Lời giới thiệu

Một câu hơn cả nghìn năm

Lưu Chấn Vân đã phải ấp ủ, thai nghén ba năm mới cho ra đời cuốn tiểu thuyết này. Đây cũng là tác phẩm chín nhất, hay nhất của ông kể từ trước đến nay..

Phong cách kể chuyện của tác giả giống với nhật ký dã sử thời Minh, Thanh. Câu chữ chắt lọc, tình tiết rõ ràng, giọng kể mạch lạc, văn phong có dáng dấp của những bậc tác gia tiền bối như: Uông Tăng Kỳ, Tôn Lê¹... Bởi vậy từng câu, từng chữ trong tác phẩm đều mang nghệ thuật biểu đạt, thấm đẫm mồ hôi tác giả. Quan trọng hơn, chỉ với ngôn ngữ như vậy, tác giả mới có thể đối ứng và thể hiện được nội hàm của tác phẩm: nền văn hóa phương Tây đối thoại với Thánh Thần và nền sinh thái của nhân loại, bởi sự hiện hữu mọi nơi của Thánh Thần mà người ta vui vẻ, tự tại. Người với người tuy quan hệ, qua lại không nhiều, nhưng không bị cô độc. Tiếp nữa, văn hóa Trung Quốc đối thoại với con người và kiếp người phù du lại vì sự chú trọng cực đoan đến hiện thực và truyền thống Nho gia, vì sự khác nhau về quần xã, địa vị và lợi ích, vì sự trắc trở, khó đoán của lòng người và mất mát niềm tin, nên những người bạn có thể dốc bầu tâm sự, sưởi ấm tâm hồn mình không nhiều, vậy nên phải sống trong nỗi cô độc nghìn năm.

1. Uông Tăng Kỳ: sinh năm 1920 tại tỉnh Tô Giang. Là nhân vật tiêu biểu cho thế hệ nhà văn đương đại, nhà viết kịch, tản văn... Cuộc đời ông trải qua nhiều sóng gió, trắc trở, phải chịu đựng nhiều sự đối đãi bất công. Nhưng dù vậy ông vẫn luôn giữ thái độ bình tĩnh, khoáng đạt và sáng tác ra rất nhiều những tác phẩm văn học theo chủ nghĩa lạc quan tích cực.

Tôn Lê: sinh năm 1913 tại tỉnh Hà Bắc. Là người đi đầu trong tầng lớp những nhà văn đương đại Trung Quốc. Các tác phẩm của ông nhận được sự đánh giá rất cao của mọi người. Sau khi đọc xong tác phẩm của ông, Mao Trạch Đông từng viết: “Đây là một tác giả rất có phong cách.”

Mỗi một người Trung Quốc đều có trải nghiệm về niềm cô độc như vậy. Thế nhưng, kể từ Ngũ Tứ đến nay, đây là cuốn tiểu thuyết đầu tiên nhìn thẳng vào người dân thường, quan tâm đến tâm hồn họ và ca ngợi họ như thế.

Nửa đầu cuốn tiểu thuyết nói về quá khứ: Ngô Mô-sê cô độc đánh mất cô con gái nuôi - người duy nhất “nói chuyện được” với gã. Vì sự tìm, gã rời khỏi Diên Tân. Nửa cuối tiểu thuyết nói về hiện tại: Con trai con gái nuôi của Ngô Mô-sê là Ngưu Ái Gia cũng vì để thoát khỏi sự cô độc, muốn tìm một người bạn “nói chuyện được”, mà đi tới Diên Tân. Rời và Tới ròng rã mất trăm năm. Trong tác phẩm này, mọi mối quan hệ tình tiết và kết cấu nhân vật, mọi sự hài hòa trong tổ chức quần xã và gia đình, thậm chí đến ngay cả nhục dục và tình yêu cũng đều liên quan đến chuyện người với người có nói chuyện được với nhau hay không; liên quan đến chuyện lời nói ra có thể chạm đến tâm hồn, mang lại hơi ấm, hóa giải xung đột, kích thích đam mê hay không. Lời nói, một khi đã trở thành thứ duy nhất để tương thông giữa con người với con người, thì sự tìm kiếm và cô độc liền đi kèm theo nhau suốt đời. Sự đuối sức của tâm hồn và sự rệu rã của sự sống, và cả sự mịt mù, mệt mỏi vô bờ bến liền sản sinh, gắn với nhau như hình với bóng.

Từ đó, chúng ta chợt nhận ra, người Trung Quốc sao lại phải sống mệt mỏi đến vậy!

Sự mệt mỏi ấy, giống như đêm dài đằng đẵng, mài cứa vào thần kinh chúng ta, hết đời này sang đời khác.

Để thoát khỏi sự cô độc và mệt mỏi ấy, những con người trong tác phẩm đã cố gắng tạo ra những thanh âm và niềm vui riêng. Thế là, hô tang liền trở thành nghề mà nhân vật chính Dương Bách Thuận tôn thờ. Thủ đàm với con hát trở thành sở thích cá nhân của huyện trưởng... Nhưng điều ấy vẫn không thể thay đổi được số phận của nhân vật trong truyện. Bởi vậy, đọc cuốn tiểu thuyết này, ta thấy nặng nề, đau đớn. Tâm trạng ấy khiến chúng ta không ngừng bị quẩn quanh giữa “Luận Ngữ” và “Kinh Thánh”, quanh quẩn trong mối trăn trở nghìn năm là đối thoại với Thánh Thần hay đối thoại với con người...

Đương nhiên, đọc cuốn tiểu thuyết này, chúng ta cũng cảm nhận được sự bền bỉ và ngoan cường của sự sống. Để có được một chỗ dựa và an ủi về tinh thần, con người bất giác lại theo đuổi bóng dáng trong “Một câu chọi vạn câu”, rất giống với tấm lưng còng của tổ tiên và vòm trời được ghép bởi vô vàn những tấm lưng ấy.

-An Ba Thuấn

Rời Diên Tân

1

Bố Dương Bách Thuận bán đậu phụ, người ta gọi lão là lão Dương bán đậu phụ. Ngoài đậu phụ, mùa hè, lão còn bán cả mỳ nguội. Lão Dương bán đậu phụ và lão Mã đánh xe ngựa ơ Mã Gia Trang là bạn thân với nhau. Thật ra hai người vốn không nên là bạn, bởi lão Mã thường bắt nạt lão Dương. Bắt nạt ở đây không phải ý bảo lão ta đánh, hay mắng chửi, hay bắt chẹt lão Dương về khoản tiền bạc, mà là coi khinh từ trong trứng nước. Khi đã coi khinh một ai đó thì có thể không cần phải đi lại, quan hệ với người ấy, nhưng lão Mã hễ nói chuyện tếu táo là lại không thể thiếu được lão Dương. Lão Dương khi kể với mọi người về bạn mình, người đầu tiên lão nhắc đến là lão Mã. Còn lão Mã khi kể về bạn mình, kể đây là kể sau lưng, thì cấm có lần nào lão ta đả động đến lão Dương bán đậu phụ và mỳ nguội ở Dương Gia Trang. Nhưng người ngoài không biết nội tình bên trong lại cứ tưởng hai người là bạn thân.

Năm Dương Bách Thuận 11 tuổi, lão Lý thợ rèn ngoài thị trấn làm tiệc mừng thọ mẹ. Lò rèn của lão Lý tên là “Lò rèn Đới Vượng”, chuyên làm mấy thứ như: thìa, dao thái, lưỡi rìu, lưỡi cuốc, lưỡi liềm, răng bừa, lưỡi xẻng, chốt cửa... Cánh thợ rèn, mười người thì có đến tám chín người tính tình nôn nóng. Nhưng lão Lý lại đủng đỉnh. Một cái đinh bừa thôi mà lão ta cũng phải làm hai canh giờ mới xong. Chậm đây, nhưng là chậm chắc, chậm tinh xảo, cái đinh bừa ấy thể nào cũng góc cạnh sắc nét. Trước khi đem tôi, những thứ: thìa, dao thái, lưỡi rìu, lưỡi cuốc, lưỡi liềm, lưỡi dao, chốt cửa... đều được lão in lên hai chữ “Đới Vượng”. Trong bán kính vài chục dặm, tuyệt nhiên không có một gã thợ rèn nào hành nghề. Không phải vì tay nghề họ kém lão Lý, mà vì chẳng ai có thế lọ mọ, tẩn mẩn được như lão. Người đủng đỉnh thường kỹ tính. Người kỹ tính dễ thù dai. Lão Lý là dần làm ăn, lò rèn ngày nào cũng có người qua lại, chắc chắn không tránh khỏi có câu này câu kia đắc tội với lão. Ấy thế nhưng lão không thù người ngoài, chỉ thù mỗi mẹ. Mẹ lão là người nóng tính, cái tính đủng đỉnh của lão là do bị tính nóng nảy của bà mẹ đè nén mà ra. Hồi tám tuổi, Lý ăn vụng một miếng bánh táo, liền bị mẹ giơ chiếc muôi sắt lên giáng thẳng vào đầu. Chậc... một hố sâu hoắm hiện ra, máu chảy ròng ròng. Người khác, khi vết thương đã lành thường quên đau, còn lão bắt đầu từ tám tuổi đã thù mẹ. Cái sự thù của lão không phải vì vết thương sâu hoắm, mà vì bà mẹ lão, sau khi làm ra vết thương ấy vẫn cười cười nói nói, tung tẩy đi cùng mọi người tới phố huyện xem tuồng. Cũng chẳng phải vì thù cái sự xem tuồng, mà vì sau khi lão trưởng thành, một người tính đủng đỉnh, một người tính nôn nóng, cách nhìn nhận về mỗi sự việc đều khác nhau. Mẹ lão bị viêm vành mắt. Năm lão 40 tuổi, bố lão mất. Năm lão 45 tuổi, mẹ lão bị mù. Sau khi bà mẹ bị mù, lão Lý trở thành ông chủ của Lò rèn Đới Vượng . Sau khi thành ông chủ rồi, lão Lý cũng vẫn chẳng hề này kia với bà mẹ. Chuyện ăn, chuyện mặc của bà vẫn giống như lúc trước, có điều bà mẹ nói gì, lão đều bỏ ngoài tai. Làm nghề rèn, bữa ăn ngày thường rất đạm bạc, nhưng bà mẹ lão vẫn lớn tiếng:

- Nhạt miệng quá đi mất! Mau đi làm miếng thịt bò về đây cho tôi nhai tạm.

Lão Lý:

- Hẵng cứ đợi đấy.

Đợi cũng chỉ là đợi suông thế. Mẹ lão:

- Buồn quá đi mất. Mau dắt con lừa ra đây để tôi ra phố huyện chơi một lát.

- Hẵng cứ đợi đấy.

Đợi cũng chỉ là đợi suông thế. Không phải lão cố ý chọc giận mẹ, mà là để hãm dần cái tính nôn nóng của bà. Mẹ lão nôn nóng đã nửa đời người, giờ đã đến lúc phải thong thả lại. Nhưng lão cũng sợ, làm như thế phiền phức e sẽ ngày càng nhiều. Năm mẹ lão 70 tuổi, lão Lý muốn làm lễ mừng thọ cho mẹ. Bà mẹ:

- Sắp xuống lỗ đến nơi rồi, khỏi phải thọ thiếc gì cả. Ngày thường, cứ tử tế với tôi thêm một chút là được.

Rồi lại gõ chiếc gậy xuống đất:

- Anh định làm lễ mừng thọ cho tôi à? Hay lại âm mưu gì cũng không biết chừng.

Lão Lý:

- Bà chỉ nghĩ lẩn thẩn.

Nhưng lão Lý vẫn làm lễ mừng thọ cho mẹ, thật ra không phải vì mẹ lão. Tháng trước, có một thợ rèn họ Đoàn, người An Huy, đến thị trấn và cũng mở một lò rèn. Lão Đoàn béo mập. Lò rèn của lão có tên là “Lò rèn Đoàn béo”. Nếu lão Đoàn cũng tính tình nôn nóng, thì lão Lý chẳng sợ. Ai dè, lão Đoàn béo cũng là một tay đủng đỉnh. Một chiếc đinh bừa mà cũng phải làm mất hai canh giờ đồng hồ. Lão Lý phát hoảng. Muốn nhân dịp mừng thọ mẹ tổ chức một bữa tiệc thật linh đình để dằn mặt lão béo. Mượn cái sự đông khách khứa để lão béo phải hiểu rằng: đất có thổ công, sông có hà bá. Nhưng mọi người chẳng ai hiểu cái nội tình ấy. Chỉ biết, trước đầy, lão Lý chẳng hiếu đễ gì với mẹ, giờ đột nhiên lại có hiếu, bèn đoán chắc lão ta đã hiểu ra bổn phận làm con. Trưa hôm ấy, mọi người đều mang quà đến dự tiệc mừng thọ mẹ lão Lý. Lão Dương và lão Mã đều là bạn của lão Lý, nên hôm ấy cũng đến. Lão Dương phải dậy sớm đi bán đậu phụ ở xa, nên đến hơi muộn. Mã Gia Trang gần thị trấn, nên lão Mã có mặt rất chuẩn giờ. Lão Lý biết lão Dương bán đậu phụ và lão Mã đánh xe ngựa chơi thân với nhau, nên dành một chỗ cho lão Dương ngay cạnh lão Mã. Lão Lý những tưởng mình sắp đặt thế là chu toàn lắm, nào ngờ lão Mă có vẻ bực mình:

- Ấy chớ! Bác đổi lão ta ra chỗ khác ngồi đi.

Lão Lý:

- Hai bác ngồi cạnh nhau nói chuyện tếu cho không khí nó rôm rả.

Lão Mã hỏi:

- Hôm nay có chất cay không?

Lão Lý:

- Mỗi bàn ba chai. Không chơi rượu can, nhá.

Lão Mã:

- Thì thế. Không uống rượu, nói chuyện vui với lão ta còn được. Chứ hễ cứ nốc rượu vào, là lão ta toàn móc ruột móc gan. Móc xong, hể hả lắm, nhưng lại khổ cái thân tôi.

Lại tiếp:

- Cũng chẳng phải một đôi bận đâu.

Lúc ấy, lão Lý mới biết, đôi bạn này không phải là tri kỷ. Hoặc giả, lão Dương coi lão Mã là tri kỷ, nhưng lão Mã lại không thế. Lão Lý đành bèn chuyển chỗ lão Dương tới bàn khác, cạnh lão Đỗ làm nghề môi giới buôn bán gia súc. Dương Bách Thuận bị bố sai sang quẩy nước giúp nhà lão Lý từ hôm trước, nên đã nghe hết câu chuyện. Ngay sau hôm tiệc mừng thọ, lão Dương bán đậu phụ ngồi nhà ca cẩm cỗ nhà lão Lý ăn chán quá, mất quà oan. Chán ở đây không phải vì cỗ bàn không thịnh soạn, mà vì nói chuyện với cái tay Đỗ không hợp. Đầu tay Đỗ đã hói, lại còn bốc mùi, gàu rụng đầy vai. Lão Dương tưởng vì mình tới muộn, nên chẳng may phải ngồi cạnh lão Đỗ. Dương Bách Thuận liên đem câu chuyện nghe được hôm qua kể với bố. Nghe xong, lão Dương giáng ngay cho thằng con một cái bạt tai:

- Bác Mã đời nào nói thế. Mày chỉ tầm bậy tầm bạ!

Dương Bách Thuận tức tưởi. Còn bố nó ôm đầu ngồi sụp xuống cửa quầy đậu phụ, chẳng nói chẳng rằng. Suốt nửa tháng sau đó, lão Dương cũng chẳng hề đả động đến lão Mã nữa. Thê nhưng, sau nửa tháng, lão Dương lại qua lại với lão Mã, lại nói chuyện tếu táo, có việc lại tìm đến lão Mã trao đổi, bàn bạc.

Bán hàng thường phải rao, nhưng lão Dương lại chẳng thích rao gì cả. Rao hàng chia làm hai loại: thô và tinh. Rao thô nghĩa là: bán gì rao nấy, chẳng hạn đã là đậu phụ thì cứ đậu phụ mà rao “Đậu phụ đêêêê...” “Đậu phụ Dương Gia Trang đêêêê..” Còn rao tinh nghĩa là rao có nhạc có điệu hẳn hoi, tâng đậu phụ của mình lên mấy bậc: “Bạn rằng là, đậu phụ này ý a, có phải là đậu phụ? Xin thưa rằng là, đậu phụ này ý a, là đậu phụ. Nhưng không thể ý a coi là đậu phụ...” Thế thì coi là gì? Là bạch ngọc, là mã não chứ còn gì nữa! Lão Dương mồm miệng vụng về, không biết ngân nga thành giai điệu, nhưng lại không muốn rao thô. Thật ra, lão đã từng rao thô, nhưng cũng đặc sắc đáo đế ra phết: “Đậu phụ mới làm, không phải lăn tăn về chất lượng đâyyyyy...” Lão biết đánh trống, dùi trống nện vào mặt trống, gõ vào thành trống, tạo ra nhiều âm thanh khác nhau, vui tai đáo để. Lão ta liến chơi độc , lúc bán đậu phụ, không rao, mà gõ trống. Đánh trống bán đậu phụ, mới mẻ, sáng tạo quá còn gì! Người trong làng hễ nghe tiếng trống là biết ngay lão Dương bán đậu phụ ở Dương Gia Trang đã tới. Ngoài những lúc bán đậu phụ ở làng, vào dịp chợ phiên trên thị trấn, lão cũng lên đó bán. Vừa bán đậu phụ, vừa bán mỳ nguội. Lão ta lấy nan tre cắt mỳ nguội thành từng sợi, cho vào bát, rắc hành, cho thêm mấy nhánh kinh giới, rồi trộn với tương vừng. Bán bát nào, làm bát ấy. Bên trái hàng lão Dương là lão Khổng ở Khổng Gia Trang bán bánh nướng nhân thịt lừa. Bên phải là lão Đậu ở Đậu Gia Trang bán súp cay và thuốc lá sợi. Ở làng, lão Dương đánh trống để bán đậu phụ và mỳ nguội. Ở chợ phiên trên thị trấn, lão cũng giở chiêu ấy. Tiếng trống liên hồi kỳ trận, suốt từ sáng đến tối. Lúc đầu, mọi người thấy mới lạ, nhưng sau độ một tháng, đám lão Khổng, lão Đậu đều phát ngấy. Lão Khổng:

- Chốc lại “tùng tùng”, chốc lại “cắc cắc”. Bác Dương này, cái đầu tôi bị bác gõ thành mỳ nguội nhà bác rồi đấy. Buôn bán cỏn con mà cứ làm như xuất quân đánh trận không bằng. Có cần phải ầm ĩ đến thế không?

Lão Đậu tính nóng. Chẳng nói chẳng rằng, mặt hằm hằm sấn đến, đá một phát rách trống của lão Dương.

40 năm sau, lão Dương bị trúng gió, nằm liệt giường. Mọi việc trong nhà giao cho con trai cả là Dương Bách Nghiệp cầm trịch. Người khác hễ bị trúng gió là không điều khiển được trí não, mồm miệng cũng vượt khỏi tầm kiểm soát, lắp ba lắp bắp không thành câu. Nhưng lão Dương lại khác, chỉ bị liệt người, trí não và mồm miệng đều không sao. Hồi chưa bị liệt, mồm miệng vụng về, nói chuyện nọ xọ chuyện kia, hoặc gộp hai chuyện thành một. Nhưng sau khi bị liệt, đầu óc tự dưng minh mẫn, mồm miệng lại hóa trôi chảy. Gặp chuyện đều xử lý rất bình tĩnh, đâu ra đấy. Sau khi bị liệt, cả ngày phải nằm trên giường, hơi tí lại phải nhờ vả người khác. Về khoản này, rõ là không bằng lúc trước được, đã thế lại còn thiệt mắt, thiệt mồm. Hễ có bóng người vào, là lão vội đánh ánh mắt nghênh đón, lấy lòng. Sau đấy, người ta hỏi gì, lão đáp nấy. Hồi chưa bị liệt, lão thường nói dối, nhưng sau khi bị liệt, câu nào cũng móc ruột móc gan. Uống nước nhiều, đêm cũng sẽ trở dậy nhiều, nên bắt đầu từ chiều là lão không uống nữa. Sau 40 năm, bạn bè trước của lão, người thì mất, người còn sống thì mỗi người một việc. Sau khi lão bị liệt, chẳng có ma nào đến thăm lão. Ngày Rằm tháng Tám năm ấy, lão Đoàn khi đó bán hành ở chợ xách hai phong bánh đến thăm lão. Lâu không gặp cố nhân, lão Dương cầm tay lão Đoàn rưng rưng. Thấy người nhà đi vào, lão vội lấy tay áo lau nước mắt. Lão Đoàn:

- Ông còn liệt kê được những người buôn bán ở chợ phiên năm xưa, từ đầu đông sang đầu tây không?

Đành rằng đầu óc lão Dượng còn tỉnh táo, nhưng đã 40 năm trôi qua, lão cũng đã quên hơn nửa những người bạn cùng buôn bán với lão dạo ấy. Lão xòe bàn tay đếm, đến người thứ năm là chịu. Nhưng lão vẫn nhớ đến lão Khổng bản bánh nướng nhân thịt lừa và lão Đậu bán súp cay và thuốc lá sợi lắm, bèn nhảy cóc qua rất nhiều người, đến thẳng đến hai lão ấy.

- Lão Khổng nói năng nhỏ nhẹ. Lão Đậu thì tính tình nóng nảy. Hồi ấy, lão ta còn đá rách cả trống của tôi. Nhưng đời nào tôi chịu thua, tôi cũng đạp một phát vào quầy hàng của lão, làm súp cay đổ lênh láng xuống đất.

Lão Đoàn:

- Ông còn nhớ lão Đổng ở Đổng Gia Trang làm nghề thiến lợn không? Ngoài thiến lợn ra, lão ta còn vá nồi thuê ấy.

Lão Dương chau mày nghĩ ngợi, không nhớ ra lão Đổng vừa thiến lợn, vừa và nổi thuê. Lão Đoàn:

- Thế còn lão Ngụy ở Ngụy Gia Trang? Ở mé ngoài cùng phía tây chợ phiên, bán gừng tươi, hay cười tủm ấy. Chốc lão ta lại tủm tỉm, chốc lại tủm tỉm. Chẳng biết cười cái gì.

Lão Dương vẫn chẳng nhớ ra nổi. Lão Đoàn:

- Thế còn lão Mã ở Mã Gia Trang làm nghề đánh xe ngựa, chắc ông vẫn nhớ chứ hả?

Lão Dương thở phào:

- Lão ấy thì tôi nhớ chứ sao không. Chết hơn hai năm rồi.

Lão Đoàn cười:

- Năm xưa, lúc nào ông cũng chỉ có lão Mã, chẳng thèm để ý đến ai. Nhưng ông đâu biết rằng, ông coi người ta là bạn, nhưng người ta toàn bỡn cợt ông đằng sau lưng.

Lão Dương vội chuyển đề tài:

- Chuyện bao năm rồi, mà ông vẫn nhớ à.

Lão Đoàn:

- Tôi không nói đến chuyện ấy, mà nói đến cái lý. Kẻ chẳng coi ông là bạn, thì ông cứ săn đón người ta cả đời, còn người coi ông là bạn, thì ông lại chẳng xem vào đầu. Hồi ấy, người trên chợ đều bực mình chuyện ông gõ trống, mỗi tôi là thích nghe. Để được nghe tiếng trống, tôi đã mua không biết bao nhiêu là mỳ nguội của ông. Có bận, muốn lân la đôi ba câu với ông, nhưng ông có thèm bắt chuyện đâu.

Lão Dương vội nói:

- Làm gì có chuyện ấy.

Lão Đoàn phẩy tay:

- Đấy, ông xem. Đến bây giờ ông vẫn còn chưa coi tôi là bạn. Hôm nay tôi đến đây là muốn hỏi ông một câu.

- Ông hỏi gì?

- Sống cả đời rồi. Ông có được một người nào đáng tấm bạn không?

Lại nói:

- Trước đây chưa nghĩ ra. Nhưng bây giờ, nằm trên giường thế này, chắc hẳn ông đã thông rồi chứ hả?

Lúc ấy, lão Dương mới hiểu. Thì ra, sau 40 năm, tay Đoàn thấy mình nằm liệt giường, còn chân tay hắn vẫn nhanh nhẹn, nên tìm đến để trả thù. Lão Dương nhổ nước miếng:

- Ông Đoàn, khi xưa tôi đã không nhìn lầm ông. Ông là đồ tồi.

Lão Đoàn cười, bỏ đi. Lão ta đi rồi, lão Dương vẫn còn nằm trên giường mắng chửi lão. Con trai cả Dương Bách Nghiệp đi vào, ông ta là anh của Dương Bách Thuận, tuổi đã ngoài 50. Hồi nhỏ, Dương Bách Nghiệp đần độn, toàn bị lão Dương đánh. Sau hơn 40 năm, lão Dương nằm liệt giường, ông ta trở thành chủ gia đinh. Lão Dương giờ có muốn động chân động tay, cũng phải nhìn sắc mặt ông con cả. Bách Nghiệp tiếp tục đề tài của lão Đoàn, hỏi:

- Lão Mã đánh xe ngựa. Ông bán đậu phụ. Hai người chẳng dây mơ rễ má gì với nhau. Hồi ấy, người ta chẳng coi ông là người, cớ sao ông lại cứ phải săn đón làm bạn với lão ta? Không hiểu ông có lý do gì?

Lão Dương dám nổi nóng với lão Đoàn, nhưng không dám nổi nóng với Bách Nghiệp. Ông ta hỏi câu gì, lão phải trả lời câu ấy. Đành thôi chửi lão Đoàn, than:

- Có chứ. Nếu không, bố cũng cóc sợ cái lão ấy.

Bách Nghiệp:

- Ông ăn chặn của lão ta thứ gì à? Hay có quả phốt nào bị lão ta bắt thóp?

Lão Dương:

“Giả có ăn chặn hay bị phốt thì lão ấy cũng chẳng bắt thóp được bố. Kiếp sau, không chơi bời, qua lại với lão ấy là được chứ gì. Chẳng là, ngay lần đầu tiên chạm nhau, bố đã bị lão ấy át vía.

Bách Nghiệp:

- Át thế nào?

Lão Dương:

- Lần đầu bố gặp lão ấy là ở phiên chợ bán gia súc. Lão ấy đi chợ mua ngựa, còn bố bán lừa. Cả bọn tán gẫu với nhau. Cùng một câu chuyện, nhưng bố chỉ có thể nhìn được một dặm, còn lão ấy thì nhìn được mười dặm. Bố chỉ nhìn được một tháng, nhưng lão ấy có thể nhìn được tới mười năm. Cuối cùng, bố không bán được lừa. Về khoản lời lẽ, bố bị lão Mã át vía.

Lại lắc đầu:

- Việc không bắt người, nhưng lời bắt người.

Lại nói:

- Sau này, hễ gặp việc gì, bố đều tìm lão ấy để bàn bạc.

Bách Nghiệp:

- Con hiểu rồi, vẫn là ông muốn ăn chặn người khác. Gặp việc, không tự mình quyết định được, muốn mượn thêm đôi mắt của người khác cho tinh tường. Nhưng con vẫn không hiểu, lão ấy đã không coi ông ra gì, nhưng sao vẫn cứ qua lại với ông nhỉ?

Lão Dương:

- Trong chu vi trăm dặm, tìm đâu ra người có thể nhìn được mười dặm, nhìn thấu một năm? Lão Mã cả đời cũng chẳng có bạn.

Lại cảm thán:

- Đời lão Mã không nên đánh xe ngựa.

Bách Nghiệp:

- Không đánh xe ngựa thì làm gì?

Lão Dương:

- Lão Giả mù thầy bói đã xem cho lão ấy, bảo đáng ra lão ấy phải là đám Trần Thắng, Ngô Quảng ấy, nhưng lão không có gan, trời vừa tối là đố dám ra khỏi nhà. Thực ra, cả đời lão ấy đánh xe ngựa, nhưng cũng chẳng đâu vào đâu. Đánh xe ngựa mà không dám đánh xe đi ban đêm, để lỡ biết bao nhiêu là việc!

Rồi nổi giận:

- Nhát như chuột nhắt mà dám coi thường tao à? Mẹ kiếp, có tao coi thường lão ấy thì có! Cả đời không coi tao là bạn à? Có mà tao không coi lão ấy là bạn thì có!

Bách Nghiệp gật gù. Gã hiểu rằng, hai lão ấy phải là bạn của nhau suốt đời. Đã đến giờ ăn trưa. Hôm ấy là ngày Rằm tháng Tám, bữa trưa ăn bánh bột mỳ rán, canh rau hầm thịt. Bánh bột mỳ rán là món lão Dương khoái khẩu nhất. Nhưng hơn 60 tuổi, răng rụng quá nửa, không nhai nổi, phải có thêm món canh rau hầm thịt. Rau và thịt được đun lâu, rau nhừ, thịt cũng nhừ, nước canh nóng bỏng. Xé bánh thả vào nước rau hầm thịt, ngâm đến độ bánh vừa cho vào miệng là đã tan ra. Hồi lão Dương còn trẻ, vào dịp lễ tết đều ăn bánh bột mỳ rán. Nhưng sau khi lão bị liệt giường, chuyện có được ăn hay không, lão không quyết được.

Vốn dĩ, Bách Nghiệp đã quyết định bữa trưa sẽ ăn món bánh bột mỳ rán và canh rau hầm thịt. Nhưng lão Dương lại tưởng vì vừa rồi mình nói thật, nên Bách Nghiệp mới cho ăn, coi như phần thưởng. Ăn một bữa bánh mà lão Dương mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Trong hơi nóng của bát canh rau hầm thịt, lão ngẩng mặt lên, cười lấy lòng cậu con cả, ý bảo:

- Lần sau anh hỏi gì, bố cũng sẽ nói thật.

2

Trước năm 16 tuổi, Dương Bách Thuận cảm thấy người bạn tốt nhất trên đời của mình là gã cắt tóc họ Bùi. Nhưng kể từ khi quen biết nhau, hai người chẳng mấy khi nói chuyện. Hồi Bách Thuận 16 tuổi, Bùi đã hơn 30. Gã ta sống ở Bùi Gia Trang, Bách Thuận sống ở Dương Gia Trang, cách nhau 30 dặm, bị ngăn bởi con sông Hoàng Hà, nên một năm chẳng gặp nhau được mấy bận. Bách Thuận chưa tới Bùi Gia Trang bao giờ. Còn Bùi đã từng đến Dương Gia Trang để cắt tóc. Ấy thế, nhưng khi đã hơn 70 tuổi, Bách Thuận vẫn thường nhớ đến Bùi.

Cắt tóc không phải nghề gia truyền của Bùi. Ông nội gã làm nghề dệt chiếu và bán dép, bố gã buôn lừa. Một năm bốn mùa, bố gã vai khoác tay nải, tay cầm roi tới Nội Mông buôn lừa. Đi từ Diên Tân (tỉnh Hà Nam) tới Nội Mông phải mất một tháng. Từ Nội Mông đánh lừa về nhà, đi chậm, phải một tháng rưỡi. Cứ thế, một năm làm được bốn, năm vụ. Lớn lên, Bùi cũng theo bố học buôn lừa. Hai năm sau, bố Bùi bị thương hàn, mất. Bùi bắt đầu một mình lên đường, làm bạn với cánh buôn lừa khác, tới Nội Mông buôn lừa. Bùi tuy ít tuổi, nhưng lại có trí khôn của một người từng trải. Tiền gã kiếm được trong một năm không hề ít hơn số tiền bố gã kiếm được lúc sinh thời. Năm 18 tuổi, Bùi lấy vợ đẻ con, mọi chuyện cứ nhẹ như lông hồng. Nghề buôn lừa cả năm có đến tám, chín tháng sống xa nhà, nên chuyện bồ bịch là không tránh khỏi. Cánh buôn lừa khác cũng thế, hoặc ở Sơn Tây, hoặc ở Thiểm Bắc, hoặc ở Nội Mông, tùy xem tới đâu mới cặp được bồ. Nhưng bồ thì cũng chỉ là bổ, chỉ là chơi bời lăng nhăng thế mà thôi. Người khác toàn giấu bồ tên họ thật của mình, đến quê cha đất tổ ở đâu cũng nói dối. Hồi ấy, Bùi còn trẻ, ở Nội Mông có một ả bồ tên là Tư Cầm Cách Lặc. Lần đầu ăn ngủ với nhau, ả ta hỏi tên tuổi, quê quán, đang sướng, Bùi tồng tộc khai hết. Cách Lặc là gái đã có chồng, chồng ả cũng đi chăn gia súc ở xa, ở nhà ả liền cặp bồ. Trước là để sướng cái thân, sau là để bồ cho ít tiền, có đồng ra đồng vào tiêu riêng. Ả cặp bồ không chỉ với một người, người tình hờ khác của ả là một gã người Hà Bắc, cũng tới Nội Mông buôn lừa. Nhưng gã đó khôn hơn, giấu nhẹm họ tên và quê quán thật của mình. Mùa thu năm ấy, chuyện vụng trộm giữa Cách Lặc và gã tình hờ người Hà Bắc bị bại lộ. Chồng ả sau ba tháng đi chăn gia súc về, phát hiện vợ đã mang bầu. Người tộc Mông Cổ thường không bận tâm lắm chuyện bồ bịch, suốt ngày chén thịt bò, thịt cừu, thừa ca-lo nên chẳng mấy để ý cái chuyện vặt vãnh về đêm ấy. Nhưng vợ bồ bịch để rồi mang thai, thì chồng ả tức lắm, vì khi đứa bé này sinh ra, thì bằng gã nuôi con hộ thiên hạ à! Thế nên, phàm là những người cặp bồ đều biết, đành rằng sướng thì sướng thật, nhưng sướng cũng phải có ngày có tháng. Gặp lúc không đúng ngày đúng tháng, thì phút sướng cuối cùng cũng phải nhịn lại, không được để có thai. Lần với gã người Hà Bắc, ả sướng quá hóa mụ mị. Dù biết vào ngày ấy tháng ấy là hỏng bét, nhưng vẫn cứ để gã Hà Bắc mặc sức sướng tới bến. Gã Hà Bắc sướng, còn chồng ả thì lại tức, cảm thấy như thế là thằng bồ của vợ mình cố tình chơi khăm mình, gã dùng roi da quất cho ả một trận. Cách Lặc đau quá không những khai ra gã bồ người Hà Bắc, mà còn khai cả gã bồ người Hà Nam họ Bùi. Chồng ả bỏ ả ở nhà, giắt con dao mổ bò tức tốc lên đường. Gã đến Hà Bắc trước, nhưng không tìm thấy tên mà vợ gã đã khai. Gã lại tới Bùi Gia Trang, huyện Diên Tan, tinh Ha Nam. Thấy Bùi, gã lao đến đòi quyết trận sinh tử. Mọi người hên xúm vào can gián. Bùi phải bồi thường 30 đồng bạc trang, cộng thêm tiền lộ phí hai chiều, mới tống khứ được gã người Mông Cổ. Gã Mông Cổ đi rồi, nhưng sự việc vẫn chưa kết thúc. Vợ Bùi họ Thái, ba ngày ả treo cổ ba lần. Dù lần nào cũng được cứu, nhưng Thái của ba ngày sau với Thái của ba ngày trước là hai người khác hẳn. Trước đây, Thái sợ Bùi. Còn bây giờ, là Bùi sợ Thái. Thái bảo:

- Chuyện này anh tính thế nào?

Bùi:

- Từ giờ trở đi, mọi thứ tôi đều nghe mình.

Thái:

- Từ giờ trở đi, cạch bà chị nhà anh ra, nhá!

Chuyện cặp bồ thoắt cái chuyển sang chuyện bà chị, khiến Bùi có phần mụ mị. Mẹ Bùi mất sớm, chị gái nuôi từ lúc Bùi mới sáu tuổi đầu, vì thế hai chị em rất thương nhau. Nhưng Thái lại khục khoặc với bà chị chồng. Bùi hiểu ra cái lý ấy, cúi đầu lí nhí:

- Dù sao, chị cũng đã lấy chồng. Sau này, tôi không quan tâm đến chị nữa là được chứ gì.

Thái lại hỏi:

- Từ giờ trở đi, anh có còn đi Nội Mông nữa không?

- Đi hay không là do mình.

- Từ giờ trở đi, anh đừng bao giờ nhắc đến hai chữ “buôn lừa”!

Bùi đành cất tay nải và cây roi, không buôn lừa nữa. Bây giờ, gã mới ngộ ra, cái tay Mông Cổ ấy lặn lội xa xôi tới Hà Nam tìm gã không phải để quyết trận sinh tử, cũng chẳng phải vì tiền, mà là để gã không được sống yên ổn suốt phần đời còn lại. Tay Mông Cổ này người thô, nhưng tính toán không thô chút nào cả, hạ thủ độc ra phết. Nhưng ả Cách Lặc mang thai đâu phải trách nhiệm của Bùi chứ. Gã Hà Bắc ăn ốc, còn Bùi phải đổ vỏ. Oan là oan ở chỗ ấy. Không được buôn lừa, Bùi chuyển sang học nghề cắt tóc của lão Phùng ở Phùng Gia Trang. Học cắt tóc không khó. Bình thường, học ba năm là có thể xuất sư, nhưng mới hai năm rưỡi, Bùi đã có thể tự mình quẩy gánh đồ nghề, đi cắt tóc khắp vùng, kế từ đó cũng đã bảy, tám năm. Có điều, kể từ đấy, Bùi ít nói hẳn. Khi cắt tóc, sư phụ gã là lão Phùng thích nói chuyện với khách, nên khắp vùng này, chuyện gì lão cũng biết. Còn Bùi, lúc cắt tóc cho khách, từ đầu chí cuối, miệng câm như hến. Mọi người đều bảo, trò khác thầy. Kiệm lời đã đành, cắt tóc thì cứ cắt, nhưng Bùi lại hay thở dài. Cắt một cái đầu, gã phải thở dài bốn, năm bận. Một lần, Bùi tới nhà phú ông Mạnh ở Mạnh Gia Trang cắt tóc. Nhà phú ông Mạnh có 50 khoảnh đất, hơn 20 người giúp việc. Cắt tóc cho tất tật đám giúp việc và phú ông Mạnh xong thì mặt trời đã chuẩn bị khuất núi. Phú ông có một người bạn họ Chử, quê ở huyện Lạc Ninh, phía tây tỉnh Hà Nam, làm nghề buôn muối. Hôm ấy, Chử buôn muối ở Sơn Đông về, đi qua Diên Tân, liên ghé vào thăm phú ông Mạnh. Chử thấy tóc mình đã dài, bèn bảo Bùi cắt cho. Được vài nhát cắt, Bùi thở dài. Thêm vài nhát cắt, lại thở dài. Cắt được một nửa, thì Chử cáu tiết, để nguyên nửa mảng đầu lởm chởm nhảy dựng lên, chỉ vào mặt Bùi:

- Đéo mẹ mày chứ! Cắt thêm cái đầu thì tao quỵt của nhà mày chắc? Thở vắn than dài. Mày định phun cái đen đủi vào người tao à!

Bùi cầm con dao cạo đứng nghệt ra, mặt đỏ tía tai, không nói được lời nào. Cuối cùng, phú ông Mạnh phải đứng ra giải vây cho gã, nói với Chử:

- Này bác, không phải tay ấy thở dài, mà là hơi thở tay ấy nó dài hơn bình thường. Tay ấy bị tật thế, chứ không phải vì chuyện cắt tóc đâu.

Chử hùng hổ trợn mắt nhìn Bùi một cái, rồi mới chịu ngồi xuống để Bùi cắt tiếp. Ở ngoài cả ngày đã chẳng nói năng gì, về đến nhà, Bùi cũng vẫn câm như hến. Hàng ngày, trong nhà có bao nhiêu việc, thì bấy nhiêu việc do mụ vợ là Thái quyết. Bùi làm theo ý tứ, sắp đặt của Thái. Hơi không đúng ý là mụ ta lại ngoác mồm chửi. Lúc đầu, Bùi còn quặc lại, nhưng vừa quặc lại là mụ vợ liền lôi vụ Nội Mông ra, lôi cả thằng con hoang ở Nội Mông ra nữa, Bùi lại tịt ngỏm, không quặc lại được nữa. Chửi trước mặt đã đành, đằng này vừa chửi hôm trước thì hôm sau, Thái lại đem chuyện Bùi bị chửi kể cho cả làng cả tổng nghe cứ như kể chuyện tiếu lâm. Thế thì đích thị là bắt nạt rồi còn gì. Nhưng khi chuyện đến tai Bùi, gã lại giả vờ như không nghe thấy. Khắp vùng này, ai cũng biết, Bùi ở nhà rất sợ vợ.

Mùa hè năm ấy, Bùi tới Tô Gia Trang cắt tóc. Tô Gia Trang là một làng lớn, có tới bốn, năm trăm hộ. Với Bùi, đây là địa bàn làm ăn màu mỡ nhất. Gã bao cắt tóc cho ba, bốn mươi hộ, mà trong đó đàn ông con trai có nhu cầu cắt tóc phải đến con số trăm. Bùi cắt liền hai ngày, đến trưa ngày thứ ba mới cắt xong. Bùi quẩy gánh đồ nghề trở về. Đến bờ Hoàng Hà, thì gặp Tăng làm nghề mổ lợn ở Tăng Gia Trang, gã đang tới Chu Gia Trang để mổ lợn. Đều là dân làm ăn bên ngoài, nên Bùi và Tăng thường gặp nhau, nói chuyện cũng có vẻ hợp. Hai người liền dừng lại, ngồi dưới gốc liễu ven sông hút thuốc. Vừa hút thuốc, vừa nói chuyện phiếm. Bùi thấy tóc Tăng đã dài, liền bảo:

- Trong gánh vẫn còn nước nóng, để tôi cắt tóc cho bác luôn ở đây nhé!

Tăng sờ tóc mình:

- Kể cũng cắt được rồi. Nhưng nhà Chu ở Chu Gia Trang đang đợi tôi đến mổ lợn.

Nghĩ ngợi giây lát, lại nói:

- Ừ. Cắt thì cắt. Để con súc sinh ấy sống thêm một lát nữa.

Bùi bày đồ nghề ngay tại bờ sông, quàng khăn cho Tăng, rồi lấy nước nóng gội đầu cho bạn. Gội xong, ngắm nghía giây lát, rối mới bắt đầu cắt. Lúc này, Tăng bảo:

- Bác Bùi này, như anh em mình có thể gọi là tri kỷ không nhỉ?

Bùi có phấn ngạc nhiên:

- Chuyện đấy, bác còn phải hỏi.

- Ở đây chỉ có hai anh em, tôi hỏi thật bác một câu. Bác muốn thì trả lời, còn không thì thôi.

- Bác nói đi.

- Người khắp vùng này đều biết bác sợ vợ. Tôi thấy, bác hèn quá.

Mặt Bùi tím tái:

- Cái bọn đàn bà chấp gì. Mình đỡ phải bực mình vặt.

- Tôi biết, mấy năm trước, bác xảy ra chuyện nên bị vợ nắm thóp. Nhưng tôi là tôi cứ đánh bạo nói một cầu thế này nhé. Trường đau chẳng thà đoản đau. Chứ cứ để cho nó nắm thóp mình như thế, thì kiếp này đừng hòng đổi đời.

Bùi thở dài:

- Tôi biết chứ. Nếu đoản được thì tôi đã cho nó đoản từ lâu rồi. Khổ nỗi, không đoán được ấy chứ.

- Tại sao?

- Không bị nắm thóp thì đoản còn dễ. Chứ một khi đã để nó nếm được thế nào là vị ngọt của thóp rồi, thì bác có muốn đoản, nó cũng chẳng nghe.

Lại thở dài:

- Không đoản cũng được, vì mình còn có con. Khổ nỗi, nếu để trường, thì nó lại cứ cãi ngang.

- Nếu tôi là bác, nó mà cãi ngang, là tôi nện luôn. Nện cho nó đau hết chịu nổi, thì khắc phải ngoan ngoãn.

- Nếu chỉ có mình nó, còn dễ xử lý. Nhưng đằng sau nó còn có một đứa giỏi lý sự nữa.

- Đứa nào?

- Anh trai nó.

Tăng cũng biết anh trai mụ Thái. Tên hắn là Thái Bảo Lâm, có một cửa hàng bán thuốc bắc trên thị trấn, bên trái mặt có một nốt ruồi rõ to. Hắn ta rất giỏi lý sự, bốp chát. Con nhái chết, hắn ta cũng có thể vắt cho ra nước đái. Bùi:

- Tôi mà gây sự, nó sẽ về nhà mẹ đẻ nó tìm anh trai nó. Anh trai nó sẽ đến lý sự với tôi. Một chuyện, nó sẽ nói ra thành mười chuyện, mười cái lý sự. Tôi sống với em gái nó mười mấy năm, không biết nó sẽ bới ra bao nhiêu chuyện, bao nhiêu cái lý sự. Tôi nói năng vụng, cãi không lại với nó.

Rồi lại thở dài:

- Cứ bảo phải lý sự. Nhưng đến lúc lý sự thật, thì sự thế còn khó giải quyết hơn.

Rồi tiếp:

- Kỳ thực, lý sự hay không, tôi cũng đếch sợ. Chỉ sợ, một ngày nào đó không kiềm chế được bản thần, nhất thời nóng giận, cầm dao giết chết một kẻ nào đó. Bác bảo, liệu có thế giết người chỉ vì một câu nói không, hả bác Tăng?

Tăng mổ lợn sợ vã mồ hôi lạnh:

- Bác Bùi, cắt tóc thôi. Chỉ tại tôi lắm lời.

Dương Bách Thuận quen Bùi năm nó 13 tuổi. Trước Bùi, Bách Thuận có một người bạn thân tên là Lý Chiêm Kỳ. Lúc cậu 13 tuổi, thì Chiêm Kỳ 14 tuổi, cùng học Luận ngữ ở lớp tư thục của thầy Uông trên thị trấn. Người khác trở thành bạn thân của nhau là vì thấy hợp nhau, hoặc anh đã giúp tôi việc này, tôi đã giúp anh việc kia, nhưng hai đứa trở thành bạn thân của nhau chỉ vì cùng khoái một người - La Trường Lễ làm giấm ở La Gia Trang. La Trường Lễ người lùn tịt, mặt rô. Làm giấm là nghề gia truyền của nhà họ La. Ông nội Trường Lễ làm giấm, bố Trường Lễ cũng làm giấm. Xưởng giấm nhà họ La không lớn, mỗi ngày chỉ làm hai vại, sau đó ông nội và bố Trường Lễ quầy đi rao khắp làng:

- Giấm đêêêê...

- Giấm La Gia Trang đêêêê...

Tùy làm ăn nhỏ, lời rao lại thô, nhưng vẫn có thể nuôi cả nhà. Nhưng đến đời La Trường Lề, gã lại không thích làm giấm nữa. Không thích không phải vì thù oán gì với giấm, mà vì ngoài làm giấm ra, gã lại thích một thứ khác: nhà nào có người chết, gã thích đến đó hô tang. Cùng một công nói, nhưng gã lại thích hô tang, chứ không thích rao bán giấm. Có thể hoãn rao bán giấm để hô tang, nhưng không thể hoãn hô tang để rao bán giấm. Do tâm tư không đế vào giấm, nên giấm gã làm không giống giấm. Giấm người khác làm thì chua, còn giấm gã làm lại đắng, hệt như nước cọ nồi. Giấm người khác làm có thể để một tháng, nhưng giấm gã chỉ để mười ngày là bị mốc trắng. Trước khi mốc thì đắng, còn sau khi bị mốc lại chua. La Trường Lễ làm giấm không để tâm, nhưng hô tang lại rất chú tâm. Cổ gã dài như cổ gà. Thói thường, cổ gà thì tiếng bé, nhưng tiếng gã lại rất to. Đám ma càng to, gã “gáy” càng hăng. Ngày thường gã mặc áo đen, khi có việc tang thì mặc áo trắng. Gã rướn cổ, hô một hơi dài:

- Có khách đến viếng, con cháu vào chỗôô...

Đám con cháu mặc áo tang trắng xóa phủ phục dưới đất, bắt đầu kêu khóc. Gã lại hô:

- Mời ông Hậu Lỗ Khâu vào viếnggg...

Rồi tiếp:

- Mời ông Trương Ban Táo tiến lên phía trướccc...

Trong lúc Hậu Lỗ Khâu quỳ lạy rồi đứng lên, thì Trương Ban Táo đã đứng ngay đằng sau. Dòng khách đến viếng lần lượt di chuyển về phía trước. Trường Lễ chỉ huy khách viếng đâu ra đấy. Gã có trí nhớ rất tốt. Trong hàng nghìn hàng vạn người, chỉ cần gặp ai đó một lần, thì lần sau, gã có thể nói vanh vách tên họ người ấy. Từng khâu một, không để sót một ai. Người chết từ lúc nhắm mắt cho đến lúc ra đồng là bảy ngày. Bảy ngày liền hô tang, nhưng họng gã vẫn không hề hấn gì. Nhắc đến gã, mọi người không nói “La bán giấm” mà nói “La hô tang”. Khắp trong vùng, nhà nào có tang đều mời gã đến hô tang. Nhà nào có tang, Bách Thuận và Chiêm Kỳ cũng phải đến xem cho bằng được. Mọi người đến là vì người chết, còn chúng đến chỉ vì mỗi La Trường Lễ. Nhưng bình thường, không thể ngày nào cũng có người chết. Những lúc không có người chết, Trường Lễ lại đi làm giấm. Những lúc ấy, Bách Thuận và chiêm Kỳ cảm thấy cuộc sống như thiếu vắng một thứ gì đó. Hễ cứ nhắc đến Trường Lễ, hai đứa lại hồ hởi:

- Giọng thế mới gọi là giọng chứ. Xa ngoài năm dặm cũng nghe thấy.

- Lần trước, khách viếng ở Từ Gia Trang không hiểu luật, hơi lộn xộn. Lão La bực quá, các nốt rỗ trên mặt đều đỏ tấy lên.

- Bình thường, lão ấy thấp lùn. Nhưng sao lúc hô tang, trông lão ta lại cao thế nhỉ?

Lần trước, lão ta đến làng bán giấm, tớ định bắt chuyện với lão. Đã đến trước mặt rồi, nhưng lại không dám mở miệng.

- Cả một vùng rộng lớn thế này mà sao vẫn không có người chết nhỉ?

Đang đến chỗ hay, thì một đứa nói:

- Đợi tớ đi đái tí.

Đứa kia vẫn chưa buồn tè, nhưng vì câu chuyện về Trường Lễ còn đang dang dở, bèn cũng nói:

- Tớ đi cùng cậu.

Mùa thu năm Dương Bách Thuận 13 tuổi, nhà nó mất một con cừu. Trước đó đã mất một con lợn. Hôm trước Bách Thuận ngấm nước mưa, bị sốt rét. Người trong nhà đi tìm lợn, để một mình nó ở nhà. Bệnh sốt rét thoắt nóng, thoắt lạnh, đang lúc nửa tỉnh nửa mê, thì Lý Chiêm Kỳ hớt hải chạy đến:

- Mau lên. Có người chết rồi!

Đầu óc Bách Thuận vẫn mơ màng vì sốt:

- Hả? Ai chết?

- Lão Vương ở Vương Gia Trang chết rồi. Mau đi xem La Trường Lễ đi!

Vừa nghe đến ba chữ “La Trường Lễ”, đầu óc của Bách Thuận chợt tỉnh táo, cơn sốt rét đang phát tác cũng tức thì ngừng lại, cơ thể hết sốt. Bách Thuận đạp tung chăn, nhảy ra khỏi giường, cùng Chiêm Kỳ cuống quýt chạy tới Vương Gia Trang cách đó 15 dặm. Lúc tới đó mới hay, Vương Gia Trang quả thật có người chết, nhưng người hô tang không phải La Trường Lễ, mà là một gã thọt tên là Ngưu Văn Hải ở Ngưu Gia Trang. Hồi ấy, huyện Diên Tân lấy bến đò Hoàng Hà làm ranh giới, chia thành Đông Diên Tân và Tây Diên Tân. Nói về người hô tang, có câu “Đông La Tây Ngưu”. Nghĩa là, bên Đông có người chết đến mời La Trường Lễ hô tang, còn bên Tây có người chết đến mời Ngưu Văn Hải hô tang. Nhưng Vương Gia Trang nằm ở vùng giao nhau giữa Đông và Tây Diên Tân, nên nhà có người chết khi mời người hô tang có phần loạn xì ngầu. Nhà thì mời La Trường Lê, nhà thì mời Ngưu Văn Hải. Lần này, nhà lão Vương mời Ngưu Văn Hải, nhưng Chiêm Kỳ và Bách Thuận lại quên béng mất cái sự loạn xì ngầu trong việc mời người hô tang ở nơi giao nhau này.

Chiêm Kỳ:

- Cái nhà lão Vương này bị hâm hấp à? Khó khăn lắm mới có người chết, sao không mời La Trường Lễ, mà lại đi mời cái lão Ngưu Văn Hải nhỉ?

Bách Thuận:

- Giọng ống bơ rỉ, đi đứng xiêu vẹo. Đám tang không bị lão ta làm cho loạn lên mới là lạ!

Vừa trút giận xong, Bách Thuận lại bắt đầu lên cơn sốt rét, run cầm cập. Chiêm Kỳ vẫn còn muốn nán lại để so sánh sự khác nhau giữa La Trường Lễ và Ngưu Văn Hải, xem cái lão Ngưu kia rốt cuộc sẽ làm cho đám tang loạn đến thế nào. Bách Thuận đang sốt, không đợi được, cứ thế run cầm cập chạy về. Đến nhà, thấy mọi người tề tựu đông đủ, lợn đã tìm thấy. Nhưng trong lúc Bách Thuận bỏ nhà tới Vương Gia Trang xem La Trường Lễ, thì nhà nó lại mất một con cừu. Buổi sớm ngủ dậy mất lợn là chuyện của lợn, còn buổi chiều mất cừu thì đích thị là chuyện của Bách Thuận. Cái sự run cầm cập vì sốt rét của Bách Thuận ngay lập tức ngừng lại. Lão Dương bán đậu phụ chẳng nói chẳng rằng, cởi chiếc thắt lưng da trên người. Anh trai cả Dương Bách Nghiệp, em trai Dương Bách Lợi đều bụm miệng cười. Lão Dương:

- Để mày ở nhà trông nhà, sao còn mò đi đâu?

Bách Thuận không dám nói là mình tới Vương Gia Trang xem La Trường Lễ, đành nói:

- Con cũng đi tìm lợn ạ.

Lão Dương quất một cái vào đầu nó:

- Vừa rồi, bác Lý Bá Giang mách với tao là mày cùng thằng Lý Chiêm Kỳ chạy đến Vương Gia Trang để xem cái tay La Trường Lễ!

Lý Bá Giang là bố Lý Chiêm Kỳ. Quả là oan uổng quá. Kỳ thực, nó có được xem La Trường Lễ đâu, chỉ thấy mỗi Ngưu Văn Hải. Nhưng Bách Thuận cũng không tiện giải thích chuyện ấy, đành nói:

- Bố ơi, con lại lên cơn sốt rét rồi.

Lão Dương lại quất thêm một roi vào đầu thằng con:

- Sốt à? Sốt mà chạy đi chạy về được 30 dặm à? Tao thấy mày đâu có sốt!

Lại thêm vài roi. Đầu Bách Thuận đã có bảy, tám vết lằn của roi. Bách Thuận:

- Bố, con không sốt. Để con đi tìm cừu!

Lão Dương quẳng một đoạn dây thừng xuống chân nó:

- Đi tìm cừu, dắt nó về đây cho tao. Mày mà không tìm được, thì đừng có vác mặt về!

Rồi nhìn Dương Bách Nghiệp và Dương Bách Lợi:

- Không phải vì chuyện con cừu, mà vì tội nó nói dối!

Càng nói, lão Dương càng tức:

- Bình thường, tao sai mày việc gì thì khó khăn thế, vậy sao vừa nghe thấy tên La Trường Lễ, mày đang bị sốt mà cũng nhanh nhảu biến đi rồi? Ai là bố mày, hả?

Rồi trợn mắt, nhìn cả bọn:

- Ở cái nhà này, rốt cuộc, ai là đứa to nhất?

Lão Dương bán đậu phụ đã lại chuyện nọ xọ chuyện kia. Bách Thuận vội vàng nhặt dây thừng, tất tả đi tìm cừu. Nhưng tìm suốt từ chiều đến tối vẫn chẳng thấy cừu đâu, chỉ gặp vài con chó hoang. Không biết con cừu chột mắt này đã chạy đi đâu. Bách Thuận cũng giống lão Mã đánh xe ngựa, cứ trời tối là sợ. Hồi nó 13 tuổi, cánh đồng hoang ngoài làng vẫn có sói, nó đành chạy ngược trở về theo con đường đã tới để tìm cừu. Hai bên đường trồng toàn hoa màu, tiếng chim cú mèo phát ra từ cánh đồng làm nó sợ vã mồ hôi. Vế đến làng, tới cửa nhà, nhưng nó không dám vào, bới rất khó để lão Dương bán đậu phụ cho qua một chuyện gì đó, trừ phi, có một chuyện to tát khác xảy ra, lấp liếm chuyện của nó. Bách Thuận làm mất một con cừu, nếu anh nó là Dương Bách Nghiệp hay thằng em nó là Dương Bách Lợi lại làm mất một con lừa, thì Lão Dương tất sẽ quên chuyện con cừu, quay sang chuyện con lừa. Nhưng làm thế nào để hai thằng đó làm mất một con lừa nhỉ? Thấy trong nhà vẫn có ánh đèn, bóng người chuyển động trên khung cửa sổ. Trong xưởng đậu phụ, con lừa đang kéo chiếc cối đá xay đỗ, thi thoảng lại thở phì phì. Sau đấy, đèn trong nhà tắt, chỉ còn lại tiếng thở phì phì của con lừa và tiếng xay đỗ. Nhưng nó vẫn không dám vào nhà. Lúc này, nó bỗng nhớ đến Lý Chiêm Kỳ, bèn đi tìm. Một mặt muốn nhờ Chiêm Kỳ cho tá túc một đêm, mặt khác muốn hỏi xem sự khác nhau giữa Ngưu và La thế nào. Nhưng khi tới nhà Lý, thấy trong nhà tối om, Chiêm Kỳ chắc đã đi ngủ. Nhưng bố nó là Lý Bá Giang vẫn đang đan sọt ở trong sân dưới ánh lửa bập bùng của thân cây vừng. Vừa đan sọt, ông ta vừa ư ử giai điệu một bài hát. Bách Thuận biết, bố Chiêm Kỳ hễ ư ử hát, nghĩa là nó cũng đã bị no đòn. Bách Thuận đành bỏ đi, tới sân đập lúa đầu làng, định chui vào một ụ rơm ngủ qua đếm. Lúc tới trước ụ rơm, trời nổi gió, ngọn dương lắc lư, bốn bể như văng vẳng tiếng hú của sói. May mà trời trở sáng, nửa vành trăng hiện ra. Lúc này, Bách Thuận lại run cầm cập vì sốt, thêm cả đói, mãi sau mới thiếp đi. Trong lúc mơ mơ màng màng, dường như thấy thiên binh vạn mã đang rầm rập phía trước. Không biết bao lâu sau, chợt có người vỗ vào nó, Bách Thuận choàng tỉnh. Thấy có một bóng đen lù lù trước mặt, nó sợ toát mồ hôi lạnh:

- Ai đấy?

Bóng đen ấy cúi xuống:

- Đừng sợ. Tớ họ Bùi, làm nghề cắt tóc ở Bùi Gia Trang. Tớ đi ngang qua đây.

Dưới ánh trăng, Bách Thuận đã nhìn rõ khuôn mặt người ấy. Trước đây, Bùi từng đến Dương Gia Trang cắt tóc, nên nó biết mặt gã. Từng được gã cắt tóc cho, nhưng chưa từng nói chuyện. Bùi hỏi:

- Chú mày tên gì? Sao lại ngủ ở đây?

Câu hỏi làm nó thấy chao ôi là xót xa. Dù chưa lần nào nói chuyện, nhưng lúc này đây, nó đành coi Bùi là người thân, kể tất tần tật mọi chuyện, từ việc nó tên gì, bị sốt rét run cầm cập ra sao, cho đến chuyện nó tới Vương Gia Trang xem La Trường Lễ, nhưng không gặp, về nhà lại thấy mất cừu như thế nào, rồi tiếp đấy bị bố đánh ra sao, một mình đi tìm cừu thế nào, không tìm thấy cừu nên không dám về nhà, vân vân và vân vân. Nói xong, nó còn chìa đầu ra để Bùi xem vết roi lằn trên đầu. Bùi nghe xong, thở dài:

- Tớ hiểu rồi! Không phải chuyện con cừu, ở giữa còn mấy đoạn zíc zắc cơ.

Rồi lấy tay xoa đầu nó:

- Chú mày ở đây mà không lạnh à?

- Cháu không sợ lạnh, chỉ sợ sói.

Bùi lại thở dài:

- Về lý, chuyện này không phải chức phận của tớ. Nhưng ai bảo tớ lại gặp chú mày, nhỉ?

Rồi kéo tay Dương Bách Thuận:

- Đi. Tớ đưa chú mày đến một nơi ấm áp.

Kể từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, đây là lần đầu tiên nó cảm thấy bàn tay con người ấm áp đến thế. Hai chú cháu rời khỏi Dương Gia Trang, một cao một thấp, tấp ta tấp tểnh. Bách Thuận kiếm cớ bắt chuyện:

- Chú ơi, chú đi đêm mà không sợ sói à?

Bùi rút con dao phay từ trong người ra đánh “soạt”. Dưới ánh trăng, lưỡi dao lóe lên ánh sáng lấp lóa:

- Tớ thủ sẵn món này rồi.

Bách Thuận cười. Bùi dắt tay nó tới thị trấn, rồi đi về phía đông, gõ cửa một quán ăn. Chủ quán là lão Tôn. Gõ mãi mà trong quán không động tĩnh gì. Bùi lại gõ cửa, bên trong thấy tiếng lục tục, rồi ánh đèn sáng. Tiếng lão Tôn lẩm bẩm chửi:

- Thằng dở hơi nào thế không biết. Đã quá nửa đêm rồi!

Mở cửa ra, thấy Bùi, lão Tôn toét miệng cười, vì Bùi thường tới quán cắt tóc cho lão. Ngoài cắt tóc, lão Tôn rất khoái món mát-xa mắt của Bùi. Bếp núc, nồi niêu đã nguội ngắt, nhưng lão Tôn sốt sắng cời lò, nhóm lửa, xắn tay làm hai tô mỳ cừu nóng hôi hổi bưng ra. Lão bảo:

- Hai tô này, tôi cho ba suất thịt cừu đấy.

Bùi cầm ống điếu, chỉ vào bát mỳ:

- Ăn đi.

Bách Thuận ăn hết bay tô mỳ to bự. Trán mướt mải mồ hôi. Có tiếng gà gáy, Bách Thuận bật khóc. Nước mắt rơi vào chiếc tô không:

- Chú!

Bùi xua tay, không nói gì. Mấy mươi năm sau, Bách Thuận vẫn nhớ đến tô mỳ ấy. Nhưng sau này, Bách Thuận mới biết, tối hôm ấy, Bùi dẫn nó đi ăn mỳ không phải vì nó. Trước đó một hôm, Bùi tới Củng Gia Trang cắt tóc. Củng Gia Trang có hơn 200 hộ, nhưng Bùi kiếm không ăn thua. Gã chỉ cắt được cho ba hộ. Đây là địa bàn của lão Tạng - thợ cắt tóc ở Tạng Gia Trang.

Nhưng ba hộ ấy cũng coi là một mối làm ăn. Củng Gia Trang lại gần Bùi Gia Trang, chỉ có năm dặm đường. Bùi không chê Việc ít. Tháng nào cũng tới đó cắt tóc một lần. Lúc tới thì trời nắng. Đến trưa, vừa cắt xong thì trời mưa. Mưa không to, nhưng rề ra mãi không dứt. Bùi nhìn trời, thấy còn lâu trời mới lại hửng nắng. Lão Củng khuyên gã:

- Bác ăn bữa trưa rồi hẵng đi. Kẻo ngấm mưa, ốm thì khổ.

- Có năm dặm đường. Tôi chạy ù một cái là về ấy mà.

Rồi gã mượn lão Củng chiếc áo tơi đan bằng lá cọ, khoác lên người chạy thẳng về Bùi Gia Trang. Đầu làng có một chuồng bò, thấy một đứa choai choai đang trú mưa dưới đó. Gã không để ý, nhưng thằng bé gọi “Cậu!”. Bùi dừng lại nhìn, hóa ra, thằng con trai lớn của bà chị gã, tên là Xuân Sinh. 16 năm trước, chị gã lấy chồng ở Nguyễn Gia Trang, cách Bùi Gia Trang 22 dạm. Xuân Sinh đã 15 tuổi, sáng sớm tới phố huyện bán vải, bán xong về nhà, lúc tới Bùi Gia Trang thì gặp mưa, bèn trú ở chuồng bò. Mười năm trước, chuyện vụng trộm bồ bịch ở Nội Mông vỡ lờ. Mụ Thái - vợ Bùi - không cho gã qua lại với chị gái, Bùi đành phải nghe theo. Tranh thủ những lúc ra ngoài cắt tóc, thi thoảng gã vẫn lén tạt qua Nguyễn Gia Trang thăm chị. Giờ đột nhiên gặp Xuân Sinh ở ngay đầu làng mình, Bùi băn khoăn không biết có nên dẫn cháu về nhà chơi hay không. Nếu là ngày thường, Bùi sẽ nói vài câu rồi đuổi khéo nó, nhưng giờ đang mưa, gặp cháu ruột mà quay đầu bỏ đi, như thê mất mặt quá, bèn lấy can đảm, dẫn Xuân Sinh về nhà. Ở nhà, Thái đang làm món bánh bột mỳ rán cuốn trứng, bình thường, nhà không ăn sang thế. Vợ chồng Bùi có với nhau ba mặt con, hai gái, một trai. Hôm nay là sinh nhật cô con gái thứ hai tên là Đóa Mai. Sở dĩ Bùi đội mưa chạy từ Củng Gia Trang về nhà cũng là vì thế. Thái ghét chị chồng, nên đương nhiên cũng chẳng ưa gì cháu chồng. Mụ vốn làm bánh rất dày, nhưng thấy thằng cháu bỗng lù lù xuất hiện, bèn cán cho mỏng dính. Xuân Sinh thật thà, tưởng nhà cậu cũng như nhà mình, với lại, chẳng mấy khi được ăn bánh bột mỳ rán, nên mở lòng, thản nhiên cuốn trứng, chén tì tì 11 cái. Ăn xong, trời cũng tạnh mưa, nó lau mồm qua quýt rồi ra về. Bóng người vừa khuất, Thái liền cất miệng chửi. Nào thì thằng cháu không dưng xơi hết mười mấy cái bánh nhà mụ, lúc không có bánh thì chả thấy mặt mũi đâu, ấy thế mà hễ vừa có bánh, là cái mồm nó ở tít tắp hơn 20 dặm cũng xục đến. Thế không phải cố tình chơi đểu thì là gì? Nó xơi đầy bụng mười mấy cái bánh, còn Đóa Mai nhà mình thì vẫn bị đói. Đóa Mai nghe mẹ nói thế, tủi thân khóc thút thít. Lúc ấy, Bùi thầm trách thằng cháu mình có lớn mà chẳng có khôn. Chẳng khôn ở đây không phải ý bảo nó đừng ăn bánh, mà là cái sự ăn của nó dại quá. Nếu như ăn chín cái, thì cũng chỉ coi như vài cái. Ăn mười cái, thì cũng chỉ là mười cái. Đằng này, nó lại ăn đúng mười một cái, làm mụ vợ có cớ để nói thành mười mấy cái. Bùi thầm trách thằng cháu chỉ biết đến cái bụng, không để ý đến cái khó của cậu nó, cũng không biết đến cái sự rõ là khác biệt của một, hai cái bánh cuối cùng. Nếu Thái chỉ chửi chuyện thằng cháu ruột ăn bánh, thì Bùi cũng chẳng chấp nhặt. Đằng này, từ thằng cháu, mụ ta lại chửi sang cả chị gái gã. Vốn dĩ, trong khoảng thời gian mười năm kể từ khi Bùi và chị gái không còn công khai đi lại, thăm nom, mụ Thái không còn nhắc đến chị chồng. Bây giờ, chỉ vì mấy chiếc bánh, mụ ta lại khơi lại chuyện cũ. Nếu mụ ta chỉ chửi chị gã kiểu thường tình, thì Bùi cũng chẳng chấp nhặt. Đằng này, sau một hồi chửi bới, mụ ta lại bắt đầu chửi chị gã là đồ “đĩ điếm”. Hồi chị ấy còn con gái, trong làng từng đồn đại chị gã quan hệ với một tay bán hàng rong. Kể cả có chuyện ấy chăng nữa thì cũng là chuyện 17 năm về trước chứ. Từ chị chồng, mụ Thái lại chửi đến thằng con hoang Bùi để lại ở Nội Mông, chửi rằng, cả lò nhà mày đều có máu đĩ điếm từ trong trứng. Nếu chỉ chửi đến đấy, thì Bùi cũng chẳng chấp nhặt. Đằng này, mụ càng chửi càng hăng, còn dám hỗn:

- Chúng mày đã máu đĩ điếm như thế, thì chị em mày cứ đĩ điếm với nhau, việc chó gì phải tìm đứa khác cho nhọc xác?

