàng Páo lại nhờ hơi Phăng Ky, đem bọn biệt kích và thổ phỉ trở về. Dân hai bản hiểu rằng nếu bọn phỉ chiếm được bản, thì số phận của họ không bằng con trâu, con ngựa của họ Giàng. Vì lẽ đó, mọi người nghe theo cán bộ Quyết Tiến và Sùng Sử. Họ chỉ còn một nỗi lo: bọn phỉ đã có hàng trăm tay súng, có tàu bay Phăng Ky tiếp tế, liệu có giữ được bản đến cùng không?

Sùng Sử và tổ công tác nhanh chóng lập ra các hội cứu quốc của phụ nữ, phụ lão, thiếu nữ. Thanh niên thiếu niên có khoảng hai chục người được kết nạp vào các đội du kích. Vậy là trong tay Quyết Tiến lúc này đã có hai tiểu đội du kích, mỗi tiểu đội mười ba người. Một tiểu đội do Lý Vần Sinh phụ trách, một tiểu đội do Sùng Lù chỉ huy. Mỗi tiểu đội còn có thêm hai cán bộ của tổ công tác tham gia. Số súng đạn do bộ đội mang về đủ trang bị cho mỗi người một khẩu súng trường và một tiểu đội có một khẩu tiểu liên. Mỗi người được phát từ một trăm đến một trăm năm mươi viên đạn và hai quả lựu đạn. Ban chỉ huy chung có Quyết Tiến, Sùng Sử và Lý Vần Sinh..

Với sự giúp đỡ của dân bản, họ đã lấy đá về xếp thành những bức tường và công sự nổi để chống lại những cuộc tấn công của bọn phỉ. Khi bọn phỉ quá mạnh sẽ rút lên các hang đá sau bản cố thủ. Tiểu đội Lý Vần Sinh phòng giữ bản Hồ Thầu, còn Sùng Lù ở Sín Chải.

Công việc chuẩn bị chiến đấu tiến hành khẩn trương suốt ngày đêm. Hầu như mỗi người một đêm không ngủ quá hai giờ. Người nào cũng gày rộc đi vì làm việc quá nhiều và tinh thần luôn căng thẳng. Quyết Tiến tranh thủ những lúc tạm nghỉ phổ biến cho mọi người kinh nghiệm chiến đấu chống phỉ ở miền Đông mà anh đã từng tham gia.

Công việc chuẩn bị chiến đấu tạm ổn thì họ nhận được thư dụ hàng của Giàng Páo do Giàng Seo Tính viết. Trong thư, Giàng Páo dọa rằng nếu không hàng, đội quân của Vua Mèo sẽ phá tan hai bản và lúc đó “quả trứng cũng phải qua dao”.

Sùng Sử đem bức thư đọc cho cả hai tiểu đội du kích cùng nghe. Anh hỏi:

− Ta có hàng không? Ai muốn ra hàng bây giờ vẫn còn kịp.

Cả hai tiểu đội du kích đều căm giận gọi Giàng Páo và Giàng Seo Tính là hai con chó săn của Phăng Ky.

Sùng Sử quay lại bảo tên đưa thư của Giàng Páo:

− Mày đã nghe rõ rồi chứ?

Sùng Sử ngắt một lá cây gói một hòn đá nhỏ đưa cho hắn và nhắn:

− Mày về bảo Giàng Páo rằng bao giờ Hồ Thầu và Sín Chải hết lá cây và hết đá thì chúng tao đầu hàng.

Nhận được câu trả lời, Giàng Páo đưa mắt nhìn Sần Lùng. Sần Lùng cười khẩy:

−  Mẹ kiếp, mấy thằng du kích và mấy khẩu súng quèn mà cũng ra giọng “tử chiến”. Tôi chỉ cho mấy đứa con gái Mông cởi quần ra đứng gọi là lũ du kích theo hết. Lúc ấy để xem thằng Sùng Sử và Quyết Tiến làm ăn ra sao.

Giàng Seo Tính đưa đẩy con mắt rắn xanh, nói thủng thẳng:

− Phải cẩn thận ông Sần Lùng ạ. Ông không nghe thằng đưa thư nói rằng bọn nó xây tường, đắp ụ chống ta hay sao?

Sần Lùng trễ dài cái môi dưới:

−  Với ông thì đáng sợ thật đấy, nhưng với tôi thì... hề... hề... không khó hơn hái quả đào. Ông không thấy tụi bộ đội còn bị tôi đánh cho chạy không kịp mang xác đi đấy hay sao. Tôi cam đoan chỉ chiều mai các ông sẽ vào uống rượu và ăn thịt của dân Sín Chải cống nạp.

−  Chỉ sợ ông không thực hiện được lời cam đoan thôi - Giàng Seo Tính vẫn nói cái giọng khêu tức Sần Lùng.

− Thôi rụt cái lưỡi rắn độc của ông lại. Ngày mai mở to mắt ra mà nhìn.

Sần Lùng đứng phắt dậy bỏ đi đến chỗ bọn phỉ đóng quân.

*

*   *

Ngay sáng, hôm sau, Sần Lùng cho Giàng Tỏa và Hầu Vần Sính dẫn ngót trăm tên phỉ chia làm hai mũi cùng một lúc đánh cả vào Sín Chải lẫn Hồ Thầu. Bốn khẩu trung liên của chúng bắn như đổ đạn vào cả hai bản. Bọn phỉ vừa nổ súng vừa hò la theo đường chính tiến vào.

Từ chiều hôm trước Sùng Sử đã đến ở hẳn bản Hồ Thầu cùng với Lý Vần Sinh chờ đón cuộc tấn công của bọn phỉ. Khi bọn chúng bắt đầu nổ súng, hai anh đã có mặt ở ngang đường hào chiến đấu. Tiếng đạn trung liên của bọn phỉ vấp vào vách đá chát chúa và sìn sịt cắm vào bức tường đất mới đắp. Khi bọn lính phỉ chạy đến gần tầm súng thì chững lại. Nhiều tên nằm ẹp sau những mô đá bóp cò liên hồi. Đạn của chúng bay chiu chiu khoan thủng những tấm ván thông lợp nhà. Hầu Vần Sính nóng mắt cắp khẩu Tuyn chạy đến giáng vào lưng mấy tên phỉ đang nhắm mắt bắn bừa và chửi:

− Bắn vào cái l... mẹ mày trên ấy à? Xông lên không ông bắn vỡ sọ bây giờ.

Mấy tên phỉ giật nảy người như bị ve trâu cắn lổm ngổm bò dậy. Hầu Vần Sính quạt nửa băng tiểu liên sát mang tái chúng và quát: Xông lên!

  Mấy tên phỉ chạy được mấy bước lại dừng. Tiếng đạn bắn dọa của Hầu Vần Sính lại rít qua đầu chúng: - Xông vào!

Bọn phỉ gào lên như bò phải búa nhưng chân đứa nào cúng như bị chôn chặt xuống đất. Mắt Hầu Vần Sính đỏ ngầu như mắt trâu điên. Hắn quay lại, nhận được mặt của mấy tên biệt kích vừa mới nhảy dù bổ sung tháng trước. Hắn giơ tay chỉ từng tên:

− Thằng này,... thằng này... Đừng để uổng cơm của trường biệt kích Phăng Ky dạy bảo. Xông lên, thằng nào vào trước tiên tao thưởng!

Cực chẳng đã, mấy tên biệt kích đành phải xách súng chạy lên trước.

− Đấy, theo mấy thằng ấy xông lên! Đứa nào vào trước trong bản tao sẽ thưởng bạc trắng, thuốc phiện.

Có đứa đi trước, lại được Hầu Vần Sính khích lệ, bọn phỉ lại ào lên như một đàn ong.

Phía bên trong hào chiến đấu Sùng Sử, Lý Vần Sinh và tiểu đội du kích vẫn im lặng.

− Cứ bình tĩnh! - Lý Vần Sinh vừa nói vừa rê khẩu các bin theo bóng những tên phỉ đang lố nhố chạy vào. Tim anh đập thình thịch theo cự ly rút ngắn dần giữa anh và bọn phỉ. Cách anh chừng mười mét, Sùng Sử cũng đã chỉnh đường ngắm vào ngực tên phỉ chạy đầu tiên. Bóng tên phỉ trước còn nhập nhòe ở “đầu ruồi” khẩu súng, nhưng rồi nó cứ rõ dần, rõ dần... Đến lúc ngực nó đã ở giữa đường ngắm, Sùng Sử khẽ xiết cò. Tên phỉ giật nảy, chới với.

Cùng lúc ấy Lý Vần Sinh cũng hô to: Bắn!

Báng khẩu các bin rung đều trên vai anh. Những tiếng súng trường nổ đanh gọn. Một làn khói súng mỏng tang tỏa lên trận địa phòng ngự của đội du kích. Phía xa nhiều tên phỉ đổ sập xuống. Tiếng chúng thét lên kinh hoàng:

− Chết rồi! Chạy thôi!

Như bị một nhát dao phát vô hình phạt vào chân, tất cả bọn chúng đổ rạp xuống, rồi cứ thế bò tụt lùi. Chỉ một loáng bên phía bọn phỉ chỉ còn lại ba tên nằm úp sấp trên mặt đất. Hai tên bị thương rên rỉ kêu đồng bọn đến cứu.

Lúc này hai khẩu trung liên của bọn phỉ cũng câm bặt. Hầu Vần Sính gầm lên:

   - Bắn mạnh đi, yểm trợ cho chúng nó lên lấy xác.

Rồi hắn dùng báng súng thúc vào lưng ba tên phỉ bắt chạy lên kéo xác đồng bọn.

Ba tên phỉ chậm chạp bò lên trong khi đạn của hai khẩu trung liên như đổ vào trận địa phòng ngự của đội du kích. Cuối cùng chúng cũng bò tới chỗ mấy tên phỉ chết và bị thương rồi nắm chân chúng lôi xềnh xệch xuống chân đồi. Ruột của tên bị thương mắc vào các mô đá trông như những đoạn dồi lợn vừa nhồi tiết.

 Ở bên phía Sín Chải, bọn phỉ do Giàng Tỏa chỉ huy chia thành hai mũi đánh vào bản. Mũi chính diện do Giàng Tỏa chỉ huy, mũi tạt sườn do Giàng Lùng dẫn đầu. Ở mỗi mũi được một khẩu trung liên yểm trợ.

 Phía đội du kích, Quyết Tiến nằm đón đánh mũi chính diện còn Sùng Lù chỉ huy tổ du kích chặn mũi tạt sườn của bọn phỉ. Ở đây bọn phỉ tỏ ra rất hung hăng. Đứa nào cũng thẳng lưng chạy tới, miệng hò la, tay bóp cò súng.

Vốn đã có kinh nghiệm đánh bọn phỉ khi chúng tấn công, Quyết Tiến dặn anh em: Khi nào anh nổ súng mới được đánh. Lúc bọn phỉ chỉ còn cách khoảng ba chục mét, Quyết Tiến nhằm giữa ngực tên đi đầu bóp cò. Tên phỉ đội mũ nồi có hai cái dải đỏ buông sau gáy lập tức bị quật đổ. Cùng lúc ấy các khẩu súng cũng đồng loạt nhả đạn. Bọn phỉ thấy mấy tên ngã liền quay đầu tháo chạy. Thêm hai tên phỉ bị đạn xóc từ lưng qua ngực.

Sùng Lù không nén được hồi hộp nên nổ súng hơi sớm. Bọn phỉ đã kịp nằm nép sau những mô đá bắn lại. Khi thấy mũi tấn công bên phía Giàng Lùng tháo chạy, bọn này cũng hốt hoảng quay đầu chạy tuốt xuống chân núi. Một du kích sướng quá đứng hẳn người lên bắn theo, miệng thét to: Này chạy! Này chạy! Một tên phỉ trúng đạn của anh ngã chúi đầu xuống dốc. Một băng trung liên của bọn phỉ quét tới, đạn ghim phầm phập. Anh du kích hốt hoảng ngã bổ ngửa ra phía sau. Mấy đồng đội tưởng anh trúng đạn bổ tới thì anh nhoẻn cười đứng dậy:

 - Chó cắn xoàng thôi. - Anh chìa một bên vai áo bị đạn trung liên xé toạc. Một vệt máu đang rỉ ra từ vết thương xước qua da.

 Cùng lúc này cậu bé liên lạc Sùng Chính như con chim sâu đã len lách qua các ngôi nhà và mô đá đến báo tin cho mọi người biết về kết quả trận đánh ở bản Hồ Thầu. Mọi người phấn khởi hò reo ầm ĩ. Tiếng hò reo dội vào vách núi làm bọn phỉ nổi khùng lại xổ sang phía du kích mấy tràng đạn trung liên.

 Từ đấy đến xế chiều, bọn phỉ xông lên bốn đợt nữa, nhưng chúng chỉ thập thò ngang chỗ mấy tên bị chết lúc sáng liền chững lại. Tuy vậy vẫn có thêm hai tên nữa bỏ mạng và một tên bị thương. Phía du kích có một người trúng đạn vào cánh tay.

  Khi mặt trời còn cách đỉnh cao nhất của dãy Ngũ Chỉ Sơn đến hơn một cây mai, bọn phỉ đã rùng rùng kéo nhau trở về Phìn Chải và Lao Chải.

  Thấy bọn phỉ thất trận ùn ùn kéo về, Sần Lùng vô cùng bực tức. Giàng Seo Tính nằm lỳ bên bàn đèn nói chõ ra ngoài:

  - Tôi đã bảo mà, bọn chúng nó đâu có dễ chịu thua, ông lại cứ xem thường.

  - Cả một lũ thỏ rừng! Tôi mà chỉ huy trực tiếp hôm nay thì chỉ cần một đợt a-la-xô là xong. - Sần Lùng khoát tay chém vào không khí.

    Giàng Páo ngồi lỳ như hóa thành đá. Hắn rít hết điếu thuốc này sang điếu thuốc khác. Đôi mắt dao găm của hắn ánh lên những tia dữ dội. Hắn hỏi cụt lủn:

  - Ngày mai các ông còn dám đánh không?

  - Ông tưởng tôi từ bỏ ý định san bằng hai cái làng bẩn thỉu này chăng? Không đâu. Con đường đi lên cái phố huyện xinh đẹp sẽ giẫm qua xác bọn du kích này.

  - Bao giờ ông thực hiện ý định ấy?

  - Ngày mai.

  Sần Lùng cau có bỏ đi tới chỗ Giàng Tỏa và Hầu Vần Sính. Hắn chửi rủa hai tên cấp dưới không tiếc lời và ra lệnh:

  - Ngày mai không vào được Sín Chải và Hồ Thầu thì chúng mày đừng về đây nữa. Không cần chúng mày dè sẻn đạn, đứa nào nhút nhát bắn bỏ tại trận!

   Sáng hôm sau, Giàng Tỏa và Hầu Vần Sính lại xua bọn phỉ kéo đến đánh Sín Chải và Hồ Thầu. Chúng chọn lựa những tên hung hăng nhất xếp vào toán đi đầu. Sau khi cho mỗi đứa nốc cạn một chai rượu, Giàng Tỏa nói:

− Súng máy sẽ ghìm đầu bọn chúng nó xuống đất, chúng mày cứ việc xông ào lên. Thuốc phiện, bạc trắng và cả con gái của hai bản ấy sẽ dành cho những đứa nào xông vào trong bản trước nhất. Đứa nào lùi lại, tao sẽ cho cả một băng tiểu liên. Rõ chưa?

Mặt trời lên ngang đỉnh ngọn mai đầu bản thì bọn phỉ nổ súng. Hai khẩu trung liên quả là bắn không tiếc đạn vào Sín Chải. Cát bụi, đất đá mù mịt trùm lên trận địa đội du kích. Bức tường đất bị đạn trung liên khoét lở từng mảng. Nhiều tấm ván thông trong các nhà bị đạn chẻ toác. Nửa giờ sau Giàng Tỏa xua lũ phỉ xông lên.

Ngấm men rượu lại say mùi thuốc súng, hơn mười tên phỉ được lựa chọn reo hò à à chạy lên. Lốc nhốc chạy theo bọn này còn đến mấy chục tên nữa. Tiếng chúng hò reo cứ như một bầy khoái rừng di chuyển tổ.

Thấy chúng hùng hổ xông tới, Quyết Tiến cho lệnh nổ súng sớm hơn. Khẩu tiểu liên trong tay anh cũng nổ đều đặn từng loạt điểm xạ ngắn: Tặc! Tặc! Tặc!

Khi bọn phỉ vượt qua chỗ mấy tên phỉ chết hôm trước, Quyết Tiến hô:

 - Tập trung vào toán đi đầu, bắn!

Khẩu tiểu liên trong tay anh quét liền một loạt nửa băng. Hầu như cùng một lúc, bốn tên phỉ hung hăng nhất đổ gục. Bọn còn lại hốt hoảng nằm ẹp xuống đất. Giàng Tỏa cũng nấp vội vào một tảng đá bắn lại.

− Bắn mạnh vào bọn phỉ đang nằm!

Súng của tổ du kích lại nổ dồn dập. Đạn cày tung đất đá quanh chỗ bọn phỉ đang nằm dán xuống đất.

Bọn phỉ bò lui đần, đến chỗ đất trũng, chúng nhổm cả dậy chạy như trâu phá đàn. Thấy bọn phỉ đã chạy hết, Giàng Tỏa nhổm người chạy theo. Một viên đạn của đội du kích đã nhanh hơn chân hắn. Hắn quằn quại trên vũng máu đang vung ra như suối ở phía ngực bên trái. Bọn phỉ rú lên thất thanh:

− Ông Giàng Tỏa chết rồi!

Như một đàn dê thấy bóng hổ, bọn phỉ chạy một mạch về tận Lao Chải.

 Khi bọn phỉ đã chạy xa, Quyết Tiến cho người ra thu được một khẩu “tuyn” và sáu khẩu súng trường “mát”.

Nhân dân Sín Chải ùa ra mang nước, mang bánh cho đội du kích. Tiếng cười nói, vui đùa tràn ngập bản.

 Bên phải Hồ Thầu, trận đánh quyết liệt ngay từ phút đầu. Hầu Vần Sính cho bọn biệt kích bí mật bò lên gần trận địa dội du kích. Súng vừa nổ thì bọn

phỉ chỉ còn cách bức tường cố thủ của đội du kích khoảng mươi mét. Sùng Sử, Lý Vần Sính phải ném liền bốn quả lựu đạn mới đẩy lui được đợt tấn công của chúng. Ngay sau đấy, Hầu Vần Sính lại thúc bọn biệt kích xông lên hai đợt nữa. Đội du kích dũng cảm đánh bật chúng trở lại nơi xuất phát. Hầu Vần Sính đang sửa soạn đánh lên đợt thứ tư thì Sần Lùng cho lệnh rút về vì toán của Giàng Tỏa đã hoàn toàn thất bại.

Khi mặt trời đứng bóng, tiếng súng ở Hồ Thầu im hẳn. Bọn phỉ để lại trận địa năm xác. Phía đội du kích, một cán bộ trong tổ công tác trúng đạn, gãy một cánh tay.

*

*   *

Trời về sáng càng lạnh. Sương mù buông tấm màn trắng mênh mông. Rặng tre mai, rừng pồ-trù và những cây đào quanh bản Hồ Thầu được làn sương mù mỏng như những sợi khói bao phủ. Trên các mái nhà lợp ván thông màu xám xỉn, sương mù cũng vương vấn trải lên màn khói trắng chỗ đặc chỗ loãng. Theo tiếng gọi của những con gà trống, các nhà đã lục tục trở dậy nhóm bếp nấu bữa sáng. Tiếng ngựa rùng mình thở prhì... prhì... và nhai ngô côm cốp ở đầu hè. Giữa không gian thanh thản và êm ả của buổi bình minh đang đến bỗng có tiếng thét giật giọng cửa một phụ nữ từ ngoài chạy vào bản:

− Bọn phỉ đến!

Người du kích đứng ở vọng gác củng phát hiện ra nhiều tên phỉ như những con rắn đang trườn sát tới bức tường phòng ngự. Anh lập tức nổ súng. Tiếng súng nổ đột ngột giữa không gian yên tĩnh như nhân cái kinh hoàng của mọi người lên gấp bội. Sần Lùng như một con báo chồm tới miếng mồi. Khẩu “tuyn” trong tay hắn chớp lửa. Người du kích vừa giơ súng định bắn phát thứ hai bỗng lảo đảo buông súng ngã vật lên bức tường đá.

− A la xô! - Tiếng Sần Lùng thét.

Bọn phỉ reo hò à à chạy lên. Khi đội du kích xách súng chạy ra thì bọn phỉ đã bám được vào bức tường phòng ngự và bắn dữ dội vào bản. Những đội viên du kích vội vã nằm sau những mô đá trong bản bắn lại.

− Trung liên, bắn! - Sau tiếng hô của Sần Lùng cả bốn khẩu trung liên được bố trí từ trước cùng quét vào trong bản. Tiếng người la thét, tiếng gia súc kêu hỗn loạn, lẫn trong tiếng đổ vỡ ở các nhà. Hồ Thầu ngập chìm trong khói lửa.

Nhìn cảnh ấy Sần Lùng đắc ý lắm. Đã hai ngày nay hắn lồng lộn, điên khùng vì thất bại. Hai chục tên phỉ vừa chết vừa bị thương, trong đó có Giàng Tỏa, một tay chân đắc lực của hắn bỏ mạng. Bọn lính phỉ hoang mang, lo sợ, nhiều tên cáo ốm nằm lỳ ở nhà. Bố, mẹ, vợ con những tên phỉ chết lại đến kêu khóc, la hét ầm ĩ bên xác chồng con họ. Bọn phỉ nhìn cảnh ấy càng kinh hoảng. Đã vậy Sần Lùng còn bị Giàng Seo Tính châm chọc, chì chiết. Giàng Páo hằn học ra mặt:

− Hừ, ông bảo tôi chờ đến ngày mai... Ngày mai của ông là như thế đấy! Họ Giàng tôi chỉ trông vào Giàng Tỏa, đưa nó đi theo người Phăng Ky để tập luyện, thế mà bây giờ nó bỏ xác ở Sín Chải. Phần tôi đã bỏ ra bao nhiêu tiền của, thuốc phiện... nuôi dưỡng các ông, chỉ mong ông quét sạch bọn người Kinh trên vùng Ngũ Chỉ Sơn này, thế mà chúng nó chỉ có mấy đứa, ông cũng không làm gì được. Bây giờ người của họ tôi chết, của nhà tôi hết mà thằng Sùng Sử và mấy đứa cán bộ vẫn như mấy cái gai chọc vào mắt tôi.

− Thì bây giờ ông đến mà quét chúng nó đi - Sần Lùng nổi khùng. Hắn nện đôi giầy đinh cồm cộp trên bậc thềm lát đá nhà Giàng Páo.

Cùng lúc đó mẹ và vợ Giàng Tỏa kéo đến kêu khóc đòi Sần Lùng cho quân đi lấy xác Giàng Tỏa về làm ma.

Đầu óc Sần Lùng như một búi lanh rối. Hắn trợn mắt quát:

− Đây là việc nhà binh, đừng lôi thôi, cút ngay!

 Hắn rút súng lục nổ lên trời hai phát. Mẹ và vợ Giàng Tỏa tái mặt, len lét bỏ đi.

Sần Lùng ra lệnh tập hợp bọn phỉ rồi cho bắt mấy tên phỉ cáo ốm treo lên cây và đánh. Khi người những tên này đã đẫm máu hắn mới cho hạ xuống và nói với bọn đứng nhìn:

− Trông đấy mà làm gương. Đứa nào trái lệnh sẽ được ăn “kẹo đồng”.

Hắn giơ cao khẩu tuyn nổ liền một băng. Lũ lính phỉ mặt xám ngoét như gà cắt tiết.

Sau đó Sần Lùng chọn năm chục tên hung hăng nhất và tinh mơ sáng nay lợi dụng sương mù bí mật tập kích vào Hồ Thầu.

Lúc này đội du kích đã ở trong tình thế hoàn toàn bất lợi. Bốn khẩu trung liên quét như đổ đạn vào một nhóm người không có công sự vững chắc che chở. Thêm ba du kích trúng đạn hy sinh. Lý Vần Sinh và một du kích lợi dụng vật che khuất của một căn nhà đầu bản bò đến gần một khẩu trung liên quăng liền hai quả lựu đạn. Khẩu trung liên tung lên cùng với tên phỉ. Các anh ném tiếp hai lựu đạn vào một tốp phỉ vừa vượt tường nhẩy vào trong bản. Lợi dụng khói đạn mù mịt và tiếng trung liên tạm ngừng, Sùng Sử cho anh em rút vào giữa bản, nấp sau những tảng đá lô nhô, chống lại.

Sần Lùng gầm lên: - A la xô!

Bọn phỉ ào ào tràn qua bức tường thấp. Sùng Sử vừa rút vừa quăng trở lại liên tiếp hai quả lựu đạn. Tiếng nổ vang dậy và đất đá văng rào rào.

Ba khẩu trung liên của bọn phỉ cũng chuyển làn bắn đuổi theo đội du kích.

Đội du kích bám từng mô đá, từng căn nhà cầm cự quyết liệt. Sùng Chính cũng kiếm được một quả lựu đạn cầm lăm lăm trong tay. Giống như một con chim chích, em nhanh nhẹn di chuyển từ mô đá này sang mô đá khác, từ nhà này sang nhà khác. Nhờ thế hai tổ chiến đấu của Sùng Sử và Lý Vần Sinh tuy bị hỏa lực của bọn phỉ cắt rời nhưng vẫn liên lạc được với nhau.

Đội du kích lúc này chỉ còn lại tám người. Vừa cầm cự họ vừa lùi dần về phía cuối bản. Bọn phỉ cậy đông vẫn hò la xông lên, nhưng nhiều tên đổ gục vì những phát đạn bắn gần.

Đến lúc mặt trời lên ngang ngọn cây mai thì đạn dược của đội du kích gần cạn. Khẩu các bin của Lý Vần Sinh còn vừa một băng. Mỗi khẩu súng trường chỉ còn hơn mười viên đạn. Toàn đội chỉ còn tám quả lựu đạn. Họ bắt đầu phải bắn dè sẻn từng phát đạn.

Sần Lùng đoán ngay ra tình thế khó khăn của đội du kích, nó thét to:

− Du kích hết đạn rồi, xông ào lên chúng mày!

Khi bọn phỉ ào lên thì Sùng Sử và Lý Vần Sinh cùng quăng lựu đạn chặn lại. Vừa rời tảng đá nhẩy tới sát Lý Vần Sinh, Sùng Sử thấy đau nhói ở ống chân và quỵ xuống. Lý Vần Sinh kéo vội anh nấp vào sau tảng đá to. Máu đã ra ướt đẫm ống quần bên trái. Lý Vần Sinh băng bó cho anh, thấy có tiếng lạo xạo của xương bị gãy. Sùng Sử cảm thấy đau nhói lên tận óc. Tuy vậy Sùng Sử vẫn nén đau nói với Lý Vần Sinh:

− Đồng chí đưa anh em rút về Sín Chải, tôi sẽ ở lại yểm trợ.

− Không, anh đã bị thương, tôi sẽ là người yểm trợ để anh em khiêng anh về.

− Đừng vì tôi mà chậm trễ. Một lúc nữa sương mù tan hết, mấy khẩu trung liên của chúng sẽ giết hết anh em mình mất.

− Tôi không đành lòng để anh ở lại đây một mình.

− Phải nghĩ đến Sín Chải, nghĩ đến nhiệm vụ chung. Đồng chí phải coi đây là mệnh lệnh!

Lý Vần Sinh dằn lòng trao khẩu các bin cho Sùng Sử. Anh để lại mấy quả lựu đạn, mở sẵn nắp bầy trước mặt Sùng Sử. Sau đó toàn đội du kích bắn mạnh một loạt rồi lặng lẽ lẩn vào màn sương mù và các tảng đá, lùi về phía bản Sín Chải.

      Trận địa của đội du kích ắng lặng. Bọn phỉ lại ào lên. Sùng Sử kê khẩu tiểu liên lên tảng đá bình tĩnh chờ. Bọn phỉ đã cách năm mươi mét, bốn mươi mét... khẩu các bin trong tay Sùng Sử rung lên từng nhịp ba phát một. Bọn phỉ vẫn cứ tràn lên. Sùng Sử quăng tới một quả lựu đạn. Bọn phỉ vẫn cứ tràn tới vì chúng ỉ vào địa hình mấp mô của các tảng đá. Giờ thì khoảng cách giữa Sùng Sử và bọn phỉ chỉ còn mười sải tay. Bọn phỉ lại chạy tới. Anh ném ra một hòn đá làm bọn phỉ nằm rạp cả xuống. Khi chúng vừa nhổm dậy, Sùng Sử tung liền hai quả lựu đạn. Mấy tên phỉ lảo đảo ngã gục.

Sần Lùng vẫy Hầu Vần Sính lại gần. Hắn nói nhỏ ít câu và Hầu Vần Sính kéo theo tên phỉ cao lớn chạy vòng lên phía núi sau lưng Sùng Sử. Trước mặt Sùng Sử lũ phỉ vẫn hò la nhấp nhổm định xông lên, nhưng đứa nào cũng sợ lựu đạn. Chúng bắn như đổ đạn vào tảng đá Sùng Sử đang nấp.

Lúc này Sùng Sử chỉ còn lại một quả lựu đạn và mấy viên đạn. Anh cố ý kéo dài thời gian giằng co này để đội du kích rút được an toàn.

Theo lệnh của Sần Lùng, bọn phỉ bỗng nhất loạt reo hò, ào lên. Quả lựu đạn cuối cùng vừa rời tay Sùng Sử thì Hầu Vần Sính và tên phỉ cao lớn đã từ phía sau nhẩy bổ tới. Hai tên đè sấn lên Sùng Sử và Hầu Vần Sính bỗng reo to:

− A, thằng Sùng Sử!

Bọn phỉ ào lên vây quanh Sùng Sử lúc này đã bị trói giật cánh ra phía sau. Phía trên bọn phỉ không xa, một cái bóng bé nhỏ nấp sau một tảng đá. Em vung tay ném một quả lựu đạn vào tốp phỉ đang vây quanh Sùng Sử rồi chạy biến vào màn sương mù.

Sau một loạt súng hỗn loạn bắn đuổi theo, trận địa im bặt tiếng súng. Sần Lùng sải những bước dài đến bên Sùng Sử. Hắn kéo tóc ngửa mặt Sùng Sứ lên cười gằn:

− Sùng Sử, cuối cùng mày cũng không thoát khỏi tay tao!

Một bãi nước bọt từ miệng Sùng Sử bay vào mặt hắn.

CHƯƠNG MƯỜI SÁU

Là một khu rừng già nằm trên vùng đất do lý trưởng Múng Hung cai quản, Lao Lìn Chải là một bản trẻ nhất trong vùng Ngũ Chỉ Sơn. Vốn ở xa, lại không có nguồn lợi gì đáng kể, nên lý trưởng Múng Hung không để mắt tới bản này. Cách đây hơn hai mươi năm, ông Hảng A Măng dẫn vợ đến đây dựng lều khai phá ruộng nương. Đất tốt, lý trưởng lại không biết đến để thu thuế, bắt phu, nên chỉ mấy năm sau đã đủ ăn, đủ mặc. Những người nghèo khổ ở các bản khác cũng theo đến đây dựng nhà, vỡ ruộng nương tính kế làm ăn lâu dài. Dần dần có hơn hai chục nhà và lấy tên núi đặt cho tên bản là Lao Lìn Chải.

Lý trưởng Ngũ Chỉ Sơn ở gần, sớm đánh hơi được nguồn lợi nên đã xin với Phăng Ky quy Lao Lìn Chải về Ngũ Chỉ Sơn để tiện bắt phu, thu thuế.

Ông Hảng A Măng lúc ấy đã có ba con: một gái, hai trai. Cô gái lớn là Hảng Seo Máy - một bông hoa rực rỡ của Lao Lìn Chải. Cô có khuôn mặt tròn và nước da như quả đào vừa chín tới. Cùng với đôi mắt màu nâu dịu dàng là đôi môi đỏ mọng luôn thường trực nụ cười cởi mở với mọi người. Mới bước vào tuổi mười lăm mà đêm nào ở đầu nhà cô cũng dìu dặt tiếng khèn, tiếng đàn môi. Ông Hảng A Măng có tiếng là người làm lụng cần cù và thật thà. Ông ăn ở không để mếch lòng ai và đối với những người cai quản ông luôn tỏ ra một người cam chịu phận làm dân thấp hèn. Tuy vậy ông cũng có ý định chọn cho con gái lớn một tấm chồng xứng đáng với sắc đẹp và cái nết làm ăn chăm chỉ, khéo léo của Seo Máy.

Đến mùa làm thuế thuốc phiện, Giàng Páo và Giàng Seo Tính cưỡi ngựa đến Lao Lìn Chải. Hảng Seo Máy đã lọt vào con mắt của Giàng Páo. Trên đường về Phìn Chài, Giàng Páo hỏi:

− Ông thấy con bé Hảng Seo Máy thế nào?

Giàng Seo Tính toét đôi môi mỏng dính ra cười:

− Hẳn là con bé đã làm ông mê mẩn?

− Mới nhìn con bé tôi đã thấy rạo rực cả người - Giàng Páo thú nhận.

− Với cái thằng áo rách Hảng A Măng ta muốn gì mà chẳng được.

− Tôi nghe nói lão ta kén rể kỹ lắm, nếu không con bé đã có chồng rồi.

− Nếu cưới hỏi đàng hoàng thì lão ta chẳng bao giờ gả cho ông đâu. Nếu muốn, ta phải có cách.

Giàng Seo Tính ghé vào tai Giàng Páo nói nhỏ. Giàng Páo cất tiếng cười ha hả:

  - Tôi chỉ cần con bé đó thôi, còn bao nhiêu lợi lộc về vụ này cho ông hết.

 Một chợ sau, ông Hảng A Măng được lý trưởng Giàng Páo gọi đến giao cho việc thu thuế thuốc phiện của Lao Lìn Chải lên nộp quan châu.

   Ông vui lòng làm phận sự của người dân với nhà quan. Con ngựa thồ thuốc phiện của ông đi đến khu rừng già giữa đường thì bị một tốp người bôi mặt đen sì xông ra chẹn đường. Nhìn đám dao gậy chúng giơ lên tua tủa, ông rụng rời tay chân. May thay chúng chỉ lấy hết thuốc phiện rồi bỏ đi. Ông Hảng A Măng hốt hoảng nhẩy lên ngựa phóng về trình lại sự tình không may với Giàng Páo.

Hôm sau, Giàng Páo cho mời tất cả các chức dịch trong vùng đến phân xử. Trước mặt đông đủ mọi người, Giàng Páo mới hỏi đến những bằng chứng về vụ cướp. Ông già khốn khổ lấy đâu ra được bằng chứng, kể cả một vết roi, một vết tím trên người. Lúc này Giàng Páo mới cười nhạt hỏi các chức dịch:

 - Đã bao giờ các ông gặp một toán cướp có lòng tốt như lời ông Hảng A Măng vừa kể chưa? Bị cướp mà một vết xây sát trên người không có. Bọn cướp này cũng “ngu” đến mức không biết dắt con ngựa thuốc phiện đi luôn, mà lại phải è cổ ra vác.

Một chức dịch được Giàng Páo dặn trước lên giọng nạt to:

− Chính nó là kẻ ăn cướp số thuế thuốc phiện chứ còn ai nữa. Cứ bắt nó lên nộp quan Châu cho nó đi tù.

Một vài chức dịch tay chân của Giàng Páo cũng lao xao lên tiếng tán đồng lời kết tội. Lúc này Giàng Páo hất hàm hỏi:

− Ông Hảng A Măng đã nghe rõ chưa?

Mồ hôi tháo ra ướt đẫm cái áo của ông già khốn khổ. Ông van vỉ kêu oan, nhưng có ai thèm tin lời ông. Sau cùng Giàng Páo mới thủng thẳng phán:

− Thôi nghĩ tình ông đã già cả nên không bắt ông lên quan Châu bỏ tù, nhưng hạn trong ba ngày ông phải nộp đủ số thuốc phiện làm mất.

Giàng Páo cho Giàng Seo Tính theo chân ông Hảng A Măng về nhà. Hắn lục soát và thu bằng hết số thuốc phiện của nhà ông nhưng vẫn còn thiếu năm mươi nén. Giàng Seo Tính làm mặt ơn nghĩa nói:

− Tôi về sẽ nói với nhà lý trưởng cho ông vay. Nộp thuế chậm quan Châu biết chuyện này thì cả nhà ông đi tù.

Ông Hảng A Măng đành nuốt nước mắt điểm chỉ vào tờ giấy nhận vay của Giàng Páo năm mươi nén thuốc phiện.

Uất ức quá, đêm ấy ông Hảng A Măng ăn lá ngón chết.

 Bà Hảng A Măng vừa chôn chồng xong thì Giàng Seo Tính thò mặt đến.

− Chồng bà vay của nhà quan năm mươi nén thuốc phiện để nộp quan Châu. Ông ấy chết rồi thì bà phải trả thay, không có thì bà đi tù thay cho ông ấy.

Người đàn bà góa mặt tái ngắt, nghĩ: thôi phận mình đến đây có chết cũng không đáng sợ nhưng còn ba đứa con? Chẳng lẽ mình để cho nó thành con côi ư?

 Nghĩ rồi bà đành van vỉ Giàng Seo Tính về nói với nhà quan cho nợ lại và sẽ trả dần.

Làm ra vẻ thương hại người đàn bà khốn khổ, Giàng Seo Tính nói:

− Thấy tình cảnh bà ai chẳng động lòng, tôi về sẽ cố nói với nhà quan, nhưng để nhà quan tin, bà nên để con bé Seo Máy sang ở giúp đỡ công việc nhà quan.

− Con Hảng Seo Máy ấy à? - Người mẹ thảng thốt hỏi lại - Không, không được đâu. Nó đã đến tuổi phải cho đi lấy chồng, làm thế mang tội với Chử Lầu, với hồn ông Hảng A Măng.

− Thôi tùy bà. Tôi nghĩ thương cho hai đứa con trai “nối rễ” họ Hảng nên bàn với bà như vậy. - Giàng Seo Tính cười khẩy đứng lên.

Người mẹ khổ sở quỳ xuống nắm áo Giàng Seo Tính van lạy. Mặt Giàng Seo Tính lạnh như lưỡi dao. Hắn gạt đôi bàn tay run rẩy của bà Hảng A Măng, bước ra cửa.

Cuối cùng tình cảm của bà mẹ với hai đứa con trai đã thắng. Ngay hôm sau Hảng Seo Máy được đưa về ở nhà Giàng Páo.

Mười năm sống ở nhà Giàng Páo, Hảng Seo Máy dần dần biết rõ cái mưu kế hiểm độc của bọn chúng. Cô căm thù Giàng Páo và Giàng Seo Tính đến mức định giết chết cả hai đứa, nhưng sợ liên lụy đến mẹ và hai em nên vẫn nuốt nhục đợi thời.

Khi Khúa Ly bị Giàng Páo bắt về, chẳng bao lâu hai người trở nên đôi bạn thân thiết.

Từ ngày Khúa Ly được Seo Mỷ giao cho nhiệm vụ dò xét mọi hành động của bọn Giàng Páo, thì Seo Máy là một người giúp Khúa Ly rất đắc lực.

Từ trưa thấy bọn chúng bắt được Sùng Sử đem về trói ở cửa, cả hai cô đều rất thương và lo cho số phận Sùng Sử.

Bọn Giàng Páo, Sần Lùng mở tiệc ăn mừng vì đã chiếm được bản Hồ Thầu lại bắt được Sùng Sử. Cứ mỗi lần Hảng Seo Máy bưng thức ăn và tiếp rượu cho bọn chúng, thì Sần Lùng lại nhìn cô bằng con mắt của con mèo thấy chuột. Hảng Seo Máy cũng linh cảm thấy như vậy và cô lại thấy lợm giọng, ghê tởm.

Tên Sần Lùng đứng lên. Hắn dốc cạn bát rượu vào họng và nói:

− Đấy, Sần Lùng này đã nói trước mà. Thằng này mà đã ra tay thì... hề hề... bắt lũ Sùng Sử cứ như thò tay hái quả đào.

− Thế còn bản Sín Chải? - Giàng Páo hỏi.

− Cây gỗ đã chặt hết một nửa, nửa kia chỉ thêm mấy nhát dao là đổ kềnh. Có đúng không Hầu Vần Sính?

− Ông đội nói thật chí lí! - Hầu Vần Sính phụ họa - Ông Sần Lùng ra tay lúc nào xong lúc ấy.

− Liệu ngày mai đã được chưa? - Giàng Páo gặng hỏi - Cái gai cắm trong chân nhổ sớm lúc nào hay lúc ấy.

− Thì cũng phải cho bọn lính nó thở chứ! Mới lại việc nhà binh bất ngờ sẽ giúp ta thắng đến quá nửa.

Tên phụ trách điện đài bước vào đứng nghiêm trước mặt Sần Lùng:

− Mời ông nói chuyện với “Báo Đen”.

Sần Lùng đi xuống nhà ngang chỗ đặt điện đài. Lúc quay vào, mặt hắn nở như cái bánh dày đặt trên lò than hồng.

− Có chuyện gì mà vui thế ông Sần Lùng?

− Chuyến này phất to rồi! Tôi được lệnh đưa quân đi phối hợp tấn công đánh chiếm tỉnh ly, có cả máy bay Phăng Ky dọn đường và quân nhảy dù phối hợp.

Mặt Giàng Páo đuỗn ra:

− Thế còn Sín Chải?

− Yên tâm, trước khi đi cái gai ấy sẽ được nhổ để làm lể “tế cờ”.

Thế là chúng lại chúc tụng, tâng bốc nhau hết lời. Đến nửa đêm bữa rượu mới tan.

*

*   *

Sần Lùng cảm thấy mặt đất bập bềnh dưới chân hắn. Nằm xuống giường nhưng hắn không thấy buồn ngủ. Đầu hắn đang quay cuồng với bao điều vui. Hắn đã khoác lác với trên về cái chiến quả Hồ Thầu sáng nay. Vản Lình cũng hết lời tán dương hắn và chúc mừng hắn đã được mang lon đội. Vản Lình còn hứa hẹn trong trận đánh chiếm tỉnh lỵ nếu lập được công to sẽ sẵn sàng gắn lên vai hắn cái lon quan một, với số lương và phụ cấp nguy hiểm hàng tháng tròn một vạn đồng Đông Dương. Hắn cảm thấy những tờ bạc Đông Dương và cả những đồng bạc trắng như đang nhảy múa trước mắt hắn. Chà! với số lương ấy, hắn tha hồ đến các tiệm nhảy, nhà điếm sang trọng nhất Hà Nội. Lúc ấy còn ai dám khinh hắn nữa. Hắn đường đường là viên quan một G.C.M.A. của Phăng Ky kia mà. Có thể hắn sẽ cưới hẳn một con vợ người Kinh thật xinh đẹp và ở nhà xây như Phăng Ky, chứ đâu có chịu ăn chơi như thằng Giàng Páo ở cái xó Ngũ Chỉ Sơn này.

Lẽ ra hắn phải được hưởng cái ngày ấy từ lâu rồi như thằng Vản Lình kia. Chỉ tại Phăng Ky đánh giá hắn chỉ là tay chân của Giàng Páo. Mẹ kiếp! Đúng là thằng Phăng Ky cũng mù nốt. Nó không đến đấy mở mắt mà xem, dỏng tai mà nghe thằng Giàng Páo cầu cạnh Sần Lùng này ra làm sao. Thằng Giàng Páo cứ nằm bẹp một chỗ mà ôm cả hai con vợ trẻ và đẹp phây phây. Hắn thì phải xông pha lửa đạn để bây giờ vẫn nằm một mình trên cái giường này.

 Hắn cảm thấy máu trong người chạy giần giật và bứt dứt. Hắn nhớ lại hình ảnh Seo Máy uyển chuyển đến chuốc rượu cho hắn. Lúc này thì Seo Máy cũng “được” lắm rồi. Thằng Giàng Páo chắc đã say mềm, mà con Seo Máy lại nằm trong cái buồng mãi đầu nhà đằng kia.

Sần Lùng ngóc đầu nhìn ra bốn phía. Tất cả đều im ắng, chỉ còn ngọn đèn dầu lù mù đang lắt lay trước gió. Hắn tháo bỏ dao, súng vứt lên giường, bỏ cả đôi giày đinh vào gậm giường. Hắn đi nhẹ nhàng như một con mèo. Buồng Seo Máy đây rồi! Hắn vươn tay bám lấy đầu bức tường trình và nhẹ nhàng nhún người nhảy lên. Chỉ một loáng hắn đã ở trong buồng Seo Máy.

Cũng như Khúa Ly, Seo Máy chưa ngủ vì đang lo cho tính mạng Sùng Sử trong ngày mai. Thấy Sần Lùng nhảy vào, Seo Máy hoảng sợ bật dậy, tay lần vào cái đải lầu trước bụng.

− Ông Sần Lùng! Sao ông dám vào đây?

− Khẽ chứ! Giàng Páo đã cho phép anh rồi.

Miệng nói, chân hắn đã bước đến gần Seo Máy. Hơi rượu phả ra nồng nặc làm Seo Máy lợm giọng. Cô nhảy vội xuống đất lùi dần vào tường. Sần Lùng vẫn lùi lũi tiến đến. Seo Máy quát:

− Ông ra ngay!

− Không, không... Em không thoát khỏi tay anh đêm nay đâu.

Sần Lùng sấn đến ôm choàng lấy Seo Máy. Seo Máy rút con dao nhọn bằng ngón tay đâm thẳng vào ngực Sần Lùng. Thoáng thấy ánh thép lóe sáng phóng tới, Sần Lùng vội né người. Lưỡi dao cắm phập vào bắp tay hắn. Sần Lùng buột miệng kêu lên một tiếng: Ôi!

Ngay lúc ấy bên ngoài đã có tiếng đập cửa ầm ầm.

Seo Máy chạy ra mở cửa. Tên người nhà cao lớn của Giàng Páo đã đứng sừng sững ngay giữa cửa. Hắn hỏi:

− Ông Sần Lùng! Sao ông lại vào đây?

Mắt Sần Lùng long lên nhìn tên người nhà Giàng Páo. Hắn rít lên:

− À... vẫn là mày... con chó của thằng Giàng Páo!

Sần Lùng mắm môi rút bật con dao ra khỏi bắp tay rồi bất ngờ phóng thẳng vào cổ tên người nhà Giàng Páo. Tên người nhà Giàng Páo rú lên ằng ặc. Máu từ cổ hắn phun ra phè phè. Mắt hắn trợn ngược lên và hắn từ từ quỵ xuống. Seo Máy kinh hoàng thét lên.

Cả nhà Giàng Páo choàng dậy. Tiếng chân người rậm rịch. Sần Lùng nhớn nhác nhìn quanh rồi chạy vụt ra.

Về đến giường, Sần Lùng lấy tất cả đồ dùng, súng dao rồi bỏ đi đến chỗ lũ quân phỉ đang đóng.

CHƯƠNG MƯỜI BẨY

Sau nửa tháng học tập chính sách đoàn kết tiễu phỉ và chấn chỉnh đội ngũ, tăng cường thêm trang bị cho bộ đội, trung đội của Sùng Seo Giả được nghỉ ngơi để tiến vào vùng Ngũ Chỉ Sơn. Hai ngày sau, trung đội trưởng Trần Chiến về nói cho Seo Gia biết là hướng tiến quân của đơn vị thay đổi. Đơn vị sẽ tới tăng cường cho một thị trấn nhỏ giáp biên giới. Thị trấn đang bị bọn phỉ uy hiếp mạnh.

Ngay đêm ấy, đơn vị lặng lẽ hành quân ngược theo dòng sông Hồng. Các anh được lệnh phải đề phòng bọn phỉ phục kích dọc đường, tuy vậy không xảy ra cuộc chạm súng nào. Đến Pả Sa, đơn vị Seo Giả được tin thị trấn biên giới Xiếng Rán đã lọt vào tay bọn phỉ từ ba ngày trước đó.

Sau khi gặp gỡ số cán bộ và du kích rút từ Xiếng Rán về, Trần Chiến và Seo Giả bàn bạc và quyết định phài chiếm lại thị trấn quan trọng này. Ngay đêm đó, với sự giúp đõ của lực lượng du kích và cán bộ địa phương, các anh đã tới được Xiếng Rán. Mờ sáng hôm sau, từ các điểm cao quanh Xiếng Rán, các anh nổ súng quyết liệt vào bọn phỉ. Bị đánh bất ngờ, bọn phỉ tháo chạy hỗn loạn.

Vào giải phóng thị trấn Xiếng Rán, Trần Chiến và Seo Giả cho bộ đội đi đến từng nhà dân làm công tác dân vận, giải thích chính sách và giúp dân khắc phục những hậu quả do bọn phỉ để lại. Trần Chiến và Seo Giả còn tranh thủ làm công tác củng cố lực lượng du kích địa phương, giúp họ kinh nghiệm chiến đấu với bọn phỉ. Mới được ít ngày, các anh lại được lệnh quay ngay về Pả Sa. Thị trấn huyện lỵ này đang bị bọn phỉ tăng cường sức ép từ nhiều bản lân cận. Đường liên lạc duy nhất với tỉnh lỵ cũng luôn xảy ra các trận phục kích của bọn phỉ.

Vừa tới buổi chiều, thì ngay đêm ấy trên hai trăm tên phỉ đã nổ súng ồ ạt tiến công thị trấn Pả Sa. Phối hợp với lực lượng du kích thị trấn và tự vệ các cơ quan huyện, đơn vị Seo Giả đã lần lượt bẻ gãy các đợt tấn công gây cho chúng nhiều thiệt hại nặng nề. Không chiếm được thị trấn, bọn phỉ rút ra các bản xung quanh tạo thế bao vây. Thỉnh thoảng từ các đỉnh núi cao, chúng lại nã súng vào thị trấn. Cuộc chiến đấu bảo vệ thị trấn đang ở thế giằng co thì đơn vị Seo Giả lại nhận được điện trở về tỉnh lỵ gấp.

Hành quân suốt một chặng đường dài hơn hai chục kilômét chưa kịp nghỉ chân thì máy bay Pháp ập tới dội bom vào thị xã và tiếp đó chúng dùng máy bay thả nhiều toán biệt kích xuống. Bọn biệt kích đường không phối hợp với bọn phỉ từ các bản tràn vào thị xã như nước lũ.

Nấp trong những công sự boong-ke từ thời Pháp để lại, đơn vị Seo Giả bình tĩnh chặn đánh và đẩy lùi nhiều đợt tấn công của bọn phỉ. Khi bị chặn đứng lại ở mũi tấn công chính yếu, bọn phỉ ở các mũi khác dao động và đến giữa trưa thì chúng lục đục rút chạy. Những ngày sau đó, tuy máy bay Pháp vẫn ném bom dọc đường nhưng bọn phỉ sau trận thất bại đầu tiên khá nặng không dám hung hăng như trước. Chúng co về bám giữ các dãy núi và bản làng cách thị xã từ ba đến năm kilômét. Những ngày tiếp theo, trung đội Seo Giả thỉnh thoảng lại được lệnh tấn công các đơn vị phỉ đóng lẻ ở các bản lân cận, nhằm giải tỏa bớt sức ép bao vây của chúng.

Nửa tháng sau, một trung đoàn bộ đội chủ lực từ dưới xuôi được tăng cường lên. Trung đội Seo Giả trở thành đơn vị phối thuộc với bộ đội chủ lực tiến thẳng về thị trấn Pả Sa. Nơi đây vẫn đứng vững trước các cuộc tiến công, uy hiếp của bọn phỉ. Khi thấy bộ đội chủ lực xuất hiện, bọn phỉ co cụm vào Mường Huy, lập thành một căn cứ khá mạnh để chống lại. Chúng đào công sự, lập hàng rào vật cản bằng mìn dày đặc. Chúng nuôi ảo tưởng sẽ cắm chốt ở đây chặn đường quân ta vào Múng Hung và giữ sân bay dã chiến Piêng Lao để nhận đồ tiếp tế của Pháp.

Trong trận phối hợp với bộ đội chủ lực giải phóng Mường Huy, đơn vị Seo Giả được phân công bí mật vào chiếm giữ quả núi đối diện với núi Tiên. Trần Chiến và Seo Giả cho bộ đội bí mật luồn rừng đến địa điểm an toàn vào đúng giờ quy định. Cuộc tiến công vào lòng chảo Mường Huy nổ ra lúc trời còn mù sương. Các khẩu đại liên, trung liên, cối 82 và 60 ly của bộ đội chủ lực bắn cấp tập vào các điểm đóng quân tập trung của bọn phỉ. Cả lòng chảo Mường Huy ngập chìm trong khói đạn. Bọn phỉ hoảng hốt chống trả quyết liệt. Cùng lúc Trần Chiến và Seo Giả cũng nhằm vào những ổ hỏa lực còn lại của bọn phỉ nổ súng. Bị đánh cả phía trước mặt và sau lưng, bọn phỉ lâm vào tình trạng vô cùng hoảng loạn. Chúng la thét và tháo chạy nháo nhào như bầy kiến trong chảo nóng. Có tên như mất trí cứ nhằm vào phía khẩu trung liên của Seo Giả mà chạy tới để rồi ôm ngực đổ vật xuống.