Câu chửi này đã làm Bùi nổi giận. Gã thẳng tay giáng cho mụ vợ một cái bạt tai. Phen này thì to chuyện rồi, Đóa Mai chẳng còn sinh nhật sinh nhiếc gì sất. To chuyện không phải vì mụ Thái lại gây sự với gã, mà vì mụ đã nguẩy mông về nhà mẹ đẻ. Sáng sớm hôm sau, mụ ta vác ông anh trai đến. Vừa vào nhà ngồi xuống, ông ta đã lại bắt đầu lý sự. Bùi sợ nhất nói lý với ông anh vợ. Bởi cái lý sự của ông ta không những khác người, mà còn vòng vo tam quốc. Bùi và mụ vợ đánh nhau chỉ vì mấy chiếc bánh, nhưng ông ta lại tạm gác chuyện bánh trái sang một bên, để nói chuyện mấy mươi năm về trước, nói từ chuyện bố mẹ Bùi trở đi. Hồi trẻ, bố mẹ Bùi cũng thường cãi cọ, đánh nhau. Bố Bùi thật thà, còn mẹ gã “luôn có lý”. “Luôn có lý” nghĩa là sao? Nghĩa là “cãi ngang”. Nếu không phải vì mẹ Bùi mất sớm, thì nhà họ Thái không đời nào gả con gái mình cho nhà họ Bùi. Tiếp đến, ông ta nói đến chuyện kể từ khi Thái lấy Bùi, hai vợ chồng đã xảy ra hàng trăm, hàng nghìn cuộc cãi cọ. Nguyên do và tất tật những cuộc cãi cọ ấy, Bùi đều đã quên tiệt, nhưng lạ thay ông ta vẫn còn nhớ như in, nhớ từng vụ việc một và cả nguyên nhân của nó. Mớ bòng bong của hàng trăm hàng nghìn vụ việc ấy, càng lúc càng rối, Bùi nghe mà ong hết cả đầu. Lúc ấy, Bùi chẳng phục gì khác, chỉ phục mỗi cái ông anh vợ có trí nhớ siêu hạng quá. Nói mãi, nói mãi, rồi ông ta lại liên hệ Bùi với mẹ gã, quy kết gã cũng là đứa “cãi ngang”, mà cái sự quy kết ấy nghe có vẻ rất lô-gíc, làm Bùi có phần trở tay không kịp. Dây cà ra dây muống từ sáng sớm đến tận trưa, ông anh vợ mới quay lại chuyện mấy chiếc bánh. Quay lại chuyện bánh, nhưng không nói đến bánh, mà lại khơi lại hai chuyện cũ, là chuyện chị Bùi hồi trẻ quan hệ với tay bán hàng rong, và chuyện Bùi cặp bồ ở Nội Mông. Cho dù chuyện chị Bùi quan hệ với trai là thật hay giả đi chăng nữa, thì chuyện Bùi cặp bồ ở Nội Mông lại là sự thật trăm phần trăm. Nếu không phải là sự thật, thì việc Thái mắng chửi té tát như thế chỉ vì một chiếc bánh, coi như là đã chửi sai. Còn nếu là sự thật, và nó làm Bùi tức lên, thì sự tức ấy không phải là tức người khác, mà là tức chính bản thân gã. Người khác chửi sai và Bùi đánh, cái lý ấy có thể hiểu và thông cảm được; Nhưng nếu chỉ vì tức bản thân mình mà đánh người, thì sai lè lè ra rổi. Ông anh vợ lý sự tràng giang đại hải, mãi đến khi trong nhà lên đèn, làm Bùi cũng cảm thấy nghi hoặc chính mình. Không chỉ nghi hoặc, gã còn lo, nếu cái lý sự này còn tiếp diễn, chắc gã điên lên mất. Bèn giả vờ tâm phục khẩu phục, xin lỗi ông anh vợ và cả mụ vợ. Xin lỗi rồi, ấy thế nhưng mụ Thái vẫn không chịu, đòi tát trả nợ Bùi một cái. Bùi đành phải chìa mặt ra, để mụ tát. Thế mới êm chuyện.

Ông anh vợ mãn nguyện ra về. Những tưởng phong ba đã qua đi giống như những bân trước, nhưng đêm hôm ấy, nằm trên giường, Bùi thấy tủi thân quá. Từ chuyện chiếc bánh, khơi sang chuyện “đĩ điếm”, rồi lại chuyện ở Nội Mông, chuyện bố mẹ gã. Toàn những chuyện chẳng liên quan gì đến nhau sao lại gộp chung vào để nói như thê? Chuyện chị gã “đĩ điếm” vẫn chưa được xác minh, sao lại để cho ông anh vợ nói lảng đi, chỉ nói mỗi chuyện gã mắc lỗi ở Nội Mông như thê? Sao lại lấy hai chuyện để đè một chuyện như thê? Lúc ấy, gã mới đột nhiên nghĩ ra, lúc đánh mụ vợ một cái, không phải vì chuyện mụ ta bảo chị gã là “đĩ điếm”, mà vì mụ ta rủa chị em gã đĩ điếm với nhau. Vậy mà thế đếch nào lại để ông anh vợ lờ tịt đi, chuyện nọ xọ chuyện kia? Bùi tát vợ một cái. Mụ vợ tát lại gã một cái. Cùng là tát, nhưng cái tát sau và cái tát trước là hai sự khác hẳn nhau. Thái vẫn chưa đi ngủ, mụ ta vào làng chơi từ nãy, chắc hẳn đến kể câu chuyện tiếu lâm này đây mà. Trong lúc nhất thời lửa giận bốc từ tim bốc ra, Bùi bỗng muốn giết người vô cùng, bèn hùng hổ vùng khỏi giường, vớ lấy con dao phay. Nhưng không phải muốn giết mụ vợ, mà muốn lên thị trấn giết ông anh vợ. Cũng chẳng phải giết bản thân ông ta, mà muốn giết mớ lý sự của ông ta. Mà cũng chẳng phải giết mớ lý sự của ông ta, mà muốn giết sự vòng vo tam quốc của ông ta. Vòng tới vòng lui, để rồi vần vò Bùi thành một con người khác. Còn sống với Thái, thì chắc chắn không tránh khỏi chuyện đấu khẩu, cãi cọ, cũng giống như chuyện thằng cháu ruột của Bùi ăn bánh là không được ăn đến mười một chiếc. Nếu không, lại để ông anh vợ vần vò vài lần như thế, thì chắc Bùi chỉ còn nước chết. Bị người giết chết thì không sao, chứ còn bị người vần vò đến chết thì oan ức quá. Lần trước, xảy ra chuyện với tay Mông Cổ, gã đã phải đổ vỏ hộ tay người Hà Bắc. Đổ vỏ hộ người khác vẫn chưa gọi là oan, nhưng đổ vỏ hộ chính mình thì đích thị là oan uổng rồi. Vì thế mà Bùi hằm hằm lên đường. Trên đường đi giết người, Bùi gặp Dương Bách Thuận ở sân đập lúa của Dương Gia Trang. Nghe được tình cảnh của thằng bé trong ngày hôm ấy, từ lúc đi xem La Trường Lễ cho tới lúc tìm cừu, mấy đoạn zíc zắc nó phải trải qua đã làm chậm lại ý nghĩ giết người trong Bùi. Một đứa trẻ mười ba tuổi, bị sốt rét, vì để xem một người, vì mất một con cừu, phải trải qua mấy đoạn zíc zắc, rồi cuối cùng rơi vào cảnh vô gia cư. Còn mình đã ngoài 30, liệu có thể giết người chỉ vì mấy tấm bánh? Giết người xong, ở nhà vẫn còn ba đứa con nữa. Té ra, mọi việc trên thế gian này đều vòng vo, zíc zắc cả. Bùi bèn thở dài, dắt tay Dương Bách Thuận tới thị trấn, không phải để gõ cửa nhà ông anh vợ, mà gõ cửa nhà lão Tôn chủ quán. Vô hình chung, Bách Thuận đã cứu mạng sống một người mà gã không hề quen biết. Ông anh vợ Bùi có một cửa hàng bán thuốc Bắc trên thị trấn, mặt trái có một nốt ruồi, hay lý sự, tên là Thái Bảo Lâm.

3

Từ lúc 10 tuổi đến năm 15 tuổi, Dương Bách Thuận học năm năm Luận ngữ ở trường tư thục của thầy Uông trên thị trấn. Thầy Uông hiệu là Uông Mộng Khê, tự là Tử Mỹ. Bố thầy là thợ nẹp thùng trên phố huyện, thêm cả nghề hàn ấm sắt tây. Ngay sát phía tây cửa hàng nẹp của nhà họ Uông là một hiệu cầm đồ tên là “Thiên Hòa”. Ông chủ hiệu “Thiên Hòa” họ Hùng. Ông nội lão là người Sơn Tây, 50 năm trước đi ăn xin, thế nào lại mò đến Diên Tân. Lúc đầu, ông ta bán rau ở phố huyện, sau đóng giày ở đầu phố. Sau khi lo được cuộc sống cho vợ con, ông ta vẫn không sửa được thói quen ăn xin. Dịp Tết, nhà làm bánh sủi cảo đàng hoàng, nhưng vẫn cứ lùa mấy đứa con đi ăn xin. Tằn tiện cũng có cái hay của tằn tiện, vì tằn tiện nên đến đời bố lão Hùng thì mở được một cửa hiệu cầm đồ. Lúc ấy, cả nhà mới không còn đi ăn xin nữa. Lúc đầu, chỉ cầm mấy đồ lặt vặt như mũ nón, quần áo, bệ đèn, vại sành. Nhưng người Sơn Tây giỏi buôn bán, đến đời lão Hùng, những thứ khách hàng cầm cố đa phần là nhà, đất, thế nên ngày nào cũng qua tay mấy chục lạng bạc. Lão Hùng muốn mở rộng mặt tiền cửa hiệu. Cửa hàng nẹp thùng của nhà thầy Uông lại nằm ở góc đông bắc của sân trước, sân sau nhà lão Hùng, làm chiếc sân của lão có hình thang trước hẹp sau nở. Lão bèn thương lượng với bố thầy Uông. Nếu ông ta đồng ý nhượng lại cửa hàng nẹp thùng, lão sẵn sàng bỏ tiền mua một chỗ đất khác để bố thầy Uông xây cửa hàng mới ở đó. Mặt tiền nhà họ Uông vốn có ba gian, nhưng lão sẵn sàng xây hẳn năm gian cho. Mặt tiền rộng, tiếp tục làm nghề nẹp thùng cũng được, mà làm nghề khác cũng được. Chuyện này kể ra cũng có lợi cho nhà họ Uông lắm, ấy thế nhưng bố thầy Uông khăng khăng không chịu. Ông thà làm nghề nẹp thùng trong cửa hàng ba gian như hiện nay, còn hơn làm nghề khác trong nhà năm gian xây mới. Không nhượng lại cửa hàng không phải vì bố thầy Uông có hiềm khích gì với nhà lão Hùng, mà vì cách hành xử của ông ta khác người. Cùng là một việc, có lợi hay không có lợi cho bản thân, ông ta không quan tâm. Nhưng khi thấy có lợi cho người khác, ngay lập tức ông ta cảm thấy mình bị thua thiệt. Lão Hùng thấy bố thầy Uông từ chối thẳng thừng, không thể thương lượng, thì cũng đành chịu.

Phía đông quầy nẹp thùng của thầy Uông là cửa hàng lương thực tên là “Long Xương”. Chủ cửa hàng họ Liêm. Mùa thu năm ấy, nhà Uông sửa mái nhà, hiên nhà vươn ra dài hơn một chút. Lúc mưa, nước mưa theo hiên chảy xuống bức tường phía tây nhà Liêm. Nhưng hiên nhà Liêm cũng chả ngắn. Trước đó, nước mưa từ hiên nhà Liêm đã chảy xuống bức tường phía đông nhà Uông mười mấy năm rồi. Nhưng thường thì gió tây bắc nhiều, gió đông nam ít, nhà Liêm cảm thấy như thế thiệt quá. Vì chuyện mái hiên, hai nhà đã cãi nhau một trận. Lão Liêm - chủ cửa hàng “Long Xương” - khác với lão Hùng - chủ cửa hiệu “Thiên Hòa”. Lão Hùng tính ôn hòa, chuyện gì cũng có thể thương lượng, còn lão Liêm tính nóng, không bao giờ muốn thua thiệt bất cứ chuyện gì cả. Tối hôm cãi nhau, lão Liêm sai người giúp việc nhà mình trèo lên mái nhà Uông, không những dỡ hiên, mà còn dỡ ngói cả nửa gian nhà Uông. Hai nhà liền kiện nhau. Bố thầy Uông không biết nông sâu của cái sự kiện tụng, cũng muốn ăn thua đủ với lão Liêm. Vụ kiện kéo dài hai năm liền. Trong thời gian ấy, bố thầy Uông chẳng còn chú tâm nẹp thùng, thấy lão Liêm chạy chọt, bố thầy Uông cũng chạy chọt. Nhưng gia sản nhà thầy Uông bì thế nào được với nhà Liêm? Cửa hàng lương thực “Long Xương của lão Liêm ngày nào chả nhập xuất mấy mươi cân lương thực. Mà quan huyện Diên Tân họ Hà lại là người quá hồ đồ, vụ kiện kéo dài hai năm liền mà cũng không phân giải cho được ngọn ngành. Bố thầy Uông đã phải bán cửa hàng ba gian để có tiền theo kiện. Lão Hùng - chủ hiệu “Thiên Hòa” - lại bỏ tiền mua lại cửa hàng ba gian từ tay người khác. Bố thầy Uông thuê một căn nhà nhỏ ở Cửa Đông phố huyện, lại nẹp thùng. Lúc này, ông ta không hận lão Liêm - chủ cửa hàng “Long Xương” - kiện tụng với mình, mà chỉ hận lão Hùng - chủ hiệu “Thiên Hòa” - đã mua cửa hàng của mình. Ông ta cho rằng, ngoài mặt thì là nhà Liêm kiện tụng với nhà ông, nhưng đằng sau chắc chắn có sự điều khiển, giật dây của nhà Hùng. Nhưng lúc này có muốn lý sự với nhà Hùng cũng chẳng được. Bố thầy Uông bèn tính kế sách khác. Năm ấy, Uông 12 tuổi. Bố Uông liến cho cậu tới Khai Phong học. Những mong con mình sau mười năm đèn sách sẽ được làm quan, mà còn được bổ về làm quan ở Diên Tân. Khi ấy, lý sự lại với đám nhà Hùng, nhà Liêm cũng chưa muộn. Như thế gọi là quân tử báo thù, mười năm chưa muộn. Nhưng chỉ một bó lúa mỳ thôi, mà từ lúc gieo trồng cho đến khi thu hoạch, cũng phải trải qua bốn mùa thu, đông, xuân, hạ. Đợi đến khi Uông trưởng thành, rồi thành tài làm quan, thì càng phải bình tĩnh, cấm được nóng vội. Bố Uông có thể bình tĩnh, không nóng vội, nhưng làm nghề nẹp thùng, một ngày nẹp được vài ba cái, lấy đâu ra đủ tiền để chu cấp cho một cậu học trò đèn sách chốn học phủ? Gắng gượng được bảy năm. Cuối cùng, bố Uông thổ huyết vì lao lực, không còn nẹp được thùng nữa, phải nằm liệt giường mất ba tháng. Thấy tình hình không ổn, người nhà đang định cho người tới Khai Phong gọi Uông, thì cậu đã khăn gói từ Khai Phong trở về. Cậu trở về không phải vì nghe nói bố mình ốm, mà vì ở Khai Phong, cậu bị người ta đánh, thậm chí đòn đánh không hề nhẹ. Về đến Diên Tân rồi, mà mặt mũi vẫn thâm tím, sưng vù. Hỏi ai đã đánh gã, vì sao lại đánh, gã không trả lời. Chỉ bảo, thà ở nhà làm anh nẹp thùng, chứ không bao giờ tới Khai Phong để học nữa. Nghe Uông nói thế, bố gã ba ngày sau thì mất, vì ốm và vì tức. Lúc lâm chung, bố Uông thở dài:

- Chuyện này hỏng ngay từ gốc.

Uông biết, không phải bố gã đang nói chuyện gã bị đánh, mà nói chuyện liên quan đến nhà Liêm, nhà Hùng, cậu hỏi:

- Tức là khi xưa không nên kiện, phải không ạ?

Bố Uông nhìn cậu con trai mặt mũi thâm tím:

- Khi xưa, không nên cho anh đi học. Mà nên cho anh đi làm cướp chuyên giết người đốt nhà. Như thế, một là anh không bị đánh. Hai là thù nhà đã trả xong từ lâu rồi.

Giờ thì đã quá muộn. Nhưng vì học ở Khai Phong bảy năm, nên ở Diên Tân cũng được coi là người có học vấn. Đến ngay như lão Tào chuyên viết đơn kiện ở nha môn huyện, cũng chỉ học có sáu năm. Sau khi bố mất, Uông không ở nhà nẹp thùng, nẹp chậu, mà bắt đầu phiêu bạt, dạy học kiếm sống... Cứ thế mười mấy năm. Thầy Uông gầy gò, đầu rẽ ngôi chỉnh tề, mặc áo dài, trông ra dáng người có học. Nhưng thầy mồm miệng vụng về, lại có phần lắp bắp, không thích hợp với nghề dạy học. Có thể, trong bụng thầy có một bồ kiến thức, nhưng nó lại giống như sủi cảo luộc trong ấm trà, đổ mãi không ra. Mấy năm đầu dạy tư thục, đến đâu cũng thế, dạy chưa được ba tháng, thầy đã bị nhà chủ đuổi khéo. Có người hỏi thấy:

- Thầy Uông, thầy có học vấn không?

Thầy Uông đỏ bừng mặt:

- Đưa giấy bút ra đây. Tôi làm cho bác một bài luận.

Người kia:

- Có. Sao không nói ra được?

Thầy Uông than thở:

- Tôi không nói rõ với bác được. “Táo nhân chi từ đa, cát nhân chi từ quả”² vậy.

2. Người thô lỗ thường nói lắm. Người hay thường kiệm lời.

Nhưng dù nhiều lời hay kiệm lời, thì cũng làm gì có chuyện, trên lớp, giảng mỗi câu “Tứ hải khốn cùng, Thiên Lộc vĩnh chung”³ trong Luận ngữ mà thầy Uông giảng đi giảng lại đến mười ngày vẫn không rõ nghĩa? Bản thân thầy giảng không rõ rõ nghĩa, nhưng động một tí thầy lại cáu với học trò:

3. Bốn bể khốn cùng thì Thiên Lộc vĩnh viễn không còn.

- Thế nào gọi là “Hủ mộc bất khả điêu”⁴? Đấy là câu thánh nhân dùng để nói về các trò vậy!

4. Gỗ mục không thể chạm trổ được.

Sau bảy, tám năm phiêu bạt, cuối cùng, thầy cũng dừng chân ở nhà phú ông Phạm trên thị trấn. Khi ẩy, thầy đã lấy vợ sinh con, người cũng béo hơn. Lúc phú ông mời thầy về dạy tư thục, mọi người ai cũng bảo ông ta mời nhầm thầy. Ngoài thầy Uông ra, những người biết chữ phiêu bạt lấy nghề dạy học làm kế mưu sinh cũng có mà đầy ra đấy. Chẳng hạn như thầy Lạc ở Lạc Gia Trang, hay thầy Trần ở Trần Gia Trang... Bọn họ nói năng trôi chảy ăn đứt thầy Uông. Nhưng phú ông không mời ai khác, chỉ mời thầy Uông. Mọi người nghĩ bụng, phú ông rõ lẩn thẩn. Nhưng phú ông không hề lẩn thẩn, bởi ông ta có thằng con út là Phạm Khâm Thần, đầu óc hơi chậm chạp. Bảo đần cũng chẳng phải, bảo nhanh nhẹn cũng không nốt. Lúc ăn cơm, ai đó kể một câu chuyện tiếu lâm, người khác cười, nhưng nó không cười. Thế mà ăn xong bữa, nó lại chợt phá lên cười. Thầy Uông mồm miệng vụng về, còn Phạm Khâm Thần đầu óc lại chậm chạp, vừa vặn thay, cái mồm và cái óc ấy ăn nhập với nhau. Bởi thế phú ông mới quyết định mời thầy Uông.

Lớp học tư thục của thầy Uông đặt ở chuồng bò nhà phú ông. Vốn là chuồng bò, kê vào mấy chiếc bàn là thành lớp học. Đích thần thầy Uông viết bức hoành phi bốn chữ “Chủng đào thư ốc”⁵, treo ngay ngắn trên mi cửa chuồng bò. Tấm hoành phi rất dày, vốn là một thanh gỗ được dỡ ra từ thành máng ngựa. Phạm Khâm Thẩn tuy đầu óc chậm chạp, nhưng thích vui vẻ, náo nhiệt. Học một thầy một trò, nó thấy tẻ quá, sống chết không chịu học. Phú ông Phạm bèn nghĩ ra cách: Cho những đứa trẻ nhà khác đến học ké, không cần nộp tiền, chỉ cần tự lo ăn uống là được. Khắp vùng liền có rất nhiều trẻ con đến học ké. Lão Dương bán đậu phụ ở Dương Gia Trang vốn không định cho con mình học chữ, nhưng nghe nói tới lớp tư thục nhà phú ông Phạm không cần nộp học phí, chỉ cần tự chuẩn bị đồ ăn, thấy hời quá, bèn gửi liên một lúc hai thằng con là Dương Bách Thuận và Dương Bách Lợi đến. Lão Dương vốn định cho cả thằng con cả là Dương Bách Nghiệp đến, nhưng vì nó lớn tuổi quá, 15 tuổi, phải ở nhà giúp lão xay đậu phụ. Thế nên mới đành thôi. Do thầy Uông giảng bài dở quá, đám học trò, mười đứa thì có tới tám, chín đứa đối đầu với thầy. Đã thế, trong số những đứa đến học ké, mười đứa thì có tới tám chín đứa chẳng muốn nghe giảng. Với chúng, học chỉ là cái cớ để trốn việc nhà, yên cái thân. Như bọn Dương Bách Thuận và Lý Chiêm Kỳ chẳng hạn. Ngồi trong lớp, nhưng cả ngày chỉ mải nghĩ xem ở đâu có người chết để tới nghe La Trường Lễ hô tang. Nhưng thầy Uông là người nghiêm túc, sự hiểu sâu sắc của thầy với Luận ngữ đối nghịch rõ ràng với sự hiểu nông cạn của đám học trò, điều này càng làm thầy thêm buồn bực. Nhiều lúc, đang say sưa giảng bài, chợt thấy đột ngột không giảng nữa, bảo:

5. Phòng sách trồng đào. (Người Trung Quốc thường ví học trò là đào, lê.)

- Ta có giảng nữa, các trò cũng chẳng hiểu.

Chẳng hạn, khi giảng câu “Hữu bằng tự viễn phương lai, bất diệc lạc hồ⁶?”, các trò thì cho rằng, có bạn từ phương xa đến, nên Khổng Tử vui mừng. Nhưng thầy Uông thì lại giảng: Vui vẻ cái nỗi gì? Rõ ràng là bậc Thánh nhân đã đau lòng. Nếu như bên cạnh có bạn, thì bao nhiêu lời ruột gan đều đã nói hết rồi. Nay tự dưng lại có thêm một kẻ từ xa đến, chẳng phải thêm tắc tị không? Rõ ràng là, Thánh nhân không có người bạn nào bên cạnh, nên mới coi kẻ từ xa đến này là bạn. Còn kẻ từ xa đên ấy liệu có phải là bạn hay không, thì còn chưa dám chắc. Khổng Tử chẳng qua chỉ là mượn câu ấy để chửi khéo người đời mà thôi. Đám học trò đều bảo, ông Khổng Tử này thật chẳng ra gì. Thầy Uông đau lòng đến rơi nước mắt. Do hai bên không hiểu nhau, nên cái sự thất thoát và thay đổi học trò diễn ra thường xuyên: Bỏ học vì không hiểu; Học lại vẫn vì không hiểu. Do học trò có sự thay đổi thường xuyên, nên khắp vùng này, các thôn, các làng đều có học trò của thầy Uông. Học trò của thầy Uông hoặc là chú cháu một nhà, hoặc là anh em trong nhà. Mấy năm sau, quả nhiên học trò của thầy Uông giống như cây đào, cây mận mọc khắp thiên hạ.

6. Có bạn từ phương xa đến thăm, chẳng phải điều vui mừng lắm sao?

Ngoài lúc dạy học, thầy Uông có một thú vui. Mỗi tháng hai lần, vào ngày 15 và 30 âm lịch, buổi trưa, thầy thích một mình đi khắp nơi. Thầy sải bước thật dài, cắm cúi đi, gặp người quen cũng không chào. Có lúc đi dọc theo đường lớn, có lúc đi giữa cánh đồng hoang. Cánh đồng vốn không có đường, nhưng nhờ thầy năng đi, nên cũng thành một con đường. Mùa hè, thầy đi đến vã mồ hôi. Mùa đông, thầy cũng đi đến vã mồ hôi. Lúc đầu, mọi người ngỡ thầy đi lung tung. Nhưng tháng nào cũng thế, năm nào cũng thế, thì không thể là đi lung tung được. Vào ngày 15 hay ngày 30, gặp hôm trời mưa to gió lớn, không đi được, thầy Uông cảm thấy bí bách đến nổi gân xanh nổi đầy trên trán. Phú ông Phạm lúc đầu thấy thầy Uông đi như thế không mấy để ý, nhưng liền mấy năm như thế, thì ông ta bắt đầu để ý. Một buổi trưa, phú ông đi thu thuế đất ở các thôn trở về, thấy thầy khoác áo đang đi ra ngoài. Hai người gặp nhau ở cổng nhà. Phú ông nhảy xuống ngựa, nhớ ra hôm nay là ngày 15 âm lịch. Biết thầy lại chuẩn bị đi lung tung, phú ông Phạm bèn ngăn lại, hỏi:

- Thấy Hông, năm nào thầy cũng đi như thế, rốt cuộc là vì cớ gì?

Thầy Hông:

- Thưa lão gia, thật chẳng biết phải nói với lão gia thế nào. Có nói cũng chẳng thể rõ ràng được.

Thấy thế, phú ông Phạm cũng không gặng hỏi. Tết Đoan Ngọ năm ấy, phú ông mời cơm thầy Uông, vừa ăn, vừa ôn lại chuyện cũ, rồi lại nói đến chuyện đi lại của thầy. Thấy đã quá chén, nằm rạp xuống góc bàn, khóc:

- Tôi cứ nhớ đến một người. Nửa tháng tích tụ lại, nhớ đến phát cuồng. Phải đi lại như thế, mới nguôi ngoai.

Phú ông hiểu ra, hỏi:

- Người sống hay người chết? Chắc thầy nghĩ đến ông cụ? Năm xưa, vì sự học của thầy, ông cụ vất vả quá.

Thầy Uông vừa khóc, vừa lắc đầu:

- Không phải. Nếu nhớ bố, tôi đã không đi như thế.

- Nếu là người sống, thì nhớ ai, thầy cứ tìm gặp người đó một chuyện. Thế là xong.

Thầy Uông lắc đầu:

- Không được! Không được! Năm xưa, chính vì cái sự tìm ấy, mà suýt chút nữa tôi mất mạng.

Phú ông Phạm thầm giật mình, không hỏi nữa, chỉ nói:

- Tôi chỉ lo... giữa trưa nắng như thế, ngoài đồng lại hoang vắng... ngộ nhỡ gặp chuyện không may.

Thầy Uông lắc đầu:

- Duyên khê hành, vong lộ chi viễn cận⁷.

7. Men theo khe suối mà đi, quên mất đường xa gần.

Lại bảo:

- Gặp chuyện không may tôi cũng chẳng sợ. Người ấy bảo tôi đi, thì tôi sẽ theo người ấy đi.

Rõ toàn lời say. Phú ông lắc đầu, không nói gì. Nhưng thầy Uông không phải đi suông, thầy nhớ hết những đoạn đường đã đi, còn đếm cả bước đi hẳn hoi. Chẳng hạn, nếu hỏi từ thị trấn đến Hồ Gia Trang bao xa, thầy sẽ trả lời ngay là một vạn sáu nghìn ba mươi sáu bước. Nếu hỏi từ thị trấn tới thôn Phùng Ban Táo bao xa, thầy sẽ trả lời ngay là mười hai vạn bốn nghìn hai mươi hai bước...

Vợ thầy Uông tên Ngân Bình. Ngân Bình không biết chữ, nhưng vẫn cùng thầy Uông chăm lo cho lớp học tư thục. Hàng ngày, ả đếm đầu học trò, phát bút nghiên giấy mực. Thầy Uông nói năng vụng về, nhưng Ngân Bình nói năng lại đâu ra đấy. Có điều, không phải nói chuyện học hành, mà toàn đàm tiếu chuyện hàng xóm láng giềng. Ả không thể ở yên trong lớp học, thầy Uông vừa lên bục giảng, là ả liền lượn đi chơi. Gặp ai, ả cũng mồm mép tép nhảy, nghĩ đến chuyện gì là nói chuyện ấy. Lên thị trấn được hai tháng, ả đã bắt chuyện được hết với tất thảy mọi người. Được ba tháng, thì hơn nửa số người ở thị trấn đều bị ả nói xấu. Có người khuyên thầy Uông:

- Thầy Uông, thầy là người có học vấn, mồm miệng vợ thầy như thế, thầy cũng nên lựa lời khuyên.

Thầy Uông thở dài:

- Người nói chuyện nghiêm túc, lỡ có nói sai, còn khuyên bảo được. Chứ còn người huyên thuyên, chỉ nói xằng nói bậy, thì biết khuyên giải làm sao?

Thê nên thầy Uông mặc kệ Ngân Bình, mặc kệ cái sự nói của ả. Bình thường ở nhà, ả nói gì, thầy không nghe, cũng chẳng đáp. Hai người, việc ai nấy làm, thành ra cũng yên ổn vô sự. Ngoài cái miệng khỏe nói ra, Ngân Bình còn thích ăn chặn thiên hạ. Ăn được thì hể hả, còn không thì cảm thấy thua thiệt. Đi chợ, có mua của người ta vài nhánh hành, thì phải lấy thêm bằng được hai củ tỏi. Mua hai thước vải, thì phải nhón bằng được hai cuộn chỉ. Mùa hè, mùa thu, ả còn thích ra đồng mót lúa rau củ quả. Đã là mót, thì phải tái những thửa ruộng đã thu hoạch. Nhưng khi gặp phải thửa ruộng người ta chưa thu hoạch, ả cũng thuận tay mót luôn đôi ba nắm, nhét vào trong quần. Ruộng của phú ông Phạm gần lớp học nhất, nên ả thó lúa mỳ nhà phú ông nhiều nhất. Một lần, phú ông Phạm tới cái chuồng mới xây ở sau nhà thăm gia súc. Người quản gia họ Lý đi theo, nói với phú ông:

- Thưa lão gia, phải cho cái nhà thầy Uông nghỉ việc thôi.

Phú ông Phạm:

- Vì lẽ gì?

- Lão ta giảng bài, bọn trẻ nghe không hiểu.

- Không hiểu mới phải dạy. Chứ hiểu rồi thì việc gì phải dạy?

- Không phải vì mỗi chuyện thầy Uông.

- Thế vì cái gì?

- Vì mụ vợ thầy. Mụ ấy rất hay trộm lúa mỳ. Rõ phường trộm cắp.

Phú ông Phạm xua tay:

- Bọn đàn bà con gái, chấp làm gì chúng nó.

Lại nói:

- Thích trộm thì cho trộm. Ta có 50 khoảnh ruộng, chẳng lẽ không nuôi nổi một tên trộm?

Câu ấy bị lão Tống - chăn gia súc cho nhà phú ông - nghe thấy. Lão ta cũng có một đứa con theo học Luận ngữ với thầy Uông, bèn đem câu nói ấy kể lại với thầy. Nào ngờ, thầy Uông nước mắt lưng tròng:

- Thế nào gọi là “Hữu bằng tự viễn phương lai”? Đích thị là đây mà.

Nhưng khi Dương Bách Thuận học Luận ngữ đến năm 15 tuổi, thì thầy Uông bỏ nhà phú ông Phạm. Lớp học tư thục cũng giải tán. Thầy Uông bỏ lớp học tư thục không phải vì phú ông đuổi việc, hay vì đám học trò, hết tốp này đến tốp khác đều không hiểu lời thầy giảng, làm thầy bực mình, hay vì mụ vợ hay tắt mắt đã làm ô uế thanh danh thầy, làm thầy chẳng còn mặt mũi nào tiếp tục ở lại, mà vì con thầy xảy ra chuyện. Vợ chồng thây Uông có bốn mặt con. Ba trai, một gái. Thầy Uông là người có học vấn, nhưng đám con thầy tên rất thường. Thằng con cả tên Đại Hóa. Thằng thứ hai tên Nhị Hóa. Thằng thứ ba tên Tam Hoa. Co con gái út tên là Đăng Trản. Đại Hóa, Nhị Hóa, Tam Hóa đều tính tình hiền lành, duy có Đăng Trản rất chi nghịch ngợm. Những đứa trẻ nghịch ngợm khác cùng lắm là trèo cây, nhưng đây không thế, mà con bé thích chơi với súc vật. Mà oái oăm thay, nó không thèm chơi với đám mèo chó ranh, mà chơi hẳn với đám gia súc cao lớn lừng lừng. Một đứa con gái sáu tuổi lại thích làm bạn với đám la, ngựa. Lão Tống chăn gia súc cho nhà phú ông Phạm không sợ ai khác, chỉ sợ mỗi Đăng Trản. Buổi tối, đang xắt cỏ hoặc rửa cỏ, lão đột nhiên ngoái đầu lại, kiểu gì cũng thấy con bé đang chễm chệ trên lưng con ngựa trong chuồng gia súc. Vừa cưỡi, nó vừa đánh ngựa:

- Phi nào! Để tao đưa mày về nhà bà ngoại tìm mẹ mày nhé!

Con ngựa chồm lên, hí vang trong chuồng, nhưng Đăng Trản vẫn không sợ. Đám Đại Hóa, Nhị Hóa, Tam Hóa chưa bao giờ khiến thầy Uông phải bực mình, cùng lắm là bực về những chuyện như những đứa trẻ khác, nghe thầy giảng Luận ngữ mà không hiểu mô tê gì. Nhưng đứa con gái lại làm thầy rất đau đau. Lão Tống cứ ba ngày hai bận đến mách thay Uông chuyện Đăng Trản chơi với gia súc. Thầy Uông:

- Bác Tống này, thôi thì, bác cứ coi nó như con gia súc con vậy.

Tháng Tám âm lịch năm ấy, lão Tống rửa cỏ có phần bất cẩn, ngoáy chiếc đinh ba hơi mạnh tay, làm vỡ mất vại đựng nước rửa cỏ. Chiếc vại ấy dùng để rửa cỏ đã 15 năm, coi như cũng đến lúc vỡ. Lão Tống thật thà kể lại với phú ông. Ông ta không trách cứ gì, còn bảo lão ta mua một chiếc vại mới. Nhà phú ông vừa có thêm gia súc, nên mua hẳn một chiếc vại to, đường kính một trượng. Thấy chiếc vại mới to, Đăng Trản liền đến chơi, thấy chiếc vại đựng mấp mé miệng nước, nó khoanh tay trước ngực rồi đi vòng quanh trên thành vại. Lão Tống bị nó chọc tức quen rồi, lắc đầu thở dài, không để ý đến nữa. Lão đeo ách vào gia súc rồi ra đồng cày ruộng. Chập tối đi về, lão Tống phát hiện Đăng Trản rơi xuống vại nước. Nước trong vại tràn ra ngoài, con bé đang nổi dập dềnh ở miệng vại. Lúc vớt ra, bụng đã trương phình, chết tự bao giờ. Lão Tống giơ chiếc đinh ba lên, lại đập vỡ chiếc vại mới, rỗi ngồi thụp xuống khóc. Vợ chồng thầy Uông nghe tin chạy đến. Ngân Bình nhìn con, rồi chẳng nói chẳng rằng, vơ lấy chiếc đinh ba đòi xiên lão Tống. Thầy Uông ngăn vợ lại, nhìn đứa con nằm im lìm trên đất, nói một câu công tâm:

- Không tại bác Tống. Tại con mình.

Lại bảo:

- Nó nghịch ngợm nhất nhà. Mệt người vì nó. Chết lại may.

Hồi Dương Bách Thuận 15 tuổi, nhà nào cũng đầy trẻ con, chết một đứa chẳng hề hấn gì. Ngân Bình gây chuyện với lão Tống hai ngày liền, lão Tống bồi thường ả hai đấu gạo, vụ này coi như xong. Một tháng sau, gặp hôm trời mưa, thầy Uông có hơn 20 học trò. Nhưng hôm ấy lớp chỉ có năm, sáu mống. Thầy Uông không giảng bài mới, mà bảo học trò tập làm văn. Đề bài là “Bất hoạn nhân chi bất dĩ tri, hoạn bất tri nhân dã”⁸. Còn thầy thẫn thờ nhìn mưa rơi ngoài cửa sổ. Lại nghĩ, buổi chiều không thể lại bắt các trò làm văn, cũng không thể giảng tiếp bài mới, vậy thì phải để các trò tô chữ. Thầy Uông ra ngoài tìm Ngân Bình, nhưng không thấy, không biết ả ta lại chạy đi đâu buôn chuyện. Thầy bèn về nhà lấy quyển tập tô chữ. Thấy quyển tập tô chữ để dưới giỏ kim chỉ của Ngân Bình, thầy cầm rồi lại tới bệ cửa sổ lấy nghiên mực, muốn nhân lúc các trò tô chữ thì thầy lần theo trí nhớ chép lại bài “Trường Môn Phú” của Tư Mã Trường Khanh. Thầy Uông thích nhất hai câu trong đó: “Nhật hoàng hôn nhi vọng tuyệt hề. Trướng độc thác vu không đường”⁹. Lúc tới bệ cửa sổ lấy nghiên mực, thầy chợt nhìn thấy một miếng bánh trung thu ăn dở để trên bệ. Miếng bánh ấy do Đăng Trản ăn vụng từ ngày Rằm tháng Tám âm lịch, cách đây đúng một tháng, trên miếng bánh vẫn còn vết răng nhỏ xíu của con bé. Thầy mua chiếc bánh ẩy nhân lúc lên phố huyện mua sách vở. Giá tiền như nhau, nhưng bánh trung thu ở phố huyện có nhiều sợi đỏ hơn bánh trung thu ở thị trấn. Bánh vừa mua về, Đăng Trản đã mò đến ăn vụng, bị thầy Uông bắt quả tang, đánh cho một trận. Lúc nó chết, thầy không mấy đau lòng, nhưng bây giờ, nhìn miếng bánh trung thu, bất giác niềm đau dội đến, lòng đau như cắt. Đặt nghiên bút xuống, thầy Uông bước thẳng tới chuồng gia súc. Lão Tống đang đội nón cắt cỏ trong mưa. Sau một tháng, lão ta cũng đã quên chuyện Đăng Trản. Tưởng thầy Uông đến để mách chuyện con lão quậy phá ở lớp học. Con lão tên là Cẩu Thăng, cũng thuộc loại ngu lâu dốt dai khó đào tạo. Ngờ đâu, thầy Uông không nói gì đến chuyện đó, mà tới thẳng vại nước vừa mới thay, khóc rống lên. Thầy khóc như thể xe tụt dốc không phanh, liền tù tì ba canh giờ đồng hồ, làm kinh động cả phú ông Phạm và toàn bộ đám người giúp việc.

8. Luận ngữ, thiên 1, bài 16. Nghĩa là: Đừng lo rằng người đời không biết ta mà nên lo rằng ta không biết người.

9. Lại một đêm dài tuyệt vọng. Ngàn nỗi đau buồn gửi trọn bầu không.

Khóc xong, thầy lại trở lại như trước kia. Lúc cần giảng Luận ngữ vẫn giảng Luận ngữ. Lúc cần về nhà ăn cơm vẫn về ăn cơm. Lúc cần chép lại “Trường Môn Phú” vẫn chép lại được. Có điều, kể từ đó, thầy càng ít nói hơn. Lúc học trò học bài, một mình thầy nhìn ra ngoài cửa sổ, thẫn thờ. Ba tháng sau, trời đổ tuyết. Buổi tối hôm tuyết tạnh, thầy tới tìm phú ông Phạm. Phú ông đang rửa chân trong nhà, thấy thầy đi vào, thần sắc có vẻ không bình thường, vội hỏi:

- Thầy Uông, có chuyện gì đấy?

- Thưa lão gia, tôi muốn đi.

Phú ông ngạc nhiên, vội rút đôi chân còn đang rửa dở ra khỏi chậu:

- Thầy muốn đi ư? Có điều gì làm thầy phật ý à?

- Không ạ, mọi thứ đều tốt. Có điều, tôi nhớ Đăng Trản quá!

Phú ông Phạm hiểu ra, khuyên:

- Thôi, thầy ạ. Đã gần nửa năm rồi.

- Vâng. Tôi cũng muốn cho qua. Nhưng cẩm lòng không đặng. Hồi con bé còn sống, tôi cũng buồn bực về nó, đánh đòn nó. Bây giờ, con bé không còn, ngày nào tôi cũng nhớ đến nó, chỉ muốn được gặp nó. Ban ngày không gặp được, nhưng ban đêm, đêm nào cũng mơ thấy nó. Trong mơ, con bé rất ngoan, nó đứng trước giường, bảo tôi: “Bố ơi, trời lạnh lắm, để con đem chăn cho bố.

Phú ông Phạm hiểu ra, lại khuyên:

- Thầy Uông, thầy gắng dằn lòng vậy.

- Tôi cũng muốn lắm, nhưng không được, lão gia ạ. Lòng tôi như thiêu như đốt. Nếu cầm lòng nữa, chắc tôi điên mất.

- Hay thầy lại tới chuồng gia súc khóc một chập xem sao.

- Tôi đã thử rồi, khóc không được.

Phú ông Phạm chợt nhớ ra điều gì:

- Hay thầy ra đồng vậy. Đi lại nó cũng sẽ nguôi ngoai.

- Tôi đi rồi. Trước đây, nửa tháng đi một lần. Bây giờ, ngày nào cũng đi, nhưng vô ích.

Phú ông Phạm gật đầu hiểu xa, rồi thở dài:

- Nhưng thầy sẽ đi đâu? Năm xưa, ông cụ nhà thầy kiện tụng, không để lại cho thầy túp nhà. Nơi đây chính là nhà của thầy. Bao năm qua, tôi cũng không hề coi thầy là người ngoài.

- Thưa lão gia, tôi cũng coi đây là nhà. Nhưng ba tháng nay tôi chỉ muốn chết quách đi thôi.

Phú ông giật mình, không ngăn cản thầy nữa:

- Thầy đi cũng được. Nhưng tôi thấy ái ngại cho thầy. Bìu ríu vợ con thế, thầy sẽ đi đâu?

- Trong mơ, con bé dặn tôi đi về hướng tây.

- Nhưng đi về tây, thầy cũng không thể nào tìm lại được con bé mà.

- Không phải để tìm con bé. Mà để đến nơi nào không còn nhớ con bé nữa thì lưu lại đó.

Sớm hôm sau, thầy Uông dắt díu Ngân Bình và ba thằng con rời khỏi nhà phú ông Phạm. Ba tháng liền muốn khóc không khóc được. Lúc đi, thấy hai cây du ở cổng nhà phú ông sáu năm trước, lúc thầy tới, chúng vẫn chỉ là hai cây non. Giờ đây, thân cây đã to bằng miệng bát. Nhìn cầy, thầy Uông bật khóc.

Dương Bách Thuận nghe người ta nói thầy Uông rời nhà phú ông Phạm, mang theo vợ con đi mãi về hướng tây. Lúc đi, lúc dừng. Đi được một đoạn, thầy dừng lại, thấy đau lòng, lại đi tiếp. Từ Diên Tân tới Tân Hương, lại từ Tân Hương tới Tiêu Tác, từ Tiêu Tác tới Lạc Dương, rồi lại từ Lạc Dương tới Tam Môn Hiệp. Đau lòng vẫn hoàn đau lòng. Ba tháng sau, nhà thầy Uông ra khỏi địa giới Hà Nam, đi dọc theo tuyến đường sắt Lũng Hải, tới địa phận Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây, chợt thấy tâm trạng thư thái, cái sự đau lòng biến mất, bèn lưu lại. Ở đây, thầy Uông không còn dạy học, cũng chẳng có ai mời thầy dạy. Thầy cũng không nối nghề cha, nẹp chậu, nẹp thùng cho thiên hạ, mà thổi kẹo tò he ngoài phố. Thầy Uông dạy học thì mồm miệng vụng về, nhưng thổi kẹo tò he thì mồm miệng lại khéo đáo để. Thổi gà ra gà. Thổi chuột ra chuột. Gặp hôm trời đẹp, không gió to, nắng lớn, thầy còn trổ tài, thổi tò he hình núi Hoa quả sơn. Trên Hoa quả sơn lúc nhúc toàn những khỉ, có con vươn tay leo cây hái quả, có con khua chân múa tay đấm đá, có con lại đang bới tóc bắt rận, có con thò tay xin ăn... Phải hôm uống rượu ngà ngà say, thầy còn có thể thổi tò he thành hình người. Chỉ cần một hơi là thầy có thể thổi ra một cô gái độ 18, 19 tuổi xinh đẹp: người gầy, ngực nở, nhưng không cười, trông như đang cúi đầu khóc. Có người trêu thầy:

- Bác Uông này, tò he này là một cô gái phải không?

Thầy Uông lắc đầu:

- Không. Là một cô vợ trẻ.

- Cô vợ trẻ ở đâu vậy ta?

- Khai Phong.

- Sao cô ta không cười nhỉ? Trông cứ như đang khóc, xui xẻo lắm.

- Cô ta phải khóc chứ. Không khóc, thì sẽ bứt rứt mà chết.

Rõ là lời say. Dạo ấy, thầy Uông không những béo ra, mà đầu cũng bắt đầu hói. Thầy không hay uống rượu, nên cả đời chăng thổi được mấy con tò he hình người. Nhưng người ở Bảo Kê, ai ai cũng biết, ông Uông người Hà Nam ở Chu Tước Môn, phố La Mã biết thổi tò he “cô vợ Hà Nam”.

Thầy Uông đi rồi, đám học trò ở “Chủng đào thư ốc” cũng tan đàn xẻ nghé. Dương Bách Thuận và Dương Bách Lợi cũng rời lớp học nhà phú ông Phạm, trở về Dương Gia Trang. Bách Thuận theo học thầy Uông năm năm Luận ngữ. Lúc nhập học mười tuổi, giờ đã 15. Vốn định theo học thầy dài dài, vì Luận ngữ học vẫn chưa đến đâu đến đũa, ai dè thầy đột ngột bỏ đi. Hồi xưa ở lớp, ngày nào Bách Thuận cũng trêu chọc thầy Uông. Một ngày mùa đông năm 12 tuổi, nó và Lý Chiêm Kỳ lẻn vào nhà xí của thầy, lấy bình tiểu khoét một lỗ ở đáy. Buổi đêm, thầy đi tiểu, làm ướt hết cả giường. Giờ thầy đi rồi, nghĩ lại mới thấy thầy có thật nhiều ưu điểm. Ưu điểm lớn nhất là, khi có thầy ở đây, nó có thể ngày ngày đến lớp tha hồ mà nghịch ngợm. Thầy đi rồi, nó sẽ phải về nhà làm đậu phụ. Nhưng Bách Thuận không thích làm đậu phụ. Không thích không phải thù ghét gì đậu phụ, mà vì không hợp với lão Dương. Không hợp không phải vì lão đã dùng thắt lưng da đánh nó, hay vì nó hận lão chỉ vì một con cừu mà bắt nó phải ngủ vạ vật ở ngoài sần đập lúa, mà vì giống như lão Mã đánh xe ngựa, nó xem thường lão Dương từ trong bụng. Người làm nó nể nang và khâm phục là La Trường Lễ làm nghề hô tang ở La Gia Trang kia. Nó muốn bỏ lão Dương để theo Trường Lễ lắm, nhưng dở cái, nó cũng không phải hoàn toàn khoái La Trường Lễ, chỉ khoái món hô tang, chứ không khoái món làm giấm của ga. Giấm của La Trường Lễ sau mười ngày là mọc nấm trắng, mà làm giấm lại là kế sinh nhai của gã, còn hô tang chỉ là sở thích mà thôi. Khoái hô tang, nhưng lại không thể tách rời làm giấm. Người ta ăn giấm ngày ba bữa, nhưng biết đến bao giờ mới có bữa một ngày chết ba người? Cái sự ấy làm cho Dương Bách Thuận thầy băn khoăn, day dứt quá thể.

Giống với Dương Bách Thuận, em trai nó là Dương Bách Lợi cũng không thích lão Dương làm đậu phụ. Nó khoái lão Giả mù chơi đàn ba dây ở Giả Gia Trang. Lão Giả cũng không phải mù hẳn, chỉ bị mù một mắt, còn mắt kia vẫn sáng. Ngoài chơi đàn ba dây, lão còn biết dùng con mắt còn lại để xem tướng. Mấy chục năm liền, không biết lão đã xem tướng cho bao nhiêu người, mỗi người một số mệnh. Khi lão phán, thì người ta nghe, nhưng không mấy để tâm. Lão xem cho rất nhiều người, nhưng càng xem, càng thấy đau lòng cho cái số của mình. Bởi theo lão, tất cả mọi người đều sinh nhầm năm. Những việc tất cả mọi người làm hàng ngày đều không phải là những việc có trong số mệnh của họ, chỉ tổ quần quật suông. Số mệnh của tất cả mọi người đều không hợp, không trùng với lão. Dương Bách Lợi và Dương Bách Thuận khác nhau ở chỗ: Dương Bách Thuận chỉ khoái mỗi món hô tang của La Trường Lễ, không khoái món làm giấm của gã. Còn Dương Bách Lợi khoái cả món chơi đàn ba dây lẫn món xem tướng của lão Giả mù. Dương Bách Lợi giấu lão Dương bán đậu phụ, lén chạy tới Giả Gia Trang, muốn bái lão Giả mù làm thầy. Lão Giả mù nhắm mắt, sờ soạng bàn tay Dương Bách Lợi:

- Ngón tay mày thô quá, nuốt không trôi món đàn ba dây đâu.

- Thế thì cháu học ông cách xem tướng.

Con mắt duy nhất sáng của lão Giả mù mở to:

- Cái số của mày còn chưa biết nó nằm ở đâu, còn đòi xem cho người khác.

- Thế số của cháu là gì?

Lão Giả mù lại nhắm mắt:

- Nói xa, thì là số vất vả. Vi mỗi cái miệng, ngày nào cũng phải chạy đôn chạy đáo hàng trăm dặm. Còn nói gần, thì những người đi qua mặt mày thường ngày, mười người có đến chín người rưỡi chửi thầm mày trong bụng.

Bái sư không xong, lại còn chuốc lấy cái đen đủi vào người. Dương Bách Lợi thầm chửi lão Giả mù. Một ngày chạy hàng trăm dặm, thì có mà tỏi sớm à? Dương Bách Lợi vừa chửi lão Giả mù xem tướng không chuẩn, vừa chạy về Dương Gia Trang.

4

Năm Dương Bách Thuận 16 tuổi, huyện Diên Tân có vị huyện trưởng mới tên là Tiểu Hàn. Trước Tiểu Hàn, huyện trưởng Diên Tân là một vị họ Hà, người Ma Dương (Hồ Nam), đỗ cử nhân thời nhà Thanh, mặt đỏ au. Bố Hà là thầy thuốc Đông y ở Ma Dương. Trong đời hành nghề của ông, chữa khỏi bệnh cho người cũng có, mà chữa cho người sống thành người chết cũng có. Thầy thuốc Đông y khác, sau khi khám bệnh xong, chỉ loáng cái là kê xong đơn thuốc. Còn bố Hà bắt mạch xong, lần nào đặt bút kê thuốc cũng do dự chán chê. Bệnh nhân đi rồi, có người hỏi ông:

- Thầy này, sao thầy kê đơn thuốc mà khó khăn, khổ sở hơn cả đàn bà đau đẻ thế. Thầy đoán bệnh không chuẩn à?

- Đoán bệnh thì dễ. Chứ đoán lòng người mới khó.

- Mình chữa bệnh cho người ta. Quan tâm đến cái lòng của họ làm quái gì.

Bố Hà thở dài:

- Nói thế sao được?

Lại bảo:

- Bệnh giống nhau, nhưng người khác nhau. Người khác nhau mà kê đơn thuốc giống nhau, thuốc chưa chắc đã phát huy tác dụng.

Rồi lại thở dài:

- Thầy thuốc dốt, chính là dốt ở chỗ này. Chết người, cũng chính là chết ở chỗ này đấy.

Hà tuy đỗ cử nhân được bổ làm quan. Lúc từ biệt quê nhà tới Diên Tân, Hà Nam nhậm chức, bà con họ hàng, láng giềng ở Ma Dương đều ra tiễn. Trong tiếng chiêng trống dậy đất, Hà ăn vận đẹp đẽ, cưỡi trên lưng ngựa. Thấy mọi người nồng nhiệt với con mình, bố Hà vừa dắt ngựa của con, vừa nói:

- Con à, bà con xóm giềng đều mừng cho con. Chỉ có ta là khóc cho con.

- Có phải con ra pháp trường đâu, sao cha lại khóc?

- Con tính tình hiền lành, thật thà, vùi đầu đọc sách thì được, chứ còn làm quan giống như đi giữa bầy lang sói, sợ con sẽ gặp điều không may. Chóng thì một năm, lâu thì vài ba năm, nếu không vào tù, thì e cũng lại phải về vườn.

- Lúc nhậm chức người ta chỉ mong điềm tốt lành. Vậy mà cha toàn nói gở.

- Đấy vẫn chưa phải là điều ta muốn nói.

- Thế rốt cuộc cha muốn dặn con điều gì?

- Nếu một ngày nào đó không được làm quan nữa, thì con cũng đừng nghĩ quẩn. Về Ma Dương, theo học nghề y với ta. Không làm quan, thì làm một thầy thuốc giỏi.

Sau khi đến Diên Tân nhâm chức, Hà làm quan một lèo 35 năm liền. Làm quan lâu thế, không phải vì Hà hiểu phép tắc làm quan, bố Hà nhìn nhầm con mình, mà chính vì Hà không hiểu phép tắc làm quan, lại cũng chẳng hiểu về cái sự không hiểu này, thành ra lớ ngớ mà lại giữ được quan vị. Làm quan phải nâng quan hệ. Dịp lễ Tốt phải biếu quà quan trên. Nhưng sau khi được bổ làm huyện lệnh Diên Tân, Hà chẳng mặn mà gì với quan trên và bạn đồng liêu. Dịp lễ Tết cũng chẳng biếu quà quan trên. Diên Tân thuộc địa bàn quản hạt của Tân Hương. Tri phủ Tân Hương họ Chu, rất tham lam. Vào dịp lễ Tết, các vị quan huyện khác đều biếu quà ông ta, duy có Hà là không biếu xén gì. Chu nhận quà, nhưng lại thích khoe mình thanh liêm. Quan dưới có chín kẻ biếu, một kẻ không biếu. Nhưng kẻ không biếu này lại trở thành lá chắn của Chu. Trong bữa tiệc, Chu thường huênh hoang với quan trên và đám bạn đồng liêu rằng:

- Người ta độc miệng bảo tôi là quan tham, chứ các vị cứ thử đi hỏi quan Hà ở Diên Tân mà xem, xem ông ta đã bao giờ phải mất một xu, một cắc với tôi chưa?

Với quan trên, quan trọng hơn cả biếu quà là biếu lời. Trước đông đủ mọi người, nói vài câu tâng bốc, ca ngợi quan trên. Nhưng đến ngay cả cái lý lẽ này, Hà cũng lại không hiểu nốt. Không những không biết nói những lời có cánh, mà ngày thường nói chuyện, Hà cũng chỉ mình nói mình nghe. Người khác làm quan thì nhập gia tùy tục, nhưng Hà đến Diên Tân đã mười năm mà vẫn nói giọng Ma Dương, Hồ Nam. Xì xà xì xồ một thôi một hồi, tri phủ Chu nghe không hiểu, bạn đồng liêu nghe không hiểu, dân Diên Tân nghe càng không hiểu. Lúc xử án, sau khi nghe bên nguyên, bên bị trình bày xong, Hà liền xả ra một tràng xì xà xì xồ, làm cả bên nguyên lẫn bên bị đều ngẩn ngơ, ngơ ngẩn. Vì không hiểu nhau, nên vụ án cứ bị kéo dài dây dưa mãi. Chính vì cái sự xử án dây dưa ấy, mà Diên Tân đại yên. Không đến mức vạn bất đắc dĩ, không đến mức đốt nhà giết người, thì người Diên Tân đều không kiện tụng. Không kiện thì chỉ bị thiệt thòi một chút. Chứ còn hễ kiện rồi, dây dưa mãi, thành ra khuynh gia bại sản, phải trái thế nào, mọi người tự giải quyết. Nhờ thế, Diên Tân lại thành ra thái bình. Ít người kiện tụng, rỗi việc, Hà bắt đầu mê một nghề mới: làm mộc. Ban ngày xử án, Hà chẳng thấy hứng thú gì. Nhưng cứ tối đến, đèn đuốc ở nha huyện sáng trưng, là Hà lại cởi bỏ quan phục, vận bộ dân dã gọn gàng, kỳ cạch đóng bàn ghế hòm tủ. Nha huyện khác thường có mùi công sở và mùi ẩm ướt, còn nha huyện ở Diên Tân lại có mùi phoi bào và mùi sơn. Đám nha dịch chuyên bắt tội phạm ở huyện, lúc mặc quan phục vào thì là nha dịch, còn lúc cởi bỏ quan phục thì là đệ tử nghề mộc của Hà. Thợ mộc Diên Tân sở dĩ có tiếng là vì thế. Lúc đầu, đám nha dịch cũng không khoái nghề mộc lắm. Nhưng vì Hà không biết biếu quà quan trên, lúc xử án cũng không biết sự tế nhị trong đó, không biết trong ngoài chữ oan khuất còn ẩn chứa rất nhiều thứ, thành ra đám nha dịch có rất nhiều thời gian rỗi, thế nên bọn họ mới chịu làm đồ đệ của Hà. Quan tri phủ Chu tới Diên Tân thị sát, ngửi thấy mùi ở nha môn khác với những chỗ khác, cũng chỉ lắc đầu mỉm cười. Do Diên Tân đại thái bình, nên Hà giữ chức huyện lệnh liên một lèo 35 năm. Đến năm 60 tuổi, theo quy định phải về hưu, ông Hà mới phải triệt để cáo lão về quê. Trong 35 năm ấy, đám bạn đồng liêu, hay huyện lệnh, hay tri phủ tới Hà Nam nhậm chức cùng ông Hà khi xưa, đúng như lời bố ông Hà tiên đoán, có quá nửa hoặc bị tống vào tù, hoặc bị giải ra pháp trường, hoặc bị bãi quan. Tri phủ Chu bị tống vào tù năm ông Hà 50 tuổi. Lúc này, đám bạn đồng liêu chửi ông Hà:

- Cứ bảo tay Hà ở Diên Tân thật thà. Ai dè, tay ấy mới là đứa thâm nhất.

Nhưng sau khi về hưu, ông Hà chỉ cáo lão, chứ không về quê, mà ở lại Diên Tân. Không về quê không phải vì không có quê để về, mà vì sống ở Diên Tân ba mươi lăm năm, đã hợp với thủy thổ ở đây. Đất Diên Tân là đất phèn, nước mặn, đắng, nhiều hàm lượng kiềm và ni-tơ-rát. Thứ nước Diên Tân, không những người, mà đến gia súc uống cũng phải lắc đầu, người Diên Tân sở dĩ hay lắc đầu là vì thế. Lắc đầu không phải để bày tỏ sự không hài lòng với một người hoặc một việc nào đó, mà đơn giản chỉ vì thói quen nó thế. Hồi ông Hà mới tới Diên Tân, dùng phải nước đắng, ngày nào cũng đau bụng, liền nhiễm thói lắc đầu. Vài năm sau, không còn đau bụng nữa, lúc về quê Ma Dương, Hồ Nam thăm thân, nước ở Ma Dương nhạt, thiếu kiềm và ni-tơ-rát, ngày nào ông Hà cũng bị táo. Bảy ngày không ăn, con người còn sống được, chứ bảy ngày mà không đại tiện thì chỉ còn nước chết vì ô uế. Lúc này, ông Hà lại lắc đầu. Sau khi về hưu, ông Hà đành nhận quê mình là cố hương, và ở lại Diên Tân. Ở chính giữa phố huyện Diên Tân có con sông Tân, quan Hà dùng số tiền tích cóp được trong 35 năm làm quan mua một khuôn viên ở dưới chân cầu, làm một anh thợ mộc thực thụ. Hồi đầu làm, còn thấy thoải mái. Sau một tháng, ông Hà bắt đầu rầu rĩ. Hồi còn đương chức, ông Hà làm mộc chỉ là tranh thủ lúc rỗi việc đóng bàn ghế hòm tủ. Nghề mộc chia làm mộc nhà, mộc xe, mộc đồ đạc. Trong ba thứ mộc ấy, mộc đồ đạc dễ học nhất. Mộc xe, nào thì bánh xe ư, vành xe ư, nan hoa ư, học khó hơn mộc đồ đạc. Mộc nhà, nào thì đấu ư, cũng ư¹⁰, khắc xà ư, vẽ đòn ư, rối rắm còn hơn cả mộc xe. Ông Hà vốn không cam tâm chỉ làm một anh mộc biết mỗi đóng đồ đạc, nhưng dù gì cũng đã là người có tuổi, hơn 60 rồi còn gì, học lại từ đầu nghề mộc xe, mộc nhà, thì thật lực bất tòng tâm, đành phải ở nhà đóng mấy thứ đồ đạc vặt vãnh. Ngày xưa, hồi làm quan huyện, người ta đóng bàn ghế hòm tủ kiểu dáng thế nào, thì ông đóng theo như thế. Bây giờ, đã lấy mộc làm nghề chính, ông bèn muốn cải tiến mẫu mã. Nhưng đóng để chỗ nào cũng khác người thì khó quá. Hoặc giả, đóng cho khác người còn dễ, chứ còn đóng cho khác mình mới khó. Ban ngày rầu rĩ, ban đêm chong đèn, ngắm nghía đống gỗ đã cưa xẻ vuông vắn, ngắm nghía tới tận canh năm gà gáy, vẫn chưa biết phải bắt đầu công việc như thế nào. Lúc này, ông Hà lại lắc đầu cảm thán:

10. Đấu củng: một loại kết cấu đặc biệt của kiến trúc Trung Hoa, gồm những thanh ngang từ cột chìa ra gọi là củng, và những trụ kê hình vuông chèn ở giữa các củng gọi là đấu - Theo Từ điển Trung Việt.

- Cứ bảo làm quan khó. Ai dè, làm anh thợ mộc còn khó hơn cả làm quan.

Nửa đêm, người Diên Tân qua sông Tân, thấy nhà ông Hà dưới chân cầu vẫn sáng ánh đèn, liền chép miệng:

- Đến giờ mà quan Hà vẫn chưa nghỉ.

- Quan Hà còn đang rầu rĩ chuyện làm mộc.

Ông Hà về hưu làm thợ mộc, thay ông làm tân huyện trưởng Diên Tân là Tiểu Hàn. Tiểu Hàn tuổi ngoài 30, miệng nhỏ nhét vừa hạt lạc, đầu rẽ ngôi, tốt nghiệp Đại học Yên Kinh. Phụ nữ miệng nhỏ thì nhiều, chứ còn nam giới miệng nhỏ thì hiếm lắm. Tiểu Hàn là người Đường Sơn, tỉnh Hà Bắc, nói giọng Dường Sơn đặc sệt. Với người Diên Tân, giọng Ma Dương, Hồ Nam và giọng Đường Sơn, Hà Bắc đều khó nghe cả. Nhưng nếu so sánh, thì giọng Đường Sơn của Tiểu Hàn vẫn còn dễ nghe hơn giọng Ma Dương của ông Hà. Nhưng chính cái sự dễ nghe hơn ấy lại đem đến phiền phức cho Diên Tân. Vừa chân ướt chân ráo tơi Diên Tân, Tiểu Hàn đã bực mình với nơi đây. Bực mình không phải vì người Diên Tân không thuần phác, thực ra, sau 35 năm dưới quyền điều hành của cựu huyện trưởng Hà, Diên Tân đã bắt đầu yên bình đến độ: của rơi trên đường không ai nhặt, ban đêm đi ngủ không cần đóng cửa. Hay vì nha huyện trước đây biến thành xưởng mộc, từ trong ra ngoài, từ ngoài vào trong toàn mùi phoi bào và sơn, làm cay mũi Tiểu Hàn, mà vì Tiểu Hàn từ lúc sinh ra đã hay chuyện, cái miệng nhỏ nhắn làm việc không ngừng nghỉ. Một ngày không ăn cơm không chết người, nhưng một ngày mà không nói chuyện thì chắc bức bối đến chết mất. Hàng ngày, xử án xong, Tiểu Hàn thích nói chuyện với dân chúng. Cố nghe, thì người Diên Tân vẫn có thể mang máng nghe ra giọng Đường Sơn của Tiểu Hàn, biết thế, gã càng hứng nói. Vốn là huyện trưởng huyện Diên Tân, Tiểu Hàn thích nói lúc nào là có thể nói lúc ấy. Nhưng sau vài lần nói chuyện, gã thấy thất vọng tột cùng với đám người ở đây. Lời lẽ thì bọn họ nghe hiểu cả đấy, nhưng ý tứ thì lại chẳng hiểu cái cóc khô gì. Vì một chữ “hiểu”, Tiểu Hàn quyết định mở một trường bình dân học vụ. Nói chuyện, trước hết phải bắt đầu từ học đường, sau mới phổ cập ra dân chúng. Nhưng Diên Tân khi ấy, ngoài mấy lớp tư thục lẻ tẻ, manh mún ở nông thôn ra, phố huyện chăng có lấy được một cái học đường cho tử tế. 35 năm làm huyện lệnh, nhưng ông Hà chỉ mải kỳ cạch đóng bàn ghế hòm tủ, quên béng mất cái chuyện học đường. Nhưng bây giờ, để xây một học đường cũng không phải dễ. Muốn xây học đường thì phải có tiền, mà Diên Tân là một huyện nghèo, có huy động khẩn cấp, thì e cũng chẳng được bao nhiêu tiền. Mà kể cả sẵn tiền, thì để xây được một học đường, chí ít cũng phải mất một năm rưỡi. Tiểu Hàn không đợi được, đành phải tính giải pháp tình thế. Diên Tân có một giáo đường Thiên chúa giáo, có thể chứa cùng một lúc 300 giáo dân đến cầu nguyện. Linh mục cai quản giáo đường là người Ý, tên thật là Simone-Sell-Benspumachi, tên Trung Quốc là Chiêm Thiện Bộc, người Diên Tân gọi ông ta là “cha Chiêm”. Tiểu Hàn cho người dân một tờ cáo thị ở cửa giáo đường. Ngay lập tức, giáo đường biên thành học đường, cha Chiêm lật đật chạy lên trụ sở huyện, tìm Tiểu Hàn:

- Thưa huyện trưởng, ông mở lớp học, tôi không phản đối, nhưng nếu ông trưng thu giáo đường, thì Thượng Đế sẽ không đồng ý.

Tiểu Hàn chép miệng:

- Hôm qua, tôi đã bàn với Thượng Đế. Ngài bảo, Ngài đồng ý.

Cha Chiêm:

- Thưa huyện trưởng, đây không phải chuyện đùa. Nếu ông khăng khăng làm như thế, tôi sẽ tới giáo hội Khai Phong kiện ông.

Hồi ấy tại Trung Quốc, giáo hội Thiên chúa rất có thế lực. Quan phủ cũng phải nhân nhượng. Cha Chiêm tưởng nói thế sẽ dọa được Tiểu Hàn. Nào ngờ, gã vỗ đùi đánh đét:

- Cha Chiêm, tôi sợ mọi thứ, trừ kiện tụng. Cha mau đi cho chóng, rồi quay về. Tôi đợi cha ở nha huyện.

Không ngờ, miếng đòn này của Tiểu Hàn chơi đúng vào chỗ hiểm của cha Chiêm, giáo hội Diên Tân thuộc Giáo hội Khai Phong, nhưng cha Chiêm và Hội trưởng lại có hiềm khích với nhau. Hội trưởng là người Thụy Điển, tên thật là Leizio-Gustaf. Mọi người gọi ông ta là “cha Lôi”. Cha Chiêm và cha Lôi hiểm khích với nhau, không phải vì mắc mớ trong cuộc sống, mà vì tranh luận về giáo lý. Tranh luận thứ khác thì đi một nhẽ, đằng này, hai cha lại tranh luận câu “và Chúa Con”¹¹. Thế thì mất mạng chứ chẳng chơi! Một khi đã bất đồng về giáo lý, thì tôn giáo ấy càng truyền bá, càng xa rời quan điểm của cha Lôi. Từ lâu, cha Lôi đã muốn bỏ quách giáo hội Diên Tân, đem sáp nhập vào phân hội khác. Cha Chiêm bảo đi kiện, chẳng qua chỉ là nói cho ra vẻ, nào ngờ, không những không dọa được Tiểu Hàn, mà sớm hôm sau, bốn chữ “Thiên Hựu Đông Phương” trên cửa nhà thờ đã bị đổi thành “Diên Tân Tân Học”. Lúc ấy, cha Chiêm mới biết sự lợi hại của Tiểu Hàn. Gã trưng thu nhà thờ không phải vì bồng bột nhất thời, mà rõ ràng đã tìm hiểu và biết chuyện khúc mắc giữa cha Chiêm và cha Lôi.

11. Trong Tín điều Nicaea nguyên bản có ghi: “Chúng tôi tin kính Chúa Thánh Thần. Người là Chúa và là Đấng ban sự sống. Người xuất phát từ Chúa Cha . Nhưng vào khoảng thế kỷ thứ V, thứ VI, giáo hội phía Tây đổi lại thành “Người xuất phát từ Chúa Cha và Chúa Con”, từ đó gây nên tranh cãi gay gắt giữa giáo hội phía Tây và giáo hội phía Đông.

Đã có học đường, Tiểu Hàn bèn tuyển thầy giáo trong phạm vi huyện. Tiêu chí tuyển chọn là học vấn và khoản ăn nói. Ăn nói ở đây không phải là nói hay như thế nào, mà là nói vụng như thế nào. Cuối cùng, tuyển được hơn mười thầy giáo, toàn người lầm lì, ít nói. Cái sự tuyển lựa ấy không phải vì Tiểu Hàn thích người nói vụng, mà vì gã sợ người ta cũng giống gã, nói luôn mồm. Tiểu Hàn hễ nói là trúng, còn bọn họ, nếu nói nhiều, sợ lại thành ra nói dài nói dai nói dại. Tiếp đến, Tiểu Hàn tuyển học sinh trong phạm vi toàn huyện. Tuyển học sinh cũng có tiêu chí đàng hoàng: Những đứa chưa từng đi học bao giờ, Tiểu Hàn không nhận, chỉ những đứa đã học năm năm tư thục ở quê mới được nhập học. Mục đích mở học đường của Tiểu Hàn là để được nói chuyện, nếu nói với những kẻ chưa có một chút học vấn gì, thì sẽ rất vất vả và mất thời gian. Phải những kẻ đã có năm năm đèn sách mới có thể phần nào hiểu được lời của Tiểu Hàn. Gã tuyển cả nam sinh lẫn nữ sinh. Từ chuyện mở trường, Tiểu Hàn lại nghĩ đến chuyện cải cách nhân sự. Sau này, nhân viên làm việc tại các đơn vị trong nha huyện sẽ được tuyển chọn từ số học sinh tốt nghiệp “Diên Tân Tân Học”. Học phí của học sinh vẫn phải do phụ huynh móc hầu bao. Cái sự mở trường của Tiểu Hàn có phần trái khoáy, nhưng thấy con em mình sau khi tốt nghiệp ở “Tân Học” có khả năng được nhận vào làm ở huyện, cánh nhà giàu ở quê bèn rút con mình ra khỏi lớp tư thục, đưa đón theo học tại “Diên Tân Tân Học”. Chuyện này vốn chẳng can hệ gì đến lão Dương bán đậu phụ ở Dương Gia Trang. Trước đây, sỡ dĩ lão cho hai thằng con là Dương Bách Thuận và Dương Bách Lợi tới học Luận ngữ ở lớp tư thục của thầy Uông là vì không phải đóng học phí, học không mất tiền. Bây giờ, học ở trường của Tiểu Hàn là phải đóng tiền, có đánh chết, lão Dương cũng không đời nào để hai thằng con lên phố huyện học. Huống hồ, lão Dương không muốn để anh em chúng sau này lớn lên làm việc ở huyện. Không làm nhân viên Nhà nước, mà làm đậu phụ ở nhà, thì anh em chúng vẫn là đệ tử của lão. Còn một khi đã làm nhân viên nhà nước, thì bọn chúng tất sẽ không coi lão ra gì. Thế nhưng, chỉ năm ngày sau khi trường học của Tiểu Hàn khai giảng, lão Dương lại thay đổi ý định. Lão thay đổi ý định không phải vì mình, mà vì lão Mã đánh xe ngựa. Lão Mã sửa nhà. Hôm đầu tiên, lão ta mời lão Dương tới làm đậu phụ. Làm xong đậu phụ, trời đã tối, lão Mã tưởng lão Dương muốn vẽ nhà nghỉ ngơi sau một ngày vất vả, bởi Mã Gia Trang cách Dương Gia Trang tới 15 dặm đường. Thế nhưng, vừa chui từ bếp ra, lão Dương lại sán lấy lão Mã để nói chuyện. Với lão Dương, lão Mã không sợ thứ gì khác, chỉ sợ mỗi nói chuyện. Bởi về căn bản, lão ta nói chuyện với lão Dương không hợp. Lần nào nói chuyện, lão Dương cũng lãi. Kể từ khi quen biết lão Dương, lão Mã đã tư vấn cho lão Dương không dưới một trăm lần, còn những gì lão Mã nghe được từ lão Dương lại toàn những điều nhảm nhí. Bông đùa tếu táo còn được, chứ còn nói chuyện, bàn bạc nghiêm túc là không có được. Bực một nỗi, lão Dương cứ ra khỏi nhà là lại bảo, lão ta và lão Mã là bạn thân. Cứ như thể, lúc hai người với nhau, chuyện nào cũng bàn bạc qua lại, chẳng ai ơn huệ gì ai. Còn nữa, vất vả suốt một ngày, lão Mã cũng muốn đi ngủ sớm. Nhưng hàng ngày, trước khi đi ngủ, lão Mã phải thổi vài ba hơi khèn. Cái sự thổi khèn bắt nguồn từ sự đánh xe ngựa. Lão Mã vốn chẳng thích thú gì nghề đánh xe ngựa. Có điều, đã đổi qua rất nhiều nghề: trộn vữa, đóng gạch, rèn, đẽo đá, nhưng đều không ăn thua, nên đành quay về làm anh đánh xe ngựa. Cứ thế liên tục suốt mấy mươi năm. Kế từ khi quay lại với nghề, lão Mã lại thích vừa đánh xe, vừa thổi khèn. Lúc đánh xe, những người đánh xe khác thường ngủ gà ngủ gật, còn lão Mã lại thổi khèn. Mọi người ngỡ lão thổi khèn cho vui, nhưng kỳ thực, lão thổi là để quên đi cái sự đánh xe ngựa. Ngựa của những gã đánh xe khác di chuyển theo tiếng roi, còn ngựa của lão lại di chuyển theo tiếng khèn. Con ngựa nào đã qua tay lão Mã huấn luyện, thì cấm gã đánh xe nào có thể điều khiển được nó. Bởi có ra roi cũng vô ích, không nghe thấy tiếng khèn, ngựa nhất quyết không chịu đi. Dần dà, trước khi đi ngủ, lão Mã thích thổi cho mình vài ba điệu, cũng giống như, có người trước khi đi ngủ, thích tợp vài ba ngụm rượu vậy. Cùng là thổi khèn, nhưng thổi cho ngựa nghe để chúng đừng có ngủ gật, còn thổi cho mình nghe là để ru mình ngủ. Cùng là tiếng khèn, nhưng ý tứ sâu xa khác hẳn. Thường ngày, lão Mã cũng không đi ngủ sớm thế, nhưng vì hôm nay xoay như chong chóng cả ngày, mệt nhoài, chỉ mong lão Dương ra về cho sớm, để lão còn thổi khèn ru bản thân ngủ. Nếu là lúc thường, lão Mã thể nào cũng bảo:

- Còn chuyện trò gì nữa? Mệt bã ra rồi.

Nhưng thấy lão Dương tất bật làm đậu phụ cho nhà mình cả ngày, mồ hôi trên trán kết tủa thành muối trắng, đành cùng lão Dương ngồi xuống gốc cây hòe trong sân, nghe lão tỉ tê. Lão Dương nói một thôi một hồi, dây cà ra dây muống, lão Mã nghe mà chẳng có chữ nào vào tai. Không biết thế nào lại nói đến chuyện Tiểu Hàn mở học đường trên huyện. Càng nói, lão Dương càng tức:

- Cái kiểu ở đầu? Đi học mà bắt phải nộp tiền? Tiền chẳng có đâu mà nộp. Nhưng mạng thì sẵn một mống đấy.

Cứ như thể Tiểu Hàn đang ngồi trước mặt ép lão ta không bằng. Vốn chẳng thích thú gì đế tài này, nhưng lão Mã biết, nêu không chặn lão Dương lại, thì lão ta sẽ lại tiếp tục dông dài không có điểm dừng. Cách tốt nhất để chặn lão Dương lại là bất ngờ thọc gậy vào một đế tài lão ta đang nói, để lão ta không kịp trở tay, phải về nhà tiếp tục tự mình nghiên ngẫm. Có thế, lão Mã mới thoát thân được. Thế là lão Mã bèn chặn họng lão Dương:

- Bác nói thế là sai rồi.

Lão Dương ngạc nhiên:

- Sai ở chỗ nào?

- Con tôi nó lớn rồi. Chứ nếu con bác mà là con tôi, tôi sẽ cho nó đi học ở trường Tân Học. Vào được Tân Học, coi như vào được nha huyện còn gì?

- Thì thế. Nên tôi không muốn để chúng nó vào nha huyện làm việc. Tôi muốn chúng nó ở nhà làm đậu phụ với tôi.

Lão Mã khích lão Dương:

- Không phải tôi có ý nói bác này kia đâu. Nhưng mắt bác giống mắt chuột nhắt quá, nhìn thứ gì cũng ngắn. Tôi hỏi bác, bác có biết tay Hà trước làm huyện trưởng không?

Lão Dương:

- Cái tay làm mộc chứ gì? Xử án chúa là dây dưa.

- Tôi không nói chuyện tay ấy xử án, mà nói chuyện làm mộc. Bây giờ, tay họ Hà ấy không làm quan nữa rồi, mà về vườn chuyên đóng đồ đạc. Đóng chiếc nào là bán hết chiếc ấy. Cùng một chiếc bàn, người khác bán 50 đồng, tay ấy bán những 70 đồng. Lần trước, tay ấy đóng một chiếc bàn Bát Tiên¹², lão Lý, chủ hiệu “Phong Mâu Nguyên”, bỏ ra hẳn 120 đồng bạc mua nó về. Tôi hỏi bác, thế là cớ làm sao?

12. Bàn hình vuông. Mỗi bên có thể ngồi được hai người, tổng cộng là tám người, nên gọi là bàn Bát Tiên.

Lão Dương ngẩn tò te:

- Chắc tại tay ấy đóng đẹp.

- Thợ mộc nửa mùa, đẹp cái nỗi gì? Là bởi vì, trước đây, tay ấy từng là quan huyện.

Lại bảo:

- Thợ mộc trên đời này có mà hàng triệu. Nhưng thợ mộc từng làm quan huyện thì chỉ có duy nhất tay họ Hà ấy mà thôi.

Lại bảo:

- Một cái bàn Bát Tiên thì nhằm nhò gì. Nhưng gắn thêm cái mác quan huyện, thì giá trị cái bàn ấy khác hẳn.

Lại bảo:

- Thứ lão Lý bày ở nhà không phải là cái bàn Bát Tiên, mà là một ông quan huyện.

Lại bảo:

- Nhà bác có một người làm trên huyện, chẳng ảnh hưởng gì đến chuyện nhà bác làm đậu phụ cả. Nhưng khi người nhà bác thôi làm ở huyện, quay trở về làm đậu phụ, thì đậu phụ nhà bác khác gì với bàn Bát Tiên của tay Hà?

Lão Dương giờ mới ngộ ra. Lão Mã đánh xe ngựa quả là có con mắt nhìn xa trông rộng hơn lão. Lão Mã vốn cũng chỉ buột miệng nói ra như thế để ngăn lại cái sự tỉ tê của lão Dương. Nhưng lão Dương đã quen với việc nhờ lão Mã tư vấn, nên tưởng lão ta nói thật. Thế là, lão Dương lại quyết định cho con lên học ở trường huyện. Không phải vì Tân Học, cũng không phải vì nhân viên Nhà nước, mà là vì đậu phụ. Nhưng trong hai đứa Dương Bách Thuận và Dương Bách Lợi, lão Dương chỉ chọn một đứa cho đi học. Nhà có một người vào làm ở nha huyện, thì đậu phụ do nhà làm ra không còn là đậu phụ đơn thuần nữa. Nếu không có hai chữ “nha huyện” rung rinh trước mặt, thì Dương Bách Thuận và Dương Bách Lợi chẳng đứa nào muốn tới “Diên Tân Tân Học”, để rồi giống như khi vào lớp tư thục của thầy Uông, cực cái thân thêm một lần nữa, tội vạ cái thân thêm một lần nữa. Nhưng giờ, có cái chức nhân viên của huyên rung rinh trước mặt, dù rằng còn chưa biết cuối cùng có được Tiểu Hàn tuyển chọn hay không, nhưng ngộ nhỡ được chọn, thành người của nha huyện thật, thì chẳng hóa ra là chỉ dưới một người, trên vạn người rồi hay sao. Quan trọng hơn, sẽ không phải ở nhà, sẽ thoát ly khỏi đậu phụ và ông bố. Để thoát ly đậu phụ và ông bố, Dương Bách Thuận vốn đã định đi theo La Trường Lễ hô tang, Dương Bách Lợi cũng đã muốn đi theo lão Giả mù thầy bói, bây giờ, hai con đường ấy đều đã bị bít lại. Thôi thì, méo mó có hơn không. Lên huyện làm cũng coi như một con đường thoát. Ở lớp học tư thục, hai anh em tranh nhau chọc ghẹo thầy Uông, bây giờ, lại tranh nhau để được lên “Diên Tân Tân Học”. Nhưng đứa nào sẽ được đi học thì còn phải xem ý tứ lão Dương. Lần đầu tiên kể từ khi chào đời, hai anh em bắt đầu tranh nhau lấy lòng lão Dương. Lão Dương làm đậu phụ, nhưng lại không thích ăn đậu phụ, chỉ thích ăn một thứ không mất tiền mua: trứng quạ. Dương Bách Thuận canh năm ngủ dậy, mò ra bờ sông phía sau nhà, trèo lên bảy cây du, lấy trứng cho lão Dương. Trời vừa sẩm tối, Dương Bách Lợi đã khệ nệ bưng cho lão một chậu nước nóng bỏng:

- Bố, bán đậu phụ cả ngày thế, chắc bố mệt lắm rồi. Bố cởi giày ngâm chân cho khỏe ạ.

Lão Dương bán đậu phụ càng thấy lão Mã này cao kiến, nhưng lão còn cao kiến hơn cả lão Mã. Trong hai thằng con, lão chỉ chọn một đứa cho đi học ở Tân Học, nếu cho cả hai đứa đi, bọn chúng sẽ nghĩ đấy là chuyện đương nhiên, còn nếu hai chọn một, thì bọn chúng bắt đầu phải lựa ý lão. Thế nhưng, hai thằng con, rốt cuộc cho đứa nào đi học được nhỉ? Lão lại buồn bực, mà hễ buồn bực, lão lại chạy tới Mã Gia Trang tìm lão Mã. Lão Mã vốn chỉ buột miệng nói đổ ngăn cái sự dài dòng lôi thôi của lão Dương, nào ngờ, lão Dương tưởng thật, thành ra, bây giờ lại dài dòng lôi thôi hơn. Lão Mã trách mình khi trước thất sách quá, nhưng đã đến nước này, thì đành đâm lao phải theo lao. Nhưng lao đâm đến nửa chừng, lão ta lại rút lại, cái sự đâm lao rồi lại rút lại ấy làm lão Mã mệt nhoài, nhưng lão Dương vẫn chưa buông tha. Lão Mã hỏi:

- Hai đứa chúng nó, đầu óc đứa nào lanh lợi hơn?

Lão Dương mân mê chòm râu:

- Khoản này thì, thằng hai khá hơn. Chứ thằng ba, chậm hiểu lắm.

Thằng hai là Dương Bách Thuận. Thằng ba là Dương Bách Lợi. Lão Dương chợt hiểu ra ý tứ của lão Mã, vỗ đùi đánh đét:

- Thằng hai lanh lợi hơn. Để cho nó đi học.

Nhưng lão Mã lắc đầu:

- Bác hãy cho đứa chậm hiểu đi học.

Lão Dương ngạc nhiên:

- Sao thế ạ? Chẳng lẽ đi học không cần đứa sáng dạ?

Lão Mã:

- Đi học đương nhiên cần đứa sáng dạ. Nhưng xét về lâu về dài, nếu bác cho đứa chậm hiểu đi học thì vẫn lợi hơn. Người cũng giống như chim vậy, thông minh, lanh lợi, thì khi đủ lông đủ cánh, nó sẽ bay mất, còn phải con đần độn, chậm hiểu, thì thả nó ra rồi, nó vẫn cứ bay về.

Lại bảo:

- Vả lại, đi học làm quan là vì cái gì? Cũng chỉ để sau này về nhà bán đậu phụ. Cái đứa đầu óc lanh lợi, thì đậu phụ không thể còng chân nó được. Nhưng cái dựa chậm hiểu, thì nó mới quay về với cái xưởng đậu phụ.

Lão Dương ngộ ra, phục sát đất cái tầm kiến thức của lão Mã. Nhưng ngay sau đấy, lão ta lại ỉu xìu:

- Cho thằng ba đi, lỡ thằng hai nó gây sự với tôi, thì biết làm sao?

Lão Mã:

- Thế thì cho hai đứa nó bốc thăm vậy.

Lão Dương:

- Thế nhỡ thằng hai bốc trúng, Thằng ba không bốc được thì sao?

Lão Mã nhổ một bãi nước miếng:

- Nói thật, tôi thấy người chậm hiểu không phải thằng ba nhà bác, mà là bác đấy.

Lúc ấy, lão Dương mới ngộ ra. Từ nhà lão Mã về, lão Dương liền tổ chức bốc thăm. Buổi tối, lão Dương lấy ra một cái bát, đặt vào đó hai tờ giấy bốc thăm, rồi lắc lấy lắc để chiếc bát. Bất ngờ, lão úp ngược chiếc bát lên mặt bàn. Mở bát ra, bảo:

- Hai đứa bốc đi. Bốc trúng hay không là do số mệnh của từng đứa. Bốc trúng hay không thì cũng đừng có trách bố.

Cả Dương Bách Thuận và Dương Bách Lợi đều có phần rụt rè. Vì rụt rè nên không dám bốc trước, nhưng đều ra cái điều nhường nhịn nhau. Dương Bách Thuận:

- Kia, mày bốc trước đi.

Dương Bách Lợi phẩy tay:

- Anh là anh. Anh phải bốc trước. Anh mà không bốc trước, thì có chặt tay em, em cũng chẳng dám bốc trước.

Bách Thuận đành phải bốc trước. Bốc xong, mở tờ giãy ra, trên đó viết hai chữ “không học”. Chữ “học” chắc chắn là ở tờ giấy còn lại. Bách Lợi liên chắp tay vái Bách Thuận một cái:

- Cảm ơn anh đã nhường em.

Thế là, Bách Thuận ở nhà làm đậu phụ với lão Dương, còn Bách Lợi được lên huyện học.

5

Tháng Hai năm ấy, Dương Bách Thuận bắt đầu ở nhà làm đậu phụ với bố. Được một tháng thì nó trở mặt với lão Dương. Trở mặt không phải vì chuyện ghét lão và đậu phụ, mà vì biết được chân tướng của cái sự thằng em Dương Bách Lợi được học ở trường “Diên Tân Tân Học”. Ở nhà làm đậu phụ với lão Dương còn có anh trai Dương Bách Thuận là Dương Bách Nghiệp. Sáng sớm hôm ấy, hai anh em chia nhau tới các làng để bán đậu phụ. Ra khỏi Dương Gia Trang, Dương Bách Nghiệp đi về hướng đông, còn Dương Bách Thuận đi về hướng tây. Lão Dương vốn định đi cùng với nó, ngoài việc trên đường đi tranh thủ dạy cách bán đậu phụ, còn dạy cả cách gõ trống nữa. Lúc bán đậu phụ, lão Dương gõ trống, nhưng không phải gõ loạn xị “cắc cắc”, “tùng tùng”. Đậu phụ có nhiều chủng loại. Mỗi loại có một điệu trống khác nhau. Đậu phụ già, đậu phụ non, bì đậu phụ, sợi đậu phụ, có lúc còn bán cả bã đậu phụ, mỗi loại có một điệu trống khác nhau. Mọi người chỉ cần nghe tiếng trống là biết ngay lão Dương bán đậu phụ hôm nay bán bao nhiêu loại đậu phụ. Gõ trống mà không luyện một, hai tháng, thì không thể nào gõ cho ra gõ được. Nhưng Dương Bách Thuận không thích gõ trống, nó muốn rao giống kiểu La Trường Lễ hô tang. Còn lão Dương từ thuở cha sinh mẹ đẻ đã không thích rao bán, thế mới phải gõ trống. Hai bố con ngày nào cũng cãi nhau chỉ vì chuyện ấy. Cãi nhau liền nửa tháng, lão Dương ngán ngẩm quá, buột miệng chửi:

- Mới bán được có vài ba ngày mà đã đòi sửa đổi luật lệ. Mày muốn làm gian thần, phỏng?

Rồi đặt dùi trống xuống:

- Cũng chẳng phải tao không cho mày rao. Nhưng nếu mày muốn rao, thì rao vài ba câu thử xem.

Lúc bố bảo rao thật, thì Dương Bách Thuận lại phát hoảng. Không dám rao trong làng. Ra khỏi làng, nó ngoảnh mặt trông ra cánh đồng, rướn cổ, xướng như La Trường Lễ hô tang:

- Bán đậu phụ đây...

- Đậu phụ Dương Gia Trang đến rồi đây...

- Đậu phụ già, đậu phụ non, bì đậu phụ, sợi đậu phụ, có cả bã đậu phụ đây...

Thanh âm phát ra giống như tiếng gà bị cắt tiết. Lão Dương cười sặc sụa. Bản thân Dương Bách Thuận nghe, cũng thấy khác hẳn với giọng La Trường Lễ hô tang. La Trường Lễ hô tang giống như tiếng hổ gầm chốn sơn lâm, oai phong, khí phách, kiểu cách. Còn nó rao đậu phụ, giọng sao cứ rón rén, thậm thụt như kẻ trộm! Lúc đầu nghĩ, chắc tại mình không biết rao, vài ngày sau, cuối cùng cũng vỡ ra, cái sự khác nhau còn là ở bản thân sự việc: Một việc là bán vài cần đậu phụ, còn việc kia là có một người bằng xương bằng thịt bị chết. Lấy tâm trạng hô tang để rao đậu phụ, thì đương nhiên, tiếng rao ấy cũng bốc mùi. Nhưng nếu lấy giọng rao đậu phụ để rao đậu phụ, thì Dương Bách Thuận lại không thích. Thế chẳng bằng gõ trống như lão Dương, lại đỡ tốn nước bọt. Hôm đi bán đậu phụ, lão Dương vốn cũng định đi cùng Dương Bách Thuận. Nhưng vì hôm trước lão đánh lừa tới Khâu Gia Trang mua đậu tương, trên đường về dính nước mưa, lão không sao, nhưng buổi sáng ngủ dậy, thấy con lừa hắt hơi sổ mũi, toàn thân run bần bật. Lão chửi con lừa vài câu, rồi dắt nó ra thị trấn khám thầy thuốc thú y họ Thái. Gã này chính là Thái Bảo Lâm, anh vợ Bùi cắt tóc. Ngoài bốc thuốc cho người, hắn ta còn kiêm luôn khoản khám bệnh cho gia súc. Còn lại một mình Dương Bách Thuận đi về hướng tây bán đậu phụ. Đi qua vài ngôi làng, gõ trống tùng tùng vài chập. Phần vì nó gõ trống chưa thành thục, chân tay có phần lóng ngóng, phần vì không để tâm vào chuyện bán đậu phụ, nhịp trống có phân rối. Dân làng biết đậu phụ Dương Gia Trang đã tới, nhưng không rõ hôm nay lão Dương mang đến loại đậu phụ gì. Đi qua bảy tám ngôi làng, đã qua chính Ngọ, nhưng mới chỉ bán được vài cân¹³ đậu phụ già và bì đậu phụ. Còn đậu phụ non, sợi đậu phụ và bã đậu phụ vẫn còn y nguyên. Dương Bách Thuận ngồi xổm ở đầu làng Tạ Gia Trang ăn lương khô, rồi lại đi tiếp tới Mã Gia Trang, ở đây, hàng họ vẫn ế ẩm. Gõ trống tùng tùng mãi, cũng chỉ bán được có ba cân bã đậu phụ. Lúc này, lão Lã làm nghề thuộc da ở Mã Gia Trang bưng một chậu đựng keo nhựa đi đến, trông thấy Bách Thuận liền đứng lại:

13. Tất cả đơn vị đo lường tính bằng “cân” trong cuốn tiểu thuyết này đều là cân của Trung Quốc. 1 cân Trung Quốc = 0,5 kg.

- Này cháu, đã đi bán hàng một mình rồi cơ à? Chóng thế.

Dương Bách Thuận cũng quen biết lão Lã, thật thà đáp:

- Không ạ. Vì hôm nay bố cháu lên thị trấn khám cho lừa.

Rồi chỉ vào xe đậu phụ:

- Hôm nay, bác mua gì ạ?

Lão Lã không đả động đến chuyện mua đậu, mà nói:

- Cháu còn một cậu em, đúng không? Trước đây, hai anh em cùng học ở lớp tư thục. Bây giờ, cậu ấy làm gì rồi?

Dương Bách Thuận:

- Em cháu lên phố huyện học rồi ạ.

- Cùng là anh em một nhà. Sao cậu ấy lại được đi học, còn cháu lại bán đậu phụ ở đây?

Dương Bách Thuận thật thà kể lại đầu đuôi chuyện bốc thăm. Không ngờ, nghe xong, lão Lã cười sặc sụa. Lão đặt chậu keo nhựa xuống, chỉ vào Dương Bách Thuận:

- Chẳng trách cháu phải bán đậu phụ ở đây. Té ra, cháu cũng không mấy lanh lợi cho lắm.

Dương Bách Thuận nghe thấy có ẩn ý trong câu nói ấy, bèn hỏi:

- Thưa bác, có phải bác đã nghe thấy chuyện gì ạ?

Lão Lã nhìn trước ngó sau thấy không có ai, bèn kể cho Dương Bách Thuận nghe đầu đuôi câu chuyện bốc thăm mà lão Dương bán đậu phụ và lão Mã đã bàn bạc với nhau. Dương Bách Thuận vốn vẫn đinh ninh rằng số mình đen đủi, bốc thăm nhầm nên phải làm đậu phụ suốt đời. Té ra, lão Dương, lão Mã và em nó là Dương Bách Lợi đã thông đồng với nhau. Hai tờ giấy bốc thăm đều ghi chữ “không học”. Dương Bách Lợi nhường Dương Bách Thuận bốc trước. Cho dù có bốc phải tờ giấy nào chăng nữa, thì Dương Bách Thuận vẫn cứ bốc phải tờ có chữ không học”. Còn lại tờ giấy bốc thăm kia, Dương Bách Lợi không cần bốc, thì nó vẫn đương nhiên là có chữ “học’.

Lão Lã làm nghề thuộc da sở dĩ làm như thế, không phải vì có mắc mớ gì với lão Dương bán đậu phụ, mà vì có hiềm khích với lão Mã đánh xe ngựa. Nhà lão mở một cửa hàng bán đồ da, ngoài thuộc da còn làm đồ da, như: áo khoác da cừu, quần da cừu, ủng da cừu. Còn dùng cả da bò, da lừa, da ngựa làm roi da, yên ngựa, bao trùm đầu gia súc... Bảo có hiềm khích với lão Mã, nhưng hai người chưa hề đánh nhau, cũng chưa hề chửi nhau, chả ai lãi lời của ai thứ gì, mà chỉ vì trong hơn hai nghìn nhân khẩu ở Mã Gia Trang, có hai người túc kế đa mưu nhất. Một là lão Mã đánh xe ngựa, còn người kia là lão Lã thuộc da. Hai người đều mưu sâu kế hiểm, lại không ai phục ai, nên đối đầu với nhau. Ngoài mặt, hai người vẫn bác bác, tôi tôi, lão Mã vẫn mua roi da và bao trùm đầu gia súc của lão Lã, năm kia, còn mua hẳn một chiếc áo khoác da cừu, lão Lã toàn bán giá rẻ cho lão Mã, nhưng sau lưng, hai người lại bóc mẽ nhau. Hôm nay trông thấy Dương Bách Thuận, lão Lã liên bóc mẽ lão Mã.

Kỳ thực, nội tình chuyện nhà lão Dương tổ chức bốc thăm không phải do lão Mã nói ra, mà do lão Dương lần trước đến Mã Gia Trang bán đậu phụ nói. Lão Dương kể câu chuyện ấy để chứng tỏ rằng lão với lão Mã là bạn thân, thường hàn huyên, tâm sự ruột gan với nhau. Bây giờ, qua lời kể lại của lão Lã, mũi dùi không nhằm vào lão Dương, mà nhằm vào lão Mã. Dương Bách Thuận nghe xong, tưởng như có một tiếng sấm nổ đánh lầm trong đầu. Lúc đầu, người nó tức không phải là lão Mã, mà là lão Dương - bố nó. Trước đây, nó cũng đã biết, bố nó chẳng phải người tử tế gì, nhưng không ngờ, bố nó lại có thể không tử tế đến nhường ấy. Bách Thuận vung tay hất đổ chiếc xe chở đậu phụ. Bao nhiêu đậu phụ đều rơi ụp xuống đất, trở thành một bãi bã đậu đúng với nghĩa của nó. Lão Lã hoảng quá, vội lủi mất. Bách Thuận hận bố, hận cả thằng em Bách Lợi. Mùa hè năm kia, khi ấy, hai anh em còn đang học Luận ngữ tại lớp học tư thục của thầy Uông, một hôm, thầy đi chợ phiên trên huyện, giao cho vợ thầy là Ngân Bình dạy các trò tập tô chữ. Thầy vừa đi khỏi, Ngân Bình đã lại tót sang hàng xóm buôn chuyện. Trước khi đi, ả khóa luôn cánh cửa lớp học. Nhưng như thế chẳng là gì với đám học trò. Lớp học trước đây là cái chuồng bò, sau tường vẫn còn vài cái lỗ vốn dùng để thải phân. Đám học trò liền chui qua những chiếc lỗ, chạy ra bờ sông, nhảy ào xuống sông nghịch nước. Cả bọn chỉ dám chơi ven bờ, nhưng Bách Lợi tinh tướng, khỏa nước đi ra giữa sông, chợt “ủm”, rơi xuống một cái hố sâu, không nhìn thấy đầu đâu, cả bọn vội vàng chạy lên bờ, ù té chuồn. Vi là em ruột máu mủ với mình, nên mặc dù bơi không giỏi, nhưng Bách Thuận vẫn gắng sức đi tìm vớt Bách Lợi. Vì chuyện ấy mà Bách Thuận thiếu suýt nữa cũng bị chết đuối. Vậy mà bây giờ, nó lại lấy oán trả ân, hạ đòn độc thủ từ sau lưng. Hận bố, hận em xong, Bách Thuận mới chuyển sang hận lão Mã. Mình chẳng oán thù gì với lão ta, sao lão ta đang tâm liên thủ với bố để hãm hại mình? Hận thêm một nỗi, gạo sống giờ đã thổi thành cơm, Bách Thuận không thể nào đảo ngược được sự thể đã rồi, đành ngồi xổm ở đầu làng Mã Gia Trang, cha chả là tức.

Trời tối, nó mới đẩy ,chiếc xe không về Dương Gia Trang. Vừa vào cổng nhà, bắt gặp lão Dương cũng vừa khám bệnh cho lừa về, đang phủi bụi trên người. Lão Dương thấy Bách Thuận đẩy chiếc xe không về, phấn khởi ra mặt:

- Biết gõ trống rồi à? Bán hết cả một xe hàng cơ à?

Trước đây, những lần lão Dương thân chinh đi bán đậu phụ, trống gõ cắc tùng cả ngày, cũng chưa chắc đã bán hết được cả xe đậu phụ, có lúc bán được một nửa, có lúc quá nửa. Nhưng bao đậu phụ nào cũng còn dính đáy. Bán hàng không trông vào người bán, mà trông vào người mua, rốt cuộc, một ngày bán được bao nhiêu, điều ấy rất khó nói trước. Lúc này, anh cả của Bách Thuận là Bách Nghiệp cũng đẩy xe đậu về. Nó rong ruổi trên con đường phía đông suốt cả ngày, nhưng trên xe vẫn còn lại năm bao đậu phụ dở. Bách Thuận chẳng ngó ngàng gì đến bố, đẩy chiếc xe không đâm thẳng vào tường đánh “rầm” một cái, làm đất cát bám trên tường bao sân rơi lả tả. Rồi nó quay về phòng, đóng cửa đành “ruỳnh” một cái. Buổi tối, gọi nó ăn cơm, nó không trả lời. Canh năm hôm sau, gọi nó dậy xay đậu, nó cũng không dậy. Lão Dương biết chắc có uẩn khúc bên trong. Ăn sáng xong, lão Dương đẩy xe đậu phụ đi về hướng tây, vừa bán đậu phụ, vừa nghe ngóng chuyện thằng con bán đậu phụ hôm qua. Lúc tới Mã Gia Trang mới biết, chuyện bốc thăm đã bại lộ. Nhưng nội tình chuyện bốc thăm là do tự mình nói ra, không thể trách lão Mã đánh xe ngựa, có trách, chỉ trách lão Lã làm nghề thuộc da, chỉ vi hằn học lão Mã, mà bán đứng lão Dương. Tối hôm ấy, về đến nhà, lão Dương cất xe đậu phụ, rồi đẩy cửa phòng Bách Thuận. Nó vẫn nằm trên giường, cạnh giường dựng chiếc gậy dùng để cán mỳ. Thấy lão Dương đi vào, Bách Thuận ngồi bật dậy, tay vớ lấy chiếc gậy, mắt long sòng sọc. Lão Dương biết, phen này to chuyện rồi. Bình thường, khi hai bố con hục hặc nhau, bất luận ai đúng, ai sai, lão Dương đều trói gô Bách Thuận vào gốc táo, đánh cho nó một trận, thế là xong chuyện. Lão Dương vốn định giở bài võ truyền thống, nện cho nó một trận để giải quyết dứt điểm cái sự hục hặc lần này. Nhưng nay thấy điệu bộ nó như thế, nếu ra tay, thể nào nó cũng chơi lại, lão Dương bất giác sợ thầm trong bụng. Sợ không phải vì sợ đánh không lại thằng con, mà sợ chuyện này nếu lọt ra ngoài, sẽ thành trò cười cho thiên hạ. Lão Dương vừa trách mình nhất thời dại mồm nói ra chuyện bốc thăm, vừa dằn xuống cái ý tưởng đánh thằng con. Lão cười giả lả lấy lòng nó, rồi quay sang nói thằng Dương Bách Lợi:

- Nó học hai năm ở trường Tân Học thì làm cái quái gì? Học xong, vẫn cứ phải về nhà làm đậu phụ.

Lại bảo:

- Mày đừng sốt ruột. Không đi học, làm đậu phụ sớm được hai năm, bố cũng không để cho mày thiệt. Bắt đầu từ ngày mai, mày bán đậu phụ được bao nhiêu tiền, thì bố trích cho mày 10%, để mày có khoản riêng, sau hai năm đảm bảo mày đủ tiền lấy vợ.

Lại nói khẽ:

- Chuyện này, bố không nói cho thằng ba biết đâu.

Rồi lại thấp giọng:

- Đến cả thằng cả, bố cũng không nói. Nó bán đậu phụ cho bố chỉ là bán không công thôi.

Lão tự cho mình như thế là đắc sách lắm. Nào ngờ, Bách Thuận nằm xoay lưng lại, lấy chăn trùm đầu, mặc kệ lão. Tiếp đấy, nó lại ngủ vùi suốt một ngày. Buổi tối, dậy ăn cơm, rồi lại ngủ. Canh năm hôm sau, đến lúc phải dậy xay đậu, nó dậy, nhưng không xay. Mượn cớ đi vệ sinh, trèo qua bức tường sau nhà, bỏ đi. Cuối cùng, nó đã có thể bỏ nhà ra đi. Hoặc giả, cuối cùng, nó đã tìm được một lý đồ đệ thoát ly lão Dương và đậu phụ. Chỉ cần tách được hai cái ấy, thì bất kể là đi đâu nó đều không hối hận. Nhưng khi ra khỏi làng, nó lại rầu rĩ. Suốt hai đêm một ngày, chỉ mải giận, chỉ mải quay quắt với ý nghĩ phải rời khỏi đây, quên khuấy mất chuyện phải nghĩ xem sẽ đi đâu. Bây giờ, đã cố chấp lên đường, nhưng thiên hạ bao la thế, biết đi đâu về đâu? Trước đây, nó muốn theo La Trường Lễ hô tang, nhưng hô tang không nuôi được miệng, nó muốn theo về với phú ông họ Phạm trên thị trấn, làm ruộng thuê cho nhà ông ta. Nó đã từng học ở lớp tư thục nhà phú ông, thấy phú ông đối xử với người làm thuê rất tử tế. Nhưng nó lại sợ làm ruộng. Cứ quanh quẩn gặt lúa mỳ ngoài đồng dưới trời nắng chang chang, biết bao giờ mới ngóc đầu lên được? Vẫn muốn học một cái nghề. Có được cái nghề, thì không phải vất vả dãi nắng dầm mưa. Nhưng ngoài bán đậu phụ ra, nó chẳng biết nghề gì khác, cũng chẳng quen ai làm nghề khác. Ra khỏi nhà đã được năm dặm, nhưng nó vẫn chưa biết phải đi đâu giữa bốn hướng Đông Tây Nam Bắc. Chợt nghĩ đến ông cậu họ Doãn làm nghề bán muối ở nhà bà ngoại. Lão ấy có một cánh đồng muối, nhận vài người học nghề. Ngày nào cũng phải cào muối cất muối, rồi đẩy xe muối đi khắp xã cùng thôn bán. Khác với lão Dương bán đậu phụ, lão Doãn bán thứ gì thì rao thứ đó. Giọng cũng vang. Vừa vào làng đã rao:

- Muối ngon, muối ngon đâyyyy... Muối Doãn ở Doãn Gia Trang đâyyyy!

Dù làm muối cũng phải phơi người ngoài nắng, nhưng so với gặt lúa mỳ, thì đầy vẫn có thể coi là một nghề. Huống hồ, bán muối còn được rao. Dù cái sự rao này cũng giống như rao bán đậu phụ không thể bì được với cái sự hô tang của La Trường Lễ, nhưng vẫn có cái khác so với rao bán đậu phụ: Ngay từ khi làm đậu phụ, lão Dương đã gõ trống, gõ liền hai mươi mấy năm, bây giờ đổi sang rao, nghe có phần nghịch lỗ tai. Nhưng lão Doãn rao muối ngay từ khi làm muối, cũng rao liền một mạch hai mươi mấy năm. Bây giờ, mình có rao theo, âu cũng là danh chính ngôn thuận. Dù rằng, không bì được với hô tang, nhưng cũng phần nào thỏa được cơn nghiện được rao, được xướng. Trước đây, những lần về thăm bà ngoại, Bách Thuận cũng đã gặp ông cậu thứ ba này, nó liền muốn tới đó ngay. Nhưng lão Doãn là một gã đầu trọc, tính tình rất cổ quái. Bách Thuận đã tận mắt trông thấy, trên đồng muối, một người học nghề không cẩn thận để nước ở ruộng muối chảy sang ruộng kiểm, lão liền vớ ngay chiếc xẻng gỗ dùng để xúc muối đánh tới tấp. Đầu người học nghề túa máu, nhưng anh ta không dám lau máu ngay, mà vội vàng đi ngăn nước muối. Nghĩ đến cảnh ấy, trong bụng nó lại có phần sợ. Nhưng đã đến nước này, nhất thời lại vẫn chưa nghĩ ra cửa nào khác, nó đành quyết định, thôi thì cứ theo về với ông cậu cái đã, rồi sau tính tiếp. Dương Gia Trang cách Doãn Gia Trang 70 dặm đường. Nó sải bước thật dài, nhằm hướng Doãn Gia Trang. Từ Dương Gia Trang đến Lý Gia Trang, từ Lý Gia Trang đến Phùng Ban Táo, từ Phùng Ban Táo đến Trương Ban Táo, đã là buổi chiều. Đi liền một mạch 50 dặm, nó đã thấm mệt, thêm cả đói, nên muốn nghỉ chân tại Trương Ban Táo, nhân tiện xin mọi người cái ăn. Vào trong làng, thấy có một đám đông đang xúm xít cắt tóc dưới gốc cây hòe trước ao, giữa đám đông là một gánh đồ nghề cắt tóc đang bốc hơi nóng nghi ngút. Vừa nhìn thấy gã thợ cắt tóc lẫn trong đám đông ấy, mắt nó chợt sáng lên - thì ra là Bùi, thợ cắt tóc ở Bùi Gia Trang. Bách Thuận vỗ đầu một cái, lúc nãy, vắt óc nghĩ hết các cửa, vậy mà lại quên mất Bùi. Những người đã nghĩ đến, nó đều thấy không ưng cho lắm, còn người không nghĩ đến thì lại đang ở trước mặt. Rõ thật là: Long đong đáy bể mò kim. Bỗng đâu có lúc chợt tìm thấy ngay. Bèn muốn lựa lời nói với Bùi, xin gã nhận nó làm đồ đệ. Cắt tóc dù không phải là một nghề gì to tát, nhưng tóc con người ngày nào chẳng mọc dài ra, không lo không có việc. So với cào muối, cất muối, ngày nào cũng phải phơi mình dưới nắng, thì cắt tóc rõ là hơn hẳn, được đứng ở chỗ râm mát. Không những thế, nó và Bùi lại có với nhau quãng kỷ niệm từ sân đập thóc Dương Gia Trang tới quán ăn lão Tôn trên thị trấn, kể ra, cũng có thể coi là tình bạn lúc hoạn nạn. Trước bước ngoặt đầy triển vọng, Bách Thuận thấy vững tâm hơn, quên cả đói. Nhưng bây giờ Bùi đang bận, xung quanh có biết bao nhiêu là người như thế, không phải là lúc đến nói chuyện. Nó bèn cởi giày ngồi đợi bên ngoài đám đông. Người dân làng Trương Ban Táo lần lượt ra về với cái đầu mới. Người cắt tóc thưa dần. Khách hàng cuối cùng của Bùi là một người ti hí mắt lươn, đợi người đó cắt xong, Bùi bắt đầu thu dọn gánh hàng, lấy tấm vải choàng cắt tóc gói ghém đồ nghề dao cạo, kéo, tông-đơ, lược, bàn chải, đá mài dao,... Bách Thuận mới bước tới chào:

- Chú ạ.

Sau một ngày làm việc vất vả, Bùi mệt nhoài. Lúc thu dọn, gói ghém đồ nghề, mắt gã cứ nhắm tịt lại. Lúc này, gã mới mở mắt ra:

- Chú mày vẫn chưa cắt à?

Bách Thuận:

- Kìa chú, chú không nhận ra cháu ạ?

Bùi nhìn nó, nhất thời vẫn chưa nhận ra. Bách Thuận:

- Năm xưa, chú đã cứu cháu mà.

Rồi nhắc lại buổi tôi hai năm về trước, ở sân đập thóc Dương Gia Trang, quán ăn lão Tôn trên thị trấn, và cả hai tô mỳ cừu to bự... Bùi chợt nhớ ra. Cứ bảo Bùi đã cứu, nhưng trong bụng, Bùi biết, kỳ thực, chính Bách Thuận đã cứu gã, để gã hôm ấy không phạm tội giết người. Chứ nếu như hôm ấy giết người thật, thì bây giờ còn cắt tóc thế quái nào được? Ngay lập tức, Bùi trở nên thân mật:

- Sao chú mày lại ở đây? Có người họ hàng ở làng này à?

Bách Thuận lắc đầu. Rồi kể với Bùi tất tật, hai năm rõ mười, từ đầu chí cuối, chuyện sau khi hai chú cháu chia tay ở quán ăn của lão Tôn trên thị trân, lớp học tư thục của thầy Uông đã bị giải tán ra sao, trên huyện đã mở trường “Diên Tân Tân Học” như thế nào, bố nó cùng lão Mã và thằng em Dương Bách Lợi đã hợp mưu để hãm hại nó ra sao, chuyện ấy cuối cùng đã bị nó phanh phui như thế nào, rồi nó quyết tâm bỏ nhà ra đi. Bách Thuận kể lể xong, thì Bùi cũng nghe ra, hóa ra, lại là một cái sự zíc zắc nữa. Bùi bất giác cảm khái. Bách Thuận nghẹn ngào:

- Chú ơi. Cháu cùng đường rồi. Cháu muốn theo làm đồ đệ của chú.

Bùi ngẩn tò te:

- Chuyện này có vẻ đường đột quá nhỉ.

Rồi châm thuốc hút, nghĩ ngợi mông lung. Mãi sau, gã mới nói:

- Lần này, tớ không giúp được chú mày rồi.

Bách Thuận có phần thất vọng. Bùi:

- Không phải tớ không muốn giúp chú mày. Đã đến lúc tớ cũng nên có một đồ đệ. Có điều, chuyện này, tớ không quyết định được.

Bách Thuận biết Bùi sợ vợ. Chuyện lớn như thế này, Bùi không thể tự quyết được. Nó vừa định nói điều gì đó, thì Bùi dường như cũng đã hiểu ý nó, nói chặn lại:

- Vợ tớ cũng cho tớ nhận đồ đệ. Nửa năm trước, tớ đã nhận một đồ đệ, nhưng tháng trước, nó vừa bỏ đi rồi.

Bách Thuận:

- Chú, cháu đã theo chú, thì sẽ không bỏ đi đâu ạ.

Bùi ngó nghiêng xung quanh:

- Thằng đồ đệ đó không phải đồ đệ thường, mà là thằng cháu bên nhà vợ tớ.

Bách Thuận hiểu ra, bảo:

- Nó bỏ vì nó không có chí, chứ chẳng liên quan gì đến chú cả.

Bùi cười bí hiểm:

- Sao lại không liên quan? Đại liên quan ấy chứ. Tớ đọc vị mụ vợ nhà tớ rồi. Mụ sợ tớ đi cắt tóc bên ngoài sẽ tranh thủ tới thăm bà chị, lại sợ tớ có quỹ đen. Ớ nhà tớ đã phải nhẫn nhục rồi, ra ngoài cắt tóc, còn định âm mưu cài người theo dõi tớ à? Mụ ta muốn chơi hiểm, thì tớ cũng chơi hiểm lại. Tớ không thèm đánh thằng cháu mụ, cũng chẳng chửi, nhưng tớ không dạy nó đến nơi đến chốn. Lần nào cắt tóc cho khách, nó cũng chơi của khách ít tiết, bảo sao mà khách không cáu? Lần ở Cát Gia Trang, nó làm lão Cát đan phền nứa bị chảy máu đầu, lão ta nhảy dựng lên, vả cho nó một vả vào bộ nhá. Ngày nào cũng thế, nó không bỏ đi mới là lạ.

Bách Thuận lại hiểu ra. Bùi nói:

- Vừa có một đồ đệ bỏ đi, giờ lại nhận ngay một đồ đệ khác, tớ sợ việc bại lộ.

Bùi đã giãi bày ruột gan như thế, Bách Thuận ngại không muốn làm khó dễ:

- Chú ạ, đã vậy, thì cháu đành tới chỗ ông cậu cháu ở Doãn Gia Trang trước vậy. Cậu cháu làm muối rất tài, mỗi tội, tính tình cổ quái, hơi tí là đánh người, cháu hơi sợ.

Bùi:

- Chú mày chịu khó vất vả một thời gian vậy. Đợi chỗ tớ ổn ổn, ta sẽ lại bàn tiếp.

Lúc này, mặt trời đã khuất núi, Bùi phải quay về Bùi Gia Trang. Còn Bách Thuận phải tới Doãn Gia Trang. Nó gánh đỡ Bùi gánh đồ nghề, hai người cùng ra khỏi Trương Ban Táo. Vừa đi vừa nói chuyện, thoắt cái đã tới ngã rẽ. Đến lúc hai người phải chia tay, Bách Thuận chuyển gánh sang vai Bùi. Bùi quẩy gánh dợm bước. Được hai bước, chợt gã ngoái đầu lại:

- Tớ hỏi này... chú mày có dám sát sinh không?

Bách Thuận đứng lại, giật nảy mình:

- Dạ? Chú bảo cháu giết người ạ?

Bùi mỉm cười:

- Không phải bảo chú mày giết người, mà là giết lợn.

Bách Thuận ngần người:

- Cháu chưa dám giết bao giờ.

Bùi quay hẳn lại, đặt gánh đồ nghề xuống:

- Nếu chú mày dám sát sinh thì tốt rồi.

- Sao ạ?

- Tớ cỏ ông bạn thân họ Tăng làm nghề mổ lợn ở Tăng Gia Trang. Lần trước, bác ấy bảo với tớ là già rồi, muốn nhận một đồ đệ, nhưng chưa tìm được người ưng ý.

Lại bảo:

- Vợ bác ấy mất rồi. Mọi việc trong nhà do mình bác ấy quyết.

Dừng lại một lát, lại tiếp:

- Dù ngày nào bác ấy cũng sát sinh, nhưng tính tình không đến nỗi tệ.

Dù rằng Bách Thuận chưa bao giờ giết lợn, nhưng đã cùng đường, lại nghe nói tính tình bác Tăng dễ chịu, hơn đứt việc theo về với ông cậu làm muối, bèn phấn khởi ra mặt:

- Chú, cháu không kén việc đâu ạ.

Bùi cũng vui vẻ:

- Thế thì tốt rồi. Bây giờ cánh mình tới thẳng Tăng Gia Trang nhé.

Bách Thuận lại gánh đồ nghề đỡ Bùi. Cả hai cùng đi về hướng Tăng Gia Trang.

Bắt đầu từ hôm sau, Bách Thuận theo học nghề mổ lợn của lão Tăng. Nó vừa học mổ lợn, vừa đau đáu xem ngày nào có thể thay đổi sư môn, theo học nghề cắt tóc của Bùi. Lão Tăng dù sao vẫn là người lạ, còn Bùi rốt cuộc vẫn là bạn bè lúc hoạn nạn của nó. Sau này, nó cũng có vài lần gặp lại Bùi, nhưng chẳng thấy Bùi đả động gì đến chuyện nhận nó làm đồ đệ. Nửa năm sau, Bách Thuận và lão Tăng trở nên thân thiết. Trong một lần tâm sự, Bách Thuận đánh bạo đem chuyện ấy ra kể với lão Tăng, nó tưởng lão Tăng sẽ giận, nhưng không ngờ, lão không những không giận, mà còn cười, bảo:

- Con còn trẻ người non dạ lắm, chính vì con và chú ấy là bạn lúc hoạn nạn, nên chú ấy sẽ không nhận con làm đồ đệ đâu.

- Vì sao ạ?

- Những người sẽ chia lúc hoạn nạn có thể làm bạn với nhau, chứ sao có thể thành thầy trò được?

Bách Thuận chợt ngộ ra. Lúc này, nó đâm nghi, lúc gặp Bùi ở Trương Ban Táo, chuyện Bùi kể với nó về thằng cháu bên nhà vợ và chuyện không tiện nhận nó làm đồ đệ, không biết chừng cũng là nói dối. Liền sau đấy, cách nhìn nhận của nó về Bùi cũng có sự thay đổi.

6

Em trai Dương Bách Thuận là Dương Bách Lợi học ở trường Diên Tân Tân Học chỉ nửa năm, rồi thôi. Cái sự thôi học của nó không phải vì phạm phải lỗi lầm gì, không phải vì học hành không chuyên tâm, nghịch ngợm phá phách nên bị đuổi học như hồi học Luận ngữ ở lớp tư thục của thầy Uông. Chuyện học hành, chắc chắn nó chẳng mấy chuyên tâm, nhưng trường học của Tiểu Hàn không đuổi học những kẻ học hành không chuyên tâm. Trên lớp không chuyên tâm nghe giảng cũng không sao, chỉ cần khi Tiểu Hàn đến nói chuyện, phải chuyên tâm nghe là được. Cái sự thôi học của Bách Lợi là do huyện trưởng Tiểu Hàn gặp rắc rối. Cái sự rắc rối ấy không phải ở trường Diên Tân Tân Học, mà vì mùa thu năm ấy, tỉnh trưởng tỉnh Hà Nam họ Phí tới vùng bắc sông Hoàng Hà thị sát. Lúc tới huyện Diên Tân, Tiểu Hàn tháp tùng ông ta suốt một ngày. Cái miệng của Tiểu Hàn hoạt động liên tục, làm ông ta phát cáu. Phí người Phúc Kiến, bố ông ta bị câm từ nhỏ. Vì bố bị câm, nên hồi nhỏ, ở nhà Phí rất ít nói, sau thành quen. Lớn lên, Phí vẫn kiệm lời. Phí cho rằng, những lời hữu dụng trên thế gian này, một ngày không vượt quá mười câu. Nhưng khi tới Diên Tần, trong thời gian một ngày ấy, Phí chẳng nói năng gì, nhưng Tiểu Hàn lại nói tới hơn ba nghìn câu. Vì nhiều lời, nên Phí lại biết chuyện, kể từ khi vừa được bổ đến Diên Tân, Tiểu Hàn đã bắt tay mở trường “Diên Tân Tân Học”. Trường khai giảng mới nửa năm, nhưng Tiểu Hàn đã có 62 lần diễn thuyết tại trường.

Trung bình ba ngày diễn thuyết một lần. Tiểu Hàn hí hửng, Coi đây là thành tích công tác, trịnh trọng báo cáo với Phí. Do Diên Tân trực thuộc đặc khu Tân Hương quản lý, nên tháp tùng Phí đi thị sát còn có trưởng đặc khu Tân Hương họ Cảnh. Ở Diên Tân, Phí không nói năng gì. Ngày hôm sau, khi về đến Tân Hương, Cảnh mời cơm Phí, vừa ăn, vừa nói về chuyến thị sát lần này. Hồi ấy, Tân Hương quản lý tám huyện, Phí đã đi thị sát năm huyện. Khi nhắc đến bốn huyện kia, Phí không nói gì. Nhưng khi nói đến Diên Tân, thì Phí chau mày:

- Cái tay huyện trưởng Tiểu Hàn là do ai đưa về đấy?

Huyện trưởng Tiểu Hàn là do đích thân trưởng đặc khu Cảnh đưa về. Bố Tiểu Hàn là bạn học cùng lớp với Cảnh hồi du học ở trường Cao đẳng Thương Chính Nagoya, Nhật Bản. Nhưng Cảnh đã nhận ra Phí không thích Tiểu Hàn, bèn nói:

- Do đề bạt từ dưới lên, đề bạt từ dưới lên ạ!

- Ông Cảnh này, tôi thật sự không hiểu, mồm mép tép nhảy như nó mà lại được bổ làm huyện trưởng? “Trị đại quốc nhược phanh tiểu tiên¹⁴ ”. 50 năm giữ được một câu nói, thế cũng là khá rồi. Đằng này, mới nửa năm mà có tới 62 bài diễn thuyết. Không hiểu nhà nó nói những gì mà nói lắm thế không biết?

14. Câu của Lão Tử. Nghĩa đen: Trị nước lớn giống như chế biến món ăn vậy. Nếu món ăn bị đảo đi đảo lại nhiều quá, hay lửa to nhỏ thất thường sẽ làm hỏng món ăn. Ý nói, việc trị nước phải rất cẩn trọng.

Cảnh sợ toát mồ hôi hột, vội nói:

- Nó không nói gì đâu ạ! Không nói gì đâu ạ!

- Tôi đoán, nó cũng đếch nói được cái gì đâu. Với một đứa học trò ranh, thì còn có thể nói được những gì? Nó nói gì thì cũng mặc xác nó. Có điều, nói nhiều thế làm người ta ghét.

Lại bảo:

- Nó thích nói nhiều cũng chẳng sao, nhưng làm lỡ dở thế hệ con cháu thì to chuyện rồi. Nhà nó muốn biến người dân trong cả cái huyện này thành những kẻ lắm mồm hết chắc? Nếu như mọi người đều lắm mồm như nó, chỉ nói không làm, thì chẳng mấy chốc mà thiên hạ đại loạn.

Cảnh cuống quýt nói:

- Đế chuyển này vẽ tôi nhắc nhở nó ạ. Đế tôi nhắc nhở nó ạ!

Phí nghiêm mặt:

- Giang sơn dễ chuyển, bản tính khó rời. Nó đã tuổi gần 30 rồi, không phải trẻ ranh nữa, liệu có thuyết phục được nó thay đổi không? Theo chủ quan của tôi thì không thuyết phục được đâu. Nhưng biết đâu, ông lại có bản lĩnh và thuyết phục được nó.

Phí về Trịnh Châu hôm trước thì ngày hôm sau, Cảnh liền cách chức Tiểu Hàn. Kỳ thực, Cảnh không mấy đồng ý với cách nhìn nhận của Phí về khoản nói năng, huống hồ, chuyện nói nhiều nói ít với chuyện có làm được huyện trưởng hay không là hai chuyện khác hẳn nhau. Hơn nữa, dạy dỗ không biết mệt mỏi, dạy dỗ cho mọi đối tượng cũng là ý của Thánh nhân. Tiểu Hàn tuy thích nói dại, nhưng làm việc không hề tùy tiện, cái sự nói dai cùng lắm chỉ là một thứ sở thích cá nhân, giống như người tiền nhiệm là ông Hà mê làm mộc vậy, và cũng chính vì chỉ nói mà không làm, nên chẳng thể nào làm hỏng đại sự được. Nhưng thấy tỉnh trưởng Phí thái độ nghiêm túc, sợ Tiểu Hàn sẽ làm liên lụy đến mình, nên vẫn thẳng tay cách chức gã. Lúc tới Diên Tần, Tiểu Hàn mang theo cả hoài bão lớn, nào ngờ, chỉ vì vạ miệng, sau hơn nửa năm đã phải cuốn gói lên đường. Nghe tin, Tiểu Hàn hỏa tốc đến Tân Hương tìm Cảnh, thái độ có phần ngang tàng, xen lẫn ấm ức:

- Chú, dựa vào đầu mà cách chức huyện trưởng của cháu? Cháu đã sai ở đâu? Các chú làm thế, thử hỏi có tình có lý không?

Rồi bắt đầu lý sự với Cảnh, nói từ các cường quốc châu Âu nói đi, cho đến Mỹ, rồi lại nói đến cuộc Duy tân của vua Minh Trị, Nhật Bản, nói về lợi ích của việc mở trường Tân Học. Tiểu Hàn không lý sự, Cảnh còn có phần cảm thông với gã, nhưng Tiểu Hàn hễ đã mở miệng lý sự, thì Cảnh liền cảm thấy cách chức gã là đúng. Ông ta chặn luôn cái miệng liến thoắng của Tiểu Hàn lại:

- Cháu ạ, mày nói không sai, cái lý sự của mày cũng không sai. Nhưng cái sai của mày là ở chỗ, mày đã sinh nhầm địa điểm và thời gian.

- Thế ra, cháu phải sinh ra ở châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản?

- Mày không sinh ra ở những nơi ấy cũng được. Sinh tại Trung Quốc, nhưng cùng thời với các bậc thánh nhân, thì cũng không phí phạm cái tài năng của mày.

- Cháu tới học đường diễn thuyết không phải là để dạy học, mà là để cứu nước, cứu dân...

Rồi lại tiếp tục lý sự. Cảnh chau mày, một lần nữa ngắt lời gã:

- Chú cũng không bảo mày phải về thời Chiến quốc dạy học, mà muốn để mày đi cứu nước cứu dân. Nhưng cứu nước cứu dân như thế nào? Nếu ở vào thời Chiến quốc, thì với kiến thức của mày, mày có thể đi làm thuyết khách được. Thuyết khách chẳng dựa vào cái gì khác, chỉ dựa vào mỗi cái mồm. Nhưng thuyết khách không phải nói cho đám trẻ con nghe, mà nói cho bậc quân vương nghe. Nói cho đám trẻ con nghe thì có tác dụng gì? Muốn có tác dụng thì phải nói cho những người quản lý nghe, phải không nào? Mày mà nói hay, có được ấn tướng lục quốc¹⁵, thì chú cũng được thơm lây. Nhưng nếu mày nói không ra gì, thì chỉ “pằng” một phát là mày đã mất đầu rồi. Cháu ạ, chú hỏi thật mày nhé. Nêu ở chốn cung đình, thì mày có thể nói hay, nói giỏi được không?

15. Ấn tướng lục quốc: Ví với Tô Tần - nhà thuyết khách nổi tiếng thời Chiến quốc. Tô Tần thuyết phục được sáu nước là Yên, Triệu, Hàn, Ngụy, Tề, Sở liên kết với nhau thành Hợp Tung để chống lại nước Tần, được ban tướng ấn của sáu nước.

Tiểu Hàn lần đầu tiên bị người khác nói cho cứng họng. Cứ ngẩn tò te.

Tiểu Hàn rời Diên Tân về Đường Sơn. Trường Diên Tân Tân Học bị xóa sổ. Đám học trò lại tan đàn xẻ nghé, y như hôi lớp học tư thục của thầy Uông. Mơ ước từ Tân Học lên nha huyện của đám học trò và Dương Bách Lợi cũng tiêu tan. Lý tưởng từ nha huyện đến đậu phụ của lão Dương cũng tan thành mây khói. Trường tan, Dương Bách Lợi lẽ ra phải về Dương Gia Trang làm đậu phụ với bố nó, nhưng nó không về. Không về không phải vì cũng giống như anh nó là Dương Bách Thuận chán ghét bố và đậu phụ, mà vì trong nửa năm học ở Tân Học, nó kết thân với một đứa là Ngưu Quốc Hưng. Quốc Hưng thân hình vạm vỡ, bố nó là ông chủ Xưởng luyện thép Diên Tân. Bách Thuận và Quốc Hưng không phải bạn cùng lớp, nhưng hai đứa đều chán Tân Học và sách vở, chỉ thích cùng đám bạn lủi khỏi học đường, dùng que dính bẫy ve, lấy súng cao su bắn chim. Qua những lần như thế, hai đứa dần thân nhau. Ngoài bẫy ve, bắn chim, hai đứa còn rất hợp nhau khoản “thăng thiên”, rôm rả với nhau hơn những đứa trẻ khác. “Thăng thiên” là cách nói của người Diên Tân, hiểu nôm na là buôn chuyện. Một người vô tình nói đến một đề tài nào đó, người kia liền tiếp lời, mỗi người một câu, chắp nối lại thành một câu chuyện. Phải lúc “thăng” say sưa, thì không biết câu chuyện sẽ còn phát triển đến đâu. Cái sự “thăng thiên” này khác với sự diễn thuyết của Tiểu Hàn. Những bài diễn thuyết của Tiểu Hàn toàn những lời sáo rỗng, phù phiếm, không thực tế, làm sao có thể cứu nước, cứu dân được? Còn “thăng thiên” đều có người và việc cụ thể, chắp nối với nhau thành câu chuyện sinh động. Ngoài những buổi diễn thuyết của Tiểu Hàn ra, còn thì Bách Lợi và Quốc Hưng chẳng bao giờ nghe giảng được trọn buổi. Nhân lúc thầy giáo mải viết trên bảng, hai đứa bèn lủi khỏi lớp học, hoặc bẫy ve, hoặc bắn chim, hoặc “thăng thiên”. Thầy giáo do Tiểu Hàn tuyển toàn những người kiệm lời, chẳng thể nào quản nổi đám học trò nghịch ngợm. Hồi đầu, Bách Lợi chỉ biết bẫy ve, bắn chim, không biết “thăng thiên . Sau ba tháng được Quốc Hưng dìu dắt, chỉ bảo, nó mới dần dần thành thạo. Chẳng hạn, Quốc Hưng bảo, lão Ngụy đầu bếp của nhà hàng Hồng Thiện Thành ở phố huyện trước đây lúc nào cũng tủm tỉm cười, nhưng gần một tháng nay, lão ta toàn than vắn thở dài, ấy là cớ làm sao? Lúc đầu, Bách Lợi không hiểu thế nào là “thăng thiên”, liền thật thà trả lời: Chắc tại lão ấy nợ người ta tiền, hoặc cãi nhau với vợ. Quốc Hưng phát bực, bởi nguyên nhân ấy thì mọi người đều có thể nghĩ ra, mà phàm là những thứ mọi người đều có thể nghĩ ra thì không gọi là “thăng thiên”. Sau lúc bực mình, nó liền thị phạm, tự hỏi tự đáp. Cậu có còn nhớ, một tháng trước, có một gánh tuồng ở Hà Bắc đến phố biểu diễn không? Trong đoàn có một vai đào, lão Ngụy xem mê quá. Gánh tuồng biểu diễn ở Diên Tân nửa tháng, lão Ngụy xem không sót buổi nào. Xem mãi, xem mãi, rồi bị câu hồn. Gánh tuông tới Phong Khâu diễn, lão Ngụy cũng lại đi theo. Đi theo là để làm gì? Là vì muốn làm “chuyện ấy” với cô đào kia. Hôm ấy, vào lúc quá nửa đêm, lão Ngụy trèo qua bức tường phía sau rạp, mò tới phía sau sân khấu. Thấy một chiếc giường treo quần áo diễn của vai đào, tưởng cô đào đang nằm trên giường, bèn rón ren treo lên, cởi quần, móc “vũ khí” ra định gây án. Ai dè, người năm trên giường không phải cô đào, mà là người trong hòm đồ hoa trang, vốn là một võ sinh. Tay võ sinh đấm đá túi bụi, đánh gãy ca tay lão Ngụy. Lão Ngụy giấu cánh tay bị gãy vào trong tay áo, không dám kể với ai. Mấy hôm nay, lão Ngụy cứ chăm chăm đỡ lấy cánh tay phải, ấy là vì lẽ đó. Nếu là ba tháng trước, thì câu chuyện “thăng” đến đây đã là giỏi, Bách Lợi cũng phải tâm phục khẩu phục. Nhưng sau ba tháng, nó dần dần có nghề. Nó sẽ nói kiểu thăm dò rằng, đã nói đến câu hồn, thì tớ lại nghe có người nói khác. Kể rằng, từ nhỏ, lão Ngụy đã mắc bệnh mộng du. Mộng du hơn 30 năm rồi không sao, nhưng nghe đâu, tháng trước, trong lúc mộng du, lão ta lạc tới một bãi tha ma. Nhung lần trước, lão cũng đã tới bãi tha ma này, đều không bị sao. Nhưng lần này, không biết từ đâu lại chui ra một ông già râu tóc bạc phơ. Ông già ghé tai lão nói vài ba câu, lão gật gật đầu. Kể từ hôm sau, lão thường thở dài, có lúc, vừa nấu ăn, vừa rưng rưng, dáng vẻ đau lòng lắm, nước mắt rơi cả vào chảo nóng. Mọi người hỏi lão, ông già râu tóc bạc phơ đã nói gì, nhưng lão ta không nói. Bách Lợi nói xong, Quốc Hưng sẽ phấn khích vỗ vai nó: Cậu “thăng” được đấy. Tiếp sau đây, nó sẽ bảo, thế thì tớ biết rồi, bác Ngô - chủ nhà hàng Hồng Thiện Thành - là bạn thân bố tớ. Bác ấy bảo với bố tớ rằng, đầu bếp mà suốt ngày khóc lóc ở quán ăn, thế có đen đủi không cơ chứ? Cũng muốn đuổi lão Ngụy đi, nhưng không ngờ, công việc của quán ăn lại phát đạt hơn trước kia rất nhiều. Nhiêu người đến không phải để ăn, mà để xem lão Ngụy khóc. Hồn của mọi người lại bị lão Ngụy câu mất... Câu chuyện có thể có hư cấu hoặc không, nhưng đều thú vị hơn câu chuyện ban đầu. Đang “thăng thiên” đến chỗ hay, thì Quốc Hưng nói:

- Tớ tới nhà vệ sinh đái cái đã.

Bách Lợi không mót, nhưng cũng nói:

- Tớ đi với cậu.

Trường Tân Học tan, Bách Lợi vốn không muốn về Dương Gia Trang làm đậu phụ với bố. Quốc Hưng cũng không thể một chốc một lát xa bạn ngay được. Trên đời này, tìm được một bạn hữu “thăng thiên” nào phải dễ dàng gì. Thế mới có câu: Nhân sinh hữu nhất tri kỷ túc hĩ¹⁶ .Quốc Hưng liền kỳ kèo với bố, đòi cho Bách Lợi vào học nghề ở xưởng luyện thép của mình. Bố Quốc Hưng bị thằng con kỳ kèo ghê quá, đành nhận lời. Xưởng luyện thép của bố Quốc Hưng tiếng là thế, nhưng chẳng qua chỉ là tập hợp mười mấy thợ rèn lại với nhau để làm dao chẻ củi, dao thái, xẻng, liếm, búa, lưỡi cày, răng bừa, bếp lò dùng trong nhà hàng, cửa sắt dùng cho cửa hàng, cửa hiệu, súng kíp săn thỏ... Sản phẩm làm ra tương tự như lò rèn của lão Lý trên thị trân. Chẳng qua mặt bằng rộng hơn, người cũng đông hơn, nên gọi là xưởng. Bách Lợi học nghề ở đó nửa năm, nhưng vẫn không thể làm được một cái nổi hay lưỡi xẻng cho ra hồn. Cũng giống như hồi ở lớp học tư thục của thầy Uông và trường Tân Học, nó không để tâm vào việc chính, cả ngày chỉ nghĩ đến chuyện bẫy ve, bắn chim vả “thăng thiên”. Dần dà, nó cũng không còn hứng thú với bẫy ve, bắn chim nữa, bao nhiêu tâm tư dồn hết vào “thăng thiên”. Điều này trùng với tâm tư của Quốc Hưng. Thợ cả thấy nó không có khiếu làm thợ rèn, bèn bảo nó đốt lò. Nhưng lửa lò nửa sống nửa chín, làm con dao thợ cả làm ra cũng nửa sống nửa chín. Thợ cả là người Hồ Nam, vừa cầm con dao, vừa cảm thán:

16. Ý nói: Đời người có được mộc tri kỷ là đã thỏa mãn lắm thay.

- Thế nào gọi là hỏa hầu chưa đạt¹⁷ ? Là thế này đầy!

17. Trong tiếng Trung Quốc, “hỏa hầu” có nghĩa đen là sức lửa, độ lửa, nghĩa bóng chỉ trình độ điêu luyện.

Sau nửa năm, người ở xưởng rèn, ai cũng bực mình với nó. Lão Ngưu thấy nó quả thực không có khiếu làm rèn, bèn cho nó nghỉ việc. Lão cho nó nghỉ, nhưng thẳng con là Ngưu Quốc Hưng lại không muốn. Nó ném vỡ tan một cái đồng hồ để bàn. Lão Ngưu:

- Bố cho nó nghỉ, không phải vì thấy nó không tiến bộ, mà vì sợ lâu ngày, nó sẽ tiêm nhiễm, làm hỏng con.

Ngưu Quốc Hưng:

- Nếu hỏng, thì con đã hỏng trước cậu ấy từ lâu rồi. Bố đuổi cậu ấy đi cũng được, nhưng cậu ấy đi đâu, con đi theo đấy.

Lão Ngưu thở dài, bất lực, đành rút Bách Lợi khỏi xưởng rèn, tống nó ra làm chân gác cổng xưởng luyện thép. Nhưng như thế lại đúng ý, nó càng có thêm nhiều thời gian để “thăng thiên . Quốc Hưng đến, nó “thăng thiên” với Quốc Hưng, còn không, nó tự “thăng thiên” một mình trong đầu. Mắt thì nhìn ra cổng, nhưng đầu óc thì bồng bềnh trên mây, hễ có người vào cổng là dòng suy nghĩ của nó lại bị gián đoạn, nó bực lắm, thấy ác cảm với kẻ vừa đi vào. Nó liền chặn người ta lại, tra hỏi này kia, hỏi hết thứ cần hỏi, vẫn không cho người ta vào. Ai nấy đều chửi thầm nó trong bụng. Điều này lại ứng với lời phán của lão Giả mù xem bói cho nó khi xưa.