Sau tiếng hô xung phong, các mũi xung kích của bộ đội chủ lực đã lao lên tràn vào trận địa của bọn phỉ. Trần Chiến và Seo Giả cũng cho bộ đội lao xuống thung lũng.

Bọn phỉ hoàn toàn tan rã tháo chạy hỗn loạn. Mũi xung kích của đơn vị Seo Giả đã gặp mũi xung kích của bộ đội chủ lực ngay giữa bản Mường Huy. Bộ đội chủ lực tiếp tục truy kích bọn phỉ tháo chạy còn đơn vị Seo Giả được phân công ở lại thu dọn chiến trường.

Cảnh hoang tàn bày ra trước mắt Seo Giả. Trừ những nhà bọn phỉ chiếm để ở, còn các nhà khác hầu như đóng cửa kín mít, vì chủ nhà đã bỏ chạy lên hang đá trú ẩn từ khi bọn phỉ kéo đến. Những con lợn nái thân dài ngoẵng, đếm được từng cái xương sườn đói đến mức không đứng lên nổi. Xương trâu, ngựa và lòng lợn bọn phỉ giết thịt ăn vứt rải rác khắp nơi thu hút lũ ruồi nhặng đến bu đầy. Giờ đây lại thêm máu của bọn phỉ chết bốc lên mùi tanh nồng nặc. Trong bản còn vứt ngổn ngang những chiếc dù da ếch và những hòm đạn, những thùng mỡ, bao cá mắm do tàu bay Pháp thả xuống. Trùm lên tất cả là màn khói đen kịt với những lưỡi lửa đỏ sậm của một căn nhà đang bốc cháy.

Trần Chiến, Seo Giả và các chiến sĩ lao vào dập tắt đám cháy. Đến giữa trưa thì tiếng súng và khói lửa đều tắt.

Sau đó đơn vị Seo Giả lại cùng tiểu đoàn bộ đội chủ lực vào giải phóng Múng Hung. Đến đây Trần Chiến nhận được bức điện của Tỉnh đội giao nhiệm vụ cho các anh rẽ về hướng Ngũ Chỉ Sơn. Bức điện còn ghi rõ: khi đến Ngũ Chỉ Sơn phải tìm cách bắt liên lạc với tổ cán bộ do Quyết Tiến làm tổ trưởng và đội du kích Ngũ Chỉ Sơn đã bị mất liên lạc với Tỉnh từ hai tháng nay.

CHƯƠNG MƯỜI TÁM

  Như người đang chạy nhanh bị sa hố, Giàng Páo và Giàng Seo Tính vô cùng bàng hoàng, choáng váng. Chúng không hề chuẩn bị đón câu chuyện bất ngờ xảy ra với Sần Lùng. Chúng cảm thấy đã bị rơi vào tình thế hoàn toàn bất lợi. Bọn phỉ mạnh, có đầy đủ súng đạn đã theo Sần Lùng đi hết. Dưới quyền Giàng Páo chỉ còn lại vài chục tên phỉ già yếu, nhút nhát đã bị Sần Lùng thải ; súng đạn toàn loại cũ rích, có đứa phải mang súng kíp của nhà đi. Giàng Páo thấy mình như con hổ già đã rụng hết răng và nanh vuốt mà trước mặt là một địch thủ đáng gờm. Hôm qua chúng hí hửng, vênh vang bao nhiêu thì hôm nay chúng rã rời như cái bánh ngô thiu ngâm nước. Giàng Páo cảm thấy hắn như lạc giữa khu rừng lạ đầy gai góc và dây leo chằng chịt. Nhìn Giàng Seo Tính cứ móp má kéo thuốc phiện, Giàng Páo bực mình nói:

  - Rít vừa thôi, nay mai sái cũng không có mà nuốt đâu. Ông thấy bây giờ ta nên đối phó với bọn ở Sín Chải như thế nào?

  Giàng Seo Tính vẫn cố rít cho xong điếu thuốc, chiêu hớp nước sôi, tay vừa tiêm điếu khác vừa rề rà nói:

    - Thì tôi đã nói với ông từ trước rồi kia mà. Người đi săn ăn hết cả phần thịt của chó săn thì lần sau làm sao săn được những con mồi lớn.

  - Chuyện xảy ra rồi sau này sẽ bàn tính lại. Bây giờ nên làm gì với thằng Sùng Sử đang bị trói ở ngoài kia?

  - Ông định thế nào?

  - Nếu thằng Sần Lùng không giở quẻ bỏ đi, tôi định ngày mai cho gọi dân các bản về để xem ta lột da, móc mắt và moi gan nó để làm gương cho những đứa muốn đi theo người Kinh. Bây giờ trong tình thế này, ta ngầm sai người cho nó đi tắm ở vực Đen, rồi phao tin là Sần Lùng đã giết Sùng Sử. Vậy là bớt được một cái gai lâu nay cắm trong thịt ta.

  - Cách ấy không được đâu. - Giàng Seo Tính thủng thẳng nói và liếc nhanh xem phản ứng của Giàng Páo - Bây giờ nên gọi người về bó thuốc cho cái chân què của Sùng Sử.

  - Định thả hổ về rừng à? - Giàng Páo cau mặt lại.

  - Tôi đã nhiều lần khuyên ông, là một con người khôn ngoan thì phải biết “mưa to theo mưa, gió to theo gió”. Thằng Sần Lùng bỏ đi chắc chẳng bao giờ quay về đây nữa. Nó có chết trận thì cũng như con chó săn bị gấu tát thôi. Nó mà thắng trận, Phăng Ky sẽ cho nó làm quan ở ngoài ấy, mà tôi nghĩ rằng ông cũng chẳng muốn thấy mặt nó quay về đây.

    - Ông nói thế là có ý gì? Hay là ông nghi ngờ cả tấm lòng của tôi đối với ông?

  Giàng Seo Tính cười nhạt và vẫn nói bằng cái giọng thủng thẳng đến sốt ruột:

  - Thằng Sần Lùng khác và tôi cũng khác, ông Giàng Páo ạ. Tôi biết ông coi thằng Sần Lùng và Sùng Sử đều là những con hổ, mà lẽ thông thường một khu rừng không thể có ba con hổ cùng chung sống. Còn với tôi, ông chỉ coi như một con cáo khôn ngoan thôi.

  Giàng Páo rùng mình trước những lời phán đoán của Seo Tính. Hắn như đang ngồi trong bụng Giàng Páo mà nói vậy. Giàng Páo nói lảng sang hướng khác:

  - Vậy ông không thấy tôi đã nuôi nấng, nâng đỡ thằng Sần Lùng từ lúc nó còn là đứa con hoang hay sao?

  Giàng Seo Tính cười khẩy:

  - Việc ấy cũng như nhà giàu nuôi đàn chó dữ thôi. Khi con chó đã thành chó điên thì người đập chết chó đầu tiên sẽ là ông chủ.

  Giàng Páo thấy khó mà tìm cách lừa được Seo Tính nên hắn lại chuyển giọng:

  - Vừa rồi ông nói tôi coi Sùng Sử như con hổ, mà một khu rừng không thể có nhiều con hổ, vậy mà nay ông lại khuyên tôi thả hổ về rừng?!

    - Tôi chưa quên lời Sùng Sử đe dọa tôi sau vụ kho thóc Sín Chải bị cướp, nhưng bây giờ chưa phải lúc tính sổ nợ với nó. Cây lau thân dẻo nên gió to bao nhiêu cũng không gãy. Cần giữ nó lại để nghe ngóng tình hình xem sao đã. Mưu kế hay nhất bây giờ là dùng Sùng Sử để dụ bọn du kích quay về với ta. Được vậy thì có khác gì hổ thêm cánh. Sau này thằng Sần Lùng có quay về cũng không thể lên mặt với ta được. Tình hình xấu nhất là bọn Việt Minh trở lại, ta cũng có công đã trông nom, thuốc thang cho Sùng Sử khi nó bị thương và bị Sần Lùng bắt.

  Giàng Páo tuy còn hậm hực, nhưng hắn cũng thấy mưu kế của Giàng Seo Tính là hay nhất.

  Những lời bàn luận của Giàng Páo và Seo Tính đã lọt vào tai Khúa Ly.

  Từ khi Sùng Sử bị bắt, lòng Khúa Ly rối bời. Cô nghĩ Sùng Sử thế nào cũng bị chúng giết hại. Thương Sùng Sử rồi lại thương Seo Mỷ giờ này chắc đang vật vã trong đau đớn. Tối qua, trong lúc bọn chúng say sưa trong bữa tiệc mừng, Khúa Ly và Seo Máy đã ngầm bàn với nhau tìm cách cứu Sùng Sử dù rằng việc này có phải đổi bằng mạng sống của cả hai người. Đánh tháo cho Sùng Sử không khó, nhưng ngặt một nỗi Sùng Sử không thể tự đi một mình đươc.

  Sau chuyện xảy ra với Seo Máy, Sần Lùng đùng đùng bỏ đi, Giàng Páo và Seo Tính đều bối rối lo sợ. Khúa Ly bảo Seo Máy lấy cớ đi tìm rau lợn và bằng mọi cách phải liên lạc được với Sín Chải.

    Chiều qua Khúa Ly đã đi đặt mật hiệu liên lạc với Seo Mỷ, nhưng đến tối mật hiệu vẫn ở nguyên chỗ cũ. Lòng Khúa Ly như có lửa đốt.

*

*   *

Tin chồng bị thương và bị bắt làm Seo Mỷ khóc ngất đi mấy lần. Mẹ Sùng Sử cũng rũ ra như tàu rau cải phơi nắng. Seo Mỷ đòi Quyết Tiến phát cho cô một khẩu súng để đi cứu chồng.

 Trước mặt Quyết Tiến và Lý Vần Sinh lúc này khó khăn còn cao hơn cả đỉnh Ngũ Chỉ Sơn đang sừng sững trước mặt. Phần lo khuyên giải mẹ và vợ Sùng Sử và những gia đình có người hy sinh trong trận Hồ Thầu, phần lo nói cho dân Sín Chải không nao núng trước bọn phỉ để tăng cường công việc phòng ngự và quyết tâm chiến đấu đến cùng để giữ Sín Chải, đồng thời lại lo bàn kế cứu Sùng Sử ra khỏi nanh vuốt Giàng Páo. Khó khăn lớn nhất khi vạch kế hoạch cứu Sùng Sử là các anh chưa biết chúng giam giữ Sùng Sử ở đâu hay chúng đã giết rồi. Quyết Tiến bàn với Vần Sinh cho Sùng Chính đi bắt liên lạc với Khúa Ly.

  Sùng Chính ra đi từ lúc vàng mặt trời, nhưng không dám đến gần địa điểm liên lạc, vì bọn phỉ canh gác nhiều chặng. Đêm xuống, Sùng Chính đến điểm hẹn và nhận được mật hiệu của Khúa Ly. Sùng Chính quyết định không quay về và tìm một hốc đá kín đáo chui vào đấy nằm đợi.

Lần đầu tiên nằm giữa rừng một mình Sùng Chính sợ lắm. Lâu lâu một hòn đá lăn lộc cộc, hoặc tiếng thân cây trúc bị gió đu đua cọ vào nhau như người nghiến răng làm em thấy tóc gáy dựng đứng lên. Sùng Chính lại nhớ đến chuyện những con ma gà, ma chài... người già kể lại và cảm thấy toàn thân ớn lạnh. Có lúc Sùng Chính đã nhấp nhổm định chạy về, nhưng rồi lại nghĩ thương và lo cho chú Sùng Sử, nên em lại tự bảo mình dù có chết cũng phải chờ bằng được tin của Khúa Ly. Phấp phỏng, lo sợ và căng thẳng... lâu dần nhường chỗ cho sự mệt mỏi và Sùng Chính ngủ thiếp đi.

Tiếng gà rừng gáy lọt vào tai làm Sùng Chính giật mình thức giấc. Khi rõ mặt người, Sùng Chính thấy Seo Máy lên nương. Em nhớ rõ cán bộ Quyết Tiến dặn chỉ được gặp Khúa Ly, nên em cứ ngồi im theo dõi. Mặt trời lên đá cao, bụng đã đói cồn cào, Sùng Chính vẫn không thấy Khúa Ly ra. Còn Seo Máy đi lấy rau lợn mà sao cứ quanh quẩn mãi gần điểm hẹn. Hay là chị này đi thay Khúa Ly? - Sùng Chính chợt nghĩ thế và bứt cái lá cây thổi mấy câu trong bài hát “mở đầu”[26]. Phía Seo Máy có tiếng thổi lá trả lời đúng mật hiệu liên lạc.

 Sùng Chính sẽ sàng rời chỗ nấp và tay cầm cái chạc trâu ra vẻ người đi tìm trâu bị lạc. Trông thấy Sùng Chính đến gần, miệng hát nghêu ngao bài ca “mở đầu”, Seo Máy mừng lắm. Chị đi đến chỗ tảng đá khuất ngồi chờ.

  Hai chị em gặp nhau mừng đến chảy nước mắt. Nghe Sùng Chính kể suốt đêm nằm ở rừng để đợi, Seo Máy rất thương và lấy cái bánh dày trong túi vải chàm đưa cho Sùng Chính:

  - Ăn đi em. Chị mang đi ăn trưa, nhưng chị hãy còn no.

  Trong khi Sùng Chính ăn bánh dày, Seo Máy kể lại cho em nghe những điều bàn bạc của bọn Giàng Páo về Sùng Sử. Seo Máy dặn Sùng Chính về nói với cán bộ Quyết Tiến là Khúa Ly cần gặp cán bộ để kể chi tiết vào lúc sắp tối. Kể xong Seo Máy nhìn Sùng Chính hỏi vẻ lo lắng:

  - Em có nhớ hết những điều chị vừa kể không?

  - Chị yên lòng. Bài hát mới em chỉ nghe ba lần đã thuộc - Sùng Chính đáp rồi hối hả ra về.

  Nghe Sùng Chính bảo cáo lại, Quyết Tiến và Lý Vần Sinh mừng lắm liền đi gặp Khúa Ly.

  Chạng vạng tối thì Quyết Tiến và Lý Vần Sinh gặp được Khúa Ly. Nghe Khúa Ly kể chi tiết về sự bàn bạc giữa Giàng Páo và Giàng Seo Tính, cán bộ Quyết Tiến suy nghĩ một lát rồi nói:

    - Trước đây chúng tôi đã bàn kế hoạch đêm nay sẽ tập kích vào nhà Giàng Páo để cứu Sùng Sử ra. Hiện nay, bọn chúng đã rất hoang mang, lo sợ. Theo tôi, đêm nay ta không cần tổ chức cuộc tập kích vào nhà Giàng Páo nữa, vì e rằng khi ta tấn công, bọn chúng đến bước cùng sẽ giết hại Sùng Sử rồi bỏ chạy. Trong tình thế này ta chỉ cần viết thư cảnh cáo chúng, nêu rõ chính sách khoan hồng của Chính phủ và ra điều kiện chúng phải khiêng Sùng Sử về trả tại Sín Chải.

  Mọi người đều thấy lời bàn của Quyết Tiến là phải. Tuy vậy để bảo đảm an toàn tính mệnh cho Sùng Sử, các anh bố trí năm du kích tháo vát, nhanh nhẹn bám sát nhà Giàng Páo. Có tình hình gì đột biến, Khúa Ly hoặc Seo Máy sẽ báo ngay cho anh em biết. Một lực lượng du kích bố trí bí mật trong khu rừng pồ-trù, khi có tình hình đột biến sẽ đánh ập vào nhà Giàng Páo để giải thoát cho Sùng Sử.

*

*   *

  Sau một đêm chập chồn trong những giấc mộng khủng khiếp, Giàng Páo tỉnh dậy lúc gà gáy. Hắn thấy mồ hôi ướt đẫm áo trong, tuy bên ngoài trời đã se lạnh. Hắn bàng hoàng đưa tay vuốt vòng quanh cổ rồi giơ ra trước mắt xem lại.

  - Ồ, toàn những chuyện mộng mị vớ vẩn! - Hắn tự trấn an - Chẳng lẽ cái đầu mình đã mềm đến mức ấy rồi ư? Xem ra cả thằng Giàng Seo Tính - một con cáo gian ngoan - cái gan cũng teo tóp lại rồi. Nghĩ tới Sần Lùng, hắn lại vò đầu bứt tai tự nguyền rủa mình là đứa ngu đần quá tin vào đứa con hoang. Lẽ ra ngay từ đầu hắn phải giành lấy cái quyền chỉ huy bọn phỉ. Làm chỉ huy chính thì bây giờ Sần Lùng có giở mặt hắn cũng không lâm vào cảnh khốn quẫn thế này.

  - Thôi được, mỗi lần vấp càng thuộc đường đi - Hắn tự an ủi tuy rằng hắn vẫn cảm thấy lần vấp này đau quá! Hắn định gọi Khúa Ly sang tiêm mấy điếu thuốc phiện để xua tan những cơn mộng mị kinh hoàng, nhưng chợt nhìn thấy một tờ giấy lạ để ngay trên đầu giường, hắn giật mình tự hỏi:

  - Giấy ai để vào đây nhỉ?

  Tay hắn run lẩy bẩy mở tờ giấy ra. Bên dưới tờ giấy có đóng cả con dấu của Uỷ ban xã. Hắn lẩm bẩm đọc. Cái vốn chữ nghĩa của hắn không nhiều, những chữ viết trong giấy rõ ràng và to nên hắn cũng hiểu lờ mờ ý định của người viết. Tự nhiên mồ hôi hắn toát ra khắp người. Hắn nhẩy xuống đất chạy ra cửa quát hỏi tên phỉ già canh cửa:

  - Đêm qua mày ngủ dấp ở đâu?

  - Thưa quan, đêm... đêm... qua chúng con vẫn thức suốt đêm canh gác đấy ạ - Tên phỉ già lắp bắp thưa.

    - Thức cái con mẹ mày! - Giàng Páo giang tay tát vào mặt tên phỉ.

   - Đi gọi ngay ông Giàng Seo Tính đến đây!

  Khi tên tên phỉ già cắp súng chạy đi thì Giàng Páo đi vòng quanh nhà xem xét. Ba con chó săn to như ba con nghé nằm chết cứng trong đống nhãi nhớt. Hắn tra hỏi bọn người nhà xem đêm qua có thấy động tĩnh gì không, nhưng tất cả đều trả lời không hay biết gì.

  Một lúc sau Giàng Seo Tính lò dò đến chào Giàng Páo rồi đi thẳng đến bàn đèn thuốc phiện. Giàng Páo cáu kỉnh gắt:

  - Thuốc sái gì, ông xem đây này. Đêm qua chúng nó chặt đầu tôi thì cũng xong rồi. Nó để tờ giấy này ngay cạnh đầu tôi. Không trách đêm qua mê toàn thấy chuyện chẳng lành. Ông đọc thong thả cho tôi nghe kỹ xem ý chúng nó thế nào.

  Giàng Seo Tính sờ túi lấy ra cặp kính trắng, mắt tròn như cái đít chai, móc đôi gọng đã rỉ đỏ vào tai rồi lầm rầm đọc:

      Sín Chải, ngày...

      Gửi ông Giàng Páo.

      Xin lỗi là chúng lôi đã vào buồng mà không báo cho ông biết trước, Sần Lùng và bọn phỉ đã bỏ ông đi hết. Tình thế của ông bây giờ thật khó khăn. Nhà ông đã bị bộ đội và du kích bao vây chặt và chắc chắn không chống đỡ nổi qua mười lăm phút khi bị tấn công.

      Tuy vậy, chúng tôi khuyên ông nên quay về đầu hàng Chính phủ. Chính phủ sẽ khoan hồng cho những tội lỗi trước đây của ông, sẽ bảo đảm tính mạng và của cải của ông. Điều kiện để ông bày tỏ lòng ăn năn, chuộc tội lỗi là trưa nay ông phải cho người khiêng ông Sùng Sử trả về Sín Chải. Kể từ giờ phút nhận được giấy này ông phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về sự an toàn tính mạng của ông Sùng Sử?

                THAY MẶT ĐẠI ĐỘI DU KÍCH SÍN CHẢI

                             Lý Vần Sinh và Quyết Tiến ký.

      TB/. Ông sẽ giữ bức thư này coi như tờ giấy bảo đảm của xã cho ông và những người theo ông ra đầu hàng.

  Đọc xong bức thư, Giàng Seo Tính cũng thấy mồ hôi vã ra khắp người. Seo Tính hỏi:

  - Chúng nó vào mà bọn lính canh không biết gì à? Mấy con chó săn của ông đâu cả?

  - Tụi nó thì ngủ khác gì lũ chó kia - Giàng Páo chỉ cho Giàng Seo Tính mấy con chó đã chết cứng vì ăn phải bả.

  Giàng Seo Tính nhìn mấy con chó chết buột ra tiếng thở dài:

  - Thế là chúng nó lại ra tay trước mình. Đấy ông thấy không, chúng nó chỉ có mấy khẩu súng quèn, làm gì có tàu bay Phăng Ky yểm hộ, nhưng biết dựa vào nhau nên thành một quả đấm sắt. Còn chúng ta... chỉ có mỗi một miếng thịt thối của con Hảng Seo Máy cũng không thu xếp được.

  Giàng Páo hậm hực đi lại như con chó dữ bị xích vào cột:

  - Thôi đừng quay cổ nhìn về đằng sau nữa. Ông thử nói xem từ giờ đến trưa ta phải làm gì?

  - Còn làm gì được nữa. Lúc này mà cất cổ lên như hổ mang bành thì chỉ có gãy cổ. Hãy như con lươn, khéo léo trườn qua kẽ tay của chúng nó. Trước hết hãy giữ lấy cái mạng của mình. Mạng của mình còn thì còn có dịp tính sổ nợ với chúng nó.

  - Làm theo điều kiện của chúng nó à?

  - Không có con đường nào khác đâu.

  - Đầu hàng à? Không!... Không! Tôi không thể giương mắt nhìn thằng Sùng Sử tuột khỏi tay một cách dễ dàng như thế được.

  - Nhưng ông còn phải nhìn đến vợ ông, đến Giàng Tả Quán vừa ra đời được mấy tháng chứ. Lại còn cái cơ nghiệp này nữa... Ông giết Sùng Sử, chống lại họ để bỏ hết vợ con, nhà cửa, trâu ngựa và cả những nén thuốc phiện, những đồng bạc trắng... để chạy vào rừng ăn rễ thông à?

  Mặt Giàng Páo ngây độn ra như nặn bằng sáp ong. Hắn trút một tiếng thở dài ảo não và hỏi:

  - Ông tin là chúng nó giữ lời hứa ư?

  - Không thể dại dột tin chúng lâu dài, nhưng trước mắt chúng nó chưa dám nuốt lời hứa. Tôi đã làm việc với chúng nó, tôi biết rõ bụng dạ chúng.

    - Không còn mưu kế nào hay hơn nữa sao? - Giọng Giàng Páo rầu rĩ.

   - Đây không phải là một mưu cao hay sao? - Con mắt ti hí của Giàng Seo Tính long lanh những tia gian giảo - Đây là cách con rắn độc giả làm sợi dây rừng để bất ngờ mổ vào gáy người đi rừng đấy! Bây giờ ông cho tìm người về bó lại cái chân gãy của thằng Sùng Sử, cho nó ăn uống, thay quần áo mới. Tôi sẽ viết một bức thư xin lỗi chúng nó, đổ tất cả mọi tội lỗi đều do thằng Sần Lùng bức chúng ta phải làm theo.

  Giàng Páo thở hắt ra:

  - Mọi việc tùy ông sắp xếp.

  Giàng Páo uể oải lại chỗ bàn đèn nằm thẳng đuột như một cái xác.

  Gần trưa hôm ấy, Giàng Seo Tính cho khiêng Sùng Sử về Sín Chải. Seo Tính còn cho đem trả bốn khẩu súng chúng lấy được của Sùng Sử và ba du kích hy sinh bỏ lại ở Hồ Thầu.

  Nửa đêm hôm đó, Giàng Páo và Giàng Seo Tính bí mật cho cất giấu hết số súng đạn, mìn... chưa phát hết. Nơi cất giấu là một hang đá giữa rừng sâu chỉ có chúng biết.

  Giàng Páo cũng cho đem giấu bớt thuốc phiện, thóc bắp vào hang đá và số bạc trắng thì đích thân Giàng Páo đem chôn giấu.

CHƯƠNG MƯỜI CHÍN

  Tiếng súng máy tằng tặc... nghe đã xa và thưa dần. Lâu lâu vách núi dội lại hồi âm “ùng! ùng!” của những phát đạn súng cối ngân dài rồi mất đi trong tiếng suối chảy rào rào. Khi tĩnh mịch và hoang vắng trở lại ngự trị lại vút lên tiếng gáy ti... ti... của những con dế náu trong các lỗ đất và các bụi cỏ rậm quanh nhà. Thỉnh thoảng gió núi lùa qua khe vách thốc vào những chỗ áo rách làm Pò Vảng sởn gai ốc. Lão cố sức vần mấy khúc củi cháy dở cho chụm đầu vào nhau. Tàn than như hoa cà hoa cải nổ lép bép bung ra những tia đỏ chói. Ngọn lửa bùng lên chập chờn. Cái màn đen bị ánh lửa vén rộng ra soi rõ khuôn mặt Pò Vảng.

  Cái tật to bằng quả táo chứa đầy chân râu đen kịt mọc ở bên phải làm khuôn mặt lão đã vuông lại càng thêm vuông. Ánh lửa truyền sinh khí cho bộ mặt trắng bợt của lão, nhưng cũng khắc đậm thêm những nét lo âu nổi chằng chịt ở trán, ở đuôi mắt và hai bên mép. Dưới bộ lông mày rậm rịt, đôi mắt lão trũng sâu như hai vết lở trên bức tường bếp lò.

  Lão đã thức trắng nhiều đêm và đêm nay nữa lão lại ngồi lì bên bếp lửa. Suốt từ tối lão chỉ làm hai việc: hút thuốc vặt và vần củi cho cháy to thêm. Đầu lão càng lo xa, nghĩ gần thì lão càng rít thuốc nhiều hơn. Có lúc lão rít hàng chục điếu liền mà chẳng thấy mùi mẽ gì. Cái bùi nhùi dài hơn gang tay đã cháy hết. Hộp thuốc lào lão cũng đã vét tới những sợi vụn nát.

Lão chậm chạp chống gối đứng lên sờ soạng trên cái gác bếp đen kịt bồ hóng lấy được nắm thuốc lá. Lão vuốt thẳng từng lá, xếp lên nhau rồi cuộn lại thật chặt. Đè một ngón chân cái lên mũi dao nhọn, lão thái thành thạo và nhanh hơn cả ông lang thuốc bắc thái dao cầu. Cuộn thuốc lá phút chốc đã biến thành những lát mỏng dính. Lại phía góc bếp lão tìm một mảnh tre non, cạo lấy ít tinh trắng. Sau đó lão trộn với nắm thuốc lá vừa thái vò cho bông lên rồi nhét cả vào hộp.

Lão làm các việc ấy thong thả, chậm rãi hình như sợ không còn việc gì để làm cho qua cái đêm dài đằng đẵng như một năm này.

   Rồi lão lại ôm cái điếu ống vào lòng thong thả nạp thuốc. Lão nhổm người, với tay lên vách lấy xuống cái bùi nhùi thứ hai to bằng ngón tay dí vào cục than hồng. Chiếc bùi nhùi bốc khói, đen sạm, rồi đỏ lên như một nén hương. Láo dí cái bùi nhùi vào mồi thuốc đã nạp. Tiếng điếu ống sôi lên ùng ục phá tan bầu không khí vắng lặng. Như đáp lại tiếng sôi ùng ục của điếu ống, từ các đỉnh núi xa lại vọng về tiếng súng máy: cục... cục... cục...

− Lại cái tiếng súng máy chết tiệt! - Láo hậm hực thốt ra lời.

Cái tiếng súng máy nghe như con lợn bị chọc tiết này ít lâu nay đã làm Pò Vảng ngồi đứng, ăn ngủ không yên. Tai họa đến với nhà lão cũng bắt đầu từ hôm tiếng súng này nổ ở đầu bản.

Hôm ấy lão đang vác cây chuối lợn từ rừng về nhà thì súng máy nổ như xé màng tai. Lão rụng rời chân tay quăng cây chuối rồi chạy về nhà. Đến đầu bản đã thấy trong bản đầy chật những người lạ mặt mặc quần áo đen. Họ đi lại nghênh ngang như không nhìn thấy ai trước mặt. Mấy hôm sau, bọn lính dõng đã chạy theo quan Tây đi Phòng Tô cũng trở về. Rồi có tin bọn quan lại họ Sề đã về đóng ở bản trên. Hôm sau, lý trưởng Dáy cho người đi từng nhà thu gạo. Nhà Pò Vảng cũng phải nộp một tạ gạo và được nhận một mảnh giấy viết bàng chữ Hán “Vay của Pò Vảng 100 cân gạo”.

Mè Vảng - vợ lão xót xa tiếc của, lão gạt phắt đi:

 - Rừng nào chẳng có ma coi, đất nào chẳng có thần giữ. Con ma còn phải cúng thì người đứng ra trông coi dân bản cũng phải cho nó ăn.

 Lão tưởng thế là yên, nào ngờ chiều chúng lại đi từng nhà thu gà, rượu. Hôm sau chúng sục sạo vào từng nhà bắt con trai khỏe mạnh đi vác súng, vác đạn. Pò Vảng hoảng hốt vì chỉ có độc nhất một đứa con trai. Lão chạy bổ vào rừng tìm A Vảng đưa cho nắm cơm và dặn:

  - Ở bản họ đang bắt lính, con chớ có về.

  Thấy con trai trốn được mấy ngày yên yên lão đã mừng thầm. Một buổi sáng, có một tên mặc bộ quần áo đen, đầu đội mũ nồi có hai cái dải đỏ lắt lẻo bỏ ra sau gáy, tay cầm khẩu tiểu liên bước vào nhà. Hắn nhìn Pò Vảng từ đầu đến chân rồi hất hàm hỏi:

  - Thằng A Vảng đi hay không là tùy ông bà. Khi Việt Minh đánh đến đây thì chúng tôi buộc phải đưa ông bà ra đứng trước công sự để chắn đạn cho chúng tôi.

  Hai vợ chồng Pò Vảng bủn rủn chân tay sụp xuống lạy nó, nhưng tên chỉ huy biệt kích áo đen lạnh lùng quay ra. Biết cơ sự không xong, Pò Vảng đành gọi con trai từ rừng về để chúng bắt đi.

  A Vảng bị bắt đi chừng một tuần trăng lại thấy bọn phỉ ùn ùn kéo về. Quay về Mường Huy lần này đứa nào cũng dớn dác như gà thấy bóng diều hâu. Chúng khiêng về mấy thằng biệt kích áo đen máu chảy ròng ròng suốt cánh đồng. Tên lý trưởng Dáy quát tháo luôn mồm như thằng phát cuồng. Nó sai đem mìn gài khắp núi rừng, cả đường ra ruộng và lệnh cho dân chúng không được ra khỏi bản. Như để minh chứng cho lời đe dọa của lý trưởng, hôm sau hai con lợn, một con trâu và hai vợ chồng A Sin đi ruộng đã vướng phải mìn nổ tung lên trời.

    Pò Vảng đang nóng ruột như có lửa đốt vì không thấy A Vảng trở về thì lại có tin đồn bộ đội sắp về đánh phỉ. Pò Vảng dắt vợ và con gái trốn vào hang đá sau bản. Ông dặn vợ con:

  - Không có rau thì ăn muối. Không có muối thì đốt mấu vầu, cỏ tranh ăn thay, ra ngoài bây giờ chỉ có chết uổng mạng.

  Hôm bộ đội đến giải phóng Mường Huy, lão sợ tưởng đến rụng tim. Súng nổ đến mức lão ở trong hang đá mà thấy rung chuyển như núi sắp lở. Tiếng súng im, bộ đội vào tận hang đá giải thích cho dân bản yên bụng trở về. Từ hôm ấy tiếng súng ngày một đi xa, nhưng Pò Vảng càng lo cho số phận của A Vảng.

  - Bây giờ con ở đâu Vảng ơi! Con còn sống không? - Lão rền rĩ gọi con.

 Hú oà! Hú oà! Hú oà... oà..à..à... Từ lưng chừng núi bỗng dội về tiếng kêu rùng rợn và thê thảm của con bảng[27].

  Pò Vảng thấy tóc gáy đứng lên, khắp mình mọc gai. Lão lẩm bẩm:

 - Soi oá! Soi oá! Thật là xúi, cái con bảng chết tiệt này ở đâu đem điều xấu về cho bản rồi! Hay là... Lão không dám nói hết những điều lão thoáng nghĩ đến. Lão lắng tai nghe tiếng động bên ngoài.

  Tiếng súng máy lúc này đã im hẳn, chỉ còn tiếng suối chảy vấp phải những tảng đá phát ra những tiếng ùng ục như giận dữ. Những con dế cũng thôi không gáy nữa. Bao quanh lão bây giờ là cái hoang vắng đến rợn người. Lão sờ sẫm vào buồng lấy cái áo của A Vảng, rồi quay lại bàn thờ lấy một nắm hương. Lão định đi bói cho A Vảng, nhưng chợt nhớ ra đêm đã quá khuya, lão lại đặt cái áo lên đầu bàn thờ. Lão đốt mấy nén hương cắm vào bàn thờ tổ tiên và bát hương thờ thần đất. Lão lầm rầm cầu khấn rồi lão thẫn thờ đến ngồi xuống bên bếp lửa. Theo thói quen, lão hơ tay lên ngọn lửa. Ánh lửa làm nổi bật đôi tay khô đét và chằng chịt những đường gân của lão. Tiếng kêu của con bảng lại ám ảnh tâm trí lão. Ruột gan rối bời, lão sờ được chai rượu, mở nút và tu ừng ực. Rượu lão vốn nấu có tiếng là ngon, chỉ bật que diêm hơ qua đã bắt cháy xanh lét. Lão tu hết cả chai mà vẫn cứ thấy nhạt phèo.

   Cả rượu lúc này cũng không làm lão quên được nỗi nguy hiểm đang rình rập con trai lão. Ruột gan như đang bốc lửa. Hai thái dương lão giật liên hồi. Lão mơ hồ cảm thấy cái cột nhà lão đang tựa như sắp đổ. Lão sợ hãi nhắm mắt lại và đầu từ từ gục xuống.

    Lão mơ màng thấy đang bơi trong một biển khói khét lẹt mùi thuốc súng. Một tay bơi còn tay kia lão dìu A Vảng. Ngọn lửa như đang muốn thiêu sống cha con lão. Tiếng vầu nứa nổ như tiếng súng máy và mỗi đốt vầu nứa nổ ra lại như có một viên đạn lao về phía cha con lão. Lão càng cố sức bơi nhanh trong biển thuốc thì chân tay như bị buộc chặt lại. Một cái cây cháy đổ ập xuống đầu bố con lão. Pò Vảng rú lên và bàng hoàng tỉnh dậy.

  Con gà trống ở cái chuồng sát bếp như giật mình vì tiếng rú của lão,vỗ cánh phành phạch và cất tiếng gáy. Trong buồng, tiếng dát giường kêu rộp roạp rồi Mè Vảng hỏi vọng ra:

  - Làm gì mà rú lên thế?

  Cánh cửa buồng đan bàng nan vầu rên lạch xạch, rồi Mè Vảng đầu tóc bù xù, mắt hấp háy, vừa đi vừa bịt lại cái khăn vuông che gần kín đôi lông mày. Mắt bà cũng sưng húp có lẽ do thiếu ngủ và khóc nhiều. Bà với cái ghế mây tròn chân thấp ngồi đối diện với chồng. Bà nhìn chồng vẻ thương hại:

  - Cứ thức mãi thế này để rồi chết hả ông?

  Chợt đá phải cái chai không, bà càu nhàu:

  - Lại rượu. Ngày rượu, đêm rượu, ông không sợ cháy ruột cháy gan hay sao? Loạn lạc thế này đi đâu tìm được rượu mà uống như trâu uống nước thế!

  Phàn nàn rồi bà lẳng lặng xách cái chai không để lại gần bàn thờ thần đất, lấy khăn mặt ra lần nước dấp ướt vào đắp lên trán Pò Vảng. Nước mát làm dịu dần ngọn lửa trong đầu Pò Vảng.

  Ngoài trời bỗng nổi gió mạnh. Từng đợt sương mù theo khe cửa tràn vào nhà mang theo cái giá lạnh. Mè Vảng lấy thêm áo khoác cho chồng và chép miệng:

  - Khổ cho thằng Vảng, sương gió thế này còn nằm ở đâu?

  Bà đưa tay quệt ngang dòng nước mắt, rồi nói với chồng:

  - Tôi lo cho thằng Vảng lắm. Cứ chợp mắt là mê thấy toàn chuyện xấu. Ông cũng phải tìm đường đi hỏi xem con ở đâu chứ cứ ngồi mà rượu suốt ngày, suốt đêm thế này ư?

  Pò Vảng nén một tiếng thở dài:

  - Còn bao nhiêu người cũng như cảnh nhà mình...

  Con chó mực bỗng hực hực rồi vừa sủa vừa lui dần vào đầu hè. Mè Vảng hé mắt nhìn qua khe cửa và nói sẽ:

  - Có người!

  Pò Vảng cũng vội vã đến bên vợ nhìn ra. Một cái bóng đen sẫm đi đến trước cửa. Bóng người lên tiếng gọi khẽ:

  - Bác Vảng ơi, mở cửa cho cháu.

  - A Lù phải không?

  - Vâng, bác mở cửa mau, bác ơi.

  Cánh cửa gỗ kêu kèn kẹt và hé ra. Bóng đen hối hả lách vào.

    - Trong nhà có bộ đội không bác?

  - Bưn ơi[28]! A Lù! - Mè Vảng khẽ kêu lên - Cháu ở đâu mà người ướt thế này?

  - Bộ đội đóng cả ở Chấu Tà. - Pò Vảng đến bên A Lù thầm thì.

  A Lù đến bên bếp ngồi xuống. Đầu tóc anh rối bù, mặt mày ngơ ngác. Bộ quần áo đen lấm đầy bùn đất.

  - Cháu ở đâu về đấy?

  - Ở Lao Lìn Chải. Suốt đêm cháu lặn lội trong rừng. Bọn cháu đang bị bộ đội truy đuổi gấp. Thằng “Sếp gúp”[29] trúng đạn chết, bọn chúng cháu tan chạy mỗi đứa một ngả. Cháu cứ chiếu theo núi chạy tắt về đây.

  - A Vảng đâu? Cháu có gặp A Vảng không?

  - Sau trận đánh vào phố tỉnh bị thua, cháu và A Vảng cùng rút chạy về Nhạc Sơn. Ở đây lại bị bộ đội đánh tới, bọn cháu lại chạy đi làng Mán Trung Liềng, rồi chạy về Lao Lìn Chải. Đến Lao Lìn Chải thì A Vảng bị ngã sái khớp không đi được. A Vảng bảo cháu còn đi được thì trốn về để báo tin cho hai bác biết.

  - Khổ thân con tôi! - Mè Vảng rền rĩ.

    - Cháu về sau bản từ lúc nửa đêm nhưng sợ không dám về. Đợi lúc trời rạng cháu nghe ngóng thấy nhà hai bác yên yên mới dám vào gọi cửa.

   - Ở đây bác dọn cơm cho cháu ăn. Khổ, trông cháu như con ma rừng ấy. - Mè Vảng ái ngại nhìn A Lù.

  - Nhà cháu không có bộ đội đóng chứ?

  - Không.

  - Thôi xin phép hai bác cho cháu về nhà kẻo mẹ cháu mong.

  - Ừ cháu về đi. Tối hôm qua cả mẹ cháu và vợ cháu cũng ở đây. Ai cũng khóc đỏ con mắt.

  A Lù chào vợ chồng Pò Vảng rồi biến nhanh vào màn sương mù dày đặc. Nhìn theo bóng A Lù, Mè Vảng nói với chồng:

  - Ông cũng thu xếp đi tìm gọi A Vảng về thôi.

  Pò Vảng lắng nghe tiếng gió rừng thổi mỗi lúc một mạnh, rồi buột ra câu nói như một tiếng thở dài:

  - Cũng phải đi thôi.

*

*   *

  Gió may thổi lướt những bông hoa lau luôm nhuôm đỏ như mái tóc của những người bắt đầu tới tuổi già. Mùi ngải cứu thơm hắc tỏa lan. Nhìn con chim sâu lanh lẹn nhảy trên cành cây vừa nhặt sâu vừa chích chích gọi bạn, A Vảng nhìn lại cái chân sưng đỏ vẻ chán ngán. Dựa khẩu súng “Mát” vào một tảng đá rồi mệt mỏi ngồi xuống một tảng đá đầy rêu ẩm ướt. A Vảng duỗi thẳng chân, hai tay bóp nhè nhẹ vào chỗ chân đã tấy đỏ.

 Từ lúc rời nhà mới có vài tháng mà anh tưởng như đã mấy năm rồi. Lúc đầu bọn chỉ huy phỉ bắt anh vác đạn, sau đó tên Pò Păn bị chết, khẩu súng “Mát” của nó được chuyển vào tay A Vảng. Thế là từ đấy A Vảng trở thành “lính chiến” của bọn phỉ. Sau trận đánh kinh hoàng ở Nhạc Sơn, toán phỉ của A Vảng cứ nghe tiếng súng của bộ đội là cắm đầu chạy. Bọn chỉ huy cho rằng bọn A Vảng mất tinh thần nên sáp nhập vào toán phỉ Mông do Sần Lùng chỉ huy. Đây là một toán phỉ khá đông hỗn hợp nhiều dân tộc: Mông, Dao, Tày, Dáy và cả bọn lính biệt kích mới được Pháp thả dù xuống. Hôm chạy đến Lao Lìn Chải, A Vảng trượt chân khi vượt suối và bị bong gân. Bây giờ mỗi bước đi A Vảng lại thấy nhói buốt lên tận óc.

 - Tìm đường trốn hay sao mà ngẩn ra thế?

 A Vảng giật mình quay lại:

 - Lý Lở đấy à? Đói lắm mày ạ.

 - Tao cũng thế. Lần này thằng Pìn đi không biết có lĩnh được tí gạo nào về ăn không? Đã hai ngày ăn toàn ổi và quả ngỏa rừng xót ruột lắm.

Lý Lở nói xong lại xiết cái thắt lưng da vào thêm một nấc nữa. Những viên đạn trong cái bao da kêu lọc xọc.

 - Người Dao chúng mày quen leo núi nên chạy còn đỡ mệt, chứ người Dáy chúng tao thì...

 - Mẹ kiếp, người Nhắng chúng mày vẫn coi người Dao chúng tao là thân ngựa để chúng mày cưỡi chứ gì. Chúng mày nói chỉ quen lội ruộng sao giờ không về mà lội ruộng lại chạy lên núi của người Dao ẩn nấp còn kêu khổ. Cút mẹ mày về với cái bản Nhắng của mày đi!

 Thấy Lý Lở nổi nóng, A Vảng lại muốn trêu thêm:

 - Tao không đau chân thì thèm bước chân vào làng Dao chúng mày à.

 - À, mày dám khinh người Dao như thế hả? Tao phải cho mày một trận để mày về bảo cả lũ Nhắng chúng mày biết lễ phép với người Dao chúng tao.

Miệng nói, tay Lý Lở giơ cao cái báng súng định đánh A Vảng. A Pìn trở về trông thấy liền cất tiếng can:

 - Kiếm được rượu uống say rồi đánh nhau đấy hả - Miệng nói chân A Pìn bước nhanh đứng vào giữa Lý Lở và A Vảng.

 A Pìn cao hơn hẳn A Vảng và Lý Lở một cái đầu. Chân tay cuồn cuộn những bắp thịt rắn chắc, nên lời can của A Pìn lập tức có tác dụng.

 A Vảng dịu giọng nói:

 - Chúng tao đói quá, nên tìm chuyện cãi nhau cho vui thôi. Sần Lùng có phát cho ít gạo nào không?

 A Pìn bực bội quăng phịch cái túi dết bạt xuống đất. Mấy bắp ngô chồi ra khỏi túi lăn lóc cạnh chân A Vảng. Thuận chân A Vảng đá hắt đi:

 - Mẹ kiếp, đã mấy hôm ăn bắp nướng rồi, bây giờ lại nướng bắp à? Có gặp Sần Lùng không?

 - Có. Đ.mẹ cái thằng Mèo hoang, nó không có gạo phát lại còn nói láo.

 - Nó nói sao?

 - Nó bảo cho bọn Nhắng với Dao ăn cơm để chúng nó dẻo chân chạy trốn à?

 - Hôm qua tàu bay vừa thả dù kia mà.

 - Rặt một giống súng đạn với mìn thôi.

  - Đ. mẹ cả thằng Tây nữa. Bố chúng nó ăn đạn với mìn để cầm súng cho nó à? Đến nước này cũng phải chuồn thôi.

 - Liệu mà giữ mồm. Thằng Sần Lùng gian ác lắm. Nó để ý bọn chúng mình ghê lắm, cứ nói lăng nhăng nó cho ăn đạn thật đấy!

 - Mẹ kiếp, nó có đạn chúng ông không có súng đạn à? Được, cứ chờ lúc bộ đội đến đây nó sẽ biết tay.

 Nói thế nhưng rồi cả ba đứa đều thở dài, im lặng. Lý Lở lặng lẽ đi nhặt củi nhóm lửa nướng bắp. A Vảng đưa mắt nhìn những đám mây trắng bọc kín dãy núi phía trước mặt và quay trở về với những suy nghĩ vừa bị Lý Lở làm đứt đoạn. Giá như bây giờ còn ở nhà thì mình đã đi kéo gỗ làm nhà và kéo củi về đun Tết rồi đấy. Nhìn những dải mây trắng vật vờ ở đỉnh núi phía xa, A Vảng liên tưởng như là những cái “sa sén”[30] treo ở những cành tre cắm ở các ngôi mộ trong tiết thanh minh. Nghĩ tới đây, nỗi nhớ nhà lại càng nung nấu lòng A Vảng.

A Vảng hát se sẽ bài dân ca Dáy:

     ... “Đời lính đời khổ cực,

           Đi vác súng mòn chân

           Vết tay lõm cán cờ

           Bỏ ruộng hoang cỏ mọc.

                   Đời lính đời khổ cực

                    Mổ gà vịt hầu quan

                    Quan xôi trắng vừng thơm

                    Ta cơm chan với máu”...

 Điệu dân ca sâu lắng man mác nỗi buồn và chua xót. Nỗi buồn từ A Vảng lan sang cả A Pìn và Lý Lở.

Sau hôm A Lù bỏ trốn, Sần Lùng càng riết róng với người Dáy, người Dao. Cử đi canh gác nó cũng ngầm bố trí người giám sát. A Pìn bỗng lên tiếng:

 - Có người đang đi đến.

 - Đâu, đâu?

 Quả là có người đang đi đến chỗ chúng canh gác.

 - Có thể là do thám của bộ đội đấy, dập lửa đi Lý Lở.

  - Mẹ nó, nướng cái bắp cũng không xong - Lý Lở vừa dập lửa vừa càu nhàu.

 Ba đứa nấp vào sau các mô đá, súng chĩa về phía bóng người đang đi tới. Một lúc sau, bọn chúng nhận ra một người mặc bộ quần áo chàm.

 - Dân mình thôi.

 - Đừng vội tin, phía ấy làm gì có bản. Bộ đội cũng hay giả làm dân thường đi do thám đấy!

 Khi đã nhận rõ người đang đi tới là một ông già thì A Vảng bỗng nhổm hẳn người nhìn như dán mắt vào người đó rồi đột ngột lao ra:

 - Bố, bố. Làm sao bố biết đường đến đây?

 - A Lù chỉ đường, thế mà bố cũng phải đi tìm hai ngày, hỏi thăm hết người này đến người khác mới đến được. Chân con đã đỡ chưa?

 - Khá nhiều rồi bố ạ.

 - Liệu tìm đường mà về thôi. A Lù về, bộ đội không làm gì nó đâu.

 Lý Lở và A Pìn cũng túm lại nghe ông già kể chuyện gia đình. Câu chuyện đang nở như mấy cái bắp nướng trong đống lửa thì có tiếng quát:

− Lão già ở đâu đến đây?

 Bốn người quay lại đã thấy Sần Lùng mắt gườm gườm nhìn Pò Vảng.

 - Thưa ông đội, đây là bố tôi.

 - Làm sao lão biết A Vảng ở đây mà tìm đến?

 A Vảng vội vàng đáp thay:

 - Bố tôi vừa đi vừa hỏi thăm, may mà gặp tôi ở đây.

 Sần Lùng lừ mắt nhìn A Vảng rồi lừ lừ tiến sát lại Pò Vảng:

 - Lão già ở đâu?

 - Tôi ở Mường Huy.

 - Mường Huy hả? Bộ đội Việt Minh sai lão đến đây dò thám phải không?

 Pò Vảng bỗng thấy run cả chân tay:

 - Không ai sai tôi cả. Tôi nhớ A Vảng quá nên lặn lội đi tìm nó.

 A Vảng nói đỡ cho bố:

 - Thưa ông đội, bố tôi đến thăm tôi thật đấy ạ.

 - Thăm... thăm gì... Lại lên đây để lôi kéo thằng A Vảng trốn về chứ gì.

 - Dạ thưa quan... - Pò Vảng run run quỳ sụp xuống chân Sần Lùng và lễ hắn ba vái - Mong quan thương lấy vợ chồng già này, vợ tôi ốm sắp chết vì thương nhớ nó, xin quan cho nó về phép thăm mẹ nó mấy ngày... May ra thấy mặt nó mẹ nó qua khỏi được cơn bệnh này...

 - Về này! - Sần Lùng co cẳng đạp vào ngực Pò Vảng. Ông lão ngã bật ngửa - Đ.mẹ cái giống chúng mày, đứa nào cũng nhát gan như con hoẵng, cục cứt rơi vào khoeo chân cũng giật mình bỏ chạy. Cút ngay! Mày còn nói lôi thôi, tao sẽ cho hai bố con mày nhận đủ một băng đạn.

 Sần Lùng chĩa khẩu “tuyn” vào Pò Vảng đang lồm cồm bò dậy. A Vảng chạy lại đỡ bố, giọng méo xệch:

 - Bố ơi, bố đến đây làm gì cho khổ thân.

 Pò Vảng ngồi dậy, mắt ráo hoảnh và long lanh những tia giận dữ. Lão dùng tiếng Dáy nói với con:

 - Mày đi cầm súng cho nó để nó đánh bố mày như đánh một con chó. Ôi nhục nhã...

 - Thằng già nói gì? Câm ngay không ăn một băng đạn bây giờ - Sần Lùng dí súng vào ngực ông lão. Pò Vảng căm phẫn nhìn Sần Lùng trừng trừng:

 - Tao nói chuyện với con tao, có giỏi mày bắn đi thằng Mèo hôi - Pò Vảng ưỡn ngực ra như sẵn sàng đón nhận những viên đạn.

 A Vảng, A Pìn, Lý Lở cùng xông đến gạt mũi súng của Sần Lùng ra. A Vảng nói:

 - Ông Sần Lùng! Chúng tôi cầm súng cho ông, cơm không đủ no mà ông còn đánh bố tôi à?

Thấy ba mũi súng chĩa cả vào hắn, Sần Lùng chột dạ. Hắn lùi lại mấy bước, giọng đe nẹt:

 - Đ.mẹ, chúng mày định làm phản à? Liệu hồn đấy! Đứa nào trốn ông giết hết!

 Sần Lùng quàu quạu nhìn mấy người rồi khoác súng qua vai quay đi. A Pìn nhìn theo nhổ một bãi nước bọt:

 - Đồ Mèo hoang.

 A Vảng đến bên bố giọng đau xót:

 - Bố ơi, bố có đau lắm không? Thôi bố về đi.

Pò Vảng chưa nguôi cơn giận, lão nói như thét:

− Về thôi chúng mày! Giống người đã không biết tôn trọng người già thì cũng như lũ chó sói thôi.

− Bố cứ về trước đi. Về bây giờ thằng Sần Lùng cho người đón đường ám hại ngay. Vả lại chúng con còn phải ở lại tính sổ nợ với nó.

Pò Vảng mở túi lấy mấy cái bánh dày đưa cho bọn A Vảng:

− Các con ăn đi rồi liệu tìm đường về nhà thôi. Ở với chó sói thì sớm muộn cũng thành chó sói.

*

*   *

Sau câu chuyện xẩy ra với toán A Vảng, Sần Lùng bực tức và có phần chán nản. Vừa đi hắn vừa suy nghĩ mung lung. Chân hắn liên tiếp đá băng những hòn đá nhỏ như chính những hòn đá ấy đang cản trở con đường thăng tiến của hắn.

Bỏ Giàng Páo ra đi, Sần Lùng ngầm “thề giời” chẳng bao giờ quay trở lại vùng đất đáng nguyền rủa này nữa. Hắn nhớ đến lời đã hứa với Vản Lình và thấy con đường vinh thăng của hắn hoàn toàn lệ thuộc vào việc hắn thực hiện lời hứa đó. Khi đã thành viên quan một, hắn sẽ cưỡi ngựa trở về Ngũ Chỉ Sơn. Lúc ấy Giàng Páo sẽ phải khúm núm trước cái roi ngựa của hắn. Còn con Seo Máy, con ngựa cái ngu độn ấy, sẽ phải hối tiếc vì đã từ chối một ông quan trẻ khỏe gấp mười Giàng Páo. Một ý định trả thù hèn hạ và độc ác đã lóe lên trong đầu hắn. Không, ta sẽ bắt Giàng Páo giao con Seo Máy cho ta. Sau khi cho nó biết sức lực của ta, ta sẽ cho phép bọn lính dưới quyền giày vò nó như giày vò một cái áo đã cũ nát. Lúc ấy hắn đã bật lên tiếng cười sàng sặc man dại.

Ấy thế mà mọi việc lại không như ý Phăng Ky sắp đặt. Hắn biết Phăng Ky đã dốc mọi nỗ lực tiếp sức cho bọn chúng. Bản thân Sần Lùng cũng đã liều mình xông xáo vào mọi nơi nguy hiểm nhất hòng giành lấy cái lon quan một, nhưng rốt cuộc mọi nỗ lực của hắn chẳng khác cây gỗ mục trước dòng suối lũ. Mắt hắn vừa kịp nhìn thấy dãy phố xinh xắn của cái thị xã biên giới thì đã vấp phải sự chống trả quyết liệt của đối phương. Bọn lính dưới quyền hắn đã vắt chân lên cổ tháo chạy. Từ đấy bọn hắn cứ chạy dài, bỏ hết bản này đến bản khác. Bọn lính phỉ vút súng bỏ về nhà ngày càng nhiều và lây lan nhanh như dịch tả. Hắn đã bắn chết mấy tên làm gương, nhưng không ngăn được sự tan rã nhanh chóng của đội quân ô hợp. Hắn cứ phải lùi, lùi mãi và bây giờ lại phải trở về vùng Ngũ Chỉ Sơn chết tiệt này. Đến đây hắn được tin toán quân của lý trưởng họ Sề đã bỏ Múng Hung. Thế là hở sườn phía bắc. Quân của Vàn Lình không nuốt được thị trấn Sa Pả mà còn chết mất tên vua Mông. Bây giờ Vản Lình cho quân co cụm lại để giữ mấy cái bản heo hút của dãy Seo Mi, Hồng Dến...

Còn ở đây, mới sểnh hắn ra có mấy chợ, mấy tên du kích và bộ đội huyện đã trỗi dậy giải phóng cho thằng Sùng Sử và chiếm lại hết vùng Ngũ Chỉ Sơn. Thấy hắn quay về, Giàng Páo và Giàng Seo Tính đã quay mặt làm phản đội du kích, hợp tác với hắn đánh lại đội du kích. Qua mấy trận giao tranh quyết liệt, hắn bị mất hơn chục tên lính mới dồn được bọn Quyết Tiến và Lý Vần Sinh co về giữ Sín Chải và Hồ Thầu.

Tuy buộc lòng phải quay lại bắt tay nhau chống lại đội du kích, nhưng Sần Lùng biết rằng giữa hắn và bọn Giàng Páo đã có một cái vực sâu vô hình ngăn cách. Sần Lùng tuy ghét Giàng Páo tráo trở và thâm hiểm, song hắn thấy rằng nếu thiếu Giàng Páo hắn sẽ không có chỗ đứng chân, trước mắt là phải trông cậy vào mấy cái bịch ngô và lúa của Giàng Páo, vì tàu bay Phăng Ky thả dù tiếp tế rất thất thường. Hắn cũng biết bọn Giàng Páo đang phải dựa vào sức mạnh quân sự của hắn, nhưng Giàng Páo cũng đang ngấm ngầm nắm lấy quyền chỉ huy bọn thổ phỉ.

Rõ ràng nhìn toàn cục mặt trận, bọn hắn đã từ thế tiến công quay về thế thủ. Không biết Phăng Ky còn có nỗ lực nào để đảo ngược thế cờ không? Nếu không có những nỗ lực mới của Phăng Ky, thì cái nguy cơ sụp đổ hoàn toàn của bọn hắn là không tránh khỏi, và cái lon quan một mà hắn trông đợi từ bao năm nay giờ chỉ còn là cái bóng chập chờn xa vời vợi... Nghĩ tới đây, Sần Lùng bỗng rít lên:

− Mẹ kiếp! Ta sẽ là người lập lại trật tự ở cái đất này bằng tất cả sức mạnh tàn bạo. Mọi kẻ ngáng trở con đường của ta, kể cả bọn Giàng Páo đều phải thanh toán đến tận cội rễ!

Mũi giày xăng đá của hắn đá bung một hòn đá to bằng quả bưởi. Nghe thấy đá lăn lộc cộc hắn tưởng như đầu kẻ địch bị hắn chặt đứt đang lăn xuống vực.

CHƯƠNG HAI MƯƠI

  Tiếng súng vẫn nổ dữ dội. Xen giữa những tràng trung liên là tiếng tiểu liên rèn rẹt và tiếng nổ đanh, gióng một của những khẩu “giáp tám” và súng “Mát”. Lâu lâu lại có tiếng rít lạnh gáy của những quả đạn cối 60 ly.

  Sín Chải mịt mù trong bụi đất và khói súng. Hôm nay đội du kích đã bước sang ngày cầm cự thứ ba chống lại bọn phỉ Giàng Páo và Sần Lùng. Theo mật báo của Khúa Ly, hôm nay bọn phỉ đã dốc toàn lực để chiếm bằng được Sín Chải. Giàng Páo và Sần Lùng hứa thưởng cho tên nào vào Sín Chải đầu tiên mười nén thuốc phiện và hai mươi đồng bạc trắng, ngoài ra còn báo cáo với Phăng Ky hậu thưởng. Chúng đã giết trâu và cho mỗi tên uống nửa lít rượu trước khi xuất trận.

  Nhận được tin báo của Khúa Ly, Quyết Tiến và Lý Vần Sinh sau khi hội ý đã quyết định họp toàn đội du kích và thông báo cho anh em rõ ý đồ của bọn phỉ. Lý Vần Sinh đứng ra trước đội du kích, đưa mắt nhìn mọi người một lượt, rồi anh nói giọng thong thả và rắn đanh:

− Thưa anh em, trong cuộc chiến đấu bảo vệ Hồ Thầu, chúng ta đã hy sinh ba người và hai người bị thương. Từ hôm rút về Sín Chải, chúng ta lại phải chiến đấu liên tục với bọn Sần Lùng. Ngày đầu ta đánh lui mười đợt tấn công của chúng. Hôm qua chúng tấn công mười lăm đợt, nhưng đều bị đẩy lùi. Về phía chúng ta, lại có thêm hai người nữa hy sinh và hai người bị thương. Đêm hôm qua, Seo Say - vợ tôi, trong khi đi lấy nước về tiếp tế cho đội du kích đã bị bọn phỉ bắn chết. Lẽ ra hôm nay tôi phải ở nhà lo chôn cất Seo Say cho trọn nghĩa vợ chồng, nhưng bọn phỉ Giàng Páo, Sần Lùng đã có dã tâm giết hết đội du kích và dân hai bản Hồ Thầu và Sín Chải trong ngày hôm nay. Vì thế, tôi quyết định hoãn việc chôn cất Seo Say đến khi nào đánh tan ý định chiếm Sín Chải của bọn phỉ.

Nói đến đây, giọng Lý Vần Sinh bỗng dưng nghẹn lại. Đầu anh hơi cúi xuống hình như để giấu những giọt nước mắt sắp trào ra. Anh em du kích ai nấy đều cảm thấy ở ngực có tảng đá đè. Nhiều người quay mặt không dám nhìn Lý Vần Sinh vì sợ chính họ cũng sẽ rơi nước mắt.

Đêm qua nghe tin báo, Lý Vần Sinh chạy bổ về nơi đặt thi hài Seo Say. Anh đứng ngẩn ra đến mấy phút nhìn vợ. Mắt Seo Say nhắm nghiền như đang ngủ. Trên khuôn mặt trắng bợt như cánh hoa đào đã tàn, một vết tròn sâu hoáy khoan vào giữa trán. Lý Vần Sinh bỗng nấc lên rồi từ từ khuỵu xuống ôm lấy xác vợ. Những người có mặt lúc ấy đều thấy cổ như nghẹn lại. Từ Seo Mỷ lan đến các cô gái rồi các bà già bật lên những tiếng hức! hức!...

 Giữa lúc toàn đội du kích còn chưa qua cơn xúc động, thì Sùng Sử đột ngột xuất hiện với cái nạng trong tay. Seo Mỷ đi kèm bên cạnh dìu anh. Nghe tin Seo Say hy sinh, Sùng Sử đã bắt vợ dìu anh từ hang đá về bản Sín Chải để vĩnh biệt người bạn gái thân thiết. Và bây giờ, anh đến thẳng với đội du kích ở ngay chiến hào. Sùng Sử vẫn giữ thói quen nói rành rẽ từng tiếng và phát đúng âm chuẩn những chữ ch và tr:

 - Thưa anh em, bọn phỉ lại vừa giết thêm một người bạn thân thiết của chúng ta. Nếu ta không chặn đứng và tiêu diệt chúng ở ngay Sín Chải này, thì hàng trăm người gồm cha mẹ, vợ con chúng ta đang ở trên hang đá sau bản sẽ phải chịu chung số phận như Seo Say. Vì thế, chân tôi tuy chưa khỏi, tôi vẫn đề nghị đồng chí Lý Vần Sinh và cán bộ Quyết Tiến cho tôi một khẩu súng để tôi cùng góp một tay súng tiêu diệt bọn thổ phỉ.

 Đội du kích xôn xao hẳn lên và hầu như cả hai, ba người cùng nói một lúc:

 - Đồng chí chủ tịch cứ yên tâm về nghỉ, chúng tôi còn sống thì bọn phỉ không thể vào được bản Sín Chải này.

 Quyết Tiến cũng đến bên Sùng Sử nói nhỏ nhẹ:

− Công việc tiếp tế hậu cần cho cuộc chiến đấu ngày hôm nay sẽ bảo đảm một nửa phần chiến thắng. Vì vậy, đề nghị đồng chí cứ trở về hang đá cùng với Seo Mỷ lo giúp cho việc này. Những ai còn khỏe mạnh, đồng chí động viên tham gia tiếp tế cơm nước, súng đạn và cứu thương kịp thời. Ngoài ra đồng chí cho em Sùng Chính liên lạc với Khúa Ly, nói với cô ấy phải tìm mọi cách phá việc bọn phỉ chặn đường nước ăn của Sín Chải. Cuộc chiến đấu này có thể còn kéo dài, thiếu nước ta không duy trì được cuộc chiến đấu đâu.

Sùng Sử gật đầu:

− Việc mở nước cho Sín Chải tôi đã nghĩ tới và hôm qua đã cho Sùng Chính đi gặp Khúa Ly rồi. Tôi còn dặn Khúa Ly phải đề phòng bọn chúng đầu độc nguồn nước của Sín Chải nữa kia.

 - Vậy thì rất tốt. Anh cứ yên tâm về hang đá chỉ đạo việc hậu cần cho chúng tôi. Việc chiến đấu ở đây anh cứ tin vào Lý Vần Sinh và tôi.

 Trước yêu cầu của mọi người, Sùng Sử lại tập tễnh chống nạng cùng Seo Mỷ trở về hang đá. Ngay sau đấy đội du kích đã bắt tay vào việc củng cố công sự. Quyết Tiến và Lý Vần Sinh hội ý riêng, phân công nhau tác chiến cả khi bọn phỉ đã tràn được vào Sín Chải.

 Công việc chuẩn bị chiến đấu của đội du kích chưa xong thì tiếng súng tấn công của bọn phỉ đã nổ ran. Ngay từ phút đầu mọi người cảm thấy đã thực sự bước vào một trận đánh ác liệt hơn mấy ngày trước nhiều lần.

*

*   *

 Mặt trời lên đã cao nhưng không xuyên qua được lớp mù dày đặc nên trông giống như một cái đĩa vàng treo lơ lửng trên khu rừng pồ-trù. Cây cỏ đã bước vào mùa tàn lụi. Các đồi cỏ gianh chuyển sang màu vàng xỉn với những ngọn lá khô trắng. Trong đám ngải cứu rừng lốm đốm những lá đen, khô nỏ. Lá cây khúc cũng chuyển sang màu trắng như được tráng một lớp bạc mỏng. Đó đây những cây rau dền núi, thân và hoa đỏ tía xen giữa đám hoa mua nở san sát ven đường.

 Đã lâu lắm Khúa Ly mới có dịp cưỡi con ngựa thồ vừa đi vừa ngắm cảnh như người đi chợ. Bỗng ở lưng chừng quả đồi gianh ven đường vang lên tiếng gáy đơn độc: tích cà cà! tích cà cà! Tiếng gáy của con gà gô vô tình làm Khúa Ly chạnh nhớ đến hoàn cảnh của mình. Cô thấy thèm được sống như Seo Mỷ, Seo Say và các bạn gái của cô ở Hồ Thầu, Sín Chải cho dù có cực nhọc, nguy hiểm đến mấy cũng thấy vui. Lắm lúc Khúa Ly đã so sánh Seo Mỷ, Seo Say... như những con gà nhà luôn được sống vui vẻ với cả đàn, còn Khúa Ly là con gà gô lúc nào cũng thui thủi một mình. Cũng làm công việc cho kháng chiến, nhưng Seo Mỷ, Seo Say chẳng phải dấu ai, còn Khúa Ly lại phải giữ kín những việc mình làm như mèo mới đẻ giấu con. Hôm nay Khúa Ly nhận với Seo Mỷ đi làm một việc thật khó khăn, nguy hiểm: mở nước cho Sín Chải.

 Chiều tối qua, sau khi gặp Sùng Chính, Khúa Ly về bàn với Seo Máy xem ai nên đi làm việc này. Seo Máy nhận đi, nhưng Khúa Ly thấy để Seo Máy đi thì dễ lộ, vì Seo Máy không có anh em thân thiết ở Hồ Thầu. Vả lại, từ khi Sần Lùng quay lại, Giàng Páo không muốn Seo Máy đi đâu xa một mình. Khúa Ly sang Hồ Thầu, có nhiều cớ nói để Giàng Páo dễ tin hơn.

 Qua tìm hiểu bọn phỉ đi đánh ở Sín Chải về, hai cô biết rằng ngày hôm qua đã không có một giọt nước nào về đến Sín Chải. Con suối to ở chân núi, Giàng Seo Tính đã cho một toán phỉ có súng máy gác suốt ngày đêm. Không có nước thì Sín Chải không thể sống được, cho nên bằng giá nào cũng phải mở nước về Sín Chải. Thấy rõ sự cần kíp ấy, nhưng làm thế nào mở được nước thì cả Seo Máy và Khúa Ly chưa nghĩ ra. Đập chết tên phỉ gác đập rồi phá đập cho nước chảy thì rất nguy hiểm, song nếu bí quá vẫn cứ phải làm để cứu Sín Chải. Dù thế nào thì cũng cứ phải đến Hồ Thầu xem xét tình hình cụ thể rồi quyết định sau. Nghĩ rồi, tối hôm qua, khi nằm tiêm thuốc phiện cho Giàng Páo, Khúa Ly cứ thở dài sườn sượt. Thấy lạ Giàng Páo hỏi:

− Em làm sao thế Khúa Ly?

 - Mấy hôm nay đánh nhau to ở Hồ Thầu, em lo cho họ hàng chú bác em ở bên ấy quá.

 - Tôi hỏi rồi, không ai làm sao cả.

 - Em sợ đội du kích trả thù vì em đang ở đây. Hay là ngày mai em sang Hồ Thầu thăm họ hàng nhé. Lúc khó khăn em không về sợ rằng sau này họ hàng trách oán. Bên ấy bây giờ ta đã chiếm rồi phải không?

 - Ta chiếm rồi, nhưng có sang cũng phải cẩn thận.

 - Đội du kích mắc kẹt ở Sín Chải rồi, em chỉ sợ thằng Sần Lùng biết lỏn đi theo làm bậy như với Seo Máy thôi.

 - Hừ, cái thằng con hoang ấy thì phải đề phòng thật đấy! Đây, em cứ cầm lấy khẩu súng lục này, đứa nào giở trò thì em cứ bắn vỡ đầu nó ra.

 Giàng Páo lấy khẩu súng lục để ở đầu giường xuống đưa cho Khúa Ly và chỉ dẫn cách lên đạn và ngắm bắn.

 Khúa Ly cất súng và khéo léo hỏi thêm:

 - Nghe nói anh đã cho lệnh đắp nước không cho về Sín Chải để bọn du kích chết khát phải không?

− Đúng đấy. Đó là cái kế của con rắn xanh Giàng Seo Tính để bọn du kích không chết vì đạn cũng chết khát.

 - Em chỉ sợ bọn lính thi hành lệnh không nghiêm. Có ối đứa còn anh em họ hàng ở Sín Chải.

 - Ừ nhỉ. Thế thì qua Hồ Thầu em đến xem bọn canh gác đập nước có làm đúng lệnh không nhé.

 - Vâng ạ.

 Nghe tiếng vâng ngọt xớt của Khúa Ly, Giàng Páo thấy nở từng khúc ruột. Kể từ khi Khúa Ly đẻ cho hắn một đứa con trai “nối rễ” họ Giàng, Giàng Páo càng yêu quý Khúa Ly hơn. Hắn để ý khi hắn trá hàng đội du kích, Khúa Ly cũng không tỏ ra thân thiện với bọn ấy. Vì thế yêu cầu đi Hồ Thầu của Khúa Ly hắn không mảy may nghi ngờ.

 Thế là từ sớm nay, Khúa Ly cho con bú rồi giao cho Seo Máy bế và cô lấy con ngựa thồ màu hồng mà Giàng Páo vẫn cưỡi đi thẳng đến đập nước.

 Tiếng súng ở phía Sín Chải vẫn nổ rộ lên từng đợt như thúc giục Khúa Ly có những hành động táo bạo để cứu Sín Chải. Cô giật cương cho con ngựa chạy nước kiệu nhỏ. Tới Hồ Thầu, cô đến ngay chỗ đập ngăn nước. Tên phỉ gác đập nước nhận ra Khúa Ly lễ phép cúi đầu chào và hỏi:

 - Bà Giàng Páo tới đây có việc gì ạ?

 - Ông Giàng Páo cho tôi tới đây xem các anh canh gác đập nước có cẩn thận không.

 - Dạ thưa bà, chúng con canh gác nghiêm lắm ạ.

 Khúa Ly thúc ngựa giẫm tràn lên đập nước. Từng mảng đất đá mới đắp bị vó ngựa xô làm lở ra từng mảng và dòng nước bị chặn lại ào ào tràn qua chỗ lở. Nhìn dòng nước trong suốt bị chặn lại, Khúa Ly nghĩ đến những em bé, những người già và cả những du kích bị thương đang khát cháy cổ. Bất giác Khúa Ly thấy lòng xót xa như bị lẹm nứa cắt. Cô thúc ngựa cho chạy xuống phía chân đập, định làm cho chân đập yếu đi cho nước dễ phá vỡ, nhưng tên phỉ đã gọi giật lại:

− Bà Giàng Páo, phía dưới ấy có mìn đấy!

 Khúa Ly bặm môi căm giận, giật cương cho con ngựa quay lại:

 - Mìn chôn mấy quả? Ở đâu?

 - Cả một dãy năm quả, cách đập sáu sải tay ạ.

 - Có mấy người gác đập này?

− Năm người gác  thay nhau ạ.

 - Những đứa kia đâu?

 - Chúng nó ở cả trong nhà kia - Tên phỉ chỉ một cái nhà cách đập khoảng năm chục sải tay.

 - Canh với gác. Nếu du kích đến đập vỡ sọ mày rồi phá đập thì lũ kia biết làm sao được.

 - Ông Giàng Seo Tính dặn một người gác vẫn phải có người theo dõi đấy ạ.

 Con cáo Giàng Seo Tính gian ngoan thật! Khúa Ly nghĩ bụng bây giờ ta có diệt tên này và phá đập thì bọn trong kia biết ngay. Khúa Ly giật cương cho ngựa đi lên phía trên đập mấy chục bước và thấy ở mé núi có một lỗ hổng to và sâu hun hút. Một kỷ niệm thời còn đi chăn trâu lóe lên trong óc Khúa Ly.

  Hồi ấy lũ trẻ chăn trâu Hồ Thầu cãi nhau với bọn chăn trâu ở Sín Chải. Bọn Khúa Ly tức quá đã về rủ nhau lấy đất đá đắp ngăn khe nước cho chảy hết vào cái lỗ sâu ở chân núi nhằm làm cho bọn chăn trâu Sín Chải chết khát. Hôm sau Khúa Ly rủ mấy đứa xuống Sín Chải thăm dò xem bọn nó có chết khát không, nhưng rất lạ là nước vẫn chảy về Sín Chải tuy chỉ bằng một nửa trước. Khúa Ly thầm reo lên trong lòng: Chuyến này thì đuôi trâu lại đánh vào lưng trâu rồi!

 Khúa Ly giật cương cho ngựa đi phá thêm một đoạn đập nữa để nước chảy tràn xuống khe, rồi quay lại nói với tên phỉ:

 - Mày vào gọi tất cả lũ nó ra đây.

 Tên phỉ còn đang do dự thì Khúa Ly sẵng giọng:

 - Mau lên! Đây là mệnh lệnh, nghe chưa.

 Một lúc sau cả năm tên phỉ đã đến trước mặt Khúa Ly. Bằng giọng hách dịch Khúa Ly nói:

 - Các anh có nghe thấy tiếng súng nổ ở phía Sín Chải không?

 - Dạ có ạ.

 - Tại sao lệnh đắp nước cho Sín Chải chết khát đã hai ngày nay mà bọn du kích còn đánh hăng thế? Ông Giàng Páo nghi chúng mày mở trộm nước cho Sín Chải nên cho ta đến đây xem xét.

− Dạ thưa bà Giàng Páo, lệnh của quan vẫn được thi hành đúng đấy ạ.

 - Thi hành đúng mà ngựa chỉ xéo qua đập đã vỡ từng mảng thế kia à. Hay là chúng mày muốn về Sín Chải đánh nhau để ông Giàng Páo cho người khác đến thay.

 Bọn phỉ sợ hãi nhìn nhau. Khúa Ly rút khẩu súng lục của Giàng Páo ra cầm tay và chỉ vào từng tên ra lệnh:

 - Chúng mày phải đắp lại ngay cái đập này không để một giọt nước nào về đến Sín Chải.

− Thưa bà...

 - Không thưa gửi gì nữa. Bây giờ chúng mày phải đắp cho nước chảy hết vào cái lỗ kia. Nước sẽ chảy hết vào ruột đất và bọn Sín Chải sẽ chết khô. Rõ chưa.

 Tên toán trưởng lắp bắp:

 - Thưa bà để con đi hỏi lại ông Giàng Seo Tính đã.

 - Lệnh của ông Giàng Páo không to bằng lệnh Giàng Seo Tính à? Mày trái lệnh thì tao đã được lệnh ông Giàng Páo bắn ngay tại chỗ.

 Nhìn miệng khẩu súng lục chĩa thẳng vào mình, tên toán trưởng run sợ vội vã bảo cả toán phỉ đi lấy xẻng cuốc về đắp lại đập nước theo ý Khúa Ly.

 Khúa Ly đứng ốp cho bọn phỉ đắp bằng xong cái đập. Khi dòng nước đã chảy ào ào vào cái lỗ đất sâu hun hút Khúa Ly mới yên tâm. Trước khi về, Khúa Ly dặn:

 - Chúng mày phải gác cho cẩn thận. Ai muốn thay đổi đắp đập khác phải về xin lệnh ông Giàng Páo, nghe chưa! Chúng mày phải lấy đầu ra mà bảo đảm việc thi hành lệnh của ông Giàng Páo đấy!

 Bọn phỉ vâng dạ rối rít và tiễn Khúa Ly một đoạn. Mặt trời đã xế qua đỉnh đầu. Trời đã ấm hơn và trong lòng Khúa Ly cũng thấy ấm lại. Cô nghĩ: Chỉ một lúc nữa Sín Chải sẽ nhận được dòng nước mát. Cuộc chiến đấu ở Sín Chải của đội du kích sẽ được tiếp thêm sức mạnh.

 Khúa Ly buông lỏng cương cho con ngựa hồng thong thả bước trên con đường lổn nhổn đá núi. Phía xa, tiếng súng vẫn nổ rền ở thung lũng Sín Chải.

*

*   *

 Hội ý xong, Lý Vần Sinh lầm lụi xách súng đi về vị trí chiến đấu. Ngồi cạnh anh là Sùng Lù, tiểu đội trưởng du kích và Lý Tả, đội viên du kích gan dạ mới chuyển từ Hồ Thầu về. Vần Sinh ngồi như một pho tượng đá, chỉ có đôi mắt vằn đỏ như con trâu cà vào trận chọi trâu của anh luôn luôn quắc lên những tia dữ dội. Suốt từ đầu trận đánh anh như không để ý gì đến những viên đạn găm sìn sịt vào bức tường đất trước mặt. Ngay cả khi có tiếng rít của những quả đạn cối sắp lao xuống anh vẫn không hề nhấp nhổm, né tránh. Chỉ đến khi có bóng những tên phỉ thấp thoáng trước công sự, khẩu súng trong tay Lý Vần Sinh mới nhả đạn. Mỗi lần khẩu súng của Lý Vần Sinh chớp lửa thế nào cũng có một vài tên phỉ nằm tại trận địa.

Khi mặt trời lên cao quá ngọn mai đầu bản, bọn phỉ bị đánh bật lại tới sáu lần. Lần này bọn phỉ lại tổ chức đánh lên một đợt nữa. Cùng với tiếng súng nổ hỗn loạn là tiếng hò la như ong vỡ tổ của bọn lính phỉ. Qua lỗ châu mai xếp bằng những tảng đá xanh, Lý Vần Sinh đếm được ngót năm chục tên đang lóp ngóp tiến lên. Vần Sinh chợt để ý đến tên chỉ huy phỉ đi sau toán đầu tiên. Hắn đội cái mũ nồi đen có hai dải đỏ bỏ ra sau gáy và mặc bộ quần áo đen của bọn biệt kích. Tay hắn vung vẩy khẩu “Tuyn” thúc giục bọn phỉ chạy lên. Khi còn cách Lý Vần Sinh chừng ba chục sải tay những tên đi đầu bỗng dưng nằm ẹp cả xuống sau những xác nằm lại đợt trước. Miệng chúng hò la, tay bấm cò súng liên tiếp, nhưng đứa nào cũng như bị dán chặt xuống đất. Tên chỉ huy từ sau một tảng đá nhô ra chửi bới và bắn một loạt tiểu liên hốt qua đầu bọn lính phỉ. Bọn chúng lom khom chạy tới. Lý Vần Sinh reo lên khe khẽ: A, thằng Hầu Vần Sính! Anh gạt tiểu liên qua một nấc bắn loạt, nhưng Hầu Vần Sính đã biến mất sau một tảng đá. Bọn lính phỉ đang lom khom chạy, vấp phải lưới đạn từ trong bắn ra, hai ba tên chới với rồi ngã gục. Những tên còn lại hốt hoảng quay đầu định chạy thì Hầu Vần Sính nhảy ra thúc báng súng vào một tên đứng gần hắn và quát bắt xông lên. Chỉ đợi có thế, Lý Vần Sinh xiết cò. Tặc! Tặc! Tặc!... Sau loạt tiểu liên của Lý Vần Sinh, tên Hầu Vần Sính nhảy dựng lên và ngã bật ngửa về phía sau. Khẩu “Tuyn” trong tay hắn văng ra xa. Mấy tên phỉ quay lại thét lên kinh hoàng:

− Ông Hầu Vần Sính chết rồi!

Như rắn mất đầu, bọn phỉ chạy thục mạng xuống chân đồi. Phía trong lỗ châu mai, Lý Vần Sinh thở phào:

− Xong món nợ ở Sin Suối Thầu!

Từ chỗ chỉ huy, Sần Lùng đã nhìn thấy mũi tấn công của bọn Hầu Vần Sính bị bẻ gãy, hắn lồng lộn thét bọn giữ súng máy và súng cối bắn tới tấp vào bức tường công sự của đội du kích. Một quả đạn cối 60 ly đã rơi trúng bức tường đất phá sập một mảng. Hai du kích Lý San và Sùng Chô ở gần đấy đã trúng mảnh đạn cối lảo đảo gục xuống. Mấy du kích chạy đến đỡ hai anh đưa về phía sau cho các cô Seo Mỷ, Seo Dua đưa vào bản băng bó. Thấy hỏa lực của bọn phỉ tập trung vào bức tường, Quyết Tiến cho anh em tiến về các ổ phòng ngự ở đầu bản.

Được hỏa lực yểm trợ, bọn lính phỉ lúc chạy, lúc bò đã áp sát được chân các bức tường phòng ngự của đội du kích. Lý Vần Sinh vẫy Sùng Lù và Lý Tả lùi về phía sau theo anh. Từ sau bức tường bọn phỉ liên tiếp quăng lựu đạn vào phía trong bức tường. Lợi dụng khói lựu đạn, bọn phỉ nhảy qua bức tường đổ vào trong bản. Quyết Tiến lia đạn vào bọn phỉ vừa nhảy vào. Cùng lúc đó lựu đạn của đội du kích cũng dựng lên những cột khói vây lấy chúng. Tổ ba người của Lý Vần Sinh đột ngột xuất hiện bên cánh trái hướng tấn công của bọn phỉ. Những loạt đạn tạt sườn của tổ Lý Vần Sinh làm bọn phỉ vừa nhảy vào bối rối và thực sự hoảng loạn. Chớp cơ hội đó, Quyết Tiến cho toàn đội liên tiếp tung lựu đạn và bắn quyết liệt vào lũ phỉ đi đầu. Thêm mấy tên nữa trúng đạn và bọn còn lại hốt hoảng tháo chạy.

Quyết Tiến dẫn anh em xông ra chiếm lại bức tường và bắn đuổi theo bọn phỉ rút chạy. Sần Lùng thấy cũng khó làm nên chuyện gì khi mũi tấn công của Hầu Vần Sính đã bị bẻ gãy. Hắn để mặc cho bọn lính phỉ lục tục chạy về phía Phìn Chải.

Tiếng súng im dần, rồi tắt hẳn. Trên trận địa chỉ còn lại tiếng những tên phỉ bị thương đang rên la, kêu cứu. Mặt trời mới xế đỉnh đầu, tỏa những tia nắng rẻ quạt xuống cái bản vừa mới đây còn ngập chìm trong khói đạn. Giữa lúc ấy Seo Mỷ từ trong bản chạy ra hớn hở báo tin: nước đã về!

Không ai bảo ai, mọi người cùng cất tiếng hò reo vang dậy.

CHƯƠNG HAI MƯƠI MỐT

Họ trườn đi như ba con thằn lằn màu xanh. Càng đến gần mục tiêu họ càng thận trọng, nên những lá cây khô dưới bụng họ cũng không phát ra tiếng động lớn. Trườn được mấy thước họ lại dừng hệt như những con thằn lằn khi tiếp cận mồi. Một trong ba người phát hiện ra sợi dây của bẫy mìn. Anh ra hiệu cho hai bạn dừng lại rồi tách khỏi đội hình bò lách ngang lần theo sợi dây. Mìn nhẩy! Anh khẽ kêu trong cuống họng. Bằng động tác khéo léo và thành thạo, anh đưa tay sờ xung quanh không thấy có cái dây nào khác, lúc ấy mới tháo chiếc kim băng gài ở ngực cài ngang cái chốt an toàn của quả mìn, rồi rút con dao găm cài bên sườn cắt đứt sợi dây. Anh vẫy tay cho hai bạn tiếp tục bò lên. Như có sự phân công từ trước, người bò giữa trườn nhanh tới mục tiêu, đó là tên phỉ mặc quần áo đen cầm súng đứng gác. Hai chiến sĩ còn lại tìm thế kê tiểu liên sẵn sàng yểm trợ cho bạn.

Màn sương mù từ dưới lòng khe chốc chốc được gió thổi cuồn cuộn bay ngược lên đỉnh núi. Dựa vào màn sương mù, người bò lên đã tới sát mục tiêu. Phía xa ở vùng Sín Chải chốc chốc lại vang lên những tràng súng máy. Chừng như mắt nhìn về hướng có tiếng súng nổ. Một tràng súng máy lại vang lên đột ngột thu hút sự chú ý của lũ phỉ. Chớp cơ hội đó, người chiến sĩ bật dậy và nhanh như chớp quật tên phỉ gác ngã ngửa. Hai bàn tay như hai gọng kìm thép xiết chặt lấy cổ hắn. Hai chiến sĩ kia cũng chạy tới thu súng và trói nghiến tên phỉ lại rồi kéo hắn vào một bụi cây gần đó.

− Mày kêu sẽ được ăn ngay nhát dao này - Một người dí con dao găm vào cổ nó.

Tên phỉ gật gật đầu vẻ quy thuận.

 - Có mấy đứa gác?

 - Dạ, chúng em có ba.

 - Chúng đâu cả rồi?   

 - Hai đứa còn ngồi trong lều kia.

 - Còn bọn nào ở gần đây không?

 - Chúng ở tất cả trong bản, chỉ có tổ của em phải gác ở đây.

 - Mày nói sai là mất mạng đó!

 - Dạ em không dám nói dối.

 - Bây giờ cho mày về chỗ cũ gọi chúng nó ra đây. Phải gọi thật tự nhiên.

 - Vâng ạ.

 Chiến sĩ đi đầu ra hiệu cho hai bạn bố trí đội hình chiến đấu, rồi đẩy tên phỉ ra chỗ trống và bảo:

  - Bây giờ mày gọi chúng ra đi.

Tên phỉ ngoan ngoãn cất tiếng gọi:

 - A Pìn, Lý Lở ra đây nhanh lên.

 - Cái gì thế? - Hai tên phỉ trong lều chạy ra.

 Có tiếng quát ngay sau lung chúng:

 - Đứng im, giơ tay lên!

 Hai tên phỉ run rẩy đưa súng lên khỏi đầu. Một chiến sỹ tiến ra thu hai khẩu súng của chúng và lần lượt trói cả lại. Cả ba tên được dẫn tới lùm cây ban đầu, và sau khi cắt người cảnh giới, cuộc hỏi cung bắt đầu. Người chiến sĩ bắt tên phỉ gác, bằng một giọng dịu dàng hơn, nói:

 - Chúng tôi là bộ đội cụ Hồ về giải phóng cho dân bản. Vì vậy chúng tôi không giết hại những người bị phỉ cưỡng bức cầm súng. Nếu các anh thật lòng hối cải, sẽ được hưởng lượng khoan hồng.

 - Dạ chúng em đã được nghe nói như thế rồi ạ.

 - Vậy sao các anh không mang súng về hàng?

 - Thằng Pò Sáy chỉ huy chúng em rất ác. Nó dọa ai bỏ trốn sẽ bị giết cả nhà. Nó là người Mường Huy với em, nên em sợ lắm.

 - Thôi được, bây giờ các anh có cơ hội để bầy tỏ lòng thành thật của mình với bộ đội.

 - Dạ chúng em vẫn có lòng mong đợi các anh từ lâu ạ.

− Trước hết các anh phải trả lời thật đúng những câu tôi hỏi. Trong Lao Lìn Chải hiện giờ có bao nhiêu phỉ?

 - Ba chục ạ.

 - Ai chỉ huy?

 - Thằng Pò Sáy. Nó được Tây thả dù xuống, bây giờ là “xếp gúp”.

 - Cấp trên Pò Sáy là ai?

 - Sần Lùng.                            

 - Các anh đều là phỉ người Dáy, người Dao sao lại do Sần Lùng chỉ huy?

 - Sau trận đánh vào phố tỉnh bị thua, bọn chúng em cứ phải chạy mãi, quân số thất tán dần từ trên một trăm nay chỉ còn có ba chục. Bọn chỉ huy không tin người Dáy, người Dao nữa nên bắt nhập vào toán phỉ Mông để Sần Lùng chỉ huy cả. Thằng Sần Lùng cũng không tin chúng em, nó bắt ăn đói, không phát súng đạn tốt vì nó sợ chúng em bỏ trốn. Nơi khó khăn nguy hiểm như Lao Lìn Chải này nó bắt bọn em đến canh gác.

 - Các anh tên là gì? Ở đâu?

 - Em là A Vảng, còn đây là A Pìn cùng là người Dáy ở Mường Huy, còn đây là Lý Lở người Dao ở Trung Liềng. Bố em bị thằng Sần Lùng đánh bây giờ đang ốm ở nhà. A Pìn có bố mẹ là A Sin đều bị chết vì giẫm phải mìn của phỉ gài ở Mường Huy. Còn Lý Lở có con ngựa bị bọn phỉ bắt.

 - Như vậy là các anh đều có mối thù với bọn chỉ huy phỉ. Các anh có sẵn lòng hợp sức cùng bộ đội tiêu diệt bọn phỉ không?

 - Nếu được các anh cho theo đánh phỉ, chúng em sẽ hết lòng. Các anh cú tin ở chúng em, bố mẹ em đều ở Mường Huy cả, chúng em xin bảo đảm.

 - Thôi được, các anh cứ ở đây. Bộ đội không làm hại các anh và gia đình các anh. Bây giờ chúng tôi tạm giữ ba khẩu súng của các anh để làm tin.

 - Vâng, các anh cứ lấy súng đi. Chúng em cần gì đến những khẩu súng này, vì nó mà chúng em mấy lần suýt chết rồi.

 Người chiến sỹ vừa hỏi cung mấy tên phỉ vẫy hai bạn ra một chỗ hội ý. Một chiến sỹ nói:

 - Đồng chí Seo Giả, bây giờ ta cho trung đội lên chiếm điểm cao này để mờ sáng đánh vào Lao Lìn Chải chứ?

 Anh bộ đội vừa nói chuyện với bọn A Vảng chính là Sùng Seo Giả. Trần Chiến bị thương trong trận đánh chiếm Múng Hung nên Seo Giả được cử làm trung đội trưởng. Khi nhận được lệnh quay lại vùng Ngũ Chỉ Sơn, Seo Giả vừa phấn chấn vừa hồi hộp. Anh nghĩ đến mẹ già, đến Khúa Ly đã bao năm chờ đợi tin anh. Trong óc anh cũng hiện ra bộ mặt nham hiểm, xảo quyệt của bọn Giàng Páo, Giàng Seo Tính và bộ mặt lạnh lùng, tàn bạo của tên Sần Lùng. Vui buồn, căm giận lẫn lộn, xen lẫn trong óc anh. Nhiều lần Seo Giả phải cố nén tình cảm riêng để suy nghĩ giải quyết những công việc đầy khó khăn, phức tạp đang chờ đợi đơn vị Seo Giả. Trong hoàn cảnh này Trần Chiến - người chỉ huy trực tiếp và cũng là người tận tình dìu dắt anh lại vắng mặt. Với Seo Giả, Trần Chiến là một người chỉ huy thông minh, lanh lợi và trong chiến đấu rất dũng cảm. Bây giờ Seo Giả chỉ có một mình, anh phải chịu tất cả trách nhiệm về mọi quyết định khi chỉ huy trung đội. Seo Giả còn nhớ như in lời khuyên của Trần Chiến: “Người chỉ huy mà hành động theo tình cảm riêng thì có lúc sẽ đưa cả trung đội vào thảm họa bị tiêu diệt gọn”.

Từ lúc đưa đơn vị rẽ về hướng Ngũ Chỉ Sơn, tuy thông thạo đường đất trong vùng, nhưng anh vẫn rất thận trọng vì anh biết đối thủ của anh cũng đều là những kẻ am tường từng khe suối, từng con đường mòn. Anh đưa đơn vị đi tắt rừng, tránh cả những con đường mòn, vì anh biết đó là những con đường đầy cạm bẫy của bọn phỉ. Đây cũng là cách giữ bí mật, tạo thế bất ngờ. Anh hiểu trung đội tuy được trang bị mạnh, song được tung vào một vùng có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tên phỉ đang hoành hành thì chẳng thấm tháp gì. Nếu như tạo được thế bất ngờ, đánh thắng trận đầu giòn giã sẽ gây được lòng tin trong nhân dân các dân tộc. Dân có lòng tin thì sẽ ủng hộ đơn vị và lúc ấy thì trung đội của anh sẽ có sức mạnh như một tiểu đoàn. Chứng minh cho suy nghĩ của Seo Giả là một tổ cán bộ và một đội du kích nhỏ bé ở Sín Chải vẫn tồn tại giữa vòng vây của một cụm phỉ hung hãn kiểu Sần Lùng. Rõ ràng là hôm qua anh vẫn còn nghe thấy súng nổ dữ dội ở phía Sín Chải.

 Theo kế hoạch tác chiến, sớm nay trung đội sẽ lợi dụng sương mù bí mật lên chiếm lấy đỉnh cao sau bản Lao Lìn Chải để mờ sáng sẽ đánh một trận quyết định giải phóng Lao Lìn Chải nhằm chia lửa cho đội du kích Sín Chải. Một tổ trinh sát sẽ cử lên thăm dò trước. Nhiều chiến sĩ xung phong đi, nhưng Seo Giả chọn hai tiểu đội trưởng có kinh nghiệm cùng anh đi. Anh giải thích: “Tôi đã từng chăn trâu ở đây, nên thuộc từ mỏm đá, gốc cây, như vậy sẽ giữ được tuyệt đối bí mật. Để người khác đi lỡ ra bị lộ chúng điều quân lên chốt giữ điểm cao này thì đến một tiểu đoàn cũng khó lọt vào Lao Lìn Chải được”.

 Bây giờ nghe tiểu đội trưởng tiểu đội hai hỏi, Seo Giả khẽ gật đầu:

 - Đồng chí xuống đưa trung đội lên đúng con đường ta vừa đi. Tuy đã đi qua nhưng vẫn phải đề phòng những quả mìn còn sót lại, nhất là những quả mìn nhựa chúng thường gài ở những nơi bất ngờ nhất.

 - Báo cáo rõ!

 Tiểu đội trưởng tiểu đội hai lập tức đi ngay xuống chân đồi. Seo Giả quay lại nói với tiểu đội trưởng tiểu đội ba:

− Tôi vừa nẩy ra cách chiếm Lao Lìn Chải mà không cần gây nhiều tiếng nổ. Chờ lát nữa anh em lên đầy đù ta sẽ hội ý.

*

*   *

   Pò Sáy ngồi khật khưỡng bên mâm rượu với hai tên toán phó và tên thôn trưởng Lao Lìn Chải. Cuộc thi uống rượu đã kéo dài suốt từ tối đến giờ vẫn chưa phân thắng bại. Đứa nào cũng la đà như cây sậy trước gió. Pò Sáy lại vừa cạn hết một chén vại, đưa con mắt đắc thắng nhìn thôn trưởng.

 - Hầy dà! Xin bái phục ông “sếp”! Nhưng ông sếp là người to nhất ở đây, ông phải uống gấp hai chúng tôi mới hợp lý chứ! - Vừa nói thôn trưởng lại rót tiếp rượu vào chén của Pò Sáy.

 Pò Sáy lừ đừ mắt nhìn thôn trưởng và bỗng cất tiếng cười the thé như tiếng đàn bà:

 - Hé hé! Hai chúng mày nghe thôn trưởng nói có lọt lỗ tai không?

 Hai tên toán phó không hiểu ý Pò Sáy nên cứ dạ dịp.

− Dạ, dạ cái con c.! Tao thấy thôn trưởng nói chẳng vào lý nào hết. Việc quan tao phải gánh nặng là đúng rồi, nhưng đã ngồi vào bàn rượu là bằng nhau hết. Đúng không? Cứ là theo vòng tay cối xay, hết tao là đến lượt thôn trưởng. Đúng không?

 - Dạ, dạ... đúng... đúng ạ.

 - Đấy, nghe rõ chưa hả ông thôn trưởng? Nếu chịu thua thì phải giơ tay đầu hàng, cánh nhà binh chúng tôi không quen lối mập mờ.

− Hà hà! Đổ được thằng này thì trời sáng. Chỉ sợ các anh vãi đái ra quần thôi. - Nói rồi thôn trưởng Lao Lìn Chải dốc cạn chén rượu vào họng. Hắn dốc ngược cái chén - Nhà không dột nhé! Nào, đến lượt hai chú mày.

 Hai tên toán phó lần lượt nâng chén và cũng làm như thôn trưởng.

 Pò Sáy lại cất tiếng cười the thé:

 - Được, được. Có thế mới đáng mặt anh tài chứ!

 Tiếng súng ở phía Sín Chải bỗng lại rộ lên làm cả mấy đứa cùng nghểnh tai nghe ngóng. Pò Sáy nháy nháy con mắt trái rồi nói:

 - Mẹ kiếp! Sần Lùng chỉ biết chê người khác nhát gan, thế mà có mấy thằng du kích quèn đánh mãi không xong.

 Tên toán phó có vết chàm đen đầy lông ở má lên tiếng phụ họa:

  - Nghe đâu lính chết nhiều lắm! Xác xếp cao bằng đống lúa tháng mười. Cả mấy thằng “sếp gúp” của Sần Lùng đều theo nhau đi ăn đất cả rồi! Cứ đà này bộ đội chủ lực của Việt Minh đến thì cả ông Sần Lùng cũng chạy vãi cứt ra quần.

 Thôn trưởng Lao Lìn Chải thấy chê Sần Lùng cùng là người Mông với hắn thì không bằng lòng:

− Các ông nói thế chứ, ngay Phăng Ky còn phải gửi điện khen ngợi và thăng chức cho ông Sần Lùng đấy!

 Vốn sẵn bực tức với Sần Lùng, lúc này Pò Sáy muốn mượn hơi men nói cho hả dạ:

− Ông có biết cái đếch! Nói công bằng thì chỉ thằng Pháp là khôn thôi. Lúc thời bình nó khen người Dáy làm ăn giỏi. Bây giờ cần đánh lại Việt Minh nó lại bốc người Mông các ông lên tận trời. Mẹ kiếp, chỉ chết mấy thằng ưa nịnh. Dốt một chữ không biết lại thích làm quan to. Chả biết có sống để mà đeo lon không? Còn bọn này thì cứ “phúng tả cấn phúng, dí tả cấn dí”[31] thôi. Người khôn phải như thế. Phải không chúng mày? Hé hé!

Cuộc rượu kéo đến lúc rạng sáng thì Pò Sáy gục xuống bàn. Vừa lúc A Vảng chạy bổ vào:

 - Thưa ông “sếp”, có Việt Minh về!

 Hai tiếng Việt Minh đã làm Pò Sáy choàng dậy:

 - Sao? Sao? Việt Minh à?

 - Vâng ạ.

 - Có nhiều không?

 - Dạ... thưa ông...

− Dạ... dạ... cái con c.! Có bao nhiêu đứa? Sao không bắn súng báo động lại chạy về đây?

 - Ít thôi ạ. Tôi đoán là bọn trinh sát, nổ súng sợ lộ, nên để hai đứa kia ở lại gác và tôi về đây báo tin.

 - Nó đến gần chưa?

 - Còn ở sườn núi bên kia.

 Nghe đến đây, Pò Sáy thấy hơi yên bụng. Hắn lấy lại bình tĩnh nói:

 - Mày làm thế là khôn ngoan. Tao sẽ lên ngay.

 - Ông cho tôi lên trước để cùng tổ canh gác ạ.

 - Được. À này - Pò Sáy quay lại phía tên toán phó:  - Mày đưa cho nó khẩu “Tuyn” để nếu bọn trinh sát có lên nhanh nó có súng chống cự.

 A Vảng nhận khẩu “Tuyn” từ tay tên toán phó má có vết chàm và chạy vụt đi.

 Pò Sáy đứng dậy. Hắn cảm thấy hai chân hơi bập bỗng nhưng vẫn quay lại bảo hai tên toán phó:

 - Thằng “Rám má” theo tao lên núi Sừng Trâu, còn thằng về báo động tập trung bọn lính lại chờ lệnh tao.

 Trong khi thôn trưởng Lao Lìn Chải lập cập thu dọn bát đĩa thì Pò Sáy khoác khẩu “Tuyn” qua vai và kéo tên toán phó “Rám má” chạy lên núi. Đi được một quãng đầu hắn mới cảm thấy bớt nặng, bước chân thật hơn. Lúc này trong óc hắn lóe lên những câu hỏi nghi vấn: Việt Minh ở đâu ra nhanh thế nhỉ? Chẳng lẽ nó đã chiếm được Múng Hung rồi ư? Vậy thì những cánh quân của lý trưởng họ Sề và bang tá họ Lương biến đi đâu cả? Tình thế này không biết sân bay Piêng Lao còn giữ được không?

 Tự nhiên hắn thấy run từ trong bụng run ra. Cơn say rượu dường như tan biến khi bên tai hắn vang lên những tiếng quát:

 - Giơ tay lên!

 Pò Sáy đưa con mắt trắng dã nhìn quanh một lượt. Hắn thấy trong đám quần áo xanh màu lá cây có cả ba cái áo đen của bọn A Vảng đang chĩa súng vào hắn.

 - À, ra chúng mày phản tao! - hắn khẽ rít lên.

 - Giơ tay lên!

 Pò Sáy từ từ đưa tay lên đầu, nhưng bất chợt hắn đẩy chúi tên toán phó “Rám má” ra trước rồi nhẩy bừa xuống dốc và lăn tròn. Những loạt tiểu liên nổ giòn quật tên toán phó ngã sấp xuống. Lăn được một đoạn Pò Sáy bò lết ngang nấp vào một tảng đá. Khẩu “Tuyn” may mắn không tuột khỏi vai hắn. Hắn nâng súng bắn trả lại. Đến lúc bộ đội chia thành hai mũi khuýp chặt lấy chỗ Pò Sáy ẩn nấp thì hắn đã luồn đi mất hút. Chỗ tảng đá hắn nấp còn vương lại một vũng máu.

Cùng lúc này ở phía dưới bản Lao Lìn Chải hai tiểu đội bộ đội đã khép xong vòng vây. Seo Giả dãn tiểu đội và nhóm A Vảng xuống tiếp ứng.

   Sau mấy loạt súng máy bắn uy hiếp, A Pìn rồi đến Lý Lở dùng tiếng Dáy và tiếng Dao lần lượt gọi to:

− Pò Sáy đã bị bắt rồi! Bộ đội đã vây chặt bản, anh em bỏ súng ra hàng đi. Chúng tôi đã hàng và bộ đội đã khoan hồng rồi!

Đám phỉ trong bản chạy nháo nhào như đàn khỉ vào nương ngô. Lúc này A Vảng lại gọi to:

− Anh em ta chạy không thoát đâu, mọi đường đều có bộ đội vây hết rồi! Ai ra hàng nòng súng chúc xuống đất, tay giơ lên đầu, đi từng người một ra đầu bản.

Trong lúc bọn phỉ còn lùng nhùng chưa đứa nào dám bước ra trước thì bộ đội đã tràn vào trong bản. Bọn phỉ vứt vội súng xuống đất, hai tay giơ cao đứng túm tụm thành một đám ở giữa một bãi đất rộng.                                           

Sùng Seo Giả xem đồng hồ. Lúc ấy là bẩy giờ sáng.

CHƯƠNG HAI MƯƠI HAI

Trăng đầu tháng như con dao gọt móng ngựa treo lơ lửng trên những chóp đá nhọn hoắt của dãy Ngũ Chỉ Sơn. Ánh sáng yếu ớt của nó chốc chốc lại bị lớp mù dày đặc cản lại làm cho con đường rừng cứ nhấp nhóa lúc sáng, lúc tối. Sùng Chính gần như đã thuộc lòng từng hòn đá trên đường nên em bước thoăn thoắt làm cho Seo Mỷ cứ phải chạy gần mà vẫn không theo kịp. Thỉnh thoảng Sùng Chính phải đứng lại để đợi. Đi được nửa giờ thì Sùng Chính dừng lại. Đợi Seo Mỷ đến nơi, Sùng Chính nói nhỏ:

− Chỗ này bọn phỉ hay gác và đi tuần qua, thím phải cẩn thận. Để cháu đi trước một đoạn nếu yên ổn cháu sẽ báo hiệu cho thím.