Nhưng sau một tháng gác cổng, Dương Bách Lợi và Ngưu Quốc Hưng lại trở mặt với nhau. Trở mặt không phải vì “thăng thiên”, đương nhiên, chẳng liên quan gì tới “thăng thiên” cả. Bách Lợi vốn không biết “thăng thiên”, đó là do Quốc Hưng dạy cho nó. Nhưng sau hơn nửa năm, nó đã tốt nghiệp. Bách Lợi không để tâm vào những việc khác, nhưng với “thăng thiên”, nó lại rất lao tâm khổ tứ. Trước đây, khi hai người “thăng thiên”, Quốc Hưng thường thủ vai chính, Bách Lợi chỉ là kẻ nói theo. Câu chuyện giống như nước sông, Quốc Hưng muốn nước sông chảy về đầu là nó chảy về đấy. Bây giờ thì khác, Bách Lợi cũng đã khơi riêng cho mình một con kênh, nước rốt cuộc sẽ chảy đến đâu, còn chưa biết. Sau đấy, hai đứa bắt đầu có mâu thuẫn về đề tài “thăng thiên”. Trước đây, Quốc Hưng độc bá thiên hạ, nó thích nói đề tài gì, thì nói đế tài ấy. Nhưng bây giờ, Bách Lợi cũng tự đưa ra đề tài. Ban ngày, nó gác cổng, đầu óc được thảnh thơi nghĩ ngợi. Buổi tối “thăng thiên”, Bách Lợi đã có sự chuẩn bị từ trước, còn Quốc Hưng lại nước đến chân mới nhảy. “Thăng” mãi, “thăng” mãi, cho dù là lái chủ đề hay câu chuyện vòng vèo thế nào chăng nữa, thì Bách Lợi vẫn dần dần chiếm thế thượng phong, Quốc Hưng thường bị cuốn vào vòng xoáy của nó. Lúc “thăng thiên” chiếm thế thượng phong, nên lúc không “thăng thiên”, Bách Lợi chẳng biết vô tính hay hữu ý, cũng muốn ngang phân, bình đẳng với Quốc Hưng. Lúc “thăng thiên”, Bách Lợi lời lãi một tí, Ngưu Quốc Hưng không mấy bận tâm, nhưng khi Bách Lợi muốn nhất cử nhất động trong cuộc sống thường ngày cũng ngang phân với nó, thì trong bụng Quốc Hưng liền nghĩ ngợi. Thế nào gọi là “chủ thứ đảo điên”? Chính là thế này đây! Thế nào gọi là vong ân bội nghĩa”? Chính là thế này đây. Dần dần, Quốc Hưng không còn mấy mặn mà với chuyện “thăng thiên” với Bách Lợi. Nhưng chuyện hai đứa trở mặt với nhau không phải vì chuyện “thăng thiên”, mà vì một cô bạn học. Cô này tên thật là Đặng Tú Chi, còn tên gọi ở nhà là Nhị Nựu. Bố Nhị Nựu là lão Đặng, ông chủ cửa hiệu Đại Khôi. Tiếng là hiệu Đại Khôi, kỳ thực chỉ là quầy bán đồ tạp hóa ở phố Đông trên phố huyện, bán những thứ như: gạo, bột, muối, tương, dầu, giấm, diêm, bóng đèn, dây thừng, sọt... Nhị Nựu người ngắn ngủn, bện hai đuôi sam rõ to trông như dây thừng, nhưng được cái khuôn mặt dễ nhìn, mắt to mày dài, lúc cười để lộ hai lúm đồng tiền. Hồi học ở Diên Tân Tân Học, Quốc Hưng và Bách Lợi chỉ mải bẫy ve, bắn chim và “thăng thiên”, không mấy để ý đến Nhị Nựu, chưa từng nói chuyện với nhau bao giờ. Sau khi Diên Tân Tân Học bị giải tán, một lần, Quốc Hưng và Nhị Nựu gặp nhau trên phố. Nhị Nựu vô tình liếc nó một cái, thế là nó liền đinh ninh cô bé Nhị Nựu này có ý tứ với mình. Lúc về, nó “thăng thiên” với Bách Lợi. “Thăng” từ cái liếc, rồi lại “thăng” về Diên Tân Tân Học, rằng hai đứa đã đi lại với nhau như thế nào, lúc đầu còn thẹn thùng, ngượng ngập, sau đấy bạo hơn, rồi đến hôn, và cả làm cái chuyện ấy ấy nưa. Đoạn giữa còn có một vài cảnh kiểu như “Đêm nay tỉnh rượu nơi nao/Bờ dương liễu/Trăng tàn gió sớm¹⁸ ”.Bách Lợi biết tỏng nó đang “thăng thiên”, nên chẳng mấy bận tâm. Nhưng bản thân Quốc Hưng lại ngỡ như chuyện tình cảm giữa nó với Nhị Nựu là có thật. Khổ nỗi, nó nhát gan, không dám tìm gặp thẳng Nhị Nựu, mà viết một bức thư. Đầu để là “Tú Chi ngô muội như diện…¹⁹ ”, rồi bảo Bách Lợi đưa cho Nhị Nựu. Nếu như nửa năm trước, Quốc Hưng bảo nó làm gì, thì nó sẽ răm rắp làm theo, nhưng bây giờ ngang phân rồi, Bách Lợi có vẻ không thoải mái:

18. Câu thơ của Liễu Vĩnh - nhà thơ Trung Quốc thời Bắc Tống.

19. Lẽ ra phải viết: Tú Chi ngô muội, kiến tự như diện (Ý là: Gửi em Tú Chi, trông chữ tựa nhìn thấy mặt).

- Đã chén rồi, còn bày đặt thư từ?

Lại bảo:

- Cậu tìm con bé là để tìm cái sự sung sướng. Còn tớ tìm nó để làm gì?

Quốc Hưng càng thấy rõ Bách Lợi là phường vong ơn bội nghĩa, nhưng vì nhớ Nhị Nựu quay quắt quá, đành phải móc túi năm đồng, đưa cho Bách Lợi. Bách Lợi nhận tiền, rồi mới nhận thư. Nhưng ba ngày sau, nó lại cảm thấy như nó đã mắc lừa Quốc Hưng. Bởi ban ngày nó phải gác cổng ở xưởng luyện thép, việc đưa thư chỉ có thể thực hiện vào buổi tối. Ba tối liền, nó lượn ở phố Đông, nhưng tịnh không thấy Nhị Nựu đâu. Quốc Hưng cáu tiết lắm, bảo chỉ lượn trên phố thì giải quyết cái cóc khô gì, ban đêm, phải trèo tường đột nhập vào nhà mà đưa chứ. Đã cầm tiền, Bách Lợi không nỡ trả lại, vạn bất đắc dĩ, tối hôm ấy, nó đành mò tới nhà họ Đặng. Nhưng nó không dám mạo hiểm trèo tường vào, mà trước tiên, leo lên mái nhà để quan sát động tĩnh. Nếu muốn tìm thấy Nhị Nựu, thì trước tiên phải tìm được chỗ ở của cô ta đã. Nhà họ Đặng là nhà kiểu tứ hợp viện, trong nhà không thắp đèn, tối như bưng, chả trông rõ thứ gì. Các gian phòng đều có người vào ra, nhưng bóng dáng lờ mờ quá, không đoán được ai với ai. May mà hễ có người vào là phòng liền sáng đèn, bóng người hắt lên cửa sổ, đại để có thể nhận ra bố trí phòng ở. Phòng chính giữa hắt lên bóng một người đàn ông đội mũ chỏm và một người đàn bà đang quay sợi, trông có vẻ như bố mẹ Nhị Nựu. Phòng mé đông có một đôi nam nữ đang cãi nhau, và một đứa trẻ đang khóc, có vẻ là phòng của vợ chồng anh trai. Trên cửa sổ phòng mé tây còn lại thấp thoáng bóng một cô gái đi đi lại lại, chắc có lẽ là Nhị Nựu. Nằm phục trên mái nhà liền ba canh giờ, cơ thể Bách Lợi tê cứng, đèn trong các phòng ở nhà họ Đặng mới lần lượt tắt. Bách Lợi trèo từ mái nhà xuống, bước rón rén tới trước cửa phòng mé tây, định nhét bức thư của Quốc Hưng qua khe cửa. Lẽ ra nó đã thành công, bởi phòng mé tây đích thị là phòng của Nhị Nựu, nhưng ba hôm trước, Nhị Nựu tới nhà bà bác ở Khai Phong. Đây cũng là nguyên nhân khiến cho Bách Lợi ba ngày qua không nhìn thấy cô ta. Dì Nhị Nựu tới nhà họ Đặng chơi, liền ở tạm trong phòng của Nhị Nựu. Bà ta hai hôm nay bị Tào Tháo đuổi, vừa đặt lưng, cái của nợ trong bụng lại định xổ ra, ả vội bật dậy đi ra nhà xí. Vừa mở toang cánh cửa, thấy một bóng đen lù lù trước mặt, hai bên đều giật bắn mình. Dì Nhị Nựu là gái ế, tuổi đã ngoài 30, những tưởng lão anh rể họ Đặng đang đêm mò đến cậy cửa, định giở trò sàm sỡ. Thì đấy, trước đây, lần nào gặp ả, lão ta cũng buông lời ong bướm, bây giờ, đang bị Tào Tháo đuổi đến đít, thời gian đầu để mà bỡn cợt? Liền thẳng tay tát một cái vào mặt đối phương. Bách Lợi “Ôi cha...” một tiếng rồi gục xuống đất, đèn trong các phòng bật sáng, anh trai Nhị Nựu tưởng Bách Lợi là trộm mò đến khoắng đồ, lại thêm chuyện vừa cãi nhau với vợ, sẵn cái bực mình trong người, liền treo nó lên cây táo trong sân đánh. Vừa bị quất hai roi, Bách Lợi đã khai ra sự thật. Để chứng minh mình vô tội, nó còn móc ra lá thư tình của Quốc Hưng để làm chứng. Lão Đặng đọc thư xong, liền thả nó xuống, bởi lão cũng có quen biết với lão Ngưu ở xưởng luyện thép, biết đây chỉ là trò nghịch ngợm của đám trẻ, nên tha. Với lại, sợ chuyện này bị đồn ra ngoài, sẽ ảnh hưởng không tốt cho thanh danh con gái lão. Hôm sau, sau khi biết chuyện xảy ra đêm hôm trước, Quốc Hưng cáu Bách Lợi lắm. Cáu không phải vì nó đã làm hỏng việc, ảnh hưởng đến quan hệ giữa nó và Nhị Nựu, mà vì Bách Lợi đã nhận năm đồng của nó, vậy mà đến lúc then chốt, vẫn bán đứng nó như thường. Thứ người ấy, sao xứng làm bạn chứ? Kể từ lần ấy, lúc gặp nhau, hai đứa vẫn nói chuyện, nhưng tự đáy lòng đã có một hố ngăn cách. Hai đứa tiệt không còn “thăng thiên” với nhau nữa.

Tháng Tám năm ấy, lão Vạn - nhân viên thu mua của phòng cơ vụ Tân Hương - tới ở trong xưởng luyện thép Diên Tân. Phòng cơ vụ chịu trách nhiệm duy tu đoạn đường sắt Bình Hán, năm nào cũng cần một lượng lớn đinh tà vẹt. Trưởng phòng cơ vụ có quan hệ họ hàng với lão Ngưu - chủ xưởng luyện thép Diên Tân, nên ưu ái dành cho lão Ngưu hợp đồng béo bở ấy. Mỗi một vụ, lão Vạn lại đến Diên Tân lấy đinh tà vẹt một lần. Lão Vạn người Sơn Đông, tuổi ngoài 40, lông mày trắng phau, thỉnh thoảng lại ngoác miệng, nhưng không phải để ngáp, mà để hàm trên hàm dưới nghiến vào nhau “ken két”, cốt để vận động gân cốt. Lần này tới Diên Tân, lão Ngưu vẫn chưa làm đủ số đinh tà vẹt, lão Vạn cần mua mười nghìn chiếc đinh, nhưng xưởng luyện thép của lão Ngưu mới làm được có hơn sáu nghìn chiếc, còn thiếu hơn ba nghìn nữa. Lão Vạn liền nán lại Diên Tân, chờ mua cho đủ. Cũng vì rỗi việc, nên mới sáng sớm hôm sau, lão ta đã ra khỏi xưởng luyện thép, định ra phố huyện chơi. Xưởng luyện thép quy định, khi vào cổng phải có lời với nhân viên gác cổng, còn khi ra cổng, nếu không mang hàng ra, thì không cần phải nói gì. Mặc dù chỉ đi tay không, nhưng thấy Bách Lợi đang ngồi ở cổng, lão Vạn vẫn theo phép lịch sự chào nó một câu. Không chào thì không sao, chứ đã chào là Bách Lợi bực mình, vì đầu óc nó đang mải bồng bềnh trên mây trên gió, vậy mà bị lão Vạn làm gián đoạn. Bách Lợi liên chặn lão lại, tra hỏi này kia. Nếu như nó chặn người khác lại như thế, thể nào người ấy cũng chửi thầm nó trong bụng, nhưng lão Vạn là người hay nói, ở Diên Tần chẳng có ai thần quen. Nay gặp một người bắt chuyện, tâm trạng thấy thư thái trở lại, liền hào hứng nói chuyện với nó. Lão ta nghiên hàm trên hàm dưới “ken két”, rồi cứ thế bộc tuệch với Bách Lợi, từ tên tuổi là gì, quê quán ở đâu, làm việc ở đâu, tại sao đến Diên Tân, cho đến chuyện đinh tà vẹt, rồi lèo sang chuyện đường ray, tàu hỏa, rồi lại lan man sang phòng cơ vụ, phòng cơ vụ có bao nhiêu người, lão ta phụ trách công việc thu mua, hàng ngày phải làm những việc gì, vân vân và vân vân, làm Bách Lợi quên béng mất cái sự “thăng thiên” khi nãy, bắt đầu thấy tò mò với đường ray và tàu hỏa. Lúc đầu, chỉ nghe lão Vạn nói, sau đấy, thỉnh thoảng nó lại hỏi chêm vào vài câu. Vốn là một cuộc xét hỏi, nhưng sau một hồi nói chuyện, hai người thấy rất tâm đầu ý hợp. Lão Vạn hỏi han về Diên Tân, Bách Lợi liên giới thiệu với lão về những địa điểm thú vị, còn kể một lô một lốc những câu chuyện hay ho ở đây nữa. Kể từ chuyện lão Ngụy đầu bếp ở nhà hàng Hồng Thiện Thành gặp ông già râu tóc bạc phơ ở bãi tha ma kể đi, cho tới chuyện tháng trước, nó trèo lên mái nhà Nhị Nựu, bị người ta bắt được treo lên cây đánh cho một trận, làm lão Vạn khoái qua, cười ha ha. Bách Lợi đã có thâm niên nửa năm “thăng thiên”, nhưng sau đấy, nó và Quốc Hưng trở mặt, mất bạn “thăng thiên”, đầu óc nó suốt ngày bay bổng trên mây trên gió, nhưng miệng nó lại không có dịp xả ra, toàn phải “thăng thiên” khan. Bây giờ, gặp lão Vạn, dù không phải là “thăng thiên , nhưng cũng là thăng thiên”. Hai người cứ thế lời qua tiếng lại, nói chuyện với nhau mất cả buổi sáng. Bách Lợi như trút được gánh nặng trong lòng, toàn thân thấy chao ôi là sảng khoái. Lão Vạn cũng cảm thấy cái tay gác cổng này thú vị ra trò, trông rõ là con nít, không ngờ mồm miệng lại già dặn, lão luyện như thế. Lão Vạn là người hay chuyện, trong hơn 40 năm có mặt trên đời, lão ta đã nói chuyện với biết bao nhiêu người trong thiên hạ, già có, trẻ có, trai có, gái có, nhưng vẫn chưa gặp đối thủ nào xứng tầm. Không ngờ, giờ gặp tri kỷ ngay ở xưởng luyện thép Diên Tân. Trong ba ngày sau đó, lão Vạn chẳng còn thiết tha gì chuyện thăm thú Diên Tân, mà toàn tới cổng xưởng luyện thép “thăng thiên” với Bách Lợi. “Thăng thiên” liền ba ngày, hai người trở thành bạn thân của nhau, đến độ chuyện gì cũng đem ra tâm sự. Sau ba ngày, số đinh tà vẹt đã gom đủ, lão Vạn liền thuê một chiếc xe ngựa, chất đinh lên xe rồi đi. Lúc xe ra tới cổng, hai người có phần bịn rịn. Lão Vạn nhảy xuống xe:

- Khi nào tới Tân Hương, chú mày nhất định phải tới phòng cơ vụ tìm tớ nhé. Chú mày cứ hỏi thăm lão Vạn mồm to, chẳng ai là không biết.

Bách Lợi:

- Khi nào tới Diên Tân, chú nhất định phải đến xưởng luyện thép đấy nhé. Nếu cháu không ở đấy thì chú cứ tới Dương Gia Trang.

Hai người vẫy tay chào nhau, lão Vạn trèo lên xe ngựa. Đi được một quãng xa, chợt lão bất ngờ nhảy xuống, chạy ngược trở lại:

- Tớ quên mất một việc.

Bách Lợi:

- Việc gì ạ?

- Phòng cơ vụ vừa rồi có hai công nhân đốt lò bỏ việc, giờ đang tuyển người mới. Chú mày có muốn làm không?

- Công nhân đốt lò là làm việc gì ạ?

- Nghĩa là làm việc trên tàu hỏa, xúc than vào lò. Công việc này, bảo vất vả cũng được, mà bảo không cũng chẳng sai. Làm việc ba ca, nên cũng có thời gian nghỉ ngơi. Tớ thân với tay Đổng phụ trách việc tuyển người, nếu chú mày muốn, chỉ cần tớ nói một câu là xong béng. Có điều, không biết chú mày có muốn bỏ xưởng luyện thép Diên Tân không?

Nếu là hai tháng trước đây, Bách Lợi chắc chắn không muốn rời khỏi rồi. Mục đích hồi nó mới đến đây không phải để làm anh gác cổng, mà là để “thăng thiên” với Quốc Hưng. Bây giờ, hai đứa trở mặt với nhau, không “thăng thiên” được nữa, lưu lại đây phỏng ích gì? Nếu theo lão Vạn, không biết chừng ở đó lại mở ra một miền đất “thăng thiên” mới cũng nên. Còn giả như ở đó không ổn, thì lại chuyển đi chỗ khác thiếu gì chỗ. Nghĩ thế, Bách Lợi liền bảo:

- Cháu ở lại đây làm cái cóc khô gì? Cháu đi với chú luôn! Cháu tới đó, mục đích không phải để làm công nhân đốt lò, mà là để được ở gần chú.

Lão Vạn vỗ tay bảo:

- Trúng ý tớ thế. Vậy thì chú mày thong thả thu xếp đồ đạc đi, ba ngày sau tới phòng cơ vụ tìm tớ nhé.

- Cần gì đến ba ngày, chú đợi một lát, cháu thu xếp xong ngay đây.

Lão Vạn cười:

- Chú mày cũng nôn nóng nhỉ.

Sáng hôm ấy, Bách Lợi vác chăn chiếu rời khỏi xưởng luyện thép, lên xe ngựa cùng lão Vạn tới Tân Hương.

Nghe nói Bách Lợi muốn bỏ đi, người ở xưởng luyện thép không ai là không vui vẻ ra mặt, lão Ngưu còn niệm mấy câu “A Di Đa Phật”:

- Bác Vạn ở phòng cơ vụ thật là người tử tế, đã giúp ta trừ được một nghiệp chướng!

Nghe nói Bách Lợi muốn bỏ đi, Quốc Hưng chợt thấy trong lòng có phần hụt hẫng. Vốn tưởng nó sẽ còn ở lại rất lâu, không ngờ lại đòi đi đường đột như vậy. Lúc nó chưa đi, hai đứa trở mặt với nhau, nhưng giờ thấy bảo nó đi, Quốc Hưng lại nghĩ ngợi rất nhiều. Nó vội chạy ra cổng, muốn giữ Bách Lợi ở lại, nhưng ra đến nơi mới biết Bách Lợi đã đi một quãng xa rồi. Trên xe, Bách Lợi lúc này đang say sưa hàn huyên với lão Vạn, chẳng thèm ngoái đầu lại. Quốc Hưng bất giác cảm thấy lửa giận bốc lên hừng hực, Bách Lợi làm sao có thể đi được với lão Vạn nếu như không biết “thăng thiên”? Mà Bách Lợi làm sao có thể “thăng thiên”, nếu như không có nó mớm lời dạy bảo? Thế mà bây giờ Bách Lợi bảo đi là đi, không thèm chào nó lấy một câu. Nó đã tận tâm tận lực giúp đỡ như thế, không ngờ thành nối giáo cho giặc. Quốc Hưng nghiến răng chửi, nhưng không phải chửi Bách Lợi, mà là chửi bản thân nó:

- Sau này mình mà còn giúp đứa nào, thì mình là con chó!

7

Dương Bách Thuận theo lão Tăng học nghề mổ lợn đã nửa năm có lẻ. Lão Tăng tuổi ngót nghét 50, nước da trắng trẻo, dáng tầm thước, chân tay nhỏ nhắn, nhìn từ xa không giống một gã đồ tể, mà giống một thư sinh. Nhưng khi tới trước nồi nước sôi dùng để mổ lợn, lão ta dường như biến thành con người khác, cơ bắp nổi lên, thân thể bỗng cao lớn. Con lợn hơn tạ rưỡi to béo là thế, nhưng khi vào tay lão dường như bé lại thành một thứ đồ chơi nhỏ như con mèo. Người khác mổ một con lợn phải mất ba canh giờ, nhưng lão chỉ cần một canh giờ, là đã lọc xong cả xương sụn, xếp ngay ngắn nào thịt, nào xương, nào nội tạng thành từng đống gọn gàng. Xong xuôi, lão ngồi hút thuốc trước nồi nước sôi, cười cười nói nói, trên người không dính thậm chí là một nửa vết máu. Bách Thuận nghe Bùi cắt tóc nói, hồi trẻ lão Tăng tính nóng như lửa, ấy thế mà mổ lợn liền 30 năm, ngày nào cũng sát sinh tính tình lại ngày càng ôn hòa, điềm đạm. Ngoài những lúc mổ lợn, lão còn mổ gà, mổ chó, coi như tiện thể làm thêm. Hồi Bách Thuận mới học nghề, lão không cho nó mổ lợn ngay, mà bắt mổ gà, mổ chó trước để luyện tay. Cũng không phải đơn thuần để luyện tay, mà là để luyện gan. Vốn tưởng mổ gà, mổ chó là chuyện dễ dàng, nhưng khi đưa con vật sống đến trước mặt để kết liễu chóng vánh cuộc đời chúng, Bách Thuận lại thấy sợ. Tuy bị trói, nhưng gà, chó vẫn kêu. Kêu chán, mệt, không kêu nữa, chúng rưng rưng nước mắt nhìn con người. Hồi mới tập mổ, Bách Thuận phải nhắm mắt lại mới dám đưa dao vào cổ con vật. Nhưng vì nhắm mắt, nên mũi dao đâm chệch, thành ra lại phải bắt gà, bắt chó chịu khổ, tội nghiệp thêm một lần nữa, nhưng lâu dần thành quen. Sau ba tháng, ngày nào cũng phải sát sinh, thói quen trở thành tự nhiên, trái tim cũng săn cứng lại. Một con vật sống khi nãy vẫn còn khóc lóc, nhưng chỉ một nhát dao, nó hên im bặt, câu chuyện kết thúc một cách chóng vánh. Lúc ấy, Bách Thuận lại nghĩ, phàm là tất tật mọi thứ trên đời này, nếu phải kết thúc thì kết thúc kiểu này lại nhanh và khoái hơn cả. Chứ còn nhiều việc, có khi cả đời cũng khó mà kết thúc được. Sau ba tháng, nếu không có việc, chơi không vài ngày, Dương Bách Thuận liền cảm thấy chân tay ngứa ngáy. Lão Tăng bảo:

- Giờ đã đến lúc học mổ lợn rồi.

Vợ lão Tăng mất đã ba năm. Bách Thuận theo lão Tăng học nghề mổ lợn, được lão bao ăn, nhưng không bao ở. Không bao ở không phải vì nhà lão không có chỗ để ở. Nhà lão có năm gian nhà, dù không đàng hoàng lắm, nhưng cũng là hai gian nhà ngói, ba gian nhà vách đất. Nhà vách đất lúc mưa còn bị dột, nhưng hiện có một gian để không, bên trong chất củi, cỏ. Có phòng để không, nhưng không phải lão Tăng không đồng ý cho Bách Thuận ở, mà vì hai thằng con của lão không đồng ý để người lạ ở chung nhà. Hai thằng con ấy vốn không hợp với lão. Cũng giống như Bách Thuận và Bách Lợi không theo bố học nghề làm đậu phụ, hai thằng con lão Tăng cũng không theo bố học nghề mổ lợn. Lão Tăng tuyển đồ đệ, bọn chúng không có ý kiến. Nhưng nếu đón đồ đệ về nhà ở, thì bọn chúng không đồng ý. Lý do là, dù rằng bây giờ có phòng để không thật, nhưng hai anh em chúng nó cũng đã 17, 18 tuổi đầu, phải lấy vợ đến nơi rồi, mà lấy vợ thì sẽ không đủ nhà để ở. Nếu lúc ấy lại đuổi người đi, thì cũng chẳng đẹp mặt. Đã tìm được con đường mưu sinh, nhưng lại không có chỗ ngủ, Bách Thuận lại thêm một lần nữa khó nghĩ. Thế nhưng, tìm đường mưu sinh khó hơn việc tìm một chỗ ngủ chứ, thế nên, nó không muốn bỏ lão Tăng. Vốn định nương nhờ người quen để có một chỗ ở tạm, nhưng xung quanh Tăng Gia Trang, Bách Thuận không co một ai thân thích, cũng chẳng có một ai quen biết. Gần hơn cả, và khả thi hơn cả, cũng chỉ có Dương Gia Trang. Dương Gia Trang cách Tăng Gia Trang 15 dặm, nó bỏ nhà ra đi, vốn không có ý định quay về. Nếu là việc khác, ba bữa dăm hôm còn có thể tạm bợ được, nhưng ngày nào cũng phải ngủ, không thể lúc nào cũng ngủ vạ vật ở sân đập thóc được. Vì cái sự ngủ, Bách Thuận đành phải mặt dày quay trở lại Dương Gia Trang. Cái sự thoát ly khỏi bố và đậu phụ không thể kết thúc chóng vánh giống như mổ gà, mổ chó được. Tăng Gia Trang và Dương Gia Trang bị ngăn cách bởi con sông Tân. Ngày nào cũng vậy, sáng sớm, Bách Thuận phải tới nhà sư phụ tập kết, rồi hai thầy trò cùng đi làm, buổi tối, phải đưa sư phụ về nhà trước, rồi mới vội vàng chạy về Dương Gia Trang. May mà lão Phan lái đò ở sông Tân là chỗ quen biết với lão Tăng, năm nào lão Tăng cũng mổ cho hai con lợn, nên Bách Thuận được đi đò miễn phí. Ngày Bách Thuận bỏ nhà ra đi, lão Dương sợ hết hồn, tưởng nó sẽ một đi không trở lại. Sau, thấy hóa ra nó cũng chỉ là chạy tới Tăng Gia Trang cách nhà 15 dặm, theo lão Tăng học nghề mổ lợn, nhưng lão ấy chỉ bao ăn, không bao ở, ngày nào nó cũng phải chạy về Dương Gia Trang để ngủ, lão Dương lại thấy có phần đắc ý. Trong vụ bốc thăm để đi học ở trường Tân Học lần trước, lão đã có lỗi với nó. Bây giờ, nó không học làm đậu phụ mà lại theo người khác học nghề mổ lợn, coi như là có lỗi với lão. Như thế, hai người chẳng còn ai nợ ai cái gì. Có lúc, thấy Bách Thuận mồ hôi nhễ nhại chạy từ Tăng Gia Trang về, lão Dương còn nói mát.

- Sao thế? Học nghề mà cũng phải chạy à? Tao thấy nhọc quá.

- Mày không học làm đậu phụ, thì xưởng đậu phụ của tao cũng chẳng vì thế mà bị dừng. Vắng cô thì chợ vẫn đông. Cô đi lấy chồng thì chợ vẫn vui.

- Hôm nào tao phải mang ít quà bánh sang Tăng Gia Trang thăm lão Tăng, hỏi xem lão ta có bí quyết gì. Tao có thằng con, sai làm gì nó cũng ỳ cái thân nó ra đấy, vậy mà vừa mới gặp, lão ta đã có thể khiến nó mỗi ngày chạy 30 dặm.

Thấy Bách Thuận ngày nào cũng phải chạy đi chạy về 30 dặm, lão Tăng thấy ái ngại cho nó:

- Chuyện để con ở nhà ta, không phải ta không quyết được. Nhưng ta sợ, nếu con ở lại nhà ta thì con sẽ bị đám con ta suốt ngày lườm nguýt.

Rồi vừa đập bồm bộp ống điếu vào chân bàn, vừa nói:

- Đã có mặt trên đời này, thì cũng không nên bực mình vì những chuyện vặt vãnh.

Bách Thuận:

- Thưa thầy, sáng sớm lúc đến con không sợ, nhưng buổi tối đi về thì con sợ gặp sói.

- Thế thì hàng ngày, thầy trò ta thu dọn đồ nghề sớm hơn vậy. Nếu muộn quá, thầy trò ta sẽ không về nữa, mà nghỉ luôn ở nhà chủ, xem có ai dám từ chối không?

Hai thầy trò nói chuyện với nhau rất hợp. Hồi đầu lạ, Bách Thuận nói năng có phần rón rén, nhưng sau quen, dần dần nói chuyện mạnh dạn hơn. Trên đường tới làng khác mổ lợn, hay từ làng khác trở về, hai thầy trò mỗi người một câu, đường đi cảm giác như ngắn lại. Lúc đầu, chỉ nói về những chuyện vặt trong cuộc sống, về những người quen biết, nhưng sau đã có thể giãi bày ruột gan với nhau. Bách Thuận vốn chỉ định lấy chỗ lão Tăng làm nơi trú chân, sau này, khi điều kiện thích hợp, sẽ lại theo Bùi học nghề cắt tóc. Lão Tăng biết chuyện, nhưng không trách mà còn giảng giải cho nó về đạo lý thầy trò... Nhờ thế, Bách Thuận mới yên tâm với công việc mổ lợn. Thật ra, mổ lợn cũng không hợp với tâm tư Bách Thuận, thứ nó muốn làm nhất trong đời này vẫn là hô tang giống như La Trường Lễ. Nhưng hô tang không nuôi nổi cái miệng, điều này làm nó thấy khó nghĩ. Lão Tăng nghe xong, cũng không trách nó, chỉ cười khùng khục, bảo:

- Con thích tiếng hô đúng không? Lúc mình mổ lợn, cũng có tiếng hô đấy thôi.

Dương Bách Thuận ngạc nhiên:

- Ai hô ạ?

Lão Tăng:

- Người không hô, nhưng lợn hô.

Lại bảo:

- Người hô người chết, thì lợn cũng hô lợn chết thôi.

Lại bảo:

- Trên đời này, chỉ có chuyện người ăn thịt lợn, chứ không bao giờ có chuyện lợn ăn thịt người. Bởi thế, người hô thì không ra tiền, nhưng lợn hô thì lại ra tiền.

Bách Thuận thấy thầy nói có lý, từ đó càng yên tám theo lão Tăng học nghề mổ lợn. Nhưng học mổ lợn không có chỗ ở, ngày nào cũng phải về nhà, lại phải nhìn sắc mặt của bố, chuyện ấy lại làm Bách Thuận không thể yên tâm. Tâm sự lớn nhất của lão Tăng là, vợ mất đã được ba năm, giờ lão muốn sớm tục huyền, nhưng hai thằng con đều đã 17, 18 tuổi, cũng đến lúc phải lấy vợ. Về chuyện trong ba bố con, ai lấy vợ trước, ai lấy vợ sau, hai thằng con và lão Tăng có quan điểm trái ngược nhau. Còn nếu cả ba bố con lấy vợ cùng một lúc, thì trong nhà không đủ tiền. Chuyên ai lấy trước, ai lấy sau trở thành một căn nguyên khác để hai thằng con hục hặc với lão Tăng, và đây cũng là một nguyên nhân khác khiến cho chúng nó gây khó dễ với Bách Thuận. Ngoài mặt, rõ là bọn chúng nhằm vào Bách Thuận, nhưng trên thực tế, thì là nhằm vào lão Tăng. Lão đã từng giấu hai thằng con, nhờ người mai mối cho mình mấy đám. Nhưng khi gặp nhau, nếu như không phải đối phương cảm thấy lão Tăng không thích hợp, thì là lão cảm thấy đối phương không thích hợp, nên chuyện ấy đành gác lại. Lúc hai thầy trò giãi bày ruột gan với nhau, Bách Thuận ngại nhắc đi nhắc lại về chỗ ở của mình, bởi mỗi lần nhắc là một lần chạm vào vết thương của thầy. Nhưng lão Tăng lại toàn nói đi nói lại chuyện lão có nên tục huyền hay không. Cho dù đề tài nào cũng thế thôi, lúc đầu nói thì thấy mới mẻ, chứ ngày nào cũng nói thì thấy không chán, nhưng Bách Thuận lại ngán đến tận cổ. Một lần, hai thầy trò tới Thôi Gia Trang mổ lợn, buổi chiều, trên đường về, hai thầy trò đi mãi, một quá... Mặt trời vẫn còn cao lắm, không việc gì phải gấp gáp, hai thầy trò bèn nghỉ chân dưới gốc một cây liễu bên bờ sông Tân. Lão Tăng vừa hút thuốc vừa bảo, cái lão Thôi ở Thôi Gia Trang rõ bẩn, lợn đã mổ xong rồi, vậy mà buổi trưa ăn chẳng có lấy một lát thịt. Nếu biết trước như thế đã chẳng thèm mổ cho nhà lão ấy làm gì. Nói mãi, nói mãi, rồi lại lèo sang chuyện tục huyền của lão, Bách Thuần hết kiên nhẫn, nói tranh luôn lời thầy:

- Thưa thầy, thầy muốn tục huyền thì thầy cứ tục huyền, chứ thầy đừng ngày nào cũng ca cẩm như thế. Thầy chỉ nói, thì phỏng có tác dụng gì? Chẳng qua chỉ là nói cho sướng miệng.

Lão Tăng đập bồm bộp ống điếu vào cây liễu:

- Ai muốn tục huyền? Ai muốn tục huyền mà không tục huyền? Đấy là ta chỉ nói thế thôi chứ.

- Ngày nào cũng nói thì chẳng là muốn tục huyền còn gì.

- Kể cả là muốn tục huyền cũng chẳng có ai hợp.

- Đấy là tại thầy kén quá. Thầy chỉ nghĩ đến chuyện phải kén một cô cho ra trò, nhưng lại không nhìn lại mình xem thế nào. Nếu thầy không kén, thì đã tục huyền xong từ lâu rồi.

Rồi lại bĩu môi, bảo:

- Cũng chẳng phải chuyện kén hay không kén. Con thấy, tại thầy sợ hai anh em chúng nó.

“Hai anh em chúng nó” tức là hai thằng con lão Tăng. Bị nói đúng tâm bệnh, nhưng lão vẫn gân cổ lên:

- Ai thèm sợ chúng nó? Ở nhà này, ta là chủ cơ mà.

Hai thầy trò dừng lại ở đấy. Mãi sau, lão Tăng thở dài, gõ bồm bộp ống điếu vào cây liễu:

- Ta chẳng sợ gì hai đứa chúng nó, mà sợ miệng lưỡi thiên hạ. Chúng nó đều đã 17, 18 tuổi. Còn ta đã ngót nghét 50. Ai lại đi tranh cưới vợ với con đẻ mình.

Lại bảo:

- Cũng chẳng phải ta sợ miệng lưỡi thiên hạ. Mấy bố con cứ hục hặc với nhau như thế, thì kể cả khi ta cưới vợ về rồi, cuộc sống cũng chẳng vui vẻ gì.

Bách Thuận vốn đã khó chịu với hai thằng con lão Tăng. Lúc này, nó bảo:

- Chỉ tại hai anh em chúng nó không biết điều. Chính vì chúng nó mới có 17, 18 tuổi, còn có thể đợi được. Bây giờ, thầy ngót nghét 50 mà không tục huyền, thì đợi đến lúc thầy 60, có muốn tục huyền cũng đã quá muộn. Lúc ấy, kể cả thầy có lấy được vợ, thì cũng chẳng làm ăn gì được.

Lão Tăng ngẩn tò te. Tần ngần hồi lầu, lão mới thốt lên:

- Ờ, chí lý thật.

Mùa xuân năm ấy, lão Tăng quyết định phải tục huyền trước khi hai thằng con lấy vợ. Lão cũng không kén chọn nữa, nói thẳng với bà mối rằng: không cần lão thấy đối phương có thích hợp hay không, chỉ cần đối phương thấy lão thích hợp, là chuyện này coi như xong. Do diều kiện không còn khắt khe, nên việc tục huyền rất thuận lợi. Đối tượng bà mối giới thiệu là em gái lão Khổng bán bánh nướng nhân thịt lừa ở Khổng Gia Trang. Dịp chợ phiên trên thị trấn, quầy hàng của lão Khổng nằm ngay sát quầy đậu phụ của lão Dương, chính xác là quầy của lão ta năm bên trái quầy lão Dương. Còn quầy lão Đậu bán súp cay va thuốc lá sợi ở Đậu Gia Trang nằm bên phải quầy lão Dương. Do lão Dương suốt ngày đánh trống, nên hai lão ấy từng cãi nhau với lão Dương. Em gái lão Khổng có ông chồng vừa mất hồi đầu năm, vừa vặn có cớ. Vụ mai mối này không phải do bà mối giới thiệu, mà do Bùi cắt tóc ở Bùi Gia Trang giới thiệu. Bùi tới Không Gia Trang cắt tóc, kết bạn luôn với lão Khổng. Lão Khổng tin tưởng Bùi, nên gả em gái cho lão Tăng. Ngày mồng hai tháng Ba ăn hỏi, ngày 16 tháng Ba đón dâu. Bách Thuận thấy sư phụ sắp tục huyền, thì rất vui vẻ. Vui vẻ không phải vì sư phụ đã có sự quyết đoán, sau này sẽ không còn ca cẩm với nó về chuyện này nữa, hay vì nó vốn thầm hận hai thằng con lão Tăng, muốn mượn chuyện này để trút giận hộ bản thân, mà vì còn một nỗi niềm khác. Ấy là, mong mỏi vợ mới của sư phụ có thể trở thành người cầm trịch trong gia đình. Trước đây, chuyện trong nhà do bọn con trai lão Tăng cầm trịch, nên bọn chúng không muốn cho Bách Thuận ở nhờ, nhưng nếu vợ mới của thầy trở thành người cầm trịch, thì nó và bà ta đều là người ngoài, biết đâu, bà ta lại đồng ý cho nó ở nhờ cũng nên. Bách Thuận không chỉ mong mỏi ngày rước dâu, mà còn mong mỏi bà ta ghê gớm, đanh đá một chút, phải thế thì mới trị được hai thằng con lão Tăng. Bởi vậy, Bách Thuận mong mỏi ngày 16 tháng Ba còn hơn cả sư phụ nó là lão Tăng.

Nhưng sau khi sư phụ đón vợ mới về nhà, Bách Thuận lại muôn phần thất vọng. Trước tiên là về tướng mạo của bà ta. Bách Thuận cũng biết lão Khổng bán bánh nướng nhân thịt lừa trên thị trấn, tuy dáng người lùn tịt, mắt bé tí, nhưng khắp người lão, từ trên xuống dưới, đều sạch sẽ, tinh tươm. Nước da lão ta thậm chí còn có vài phần trắng nõn, nói năng nhỏ nhẹ như con gái... Bách Thuận đinh ninh, em gái lão chắc hẳn cũng phải là một phụ nữ chần tay nhỏ nhắn. Nào ngờ, tối hôm 16 tháng Ba, sư nương vừa xuống kiệu, nó đã giật bắn mình. Dưới ánh đèn lổng, sư nương cao năm thước²⁰ rưỡi, mặt lưỡi cày, gò má cao, môi mỏng, da đen sạm, khóe mũi còn có một đám tàn nhang. Sư nương vừa cất lời, nó lại giật bắn mình lần nữa. Giọng nói ồm ồm khàn khàn, nếu không biết sẽ nghĩ đấy là giọng của một gã đàn ông. Bà ta và lão Khổng cùng một mẹ đẻ ra, không ngờ, diện mạo hai anh em lại khác nhau một trời một vực. Ông anh trông như đàn bà, còn bà em lại trông như đàn ông. Quả là nó từng khuyên sư phụ tục huyền đừng kén cá chọn canh quá, nhưng không ngờ để sớm được tục huyền, sư phụ lại quá dễ dãi. Đương nhiên, sư nương xinh hay xấu chẳng việc gì tới nó cả. Sau khi sư nương về nhà chồng, tuy tướng mạo giống đàn ông, nhưng nói năng, làm lụng thì hệt đàn bà. Sớm ra cũng chải chuốt, tô son, biết nấu nướng, khâu vá. Ba năm nay, nhà lão Tăng không có bàn tay phụ nữ chăm sóc, trong ngoài nhà cứ ngổn ngang, lanh tanh bành, bốc mùi ẩm mốc, hôi hám. Nhưng chỉ ba ngày sau khi sư nương về nhà chồng, tất cả đều sạch sẽ, tinh tươm. Quý hóa ở chỗ, tuy tướng mạo hung dữ, nhưng sư nương lại tốt tính, nói chuyện với người khác bao giờ cũng tủm tỉm cười xong mới nói. Cùng một câu, nhiều cách nói, sư nương lúc nào cũng chọn cách dễ nghe. Lời nói xấu, qua cách nói của sư nương, liền thành lời nói tốt. Nhưng chính bởi như thế, nên ý tưởng ban đầu của Bách Thuận bị phá sản. Nó vốn tưởng rằng, sau khi sư nương về nhà chồng, sẽ xung khắc với hai thằng con của lão Tăng như nước với lửa, để nó được Ngư ông đắc lợi. Không ngờ, về được năm ngày, sư nương không làm việc gì khác, mà may cho hai thằng con lão Tăng mỗi đứa một chiếc áo bông, thêm một đôi giày. Hai thằng con lão Tăng diện chiếc áo và đôi giày mới, phấn khởi ra mặt. Tiếp đấy, sư nương bảo, đợi qua mùa thu hoạch lúa mỳ, sẽ lo vợ cho chúng nữa. Bà ta bảo, không phải nói chuyện tầm phào, mà đã dấm sẵn cho chúng hai cô vợ, ấy là cô cháu gái và cô cháu họ của bà. Bà ta vừa về nhà chồng, còn nhiều việc phải làm, đợi mọi việc giải quyết đâu vào đấy rồi, sẽ đích thân làm mối, đảm bảo thành công. Hai thằng con lão Tăng mới đầu rất hằn học với bà mẹ kế, chỉ đợi có dịp là khai chiến, nhưng thấy trước có áo mới, giày mới để diện, sau lại có vợ trẻ đang đợi sau mùa gặt lúa mỳ, bọn chúng cũng liên cuốn cờ, gác trống, thậm chí, còn có phần cảm kích bà mẹ kế. Có chuyện gì, bố đẻ chúng còn tranh giành cao thấp với chúng, nhưng kể từ khi có bà mẹ kế, việc gì cũng được xử lý êm thấm, hai thằng con liền tranh nhau lấy lòng. Bách Thuận thấy thế, biết mình chỉ lo lắng suông cho cái sự chiến tranh ở nhà lão Tăng. Nó cũng nhận ra, sư nương là người thủ đoạn: chỉ với một chiếc áo bông, một đôi giày mới và một câu nói, mà bà ta đã tước hết binh quyền của hai thằng con chồng, chẳng cần động đến binh đao. Còn một điều nữa làm nó thất vọng: sau khi về nhà lão Tăng, sư nương đối xử với nó như với người dưng. Dù rằng với nó, bà ta cũng tủm tỉm cười xong rồi mới nói đấy, nhưng đó vẫn chỉ là cười suông. Thấy đứa đồ đệ bé bỏng của chồng ngày nào cũng phải chạy đi chạy về 30 dặm học nghề, không có lấy một chỗ ở tạm như thế, vậy mà bà ta cũng giống như hai thằng con lão Tăng, chẳng hề động lòng. Nói cách khác, trước khi sư nương về nhà lão Tăng, chuyện ở nhờ có thổ còn đem ra thương lượng được với hai thằng con lão Tăng, bởi bọn chúng chẳng qua chỉ tính phổi bò. Nhưng bây giờ, sư nương về nhà chồng, coi nhà chồng là nhà mình, việc gì trong nhà cũng đều đem ra suy xét, chuyện ở nhờ coi như triệt để gay go.

20. Đơn vị đo lường của Trung Quốc. 1 thước = 1/3 mét.

Nhưng quan điểm của sư phụ Tăng lại trái ngược với Bách Thuận. Chuyện có nên tục huyền hay không, lão ta đã phải lo lắng, trăn trở mất ba năm ròng. Ngoài chuyện lo ngại hai thằng con, lão ta còn sợ vớ phải một người cũng giống như bà vợ trước. Bách Thuận nghe Bùi cắt tóc bảo, người vợ quá cố của lão Tăng lúc còn sống là một mụ đàn bà đanh đá. Mới về nhà chồng được có ba tháng, vậy mà ngoài chuyện hục hặc với lão, còn cãi nhau khắp lượt với bà con xóm giềng. Cùng một câu, nhiều cách nói, bà ta chọn cách nói khó nghe nhất. Lời nói tốt, qua cách nói của bà ta, cũng thành lời nói xấu. Thói thường, khi cãi nhau với ai đó xong, bản thân người trong cuộc vẫn cảm thấy bực mình, ấm ức, nhưng vợ lão Tăng sau khi cãi nhau xong, vẫn ăn uống như thường, đặt lưng xuống giường là ngủ, bỏ mặc lão ấm ức một mình. Hồi trẻ, lão Tăng tính tình nóng nảy, nhưng sau này, càng ngày càng điềm đạm. Ngoài nguyên nhân mổ lợn ra, còn có một nguyên nhân là bị bà vợ cũ hành. Bây giờ, cưới em gái lão Khổng về, bà ta không những không hoạnh họe như bà vợ cũ, mà ngược lại, ngày nào cũng tươi tỉnh, nói năng lại dễ nghe. Nấu cơm xong, bao giờ bà ta cũng xới bát cơm đầu tiên cho lão. Lão ăn hết, bà ta lại xới thêm bát nữa. Buổi tối, trước khi đi ngủ, bà ta còn bưng chậu nước nóng đến để lão ngâm chân... Lão Tăng không thể ngờ đến một kết quả như thế. Một tháng sau khi sư nương về nhà chồng, lão Tăng không những không gầy đi, mà mặt lại phúng phình ra. Trước đây nói chuyện, giọng lão thâm trầm, còn bây giờ, nghe cứ sang sảng. Mải sang sảng, lão quên béng mất chuyện cho Bách Thuận ở nhờ tự khi nào. Trước đây, thi thoảng lão còn nói đến chuyện ấy, nhưng giờ, đến nhắc cũng không. Hoặc giả, lão cũng như sư nương, cho rằng, việc này vốn dĩ phải như thế. Trước đầy, hai thầy trò đi mổ lợn, không bao giờ băn khoăn chuyện xa chuyện gần. Nhưng bây giờ, sư phụ Tăng bảo:

- Tốt nhất là minh đừng đi quá 50 dặm.

- Vì sao ạ?

- Để có thể về được ngay trong ngày.

Cõi lòng Dương Bách Thuận chao ôi là buồn. Trước đây, hai thầy trò đi mổ lợn, Bách Thuận chỉ mong đi thật xa, không muốn đi gần, bởi nếu đi gần thì phải về ngay trong ngày. Sư phụ về nhà là được nghỉ ngơi, còn nó lại phải lặn lội đêm hôm chạy về Dương Gia Trang, còn nếu đi xa, nó sẽ được cùng với sư phụ nghỉ lại qua đêm ở nhà chủ. Bây giờ, ngày nào sư phụ cũng đòi về, đi mổ lợn không quá 50 dặm, làm nó ngày nào cũng phải đêm hôm chạy về Dương Gia Trang. Ngày nào cũng phải lặn lội đêm hôm như thế cũng chẳng sao, nhưng còn một điều nữa làm nó thấy buồn bực: cách nói của sư phụ cũng có sự thay đổi. Trước đây, lúc nói chuyện với nhau, hai thầy trò nghĩ gì nói nấy, nói toạc móng heo, còn giờ cái lưỡi của sư phụ cũng bắt đầu uốn éo. Đi mổ lợn xa không quá 50 dặm vốn là vì sư phụ, nhưng lại uốn éo thành:

- Đi sớm về sớm, để con bớt phải lặn lội đêm hôm.

Bách Thuận mấp máy môi, nhưng chẳng nói được lời nào. Chẳng nói được lời nào không phải vì không có cái để nói, mà vì không biết phải nói từ đâu. Giữa hai người có thêm một người xen vào, sự việc liến thay đổi. Bách Thuận cảm thán, kể từ khi lấy sư nương, sư phụ đã không còn là sư phụ của ngày xưa nữa. Một ngày trước Tết Đoan Ngọ, hai thầy trò tới Cát Gia Trang mổ lợn.

Cát Gia Trang tuy nằm trong bán kính 50 dặm, nhưng chủ nhà hôm ấy là lão Cát. Lão có bốn, năm khoảnh đất, cũng có thể coi là có của ăn, của để, thích cầm trịch mọi chuyện trong gia đình. Từ chuyện lớn như mua đất, bán đất, đến chuyện nhỏ như mua một cái bóng đèn, lão đều một mình quyết hết. Lúc hai thầy trò đến, lão ta đang đi chợ, trong nhà có ba con lợn, một con đen, một con trắng, một con khoang, tất cả đều đã lớn, nhưng giết con nào thì người trong nhà không ai dám quyết, vì lúc đi chợ, lão Cát không dặn dò gì cả. Hai thầy trò đành ngồi không chờ. Đợi đến nửa buổi chiều, lão Cát mới đi chợ về. Lão ta chỉ vào con lợn khoang. Hai thầy trò mổ lợn xong, thu dọn đồ nghề, thì trời đã tối, lại còn lác đác vài giọt mưa. Lúc đầu, mưa lác đác, nhưng sau to dẩn, giọt mưa rơi xuống vũng nước phát ra tiếng “bõm”. Lão Tăng nhìn mưa, chép miệng:

- Xem ra, hôm nay không về được rồi.

Dương Bách Thuận nói kháy:

- Muốn thì vẫn về được.

Lão Tăng chìa tay ra hứng mưa:

- Mưa thế này mà về, ốm là cái chắc.

Lại quay sang hỏi:

- Ý con thế nào?

Bách Thuận:

- Thầy là sư phụ. Thầy bảo sao, con nghe vậy.

Lão Cát chủ nhà cũng tới khuyên:

- Các bác ở lại đây đi. Hôm nay lỗi tại tôi, tôi mời các bác bữa cơm coi như bồi thường.

Hai thầy trò đành nghĩ lại. Ăn tối xong, hai người nghỉ tạm ở chuồng bò nhà lão Cát. Nửa đêm, Bách Thuận nghe thấy lão Tảng thở dài.

- Thầy sao đấy ạ?

- Hóa ra, ta là đứa vong ân bội nghĩa.

Dương Bách Thuận chột dạ, hỏi:

- Thế là sao ạ?

- Tất cả tại con.

- Sao lại thế ạ?

- Ngày trước, con khuyên ta tục huyền. Vừa rồi, ta mơ thấy bà vợ trước, bà ấy lấy tay áo lau nước mắt, trách ta đã quên bà ấy. Nghĩ kỹ, thấy sau khi tục huyền, quả là ta đã quên bà ấy thật. Một tháng, chẳng nghĩ đến bà ấy được một lần...

Rồi lại tự nói với mình:

- Chết thì đã chết rồi, còn nói những lời ấy làm gì? Hồi bà còn sống, ngày nào bà chẳng hục hặc với tôi?

Rồi nhổm dậy hút thuốc, gõ ống điếu “bồm bộp :

- Chẳng hiểu ra làm sao cả.

Bách Thuận nghe mưa rơi trên mái chuồng bò, thấy lòng mình ấm ức hơn. Tuy là sư phụ ngoài mặt nói là nhớ đến vợ cũ, nhưng ẩn ý của sư phụ vẫn là khen chuyện tục huyền. Khen thì cứ khen, việc gì mà phải vòng vo như thế. Sư phụ càng tấm tắc, Bách Thuận càng cảm thấy người đàn bà ấy thật không ra thứ gì. Không phải vì nó vẫn ấm ức chuyện bà ta không cho nó ở nhờ, mà vì sau khi có được quyền hành ở nhà lão Tăng, bà ta bắt đầu dồn ép người khác đến nghẹt thở. Chẳng hạn, theo phép tắc đồ đệ học nghề với sư phụ, toàn bộ số tiền hai thầy trò kiếm được là của sư phụ, đồ đệ không lấy tiền công. Nhưng theo lệ mổ lợn, mổ xong, toàn bộ thịt thà là của nhà chủ, còn nội tạng lợn như: tim, gan, phổi, tràng, dạ dày... thuộc sở hữu của thợ mổ lợn, kiểu gì sư phụ cũng sẽ chia cho đồ đệ một vài bộ. Trước đây, hai thầy trò mổ lợn xong, sư phụ cầm tiền công đút túi, Bách Thuận gánh nội tạng lợn về nhà sư phụ. Lúc chia phần, lão Tăng toàn nói:

- Bách Thuận, con lấy bao nhiêu thì lấy.

Nếu có mười bộ, Bách Thuận thường lấy ba bộ, để lại cho sư phụ bảy bộ. Trên đường về nhà, lúc ngang qua thị trấn, Bách Thuận mang đến quán ăn của lão Tôn ở phía đông thị trấn. Quán lão Tôn chính là nơi Bùi cắt tóc khi xưa đã dẫn nó tới ăn. Hết tháng, Bách Thuận thanh toán với lão Tôn một lần, coi như có khoản riêng để ra. Bây giờ, có sư nương, lúc gánh nội tạng lợn về, sư phụ còn đang hút thuốc, Bách Thuận còn đang phẩy bụi bặm trên người, thì sư nương đã chia xong số nội tạng. Lúc nó quay người lại, sư nương cười bảo:

- Bách Thuận, phần của con này.

Tuy vẫn là ba bộ, nhưng trước đây là tự mình lấy, còn giờ là người khác cho, món đồ dù giống nhau, nhưng cảm giác lại khác nhau. Điều nó quan tâm không phải nội tạng, mà là sự khác nhau giữa lấy và cho. Trong cuộc sống có thêm một bà sư nương, không những sư phụ mình thay đổi, mà cả thế giới này, mẹ kiếp, cũng thay đổi hết cả. Nó cảm thấy tim mình đau nhói.

Cuối năm ấy, vừa đến tháng Chạp, bệnh thấp khớp của lão Tăng lại tái phát. Bệnh của lão không phải mới bị một, hai năm nay. Chẳng là hồi trẻ, ỷ vào sức khỏe, mỗi khi mổ lợn, đến lúc hăng lên, lão liền cởi phăng áo. Tháng Chạp, trời lạnh giá, mà cũng để mình trần, chỉ mặc độc chiếc quần, con dao trong tay lão cứ loang loáng loang loáng, chẳng mấy chốc, con lợn béo đã được xẻ khúc nào ra khúc nấy. Xem lão Tăng mổ lợn, ai nấy đều hoa mắt, tấm tắc khen tay nghề... ngờ đâu, để lại mầm bệnh. Mình trần phơi lạnh không sao, nhưng chân lại bị bệnh. Sau 40 tuổi, lúc mổ lợn, lão không để mình trần nữa, nhưng bệnh thấp khớp vẫn liên tục tái phát. Mỗi lần như thế, lão đều không đi lại được. Năm, sáu năm vừa rồi, bệnh không bị lại nữa, tưởng khỏi, ấy vậy mà năm nay nó lại tái phát. Chân đau, không đi lại được, nên cũng không thể đi mổ lợn được. Nhưng giờ lại đúng vào lúc năm hết Tết đến, mùa làm ăn phát đạt nhất của nghề mổ lợn, lão Tăng nằm trên giường rầu rĩ. Bách Thuận an ủi:

- Thôi, thầy ạ, cũng chỉ lỡ vụ cuối năm này thôi. Sang xuân, có khi chần thầy lại khỏi.

- Không mổ không sao. Chỉ sợ mất khách, rồi lại béo đứa khác.

Trong phạm vi vài chục dặm, còn có hai người khác làm nghề mổ lợn. Một là lão Trấn, người kia là lão Đặng. Họ đều là đối thủ của lão Tăng. Bách Thuận cũng chép miệng:

- Thế biết làm thế nào bây giờ? Chẳng ai người ta mang lợn đến tận nhà cho thầy trò mình mổ cả.

Lão Tăng vỗ vỗ vào cái chân thấp khớp của mình:

- Rõ đồ vô dụng.

Rồi vỗ ống điếu:

- Bách Thuận này, ta thấy, con cứ đi mổ đi.

Nó hoảng hồn:

- Thưa thầy, tính tổng cộng, ngoài gà và chó ra, con mới chỉ mổ có mười mấy con lợn, mà lần nào mổ cũng phải có thầy bên cạnh chỉ bảo cho. Thầy đột ngột bảo con đi mổ thế này, liệu có ổn không ạ?

- Về lý thì không ổn. Học mổ lợn thông thường phải mất ba năm, còn con học mới chưa được một năm. Nhưng chuyện đã đến nước này thì không còn là chuyện mổ lợn nữa rồi, bỏ lỡ cơ hội kiếm tiền vẫn là chuyện nhỏ, nhưng nếu bọn Trần, Đặng biết thầy trò mình không thể mổ lợn được nữa, thì không biết chúng nó sẽ sướng đến mức độ nào. Cứ nghĩ đến đấy là tim ta lại đau nhói như bị dao đâm vậy!

Nói rồi, lão vỗ mạnh vào thành giường:

- Cứ quyết như thế đi. Nhận việc thì vẫn lấy danh nghĩa là ta, còn khi mổ thì một mình con đi.

Bách Thuận bắt đầu lo lắng:

- Thế lỡ nhà chủ họ không chịu thì làm thế nào ạ?

Lão Tăng:

- Chỉ có một cách, đó là giấu nhẹm căn bệnh của ta đi.

Lại bảo:

- Nếu mọi người biết ta không thể đi lại, thì sẽ không nhờ ta mổ lợn. Nhưng có tên ta đây, con núp dưới tên ta, thì nhà chủ sẽ không có ý kiến gì đâu. Lão Tăng trình độ siêu thế, thì đồ đệ của lão chắc chắn không đến nỗi tồi. Nếu nhà chủ hỏi tại sao ta không tới, con cứ bảo đêm qua ta bị thương hàn, đang vã mồ hôi ở nhà kia kìa.

Bắt đầu từ mồng sáu tháng Chạp, Bách Thuận đi mổ lợn một mình. Trước đây, đi theo sư phụ quen rồi, mình chỉ là giúp việc, giờ đột nhiên mất đi chỗ dựa, nên nó có phần thấp thỏm. Lúc này, nó mới cảm thấy tầm quan trọng của sư phụ. Kể từ khi sư phụ tục huyền, lúc hai thầy trò đi mổ lợn, thấy sư phụ nói năng uốn lưỡi ghê quá, Bách Thuận phát ngán, giờ trên đường chỉ có một mình, lẽ ra phải thấy dễ chịu hơn, nhưng nó lại thấy lòng mình hoang mang quá thể.

Con lợn đầu tiên mà Bách Thuận phải tự mổ là ở Chu Gia Trang cách xa 30 dặm. Lão Chu chủ nhà là khách cũ của sư phụ. Thấy mỗi mình nó lò dò đến, lão Chu ngạc nhiên:

- Sao chỉ có mỗi mình chú mày? Sư phụ đâu?

Bách Thuận nói y lời sư phụ đã dặn:

- Sư phụ cháu hôm qua vẫn khỏe mạnh bình thường, nhưng đêm qua tự dưng lại bị thương hàn.

Lão Chu nhìn nó vẻ hoài nghi:

- Mình chú mày, có ổn không?

Bách Thuận:

- Cái đấy thì còn phải xem so sánh với ai. Nếu so với sư phụ, thì cháu không thể, nhưng nếu so với bản thân cháu, thì khá hơn năm ngoái nhiều rồi. Năm ngoái, cháu vẫn còn không biết mổ lợn.

Lão Chu bật cười, chép chép miệng, rồi không nói gì thêm, đi vào chuồng lùa lợn ra để nó mổ. Trói lợn, vật ngửa nó ra, cho lên bàn mổ, nó làm khá suôn sẻ, nhưng khi dùng đến dao, thì nó có phần hoảng. Con lợn bị đâm một nhát chết ngay, nhưng khi mổ phanh, do nó dùng lực mạnh quá, chọc thủng cả lòng lợn, bao nhiêu thứ bẩn thỉu từ trong lòng lợn xổ ra, trông rõ kinh. Lúc chọc tiết, do chọc không đúng chỗ, nên tiết vẫn còn ứ đầy trong bụng. Lúc cắt thử, nó không cẩn thận làm rách cả mũi lợn, cái thủ coi như không lành lặn. Lúc lọc thịt, thịt trông cứ bèo nhà bèo nhèo, bao nhiêu vụn thịt rơi xuống đất, coi như vứt đi. Lão Chu dậm chân đành đạch vì tức. Nhưng lão không chửi nó, mà chửi lão Tăng:

- Đéo mẹ cái thằng Tăng kia! Tao có thù có oán gì với nhà mày đâu cơ chứ!

Có một con lợn, mà Bách Thuận loay hoay năm canh giờ đồng hồ, vẫn chưa thu dọn xong bãi chiến trường. Mồ hôi ướt đẫm chiếc áo bông. Thu dọn qua loa xong, trời đã chạng vạng tối, nó không dám ở lại ăn cơm, cũng không dám lấy bộ nội tạng, vội vội vàng vàng quay về Tăng Gia Trang. Được nữa đương, trơi toi đen, nó quên cả sợ sói.

Sau khi mổ mười con lợn, Bách Thuận dần dần thành thạo hơn. Dù mổ vẫn chậm, sư phụ Tăng mổ một con lợn chỉ mất một canh giờ, nó phải mất những bốn canh giờ, nhưng không còn chọc thủng ruột lợn, lấy tiết cũng sạch sẽ, thủ lợn cũng lành lặn, hoàn chỉnh, xương thịt lọc sạch sẽ. Nhà chủ ca cảm nó làm chậm, nó lặng thinh không nói, chỉ cắm cúi lọc thịt. Đợi khi thịt, xương, nội tạng lợn được sắp xếp ngay ngắn, nhà chủ cũng không còn ca cẩm nữa. Sau 20 ngày mổ lợn, Bách Thuận thậm chí còn cảm thấy mổ lợn một mình cũng có cái hay của nó. Trước đây, đi mổ lợn ở đâu, đi bao xa, tất cả đều do sư phụ quyết. Còn giờ, một mình nó quyết hết. Sau khi sư phụ tục huyền, ngày nào cũng đòi về nhà, mổ lợn chỉ giới hạn trong bán kính 50 dặm. Bây giờ, cái sự trói buộc ấy tự động không còn hiệu lực. Nó không thích mổ lợn trong bán kính 50 dặm, vì như thế ngày nào cũng phải chạy về Dương Gia Trang. Còn nếu ngoài 50 dặm, nó có thể yên tâm ở lại nhà chủ. Lúc đầu, nó còn mổ lợn trong bán kính 50 dặm. Sau mười ngày, nó liên vượt qua bán kính 50 dặm, cứ vài ba hôm lại ngủ ở nhà chủ. Khi đã có thể tự mình gánh vác được một việc gì đó, thì người ta sẽ nảy sinh ý nghĩ này khác. Nó lại có thêm sự bất mãn với sư nương. Chẳng là trước đây, khi hai thầy trò đi mổ lợn, toàn bộ tiền công thuộc về sư phụ. Mười bộ nội tạng, nó được chia ba bộ. Bây giờ, sư phụ không đi lại được, chuyện mổ lợn do một mình nó đảm đương. Lần nào mổ lợn xong, nó cũng về nhà sư phụ trước, sư nương nhận tiền công, rồi vẫn chia cho nó ba bộ nội tạng. Nó liền cảm thấy sư nương có phần không biết điều. Nó không dám tơ tưởng đến chuyện được hưởng tiền công, nhưng việc vốn là của hai người, giờ chỉ mình nó làm, thì chí ít, lúc chia nội tạng, sư nương cũng phải thể hiện một chút chứ. Đằng này, Sư nương chỉ thể hiện ở nét mặt, vừa trông thấy nó về đến nhà, vai vác chiếc gậy gỗ trên đó treo lủng lẳng mấy bộ nội tạng lợn, bà ta đã cười đon đả:

- Trông kìa, sư phụ con không hề nhìn nhầm người nhé. Bách Thuận giờ ra dáng là người gánh vác trụ cột lắm rồi.

Hoặc bảo:

- Thế nào gọi là “đường cùng lên Lương Sơn²¹ ” chứ? Đây chứ còn đâu.

21. Câu thành ngữ này lấy từ tích trong truyện Thủy Hử: Lâm Xung bị Cao Cầu ép đến đường cùng, buộc phải bỏ lên Lương Sơn, chống lại nhà Tống. Ý nói, con người bị dồn đến đường cùng thì buộc phải làm một việc gì đó.

Nhưng cười cũng chỉ là cười suông thế. Lúc chia nội tạng, vẫn chia cho nó đúng ba bộ. Xách ba bộ ấy ra về, nó ấm ức lắm. Ngày 23 tháng Chạp, Bách Thuận tới nhà lão Hạ ở Hạ Gia Trang mổ lợn. Lão Hạ đầu rẽ ngôi, hay chuyện. Chào hỏi xong, nó liền bắt tay mổ lợn. Lão Hạ không bỏ đi, mà ngồi lại, tán chuyện với nó. Lúc đầu nói chuyện khác, rằng lão mở một quầy bán dầu vừng, nhưng năm nay giá vừng cao quá, ép dầu vừng chẳng kiếm được bao nhiêu. Tiếp đấy, lại đến chuyện lão Tăng, rồi từ chuyện lão Tăng lại chuyển sang chuyện vợ mới của lão Tăng. Không nhắc đến sư nương thì không sao, chứ hễ nhắc đến, là nó lại một bồ tức trong bụng. Cũng vì nhất thời bồng bột, nó vừa lọc thịt, vừa kể tất tật với lão Hạ chuyện sư nương ngoài mặt thì cười nói vui vẻ, nhưng trong lòng thì hiểm độc thế nào, ăn chặn của đồ đệ ra sao. Nhưng nó không ca cẩm gì về sư phụ nó, chỉ ca cẩm mỗi sư nương. Lão Hạ cảm thán:

- Trông cũng có vẻ hiền lành, ai ngờ, miệng nam mô bụng một bồ dao găm.

Rồi lại bảo:

- Lên Trời đã khó, xin người miếng ăn còn khổ hơn.

Bách Thuận nói xong rồi quên luôn. Nhưng ngày 26 tháng Chạp, lão Hạ đi chợ phiên trên thị trấn. Buổi trưa, tới quầy bánh nướng nhân thịt lừa của lão Khổng ăn bánh, rồi nói đến chuyện Tết nhất. Lão Khổng nhìn hàng Tết lão Hạ mua, rồi hỏi lão đã mổ lợn chưa. Cạnh quầy lão Khổng là quầy lão Dương bán đậu phụ. Năm xưa, lão Dương tới Hạ Gia Trang bán đậu phụ, chỉ vì mỗi chuyện cần tươi cân non một cần đậu phụ, mà lão Dương và lão Hạ cãi nhau, rồi oán nhau từ đấy. Bây giờ, lão Khổng hỏi đến chuyện mổ lợn, lão Hạ chợt nhớ ra điều gì đó, liền kéo lão Khổng tới chỗ khuất ở góc tường, kể với lão Khổng những lời Bách Thuận đã nói lúc mổ lợn ở nhà lão ta. Lúc Bách Thuận tới nhà lão Hạ mổ lợn, lão chỉ biết nó là đồ đệ của lão Tăng, chứ không biết nó là con trai của lão Dương bán đậu phụ ở Dương Gia Trang. Sau này biết, lão ta mới ân hận vì đã để cho Bách Thuận mổ lợn nhà mình. Bây giờ, trông thấy lão Dương, lão ta đột nhiên nhớ đến Bách Thuận, bèn báo thù luôn tại chợ. Lúc mổ lợn ở nhà lão Hạ, Bách Thuận nói với lão rất nhiều chuyện, nhưng bây giờ, lão không nhắc đến những chuyện khác, chỉ nói độc chuyện Bách Thuận đã chê bai sư nương nó như thế nào, rồi còn thêm mắm thêm muối, rỉ rả với lão Khổng một thôi một hồi. Mà sư nương của Bách Thuận lại chính là em gái lão Khổng. Lão Khổng nghe xong, một bổ tức trong bụng. Lão Hạ đi rồi. Lão Khổng vốn cũng muốn làm như lão Đậu bán súp cay và thuốc lá sợi, đạp đổ quầy đậu phụ của lão Dương. Nhưng vì lão Khổng nhỏ người, sợ đánh không lại lão Dương, bèn thay đổi ý định, vội vàng dọn hàng, chạy tới nhà lão Tăng ở Tăng Gia Trang. Thấy bà em đang nấu cơm trong bếp, lão Khổng liên chui vào bếp, kể lại tất tật những gì lão Hạ đã nói với lão. Lão Khổng vừa đi khỏi, em gái lão liên đặt muôi cơm xuống, chạy lên nhà giữa, đem những lời lão Khổng vừa kể nói lại với lão Tăng. Qua mấy cái miệng, lời nói ban đầu đã thay đổi hẳn. Bách Thuận vốn chỉ chê trách sư nương, chứ không hề nói gì sư phụ, nhưng khi lời đến tai sư phụ, thì toàn những là nó đã oán sư phụ nó, rằng lão Tăng ác độc thế nào, ăn chặn của đồ đệ ra sao, nhà ở thừa thãi mà không cho nó ở nhờ... Thậm chí, có lúc, đến nội tạng lợn cũng không cho nó... Tối ngày 26 tháng Chạp, Bách Thuận gánh nội tạng đi về nhà sư phụ như mọi khi, nó đặt chiếc gậy xuống, đợi sư nương tới lấy tiền công và chia nội tạng. Không ngờ, không thấy sư nương lộ diện, mà nghe thấy tiếng sư phụ gọi từ nhà giữa:

- Bách Thuận, con vào đây.

Bách Thuận vào nhà, thấy sư phụ vẫn nằm trên giường như mọi khi, sư nương đứng cạnh giường. Lão Tăng:

- Bách Thuận, ta hỏi con một câu, con theo ta đã gần một năm, con thấy ta đối xử với con thế nào?

Bách Thuận cảm thấy có điều gì đó không ổn trong câu nói của thầy, vội bảo:

- Thưa thầy, thầy đối xử với con rất tốt ạ.

Lão Tăng đập ống điếu vào thành giường bồm bộp:

- Thế con đã nói với lão Hạ ở Hạ Gia Trang thế nào? Con bảo, ta ác với con. Vậy hôm nay, con hãy nói cho ta biết, ta ác với con ở chỗ nào, để ta còn sửa chữa.

Bách Thuận hoảng quá, biết sự việc đã bị bại lộ, vội nói:

- Thưa thầy, con không nói như thế đâu ạ. Thầy đừng nghe kẻ khác đặt điều.

Lão Tăng lấy tay đập vào mép giường:

- Cả thiên hạ này đều biết, mà mày còn cãi là mày không nói à? Mày dám nói dám chịu, tao còn phục mày. Chứ còn mày đã nói rồi mà chối bay chối biến, là tao chúa ghét. Mày thử vắt tay lên trán mà nghĩ xem, ngày trước mày đến làm đồ đệ của tao trong bộ dạng thế nào? Còn giờ thì sao? Ngày mai, tao sẽ gọi lão Bùi cắt tóc đến, đế ba mặt một lời nói cho ra nhẽ!

Bách Thuận định giải thích, nhưng lão Tăng càng nói càng tức, mặt tái xanh:

- Mày tưởng mày học nghề thế là giỏi lắm rồi, đúng không? Mày tưởng tao nằm trên giường thế này là liệt rồi, đúng không? Đời tao làm nghề mổ lợn đã 30 năm, chưa có ai dám chê trách gì tao. Vậy mà bây giờ, đồ đệ của tao, nó lại Qua sông đắm bòi khinh sóng, đâm tao một nhát đằng sau lưng!