Dặn xong, Sùng Chính vượt lên phía trước. Seo Mỷ để mắt nhìn quanh. Tất cả đều chìm trong màn đêm tĩnh mịch. Chỉ có tiếng gió rừng hòa quyện với tiếng giun dế tạo thành bản hợp xướng của đêm dài. Nền của bản nhạc đêm trường là tiếng suối trầm trầm đổ xuống vực đen.

Có tiếng tắc lưỡi của con tắc kè vọng lại. Tín hiệu an toàn của Sùng Chính đã báo. Seo Mỷ nhìn kỹ xung quanh một lượt nữa rồi chạy gằn. Cô đã nhón ngón chân nhưng tiếng lá khô vỡ vụn ban đêm nghe sao mà to đến thế. Chạy được một đoạn thì một bàn tay nhỏ nhắn thò ra nắm lấy tay Seo Mỷ kéo vào một hủm đá nông. Sùng Chính thì thào:

   - Khúa Ly để dấu hẹn gặp thím ở đây.

− Thế hả. Khúa Ly đã đến chưa?

− Chưa, thím cứ ở đây để cháu đi tìm.

− Cẩn thận đấy.

− Cháu như con tắc kè sinh ra ở hang đá này còn sợ gì nữa.

Nói rồi Sùng Chính đi êm như một con tắc kè. Ngồi trong hang một lúc, mắt Seo Mỷ quen dần với bóng tối xung quanh. Cô lần ra miệng hủm đá. Dưới ánh trăng suông rừng pồ-trù mượt như mái tóc của cô gái vừa gội đầu. Ánh trăng bàng bạc tưới thêm màu xanh non lên “mớ tóc” mượt mà ấy. Lâu lâu làn gió núi lại về đùa trong suối tóc sáng xanh của cô gái sơn dã và không quên gài những dải mây trắng như dải khăn voan mỏng tang. Đêm ở vùng núi cao sao mà êm ả, tịch mịch, cái êm ả, tịch mịch đến hoang vắng.

Có tiếng chân lạo xạo bước trên đá tiến gần đến miệng hủm đá. Seo Mỷ núp vào vách đá trong hang chăm chú nhìn về phía có tiếng chân đang đi tới. Khúa Ly đi trước và Sùng Chính theo sau. Có đến mấy tháng nay Seo Mỷ mới có dịp gặp lại Khúa Ly nên tự nhiên cô cũng thấy lòng xôn xao, xúc động.

 Ánh trăng tuy yếu ớt nhưng cũng đủ cho Seo Mỷ nhìn rõ Khúa Ly từ xa. Dáng người thanh mảnh, lại được đải-lầu bó gọn cái áo xáo-khỏa làm tôn bộ ngực nở nang nên trông Khúa Ly vẫn gọn gàng như một cô gái. Mỗi bước chân của Khúa Ly lại lóc xóc tiếng bạc của những chiếc vòng cổ, vòng tay. Từ trong chỗ nấp, Seo Mỷ bất chợt xổ ra ôm choàng lấy Khúa Ly. Sau một thoáng giật mình, Khúa Ly nhận ra Seo Mỷ nên hai tay cô cũng ghì chặt lấy người bạn gái:

− Seo Mỷ!

Nước mắt Khúa Ly tuôn trào làm Seo Mỷ kinh ngạc:

− Sao thế em?

− Em mừng quá!

Đôi bạn gái bịn rịn nhìn nhau. Dạo này Khúa Ly trắng hẳn ra nhưng hơi xanh. Cái hồn nhiên trong sáng đã nhường cho bộ mặt đượm buồn và cái nhìn sâu thẳm. Seo Mỷ lên tiếng trước:

− Sao hai ngày nay không thấy bọn phỉ nào đến Sín Chải?

− Chúng còn bụng dạ nào đánh Sín Chải nữa. Bộ đội về chiếm Lao Lìn Chải đã hai ngày rồi.

− Sao? Bộ đội mình đã về Lao Lìn Chải rồi à?

Khúa Ly gật đầu và kể tiếp:

    - Hôm kia, khi biết tên Hầu Vần Sính đã chết, Sần Lùng lồng lộn như con hổ sa bẫy. Nó ra lệnh tập trung hết quân trong vùng định hôm sau đến san phẳng Sín Chải. Nó nói: “Vào được Sín Chải thì quả trứng cũng phải qua lưỡi dao”. Chập tối thì thằng “sếp gúp” ở Lao Lìn Chải lê cái chân què về báo cáo “Việt Minh đã chiếm mất Lao Lìn Chải”. Thằng Sần Lùng tái mặt hỏi lại:

− Việt Minh ở đâu ra nhanh vậy? Vì sao chẳng ai nghe tiếng súng nổ mà đã mất Lao Lìn Chải?

Tên “sếp gúp” người Nhắng run rẩy kể rằng nó bị bọn lính phỉ làm phản. Nếu nó không nhanh chân thì đã bị bắt sống rồi. Thằng Sần Lùng chửi rủa thậm tệ bọn phỉ, nó còn rút súng định bắn chết thằng Pò Sáy. Đêm ấy thằng “sếp gúp” sợ quá đã bỏ trốn nốt.

Tối hôm qua, lão thôn trưỏng Lao Lìn Chải đã cho người về báo cho Sần Lùng biết bộ đội có ba mươi hai người, ba súng máy to và năm súng máy nhỏ. Hiện có một tiểu đội đóng ở đồi Sừng Trâu.

Sáng nay thằng Sần Lùng đã gọi điện cho Phăng Ky xin cho tàu bay lên ném bom vào đồi Sừng Trâu và Lao Lìn Chải. Nó còn bàn với Giàng Páo sẽ đem hết số quân định mang đánh Sín Chải đưa đến đánh chiếm lại Lao Lìn Chải vào ngày mai. Bộ đội mình ít thế không biết có giữ được Lao Lìn Chải không.

− Thái độ Giàng Páo và Giàng Seo Tính thế nào.

− Hai đứa có vẻ lo lắm. Giàng Páo đã cho đóng thồ bạc trắng, thuốc phiện, thóc bắp để chuyển đi cất giấu. Thàng Sần Lùng thì luôn miệng chửi thằng quan hai Vản Lình là bọn hèn nhát, có hàng nghìn quân, lại có bàn tay Phăng Ky ném bom giúp sức mà không đánh chiếm được phố huyện. Bây giờ mình nó phải lo chống với bộ đội cả hai phía. Chúng nó đã bàn nhau phải chiếm lại bằng được Lao Lìn Chải nếu không sẽ không còn đường rút chạy khi bộ đội từ huyện đánh đến.Chúng nó còn định mời thằng chỉ huy phỉ người Dao là Lý Sài Kim đến và nhờ Sài Kim cho quân đến đánh giúp. Em lo lắm, đã định cho Seo Máy đi báo tin cho bộ đội biết, nhưng Giàng Páo không cho Seo Máy ra khỏi nhà. À mà thằng Giàng Seo Tính bắt đầu nghi bọn phỉ canh gác đập nước ở Hồ Thầu. Nó nói đã cho đắp nước mà Sín Chải vẫn có nước về. Em sợ việc làm bị lộ mất.

Seo Mỷ cau trán suy nghĩ một lúc rồi nói:

− Khúa Ly yên tâm. Đội du kích sẽ cử người đi báo tin cho bộ đội ở Lao Lìn Chải biết. Bây giờ em và Seo Máy phải rất cẩn thận, đừng làm việc sơ suất để chúng nó nghi ngờ. Bọn phỉ ở Hồ Thầu có đông không?

− Bây giờ chỉ còn độ mười tên và năm tên chuyên gác đập nước.

− Được rồi, chắc cán bộ Quyết Tiến sẽ có cách đối phó với chúng nó. Bây giờ em nên về kẻo bọn nó nghi ngờ. Chị cũng phải về ngay để các anh ấy biết tin và có cách đối phó.

Miệng giục Khúa Ly về nhưng tay Seo Mỷ lại nắm chặt lấy đôi tay run run của Khúa Ly:

− Giàng Tả Quán có khỏe không?

− Cháu khỏe lắm. Ăn như con hổ con ấy - Nhắc đến con, Khúa Ly lại thấy ngực căng căng vì tức sữa.

− Khúa Ly về nhé!

− Cho em gửi lòi thăm anh Sùng Sử, chúc anh mau khỏi chân. Em gửi lời thăm cán bộ Quyết Tiến, Lý Vần Sinh và tất cả anh em du kích nhé - Khúa Ly nói và cố nén một tiếng thở dài.

− Được, chị sẽ chuyển lời của em.

Khúa Ly bước ra khỏi hang. Cái bóng thanh mảnh của cô chỉ một lúc sau đã tan biến trong ánh trăng nhấp nhóa và lớp sương mù ngày càng dày đặc của Ngũ Chỉ Sơn.

*

*   *

Càng về sáng sương mù càng buông dày. Không gian vùng Ngũ Chỉ Sơn như một biển mù mênh mông. Không thấy những chóp đá nhọn hoắt, không thấy những cạnh sắc sù sì, nham nhở của những vách đá, không thấy những đường cong mềm mại của thân pồ trù, lùng chù[32] và những vạt nương đủ màu như tấm áo vá. Cả những mái nhà như những lồng chim họa mi treo lơ lửng lưng chừng núi cũng biến đâu mất. Tất cả chỉ còn một màu trắng, màu trắng đặc quánh như nước đậu tương tuôn ra từ một cái cối xay khổng lồ. Những cơn gió đầu mùa đông thổi hun hút như cật nứa cắt vào da thịt. Không một con gà vỗ cánh. Cái tiếng chó sủa nhăng nhẳng gây khó chịu cho người đi đường cũng im ắng. Sự im áng đến chết lặng như ẩn giấu một cái gì ghê gớm sắp bùng nổ.

Sần Lùng khoan khoái nghĩ rằng phen này trời cũng giúp hắn. Hắn bấm đèn pin soi đồng hồ và giật thót mình: đã năm giờ sáng! Đêm qua mải suy nghĩ tính toán cho trận đánh sáng nay làm hắn mệt và vừa chợp mắt đã ngủ qua giấc. Hắn đã dặn mấy thằng gác phải đánh thức hắn, vậy mà có lẽ chúng cũng đều ngủ như chó chết cả. Đến lúc này hắn càng thấy tiếc thằng Hầu Vần Sính. Giá như Hầu Vần Sính không chết thì mọi công việc chuẩn bị cho trận tập kích bất ngờ như thế này nó đều lo chu đáo. Sần Lùng bực bội đến dựng mấy thằng tay chân dậy và bắt đi gọi bọn lính tập trung để hành quân ngay.

 Mặc cho Sần Lùng lồng lộn chửi bới, nửa giờ sau bọn phỉ mới tập hợp xong đội ngũ và lục tục lên đường. Nhìn bầu trời dày đặc sương mù Sần Lùng tự an ủi: với trời này thì sáng sớm cũng như nửa đêm. Hắn thúc cho bọn phỉ đi thật nhanh về phía núi Sừng Trâu. Điều cốt yếu nhất của trận này là phải chiếm cho được quả núi Sừng Trâu và từ đây đánh xuống dốc Lao Lìn Chải. Hắn nghĩ tới hình ảnh một khúc gỗ lớn lao từ đỉnh núi xuống sẽ không có tảng đá nào ngăn nổi.

Hôm qua hắn đã gọi điện cho Vản Lình xin tàu bay của Phăng Ky đến tiếp sức. Xin thì xin chứ chắc gì tàu bay Phăng Ky đã đến. Mà dù tàu bay Phăng Ky có lên chắc gì đã đem lại chiến thắng. Hắn đã được hàng chục máy bay Phăng Ky giúp ném bom, bắn phá mở đường khi tiến vào Thị xã, ấy vậy mà rút cuộc bọn hắn vẫn cứ phải tháo chạy. Đấy là chưa kể có trận máy bay Phăng Ky còn “đấm vào giữa lưng” bọn hắn. Trường biệt kích Phăng Ky chẳng từng dạy hắn là phải tin ở cái đầu, đôi tay, đôi chân của chính mình. Hắn nghiệm với bản thân và thấy đây là những lời “vàng ngọc”. Không thể đặt lòng tin vào ai cả, cả chiến hữu lẫn người tình, thậm chí cả quan thầy. Đấy, xem như Giàng Páo và Giàng Seo Tính gắn bó với hắn như hai cái bóng, ấy thế mà Giàng Páo còn dúi dao vào tay Seo Máy để ám hại hắn. Bản thân hắn đã từng phải nương nhờ Giàng Páo nhưng hắn cũng luôn nghĩ đến việc “nẫng” cả Seo Máy lẫn Khúa Ly của Giàng Páo. Hà hà! Đời là một chuỗi những mánh khóe đảo điên, lừa dối xếp nối nhau thành cái vòng tròn. Mình lừa kẻ khác và kẻ khác cũng tìm mọi cách lừa mình. Mình không đạp đầu cưỡi cổ kẻ kia thì kẻ kia sẽ cưỡi lên lưng mình như nhảy lên lưng một con ngựa. Chiến tranh càng là như thế. Kẻ chiến thắng chính là kẻ lắm cơ mưu xảo quyệt, khéo lừa dối đối thủ của mình. Nghĩ tới đây hắn thấy phấn chấn hẳn lên. Sần Lùng vẫy tên tay chân Hảng Xóa lại gần:

−  Hảng Xóa, mày đoán xem trận đánh này của ta thế nào?

Hảng Xóa ra vẻ xun xoe:

−  Tụi lính của con có vẻ hăng lắm. Chúng nói rằng được đi đánh nhau dưới quyền chỉ huy của ông thì phần thắng là cầm chắc.

Sần Lùng đắc ý, gật gù:

− Mày cũng phải nhắc lũ nó là thằng Sần Lùng này không dung tha những đứa nhát gan đâu nhé! Cả mày nữa cũng vậy, bây giờ cho mày được thay thằng Hầu Vần Sính, qua trận này sẽ xét mày có xứng đáng nhận chức của Hầu Vần Sính hay không. Hôm qua Giàng Páo bảo tao đem hết cả một trăm quân đi, nhưng tao chỉ chọn sáu chục đứa gan dạ nhất. Ra trận cần những đứa gan dạ chứ đâu cần đông. Mày được chọn thay Hầu Vần Sính cánh tay phải của tao là điều vinh hạnh lắm đó.

− Dạ, con hiểu ạ.

−  Hiểu thì đi đốc chúng nó mau chân lên. Sắp bảy giờ rồi. Đúng bảy giờ phải đến chân núi Sừng Trâu và bí mật bò lên. Ba mươi phút sau là nổ súng vào bọn lính Việt Minh ở núi Sừng Trâu. Chiếm được núi là đánh thốc ngay xuống Lao Lìn Chải để chúng nó không kịp trở tay. Chỉ một trận này tao sẽ quét sạch bọn Việt Minh bẩn thỉu ra khỏi vùng Ngũ Chỉ Sơn, sau đó về quét nốt bọn du kích.

Hảng Xóa ục ịch chạy đi như một con gấu ngựa. Từ phía trước đã vẳng lại tiếng Hảng Xóa chửi bới, thúc giục bọn lính phỉ phải đi nhanh hơn.

Toán quân hỗn hợp cả biệt kích và thổ phỉ như một con trăn đen trườn nhanh về phía trước. Trong màn sương dày đặc bỗng vang lên một tiếng “bép”! Kèm theo một chớp lửa xanh. Bọn biệt kích chưa kịp nhận ra điều gì thì đất dưới chân chúng đã rung lên. Sần Lùng đi sau đến hơn chục bước cũng thấy mảnh gang vụn bay vèo bên tai. Hắn hối hả lao lên chỗ quả mìn vừa nổ. Ba tên biệt kích quằn quại ôm một đống ruột lòng thòng, đẫm máu. Gần đấy hai tên khác đang lăn lóc trên đất với đôi chân bị mảnh gang làm dập nát.

− Đứa nào làm nổ mìn? - Sân Lùng quát hỏi.

− Trúng bẫy mìn ạ.

− Láo! Vừa rồi là mìn nhẩy, chỉ Phăng Ky mới có. Tao có cho lệnh gài mìn ở đường này đâu.

− Chúng con không biết ai gài ạ.

− Mẹ kiếp! Chưa đánh nhau đã gặp chuyện không lành. Thôi đi mau lên, mấy thằng này cứ để đây chốc nữa quay về xem lại.

− Thưa ông thế thì chúng nó chết mất ạ.

− Đằng nào chúng nó cũng chết, thôi cho chúng nó “đi sớm” cho đỡ khổ. - Sần Lùng nói rồi rút súng lục bắn liền ba phát vào đầu ba tên vừa lòi ruột. Rồi hắn quát:

− Thôi đi mau lên! Đứa nào còn chần chừ thì xem gương chúng nó.

Bọn lính phỉ xanh mặt tản ra rồi hối hả bước. Không khí nặng nề bao trùm lên đoàn lính phỉ lếch thếch vừa đi vừa chạy. Riêng Sần Lùng vừa mới đây trong lòng còn hừng hực cái khoái cảm của kẻ sắp “chiến thắng” lúc này cũng trở nên cau có, bực dọc. Bọn chúng đi thêm được một đoạn bỗng nghe tiếng súng nổ rộ lên ở phía Hồ Thầu và Phìn Chải. Sần Lùng giật mình nghĩ:

− Tại sao lại có súng nổ ở phía ấy nhỉ? Mình có hẹn Giàng Páo mở đợt tấn công vào bọn du kích đâu.

Tên Hảng Xóa lịch bịch chạy đến:

− Thưa ông có tiếng súng nổ.

− Đ. mẹ, tao có điếc đâu.

    - Con nghe như là ở phía Hồ Thầu và Phìn Chải. Con nghĩ bọn du kích không dám đến đánh Phìn Chải.

− Chẳng lẽ bọn bộ đội Việt Minh đã đến được chỗ ta ở rồi ư? Chúng chui ở đất lên à?

−  Cũng có thể là như thế chứ . Bọn chúng đã chả bất ngờ đến chiếm Lao Lìn Chải của chúng ta là gì.

− Có khi... có khi... Đi đánh nhau mà cứ đoán mò như mấy lão thày mo có mà chui đầu vào rọ. Cứ tiến đến mục tiêu. Thế này thì còn bí mật cái con c.! Đi mau lên!

   Trong hàng ngũ bọn lính phỉ đã bắt đầu xao động và những tiếng bàn tán xầm xì.

    -  Câm đi! Nếu không tao sẽ đóng hàm thiếc cho từng thằng một.

    Sau câu đe nẹt của Sần Lùng, bọn phỉ lại lầm lụi bước. Có tiếng vó ngựa phi tới:

− Ông Sần Lùng đâu?

− Trên đầu hàng quân. - Tên Hảng Xóa đáp.

Tên cưỡi ngựa phi vụt đi. Đuổi kịp Sần Lùng hắn kêu to:

− Có tin hỏa tốc của ông Giàng Páo.

Sần Lùng dừng lại.

− Thưa ông, ông Giàng Páo nói ông cho quân quay về ngay.

− Vì sao?

− Việt Minh đã chiếm mất Hồ Thầu và đã bắt đầu nổ súng vào Phìn Chải.

− Mẹ kiếp! Thế này là thế nào? Lúc mười giờ đêm qua thằng thôn trưởng Lao Lìn Chải còn cho người về báo là hai tiểu đội Việt Minh vẫn ở trong bản, còn một tiểu đội đóng ở núi Sừng Trâu. Bọn đánh vào Hồ Thầu là bọn nào? Rồi lại còn bọn đánh vào Phìn Chải nữa...? Hừ!... Hay chúng mày trông con hoẵng ra con hổ?

− Chúng con không dám hoang báo ạ. Đây là giấy báo của ông Giàng Seo Tính gửi cho ông. Ngay lúc con phi ngựa ra khỏi Phìn Chải còn bị chúng bắn theo một băng súng máy... May mà không việc gì.

Lúc này Hảng Xóa đã đi tới. Sần Lùng đọc xong bức thư ngắn của Giàng Seo Tính quay lại bảo Hảng Xóa:

− Lên ngựa, ra lệnh cho bọn đi trước quay ngay về Phìn Chải. Mày dặn chúng nó phải đề phòng cẩn thận, nếu không sa vào ổ phục kích của bọn nó thì chỉ có ăn... đất!

CHƯƠNG HAI MƯƠI BA

Vòng lượn của chiếc máy bay “Bà già” ngày càng thu hẹp. Tiếng nổ phành phạch, dai dẳng của nó nghe đến là khó chịu. Hết nghiêng cánh ngó bên phải lại nghiêng cánh ngó bên trái, lúc nó khuất sau đỉnh nhọn của cái Sừng Trâu bên phải để rồi đột ngột nhô ra từ phía đỉnh nhọn của cái Sừng Trâu bên trái. Lúc lúc nó lại xả xuống mấy loạt súng máy hoặc tung xuống mấy quả lựu đạn.

Từ hôm qua khi chiếc máy bay “Bà già” xuất hiện, các chiến sĩ của đơn vị Seo Giả khó chịu nhu bị một con ong soi mãi vào mắt mình. Hôm qua chiến sĩ giữ trung liên bực quá đã tặng cho nó hẳn một băng. Chiếc “Bà già” hốt hoảng bốc lên cao, nhưng ngay sau đấy nó nhào xuống ném liên tiếp mấy quả lựu đạn khói. Súng cối của bọn phỉ cứ nhè vào chỗ máy bay chỉ điểm mà rót vào. Seo Giả phải cho lệnh di chuyển khẩu trung liên đi chỗ khác. Phải bỏ điểm bố trí khẩu trung liên Seo Giả tiếc lắm. Đấy là một trong những điểm đặt súng máy rất lợi hại. Ba ngày trước, khẩu trung liên này đã góp phần quyết định bẻ gẫy nhiều đợt tấn công của bọn phỉ. Rút kinh nghiệm này, Seo Giả đã ra lệnh cho các chiến sĩ phải ngụy trang công sự thật cẩn thận và chỉ được nổ súng khi có lệnh. Anh còn đích thân đi kiểm tra công sự chiến đấu của từng chiến sĩ. Anh nói:

− Rất có thể bọn Pháp sẽ cho máy bay oanh tạc trận địa của ta, vì vậy phải có công sự đủ vững chắc để tránh thương vong.

Cách đây ba ngày việc nấu ăn đặt ở Lao Lìn Chải rồi tiếp tế lên cho các tổ chiến đấu. Từ hôm kia, bọn Sần Lùng được tên trùm phỉ người Dao là Lý Sài Kim cho quân tiếp viện từ Bản Khoáng tới, bọn Giàng Páo và Sần Lùng đã tập trung hơn hai trăm quân đánh vào Lao Lìn Chải. Sau hai giờ chiến đấu quyết liệt, để tránh tổn thất, Seo Giả cho lệnh rút khỏi Lao Lìn Chải để tập trung giữ điểm chốt Sừng Trâu. Từ hôm đó, Seo Giả mất liên lạc với đội du kích. Tuy không còn liên lạc với nhau, nhưng Seo Giả cũng biết ràng đội du kích đang gặp khó khăn trước sức ép ngày càng tăng của bọn phỉ.

Kể từ sau trận đánh chiếm lại Hồ Thầu và tấn công nghi binh vào Phìn Chải, đội du kích đã gây lại được thanh thế. Lúc ấy Seo Giả đã thống nhất kế hoạch với đội du kích là phải nhanh chóng giải phóng thêm mấy bản nữa để tạo thế dựa vào nhau vững chắc, dồn bọn phỉ về phía dãy Ngũ Chỉ Sơn và phát động quần chúng đứng lên cùng bộ đội, du kích tiễu phỉ. Tuy nhiên, do thu nạp được nhiều toán tàn phỉ từ nhiều vùng như Trúng Chai, Sán Hồ, Piêng Lao chạy về, lại được Lý Sài Kim tăng viện, nên bọn Sần Lùng đã chống trả quyết liệt. Bộ đội và du kích đã mở hai đợt tấn công, nhưng không giải phóng thêm được bản nào. Ngược lại bọn phỉ đang lập được cái thế bao vây lực lượng du kích và bộ đội trong vùng. Chúng đã chiếm lại Hồ Thầu dồn đội du kích trở về Sín Chải. Còn ở đây đơn vị Seo Giả cũng phải rút lên giữ vững điểm cao ở núi Sừng Trâu.

Từ hôm qua khi chiếc “Bà già” xuất hiện, bọn phỉ trở nên rất hung hăng. Chúng đã đánh lên núi Sừng Trâu mười đợt, đợt nào cũng có nhiều tên bỏ mạng, có đợt chúng bỏ lại hàng chục xác chết ở trận địa, nhưng xem ra Sần Lùng chưa từ bỏ ý định đánh chiếm hai mỏm núi cong vút như cặp sừng trâu này. Do có công sự vững chắc, đặc biệt là địa hình núi đá tạo ra các công sự chiến đấu rất thuận tiện, nên số thương vong của đơn vị Seo Giả không lớn. Tuy nhiên nếu bọn Pháp tăng cường máy bay oanh tạc yểm trợ cho bọn phỉ thì chắc chắn số thương vong sẽ còn tăng cao và như vậy cuộc chiến đấu sẽ rất gay go, quyết liệt. Rút kinh nghiệm chiến đấu chống phỉ có máy bay yểm trợ ở bên miền Đông, Seo Giả dẫn các tiểu đội trưởng đi xem các hang đá nơi tiếp giáp giữa hai cái “Sừng Trâu” và nói:

− Đây là các công sự thiên nhiên tốt nhất. Khi có máy bay Pháp tới oanh tạc, mỗi tiểu đội chỉ để lại một chiến sĩ có công sự vững chắc để cảnh giới, còn tất cả rút vào hang đá. Khi dứt đợt oanh tạc, phải nhanh chóng trở lại vị trí sẵn sàng chiến đấu. Vì vậy phải làm sẵn những con đường tiến, lùi thật an toàn và bí mật.

Seo Giả kiểm tra lại việc chuẩn bị chiến đấu của từng tiểu đội và còn lệnh cho mỗi chiến sĩ phải lấy thêm một ống nước đưa vào dự trữ trong hang đá. Thấy vậy Trần Tâm, tiểu đội trưởng tiểu đội Một giọng cười cợt:

− Trung đội trưởng đang làm công tác chuẩn bị chiến đấu cho một pháo đài bị bao vây hàng năm đấy!

Seo Giả nghiêm mặt nhìn Trần Tâm:

− Đây không phải là chuyện lo xa, yêu cầu các đồng chí chấp hành mệnh lệnh thật nghiêm túc.

Khi mặt trời đứng bóng thì chiếc “Bà già” đột ngột quay trở lại. Nó quần đảo, soi mói từng khe núi của hai cái “sừng trâu”, rồi mở rộng vòng lượn ra cả những quả núi xung quanh. Chừng nửa giờ sau, không gian vùng Lao Lìn Chải rền vang tiếng ầm ì nặng nề.

− Máy bay oanh tạc! Máy bay oanh tạc đâ... ấy!

Seo Giả nghe rõ tiếng thét giật giọng của các chiến sĩ vọng tới.

Từ trong đám mây trắng đục, tiếng ầm ì mỗi lúc một rõ và to dần. Cuối cùng cả vùng trời Lao Lìn Chải chỉ nghe âm thanh rền rền của máy bay phóng pháo. Mọi người đã trông rõ chiếc máy bay B.26 sáng loáng trong ánh mặt trời. Chiếc “Bà già” đã khép vòng lượn và nó bỗng hạ thấp độ cao lao xuống giữa trận địa của đơn vị Seo Giả.

Bục! Bục! Bục! Ba cột khói dựng lên ở những nơi đơn vị Seo Giả đặt hỏa điểm trung liên.

Seo Giả lệnh cho các tiểu đội trưởng:

− Bình tĩnh! Thực hiện ngay phương án tác chiến đã bàn.

Từ trong mây trắng, chiếc B.26 theo hướng mặt trời lao xuống. Tiếng rít của động cơ máy bay như mũi khoan vô hình xoáy vào gáy từng chiến sĩ đang nhanh chóng rút vào hang đá. Từ bụng chiếc B.26 bật ra ba chấm đen tròn vo.

− Nó ném bom đấy!

Seo Giả thông báo cho các chiến sĩ và anh cúi thấp xuống dưới lòng hào chiến đấu. Sau ba tiếng “ục! ục! ục!” trầm và nặng, đất dưới chân Seo Giả chao đi như đưa võng. Những bụng lửa đỏ dựng lên chỉ cách Seo Giả chừng vài chục sải tay. Seo Giả vừa kịp chui vào hang đá thì những tảng đất đá đã văng tới như một trận mưa rào. Nép vào bên vách hang Seo Giả nhìn thấy chiếc B.26 thứ hai lao xuống đúng đường bay của chiếc thứ nhất. Vách đá lại rung lên trong những âm thanh của đất đá bị bom phá vỡ. Một vài hòn đá văng vào tận cửa hang.

− Trung đội trưởng vào quá trong này, nhỡ ra đất đá...

− Các chiến sĩ vào hang đủ cả chứ? - Seo Giả hỏi Trần Tâm.

− Báo cáo: đủ!

− Cử thêm một chiến sĩ cảnh giới ở cửa hang, theo dõi hoạt động của máy bay.

− Rõ!

Sau khi cử một chiến sĩ ra cửa hang cảnh giới, Trần Tâm rụt rè hỏi Seo Giả:

− Em sợ bọn phỉ lợi dụng lúc này bò lên tiếp cận công sự của ta.

Seo Giả cười:

− Bọn nó còn sợ máy bay ném bom hơn cả chúng ta, đừng lo.

Ném nốt hai loạt bom nữa, hai chiếc B.26 tiếp tục bắn bừa bãi xuống trận địa của trung đội Seo Giả chừng nửa giở. Sau đó cả hai chiếc B.26 tiếp tục quần đảo, uy hiếp trên không.

− Trở lại vị trí chiến đấu! Chú ý tránh tai mắt bọn phi công! - Seo Giả ra lệnh.

Các chiến sĩ lom khom chạy về công sự. Họ tranh thủ dùng xẻng sửa lại công sự bị bom đạn làm sạt lở. Một lúc sau họ mới nghe tiếng bọn phỉ quát nạt thúc nhau xông lên. Tiếng súng của bọn phỉ bắt đầu nổ điên loạn.

− Tuyệt đối im lặng, khi nào có lệnh của tôi mới được nổ súng! - Seo Giả ra lệnh.

Không thấy tiếng súng bắn trả, bọn phỉ tin là máy bay Phăng Ky đã dọn đường chu đáo, nhiều tên thẳng lưng chạy lên. Đến lưng chừng núi, chúng reo hò như một bầy khoái rừng chuyển tổ.

Khẩu tiểu liên của Seo Giả vẫn rê nòng theo bước tiến của một tên phỉ cao lớn, có bộ râu quai nón lởm chởm. Hắn đang dẫn đầu một toán phỉ hung hăng nhất. Hắn vẩy vẩy khẩu “Tuyn” thúc giục bọn phỉ chạy sau tiến nhanh hơn nữa. Khoảng cách giữa hắn và Seo Giả rút ngắn nhanh chóng từ năm mươi thước, xuống bốn mươi, rồi hai mươi thước... Seo Giả liếc mắt nhanh thấy các chiến sĩ của anh đã nhấp nhổm muốn nổ súng lắm rồi. Mười lăm thước... Seo Giả ước đoán khoảng cách giữa anh và tên phỉ râu xồm vì mắt anh đã nhìn rõ những lỗ khâu trên hàng cúc áo của nó. Nó vừa trợn tròn mắt, mồm há hốc định kêu thì Seo Giả hô:

− Bắn!

Nòng khẩu tiểu liên của anh chớp lửa. Tên phỉ râu xồm đổ gục như thân cây chuối rừng gặp lưõi dao phát sắc. Trận bão lửa bất chợt ập xuống đầu bọn phỉ. Chỉ một loáng bọn phỉ trước mặt đã quang lâng. Xác chúng nằm rải rác khắp sườn núi. Từng đám cỏ tranh được nhuộm máu đỏ lòm. Trận địa đột ngột im ắng.

Trên trời chiếc “Bà già” lại đến thay chỗ hai chiếc B.26 đã bay xuôi. Tiếng máy của nó nghe vè vè như con tò vò lượn trước cái lỗ cột tre. Chiếc “Bà già” bỗng thu hẹp vòng lượn quanh ngọn núi Sừng Trâu và tiếng loa ông ổng chõ xuống:

         Hỡi anh em cán binh Việt Minh!

         Anh em đã bị liên quân Việt Pháp bao vây chật. Phóng pháo cơ B.26 sắp trở lại. Anh em hãy hạ súng đầu hàng mới mong tránh khỏi họa bị tiêu diệt đến người cuối cùng. Chính phủ Quốc gia sẽ đón tiếp nồng hậu những anh em quy thuận.

Cùng với những lời ve vãn, từ bụng chiếc “Bà già” tuôn ra một cái bọc trắng. Cái bọc trắng vỡ bung ra thành hàng ngàn tờ giấy trắng bay lả tả.

Seo Giả điên ruột quát to:

− Trung liên! Cho nó một băng!

Mấy khẩu trung liên và tất cả súng trường hướng cả nòng vào chiếc “Bà già” nổ súng. Con “Đầm già” chuệnh choạng bốc vụt lên cao. Tiếng máy nổ của nó nghe tậm tịt như vịt bị sặc nước, rồi cứ thế nó lết về xuôi.

   Các chiến sĩ cười vang:

− Liệu con “đầm già” có lết được đến Hà Nội mà “tâm lý chiến” thằng Na Va không?

Các chiến sĩ của Seo Giả không có nhiều thì giờ nhìn theo chiếc “Bà già” vì bên tai các anh đã rền vang tiếng súng và tiếng hò la của bọn phỉ đang xông lên.

*

*   *

Giàng Páo, Giàng Seo Tính, Sần Lùng và Lý Sài Kim cưỡi bốn con ngựa dàn hàng ngang đi đến núi Sừng Trâu. Nghe tiếng súng trên núi Sừng Trâu vẫn nổ rộ, Giàng Páo ghìm cương đứng lại. Giật cương cho con ngựa đến sát Lý Sài Kim, Giàng Páo nói giọng khẩn khoản:

− Ông thấy đấy, chúng tôi đã cố gắng hết mức, nhưng Việt Minh cũng chống lại rất quyết liệt. Chỉ cần ông thư cho ba ngày nữa chắc chắn bọn Việt Minh sẽ bị diệt. Chúng tôi đã được mật báo rằng chúng nó đã hết lương và cạn nước.

Lý Sài Kim nhăn mặt, phẩy tay:

− Một ngày cũng không thêm được nữa. Có tin bọn Việt Minh từ phố huyện đang chuyển quân đến chỗ chúng tôi, mà lực lượng mạnh nhất của tôi lại đang bị kẹt ở đây và tôi được báo cáo rằng số quân này đã bị tổn thất đến một phần ba rồi. Bây giờ tôi cũng phải lo giữ đất của tôi chứ.

− Nhưng ông cũng nên biết rằng, không diệt được bọn Việt Minh ở đây thì ông cũng bị một mũi dao găm tì vào sườn đấy! - Sần Lùng giương con mắt trắng dã nhìn Lý Sài Kim.

Lý Sài Kim khó chịu trước thái độ của Sần Lùng nên quay ngoắt sang phía Giàng Páo, giọng gay gắt:

− Chẳng lẽ tôi lại phải đưa bụng ra đỡ mũi dao thay cho các ông hay sao?

− Chúng tôi đâu dám nghĩ thế, chỉ mong ông nghĩ đến cái tình “chiến hữu” và cái thế “đông tre ấm bụi” mà ra sức chia sẻ nỗi khó khăn của chúng tôi trong lúc này. - Giàng Seo Tính vội vã chen vào.

− Thực tình thì tôi cũng đang phải thực thi mệnh lệnh của G.C.M.A. phải giữ đất đến cùng để quân đội liên hiệp Pháp và người Mỹ có thể rảnh tay xây dựng hoàn tất tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Điều này chắc ông Sần Lùng cũng đã được nhắc nhở rồi chứ? - Lý Sài Kim nheo con mắt hiếng nhìn Sần Lùng.

− Tùy ông ăn ở sao cho phải, tôi chỉ biết rằng ông quan hai Vản Lình thông báo rằng ông có trách nhiệm phối hợp hành động với chúng tôi để cùng tiễu trừ bọn Việt Minh ở vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Chắc ông cũng biết ông Vản Lình là người thế nào của G.C.M.A. - Sần Lùng lạnh nhạt đáp.

       Lý Sài Kim lặng ngắt. Hắn giật cương cho con ngựa quay lại rồi nói:

− Thôi được, tôi bằng lòng để các ông sử dụng số quân của tôi cho hết ngày hôm nay. Tôi nghĩ các ông cũng nên nỗ lực. Nghe nói xưa nay ông Sần Lùng là người dũng cảm và táo bạo trong tiến công kia mà. Tôi đề nghị các ông làm sao thì làm nhưng phải để cho tôi có quân rút về phòng thủ đấy, tôi nhắc lại chúng tôi đã mất một phần ba số “chiến hữu” ở đây rồi!

Nói xong Lý Sài Kim giật cương cho con ngựa chạy về phía Phìn Chải. Sần Lùng nhìn theo vẻ khó chịu:

− Mẹ kiếp! Đúng là nhà có người ốm nên phải lụy thầy mo. Cái thằng Mán này lúc khác chăn ngựa cho tao cũng không đáng. Được rồi, hôm nay thằng Sần Lùng này sẽ cho lũ Mán mở mắt ra mà bái phục.

*

*   *

   Cuộc chiến đấu phòng ngự trên núi Sừng Trâu của trung đội Seo Giả đã bước sang ngày thứ sáu. Do bắn dè sẻn nên đến hôm nay các anh vẫn còn đạn. Số chiến sỹ bị thương và hy sinh vừa tròn một tiểu đội. Đơn vị còn đủ sức chiến đấu phòng ngự một thời gian nữa. Điều đáng lo ngại là lương thực đã cạn. Từ hôm qua, các chiến sỹ ngày chỉ ăn có một bữa. Các khe nước giáp núi Sừng Trâu đã bị bọn phỉ đặt súng máy kiểm soát suốt ngày đêm. Đã có chiến sỹ hy sinh trong khi đi lấy nước, nên bắt đầu phải dùng đến số nước dự trữ để trong hang đá. Số nước này cũng chỉ đủ dùng cho một ngày nữa.

Đêm qua, Sùng Chính đã lọt qua vọng gác của bọn phỉ ở chỗ khe nước và đã gặp được Seo Giả. Đội du kích cũng đang gặp khó khăn. Trước sức ép ngày càng tăng của bọn phỉ, họ đã phải bỏ Hồ Thầu hai ngày trước đó để tập trung sức cố thủ Sín Chải. Tuy vậy họ đã bắt được liên lạc với Huyện. Huyện yêu cầu họ cố giữ vững dăm ngày nữa sẽ có quân về giải vây. Về lương thực, đội du kích hứa sẽ đem đến khu rừng rậm trên khe nước, đơn vị Seo Giả phải cho người ra lấy. Seo Giả gặp các tiểu đội trưởng và nói:

− Khó khăn còn rất nhiều, nhưng không đến nỗi tuyệt vọng, chỉ cần chúng ta giữ vững được ít ngày nữa. Tuy vậy các đồng chí cần biết rằng sắp tới bọn phỉ sẽ rất hung hãn khi nó biết chúng ta sắp có quân tiếp viện. Vì thế từ hôm nay chúng ta phải hết sức bình tĩnh trong chiến đấu và cảnh giác với mọi mưu mô mới của bọn phỉ. Chúng ta phải hạ quyết tâm dù phải hy sinh cũng không lùi một bước.

Hội ý xong với các tiểu đội trưởng, Seo Giả vào trong hang thăm anh em thương binh và phổ biến tình hình cho anh em yên tâm. Có ba thương binh bị thương vào tay và chân đã xin được ra cầm súng chiến đấu. Seo Giả khuyên các anh yên tâm điều trị vết thương cho chóng lành.

Khi Seo Giả quay ra cửa hang thì mặt trời đã lên ngang chóp nhọn của cái “Sừng Trâu” bên phải. Hôm nay trời quang mây. Nắng rải khắp trận địa một mầu vàng như mật ong. Sương đêm như vô vàn hạt ngọc mầu treo long lanh trên các lá cỏ tranh. Đâu đây trong một bụi ngải cứu rừng có tiếng chim hót ríu rít. Xa xa những nương lúa, nương ngô mới thu hoạch vẫn còn giữ nguyên màu vàng của mùa gặt. Cây đào lẻ loi trên núi Sừng Trâu bất chấp lửa đạn đã bắt đầu điểm những cái nụ đầu mùa phơn phớt hồng.

− Ồ, nếu như không có bọn phỉ gây loạn, dân Ngũ Chỉ Sơn đã bước vào những ngày vui vẻ và thảnh thơi nhất trong một năm. Người già lo tính chuyện làm nhà, chăm lo những con lợn Tết, xem tuổi định ngày cưới cho con cháu... Bọn con trai lo sửa lại cái khèn, bọn con gái lo may nhanh, thêu gấp những bộ áo quần rực rỡ đón xuân...

Cắt ngang luồng suy nghĩ tản mạn của Seo Giả là tiếng rít của đạn súng cối và tiếng súng máy của bọn phỉ.

− Lũ chó sói lại bắt đầu tru tréo đây!

Seo Giả lẩm bẩm trong miệng, chân đi nhanh về vị trí chiến đấu của mình. Trước mắt anh xác tên phỉ cao to, râu quai nón bị anh bắn ngã cách đây ba ngày đã bắt đầu trương lên trông thật gớm ghiếc. Da thịt của hắn xám đen lại, một cánh tay quềnh quàng giơ lên như đang vẫy đồng bọn đến kéo hắn xuống. Ruồi nhặng từng bầy đến họp chợ trên xác hắn. Mỗi lần đạn cối nổ, lũ ruồi nhặng lại bay lên ù ù... Thỉnh thoảng một con gió đưa cái mùi khăn khẳn như cóc chết xộc vào mũi Seo Giả. Seo Giả nhăn mặt khó chịu, anh rút trong túi lấy cái khăn tay buộc ngang mũi và miệng.

Tiếng súng của bọn phỉ vẫn nổ dồn dập vào trận địa của đơn vị Seo Giả. Có điều Seo Giả hơi ngạc nhiên là súng đã nổ hàng giờ mà không nghe thấy tiếng bọn phỉ hò hét xông lên như mọi lần.

− Chúng có mưu mô gì đây? - Seo Giả băn khoăn phán đoán. Anh đưa mắt nhìn khắp bốn phía núi, kể cả phía rừng rậm áp sát qua núi Sừng Trâu. Vẫn không có bóng một tên phỉ nào xuất hiện.

   Seo Giả chợt nhìn thấy từ phía chân đồi có khói xanh bốc lên. Một chỗ, hai chỗ... rồi tất cả xung quanh chân núi Sùng Trâu chỗ nào cũng có khói bốc lên. Đã nghe tiếng cỏ cháy nổ lép bép.

− Chúng nó đốt núi! Thằng Sần Lùng gian hiểm thật!- Seo Giả thốt lên.

Cùng lúc các chiến sỹ cũng hốt hoảng kêu:

− Đồi cháy rồi! Cháy rồi!

Một tiểu đội trưởng đến bên Seo Giả hỏi:

− Làm thế nào bây giờ đồng chí Seo Giả? Đang mùa hanh chúng nó đốt đồi thì không còn gì sót lại đâu.

Phía chân đồi ngọn lửa đã bốc cao. Lửa được gió tiếp sức đã thè những cái lưỡi đỏ sậm, cao ngất lên bầu trời. Lưỡi lửa khổng lồ liếm lem lém vào đám cỏ tranh nửa khô, nửa tươi. Tiếng cây cỏ cháy nổ như có hàng trăm tay súng đang bóp cò tiếp sức cho bọn phỉ. Trong hơi khói nồng nặc đã ngửi thấy cả mùi thịt của những xác chết bị cháy khét lẹt. Các chiến sỹ mắt nhớn nhác quay nhìn về phía hang đá.

− Chui vào trong ấy chỉ hơi nóng của đám cháy rừng cũng đủ nướng chúng ta chín nẫu ra đấy! - Seo Giả nói to.

− Đành chịu chết à? - Một chiến sỹ hỏi.

   - Nó đốt ta cũng đốt. Tất cả các đồng chí hãy đốt từ vị trí của mình cho cháy lan xuống chân đồi. Đây là cách lấy lửa trị lửa của dân tộc tôi đấy! Các đồng chí thi hành lệnh ngay đi.

Lập tức một vòng lửa bốc lên bao quanh các vị trí chiến đấu. Ngọn lửa cao dần và lan nhanh xuống chân đồi.

Núi Sừng Trâu lúc này hệt như một quả núi lửa đang phun. Tất cả đều ngập chìm trong khói lửa và những tiếng nổ. Trong công sự, các chiến sỹ nằm úp mặt xuống đất, lấy thân che súng đạn. Không khí như bị lửa đốt hết nên ai cũng thấy nghẹt thở và da thịt bỏng rát.

Vòng lửa do các chiến sỹ của Seo Giả tạo ra lan xuống phía chân núi được hơn chục mét thì gặp những lưỡi lùa từ phía chân núi thốc lên. Thế là một bức thành lửa cao chất ngất được dựng lên, tung lên trên bầu trời những cái lưỡi lửa đứt đoạn to bằng cả gian nhà. Các chiến sỹ đều cảm thấy người như sắp bốc cháy, nước mắt nước mũi trào ra và ho sặc sụa vì khói. Người nào người nấy thở dốc như cá phơi cạn.

Một lúc sau ngọn lửa bớt hăng và xẹp dần. Trong đám khói đen mù mịt chỉ còn những đám lửa đang cháy dở nổ lép bép. Mọi người thở phào vì vừa thoát tay thần lửa hung dữ. Ngay lúc ấy một chiến sỹ bỗng thét lên giật giọng:

− Bọn phỉ!

Seo Giả còn chưa kịp nhận ra bọn phỉ từ hướng nào tới đã nghe tiếng tiểu liên nổ ràn rạt từ phía khe nước dội lại. Trong khói lửa nhập nhoạng, anh nhìn thấy mấy chục tên phỉ quần áo đen sẫm đang chạy ào qua đống than nóng bỏng xông vào trận địa. Một, rồi hai chiến sĩ trúng đạn của phỉ ngã gục.

Seo Giả nấp vào một tảng đá lia hết cả băng tiểu liên về phía bọn áo đen. Sau đó anh bồi liên tiếp hai quả lựu đạn vào đội hình chúng. Các chiến sĩ của anh cũng đã kịp quay lại nổ súng và bọn phỉ đang tràn tới như những con thú dữ.

Lúc này bọn phỉ đã đặt được khẩu trung liên lên một mô đá cao bắn quét về phía các chiến sĩ của Seo Giả. Đơn vị Seo Giả có nguy cơ bị khẩu trung liên ấy xua dạt xuống phía chân núi đang đỏ rực than lửa.

− Bám chắc trận địa không lùi một bước! -Seo Giả thét.

Sần Lùng như một con báo đen lao đến bên khẩu trung liên. Mấy tên lính thân cận cũng lao theo hắn. Mô đá đã trở thành một hỏa điểm nguy    hiểm cho toàn đơn vị Seo Giả. Theo lệnh Seo Giả, hai chiến sĩ bò lên diệt khẩu trung liên, nhưng đều hy sinh. Dùng hết sức mình, tiểu đội trưởng tiểu đội Một ném tới một quả lựu đạn. Lựu đạn nổ cách mỏm đá có khẩu trung liên tới ba mét. Mấy lần Seo Giả di chuyển tìm thế diệt khẩu trung liên, nhưng vừa nhúc nhích đã thấy đạn của địch vờn qua tóc.

Vương Anh, tiểu đội trưởng tiểu đội Hai thấy rõ cái thế bất lợi của cả trung đội. Anh tìm cách xoay xở khẩu trung liên trong tay bắn tạt sườn các hỏa điểm nguy hiểm của bọn phỉ, nhưng chỗ của anh lại quá thấp. Vương Anh kẹp khẩu trung liên vào cạnh sườn trườn lên sau một mô đá cao. Từ đây bất thần Vương Anh chồm lên đứng thẳng trên mô đá. Khẩu trung liên Vương Anh cặp nách nhả đạn quyết liệt vào khẩu trung liên của bọn phỉ. Chưa hết băng đạn thì Vương Anh lảo đảo buông súng gục xuống. Ngay lúc ấy phía sau mô đá bọn phỉ đặt trung liên dậy lên một tiếng nổ chát chúa. Khẩu trung liên tung lên cao.

− Xung phong! - Seo Giả bật dậy và lao lên như mũi tên rời giây cung.

− Xung phong! Xu...ng ph..o..oong! - Tiếng thét dậy lên hưởng ứng của các chiến sĩ.

Luõi lê của các chiến sĩ lấp loáng ánh mặt trời. Bọn phỉ cũng chồm tới. Tiếng lưỡi lê chạm nhau chan chát. Tiếng báng súng nện vào thân người huỳnh huỵch. Chen vào đó là tiếng rú thê thảm của những người bị lưỡi lê xóc vào ngực, vào bụng.

Seo Giả như con hổ say mồi lao vào cuộc hỗn chiến. Một tên phỉ cao lớn xông đến nhằm đầu Seo Giả nện một báng súng. Seo Giả né mình tránh được. Trong khi tên phỉ mất đà loạng choạng, Seo Giả nhanh tay nện vào gáy hắn một báng tiểu liên. Nó đổ gục xuống chết giấc. Seo Giả rút dao găm bồi luôn vào cái lưng to bè của nó hai nhát. Nó oằn người như con cá tươi bị ném vào một chảo mỡ đang sôi. Máu từ hai vết dao găm phun ra phè phè.

Bọn phỉ không chịu nổi trận đánh giáp lá cà quá mười phút. Chúng quay đầu tháo chạy hỗn loạn. Các chiến sĩ của Seo Giả thừa thắng ào lên truy kích.

Seo Giả đang say sưa truy đuổi những tên phỉ đang chạy bán mạng xuống khe nước bỗng cảm thấy như bước hụt. Anh loạng choạng ngã xuống. Hai chiến sĩ vội chạy đến xốc anh đứng lên và dìu anh quay trở lại.

Trận địa vẫn mù mịt khói lửa. Đó đây xác bọn phỉ nằm rải rác. Mấy tên bị thương vào bụng đang thở dốc. Phía đơn vị Seo Giả trận này có năm chiến sĩ hy sinh, trong đó có tiểu đội trưởng tiểu đội Hai Vương Anh, ba chiến sĩ bị thương trong đó có Seo Giả trúng một viên đạn vào đùi.

Sau trận kịch chiến, trận địa cả hai bên đều im ắng đến nặng nề. Một con chim khiếu bỗng cất lên tiếng hót rụt rè và lạc lõng ở phía khu rừng rậm có khe nước chảy.

Trung đội phó Bảo Vinh nói với Trần Tâm, tiểu đội trưởng tiểu đội Một:

− Nhân lúc bọn phỉ vừa tháo chạy, đồng chí cho mấy chiến sĩ đi lấy nước đi, nhớ cảnh giác với bọn phỉ phục kích gần khe nước đấy!

− Rõ!

Khi Trần Tâm đã quay đi, Bảo Vinh nói với Seo Giả:

− Đồng chí vào hang nghỉ, mọi công việc ở đây đã có tôi lo liệu.

− Được. Đồng chí cho củng cố lại công sự chiến đấu và giải quyết các tử sĩ. À, mà đồng chí nào ném lựu đạn vào khẩu trung liên của bọn phỉ đấy?

− Đồng chí A Vảng, thương binh trong trận hôm qua đấy.

− Nhớ ghi công đầu trong trận này cho Vương Anh và A Vảng.

− Rõ!

Seo Giả nở một nụ cười mệt mỏi rồi vịn vào vai hai chiến sĩ bước vào hang đá.

CHƯƠNG HAI MƯƠI BỐN

       Sự hỗn loạn đã phơi bày ra khắp khu nhà Giàng Páo. Ngoài sân tiếng ngựa hí, tiếng lợn kêu, trâu chạy nháo nhác. Trong nhà mọi thứ đồ đạc vứt bừa bãi, ngổn ngang. Những thứ quý như thuốc phiện, bạc trắng đã được đóng thồ xếp ở hè chờ ngựa. Còn thóc và bắp tuy hắn đã cho mang đi trước khá nhiều nhưng rõ ràng đến giờ này không thể mang đi hết được. Những chum mỡ, muối, những thùng dầu hỏa... tất cả đều đã vần ra để ở giữa nhà nhưng chưa biết làm cách nào mang đi được.