Rồi lão Tăng “bốp, bốp”, tự vả vào mình hai cái:

- Tại tao chỉ biết nhìn mặt con người, chứ không biết nhìn lòng dạ con người. Cho đáng đời tao. Mẹ kiếp!

Sư nương vội lao đến giữ tay chồng:

- Kìa mình, mình hãy bớt giận. Tốt xấu gì thì cũng là đồ đệ của mình.

Rồi quay đầu lại với với Bách Thuận:

- Bách Thuận, con như thế là sai rồi. Có chuyện gì, thì con nên nói thẳng với thầy, chứ không được chửi thầy sau lưng như thế.

Lão Tăng chỉ vào mặt Bách Thuận:

- Cho nó chửi. Tôi đáng bị chửi. Tại tôi ngu, nhận một đứa đồ đệ như nó!

Bách Thuận biết sự việc đã có vẻ nghiêm trọng, vội quỳ xuống đất:

- Thưa thầy, con sai rồi. Quả là con có nói, nhưng không phải ý như thế ạ.

Lão Tăng:

- Thế ý mày là gì?

Bách Thuận vốn định bảo nó nói như thế là nhằm vào sư nương, chứ không phải sư phụ, nhưng sư nương đang đứng bên cạnh, nói thế sao đặng? Thấy nó trù trừ, do dự, lão Tăng càng tức:

- Không phải nói gì nữa cả. Kể từ ngày mai, mày đi đường mày, tao đi đường tao. Mày không còn là đồ đệ của tao nữa. Tao cũng không còn là sư phụ của mày nữa. Tao với mày việc ai nấy làm, không can thiệp. Sau này gặp mày, tao sẽ chào mày một tiếng ông !

Bách Thuận:

- Thưa thầy, thầy mà nói thế, thì con chỉ còn nước chui đầu xuống đất.

Lão Tăng:

- Tao làm cho mày chui đầu xuống đất, hay mày làm cho tao chui đầu xuống đất, hả?

Rồi ném cái bóng đèn vỡ choang:

- Mẹ kiếp, từ ngày mai, đừng có mổ lợn mổ liếc gì nữa!

8

Ngày 29 tháng Chạp năm ấy, anh trai Dương Bách Thuận là Dương Bách Nghiệp cưới vợ. Khi ấy anh ta 19 tuổi. Hồi ấy con trai lấy vợ năm 19 tuổi không gọi là sớm, nhưng lão Dương không có ý định cưới vợ cho Bách Nghiệp vào năm ấy. Với một người làm nghề bán đậu phụ, cưới vợ không phải việc nhỏ. Cái sự to tát không chỉ vì phải chi nhiều thứ tốn kém, mà kể cả khi đã có thể trang trải chi phí, thì vi nhà nghèo, nên cũng chẳng có cô dâu nào đợi sẵn ở cổng để anh rước về làm vợ. Ngoài vấn đề chi phí, còn là vấn đề nhân sự. Nói đến nhân duyên, trong con mắt của người khác, nhà lão Dương không phải tốt đẹp gì, thế nhưng, lão lại không cho là vậy. Lão cho rằng, trên đời này, lão có ối bạn. Dù tự cho mình có nhân duyên tốt, nhưng lão vẫn không dự định cưới vợ ngay cho Bách Nghiệp. Con trai một khi có vợ, nó sẽ chỉ chăm chăm lo cho vợ nó, cứ để hai năm nữa hẵng hay. Hãy cứ để cho thằng con yên tâm làm đậu phụ với lão hai năm nữa. Còn một chuyện nữa còn quan trọng hơn cả đậu phụ. Lão có ba thằng con trai, trong ba đứa ấy, có tới hai thằng đối đầu với lão, làm ảnh hưởng đến cái nhìn tổng thể của lão với đám con trai. Bách Thuận và Bách Lợi đều đã bỏ nhà ra đi, chỉ còn lại một mình Bách Nghiệp ở nhà làm đậu phụ cùng lão. Đứa bỏ nhà ra đi thì không ở trước mặt, còn đứa ở trước mặt thì lại có quá nhiều điểm xấu. Chỉ cần có một câu chống đối, là lão Dương sẽ nhớ tới tận mười ngày hôm sau. Mà làm gì có chuyện trong mười ngày ấy lại không nói hớ một câu nào? Bởi vậy, sự bất mãn của lão Dương với Bách Nghiệp dần dần còn hơn cả với Bách Thuận và Bách Lợi. Có điều, lão giấu nó trong lòng, chứ không nói ra.

Bắt đầu từ năm 17 tuổi, Bách Nghiệp đã mong lấy vợ. Mong lấy vợ không phải vì lấy vợ cho có mái, mà vì lấy vợ xong, sẽ được ra ở riêng, không còn phải ngày nào cũng xay đậu phụ không công cho lão Dương như một con lừa không hơn không kém nữa. Mà chuyện ấy cũng chỉ là thứ yếu, cái cốt yếu là để thoát ly lão Dương, để không còn phải nhìn sắc mặt lão mỗi khi làm một việc gì đó. Nhưng chút tâm tư ấy cũng bị bố gã “đọc vị”. Với lão Dương, nghĩ đều trong bụng còn làm lão căm thù hơn cả chuyện nói hớ một câu. Đã thế, lão Dương càng phải làm chậm cái việc hôn sự của thằng con cả lại. Ngoài mặt thì hai bố con ngày ngày vẫn xay đậu phụ với nhau, nhưng trong lòng thì mỗi người theo đuổi một suy nghĩ riêng. Khốn nỗi, mọi việc trong nhà đều do lão Dương quyết định, nên Bách Nghiệp dẫu có suy nghĩ này kia, thì cũng chẳng để làm gì, tất cả vẫn phải tuần theo ý tứ của lão.

Nhưng năm nay khác với mọi năm. Nhà lão Dương không tìm hôn sự, mà hôn sự tự dẫn xác tới nhà lão. Theo phong tục ở Diên Tân, một cuộc hôn nhân để đi từ không đến có, từ lúc đặt lễ ăn hỏi cho đến lúc thành thân phải mất tối thiểu một năm trở lên. Thế nhưng, hôn sự nhà lão Dương, hôm 25 tháng Chạp vừa mới đặt vấn đề, thì hôm 29 tháng Chạp đã đón đầu, tất tật chỉ mất có bốn ngày. Với một người làm nghề bán đậu phụ như lão thì khi cưới vợ cho con, bên thông gia nên là thợ cắt tóc hoặc dần buôn lừa mới phải, thế mới gọi là môn đăng hộ đối. Nhưng thông gia với lão Dương lại là phú ông Tần ở Tần Gia Trang cách đó 20 dặm. Lão Tần có 30 khoảnh ruộng, trong nhà thuê mười mấy người giúp việc, ngày thường toàn quan hệ đi lại với đám nhà giàu, có máu mặt. Phú ông dáng người cao to, đầu tròn, mắt bé, hay chớp mắt. Người thường, một ngày chớp mắt chỉ độ hai nghìn lần, còn lão một ngày chớp mắt tới hai vạn lần. Người hay chớp mắt thường nhọc nghĩ, nhưng phú ông thì không. Phú ông giọng khàn, âm lượng vừa phải, thích lý luận, nhưng cái sự lý luận của phú ông khác với gã Thái Bảo Lâm ở hiệu thuốc bắc trên thị trấn. Cái sự lý luận của Thái Bảo Lâm là một mình hắn nói, không đế cho người khác nói, nói làm sao để cho người khác hiểu bằng được cái lý của minh. Còn cái sự lý luận của phú ông Tấn là ông ta không tự mình nói, mà để cho người khác nói:

- Việc này, sao tôi nghĩ mãi không hiểu nhỉ? Bác giảng giải cho tôi xem nào.

Người khác nói, ông ta chỉ nghe. Nhưng người kia phải kế tất tật, ngọn nguồn, từ đầu chí cuối, hai năm rõ mười, không tình tiết nào được bỏ sót, không tình tiết nào được sơ hở. Nhưng trên đời này làm gì có thứ gì thập toàn thập mỹ. Bất kỳ một việc gì, cái lý đều không phải chỉ có một mặt, mà là nhiều mặt. Nói mãi, nói mãi, thế nào cũng có sơ hở. Hễ có sơ hở, phú ông Tần liền túm lấy:

- Ấy, dừng dừng. Chỗ này, sao tôi lại thấy khó hiểu thế nhỉ? Bác giảng lại xem nào.

Đợi khi anh lấp được sơ hở ở chỗ này rồi, thì sơ hở lại lòi ra ở chỗ khác. Sự việc vốn dĩ không có nhiều sơ hở đến thế, nhưng qua lời nói của anh, nó lại đầy rẫy những sơ hở. Nói mãi, cho đến khi phú ông Tần hiểu ra vấn đề, và cũng là khi anh không thể nói tiếp được điều gì nữa, thì phú ông Tần không cần phải nói gì, cũng đã có được cái lý trong tay rồi. Đến lúc ấy, ông ta mới chịu thôi. Nhưng khi đã có lý, phú ông Tần lại không nhân nhượng, ông ta chớp mắt, bảo:

- Đấy là tự bác nói ra đấy nhé!

Bởi vậy, khi lý luận với người khác, phú ông Tần chưa bao giờ phải nhọc nghĩ. Toàn là người khác nói mãi, nói mãi rồi tự thua.

Phú ông Tần ngót nghét 60, có năm người con: bốn trai, một gái. Phú ông không quan tâm lắm đến bốn thằng con. Duy chỉ có cô con gái út - năm 40 tuổi mới đẻ - là cục cưng của ông. Lúc tức lên, phú ông cũng lý luận với mấy thằng con, bắt chúng phải giảng giải rõ ràng với ông ta, nhưng với cô út thì không. Phú ông đặt tên cho con gái là Tần Mạn Khanh, cho đi học ở lớp tư thục, rồi vào học ở Diên Tân Tân Học, cũng coi như biết đọc biết viết. Lẽ thường, có đánh chết, phú ông cũng không gả con gái cho con trai một kẻ bán đậu phụ. Huống hồ, một năm trước, Tần Mạn Khanh đã hứa hôn với con trai ông Lý, chủ cửa hàng lương thực ở phố Bắc trên phố huyện. Cửa hàng lương thực của ông Lý tên là Phong Mậu Nguyên, cạnh đấy ông Lý còn một một hiệu thuốc bắc, tên là Tế Thế Đường. Cơ ngơi hai cửa hàng, cửa hiệu của ông Lý chiếm nửa con phố. Lúc ăn cơm, chủ tớ trong nhà phải ngồi bốn bàn mới đủ. Ông Lý to mồm, thường ngồi bắt chân chữ ngũ ngoài phố rêu rao:

- Lúc khỏe, nhớ ăn gạo nhà tớ. Lúc ốm, nhớ uống thuốc nhà tớ.

Giọng điệu rất tinh tướng. Nhưng ông Lý chỉ tinh tướng ở cái miệng, chứ còn cái bụng rất thật thà. Hễ gặp việc gì to tát, là không biết phải xử lý ra làm sao. Chính vì một người suy nghĩ nông cạn, một người suy nghĩ sâu xa, nên ông Lý và phú ông Tần mới trở thành bạn thân của nhau.

Năm ngoái, qua lão Thôi làm mối, ông Lý và phú ông Tần kết làm thông gia. Con trai ông Lý là Lý Kim Long, cũng đã học ở trường Diên Tân Tân Học, kể ra, cũng là bạn đồng môn với Tần Mạn Khanh. Mùa thu năm ngoái, hai nhà đã đặt lễ ăn hỏi, định làm đám cưới vào ngày 29 tháng Chạp năm nay. Sở dĩ muốn tổ chức đám cưới vào trước Tết âm lịch là để được song hỷ lâm môn”. Kể từ khi ăn hỏi, hai nhà năng qua lại thăm hỏi nhau hơn. Vào dịp lễ tết, Lý Kim Long còn tới bái kiến nhạc phụ. Lý Kim Long và bố gã tính tình khác hẳn nhau. Ông Lý nói nhiều, còn Lý Kim Long lại kiệm lời. Lúc ngồi với phú ông Tần, phú ông nói gì, Kim Long nghe vậy. Phú ông không nói gì, gã cũng im như thóc. Đồng ý hay không đồng ý một việc gì, gã chỉ biểu thị bằng một cái gật đầu hoặc lắc đầu. Lúc phú ông ngồi với người khác, toàn là lão để người khác nói, còn lão nghe, còn giờ, khi ngồi với Kim Long, gã lại biến thành phú ông Tần, còn phú ông Tần lại biến thành người khác. Phú ông bất giác cảm thán:

- Tiên sư nhà nó chứ! Còn có thằng lầm lì hơn cả mình!

Cũng chính vì thế, nên phú ông Tần không mấy thiện cảm với Lý Kim Long. Thế nhưng, chỉ còn hơn 20 ngày nữa là đến đám cưới, gã đột nhiên giở quẻ. Gã giở quẻ không phải vì có ý kiến gì với phú ông hay gia đình ông ta, mà vì dịp trước Tết, gã ngồi nhậu nhẹt với mấy đứa bạn hư hỏng. Lúc oẳn tù tì đấu rượu, chỉ vì cách thức uống một chén rượu, mà gã và một tay bạn học cũ ở Tân Học là Ngụy Tuấn Nhân trở mặt với nhau. Lý Kim Long chửi Ngụy Tuấn Nhân là đồ ngu. Ngụy Tuấn Nhân tức quá bảo: mày bảo ai là đồ ngu? Vợ sắp cưới mất một tai mà còn không biết, thế mà còn dám mở miệng chửi người khác ngu. Cả bọn tưởng Ngụy Tuấn Nhân cố tình nói thế để hạ nhục gã, liền xúm vào đánh Tuấn Nhân một trận. Tuấn Nhân bị đánh tức quá, liền nói có sách mách có chứng, bảo chuyện này do Đặng Tú Chi, một cô bạn học ở trường Tân Học, kể lại. Hồi học ở Tân Học, Tần Mạn Khanh từng ngủ nhờ nhà Đặng Tú Chi. Đặng Tú Chi bảo, hồi hai tuổi, Tần Mạn Khanh hóng mát ở trong sân rồi ngủ thiếp lúc nào không hay, sau đó bị lợn cắn đứt một tai. Chính vì thế, nên Tần Mạn Khanh lúc nào cũng để tóc che nửa bên trái đầu. Đặng Tú Chi chính là cô gái mà Ngưu Quốc Hưng - bạn “thăng thiên” của Dương Bách Lợi, em trai Dương Bách Thuận - đã yêu thầm. Vì giúp Quốc Hưng mang thư cho Tú Chi, mà Bách Lợi từng bị nhà họ Đặng trói lên cây táo đánh cho một trận. Tuấn Nhân nói ra chuyện ấy chỉ vì nhất thời tức giận, chứ không hề muốn phá cuộc hôn nhân của Kim Long. Nhưng nghe xong, đầu gã nổ đánh “ầm” một cái, còn cảm thấy quá ư mất mặt trước đám bạn. Gã hất đổ bàn rượu, hằm hằm bỏ về, bảo bố hủy hôn với nhà họ Tần. Nghe nói con gái phú ông Tần bị mất một tai, ông Lý - phú ông cửa hàng lương thực Phong Mậu Nguyên và hiệu thuốc Tế Thế Đường - cũng giật mình:

- Cái nhà lão Tần này bậy quá. Đừng nói chuyện kết thông gia, mà ngay cả chuyện bán một con lợn con, cũng không được phép ém nhẹm khuyết tật của con lợn với người mua.

Lại bảo:

- Bảo tai có nốt ruồi, không nói đã đành. Đằng này, mất hẳn một cái tai mà cứ lờ tịt đi.

Nhưng rồi lại rầu rĩ:

- Bố chơi với lão ấy mấy chục năm. Bây giờ mà bảo hủy hôn thì cũng ngại.

Lại bảo:

- Tuy lão ấy đã sai lè lè thật, nhưng khi nói chuyện nghiêm túc, chưa chắc bố đã nói lại với lão ấy.

Rồi lại khuyên con trai:

- Mà con ạ, có thiếu thì cũng chỉ thiếu mỗi cái tai, nhiều nhặn gì đâu, vẫn có thể lấy tóc che đi được cơ mà.

Kim Long trợn trừng mắt:

- Đây không phải là chuyện một cái tai, mà là chuyện ăn nói bậy bạ. Bây giờ, chỉ biết nó thiếu một cái tai, nhỡ nó còn thiếu những thứ gì gì nữa, thì ai mà biết được.

Lại bảo:

- Bố sợ lão Tần, nhưng con không sợ, để con đi tìm lão ấy.

Lại bảo:

- Không hủy hôn cũng được. Bố sợ lão Tần, thì bố đi mà lấy nó.

Ông Lý biết tính con. Thường ngày, gã ít nói, nhưng rất có chủ kiến, thậm chí ngang ngạnh. Gã mà đã quyết cái gì, thì chín con trâu cũng không kéo lại được. Mà kể ra, để con trai lấy một đứa thiếu tai, ông Lý cũng thấy ngậm ngùi. Xem ra, cuộc hôn nhân này không thể không hủy. Nhưng ông nào dám để Kim Long tới nhà phú ông Tần hủy hôn? Chính bởi Kim Long ít nói, gặp việc gì, cũng chỉ vài ba câu là y rằng cãi cọ, rồi thượng cẳng chân, hạ cẳng tay. Sợ gã cũng cãi nhau với phú ông Tần, rồi hai bên xô xát. Ông Lý đành giữ Kim Long lại, nhờ lão Thôi làm mối tới nhà phú ông Tần nói rõ sự tình. Lão Thôi tới nhà phú ông Tần thưa chuyện. Phú ông nghe xong, tức quá, bảo con gái lão không hề mất tai, mà chỉ là thiếu một cái dái tai. Và cũng không phải hồi nhỏ hóng mát trong sân bị lợn cắn, mà lúc ngủ trong phòng bị con chuột gặm. Một cái dái tai, chẳng là cái gì ghê gớm, không đáng để kể lổ, giãi bày với người khác. Nói rồi, phú ông dắt cô con gái từ trong phòng ra, vén tóc lên cho lão Thôi xem. Quả nhiên, Tần Mạn Khanh vẫn còn nguyên hai cái tai, có điều, tai phải bị thiếu dái tai. Phú ông kéo lão Thôi ngồi xuống:

- Bác Thôi này, chuyện này thật sự là tôi không hiểu. Bác giảng giải cho tôi xem, cuộc hôn nhân này có đáng bị hủy chỉ vì một cái dái tai hay không?

Lại bảo:

- Hủy hôn hay không vẫn là chuyện nhỏ. Nhưng chỉ một cái dái tai, mà lại nói thành cả cái tai, thế thì là ý gì? Hôm nay, bác mà không nói rõ ngọn ngành chuyện này, thì bác đừng có mà đi đâu hết.

Lão Thôi vốn chỉ là người môi giới mua bán súc vật, sau kiêm luôn cả việc mai mối nhân duyên, giờ thấy sự việc đi hết từ cái sai này đến cái sai khác, một việc biến thành việc thứ ba, đâm ra có phần hoảng. Ngày thường, lão ta cũng không dám lý luận với ông Lý. Mình có lý rành rành ra đấy, vậy mà khi lý luận với ông Lý, cuối cùng, chính mình lại bảo mình vô lý đùng đùng. Huống hồ, trong chuyện cái tai và dái tai, phú ông Tần đã có quá nửa cái lý. Lão Thôi vội chắp tay nói với phú ông Tần:

-Thưa lão gia, chuyện này không phải tại tôi. Tôi có bảo là hủy hôn đầu ạ.

- Chỉ tại ông Lý cả tin những lời dèm pha.

Rồi vội vàng đứng lên:

- Bây giờ, tôi xin phép ra về, để nói lại cho ông Lý biết rõ sự thật. Hai nhà đáng là thông gia, thì vẫn cứ phải là thông gia chứ ạ.

Đợi khi lão Thôi về tới nhà ông Lý, thì mọi chuyện đã muộn. Muộn không phải vì chiếc tai không thể sửa thành dái tai, hay vì kể cả là dái tai thì nhà ông Lý cũng không chấp nhận, mà vì con trai ông Lý là Lý Kim Long đã bỏ nhà ra đi. Cũng chẳng phải bỏ nhà ra đi, mà là cùng với Quốc Hưng - con trai lão Ngưu chủ xưởng luyện thép Diên Tân - rủ nhau xuống Hàng Châu ở phía nam buôn thuốc bắc. Tiếng là buôn thuốc bắc, nhưng rõ ràng là bỏ của chạy lấy người, để lại hậu quả cho ông Lý giải quyết. Lúc đi, nó cũng không thèm nói lấy một tiếng. Ông Lý cứ xoa tay vào nhau:

- Tin đồn nhảm thế thì có chết người không chứ lị. Rõ ràng là cái dái tai, vậy mà lại nói thành cái tai.

Lại bảo:

- Nhưng thằng con tôi nó bỏ đi mất rồi, cũng chẳng thèm nói với tôi một câu. Từ giờ tới ngày 29 tháng Chạp chẳng còn mấy nữa, biết làm thế nào bây giờ?

Lão Thôi đành mặt dày mang tin tới nhà phú ông Tần ở Tần Gia Trang. Lúc này, phú ông Tần mới biết Lý Kim Long là đứa khốn nạn. Bình sinh trong đời, đây là lần đầu tiên phú ông Tần bị đứa khác chơi xỏ. Đã thế, chơi xỏ ông lại là một thằng nhãi nhép, mặt búng ra sữa. Phú ông Tần lửa giận phừng phừng:

Lại bảo:

- Ông về nói với nhà Lý, việc này vốn dĩ có thể thương lượng, nhưng đã cố tình chơi tôi, thì việc này không thể thương lương được nữa. Nếu hủy hôn chỉ vì cái dái tai, thì khi chuyện này đồn ra ngoài, không phải tại cái tai thì cũng thành tại cái tai.

- Thằng Lý Kim Long bỏ chạy là chuyện của nó. Còn tìm nó về là chuyện của nhà Lý. Nếu ngày 29 tháng Chạp mà không đến đón dâu, thì tôi cũng không thèm gả con gái cho nữa. Tôi sẽ thấy nó đến làm dâu nhà họ Lý. Đến lúc ấy, thì không còn là chuyện hủy hôn, mà sẽ là chuyện khác đấy. Vớ vẩn là không xong với tôi đâu.

Câu nói này đánh trúng chỗ hiểm của ông Lý. Bởi ông Lý ngày thường là người nông cạn, hễ gặp việc gì to tát, đều tìm phú ông Tần để bàn bạc. Hồi đầu, ông Lý chỉ mở mỗi cửa hàng lương thực Phong Mậu Nguyên, sau này phú ông khuyên ông ta mở thêm hiệu thuốc bắc. Bây giờ, thu nhập từ hiệu thuốc bắc còn nhiều hơn cả cửa hàng lương thực. Chịu ơn phú ông Tần, nghĩa là đã bị phú ông Tần nắm thóp. Nhưng Kim Long đã bỏ đi rồi, ông Lý biết tìm ở đâu? Thấy bảo đi Hàng Châu, nhưng cũng chẳng biết thực sự là đi đâu. Hai bên nhà trai nhà gái cứ thế hậm hực nhau. Đến ngày 20 tháng Chạp, vẫn không thấy bóng dáng Kim Long đâu. Xem ra, nó không về nhà ăn Tết. Ông Lý như ngồi trên đống lửa, chỉ sợ phú ông Tần tới nhà lý luận với mình. Thậm chí, ông ta đã chuẩn bị sẵn tâm lý bỏ trốn. Nhưng tối ngày 20 tháng Chạp, phú ông Tần lại bị cô con gái Tần Mạn Khanh làm cho đổi ý. Tối ấy, phú ông Tần uống vài chén rượu giải sầu, rồi lại chửi bố con nhà Lý. Tần Mạn Khanh bước vào, bảo:

- Bố, con biết bố lo lắng, nhưng con có thể hỏi bố một câu được không ạ?

- Chuyện gì hả con?

- Bố làm thế là để hả giận, hay để gả con ạ?

- Con bảo sao?

- Nếu để hả giận, thì nhà mình cứ tiếp tục hục hặc với nhà họ Lý như thế này. Được nửa năm, một năm, họ thể nào cũng thua. Với tính khí của bố, cuối cùng, chắc chắn bố cũng sẽ gả được con cho nhà họ Lý. Như thế, thì nhà mình cũng được hả giận. Nhưng khi con đã được gả cho nhà họ Lý, thì cũng coi như hai nhà đã kết oán với nhau. Chỉ vì một cái dái tai, mà e rằng, cả đời này sẽ không còn ngẩng đầu lên được. Đốn lúc ấy, cái dái tai không còn là dái tai nữa.

Phú ông Tấn thở dài:

- Cả đời bố lý luận với thiên hạ, chẳng lẽ lại không hiểu được điều ấy? Có điều, nếu để nhà Lý hủy hôn, thì nước cờ tiếp theo sẽ phải đi như thế nào? Con không phải là gạch ngói để bố cứ thế tung lên trời, rồi mặc cho có người dang tay đỡ hay không. Bố sợ, đường đời của con sau này sẽ nhọc nhằn. bố tức không phải vì tức chuyện nhà Lý hủy hôn, mà vì bố đã đẩy con vào nước cờ chết.

Sau khi trường Diên Tân Tân Học bị giải thể, Tần Mạn Khanh chẳng có việc gì làm, suốt ngày đọc tiểu thuyết thời Minh, Thanh. Thấy rất nhiều cô con nhà quý tộc khi chuyện hôn nhân xảy ra biến cố vì các kiểu lý do, trong lúc đau khổ, liền quyết định gả cho những người hèn kém, có cô lấy chồng làm nghề bán dầu, có cô lấy chồng là anh tiều phu, thậm chí, có cô lấy chồng là kẻ ăn xin. Nhưng về sau, các cô này đều cỏ hậu. Tần Mạn Khanh bèn nói với bố:

- Khi chưa trải qua chuyện này, con nhìn người khác cũng chỉ nhìn vào bề ngoài. Nhưng khi đã trải qua chuyện này rồi, thì con mới biết, phàm là việc gì cũng phải nhìn vào nội tâm người ta. Nhưng trên đời này, thứ gì độc nhất? Chính là trái tim con người. Trái tim con người độc không phải vì bản thân nó ác, mà vì mỗi khi gặp việc gì, mọi người đều không nghĩ theo hướng tốt, mà chỉ muốn cho nó xấu đi. Trong con mắt mọi người, con đã là kẻ có sở đoản. Vốn chỉ là một cái dái tai, bây giờ thành ra, cả người con đều có khuyết tật. Bố, nếu bố thật sự yêu thương con, thì xin bố đừng bắt con phải thắt cổ trên một nhành cây tự vẫn. Kể từ ngày hôm nay, chỉ cần có người không chê con vì cái dái tai, chỉ cần có người muốn thật lòng gắn bó với con, thì con sẽ lấy người ấy làm chồng, bất kể giàu nghèo. Khi sở đoản của con đã được công khai, thì cả đời này, con sẽ chẳng bao giờ bị kẻ nào nắm thóp. Nếu bố không nghe con, thì kể cả khi nhà Lý đã hồi tâm chuyển ý, con cũng nhất quyết cả đời này không lấy chồng.

Nói xong, nước mắt lã chã. Thấy con gái khổ sở như thế, phú ông Tần bất giác cất cao giọng, chửi:

- Tiên sư cái thằng Lý bán gạo kia, tao chửi cả tổ tông tám đời nhà mày. Từ bây giờ, tao thể không đội trời chung với nhà chúng mày!

Rồi nói với con gái:

- Cả đời bố lý luận với thiên hạ. Có cái lý lớn nhất, hóa ra, con gái bố cũng hiểu. Suy cho cùng, chuyện phú quý, nghèo hèn cũng giống như nước chảy bèo trôi. Phú quý, vợ chồng chưa chắc đã có được cuộc sống êm ấm. Còn nghèo hèn, vợ chồng không hẳn là không thể sống hạnh phúc. Chỉ cần vợ chồng hòa thuận, thì ăn râu tôm nấu với ruột bầu cũng thấy ngon. Con mà không hiểu được cái lý ấy, thì cả đời này, cho dù con có gả cho ai cũng không thể sống vui vẻ được. Còn khi đã hiểu được cái lý ấy, thì đời này, con sẽ bớt đi được những điều phiền toái. Bố năm nay đã sáu chục tuổi đầu. Con thông hiểu lý lẽ như thế, thì có chết, bố cũng yên lòng nhắm mắt.

Người khác nói lý với phú ông Tần, có lý luận ba ngày ba đêm, cũng chưa chắc đã thuyết phục được ông ta. Nhưng chỉ với vài câu nói, cô con gái út đã thuyết phục được. Ngay sáng sớm hôm sau, phú ông Tần cho đầy tớ lên thị trấn, mời phú ông Phạm tới nhà, rồi trình bày mấy ý mới về chuyện hôn nhân của con gái. Phú ông Phạm cũng là thông gia với ông Lý, chủ cửa hàng lương thực Phong Mậu Nguyên và hiệu thuốc bắc Tế Thế Đường. Chẳng là cô con gái thứ hai của ông Lý lấy con trai cả phú ông Phạm. Phú ông Tần muốn qua phú ông Phạm chuyển lời tới ông Lý. Phú ông Phạm mà chuyển lời, thì đương nhiên là có sức thuyết phục hơn lão Thôi mai mối. Phú ông Tần nhấn mạnh từng chữ một. Điều đầu tiên, cắt đứt quan hệ thông gia với ông Lý. Không những sau này không bao giờ nhắc lại chuyện hôn nhân, mà kể từ bây giờ, hai nhà cắt đứt quan hệ qua lại. Điều thứ hai, không trả lại đồ ăn hỏi của nhà Lý, một cây kim sợi chỉ cũng không, nhưng sẽ đem chia tất tật cho những người ăn xin. Điều thứ ba, bắt đầu từ hôm nay, sẽ kén rể lại cho cô con gái Tần Mạn Khanh. Phàm là những người không chê con gái lão bị mất một dái tai, bất luận sang hèn, đều được đưa vào diện xem xét. Nghe phú ông Tần nói mà phú ông Phạm cứ ngây như phỗng. Nói xong chuyện chính, hai người liền hút thuốc. Phú ông Phạm nghe nói, điều thứ ba là chủ ý của Tần Mạn Khanh, thì cảm khái muôn phần. Ý tứ của phú ông Tần và cô con gái được chuyển tải đầy đủ tới ông Lý. Ông Lý cũng ngộ ra, bảo:

- Không ngờ, con bé ấy suy nghĩ còn sâu xa hơn cả tôi.

Rồi lắc đầu:

- Tại thằng con tôi không có phúc, có mắt mà không thấy vàng thau, để nhà họ Lý mất một người con dâu giỏi giang.

Rồi lại phủi tay:

- Thôi mặc kệ. Với phú ông Tần, tôi có đến chết vẫn cứ là kẻ ác. Ai bảo tôi không có chủ kiến.

Việc này vốn chẳng liên quan gì đến lão Dương bán đậu phụ, nhưng khi nghe nói, lần này nhà phú ông Tần kén rể không phân biệt sang hèn, lão Dương liền cảm thấy vụ này lời lãi quá. Lời lãi không phải ở chỗ được không một cô con dâu. Nhà ông Lý trên phố huyện vốn câu nệ chuyện con gái phú ông Tần mất một cái tai, nhưng bây giờ không phải cái tai mà chỉ là dái tai. Kể cả không phải là dái tai, mà là hẳn một cái tai đi chăng nữa, thì lão Dương cũng đếch cần quan tâm. Điều quan trọng hơn là lão có thể thừa dịp này để đũa mốc chòi mâm son, leo lên làm một gã nhà giàu. Giả dụ việc không thành, thì cũng chẳng mất mát gì. Còn nếu thành, lại chẳng hóa ra một mũi tên bắn trúng hai con chim. Còn một điếu nữa quan trọng hơn nhiều. Ấy là, tự dưng có một chiếc bánh nhân rõ ngon từ trên trời rơi xuống, lão Dương không thế không dang tay đỡ lấy. Nhưng lão Dương cũng là kẻ không có chủ kiến, trù trừ hai ngày, rồi lại chạy sang nhà lão Mã làm nghề đánh xe ngựa ở Mã Gia Trang đề bàn bạc. Lần trước, lão Dương gửi Dương Bách Lợi đi học ở Diên Tân Tân Học cũng là kết quả của cuộc bàn bạc với lão Mã. Dẫu rằng lão Dương sau đó mất cả chì lẫn chài, thế nhưng lão ta có tính “miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhanh quên”, hễ thấy vụ gì lời lãi là vẫn muốn kiếm cho bằng được. Lão Mã đánh xe ngựa cũng nghe đồn chuyện phú ông Tấn kén rể lại, nhưng trong bụng, lão ta biết thừa, đây chẳng qua chỉ là trò đấu nhau giữa hai kẻ nhà giàu. Phú ông Tần không có nước xuống, nên làm ra vẻ thế để mọi người nhìn vào, để xua đi cái khí đen đủi nhà họ Lý mang đến, để chứng minh con gái lão chỉ bị thiếu cái dái tai, chứ không phải thiêu hẳn một cái tai, hoặc giả, cũng là để thể hiện một chút cái chí khí của phú ông Tần hay con gái ông ta mà thôi, một gã làm đậu phụ không nên khờ khạo nhảy vào giữa hai kẻ nhà giàu để đầy máu ăn phần. Nói cách khác, đây chỉ là một vở kịch, không cần thiết phải đưa ra khỏi sân khấu, rồi đặt vào đời thật. Nhìn lão Dương suy nghĩ khổ sở, lão Mã thấy có phần nực cười, cả một chút xem thường. Chính vì xem thường lão Dương, nên lão Mã lại tức giận chuyện lần trước lão Dương nói lộ ra chuyện bốc thăm chọn con đi học ở trường Tân Học, làm lão Mã cũng bị ê mặt theo. Lão Mã bèn muốn làm một cái bẫy để lão Dương chui vào, cho lão ta sập bẫy ở chỗ phú ông Tấn, cho sứt đầu mẻ trán, có như thế, thì lão ta mới nhớ đời. Vì lẽ ấy, lão Mã không những không ngăn cản, mà còn ra sức vun vào:

- Tốt quá. Tự dưng được không một cô con dâu, hơn đứt việc bác bán đậu phụ cả một mùa đông ấy chứ.

Lại bảo:

- Không chỉ được không một cô con dâu. Sau khi làm thông gia với phú ông Tần, bác có đi bán đậu phụ, thì đậu phụ của bác cũng không còn mang họ Dương nữa.

Lại bảo:

- Lần trước, kế hoạch gửi con bác lên học ở trường Tân Học đã bị phá sản. Bây giờ, nếu bù lại được vụ này ở chỗ phú ông Tần, thì bác còn lãi to hơn ấy chứ.

Lại bảo:

- Không phải tôi xúi giục gì bác đâu. Nhưng nếu bác muốn thành đại sự, thì phải nhanh chân lên, kẻo đứa khác nó chiếm mất tiên cơ.

Nhận được lệnh, lão Dương hoan hỷ về Dương Gia Trang. Hôm sau là ngày 25 tháng Chạp. Lão Dương dậy thật sớm, rửa mặt, gội đầu, đóng bộ sạch sẽ, rồi đi hai bước chập một tới nhà phú ông Tần ở Tần Gia Trang. Sau khi thông tin phú ông Tần kén rể được tung ra, mọi người đều biết đấy là ông ta làm bộ làm tịch thế, nên chỉ nghe rồi để đấy, chẳng ai đoái hoài, chính vì thế, vẫn chưa có nhà nào đến đánh tiếng. Sau vài ngày, bản thân phú ông Tần cũng quên béng mất chuyện ấy. Bây giờ, tự dưng mọc ra một lão họ Dương bán đậu phụ lù lù dẫn xác đến đặt vấn đề cưới xin, làm phú ông Tần có phần dở khóc dở cười. Nhưng đã trót nói ra thế rồi, giờ người ta đến đặt vấn đề, không thể không tiếp. Nào ngờ, sau vài ba câu nói, nhà họ Dương và nhà họ Tân lại kịch giả diễn thật, trở thành thông gia của nhau thật. Lão Dương bán đậu phụ đúng là ú ớ ăn tiền, xơi được miếng bánh nhân từ trên trời rơi xuống thật. Chẳng là, lúc trên đường tới nhà phú ông Tần thì lão Dương hăm hở lắm, nhưng khi vào bên trong, thấy nhà trong nhà ngoài, tầng tầng lớp lớp, y như nha huyện. Trong chuồng, la ngựa đứng thành đàn. Đám người làm thuê ăn mặc tinh tươm, nhộn nhịp ra vào. Lão bắt đầu hoảng. Trước đây, lão đã từng tới nhà phú ông Tần, nhưng khi ấy là bán đậu phụ, nên chỉ đợi ngoài cổng, giao thiệp với đám người ở, chứ chưa từng vào trong. Khi đi qua mấy cái sàn, vào đến nhà giữa, thấy phú ông Tần ngồi ngay ngắn trên ghế Thái sư trừng hai con mắt chuột nhắt chằm chằm nhìn lão, chẳng nói chẳng rằng, ý đợi lão Dương mở miệng trước, lão liền run như cầy sấy. Im lặng hồi lâu, phú ông Tần chớp mắt nhưng vẫn không cất tiếng. Lão Dương cuối cùng không chịu nổi, đánh bài lùi:

- Dạ bẩm lão gia, thôi ạ.

Rồi quay người toan đi ra. Nếu lão Dương khống nói “thôi ạ”, thì phú ông Tần cũng cho thôi. Nhưng khi lão Dương đã nói “thôi ạ”, thì phú ông Tần lại bảo:

- Nhà ông kia đứng lại. Đã thôi, sao nhà ông còn đến?

Lão Dương cúi đầu:

- Thưa lão gia, tôi sai rồi. Nhà tôi phận đũa mốc lại muốn chòi mâm son.

Phú ông Tần:

- Vậy ông thử nói xem, con trai ông sao lại là phận đũa mốc?

Lão Dương:

- Nó chẳng biết làm gì cả, chỉ biết làm mỗi đậu phụ.

Phú ông Tần:

- Làm đậu phụ tốt chứ sao. Của rề rề không bằng nghề trong tay.

Lão Dương:

- Thằng nhà tôi thật thà, cục mịch lắm. Ăn nói lại vụng vế.

Phú ông Tần:

- Nói nhiều thì cũng giải quyết cái cóc khô gì. Đấy, tôi cứ thích nói lý với thiên hạ, để rồi việc của con gái tôi thành ra như thế đấy.

Lão Dương:

- Nó lại không biết chữ nữa.

Phú ông Tần:

- Biết chữ để như cái thằng mất dạy nhà Lý ấy à? Tôi không sợ kẻ xấu, chỉ sợ kẻ xấu cũng biết chữ.

Lão Dương:

- Lão gia, xin lão gia tha cho tôi ạ. Nhà chúng tôi nghèo lắm.

Đến xin cưới cho thằng con trai, nhưng khẩn khí của lão Dương lại như thể phá đám. Lúc phú ông Tần và lão Dương nói chuyện với nhau, Tần Mạn Khanh ở nhà trong nghe trộm. Chuyện công khai kén rể, phú ông Tần vốn chỉ muốn hư trương thanh thế, làm bộ làm tịch cho thiên hạ trông vào. Thấy lão Dương hành xử buồn cười quá, nên lão ta cũng chọc lại vài câu cho vui. Nhưng Tần Mạn Khanh lại nghiêm túc. Thấy chuyện kén rể công khai đã được vài ngày, mà chẳng có ai đến cầu thân, tưởng mọi người đều chê mình thiếu một cái dái tai, hoặc giả, không muốn thả chân xuống vũng nước đục, thấy cuộc đời này sao bẽ bàng quá, cả thế gian không có lấy nổi một người tri kỷ. Giờ, có một nhà đến cầu thân, Tần Mạn Khanh không biết lão Dương vì sợ quá nên mới nói ra những điều như thế, mà chỉ cảm thấy câu nào của lão, cô nghe cũng ưng tai, bèn vén rèm bước ra, nói:

- Bố, bố nhận lời bác Dương đi ạ!

Phú ông Tần và lão Dương giật mình. Phú ông thấy con gái mình nghiêm túc, vội nói:

- Thong thả đã con. Bố với nhà bác Dương cũng chỉ vừa mới nói chuyện thôi mà!

Tần Mạn Khanh:

- Bố và bác không cần phải nói thêm gì nữa đâu ạ. Nếu là người khác, khi đi xin cưới, thể nào họ cũng chỉ nói những câu tốt đẹp, hay ho về nhà mình. Còn bác Dương, kể từ lúc vào nhà mình, bác toàn nói về cái dở của nhà bác. Người như bác Dương, thế gian này hiếm lắm. Con trai bác ấy đã từng theo bác đến nhà mình bán đậu phụ. Con đã tận mắt chứng kiến, khi khách mua ba cần đậu phụ, anh ấy cân cho khách ba cân ba lạng. Bán đậu phụ mà còn tử tế như thế, thì những việc khác, chỉ có người khác không phải với anh ấy, chứ anh ấy sẽ chẳng bao giờ làm điều gì không phải với người ta.

Tần Mạn Khanh chỉ biết một, mà không biết hai. Khi bán đậu phụ, Dương Bách Nghiệp cân thừa cho khách, không phải vì gã không biết tính toán làm ăn, mà vì muốn mượn đậu phụ để xả cái sự bất mãn với lão Dương. Bây giờ, hành vi ấy lại được Tần Mạn Khanh xem là phẩm cách đối nhân xử thế của gã ta. Phú ông Tần thấy mình lợn lành chữa thành lợn què, có phần hoảng, vội nói:

- Vừa nói chuyện xong, quyết định ngay thế nào được. Chuyện này phải bàn bạc cho kỹ đã.

Tần Mạn Khanh liền giống như một nàng tiểu thư gặp nạn trong tiểu thuyết Minh, Thanh, rút từ trong người ra một chiếc kéo, “soạt” một cái, cắt phăng một nhúm tóc trên đầu.

- Bố, bố đừng gạt con nữa. Con biết, bố không thật lòng, nhưng con thật lòng. Con chỉ đồng ý gả cho nhà bác ấy thôi. Nếu bố phản đối, con sẽ bỏ nhà ra đi. Ngay ngày mai, con sẽ tới núi Vân Mộng làm ni cô.

Phú ông Tần thấy con gái cắt tóc để tỏ rõ quyết tâm, biết sự việc đã không thể vãn hồi. Nếu vẫn tiếp tục đôi co, không biết chừng cô con gái sẽ lại gây ra biến cố khác. Cũng tại buổi tối hôm ấy tự dưng nóng đầu, nghe con gái xui dại chuyện công khai kén rể, giờ có hối hận thì cũng đã muộn. Trước đây, phú ông Tần không quen biết lão Dương, chỉ biết lão ta là một gã bán đậu phụ. Sau một hồi nói chuyện, thấy lão cũng là người thật thà. Mà kể cả lão Dương không thật thà, thì phú ông Tần cũng chẳng quan tâm. Một gã bán đậu phụ, kể cả khi cho gã ta làm loạn, thì cũng chẳng làm loạn được đến đâu. Nhưng lão ta đã nghĩ sai về lão Dương. Một khi làm loạn, lão Dương cũng sẽ không làm loạn theo cái lý thông thường. Bởi nếu theo cái lý thông thường, thì lão Dương đã không dám đến đặt vấn đề xin cưới. Chính vì phú ông Tần đã đánh giá sai lão Dương, cảm thấy lão ta là người thật thà, nên nghĩ, nếu gả con gái cho nhà lão Dương, thì đúng là cuộc sống của con gái sẽ hơi vất vả một chút. Nhưng ngoài điều đó ra, con gái ông chắc sẽ không phải chịu thiệt thòi gì thêm. Phú ông Tần bèn nói với con gái:

- Con còn nôn nóng hơn cả bố. Chuyện đại sự như thế, mà mới được vài ba câu đã quyết định. Sau này, con đừng có hối hận.

Nói xong, lại than:

- Kể từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, chưa bao giờ tôi bị người khác chặn ngang xương như thế!

Câu chuyện liền được quyết. Chuyện đã quyết xong rồi, nhưng lão Dương vẫn ngẩn ngơ, ngơ ngẩn, không biết sự thể đã bắt nguồn từ đâu. Tần Mạn Khanh vừa mân mê vấn tóc, vừa nói với lão Dương:

- Thưa bác, nếu nhà bác muốn cháu về làm dâu, thì phải đáp ứng một điều kiện.

Lão Dương lấy tay quệt mồ hôi trên trán:

- Điều kiện gì hả cháu?

Tần Mạn Khanh:

- Ngày hôm nay, coi như hai nhà đã xong phần ăn hỏi. Bốn ngày sau, tức là ngày 29 tháng Chạp, anh nhà bác phải cưới cháu.

Phú ông Tần biết dụng ý của con gái. Bởi lễ cưới của Tần Mạn Khanh và Lý Kim Long trước đây đã được ấn định vào ngày 29 tháng Chạp. Nhưng lão Dương lại thấy có phần khó khăn:

- Thưa lão gia, thế thì hơi gấp ạ. Nhà tôi còn chưa kịp chuẩn bị gì.

Phú ông Tần nhổ một bãi nước miếng xuống đất:

- Để cho ông chuẩn bị, thì ông cũng chuẩn bị được những thứ gì? Tiếng là nhà ông cưới vợ cho con trai, nhưng kỳ thực là tôi bỏ tiền túi tôi ra chứ đếch gì!

Dọc đường từ Tần Gia Trang về Dương Gia Trang, lão Dương bán đậu phụ chao ôi là hoan hỉ. Người khác cưới vợ cho con phải dựa vào gia sản và nhân duyên, còn lão Dương cưới vợ cho con chỉ dựa vào mấy câu nói, tuy không có nhân duyên, nhưng lại có cơ duyên. Kết quả ấy, không những lão Dương không ngờ đến, mà ngay cả lão Mã đánh xe ngựa cũng không ngờ đốn. Lão Dương bán đậu phụ cứ thầm cảm kích lão Mã. Lần trước, chuyện để Dương Bách Lợi lên học ở trường Diên Tân Tân Học coi như hỏng bét, nhưng chuyến đi tới nhà phú ông Tần cầu thân lần này, lão Mã đã lập đại công. Về nhà, lão Dương đem chuyện kể lại với vợ và Bách Nghiệp. Vợ lão cũng chao ôi là hoan hỉ. Nhưng nét mặt Bách Nghiệp lại có phần không vui. Trước đây, gã vẫn thường bực mình với lão Dương vì chuyện không tìm vợ cho mình. Bây giờ, khi lão đã kiếm cho gã một cô vợ rồi, thì gã, từ một khía cạnh khác, lại tỏ ra bất mãn.

- Con lành lặn thế này. Cớ sao lại tìm cho con một đứa sứt dái tai?

Lão Dương sấn đến cho nó một đá:

- Mày không sứt dái tai, nhưng còi cọc về suy nghĩ, con ạ.

Bách Nghiệp là một kẻ bạc nhược, Đòn đau nhớ đời, miếng ngon nhanh quên. Nếu chiều theo ý gã, thể nào gã cũng lại sinh sự. Nhưng hễ cứ bị đánh, chửi, là gã lại hiền như đất. Hai đứa em trai đã thoát ly lão Dương để tìm con đường khác, chỉ còn lại mình gã vẫn quanh quẩn ở lại với lão Dương làm đậu phụ. Ấy là bởi gã bạc nhược. Thấy bố mắng thế, gã lại nghĩ, nếu như không có cái dái tai bị sứt ấy, thì chuyện hôn nhân của gã không biết sẽ bị trì hoãn đến năm lừa tháng ngựa nào. Bây giờ, tuy là có sứt một cái dái tai, nhưng lúc đi ngủ, không còn phải chịu cảnh chăn đơn gối chiếc. Huống hồ, sau khi lấy vợ về, gã sẽ được ra ở riêng, thoát ly với lão Dương. Tính toán thế, gã liền chấp nhận.

Ngày 29 tháng Chạp, nhà lão Dương làm đám cưới. Ngày 28 tháng Chạp, trời nắng. Nhưng đến đêm, tuyết lây phây. Đến tận sáng hôm sau, tuyết vẫn không ngớt. Vì cái sự bất bình thường của đám cưới, nên bà con làng xóm khắp trong vùng đều đội tuyết đến dự. Dường như không phải đến để xem đám cưới, mà là đến để xem cái dái tai của cô dâu. Mà dường như, cũng không phải để xem cái dái tai, mà là để chứng kiến một loạt những câu chuyện xảy ra bắt nguồn từ cái dái tai ấy. Lúc cô dâu xuống kiệu, mọi người liền chen chúc nhau, đổ xô về phía trước. Bức tường đất nhà lão Dương bị đám đông chen lấn cho đổ sập, bụi bay mù mịt trên bãi đất phủ trắng tuyết. Trong đám bụi bặm ấy, một bà lão bị kẹt giữa đám đông, chân gãy đánh “rắc” một tiếng. Cô dâu Tần Mạn Khanh xuống kiệu trong một khung cảnh nhộn nhạo. Tiếng khóc ỏm tỏi, tiếng kêu la chí chóe. Trước đây, lão Dương và Bách Nghiệp từng tới Tần Gia Trang bán đậu phụ, nhưng Tần Mạn Khanh chưa từng tới Dương Gia Trang. Trong tiểu thuyết Minh, Thanh, khi tiểu thư con nhà quyền quý lấy chồng xuất thân bần hàn, nhà chồng tuy cũ nát, nhưng sạch sẽ, gọn gàng, người chồng tuy nghèo khó nhưng thông minh, trí tuệ. Tuy bán dầu, đốn củi đấy, nhưng trước khi bán dầu, đốn củi, đều từng là thư sinh, thơ hay vẽ giỏi. Tần Mạn Khanh xuống kiệu, đứng trên chiếc ghế đưa mắt nhìn về nhà họ Dương, chợt thấy lòng thắt lại. Nhà họ Dương cũ nát thật, mấy gian nhà tồi tàn ngả nghiêng xiêu vẹo, mặt sân gồ ghề, lồi lõm. Tuyết trắng bị đám đông dày xéo, trông lép nhép, bẩn thỉu. Nhà cửa cũ nát, Tần Mạn Khanh đã lường trước, nhưng không ngờ, nó lại bẩn thỉu đến thế. Chú rể Dương Bách Nghiệp lật đật chạy ra, lấy dải lụa đỏ dắt cô dâu vào nhà. Điệu bộ, chân tay của chú rể lại làm cô dâu muôn phần thất vọng. Trước đây, lúc tới nhà phú ông Tần bán đậu phụ, Bách Nghiệp mặc bộ quần áo bình thường, trông rõ thật thà, đôn hậu, giờ đóng bộ chú rể, mũ mượn, áo mượn, chẳng vừa vặn tí nào. Trước ngực lại lủng lẳng chiếc nơ tết bằng lụa đỏ, lúc chạy, trông hệt một chú khỉ vụng về. Lúc trông thấy cô dâu, gã ngoác miệng, nở một nụ cười đần thộn. Thế nào gọi là cười đần thộn? Ấy là kiểu cười ngờ nghệch, cười nhưng không hiểu vì sao lại cười. Thật ra Bách Nghiệp vốn cũng chẳng đến mức cẩn thận thế, chẳng qua, cảnh tượng rừng người biển người làm gã hoảng quá, thớ thịt trên mặt cứ cứng đờ một chỗ. Chỉ cần thay đổi bối cảnh, là con người sẽ lộ nguyên hình. Tiếp đây, gã lại mở miệng nói một câu làm Tần Mạn Khanh nản lòng đến tột cùng. Thấy nét mặt Tần Mạn Khanh sa sầm, gã tưởng cô ta chê gã nghèo, bèn nói nhỏ:

- Em đừng lo. Lúc bán đậu phụ, anh đã giấu ông già để ra được một ít tiền riêng.

Tần Mạn Khanh thở dài. Liền sau đấy, cô hiểu ngay rằng, cuộc sống thực và cầu chuyện trong tiểu thuyết Minh, Thanh là hai thứ khác hẳn nhau. Nhưng việc đã đến nước này, chủ ý hoàn toàn là của mình, muốn quay đầu lại thì cũng đã muộn. Bất giác, cô rớt nước mắt trong tiếng nhạc rộn ràng. Không phải đau buồn vì mình đã lấy nhầm chồng, mà đau buồn vì lẽ ra mình không nên đọc sách.

Lão Dương bán một con lừa, làm 16 mâm cỗ. Nhà lão Dương làm gì rộng đến mức có thể xếp được 16 mâm? Lão bèn mượn hai gian nhà ngói của nhà hàng xóm tên là Dương Nguyên Khánh. Dương Nguyên Khánh lúc đầu không đồng ý cho mượn, lão Dương phải biếu không gã hai mẹt đậu phụ, gã mới đồng ý. Đám cưới được tổ chức cũng có thể gọi là rôm rả. Kết thông gia với nhà giàu, lão Dương bán đậu phụ chỉ sợ đám cưới sẽ xảy ra sự cố, ngộ nhỡ có điều gì thất thố, nhà họ Tần sẽ soi xét, quở trách. Nhưng may thay đám cưới không xảy ra trục trặc gì, nhà họ Tần cũng chẳng soi xét, quở trách câu nào. Nhưng sau khi đám cưới kết thúc, thì nhà họ Dương lại xảy ra sự cố. Sự cố không phải vì chú rể Dương Bách Nghiệp lại để lòi ra khuyết tật gì đó, mà phát sinh từ Dương Bách Thuận.

Sau khi dứt tình thầy trò với lão Tăng mổ lợn, Bách Thuận không biết đi đâu, đành quay về Dương Gia Trang. Nó đã biết mổ lợn, vốn có thể tự mình hành nghề, làm riêng, nhưng với dân trong nghề, một khi đã bị mang tiếng trở mặt với sư phụ, vong ân bội nghĩa, thì cũng đồng nghĩa với việc không thể sống bằng nghề được nữa. Nó vốn định tới chỗ Bùi - làm nghề cắt tóc ở Bùi Gia Trang - xem bây giờ Bùi đã có thể nhận nó làm đồ độ được chưa. Nhưng khi xưa, chuyện nó sang học nghề với lão Tăng là do Bùi giới thiệu, bây giờ sự việc lại hỏng bét như thế. Tuy đầu đuôi sự việc không đúng như lời sư phụ nói, nhưng sự tình bên trong, biết giải thích với Bùi thế nào? Biết đâu, càng nói lại càng dở, lỗi không phải của mình lại thành của mình. Chỗ Bùi coi như không tiện nương nhờ được nữa. Nó cũng đã nghĩ đến việc tới Doãn Gia Trang theo lão Doãn làm muối. Nhưng làm muối có mùa, chỉ làm được vào mùa xuân, hạ, thu, còn mùa đông, đất đông cứng, không thể nào cạo đất để làm muối, đành phải đợi đến mùa xuân năm sau hẵng hay. Nó cũng nghĩ đến việc làm ruộng thuê cho một phú ông nào đó, nhưng cũng phải đến mùa xuân, nhà phú ông mới tuyển người, bởi mùa đông, ngoài đồng chẳng có việc gì để làm cả. Nó chẳng nghĩ ra lối thoát nào khác, cũng chẳng nghĩ ra một ai đồ đệ có thể nương nhờ. Trên đời này, người Dương Bách Thuận ghét nhất là lão Dương cha nó, việc nó ghét nhất là làm đậu phụ, nhưng bây giờ cùng đường, nó đành phải quay về làm đậu phụ với lão Dương. Thấy nó quay về trong bộ dạng tơi tả của một kẻ bại trận, lão Dương trong bụng càng đắc ý. Lần đắc ý này khác với lần đắc ý trước. Lúc nói mát, lão Dương không còn cười cợt như trước, mà nghiêm mặt:

- Tao không thiếu người làm đậu phụ, nhá!

Nhưng sự cố của Bách Thuận trong đám cưới của Bách Nghiệp không phải vì nó bất mãn với lão Dương, hay vì thua tơi tả bên ngoài nên muốn kiếm cớ xả giận, hay vì bất mãn chuyện anh nó cưới vợ, nên muốn sinh sự, mà vì cái sự trở về của em trai nó là Bách Lợi. Sau hơn nửa năm làm thợ đốt lò ở phòng cơ vụ Tân Hương, Bách Lợi dường như đã biên thành một người khác. Đầu tiên là cách ăn mặc của nó. Trước đây, nó là đứa trẻ nhà quê, bây giờ thành thợ đốt lò của phòng cơ vụ. Thợ đốt lò trên tàu hỏa nghĩa là đảm đương công việc xúc than vào lò, suốt ngày lấm lem bụi than, mặt mũi nhem nhuốc. Nhưng khi về làng dự đám cưới của anh, nó liền trút bỏ bộ quần áo công nhân, mua một bộ đồ Tây, đeo cà vạt, đội mũ phớt, trông ra dáng thành đạt lắm. Kỳ thực, Bách Lợi không hài lòng lắm với công việc đốt lò trên tàu hỏa. Không hài lòng không phải vì đấy là công việc bẩn thỉu, nặng nhọc. Kể ra, công việc nó làm cũng đúng là bẩn thỉu, nặng nhọc thật. Một đầu máy kéo theo mười mấy toa xe, động lực để kéo chỉ trông vào một minh Dương Bách Lợi cho than vào lò. Kể từ lúc lên tàu cho đến khi tàu tới ga đích, chân tay nó phải làm việc liên tục, không ngừng nghỉ. Làm xong ca, áo bông, quần bông đều ướt sũng, nhọc hơn công việc gác cổng ở xưởng luyện thép Diên Tân nhiều. Lúc này, nó cảm thấy đã mắc lừa lão Vạn - nhân viên thu mua ở phòng cơ vụ. Nhưng công việc bẩn thỉu, nặng nhọc vẫn chưa phải là then chốt, vấn đề ở chỗ, trên đầu máy có ba người. Ngoài nó ra, còn có hai thợ lái tàu, một chính, một phụ, đều là sư phụ của nó cả. Thợ lái chính họ Ngô, thợ lái phụ họ Tô. Hai người ấy nói chuyện không trúng tâm tư của nó một chút nào. Không trúng tâm tư không phải vì nó hay chuyện, thích “tháng thiên”, còn hai vị sư phụ lại lầm lì ít nói. Thực ra, hai vị ấy cũng hay chuyện, nhưng những chuyện họ nói khác hẳn với những chuyện nó nói. Họ nói toàn những chuyện vặt vãnh đời thường, chẳng hạn em vợ lão Trương trộm đồ nhà anh rể, bị bắt quả tang đánh cho què chân. Nhà Lý, bố chồng ngủ với con dâu, con trai không phát hiện ra, nhưng vợ ông ta phát hiện ra, liến trùm chăn nệm cho ông ta một trận. Hay như nhà Vương và nhà Triệu, chỉ vì một con chó con mà thiếu chút nữa thì xảy ra án mạng. Toàn những nội dung không phải là chất liệu để nó “thăng thiên”, những chuyện ấy thật quá. Còn cái sự “thăng thiên” của nó cần phải có sự kết hợp giữa cái hư và cái thực, cần phải có sức tưởng tượng để tạo nên bước ngoặt. Một người đang mộng du, trong khi đang mộng du lại mọc ra một ông lão râu tóc bạc phơ. Nhưng cái sự “thăng thiên” kiểu như tự dưng mọc ra một ông lão râu tóc bạc phơ, Ngô và Tô lại không thích, cho rằng đấy là chuyện “viển vông”. Họ chỉ thích những chuyện thật xảy ra xung quanh mình, những chuyện có thể nhìn thấy, sờ thấy được. Nhưng Ngô và Tô đều là sư phụ, còn Bách Lợi là đồ đệ. Đầu máy tàu hỏa là lãnh địa của sư phụ. Khi cả bọn nói chuyện, đồ đệ xen vào đôi ba câu, họ mặc kệ, nhưng nếu đồ đệ cả gan thay đổi để tài hay chuyển hướng câu chuyện, chắc chắn họ sẽ bực mình. Suốt chuyến tàu, hoặc là từ Tân Hương tới Bắc Bình, hoặc tới Hán Khẩu, hoặc từ Bắc Bình hay Hán Khẩu trở về, toàn là Ngô, Tô nói chuyện với nhau. Còn Dương Bách Lợi, chân tay thì tắt bật xúc than, nhưng cái miệng lại nhàn tênh. Chân tay nhàn rỗi không làm cho người ta cảm thấy bức bối, nhưng cái miệng mà nhàn rỗi thì tưởng như có thể làm cho người ta bức bối đến chết đi được. Khó khăn lắm mới đến lúc đổi ca trực, được nghỉ bù, Bách Lợi liền tới tổ thu mua của phòng cơ vụ tìm lão Vạn, những mong có bao nhiêu lời dồn nén, bức bối trong lòng suốt mấy ngày qua, nó đều đem ra xả tất tật ở chỗ lão. Nhưng lão Vạn làm công việc thu mua, thường xuyên phải công tác xa, mười ngày thì có đến tám ngày không ở phòng. Bách Lợi tìm lão mười bận, thì có đến tám bận không gặp. Lúc đến, mang theo cả một bụng những lời muốn nói, lúc về, lại phải vác cái bụng còn nguyên đi vế. Cái sự bức bối lúc về khác với sự bức bối lúc tới. Dường như nó càng tích tụ càng đẩy, tưởng như có thể nổ tung ngay được. Lúc này, nó càng cảm thấy việc chuyển đến phòng cơ vụ làm thợ đốt lò là một sai lầm, lại mắc lừa lão Vạn một lần nữa. Lúc này, nó lại nhớ đến lời phán của lão Giả mù thầy bói khi xem bói cho nó. Lão ta bảo, vì một cái miệng, ngày nào nó cũng phải lặn lội hàng trăm dặm. Đối chiếu với tình cảnh bây giờ, xem ra, lão mù đoán trúng quá. Nhưng Bách Lợi không bỏ phòng cơ vụ. Không rời bỏ phòng cơ vụ không phải vì nó lưu luyến công việc đốt lò trên đầu máy tàu hỏa, mà vì nó mơ mộng hão huyền rằng, một ngày kia nó sẽ không còn phải làm việc ở đâu máy tàu hỏa, mà được điều đến làm nhân viên trà nước ở toa xe khách, tay xách một ấm trà to, đi lại trong các toa tiếp nước cho hành khách. Xong xuôi quét tước qua loa là được nghỉ. Một đoàn tàu thường có mười mấy toa, khoảng hơn một nghìn hành khách. Tàu đi Bắc Bình phải mất một ngày một đêm, đi Hán Khẩu cũng thế. Trong một ngày một đêm ấy, trong hơn một nghìn hành khách ấy, lo gì không tìm lấy được một người có thế “thăng thiên” cho ra trò. Nhưng chuyển từ công nhân đốt lò sang nhân viên trà nước đồng nghĩa với việc chuyển đổi tính chất công việc. Đầu máy tàu hỏa và đường ray đo phòng cơ vụ quản lý, còn toa xe khách lại do phòng toa xe quản lý. Lão Vạn có thể đưa nó lên đầu máy, nhưng không thể đưa nó lên toa xe khách. Trong lúc chưa thể tìm thấy được một người nói chuyện hợp với mình, Bách Lợi đành cứ phải làm tạm trên đầu máy tàu hỏa cái đã. Nó luôn cảm thấy cỡ mình mà phải làm một anh công nhân đốt lò thì thật tội nghiệp quá. Nhưng trong đám cưới của anh nó là Dương Bách Nghiệp, bốn chữ “công nhân đốt lò” lại trở nên đáng giá. Nếu như thông gia của lão Dương môn đăng hộ đối với nhà lão, thì khách khứa cũng chỉ là những người như lão Mã đánh xe ngựa ở Mã Gia Trang, lão Lý thợ rèn trên thị trấn, lão Lưu buôn lừa ở Lưu Gia Trang... Nhưng đằng này, thông gia lại là phú ông Tần, khách khứa của phú ông toàn cỡ như phú ông Phạm, phú ông Phùng ở Phùng Ban Táo, phú ông Quách ở Quách Lý Oa, ông chủ Kim của cửa hàng lụa Thụy Lâm Tường trên phố huyện... Những vị này, vốn đến dự cũng được, mà không đến dự cũng chẳng sao, nhưng biết phú ông Tần muốn lấy đám hôn nhân này để giải đen, giữ thể diện cho cô con gái bị khuyết cái dái tai, nên các vị đều tạm gác công việc lại để tới dự. Xe la²² xếp thành một hàng dài dọc con phố, nhà lão Dương chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng hoành tráng đến thế. Đám bạn bè của nhà lão cũng chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng hoành tráng đến thế. Mấy tay đánh xe ngựa, buôn lừa, ngày thường nói chuyện cũng to mồm đáo để, giờ đều so vai rụt cổ, không ai dám đứng ra tiếp khách khứa bên nhà gái. Tiệc cưới bắt đầu. Đám lão Lý thợ rèn, lão Lưu buôn lừa đều trốn tịt trong bếp, không dám thò mặt ra. Lão Mã đánh xe ngựa ngày thường vốn tinh tướng, bây giờ cũng phát hoảng, kiếm cớ chuồn:

22. Xe kiệu do la kéo.

- Con ngựa non nhà tôi đang ốm. Đám cưới của cháu, tôi cũng đã chứng kiến rồi, giờ tôi xin phép phải về sớm, xem tình hình nó thế nào.

Rồi tất tả đi ra ngõ, vòng ra sau làng, lủi mất. Lúc này, Bách Lợi liên “xung trận”. Một gã “công nhân đốt lò” ở phòng cơ vụ chẳng là cái thá gì, nhưng ở nhà lão Dương, thì cũng coi như là người có máu mặt. Có 16 bàn tiệc, thì tám bàn phía trước dành cho khách khứa nhà phú ông Tần, thịt gà, vịt, cá, đủ cả. Tám bàn phía sau là khách khứa nhà lão Dương, mỗi người một bát thức ăn tạp pí lù. Trong tám bàn phía trước, thì khách khứa ngồi bàn số 1 là quan trọng nhất. Có hai ông anh của Tần Mạn Khanh, phú ông Phạm trên thị trấn, phú ông Phùng ở Phùng Ban Táo, phú ông Quách ở Quách Lý Oa, ông chủ Kim của cửa hàng lụa Thụy Lâm Tường... Đám đông dạt hết cả ra đằng sau. Bách Lợi liền băng qua đám đông, tới tiếp khách bàn số 1. Nó tuy chỉ là một gã công nhân đốt lò, chẳng là cái thá gì, nhưng cũng vì đã có hơn nửa năm đi Bắc vào Nam, có thể được coi là từng trải. Thêm nữa, nó lại giỏi “thăng thiên”, nói năng không sợ chỗ đông người. Vừa lên bàn số 1, nó đã rôm rả chuyện đông chuyện tây, chuyện ngang chuyện dọc. Cũng có thể, vì ở trên đầu máy tàu hỏa bị bức bối lâu ngày, nên nó coi tiệc cưới của ông anh Dương Bách Nghiệp là nơi để nó “thăng thiên” và trút xả. Mọi người cứ ăn, cứ uống, không khí buổi tiệc không hề tẻ nhạt. Cả bàn tiệc, toàn một mình nó nói, người khác chỉ nghe. Đội mũ phớt, mặc đồ Tây “thăng thiên”, khác hẳn với khi mặc bộ đồ thợ rèn “thăng thiến” ở công xưởng luyện thép Diên Tân. Nội dung cũng không phải là chuyện xảy ra ở Diên Tân, mà là các câu chuyện thú vị xảy ra trên đường từ Tân Hương tới Bắc Bình, từ Tân Hương tới Hán Khẩu, rồi lại từ Bắc Bình và Hán Khẩu trở về. Vốn dĩ, lúc ở trên tàu, nó chỉ mải miết xúc than vào lò, từ sáng đến tối rất vô vị, nhưng bây giờ là lúc nó đang “thăng thiên”, nên vô vị cũng trở thành thú vị. Một hôm, tàu hỏa cán chết một phụ nữ trẻ đi ngang qua đường ray, lái tàu vội phanh kít tàu, rồi tận mắt trông thấy một con hồ ly màn đỏ bay vút ra từ cơ thể người phụ nữ, và mất hút trong nháy mắt. Người ấy rốt cuộc là ai? Mọi người đều ngồi ngây như phỗng. Bách Lợi bảo, đó không phải là người, cũng chẳng phải hồ ly, mà khi xưa, lúc làm đường ray người ta cần gỗ lót và đã đốn không biết bao nhiêu cây ở vùng đông bắc, trong đó đốn mất một cây tiên. Cây ấy là do một con ma nữ hóa thân. Thế là hàng năm, cứ vào ngày cây bị đốn, con ma nữ ấy liên hiện lên dọa người. Ban đêm đèn pha trên tàu có thể soi xa năm dặm. Lúc tàu đang chạy, lại trông thấy một người đàn ông cưỡi trên luồng ánh sáng phát ra từ đèn pha tàu, miệng hét:

- Ta không cần gan và phổi. Hãy trả lại tim cho ta!

Người ấy không phải là tiên, mà là người. Một người thợ vá nồi bị chết oan trong một vụ kiện, ơ cõi dương kêu oan không thấu, người ấy bèn cưỡi lên luồng sáng phát ra từ đèn pha tàu để kêu oan.