       Tiếng súng mỗi lúc càng gần. Buổi sáng còn đoán súng nổ ở Bản Khoảng, nhưng đến giờ đã gần lắm rồi, có lẽ không xa hơn hai giờ đi ngựa. Phía Lao Lìn Chải súng nổ dồn dập từ sáng. Tất cả bọn lính phỉ ở Phìn Chải đều bị dồn ra phía có tiếng súng nổ. Sần Lùng bị thương vào mặt trong trận đánh ở núi Sừng Trâu vậy mà cũng phải khoác tiểu liên đi về phía Bản Khoảng từ sáng. Cái tàu bay Phăng Ky từ hôm bị bắn ở núi Sừng Trâu không thấy lên nữa.

       - Thật xúi quẩy đủ mọi đường! - Giàng Páo miệng lẩm bẩm, chân bước lồng lộn giữa đống của nả mà chính hắn cũng không biết làm cách nào chở    đi hết được. Mười con ngựa đã thồ đi mấy chuyến rồi mà đống của cải vẫn còn ngồn ngộn.

       - Khúa Ly đâu rồi? - Giàng Páo cất tiếng hỏi gay gắt.

       Thấy Khúa Ly từ trong buồng thẫn thờ bưóc ra, Giàng Páo gắt:

       - Sao mày như cái xác không hồn thế kia? Sửa soạn cho Giàng Tả Quán đi chưa?

       - Xong rồi!

       - Mày còn làm gì trong ấy, hay là muốn chờ Việt Minh đến hử? Liệu đấy! - Mắt Giàng Páo long lên, tay vỗ vào bao súng lục.

       - Tôi lo lắm!

       - Lo gì?

       - Lo cho Giàng Tả Quán. Chạy vào rừng sâu hang đá giữa lúc rét buốt thế này... Lỡ nó đau ốm...

       - Ta còn phải đi nữa là Giàng Tả Quán. Vào đấy tạm mấy ngày rồi sẽ có tàu bay Phăng Ky đón về Hà Nội hoặc sang Lào.

       - Đến chỗ không núi, không suối ấy rồi biết lấy gì mà sống.

       - Rõ chuyện đàn bà. Có thuốc phiện, có bạc trắng chỗ nào cũng sống được hết. Con Seo Máy đâu rồi?

       - Theo ngựa thồ vào núi.

       - Còn những thứ này vứt lại à? - Giàng Páo khoát tay chỉ đống của cải bề bộn.

       - Làm thế nào chở hết được, tất cả chỉ có mười con ngựa.

       - Sao không bảo lính bắt thêm mấy chục con nữa của dân bản?

       - Người ta cũng phải chở thóc bắp vào núi chứ.

       - Mặc mẹ chúng nó, nhà quan chưa chở xong chúng không được chở gì hết. Lính đâu?

       Một tên lính phỉ chạy vào khoanh tay khúm núm:

       - Dạ, quan gọi con?

       Nhìn tên phỉ, Giàng Páo quát:

       - Súng của mày đâu?

       - Con để ngoài sân.

       Giàng Páo đạp cho tên lính một đạp ngã dúi đi:

       - Con mẹ mày, chết đi! Việt Minh đã đến tận đít mà người một nơi, súng một nơi. Vác súng đến từng nhà bắt hết ngựa thồ về đây cho tao.

       - Dạ.

       Tên phỉ đi khỏi, Giàng Páo vào buồng khách vẫn thấy Giàng Seo Tính nằm dài hút thuốc phiện. Giàng Páo nói giọng hậm hực:

       - Ông định hút thuốc đến lúc Việt Minh đến đây chắc? Ông không dậy giúp tôi một tay thu xếp của cải chở vào núi à?

       - Dễ ông định khiêng cả cái nhà này đi hay sao? Ông vừa nói với bà ấy rất là đúng: có bạc trắng, có thuốc phiện cái gì cũng có hết. Mang đi nhiều chỉ bận bịu thêm.

       - Có phải của ông đâu mà ông xót. Cả con Khúa Ly nữa, suốt từ sáng nó hết ra lại vào, bụng nó để ở đâu ấy.

       Từ hôm qua Khúa Ly sống trong tâm trạng rối bời. Đã bao lâu nay cô mong đợi cái ngày này: ngày được giải phóng khỏi bàn tay Giàng Páo. Bây giờ cái ngày ấy đã đến gần lắm rồi, gần chỉ mấy giờ đi ngựa thôi. Vậy mà bây giờ cô vừa mừng lại vừa lo. Cô mừng là từ nay không còn bọn Giàng Páo, Sần Lùng, cô được sống như một con người bình thường của vùng Ngũ Chỉ Sơn. Biết đâu cô còn được gặp cả Seo Giả nữa! Song nỗi lo cũng mỗi giờ càng lớn. Rõ ràng Giàng Páo đang cố tình buộc chặt cô vào cái đuôi ngựa của hắn. Lại còn Giàng Tả Quán - sợi dây trói buộc khá chặt cô với Giàng Páo. Với Giàng Páo cô sẵn sàng tính chuyện đổi mạng với nó nếu nó cứ cố ý trói buộc cô, nhưng với Giàng Tả Quán thì... Nó là giọt máu của cô, cô đã mất bao tâm lực chăm lo, nuôi dưỡng nó, nó là một phần cơ thể của cô. Vào trong hang núi liệu nó có sống được không? Ôi, nếu như Giàng Tả Quán làm sao... Khúa Ly nhắm mắt lại không dám nghĩ tiếp nữa.

        Từ hôm qua biết rõ Giàng Páo sẽ bỏ chạy vào núi, Khúa Ly đã báo cho đội du kích biết, cô xin đội du kích đến giải thoát cho mình. Song nay đội du kích đã cử người đến, hẹn sáng mai sẽ cho người đến đón Khúa Ly và Tả Quán.

          Vậy là ta lại phải chờ đợi một ngày một đêm nữa! Chỉ một ngày, một đêm mà Khúa Ly cảm thấy nó dài như cả một đời. Bây giờ dù chỉ một giờ Khúa Ly cũng không muốn bị ràng buộc với Giàng Páo nữa. Đã có lúc cô muốn đem con trốn biệt vào một nơi nào đó chờ bộ đội về. Nghĩ lại cô lại ngần ngừ vì ở Phìn Chải này đâu cũng có anh em, móng vuốt của Giàng Páo. Từ hôm qua không mấy lúc Giàng Páo rời mắt khỏi Khúa Ly. Ngoài ra còn một tên tay chân Giàng Páo cứ bám theo cô như con vắt bám hơi người.

          Khúa Ly thở dài ngồi nhìn Giàng Tả Quán đang ngủ ngon trong đống chăn đệm ấm áp. Hai cái má nó phúng phính như hai trái đào tháng bảy.

          Đến xế chiều Sần Lùng lếch thếch dẫn hơn ba chục tên tay chân chạy về. Không đợi Giàng Páo hỏi, hắn đã thở dài đánh thượt và nói:

          - Hỏng, hỏng hết rồi! Quân Mán của thằng Lý Sài Kim vừa nghe súng nổ đã bỏ chạy hết cả. Thàng Lý Sài Kim cũng tếch từ bao giờ ấy. Bọn Việt Minh thì đông đến hàng trăm. Thế là quân tôi bị đánh cả bốn phía. Đứa chết, đứa bỏ chạy lên rừng vãn.

           - Bây giờ ta phải bắt thêm quân để giữ Phìn Chải chứ? - Giàng Páo lo lắng hỏi.

           - Ở đây để chui vào rọ của chúng nó à? Một cánh từ Bản Khoảng đánh tới, một cánh từ Lao Lìn Chải ép về. Lại còn cái lũ du kích ở Sín Chải nữa chứ. Bây giờ chỉ riêng bọn du kích ở Sín Chải và bọn Việt Minh ở Lao Lìn Chải cũng đủ sức nuốt tươi ta rồi.

           - Sao ông không gọi điện cầu cứu ông Vản Lình?

           - Mẹ kiếp cái thằng ăn hại! Nó đã chuồn đi Seo My Tỉ và tìm đường rút sang Mường Than rồi.

           - Thế còn các quan Phăng Ky ở Lai Châu?

           - Trước sau nó vẫn là Phăng Ky thôi. Ở Điện Biên Phủ các quan Phăng Ky nghe ra cũng đang như con nai mắc sừng trong rừng mây, còn Lai Châu thì Việt Minh đã chiếm từ hai tháng nay rồi.

           - Sao ông không cho tôi biết tin này sớm hơn?

           - Để các ông bỏ mặc thằng Sần Lùng này một mình đánh nhau với Việt Minh à?

           - Thế đường sang Lào của ta bị cắt đứt rồi sao? - Giàng Seo Tính hỏi vẻ lo sợ.

           - Không đến nỗi đứt hẳn, nhưng đi lại không dễ như mấy tháng trước.

           - Tôi yêu cầu ông hãy tìm mọi cách giữ chân bọn Việt Minh vài ngày để tôi chuyển hết số thóc bắp, của cải vào trong núi chứ?

        - Giữ bằng hai bàn tay tôi và mấy thằng lính đã thua chạy vãi đái ra quần này ấy à? Bây giờ phải xua hết dân lên rừng, làm hàng rào bảo vệ cho chúng ta. Đứa nào không đi, giết hết! - Sần Lùng chém ngang bàn tay. Như sực nhớ ra điều cần nói, Sần Lùng tiếp:

        - Đường từ đây đến Bản Khoảng tôi đã cho gài mìn hết rồi, ông cho ai đi dặn phải cẩn thận.

        Giàng Páo ôm đầu tuyệt vọng buông rơi người xuống cái ghế tựa.

        - Bao giờ ông định rút? - Giàng Seo Tính hỏi.

        - Ngay đêm nay.

        - Tất cả à?

        - Cho một tiểu đội ở lại để sáng mai càn hết dân đi.

        Thế là hết! Giàng Páo nghĩ. Hắn cảm thấy các bắp thịt đều bủn rủn, các khớp xương đang rã rời. Hắn giương đôi mắt vằn đỏ hằn học nhìn bọn Sần Lùng và Giàng Seo Tính, những kẻ vừa bàn chuyện ra đi nhẹ tênh như một nhà giàu giết con gà. Mãi sau nhọc nhằn lắm Giàng Páo mới thốt lên thành tiếng chậm chạp, nặng nề, đầy vẻ hằn học:

            - Thế là các ông định vứt bỏ Phìn Chải, vứt bỏ tất cả ruộng đất, của cải nhà Giàng Páo này cho Việt Minh. Các ông bỏ rơi tất cả anh em họ Giàng nhà tôi. Hừ, các ông bội bạc quá! Các ông thấy đấy, thuốc phiện, bạc tráng, trâu lợn, ngô lúa... tôi có tiếc các ông thứ gì đâu. Tôi chịu tốn kém là để giữ cho được cái nhà này, bản Phìn Chải này mãi mãi ở trong tay họ Giàng. Nào ngờ... bây giờ các ông ném tất cả công lao gây dựng của bao đời họ Giàng như ném một hòn đá xuống vực Đen.

            - Ồ, ông Giàng Páo đừng hiểu nhầm chúng tôi như thế. Tình hình quân sự hiện hay không còn làm khác được. Vản Lình đã bó tay và ngay cả người Phăng Ky cũng đang cố vùng vẫy mà vẫn chưa rút ra khỏi “đám ruộng lầy Điện Biên Phủ”. Song ông cứ yên tâm. Đây chỉ là quyết định tạm thời thôi. Chúng ta sẽ mau chóng quay trở lại chậm nhất không qua một tuần trăng và sẽ làm lại tất cả từ đầu. Người Phăng Ky đã điện cho tôi hứa sẽ không bỏ quên vùng Ngũ Chỉ Sơn. Còn tôi có chết cũng chết trên đất Ngũ Chỉ Sơn này. - Sần Lùng lộ vẻ ái ngại khuyên nhủ Giàng Páo.

            Giàng Páo giọng chua xót:

        - Một con chó đã không giữ nổi của cho chủ nhà thì dù nó có sủa vang núi cũng không hơn con chó chết.

        Giàng Páo đứng bật dậy đi lại lồng lộn như một con hổ bị giam trong cũi. Hắn rút súng lục bắn liền hai phát vào những cái chum mỡ và dầu tràn ra lênh láng khắp nhà. Con chó quấn quít quanh chân cũng được nhận ngay một viên đạn vào đầu chết thẳng đứ trước mặt Sần Lùng. Giàng Páo sùng sục đi ra chuồng lợn. Ba con lợn nằm xếp hàng như ba con nghé trong chuồng cũng bị Giàng Páo trút căm giận lên đầu bằng ba phát đạn. Lũ lợn hộc lên giãy giụa trong vũng phân trộn máu.

        Trước cơn điên khùng của Giàng Páo, bọn Sần Lùng và Giàng Seo Tính bấm nhau bỏ ra ngoài. Trước mắt chúng lúc này mặt trời chiều đã nhuộm dãy Ngũ Chỉ Sơn thành màu tiết đọng. Một dải mây trắng dăng ngang năm cái chỏm núi đá trọc lốc trông như một dải băng khổng lồ quấn lên những cái đầu đầm đìa máu. Sần Lùng, Giàng Seo Tính đều cảm thấy đầu nhức nhối như vừa trúng một nhát búa. Cả hai đều trút tiếng thở dài chán ngán.

CHƯƠNG HAI MƯƠI NHĂM

       Bộ đội ập đến như một cơn bão lốc. Từ Dền Sáng, Múng Hung, Pa Cheo dạt sang ; từ Bản Khoảng, Tả Phìn tràn tới. Suốt ba ngày đêm khắp dải Ngũ Chỉ Sơn rung chuyển trong các loại tiếng nổ. Đạn súng cối 81, cối 60 ly rít như xé lụa, gieo khủng khiếp xuống từng hẻm núi, sườn đồi có bọn phỉ tập trung ẩn náu. Tiếng trung liên, đại liên nồ ràn rạt từng băng. Điểm từng lúc là tiếng trọng liên 12 ly 7 trầm trầm và rền như tiếng sấm. Cuối cùng là tiếng thét xung phong hòa trong tiếng tiểu liên rèn rẹt và tiếng súng trường nổ đanh từng phát một. Những toán phỉ từ khắp ngả bị dồn ép về dãy Ngũ Chỉ Sơn. Chúng vón lại thành những toán từ một vài trung đội đến đại đội chống đỡ tuyệt vọng. Chúng giống như những đám rều rác trước cơn lũ lớn đã dềnh cả lên và bị dòng nước lũ cuốn trôi đi khắp nẻo. Bọn chỉ huy phỉ tụ tập vội vã những tên tay chân đắc lực và những tên phỉ hung hăng nhất rút vào lẩn trốn trong các sào huyệt nằm sâu trong những khu rừng hiểm trở.

       Trước khi rút chạy, chúng lùa dân bản đi theo để làm lá chắn và tạo nguồn tiếp tế lương ăn cho chúng.

       Ngũ Chỉ Sơn như vừa trải qua cơn bão lốc và trận núi sạt nên vừa có vẻ quang sạch lại vừa xơ xác tiêu điều. Không còn những tên phỉ phóng ngựa như điên từ bản này qua bản khác quát nạt, hăm dọa bắt dân nộp gạo, nộp thịt, nộp rượu hoặc bắt người đi phu tải đạn, song làng bản cũng thật hoang vắng, tiêu điều trong cảnh nhà không chủ. Bản Sin Suối Thầu là bản cuối cùng trong dãy Ngũ Chỉ Sơn mà trung đội trưởng Bảo Vinh và cán bộ Quyết Tiến đến thăm. Trước mắt các anh lại hiện ra hình ảnh một bản “chết”. Trong bản tịnh không một sợi khói lam. Những con lợn nái thấy bóng người cố gắng lê bộ khung xương xẩu dẫn đàn con cũng gầy như nó đi theo đòi ăn. Đàn chó thường là những con vật hay quấy rầy người lạ đến bản nhất cũng trở nên những con vật hiền lành. Bị chủ buộc lại để giữ nhà, chúng nằm dán bụng xuống đất, khó nhọc ngọ nguậy cái mõm đầy lông xù xì, giương đôi mắt lờ đờ nhìn người lạ. Sân nhà nào cũng ngập ngụa rác rưởi và những đàn ruồi nhặng bay ù ù. Cửa nhà nào cũng cài bằng hai cây pồ-trù bắt chéo - dấu hiệu chủ nhà đi vắng. Bảo Vinh ghé mắt qua khe ván một ngôi nhà thấy đồ đạc, thóc bắp vứt ngổn ngang, bề bộn. Hơi ẩm mốc của ngôi nhà hoang xông lên hôi hôi, khó chịu. Trong nhà còn mấy con gà đang bới chải trên cái gác xép. Bảo Vinh nghĩ đến một đống công việc đang chờ đơn vị anh và tổ cán bộ của Quyết Tiến. Công việc khó khăn nhất là vận động “dân về làng, phỉ về hàng” mà anh và Quyết Tiến vừa được Huyện giao cho. Giá như lúc này còn Seo Giả ở nhà thì thuận lợi biết bao?

       Bảo Vinh lên làm trung đội trưởng thay Seo Giả bị thương trong trận đánh quyết liệt ở núi Sừng Trâu. Gọi là một trung đội nhưng quân số chỉ còn mười lăm người và ba thương binh nhẹ tình nguyện ở lại chiến đấu. Bảo Vinh cho các chiến sĩ sửa lại các công sự sẵn sàng đón những trận chiến đấu quyết liệt sẽ đến. Mãi đến chiều anh không thấy bọn phỉ tấn công. Còn đang phán đoán bọn phỉ sẽ giở những âm mưu gì mới thì anh nghe thấy tiếng súng nổ rộ ở phía Tả Phìn. Sáng hôm sau, súng lại nổ rền ở phía Bản Khoảng. Trinh sát báo cáo có một bọn tàn phỉ ở Pa Cheo chạy về Lao Lìn Chải, làm cho bọn phỉ ở đây trở nên hoang mang, nhốn nháo. Đêm đến, Bào Vinh cho mở một đợt tấn công thăm dò vào Lao Lìn Chải. Bọn phỉ ở đây nổ súng chống cự yếu ớt chừng mười lăm phút rồi tháo chạy. Sáng ra Bảo Vinh cho trinh sát thăm dò thấy bọn phỉ đã bỏ chạy hết liền cho trung đội tiến vào Lao Lìn Chải. Khi rút chạy, bọn phỉ bỏ lại hàng chục bao gạo, mấy hòm đạn và cả hai tên phỉ bị thương vào chân. Qua khai thác khẩu cung hai tên phỉ bị thương, Bảo Vinh được biết bộ đội đã mở đợt tấn công từ nhiều phía vào bọn phỉ. Bị đánh nhiều đòn khá nặng, bọn phỉ đang tan rã nhanh chóng và phân tán thành từng toán nhỏ lấn trốn vào rừng. Bảo Vinh cho đưa anh em thương binh về bản chăm sóc, cho người đi bắt liên lạc với đội du kích Sín Chải và các đơn vị bộ đội mới đến giải phóng vùng Ngũ Chỉ Sơn. Khi đã bắt được liên lạc với bộ đội chủ lực, anh đưa Seo Giả và các thương binh về trạm quân y tiền phương điều trị. Cùng lúc này, Bảo Vinh cũng nhận được lệnh ở lại phối hợp với tổ cán bộ Quyết Tiến củng cố lại cơ sở chính quyền và lực lượng vũ trang địa phương song song với tiến hành cuộc vận động “gọi dân về làng, gọi phỉ về hàng”. Mấy hôm nay anh đã cùng Quyết Tiến đi thăm các bản và đặt kế hoạch bố trí lực lượng tiến hành cuộc vận động tiễu phỉ. Ở nhiều bản đã lác đác có dân trở về. Riêng hai bản Phìn Chải và Sin Suối Thầu vẫn không có bóng một người dân nào.

        - Anh có biết vì sao dân ở hai bản này sợ bộ đội và cán bộ đến như vậy không? - Quyết Tiến hỏi Bảo Vinh.

        - Mình mới đến chưa hiểu địa phương lắm, nhưng chắc cũng là do nghe phải luận điệu của bọn phỉ mê hoặc thôi.

        - Dân hai bản này hầu hết là anh em, họ hàng nhà Giàng Páo cả.

        - Nếu vậy ta nên bố trí một tổ công tác ở hẳn đây để vận động quần chúng.

        - Phải kết hợp với các đồng chí người địa phương cùng làm mới có kết quả. - Quyết Tiến nêu gợi ý.

        Bảo Vinh gật đầu tán thành:

        - Tôi cũng nghĩ như vậy. Giá như Seo Mỷ không bận con nhỏ ta phân công làm tổ trưởng tổ công tác thì tốt biết mấy.

         - Tôi cho là trong ban tiễu phỉ Ngũ Chỉ Sơn nên có cả Seo Mỷ và Lý Vần Sinh. Khi Sùng Sử khỏi chân anh sẽ là một cán bộ vận động quần chúng lý tưởng đấy! - Quyết Tiến bổ xung thêm vào việc xếp đặt công tác cho số cán bộ xã.

         Ngay chiều hôm ấy một tổ công tác gồm tiểu đội trưởng Trần Tâm và hai chiến sĩ ở trung đội Bảo Vinh được phái đến Sin Suối Thầu. Họ căng một tấm vải bạt làm lều, chặt lá chuối rồi rải vải nhựa lên làm chỗ nằm và bắt tay ngay vào công việc quét dọn rác rưởi trong bản, lấy rau nấu cám nuôi đàn lợn bị bỏ đói từ nhiều ngày nay. Tay làm nhưng mắt họ vẫn luôn hướng về các khu rừng quanh bản.

         Trong khi đó ở khu rừng pồ-trù phía trên bản cũng có những con mắt bí mật theo dõi từng việc làm của họ.

*

*   *

       Trời sập tối. Gió núi ngày càng mạnh. Bên kia dãy Ngũ Chỉ Sơn giờ này chắc gió đã mạnh lắm. Từng đợt gió lọt qua khe những chóp đá nhọn hoắt rít lên man rợ như một bầy ác thú đang gầm thét. Trời tối mờ nhưng Trần Tâm vẫn cảm thấy cát bụi đang cuốn lên mù mịt. Mặt, mũi, chân tay và cả trong miệng xào xạo những cát. Mũi và tai Trần Tâm lạnh cứng tưởng như cử động mạnh là gãy vụn như lớp băng mỏng nổi trên mặt vũng nước đọng. Anh tháo chiếc khăn dù đỏ đang quàng cổ buộc trùm lên đầu và bưng kín cả miệng. Xốc lại khẩu các-bin cặp ngang sườn, Tâm đi chậm lại chờ đồng chí y tá.

         - Gió mạnh quá anh Tâm nhỉ?

         - Ở đây vẫn thường có những cơn gió như thế này.

         - Có lẽ sắp mưa mất.

         - Không đâu, chỉ gió khan thôi. Cậu đã nghe câu “ruồi vàng, bọ chó, gió Ô Quý Hồ chưa?”

         - Thế đây là gió Ô Quý Hồ à?

         - Gió Ô Quý Hồ còn phải gọi bằng anh đấy! Những cơn gió Lào khi tràn vào cao nguyên Mường Than thổi dọc theo sườn tây dãy núi Hoàng Liên. Gió vượt qua núi Hoàng Liên ở chỗ này rồi mới thổi tới Ô Quý Hồ. Vì vậy gió mang khí hậu lục địa lạnh và khô hanh.

         - Thảo nào bụng tôi nôn nao như khi đói uống chè đặc, khí lạnh thấu xương mà da thịt lại khô căng như bị phơi nắng.

         - Lấy khăn dù bịt tai và miệng lại. Gió này dễ làm đổ máu cam lắm đấy!

         Không có tiếng trả lời, Tâm đoán anh ta đang làm theo lời khuyên. Anh bước chầm chậm, mắt nhìn căng vào màn đêm, tai cố phân biệt đâu là tiếng gió và những tiếng động khả nghi, tay luôn đặt ở vòng cò súng.

         - Sắp đến chưa anh? - Người y tá hỏi trong khi chạy gằn làm những đồ vật để trong chiếc túi da có dấu chữ thập đỏ kêu lọc xọc.

         - Đi một quãng nữa là đến chiếc cầu độc mộc. Qua cầu là đến đất Sin Suối Thầu, rồi đi một cây số nữa là đến.

         - Trời tối quá, tôi đốt đuốc nhé.

         - Ta sẽ thành chiếc bia thịt của bọn phỉ đấy!

         - Sao bảo bọn phỉ bị đánh tan rồi?

         - Bọn phỉ tập trung đã bị đánh tan, nhưng còn bọn tàn phỉ, mà bọn này hầu hết là những tên phỉ ngoan cố. Cách đây hai ngày nó vừa lẻn về bản Lao Chải giết hết một gia đình có người đi phỉ vừa trở về hàng.

         - Ở đấy không có bộ đội hay sao?

         - Có một tổ công tác, nhưng bản rộng, nhà ở phân tán, mà cái nhà này lại ở giáp rừng già. Giàng Páo và Sần Lùng đều là những kẻ giết người không ghê tay, lại được con cáo già Giàng Seo Tính bày đặt mưu kế. Vì thế bọn này vừa tàn ác vừa gian hiểm. Chúng gây vụ thảm sát này hy vọng sẽ giữ được hàng ngũ chúng khỏi tan rã hoàn toàn.

         - Hôm qua ở Phìn Chải và Hồ Thầu cũng có người và trâu trúng mìn của bọn phỉ gài lại.

         - Thế đấy! Bọn chúng vơ vét của dân đến kiệt quệ, nay vẫn không muốn cho ai làm ăn sinh sống.

         - Hôm qua tôi đến Phìn Chài, tổ công tác ở đây cũng rất cực. Ngày đi “ba cùng”, tối họp dân, đêm canh gác. Bữa ăn toàn củ mài, vì bao nhiêu gạo đều giành nấu cháo nuôi các cháu ốm vì mới ở rừng về. Có đồng chí đã kiệt sức, nên tôi về báo cáo với ban chỉ đạo cho gọi đồng chí ấy về. Bên ngoài nói là về báo cáo công tác, nhưng thực chất là bồi dưỡng cho đồng chí ấy mấy bữa cơm để lấy lại sức tiếp tục công tác.

         - Ở đây rồi cũng đến thế thôi. Bọn tôi còn phải đổ gạo ra nấu cháo nuôi đàn lợn của mấy nhà dân chưa về. - Nói đến đây Trần Tâm dừng lại, nắm tay đồng chí y tá và nhắc - Chịu khó nhấc cao chân rồi đặt từng bước một, đừng đưa thẳng chân hay vấp dây gai mìn của bọn phỉ lắm.

         Hai người lầm lụi bước trong tiếng gió hú điên cuồng. Anh y tá đi chậm nên chốc chốc Tâm lại phải dừng bước chờ - Có lẽ anh ta mới lên vùng núi. -Tâm đoán vậy và hỏi:

         - Cậu người đâu ta?

         - Phố Ẻn.

         - Thế à. Tớ ở Thanh Ba. Cậu vào bộ đội lâu chưa?

         - Sau chiến dịch “Biên giới”.

         - Tớ thì đã được dự chiến dịch “Sông Thao”, tham gia hạ các đồn Đại Bục, Đại Pháo, Phố Ràng rồi tiến thẳng vào chiến dịch “Lê Hồng Phong” giải phóng Phố Lu, Bắc Hà.

         - Thế anh đã là lính cựu rồi. Còn em vào bộ đội được ít lâu thì được cừ đi học lớp y tá quân y. Ra trường đi phục vụ ngay chiến dịch giải phóng Nghĩa Lộ, rồi theo đơn vị chuyển quân lên đây. Đánh Tây tuy có cái gay go nhưng xem ra còn đỡ căng thẳng hơn tiễu phỉ, anh nhỉ?

         - Cái đó cũng còn tùy. Mình nghĩ, phàm đã là đánh giặc đều là gian nan, nguy hiểm cả. Thằng giặc nào cũng đều là con người cả, cho nên mỗi trận đánh là một cuộc đọ sức, thi gan, đấu trí. Bọn phỉ lợi dụng được tâm lý dân tộc, nên trong một chừng mực nào đó chúng được sự che chở của họ hàng, anh em, vì thế không thể dùng quân sự đơn thuần. - Tâm đột ngột dừng lại lắng nghe.

         - Sắp đến cầu rồi, cậu ra ven đường xoa tay vào đám lá khô mục rồi bôi lên lưng áo tớ.

         - Để làm gì?

         - Cứ làm khác rõ.

         Anh y tá làm theo lời Tâm. Lưng áo Tâm bỗng ánh lên những vệt xanh biếc. Tâm hỏi:

         - Thấy gì chưa?

         - Lân tinh hả anh?

         - Đúng. Rừng ở đây vô vàn lân tinh, rừng nguyên thủy mà. Nhìn lưng áo tớ mà đi, chú ý từng bước chân, vấp ngã là xuống vực đấy!

         Họ rẽ vào một hẻm núi. Ở đây gió ngớt hẳn nên đã nghe rõ tiếng chân giẫm lên lá khô mục và tiếng nước đổ xuống vực ào ào. Khi nghe rõ tiếng nước đổ ùng ục dưới suối thì những bụi nước bay ra như mưa phùn nhẹ thấm ướt cả quần áo họ.

         - Cẩn thận! Đến cầu rồi. Cầu chỉ có một cây gỗ đầy rêu trơn, cậu ngồi xuống rồi lê dần sang. - Tâm nói khẽ.

         Qua cầu được một đoạn thì gió lại nổi lên dữ dội. Từng đợt, từng đột gió thốc về cứ như muốn đẩy lùi cả hai người về phía sau.

         - Cúi rạp người xuống mà bước. - Tầm thì thào.

         Hai người bước chật vật trong gió ngược. Nhiều lúc họ cảm thấy nghẹt thở vì gió. Một lúc sau thấy có ánh lửa chập chờn phía trước, Tầm thở phào:

         - Sắp đến rồi! Chỗ cầu phải im tiếng vì bọn phỉ hay tổ chức phục đón lõng.

         Sin Suối Thầu ở trong một hẻm núi nên đến đầu bản thì gió lặng hẳn. Đã nghe tiếng chó sủa ong óc phía xa, Tâm lên tiếng:

         - Giá mà đi ban ngày cậu sẽ thấy quãng đường vừa đi qua có một cảnh rất lạ. Một bên núi cây cỏ mọc bình thường, còn mái núi bên kia cây cỏ đều ngả rạp về một phía, vì bị gió thường xuyên thổi theo một hướng. Giá như các cụ ta lên đến đây chắc hẳn lại cho rằng đây là chỗ “phân mao, cỏ rẽ” trong chuyện cổ tích đấy!

         - Đúng là đi một ngày đàng học một sàng khôn, cứ ở nhà nghe nói lại tưởng chuyện thần thoại hay bịa đặt.

         Đàn chó trong bản xông ra vây lấy hai người.

         - Cậu đi trước đi, cứ thẳng bước đừng sợ, càng rụt rè lũ chó càng làm già đấy!

         Tâm nói và đi tụt lại phía sau, hạ khẩu tiểu liên xuống tay để xua đàn chó lùi ra xa.

         Trong nhà có tiếng kẹt cửa. Một vầng sáng vàng yếu ớt ùa ra đủ cho hai người nhìn thấy con đường mấp mô những tảng đá nổi lên giữa bãi bùn ngập ngụa phân trâu và rác rưởi. Họ nhảy chuyền trên những tảng đá để vào nhà.

         - Ồ, cán bộ Tâm về tối thế? - Bà già người Mông mặc bộ quần áo chàm rách như xơ mướp ra đón kêu lên.

         - Tôi đón được thày thuốc về rồi. - Tâm nói và chỉ anh y tá.

         - Chào.

         Bà cụ già nhìn anh y tá từ đầu tới chân vẻ không hiểu:

         - Thày thuốc là người thế nào?

         - Là người chữa bệnh cho cháu Seo Tả đấy!

         - Nó có giỏi bằng ông mo không? Nó có biết cúng không?

        - Nó chữa bệnh bàng thuốc, nó giỏi hơn ông thầy mo nhiều. - Tâm trả lời rồi quay lại nói với Nam, anh y tá quân y:

       - Đồng chí đi rửa chân tay, nghỉ một tí rồi xem bệnh cho cháu bé.

       - Kiếm đâu ra nước mà rửa?

       Tâm cười và đáp:

       - Cậu tưởng hễ cứ là bản Mông là hiếm nước à? Ở đây nước lần chảy về từng nhà.

       Trong khi Nam đi rửa chân tay, Tâm quay lại nói chuyện với bà cụ:

       - Seo Tả có ăn được cháo không?

       - Nó không biết ăn cháo, chỉ uống nước đường của cán bộ cho thôi. Con ma họ Giàng muốn đón nó đi rồi. - Bà cụ sụt sịt.

       - Có thày thuốc của cụ Hồ về Seo Tả sẽ khỏi bệnh, đừng lo. Bà bảo con dâu bế Seo Tả ra đây.

       Bà cụ hết nhìn Tâm lại nhìn Nam vẻ băn khoăn, do dự. Một lúc sau bà đi vào buồng con dâu.

       Nam mở túi thuốc lấy chiếc khăn trắng trải lên bàn, rồi bày ra nào là ống cặp nhiệt độ, tai nghe, thuốc và bơm tiêm...

       Người con dâu ủ con trong chiếc áo “xáo-khỏa” dè dặt ngồi xuống cạnh bếp lửa. Đứa bé khoảng lên ba, da mặt xanh như tàu rau cải. Nó giương đôi mắt lừ đừ nhìn mọi người. Nam luồn ống cặp nhiệt độ vào nách thằng bé, nó ậm oẹ khóc. Người mẹ ngơ ngác nhìn Nam vẻ lo ngại.

       Tâm lặng lẽ nhìn Nam làm việc và nhớ lại các diễn biến sau một tháng tổ công tác của anh đến bản Sin Suối Thầu.

       Sin Suối Thầu là bản ở giáp khu rừng già chân dãy Ngũ Chỉ Sơn. Khi tổ Trần Tâm đến, nơi đây là một bản hoang vắng không một bóng người. Các anh bắt tay ngay vào làm vệ sinh và chăm nom đàn gia súc bị chủ ra đi bỏ đói. Một ngày, hai ngày... rồi năm ngày trôi qua vẫn không thấy một ai trở về. Đến ngày thứ sáu, thứ bảy các anh thấy thấp thoáng có bóng trẻ con và người già về bẻ bắp ở các nương cách bản chừng nửa cây số. Các chiến sĩ của Tâm lân la tới gần, họ lại biến hết vào rừng.

       A Vảng sốt ruột nổi nóng:

       - Bao giờ mói chấm dứt cái cảnh chăn lợn, chăn gà chán ngấy này? Tôi đề nghị báo cáo lên cấp trên cho một đơn vị lên rừng càn dân về bản là xong. Chính trị không có quân sự là không xong đâu.

       - Đồng chí hiểu phương châm tiễu phỉ như thế là lệch lạc rồi đấy. Đối với bọn phỉ có vũ trang và tập trung đông tất nhiên ta phải dùng quân sự để giải quyết. Còn nếu ta dùng quân sự với số đồng bào bị bọn phỉ cưỡng ép, lôi kéo chạy vào rừng thì tác dụng sẽ ngược lại, bọn phỉ càng có cớ để lường gạt và khoét sâu mâu thuẫn giữa bộ đội và nhân dân. Bây giờ làm tốt công tác dân vận là đã đánh thắng âm mưu lâu dài của địch.

       Nói vậy nhưng trong lòng Trần Tâm cũng đã thấy sốt ruột. Theo thông báo của ban vận động tiễu phỉ, các tổ khác đã vận động được từ một nửa đến hai phần ba số dân trở về bản, còn ở đây bản không có bóng một người dân. Thấy tổ Trần Tâm gặp khó khăn, ban chỉ đạo tiễu phỉ cử Seo Mỷ đến giúp làm công tác vận động.

       Qua lời kể của Seo Mỷ, Trần Tâm mới biết rằng ba phần dân trong bản thì đến hai phần là họ hàng thân thuộc với Giàng Páo. Ở đây còn có Giàng Lùng, cháu ruột Giàng Páo. Hắn đã được Giàng Páo cho theo Sần Lùng đi học trường biệt kích của Pháp mở cho vùng Tây Bắc. Từ ngày trở về, Giàng Lùng là một tên chỉ huy phỉ hung ác, hắn kìm kẹp dân bản rất chặt chẽ.

       Một hôm thấy khói bay lên từ một hang đá, Tâm và Seo Mỷ quyết định lên tận nơi vận động đồng bào trở về. Tâm đi trước, Seo Mỷ đi sau hơn chục bước chân. Đến một chỗ ngoặt, Seo Mỷ bỗng thét giật giọng:

       - Anh Tâm, đằng sau có người!

       Tâm quay ngoắt lại đã thấy một lưỡi dao sáng loáng đang bổ xuống đầu. Anh vừa kịp né dầu tránh thì lưỡi hớt đứt băng chiếc dây da của khẩu các bin. Tâm đánh một báng súng vào bàn tay cầm dao làm con dao văng xuống hòn đá.

          - Giơ tay lên!

          Nòng khẩu tiểu liên của Tâm chĩa thẳng vào ngực người vừa định giết anh. Đến lúc này anh mới nhận ra trước mặt mình là một ông già Mông quắc thước. Giọng Tâm đanh gọn:

          - Ông già không được chạy.

          Mắt ông già quắc lên nhìn trừng trừng vào Trần Tâm rồi bất chợt ông giật phăng hai tà áo ưỡn ngực ra, hét:

          - Mày bắn đi!

          Lấy giọng ôn tồn, Tâm nói:

          - Bộ đội cụ Hồ không bắn vào dân.

          Seo Mỷ cũng đã chạy tới. Cô kêu lên kinh ngạc:

          - Già Giàng Sẩu! Sao già lại định giết cán bộ?

          Ông già nhìn Seo Mỷ vẻ khinh bỉ:

          - Cả mày nữa, mày không còn là người Mông ta nữa rồi. Mày theo người Kinh, đưa người Kinh về đây chiếm hết bản người Mông. Người Mông phải vào ở rừng, hết đường sống rồi. Bắt được thì giết đi, chết bằng viên đạn còn hơn sống như con lợn rừng.

          - Ôi người già để lời Phăng Ky, lời thằng phỉ lọt vào tai nên nghĩ xấu cho người Kinh rồi. Người già cứ về bản một lần thử xem ngô lúa, lợn gà có mất thứ gì không? Ai lại để con lợn, con gà đói hàng hai chợ, nếu không có bộ đội về cho ăn thì có con vật nào sống được - Giọng Seo Mỷ dẽ dàng đượm vẻ xót xa.

      Tâm cúi nhặt con dao đưa cho ông già, nhìn bàn tay ông vẻ ái ngại:

      - Người già tha lỗi cho vì cháu tưởng lầm là bọn phỉ. Tay người già có đau lắm không?

      Trần Tâm nắm bàn tay ông già nắn bóp. Còn ông già hết nhìn Seo Mỷ lại nhìn anh. Ngập ngừng một lúc rồi ông già tra con dao vào vỏ và đi theo Seo Mỷ, Trần Tâm về bản.

      Ông già lầm lụi bước. Khi đã vào trong bản, mắt ông đưa ngang, đưa dọc. Hầu như con mắt của ông không để sót một gốc cây, một tảng đá. Một con chó có vằn đen như vằn hổ bỗng từ đâu chồm ra, nhẩy lên ngang thắt lưng ông với những tiếng rít mừng rỡ. Mắt ông sáng lên:

      - Ôi Vằn! Mày vẫn còn sống ư? Giàng Páo nói người Kinh về thì con chó nó cũng giết, máu chó nó cũng uống hết cơ mà.

      Ông già ngồi xuống ôm con Vằn vào lòng vuốt ve và tâm sự với nó. Ông nhìn thấy một con lợn sề kéo hai hàng vú nẩy sữa lệt sệt quét đất dẫn theo một đàn con.

      - Trông như con lợn nái nhà Giàng Lùng - Đúng rồi, nó đẻ được tám con và đúng hôm súng nổ nhiều nó dẫn con về, ai trông cũng thích mắt. Thì ra con lợn của nhà Giàng Lùng cũng được giữ nguyên vẹn. Có khi Seo Mỷ nói đúng - Ông già thầm nghĩ rồi đúng lên xăm xăm đi về nhà. Ông cởi nút lạt buộc, hai cây-pô trù chéo ở cửa rồi bước vào nhà. Ông nhớ lúc chạy vào rừng, đồ đạc, thóc bắp vứt lung tung, nhưng bây giờ nhà được quét dọn sạch sẽ, đồ đạc xếp đặt ngăn nắp. Ông đến bao ngô xúc một ống tung ra sân gọi gà, gọi lợn. Con lợn choai và con lợn sề ìn ịt chạy về tranh nhau ngô với đàn gà, nhai ngô côm cốp.

           Ông già lẩm nhẩm đếm gà.

           - Có đủ không?

           Như sực nhớ ra có Seo Mỷ và Tâm đi theo, ông quay lại nhìn hai người và khẽ gật đầu. Ông lại nhìn Tâm bằng cái nhìn xét nét như khi xem con ngựa giống. Tâm dắt ông già đến ngồi xuống cái ghế cạnh bếp lò. Anh lấy cái điếu ống đưa cho ông già kèm một nắm thuốc lào. Ông già như vồ lấy nắm thuốc. Ông vê một điếu nạp vào nõ hút luôn. Sau khi nhả khói rất thoải mái, ông nói:

           - Bao nhiêu tháng rồi không nhìn thấy sợi thuốc lào, toàn hút thuốc lá trộn với tinh cây pồ-trù. Hôm qua ngô mang đi cũng hết, tưởng không còn đường sống. Mày củng là người Mông ta à?

           Ông già nhìn Trần Tầm vẻ thiện cảm. Tâm đáp:

           - Tôi là người Kinh. Bộ đội cụ Hồ có đủ cả người Mông, người Dao, người Tày, người Dáy.

       - Dù là người dân tộc nào cũng là anh em một nhà, cây một gốc thôi, cụ Hồ nói như thế đấy! - Seo Mỷ chen vào câu chuyện.

       A Vảng và A Sẩu, hai chiến sỹ trong tổ Tâm cũng đến và tìm ghế ngồi vây quanh ông già. Tâm chỉ vào A Sẩu nói:

       - Đây là người Tày ở Cam Đường, còn đồng chí này là A Vảng, người Dáy ở Pạc Xụt.

       - Ở chỗ chúng mày không có ruộng nương à?

       - Có chứ. Ruộng nhiều hơn ở đây. Ruộng chỗ chúng tôi hai chục con trâu đi bừa hàng ngang còn chưa đến bờ. Lúa cũng tốt và một năm được cấy lúa, gặt lúa hai lần. Chúng tôi chỉ ăn cơm, không phải ăn ngô, sắn thay cơm. - A Vảng nói với ông già.

       - Chúng mày có nhiều ruộng, nhiều thóc, sao còn lên đây chiếm ruộng của người Mông ta? Chúng mày định cướp nương trồng thuốc phiện của chúng ta à?

       - Ở chỗ chúng tôi có thừa thóc, chúng tôi không biết hút thuốc phiện, chúng tôi lấy thuốc phiện làm gì. Chỉ vì bọn Phăng Ky gây phỉ làm hại người Mông, nên chúng tôi mới được cụ Hồ cho lên đây giúp người Mông đánh hết bọn phỉ để dân bản yên làm, yên ở - Tâm trả lời câu hỏi của ông già.

       Ông già ôm đầu vẻ khổ sở:

       - Ôi, ta đau cái đầu lắm! Trong đầu ta không biết đi lối nào đây? Giàng Páo nói chúng mày về “quả trứng cũng phải qua dao” thế mà tao thấy cái gì cũng không mất. Hay là... hay là... chúng mày trước ngọt sau đắng?

         Tâm cười:

         - Đừng tin lời nói của Phăng Ky và bọn Giàng Páo. Người già đi gọi dân bản về nhà làm ăn đi. Trốn trong hang đá đói rét, khổ cả người già, khổ cả trẻ con.

         - Bộ đội có thật bụng như thế không? - Ông già nhìn ba anh bộ đội một lần nữa với con mắt của một người sành sỏi xem con ngựa giống. Dường như chưa tin ở mắt mình, ông lại quay sang nhìn Seo Mỷ. Hiểu lòng Giàng Sẩu, Seo Mỷ nói:

         - Già Giàng Sẩu ơi, cả hai bản Sín Chải, Hồ Thầu đã sống cùng bộ đội từ mấy tháng nay rồi. Bụng họ thế nào chúng tôi đều biết. Lúc phỉ vây kín bốn phía họ cũng ăn đói, chịu rét như dân bản. Lúc đánh phỉ họ đi trước và bao nhiêu người đã nằm xuống ở đất Sín Chải, Hồ Thầu chỉ vì muốn giúp người Mông ta đánh tan bọn phỉ thôi.

         - Người già về nói cho cả những người bị phỉ bắt cầm súng nên quay về nhà làm ăn, Chính phủ cụ Hồ không bắt tội họ đâu. Ngay cả Giàng Páo, Sần Lùng nếu thật bụng trở về cũng sẽ được khoan hồng.

         Ông già Giàng Sẩu thấy trong đầu có ngọn đèn thắp sáng. Ông thấy ân hận về những suy nghĩ và việc làm sai của mình. Mắt ông như bị con muỗi bay vào cay cay và hai dòng nước mắt từ từ lăn xuống đôi gò má nhăn nheo. Giọng nói của Giàng Sẩu trở nên nghẹn ngào:

        - Cháu Seo Mỷ à, cũng là người Mông nhưng nghe Giàng Páo, Giàng Lùng nói cái đầu của già tối lại, nhìn thấy gì cũng khó tin và cái chân bước vào toàn bụi gai, đường rậm. Còn lời nói của cháu làm cái đầu của già như có ngọn đèn, mắt nhìn thấy đường ngay, lẽ phải. Nhưng còn bao nhiêu người trong bản này ăn phải lời nói độc của Giàng Páo, Giàng Lùng. Khổ cho người già bây giờ cái đầu hay quên lắm, nói câu trước quên câu sau, những lời hay của các cháu vừa nói, già không nhớ hết để nói lại cho dân bản hiểu.

        - Cháu sẽ theo người già lên nói cho dân - Tâm hăng hái nói.

        - Khó đấy! Bọn Giàng Páo cho người ở theo dân. Thằng Giàng Lùng ác như con hổ cũng về ở theo vợ nó. Bộ đội lên nó giết bộ đội mất.

        - Cháu sẽ cùng đi với người già - Seo Mỷ lên tiếng.

        - Chị đi một mình à? Tôi sợ rằng... - Trần Tâm lo lắng.

        - Không sao. Người Mông chúng tôi nói chuyện với nhau bao giờ cũng dễ hơn.

        Chiều hôm ấy, Seo Mỷ cùng ông già Giàng Sẩu vào khu rừng có nhiều đồng bào Sin Suối Thầu lẩn tránh. Cô đi từng hang đá gặp riêng từng nhà nói chuyện. Cô để già Giàng Sẩu kể về những điều mắt thấy tai nghe ở bản, còn cô kể về đồng bào các bản Lao Chải, Hồ Thầu, Lao Lìn Chải... đã trở về nhà làm ăn yên vui. Cô kể tên những người cầm súng trở về và được bộ đội cho ở nhà làm ăn với vợ con, không ai bị đánh giết và bắt đi tù xa. Seo Mỷ ở lại đêm với đồng bào. Chiều hôm sau ông già Giàng Sẩu báo tin có Giàng Lùng về thăm vợ con và khuyên cô nên trở về, những nhà còn lại già Giàng Sẩu nhận sẽ nói nốt.

    Gặp lại Seo Mỷ, Trần Tâm mừng rỡ nói:

    - Tôi lo cho chị quá, nên đã báo cáo với ban chỉ đạo cho bộ đội đi tìm.

    Seo Mỷ chỉ cười:

    - Lo gì. Mình đi với già Giàng Sẩu thì còn sợ gì nữa, với lại mình làm công việc hợp với lòng dân thì dân sẽ che chở cho mình thôi.

    - Bà con có định trở về không?

    - Có ai muốn bỏ nhà, bỏ bản vào ở rừng đâu. Nghe tôi nói chuyện ai cũng khóc và đều muốn trở về, nhưng đồng bào còn sợ bọn phỉ trả thù. Tôi đã bàn với già Giàng Sẩu thu xếp khôn khéo để đồng bào trở về an toàn.

    Hai hôm sau, già Giàng Sầu về bản kể lại:

     - Tôi đã chia thuốc lào và muối cho từng nhà. Tuy mỗi nhà chỉ được một dúm, nhưng ai cũng mừng vì đã đói muối, đói thuốc lào hàng tháng rồi. Mọi người đang thu xếp để về thì thằng Giàng Lùng biết. Nó chửi bới dân bản ăn phải lời người Kinh và lồng đi tìm Seo Mỷ. Tìm không được Seo Mỷ, nó đi báo cho Giàng Páo và Sần Lùng biết. Thằng Sần Lùng dẫn một tiểu đội lính phỉ đến đe doạ rằng: Ai có ý định về với người Kinh nó sẽ giết cả nhà. Bắt được Seo Mỷ nó sẽ lột da làm dây buộc thồ ngựa. Nó đã cho gài mìn tất cả các con đường về bản. Sần Lùng về chỗ Giàng Páo rồi, nhưng vẫn để lại một tiểu đội lính phỉ canh gác, không cho ai đi đâu.

     - Bọn Giàng Páo ở có xa không?

     - Chúng nó ở lưng chừng núi kia.

     - Bọn lính phỉ là người ở đâu?

     - Bọn này đều là người Mông nhưng ở các bản khác.

     Nhận được tin do Giàng Sẩu báo, Trần Tâm về ngay báo cáo với Ban chỉ đạo. Hai tiểu đội bộ đội được phái về diệt tiểu đội lính phỉ và tổ chức đưa dân trở về.

     Đêm hôm sau, được già Giàng Sẩu dẫn đường, Trần Tâm cùng hai tiểu đội bộ đội đi gỡ hết mìn do bọn phỉ gài, rồi tổ chức bao vây tiểu đội lính phỉ. Sau khi nổ súng uy hiếp, các anh kêu gọi bọn phỉ đầu hàng.

     Trừ tên Giàng Lùng bỏ trốn còn tất cả tiểu đội lính phỉ đều ngoan ngoãn nộp súng xin hàng. Sớm hôm sau, Trần Tâm đưa được hầu hết dân bản Sin Suối Thầu trở về.

     Một chợ sau mấy gia đình họ Giàng có người cầm súng theo phỉ cũng trở về. Nhà về sau cùng là vợ Giàng Lùng vì lúc ấy Seo Tả, đứa con độc nhất của Giàng Lùng bị ốm nặng. Từ lúc về bản, Seo Tả lên cơn sốt liên miên. Tâm và tổ công tác mấy lần đến thăm, nhưng đều không vào nhà được vì có cành lá xanh cắm ở cửa. Tâm mấy lần gửi thuốc cho cháu bé, nhưng bà mẹ Giàng Lùng không nhận. Còn mấy con lợn, con gà đều đã cúng ma cho Seo Tả hết.

     Sáng nay, thầy mo phán rằng: con ma không nhận lễ nữa. Vợ Giàng Lùng chỉ biết ngồi ôm con và khóc. Già Giàng Sẩu lại đến gặp Trần Tâm:

     - Bộ đội ơi, mày cứu được Seo Tả không? Con ma không nhận lễ nữa và muốn bắt Seo Tả đi. Giàng Lùng lấy vợ mười năm chỉ đẻ được Seo Tả thôi. Giàng Lùng có tội to với Chính phủ, với bộ đội, nhưng bộ đội thương lấy Seo Tả.

    Tâm theo già Giàng Sẩu đến nhà Giàng Lùng. Cành lá xanh đã bỏ đi, nhưng đứa bé đã yếu lắm. Nó thở khò khè như có cục đờm trong cổ.

    - Tôi sẽ đi tìm thầy thuốc về chữa cho Seo Tả - Tâm nói rồi trút hết số gạo và đường của mình cho mẹ Giàng Lùng, dặn nấu cháo cho Seo Tả ăn. Sau đó anh tất tả về ban chỉ đạo tìm y tá đến chữa bệnh cho Seo Tả.   

    Lúc này Nam đã tháo ống nghe và nói với Tâm:

    - Cháu bé bị sưng phổi nặng.

    - Liệu có chữa được không?

    - Vẫn còn khả năng cứu được.

    Trong lúc Nam lấy thuốc, chuẩn bị tiêm cho Seo Tả thì Tâm ngồi sắp xếp lại chương trình họp dân vào sáng sớm mai. Seo Mỷ bận đi Phìn Chải, việc truyền đạt nội dung gặp khó khăn. Tâm chợt nhớ đến Giàng Sẩu. Đúng rồi, bồi dưỡng nội dung này cho Giàng Sẩu nói. Tiếng nói chính nghĩa, lại do người già cùng dân tộc nói ra chắc chắn đồng bào sẽ mau chóng nhìn ra “cái lý” đúng của Chính phủ cụ Hồ.

CHƯƠNG HAI MƯƠI SÁU

 Hôm nay gió đột ngột mạnh hẳn lên. Không gian chỉ còn tiếng gió hú dài hòa với tiếng cây rừng vật vã. Gió chạy loang loáng lật ngược những tán lá cây, lúc lúc lại cuộn thành những xoáy tròn giận dữ làm những khóm pồ-trù, những cây sa-mu ngoáy tít cái ngọn hệt như lúc ma nhập vào các thầy mo. Gió mạnh làm cái rét càng thêm ác liệt. Mới vào đầu mùa đông mà ở đây ban đêm đã lạnh kinh khủng. Rét luồn vào tận ruột mà co bóp, các bắp thịt cứng ra. Sáng sáng trông lên đỉnh Ngũ Chỉ Sơn chỉ thấy một màu trắng muốt. Có mặt trời lên, tuyết tan thành nước chảy tràn trề khắp các đường đi, lối lại. Thất thểu đi trong bão lốc, giá rét, Giàng Lùng buồn bã nghĩ đến số phận của hắn.

 Cách đây vài ba năm hắn thấy đời thanh thản biết bao. Đấy là lúc vợ hắn có chửa, rồi đẻ được đứa con trai nối dòng họ Giàng Lùng. Hắn mừng rỡ xách mấy xâu nấm hương và mấy nén thuốc phiện đi chợ huyện để mua sắm mấy thứ cần dùng cho đứa con trai mới ra đời. Đến chợ hắn thấy lạ quá vì Phăng Ky không còn, quan Châu cũng chạy đâu mất. Hắn không gặp bọn lính khố đỏ, lính dõng ra chợ trêu ghẹo con gái Mông đi chợ. Hắn chỉ nhìn thấy nhan nhản những người cổ quấn khăn dù đỏ, vai đeo súng. Dân phố gọi họ là anh bộ đội. Họ không bắt nạt người Mông, người Dáy, người Dao, mua bán trả đủ tiền. Người ta nói từ nay người mình tự trông coi đất nước mình. Thật là một ngày chợ hợp với lòng mong ước của hắn.

 Thế rồi một hôm Giàng Páo gọi hắn đến và bảo hắn phải thu xếp việc nhà cùng với Sần Lùng đi học “kế Múng, lỷ Múng” (tức là đường đi và lý lẽ của người Mông). Hắn chẳng muốn xa đứa con trai mới ra đời nên ngần ngừ định từ chối. Giàng Páo nhìn rõ ruột gan hắn nên quắc con mắt dao găm vừa chửi vừa khuyên:

 “Phải làm người đàn ông Mông cho xứng đáng, cứ bám vạt áo vợ thì còn làm nên việc gì. Mày là cháu, tao mới cho đi học để nên người, sau này tự mày trông coi vùng Ngũ Chỉ Sơn này, không đi học thì biết gì mà làm”.

  Hắn hiểu là Giàng Páo đã chọn hắn và không thể trái lời ông chú là ông lý trưởng. Hắn đành nhắm mắt ra đi. Khi đến “Ăng ten Phòng Tô”[33] hắn gặp một người mặc quần áo cha đạo. Người này dạy hắn: “Tổ tiên người Phăng Ky và người Mèo là một, như cây một gốc chia ra nhiều cành. Vì thế người Phăng Ky sẽ giúp người Mèo chống lại người Kinh đến cai trị để giữ lấy ruộng nương, giữ lấy Chúa Trời và Vua Mèo sắp ra”.

Người đó còn vẽ ra cảnh ấm no, thịnh vượng, không làm cũng có ăn nhờ quyền phép của Vua Mèo. Câu chuyện của ông cha đạo cứ thực thực, hư hư, mờ mờ, ảo ảo làm cho Giàng Lùng không biết rõ là chuyện thực hay đang nghe chuyện cổ tích.

  Cho đến một hôm có cái tàu bay như con chuồn chuồn khổng lồ đỗ xuống Phòng Tô. Người Phăng Ky ăn mặc nhà binh đã gặp bọn Giàng Lùng, đặt vào tay hắn khẩu “tuyn” và dạy cách bắn. Hắn nghĩ: “Có khẩu súng tiểu liên này trong tay thì con gấu ngựa cũng không đáng sợ”. Và thế là hắn tin Phăng Ky đúng là anh em từ xa xưa của hắn. Hắn còn được phát một cái mũ dạ có hai dải đỏ buông thõng sau gáy và các đồ quân trang như một người lính. Sau đó hắn được lệnh cùng Sần Lùng quay về lôi kéo trai bản cùng chống lại Việt Minh.

Đặt chân lên đất Sin Suối Thầu là hắn chạy ngay về nhà để được thấy mặt Seo Tả. Hắn thấy Seo Tả mập mạp, đi đã vững và đang bập bẹ những tiếng Mông đầu tiên. Hắn làm dấu tạ ơn đức Chúa Trời đã ban phước lành cho hắn.

 Dân Sin Suối Thầu vốn dễ tin, trong tay hắn lại có khẩu súng mỗi lần bấm cò là hàng chục viên đạn bay ra khỏi nòng, nên chả mấy chốc hắn đã cùng Sần Lùng tập hợp được một toán phỉ khá đông.

 Khi thanh thế bọn phỉ đang lên, hắn tưởng bọn hắn như một con lũ mạnh chẳng mấy chốc sẽ cuốn sạch Việt Minh ra khỏi vùng Ngũ Chỉ Sơn. Nhưng tình hình quân sự ngày càng xấu đi. Bọn phỉ bị đánh tan tác, bản thân hắn cũng mấy lần chết hụt, nhất là trận đánh ở đồi Sừng Trâu, một viên đạn đã xé toạc một mảng áo bên mạng sườn của hắn. Đến giờ thì cả Giàng Páo lẫn Sần Lùng và hắn không còn chỗ đứng yên ổn lấy một chợ. Hắn phải đưa vợ con lên hang đá lẩn tránh, nhưng Việt Minh đã đưa người lên tận nơi gọi họ trở về. Hắn đã chống lại quyết liệt nhưng cuối cùng nếu không nhanh chân thì hắn đã bị tóm gọn cùng với tiểu đội lính phỉ. Mất cả lính lẫn dân, hắn đưa vợ con trốn vào núi sâu hơn. Ở đây cái rét thấu xương và khí hậu nặng nề đã làm Seo Tả bị ốm. Suốt ngày đêm đầu Seo Tả như chõ miển miến đặt trên chảo nước sôi. Chốc chốc thằng bé lại co giật chân tay và khóc thét lên làm tim hắn như có ai bóp chặt. Muốn cúng ma thì lợn gà còn để lại trong bản mà thày mo cũng theo dân chúng trở về bản mất rồi.

 - Cứ ở đây con ma rừng bắt Seo Tả đi mất. - Vợ hắn nước mắt giàn giụa, rền rĩ. Hắn lưỡng lự:

  - Thôi tùy, nhưng về bản phải cúng ma, không cho Seo Tả uống thuốc của Việt Minh. Việt Minh biết Seo Tả là con tôi nó cho thuốc độc uống chết đấy!

 Giàng Lùng thẫn thờ bước vào trong hang đá tránh gió. Cái hang đá mấy hôm trước còn ấm hơi vợ hắn và Seo Tả, giờ đây trở nên hoang vắng, lạnh lẽo đến ghê sợ. Chưa bao giờ hắn cảm thấy đơn độc như bây giờ. Cả vợ con hắn bây giờ cũng không thể đi cùng đường với hắn. Còn Giàng Páo và Sần Lùng bây giờ cũng không thật tin hắn nữa. Sau khi để mất trọn cả tiểu đội lính phỉ và dân bản Sin Suối Thầu trở về hết, Giàng Páo và Sần Lùng chửi rủa hắn thậm tệ. Không có Giàng Seo Tính can ngăn thì hắn khó lòng thoát khỏi viên đạn súng lục của Sần Lùng.

  Tiếng gió thốc vào hang đá nghe như tiếng hú của hàng trăm con ma núi đang kêu gào. Có lúc hắn nghĩ đó là hồn của những người bị hắn giết đang kéo đến đòi mạng.

   - Được, chúng mày cứ bắt tao đi, nhưng không được động vào Seo Tả yêu quý của tao. - hắn gầm lên như để đáp lại những tiếng hú man rợ đang bao vây hắn.

 Khẩu “tuyn” lúc này trở thành cái gậy đỡ cho đầu hắn khỏi gục xuống như con gà bị cắt tiết. Ngoài cảm giác mệt mỏi, rã rời như lưng con rắn bị đánh gãy mấy khúc, hắn còn cảm thấy tình cảnh giống một con chó hoang: Quân lính mất sạch, chủ ruồng rẫy, vợ con bỏ đi. Hắn thấy căm ghét tất cả. Cả Giàng Páo, Sần Lùng, cả Phăng Ky lẫn Việt Minh ; cả mẹ hắn lẫn vợ hắn. Trong lòng hắn bây giờ chỉ còn Seo Tả - cái rễ cái nối dòng họ Giàng Lùng. Mỗi lần thấy Seo Tả hắn chỉ thấy vui và hạnh phúc. Ấy vậy mà cái hạnh phúc nhỏ nhoi cuối cùng ấy cũng không giữ nổi ở cạnh mình.

  Hắn muốn giãy giụa để thoát ra khỏi cơn bão lốc dữ dội đang gầm rú ngoài kia đến một nơi nào đó để có được một vài ngày yên ổn, nhưng hắn cảm thấy đã quá mệt mỏi. Hắn như sợi lanh mỏng manh đang bị cuốn ngày càng chặt vào cái sa đang quay tít. Giàng Páo cho người đến gọi hắn. Bây giờ hắn lại phải đi sâu hơn nữa vào núi thẳm - nơi Giàng Páo ở - Hắn biết ràng ở chỗ Giàng Páo bão lốc còn dữ dội hơn nhiều.

  Hắn do dự tính toán, nhưng rồi cuối cùng cũng chống khẩu”tuyn” lấy sức đứng lên. Hắn bước ra khỏi hang đá lảo đảo đi sâu vào núi trong cơn bão lốc điên cuồng.

*

*   *

 Khúa Ly ôm chặt Giàng Tả Quán vào lòng. Thằng bé lên cơn sốt đã mấy ngày nay. Khi sốt mặt nó đỏ như quả cà chua chín ép vì nắng. Đôi mắt nó cũng đỏ và lờ đờ nhìn Khúa Ly, thỉnh thoảng lưỡi nó lại liếm đôi môi khô căng. Biết con khát, Khúa Ly vạch vú nhét vào miệng nó. Cái miệng xinh xinh của Tả Quán chỉ hợp hợp mấy cái vào núm vú rồi lại nhè ra, nó khóc ré lên rồi trớ ra thứ nước trắng chua loét. Nhìn con, Khúa Ly thấy ruột như bị xát muối. Cô gọi Seo Máy:

− Chị Seo Máy, Giàng Tả Quán làm sao thế này?

  Seo Máy bỏ nồi cơm đang nấu dở chạy lại. Chị sờ vào đầu đứa bé rồi cũng lại ngồi thừ ra. Chị có sinh nở lần nào mà biết bệnh của trẻ con. Mãi sau chị mới nói được một câu:

 - Trời rét, trong hang đá lạnh quá nên Tả Quán ốm mất rồi. Để tôi đi tìm thầy mo cúng cho Tả Quán nhé.

  - Thôi , chị đi tìm Giàng Páo về đây. Phải cho Giàng Tả Quán về bản thôi, ở đây Tả Quán chết mất.

   - Giàng Páo ở hang nào?

   - Ban nãy Giàng Seo Tính gọi đến hang của Sần Lùng, chúng nó bàn nhau chuyện gì ấy.

  - Chúng nó chỉ bàn chuyện giết hại bộ đội, du kích và dân bản thôi.

 - Lên đấy chị để ý xem chúng bàn chuyện gì. Đã một tháng nay không nhận được tin tức gì, em sốt ruột lắm. À hôm nọ em nghe Giàng Páo hậm hực nói rằng Seo Mỷ đã lên tận chỗ đồng bào Sin Suối Thầu gọi dân trở về bản hết rồi.

  - Tiếc quá nhỉ, giá mà chị em mình biết tin đến gặp thì sẽ biết mình phải làm gì bây giờ.

   - Thôi chị đi ngay đi. Em lo cho Giàng Tả Quán lắm.

 - Tôi đi ngay đây.

 Seo Máy ra khỏi hang, Khúa Ly càng thấy cô quạnh. Ngoài cửa hang cơn lốc núi vẫn đang tung hoành dữ dội. Mỗi khi gió đổi hướng lại thốc vào trong hang rít lên u u...o..o... như có một bầy hàng trăm con ma đang gào khóc. Khúa Ly thấy sống lưng nổi gai lên. Trong bóng tối mờ mờ và mênh mông của hang đá, ngọn đèn thắp bằng mỡ trâu cứ bập bùng, chao đảo chỉ chực tắt. Nhiều lúc Khúa Ly thấy sợ cả cái bóng của mình in chập chờn trên vách đá. Trong nỗi cô đơn và hoảng sợ, Khúa Ly ôm chặt con vào lòng để hơi nóng của con truyền sang chống lại những con gió lạnh chốc chốc lại thổi thốc vào. Cô ngồi nép vào một vách đá khuất để tránh gió, nhưng cô phát hiện ra Tả Quán ngày càng nóng hon. Da thịt nó như cái bếp lò rừng rực lửa. Cô lo sợ đưa mắt nhìn quanh để tìm một niềm an ủi, nhưng xung quanh cô chỉ toàn những thồ ngựa, tài sản của Giàng Páo đem theo. Dạo này Giàng Páo không cởi đồ đạc ra khỏi thồ ngựa để khi có động là nhấc lên lưng ngựa chạy ngay. Từ hôm rời Phìn Chải, Giàng Páo đã thay chỗ ở bốn năm lần. Càng ngày hắn càng vào sâu hơn, đường đi hiểm hóc hơn. Cách đây ba ngày, trên đường di chuyển đến đây một con ngựa đã rơi xuống vực cùng với hàng hóa.

  Từ hôm rời Phìn Chải, Giàng Páo, Giàng Seo Tính và Sần Lùng đều ở riêng mỗi đứa một hang, có hàng tiểu đội phỉ canh gác suốt ngày đêm và gài mìn kín những con đường có thể tới hang bất chợt. Hang của Sần Lùng có thêm tên giữ điện đài. Hôm qua có lẽ nhận được lệnh mới của bọn chỉ huy G.C.M.A. nên bọn chúng lại gặp nhau bàn bạc. Khúa Ly muốn đến nghe xem chúng bàn chuyện gì, nhưng Tả Quán lên con sốt cao hơn mọi ngày nên cô đành ở lại bế con. Cô thấy lòng dạ rối bời và tự nhủ: chỉ có cách phải tự cắt rời khỏi cái “đuôi ngựa” của Giàng Páo mới cứu được Tả Quán.

 Một đợt gió mạnh thốc vào thổi phụt tắt ngọn đèn mỡ trâu. Bóng tối trùm lên. Giàng Tả Quán bỗng khóc như xé ruột. Khúa Ly sợ hãi xiết chặt con vào lòng và gọi tên lính gác:

 - Anh Seo Ký ơi! Seo Ký à!

 Tiếng gọi của Khúa Ly bị luồng gió mạnh cuốn tuốt vào trong đáy hang. Cùng lúc Giàng Páo hồng hộc chạy về cùng với Seo Máy và một tên phỉ bảo vệ. Trong bóng tối của hang, hắn cứ theo nơi có tiếng khóc của Tả Quán mà tìm đến. Chưa đến nơi hắn đã gắt:

 - Đèn đâu không thắp để hang tối om như thế này?

 - Gió vừa thổi tắt, tôi đang sợ run lên đây.

 Có tiếng đánh diêm, nhưng lửa vừa lóe ra đã tắt phụt. Chật vật mãi Giàng Páo mới châm lại được ngọn đèn. Hắn đến bên Khúa Ly sờ đầu đứa con rồi hỏi:  

 - Làm sao lại để Giàng Tả Quán ốm?

 - Ông hỏi ông ấy. Tả Quán bằng này mà lôi đi khắp các hang núi làm sao không ốm.

− Không chạy thì Việt Minh nó đến cắt cổ. Giàng Tả Quán lên cơn sốt đã lâu chưa?

 - Từ sáng sớm đến giờ chưa dứt cơn nóng.

 - Phải tìm ngay thày mo về cúng cho Tả Quán.

 - Biết thầy mo chạy đâu mà tìm.

 - Trong rừng này ai ở đâu ta biết hết - Rồi quay lại tên lính bảo vệ, hắn nói:

 - Mày đi gọi lão Sền Si về đây cúng cho Giàng Tả Quán. Bảo lão đi ngay nhé!

 Tên lính phỉ ngoắt người đi ngay. Cùng lúc Giàng Lùng được tên phỉ gác cửa hang đưa vào gặp Giàng Páo. Giàng Lùng cúi đầu chào lễ phép:

 - Xin chào quan. Tôi đến theo lệnh quan gọi.

 Giàng Páo ngồi lên một tảng đá bằng thong thả nạp thuốc vào chiếc điếu cạn và châm lửa. Nhả ra những sợi khói khen khét, và con mắt dao găm của hắn như rạch từng thớ thịt của Giàng Lùng. Giàng Lùng nơm nớp chờ đợi cơn sấm sét của Giàng Páo. Giọng Giàng Páo như lưỡi dao cạo vào tinh nứa:

 - Mày định phản chúng tao hả?

  - Thưa quan, con đâu dám ạ.

 - Lính đâu, tước vũ khí của nó!

 Tên lính gác cửa hang xộc tới giằng lấy khẩu “tuyn” của Giàng Lùng. Giàng Lùng cuống quýt:

  - Thưa quan, thưa chú... con., con...

− Đừng chối cãi nữa. Cho mày trông coi dân Sin Suối Thầu vì sao mày để con Seo Mỷ lọt vào lôi kéo dân chúng về bản? Giao cho mày một tiểu đội, mày cũng nộp cho Việt Minh.

 - Dạ thưa quan, quả là con đã cố gắng hết sức, nhưng con Seo Mỷ được dân bản che giấu, còn bọn lính phỉ thì chưa nghe súng nổ nó đã đầu hàng cả. Con không nhanh chân thì cũng bị chúng nó bắt rồi.

 - Mày ngoan cố hả. Tao hỏi, tại sao mày cho cả mẹ và vợ con mày chạy về bản? Như vậy rõ ràng là bụng mày đã muốn làm phản rồi, mày ăn phải thuốc mê của Việt Minh rồi chứ gì?

  - Lạy quan, quả là con chẳng dám ăn ở hai bụng. Chỉ vì Seo Tả - cái rễ của dòng họ Giàng bị ốm sắp chết nên vợ con nó đưa về bản cúng ma. Con đã dặn vợ con “người về nhưng bụng không được về với Việt Minh”, Seo Tả khỏi ốm lại phải chạy lên rừng.

 Câu trả lời của Giàng Lùng vô tình đã đánh trúng “chỗ yếu” hiện thời của Giàng Páo. Hắn nghĩ ngay đến Giàng Tả Quán và hiểu rằng nếu đưa con hắn về bản thì nó sẽ khỏi ốm ngay. Hắn đưa mắt liếc trộm Khúa Ly nhưng lại gặp ánh mắt Khúa Ly đang nhìn hắn. Giàng Páo trở nên lúng túng và giọng hắn dịu lại:

 - Thôi được, vì mày là cháu tao nên tao tạm tin mày. Bây giờ ta không thể ngồi chờ bọn Việt Minh đến tóm gọn từng người, mà phải chống lại.

− Dạ...

   - Phải cho bọn Việt Minh ở Sin Suối Thầu nếm vị đắng của củ hoàng liên. Tao giao cho mày việc diệt gọn tổ công tác và bắt con Seo Mỷ về đây. Chúng mày được phép thỏa sức làm gì với nó thì làm trước khi lột da con Mèo Việt Minh ấy gửi cho thằng Sùng Sử.

 - Dạ thưa quan, con sợ bọn Việt Minh ở đây đông lắm. Chúng nó đã từng bắt gọn cả một tiểu đội lính của ta.

 - Những điều người Phăng Ky dạy mày ở trường biệt kích đều bỏ đi cả à? Lần này mày làm hỏng việc thì hãy tự xử lấy mạng mày. Rõ chưa?

 - Dạ... rõ!

 Nghe Giàng Páo ra lệnh cho Giàng Lùng, Khúa Ly và Seo Máy lo thay cho tính mạng Seo Mỷ và tổ công tác. Khúa Ly nghĩ bụng: mưu ác này chắc lại do con rắn xanh Giàng Seo Tính bày đặt ra thôi. Cô đưa mát nhìn Seo Máy, nhưng cả hai chưa nghĩ được cách gì báo tin cho Seo Mỷ biết. Đợi Giàng Lùng đi khỏi, Khúa Ly nói với Giàng Páo:

 - Nhà mình cũng đến phải làm như vợ Giàng Lùng thì mới cứu được Giàng Tả Quán, ông ạ.

 Giàng Páo trợn trắng mắt lên quát:

 - Mày cũng ăn phải thuốc mê của Việt Mình à? Tao ở đâu Giàng Tả Quán ở đấy. Từ nay tao cấm mày nói đến việc đưa Tả Quán về ở với Việt Minh.

− Ở đây lạnh và gió thế này, ma rừng, ma núi cũng sợ lắm, tôi sợ rằng... Khúa Ly nước mắt vòng quanh. Hảng Seo Máy cũng nói thêm vào lời Khúa Ly

 - Khúa Ly nói đúng đấy. Mấy hôm nay động rừng ông không nghe ma rừng nó gầm thét đấy hay sao.

  - Hừ, cả mày nữa, đàn bà toàn nghĩ chuyện vớ vẩn.

  Trong lòng Giàng Páo cũng đang bối rối. Hắn là người đứng đầu họ Giàng mà chỉ có mỗi một rễ cái là Giàng Tả Quán. Hắn không thể để đứt cái rễ này, nhưng hắn cũng không thể để Giàng Tả Quán về với Việt Minh. Hắn nói buông lửng:

 - Chúng mày không được nghĩ dại dột. Bao nhiêu ma rừng, ma núi ta đủ sức cúng hết, bao nhiêu lễ ta cũng lo đủ, Giàng Tả Quán rồi sẽ khỏi và sẽ béo khoẻ.

 Nói rồi Giàng Páo lại bế Giàng Tả Quán. Thằng bé lại khóc ré lên. Hắn rưng rưng nựng cho con nín. Trông hắn dỗ con, Khúa Ly lại nghĩ đến con hổ mẹ đang liếm cho con hổ con.

*

*   *

Cơn lốc dịu xuống trong ngày hôm qua, hôm nay lại nổi lên dữ dội. Rừng cây quanh Sin Suối Thầu lại vật vã, quằn quại trong những luồng gió lốc. Một vài khóm lùng chù bị gió giật tung cả búi nằm đổ nghiêng để trơ ra bộ rễ trắng và lớp đất mỏng phủ trên tảng đá. Các thân pồ trù, lùng chù cọ vào nhau ken két như tiếng nghiến răng giận dữ của thần núi. Những tấm ván thông lợp nhà màu xám xịt bị gió dựng lên như lông nhím rồi đập phành phạch xuống mái nhà. Trần Tâm nhìn lướt quang cảnh dữ dội ngoài trời rồi quay vào nhìn mọi người nói tiếp những nét tổng quát của mình:

− Do đi sát nhân dân và kiên trì vận động: công tác, tổ ta đã đạt một số kết qua. Chính sách tiễu phỉ của Đảng và Nhà nước đã bắt đầu thấm vào nhân dân các dân tộc. Nhiều gia đình đã thấy rõ âm mưu chia rẽ các dân tộc của bọn đế quốc là rất thâm độc và hiểu rõ chính sách khoan hồng và đại đoàn kết của ta. Nhiều nhà đã đi gọi chồng con đem súng về làng. Chúng ta đã lập được Uỷ ban tiễu phỉ thanh bình và dân đã bầu già Giàng Sẩu là người đứng đầu. Qua việc tận tình cứu chữa cho cháu Seo Tả, mẹ và vợ Giàng Lùng đã hiểu ta hơn và có thiện cảm với chúng ta. Nếu bây giờ ta kêu gọi được hết số người cầm súng dưới quyền Giàng Lùng trở về thì sẽ mở ra khả năng kêu gọi Giàng Lùng trở về nộp súng. Chúng ta đã biết được những người tốt trong bản, bây giờ cần xúc tiến việc giác ngộ nhiệm vụ bảo vệ làng bản để đưa anh em vào đội dân quân. Tình hình chung là như vậy, các đồng chí có nhận xét gì phát biểu thêm, nhất là chị Seo Mỷ là người hiểu biết rõ từng người, từng hộ ở đây.

Trần Tâm nhìn A Vảng, A Sẩu, Nam và dừng lại nhìn Seo Mỷ có ý chờ chị nói. Seo Mỷ biết Trần Tâm muốn mình nói trước, nên lên tiếng:

− Tôi biết cả Giàng Páo và Sần Lùng đều chú ý đến Sin Suối Thầu, vì đây là cái cửa đi thẳng vào chỗ chúng nó đang lẩn trốn. Bọn Giàng Páo như con hổ bị săn đuổi đến đường cùng, chúng nó sẽ còn chống lại, ta phải đề phòng cẩn thận đấy!

Ý kiến của Seo Mỷ mọi người thấy là xác đáng. Trần Tâm nói:

− Chị Seo Mỷ nói đúng. Tôi sẽ lo việc tổ chức lực lượng dân quân, sớm đưa anh em vào việc tuần phòng bảo vệ làng bản. Đồng chí Nam nên ở lại ít ngày nữa chữa cho Seo Tả khỏi hẳn và chữa cho một số em nhỏ đang bị kiết lỵ và ỉa chảy. Đề nghị đồng chí Seo Mỷ và A Vảng về ban chỉ đạo báo cáo tình hình chung và cả việc chúng ta xin đồng chí Nam ở lại Sin Suối Thầu ít ngày nữa.

Bàn đi tính lại một lúc, mọi người đồng ý để A Vảng, A Sẩu về ban chỉ đạo báo cáo. Seo Mỷ tiếp tục vận động bà mẹ Giàng Lở đi gọi con trở về và Trần Tâm sẽ tổ chức lực lượng dân quân bản.

Hội ý xong A Vảng, A Sẩu khoác súng đi ngay về ban chỉ đạo. Hai người vừa đi vừa nói chuyện rôm rả không biết rằng trong lùm cây ven đường đang có những mũi súng chĩa về phía họ,

Đó là Giàng Lùng và năm tên phỉ đang nép mình sau những tảng đá để tránh những luồng gió như những ngọn roi lạnh buốt quất vào mặt chúng. Một tên nâng khẩu súng trường “Mát” nhằm vào một trong hai anh. Giàng Lùng đưa tay kéo khẩu súng của tên phỉ lại và nói khẽ:

− Cho chúng nó đi khỏi cầu, ta sẽ vào bản bắt sống những đứa còn lại. Tao đã điều tra biết con Seo Mỷ vẫn còn ở đây. Bây giờ hai thằng này vòng về phía sau nhà tao. Chờ khi tao nổ súng, chúng nó chú ý phía trước thì chúng mày nhẩy vào bắt sống.

Trần Tâm và Nam đang ngồi trong nhà Giàng Lùng nghe tiếng chó sủa rộ về phía núi, anh bước ra sân quan sát. Những xoáy lốc vẫn chạy tròn trên các tán lá cây trước nhà. Anh thấy lạnh liền dựng cổ áo bông lên. Ngoài rừng, mắt Giàng Lùng sáng lên. Hắn nâng khẩu tuyn lên và từ từ thu Tâm vào đường ngắm rồi siết cò một điểm ngắn.

Tâm như bị xô mạnh một cái và ngã chúi xuống. Một cảm giác đau đớn nhói lên óc. Anh cố vùng dậy, nhưng một bên chân đã không cử động được. Nghe tiếng súng, Nam vơ vội khẩu các bin của Tâm lao ra. Tâm kịp khoát tay bảo Nam lùi lại. Hiểu ý, Nam phục xuống sau hòn đá cạnh cửa ra vào.

Phía rừng, ba tên phỉ và Giàng Lùng hăm hở chạy vào. Tiếng chó sủa rộ lên. Tâm nén đau, quài tay ra sau lưng lấy quả lựu đạn và rút chốt an toàn. Chờ những tên phỉ vào đúng tầm ném, anh dùng hết sức tung quả lựu đạn lại. Giàng Lùng và tên phỉ chạy sau nhanh mắt ngã sấp xuống. Một tiếng nổ chói tai hất tung đất đá. Hai tên phỉ chạy đầu chới với đổ vật xuống. Nam cũng xổ cả một băng các bin vào chỗ hai tên phỉ vừa nằm xuống. Từ phía sau, hai tên phỉ đã chồm tới đè sấn lên người Nam.

Cuộc kháng cự của Tâm và Nam bị dập tắt trong chớp nhoáng.

Giàng Lùng lăm lăm khẩu “tuyn” trong tay, bước qua hai tên phỉ đang quằn quại trong vũng máu. Hắn hất hàm ra lệnh trói Tâm và Nam vào hai gốc cây sa mu ở sân nhà hắn. Vẫy Giàng Lở lại hắn bảo:

− Mày dẫn một đứa nữa đi tìm con Seo Mỷ và bắt nó đưa về đây ta xử luôn thể.

Giàng Lở loắt choắt như con chuột nhắt vẫy tên phỉ chạy theo hắn.

Bản Sin Suối Thầu nhốn nháo hẳn lên khi nghe tiếng súng nổ. Buông thõng khẩu tiểu liên trước ngực, Giàng Lùng tay chống nẹ nhìn đám dân chúng kéo đến ngày càng đông. Ông già Giàng Sẩu rẽ đám đông lật đật bước tới chỗ Giàng Lùng:

− Giàng Lùng! Giàng Lùng! Sao cháu lại về đây gây tai vạ? Sao cháu nổ súng vào anh em mình? Đây là những người đến cứu dân bản, đem lại yên lành cho Sin Suối Thàu - Ông già chỉ tay vào Tâm và Nam.

− Ông già im đi! Ông đã thành tay sai của Việt Minh rồi. Không nể ông là bác tôi, thì tôi sẽ xử tội ông cùng với hai đứa người Kinh kia để trả thù cho Seo Tả, cho dòng họ Giàng nhà tôi.

− Cháu đi nhầm đường rồi Giàng Lùng ơi! Cháu phải thả những người này ra, nộp súng cho Chính phủ rồi ở nhà làm ăn với vợ con.

− Ha ha! - Giàng Lùng cười ngất, tiếng cười pha sự đắc chí và hằn học - Nộp súng cho mấy thằng Kinh đang bị trói ở gốc cây sa mu à? Nó là Chính phủ của ông chứ không phải là Chính phủ của tôi, hiểu chưa? Tôi sẽ đập chết cái Chính phủ của ông như đập một con gà cho ông xem.

Ông già Giàng Sẩu quắc mắt nhìn đứa cháu ngang ngược:

− Giàng Lùng! Mày được Phăng Ky dạy chửi lại chú bác mày như thế đấy hử? Mày mà đụng đến hai cán bộ thì dân Sin Suối Thầu sẽ đập mày chết như đập một con ve trâu.

− Á, ông già ghê gớm thật! - Giàng Lùng rít lên. Hắn chợt để ý thấy vòng người đã quây chặt lấy hắn và tên phỉ. Hàng chục mũi súng kíp đều chĩa vào người hắn. Một tiếng lựu đạn nổ vọng từ phía nhà Giàng Lở lại làm hắn giật mình.

− Có chuyện không xuôi rồi! - Hắn nghĩ bụng và nói với tên phỉ đứng cạnh:

− Seo Pao, mày ra xem đằng ấy có chuyện gì.

Như được giải thoát khỏi nỗi lo sợ, Seo Pao hối hả lách đám đông chạy đi. Chỉ một loáng sau, Seo Pao và Giàng Lở dìu tên phỉ máu me đầy người tới. Giàng Lở vừa thở vừa nói:

− Dò hỏi mãi mới biết con Seo Mỷ đang ở nhà tôi. Thấy chúng tôi đến nó bỏ chạy. Chúng tôi đuổi theo để bắt sống thì bị nó ném lựu đạn. Tôi may mà thoát được.

− Mẹ kiếp, bắt đứa con gái Mông cũng không xong. Thôi khử hai thằng này rồi chuồn thôi.

Giàng Lùng lên đạn khẩu”tuyn” lừ lừ tiến lại phía Tâm và Nam. Ông già Giàng Sẩu bước tới chặn ngang:

− Mày hãy bắn bác mày trước đi! Cả bản Sin Suối Thầu sẵn sàng chết thay cho hai cán bộ này.

− Không được giết cán bộ! Về hàng đi Giàng Lùng!

Vòng người vây lấy Giàng Lùng hét lên phẫn nộ.

Giàng Lùng thấy gân chân hắn như mềm ra. Hắn bước giật lùi tựa lưng vào vách nhà.

Bà mẹ Giàng Lở xồng xộc chạy tới túm chặt lấy ngực áo Giàng Lở:

− Giàng Lở! Tao đẻ ra mày và nuôi mày từ khi mày bằng cái bắp ngô không phải để mày về giết hại người Mông ta ở ngay trong nhà mẹ mày. Mày lớn lên bằng ngô lúa người Mông hay bằng súng đạn của Phăng Ky? Vứt ngay khẩu súng này đi!

Bà già túm ngay lấy cái dây súng của Giàng Lở giằng mạnh làm Giàng Lở vốn bé nhỏ nên chúi đầu xuống, lảo đảo chực ngã. Mấy bà cùng xúm vào giúp mẹ Giàng Lở gỗ cái dây đeo súng ra khỏi cổ Giàng Lở. Mẹ Giàng Lở cầm được khẩu súng quăng xuống đất ngay chân Giàng Lùng. Bà nói như quát vào mặt Giàng Lùng:

− Súng của Phăng Ky đã làm khổ người Mông nhiều rồi. Mày còn muốn theo Phăng Ky thì cầm lấy súng rồi cút đi!

Cũng không cần biết Giàng Lùng phản ứng ra sao, bà mẹ Giàng Lở quay lại túm lấy hai vạt áo Mông của Giàng Lở lôi đi xềnh xệch:

− Về, về ngay! Mấy ngày nay tao đi khắp rừng, khắp núi tìm mày giá có giẫm phải mìn thì cũng hết đời rồi. Bây giờ mày phải về đi cày nương nuôi tao, nuôi vợ con mày.

Giàng Lở bị lôi đi xềnh xệch. Giàng Lùng chạy tới định kéo Giàng Lở lại thì bị mẹ ra túm chặt lấy. Bà cứ giữ ghì láy vạt áo của Giàng Lùng mà rền rĩ:

− Lùng! Con là người của dòng họ Giàng hay là dòng họ của Phăng Ky? Con thành cái súng của Phăng Ky rồi hay sao mà không nhận ra ai là mẹ, ai là bác, anh em hử? Mày đã bắn cả vào người vừa cứu sống con trai mày, cái rễ của nhà ta hử?

− Bà điên hay sao đấy? Nó giết con trai tôi mà bà lại bảo nó cứu Seo Tả - Giàng Lùng cố gỡ ra khỏi hai bàn tay của mẹ.

− Mày, mày mới là thàng điên, mày mở mắt xem, nhìn kỹ đi có phải là con mày đấy không?

Giàng Lùng quay lại nhìn thấy vợ hắn đang bế Seo Tả khỏe mạnh đi tới. Bé Seo Tả nhận ra bố ríu rít gọi:

− Bố! Bố về!

Giàng Lùng như quên hết mọi chuyện, hắn chạy bổ đến bên Seo Tả:

− Con! Con! Seo Tả của bố, rễ cái của bố!

 Hắn đưa tay định bế Seo Tả nhưng vợ hắn đá gạt tay hắn ra:

− Anh còn dám nhận là bố của Seo Tả kia à? Anh đưa nó vào núi để nó ốm sắp chết. Cán bộ Tâm, cán bộ Nam đã cứu sống nó, thế mà anh trả ơn bố nuôi của Seo Tả như thế kia à?

Vợ Giàng Lùng chỉ vào hai cán bộ đang bị trói ở gốc cây. Giàng Lùng ngơ ngác, lắp bắp:

− Nó là người Kinh. Tôi chỉ giết những đứa đến cướp đất, cướp thuốc phiện của người Mông ta.

Già Giàng Sẩu đến bên Giàng Lùng nói vẻ ái ngại:

− Khổ cho cháu lắm Giàng Lùng ơi! Cháu ăn phải lời u tối của Phăng Ky nên nhìn người tốt thành kẻ thù. Hôm qua bác vừa đứng ra chứng kiến lễ cho Seo Tả nhận cán bộ Tâm là bố nuôi đấy!

Đến lúc này thì Giàng Lùng thật sự bàng hoàng. Hắn nghĩ Seo Tả về thế nào cũng bị Việt Minh cho thuốc độc, không ngờ cơ sự lại thế này. Hắn thấy ân hận và xấu hổ. Hắn thấy lại mắc thêm một tội lớn nữa với Việt Minh. Bên tai hắn lại văng vẳng những lời đe dọa của Giàng Páo. Tất cả những điều ấy đều như những mũi dùi khoáy vào đầu làm cho đầu hắn muốn vỡ ra. Thế rồi chẳng nói gì thêm, Giàng Lùng xách súng chạy vào rừng như có con gấu đuổi sau lưng.

Bà mẹ Giàng Lùng chạy theo gọi với:

− Giàng Lùng! Giàng Lùng! Chạy đi đâu nữa?

Thấy Giàng Lùng vẫn cứ chạy cùn cụt, bà mẹ đến bên cán bộ Tâm:

− Cán bộ ơi, thằng Giàng Lùng chạy đi rồi. Cán bộ cho người đuổi theo bắt nó lại hộ già với, cán bộ ơi!

Tâm và Nam đã được cởi trói, Tâm ôn tồn quay lại nói với bà mẹ:

− Thôi mẹ ạ, cứ để cho Giàng Lùng suy nghĩ thêm nữa, rồi Giàng Lùng sẽ tự quay về.

Rồi anh quay lại nhìn Seo Pao đang đứng run lập cập giữa vòng vây của dân bản:

− Còn anh muốn quay về với vợ con hay chạy theo Giàng Lùng? Anh hãy tự chọn lấy con đường sống của mình, chúng tôi không ép anh.

Tên phỉ giọng run rẩy:

− Tôi... tôi... có tội to với cán bộ, với Chính phủ. Tôi sợ...

Trần Tâm nhẹ nhàng nói:

− Anh mắc lừa Phăng Ky và Giàng Páo mà gây nên tội lỗi với dân bản. Bây giờ anh thật bụng quay về, anh sẽ được khoan hồng.

Mặt Seo Pao rạng rỡ hẳn lên, hắn quỳ xuống hai tay nâng khẩu súng trường Mát trước mặt Tâm:

− Được cán bộ và dân bản rộng lòng tha tội, tôi xin thật bụng về hàng.

CHƯƠNG HAI MƯƠI BẤY

   Trời trở rét dữ. Gió mang thêm khí lạnh từ đỉnh Ngũ Chỉ Sơn xuống làm cho cái rét càng ác liệt. Núi rừng ngập trong màn sương mù trắng đục, đứng cách mươi sải tay đã khó nhận ra. Những cành sa mu oằn xuống bởi những bông tuyết trắng. Lâu lâu những cây sa mu lại rùng mình rũ xuống vô vàn hạt tuyết lạnh giá. Những cây pồ-trù bị tuyết uốn cong như những chiếc cần câu. Những con gà mẹ xù lông ủ cho đàn con ở dưới mái nhà hoặc dưới sàn chuồng ngựa. Những con chó mõm xù ra như đắp bông cũng trở nên lười biếng nằm nép bên chân chủ cạnh các đống sưởi đang cháy rừng rực. Trái ngược với cảnh lạnh giá xung quanh, lòng Seo Mỷ đang hừng hực như một bếp lò đỏ lửa. Trong đầu Seo Mỷ đang nung nấu một ý định táo bạo và đang sốt ruột chờ đợi ban chỉ đạo tiễu phỉ khu vực chấp thuận đề nghị của chị.

  Sau vụ Giàng Lùng tập kích vào Sin Suối Thầu, Seo Mỷ kiêm cả chức tổ trưởng tổ công tác thay Trần Tâm phải đi điều trị ở Trạm quân y. Tuy bận làm tổ trưởng tổ công tác, nhưng Seo Mỷ dành thời gian giúp chị em ở các bản làm công tác vận động “dân về làng, phỉ về hàng”. Bằng kinh nghiệm của mình, Seo Mỷ đã giúp chị em vượt qua nhiều khó khăn, làm công tác vận động có kết quả. Hôm kia, Seo Dua và Seo Séng từ Phìn Chải tới báo cáo đã vận động được bảy nhà gọi chồng con mang súng trở về. Hôm qua, Ma Seo Sáng và Ly Seo Chấn cũng tới báo cáo đã vận động được ba mươi trong số ba mươi lăm nhà trở về Lao Chải, kèm theo mười thanh niên mang súng về nộp cho Ủy ban tiễu phỉ. Ly Seo Chấn kể cho Seo Mỷ nghe câu chuyện lý thú của chị Ly Seo Giáo vận động chồng. “Sau mấy lần đi nói chuyện và khuyên chồng trở về, nhưng chồng Ly Seo Giáo vẫn chưa tin hẳn vào chính sách khoan hồng, vừa bị bọn chỉ huy dọa nạt, nên cứ khất lần. Hôm ấy Ly Seo Giáo địu bé Hoa lên gặp chồng. Cô cởi địu cho con bú rồi đưa con cho chồng bế. Sau đó cô nói với chồng: Anh trông đỡ tôi Seo Hoa, mình tôi ở nhà không thể vừa trông con bé vừa đi làm để nuôi mẹ và hai anh nó được.

Nói xong Ly Seo Giáo vứt địu cho chồng rồi bỏ về. Anh chồng luống cuống chạy theo gọi, nhưng Ly Seo Giáo cứ một mạch về nhà. Chiều hôm ấy, anh chồng đành mang cả con và súng trở về”.

Nghe kể, Seo Mỷ cũng bật cười:

− Đấy chị đã nói mà, đàn ông có thể vượt được cả đỉnh Ngũ Chỉ Sơn, nhưng họ không thể trông con nhỏ hết một ngày một đêm đâu.

Ngay ở Sin Suối Thầu này, Seo Mỷ cũng tận mắt thấy được sự khôn ngoan của một bà mẹ vận động con đi phỉ trở về.

Khi lên gặp con trai, bà mẹ khóc và nói:

− Mẹ chỉ sinh được mình con để nhờ cậy lúc tuổi già. Con cầm súng theo phỉ mãi lấy ai chăm sóc mẹ khi đau yếu? Thôi hôm nay mẹ đành chết ở đây để mẹ con còn được thấy mặt nhau. - Nói rồi bà mẹ lấy ra một nắm lá ngón định bỏ vào mồm nhai. Người con sợ hãi giằng lấy vứt xuống khe nước đang chảy. Bà mẹ nói:

− Đất này không thiếu lá ngón, bây giờ mẹ trở về bản chờ con. Đến sáng mai con không về thì mẹ ăn lá ngón trước rồi mới lên gặp con.

Đúng nửa đêm hôm ấy, người con về gọi mẹ mở cửa.

Những câu chuyện tương tự như thế bản nào cũng có. Hàng ngũ bọn phỉ đang rã rời. Những tên phỉ ác và cả bọn đầu sỏ mỗi ngày càng thấy trơ trọi như mấy cái cây ở giữa đám nương đã phát.

Cách đây hai ngày, Giàng Lùng nhắn vợ về muốn được gặp Seo Mỷ ở trong rừng để bàn việc xin về nộp súng. Seo Mỷ định đi, nhưng A Vảng và A Sẩu can ngăn vì Seo Mỷ vào rừng gặp Giàng Lùng rất nguy hiểm. Rất có thể đây là cái bẫy của bọn Giàng Páo và Giàng Seo Tính.

Seo Mỷ suy nghĩ rồi nói:

− Trước đây Giàng Lùng về đây định bắt tôi vì nó nghĩ Seo Tả đã chết. Bây giờ nó biết Seo Tả đã được cứu sống, mẹ và vợ con nó còn ở trong bản,  không lẽ nó dám làm phản nữa. Những người theo nó đã trở về hết rồi, nó cũng phải nghĩ đến mạng sống của nó chứ. Nó chỉ muốn gặp riêng tôi, có lẽ vì tôi là người cùng dân tộc. Tôi vào gặp Giàng Lùng chứng tỏ bụng tôi tin nó và ngược lại nó sẽ tin bụng thành thật của tôi.

Bàn mãi nhưng cuối cùng tổ công tác quyết định phải báo cáo lên ban chỉ đạo tiễu phỉ khu vực xin ý kiến. Cấp trên hẹn hôm nay cho người đến nghe lại tình hình cụ thể rồi mới quyết định. Suốt từ sáng tới giờ Seo Mỷ nóng lòng đợi người của cấp trên về.

Có tiếng vó ngựa đi tới. Seo Mỷ chạy ra cửa đón. Chị ngớ người và reo lên:

− Trời, chú Seo Giả!

− Chị lạ vì phái viên cấp trên lại chính là em phải không?

Seo Giả vừa cười nói vừa buộc ngựa vào hiên nhà.

− Nghe tin chú về đã lâu, lại nghe nói chú bị thương nhưng chẳng biết ở đâu mà tìm. Cái chân của chú ra sao rồi?

− Chân chưa khỏi hẳn, nhưng cũng như anh Sùng Sử, em không thể ngồi chờ chân khỏi hẳn được. Sáng nay em đã gặp anh, tiếc rằng nếu không bị bọn phỉ bao vây, anh được đưa đến quân y thì cái chân không bị thành tật. Vậy mà anh vẫn rất vui vẻ. Anh còn nói với em rằng: “Cái chân anh thành tật mà lại hóa hay. Từ ngày thay anh, Seo Mỷ chỉ huy cả “đoàn quân xà cạp”[34] tấn công bọn phỉ những đòn rất hiểm nhé. Anh em mình đánh bằng súng đạn bọn phỉ còn chống lại quyết liệt, có lúc còn dồn anh em mình vào tình thế rất khó khăn. Còn bây giờ bị đội quân của Seo Mỷ tấn công, bọn chỉ huy phỉ trông rõ nguy cơ tan rã từng ngày mà không có cách nào chống lại được”.

− Anh ấy khen chị em tôi quá lời đấy. Không có những đòn quân sự đánh cho bọn phỉ tan tác thì chị em chúng tôi làm gì được. Bây giờ chú làm gì, ở đâu?

− Ra viện em được đề bạt đại đội phó, chỉ huy đại đội tiễu phỉ ở Ngũ Chỉ Sơn. Về đây, ban cán sự huyện lại cử em làm phó ban chỉ đạo tiễu phỉ khu vực Ngũ Chỉ Sơn.

Mắt Seo Mỷ ánh lên nét vui mừng:

− Thế là chú làm to rồi, chỉ huy cả anh chị đấy!

− Chị cứ nói thế, chứ...

− Chắc là chú về đây để trả lời câu hỏi của tổ công tác Sin Suối Thầu phải không?

− A Vảng và A Sẩu có ở đây không chị?

− Các anh ấy vừa sang nhà bên, để tôi đi gọi.

Seo Mỷ chạy đi một lúc thì dẫn cả A Vảng và A Sẩu về. Vừa trông thấy Seo Giả, hai chiến sĩ reo lên:

− Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi có mặt!

Seo Giả niềm nở, bắt tay hai chiến sĩ và hỏi:

− Các đồng chí có khỏe không?

− Báo cáo thủ trưởng còn đủ sức trèo qua đỉnh Ngũ Chỉ Sơn. - Hai người đáp rồi cười vui vẻ. A Sẩu hỏi:

− Cái chân của thủ trưởng giờ ra sao rồi?

− À, cũng đủ sức theo các đồng chí vượt núi.

Sau một hồi chuyện trò vui vẻ về những ngày xa cách, Seo Giả nói:

− Thôi chúng ta bàn vào công việc nhé.

Bốn người ngồi vây quanh đống lửa. Seo Giả nói:

− Ban chỉ đạo đã bàn bạc kỹ về đề nghị của các đồng chí. Căn cứ vào tình hình đang tan rã của bọn phỉ, thì việc Giàng Lùng muốn xin về hàng là có cơ sở để tin được. Đồng chí Seo Mỷ đi cũng là hợp tình, hợp lý, song ta phải bảo đảm an toàn cho đồng chí Seo Mỷ bằng cách bí mật cho một nửa tiểu đội vũ trang đi bảo vệ.

Suy nghĩ một lúc, Seo Mỷ chậm rãi nói:

− Tôi nghĩ thế này, Giàng Lùng là một tên biệt kích, nên nó sẽ theo từng bước đi của tôi như con hổ theo mồi. Cho người đi theo tôi thế nào nó cũng biết. Lúc ấy nó sẽ nghĩ theo hai đường: Một là nó ngờ ta cho người vây bắt nó, nên nó sẽ tránh không gặp tôi và chạy xa hơn nữa để chống lại ta đến cùng. Hai là cho ta còn sợ nó, vì tưởng chúng nó còn rất mạnh, nó sẽ làm già, mặc cả với ta về việc nó về hàng. Cả hai đường ấy đều không có lợi cho việc vận động Giàng Lùng về hàng.

− Đồng chí vẫn muốn đi một mình? - Seo Giả hỏi.

− Tôi nghĩ đi một mình được việc hơn.

A Sẩu nêu ý kiến:

− Tôi đề nghị trước khi chị Seo Mỷ đi, ta cho vợ Giàng Lùng, vào báo cho hắn biết là nó phải bảo đảm hoàn toàn tính mạng của Seo Mỷ, và nếu nó làm phản thì mẹ và vợ con nó phải chịu trách nhiệm.

Seo Mỷ lắc đầu:

− Tôi đã nghĩ đến cách này, nhưng không được. Ta đều biết Giàng Lùng là tên phỉ có nhiều tội ác. Vì sợ ta trả thù nên đến nay nó chưa dám về.

A Vảng nói:

− Thì ta đã thông qua vợ nó phổ biến cho nó biết về chính sách khoan hồng của ta rồi cơ mà.

− Nếu đồng chí Vảng đứng vào chỗ của Giàng Lùng mà suy nghĩ thì ta sẽ thấy ngay rằng nó chưa thật tin vào chính sách khoan hồng của ta, tuy rằng ta đã cứu chữa cho Seo Tả khỏi chết. Chỉ có ta tỏ ra tin Giàng Lùng thật bụng về hàng thì nó mới dám về hàng.

Seo Giả gật gù tán thành những điều phân tích của Seo Mỷ. Anh không ngờ rằng giờ đây hiểu biết của Seo Mỷ lại sâu sắc đến thế. Cách mạng quả là cái lò kỳ diệu tôi luyện con người. Cuối cùng anh nói:

− Thôi được, đồng chí Seo Mỷ cứ đi. Trước khi đi, đồng chí nên gặp lại mẹ và vợ Giàng Lùng để tìm hiểu thật rõ bụng dạ Giàng Lùng. Có điều gì còn nghi ngại thì không nên vội vàng.

Cuộc hội ý xong, Seo Giả vẫn chưa hết bồi hồi về những đổi thay của con người Ngũ Chỉ Sơn. Anh thong thả ra cửa ngắm nhìn dãy núi đang đắm chìm trong màn sương mù dày đặc.

− Chú Seo Giả thấy Ngũ Chỉ Sơn bây giờ thế nào? - Seo Mỷ đến bên người em kết nghĩa hỏi khẽ.

− Thay đổi nhiều lắm chị ạ, cả cảnh vật lẫn con người.

− Chú đã được anh Sùng Sử kể về Khúa Ly rồi chứ?

  - Có chị ạ. - Seo Giả thở dàì.

− Tờ duyên số của Khúa Ly sao mà xấu đến thế! Chẳng biết bây giờ Khúa Ly và Seo Máy bị Giàng Páo bắt đi đến đâu rồi? - Seo Mỷ thở dài nước mắt rân rấn.

− Bao giờ ta phá tan được âm mưu gây phỉ của Phăng Ky thì mọi người ở vùng này mỏi hết đau khổ.

− Tôi mới nảy ra ý định thế này chú xem có được không?

− Chị cứ nói.

− Nếu Giàng Lùng thật bụng về hàng, tôi sẽ bảo hắn quay lại gặp Giàng Páo và Sần Lùng xem hiện nay hai đứa trốn ở đâu, chúng đang có âm mưu gì và thăm dò luôn tin tức của Khúa Ly và Seo Máy. Giàng Lùng sẽ trở thành người liên lạc của ta với Khúa Ly và Seo Máy.