Đám khách khứa giàu có của nhà phú ông Tần cũng biết độ nông sâu của một gã công nhân đốt lò ở phòng cơ vụ, nên khi thấy Dương Bách Lợi thao thao bất tuyệt “thăng thiên”, bọn họ đều cảm thấy nực cười. Cái sự “thăng thiên” của nó chỉ thích hợp với đám Quốc Hưng và lão Vạn thu mua ở phòng cơ vụ, chứ không thích hợp với đám phú ông, nhà giàu. Lúc nó kể đến đoạn người thợ vá nồi cưỡi lên luồng sáng của đèn pha để đòi tim, thì mọi người đều cảm thấy nó “thăng” có phần quá thể đáng. Trong cách nói của người Diên Tân, “quá thể đáng” có nghĩa là vượt qua điểm cực hạn, có phần quá đà. Mọi người không cười. Nhưng thằng bé năm tuổi - đi cùng ông nội nó là ông Kim, chủ cửa hàng lụa trên phố, đến ăn cưới - sợ quá khóc ré lên. Bách Lợi vốn định kể tiếp về nguyên do vụ án khiến người thợ vá nồi bị chết oan, nó khác hẳn với các vụ chết oan thông thường khác. Cái hay, cái tinh túy của cầu chuyện đều nằm ở chỗ ấy. Thế nhưng, thấy đứa bé khóc ré lên, nó đành phải dừng lại. Trong suốt bữa tiệc, Bách Lợi thấy minh “thăng” như thế vẫn chưa đã, nhưng ai nấy đều cảm thấy thế là đã quá thể đáng lắm rồi. Nhưng vì đang ăn tiệc cưới của anh nó, vuốt mặt phải nể mũi, nên mọi người cũng chỉ lẳng lặng nghe, thi thoảng phụ họa vài ba tiếng cười, chứ chẳng ai thèm nói gì. “Thảng” một hồi, ăn một hồi, rồi bữa tiệc cũng xong. Đám phú ông nhà giàu tuy có làm ra vẻ phụ họa, bản thân Bách Lợi cũng tự cảm thấy nó “thăng” như thế là chưa đã, thế nhưng, trong con mắt của Bách Thuận, Bách Lợi giờ đây đã không còn là thằng em của ngày xưa nữa, mà đã trở thành một thành viên trong đám nhà giàu, có thế ăn nói ngang hàng với họ. So với thằng em, cả một năm qua nó chỉ theo người ta học nghề mổ lợn, suốt ngày làm bạn với lòng lợn, dạ dày lợn. Bây giờ, đắc tội cả với sư phụ, đến mổ lợn cũng không được. Về đến nhà, suốt ngày bị lão Dương bán đậu phụ chèn ép. Anh trai cưới vợ, cùng là phận em, nhưng Bách Lợi được lên hẳn bàn số 1 tiếp khách, còn nó, không những không được thế, mà thậm chí lão Dương còn không cho nó bén mảng đến bàn tiệc, sai nó làm một việc khác, ấy là lấp đất ở nhà xí của nhà Dương Nguyên Khánh. Tức là, khi khách đi vào nhà xí, phóng uế xong xuôi, rồi kéo quần đi ra, thì nó phải vội vàng xúc một xẻng đất đổ vào hố vệ sinh, để che đi thứ ô uế kia, không để nó hiện ra lù lù trên đống tuyết. Đây cũng là điều kiện mà Dương Nguyên Khánh đã nêu ra khi cho lão Dương mượn gian nhà ngói. Ấy là, tôi có thể cho bác mượn gian nhà ngói để bày cỗ, nhưng bác phải đảm bảo không được làm bẩn nhà bếp, nhà xí. Hai năm trước, hổi học ở lớp tư thục của thầy Uông, hai anh em còn ngang hàng nhau, vậy mà giờ đã khác nhau một trời một vực. Vì đâu lại có cái sự ấy? Bách Thuận truy tìm gốc gác vấn đề, rồi nhớ đến chuyện đi học ở trường Diên Tân Tân Học năm xưa. Nếu như khi xưa mình được đi học thì bây giờ, kẻ đội mũ phớt, mặc đồ Tây kia là mình mới phải. Chính bởi khi xưa, lúc bốc thăm, Bách Lợi và lão Dương giở trò lừa bịp, nên Bách Lợi được ra khỏi Dương Gia Trang, rồi đi tuốt đến tận Tân Hương, Bắc Bình, Hán Khẩu. Còn mình, bây giờ lại lâm vào bước đường cùng. Thực ra, Bách Thuận cung chỉ đề cập đến một thứ, chứ không để cập đến những thứ khác. Nó chỉ nghĩ đến đoạn đi học ở trường Diên Tân Tân Học, còn đoạn sau khi trường Diên Tân Tân Học giải tán, Bách Lợi làm bạn với Ngưu Quốc Hưng, rồi sau đấy gặp lão Vạn ở phòng cơ vụ Tân Hương ở xưởng luyện thép Diên Tân... Bách Thuận đều bỏ qua. Nếu như khi xưa, người đi học ở Diên Tân Tân Học không phải là Bách Lợi, mà là nó, nó lại không biết thăng thiên, thì chưa chắc đã trở thành bạn thân với Ngưu Quốc Hưng, và vì thế, cũng chưa chắc đã gặp được lão Vạn, để rồi cũng lại phải quay trở về Dương Gia Trang như chính nó bây giờ. Nhưng, trong lúc tức giận, Bách Thuận đã bỏ qua toàn bộ quá trình mà nó không hề hay biết. Bây giờ, thứ nó so đo chính là kết quả.

Lúc tiệc cưới kết thúc đã là nửa buổi chiều. Lúc khách khứa ra về hết, đã là buổi tối. Buổi tối, Bách Thuận càng nghĩ càng tức. Nhưng cái sự tức lúc này không phải là tức lão Dương bán đậu phụ và Bách Lợi làm công nhân đốt lò, mà lại truy tìm gốc gác vấn đề, rồi bắt đầu oán hận lão Mã đánh xe ngựa ở Mã Gia Trang. Vốn dĩ, nó không nghĩ đến chuyện oán hận lão Mã, nhưng vì trước khi vội vàng chuồn khỏi tiệc cưới, lão ta đã đi nhà xí. Đi nhà xí, vốn là để tiểu tiện, đại tiện, nhưng lão bị cảnh tượng khách khứa nhà phú ông Tần làm cho hãi quá, lúc vào nhà xí, vẫn như người mất hồn, quên cả chuyện chính. Không thể vào rồi ra không, đành nhổ một bãi đờm. Nhưng nhổ không trúng vào lỗ hố xí, bãi đờm nhầy nhầy, đặc quánh, to đùng rơi ngay cạnh miệng hố. Nhổ xong, ngẩng đầu lên, nhìn thấy Bách Thuận đang đợi lấp đất, nhưng lão ta vẫn tỉnh bơ như không. Lão tỉnh bơ vì trong lòng đang có tâm sự, thậm chí, còn không cả nhận ra người đang đợi lấp đất hố xí là ai, nhưng Bách Thuận lại cảm thấy đích thị lão đã cố tình, vốn không định tiểu tiện, đại tiện gì, nhưng vẫn cố tình nhổ một bãi đờm vào ngay sát miệng hố để nó phải thu dọn. Lúc ấy, cũng chỉ là một bãi đờm, nhưng giờ, khi đem liên hệ với trường Diên Tân Tân Học và chuyện bốc thăm, thì nó không còn là bãi đờm nữa. Bởi khi xưa, chuyện để Dương Bách Lợi đi học ở trường Diên Tân Tân Học và giở trò bịp bợm lúc bốc thăm, đều là chủ ý của lão Mã. Nó và lão Mã không thù không oán, hà cớ gì lão ta lại đặt bẫy hãm hại nó? Lúc bình thường, nói xấu một nghìn câu cũng không hề gì, nhưng lúc then chốt, chỉ cẩn một câu thôi là cũng đã có thể biến một người thành một người khác. Trước đây, lão Mã đã giúp Bách Lợi làm công nhân đốt lò, giờ lại giúp Bách Nghiệp lấy vợ, chỉ với mình nó là lão ta hạ độc thủ. Nếu không phải là oan gia từ kiếp trước thì là cái gì? Kỳ thực, Bách Thuận đã trách oan lão Mã. Lúc tư vấn cho lão Dương, lão Mã chưa bao giờ có ý tốt. Thế nhưng bây giờ, lão ta lại bị Bách Thuận coi là đồng bọn với lão Dương. Hoặc giả, là thủ phạm chính cùng gây án với lão Dương và Dương Bách Lợi. Thủ phạm chính hay đồng bọn thì cũng chẳng sao, đằng này sau khi đã gây án xong, lão ta lại nhìn khổ chủ cứ tỉnh bơ như không, thậm chí, còn nhổ một bãi đờm. Thế thì nhẫn nhịn thế đếch nào được. Suốt từ sáng đến tối, khách đi nhà xí cứ hết người này đến người khác, Bách Thuận chỉ mải lấp đất vào trong lỗ, trời tối mịt mà vẫn chưa được ăn cơm. Đợi khách khứa ra về hết, nó mới rời khỏi nhà xí, lủi thủi chui vào bếp ăn cơm. Trong lúc buồn bực, lại tợp vài ngụm rượu trắng khách khứa uống còn thừa. Rượu có thể giải sầu... Chẳng mấy chốc, nó ngà ngà say, nó thấy trời đất quay cuồng, ngọn lửa trong lòng càng cháy mạnh. Nghĩ từ bãi đờm nghĩ đi, Bách Thuận thấy mình có thù không đội trời chung với lão Mã. Nếu không uống rượu, nó chỉ cần đánh một giấc là oán hận tiêu tan. Nhưng khi đã uống rượu trắng, mà lại là loại rượu nồng độ mạnh, thì nó lại càng quyết chí báo thù. Cũng vì nhất thời lửa giận từ tim bốc lên, cái ác từ mật nảy ra, Bách Thuận rời khỏi bếp nhà Dương Nguyên Khánh, đi về nhà mình. Nó chui vào chuồng bò, lấy con dao mổ lợn, tới Mã Gia Trang để giết lão Mã đánh xe ngựa. Nếu không trừ khử, không biết sau này lão ta sẽ còn nghĩ ra chiêu độc gì để hãm hại nó nữa. Lão Mã đáng phải trả giá, vì một bãi đờm.

Dương Gia Trang cách Mã Gia Trang 13 dặm. Trời tối đen. Tuyết mỗi lúc một dày. Bách Thuận đội tuyết đi về hướng Mã Gia Trang. Bước chân nó in dấu trên tuyết. Kể từ khi theo học mổ lợn với lão Tăng, tổng cộng nó đã giết hơn 300 con gà, hơn 80 con chó và hơn 40 con lợn. Giết gà, giết chó, giết lợn cũng chỉ vì cuộc sống, chứ chẳng phải có oán thù gì với chúng. Lúc đầu, nó cũng hơi sợ, nhưng lâu dần thành quen. Chỉ cần ấn mũi dao, là sự việc kết thúc. Chuyến này đi giết lão Mã lại khác với chuyện giết gà, giết chó, giết lợn. Tuy trước đây, nó chưa giết người bao giờ, nhưng sẵn có một bầu thù hận trong lòng, giờ nó chẳng thấy sợ chuyện giết người một tí nào. Chỉ cần một nhát dao, là bao nhiêu oán hận chất chứa trong lòng sẽ được giải tỏa. Bởi vậy, dù vẫn chưa giết được lão Mã, nhưng mới chỉ nghĩ đến điều ấy thôi, nó đã thấy sướng râm ran cả người. Lúc say rượu, người khác thường chân nam đá chân chiêu, nhưng nó lại đi lại đĩnh đạc, hùng dũng. Thầm nghĩ, lúc này đây, ông anh Bách Nghiệp đã động phòng, làm xong chuyện cần làm với cô dâu. Thằng em Bách Lợi không rõ lại đang tìm ai để “thăng thiên”. Ăn Tết xong, nó vẫn sẽ lại tới phòng cơ vụ làm một anh công nhân đốt lò. Còn lão Dương, sau khi kết thông gia với nhà giàu, lúc này có lẽ lão ta đang chắc mẩm sau này sẽ còn trúng quả đậm hơn... Nhưng chỉ sớm mai thôi, bọn họ sẽ biết rằng, lão Mã không còn ở trên đời này nữa. Nghĩ đến bộ mặt kinh hãi, khiếp đảm của bọn họ, Bách Thuận thấy trong lòng chao ôi là sảng khoái. Té ra, nó không chỉ đơn thuần là giết lão Mã, mà là giết để cho mọi người biết chất nó. Té ra, nó có thù với tất cả đám người này. Mải say, mải nghĩ, bất giác đã tới đầu làng Mã Gia Trang lúc nào không hay. Chợt một luồng gió bấc thổi đến, rượu trong người trào lên, nó lật đật chạy tới sân đập lúa đầu làng để nôn. Đột nhiên, chân tay loạng choạng, người đổ dúi dụi vào đống rơm. “Oẹ oẹ...”, nôn thốc nôn tháo. Xong, thấy trong bụng nhẹ nhõm hơn rất nhiều, đầu óc cũng tỉnh táo hơn hẳn. Đứng dậy, chùi mép, chợt thấy một đứa bé đang ngồi chầu hẫu bên cạnh, nó giật bắn mình. Thì ra, vừa rồi, nó đã đè lên người thằng bé. Người thằng bé đầy tuyết, độ 12-13 tuổi, mắt to, gây gò da bọc xương, đương là tháng Chạp mà nó chỉ mặc một bộ quần áo mỏng tang, người đang run như cầy sấy. Bách Thuận ngỡ nó là một đứa ăn xin, sắp Tết mà không có nhà để về, phải ngủ trong đống rơm ở sân đập lúa. Bách Thuận còn chưa nói gì, thằng bé đã cất tiếng hỏi, giọng lập cập vì rét:

- Chú là ai? Làm cháu giật cả mình.

Bách Thuận “oẹ oẹ”, lại nôn ra hai bãi, rồi nói:

- Đừng sợ. Tớ là Dương mổ lợn ở Dương Gia Trang, đi ngang qua đây. Chú mày tên gì? Sao lại ngủ ở đây?

Thằng bé cúi đầu không nói. Bách Thuận hỏi lại, thằng bé nước mắt lưng tròng, bảo nó tên là Lai Hỷ, không phải ăn xin, mà là người ở Mã Gia Trang, con trai lão Triệu làm nghề buôn lừa. Một năm trước mẹ nó mất, bố nó lấy vợ kế, mụ ta dắt đến ba đứa con riêng. Mẹ kế vốn đối xử với nó không tệ, không đánh đập, cũng không mắng chửi bao giờ, có điều lúc ăn cơm, mụ ta không cho nó ăn no. Nửa năm trước, Lai Hỷ nhất thời nghĩ quẩn, trộm một chiếc lắc tay của mụ ta mang ra chợ phiên đổi bánh nướng ăn. Về sau, bị mụ ta phát hiện, nhưng không mách với lão Triệu mà đợi khi lão đi xa buôn lừa, ban đêm mụ mới lấy chiếc đinh đâm vào rốn Lai Hỷ. Mụ đâm nó cũng không phải chỉ vì chiếc lắc, mà vì chuyện ấy bị đồn ra ngoài, mọi người không trách Lai Hỷ, mà trách bà mẹ kế đã ngược đãi con riêng. Nếu như ngày thường để Lai Hỷ được ăn no, thì nó sẽ không trộm chiếc lắc. Mẹ kế tức nó vì tội đã làm bại hoại thanh danh của mụ ta. Lúc lão Triệu buôn lừa về, Lai Hỷ không dám nói lại với bố, sợ từ chuyện cái đinh sẽ lại lòi ra chuyện chiếc lắc, rồi từ chuyện chiếc lắc lại lòi ra nhiều chuyện khác. Cũng từ đấy, sau này hễ nó mắc lỗi là mụ ta lại đâm nó. Bởi vậy, hễ lão Triệu đi xa buôn lừa, là nó lại không dám ngủ ở nhà. Trước Tết, lão Triệu lại đi xa buôn lừa, thành ra ngày nào nó cũng phải ra ngủ ở sân đập lúa đầu làng. Có bận, mẹ kế tới sân đập lúa tìm nó, để để phòng, hôm nay nó ngủ sần đập lúa này, mai chuyển sang ngủ ở sân đập lúa khác. Vừa nãy, nó đã ngủ say, bị Bách Thuận dẫm vào, tưởng mẹ kế lại đến tìm nó nên mới hoảng sợ. Vừa nói, nó vừa vén vạt áo mỏng cho Bách Thuận xem. Nhờ ánh sáng của tuyết, Bách Thuận thấy xung quanh rốn thằng bé có mười mấy vết đinh đâm. Có vết đã thành sẹo, có vết vẫn còn đang mưng mủ. Nhìn xong, Bách Thuận tạm quên đi nỗi buồn bực trong lòng, thở dài:

- Vốn chỉ là một chuyện, nhưng ở giữa lại còn có mấy đoạn zíc zắc.

Lại hỏi:

- Chú mày ngủ ở đây không lạnh à?

- Cháu không sợ lạnh, chỉ sợ sói.

Lúc này, Bách Thuận đã tỉnh hẳn rượu. Nghĩ lại năm xưa, chỉ vì làm mất một con cừu, ban đêm không dám về nhà, phải ngủ trên sân đập lúa ở Dương Gia Trang. Nửa đêm, gặp lão Bùi cắt tóc. Giờ thấy một đứa trẻ mới tám, chín tuổi đầu, trong nhà đã xảy ra biến cố. Sau đấy, nó có mẹ mới, vì một chiếc lắc tay mà rốn bị đâm thê thảm. Để rồi năm hết Tết đến, vẫn phải lang thang như kẻ không nhà không cửa. Cùng là mẹ kế, nhưng so với bà vợ kế mặt người dạ thú của sư phụ Tăng, mẹ kế của Lai Hỷ chẳng tử tế bằng. Mình đã 18 tuổi đầu, tuy có bị một vài kẻ làm cho ấm ức, nhưng cũng chưa đến nỗi bi đát như thằng nhóc này. Giết lão Mã thì dễ, nhưng sau đó mình sẽ ra sao? Té ra, mọi chuyện trên đời này, chuyện nào cũng ẩn chứa những ấm ức cả. Bách Thuận cảm thán:

- Lẽ ra, chuyện này tớ không can thiệp... Nhưng ai bảo tớ gặp chú mày, nhỉ?

Rồi tiếp:

- Đi! Tớ đưa chú mày đến một nơi ấm áp.

Rồi dắt tay thằng bé, cả hai rời khỏi Mã Gia Trang. Lúc này, bầu trời như sà xuống thấp hơn. Tuyết mỗi lúc một dày, bông tuyết to như lông ngỗng. Hai người, một cao một thấp, đội tuyết đi về nơi có ánh đèn trên thị trấn. Lai Hỷ cũng đã vô tình cứu mạng một người. Người ấy là một gã đánh xe ngựa ở Mã Gia Trang, họ Mã, lúc đánh xe ngựa thích thổi khèn, trước lúc ngủ cũng phải thổi khèn.

9

Lúc 70 tuổi nghĩ lại, Bách Thuận thấy chuyện mình quen với cha Chiêm - linh mục Thiên chúa giáo - ở Diên Tân năm 19 tuổi quả là một chuyện trọng đại. Vì quen biết cha Chiêm, nên nó mới tới phố huyện, và vì tới phố huyện, nên mới cưới vợ. Trước khi biết cha Chiêm, nó học nghề ở xưởng nhuộm của lão Tưởng ở Tưởng Gia Trang. Lúc theo học nghề mổ lợn với lão Tăng, Bách Thuận đã gặp cha Chiêm. Cha Chiêm là người Ý, tên thật là Simone-Sell-Benspumachi, tên Trung Quốc là Chiêm Thiện Bộc, người Diên Tân quen gọi là “cha Chiêm”. Chú của cha Chiêm truyền giáo tại Trung Quốc. Lúc đầu, ông ta ở Bắc Bình, sau tới Phúc Kiến, Vân Nam, Tây Tạng. Năm 56 tuổi, ông ta từ Tây Tạng quay lại Trung Nguyên, dừng chân tại Khai Phong (tỉnh Hà Nam), giữ chức Hội trưởng Giáo hội Thiên chúa giáo Khai Phong. Khi ấy, Giáo hội quản lý Phân hội Thiên chúa giáo của 32 huyện ở phía đông và phía bắc Hà Nam. Năm 26 tuổi, cha Chiêm theo ông chú tới Trung Quốc, và được Giáo hội Khai Phong cử về Diên Tân. Tên Trung Quốc của cha Chiêm là do ông chú đặt cho. Thời cha Chiêm tới Diên Tân, người dân ở đây vẫn chưa có ai tin theo Chúa. Diên Tân là Phân hội Thiên chúa giáo thứ 33 thuộc quyền quản lý của Giáo hội Khai Phong. Lúc tới Diên Tân, cha Chiêm 26 tuổi, mũi cao, mắt xanh, không biết nói tiếng Trung Quốc. Thấm thoắt hơn 40 năm, cha Chiêm đã hơn 70, biết nói tiếng Trung Quốc, biết nói thổ ngữ Diên Tân, nhưng sống mũi tẹt xuống, mắt đục, chuyển sang màu vàng, Lúc cha chắp tay sau lưng đi trên phố, nhìn từ phía sau, bước đi, dáng dấp của cha trông chẳng khác gì một ông lão bán hành ở Diên Tân. Cha Chiêm có vóc dáng cao hơn người Diên Tân, khoảng 1,9 mét. Trước khi cất tiếng, lúc nào cũng khịt khịt mũi. Nhưng cha không thích hợp cho công việc truyền giáo. Cũng có thể, lời răn dạy của Chúa, cha đều có sẵn trong bụng cả, nhưng cũng như thầy Uông ở lớp tư thục khi xưa, kiến thức của cha giống như sủi cảo luộc trong ẩm trà, có đấy, nhưng đổ mãi không ra. Cái sự khác nhau giữa cha Chiêm và thầy Uông là, khi không đổ ra được những lời của Khổng Tử, thầy Uông liền cáu với học trò. Còn cha Chiêm, khi không nói ra được ý chỉ của Chúa, cha không cáu bẳn với con chiên, cũng không cáu bẳn với chính mình, mà cha cứ nói, cứ giảng mãi, càng nói càng bung bét, hoặc giả, đứt ý. Lúc ấy, cha liền khịt khịt mũi một thôi một hồi, rồi nói lại từ đầu. Có một đoạn, mà cha nói đi nói lại đến vài lần. Chúa đã bị cha nói thành một người khác.

Trước đây hơn 40 năm, khi cha Chiêm tới Diên Tân truyền giáo, ông chú của cha Chiêm vẫn làm Chủ tịch Giáo hội Thiên chúa giáo Khai Phong. Diên Tân là vùng đất chua mặn, mười năm thì có tới chín năm bị thiên tai, nêu không phải hạn hán, thì là ngập úng. Cả huyện có hơn 30 vạn dân, nhưng những người ngày nào cũng được ăn no chỉ hơn một vạn. Người Diên Tân sở dĩ gầy là vì thế. Lúc ăn cơm, cái bụng mới no được một nửa, đã phải buông đũa. Chúa thương tình, ông chú cha Chiêm cũng gửi gắm nhiều hy vọng vào người cháu, bèn rót tiền để xây một tòa giáo đường ở phố Bắc trên phố huyện. Vốn định xây một tòa giáo đường nhỏ, số gạch ngói và vật liệu gỗ Giáo hội Khai Phong bỏ tiền ra mua đủ để xây tòa giáo đường có 16 ô cửa sổ, có sức chứa hơn 100 người. Cha Chiêm tuy không có khiếu truyền giáo, nhưng lại có khiếu xây dựng, ở Ý, cha có một ông cậu làm nghề xây dựng. Từ nhỏ, cha Chiêm sống và lớn lên ở nhà bà ngoại, nhiều lần chứng kiến công việc của ông cậu, nên cũng biết đại khái về xây dựng. Vẫn là chỗ gạch ngói ấy, vật liệu gỗ ấy, nhưng cha dùng gạch xanh để xây mặt Tây, mặt Bắc của tòa nhà, còn mặt Đông, mặt Nam, cha cho xây tường đất, mặt khuất của mái nhà lợp ngói, mặt hướng về mặt trời lợp chiếu cỏ và phên. Vật liệu gỗ không đủ, cha tự mua hơn 20 cây du ở Diên Tân, xẻ ra thành tấm. Với số vật liệu chỉ đủ xây tòa giáo đường có 16 ô cửa sổ, cha xây được hẳn một tòa giáo đường có 32 ô cửa sổ. Sau khi xây xong, tòa giáo đường có thể chứa một lúc hơn 300 người. Sau hơn 40 năm, trừ phi trời mưa liên tục mười ngày, tòa giáo đường mới bị dột, còn nếu chỉ mưa trong chín ngày đổ lại, đảm bảo bên trong vẫn khô cong. Nhưng sau hơn 40 năm, tòa giáo đường ấy về cơ bản là bỏ không. Bởi lẽ, trong hơn 40 năm cha Chiêm truyền giáo ở Diên Tân chỉ có tám người theo đạo. Năm kia, Diên Tân có một viên huyện trưởng mới tên là Tiểu Hàn. Tiểu Hàn muốn mở trường Diên Tân Tân Học. Không có học đường, hắn liền đuổi cha Chiêm ra khỏi giáo đường, biến nơi đó thành học đường của Tiểu Hàn. Sở dĩ Tiểu Hàn dám làm thế, không chỉ vì hắn biết cha Chiêm có mâu thuẫn, tranh cãi giáo lý với cha Lôi, Hội trưởng Giáo hội Thiên chúa giáo Khai Phong khi ấy, nên không tiện đi kiện, mà còn vì ở Diên Tân này chẳng có mấy người theo Thiên chúa giáo. Chứ nếu như Diên Tân có đông tín đồ Thiên chúa giáo, Tiểu Hàn sao dám gây sự với cha Chiêm? Tuy tín đồ Thiên chúa giáo ở Diên Tân chỉ có tám người, nhưng cha Chiêm vẫn không hề nản chí. 70 tuổi, cha vẫn một năm bốn mùa, lặn lội khắp Diên Tân để truyền giáo, bất kể gió mưa. Hồi theo lão Tăng học nghề mổ lợn, Bách Thuận thi thoảng bắt gặp cha Chiêm đi tới các làng truyền giáo. Kẻ mổ lợn, người truyền giáo, tình cờ cùng đi tới một ngôi làng, nên đụng mặt nhau. Bên này mổ lợn xong, bên kia truyền giáo xong, hai bên lại cùng nhau nghỉ chân dưới gốc cây liễu đầu làng. Sư phụ Bách Thuận là lão Tăng hút thuốc, cha Chiêm cũng hút thuốc. Lúc hai người hút thuốc, cha Chiêm bèn vận động lão Tăng tin theo Chúa Trời. Lão Tang vỗ ống điếu bồm bộp:

- Đến thuốc lá còn chưa hút với nhau một điếu, việc gì tôi phải tin theo lão ta?

Cha Chiêm khịt khịt mũi:

- Khi đã tin theo Ngài, bác sẽ biết bác là ai, từ đâu đến và sẽ đi đâu.

Lão Tăng:

- Những điều ấy thì tôi cũng biết. Tôi là người mổ lợn, từ Tăng Gia Trang đến, và đi tới các làng để mổ lợn.

Mặt cha Chiêm đỏ lựng lên. Cha lắc đầu, thở dài:

- Bác không thể nói như thế được.

Nghĩ một lúc, cha lại gật đầu:

- Kể ra, bác nói thế cũng đúng.

Dường như, không phải cha muốn thuyết phục lão Tăng, mà là lão Tăng đã thuyết phục được cha. Mãi một lúc sau, cha vẫn không nói gì, cứ ngồi khan như thế. Rồi đột nhiên, cha lại bảo:

- Bác không thể lúc nào cũng nói trong lòng bác không có chuyện buồn rầu, phải không nào?

Câu nói của cha đã động chạm vào tâm khảm lão Tăng. Khi ấy, lão đang rầu rĩ chuyện mình có nên tục huyền hay không, và nếu tục huyền thì nên tiến hành trước hay sau khi hai thằng con lấy vợ. Lão Tăng bèn nói:

- Bác nói đúng quá. Phàm là người thì ai cũng có nỗi khổ tâm cả.

Cha Chiêm:

- Khi buồn rầu, bác không tìm đến Chúa, thì tìm ai?

- Chúa có thể làm việc gì giúp tôi?

- Chúa sẽ khiến bác biết ngay rằng, bác là một tội đồ.

Lão Tăng liền nổi cáu:

- Thế là cái kiểu gì? Chưa gặp nhau bao giờ, sao lại đổ lỗi cho tôi?

Nói chuyện không hợp nhau, hai người lại ngồi khan. Đột nhiên, cha Chiêm lại bảo:

- Cha của Chúa cũng là một nghệ nhân, ông làm nghề thợ mộc.

Lão Tăng nói, vẻ khó chịu:

- Mỗi người mỗi nghề. Tôi không tin vào đám thợ mộc.

Lúc cha Chiêm và lão Tăng nói chuyện với nhau, Bách Thuận không mấy để ý tới cha Chiêm, nhưng lại thấy ngưỡng mộ đồ đệ của cha Chiêm là Tiểu Triệu. Tiểu Triệu là người địa phương, hơn 20 tuổi, bố hắn chuyện bán hành. Công việc hàng ngày của hắn là cưỡi chiếc xe đạp, chở cha Chiêm tới các làng truyền giáo. Chiếc xe đạp do Pháp sản xuất, hiệu Phi-líp. Hồi trẻ, cha Chiêm tự đạp xe, sau mấy mươi năm, tuổi cao, lưng còng, mắt kém, cha bèn tuyển một đồ đệ, bắt hắn học đi xe đạp, rồi chở cha đi khắp nơi. “Bính boong, bính boong”, một hồi chuông vang lên, thế là mọi người biết cha Chiêm tới. Khi cha Chiêm truyền giáo, Tiểu Triệu không nói leo, mà ngồi giữ xe và ngủ gật. Thi thoảng, hắn buộc thêm một chiếc giá đỡ ở phía đuôi xe, trên đó chở vài bó hành. Trong lúc cha Chiêm truyền giáo, hắn lượn quanh làng bán hành. Cha Chiêm cũng mặc kệ. Gặp nhau nhiều lần, nhưng Bách Thuận không mấy để ý đến cha Chiêm, mà thích nghiền ngẫm về gã Tiểu Triệu bán hành. Lúc hắn gà gật hay bán hành, Bách Thuận lại ngắm nghía chiếc xe đạp. Một lần, nó đánh bạo bước tới gần, sờ vào chiếc ghi-đông xe trông như sừng cừu, nói với Tiểu Triệu:

- Món này không phải vừa đâu nhé. Chạy nhanh hơn cả ngựa. Phải tay lái mới, đổ hành là cái chắc.

Dương Bách Thuận nói chuyện chiếc xe đạp với Tiểu Triệu, không phải vì bản thân chiếc xe đạp, mà vì gã thấy hơi khó hiểu về mối quan hệ lỏng lẻo giữa Tiểu Triệu và sư phụ. Lúc sư phụ truyền giáo, đồ đệ không trợ giúp sư phụ thì thôi, lại còn đi bán hành, thế thì còn ra thứ thể thống gì? So sánh với quan hệ giữa minh và sư phụ, sư mẫu khi ấy, Bách Thuận cảm thấy sao sư phụ, sư mẫu bắt nạt, chèn ép mình quá thể. Đừng nói chuyện làm việc khác ngay trước mặt sư phụ. Ngay cả khi cùng sư phụ làm một việc giống nhau, giết lợn là chỉ được có giết lợn, vậy mà ba cỗ nội tạng, vẫn cứ phải đợi sư mẫu chia cho. Mổ lợn cả ngày trời, mà đến ngay một chỗ ở cũng không có. Bách Thuận muốn mượn chiếc xe đạp để bắt chuyện, hỏi dò về mối quan hệ giữa Tiểu Triệu, cha Chiêm và Chúa, xem Tiểu Triệu đã xử lý mối quan hệ ấy như thế nào. Nào ngờ, Tiểu Triệu không muốn bắt chuyện dông dài. Vừa nói đến chiếc xe đạp, Tiểu Triệu đã chặn họng, đẩy tay nó ra khỏi chiếc xe đạp, nói tỉnh queo:

- Tay mồ hôi... Bẩn nước sơn bây giờ.

Lão Tăng cho rằng, một người mổ lợn và một người truyền giáo có thể ngang hàng với nhau, nhưng đến hàng đồ đệ, thì rõ ràng đã có sự phân biệt cao thấp. Sau này, hai bên gặp nhau, Bách Thuận cay cú, không thèm để ý đến Tiểu Triệu nữa. Lần ấy, sau vụ giết hụt lão Mã, Bách Thuận không trở lại Dương Gia Trang nữa. Tuy vẫn chưa tận tay giết người, nhưng trong tâm tưởng, nó tin rằng, lão Mã đã bị nó giết. Không chỉ lão Mã, mà cả đám đồng lõa với lão ta như lão Dương bán đậu phụ, Bách Lợi làm công nhân đốt lò, cũng đã đều bị gã giết hết. Giết trong tâm tưởng. Mảnh đất nơi mình đã giết người không thể dung thân được nữa. Lần ra đi này khác với lần bỏ nhà ra đi khi xưa. Lần trước ra đi trong tâm trạng ấm ức, còn lần này, tâm trạng nó thật sự thanh thản. Nhưng... bỏ đi thì dễ, đi đâu mới là chuyện khó. Bách Thuận thấy lần này còn khó hơn cả lần trước, ở Diên Tân này, trải qua mấy bận sóng gió, nó đã chẳng thể nào nghĩ ra một ai để nương nhờ. Tuy chỉ đắc tội với vài người, nhưng nó cảm tưởng như đã đắc tội với cả Diên Tân này. Tuy chỉ hục hặc với vài người, nhưng nó cảm tưởng như đã hục hặc với cả Diên Tân này. Muốn tìm một con đường thoát, xem ra, phải bỏ Diên Tân này mà đi. Ngay sau hôm chia tay với Lai Hỷ, Bách Thuận đội mưa tuyết tới bến đò Diên Tân, muốn đi đò qua sông Hoàng Hà, tới Khai Phong làm thuê. Nhưng nó chưa từng một lần tới Khai Phong, còn không biết sau khi tới Khai Phong sẽ phải bắt đầu từ đâu, liệu có trụ được không. Nhưng nó chỉ cảm tưởng rằng, ở đó đất rộng, người đông, chắc chắn có nhiều lối thoát, dễ nương thân hơn ở quê. Nó liền tới bến đò Diên Tân. Nhưng tuyết lớn, lão Diệp chèo đò đã về nhà từ lúc nào. Toan quay về, chợt nghĩ ra mình đã là kẻ không nhà không cửa, bèn đi tới nhà lão Nguyễn, chủ quán ăn ở bến đò, để tránh tuyết. Nó vén chiếc rèm cửa von là một tấm chăn được cắt làm đôi, bước vào trong quán, thấy bên trong có ba người đang sưởi lửa. Một người trong đó là lão Cố, quản gia xưởng nhuộm ở Tưởng Gia Trang, còn hai người kia là người học nghề ở xưởng nhuộm. Bách Thuận không quen lao Cố, nhưng một trong hai người học nghề tên là Tiểu Tống, trước đây học cùng nó ở lớp tư thục của thầy Uông. Hai người liền chào nhau. Lão Cố đầu vuông. Trước Tết, lão ta đặt hai đồ đệ tơi huyện Cấp gom hàng - hàng ở đây tức là vải và sợi - để chở về Tưởng Gia Trang nhuộm. Lúc ở huyện Cấp về, gặp trời tuyết lớn, Tưởng Gia Trang lại ở bên kia sông Hoàng Hà, không qua sông được, nên cũng đành vào quán ăn của lão Nguyên đê tránh tuyết. Cả bọn sưởi đã được một lúc. Lão Cố thấy Bách Thuận mặt mũi lạ hoắc, lại chẳng nói chẳng rằng. Bách Thuận cũng không dám bắt chuyện với lão. Tiểu Tống thấy lão Cố quản gia chẳng đoái hoài gì đến Bách Thuận, cũng không dám nói chuyện nhiều với nó. Suốt sáng, chỉ ba người bọn họ nói về chuyện của xưởng nhuộm, còn nó chỉ nghe. Kẻ nói, người nghe, nhưng có một niềm chung, ấy là mong tuyết sớm tạnh. Ai ngờ, tuyết mỗi lúc một lớn. Mới đến nửa buổi chiều mà trời đã tối mịt, cả bọn đành tá túc trong quán ăn của lão Nguyễn. Buổi đêm, Bách Thuận và Tiểu Tống ngủ cạnh nhau, lúc ấy hai gã mới thì thầm, hỏi han về tình hình của nhau. Kể từ khi thôi học ở lớp tư thục của thầy Uông đến giờ, Tiểu Tống chỉ nhuộm vải ở xưởng nhuộm Tưởng Gia Trang, chưa chuyển một chỗ nào khác. Tiểu Tống bảo:

- Tớ thì cứ nhuộm vải thôi. Nhất nghệ tinh mà.

Bách Thuận thấy có phần ngưỡng mộ, bởi hắn có thể chuyên tâm làm một công việc và có thể gắn bó lâu dài ở một chỗ. Tiểu Tống hỏi chuyện Bách Thuận. Nó thở dài, kể tất tật ngọn ngành, từ chuyện trường Diên Tân Tân Học trở đi, cho đến chuyện theo lão Tăng học nghề mổ lợn, đến chuyện ông anh lấy vợ, đến chuyện bây giờ không biết nương nhờ vào đâu, định vượt sông Hoàng Hà tới Khai Phong tìm việc. Hai năm nay, gã đã đổi việc mấy lần, nhưng chẳng việc nào làm đến đầu đến đũa. Không làm đến đầu đến đũa không phải vì bản thân không muốn thế, mà vì sự cố cứ xảy đến liên xoành xoạch. Bây giờ, bảo tới Khai Phong, nhưng ở đó lạ nước lạ cái, trong bụng có phần hoang mang. Không kể còn đỡ, chứ hễ kể, lại nẫu ruột, nẫu gan. Gì thì gì vẫn là bạn học với nhau, nên vừa nghe Bách Thuận dốc bầu tâm sự xong, Tiểu Tống liền vỗ tay đánh đét:

- May quá, xưởng nhuộm tớ làm đang thiếu một chân đốt lò. Không biết cậu có muốn làm không.

Bách Thuận sướng như mở cờ trong bụng:

- Tớ đã đến đường cùng rồi, kén cá chọn canh gì nữa mà í bảo muốn với không muốn. Làm anh đốt lò, nhưng ở gần nhà, vẫn còn hơn tới Khai Phong, lạ nước lạ cái.

Tiểu Tống:

- Cậu nói chỉ được cái đúng. Người ở những nơi sầm uất là chúa hay bắt chẹt người nhà quê.

Lại bảo:

- Để ngày mai tớ nói với bác Cố, xem bác ấy có nhận cậu không.

Bách Thuận:

- Tớ thấy bác ấy trông cứ lầm lì thế nào ấy, sợ bác ấy không châm chước cho.

Lại bảo:

- Bác ấy mà đồng ý là tốt nhất. Như thế, cậu cũng có bạn.

Nói xong, lại cảm thấy không ổn, vội chữa:

- Ý tớ không phải bảo cậu cần phải có bạn, mà là tớ cần phải có một người bạn bên cạnh. Sau hai năm bươn chải, tớ cảm tưởng một mình lớ không trụ được.

Tiểu Tống an ủi gã:

- Cậu đừng bi quan thế. Vẫn còn mấy mươi năm phía trước cơ mà.

Sáng hôm sau, cả bọn ngủ dậy sớm. Tuyết đã tạnh, mặt trời ló ra. Tiểu Tống đem chuyện của Bách Thuận trình bày với lão Cố quản gia, rằng sau hai năm sóng gió, giờ Bách Thuận không có nơi nương tựa, mong lão Cố hãy nhận để gã đốt lò trong xưởng. Lão Cố nghe xong, chỉ bảo:

- Có hai năm mà cậu ta thay đi đổi lại bao nhiêu chỗ, đến đâu cũng hục hặc với người ta, sợ cậu ta không phải là người thật thà.

Lại bảo:

- Không phải tớ không nể mặt cậu, nhưng ông chủ nhà mình thế nào thì cậu cũng biết rồi đấy. Không sợ người đần, chỉ sợ người không thật thà. Sau này nhỡ cậu ta gây ra tai vạ gì, thì tớ có mà gánh không hết tội.

Nhưng khi lão Cố ra khỏi quán ăn, thấy mười mấy bao vải và sợi để ở chiếc lán ngoài quán hôm qua đã được Bách Thuận vác hết ra ngoài bến đò. Thì ra, lúc thầy trò lão Cố đang ngủ say, nó đã thức dậy từ canh năm, lọ mọ một mình khuân vải và sợi. Sau hai năm lăn lộn sóng gió, Bách Thuận bây giờ cũng khác hẳn. Một bao vải và sợi chí ít cũng phải nặng nửa tạ. Lão Diệp lái đò cũng đã chống thuyền tới bến, nó lại cong mông, khệ nệ vác từng bao tải lên thuyền. Trời tuyết lạnh giá, mà toàn thân nó vẫn đẫm mồ hôi. Hơi nóng từ cơ thể phả ra, trông như chiếc lồng hấp di động. Tiểu Tống chỉ tay về phía Bách Thuận ở đằng xa, nói với lão Cố:

- Bác nhìn kìa.

Lão Cố nhổ một bãi nước miếng xuống đất:

- Nhìn nhìn cái con khỉ? Không vác bao còn chứng tỏ cậu ta là người thật thà. Chứ đã vác bao, thì càng chứng tỏ tớ không nhìn nhầm người. Tay này không vừa đâu. Tớ chẳng dám dây.

Lúc thầy trò lão Cố ra tới bến đò, thì Bách Thuận đã vác xong số hàng lên thuyền. Chiếc áo bông ướt sũng mồ hôi. Ba thầy trò lão Cố lên thuyên. Nếu lúc này Đương Bách Thuận bắt lời với lão Cố, thì cái công cặm cụi vác bao của gã coi như vứt. Nhưng khi gặp lại lão Cố, không thấy lão ta tỏ ý khen ngợi, cũng không có ý thu nhận mình, Bách Thuận cũng chẳng nói chẳng rằng. Vốn dĩ, nó cũng có thể đi cùng thuyền với bọn họ để sang bờ bên kia, nhưng giờ, nó không đi, mà nhảy lên bến, vẫy tay chào Tiểu Tống. Chính cái sự nhảy lên bến và vẫy tay của nó làm lão Cố động lòng, thấy nó cũng là người thật thà, chất phác, bèn vẫy tay, bảo:

- Này cậu, lên thuyền đi. Tới xưởng nhuộm ra mắt ông chủ xem sao. Ông chủ mà nhận cậu thì là cái phúc của cậu, còn nếu không thì cậu cũng đừng oán tớ.

Bách Thuận lại nhảy lên thuyền. Cả bọn vượt sông Hoàng Hà, rồi cùng đi tới Tưởng Gia Trang.

Xưởng nhuộm của lão Tưởng ở Tưởng Gia Trang có tên Hồng Nguyên Thái. Trong xưởng kê tám chiếc nồi nhuộm rất to, đường kính một trượng²³ , lửa cháy rừng rực suốt ngày đêm. Mỗi nồi một màu nhuộm khác nhau: đỏ, vàng cam, vàng, xanh lục, xanh da trời, xanh lam, tím, đen. Quẳng một tấm vải trắng hoặc một xâu sợi trắng vào nồi nhuộm màu đen, luộc hai canh giờ đồng hồ, vớt ra, liền biến thành vải đen hoặc sợi đen. Đem một tấm vải trắng hoặc một xâu sợi trắng quẳng vào những nồi nhuộm khác, sau hai canh giờ đồng hồ vớt ra, liền có vải đỏ, vải da cam, vai vàng, vải xanh lục, vải xanh da trời, vải xanh lam, vải tím hoặc sợi đỏ, sợi da cam, sợi vàng, sợi xanh lục, sợi xanh da trời, sợi xanh lam, sợi tím. Trong phạm vi trăm dặm, tại Diên Tân chỉ có hai xưởng nhuộm. Xưởng của lão Tưởng ở Tưởng Gia Trang là một trong hai số đó. Xưởng lão Tưởng có hơn chục người giúp việc. Lão Tưởng tuổi ngoài 50. Năm xưa, lão buôn trà, xuôi ngược từ Diên Tân tới miến Giang Tô, Chiết Giang. Phải những lúc gặp vụ làm ăn hời, lão cũng sang các tỉnh khác bán trà. Sau này có tuổi, ngại đi, lão mở một xưởng nhuộm. Lão Tưởng gầy đét, mũi điều hầu. Thời trẻ buôn trà, cũng hay chuyện. Cánh buôn trà dọc tuyến Diên Tân - Giang Tô, Chiết Giang đều nghe tiếng lão Tưởng diều hâu hay chuyện. Sau 50 tuổi, lão đột nhiên ít nói. Nhưng cái sự nói chuyện cũng giống như cái sự hút thuốc vậy, không thể bảo cai là cai ngay được, mười người bảo cai thì có đến tám người thất bại. Nhưng lão Tưởng đã bảo cai là cai. Thậm chí, cai có phần triệt để thái quá, cả ngày không nói lấy một câu. Gặp việc gì, chỉ nghĩ, làm mọi người thấy lạ quá, không quen. Chẳng hạn, ở xưởng nhuộm, chỉ một câu nói bình thường thôi, nhưng lão ta vẫn nghĩ chán nghĩ chê. Nghĩ chán nghĩ chê đấy, nhưng khi đặt nó vào miệng, rồi thốt nó ra, thì lại vẫn chỉ là một câu nói bình thường. Người khác ngỡ câu nói ấy bình thường, nhưng vì câu nói ấy đã phải trải qua cái sự nghĩ chán nghĩ chê, nên tự lão Tưởng cảm thấy câu nói ấy không hề thường. Nếu người khác nghe và làm theo đúng cái nghĩa đen của câu nói bình thường ấy, là y như rằng lão nổi cáu. Sau khi Bách Thuận tới nhà lão Tưởng, lão ta nhìn gã một cái, rồi cúi đầu, ra chiều nghĩ ngợi. Tiểu Tống đứng bên cạnh nói đỡ:

23. Đơn vị đo lường của Trung Quốc. 1 trượng = 10 thước. 1 thước = 1/3 mét.

- Thưa ông chủ, cũng chỉ là việc đốt lò thôi mà. Cậu ấy là người thật thà, chất phác lắm ạ.

Lão Tưởng lừ Tiểu Tống một cái, rồi lại cúi đầu suy ngẫm. Suy ngẫm chán chê xong, cũng chẳng nói gì, chỉ huơ tay, ý bảo lão Cố nhận Bách Thuận ở lại làm việc.

Nhưng sau khi Bách Thuận ở lại, lão Cố quản gia không để cho gã đốt lò, mà điều Ngải - vốn làm công việc gánh nước - chuyển sang đốt lò. Còn Bách Thuận lại thế vào chỗ trước đây của Ngải là gánh nước, ở xưởng nhuộm, gánh nước không coi là một nghề. Nhưng Bách Thuận lại nghĩ, đốt lò cũng không đáng gọi là nghề. Vừa chân ướt chân ráo đến, được gánh nước đã là tốt lắm rổi. Nhưng sau mười ngày gánh nước, nó mới ngấm đòn. Gánh nước ở đây không phải để phục vụ bếp núc, mà phục vụ xưởng nhuộm. Nhà lão Tưởng có tám chiếc nồi nhuộm to bự, mỗi chiếc có một bể nước riêng được xây bằng gạch. Sau khi vải, sợi được nhuộm xong, phải đem đi giũ. Giũ xong mới vắt lên sào phơi. Mỗi chiếc bể đều dài rộng hai trượng. Nước giũ cứ ba ngày lại thay một lấn. Tám chiếc bể dành để giũ riêng từng màu: đỏ, vàng cam, vàng, xanh lục, xanh da trời, xanh lam, tím, đen, phải thay nước lần lượt. Ngày nào cũng phải gánh hơn 600 gánh nước. Giếng nước không xa lắm, ở ngay dưới gốc hòe ngoài sân. Nhưng 600 gánh nước ấy, từ lúc lấy gầu múc nước từ giếng lên, đổ vào thùng, rồi quẩy tới bể, đổ vào bể, cũng khá mất sức và thời gian. Hàng ngày, Bách Thuận phải thức dậy từ lúc gà gáy. Buổi tối, khi chòm sao tam tinh hiện trên bầu trời, gã mới xong việc. Ấy thế, nhưng hai ngày thì có tới hai ngày, nước trong bể giũ không kịp thay. Lúc ấy, nó mới cảm thấy gánh nước không bằng đốt lò, mới biết sự lợi hại của lão Cố quản gia. Thì ra, lão ta muốn dằn mặt nó. Nước giũ vải không kịp thay, thì cả xưởng nhuộm sẽ buộc phải ngồi chơi xơi nước. Lão Cố còn chưa kịp có ý kiến với nó, thì lão Tưởng chủ xưởng đã nổi cáu. Khi nổi cáu, lão Tưởng không mắng chửi, cũng không đánh đập người giúp việc. Thấy nước nhuộm của chiếc bể nào bị sẫm lại, lão ta liền nhìn chòng chọc vào chiếc bể ấy, rồi gọi Bách Thuận tới, lại nhìn chòng chọc vào nó. Kể từ khi vào làm việc ở xưởng nhuộm, lão Tưởng chưa nói với nó một câu nào. Có việc gì, thì cũng chỉ nhìn. Nhìn xong, cũng chẳng nói chẳng rằng, chỉ cúi đầu suy ngẫm. Tự dưng, có một kẻ đứng lù lù trước mặt anh và ngẫm nghĩ về anh, cảm giác ấy còn rùng rợn, khiếp đảm hơn việc hắn ta chửi anh, mắng anh. Bách Thuận hoảng hốt, vội vàng quẩy gánh, lật đật chạy tới giếng múc nước. Lúc ấy, nhớ lại quãng thời gian theo lão Tăng học nghề mổ lợn, tuy có ấm ức tí chút thật đấy, nhưng so với việc gánh nước bây giờ, còn nhàn nhã hơn nhiều lần. Có lúc, hai thầy trò đi lâu mỏi chân, liền nghỉ chân dưới gốc cây liễu, chuyên trò râm ran. Nhưng lão Tăng chỉ bao ăn, không bao ở. Ngày nào nó cũng phải chạy bộ 30 dặm. Còn ở xưởng nhuộm, gã có chỗ ở. Sau một tháng, cái sự gánh nước của nó cũng đã thành thục hơn. Thành thục không phải vì gánh nhiều nước hơn, mà vì gã quái hơn. Hóa ra, cái sự thay nước của tám cái bể cũng cần có tri thức cả. Ba bể màu sáng như vàng cam, vàng, xanh lam, bắt buộc phải ba ngày thay nước một lần, không được lười biếng. Nhưng năm bể màu tối còn lại, năm ngày thay nước một lần, màu nước cũng khó mà nhận ra. Trước đây, tám cái bể, bể nào cũng ba ngày thay một lần, vắt chân lên cổ, mà vẫn không kịp thay nước của ba bể vàng cam, vàng, xanh lam. Bây giờ, đã nắm được bí quyết, nó thấy chuyện thay nước nhẹ như lông hồng. Lão Tưởng trông màu nước bể không còn nghĩ ngợi lăn tăn nữa. Bách Thuận thấy nhẹ nhõm hơn trước rất nhiều.

Thấm thoắt đông qua, xuân tới. Ở nhà lão Tưởng lâu ngày, Bách Thuận giờ đã quen thuộc với tất cả mười mấy con người trong xưởng nhuộm. Lúc không quen, cảm giác xưởng nhuộm chỉ là xưởng nhuộm, nhưng khi đã quen rồi mới biết, xưởng nhuộm không chỉ có nhuộm vải, mà còn có nhiều việc khác. 13 người giúp việc đến từ năm miền quê khác nhau: năm người quê Diên Tân, ba người quê Khai Phong, hai người quê Sơn Đông, một người quê Nội Mông, còn có hai người quê Chiết Giang, quen biết với lão Tưởng từ hồi lão ta buôn trà. 13 người sống và làm việc chung với nhau, nhưng quê quán khác nhau, có người nói chuyện hợp nhau, có người nói chuyện không hợp nhau. Nếu lấy sự nói chuyện hợp hay không hợp làm tiêu chí, thì có thể chia bọn họ thành sáu phe. Lúc đầu, Bách Thuận cứ ngỡ, những người cùng quê tất sẽ là một phe, nhưng để ý lâu mới thấy, những người cùng quê lại thường xa lánh nhau. Còn những người trước đây chưa từng quen biết, ở với nhau lâu lại thành ra bạn bè thân thiết. Như Tiểu Tống, bạn học của Bách Thuận chẳng hạn. Gã là người Diên Tân, nhưng không hợp với mấy người Diên Tân, mà lại xoắn xuýt với gã người Nội Mông. Gã người Nội Mông tên là Tháp Lạp Tư Hãn, béo mập, tai phải xâu một lỗ khuyên tai, toòng teng là một chiếc đèn lổng lưu ly nhỏ xíu. Mọi người quen gọi gã là Tháp. Tháp không đến nỗi xấu bụng, nhưng có thói ma cũ bắt nạt ma mới. Hồi Bách Thuận mới tới xưởng nhuộm, gánh nước chưa thạo, lão Tưởng chủ xưởng bực nó lắm nhưng cũng chỉ có nhìn và ngẫm. Đằng này, Tháp lại nhìn nó bằng ánh mắt hình con dao, rồi còn lầm bầm vài câu tiếng Mông Cổ. Tuy Bách Thuận không biết thứ tiếng ấy, nhưng biết chắc, đó chẳng phải là lời lẽ tốt đẹp gì - Bách Thuận không hợp với Tháp, dần dà, cũng xa lánh cả với bạn học cũ là Tiểu Tống. Còn nữa, lão Cố quản gia cũng chẳng phải thật lòng gì với lão Tưởng chủ xưởng. Kể ra, hai người còn là họ hàng với nhau cơ đấy. Tuy tuổi tác sàn sàn nhau, nhưng xét vai vế, lão Cố là chồng bà dì họ xa của lão Tưởng. Lúc lão Tưởng ở xưởng, lão Cố là người thế này, nhưng hễ lão Tưởng vẳng mặt, lão Cố lại thành người khác. Lúc lão Tưởng không có ở xưởng, đám người giúp việc có lãng phí thuốc nhuộm, củi đốt, ăn vụng trong giờ làm việc, hay chơi đùa nghịch ngợm, lão Cố cũng mặc kệ. Việc thuộc phần sự của mình thì lão mặc kệ, nhưng việc không thuộc phận sự, chẳng hạn như khi đám giúp việc đưa chuyện người này người kia, thì lão lại rất thích tham gia. Người khác đưa chuyện thì cũng chỉ là một chuyện cụ thể, nhưng cứ qua miệng lão, là y như rằng một chuyện biến thành bảy, tám chuyện. Ngoài mặt, mọi người coi lão là quản gia, nhưng trong bụng, không ai là không ghét lão. Mọi người nhuộm vải cùng nhau, ăn cơm cùng nhau, trông thì có vẻ thuận hòa, đoàn kết, nhưng kỳ thực, mỗi người đều có một toan tính riêng của mình. Thậm chí, có kẻ còn hơn thế. Lão Tưởng chủ xưởng có hai vợ. Vợ cả tuổi ngoài 50, vợ bé mới hơn 20. Bách Thuận nghe Tiểu Tống bảo, gã thợ cả tên là Thuận Lợi, người Sơn Đông, chân dài nhẳng như cây sậy, tự xưng là Võ Nhị Lang²⁴, quan hệ lén lút với tiểu sư nương. Võ Nhị Lang đếch gì hắn? Đích thị mười mươi là thằng Tây Môn Khánh²⁵. Chuyện này, người trong xưởng nhuộm ai cũng biết, duy nhất mỗi lão Tưởng chủ xưởng là không biết. Nghe chuyện, Bách Thuận vừa thấy tức thay cho lão Tưởng, vừa thấy khó hiểu: Lão ta ngày nào cũng suy ngẫm việc này việc kia, sao lại không ngẫm ra chuyện ấy nhỉ? Rồi lại nghe nói, thời trẻ, lão Tưởng rất hay chuyện, đến năm 50 tuổi, đột nhiên ít nói hẳn. Nó nghĩ, chuyện này chắc không phải vô duyên vô cớ, mà phải có nguyên do gì đó ẩn chứa bên trong. Mấy năm qua, nó đã kinh qua nhiều chuyện, nên biết rất rõ rằng, trong mỗi câu chuyện đều có đầu, có đuôi. Giữa đầu với đuôi lại thường có mấy đoạn zíc zắc. Lão Tưởng đột nhiên ít nói, không hiểu đầu đuôi ẩn chứa ở tầng thứ nào, ở đoạn zíc zắc nào? Một cái xưởng nhuộm, nghìn đầu vạn mối, Bách Thuận mới chỉ nghĩ hộ nhà họ Tưởng và lão Tưởng thôi, mà đã đau hết cả đầu. Trước đây, khi theo lão Tăng mổ lợn, cộng thêm cả sư nương, tất cả có ba người, vậy mà nó đã cảm thấy quan hệ sao mà phức tạp. Giờ đổi sang làm ở xưởng nhuộm, vốn muốn tĩnh tâm... Ai dè, càng không thể tĩnh tâm. Nhưng chính vì đã kinh qua nhiều chuyện, nên nó cũng dần khôn ra. Cái sự khôn nhất của gã là không nên gây chuyện thị phi. Xưởng nhuộm tuy người đông chuyện tạp, nhưng Bách Thuận khắc cốt một điều, với ai cũng không được tỏ ra xa cách quá hay gần gũi quá. Kể cả với gã bạn học Tiểu Tống, Bách Thuận cũng không “làm bạn” và tỏ ra thân mật như nó đã có lần nói với Tiểu Tống trước khi đến xưởng nhuộm. Bách Thuận một mình một phe. Những mong giữ chắc chân gánh nước, rồi sẽ đi một bước dòm một bước, tiến tới học nghề nhuộm vải.

24. Tức Võ Tòng, nhân vật trong Thủy Hử.

25. Nhân vật trong Thủy Hử tư thông với Phan Kim Liên, vợ Võ Đại Lang, anh trai Võ Tòng.

Nhưng đến mùa thu năm ấy, Bách Thuận vẫn không giữ nổi bát cơm ở xưởng nhuộm. Mất bát cơm không phải vì đắc tội với lão Tưởng, hay vì xảy ra chuyện thị phi với một ai đó, mà vì một con khỉ. Ngoài những lúc nhìn và nghĩ ra, lão Tưởng chủ xưởng có hai sở thích lớn. Một là không thích ban ngày, chỉ thích ban đêm. Ban ngày, lúc xưởng nhuộm tất bật luộc vải, luộc sợi, thì lão ta toàn ngủ. Buổi tối, lúc xưởng nhuộm bắt đầu phơi vải, phơi sợi, thì lão mới từ phòng ngủ đi ra. Ban ngày, xưởng nhuộm không phơi vải, phơi sợi, vì sợ ban ngày trời nắng, vải và sợi sẽ bạc màu, thành ra, việc phơi vải, phơi sợi đều diễn ra vào buổi tối. Lúc này, bốn bể xung quanh tám chiếc bể giũ, người ta thắp 16 ngọn đèn dầu bò. Bấc đèn to như sợi dây thừng, cháy lép bép, tỏa khói đen. Vải và sợi no nước, nặng trình trịch. Những người giúp việc để mình trần đứng ở hai đầu bể, hợp sức đưa vải và sợi vắt lên sào phơi. Một buổi tối phải phơi vài trăm tấm vải, tấm xanh da trời, tấm đỏ, tấm xanh lam, tấm tím, và vài trăm cuộn sợi, cuộn xanh da trời, cuộn đỏ, cuộn xanh lam, cuộn tím. Sau một canh giờ “hò dô”, đám giúp việc ai nấy đều đầm đìa mồ hôi. Lúc chung tay làm việc, cả bọn quên bẵng những lời gièm pha và hục hặc lúc nhàn rỗi. Lão Tưởng đi tới, cũng không nói gì, chỉ nhìn. Cái sự nhìn lúc này khác với cái sự nhìn lúc thường. Cái sự nhìn lúc thường có đối tượng cụ thể, hoặc là một con người, hoặc là một sự việc. Người này làm hỏng việc này, thế là lão nhìn chòng chọc vào người ta. Còn bây giờ, mọi người đều đang lao động, đó là cả một cảnh tượng, thế nên lão ta không nhìn chòng chọc vào một người cụ thể nào, mà nhìn chòng chọc vào cả tổng thể, cả cảnh tượng. Nhìn xong, lại cúi đầu ngẫm nghĩ. Có lúc, đám giúp việc đang kéo vải và sợi từ dưới bể lên, thì lão ta chắp tay sau lưng, đi đi lại lại quanh bể. Vừa đi vừa nghĩ. Khi ấy, lão ta như quên phắt cảnh tượng náo nhiệt đang hiện hữu, mà chỉ coi cảnh tượng náo nhiệt này là bối cảnh để suy ngẫm. Và thứ lão đang suy ngẫm chẳng liên quan gì đến cảnh tượng đang diễn ra. Ngày nào lão ta cũng nghĩ, từ sáng đến tối, vậy rốt cuộc lão ta nghĩ cái gì? Bách Thuận chịu, không biết. Sở thích thứ hai của lão Tưởng là không thích giao du với con người, nhưng lại thích nuôi khỉ. Điểm này lại hợp với tính cách của nó, Nó cũng không thích giao du, làm bạn với con người. Có điều, cùng là sự không thích, nhưng hai người vẫn có sự khác nhau. Bách Thuận không thích giao du, làm bạn với con người là vì đã từng bị con người bắt nạt, nên thấy có phần sợ, còn lão Tưởng là vì quá chán ghét con người, nên mới chuyển sang thích khỉ. Lão nuôi một con khỉ, tên là Kim Tỏa. Lúc mới đến, Bách Thuận chỉ chăm chăm gánh nước, không dám để mắt nhìn ngang nhìn dọc xung quanh. Sau nửa tháng, thạo việc, gã mới để ý thấy có một con khỉ hay ngồi dưới gốc táo trong sân. Cây táo đã lâu năm, gốc nứt nẻ, nhưng quả vẫn ra sai lắm, trĩu cả cành. Bách Thuận nghe nói, con khỉ này đã gắn bó với lão Tưởng tám năm. Theo lão lâu năm, thành ra tính khí cũng khá giống chủ. Ban ngày, nó chỉ gà gật ngủ dưới gốc cây táo, tối đến mắt nó lại mở thao láo, rồi chân tay cũng hoạt bát theo. Lúc thì nó nhảy lên bờ tường, giật mũ cỏ của người để đội, rồi vừa kêu “chóe chóe” vừa vẫy tay chào. Lúc thì nó trèo lên cây táo, treo mình vắt vẻo trên cành rồi đánh đu, làm táo rụng đầy sân. Tháng Bảy âm lịch, táo đương còn xanh, giả như một ai đó mà nghịch thế, thể nào lão Tưởng cũng cáu tiết lên, rồi nhìn người ta chòng chọc. Thế nhưng với khỉ, lão Tưởng chỉ lắc đầu cười, rồi cúi người nhặt táo rụng, bỏ vào mồm ăn ngon lành. Năm ấy, Diên Tân mưa nhiều. Vừa vào thu, chuột đã hoành hành. Xưởng nhuộm sợ nhất chuột. Giống chuột thích gặm sợi và vải, còn thích cả ăn vụng phẩm nhuộm. Lão Cố quản gia đi chợ mua về mấy chục gói bả chuột, đặt bả ở những chỗ chuột hay bén mảng tới. Mới có mấy hôm mà đã bả chết năm, sáu chục con. Nhưng con khỉ Kim Tỏa của lão Tưởng hay nghịch. Nhân lúc buổi trưa mọi người không để ý, nó trèo lên mái nhà kho, thấy một gói bả chuột, nó tưởng kẹo, nếm thử thấy ngọt, liền ăn sạch. Đêm hôm ấy, Kim Tỏa chết. Lão Cố biết mình đã gây ra tai họa. Lão Tưởng nhìn chòng chọc vào con Kim Tỏa đã hồn lìa khỏi xác, rồi lại nhìn chòng chọc vào lão Cố. Sau đấy, lão ta cúi đầu ngẫm nghĩ. Lão Cố bị cái sự nhìn và nghĩ của lão Tưởng làm cho run rẩy. Lão ta không dám vác quan hệ họ hàng ra, lập cập nói bằng giọng của tớ với chủ:

- Thưa ông chủ, tôi sẽ đến ông chủ một con khác ạ.

Lão Tưởng lại nhìn lão Cố chòng chọc, rồi lại nghĩ. Nghĩ chán nghĩ chê, mới thốt ra một câu:

- Nó đã chết rồi thì đến kiểu gì? Có đền kiểu gì, thì cũng không phải là nó.

Rồi không thèm để ý tới lão Cố, tự lão ra chợ mua một con khi khác, đặt tên là Ngân Tỏa. Người bán có năm con khỉ, lão Tưởng chọn mãi rồi quyết định mua con Ngân Tỏa này. Bốn con khác đều là anh chị em với nó. Sở dĩ chọn Ngân Tỏa là vì trông nó hiền lành, không nghịch ngợm như Kim Tỏa. Thì đấy, con Kim Tỏa chỉ vì nghịch ngợm mà ăn phải bả chuột, rồi chết đây thôi. Nhưng về đến nhà mới biết, con Ngân Tỏa trông bể ngoài tưởng hiền lành, nhưng tính khí lại rất nóng nảy. Cũng có thể vì phải xa anh chị em nó, chuyển đến một nơi ở mới, nên nó kêu choe chóe suốt ngày lẫn đêm, còn lấy tay vỗ bồm bộp vào đầu, ra hiệu với con người như muốn nói điều gì đó. Nếu con khỉ chỉ quấy vào ban đêm, lão Tưởng không sợ. Nhưng ban ngày nó cũng quấy thì lão ngủ không yên giấc. Lão thấy cần thiết phải hãm cái tính nóng của nó lại. Để làm điều ấy cũng rất đơn giản. Giống như với người, lão Tưởng không đánh nó, cũng không chửi nó. Lão thôi không ngủ nữa, ngồi đối diện với con Ngân Tỏa, nhìn chòng chọc vào nó, sau đó, cúi đầu suy nghĩ. Quả nhiên, Ngân Tỏa cũng giống con người, không rõ ý tứ của lão Tưởng là gì, nó khiếp đảm vì cái sự nhìn và nghĩ của lão. Ban ngày Bách Thuận gánh nước đi qua sân, hết chuyến này đến chuyến khác vẫn thấy lão Tưởng ngồi dưới gốc táo nhìn chòng chọc vào con khỉ và nghĩ ngợi, gã bất giác mỉm cười. Quả nhiên, cái sự nhìn và nghĩ của lão Tưởng trị được bách bệnh. Sau mười ngày, Ngân Tỏa đã được lão Tưởng xem như Kim Tỏa. Ban ngày, nó bắt đầu gà gật ngủ dưới gốc táo, đến tối, nó mới trở nên hoạt bát. Nhưng lão Tưởng không dám sơ sểnh nữa. Để thuần dưỡng một con khỉ, thông thường phải mất một năm, lại sợ nhỡ nó cũng ăn bả chuột, nên ban ngày, lão Tưởng lấy dây xích xích nó vào gốc táo. Ngày trước, hồi Kim Tỏa còn sống, Bách Thuận vừa chân ướt chân ráo đèn, con xa lạ với xưởng nhuộm, nên không dám dây với nó. Còn bây giờ, Ngần Tỏa đã thế chỗ Kim Tỏa. So với Ngân Tỏa, Bách Thuận là “ma cũ” ở xưởng nhuộm, còn Ngân Tỏa là ma mới ’. Nhìn Ngân Tỏa, Bách Thuận cảm tưởng như nhìn thấy hình ảnh của mình khi xưa, lúc vừa chân ướt chân ráo đến xưởng nhuộm, thành ra, gã cảm thấy thân thiết với Ngân Tỏa. Sau hai canh giờ gánh nước, Bách Thuận tới gốc táo nghỉ giải lao, gã bước tới xoa đầu Ngân Tỏa. Nếu là ban ngày, Ngân Tỏa đang mơ màng ngủ, nó sẽ mở mắt, lim dim nhìn Bách Thuận một cái, rồi lại ngủ tiếp. Còn nếu là buổi tối, Ngân Tỏa đang hoạt bát, lúc Bách Thuận xoa đầu nó, nó cũng lấy tay xoa đầu Bách Thuận, rồi cả hai nhìn nhau cười. Khi ấy, Bách Thuận cảm tưởng như trong cả cái xưởng nhuộm này chỉ có mỗi Ngân Tỏa xứng làm tri kỷ của gã vậy. Làm bạn với nó, gã chẳng phải lo gây ra điều thị phi. Đương nhiên, Bách Thuận chơi với Ngân Tỏa toàn lúc lão Tưởng không có nhà. Nếu lão ta ở nhà, mỗi khi gánh nước ngang qua cây táo, Bách Thuận mắt nhìn thẳng, làm như không quen biết gì với Ngân Tỏa. Còn khi lão Tưởng không có nhà, nó mới đặt gánh xuống, bước tới hỏi han Ngân Tỏa. Kể từ khi có Ngân Tỏa, Bách Thuận cảm thấy đời dễ chịu hơn nhiêu. Gánh nước đấy, nhưng tâm trí gã toàn nghĩ đến Ngân Tỏa.

Ngày mồng năm tháng Tám âm lịch năm ấy, trời mưa như trút nước. Hôm sau, mưa tạnh. Sau mưa, trời hửng nắng, không khí chợt oi nồng, ngột ngạt. Mới gánh nước có một buổi sáng, mà quần áo Bách Thuận ướt sũng mồ hôi. Ăn trưa xong, lại gánh nước. Gánh đến nửa buổi chiều, cơ thể lại sũng nước, nó bèn đứng lại, vục miệng vào thùng uống nước. Uống xong, thấy lão Tưởng vẫn ngủ trong nhà, bèn rón rén tới gốc cây táo. Ngân Tỏa vẫn bị xích vào gốc cây, đang ngoẹo đầu gà gật, đầu mướt mải mồ hôi. Bách Thuận nhẹ nhàng vỗ vào đầu nó để đánh thức. Trước đây, nếu Bách Thuận đến chào hỏi vào ban ngày, Ngần Tỏa sẽ mở mắt, lim dim nhìn gã, rồi lại gục đầu ngủ tiếp. Hôm nay, lúc Bách Thuận đánh thức, Ngân Tỏa ngơ ngác, rồi không ngủ tiếp, mà lấy tay chỉ vào mồm nó, rồi lại chỉ về phía thùng nước. Bách Thuận biết nó đang khát, bèn xách nửa thùng nước tới. Ngân Tỏa bám vào thành thùng, uống ừng ực, ừng ực. Uống xong, nó lau móm, rồi lau mồ hôi cho Bách Thuận. Bách Thuận hỏi nó:

- Nóng nhỉ?

Ngân Tỏa nghe không hiểu, ngẩn tò te. Bách Thuận chỉ lên quả táo trên cây:

- Có muốn ăn táo không?

Khi ấy, táo đã chín, đỏ rực giữa màu xanh của lá. Nhìn thấy hiện vật, Ngân Tỏa liền hiểu ý, gật gật đầu. Bách Thuận khom lưng, toan trèo lên cây:

- Đợi tí nhé. Tớ sẽ lấy cho đằng ấy vài quả.

Ngân Tỏa gật gật đầu. Rồi đột nhiên, nó lại bám vào vai Bách Thuận, chỉ vào nó, rồi lại chỉ vào cây táo, miệng kêu choe chóe. Bách Thuận hiểu ý. Thì ra, nó muốn tự mình trèo cây hái táo ăn. Bách Thuận nhất thời sơ sểnh, ngỡ Ngân Tỏa là bạn thân của mình thật. Lại quên bẵng chuyện loài khỉ khác với loài chó, phải nuôi một năm mới thuần dưỡng được chúng. Ngó trước ngó sau không thấy lão Tưởng, Bách Thuận bèn tự tiện cởi dây xích ra khỏi gốc táo. Nhưng gã đâu biết rằng, con Ngần Tỏa không phải là con Ngần Tỏa mà gã vẫn nghĩ. Dây xích vừa cởi ra, con Ngân Tỏa liên hiện nguyên hình là một kẻ lỗ mãng. Hóa ra, chuyện nó biến thành Kim Tỏa trong bấy nhiêu ngày qua toàn là giả vờ giả vịt. Nó không trèo cây hái táo, mà dang tay vả cho Bách Thuận một vả. Bách Thuận bị bất ngờ, ngã phệt mông xuống đất, đưa tay vuốt mặt, thấy năm vệt máu rươi. Bách Thuận lúc này mới hoàn hồn, lao đến toan bắt Ngân Tỏa, nhưng con khỉ đã kéo theo sợi xích sắt nhảy lên cây táo từ khi nào. Rồi nó nhảy tiếp lên mái nhà. Lúc Bách Thuận leo lên được mái nhà, thì nó đã lại nhảy từ mái nhà xuống đấu tường, rói nhanh nhảu chuyển qua hết khoảnh sân này đến khoảnh sân khác. Cuối cùng vọt qua bức tường bao, chạy ra ngoài làng. Lúc Bách Thuận đuổi theo ra đến đầu làng, thì Ngân Tỏa đã lủi vào cánh đồng cao lương ngút ngát ở ngoài làng, rồi mất hút tự khi nào.