Seo Gíả im lặng cân nhắc rồi đáp:

− Việc để Giàng Lùng quay lại gặp Giàng Páo điều tra thì được, nhưng không nên dùng hắn làm liên lạc giữa ta với Khúa Ly và Seo Máy.

− Vì sao thế?

− Ta không thể hoàn toàn tin vào lòng thành thật của một tên biệt kích. Vả lại nếu Giàng Lùng có sơ suất gì thì gây nguy hiểm cho cả Khúa Ly và Seo Máy. Giàng Lùng hẹn gặp chị vào lúc nào?

− Trưa mai.

− Chị cứ yên tâm đi. Trước mặt nó đừng tỏ ra lo lắng gì mà phải tấn công nó liên tục. Dù sao tôi cũng sẽ có kế hoạch bảo vệ chị một cách rất bí mật. Địa điểm nó hẹn gập chị ở đẩu?

− Vợ nó sẽ dẫn đi.

− Thằng này xảo quyệt thật đấy!

CHƯƠNG HAI MƯƠI TÁM

Giàng Tả Quán vấn sốt li bì. Môi nó khô nẻ và trắng bợt, hơi thở nặng nề, mệt nhọc. Tiếng khóc của nó hệt tiếng mèo kêu. Mỗi lần lên cơn co giật mắt nó trợn ngược, mồm méo xệch. Khúa Ly sợ hãi ôm chặt con vào lòng. Càng ôm chặt thì hơi nóng tỏa ra từ người Giàng Tả Quán càng như nung nấu thêm ruột gan Khúa Ly.

Tiếng chiêng trống, la hét và gõ đập như điên dại của lão mo trong hai ngày đầu còn là niềm an ủi của Khúa Ly, nhưng đến hôm nay nó làm cô khó chịu. Cứ mỗi lần tiếng trống, tiếng chiêng la rộ lên là Tả Quán lại lên cơn co giật. Khúa Ly lên tiếng gọi người quản gia già:

− Giàng Lao Vu!

Người quản gia lọm khọm bước lại:

− Bà gọi tôi.

− Giàng Tả Quán vẫn nóng lắm, tôi lo quá.

Người quản gia đặt tay lên trán Giàng Tả Quán. Lão cũng giật mình vì cái nóng của thằng bé.

 - Hay là lễ của ta chưa đủ làm con ma vừa lòng?

 - Đã làm đầy đủ theo lời thày mo.

− Hay là thày mo không đủ quyền phép bắt con ma rừng?

− Ông mo to nhất vùng này đấy ạ. - Giàng Lao Vu đáp nhưng bụng lại nghĩ: ở đây rừng lạ, núi cao, có thể con ma to hơn sức ông mo. Giàng Tả Quán lại lên cơn co giật nữa. Khúa Ly sợ hãi:

− Làm thế nào bây giờ? Đấy lẫo xem, cả lúc ông mo quát to nhất con ma vẫn cứ bóp ruột, bóp gan Giàng Tả Quán. Hay là tôi đi tìm thuốc?

− Ấy chết, bà đừng nói thế, con ma nổi giận thì càng khó thêm cho việc cứu chữa cậu Tả Quán.

Khúa Ly thở dài:

− Lão đi tìm ông Giàng Páo về đây ngay.

− Vâng ạ.

Giàng Lao Vu đi rồi Khúa Ly càng thấy lòng bối rối, trống trải hơn. Cô biết Giàng Páo có về cũng đến bó tay. Mấy hôm nay quá lo cho tính mệnh đứa con làm Khúa Ly nhiều lúc phát điên, phát khùng. Cô đã nói thẳng vào mặt Giàng Páo là sẽ đem Giàng Tả Quán về Phìn Chải. Trước đây ai dám trái lệnh Giàng Páo chỉ có nhận cái chết hoặc nhẹ nhất cũng bị trận đòn nhừ xương. Bây giờ Giàng Páo cũng nơm nớp lo con chết, nên hắn bỏ qua. Mấy ngày trước hắn nghĩ con ma cũng phải nể mặt hắn là quan to nhất vùng, nếu nộp đủ lễ con ma sê buông tha Giàng Tả Quán. Vậy mà cúng đến ngày thứ ba với đủ thứ lễ to nhất mà bệnh của Tả Quán vẫn ngày một nặng thêm. Thằng bé bây giờ như tàu rau cải phơi nắng. Hắn đã nghĩ đến việc đưa Tả Quán trở về một bản gần rừng nhất để Tả Quán thoát khỏi bàn tay độc ác của lũ ma rừng. Hôm qua khi nghe Khúa Ly đòi đưa con về bản, hắn chỉ trợn mắt lên gắt:

− Thì phải từ từ để xem đưa về bản nào mà che được mắt Việt Minh chứ. Bọn đàn bà chúng mày chỉ đáng hai cái bánh ngô về đâu chẳng được, nhưng Tả Quán là cái rễ của dòng họ Giàng ở Ngũ Chỉ Sơn, không thể để rơi vào tay Việt Minh được.

Nói rồi hắn gọi Giàng Seo Tính cùng đến hang Sần Lùng bàn bạc chuyện gì suốt từ đêm qua tới giờ vẫn chưa về.

Lão mo gào thét đã hết hơi, lão nghỉ hút thuốc phiện, ăn uống say mềm rồi lăn ra ngủ như chết. Chừng như vừa thức giấc lão lại diễn tiếp trò gào thét, gõ đập. Đôi lúc lão cố lên giọng cao gào thét nhưng nghe cứ như tiếng con lợn bị chọc tiết. Chính tiếng gào thét rùng rợn của lão làm Tả Quán giật mình lại lên cơn co giật mới. Tả Quán co rúm người lại, mắt trợn ngược, đờm chẹn ngang cổ làm tiếng khóc của nó giống con vịt sặc nước. Khúa Ly nước mắt giàn giụa vuốt ngực cho con và tức giận quát vọng sang chỗ lão mo:

− Im di! Cút hết đi!

Giọng Khúa Ly ngập chìm trong tiếng gõ đập hỗn loạn và lão mo như đang say trong cơn gào thét dọa ma cũng không nghe thấy. Giữa lúc đó Giàng Páo theo lão quản gia lật đật chạy về. Hắn chạy bổ đến bên cạnh Tà Quán. Thấy cảnh con đang lên cơn co giật, mép sùi bọt trắng như con ngựa đi đường quá mệt, Giàng Páo tái mặt gọi hối hả:

− Tả Quán! Tả Quán! Con yêu của ta... khổ thân con thế này...

− Chỉ tại lão mo gào thét to quá nên Tả Quán mới lên cơn giật đấy!

Giàng Páo nhìn như ném lửa vào mặt lão mo và quát:

− Thôi dẹp lại và xéo đi! Đồ lừa bịp, Tả Quán mà chết tao sẽ lột da mày. Tao sẽ lột da con mày trước để mày biết thế nào là nỗi đau khi nhìn đứa con chết.

Trong khi lão mo sợ hãi cuốn vội đồ nghề để chuồn, Giàng Páo lại quay về ngồi phục xuống bên Tả Quán. Hai tay hắn run rẩy, quờ quạng sờ vào mặt đứa con. Nhìn hai bàn tay của hắn Khúa Ly lại nghĩ đến lần đầu tiên đôi bàn tay ấy chạm vào thân thể cô. Khúa Ly vừa tức giận vừa ghê tởm. Cô gạt mạnh hai bàn tay Giàng Páo ra và nói như quát:

− Ông đừng động đến nó. Ai bắt Tả Quán lên đây để nó đến nỗi này? Ai? Ai?

Rồi Khúa Ly bỗng đứng phắt dậy và nói:

− Tôi sẽ đưa Tả Quán về bản ngay bây giờ. Ôi Tả Quán khổ sở của mẹ! - Giọng Khúa Ly nấc lên.

Giàng Páo sững người rồi bất chợt hắn chồm đến Khúa Ly giữ tay cô lại và quát:

− Con ngựa cái câm mồm! Tao sẽ lột da mày nếu mày dám bước chân ra đến cửa hang!

Rồi hắn bỗng ôm đầu loạng choạng. Trong đầu hắn vang lên tiếng nói: Ôi trời đất đảo điên hết cả rồi! Lá chè thành lá ngón cả rồi! Tất cả đều muốn hại ta, muốn phản ta. Bây giờ cả Khúa Ly, cái đuôi ngựa xinh đẹp của ta cũng định bỏ ta mà đi ư? Cả Giàng Tả Quán - cái rễ của dòng họ Giàng cũng định bỏ ta mà đi ư? Tiếng vang trong đầu hắn giờ đã thành tiếng gầm ở miệng:

− Không, không một đứa nào được xa rời ta. Chúng mày chỉ được phép rời ta để xuống vực Đen thôi!

Cơn giận trong lòng Khúa Ly cũng bốc lên như lủa đốt nương. Cô bế Giàng Tả Quán lúc này đã lả đi đưa vào mặt Giàng Páo:

− Đây ông giết cả con và tôi đi! Ông bắn, ông đâm tùy ý, nhưng tôi không thể ngồi nhìn nó chết dần trong tay tôi như thế này.

Giàng Páo tròn mát nhìn vợ và đứa con sắp chết. Lần đầu tiên trong đời hắn cảm thấy bất lực và run sợ. Hắn đã nghe rõ tiếng thở khò khè, gấp gấp của con hắn. Giọng hắn xỉu xuống một cách thảm hại:

− Thì chờ tôi bàn với Giàng Seo Tính và Sần Lùng đã.

− Hừ, ông là chủ mà phải đi hỏi mấy con chó giữ nhà à?

− Trời đất đảo điên cả rồi. Thằng Sần Lùng có máy nói chuyện hàng ngày với Phăng Ky, người Phăng Ky tin nó. Ta muốn chống lại Việt Minh thì cũng phải nhờ đến tay nó và Phăng Ky.

− Tả Quán con ơi, mẹ con ta bây giờ còn biết trông cậy vào ai nữa.

Khúa Ly lại nấc lên và cô lảo đảo bế con đi ra phía cửa hang. Giàng Páo chạy theo kéo Khúa Ly lại giọng năn nỉ:

− Chúng tôi đã bàn rồi, chỉ cần qua đêm nay sáng mai có thể đưa Giàng Tả Quán về bản.

Giàng Páo nói xong đi ngay ra cửa hang. Hắn không quên dặn tên phỉ gác cửa hang không cho Khúa Ly đi ra khỏi hang. Bóng hắn chìm trong mưa tuyết lạnh giá và luồng gió điên cuồng.

CHƯƠNG HAI MƯƠI CHÍN

     Gió vẫn rít vu vu trong những ống vầu và thân cây pồ trù bị sâu đục thành những lỗ tròn. Rừng pồ trù gục đầu ngủ say trong tuyết. Vượt lên trên tán cây tầm thấp, những cây cổ thụ vườn cành sần sùi, lông lá lúc lúc lại thả xuống những bông tuyết đọng quá nhiều trên cành. Không có tiếng chim hót, thú gầm. Suối cũng thôi ngâm bản trường ca róc rách. Không gian ngập chìm trong màu tuyết trắng. Cái rét như buốt đến xương tủy ngự trị khắp mọi nơi.

     Thình lình một tiếng nổ âm âm của súng kíp hoặc tiếng súng trường lẻ loi vang lên cũng chỉ đủ làm cho không gian xao động một chút rồi tất cả lại trở về trầm lắng và trì trệ của một vùng núi xa xăm.

     - Mùa đông ảm đạm và nặng nề vẫn kéo dài - A Sẩu ngắm nhìn cảnh vật bất giác thốt lên nhận xét. Anh quay vào nhà vừa lúc gặp Seo Mỷ từ trong buồng bước ra. A Sẩu reo lên kinh ngạc:

     - Hôm nay trông chị Seo Mỷ đẹp như cô gái đi hội Sai Sán ấy.

     Seo Mỷ tủm tỉm cười:

     - A Sẩu nói xấu hổ cho tôi đấy thôi.

      - Tôi nói thật đấy Seo Mỷ ạ. Ít ra mọi người cũng phải đoán rằng chị sắp đi chợ huyện chứ không phải đi vào hang phỉ.

      - Chỉ vì chú Seo Giả dặn chị khi vào gặp bọn nó phải cho ra dáng người chủ của đất nước này. Cách ăn nói cũng tỏ ra tấm lòng ngay thẳng, đứng đắn và rộng lượng của ta, cũng là cách so sánh giữa mặt trời và hang sâu tăm tối. Tôi nghĩ chú Seo Giả căn dặn thế mà phải.

      - Nhưng chị có nghĩ rằng thấy chị rực rỡ như một bông hoa, bọn phỉ có thể sinh lòng đen tối không?

      Seo Mỷ đáp ngay:

      - Tôi đã nghĩ đến điều này suốt đêm qua, nhưng tôi cho rằng ta càng đàng hoàng thì bọn phỉ càng phải tôn trọng ta, không dám sinh lòng khác.

      - Chúc chị lên đường chiến thắng! Chị cứ tin rằng chúng tôi luôn ở bên cạnh chị.

      Seo Mỷ mỉm cười đáp lòi chúc của A Sẩu, khẽ gật đầu chào anh rồi ung dung bước ra cửa.

      Seo Mỷ đi với chiếc khăn dệt bằng sợi lanh nhuộm chàm pha phẩm tím vấn gọn ghẽ. Áo xáo-khỏa màu chàm mài bóng có đải-lầu chét gọn ngang thân. Những đồ trang sức bằng bạc lấp lánh ở hai tai, ở cổ và đôi tay. Cái quần màu chàm hơi ngắn để lộ đôi xà cạp bó chét lấy bắp chân tròn lẳn.

      Seo Mỷ như một đóa hoa rừng rực rỡ nổi bật giữa thảm tuyết trắng mênh mông. Đầu Seo Mỷ ngẩng cao, mắt nhìn thẳng hướng rừng già chân dãy Ngũ Chỉ Sơn đi tới.

    Vợ Giàng Lùng, sau lưng địu bé Seo Tả đợi chị ở chân đồi. Chị đứng trong đám ngải cứu ven đường nhường bước cho Seo Mỷ đi trước. Hai người im lặng bước đi trong không gian trầm láng mênh mông tuyết trắng. Mỗi người còn mải theo đuổi một ý nghĩ riêng. Vợ Giàng Lùng phấp phỏng nửa mừng, nửa lo. Mừng vì Seo Mỷ đã bằng lòng đi gặp Giàng Lùng và chiều nay có thể Giàng Lùng sẽ trở về. Phần lo vẫn là chuyện bọn phỉ trở mặt làm phản.

    Còn Seo Mỷ vẫn đang phải xét đoán các diễn biến trong đầu Giàng Lùng và tìm sẵn những cách ứng phó. Trong mười phần thì đến tám phần là Giàng Lùng sẽ trở về, nhưng người về liệu bụng nó có về thật không?

    Con đường đi sâu vào núi càng trở nên ngoắt ngoéo và dốc. Tuyết đã phủ kín những hòn đá tai mèo, lâu lâu thấy bàn chân đau nhói Seo Mỷ mới biết vừa dẫm phải một hòn đá nhọn. Tiếng nước từ vách đá cao dội xuống nghe ngày càng rõ.

    - Chúng đã rút vào đến tận Lân Suối Thầu. Mùa đông mà ở bên khe nước lạnh thì chịu sao nổi? - Seo Mỷ thoáng ái ngại cho bọn Giàng Lùng.

    - Đứng lại! - Tiếng quát đột ngột làm cả hai người cùng giật mình. Seo Mỷ vừa kịp nhận ra người quát chính là Giàng Lùng thì hắn đã ra lệnh tiếp:

    - Đưa ngay vào hang!

    Hai tên phỉ nấp sau hai tảng đá to xông ra nắm chặt lấy hai cánh tay của Seo Mỷ kéo tuột vào hang đá trước mặt.

    Vợ Giàng Lùng hốt hoảng chạy theo:

    - Anh Giàng Lùng, sao anh lại làm thế? Anh mà bắt chị Seo Mỷ tôi sẽ nhảy xuống vực này chết cả hai mẹ con cho anh xem. Phải thả chị Seo Mỷ ra!

    - Đứng im! Đừng ngăn trở công việc của tôi.

    - Anh trở mặt làm phản, mẹ con tôi còn mặt mũi nào nhìn dân bản nữa? Sao mắt anh không nhìn thấy đường sáng? Anh không còn lòng thương vợ con nữa ư? - Vợ Giàng Lùng vừa nói vừa khóc.

    - Đã bảo cứ đứng im đấy!

    Giàng Lùng vào hang thì vợ hắn cũng chạy theo vào. Hắn quay lại bảo tên phỉ đứng gác cửa hang:

    - A Cấu, giữ bà ấy lại.

    Vợ Giàng Lùng bị tên phỉ đưa đến ngồi dưới một cái hòm đá cách cửa hang chừng mươi sải tay.

    - Canh gác cẩn thận đề phòng bọn Việt Minh!

    Ra lệnh cho tên phỉ rồi Giàng Lùng đi thẳng vào hang. Seo Mỷ đã được đưa đến ngồi trên một tảng đá nhẵn,hai tên phỉ súng lăm lăm chĩa vào cô. Nét mặt Seo Mỷ đanh lại nhìn Giàng Lùng đang bước tới. Giàng Lùng ngồi xuống một hòn đá đối diện với Seo Mỷ. Hắn lạnh lùng nói:

    - Cái sống và cái chết của mày đang trong tay ta. Muốn sống phải trả lời đúng những câu hỏi của ta.

    - …

    - Mày dẫn bao nhiêu bộ đội đến bao vây?

    Seo Mỷ nhìn thẳng vào mắt Giàng Lùng. Trong đôi mắt trắng dã của hắn thoáng một chút bối rối. Seo Mỷ nghĩ nhanh: Thế là tim đen của mày ta đã rõ cả. - Seo Mỷ nói giọng tự tin:

    - Điều này anh nên hỏi vợ anh. Vợ anh đi cùng tôi từ nhà đến đây.

    Như để lấy lại cái hùng hổ ban đầu, Giàng Lùng quát to:

    - Nói láo! Một đứa đàn bà như mày mà dám vào đến đây à?

    Nụ cười hé nở trên môi Seo Mỷ:

    - Tôi đã nói đi cùng vợ và con anh, như thế là đi cùng tôi có dân cả bản Sin Suối Thầu. Tôi đến đây với bộ quần áo ngày hội. Anh cũng là người Mông, hẳn anh biết không ai đem sự độc ác và lòng hằn thù đến dự hội vui chứ? Trong lòng tôi chỉ mang đến cho các anh điều vui, điều mừng nhất, đó là ngày đoàn tụ, sum họp của mẹ con, chồng vợ, anh em. Anh Giàng Lùng ạ, cái “kế múng, lý múng” mà Phăng Ky đã dạy anh đã đem đến cho người Mông ta cái cảnh như thế này đây. - Seo Mỷ chỉ vào những tên phỉ quần áo nhớp nhúa, đói khát, râu ria đen mặt và vợ con Giàng Lùng đang ủ rũ đứng ở cửa hang.

    Giàng Lùng thấy ngọn lửa hung hăng trong bụng hắn đang lụi tàn nhanh chóng dưới con mưa tuyết. Tuy vậy hắn vẫn cố lấy giọng cứng rắn:

    - Không được tuyên truyền lời Việt Minh ở đây.

    Seo Mỷ bật lên tiếng cười và giọng nói đượm vẻ thương hại:

    - Ôi, anh Giàng Lùng! Anh đi mãi trong con đường rậm nên không nhìn thấy ánh mặt trời, lời nói và chỉ cho anh nhìn thấy những sự thật thôi. Anh hãy nghĩ lại xem, từ ngày anh cầm khẩu súng của Phăng Ky anh đã được những gì? Vợ con anh được gì? Hay là anh chỉ thấy máu chảy, người chết, nhà cháy và được những ngày đêm lo sợ, phấp phỏng, đói rét. Con gấu còn biết tìm hang ấm để trú qua mùa đông rét buốt, còn các anh có được ở yên trong một cái hang nào không? Các anh định chạy đi Lai Châu, Thượng Lào ư? Tôi nói để anh biết rằng những nơi ấy đã được cách mạng đến giải phóng rồi. Các anh trông chờ vào Phăng Ky ở Điện Biên Phủ ư? Ở đấy Phăng Ky có hàng vạn quân, có đủ máy bay, xe tăng, súng lớn mà đã bị bao vậy chặt, chưa biết sẽ bị tiêu diệt lúc nào. Hổ mẹ đã thụt xuống hố bẫy làm sao còn đến cứu được hổ con.

    Seo Mỷ nói một mạch rồi đột ngột dừng lại để dò xét thái độ Giàng Lùng. Cô thấy Giàng Lùng đã mất hết cải vẻ hung hăng ban đầu. Hắn cúi đầu lắng nghe. Thấy vậy Seo Mỷ yên lòng nói tiếp:

    - Anh còn nhớ lần về Sin Suối Thầu cách đây không lâu chứ? Hôm ấy chính mẹ anh đã nói với cán bộ và dân bản bắt giữ anh lại. Cán bộ Tâm -người đã bị anh bắn gãy chân - hôm ấy đã nói cứ để anh suy nghĩ cho kỹ và tin rằng anh sẽ hiểu ra và sẽ tự nguyện quay về với vợ con và dân bản. Anh tưởng rằng anh luôn di chuyển chúng tôi không biết anh ở đâu phải không? Tôi nói để anh xem có đúng không nhé: cách đây năm ngày anh trú ở hang “Gấu ngựa” rồi hai ngày sau anh lại chuyển đến kho “Khỉ giấu bắp”, có đúng vậy không?

    - Thì ra mỗi bước đi của tôi chị đều biết cả. - Giàng Lùng lí nhí thú nhận.

    - Anh có thể lẩn tránh được bộ đôi nhưng anh làm sao lẩn tránh được dân bản và vợ con anh.

    Cái thằng biệt kích trong con người Giàng Lùng lúc này đã bở ra như miển miến. Hắn quỳ sụp xuống chân Seo Mỷ van nài:

    - Chị Seo Mỷ, chị cũng là người Mông, chị hãy thương tôi với. Mấy hôm nay cứ nhắm mắt là tôi lại thấy những con ma đến vây lấy tôi. Tôi có tội to quá rồi, lúc nào tôi cũng tưởng sắp có một viên đạn, một mũi tên thuốc độc cắm vào người. Tôi mà về những người có thù với tôi sẽ xẻo từng miếng thịt của tôi mất.

    Seo Mỷ trút một hơi thở nhẹ nhõm rồi nói nhẹ nhàng nhưng đĩnh đạc:

    - Nếu không thương anh, thương mẹ và vợ con anh tôi đã không đến đây. Chính sách khoan hồng của Chính phù đã rõ ràng, anh về không có điều gì phải lo ngại. Bộ đội, cán bộ chỉ dặn tôi đến nói với anh rằng: Người về thì bụng cũng phải về với Chính phủ cụ Hồ.

    - Mong chị bảo đảm cho tôi. - Giàng Lùng khẩn khoản.

    - Anh cứ về, tôi bảo đảm một sợi tóc của anh cũng không ai động đến.

    Mặt Giàng Lùng sáng hẳn lên. Hắn xua tay đuổi hai tên phỉ đứng gác ra ngoài cửa hang. Chờ chúng ra đến cửa hang, Giàng Lùng mới ghé vào tai Seo Mỷ nói nhỏ. Seo Mỷ hơi chau mày vẻ suy nghĩ và gặng lại:

    - Anh nói đúng chứ?

    - Tôi xin “thề giời”!

    - Được, chúng tôi coi đây là việc làm lập công của anh trước khi trở về.

    Seo Mỷ ngừng lại như để tính toán suy nghĩ một điều gì, rồi chị lại nói nhỏ vào tai Giàng Lùng. Giàng Lùng gật đầu vẻ đã thỏa thuận. Seo Mỷ nói thêm:

    - Anh lập được công này sẽ được khen thưởng xứng đáng.

    Như chợt nhớ ra điều gì, Seo Mỷ hỏi Giàng Lùng:

    - Câu chuyện giữa tôi và anh hôm nay có sợ những người kia nói lộ ra không?

    - Không. Chúng nó đều một bụng như tôi.

    - Dù sao cũng phải đề phòng, đừng coi thường sự xảo quyệt của Giàng Páo và Sần Lùng.

    - Vâng, tôi nghe lời chị.

    Seo Mỷ ra cửa hang, cùng vợ con Giàng Lùng hối hả quay về. Trong lòng Seo Mỷ vừa vui, vừa lo vì một đống công việc phải làm gấp do cái tin báo của Giàng Lùng. Mải suy nghĩ Seo Mỷ quên cả nói chuyện với vợ Giàng Lùng suốt chặng đường về Sin Suối Thầu.

    Đoàn người như một bầy sói đi tìm mồi bước thoăn thoắt. Trên đầu chúng trăng như con dao gọt móng ngựa được mài sáng trắng đã lui về phía những chóp núi nhọn như mũi dáo. Ánh trăng yếu ớt hòa tan trong màn sương bàng bạc. Cây rừng nhấp nhóa trong cái màu trắng nhờ nhờ, mung lung. Tuyết lép nhép như bùn nhão dưới chân chúng. Thỉnh thoảng một cơn gió lạnh thốc tới làm chúng cảm thấy như có muôn vàn mũi kim vô hình châm vào da thịt. Nhiều tên run lên như lên cơn sốt rét. Tiếng sắt thép va đập vào nhau theo nhịp bước chân ban đêm nghe càng vang xa. Có tiếng nói gằn trong hơi gió:

    - Sẽ chứ, muốn chết cả lũ à?

    Đến gần Sin Suối Thầu thì đoàn người dừng lại. Một tốp năm người tách ra đi trước vào bản. Dựa vào các lùm cây, năm bóng đen đi như chạy. Giàng Lùng là toán trưởng đi trước. Anh ta đã nhận ra cành cây bị bẻ gãy ở ven đường. Anh dẫn cả toán rẽ theo tay trái lọt vào giữa hai quả đồi cao dựng đứng. Giàng Lùng vừa đi khỏi con đường hẹp thì nghe hai tiếng tắc kè vang lên rời rạc. Giàng Lùng dừng lại bụm tay đáp lại ba tiếng tắc kè. Từ gốc cây ven đường, một bóng đen tiến ra dẫn toán của Giàng Lùng đi vào. Có tiếng phụ nữ hỏi khẽ:

    - Anh Giàng Lùng phải không?

    Giàng Lùng đâ nhận ra tiếng của Seo Mỷ, đáp:

    - Vâng.

    - Sao chậm thế?

    - Chúng nó sợ trăng sáng, nên phải đến giờ sương mù xuống dày mới đi.

    - Mấy người này đều cùng toán với anh phải không?

    - Vâng. Họ tình nguyện quay súng diệt bọn Sần Lùng ngay trong đêm nay.

    - Tốt. Cứ để họ ở lại đây cùng chúng tôi. Bọn Sần Lùng có bao nhiêu đứa?

    - Ba chục, trong đó có mười lăm tên biệt kích. Chúng đi thành hai toán, Sần Lùng đi ở toán sau.

    - Giàng Páo không về à?

    -  Khi bọn này chiếm được bản, Giàng Páo mới về.

    - Anh quay lại đón chúng nó, phải thật bình tĩnh để chúng nó không nghi ngờ gì.

    Giàng Lùng nhanh nhẹn quay lại chỗ toán phỉ đang ẩn nấp. Anh vừa đi vừa vung vẩy cái khăn trắng làm hiệu. Gặp toán phỉ, Giàng Lùng hỏi ngay:

    - Ông Sần Lùng đâu?

    - Phía sau.

    Giàng Lùng lần mò tìm đến chỗ Sần Lùng. Sần Lùng vẻ sốt ruột hỏi:

    - Giàng Lùng hả? Sao im ắng thế?

    - Tôi đã tiếp cận tên gác đầu bản và hạ nó bằng một nhát dao găm. Hai đứa tôi đã bố trí cảnh giới ở ngay đầu bản, còn hai đứa chiếm mỏm đất cao kiểm soát ngôi nhà có tổ công tác Việt Minh ở.

    - Sao không thấy chó sủa?

    - Chúng quen hơi của bọn tôi rồi.

    -  Được, mày đi trước dẫn đường. Coi chừng nói láo mũi dao găm của tao sẽ thăm cái cổ của mày đấy!

     - Xin tuân lệnh!

     Giàng Lùng rập chân theo đúng kiểu lính chào rồi chạy lên đầu toán phỉ. Sần Lùng lệnh cho toán phỉ đi trước cách toán đi sau mươi sải tay và cả đoàn hối hả bước. Chúng như những bóng ma chập chờn bước trong ánh trăng suông mờ ảo. Một sự im ắng đến nặng nề bao trùm lên bọn chúng. Bước đi của chúng ngày càng ngắn và chậm lại. Khi Sần Lùng đi vào con đường lọt vào giữa hai sườn gò dựng đứng thì lòng nghi ngờ của hắn càng tăng. Sao vào Sin Suối Thầu lại phải đi vòng lối này? Nếu đây là một ổ phục kích thì chúng ta chẳng khác gì đàn kiến vào trong chảo mỡ đang sôi. Nghĩ rồi Sần Lùng khoát tay cho toán đi sau dừng lại và bảo tên phỉ đi gần nhất:

     -  Mày chạy lên bảo toán đi trước dừng lại và gọi Giàng Lùng về đây.

     Tên phỉ vừa chạy di thì Sần Lùng ra lệnh cho toán phỉ đi sau tản ra hai ven đường và lên đạn sẵn sàng.

     Lũ phỉ chưa kịp tản ra thì đã nghe một loạt tiếng quát dậy lên:

     - Chúng mày đã bị bao vây, hàng thì sống!

     Sần Lùng hét giật giọng:

     - Thằng Giàng Lùng làm phản rồi! Rút ngay!

    Miệng thét, tay hắn quạt liền một băng “tuyn”vào phía có tiếng quát. Bọn phỉ cũng nổ súng hỗn loạn. Từ phía sườn núi cao những loạt súng của bộ đội và dân quân bắn sả xuống. Những đốm lửa lựu đạn và mìn bùng lên giữa đội hình nhốn nháo của bọn phỉ và nghe có tiếng rú thê thảm của những tên phỉ bị thương. Bắn hết loạt đạn, Sần Lùng lăn tròn vào sát vách đất và khom mình chạy về phía rừng. Ra khỏi vách đất hắn trườn theo cái rãnh nông ven đường. Đến khi cảm thấy đã ra khỏi vòng lửa đạn, hắn nhổm dậy định chạy thì một tiếng quát làm hắn giật thót:

    - Giơ tay lên!

    Hắn rụng ròi buông rơi khẩu “tuyn”. Cách hắn chưa đầy hai bước, một anh bộ đội bước ra chĩa khẩu súng trường vào ngực hắn. Hắn từ từ đưa tay lên, nhưng bất thần tay gạt mạnh khẩu súng và co chân đá mạnh làm anh bộ đội ngã ngửa rồi hắn vùng chạy. Hắn nghe có tiếng súng đuổi theo. Khi sắp đến khu rừng cây thì hắn thấy cánh tay trái đau nhói và tê dại hẳn đi. Trúng đạn rồi! - Hắn nghĩ nhưng chân vẫn chạy như lao vào rừng cây và mất hút. Lúc này tiếng súng kháng cự của toán phỉ đã tắt hẳn.

CHƯƠNG BA MƯƠI

   Giàng Páo kéo liền năm điếu thuốc phiện mà đầu óc vẫn tỉnh như không. Bao nhiêu điều lo buồn cứ như mớ lanh rối cuốn chặt lấy óc hắn. Cả đến thuốc phiện bây giờ cũng không xua đuổi được nỗi lo phiền của hắn. Hắn muốn quên tất cả, muốn tìm lại khoái cảm đê mê trong cơn say thuốc phiện cũng không được. Chỉ có mấy tháng mà bao nhiêu điều không may đã đổ ập xuống đầu hắn. Hình như ông trời đã bắt hắn gánh chịu cái không may cho cả vùng Ngũ Chỉ Sơn này. Cơ ngơi nhà họ Giàng đồ sộ là thế mà bây giờ trong tay hắn còn được cái gì? Ruộng nương mầu mỡ, nhà cửa nghênh ngang, bề thế từ đời cha ông để lại phút chốc tuột khỏi tay hắn, để bây giờ hắn phải chui lủi trong cái hang đá lạnh như một con khỉ độc. Đã vậy từ khi chạy vào đây chưa đêm nào hắn dám ngủ cả hai mắt. Lúc nào cũng nơm nớp như sắp có người dí súng vào gáy dựng hắn dậy. Khi mệt quá thiếp đi, lúc choàng tỉnh dậy hắn thấy xương sống ớn lạnh.

     Ngày lại ngày hắn phấp phỏng đợi chờ đoàn quân tiếp viện của Phăng Ky thả dù xuống hoặc tiến từ Phòng Tô sang như những bức điện mà cái điện đài của Sần Lùng đã nhận được. Quân tiếp viện vẫn bặt tin và ngay cả những cái tàu bay đến ném bom và thả dù tiếp tế theo yêu cầu của hắn cũng vắng bóng. Bọn lính phỉ phần sợ chết, phần đói khát lại bị ướp trong màu sương tuyết nên đã bỏ hắn mà ra đi vãn. Có những tin còn đáng sợ hơn là cả những người làm quan to hơn hắn như bang tá Lèng Chẩu Pháng ở Pạc-Sạt đã đem cả một đoản quân ra hàng Việt Minh. Bọn phỉ ở Tả Van đang tan rã và tên quan hai Vản Lình chỉ huy bọn hắn cũng đã chạy đi Mường Than. Ở đây hắn chỉ còn lại chừng dăm chục lính, hầu hết là những tay chân tin cậy, là con cháu họ Giàng. Thằng Sần Lùng - con chó giữ nhà của hắn xưa kia, được hắn đưa đi theo Phăng Ky học để về giúp hắn cai quản địa phương nay cũng trở nên ngang bướng vì được Phăng Ky tin dùng. Nó được giữ điện đài, được nói chuyện thẳng với Phăng Ky. Từ ngày chạy vào hang đá, Sần Lùng có lúc tự coi mình như cấp trên, bắt bẻ, hoạnh họe đủ điều. Hắn đã muốn quên cái chuyện Sần Lùng định cướp Seo Máy ngay trước mũi hắn, thì nay Sần Lùng còn dám ve vãn cả Khúa Ly. Căm giận đến thâm tím ruột gan, nhưng ở cái thế đang đi trong rừng rậm cần con dao sắc nên hắn đành quay mặt đi như không có chuyện gì. Sớm muộn thì cũng phải bắt thằng Sần Lùng trả cái món nợ này. Lúc ấy chỉ cần một mẹo nhỏ của Giàng Seo Tính là xong.

     Chuyện rắc rối và thúc bách Giàng Páo phải liều là việc Giàng Tả Quán ốm nặng. Hắn đã mất quá nhiều rồi, nhưng không thể mất Giàng Tả Quán. Phải đưa Giàng Tả Quán về bản bằng cách dốc hết lực lượng còn lại đánh chiếm lấy Phìn Chải rồi cố thủ ở đấy. Có chết cũng được chết ở nhà mình. Hắn nghĩ vậy và cho gọi Giàng Seo Tính đến. Giàng Seo Tính cũng đả chán cái cảnh sống hang đá, nên theo ý của Giàng Páo. Tuy vậy Seo Tính cũng khuyên Giàng Páo nên đánh chiếm Sin Suối Thầu vì ở đấy gần rừng, bộ đội ít và khi cần chạy vào rừng cũng dễ. Miễn là đưa được Giàng Tả Quán về nơi có nhà cửa ấm áp để chữa bệnh - Giàng Páo thấy phải và cùng Seo Tính đến bàn với Sần Lùng.

     Sần Lùng ngần ngại vì biết đây là một việc làm phiêu lưu, có nguy cơ “mất hết vốn”. Giàng Seo Tính dùng những lời nói khích làm Sần Lùng nổi hung lên và vốn sẵn tính liều lĩnh, Sần Lung quyết, định dùng một trung đội tập kích vào chiếm lại Sin Suối Thầu - Phải gây một “tiếng vang” để báo cáo với Phăng Ky - Sần Lùng thấy đây là một cơ hội để hắn “nổi tiếng” và nếu thất bại thì một mình hắn chạy đâu chẳng được. Sau một hồi bàn bạc, bọn hắn chọn tốp mở đường là Giàng Lùng - người Sin Suối Thầu - đã một lần tập kích vào Sin Suối Thầu chỉ với lực lượng năm người mà suýt nữa thành công, nếu không có sự chống lại của dân bản. Bọn hắn không ngờ Giàng Lùng sau khi nhận nhiệm vụ giao đã liên lạc và báo cáo với Seo Mỷ tất cả “kế hoạch tuyệt mật”. Trận tập kích vào Sin Suối Thầu chưa mở đã bị phá tan. Chỉ còn một chục tên chạy thoát còn Sần Lùng chạy về với cánh tay trái trúng đạn.

    Thất bại ở Sin Suối Thầu hai đêm trước làm Giàng Páo phát điên lên. Hắn nguyền rủa và nói rằng có cơ hội sẽ róc từng miếng thịt của Giàng Lùng. Bây giờ trước mắt hắn đã bầy ra bức tranh ảm đạm: quân hết, tướng què, con hấp hối.

    Giàng Páo tuyệt vọng và nỗi uất hận dâng lên chẹn ngang cổ. Đúng lúc này Giàng Seo Tính lại đưa cái dọc tẩu sang. Giàng Páo bực tức giằng lấy cái tẩu quăng ra xa và thuận tay hắn gạt băng cái bàn đèn xuống nền hang đá. Giàng Páo nhỏm dậy gieo những bước chân giận dữ lên nền hang. Hắn đi ra phía cửa hang nhìn dòng thác đổ xuống vực sủi tăm như bọt xà phòng. Các bắp thịt của hắn như nhão ra, các khớp xương như đang rã ra từng mảnh. Hắn rút khẩu súng lục, lên đạn. Hắn đưa lên ngang mắt ngắm rất lâu cái nòng súng đen ngòm, nhưng rồi lại tra súng vào bao, quay lại gọi:

    - Ông Giàng Seo Tính, đi gọi ngay Sần Lùng lại đây.

    Giàng Seo Tính vẫn đang dò dẫm nhặt những mảnh thủy tinh vỡ. Hắn trả lời dửng dưng:

    - Ông ấy bị thương đi sao được.

    - Cứ gọi nó đến đây ngay, nói rằng lệnh của tôi.

    - Ông nói thế đến tai Sần Lùng thì lôi thôi đấy!

    - Lôi thôi gì? Trước sau nó cũng chỉ là con chó giữ nhà cho tôi thôi. Cả ông nữa, có làm theo lệnh của tôi không? - Giàng Páo rút súng ra khỏi bao.

    - Ông nóng nẩy quá đấy ông Giàng Páo ạ. Dễ thường tôi không lo cái cảnh khốn quẫn của ta hiện nay hay sao.

    - Có đi không? - Giàng Páo lừ lừ đi tới.

    Giàng Seo Tính sợ hãi khúm núm chạy đi. Khi Seo Tính đã đi khuất thì cả người Giàng Páo mềm ra nhu vỏ cây lanh bị tước ra khỏi thân. Hắn ngồi thừ trên một tảng đá, đầu cúi gục đăm đăm nhìn đám lửa cháy lan của cái đèn hút thuốc phiện. Trong đầu như có cái cối xay miển miến đang quay và hắn thấy choáng váng, lợm giọng, buồn nôn. Không biết lúc này bệnh của Giàng Tả Quán đã giảm chưa. Lúc hắn sang đây sức sống của Tả Quán chỉ còn phập phồng trên đôi cánh mũi. Khúa Ly thì gần như hóa dại. Đôi mắt cô đờ đẫn nhìn đứa con trong vòng tay. Suốt đêm qua đến giờ cô không cho ai bế, kể cả Seo Máy.

    Giàng Páo vẫn theo đuổi những ý nghĩ mung lung trong đầu. Giá như hắn còn ở Phìn Chải thì Tả Quán chỉ mới hắt hơi đã có bao nhiêu thầy thuốc chạy đến. Cần đón thày thuốc ở Múng Hung thì chỉ cần một ngày, nếu cần đến thày lang Tầu thì cũng không quá ba ngày. Còn ở đây... ở cái hang đá lạnh lẽo này... ờ mà sao cái hang lại lạnh đến thế này? Củi đốt rừng rực suốt ngày đêm mà người vẫn nổi da gà.

    Thỉnh thoảng nó lại hút gió vào nghe như tiếng ma gào. Giá như hôm trước đưa được thằng bé về Sin Suối Thầu thì hôm nay bệnh của nó đã đỡ nhiều.

    Hắn đưa hai tay ôm chặt lấy cái đầu nặng trĩu. Có tiếng Sần Lùng cằn nhằn vọng từ cửa hang vào:

    - Cả đến lúc bị thương tôi cũng không được nghỉ lấy một vài ngày hay sao?

    Giàng Páo từ từ ngẩng đâu lên. Sần Lùng đã đứng sững trước mặt hắn với cánh tay trái đeo lên cổ bằng một dải băng trắng. Trước bụng Sần Lùng sề sệ khẩu súng lục và con dao găm cài trong bao ở bên sườn. Sần Lùng nhìn Giàng Páo bằng con mắt bực dọc và khinh khi.

    Giàng Páo trút một hơi thở nặng nhọc và nói:

    - Ta gọi ông đến gấp vì có việc cần bàn ngay.

    Giàng Páo khoát tay bảo Sần Lùng và Seo Tính ngồi xuống. Sần Lùng ngồi đối diện với Giàng Páo. Hắn có vẻ khó chịu vì cái giọng “bề trên” của Giàng Páo:

    - Ông mời tôi đến có việc gì? - Sần Lùng nhấn mạnh tiếng “mời”.

    Giàng Páo hầu như không để ý đến thái độ phản ứng của Sần lùng, nói vẻ nặng nhọc, chậm chạp:

    - Tình thế của chúng ta hiện giờ chắc các ông đã rõ cả.

    - Tôi còn sống thì chưa đến nỗi phải quá lo ông Giàng Páo ạ. Khi chúng tôi mới đến đây chỉ có mấy người, thế mà chỉ mấy tháng đã làm nên sự nghiệp lớn. - Giọng Sần Lùng đầy vẻ tự hào.

     - Thôi ta chán cái “sự nghiệp” của ông lắm rồi! Cái “sự nghiệp” ấy đã làm ta mất nghiệp và bây giờ sắp mất tất cả.

     - Ông Giàng Páo, sao ông quá lo lắng thế? Hôm qua, từ “Trung tâm cục tình báo chiến luộc” ông Sa Vin đã nói chuyện với tôi. Ông Sa Vin lệnh cho chúng ta: “Cố gắng cầm cự thêm ít lâu nữa, sương mù tan lập tức có máy bay Phăng Ky lên tiếp tế và tăng quân nhảy dù cho chúng ta”.

     Giàng Páo nhăn mặt xua tay:

     - Thôi, thôi... ta chờ quá lâu rồi, ta không thể tin ai được nữa, cả ông Sa Vin lẫn Phăng Ky. Bây giờ ta chỉ tin ta thôi, chỉ có ta mới lo được cho ta, mới cứu được Giàng Tả Quán.

     - Ông định lo thế nào?

     - Sau trận Sin Suối Thầu sức ta đã kiệt. Ta nghĩ rằng phải đi theo đường của ông bang tá Lèng Chẩu Pháng thôi.

     - Ông về hàng Việt Minh? - Sần Lùng trố mắt ngạc nhiên, rồi hắn quay lại nhìn Giàng Seo Tính vẻ dò hỏi.

     - Việc này ông Giàng Páo chưa nói với tôi. - Giàng Seo Tính đáp rồi lại nhìn Giàng Páo.

     - Đúng thế. - Giàng Páo xác nhận và nói tiếp:

    - Về hàng ta mới cứu được ruộng, trâu, nhà cửa của họ Giàng, trước mắt cứu được Giàng Tả Quán.

    - Ông điên rồi à? Ông tưởng rằng Việt Minh sẽ tha tội cho ông à? Ông đã hai lần đầu hàng và cả hai lần phản lại. Con bò nếu biết nói tiếng người cũng không tin ông được. - Sần Lùng nói vẻ khẳng định.

    - Khi về ta sẽ dẫn tất cả số quân còn lại, nộp đủ súng đạn. Lúc ấy họ sẽ tin ta thực bụng. - Ngừng lại một lát Giàng Páo nói vẻ đau khổ - Điều xấu nhất là họ bắt tội ta thì họ cũng để Giàng Tả Quán sống. Còn ở đây sẽ mất hết và chết hết. - Giọng Giàng Páo đanh lại vẻ cố chấp.

    Sần Lùng bật lên tiếng cười vừa châm biếm, vừa khinh bỉ, rồi giọng hắn cũng đanh lại vẻ đe nẹt:

    - Ông nên hiểu ràng chỉ huy ở đây không phải chỉ có một mình ông.

    - Vì thế ta mới gọi các ông đến để báo cho biết trước.

    Sần Lùng đứng phắt dậy. Tiếng giày đinh của hắn nghiến ken két trên đá rắn. Vừa đi hắn vừa chăm chú xem nét mặt Giàng Páo và phỏng đoán bụng dạ thật của Giàng Páo - Biết đâu đây chẳng là một cách thăm dò lòng dạ hắn của Giàng Páo? Hắn nghĩ vậy, nhưng qua bộ dạng thiểu não của Giàng Páo hắn thấy rõ Giàng Páo đã nói những điều từ gan ruột. Hừ! Không ngờ chỉ vì một thằng nhãi con mà Giàng Páo đã suy sụp hết ý chí chiến đấu. Phải chặn đứng cái đà trượt dốc của Giàng Páo:

    - Ông Giàng Páo! Ông còn nhớ bữa rượu “thề giời” trước mặt ông Sa Vin chứ? Hôm ấy ông đã nói: Ai nghĩ đến chuyện ra hàng Việt Minh là kẻ phản bội và phải bị cắt cổ như con gà mà hôm ấy chúng ta cùng uống máu nó chứ?

    Nghe nhắc lại chuyện “thề giời” Giàng Páo thấy lạnh xương sống. Tuy vậy hắn cũng tìm được lời bào chữa và rắn rỏi đáp:

    - Ta nhớ cả. Hôm ấy ông Sa Vin cũng thề sẽ giúp đỡ chúng ta đến cùng thế mà ông ta đã bỏ rơi chúng ta như những con chó hoang. Chúng ta làm sao cầm cự nổi suốt mùa đông này để đội tàu bay và quân tiếp viện của Phăng Ky. Vì thế ý ta đã quyết như thế. Ý các ông ra sao? - Giàng Páo đưa mắt nhìn Giàng Seo Tính nhưng Seo Tính lặng lẽ cúi mặt.

    Sần Lùng ưỡn ngực, dằn giọng:

    - Đầu hàng với bất cứ nguyên do nào đều là phản bội lời thề, đều phải chiểu theo lời thề mà xử. - Sần Lùng vỗ mạnh vào con dao găm đeo bên sườn.

    Như bị ong bò vẽ đốt vào gáy, Giàng Páo nhảy dựng lên, đôi mắt dao găm tóe lửa nhìn Sần Lùng:

    - Sần Lùng! Mày dám mở mồm nói với ta như thế hả? Đứa con hoang bị vứt trong hang đá, họ Giàng đã nuôi mày lớn lên. Vậy mà bây giờ mày dám quay lại chống lại ta, chống lại họ Giàng? Mày có hiểu cái lý khi con chó quay lại cắn chủ thì người Mông ta xử như thế nào không?

    Giàng Páo rút súng trong bao ra. Giàng Seo Tính lật đật giữ tay Giàng Páo lại van vỉ:

    - Ông Giàng Páo, ông đừng quá nóng.

    Sần Lùng bật lên tiếng cười ngạo nghễ, khinh bỉ:

    - Khi còn là lý tưởng cai quản cả vùng Ngũ Chỉ Sơn ông nói câu này nghe còn tạm được. Còn bây giờ...hô! hố! Cả ông và tôi và cả ông Giàng Seo Tính ranh ma, xảo quyệt đều là những con chó của ông chủ Phăng Ky cả. Chúng ta đang bị săn đuổi đến đường cùng và cùng đang ngửa mặt trông chờ Phăng Ky... Trong ba con chó cùng một chủ thì tôi đây - Sần Lùng vỗ vào ngực - Tôi còn có bộ răng khỏe nhất, vì thê ông chủ Phăng Ky đã giao quyền chỉ huy cao nhất cho tôi. Ông Giàng Páo! Ông đã nghe rõ chưa? Đấy là mật lệnh của G.C.M.A. mà đích thân ông Sa Vin đã giao cho tôi trong buổi gặp qua điện đài ngày hôm qua. Ông hiểu là trái lệnh của G.C.M.A thì ra sao chứ? Cất súng đi và nghe lệnh của tôi: - Không được đầu hàng! - Sần Lùng dằn giọng vào bốn tiếng sau cùng.

    Đến giờ thì Giàng Páo đã hiểu rõ bụng dạ lừa lọc của cả Phăng Ky và Sần Lùng. Bấy lâu nay hắn đổ thóc bắp, bạc trắng và cả thuốc phiện ra nuôi dưỡng chúng để bây giờ con chó săn Sần Lùng được Phăng Ky đặt ngồi lên đầu hắn. Giàng Páo phát điên lên. Mắt đỏ mọng, nước bọt đùn ra bên mép như con chó dại, Giàng Páo gầm lên:

    - Quân chó phản chủ! Mày phải chết!

    Giàng Páo đẩy Giàng Seo Tính ra và nhằm Sần Lùng bóp cò, nhưng Giàng Seo Tính đã kịp vít tay Giàng Páo xuống. Viên đạn khoan thủng một lỗ ngay dưới chân Sần Lùng. Sần Lùng nhảy một bước dài nấp vào sau một tảng đá và cũng rút súng ra khỏi bao. Giàng Seo Tính ôm lấy Giàng Páo van vỉ:

    - Ông Giàng Páo! Đừng nên thế!

    Giàng Páo co chân đạp Giàng Seo Tính ngã văng vào một góc hang và nổ liền hai phát súng vào Sần Lùng. Sần Lùng thấy đau nhói bên vai trái. Hắn nổi hung lên nhằm tay cầm súng của Giàng Páo bóp cò. Khẩu súng lục trong tay Giàng Páo rơi xuống đất và hắn đau đớn ôm lấy cái cổ tay bị đạn xuyên qua.

    Từ sau tảng đá Sần Lùng bước ra. Bền vai trái của hắn đỏ loang máu. Sần Lùng nói rít qua kẽ răng:

    - Mày đã cố ý làm phản!

    Giàng Páo sợ hãi lùi dần ra cửa hang và quay người bỏ chạy.

    - Đứng lại!

    Tiếng quát của Sần Lùng làm Gtàng Páo sững lại. Sần Lùng như con hổ đã giữ chắc miếng mồi dưới móng vuốt, hắn từ từ tiến từng bước lại gần Giàng Páo và ra lệnh:

    - Quay mặt lại đây!

    Giàng Páo làm theo mệnh lệnh của Sần Lùng như một cái máy. Sần Lùng tra súng vào bao và nói dằn từng tiếng:

    - Giàng Páo! Tao sẽ xử mày theo đúng nhu lời mày đã “thề giời”.

    Dút lời Sần Lùng rút con dao găm ra. Giàng Seo Tính từ phía sau hốt hoảng kêu lên:

    - Ông Sần Lùng, tôi van ông, ông hãy dừng tay!

    Sần Lùng mặt lạnh như băng nói:

    - Thay mặt G.C.M.A., nhân danh chỉ huy trưởng, tao xử tội phản bội của mày!

    Giàng Páo cũng gầm lên:

    - Đồ chó phản chủ!

    Giàng Páo chưa dứt câu chửi thì con dao găm từ tay Sần Lùng như một ánh chớp bay đến cắm ngập vào cổ Giàng Páo. Giàng Páo mắt trợn ngược, rú lên ằng ặc. Tay hắn chới với, giơ lên ôm cổ. Máu từ cổ hắn phun ra phè phè. Giàng Páo chuệnh choạng mấy bước rồi đổ vật ra ngay bên bờ vực..

    Giàng Seo Tính lẩy bẩy lê đến bên Giàng Páo, mếu máo:

    - Bác Giàng Páo! Bác Giàng Páo! Tôi đã can mãi chú không nghe để bây giờ đến nông nỗi này. Khổ thân chú quá, chú Giàng Páo ơi!

    Giàng Seo Tính nức nở ngó mặt vào ngực Giàng Páo.

    - Thôi đủ rồi, lùi ra! - Sần Lùng giọng tàn nhẫn. Hắn cúi xuống rút con dao ở cổ Giàng Páo ra. Máu từ vết thương phun ra đỏ cả mặt Giàng Seo Tính. Sần Lùng chùi con dao găm vào quần áo của Giàng Páo và nói với Seo Tính:

    - Hãy trông đấy mà nhớ lấy lời thề.

    - Dạ tôi nhớ. - Giàng Seo Tính run rẩy.

    Sần Lùng co chân đạp mạnh cái xác còn nóng hổi của Giàng Páo. Cái xác nặng nề lăn tùm xuống vực nước. Nhìn đám bọt nước từ màu trắng chuyển thành màu đỏ ngầu, Giàng Seo Tính thấy mặt mày xây sẩm. Hắn tựa vào tảng đá cửa hang thở dốc. Hắn nghe văng vẳng tiếng Sần Lùng:

    - Sau đây đến gặp tôi. Rõ chưa?

    - Dạ, rõ!

    Giàng Seo Tính cúi mặt. Hắn nhìn thấy đôi giày đinh của Sần Lùng đỏ lòm máu Giàng Páo. Seo Tính thấy bên tai như có một bầy khoái rừng bay quanh nhưng tiếng giày đinh siết vào đá như người nghiến răng vẫn nghe rõ mồn một.

CHƯƠNG BA MƯƠI MỐT

Trời vẫn rét nhưng từ sáng sớm mặt trời đã nhuộm hồng các đỉnh núi đá. Trên các cành sa-mu tuyết bắt đầu tan chảy theo những cành lá nhọn và cứng ram ráp nhỏ từng giọt, từng giọt đều đều. Những cây đào no sương, no nước bắt đầu nảy lên những cục tròn như cúc áo vải. Ở đầu mỗi cái nụ phơn phớt màu hồng. Quãng gần trưa, trông qua màn sương thấy mặt trời như cái đĩa bạc. Bản Sin Suối Thầu hôm nay nhộn nhịp không khí ngày hội. Trẻ con mặc những bộ quần áo dệt bằng sợi lanh nhuộm chàm hò reo quanh đám chọi Tu lú[35]. Người lớn chạy đi chạy lại lăng xăng tất bật. Mấy chàng trai bản vai đeo khèn xúm quanh hai con ngựa cao to đóng yên da buộc ở một gốc đào, để bình phẩm, đánh giá hai con ngựa và bộ yên cương lạ mắt. Ở ngôi nhà to lợp ván thông có treo tấm vải đỏ tươi với hàng chữ “Đại hội nhân dân đoàn kết tiễu phỉ thanh bình lần thứ nhất”.

Hôm nay đại biểu từ các thôn bản thuộc khu vực Ngũ Chỉ Sơn đều có mặt trong ngôi nhà này. Lẽ ra địa điểm đại hội là thôn Sín Chải, trung tâm của khu vực, song sau trận phục kích diệt gọn bọn phỉ Sần Lùng, đồng chí Cao Kiên, trưởng ban cán sự huyện cho chuyển địa điểm họp về đây. Hơn năm chục đại biểu các dân tộc, các tổ công tác, các đơn vị bộ đội ngồi trên các hàng ghế dài, cao chân kê thành từng hàng. Trên ghế chủ tịch đoàn bên cạnh đồng chí Cao Kiên, cán bộ Quyết Tiến, có ông già Giàng Sẩu, Seo Giả, Seo Dua, Seo Mỷ và Lý Vần Sinh.

Đồng chí Cao Kiên mái tóc điểm bạc, đeo cặp kính lão, mặc chiếc áo bông bộ đội đang say sưa phân tích về những nguyên nhân thắng lợi bước đầu của công tác tiễu phỉ ở khu vực Ngũ Chỉ Sơn. Giọng đồng chí nghe ấm và vang:

− Do quán triệt phương châm tiễu phỉ của Trung ương Đảng là “quân sự và chính trị song song”, chúng ta vừa đập tan những cụm phỉ tập trung, vừa gian khổ thực hiện công tác “ba cùng”, giác ngộ cho quần chúng các dân tộc hiểu rõ về âm mưu gây phỉ của bọn đế quốc và chính sách đoàn kết, khoan hồng của chính phủ ta. Nhờ đó chúng ta đã vận động được đông đảo các tầng lớp nhân dân từ cụ già đến em nhỏ, từ bà mẹ đến chị em có chồng con đi phỉ cùng tham gia kêu gọi những người lầm đường trở về. Các sáng kiến vận động chồng con trở về làm ăn nở rộ như hoa mùa xuân. Đồng chí Seo Mỷ, một cán bộ xã đã dũng cảm một mình đi vào tận trong hang ổ của tên phỉ ác để vận động và đã biết “nhân mưu phỉ mà đánh phỉ” nên đã diệt và bắt được gần một trung đội phỉ hung hãn nhất, đẩy bọn Giàng Páo và Sần Lùng vào thế hoàn toàn cô lập...

Tiếng vỗ tay hoan hô của các đại biểu làm hai tai của Seo Mỷ bừng nóng. Chị đưa mắt nhìn sang thấy ngay Seo Giả đang nhìn chị với nụ cười khích lệ. Chị đưa mắt nhìn xuống phía cuối hội trường thấy bà mẹ Giàng Lùng cũng đang chăm chăm nhìn chị. Seo Mỷ nhớ đến hình ảnh hôm Giàng Lùng dẫn một xâu phỉ bị trói về bản, bà mẹ Giàng Lùng chạy đến gặp chị nước mắt rưng rưng. Bà cứ nắm chặt tay chị mà cảm ơn rồi chạy lại kéo Giàng Lùng đến trước mặt chị bắt Giàng Lùng quỳ xuống lễ sống Seo Mỷ. Seo Mỷ phải hai ba lần giảng giải bà mẹ mới thôi, nhưng bà quay lại bảo con: “Chị Seo Mỷ là người sinh ra con lần thứ hai đấy!”.

Seo Mỷ ghé vào tai Seo Giả nói nhỏ:

−  Chị mới được tin con trai Khúa Ly ốm nặng lắm. Chú xem có biện pháp nào giải thoát được Khúa Ly không? Nếu cứ ở trong hang đá, con Khúa Ly khó mà sống nổi.

Seo Giả khẽ thở dài, nói khẽ:

−  Khó đấy, vì giải thoát Khúa Ly có nghĩa là phải vào hang ổ Giàng Páo và Sần Lùng. Để sau đại hội này, em sẽ bàn với ban chỉ đạo và tìm hướng giải quyết.

− Tôi nghĩ dù khó ta cũng phải tìm cách giải thoát cho Khúa Ly và Seo Máy sớm ngày nào hay ngày ấy.

− Em còn sốt ruột hơn chị ấy chứ. - Seo Giả nói xong tự dưng thấy mặt nóng bừng.

Có một du kích đi đến phía sau lưng Seo Mỷ ghé vào tai chị nói nhỏ. Seo Mỷ vội vã đứng lên theo chân người du kích. Ra đến ngoài hội trường, người du kích nói:

− Ông già Giàng Lao Vu, quản gia của Giàng Páo vừa trở về. Ông già xin được gặp chị ngay.

Khi gặp Giàng Lao Vu, Seo Mỷ thấy ông già gày xọp hẳn đi. Đôi mắt ông nằm lọt trong hai quầng đen. Trong lúc nói chuyện với Seo Mỷ, giọng ông còn run run vì xúc động. Theo lời ông kể lại, ông phải đợi mất mấy ngày mới tìm được cơ hội thoát khỏi sự kiểm soát của Sần Lùng và Seo Tính mà chạy về đây. Ông lại báo tin cho Seo Mỷ biết là Giàng Páo đã bị Sần Lùng giết chết vì có ý định về làng. Sần Lùng đang tìm đường chạy đi xa hơn nữa mang theo tất cả của cải của Giàng Páo và bắt cả Khúa Ly, Seo Máy đi theo.

Tin này cũng nóng hổi như khi Giàng Lùng nói bọn phỉ tập kích chiếm Sin Suối Thầu. Seo Mỷ liền gặp ngay Seo Giả và đồng chí Cao Kiên.

Nửa giờ sau, hai tiểu đội bộ đội và một tiểu đội du kích chia thành hai mũi đi ngay vào vùng được ông già Giàng Lao Vu báo. Seo Giả phụ trách mũi thứ nhất do ông Giàng Lao Vu dẫn đường đi thẳng đến hang của Sần Lùng. Mũi thứ hai có Seo Mỷ, A Vảng, A Sẩu. Giàng Lùng biết tin cũng tình nguyện đi theo vì anh biết hang đá nơi Khúa Ly và Seo Máy đang ở.

*

*   *

Giàng Seo Tính nằm thẳng đơ trên chiếc ổ rơm. Đến hôm nay hắn vẫn chưa hết bàng hoàng, run sợ trước cái chết của Giàng Páo. Đây không phải là lần đầu hắn trông thấy máu, nhưng cái chết của Giàng Páo đã làm hắn thực sự run sợ. Hắn nghĩ đến sự tàn bạo và phản trắc của Sần Lùng mà từ nay đã trở thành ông chủ mới của hắn. Là ông chủ song Sần Lùng không thể đem lại cái mà Seo Tính cần nhất trong đời: đó là thuốc phiện. Ngay cả Sần Lùng từ trước tới nay cũng phải sống bám vào lưng Giàng Páo.

Suy cho cùng thì cả hắn và Sần Lùng đều phải sống bám vào Giàng Páo. Nếu hắn là cái đầu, thì Sần Lùng là tay chân của Giàng Páo. Ở với Giàng Páo đã lâu nên hắn quen với nếp sống của cây rêu bám vào các cành cây già cỗi giữa rừng đại ngàn. Hắn biết Giàng Páo cần hắn như cần lớp rêu xanh mịn, mượt như nhung để che giấu bớt cái sù sì, thô kệch của những cành cây già cỗi. Còn hắn cũng tự hiểu rằng nếu không có chút ít nhựa sống của những cành cây già cỗi, thì cái thân mềm oặt của rêu sau mấy ngày là khô nỏ, chỉ một que diêm cũng cháy rụi như một điếu thuốc lào.

Bây giờ cái “cây” Giàng Páo đã bị đốn đổ kềnh, hắn phải chuyển sang bám lấy cái “cây” Sần Lùng. Hắn cũng thừa khôn ngoan để hiểu rằng cái “cây” Sần Lùng cũng đã bị chặt gần hết rễ và đang lung lay nghiêng ngả trong con xoáy lốc Ngũ Chỉ Sơn. Liệu rồi cái “cây” gần đứt hết rễ này có chịu san sẻ chút nhựa hiếm hoi cho “rêu” không?

Hay là ta đi theo những ý nghĩ cuối cùng của Giàng Páo: trở về đầu hàng! Mới nghĩ đến hai chữ “đầu hàng” hắn đã thấy rùng mình. Trong óc hắn hiện lên hình ảnh Chúa Jê-Su bị đóng đanh lên thánh giá. Ai chứ Seo Giả không bao giờ quên mối thù bị cướp mất Khúa Ly... Còn Sùng Sử, Seo Mỷ càng không thể quên sự lọc lừa, tráo trở của hắn và cả cái chân què của Sùng Sử nữa chứ. Tất cả những người ấy bây giờ đều trở thành những người có quyền thế trong chính phủ vùng này.

Đường đi thấy khó, đường về lại càng bế tắc hơn. Giàng Seo Tính thấy đầu đau như búa bổ. Hắn nhắm mắt lại cố ngủ cho quên hết mọi sự đời. Song trong sự tĩnh lặng đến hoang vắng hắn lại càng nghe rõ cái tiếng rú ằng ặc của con lợn bị chọc tiết xen trong tiếng giày đinh siết lên đá nghe rờn rợn như lưỡi dao cạo vào tinh nứa. Hắn hốt hoảng chồm dậy, mở mắt ra, nhưng nước mắt từ đâu cứ tràn ra làm mờ cả mắt. Rồi hắn ngáp hộc lên, ngáp liên tiếp đến sái cả quai hàm. Hắn chợt hiểu ra cơn nghiện đã đến đánh thức con tì, con vị của hắn. Chân tay bải hoải, rã rời nhưng hắn vẩn quờ quạng sờ trên đầu giường tìm xem có còn sót lại tí thuốc phiện nào không, nhưng cái lá gói thuốc phiện cuối cùng hắn cũng đã nhúng nước và uống vào bữa sáng rồi. Sực nhớ tới cái bàn đèn bị Giàng Páo quăng vỡ, hắn đến bưng ra tỉ mẩn nạo trong cái hộp đựng thuốc và trong lòng dọc tẩu, hắn cũng kiếm được chút sái khô cong. Hắn nhổ nước bọt, vê lại thành một viên bằng hạt đỗ đỏ rồi vỗ vào miệng và chiêu một ngụm nước lã. Hắn lại nàm đuỗn ra cái ổ rơm, nhắm mắt lại. Nước dãi thôi không tứa ra nữa và một lát sau những cơn giật nhoi nhói ở hai thái dương cũng dịu dần. Hắn nghe thấy máu trong người chạy mạnh hơn và cái bải hoải rã rời ở các bắp thịt cũng mất dần. Cơn nghiện dịu đi, thay vào đó là một cảm giác đê mê lan truyền khắp cơ thể.

Giàng Seo Tính thấy đầu óc tỉnh hẳn. Hắn duỗi thẳng tay chân trên cái ổ rơm rối như ổ lợn. Rồi hắn giật mình nghĩ đến bữa thuốc tối, ngày mai và những ngày sau nữa... Trước đây việc ấy hắn không lo vì hộp cạn đã có Giàng Páo. Bây giờ thì... chẳng lẽ ngửa tay đi xin Khúa Ly hay Seo Máy? Cho dù có dày mặt đến xin chắc gì đã được, vì Seo Tính thừa hiểu rằng cả Seo Máy và Khúa Ly đều thâm thù hắn. Ai sợ ma rừng, quỷ núi thế nào không biết chứ Seo Tính sợ nhất con ma thuốc phiện. Vừa rồi mới chậm có một tí mà nó đã làm tình làm tội hắn đủ vẻ.

Hắn suy nghĩ lung lao. Cuối cùng trong cái đầu xảo quyệt của hắn bỗng nảy ra một mưu kế mới. Chẳng là hôm qua Sần Lùng vừa bàn với hắn về việc chuyển chỗ ở đến nơi bí mật hơn để có thể cầm cự được lâu dài. Sần Lùng yêu cầu phải mang hết số của cải của Giàng Páo đi và bắt cả Khúa Ly và Seo Máy đi theo. Sần Lùng chỉ nói thế nhưng Giàng Seo Tính đã nhìn thấy rõ ruột gan Sần Lùng. Hắn thấy phải kìm bàn tay của Sần Lùng lại, nên nói:

− Ngựa vận chuyển không đủ và Khúa Ly thì con đang ốm nặng. Bức bách người ta quá có thể người ta liều, sinh biến thì hỏng cả. Vả lại ông cũng nên đến chỗ mới kiểm tra lại xem địa thế quân sự, nếu không nhỡ ra lại chui vào rọ cho Việt Minh đến bắt thì khốn.

Sần Lùng thấy không thể bác được lý lẽ của Seo Tính nên phải nghe theo.

Nhớ lại chuyện ấy, trong con mắt rắn xanh của Giàng Páo lóe lên những tia gian giảo. Hắn tự bảo: Dại gì không nẫng tay trên của thằng Sần Lùng.

Máu trong người hắn rạo rực hẳn lên. Hắn nhổm dậy vơ cái quần vừa bẩn vừa hôi mà hắn vẫn gối đầu cuộn tròn cặp vào nách. Trông thấy khẩu súng lục của Giàng Páo để ở đầu giường, hắn liền cầm lên ngắm nghía: - Có cái này càng thêm được việc.

Hắn giắt khẩu súng lục vào cạp quần trước bụng, kéo ảo phủ lên rồi xăm xăm đi ra phía cửa hang...

*

*   *

Khúa Ly ngồi như hóa đá trên cái ổ rơm, tay ôm chặt con trong lòng. Giàng Tả Quán đã chết từ chiều hôm qua. Khi thằng bé tắt thở, Khúa Ly như người hóa dại. Cô gào thét gọi tên con rồi ấn vú vào miệng Giàng Tả Quán. Không thấy con ngậm vú cô lại nựng:

− Con ngoan của mẹ, sữa đang về nhiều, sữa ngọt, sữa thơm đấy, con của mẹ bú đi! Thôi, mẹ xin, mẹ xin... con đừng hờn, đừng dỗi nữa... Nào, nào... con ngoan của mẹ ngậm vú đi nào... Đấy, đấy, con tôi sắp ngậm vú đây này... Con  ngoan  nhất đời của mẹ, con bụ bẫm của mẹ... con bú hết  bầu sữa này rồi con chạy đi chơi tu hú với trẻ con cho mà xem... Kìa, con, con cười đi nào... Ôi, sao môi con tôi lại tím thế này? Chị Seo Máy ơi! Đốt lửa to lên, đốt to nữa lên, Tả Quán rét thâm môi lại rồi! Ồ, lửa cháy to quá, lửa đỏ quá, ấm quá, con mở mắt ra mà nhìn, lửa đỏ đẹp hơn cả hoa “blề” con mở mắt ra mà nhìn con ơi!

Khúa Ly vành mi mắt của Tả Quán ra. Con mắt của nó đã trắng đục như mắt lợn luộc. Ôi, con của mẹ, sao mắt của con không đen?  Sao chân tay con

lạnh thế này? Con rét quá phải không? Mẹ đốt lửa to cho con sưởi nhé? - Khúa Ly nhặt củi ở xung quanh vứt tất cả vào đống lửa... Ngọn lửa bốc cao phừng phừng. Cái hang đá lạnh lẽo sáng rực lên soi rõ bộ mặt của hai mẹ con Khúa Ly đều đã trắng bợt như miếng sáp. Người Tả Quán đã cứng lại như tảng băng trong tay Khúa Ly. Khúa Ly vẫn cứ lảm nhảm luôn miệng nói chuyện với xác Tả Quán.

Seo Máy đến bên Khúa Ly dỗ:

−  Khúa Ly ơi, Giàng Tả Quán chết mất rồi! Lửa không làm nó ấm lại được đâu. Em đặt nó xuống ổ rơm này, chị sẽ giúp em lấy vải bọc kín nó lại cho gió lạnh khỏi thổi vào. Một lúc nữa ông già Giàng Lao Vu về chị sẽ nhờ ông đem ủ nó vào đất. Chỉ có ủ Tả Quán vào đất nó mới ấm lại được. Nào, đưa cháu đây cho chị, Khúa Ly.

Khúa Ly đờ dẫn nhìn Seo Máy như nhìn một người xa lạ. Trong đôi mắt đờ đẫn của cô bỗng ánh lên những tia sáng dữ dội:

−  Không, lũ ma rừng, chúng mày đừng hòng lừa ta. Ta không cho chúng mày đem con ta đi đâu cả. Nó lạnh thì ta ủ cho nó, ta ủ mãi rồi nó sẽ ấm lại. Chúng mày đã rình cướp con tao bao nhiêu ngày rồi, tao không mắc lừa chúng mày. Cút đi! Cút ngay đi không tao chém chết bây giờ. - Khúa Ly gào lên, tay vớ lấy con dao để trong lù cở.

Seo Máy sợ hãi lùi lại. Một lúc sau chị lại lân la đến gần Khúa Ly, nhưng mắt Khúa Ly lại như tóe lửa và tay cô lại với lấy con dao phát. Seo Máy không dám đến gần song cũng không đành lòng bỏ Khúa Ly mà đi. Cô cứ ngồi nhìn Khúa Ly, còn Khúa Ly mắt cứ ngó trân trân đống lửa, tay ôm chặt cái xác Giàng Tả Quán.

Khúa Ly đã ngồi như thế từ chiều hôm qua. Seo Máy nóng ruột chờ Giàng Páo hoặc Giàng Lao Vu trở lại, nhưng cả hai người đều biệt tăm từ mấy ngày nay. Bọn lính gác cửa hang được rút đi đánh Sin Suối Thầu cũng không thấy trở lại. Hay là bọn chúng đã tháo chạy bỏ rơi hai người ở đây?

Đã có lúc Seo Máy muốn đi tìm Giàng Páo để báo tin dữ cho hắn biết, nhưng cô lại sợ nhỡ ra Khúa Ly phát điên nhảy xuống vực. Thế là Khúa Ly cứ ngồi giữ cái xác Giàng Tả Quán, còn Seo Máy lại ngồi canh giữ Khúa Ly. Mỗi giờ qua đi Seo Máy cảm thấy âm khí trong hang càng thêm nặng nề. Bên ngoài con lốc vẫn quay cuồng và lúc lúc lại thốc vào hang với những tiếng hú dài như ma gào. Seo Máy thấy khắp người nổi da gà, nhưng lòng thương Khúa Ly - người bạn gái có số phận hẩm hiu như mình - đã giúp cô vượt qua.

Ngoài cửa hang cố tiếng đá lăn, rồi tiếng chân người rõ dần. Seo Máy chạy ra. Thấy Giàng Seo Tính, Seo Máy vội vã nói:

− Giàng Tả Quán chết rồi!

Nét mặt Giàng Seo Tính không hề thay đổi:

− Chết rồi à?

− Tả Quán chết từ chiều hôm qua, mà Khúa Ly không chịu rời cái xác thằng bé.

− Được, để tôi vào xem.

Giàng Seo Tính đi đến gần Khúa Ly. Thấy có người đến gần Khúa Ly lại vớ lấy con dao phát và quát:

− Cút ngay, lũ ma rừng!

Giàng Seo Tính sững lại, nhưng rồi hắn lại đến đến gần hơn. Khúa Ly rút phắt con dao phát và giơ cao. Giàng Seo Tính sợ hãi nhảy lùi hai bước và làm rơi cái quần đang kẹp ở nách. Khúa Ly quát:

− Cút ngay! Cút ngay lũ ma rừng! Mày đừng hòng đến dây mà cướp con ta.

Giàng Seo Tính đứng ngắm Khúa Ly một lúc lâu, rồi bỗng dưng đổi ra nét mặt tươi cười:

− Xin chào bà Giàng Páo!

Khúa Ly vẫn nhìn gườm gườm nhưng không nói gì.

− Kìa, bà không nhận ra tôi nữa sao? Tôi là thày thuốc giỏi nhất Múng Hung đây. Ông Giàng Páo cho người đến mời, nhưng đường xa quá bây giờ mới tới được. Tôi đến hơi chậm, nhưng tôi đã có thuốc thì Giàng Tả Quán sẽ khỏi bệnh ngay. Nào, bà đưa Tả Quán cho tôi xem bệnh. Xem bệnh xong, chỉ một lá thuốc của tôi là Tả Quán lại biết khóc, biết cười, biết bú mẹ, rồi hai mẹ con lại bế nhau về Phìn Chải ở, lúc ấy thì chả còn lo sợ gì nữa. Nào, đưa ngay Tả Quán cho tôi xem bệnh, chậm thì không cứu được cháu nữa đâu.

Khúa Ly nhìn Giàng Seo Tính suốt từ đầu đến chân như nhìn một con quái vật. Khúa Ly từ từ đứng lên và đưa con cho Giàng Seo Tính.

Seo Tính rùng mình khi tay hắn chạm phải cái xác lạnh giá. Hắn ôm cái xác Tả Quán chạy thốc ra cửa hang. Khúa Ly đuổi theo gào lên:

− Mày mang con tao đi đâu?

Seo Máy giữ Khúa Ly lại và nói nhỏ nhẹ:

− Thầy thuốc mang Tả Quán ra cửa hang để chữa thuốc. Em theo ra không chữa được bệnh của Tả Quán đâu.

Vừa nói Seo Máy vừa dìu Khúa Ly ngồi xuống ổ rơm.

Một lúc sau Giàng Seo Tính trở lại, hắn nhặt cái quần rơi xuống đất cặp vào nách. Seo Máy hỏi:

− Giàng Tả Quán đâu rồi?

− Cho nó đi tắm mát cùng bố nó.

− Ông nói sao?

− Sần Lùng đã giết Giàng Páo rồi vứt xác xuống vực đã hai ngày rồi.

Seo Máy ngớ người trước cái tin đột ngột ấy. Cô gặng lại:

− Có thật thế không? Sao đến giờ ông mới cho chúng tôi biết?

− Một con dao găm phóng trúng cuống họng, Giàng Páo chết ngay trước mắt tôi. Sần Lùng cấm tôi không được nói cho ai biết chuyện.

− Vì sao lại xảy ra chuyện này?

− Giàng Páo định về hàng, Sần Lùng không cho về và thủ tiêu luôn.

Seo Máy trút một tiếng thở phào nhẹ nhõm rồi cô đột ngột hỏi:

− Nó đã cấm sao ông còn dám đến đây báo tin?

Giàng Seo Tính lấy lại tư thế chững chạc và nói:

− Không phải đến báo tin mà là ta đến để thực hiện cái nghĩa vụ của người Mông ta.

Nói xong hắn vứt cái quần hôi xì vào ổ rơm của Khúa Ly và Seo Máy đang ngồi, rồi dõng dạc nói:

− Giàng Páo đã chết, Giàng Tả Quán cũng đã đi theo bố nó. Dòng họ Giàng ở đây chỉ còn lại mình ta. Hơn nữa ta còn là em của Giàng Páo. Vì thế, theo phong tục của người Mông, ta sẽ thay Giàng cai quản các người cùng với tất cả số của cải, trâu ruộng của Giàng Páo.

Khúa Ly như người chợt tỉnh cơn mê. Cô nhìn Giàng Seo Tính bằng ánh mắt tóe lửa. Nhặt lấy cái quần bẩn thỉu, cô ném thẳng vào mặt Giàng Seo Tính. Mặt Giàng Seo Tính trơ ra như cái thớt gỗ nghiến. Hắn bắt lấy cái quần và lại ném vào ổ của Khúa Ly. Khúa Ly lại ném vào mặt hắn. Lần này hắn lại ném cái quần vào giữa Khúa Ly và Seo Máy rồi rút khẩu súng lục chĩa vào hai người ra lệnh:

− Gập quần lại và để lên đầu giường. Làm đi không ta bắn.

Nhìn nét mặt của Khúa Ly và Seo Máy, Giàng Seo Tính biết cả hai người đang căm ghét hắn đến cực điểm. Hắn nói giọng xoa dịu:

− Các người đừng nhìn ta bằng con mắt như thế. Ta không còn sức đâu để làm chồng cả hai đứa, nhưng ta cần bạc trắng và thuốc phiện. Khi ta đã là chồng của hai người, ta sẽ làm chủ tất cả số bạc trắng và thuốc phiện của Giàng Páo. Lúc ấy ta sẵn sàng trả tự do cho cả hai người như thả hai con ngựa cái. Khi ấy chọn con đực nào là tùy ý thích các người. Bây giờ hãy gập quần của ta lại, gối để lên đầu giường theo đúng tục lệ của người Mông ta. Mau lên!

Từ lúc Giàng Seo Tính bộc lộ tất cả sự gian ác và đểu cáng của nó, lửa căm hờn trong lòng Seo Máy bốc lên hừng hực. Nghĩ đến mối thù xưa, Seo Máy chồm đến túm lấy cổ áo Giàng Seo Tính kéo bật ngửa hắn ra sau. Giàng Seo Tính loạng choạng ngã ngồi xuống nền hang đá. Seo Máy rít lên:

− Giàng Seo Tính, mày là con rắn độc! Mày đã bày mưu cho Giàng Páo giết bố tao, hãm hại đời tao để cướp lấy năm chục nén thuốc phiện. Cũng chính mày lại bày kế độc giết cả bố mẹ Khúa Ly, phá vỡ mối tình của Khúa Ly với Seo Giả. Khúa Ly đã bị chúng mày đày đọa đến mức nửa điên nửa dại thế kia mà mày vẫn chưa chịu buông tha hay sao? Đồ rắn xanh! Quân hổ thọt! Nợ máu phải trả bằng máu, mày sẽ phải chết!

Mắt Seo Máy long lên, tay rút con dao đeo cạnh sườn xông vào chém Giàng Seo Tính.

Nhưng một tiếng nổ đã vang lên. Seo Máy khựng lại ôm ngực lảo đảo bước tới phía Giàng Seo Tính. Máu loang ra đỏ cả ngực bên trái của Seo Máy. Thấy Seo Máy chưa ngã hẳn, Seo Tính vừa lùi vừa chĩa súng vào Seo Máy nổ liền hai phát. Nhưng ngay lúc ấy, Giàng Seo Tính bỗng rú lên kinh hoàng. Cánh tay cầm súng của hắn đã bị lưỡi dao phát của Khúa Ly chém đứt lìa như chém một cành củi. Bàn tay còn lại của Seo Tính ôm chầm lấy cánh tay bị chặt đứt máu đang trào ra như nước chảy. Đầu óc hắn quay cuồng, nghiêng ngả. Con mắt trắng dã của hắn đã thấy Khúa Ly đứng sừng sững trước mặt. Khúa Ly gầm lên dữ tợn:

− Giàng Seo Tính! Hãy mở mắt nhìn thẳng vào tao đây. Bố mẹ tao đâu? Con tao đâu? Con rắn xanh độc ác! Lấy cạn máu trong người mày cũng không đủ rửa tội ác của mày đâu.

Con dao phát đẫm máu trong tay Khúa Ly lại vung lên. Giàng Seo Tính rú lên kinh hãi. Tiếng rú của hắn đã bị cắt ngang bởi một tiếng: phập! Cái đầu hắn lật ngửa về phía sau chỉ còn dính vào thân bởi miếng da gáy. Máu phun ra ồng ộc. Giàng Seo Tính đổ vật xuống như một cây chuối thối gốc. Đôi chân hắn giãy đạp như đuôi con rắn khi đã bị đánh rập đầu.

Khúa Ly vứt dao chạy lại vực Seo Máy ngồi tựa vào cánh tay. Máu đã ướt đẫm cái áo xáo-khỏa của Seo Máy. Hơi thở của Seo Máy gấp gáp, nặng nhọc. Khúa Ly gọi hối hả:

− Seo Máy! Chị Seo Máy! Tỉnh lại đi!

Seo Máy vẫn bằn bặt trong hơi thở nặng nề. Nước mắt Khúa Ly trào ra, cô gọi qua tiếng nắc:

− Chị Seo Máy! Chị Seo Máy!

Seo Máy từ từ mở mắt. Khúa Ly tháy ánh mắt của Seo Máy xa vời như từ một ngôi sao chiều tối. Khúa Ly nói thảng thốt:

− Chị Seo Máy, tỉnh lại đi! Thằng Giàng Seo Tính đã chết rồi, em đã trả thù cho chị.

Khúa Ly thấy mắt Seo Máy hơi động đậy, có lẽ chị đã nghe thấy lời mình nói, nhưng sao mắt Seo Máy nhắm lại thế này?

Khúa Ly lay mạnh Seo Máy và gọi:

− Chị Seo Máy, chị Seo Máy mở mắt ra nào!

Hai làn mi mắt của Seo Máy đã khép chặt. Ôi, thế là đôi mắt màu nâu dịu hiền như mắt con nai không bao giờ mở ra nữa! Khúa Ly cảm thấy người Seo Máy lạnh đi nhanh chóng. Cô khóc nấc lên, bế xốc Seo Máy lên tay đi ra phía cửa hang. Đầu Seo Máy hơi ngửa ra thả làn tóc xanh óng mượt kéo lê trên nền hang đá.

Đến cửa hang Khúa Ly chợt nghe có tiếng quát nhỏ, nhưng đanh gọn:

− Đứng im! Trong hang còn ai không? - Khúa Ly chân vẫn bước đều miệng đáp:

− Không!

− Trời ơi, Khúa Ly!

Có tiếng phụ nữ kêu lên và chạy bổ đến. Người đó là Seo Mỷ. Nhìn toàn thân Khúa Ly đẫm máu, Seo Mỷ hốt hoảng hỏi:

− Em làm sao thế Khúa Ly? Ai giết Seo Máy thế này?

− Giàng Seo Tính.

Những người đi theo Seo Mỷ nhao nhao hỏi:

− Thằng Seo Tính đâu rồi?

− Nó chết rồi! - Khúa Ly đáp.

Mọi người xúm vào giúp Khúa Ly đặt Seo Máy nằm ngay ngắn ttên một phiến đá phẳng trước cửa hang. Seo Mỷ lấy bi đông nước của A Sẩu rửa mặt cho Seo Máy. Mặt Seo Máy trắng ra như cánh hoa păng-công, hai làn mi cong vút nhắm lại bình thản như người đang ngủ.

Seo Mỷ nói vẻ ân hận:

− Chị đến chậm quá!... Vừa lặng lẽ kéo vạt áo xáo-khỏa lau nước mắt.

Sau đó Seo Mỷ đến bên Khúa Ly hỏi:

− Làm sao đến nông nỗi này, Khúa Ly?

Khúa Ly kể vắn tắt:

− Giàng Páo muốn về hàng nên bị Sần Lùng giết đã mấy ngày rồi. Hôm nay thằng Seo Tính đến dùng súng ép chúng em phải lấy nó để nó chiếm số bạc trắng và thuốc phiện của Giàng Páo. Chị Seo Máy tức giận xông vào chém và bị nó bắn chết. Em đứng sau đã dùng dao phát chém chết nó trả thù cho Seo Máy.

− Đồ chó đểu! Nó chết như thế còn chưa đáng với tội ác của nó đâu.

Mọi người đều căm tức nói.

Seo Mỷ kéo Khúa Ly ra chỗ vắng an ủi cô và báo tin: Seo Giả đã trở về. Anh đang cùng một đơn vị bộ đội và du kích đi truy lùng tên Sần Lùng và bọn tàn phỉ.

Cùng lúc này mọi người nghe tiếng súng nổ rộ ở cánh rừng trước mặt.

Mắt Khúa Ly ngời lên nhìn về phía tiếng súng nổ, nhưng rồi cô lại thấy nỗi tủi cực dâng lên chẹn ngang cổ. Tự nhiên Khúa Ly thấy mắt tối sầm lại, cổ nghẹt thở. Cây cối xung quanh quay tròn như trong cơn lốc núi với vô vàn tiếng nổ lục bục trong tai. Khúa Ly nấc lên liền mấy cái và từ từ ngã vào đôi tay ấm áp của Seo Mỷ.

CHƯƠNG BA MƯƠI HAI

Xuân nay lại có tuyết rơi. Trong không trung bông tuyết như vô vàn nàng tiên áo trắng quay tròn đùa rỡn với bầy cú chao đi, liệng lại. Tuyết nhẹ xốp như bông phủ lên núi đồi một màu trắng tinh khiết. Tuyết điểm cho rặng sa-mu xanh rờn những bông hoa trắng nõn nà. Trên các mái nhà cũng óng ánh màu tuyết trắng. Còn hoa pãng-công lại hờn dỗi vì tuyết đã tranh mất vẻ trinh trắng độc tôn của nó giữa ngàn xanh. Chỉ có những cây đào lại được dịp phô đầy đủ sắc hồng rực rỡ và ấm áp. Ở vùng núi cao vời này, tiếng xuân còn thủ thỉ, dìu dặt trong tiếng đàn môi thấm vào lòng những chàng trai đến tuổi trưởng thành. Còn những cô gái đến tuổi dậy thì lại bị quyến rũ đi theo tiếng xuân bởi tiếng khèn thoảng bay trong gió:

     Em hỡi! Xuân lại về.

     Cái gì gọi xuân về?

     Con chim “di lì” gọi xuân về.

     Nó hót líu lô chẳng có nơi đâu về đậu trên ngọn cây trúc...[36]

Tiếng khèn gọi những cô gái Mông mới lớn mặc áo xáo-khỏa cổ viền đỏ tươi với đường triện thêu màu vàng rực, tà áo chàm màu tím bóng láng khép hờ hững trên bộ ngực nở nang. Ngoài trời tuyết trắng lại vẳng đến lời mời gọi:

     Em ơi, mùa xuân lại tới.

     Cái gì đem xuân tới?

     Con chim “di lì” đem xuân tới.

     Nó kêu ríu rít không nơi đậu.

     Về đậu trên ngọn sa mu...[37]

Nghe tiếng xuân về lòng Khúa Ly cũng thấy xốn xang, rạo rực. Những kỷ niệm xa xưa vừa êm đềm vừa chua xót lại hiện về. Nhìn những bông hoa đào tươi rói rùng mình trong tuyết lạnh, Khúa Ly bỗng chép miệng:

− Ôi, những cánh hoa đào mỏng manh cớ sao lại nở trong mùa giá rét phũ phàng này?

Mấy cô gái Mông áo quần rực rõ, xà cạp bó chẽn bắp chân đi qua ngõ làm Khúa Ly chạnh lòng nhìn lại bộ quần áo của mình. Cô thấy mặt nóng ran vì chợt nhận ra hôm nay cô cũng mặc bộ quần áo ngày xuân...

Kể từ cái ngày cuối cùng khủng khiếp ở trong hang đá, đến nay đã ba lần trăng mọc. Sau một thời gian được Seo Mỷ chăm sóc, an ủi, nỗi đau buồn trong Khúa Ly đã dần nguôi, sức khỏe trở lại và Khúa Ly lại trở về với cuộc sống bình thường của một phụ nữ Mông: đi nương, se lanh, dệt vải, thêu hoa...

Bộ mặt thôn bản vẫn còn tiêu điều xơ xác. Nạn đói đã xuất hiện ngay từ Tết Mông[38]. Đội dân quân, du kích của từng bản ngoài việc tuần phòng canh gác và đi truy lùng bọn tàn phỉ Sần Lùng, còn có nhiệm vụ đi đầu trong sản xuất, hướng dẫn nhân dân vào núi khai thác lâm sản về bán đổi lấy muối, gạo, dầu thắp.

Được cán bộ Quyết Tiến và Seo Mỷ gợi ý, Khúa Ly đã đem hầu hết số thóc bắp của Giàng Páo cho các hộ túng thiếu vay ăn sản xuất. Những nhà thiếu ruộng nước, được Khúa Ly cho mượn ruộng để trồng cấy. Khúa Ly cũng theo chị em lên nương và còn tham gia đội dân quân canh gác. Mọi người đã bắt gặp những nụ cười rạng rỡ hồn nhiên của Khúa Ly.

Nhìn bề ngoài tưởng như cuộc sống thanh thản đã trở lại với người phụ nữ Mông đáng thương này, song trong lòng Khúa Ly cơn lốc ngầm vẫn chưa chấm dứt.                   

Đã mấy lần Seo Giả nhắn qua Seo Mỷ muốn gặp Khúa Ly, nhưng lần nào Khúa Ly cũng lẩn tránh. Đêm về Khủa Ly lại trằn trọc trên cái giường vừa chật, vừa ngắn. Cô lại nhớ đến tiếng đàn môi đầu tiên tỏ tình của Seo Giả:

    ... “Ta lần đến đầu hiên

    Em quần áo tinh tươm nằm yên trên chiếu.

    Ta nảy khúc đàn môi réo rắt

    Em bừng tình mỏ mắt.

    Ta nảy khúc đàn môi tỏ tình

    Em tỉnh giấc hé nhìn...

    Thế mà em còn đợi đầu non trăng ló

    Mói rón rén mở cửa ra ngó,

    Thế mà em còn chờ đỉnh núi trăng nhô

    Mới bẽn lẽn hé cửa thập thò.

    Em thủng thẳng vơ bó lanh

    Lẻn ra cùng ta ngồi sưởi dưới chòm sao xanh…[39]

Khúa Ly thở dài, tự nói với mình:

− Ôi, bây giờ đâu còn Khúa Ly của năm năm về trước! Ta đâu còn xứng với những lời tỏ tình đằm thắm và chân thành của Seo Giả. Nếu như có người đã ví đời người con gái Mông chỉ đáng giá hai cái bánh ngô, thì ta bây giờ là cái bánh ngô đã có mùi chua. Ta đâu còn xứng đáng với Seo Giả nữa.

Nghĩ đến đây nỗi tủi cực lại dâng lên trào qua khóe mắt.

Song cũng có lúc Khúa Ly lại tự hỏi: Đời ta thiếu Seo Giả rồi sẽ ra sao? Những năm tháng sống tủi cực trong nhà Giàng Páo đã mấy lần ta hái đủ chín cái lá ngón giắt vào người rồi ra ngồi bên bờ suối. Khi nghĩ đến sẽ có ngày gặp lại Seo Giả ta lại thả nắm lá ngón cho dòng nước cuốn đi. Bây giờ bốn lần, năm lượt Seo Giả muốn gặp ta, rõ là cái bụng Seo Giả không coi ta như cái bánh ngô chua, vậy mà ta...

Nghĩ đi thật rầu ruột, nghĩ lại muốn nát gan, lòng Khúa Ly ngổn ngang như mớ lanh rối.

Hôm nay mùa xuân lại về. Mùa xuân huyền diệu của tuổi trẻ, mùa ươm hy vọng và ước mơ. Cả mùa xuân này nữa, tuy vừa trải qua một mùa đông bão lốc phũ phàng, hoa đào vẫn đẹp, vẫn tươi, vẫn là nơi hò hẹn, chứng kiến cho mối tình thủy chung đôi lứa.

Khúa Ly thong thả bước ra sân. Cô bâng khuâng vin một cành hoa đào làm những bông tuyết rơi lả tả. Cô đón những bông tuyết nhẹ nhàng xoa lên mặt. Tuyết lạnh tan dần trên đôi má đỏ hồng của Khúa Ly.

− Trông em hôm nay còn đẹp hơn cả hoa đào đấy!

  Khúa Ly quay lại thấy Seo Mỷ đã đứng sau cô từ lúc nào. Seo Mỷ nắm tay Khúa Ly tha thẩn đi dưới tán hoa đào.

− Mùa xuân thường gợi nhớ những kỷ niệm đẹp, phải không Khúa Ly?

− Kỷ niệm đẹp ư?... - Khúa Ly thẫn thờ nhắc lại - Giá như không có những kỷ niệm ấy, bây giờ lòng em nhẹ nhõm biết bao - Khúa Ly thở dài.

− Đừng nghĩ thế Khúa Ly ạ. Cái gì đẹp vẫn cứ đẹp. Em xem những bông hoa này, trong tuyết sa, bão lốc hoa đào càng đẹp, càng tươi em ạ.

− …

− Tình yêu cũng như thế Khúa Ly ạ. Xưa nay bạc trắng và quyền hành đâ từng chiếm đoạt được nhiều người con gái, song bạc trắng và quyền hành chưa bao giờ mua được tình yêu.

− Thân em bây giờ đâu còn trong trắng như cánh hoa păng-công mà chỉ còn là cái bánh ngô đã có mùi chua. Thân đã như vậy làm sao còn tình yêu trong trắng?

− Không đúng thế đâu. Người ta có thể nhuộm sợi lanh thành nhiều màu, nhưng lòng người ai mà nhuộm được. Mối tình của em với Seo Giả dù bão lốc Ngũ Chỉ Sơn cũng không thể làm nó vẩn bụi. Seo Giả đã nhiều lần nói với chị như vậy. Chị nghĩ em đừng lẩn tránh Seo Giả nữa.

Khúa Ly lại thở dài:

− Thà mình em chịu khổ, chứ em không đành lòng để Seo Giả vẩn đục vì em.

− Em lại nghĩ quẩn rồi! Seo Giả đã vượt qua bao nhiêu sông lạ, suối sâu, vượt qua bão rừng, lốc núi, đã dấn mình vào lửa đạn cũng chỉ vì muốn giành lại hạnh phúc cho mọi người, trong đó có em. Thôi đừng làm Seo Giả buồn khổ nữa. Những năm qua em và Seo Giả đã đau khổ nhiều rồi, đừng làm Seo Giả khổ thêm ngày nào nữa. Đến với Seo Giả đi! Seo Giả vẫn đợi em ở cuối vườn đào đấy!

Khúa Ly vẫn do dự, ngần ngừ. Seo Mỷ lại giục:

− Đi đi em. Chị phải về kẻo cháu Sùng Tả mong.

Thấy Seo Giả từ gốc đào gần đó bước ra, Seo Mỷ vẫy Seo Giả lại, rồi chia tay với Khúa Ly.

Khúa Ly và Seo Giả lặng lẽ đi bên nhau, vết chân của họ dẫm chồng lên nhau trên nền tuyết trắng. Khúa Ly xúc động, bồi hồi và nước mắt cứ muốn trào ra. Nhìn những bông hoa đào bị tuyết phủ dày lòng cô lại thấy xót xa. Cô nhẹ tay rung cành, tuyết rời khỏi những cánh hoa đào, rơi lả tả.

Seo Giả cũng im lặng. Anh không muốn làm xáo động những suy nghĩ của Khúa Ly. Anh hiểu rằng sự im lặng của Khúa Ly lúc này giống như lớp tuyết mỏng tạm thời che phủ những mầm non. Rồi đây chính màng tuyết này sẽ làm mềm lớp vỏ cây sù sì để những mầm non bật dậy vươn lên đón ánh mặt trời.

Đâu đây vẳng tới tai hai người tiếng đàn môi thủ thỉ của đôi bạn tình:

      Nắng sớm nắng không nóng.

      Nắng muộn nắng nóng ran.

      Nắng sém khóm ngải xanh

      Nắng héo tàu rau cải.

      Nắng sớm nắng không nóng.

      Nắng muộn nắng nóng ran.

      Nắng nóng mây mù tan.

      Nắng nóng tuyết chảy tràn...

Seo Giả thầm cảm ơn tiếng đàn đã nói giúp nỗi lòng mình. Anh nhìn Khúa Ly đăm đắm. Hồi lâu anh mới rụt rè nắm lấy bàn tay ấm áp của Khúa Ly. Để yên bàn tay trong đôi tay của Seo Giả, nhưng Khúa Ly lại hỏi sang chuyện khác.

− Đêm qua các anh đi vây cũng không bắt được Sần Lùng à?

− Nghe cơ sở báo nó mới về nhà lão mo Sần Si kiếm rượu thịt ăn tết, anh cho hai tiểu đội đến vây ngay, sục tìm khắp nơi mà không thấy. Mãi sáng nay, một em bé chăn trâu cho biết nó trốn trong cái áo quan để ngay đầu nhà lão mo. Quỷ quyệt thật! Kể cả hôm qua, ta đã vây bắt hụt nó ba lần rồi. Nó hệt như con cáo tinh ranh.

− Chưa bắt được nó thì vùng này vẫn chưa yên đâu.

− Chẳng lẽ các anh chịu bó tay với mấy tên tàn phỉ ấy à?

− Khi còn có người muốn che giấu nó ta bắt cũng khó đấy!

− Sao các anh không bắt lão mo ấy đi? Không có người cho ăn thì Sần Lùng chỉ có ra hàng hoặc chết đói thôi.

− Không được đâu Khúa Ly ạ. Không thể dùng súng đạn, bắt bớ mà thu phục được lòng người, chỉ có lẽ phải và sự đối xử chân tình mới làm cho lòng người quy phục.

Seo Giả lại nhìn Khúa Ly đăm đắm. Khúa Ly cũng nhìn anh. Cách đây năm mùa xuân trong lần đầu gặp Seo Giả, chính đôi mắt ấy đã mách cho Khúa Ly nỗi lòng của chàng trai mới gặp. Giờ đây Khúa Ly cảm thấy ánh mắt của Seo Giả vẫn như hồi ấy và còn sâu đậm hơn xưa. Lòng Khúa Ly lại rạo rực như ngày nào. Trong cái rạo rực, bồn chồn, Khúa Ly càng thấy thương Seo Giả hơn. Cô tiến sát lại và nép vào ngực anh. Seo Giả ôm chặt lấy đôi vai đang rung từng nhịp của Khúa Ly. Cả hai người không nói thêm một lời nào, nhưng họ đều biết họ đang nói gì với nhau sau những năm tháng đằng đẵng xa cách và nhớ thương.

Mãi sau Seo Giả mới ngẩng lên nhìn bầu trời và reo lên:

− Mặt trời lên rồi! Em nhìn đẹp không kìa?

Khúa Ly cũng ngửa mặt nhìn theo. Mặt trời như chiếc đĩa vàng hiện ra chói lói. Qua tròng nước mắt, Khúa Ly lại thấy mặt trời có thêm những quầng ánh sáng xanh, đỏ, tím, vàng rực rỡ. Cô bàng hoàng như người trong mơ:

− Có thật em đang đứng bên anh không, anh Seo Giả?

− Thật đấy em à!

Seo Giả nắm chặt tay Khúa Ly như để Khúa Ly tin chắc rằng họ đang ở bên nhau.

Trên những cành đào tuyết bắt đầu tan. Từng giọt, từng giọt nước trong vắt nhỏ đều đều xuống đầu và vai họ. Hoa đào như chiếc dù màu hồng che lấy hai người. Đâu đây có đôi chim họa mi lảnh lót cao giọng hót.

Viết xong mùa đào 1977

Sửa lại: tháng 4 - 1989

XUÂN NGUYÊN

[1] Phăng Ky: Người Mông gọi người Pháp.

[2] Nhựa anh túc loại tốt nhất được mười tuổi, còn có người gọi là mười thành. Loại xấu chỉ được sáu, bảy thành hoặc sáu, bảy tuổi.

[3] Dân ca Mông.

[4] Người Mông có tục “cướp vợ”. Khi người con gái không yêu, hoặc gia đình không thuận gả, người con trai tổ chức “cướp” người con gái về nhà mình, rồi cử người đến hỏi. Nhà gái phải thuận gả, nhưng thường thách cưới nặng. Trường hợp Seo Mỷ nói “cướp” là muốn rủ Sùng Sử cùng trốn đi một nơi xa, không tổ chức cưới hỏi gì cả.

[5] Anh bán gì? (tiếng Quan Hoả).

[6] Bao nhiêu tiền? (tiếng Quan Hoả).

[7] Không có gì (tiếng Mông).

[8] Số lính 33 (tiếng Pháp bồi, vợ lính hay dùng)

[9] Đi tuần tra, còn có nghĩa như vây ráp (tiếng Pháp bồi)

[10] “Cu xoong” (tiếng Pháp bồi): con lợn (câu nói miệt thị).

[11] Bánh đúc thái mỏng chan với nước dưa chua.

[12] Ngựa rồng: long mã, ngựa thổ: ngựa xích thố. Ý nói là những con ngựa đẹp, ngựa tốt.

[13] Tủa Sào: Đại Triều - ý nói là đất nước Trung Quốc.

[14] Dân ca Mông

[15] Đại lý: là một đơn vị hành chính do Pháp đặt ra ở vùng biên giới Việt - Trung tương đương với một huyện hiện nay.

[16] Thóc khách, gà khách: Khoản bóc lột kiểu “địa tô cống nạp” do bọn thống trị phong kiến đặt ra.

[17] Chử Lầu: Tiếng Mông chỉ ông trời, tương đương như Ngọc Hoàng mà người Kinh hay dùng.

[18] Chỉ cố đạo.

¹⁹ Phái đoàn 5: bí danh của phái đoàn quân sự Pháp, có mối liên hệ với các thổ ty, phản động vùng biên giới, chỉ đạo các hoạt động mở đầu gây phỉ.

[20] BT.2 (deuxième bataillon Thai - Tiểu đoàn Thái số 2).

[21]  Dân chúng vũ trang: thực chất là thổ phỉ.

[22]    Séc-xi-ông 49 tức là khoa 49, bí danh của khoa “tình báo và hành động” (Renseignement et actions), tiền thân của G.C.M.A. (viết tắt của chữ groupement de commandos mixtes aéroportés).

[23] Giàng Quấy: tiếng Quan Hỏa gọi người Pháp (dương quỷ - quỷ từ biển vào).

[24] Mỗi cân tương đương một lít.

[25] Ăng ten Phòng Tô: một cơ sở chỉ đạo hoạt động tình báo quân sự Pháp, đặt dưới sự chỉ huy của Ăng ten Tây Bắc.

[26] Trong các buổi nam nữ Mông hát đối đáp bao giờ cũng bắt đầu bằng bài hát “mở đầu”.

[27] Theo người Dáy, con bảng là giống chim kêu đem lại điềm gở.

[28] Bưn ơi: trời ơi!

[29] Sếp gúp (chef grouppe): toán trưởng - Tiếng Pháp.

[30]  “Sa sén”: những tờ giấy bản cắt thành những hình đồng tiền nối liền nhau thành băng dài treo thành từng chùm ở các ngôi mộ của dân tộc Dáy.

[31]  “Phúng tả cấn phúng, dí tả cấn dí” (tiếng Quan Hỏa): gió to theo gió, mưa to theo mưa.

[32] Lùng chù: cây mai.

[33] Một cơ sở huấn luyện biệt kích của Pháp ở Tây Bắc.

[34] Phụ nữ Mông vùng Ngũ Chỉ Sơn đều mặc quần và chân cuốn xà cạp bằng vải chàm.

[35] Tu lú: Quay.

[36] Trích dân ca H’Mông

[37] Trích dân ca H’Mông

[38]  Tết Mông thường ăn theo Tết Dưong lịch.

[39] Dân ca Mông.