Không tìm thấy Ngân Tỏa, Bách Thuận không dám quay về nhà lão Tưởng. Không về không phải vì sợ phải mua một con khỉ đến cho con Ngân Tỏa mà nó đã thả ra. Bách Thuận đoán chắc, lão Tưởng sẽ không bắt nó đền con khỉ, không đánh, cũng không chửi nó, mà lão ta vẫn sẽ mặt đối mặt nhìn nó, sau đó cúi đầu suy ngẫm, giống như khi xưa lúc nó thay nước bể không kịp, hay như lúc Ngân Tỏa mới về, bị lão ta hãm cái tính nóng của nó lại. Vừa nghĩ đến cái sự nhìn và nghĩ của lão Tưởng, Bách Thuận đã thấy rùng rợn. Bận trước, lúc con Kim Tỏa ăn phải bả chuột rồi chết, cái sự nhìn và nghĩ của lão Tưởng đã làm lão Cố ốm mất ba ngày liền. Huống hồ, Bách Thuận khác hẳn với lão Cố. Khác nhau ở đây không phải vì lão Cố là quản gia, còn Bách Thuận chỉ là một tên đồ đệ, mà vì nguyên cớ sự việc khác nhau, hai con khỉ thì một con bị chết, một con bỏ trốn. Kim Tỏa chết là bởi ăn nhầm bả chuột, lão Cố chỉ bị liên đới trách nhiệm. Còn Ngân Tỏa là do Bách Thuận đích thân thả ra, mọi trách nhiệm đều đổ lên đầu nó. Bị đánh, bị chửi, mua đền khỉ, nó không sợ. Nhưng cứ nghĩ đến cảnh lão Tưởng đứng chiếu tướng, rồi ngẫm nghĩ về mình, là nó đã thấy run rẩy toàn thân. Liên tiếp xảy ra các sự cố liên quan đến khỉ, không biết lão Tưởng phen này sẽ phải ngẫm nghĩ mất bao lâu. Lần trước, lão Cố chỉ liên đới trách nhiệm, mà đã bị cái sự nghĩ của lão Tưởng làm cho sinh bệnh. Lần này, chính tay mình thả con khỉ ra, mình không bị cái sự nghĩ của lão ta hành cho đến chết mới là chuyện lạ. Cái sự nghĩ có thể làm cho người ta chết vốn chỉ có trong kịch, rằng trai gái yêu nhau, không gặp được nhau, nghĩ ngợi, tương tư nhiều rồi héo hon mà chết. Ai ngờ, có một lão Tưởng bằng xương bằng thịt ngoài đời có khả năng làm người khác chết vì cái sự nghĩ ngay trước mặt người ta. Để không bị cho cái sự nghĩ của người khác hành cho đến chết, Bách Thuận một lần nữa rơi vào cảnh có nhà mà không thể về. Nó đi men theo con đường cái, vô định. Kể từ khi tới xưởng nhuộm, thấm thoắt đã hơn nửa năm, giờ đột nhiên bỏ đi không lời từ biệt, bất giác thấy có phấn lưu luyến và thương cảm. Ngày trước, nó vào được xưởng nhuộm là nhờ có Tiểu Tống giúp đỡ. Tuy sau này không thân thiết mấy với Tiểu Tống, nhưng bây giờ đột ngột bỏ đi như thế, Tiểu Tông chắc cũng bị vạ lây. Không rõ lão Cố sẽ mắng cậu ta, hay lão Tưởng sẽ lại ngẫm nghĩ về cậu ta. Bách Thuận lại cảm thấy có phần không phải với Tiểu Tống. Tiếp đến, nó lại trách mình. Không những không nhìn rõ bụng dạ con người, mà đến ngay cả loài khỉ, cũng không nhìn ra bụng dạ chúng. Chính bởi nó đã coi Ngân Tỏa là bạn tri kỷ của mình, nên giờ mới ra nông nỗi này. Rõ thật là, vực sâu có đáy, lòng khỉ khó dò. Mải đi, mãi nghĩ, lúc mặt trời chuẩn bị khuất núi, Bách Thuận lại chạm trán cha Chiêm và đồ đệ của cha là Tiểu Triệu.

Ngày mồng năm tháng Tám năm ấy, Tiểu Triệu đi chiếc xe đạp hiệu Phi-líp chở cha Chiêm tới Ngụy Gia Trang cách pho huyện 80 dặm để truyền giáo. Ngụy Gia Trang ở cực bắc của Diên Tân, thuộc diện vùng sâu vùng xa, nhưng cha Chiêm cũng không bỏ qua. Lúc đi khá suôn sẻ. Việc truyền giáo ở Ngụy Gia Trang cũng rất suôn sẻ. Cha Chiêm đã nói hết những điều cần nói. Mặc dù nói mãi, giảng mãi, Ngụy Gia Trang vẫn chẳng có ai tin vào Chúa, nhưng cha Chiêm đã quen với cái sự này rồi. Trong khi việc truyền giáo của cha Chiêm không có kết quả, thì đồ đệ của chã là Tiểu Triệu lại thu hoạch khá. Ở Ngụy Gia Trang hắn bán được năm bó hành. Buổi chiểu, hai thầy trò quay về phố huyện. Lúc đầu, cũng rất suôn sẻ. Hai thầy trò vừa đi vừa nói chuyện, rằng năm nay mưa nhiều, chưa biết chừng mùa thu sẽ lại có thiên tai. Tiểu Triệu bảo, Trời cho ngập úng thì cứ để cho ngập úng. Trồng hành chẳng sợ chuyện ngập úng. Cha Chiêm bảo, ấy là vì mấy mươi năm nay người Diên Tân không tin theo đạo nên Chúa Trời nổi giận. Vừa đi, vừa nói chuyện, chẳng mấy chốc đã tới Ngũ Thập Lý Phố. Ngũ Thập Lý Phố có một con dốc cao. Tiểu Triệu ra sức đạp xe. Bỗng “khục”, càng trước xe đạp bị gãy. Cha Chiêm và Tiểu Triệu ngã sóng soài. Chiếc xe đạp Phi-líp dùng đã hơn 30 năm, có gặp trục trặc thì cũng là chuyện bình thường. Giả như chiếc xe bị nổ lốp hay tuột xích, cha Chiêm và Tiểu Triệu đều có thế chữa được. Lúc nào họ chẳng mang theo miếng vá, keo dán, móc lốp, búa và cả bơm nữa. Nhưng gãy càng thì phải về phố huyện mới thay được. Gãy càng, xe không đi được, mà cũng không đẩy được. Ngũ Thập Lý Phố cách phố huyện vẫn còn 50 dặm. Tiểu Triệu đành vác xe, còn cha Chiêm đi bộ, nhằm về hướng phố huyện. Trời oi bức, đi được mười dặm, Tiểu Triệu mệt bã người, mồ hôi đầm đìa. Cha Chiêm còn mệt hơn. Dù sao, cha cũng đã tuổi thất thập. Đi mãi đi mãi, cha không những mệt, mà còn buồn ngủ. Cha túm vạt áo Tiểu Triệu, vừa đi, vừa gà gật. Mà một khi cái đầu đã gà gật, thì bước chân y rằng xiêu vẹo, thành ra, phí phạm mất nửa quãng đường so với lúc bình thường. Lúc này, hai thầy trò không nói chuyện nữa. Đi thêm được mười dặm, Tiểu Triệu vác nặng, nhưng vẫn có thể đi tiếp, còn cha Chiêm thì ngồi phệt mông xuống vệ đường, không đi nổi. Đúng lúc này, Bách Thuận từ ngã rẽ đi ra, dáng điệu hối hả. Bách Thuận phần vì sợ lão Tưởng sau khi phát hiện thấy sự biến mất của con khỉ và nó, sẽ cho người đuổi theo, phần vì trời sắp tối, sợ gặp sói, nên cứ đi bừa, cắm đầu cắm cổ. Vốn trước đây Bách Thuận cũng quen biết với cha Chiêm và Tiểu Triệu, còn sờ cả vào chiếc xe đạp của Tiểu Triệu cơ mà, nhưng bây giờ, nó cứ tỉnh bơ như không. Tiểu Triệu vừa thở hổn hển, vừa gọi:

- Cậu gì ơi, đứng lại!

Bách Thuận giật bắn mình, ngỡ người của lão Tưởng đuổi kip, đứng đờ ra giữa đường. Nhận ra cha Chiêm và Tiểu Triệu, nó mới hoàn hồn. Tiểu Triệu:

- Làm gì mà vội vội vàng vàng thế?

Bách Thuận phần vì vẫn còn hoảng, phần vì thật sự không biết mình phải đi đâu, làm gì, nên trả lời lắp bắp:

- Tớ có làm gì đâu.

Tiểu Triệu nhìn nó một hồi lâu:

- Nêu không làm gì, thì tớ có việc cho cậu đấy, cậu có làm không?

Bách Thuận:

- Việc gì?

Tiểu Triệu chỉ vào cha Chiêm đang ngồi bệt dưới đường:

- Cõng ông già về phố huyện, trả cậu 50 đồng.

Thì ra không liên quan gì tới xưởng nhuộm và con khỉ, Bách Thuận lúc này mới yên tâm. Tiếp đấy, nó nhìn cha Chiêm, rối thầm tính toán trong bụng. Phần vì bản thân đang không biết làm gì, chẳng biết đi đâu về đâu. Phẩn vi cõng một người về phố huyện mà kiếm được 50 đồng. 5 đồng một cái bánh nướng, 50 đồng có thể mua được mười cái bánh nướng. Bao nhiêu của nả đều để hết ở xưởng nhuộm của lão Tưởng, trên người đang không một xu dính túi. Huống hồ, tam nhân đồng hành, không sợ đang đêm gặp sói. Nghĩ tới nghĩ lui, cảm thấy vụ này lời quá, nên Bách Thuận gật đầu.

Nhưng đến khi cõng cha Chiêm trên lưng, nó mới cảm thấy mình bị mắc lừa. Cha Chiêm tuy đã gần 70 tuổi, nhưng vóc người cao lớn, khoảng 1,9 mét. Người cao, nên nặng. Một ông già mà dễ phải nặng đến một tạ. Mới cõng đi được một dặm mà Bách Thuận đã vã mồ hôi. Té ra, kiếm được 50 đồng không phải dễ. May mà nó đã có thâm niên hơn nửa năm gánh nước ở nhà lão Tưởng, cơ bắp săn chắc trông thấy. Ba người cứ đi ba dặm lại nghỉ, ba dặm lại nghỉ. Có người cõng, không phải đi bộ, cha Chiêm dần hồi sức. Vừa hồi sức, cha lại nghĩ đến chức phận của mình, bèn vừa nằm trên vai Bách Thuận, vừa bắt chuyện:

- Này con, con tên gì nhỉ?

Bách Thuận:

- Dương Bách Thuận ạ.

- Con ở làng nào?

- Dương Gia Trang.

- Hình như ta đã gặp con.

- Trước đây cháu mổ lợn. Sư phụ cháu họ Tăng.

Cha Chiêm nhớ ra:

- Ta có biết bác Tăng. Thế bác ấy đâu?

- Cháu bây giờ không mổ lợn, mà học nhuộm vải.

Cha Chiêm không truy hỏi đầu đuôi câu chuyện, bắt đầu đi vào chủ đề chính:

- Con có biết ta không?

- Người khắp huyện này ai chẳng biết ông muốn mọi người tin theo Chúa.

Cha Chiêm cảm thấy chao ôi là hoan hỉ. Hóa ra, mấy mươi năm truyền giáo của cha không hề lãng phí. Cha lấy tay vỗ vai Bách Thuận:

- Con có muốn tin theo Chúa không?

Cũng câu hỏi ấy, cha Chiêm đã hỏi người ở Diên Tân hàng nghìn, hàng vạn lần. Và đã hàng nghìn, hàng vạn lần, cha nhận được cùng một câu trả lời: “Không.” Lâu dần, cha Chiêm hỏi chỉ để mà hỏi thế. Cha thường không đợi người khác trả lời, mà tự hỏi, rồi tự trả lời trước: “Con có muốn tin theo Chúa không? Con không muốn à?” Nhưng cha Chiêm không ngờ rằng, Bách Thuận lại buột miệng trả lời:

- Muốn ạ.

Bách Thuận nói xong, thấy bình thường, nhưng cha Chiêm thì ngỡ ngàng. Dường như, không phải cha hỏi Bách Thuận, mà là Bách Thuận đang hỏi cha. Cha bất giác hỏi lại:

- Vì sao vậy?

- Thật ra, hồi mổ lợn, cháu đã nghe ông nói rằng, khi đã tin theo Chúa, thì ta sẽ biết minh là ai, từ đầu đến và sẽ đi đâu. Hai cái đầu tiên thì cháu không đến nỗi hồ đồ. Cháu biết cháu là ai và từ đầu đến, nhưng cái sau cùng, sê đi đâu. Câu hỏi ấy dằn vặt cháu suốt mấy năm nay rồi.

Cha Chiêm vỗ đùi đánh đét:

- Chúa muốn dẫn dắt chúng sinh, chủ yếu là vì lẽ ấy. Hai cái trước đều là chuyện quá khứ, nên ở vị trí thứ yếu.

Bách Thuận:

- Cháu tin theo Chúa rồi. Vậy ông có thể tìm cho cháu một công việc gì đó không?

Cha Chiêm lúc này mới hiểu ra. Lời lẽ hai người giống nhau, nhưng ý tứ thì khác nhau. Cha Chiêm ngơ ngác:

- Con đang ở xưởng nhuộm đấy thôi? Sao vẫn còn muốn tìm việc?

Bách Thuận lờ đi chuyện xưởng nhuộm, chỉ vào Tiểu Triệu đang đi bên cạnh:

- Cháu muốn được như cậu ấy. Sau khi tin theo Chúa, ngày nào cũng được đi xe đạp, bán hành.

Bách Thuận vừa dứt lời, cha Chiêm còn chưa có phản ứng gì, thì Tiểu Triệu đã sốt sắng. Sốt sắng không phải vì Bách Thuận muốn tranh bát cơm của hắn, mà vì nó dám lợi dụng chuyện tin theo Chúa để lừa phỉnh cha Chiêm, lợi dụng chuyện tin theo Chúa để lừa lấy một công việc. Nhưng hắn không nói ra chuyện ấy, mà chỉ vào mặt Bách Thuận, cười nhạt:

- Cậu ta thì tin cái gì cơ chứ? Ngay từ đầu, con đã nhận ra bộ mặt thật của cậu ta rồi, nhưng không nói ra. Cha thử nhìn vết máu trên mặt cậu ta mà xem. Nếu không phải là đánh nhau với người ta, thì là giết người rồi bỏ trốn.

Bách Thuận cãi lại:

- Nói vớ vẩn. Tớ không đánh nhau với ai, cũng chẳng giết ai cả. Chỉ là không muốn nhuộm vải nữa. Đang đi, gặp một con thỏ. Tớ toan bắt nó, nhưng bị nó cào.

Đang nằm trên lưng Bách Thuận, cha Chiêm khịt khịt mũi, rồi ngó nhìn khuôn mặt nó. Nhìn xong, cha cảm thấy vết máu ấy không giống với vết tích giết người. Cha Chiêm ở Diên Tân đã hơn 40 năm, 70 tuổi đến nơi, nhưng mới chỉ phát triển được tám tín đồ. Mấy năm nay, cha không tìm được một người ưng ý, giờ trên đường đi, vô tình lại tìm được một người. Tuy hai người lời lẽ giống nhau, ý tứ khác nhau, nhưng tin theo Chúa mà trả lời dứt khoát, quyết đoán như thế quả là trường hợp Cha hiếm gặp trong suốt hơn 40 năm truyền giáo. Chỉ riêng điểm ấy thôi cũng đủ để cha khấp khởi hy vọng, rằng biết đâu đây sẽ là nhân tài có thể đào tạo, bồi dưỡng được. Huống hồ, cũng chính vì lời lẽ giống nhau, ý tứ khác nhau, nên Chúa mới dẫn dắt con người. Nghĩ thế, cha Chiêm liền có ý phát triển Bách Thuận thành tín đồ thứ chín của Chúa tại Diên Tân. Nhưng cha bảo:

- Ta và con khoan hãy nói đến chuyện công việc. Nếu tin theo Chúa, con có đồng ý để ta đổi tên cho con không?

Đây rõ ràng là điều Bách Thuận không ngờ tới. Nó hỏi:

- Ông đổi tên cháu thành tên gì ạ?

Cha Chiêm nghĩ ngợi giây lát:

- Con họ Dương. Để ta đặt tên con là Dương Mô-sê. Tên hay đấy!

Cha Chiêm đổi tên Dương Bách Thuận thành Dương Mô-sê cũng là muốn để cho may mắn. Cha muốn mượn cái tên này để có thể giống như đức Mô-sê khi xưa đã dẫn dắt người I-xra-en ra khỏi Ai Cập, đưa người Diên Tân đang ở trong vực sầu thoát ra khỏi bể khổ; muốn trong những năm cuối của đời mình, đưa Thiên chúa giáo phát triển rực rỡ tại Diên Tân. Trong thâm tâm, Bách Thuận không cảm thấy Dương Mô-sê là một cái tên hay. Nhưng nó nghĩ, biết đâu, đổi tên xong, mình sẽ có một công việc. Tìm được việc sẽ gọi là Dương Mô-sê, còn không lại đổi về tên cũ. Đổi hay không đổi, chẳng qua cũng chỉ là một cái tên. Bản thân mình có gọi bao giờ đâu, toàn là người khác gọi. Trước đây, người ta gọi mình là Dương Bách Thuận, nhưng kỳ thực, toàn là bách sự bất thuận²⁶. Bèn trả lời quả quyết:

26. Trăm sự không thuận, không suôn sẻ.

- Cháu không sợ đổi tên. Cái tên Dương Bách Thuận ấy, cháu đã lãnh đủ rồi.

Tuy ý tưởng ban đầu của hai người khác nhau, nhưng câu trả lời của Bách Thuận lại rất gần với ý tứ của cha Chiêm. Cha muôn phần phấn chấn, khịt khịt mũi:

- A-men. Chỉ với câu nói này thôi, khi đã muốn đoạn tuyệt với bản thân, là con đã rất gần với Chúa rồi. Kể từ bây giờ, con là Dương Mô-sê nhé.

Trong lúc cha Chiêm và Dương Mô-sê nói chuyện với nhau, Tiểu Triệu thi thoảng lại bĩu môi. Trong bóng tối chạng vạng, cả ba cùng đi về phố huyện.

10

Sau khi tin theo Chúa, Dương Mô-sê không được đi xe đạp, bán hành như Tiểu Triệu, mà tới xưởng tre của lão Lỗ ở phố Bắc trên phố huyện Diên Tân chặt tre. Việc này do cha Chiêm tìm hộ nó. Nhưng chặt tre không trúng với tâm tư nó. Không trúng tâm tư không phải vì nó có thù oán gì với loài tre trúc, hay vì so bì với Tiểu Triệu suốt ngày được đi xe đạp, bán hành, đứng núi này trông núi nọ, mà vì sau khi làm đồ đệ của cha Chiêm, nó phát hiện cha Chiêm bây giờ với cha Chiêm mà gã bắt gặp hồi nó đi mổ lợn khi xưa dường như là hai người khác hẳn. Trước đây, nó rất ngưỡng mộ đồ đệ của cha Chiêm, như tay Tiểu Triệu chẳng hạn, suốt ngày được đi xe đạp. Lúc sư phụ truyền giáo, thì hắn ta Có thể bán hành. Dương Mô-sê thấy khoái mối quan hệ thầy trò lỏng lẻo ấy. Nhưng khi ở cùng với họ rồi, nó mới biết, quan hệ giữa hai người bọn họ không phải là lỏng lẻo, mà là quá lỏng lẻo. Hoặc giả, Tiểu Triệu căn bản không phải đồ đệ của cha Chiêm, mà chỉ là một phụ xe do cha Chiêm thuê. Tiểu Triệu không tin theo Chúa. Ngày thường, hắn ta không ở với cha Chiêm, mà đi bán hành với bố. Chỉ lúc đi xuống nông thôn truyền giáo, vì tuổi cao, sức yếu, không đi được xe đạp, nên cha Chiêm mới thuê Tiểu Triệu đạp xe. Một ngày 200 tệ. Xong chuyến nào trả tiền chuyến ấy, tương đương với khoản thu nhập từ bán hành. Có thế, Tiểu Triệu mới đồng ý đạp xe chở cha đi. Trong lúc cha Chiêm truyền giáo trong làng, Tiểu Triệu vẫn có thể tranh thủ đi ra, bán hành, chẳng liên quan gì đến chuyện tin hay không tin theo Chúa. Cũng có thể, chính bởi quan hệ giữa cha Chiêm và Tiểu Triệu lỏng lẻo, nên sau khi làm đồ đệ cho cha Chiêm, Dương Mô-sê mới có cơ đi xe đạp và bán hành, thế chỗ của Tiểu Triệu. Nhưng Dương Mô-sê là lính mới tò te, không biết đi xe đạp, không có bản lĩnh thế chân, thì cũng đừng nói đến chuyện thế chân. Không biết đi xe đạp thì có thể học. Khi xưa, Tiểu Triệu cũng có biết đi xe đạp đâu, mà do cha Chiêm dạy hắn. Nhưng hồi ấy, cha Chiêm đang độ 60, chưa gọi là quá già, còn có thời gian. Để dạy Tiểu Triệu đi xe đạp, cha phải bỏ ra đúng một tháng trời. Xe bị đổ, xước xát mất vài chỗ. Còn bây giờ, cha đã 70. Thời gian trôi qua ngày nào, là cha gần đất xa trời thêm ngày ấy. Thế nên, cha gấp gáp truyền giáo. Nhưng cha chỉ có mỗi một chiếc xe đạp, lại không có thời gian rỗi để dạy Dương Mô-sê tập xe. Hàng ngày xuống nông thôn truyền giáo, cha vẫn phải nhờ đến Tiểu Triệu. Kể ban ngày, cha bận truyền giáo, nhưng buổi tối vẫn có thể dạy Dương Mô-sê tập xe được, nhưng chiếc xe đạp Phi-líp dùng đã hơn 30 năm nay, đi cẩn thận mà còn thường xuyên bị hỏng này hỏng kia, giờ để cho người mới tập xe, sợ rằng, Dương Mô-sê chưa biết đi xe, cái xe đã thành đống phế liệu. Ngay từ đầu, cha Chiêm đã không tán thành việc để cho Dương Mô-sê tập xe đạp. Thật ra, nó cũng chẳng có ý đòi hỏi cha Chiêm phải cho mình đi xe đạp bằng được, nhưng gã cảm thấy, kẻ dưng thì suốt ngày được vi vu xe đạp, còn đồ đệ thực thụ thì lại phải lọ mọ ra bên ngoài chặt tre, thầy chẳng ra thầy, trò chẳng ra trò. Thật, không ra làm sao cả. Tiểu Triệu đọc được ý Dương Mô-sê muốn đi xe đạp. Lúc cha Chiêm đến nhờ hắn đạp xe đưa cha đi truyền giáo, hắn liền kênh kiệu:

- Hôm nay không được đâu. Chân tôi đang đau lắm. Ông nhờ người khác đi.

Cha Chiêm phải cười nịnh:

- Con hãy vì Chúa. Con không thấy mùa thu năm nay Diên Tân lại bị thiên tai sao?

Lúc đầu, Dương Mô-sê gắn chuyện tin theo Chúa với việc làm, nên mới đổi tên. Bây giờ, mọi thứ đều không diễn ra như tính toán ban đầu của nó. Dương Mô-sê vốn có thể không tin theo Chúa, bỏ việc chặt tre, đổi lại tên như lúc đầu. Dẫu có ấm ức thật đấy, nhưng nếu bỏ cha Chiêm, đi tìm việc khác, nó lại cảm thấy khó khăn. Huống hồ, cha Chiêm cũng phải cậy nhờ chỗ quen biết, qua mấy kênh, mới bố trí được nó vào xưởng tre của lão Lỗ ở phố Bắc trên phố huyện Diên Tân, Dương Mô-sê thấy hai mắt mình tối sầm, không tìm thấy con đường thoát nào khác, đành tạm thời vừa tin theo Chúa, vừa chặt tre. Vốn dĩ, nó đã chắc mẩm, đã tin theo Chúa thì triệt để tin theo Chúa, đã theo cha Chiêm thì triệt để theo cha Chiêm, giống như nhà sư và ni cô vào chùa, vào am tu hành vậy, ngày nào cũng tụng kinh, ăn cơm, chẳng phải làm việc gì khác, cốt để được thanh nhàn. Nào ngờ, cha Chiêm cũng giống như La Trường Lễ hô tang, chỉ dựa vào mỗi cái sự hô tang hay truyền giáo, thì không thể nuôi nổi một gã đồ đệ.

Sau khi giáo đường của cha Chiêm bị huyện trưởng Tiểu Hàn trưng dụng từ hai năm trước và đổi thành học đường, chính quyền huyện vẫn chưa trả lại cho cha. Xét về lý, huyện trưởng Tiểu Hàn, sau khi bị ông tỉnh trưởng họ Phí cách chức vì tội nói nhiều, phải cuốn gói về Đường Sơn, trường Diên Tân Tân Học bị giải tán, thì giáo đường cần phải trả lại cho cha Chiêm, nhưng sau khi Tiểu Hàn bị bãi chức, Diên Tân Có vị huyện trưởng mới họ Sử. Sử người Phúc Kiến, đồng hương với tỉnh trưởng Phí. Sau khi Tiểu Hàn mất chức, ai làm huyện trưởng Diên Tân, chuyện này vốn do vị trưởng đặc khu họ Cảnh ở Tân Hương quyết định. Nhưng vì Tiểu Hàn bị đích thân tỉnh trưởng Phí cách chức, nên Cảnh không dám tự tiện chọn người thay thế, mà xin ý kiến Phí. Phí liên tiến cử ngay Sử, đồng hương của mình. Trước đây, Sử là trưởng phòng dưới quyền Phí. Lúc cách chức Tiểu Hàn, Phí rất nghiêm túc. Lúc tiến cử Sử, Phí cũng rất nghiêm túc. Chính bởi sự nghiêm túc này, nhà Cảnh rất phục Phí, cho rằng, Phí thật xứng làm tỉnh trưởng. Sau khi tới Diên Tân nhậm chức, huyện trưởng Sử khác hẳn với Tiểu Hàn.

Không hay nói, mà cũng không mở học đường. Tính cách có phần giống với tỉnh trưởng Phí, một ngày nói không quá mười câu. Tuy bản thân mình không thích nói, nhưng Sử lại thích nghe người khác nói. Đây là sự khác nhau giữa ông ta và tỉnh trưởng Phí. Nhưng Sử không thích nghe người ta nói trong đời thực, mà thích người ấy đóng vai thành một người khác, rồi nói trong vở tuồng trên sân khấu. Một vở tuồng diễn mất hai, ba tiếng đồng hồ. Trong hai, ba tiếng đồng hồ ấy, người ta nói luôn mồm. Nói chưa đã, lại hát. Việc đầu tiên Sử làm sau khi tới Diên Tân là đưa một gánh tuồng về Diên Tân. Trước đây, người Diên Tân đến ăn còn chẳng no, nên toàn xem gánh tuồng rong biểu diễn, chứ không nuôi nổi một gánh tuồng. Hoặc giả, ở Diên Tân, gánh tuồng không nuôi nổi mình. Sau khi Sử về làm huyện trưởng, chính quyền huyện chi tiền nuôi một gánh tuồng, tình hình tài chính huyện vốn rất căng. Sau khi Sử được bổ nhiệm làm huyện trưởng, thấy ngân sách thâm hụt, bèn tiến hành điều tra các cửa hàng, cửa hiệu trong toàn huyện. Điều tra công khai thì không tìm thấy sai phạm gì. Nhưng khi bí mật điều tra khoảng nửa tháng tại ba cửa hàng, gồm cửa hàng muối của lão Tiêu, cửa hàng gỗ của lão Thẩm, cửa hàng thuốc của lão Quảng, thì phát hiện những cửa hàng này hoặc kinh doanh trái phép, hoặc mua bán khống, hoặc trốn thuế, lậu thuế. Sử không nhiều lời, tống luôn lão Tiêu, lão Thẩm, lão Quảng vào tù, rồi sung công gia sản của bọn họ. Ngân sách huyện từ thâm hụt bỗng chốc biến thành dư dôi. Dân trong huyện thấy Sử vừa nhận chức đã trừng trị đám thương nhân làm ăn phi pháp, ai nấy đều hả hê, hoan hỉ. Lề lối làm ăn, buôn bán ở Diên Tân cũng nhờ đó được cải thiện đáng kể. Tiếp đấy, Sử mời mọi người xem tuồng. Diên Tân vốn thuộc Hà Nam, mọi người thích nghe tuồng sênh Hà Nam. Nhưng Sử là người Phúc Kiến, không thích nghe tuồng sênh Hà Nam. Mọi người tưởng ông ta thích nghe tuồng Mân²⁷. Nhưng ông ta lại không thích tuồng Mân. Hồi trẻ, học ở Tô Châu, Sử tình cờ mê một thể loại tuồng ở địa phương, gọi là tuồng Tích²⁸. Ông ta liền mời hẳn một gánh tuồng Tích từ Giang Tô tới. Đã có gánh tuồng, thì phải có sân khấu. Sử liền cải tạo trường Diên Tân Tân Học thành nhà hát. Hồi đầu diễn, người nghe tuồng Tích chỉ có Sử và những người gần gũi ông ta. Làn điệu “í a í a” trong tuồng Tích, người Diên Tân nghe như tiếng mèo kêu. Giáo đường Có sức chứa 300 người vắng tanh vắng ngắt. Nhưng lâu dần, nghe tuồng Tích theo Sử, người Diên Tân cũng dần cảm nhận được cái hay của nó, thấy làn điệu “í a í a” tinh tế hơn lối hát trong tuồng sênh rất nhiều. Điều này lý giải vì sao, cho đến tận ngày nay, tuồng Tích - một thể loại tuồng ngoại tỉnh - lại thịnh hành đến thế ở ngay tại Diên Tân, vùng đất nằm chính giữa Hà Nam. Cái sự mê tuồng của Sử khác với cái sự hay nói và thích mở trường học của Tiểu Hàn. Không liên quan gì đến cứu nước, cứu dân, cùng lắm chỉ là một sở thích, giống như huyện trưởng Hà khi xưa thích làm mộc vậy. Bởi vậy, từ tỉnh trưởng Phí cho tới trưởng đặc khu Cảnh, mọi người đều thấy yên ổn vô sự. Hồi bị Tiểu Hàn đuổi ra khỏi giáo đường, cha Chiêm tìm đến một ngôi chùa hoang ở phía tây phố huyện làm giáo đường tạm thời. Ngôi chùa bị bỏ hoang đã lâu, nhưng nhờ cha Chiêm hiểu biết về xây dựng, lại tháo vát, chăm chỉ, nên sau khi được tu sửa lại, ngôi chùa trở nên chắc chắn, vững chãi hơn, mưa cũng không bị dột. Lúc Tiểu Hàn bị cách chức, cha Chiêm sướng như mở cờ trong bụng, những tưởng giáo đường sẽ được trả lại cho mình đến nơi... Nào ngờ, lúc tới Diên Tân nhận chức huyện trưởng, Sử lại lấy giáo đường làm nơi diễn tuồng. Cha Chiêm tới gặp Sử, nói rõ đầu đuôi ngọn ngành, bảo Sử trả lại giáo đường. Sử rất nhẹ nhàng, cười bảo:

27. Kịch Phúc Kiến.

28. Thể loại tuồng phổ biến ở Giang Tô.

- Vật trả về với chủ cũ là chuyện đương nhiên phải thế. Nhưng tòa giáo đường này do tôi tiếp nhận từ Tiểu Hàn. Với tôi, chủ cũ là Tiểu Hàn. Cha đòi giáo đường, tôi không quan tâm. Nhưng cha không nên tìm tôi, mà nên tìm Tiểu Hàn.

Nhưng Tiểu Hàn đã không còn là huyện trưởng, đã cuốn gói về Đường Sơn, tìm ông ta phỏng ích gì? Cha Chiêm giận quá, bảo chính quyền không được liên tiếp cướp đoạt của giáo hội như thế. Sử tủm tỉm cười ngắt lời Cha, rồi đột nhiên nghiêm mặt:

- Ông Chiêm. Nếu ông đã nói như thế, thì tôi lại thấy Tiểu Hàn làm như vậy là đúng. Thế nào gọi là cướp đoạt: Đây là đất của Trung Quốc. Trước khi ông đến, nơi đây không hề có giáo đường. Nếu nói cướp đoạt, thì kẻ đó phải là ông, ông Chiêm ạ. Ông không những cướp đoạt đất đai của chúng tôi, mà còn muốn mê hoặc lòng dân. Ông Chiêm, Có câu này tôi muốn nói thẳng với ông. Ông truyền giáo, tôi không phản đối, nhưng ông không được phép đảo ngược gốc ngọn, càng không được phép uy hiếp chính quyền. Nếu việc ai nấy làm, không can thiệp vào công việc của nhau, thì ai nấy đều yên ổn vô sự. Còn nếu như ông mượn giáo hội để uy hiếp chính quyền, thì tôi, tôi không tin chuyện quỷ thần, mà chỉ tin vào một câu nói của Thánh nhân: “Tử bất ngữ quái lực loạn thần”²⁹. Bất kể nó là tôn giáo gì, thế lực lớn đến đâu, tôi đều không cho phép nó được làm cần. Tôi sẽ loại bỏ nó ngay lập tức, chính tại Diên Tân này. Tôi làm như thế, không một mảy may vì chuyện cả nhân, mà tất cả chỉ vì sự bình yên của dân chúng.

29. Khổng Tử không nói chuyện quái, lực, loạn, thần. Ý nói: Khổng Tử nói năng cẩn trọng, không nói những chuyện quái dị, không nói đến những người ỷ sức ra oai, không nói đến thuật ngỗ nghịch làm loạn, không nói đến chuyện quỷ thần hoang đường.

Rồi lại tủm tỉm, tiếp lời:

- Ông Chiêm, ông học rộng biết nhiều. Truyền giáo thì ông cứ truyền giáo, hà cớ gì lại can thiệp vào công việc của chính quyền?

Cha Chiêm dở khóc dở cười. Rõ là cha chỉ muốn đòi lại nhà của mình thôi, sao giờ lại biến thành chuyên can thiệp vào chính quyền như thế? Huống hồ, việc Sử chiếm giáo đường vốn chỉ để nghe tuồng, có chống tám cây sào cũng chưa tới được hai chữ “chính quyền”. Cha Chiêm khi ấy mới biết, viên tân huyện trưởng họ Sử còn khó dây hơn cả Tiểu Hàn. Không đòi giáo đường, cha Chiêm còn có thể tiếp tục được truyền giáo ở Diên Tân. Còn nếu tiếp tục đòi, e rằng, đến bản thân cha cũng sẽ phải cuốn gói lên đường. Chuyện Sử trừng trị đám thương nhân làm ăn phi pháp thế nào, cha Chiêm cũng đã được chứng kiến. Vậy nên, cha đình không nêu lại chuyện giáo đường, tiếp tục ở trong ngôi chùa hoang. Cha Chiêm rõ ràng là truyền bá Thiên chúa giáo, nhưng lại phải sống trong ngôi chùa hoang của nhà sư. Hàng ngày, mỗi lần ra vào chùa, cha lại cảm thán. Điều làm cha buồn phiền hơn nữa là, Giáo hội Thiên chúa giáo Khai Phong luôn chống lại cha. Sau khi ông chú của cha qua đời, cha Lôi lên làm Hội trưởng Giáo hội Thiên chúa giáo Khai Phong. Cha Lôi và cha Chiêm có bất đồng về giáo lý. Thêm nữa, sau 40 năm, cha Chiêm chỉ có thể phát triển được tám tín đồ ở Diên Tân, nên cha Lôi từ lâu đã muốn xóa sổ Phân hội Diên Tân, sáp nhập vào phân hội khác. Cũng vì thấy cha Chiêm tuổi đã 70, nên cha Lôi mới động lòng trắc ẩn, không tống khứ cha Chiêm. Có điều, kinh phí rót cho Phân hội Diên Tân năm sau ít hơn năm trước, ý là để cho nó tự sinh tự diệt. Khoản kinh phí ấy chỉ đủ để nuôi sống một mình cha Chiêm. Tuy Dương Mô-sê đã tin theo Chúa và đổi tên, nhưng cha Chiêm chỉ có thể cung cấp cho gã một chỗ ở. Còn kế sinh nhai vẫn phải do gã tự mình giải quyết. Trước đây, hồi theo lão Tăng học mổ lợn, lão Tăng bao ăn không bao ở. Còn bây giờ, theo về với cha Chiêm, cha lại bao ở không bao ăn. Hồi theo lão Tăng, gặp cha Chiêm, khi ấy cũng không mấy để ý. Ai ngờ, một năm sau, mình lại thành đồ đệ của cha Chiêm. Một năm cũng chỉ là quãng thời gian trong nháy mắt, nhưng Dương Mô-sê lại cảm tưởng như, sau một năm, con người đã chuyển từ kiếp này sang kiếp khác. Gã ngao ngán thở dài, dành tới xưởng tre làm việc.

Chủ xưởng tre họ Lỗ. Lão Lỗ sở hữu chất giọng ống bơ rỉ. Giọng ống bơ rỉ, nên nói tiếng nào cũng to. Một câu bình thường thôi, nhưng lão cứ phải gào lên. Gào lên không phải để nhấn mạnh tầm quan trọng của câu nói, mà là để nhấn mạnh cậu ấy đã được nói ra. Câu nào cũng nhấn mạnh, nên không phân biệt được câu nào tông cao, câu nào tông thấp. Lúc cha Chiêm tiến cử Dương Mô-sê tới chặt tre, lão Lỗ không muốn nhận. Không muốn nhận không phải vì lão Lỗ Có ý chê bai gì nó, mà vì khi lão Lỗ hỏi chuyện, nó đã trả lời sai một câu. Buổi tối hôm đầu tiên, cha Chiêm đã nói chuyện ổn thỏa với lão Lỗ là để đồ đệ của cha tới xưởng tre của lão Lỗ chặt tre. Sáng sớm hôm sau, cha Chiêm xuống làng truyền giáo, còn Dương Mô-sê tới xưởng tre làm việc. Lão Lỗ vốn không để tâm lắm tới việc tuyển một kẻ học việc. Nhưng trong xưởng có một người mới, ông chủ cũng cần phải hỏi han vài ba câu lấy lệ. Lão Lỗ vừa hút thuốc, vừa hỏi Dương Mô-sê là người ở đâu, từng làm việc ở đâu, đã làm những công việc gì. Câu hỏi của lão Lỗ vô tình, nhưng câu trả lời của Dương Mô-sê lại hữu ý. Rút kinh nghiệm từ lần lão Cố ở xưởng nhuộm tuyển người, nếu nói mình đã thay đổi nhiều chỗ, sẽ khiến người ta sinh nghi, bèn giấu tiệt chuyện trước đây đã từng bán đậu phụ và mổ lợn, mà chỉ nói chuyện gần đây nhất, rằng trước đây từng làm ở xưởng nhuộm của lão Tưởng ở Tưởng Gia Trang. Nhưng cứ hễ chạm đến thuốc nhuộm, là chân tay lại mẩn ngứa, nổi mề đay, nên đành phải bỏ. Nếu như Dương Mô-sê có kể chuyện trước đây gã đã từng bản đậu phụ hay mổ lợn thì cũng chẳng hề gì, đổi chỗ làm liền xoành xoạch cũng chẳng hề gì, bởi lão Lỗ không phải lão Cổ. Nhưng chính vì Dương Mô-sê kể chuyện đã từng theo lão Tưởng làm nhuộm ở Tưởng Gia Trang, nên lão Lỗ mới bực mình. Hóa ra, trước khi mở xưởng tre, lão Lỗ cũng giống như lão Tưởng ở Tưởng Gia Trang, từng đi buôn trà. Sau này có tuổi, ngại đi lại, nên dùng số tiền kiếm được từ hồi buôn trà mở một xưởng tre. Hồi buôn trà, lão Lỗ có quen biết với lão Tưởng mũi diều hâu. Khi ấy, lão Tưởng còn hay chuyện, lúc nói chuyện với nhau, hai người có phần không ai chịu ai. Cả hai đều là người Diên Tân. Xét về lý, cho dù tới vùng Giang Tô, Chiết Giang buôn trà, hay tới vùng Sơn Tây, Nội Mông bán trà, hai người cũng nên giúp đỡ, hỗ trợ nhau. Nhưng vì nói chuyện không hợp, thêm nữa người trong một nghề cũng là oan gia của nhau, nên giữa hai người có một khoảng cách rất xa. Sau này, khi thôi buôn trà, một người mở xưởng nhuộm, một người mở xưởng tre. Đủ thấy, chí hướng hai người không giống nhau. Giờ nghe nói Dương Mô-sê đã từng theo lão Tưởng, lão Lỗ liền bảo ngay rằng xưởng tre của lão không thiếu người, rồi đuổi ra ngoài, chứ lão ta không hề biết chuyện Dương Mô-sê vì một con khỉ nên không dám nhìn mặt lão Tưởng. Bị đuổi, nhưng Dương Mô-sê không biết nguyên nhân là gì. Trở về ngôi chùa hoang của cha Chiêm, Dương Mô-sê ngẩn ngơ, ngơ ngẩn suốt một ngày. Buổi tối, cha Chiêm đi truyền giáo dưới làng về, mới biết lão Lỗ đã giở quẻ. Cha để Dương Mô-sê ở nhà, lại lặn lội tới xưởng tre ở phố Bắc tìm lão Lỗ. Hỏi mãi, mới biết lão Lỗ có thù với lão Tưởng, nên giờ trút lên đầu Dương Mô-sê. Cha Chiêm vừa hút thuốc vừa nói:

- Bác Lỗ này, như thế là bác sai rồi. Chúa dạy: Hãy tha thứ cho kẻ thù của con. Chúa Giê-su bị đóng đinh trên cây thánh giá là vì môn đồ của Ngài bán đứng Ngài. Chúa biết từ trước, nhưng không bỏ chạy.

Nhưng lão Lỗ không phải là Chúa. Với lão Tưởng hay với Dương Mô-sê, lão ta đều không tha thứ. Nhưng lão không trách móc lão Tưởng và Dương Mô-sê, mà trách cứ chính Đức Chúa của cha Chiêm:

- Chết đến nơi mà còn không chạy đi. Đầu óc có vấn đề à? Cha Chiêm lại phải giảng giải cho lão Lỗ một thôi một hồi về chuyện Chúa chạy hay không chạy Cha Chiêm bám lão Lỗ dai thế không phải vì muốn xin cho Dương Mô-sê chặt tre cho bằng được, mà bởi người Diên Tân đều không tin theo Chúa, chẳng ai có nhu cầu nhờ vả cha Chiêm, toàn là cha Chiêm nhờ vả mọi người tin theo Chúa. Cha Chiêm có rất nhiều người quen ở Diên Tân, thế nhưng, khi không có việc nhờ vả thì là người quen, chứ hễ có việc nhờ vả, là y rằng người quen lại biến thành người dưng. Trong số những người quen, cha Chiêm thân thiết với lão Lỗ hơn cả. Nếu bỏ lão Lỗ, cha Chiêm cũng nhất thời không thể tìm được công việc gì khác cho Dương Mô-sê. Không tìm được việc, chuyện nhỏ, nhưng nếu không tìm được việc, kế hoạch bồi dưỡng tín đồ thứ chín của cha tất sẽ lại phá sản, thế thì to chuyện rồi. Vác cả Chúa ra mà lão Lỗ vẫn không đổi ý, cha Chiêm sực nhớ tới lão Giả mù ở Giả Gia Trang. Lão Giả mù là anh họ lão Lỗ, biết chơi đàn ba dây, biết xem tướng số. Sau khi lớp tư thục của thầy Uông bị giải tán, em trai Dương Mô-sê là Dương Bách Lợi từng định đi theo lão Giả mù, nhưng bị lão ta đuổi thẳng cổ. Lão Lỗ vốn không ưa gì ông anh họ, chẳng khoái cây đàn ba dây của lão ta, cũng chẳng thích thú chuyện coi tướng số của lão. Bảo:

- Đã mù thì còn tướng số đếch gì? Có giỏi, sao lão ta không xem tướng cho chính mình đi?

Cha Chiêm quen lão Giả mù qua những lần tới Giả Gia Trang truyền giáo. Cha thấy lão Giả mù nói chuyện với mình khá tâm đầu ý hợp. Cha Chiêm thiện cảm với lão Giả mù, nhưng không thích cái sự xem tướng số của lão. Số mệnh của mỗi con người đều nằm trong tay của Chúa, xem số phỏng ích gì? Nhưng cha mê tiếng đàn ba dây của lão. Hơn 40 năm trước, hồi vừa từ Ý tới, cha Chiêm không biết tiếng Trung Quốc, cũng không thích kịch tuồng và nhạc cụ Trung Quốc. Sau hơn 40 năm, cha Chiêm đã thông thạo tiếng Thiên Tân, nhưng vẫn không thích tuồng kịch Trung Quốc, duy chỉ có tiếng đàn ba dây của lão Giả mù là đi vào lòng cha. Tới những làng khác truyền giáo, xong việc là cha về. Nhưng ở Giả Gia Trang, truyền giáo xong, cha còn phải đi tìm lão Giả mù, nghe lão chơi một bản đàn ba dây. Lão Giả mù vốn rất kênh kiệu, không phải ai muốn lão chơi đàn là lão chiều theo ý. Nhưng thấy cha Chiêm là người nước ngoài mà cũng thích tiếng đàn của mình, lão ta có phần tự đắc, bèn biểu diễn tặng cha Chiêm hai bài. Lão Giả mù biết chơi những bản nhạc vui, như: “Săn nhạn”, “Trương Liên bán vải”, “Lưu mồm to lấy vợ”,... biết chơi cả những bản nhạc buồn, như: “Chị Hai Lý đi tảo mộ”, “Tuyết tháng Sáu”, “Mạnh Khương Nữ”, “Lệ rơi miền biên ải”,... Nghe bản nhạc vui, cha Chiêm thấy thường. Nghe xong, cha lắc đầu, cười nhạt. Nhưng mỗi khi nghe những bản nhạc buồn, cảm với nỗi khổ, oan khiên của những chị Hai Lý, Đậu Nga, Mạnh Khương Nữ, Vương Chiêu Quân, cha đều cúi đầu trước ngực, cảm thán:

- Chúa sẽ giải cứu mọi nỗi khổ đua của những số phận ấy.

Rồi cha lại vỗ bàn, nghiêm giọng:

- Đây chính là lý do để Chúa tồn tại!

Tiếp đấy, cha cảm khái rằng tiếng đàn của lão Giả mù đã nói lên tấm lòng của Chúa. Rồi cha lại lắc đầu cảm thán, một người hiểu nỗi lòng Chúa như thế, tại sao lại không tin theo Đức Chúa Cơ chứ? Cha bèn muốn để lão Giả mù tin theo Chúa. Không ngờ, lão Giả mù nói:

- Tôi đã biết rõ cái bụng ông ta rồi. Việc gì còn phải tin theo ông ta nữa?

Cha Chiêm cứ ngẩn tò te. Đành thôi vậy. Cha Chiêm quen biết với lão Lỗ - chủ xưởng tre - cũng đã hơn 30 năm. Hồi lão Lỗ còn buôn trà, cha đã muốn bồi dưỡng để lão Lỗ tin theo Chúa. Lão Lỗ bảo:

- Tôi bận lắm. Nếu cha có thể khiến Chúa giúp tôi buôn trà, tôi mới tin theo ông ta.

Sau này, lão Lỗ không buôn trà nữa, chuyển sang mở xưởng tre. Cha Chiêm lại khuyên lão ta tin theo Chúa. Lão ta chưa thành:

- Nếu như cha có thể khiến Chúa giúp tôi pha tre, tôi mới tin theo ông ta.

Mấy mươi năm liền, lão Lỗ không đi chung đường với Chúa. Tuy lão Lỗ không tin theo Chúa, nhưng thấy cha Chiêm hiền lành, thật thà, hơn 40 năm cũng chỉ bồi dưỡng được có tám tín đồ, vậy mà cha vẫn kiên trì, ngày nào cũng đi truyền giáo, lão Lỗ có phần khâm phục cha. Cả Diện Tân này chẳng thể nào tìm được một người kiên trì, nhẫn nại như thế. Cho dù là làm việc gì chăng nữa, mười người thì phải có đến chín người rưỡi, nếu thấy không có lợi trước mắt là y như rằng sợ chạy mất dép. Vì lẽ ấy, lão Lỗ làm bạn với cha Chiêm. Khi uống rượu, nhắc đến cha Chiêm, là lão Lỗ thường nói với bạn nhậu:

- Khổ thân cha Chiêm bị Chúa đày. Người như cha, nếu không truyền giáo, mà làm nghề khác, kể cả là buôn trà đi nữa, thì cũng phất từ lâu rồi, chẳng việc gì phải ở trong ngôi chùa tồi tàn như thế.

Đương nhiên, nói lại là một chuyện khác. Thấy lão Lỗ nhất quyết không nhận Dương Mô-sê, cha Chiêm hiểu rằng, ngoài lý do là lão Lỗ và lão Tưởng ở xưởng nhuộm có hiềm khích ra, còn có một lý do nữa, đó là thể diện của cha và Chúa chưa đủ lớn. Cha sực nhớ đến lão Giả mù chơi đàn ba dây ở Giả Gia Trang. Lão Giả mù vừa là bạn thân của cha, vừa là anh họ của lão Lỗ. Lão Lỗ không nể mặt cha và Chúa, thì cũng phải nể mặt lão Giả mù. Nghĩ vậy, cha liền bảo:

- Nếu tôi không thuyết phục được bác, thì tôi sẽ tới Giả Gia Trang tìm bác Giả, nhờ bác ấy đến nói giúp tôi.

Cha Chiêm tưởng rằng, lão Giả mù đã là anh họ của lão Lỗ, thì lão Lỗ đương nhiên sẽ phải nể lão ta hơn bản thân cha và Chúa. Cha đâu biết rằng, lão Lỗ vốn ghét lão Giả mù. Với lão ta, lão Giả mà còn không có thể diện bằng cha Chiêm. Cha Chiêm lại bảo:

- Lần trước tôi khuyên bác tin theo Chúa, bác bảo nếu Chúa có thể giúp bác pha tre, bác sẽ tin theo. Bây giờ, Chúa không đến được, nhưng Ngài đã cử tín đồ của mình tới, sao bác lại không nhận?

Chính bởi lão Lỗ ghét lão Giả mù, sợ cha Chiêm sẽ vác lão ta tới thật để lôi thôi với mình. Lại cảm thấy những lời nói sau cùng của cha Chiêm về mối liên hệ giữa tin theo Chúa với pha tre, thật chẳng ăn nhập gì với nhau cả, khiến lão ta dở khóc dở cười. Để tránh lôi thôi với lão Giả mủ và cha Chiêm, lão Lỗ đành phải cười gượng, đồng ý nhận Dương Mô-sê. Chuyện cha Chiêm và Chúa không giải quyết được, nhưng lão Giả mù lại giải quyết được, thậm chí, chưa cần lão ta phải ra mặt. Vô hình trung, Dương Mô-sê lại được thơm lây nhờ lão Giả mù.

Kể từ đấy, ban ngày, Dương Mô-sê pha tre ở xưởng của lão Lỗ. Tối đến, gã lại về ngôi chùa hoang của cha Chiêm ngủ. Ban ngày pha tre không thành vấn đề. Trước đây Dương Mô-sê từng mổ lợn, đã động đến dao rựa. Tuy đao pháp của anh đồ tể và anh pha tre khác nhau, nhưng đều liên quan đến dao, nên Dương Mô-sê nắm bắt kỹ thuật rất nhanh. Nhưng đến buổi tối đi ngủ thì lại có vấn đề. Có vấn đề không phải vì ngôi chùa hoang của cha Chiêm không phải là nơi thích hợp để ngủ. Ngôi chùa bốn bề thông gió. Chính vì thông gió nên kể cả vào thời điểm nóng nhất của mùa hè, ngôi chùa vẫn thoáng mát, thực sự là chốn nghỉ rất tuyệt. Mà vì khi Dương Mô-sê trở về ngôi chùa sau một ngày pha tre vất vả, cha Chiêm đi truyền giáo ở các làng cũng vừa vặn đi về, cha lại tận dụng thời gian buổi tối giảng kinh cho Dương Mô-sê. Người khác học nghề chỉ có một sự phụ. Còn Dương Mô-sê, để tìm được một công việc, gã phải xẻ thân mình ra hai nửa. Ban ngày theo học một sư phụ, tối lại theo học một sư phụ khác. Pha tre suốt một ngày ở xưởng, cơ thể đã đủ rã rời. Tối đến, lại phải nghe cha Chiêm giảng kinh, nên gã dễ ngủ gật. Nghe giảng kinh đến tận nửa đêm. Sáng sớm tinh mơ đã lại phải dậy, tới xưởng tre. Lúc pha tre, cũng lại gà gật. Lúc này, gã mới biết, hóa ra, tin theo Chúa cũng không phải việc dễ dàng. Tháng đầu tiên, Dương Mô-sê còn có thể gắng gượng. Nhưng qua một tháng, gã liền cảm thấy sức mình không kham nổi. Kể từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, Dương Mô-sê chưa bao giờ từng thiếu ngủ như thế. Buổi tối nghe giảng kinh ngủ gật, cha Chiêm vẫn nhẫn nại, đợi gả tỉnh dậy rối giảng tiếp. Nhưng ban ngày pha tre ngủ gật, lão Lỗ liền nổi cáu. Chính bởi cái sự ngủ gật, nên gã pha hỏng một cây tre. Hỏng một cây tre, không đến nỗi để lão Lỗ xót xa. Nhưng vì cái sự hỏng ấy làm lỡ mất hảo sự của lão Lỗ, nên lão ta nổi nóng. Lão Lỗ tuy không thích tiếng đàn ba dây của lão Giả mù, nhưng lại thích nghe tuồng Tấn³⁰. Lão Lỗ vốn là người Diên Tân. Đáng ra, đã thích tuồng, lão ta phải thích tuồng sênh Hà Nam mới phải, nhưng lão ta lại giống vị tân huyện trưởng họ Sử, không thích tuồng sênh Hà Nam, mà lại thích tuồng nơi khác. Năm xưa, lão Lỗ tới Nội Mông bán trà bánh, thường xuyên ngang qua Sơn Tây, nên thi thoảng có nghe tuồng Tấn. Lúc đầu, lão ta cũng chẳng mấy thích tuồng. Không những không thích tuồng sênh Hà Nam, mà cũng không thích cả tuồng Tấn. Nhưng nghe mãi, nghe mãi, thấy người hát tuồng Tấn phải sống cổ lên mà hát. Không rộng đến mức chát chúa như gõ vào chiêng thì vẫn coi như chưa hát đến độ cao hứng. Lúc cao hứng, giọng hát lại giống như sợi dây thép, uốn cong lên trên một cái, rồi bật một cái rõ cao. Không phải vì nghệ sĩ hát tuồng Tấn có chất giọng gần giống mình, nên lão Lỗ mới thích, mà vì đến chỗ cao hứng, giọng hát lại uốn cong lên, bật cao một cái, không hiểu đã chạm vào chỗ nào trong cõi lòng lão. Chỗ ấy, trước đây, lão Lỗ không phát hiện ra. Bây giờ, phát hiện ra, nó liền để lại mầm bệnh. Nhưng lão Lỗ khác với huyện trưởng họ Sử ở chỗ: Sử mê tuồng Tích, thì có thể mời hẳn một gánh tuồng ở Giang Tô tới biểu diễn. Còn lão Lỗ mê tuồng Tấn thì cũng chỉ là mơ suông thế. Ông chủ của một xưởng tre thì không thể nuôi nổi một gánh tuồng. Người Sơn Tây hát tuồng tấn chưa bao giờ tới Diên Tân biểu diễn. Mà kể cả đến, thì cũng chẳng có ai nghe, ngoài lão Lỗ, Huyện trưởng Sử ngày nào cũng xem tuồng Tích, nên tâm trạng nhẹ nhõm. Lão Lỗ không được xem tuồng Tấn hàng năm trời, nên tâm trạng cha chả là bức bối, đành phải hồi tưởng lại những vở tuồng Tấn đã xem, coi như “hát tuồng tưởng”. Chẳng hạn, vở “Tô Tam khởi giải”, vở “Đại tế trang”, vở “Thiên Ba lâu”, vở “Phượng Nghị định”, vở “Sát cung”... Lão Lỗ hát tuồng tưởng không có thời gian cố định, cứ khi nào hứng lên là hát. Có lúc, lão vừa xem đám đồ đệ pha tre, vừa hát tuồng tưởng trong đầu. Nhưng lão chỉ nghĩ về đài từ trong tuồng, chứ không hát thành lời. Lão cứ thể hát tuồng tưởng trong đầu, rồi theo các tình tiết trong tuồng, lão lắc lư cái đầu, nhíu mày, trợn mắt. Người biết chuyện thì biết trong đầu lão ta, nhạc tuồng đang rộn rã, nhưng những người không biết lại tưởng lão ta bị thần kinh. Cũng giống như Dương Bách Lợi tự “thăng thiên” trong đầu hồi gác cổng ở xưởng luyện thép Diên Tân vậy. Nhưng hát tuồng tưởng khác với “thăng thiên”. “Thăng thiên” phải giỏi hư cấu, tự mình nghĩ ra tình tiết, tình huống, nhưng hát tuồng tưởng không được tự biên, phải nhớ kỹ đài từ. Hát tuồng không được hát sai đài từ. Những tưởng, không dưng tự hư cấu ra chuyện để “thăng thiên” mới khó. Kỳ thực, nhớ lời người khác nói cũng khó. Hoặc giả, nhớ y nguyên lời người khác còn khó hơn. Thêm nữa, lão Lỗ tuổi đã ngoài 50, trí nhớ suy giảm đáng kể so với trước. Có lúc, cái sự ngúc ngoắc đầu, thở dài của lão đồng nghĩa với việc lão đã vào vai, và hát rất ngọt. Nhưng cũng có lúc, cái sự thở dài của lão lại vì không nhớ ra đời từ, tuồng khựng lại ở đó, lão bực mình với chính lão. Lần đầu tiên trông thấy lão Lỗ hát tuồng tưởng Dương Mô-sê tưởng lão ta bị động kinh, sợ hết hồn. Sau mới biết là lão ta đang hát tuồng tưởng, liền tủm tỉm cười. Nhưng gã chỉ biết rằng, lúc lão Lỗ thở dài là lúc lão ta đang hát tuồng tưởng, chứ không biết rằng, cái sự thở dài cũng có sự khác nhau. Có lúc, mải nhìn, mải cười, lại ngủ gật, liền pha hỏng tre. Tre bị pha hỏng phát ra âm thanh khác với bình thường. Âm thanh vừa bật ra, vở tuồng trong đầu lão Lỗ liền khựng lại. Hoặc giả, lão ta vừa nhớ ra được đài từ, thì lại bị thanh tre pha hỏng làm cho quên béng mất. Cho dù là khựng tuồng hay quên lời, lão Lỗ đều bước ra khỏi vở tuồng, vớ lấy thanh tre bị pha hỏng ném vào đầu Dương Mô-sê. Nhưng lão ta không chửi chuyện nó đã làm hỏng vở tuồng của lão, cũng không chửi chuyện đã pha hỏng thanh tre của lão, mà gào lên bằng chất giọng ống bơ rỉ:

30. Tuồng phổ biến ở tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.

- Con mẹ mày chứ. Hậu đậu y như thằng cha Tưởng!

Vô hình trung, lão Tưởng - chủ xưởng nhuộm ở Tưởng Gia Trang - cũng bị vạ lây vì Dương Mô-sê. Bị que tre ném vào đầu, nó tỉnh ngủ hẳn, đưa mắt nhìn ngó xung quanh, chợt không biết mình đang ở đâu.

Buổi chiều hôm ấy, cha Chiêm nhận được một bức thư từ Ý. Hơn 40 năm trôi qua, bà ngoại và bố mẹ cha lần lượt qua đời. Viết thư cho cha là bà em gái. Bà ta là người duy nhất trên quả đất này sùng bái cha Chiêm. Ở Diên Tân, cha không có người thân thích. Vốn có một ông chú ở Khai Phong, nhưng 15 năm trước, ông ấy cũng qua đời. Trước lúc nhắm mắt, chú cháu gặp nhau, cũng vẫn là ông chú dặn dò, dạy bảo cha. Cha chỉ có mỗi phận sự nghe. Thành ra, mấy mươi năm qua, người cha có thể dốc bầu tâm sự, cũng chỉ có người em gái. Nhưng bà em ở mãi tận nước Ý xa xôi, hai người đành tâm sự, chuyện trò qua những lá thư. Trong hơn 40 năm ấy, không rõ cha Chiêm đã nói những gì với bà em trong thư, nhưng đại để, cha kể về chuyện truyền giáo ở Diên Tân, rằng giáo đường ở Diên Tân hoành tráng như thế nào, Thiên chúa giáo ở đây đã phát triển mạnh mẽ ra sao, sau hơn 40 năm, giáo dân đã phát triển từ con số 0 lên mười mấy vạn người. Trong con mắt của bà em cha Chiêm, trong số những linh mục người Ý truyền giáo ở Trung Quốc, từ cổ chí kim, không vị nào vượt nổi cha Chiêm. Cha là niềm kiêu hãnh của gia tộc, và cũng là niềm kiêu hãnh của nước Ý. Giả như biết được sự thật về tình hình của cha, không hiểu bà em của cha sẽ có cảm tưởng thế nào. Trong bức thư lần này gửi cho cha, bà em kể, thằng cháu ngoại tám tuổi của bà hôm qua vừa làm lễ rửa tội. Nghe nói anh trai bà nội đang truyền giáo ở đất nước Trung Quốc xa xôi, lập nhiều Công trạng, thằng bé muôn phần khâm phục. Cũng không rõ là bà em của cha đã lại kể những gì với thằng bé. Trước đây, viết thư cho cha Chiêm chỉ có mỗi mình là em. Lần này, trong phần cuối lá thư, đứa cháu nội của bà ta cũng nguệch ngoạc mấy dòng: Ông ơi, tuy cháu chưa từng được gặp ông, nhưng cứ nghĩ đến ông, cháu lại liên tưởng đến Đức Mô-sê. Đại ý muốn bảo Đức Mô-sê khi xưa đã dẫn dắt người I-xra-en ra khỏi Ai Cập. Còn bây giờ, cha Chiêm đang dẫn dắt người Trung Quốc ra khỏi bể khổ. Kể từ khi truyền giáo đến giờ, cha Chiêm chưa bao giờ nhận được một lời đánh giá nào cao như thế. Đọc xong thư, mà sóng lòng cha mãi không thể phẳng lặng. Xúc động quá! Buổi tối giảng kinh cho Dương Mô-sê, giọng cha sang sảng, vang vọng hơn ngày thường. Nhưng hôm ấy, ở xưởng tre, Dương Mô-sê lại bị lão Lỗ đánh, tâm trạng có phần chán chường. Cha Chiêm vừa mới giảng kinh, gã đã gà gật muốn ngủ. Nhưng hôm ấy, cha Chiêm mặc kệ tâm trạng của Dương Mô-sê, cứ thế giảng say sưa. Giảng từ một Đức Chúa, một niềm tin, một phép rửa, một Thánh thần giảng đi, cho đến làm thế nào để từ bỏ con người cũ, trở thành con người mới. Những nội dung này trong Kinh Thánh, trước đây, cha Chiêm đều chia ra từng đoạn để giảng. Chưa bao giờ cha giảng liền một mạch như thế. Giảng mãi, giảng mãi, loạn cả lên, hoặc giả, đứt đoạn, cha Chiêm lại khịt khịt mũi, giảng lại từ đầu. Cha giảng từ lúc trời nhá nhem tối cho tới tận canh năm gà gáy. Cha cho rằng, đây là lần giảng kinh hay nhất của cha trong đời truyền giáo. Hơn 40 năm qua, những lần giảng kinh thấu triệt lâm ly như thế, cha cùng lắm chỉ có được vài ba bận. Nhưng Dương Mô-sê chẳng nghe được câu nào gãy gọn. Nó cảm thấy, kể từ lúc nghe giảng kinh đến giờ, đây là buổi tối cha Chiêm nói năng lôi thôi nhất. Giảng kinh xong, cha Chiêm vẫn mặt mũi hồng hào, còn nó vừa mới ngả lưng được một lát, trời đã lại sáng. Nó vội vàng bỏ dậy, tới xưởng tre làm việc. Vừa ngồi xuống ghế đã thấy đầu nặng như cối đá. Vừa pha tre, vừa mơ màng. Pha cây nào, hỏng cây ấy. Hôm ấy, lão Lỗ cũng hát tuồng tưởng trong đầu. Lần này là một vở lớn, tên là “Ngũ Tử Tư”. Ngũ Tử Tư là người nước Sở, cả đời chém giết chỉ để báo thù. Để báo thù cha, Ngũ Tử Tư phải rời bỏ quê hương, sống nơi đất khách. Nhiều năm sau, Ngũ Tử Tư chỉ huy quân đội nước khác đến tiêu diệt cố hương. Nào ngờ, nước mới, ông ta lại bị gian thần hãm hại, bị quân vương giết. Trước khi chết, Ngũ Tử Tư bảo hãy móc mắt ông ta treo lên lầu thành để được nhìn thấy cảnh quê hương mới của mình bị diệt vong. Vở tuồng này khá rối rắm, nhưng hôm ấy, lão Lỗ hát tưởng rất suôn sẻ. Trước đây, lão không dám hát vở “Ngũ Tử Tư”, vì cứ hát được đôi ba câu là lại đứt, được đôi ba câu là lại đứt. Nhưng tối qua, lão Lỗ làm vài ngụm rượu, đêm ngủ rất ngon. Sáng ra tỉnh dậy, thấy đầu óc minh mẫn lạ thường. Lúc đầu, lão hát vở “Ngũ Tử Tư” cũng chỉ để thử xem sao, nếu không được sẽ đổi vở. Nào ngờ, vừa thử đã thành công. Những chỗ trước đây quên đài từ, hôm nay tự dưng lại nhớ ra. Lão Lỗ chợt cảm thấy mình như đang hồi xuân. Nhưng vừa mới vào vở được một lát, Dương Mô-sê đã lại pha hỏng tre. Tiếng tre bị pha hỏng làm cho vở “Ngũ Tử Tư” bị đứt đoạn. Do hôm nay hát suôn sẻ, nên lão Lỗ không thèm chấp nhặt Dương Mô-sê, không thèm chấp nhặt đoạn tre bị pha hỏng, tiếp tục hát. Nhưng vừa mới vào vở được một lát, tiếng tre bị toác lại vang lên. Ngũ Tử Tư đang tìm cách trốn sang nước khác, chưa đến được ải Thiều Quan, mà Dương Mô-sê đã pha hỏng mất 11 cây tre. Lão Lỗ trừng mắt, bỏ mặc Ngũ Tử Tư, quay người đi vào sân sau. Lúc quay lại, nách lão cắp tay nải của Dương Mô-sê. Trong tay nải đựng quần áo và vài thứ lặt vặt của nó. Do ngôi chùa của cha Chiêm ban ngày không có người, cha phải đi tới các làng truyền giáo, Dương Mô-sê sợ mất tay nải, nên đem nó ký gửi ở xưởng tre. Lão Lỗ không nhìn chỗ tre bị pha hỏng, cũng chẳng nhìn Dương Mô-sê, thẳng tay vứt tay nải của nó ra đường, rồi nhắm tịt mắt lại. Chất giọng ống bơ rỉ của lão lại rống lên:

- Cái thằng khốn nạn kia. Tổ cụ ông bà tổ tông tám đời nhà mày. Cút ngay cho tao nhờ!

Dương Mô-sê mất toi cái nghề kiếm cơm khi vẫn còn đang mơ màng trong giấc gà gật. Nó đành khoác tay nải, tới ngôi chùa tìm cha Chiêm. Dương Mô-sê cho rằng, lần mất việc này không phải tại gã, mà tất cả chỉ tại cha Chiêm đã giảng kinh cho gã suốt đêm qua. Đã là lỗi của cha Chiêm, thì phải bắt cha tìm cho gã một công việc khác. Ở chỗ lão Lỗ, gã cũng đã phát ngấy lên rồi. Nhưng cha Chiếm thấy Dương Mô-sê khoác tay nải trở về, phần vì khả năng cha tìm việc hộ người khác có hạn. Lần trước, để xin cho Dương Mô-sê vào làm ở xưởng tre, cha Chiêm đã phải lựa lời nói mãi với lão Lỗ. Bây giờ, cha không thể tìm một công việc khác cho nó chỉ trong một sớm một chiều. Phần vì qua hai tháng, sự nhìn nhận của cha với Dương Mô-sê đã có sự thay đổi. Hễ cứ nghe giảng kinh là gã ngủ gật. Nếu như một hai lần, còn có thể châm trước, bỏ qua. Đằng này, ngày nào cũng uể oải, bệ rạc như thế, thì không còn là chuyện ngủ gật nữa rồi. Có lẽ, Dương Mô-sê không có cơ duyên với Chúa. Đến như thằng cháu ngoại của cha ở Ý, mới tám tuổi đầu mà nó đã biết được tầm quan trọng của Chúa và cha, bảo cha giống Đức Mô-sê. Đằng này, Dương Mô-sê tuổi đã gần 20. Tối qua lúc giảng kinh, giọng cha sang sảng, dạt dào là thế, vậy mà gã ta chẳng một chút động lòng. Người như gã rõ là đã hết thuốc chữa! Cha cũng biết, ban ngày Dương Mô-sê pha tre ở xưởng, cơ thể có phần mỏi mệt, nhưng Chúa còn lấy thân mình đóng trên cây thánh giá, dùng máu của Người để thức tỉnh con người, Dương Mô-sê có khổ mấy, vất vả mấy cũng làm sao sánh được với nỗi khổ và sự vất vả của Chúa: Hay như cha Chiêm đây, tuổi đã thất thập. Nhưng ban ngày cha đâu có nhàn rỗi, vẫn phải tới các làng truyền giáo, còn buổi tối, cha lại phải giảng kinh cho Dương Mô-sê. Một người giảng. Một người nghe. Dương Mô-sê khổ mấy cũng làm sao sánh được với sự khổ của cha Chiêm? Cha Chiêm bắt đầu hoài nghi về sự lựa chọn khi xưa của mình. Có lẽ, bản thân việc cha coi Dương Mô-sê là tín đồ thứ chín tin theo Chúa mà cha đang cất công tìm kiếm đã là một sai lầm. Có thể không truy cứu động cơ của một ai đó khi tin theo Chúa. Như Dương Mô-sê chẳng hạn. Khi xưa, gã tin theo Chúa là để có một công việc. Nhưng sau khi có việc rồi, Chúa và cha Chiêm vẫn không có chỗ trong lòng gã. Vì thế, cha Chiêm có cảm giác như mình đã bị lừa. Bị lừa cũng chẳng sao. Cha Chiêm cũng chẳng phải chưa bao giờ bị kẻ khác lừa. Nhưng tuổi tác không tha con người. Hồi trẻ, có lừa cha, cha còn có cơ hội cứu vãn. Bây giờ, cha đã 70, bị lừa không phải là cha Chiêm, mà là thời gian cha Chiêm truyền giáo thay Chúa. Ròng rã hai tháng liền, mất bao buổi tối của cha Chiêm, vậy mà Dương Mô-sê vẫn như nước đổ lá khoai. Cha Chiêm liền có phần buông xuôi với tình cảnh hiện tại của nó, không muốn tiếp tục lo liệu hộ nữa. Đồng thời, cha cũng muốn để Dương Mô-sê ra ngoài va vấp, tôi luyện ý chí, biết đâu sẽ có một ngày nó cảnh tỉnh, trưởng thành hơn. Chúa cũng dạy phải tôi luyện và thử thách Con người. Nhưng Dương Mô-sê nào phải loại người kinh qua được tôi luyện và thử thách. Không kinh qua được không phải vì gã không có ý chí, mà vì cũng như cha Chiêm, gã không có thời gian. Ngày nào không có việc, là ngày ấy không có cơm. Bụng lép kẹp, còn đâu tâm trạng để tin theo Chúa Cha Chiêm không muốn lo cho gã. Gã liền rời bỏ cha Chiêm ngay tắp lự.

Sau khi bỏ cha Chiêm, Dương Mô-sê bắt đầu lang thang ở phố huyện Diên Tân làm thuê. Gã cũng đã từng nghĩ tới chuyện đi Khai Phong. Nhưng cái sự đi Khai Phong bây giờ khác với cái sự muốn đi Khai Phong khi xưa. Khi chưa kinh qua xưởng nhuộm của lão Tưởng và xưởng tre của lão Lỗ, Dương Mô-sê còn có gan đi nơi khác kiếm việc. Nhưng sau khi kinh qua những sóng gió ấy, gã càng nơm nớp về viễn cảnh đi kiếm việc nơi xa. Đành tạm nán lại ở phố huyện Diên Tân, xem sau này còn cơ hội khác không. Lúc đầu, gã làm chân bốc vác ở kho hàng Diên Tân. Tiền công thanh toán sòng phẳng, xong vụ nào tính tiền vụ ấy. Nhưng chỉ được nửa tháng, kho hàng thường xuyên đứt nguồn hàng, gã lại phải rời khỏi kho hàng, bắt đầu làm lại nghề cũ của gã hội ở xưởng nhuộm, gánh nước thuê cho các cửa hàng, cửa hiệu dọc con phố. Có người thuê gánh nước, gã liền có một bữa no, còn không, là đói. Buổi tối, gã vẫn ngủ trong cái lán ở kho hàng. So với những ngày trước, tuy bụng có lúc bị đói, nhưng cái thân lại được tự do. Buổi tối không phải nghe giảng kinh, được ngủ một giấc yên ổn. Nhưng sau một thời gian ngủ yên ổn, gã lại mất ngủ. Đối diện kho hàng có một cửa hàng bán tượng của nhà họ Đoàn. Có lúc, Dương Mô-sê nửa đêm lồm cồm bò dậy, nhìn chiếc đèn lồng treo trước cửa hàng đối diện. Trên đèn lồng viết hai chữ. Một chữ là “Đoàn”, còn chữ kia là “Tương”. Hễ có gió, là chữ “Đoàn” và “Tương” lại bay phất phơ. Không theo cha Chiêm và Chúa nữa, Dương Mô-sê vốn có thể đổi lại tên, gọi tên cũ là Dương Bách Thuận. Nhưng Dương Mô-sê chỉ là một kẻ gánh nước thuê, họ tên là gì, chẳng ai quan tâm. Người khác không quan tâm, chỉ có mình mình quan tâm thì phỏng ích gì? Khi xưa, lúc cha Chiêm đổi tên cho gã, gã còn thấy có phần trịnh trọng Còn bây giờ, muốn đổi lại tên cũ, lại không thể trịnh trọng nổi. Người ở phố huyện Diên Tân chỉ biết gã tên là Dương Mô-sê. “Mô-sê, gánh hộ vại nước nào!” Gã cũng không thể giải thích với từng người một, rằng tên gã không phải là Dương Mô-sê, mà tên thật là Dương Bách Thuận. Lại nghĩ đến chuyện trong Kinh Thánh. Năm xưa, Mô-sê đưa người I-xra-en ra khỏi Ai Cập, không ngờ, bây giờ lại lưu lạc đến Diên Tân để gánh nước thuê. Dương Mô-sê bất giác phì cười. Cứ bữa đói bữa no như thế, thấm thoắt đã đến cuối năm.

Cứ đến cuối năm, phố huyện Diên Tân lại tổ chức ngày hội dân gian gọi là “Xã Hỏa”. Nói cuối năm, kỳ thực là Tết Nguyên tiêu, nhưng mọi người vẫn quen gọi là cuối năm. Phố Đông có lão Phùng săn thỏ. Lão ta lên núi dùng súng kíp săn thỏ, rồi lại tới ngã tư đầu phố bán thịt thỏ xông khói. Lão Phùng bị sứt môi. Ngoài săn thỏ, bán thịt thỏ xông khói ra, lão ta thích nhất những cuộc vui. Hội Xã Hỏa vào dịp cuối năm ở phố huyện đều do lão sắp đặt, nên lão trở thành Trùm hội. Cứ đến cuối năm, lão Phùng lại tập hợp hơn 100 người, đi cà kheo, mặc áo màu, tô mặt, khua trống đánh chiêng, diễu hành qua phố. Ngày thường, mọi người mỗi người mỗi nghề, lúc này họ lại hóa trang thành một người khác. Hoặc một nhân vật có từ cách đây hàng trăm năm, hàng nghìn năm, như: Công Công, Câu Long, Suy Vưu, Chúc Dung, Văn Vương, Trụ Vương, Đát Kỷ,... hoặc những nhân vật hư cấu như: Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới, Sa Tăng, Hằng Nga, Diêm Vương,... hoặc là những nhân vật trong tuồng như đào, kép, hề,... chỉ hóa trang đại khái, chứ không yêu cầu khắt khe. Hội Xã Hòa thường diễn ra trong bảy ngày, từ 13 tháng Giêng cho đến 20 tháng Giêng. Tết Nguyên tiêu năm ấy, lão Phùng lại dẫn đầu đội Xã Hỏa đại náo phố huyện. Nhưng năm nay khác với những năm trước. Những năm trước, huyện trưởng Diên Tân là ông Hà. Ông Hà không để tâm đến những việc bên ngoài, chỉ mải mê làm mộc, chẳng ngó ngàng gì đến hội Xã Hỏa. Sau này, thay ông Hà là huyện trưởng họ Hàn. Tiểu Hàn tuy làm huyện trưởng được có giá nửa năm thì bị tỉnh trưởng Phí cách chức. Thế nhưng, thời gian ông ta làm huyện trưởng lại lèo từ năm này sang năm kia, nên cũng có một cái Tết Nguyên Tiêu ở Diên Tân. Tiểu Hàn chỉ khoái kiểu nói chuyện có trật tự. Ông ta nói, mọi người nghe. Trước cảnh mọi người hóa trang lòe loẹt nhảy múa tùm lum, ông ta chỉ có một cảm giác: loạn! Đường phố đẹp đẽ là thế, vậy mà bị đám Xã Hỏa quần cho mù mịt. Bụi bặm, bẩn thỉu không thể tả. Vào hội Xã Hỏa Tết Nguyên tiêu, Tiểu Hàn đứng phố xem một lát, rồi lấy khăn tay che mũi, nói:

- Thế nào gọi là “dân mọi”? Như thế này thì gọi là dân mọi đấy!

Qua đó, Tiểu Hàn càng thấm thía tầm quan trọng của việc mở lớp học. Quan điểm về hội Xã Hỏa của tân huyện trưởng họ Sử lại khác với ông Hà và Tiểu Hàn. Khác nhau không phải vì Sử thích sự loạn, mà vì bản thân sự loạn cũng có khác nhau. Trong cuộc sống, ông ta phản đối sự loạn, nhưng khi một người hóa trang thành một người khác và nhảy múa trên phố thì Sử cảm thấy, đó không gọi là loạn, mà là tĩnh. Sở dĩ ông ta thích những người trên sân khấu vừa nói vừa hát, cũng chính vì nguyên nhân ấy. Hội Xã Hỏa lại khác với một vở tuồng. Trong tuồng, chỉ có hóa trang thành người khác, còn tại hội Xã Hỏa, hơn 100 người hóa trang thành nhiều người khác. Như thế thì không vài người còn là chuyện tĩnh hay không tính nữa rồi. Nếu như toàn dân đều biến thành một con người khác, không còn cố chấp, giữ lại con người vốn có của mình, thì thiên hạ đại trị từ lâu rồi. Bắt đầu từ ngày 13 tháng Giêng, Sử cho người khiêng ghế Thái sư lên cầu Sông Tân. Ông ta khoác chiếc áo da cáo, ngồi chót vót trên cầu, xem cảnh người dân múa Xã Hỏa. Nhà hát, cũng chính là giáo đường của cha Chiêm, vốn cũng diễn tuồng Tích, nhưng Sử bỏ cả tuồng Tích, tới đây để xem Xã Hỏa. Đội Xã Hỏa thấy huyện trưởng cũng tới xem, cha chả là nức lòng, múa hăng hơn những năm trước. Hàng ngày, trời vừa chạng vạng sáng, chiêng trống đã nổi lên. Đội Xã Hỏa kéo đến bến sông Tân múa, người xem cứ gọi là rừng người, biển người. Mọi người chen lấn nhau tụt cả giày dép. Đến tối, ở mé bờ sông, người ta có thể nhặt được ba sọt giày dép vô chủ. Tháng Giêng vẫn còn giá rét của mùa đông. Chính màn biểu diễn của đội Xã Hỏa của lão Phùng đã đem lại mùa xuân cho Diên Tân. Người xem chạy theo đội Xã Hỏa vã mồ hôi. Còn Sử ngồi suông trên cầu. Đã ngôi là cả một ngày liền. Không cảm thấy lạnh, cũng không thấy đói. Buổi trưa, cũng không về nha huyện chợp mắt lấy một tí, chỉ ăn mấy chiếc bánh bao nóng do tùy tùng mang đến. Nhưng múa đến ngày thứ ba thì đội Xã Hỏa xảy ra sự cố. Nói là sự cố, nhưng thật ra cũng không to tát lắm. Chả là nhân vật chính của đội Xã Hỏa, lão Đặng - chủ cửa hàng tạp hóa, đóng vai Diêm Vương - bị ốm. Cửa hàng tạp hóa của lão Đặng tên là “Đại Khôi thương hiệu”. Con gái lão là Đặng Tú Chi, tên ở nhà là Nhị Nựu. Năm ngoái, chỉ vì nói sai một câu, một cái dái tai nói thành cả cái tai, Đặng Tú Chi đã làm cho cuộc hôn nhân giữa cô bạn học Tần Mạn Khanh với Lý Kim Long tan vỡ. Tần Mạn Khanh sau đó đã lấy Dương Bách Nghiệp - anh trai của Dương Mô-sê. Tối qua, lão Đặng vẫn khỏe khoắn bình thường, nhưng sáng nay ngủ dậy, đột nhiên thấy đau bụng. Đau đến lăn lộn trên giường. Vốn tưởng bị giun quấy, liền mời lão Chử - thầy thuốc Đông y - tới. Lão Chử lấy tay ấn ấn vào bụng lão Đặng, bảo không phải giun đũa, mà do bị quấn ruột. Trên đời này không sợ chuyện gì khác, chỉ sợ những thứ giống nhau lại quấn vào với nhau. Ma phiền, ma phiền³¹ có nghĩa là các hạt ma giống nhau trộn lẫn với nhau, thế mới thành phiền phức. Bây giờ uống thuốc vào sẽ có hai khả năng. Một là ruột sẽ được gỡ ra và bình thường trở lại. Hai là chữa được bệnh, nhưng không cứu được người. Ngay tức thì, lão Đặng đau đến ngất đi. Người nhà lão Đặng khóc như ri. Mãi đến khi đội Xã Hỏa tập kết ngoài phố, Trùm hội là lão Phùng mới hay tin về bệnh tình lão Đặng. Lão Phùng tá hỏa. Tá hỏa không phải vì lo lắng cho sự sống chết của lão Đặng, mà vì đội Xã Hỏa nếu thiếu Diêm Vương thì không thể múa được. Thật ra, đội có hơn 100 người. Thiếu một Diêm Vương thì cũng chẳng hề hấn gì, nhưng lão Phùng lại không cho là thế. Lão cho rằng, hơn 100 người là hơn 100 vai khác nhau. Mỗi một vai đều bất khả thay thế, đều bất khả thiếu. Mất một vai nghĩa là mất một mắt xích, và như thế, cả chuỗi xích sẽ bị đứt theo. Tí dụ, nếu không có Diêm Vương, thì sẽ không có quỷ sứ. Mà trong kịch bản múa Xã Hỏa, lại có đoạn Diêm Vương xét xử quỷ sứ. Cứ suy luận như thế, đã không có người cõi âm, thì tất không thể có người cõi dương. Người cõi âm cõi dương đều không có cả, chỉ dựa vào những con người trong truyền thuyết và kịch tuồng, thì làm sao có thể vực đỡ cả thế giới này? Thế là, lão Phùng lệnh ngừng đánh trống đánh chiêng, vội vàng đi tìm Diêm Vương mới. Nhưng gấp gáp, đường đột thế, tìm đâu ra? Đã tìm lão Vương đan nan tre, lão Triệu đóng giày, lão Lý làm giấm, lão Mã bán lê, nhưng người thì chân tay chậm chạp, không thể diễn được, người thì giống như cựu huyện trưởng Tiểu Hàn đã phải cuốn gói về Đường Sơn, không thích cảnh huyên náo, người thì sợ mải vui sẽ lỡ mất buổi làm ăn. Tìm Diêm Vương mất nửa buổi sáng, đội Xã Hỏa vẫn chưa thể khai cuộc, lão Phùng lo vã mồ hôi. Lão Phùng bị sự lo lắng làm cho vã mồ hôi không sao, nhưng huyện trưởng Sử không rõ nguyên nhân, ngồi đợi mãi trên cầu cũng sốt ruột, bèn cho người tới hỏi nguyên do, rồi lại cho người chuyển lời tới lão Phùng:

31. Ma phiền: Nguyên văn âm Hán Việt, Có nghĩa là phiền phức. Chữ “Ma” còn Có nghĩa là hạt vừng. Tác giả muốn dùng chữ “ma” để chơi chữ.

- Nếu đã không tìm thấy Diêm Vương, thì cứ cho đội Xã Hỏa múa cái đã. Đừng bắt nhiều người phải đợi suông thế. Lại bảo:

- Cũng có thể vừa múa vừa tìm.

Huyện trưởng bảo có thể vừa múa vừa tìm, nhưng lão Phùng lại cho rằng, nếu mua trước một đoạn như thế, thì thật không biết ăn nói làm sao với mọi người, cũng không biết ăn nói làm sao với chính mình. Lão ta tạm gác chuyện tìm Diêm Vương lại, đích thân lên trên cầu, trình bày với Sử về cái lợi, cái hại. Sử nghe xong, bật cười:

- Cả đời ta điềm đạm, mới nôn nóng có một lần. Nhưng lại nôn nóng sai rồi.

Lại bảo:

- Bác Phùng, cứ làm theo cách của bác đi. Vạn sự đều không thể vá víu tạm bợ, hễ vá víu là loạn ngay. Bác cứ tìm đi. Còn những người khác đành phải đợi suông vậy.

Lão Phùng lại đi xuống cầu, sốt sắng tìm kiếm. Đã tìm lão Lần thợ rèn, lão Ngụy đầu bếp, nhưng toàn những người không có khả năng diễn. Để bọn họ xem trò vui thì được, nhưng vừa bảo vào diễn là bọn họ quay đầu chạy mất dạng. Càng sốt ruột, càng thất vọng. Đang thất vọng, lão Phòng chợt nhìn thấy Dương Mô-sê trong biển người đang nóng lòng xem Xã Hỏa. Thấy mãi không khai cuộc, Dương Mô-sê đang nghển cổ, ngơ ngác nhìn biển người. Lão Phùng thấy đầu, người, đùi, chân của gã cũng tạm được. Mặt trời đã sắp lên đến đỉnh đầu. Thôi thì Méo mó có hơn không. Lão Phùng thẳng tay lôi Dương Mô-sê ra khỏi đám đông, hỏi nó có muốn đóng vai Diêm Vương không. Dương Mô-sê vốn cũng là người thích cảnh náo nhiệt. Khi xưa, đối tượng mà nó sùng bái chính là La Trường Lễ chuyên hô tang ở La Gia Trang. La Trường Lễ là người có khả năng điều khiển các cuộc lớn, khả năng hô mưa gọi gió của lão không kém gì lão Phùng, trùm hội Xã Hỏa. Bản thân Dương Mô-sê cũng đã từng tham gia các hội Xã Hỏa ở làng. Có điều, mấy năm nay, nó toàn rẽ ngang rẽ dọc, hết theo lão Dương bán đậu phụ, lão Tăng mổ lợn, rồi lại theo lão Tưởng ở xưởng nhuộm, cha Chiêm, lão Lỗ ở xưởng tre. Mỗi một lần thay đổi sư phụ như thế, tính khí của nó lại bị mài mòn một ít. Thành ra, bản tính thích cảnh náo nhiệt cũng đã bị mài mòn nhẵn nhụi. Hoặc giả, nó đã quên béng mất chuyện trên thế gian này còn có những cảnh náo nhiệt. Sau khi thoát ly khỏi những vị sư phụ ấy, giờ nó mới giành lại được tự do. Đã bốn ngày liền nó đi theo đám Xã Hỏa xem biểu diễn. Mải xem biểu diễn, bỏ cả gánh nước thuê. Đến bữa, không có thứ gì đút vào dạ dày, bụng lép kẹp. Đột nhiên có người đề nghị tham gia biểu diễn, nó cũng có phần phấn khích. Nhưng lâu nay đã quen với việc đứng ngoài xem, thành ra, cũng có phần sợ sệt:

- Chú gì ơi, cháu liệu có ổn không?

Lão Phùng có vẻ bực mình:

- Thế trước đây, mày đã chơi trò này bao giờ chưa?

Dương Mô-sê:

- Chơi thì chơi rồi, nhưng chỉ là ở làng. Cháu chưa bao giờ chứng kiến hội nào quy mô, rầm rộ như thế này:

Lão Phùng nhổ một bãi nước miếng:

- Ai bắt mày diễn thứ gì to tát mà lo. Chỉ là thêm cho đủ số người thôi.

Bàn lôi Dương Mô-sê tới cửa hàng bán quan tài của lão Dư ở ngay cạnh đó, lấy màu vẽ tô mặt Dương Mô-sê, rồi bảo nó mặc bộ quần áo của Diêm Vương. Lúc tô mặt, Dương Mô-sê run rẩy đến vã mồ hôi. Lão Phùng lại nổi cáu:

- Có ai giết mày đâu mà mày sợ? Đấy! Vừa tô được tí màu đã lại nhòe nhoẹt hết rồi.

Dương Mô-sê:

- Chú ơi, không phải cháu sợ, mà là mồ hôi trộm. Cháu nhịn mấy bữa rồi. Giờ đói quá.

Lão Phùng liền lấy của nhà lão Dư mấy cái bánh nướng đưa cho Dương Mô-sê ăn. Ăn xong, nó uống một bát nước, rồi buộc cà kheo vào chân, tham gia đội Xã Hỏa. Lúc đầu có phần căng thẳng, người vẫn run, nhưng cái sự run bây giờ khác với cái sự run khi nãy. Bước sai nhịp trống chiêng, ngã liền mấy cái, người xem cười ồ lên. Nhưng gã càng múa, càng hăng. Vừa có mấy chiếc bánh nướng lót dạ, nên cơ thể có sức hơn. Theo nhịp trống chiêng, dần dần, gã thể hiện những động tác múa rất đẹp mắt. Không những đẹp, mà còn điệu nghệ. Đừng quên rằng, Dương Mô-sê cũng chính là Dương Bách Thuận. Trong ba anh em nhà họ Dương, nó được coi là điển trai hơn cả. Cao ráo, mắt to. Trước đây, chỉ chúi đầu vào mưu sinh nên không nhận ra. Bây giờ, mặt tô màu, diện áo đẹp, vẻ anh tuấn của gã liền toát ra. Mấy hôm trước, lão Đặng - chủ cửa hàng tạp hóa - diễn Diêm Vương, càng diễn càng xấu, Diêm Vương trở thành một ông già xấu xí. Còn bây giờ, khi Dương Mô-sê đóng vai Diêm Vương, Diêm Vương lại trở thành một chàng trai tuấn tú. Trông vừa thật thà, lại vừa tinh nghịch. Vừa e dè, lại vừa bạo dạn. Từng điệu bộ cử chỉ, từng ánh mắt nụ cười, trông không hề giống Diêm Vương, mà rõ là giống Phan An. Dương Mô-sê giờ biến thành Dương Bách Thuận của khi xưa. Đặc biệt, nó còn mang điệu “vén mặt” trong điệu múa Xã Hỏa ở làng vào đội Xã Hỏa phố huyện. Điệu “vén mặt” chỉ có ở Dương Gia Trang, nhưng lại không có ở phố huyện. “Vén mặt” tức là vừa nhún nhảy, lắc mông trên cà kheo, vừa lấy hai tay che mặt, sau đó từ từ mở hai tay ra, để khuôn mặt lộ ra từ từ. Khi diễn động tác ấy, bản thân Dương Mô-sê cảm thấy bình thường, nhưng đám đông được một phen kinh ngạc, đồng loạt Vỗ tay tán thưởng. Lão Phùng trùm hội vốn chẳng mấy hy vọng vào Dương Mô-sê, bảo gã diễn Diêm Vương chẳng qua chỉ là để “chữa cháy”, còn lo gã múa hỏng. Gã múa hỏng cũng chẳng sao, nhưng cái sự múa hỏng của gã tất sẽ khiến cả đội Xã Hỏa bị hỏng theo, thế thì to chuyện rồi. Không ngờ, sau khi nhập hội, Dương Mô-sê không những múa đẹp, mà còn thay đổi cách nhìn nhận của mọi người về Diêm Vương. Sau một ngày múa, lão Phùng mặt tươi như hoa, còn túm lấy Dương Mô-sê hỏi han chuyện này chuyện kia. Vốn chỉ định dùng Dương Mô-sê một ngày, hôm sau sẽ lại tìm một Diêm Vương khác thích hợp hơn. Kỳ thực, hôm sau cũng không cần phải tìm nữa, bởi vị Diêm Vương cũ, tức lão Đặng - chủ cửa hiệu tạp hóa - đã khỏi đau bụng. Cái bụng của lão không phải như lão Trử nói là bị quấn ruột, mà bị giun đũa quấy. Uống thuốc của lão Trử xong, ruột của lão Đặng không được gỡ ra, nhưng con giun đũa lại tòi ra ngoài. Chẩn đoán có sự nhầm lẫn, may mà cái bụng của lão Đặng vẫn khỏi. Nhưng lão Phùng không thèm đoái hoài đến lão Đặng, mà để Dương Mô-sê múa Xã Hỏa tiếp bốn ngày nữa. Không những ngày nào cũng cho Dương Mô-sê ăn bánh nướng cả hai bữa, bữa trưa và bữa tối, mà mỗi bữa còn bồi dưỡng thêm một bát súp cay. Còn dự định, hội Xã Hỏa năm sau, sẽ tiếp tục mời gã đóng Diêm Vương.

Thế nhưng, tiệc nào chẳng có lúc tàn. Qua ngày 20 tháng Giêng coi như hết cuối năm. Hội Xã Hỏa tưng bừng, náo nhiệt là thế cuối cùng cũng kết thúc. Hôm qua, bờ sông vẫn còn chiêng trống dậy đất. Hôm nay, bờ sông chỉ còn lại mấy đôi giày dép rách chẳng ai buồn nhặt. Người múa Xã Hỏa cũng tan đàn xẻ nghé, mọi người từ bỏ vai diễn trong Xã Hỏa, trở về với cuộc sống đời thường. Trước đây làm gì, bây giờ làm nấy. Lão Phùng trùm hội lại đi bán thịt thỏ xông khói. Lão Đỗ “Chúc Dung” lại làm nghề may. Lão Dư “Đát Kỷ” lại đóng quan tài. Lão Cao “Trư Bát Giới” lại làm cối đá. Dương Mô-sê “Diêm Vương” lại đi gánh nước thuê dọc con phố. Lúc trời vừa chạng vạng sáng, bờ sông Tân thi thoảng lại vọng lên tiếng rao bán đậu nành của lão Nhiếp.

Ngày 22 tháng Giêng, Dương Mô-sê gánh nước thuê cho nhà họ Liêm - chủ hiệu lương thực Long Xương - ở phố Đông. Nhà họ Liêm chính là nhà đã tham gia vụ kiện với nhà thầy giáo tư thục họ Uông khi xưa. Trong vụ kiện ấy, lão Liêm không bức tử được thầy Uông, mà bản thân vụ kiện đã bức tử thầy Uông. Mười mấy năm rồi, lão Liêm chủ hiệu lương thực cũng đã quy tiên, Con trai lão là Tiểu Liêm lên làm chủ hiệu. Nhà họ Liêm, ngoài một vài nước to ở bếp ra, để đề phòng hỏa hoạn, trong cửa hiệu lương thực còn có bốn vại nước to nữa. Vận chuyển lương thực phải nuôi gia súc. Năm, sáu con la, ngựa ngày nào cũng phải uống nước, nên chuồng gia súc ở sân sau còn có ba vại nước to. Tổng cộng có tám vại tất cả. Một vại nước to cần bảy gánh nước. Tám vại nước to cần tổng cộng 56 gánh nước. Đối với dân gánh nước thuê, đây sẽ là một vụ làm ăn lớn. Gánh nước không phải chỉ có gánh nước, mà trước hết, phải đố chỗ nước cũ trong vài ra, đổ gáo nước mới vào, dùng chổi cọ rửa trong vại sạch sẽ. Dương Mô-sê cọ rửa sạch sẽ tám chiếc vại xong mới bắt đầu gánh nước. Nhà họ Liêm cách giếng nước ở phố Đông độ hai dặm. Dương Mô-sê gánh nước cả buổi sáng, mới đổ đây được bốn vại. Nó mệt phờ, mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Nhưng có việc mà làm không thể gọi là mệt. Lúc ngồi không đợi việc, mới gọi là mệt. Dương Mô-sê ngồi ở miệng giếng nghỉ giải lao một lát, rồi không cả ăn cơm, lại đứng dậy gánh nước. Đang gánh hai thùng nước đi trên phố, chợt có người gọi giật giọng:

- Cậu gì ơi, đứng lại bảo.

Dương Mô-sê ngoái đầu lại, thấy lão Tiều - người của nha huyện. Lão Tiều làm chân chạy ở nha huyện, sống ở phố Bắc. Dương Mô-sê ngỡ nhà lão ta cũng có nhu cầu thuê gánh nước, vội bảo:

- Chú chịu khó đợi đến buổi chiều đi. Gánh nước cho nhà Liêm xong, cháu phải ăn lót dạ, rồi sẽ tới nhà chú.

Lão Tiều:

- Không phải bảo cậu gánh nước, mà là có việc quan.

Dịp Tết Nguyên Tiêu, mọi người đều kéo tới bờ sông Tân xem Xã Hỏa. Bọn trộm nhân lúc mọi người sơ hở, giữa thanh thiên bạch nhật, tới cửa hiệu tơ lụa “Thụy Lâm Tường” nhà lão Kim ở phố Nam lấy trộm 30 đồng bạc trắng, và cả một túi trâm cài đầu của phụ nữ. Nhà lão Kim liên báo quan. Huyện trưởng Sử đang sai người phá án. Dương Mô-sê nghe lão Tiều bảo có “việc quan”, tưởng quan phủ nghi ngờ gã dính dáng đến bọn trộm, vội bảo:

- Chú ơi, chuyện ở phố Nam, không liên quan gì đến cháu đâu đấy nhé. Cháu chỉ là đứa gánh nước quèn, lấy đâu ra cái gan lớn thế.

Lại bảo:

- Vả lại, mấy hôm ấy cháu đều múa Xã Hỏa. Chú cũng trông thấy rồi còn gì.

Lão Tiều lắc lắc sợi xích sắt dùng để trói người:

- Chính vì chuyện múa Xã Hỏa, nên tớ mới phải tới tìm cậu. Dương Mô-sê ngỡ lão Tiều muốn dùng sợi xích sắt trói nó, sợ quá đánh đổ cả hai thùng nước. Nước chảy lênh láng. Ai ngờ, lão Tiều tủm tỉm cười, nói hai năm rõ mười nguyên nhân vì sao lại tìm nó. Thì ra, lão Tiều tìm gã không phải vì chuyện cửa hiệu Thụy Lâm Tường mất đồ, mà vì huyện trưởng Sử đã để mắt đến nó. Ngoài mê tuồng, huyện trưởng Sử ngày thường còn thích trồng rau. Trồng rau cũng không phải để ăn, mà là để giấu mình chờ thời, giống như Lưu Hoàng thúc³² thời Tam quốc vậy. Một vị huyện trưởng giấu mình chờ thời, nói thế tuy có phần hơi quá, nhưng Sử coi trồng rau là chuyện hệ trọng, nên những người khác cũng đành bó tay. Sân sau của nha huyện có một mẫu ba sào đất. Trước đây, đó là nơi quan Hà xếp nguyên liệu gỗ làm mộc. Sau này, huyện trưởng Tiểu Hàn để đất bỏ không. Sau khi đến Diên Tân nhậm chức, huyện trưởng Sử cho người khai khẩn khoảnh đất ấy, nơi đây liền trở thành nơi Sử giấu mình chờ thời. Chính vì để giấu mình chờ thời, nên chuyện trồng rau của Sử cũng chỉ để cho ra vẻ thế. Những lúc nhàn rỗi, ông ta thường chắp tay sau lưng, đi đi lại lại trong vườn rau. Hàng ngày, cần phải có một người chăm sóc vườn rau. Trước đây, trồng rau cho Sử là chú họ ông ta ở Phúc Kiến. Sử mất cha từ nhỏ. Lúc gia cảnh bần hàn, Sử nhận được sự trợ giúp của gia đình ông chú họ. Sau khi làm huyện trưởng, Sử bèn mời ông chú họ tới trồng rau giúp. Ai ngờ, sau khi tới Diên Tân, ông chú họ không chú tâm vào việc trồng rau, mà lại để tâm tới công việc của Sử. Ông ta cứ ngỡ, hồi nhỏ, Sử toàn nghe lời ông ta, thì bây giờ cũng vẫn sẽ nghe theo lời ông ta. Thấy Sử suốt ngày không lo chính sự, chỉ mải mê nghe tuồng, liền mắng sau lưng Sử là “quan vớ quan vẩn”, rồi một mình ông ta ra phố thụ lý các vụ kiện tụng, coi như thay huyện trưởng hành đạo. Cứ như thế, huyện trưởng Diên Tân không phải là Sử, mà là ông chú họ này không bằng. Lần trước, cha Chiêm tới đòi giáo đường, bị Sử chụp cho cái mũ “can thiệp công việc của chính quyền”, làm cha Chiêm hoảng quá, phải đi về. Bây giờ, ông chú họ của Sử ngày nào cũng can thiệp công việc của chính quyền, bỏ bê vườn rau, khiến cho Sử không thể nào giấu mình chờ thời. Huyện trưởng Sử dở khóc dở cười. Tháng Chạp năm trước, ông chú họ lại đưa ra “tối kiến”, thật ra là bắt chước trong tuồng, đòi đặt một cái trống đường kính một trường ở trước cửa nha huyện, để người dân có thể đánh trống kêu oan. Trước đây, thấy ông chú họ làm nhăng làm quậy, Sử đều nhẫn nhịn. Nhưng lần này, thấy ông chú càng lúc càng quá đà, bèn góp ý vài ba câu. Ai ngờ, ông chú họ ngoài chuyện thích can dự công việc của chính quyền ra, còn có một cái dạ hẹp hòi. Ông ta đùng đùng tức giận, quảng lại việc trồng rau cho Sử. Trước lúc về Phúc Kiến, còn quẳng lại một câu:

32. Tức Lưu Bị trong Tam Quốc.

- Không phải tôi giận sự hàm hồ của đứa họ Sử, mà thương thay cho sinh linh ở Diên Tân.

Sử biết chuyện, chỉ cười. Do đã quá ngán ngẩm với ông chú họ, nên để cho ông ta đi. Dịp Tết Nguyên Tiêu, Sử xem múa Xã Hỏa. Ông ta để ý thấy biểu diễn Diêm Vương của Dương Mô-sê trong đội Xã Hỏa rất đặc biệt. Sau đó nghe ngóng, thấy bảo gã ta chuyên gánh nước thuê ở phố, vô gia cư, bèn muốn mượn vị Diêm Vương này tới trồng rau hộ mình. Không phải vì không tìm được người khác trồng rau, nên mới tìm tới Dương Mô-sê, mà vì Sử trồng rau không phải để trồng rau, mà là để giấu mình chờ thời. Lúc giấu mình chờ thời, có một Diêm Vương bên cạnh, kể cũng thú vị quá đi chứ. Nghe nói huyện trưởng muốn mìn trồng rau ở nha huyện, Dương Mô-sê sướng quá hóa choáng. Thấy gã mãi không hoàn hồn, lão Tiều tỏ vẻ thông cảm, bước tới véo tai gã:

- Tiên sư cậu. Cậu choáng cũng phải. Đến ngay tớ, trông cậu thế mà còn thấy tức. Chỉ là một gã gánh nước thuê, cậu là cái thá gì mà đòi một bước lên trời? Vừa nãy, trông cậu hệt một thằng ăn mày. Vậy mà nháy mắt một cái, đã lại vào chốn quan phủ, hả?

Em trai Dương Mô-sê Dương Bách Lợi năm xưa muốn thông qua việc học ở Diên Tân Tân Học để vào được nha huyện, nhưng không thành. Ai ngờ, Dương Mô-sê chẳng cần học ở Tân Học, chỉ vô tình tham gia múa Xã Hỏa, mà lại có thể qua mặt Dương Bách Lợi, toại được tâm nguyện. Tuy chỉ là trồng rau, nhưng cũng coi như có một công việc mưu sinh đàng hoàng, không cần phải tiếp tục gánh nước thuê ở phố, công việc thất thường, nay no mai đói. Huống hồ, đều là trồng rau, nhưng trồng rau ở nha huyện khác tiệt với trồng rau ở làng. Trước đây, lúc học ở lớp tư thục của thầy Uông, thầy dạy, Thánh nhân nói “Nghiệp tinh vu cần, hoang vu hi”³³. Ai ngờ, Dương Mô-sê mới “nhị thập” đã “nhi lập”. Đáng nói hơn, điều ấy chẳng liên quan gì tới sự “cần”, mà chỉ nhờ vào một sự chơi trong dịp Tết Nguyên Tiêu. Dương Mô-sê bất giác lắc đầu, cảm khái:

33. Ý nói: Nghiệp học tinh thâm nhờ chuyên cần, nhưng hoang phế vì ham chơi.

- Trước đây, mình cứ tưởng, giúp mình sẽ là một bậc quý nhân nào đó hay Chúa Trời. Đếch ai ngờ, lại là múa Xã Hỏa.

11

Một khi khí vận đã đến, thì kể cả cánh cửa - chuyên dùng cản gió - cũng đố cản được. Sau ba tháng trồng rau ở nha huyện, Dương Mô-sê lại lập gia đình ngay tại phố huyện.

Ở phố Nam phố huyện Diên Tân có một hiệu bật bông tên là Khương Ký. Hiệu Khương Kỷ vừa ép bông, vừa bật bông. Ngoài bật bông, còn lấy những hạt bông đã bật xong đem ép thành dầu, chắt vào lọ, bày bán trên giá hàng. Đồng thời, kinh doanh cả việc lấy bông cũ đổi bông mới. Chủ hiệu bật bông Khương Ký là lão Khương. Lão Khương có ba thằng con. Đứa cả tên là Khương Long. Đứa hai tên Khương Hổ. Đứa út tên Khương Cẩu. Quanh năm suốt tháng bật bông, nên đầu tóc, lông mày của tất thảy già trẻ trai gái trong nhà đều dính một ít sợi lông của bông hay vụn bông. Cứ hễ thấy ai đội một cái đầu trắng xoá đi vào, là mọi người biết ngay đó là người nhà lão Khương ở phố Nam. Lúc ba anh em trai chưa ai lấy vợ, đứa cả Khương Long và đứa út Khương Cẩu nói chuyện hợp với nhau. Đứa thứ hai là Khương Hổ lầm lì ít nói, chỉ thích âm thầm làm một việc gì đó trong bụng, tự mình thành một phe. Năm năm trước, ba anh em lần lượt lấy vợ. Lúc này, chẳng đứa nào nói hợp đứa nào. Nói chuyện không hợp nhau không phải vì giữa ba anh em xảy ra chuyện gì, mà vì mấy chị em dâu có mâu thuẫn với nhau. Lão Khương cộng với ba thằng con trai, tất thảy bốn người, cùng kinh doanh cửa hiệu bật bông Khương Kỷ. Chuyện ai bỏ sức nhiều hơn, ai bỏ sức ít hơn, ai được nhiều, ai được ít, việc ai vất vả, việc ai nhàn nhã, mấy chị em dâu cứ mồm năm miệng mười. Lâu dần, mấy anh em trai cũng khục khoặc với nhau. Con người ta, hễ khục khoặc nhau cái gì, là y như rằng, chẳng thấy đối phương có chỗ nào đúng cả. Cùng làm một việc, vốn là nghĩ cho đối phương, nhưng đối phương lại nghĩ là anh có ý khác. Cái sự khục khoặc tuy không ảnh hưởng đến chuyện kinh doanh của hiệu bật bông Khương Ký, nhưng một nhà mười mấy con người luôn phải sống trong cảnh lục đục, bất hòa, rối như canh hẹ. Ngày mồng sáu tháng Năm âm lịch năm ấy, gà và chó của nhà họ Khương đánh nhau. Chó cắn chết tươi một con gà. Lão Khương đá cho con chó hai đá, rồi xách con gà vào bếp, bảo vợ hầm một nồi canh. Làm nghề bật bông, mọi người trong gia đình ngày thường ăn uống đạm bạc. Bữa trưa hôm ấy, trên bàn ăn xuất hiện món thịt. Lão Khương xơi cái đầu gà. Con của ông anh cả Khương Long và con của ông em út Khương Cẩu nhìn con gà đầy thèm thuồng. Lão Khương bèn xe hai chiếc đùi gà, đưa cho bọn chúng. Khương Hổ có một đứa con gái tên là Xảo Linh, ba tuổi. Hôm ấy, nó mải chơi ngoài phố về muộn. Trên mâm chẳng còn chiếc đùi gà nào. Thấy hai đứa kia mỗi đứa một chiếc đùi gà đang gặm lấy gặm để, Xảo Linh bèn lao đến cướp. Con trai Khương Long năm tuổi, còn con trai Khương Cẩu hai tuổi. Xảo Linh không dám cướp của đứa lớn, bèn cướp của đứa bé. Thằng con Khương Cẩu khóc ré lên, nhưng nó vẫn giữ khư khư chiếc đùi gà, không chịu buông tay. Vợ Khương Hổ là Ngô Hương Hương, thẳng tay tát con bé Xảo Linh một cái:

- Có phần mày, thì hẵng ăn. Còn không có, mày đòi cái nỗi gì?

Rõ ràng không còn là nói chuyện chiếc đùi gà nữa rồi. Xảo Linh ngoác miệng rõ to, cũng khóc ré lên. Vợ Khương Cẩu thấy Xảo Linh giằng chiếc đùi gà của con trai mình, trong bụng đã có phần không vui. Lúc hai đứa giằng nhau, ả chẳng nói gì. Nhưng thấy Ngô Hương Hương mượn chiếc đùi gà để nói bóng nói gió, rồi đánh Xảo Linh cho mọi người chứng kiến, thì ả buông một câu:

- Chỉ vì chiếc đùi gà, có đáng không?

- Trẻ con không biết điều, người lớn cũng không biết điều à?

Hai ả liền cãi nhau. Một chuyện lại lèo sang tám chuyện. Trong đó có chuyện động chạm đến vợ Khương Long. Vợ Khương Long lại nhập cuộc. Cả nhà ỏm tỏi như cái chợ. Lão Khương lật đặt ra phố múa của lão Phùng sứt môi một chiếc đùi thỏ, mang về đưa cho Xảo Linh, nhưng lại bị Ngô Hương Hương giằng lấy từ tay Xảo Linh, rồi quẳng ra ngoài cửa. Con chó lao ra ngoạm lấy rồi chạy một mạch. Cãi nhau suốt nửa buổi chiều, không những làm lỡ mất việc ép bông và bật bông của buổi chiều, mà đến tối, cơm nấu xong rồi, cả nhà chẳng ai buồn ăn. Đến đêm, lão Khương gọi Khương Hổ tới nhà giữa, vừa đập đập ống điếu vào chân bàn, vừa nói:

- Tất cả tại bố, nhưng anh cũng nên lựa lời bảo với vợ anh, hãy quên cái chuyện một con gà với hai cái đùi ấy đi. Anh xem, mỗi chuyện ấy mà để ầm ĩ lên như thế.

Khương Hổ đã chứng kiến toàn cảnh cuộc cãi vã buổi trưa, nhưng chẳng nói chẳng rằng. Giờ gã mới nói:

- Thưa bố, mọi người nếu thích ầm ĩ thì cứ ầm ĩ. Còn con, Con không thích ầm ĩ nữa, con muốn được yên tĩnh.

Lão Khương nghe ra ý tứ trong câu nói của thằng con, giật mình:

- Ý anh là sao?

Khương Hổ:

- Trên đời này, tiệc nào chẳng có lúc tàn. Con muốn ra ở riêng.

Lão Khương biết, thường ngày, Khương Hổ ngoài miệng ít nói, nhưng tính toán trong bụng không phải vừa. Ra ngoài riêng, được thôi. Nhưng vịn vào một chiếc đùi gà để đòi tách ra ở riêng, thì rõ là từ lâu, nó đã không còn một lòng với bố đẻ nó nữa. Thế thì không còn là chuyện chiếc đùi gà nữa rồi. Lão Khương cha chả là tức. Ngay sáng sớm hôm sau, lão ta gọi ông em vợ đến làm chứng. Hai bố con tách ra ở riêng. Ngoài cửa hiệu bật bông ở phố Nam, nhà họ Khương còn có ngôi nhà ba gian mặt tiền ở phố Tây. Đây là sản nghiệp bố lão Khương để lại, từ trước đến nay toàn cho người khác thuê để làm đậu phụ. Sau khi ra ở riêng, Khương Hổ cương quyết không theo nghề bật bông nữa. Gã chuyển từ phố Nam sang phố Tây, lấy lại cửa hàng đậu phụ, đổi thành hiệu bánh màn thầu. Ở đây, bếp núc nồi niêu đều đã có sẵn. Không muốn theo nghề bật bông không phải vì tách bố ra ở riêng, nên thấy đau lòng luôn với cả nghề bật bông, mà vì không còn muốn tiếp tục đội chiếc đầu trắng xóa đi lại trên cõi đời này. Hiệu bánh màn thầu được đặt tên là Hiệu màn thầu Khương Kỷ. Không ở chung với nhau, lại mỗi người mỗi nghề, nên Khương Hổ triệt để không còn dây mơ rễ má gì nữa với bố mẹ đẻ và anh em ruột mình. Một nhà ba miệng ăn, cuộc sống tuy không được sung túc như hồi ở hiệu bật bông Khương Ký, nhưng hai vợ chồng suốt ngày bận bịu hấp màn thầu, bán màn thầu, cuộc sống quả thật cũng phẳng lặng hơn xưa rất nhiều. Từ nhỏ, Khương Hổ đã mảnh khảnh nhất trong ba anh em. Hồi còn bật bông ở phố Nam, Khương Long, Khương Cẩu đều bảo Khương Hổ khôn lỏi. Bây giờ, nặn màn thầu ở phố Tây mới được hai tháng, mà vai và cánh tay của Khương Hổ đã săn chắc trông thấy, mấy bắp thịt lộ ra. Có lần, Ngô Hương Hương vừa nặn bánh, vừa bảo:

- Anh em nhất giả kiến phận. Bỏ hiệu bạt bông, tôi cũng có chết đói đâu.

Không ngờ, Khương Hổ gằn giọng:

- Chỉ nói vớ nói vẩn là giỏi! Không biết nói câu gì hữu dụng một chút à?

Ngày thường Khương Hổ ít nói, và cũng ghét người khác nói vớ vẩn. Thế nào gọi là nói vớ vẩn? Ấy là nói những chuyện vô dụng đã xảy ra trong quá khứ. Vậy thế nào gọi là nói lời hữu dụng? Nghĩa là tính toán những chuyện hữu dụng trong tương lai. Ngoài những lúc làm màn thầu, Khương Hổ lại cùng hai người bạn, một người họ Bố, một người họ Lại, tới Sơn Tây buôn hành. Có thêm một cửa kiếm tiền, Khương Hổ muốn sửa sang lại hiệu màn thầu. Trước đây, nhà cho người khác thuê làm đậu phụ. Vì không phải nhà của mình, nên người ta không xót. Bốn bức tường bị khói bếp đun cho đen nhẻm. Như thế cũng chẳng sao, đằng này kết cấu tường đều bị khói bếp hun cho ọp ẹp. Chân tường ngâm trong nước rửa đậu phụ lâu ngày, nên bị xốp. Trong nhà, chỉ cần giẫm chân hơi mạnh một chút, là đất trên tường rơi rụng lả tả. Mái nhà cũng không ổn, hễ mưa là dột. Mưa tạnh rồi, nhưng trong nhà vẫn “tí tách, tí tách”. Ngoài sửa nhà, Khương Hổ còn muốn xây một gian ngách. Sửa nhà cũ, xây nhà mới chính là tính toán việc hữu dụng trong tương lai. Đi buôn hành phải chịu cảnh ăn gió nằm sương, vất vả hơn nhiều so với việc ở nhà nặn màn thầu. Nhưng buôn hành nhanh nhất hơn bán màn thầu. Sau một năm bán màn thầu kiêm buôn hành, Khương Hổ quả nhiên đã sửa sang lại được ngôi nhà cũ, và xây thêm được một gian ngách. Nhưng buôn hành cũng bị nghiện. Tuy không phải thường xuyên vắng nhà, nhưng hễ có việc là Khương Hổ lại cùng với Bố và Lại tới Sơn Tây. Nói chuyện với anh em trong nhà không hợp, nhưng trên đường đi, nói chuyện với bạn lại hợp. Lúc này, buôn hành không còn đơn thuần chỉ là buôn hành, mà còn vì cái sự nói chuyện hợp nữa.

Dịp gần cuối năm ngoái, Khương Hổ lại cùng Bố và Lại đi buôn hành. Ba người đánh ba chiếc xe lừa. Trên đường đi, toàn nói chuyện phiếm. Sau bảy ngày thì tới Thái Nguyên. Hành Thái Nguyên là loại hành đùi gà. Nói là đùi gà, nhưng mập phải bằng chân giò lợn. Lúc ăn sống, vị cay, hăng xộc lên mũi. Nhưng cay xong, không có vị đắng. Giống hành này buôn về, bán rất chạy. Ba người buôn ba xe hành, không nghỉ lại Thái Nguyên mà về luôn cho kịp phiên chợ ngày 23 tháng Chạp ở phố huyện Diên Tân. Ba ngày sau, cả bọn tới địa phận Tẩm Nguyên (tỉnh Sơn Tây). Chợt tiết trời thay đổi. Gió Bắc tràn về. Tuyết rây rây. Gió Sơn Tây vừa lạnh vừa dữ, hợp lực với tuyết vả vào mặt người. Người bị lạnh không sao, nhưng thấy đám lừa chở hành vã mồ hôi, rồi run lập cập, cả bọn lo lừa bị ốm. Lúc đến phố huyện Tẩm Nguyên, cả bọn nhìn trời, tuy vẫn phải còn hai canh giờ nữa mới tối hẳn, nhưng cả bọn quyết định không đi tiếp, mà nghỉ lại Tẩm Nguyên. Tìm được một nơi gửi gia súc, cả bọn buộc lừa vào chuồng, lấy cỏ cho chúng ăn, còn đốt lửa cho chúng sưởi. Xong xuôi, mới bắt đầu đi dọc theo phố tìm quán ăn, muốn ăn thứ gì thật nóng cho ấm người. Đã vào mấy quán, nhưng không ưng ý. Quán thì lạnh quá, quán thì thức ăn đắt quá. Cuối cùng, tìm được một quán nhỏ bán canh tạp pí lù ở cửa Tây phố huyện, trông khá sạch sẽ, giá cả lại phải chăng. Trong quán đang nấu canh tạp pí lù, cảm thấy có phần ấm áp. Vả lại, bên ngoài, trời cũng đã tối, cả bọn quyết định vào quán nghỉ chân. Trời lạnh khiến dân làm ăn tứ xứ đều bị kẹt lại ở huyện Tẩm Nguyên, lại đúng giờ ăn tối, nên thực khách ngồi chật cả quán. Vừa vặn, có một bàn khách ăn xong ra về, đám Khương Hổ bèn ngồi xuống chiếc bàn ấy, gọi ba bát canh tạp pí lù và 30 chiếc bánh nướng. Khách ăn đông, bánh nướng là loại làm sẵn, vừa gọi là có liền. Canh tạp pí lù nấu tại chỗ, nên phải đợi nấu từng nồi một. Ăn canh cốt là để được thêm nước canh. Thêm canh, nhưng không mất thêm tiền. Ăn xong mười chiếc bánh nướng thì nước canh trong bát vẫn cứ là nóng hôi hổi. Bởi vậy, không ai ăn bánh trước. Đợi một canh giờ, canh tạp pí lù mới được bưng đến. Ba người cúi đầu húp canh trước. Đang ăn, lại có ba người vén rèm bước vào, hai nam, một nữ. Nhìn xung quanh không thấy còn chỗ trống, bèn ngồi xuống phía đối diện chiếc bàn bọn Khương Hổ đang ngồi. Bọn họ cũng gọi ba bát canh tạp pí lù, 30 chiếc bánh nướng. Lúc bọn họ nói chuyện, hai người đàn ông nói giọng Sơn Đông, còn người đàn bà nói giọng Sơn Tây. Nghe chuyện, có vẻ như bọn họ là cánh buôn lừa. Trong lúc chờ canh lên, bọn họ bắt đầu trêu chọc nhau. Nghe giọng nói và kiểu đùa nhau có thể đoán ra, người đàn bà không phải là vợ của một trong hai gã đàn ông, mà dường như là một ả lẳng lơ mới quen nhau trên đường. Ả ta không chỉ trêu đùa với một gã đàn ông, mà với cả hai, thế thì càng rõ là lẳng lơ rồi. Đã chứng kiến quá nhiều chuyện tương tự xảy ra trên đường đi, Khương Hổ cắm cúi ăn, chẳng mấy để ý. Nhưng Bố - người đi cùng với gã - vốn lắm chuyện, bất giác liếc nhìn ả ta vài cái. Nhìn vài cái cũng chẳng sao, đằng này nhìn xong, gã ta lại cúi mặt, xầm xì câu gì đó với Lại, rồi cả hai rấm rức cười. Chính bởi cái sự xầm xì và điệu cười rấm rức ấy mà hai gã đàn ông người Sơn Đông ngồi phía đối diện cảm thấy bọn họ đang bị đám Bố và Lại cười đểu, bèn sửng cồ. Hai gã Sơn Đông, một cao, một thấp, nhưng đều vạm vỡ. Gã lùn Sơn Đông nhổ bãi nước miếng về phía Bố và Lại, rồi chửi bằng giọng Sơn Đông đặc sệt:

- Con mẹ chúng mày chứ. Thầm thầm thì thì cái cứt gì? Thấy trên người ngứa ngáy chỗ nào, thì bảo ông!

Bố cúi đầu, không dám ho he. Ở Diên Tân, Lại vốn chẳng phải tay vừa, ra ngoài cũng chẳng biết sợ ai, liền trả miếng gã Sơn Đông đôi câu. Hai bên càng nói càng hăng. Lúc này, tiểu nhị bưng ba bát canh tạp pí lù đến cho đám hai nam một nữ. Tiểu nhị đang định khuyên can, thì gã cao kều Sơn Đông lùi ra sau một bước, vớ ngay lấy bát canh tạp pí lù nóng bỏng tiểu nhị vừa mang đến, toan ném vào Lại. Lại cũng lùi ra sau một bước, vớ lấy chiếc ghế, định phang lại. Khương Hổ thấy hai bên đánh nhau đến nơi, liền thôi ăn bánh nướng, đứng lên can. Biết đối phương là người Sơn Đông, nên không gọi là “Đại ca”, mà gọi là “Nhị ca”. “Đại ca” là Võ Đại Lang, còn “Nhị ca” là Võ Tòng:

- Nhị ca, tại hai người bạn tôi cư xử vụng về. Chúng ta đều là dân buôn bán xa nhà cả. Tôi xin thay mặt bạn tôi xin lỗi nhị ca.

Không ngờ, gã Sơn Đông này vẫn không buông tha. Cũng vì thấy Khương Hổ dáng người mảnh khảnh, nói năng yếu ớt, trông có vẻ dễ bắt nạt, liền bảo:

- Mày tưởng xin lỗi mà xong à? Tao bắt mày phải gọi cô ấy là mẹ.

Vừa nói, hắn vừa chỉ tay vào người đàn bà lẳng lơ ngồi bên cạnh. Nhưng gã Sơn Đông đã đánh giá sai bét về Khương Hổ. Nếu hắn chấp nhận lời xin lỗi, thì hai bên coi như giảng hòa, ai làm việc nấy. Còn nếu như không chấp nhận, thì hắn cứ việc gạt Khương Hổ sang một bên mà tiếp tục cãi nhau. Nhưng khi bắt Khương Hổ phải gọi một ả lẳng lơ là mẹ thì coi như đã chọc giận Khương Hổ. Chọc giận Khương Hổ còn to tát hơn cả chuyện chọc giận Bố và Lại. Khương Hổ chẳng nói chẳng rằng, vung chân đá phăng bát canh trên tay gã cao kều Sơn Đông, rồi lấy tay túm tóc, nện đầu hắn thình thịch xuống mặt bàn. Mặt mũi gã Sơn Đông be bét máu, nhưng Khương Hổ vẫn không dừng tay. Gã lùn Sơn Đông thấy thế phát hoảng. Ả lẳng lơ người Sơn Tây cũng hoảng. Bố và Lại hoảng. Người đang ăn trong quán tất thảy đều hoảng. Không ngờ, một người nom mảnh khảnh như thế mà lại cục tính và khỏe đến vậy. Điều bất ngờ tiếp theo lại xảy ra. Gã Sơn Đông máu me đầy mặt có một con dao thủ sẵn trong người. Lúc bị đối phương tủm đầu nện xuống bàn, hắn bị bất ngờ, không kịp có phản xạ. Tiếp đấy, đầu bị nện đau quá, mất hết cả phản ứng. Nhưng khi đã hoàn hồn, hắn ta liền bất ngờ rút từ trong người ra một con dao, đâm thẳng vào ngực Khương Hổ. Dao vừa rút ra, thì “phựt” một tiếng, máu vọt vào tường. Thấy Khương Hổ gục xuống, Lại và Bố chỉ mải lao tới đỡ Khương Hổ. Lúc hoàn hồn, thì hai gã người Sơn Đông và ả lẳng lơ người Sơn Tây đã mất dạng từ khi nào. Ra ngoài tìm, chỉ thấy trời đen như mực. Tuyết bắt đầu nặng hạt. Khương Hổ nằm trên đất, thở dốc một hồi, rồi ngoẹo đầu tắt thở, máu trên người chảy thành vũng trên đất. Bố và Lại lôi chủ quán canh tạp pí lù cùng đi báo quan. Nhưng hung thủ không phải là người địa phương, không biết họ tên, cũng không rõ bọn họ ở huyện nào, châu nào của Sơn Đông, chỉ nghe ra mỗi giọng nói. Còn ả lẳng lơ người Sơn Tây cũng lại là dân lang bạt kỳ hồ, hơn nữa, bọn chúng còn có chân, biết đi đâu mà bắt? Bất đắc dĩ, sau ba ngày nán lại ở Tẩm Nguyên, Bố và Lại đành mang xác Khương Hổ về Diên Tân. Bố và Lại bàn với nhau, giấu tiện nguyên nhân dẫn đến cái chết của Khương Hổ. Không nói ra chuyện Bố và Lại đã gây chuyện ở Sơn Tây, chỉ nói Khương Hổ cãi cọ đánh nhau với kẻ khác ở Tẩm Nguyên, rồi bị đối phương rút dao đâm chết. Lúc đi Sơn Tây buôn hành khỏe mạnh là thế. Vậy mà khi về, lại là một xác chết, vợ Khương Hổ là Ngô Hương Hương ôm con vào lòng, khóc ngất liền mấy bận. Dịp năm hết Tết đến, cửa nhà lẽ ra phải dán đôi câu đối đỏ tươi, giờ lại đổi thành màu trắng tang tóc.

Khương Hổ mất, Ngô Hương Hương trở thành quả phụ, một mình lủi thủi nặn bột ở hiệu màn thầu. Hồi Khương Hổ còn sống, tuy gã ít nói, nhưng thỉnh thoảng đi lại, hiệu màn thầu còn thấy vui vui. Giờ còn lại một mình quả phụ, căn nhà trở nên lạnh lẽo. Đối với nhà họ Khương ở phố Nam, con trai mất, con dâu dường như trở thành người dưng. Lão Khương, và cả nhà đều chắc mẩm Ngô Hương Hương sẽ đi bước nữa. Con trai mất đi thì tiếc. Nhưng con dâu cải giá thì chẳng có gì để tiếc, hiệu màn thầu vừa sửa mới sẽ lại rơi vào tay nhà mình. Ngô Hương Hương vốn cũng định đi bước nữa. Chồng mất, ả vẫn còn trẻ, nhưng một quả phụ đèo bòng một đứa con riêng, nhất thời chưa tìm được đối tượng nào thích hợp. Đồng thời, ả cũng nhận ra tâm địa của nhà họ Khương là muốn ả đi bước nữa để lấy lại hiệu bánh màn thầu. Tức khí, ả quyết định tiếp tục hấp màn thầu phố Tây. Con người ta một khi đã tức khi lên, là quên ngay những thứ khác, chỉ nghĩ đến mỗi một chuyện là làm sao để chọc tức được đối phương. Nhưng cái sự quên ấy lại làm lỡ dở chính mình. Sau một năm, nhà họ Khương thấy Ngô Hương Hương không có động tĩnh gì. Lão Khương thì không sao, bởi con dâu tuy là người dưng, nhưng vẫn còn đứa cháu nội là Xảo Linh. Nhưng hai anh em Khương Long, Khương Cẩu thì có phần sốt ruột. Hai gã vốn cũng hục hặc với nhau, nhưng bây giờ cũng liên thủ lại để đuổi Ngô Hương Hương đi. Cái sự đuổi của bọn họ không phải đuổi công khai, cũng chẳng có cớ gì để đuổi công khai, mà là chờ đến nửa cuối hàng tháng. Ngày nào cũng thế, cứ quá nửa đêm, vào lúc trời không có trăng, phố huyện đã ngủ say, bọn họ liền âm thầm mỏ từ phố Nam sang phố Tây, trèo lên mái nhà hiệu màn thầu, giậm chân để dọa Ngô Hương Hương. Lúc đầu, bọn họ cũng giậm chân, nhưng sau, luân phiên mỗi người một tháng. Như thế, đối phương vẫn bị sợ, mà bọn họ cũng có thời gian nghỉ ngơi. Nhưng bọn họ đã đánh giá sai bét về Ngô Hương Hương. Không dọa, Ngô Hương Hương còn muốn cải giá. Nhưng một khi đã dọa như thế, thì Ngô Hương Hương càng hạ quyết tâm, không tính đến chuyện cải giá nữa. Thậm chí, ả còn đổi tên “Hiệu màn thầu Khương Ký” thành “Hiệu màn thầu Ngô Ký”. Nhưng đêm nào cũng phải nơm nớp, sợ sệt thế, cũng không phải cách bền, bèn muốn kén một tấm chồng để có thể vực đỡ cửa hiệu. Đã thử tìm vài đám, nhưng không thích hợp. Hình thức, tính tình, nếu tách riêng từng tiêu chí ra, thì người hợp ý mình có mà đầy. Nhưng khi đã gộp mấy tiêu chí vào làm một, thì sao khó tìm được người ưng ý quá. Người này tính tình hiền lành, nhưng nhu nhược, không thể vực đỡ cửa hiệu được. Người kia thì ngang ngạnh, nhưng lại ngang ngạnh thái quá, Ngô Hương Hương sợ, sau khi lấy nhau, ả không điều khiển được gã, hiệu màn thầu không bị trả về nhà họ Khương, nhưng lại trở thành của gã. Kể ra, cũng gặp được một đối tượng thích hợp. Ấy là gã họ Cúc ở Cúc Gia Trang, góa vợ, bôn ba từng trải, ăn to nói lớn. Lúc nói chuyện, vừa yêng hùng, vừa biết nhường nhịn Ngô Hương Hương. Mỗi tội, Cúc có ba đứa con riêng. Nếu lấy nhau, những thứ khác chưa biết thế nào, nhưng trước mắt là phải nuôi báo cô ba đứa người dưng, Ngô Hương Hương lại do dự. Bất giác, ả cảm thán, trên đời này, thứ khó ăn nhất là cứt, còn thứ khó tìm nhất là người. Thành ra, chuyện kén chồng cứ treo lơ lửng ở đấy. Mất hơn một năm. Ngô Hương Hương cha chả là buồn. Nhưng sau hơn một năm, trong một lần tình cờ, ả gặp Dương Mô-sê.

Dương Mô-sê trồng rau ở nha huyện đã được bốn tháng. Trước đây, gã chưa trồng rau bao giờ. Nhưng vì sống ở Dương Gia Trang từ nhỏ, nên cũng đã từng trông thấy người khác trồng rau. Ngày mồng một tháng Hai âm lịch khai xuân, băng trên đất vừa tan, Dương Mô-sê liền bón phân cho một mẫu³⁴ ba sào đất của huyện trưởng Sử ở khoảnh vườn sau nha huyện. Xong khâu bón phân là đến khâu làm đất. Nha huyện không nuôi gia súc. Dương Mô-sê phải dùng cuốc cuốc từng nhát một, cứ thế cho đến hết một mẫu ba sào đất. Xong, lại lấy bồ cào đập đất, rồi cào đất cho bằng. Tiếp đấy, đến gieo hạt. Theo ý của huyện trưởng Sử, Dương Mô-sê gieo đủ thứ hạt: cà, đậu đũa, củ cải, rau chân vịt, ớt, hành, tỏi, kinh giới... Bốn góc vườn trồng mướp, bầu. Tiếp đến, phải gánh nước tưới rau. Rau mọc, cỏ cũng mọc theo, lại phải nhổ cỏ. Sau đây lại xới đất. Sau ba tháng, Dương Mô-sê cảm thấy trồng rau ở nha huyện còn mệt, vất vả hơn cả gánh nước thuê. Hồi gánh nước thuê, có việc thì làm, không có việc thì nghỉ. Còn bây giờ, hễ cứ tới khoảnh vườn một mẫu ba sào đất, là từ sáng đến tối, không có lúc nào được ngơi tay. Có điều, mệt thì mệt thật, nhưng tâm trạng thư thái hơn nhiều. Trước đây gánh nước là gã đợi việc. Còn bây giờ trồng rau là việc đợi gã. Làm việc dẫu có vất vả đến mấy thì cũng vẫn sướng hơn là tìm không ra việc để làm. Ngoài ra, trồng rau ở nha huyện, gã còn có thể làm chủ về thời gian. Trước đây đi gánh nước thuê, lúc nào gánh, gánh bao nhiêu nước, tất tật đều phải nghe theo nhà chủ. Bây giờ, tuy từ sáng đến tối không lúc nào ngơi tay thật, nhưng làm gì trước, làm gì sau, đều tự mình quyết hết. Chỉ cần trồng rau cho tốt là được. Con người ta một khi đã được tự chủ, thì tâm trạng thư thái, thoải mái hơn nhiều. Khoản ăn uống cũng cách hơn hồi trước. Trước đây, lúc gánh nước thuê, Công việc lúc có lúc không, nên bữa no bữa đói. Bây giờ, tuy chỉ là một anh trồng rau, nhưng cũng là nhân viên của nha huyện. Một ngày ba bữa, cứ đến giờ là tới nhà bếp ăn cơm. Hàng ngày không phải lo lắng đến bữa ăn, con người cũng vững dạ hơn. Nha huyện có hơn 40 nhân viên. Mọi người ăn cơm nhà bếp đã lâu, ai cũng chê lão Ngải đầu bếp nấu khó nuốt, chỉ biết mỗi món xào tạp pí lù, đem thịt và một mớ hổ lốn rau cho vào nồi, cứ thế xào lên. Dương Mô-sê mới ăn ở nhà bếp, lại thấy món xào tạp pí lù của lão Ngải rất tuyệt, Khoái nhất là lão ấy cho nhiều dầu, nhai rõ sướng. Sau ba tháng, mọi người đều bảo, gã Dương Mô-sê trồng rau béo lên trông thấy so với hồi mới đến. Điều duy nhất Dương Mô-sê thấy không thể sánh được với việc gánh nước thuê khi xưa là sống chung với những người ở nha huyện khó hơn hồi gánh nước một mình. Ngày trước, hồi gánh nước ở xưởng nhuộm của lão Tưởng Tưởng Gia Trang, cả xưởng có mười mấy con người mà Dương Mô-sê đã cảm thấy khó sống lắm rồi. Bây giờ, nha huyện có tới bốn, năm mươi con người. Đã thế, người nào người nấy cũng đều xảo quyệt hơn đám người ở xưởng nhuộm. Đám nhân viên nha huyện thấy Dương Mô-sê chân ướt chân ráo đến, liền giở trò ma cũ bắt nạt ma mới, hệt như Tháp - gã người Nội Mông xưởng nhuộm của lão Tưởng. Dương Mô-sê trồng rau đã bận bịu tối mắt tối mũi lên rồi, vậy mà có kẻ còn sai gã đi đưa công văn thư từ, hay ra phố mua rượu, mua thuốc, hay kê bàn kê tủ. Đến ngay cả lão Ngải đầu bếp, ba ngày thì có tới hai ngày, lão ta sai Dương Mô-sê ra phố mua dầu, tương, hoặc tới ngã tư đầu phố mua một sọt màn thầu. Ngoài việc trồng rau, Dương Mô-sê còn kiêm chức phận của một anh sai vặt. Gã chửi thầm bọn họ trong bụng, nhưng biết công việc trồng rau có được không phải dễ. Thêm nữa, vài năm qua, va vấp với nhiều hạng người, gã cũng khôn ra. Ngoài việc không chia bè kết phái, gây chuyện thị phi, gã cũng thấm thía cái sự thiệt. Hễ có ai sai khiến, nhờ vả việc gì, gã liền sốt sắng gác việc trồng rau lại, làm hộ người ta công việc vốn chẳng phải chức phận của gã. Trong bụng tuy chửi thầm, nhưng gã không dám thể hiện ra mặt, vẫn vui vẻ, xởi lởi như thường. Huyện trưởng Sử sở dĩ tuyển gã, vốn là vì cái sự trồng rau, vì cái sự ẩn mình chờ thời của ông ta. Bây giờ, thấy chuyện này biến thành chuyện kia, Dương Mô-sê bị kẻ khác sai khiến quay như chong chóng, Sử không tức mọi người, cũng không tức Dương Mô-sê, mà chỉ lắc đầu tủm tỉm cười. Cười, nhưng không phải cười Dương Mô-sê, mà là cười mọi người. Trông bề ngoài, mọi người tưởng như đã bắt nạt được Dương Mô-sê, nhưng kỳ thực, lại là giúp gã. Trông bề ngoài, Dương Mô-sê dường như bị thiệt thòi, nhưng kỳ thực, gã ta lại là người lời lãi nhất. Chẳng qua, do mọi người và bản thân Dương Mô-sê vẫn chưa nghĩ sâu xa đến tầng nấc ấy mà thôi. Sau ba tháng, tất thảy mọi người trong nha huyện đều biết rằng, gã Mô-sê trồng rau tuy có hơi ngờ nghệch đôi chút, nhưng được cái chân tay nhanh nhẹn. Đám người làm việc ở nha huyện, kẻ nào cũng có phần gian ngoan. Sống giữa đám người gian ngoan, Dương Mô-sê không dựa vào thứ gì khác, chỉ dựa vào chân tay nhanh nhẹn, mà trụ vững được nha huyện. Như thế nào thì gọi là ẩn mình? Xét từ mối quan hệ giữa Dương Mô-sê với mọi người, thì huyện trưởng Sử đã thực hiện được cái sự ẩn mình.

34. Một mẫu Trung Quốc tương đương 666,7 mét vuông.

Những lúc nhàn rỗi, Sử cũng chắp tay sau đít đi dạo trong vườn rau. Ngoài trồng rau, Dương Mô-sê còn tự quyết, đào hố trồng hai khóm hoa Mã Lan và hoa dong riềng ở khoảng đất trống tại sân trước, ngày ngày tưới tắm. Ngày trước, Sử tuyển Dương Mô-sê là bởi gã biết múa Xã Hỏa. Vai Diêm Vương do gã đóng khác hẳn với những người khác. Diêm Vương quản lý sổ sinh tử trong thiên hạ. Diêm Vương đã bắt ai đó canh một phải chết, thì đám quỷ sứ không dám đợi đến canh hai. Bây giờ, thấy Diêm Vương chỉ biết có chổng mông trồng rau, mất hẳn vẻ oai phong khi mua Xã Hỏa. Lúc hỏi chuyện, gã có một nói một, chứ không biết nói từ một thành hai. Sử lại tủm tỉm cười. Lúc nói chuyện với Sử, Dương Mô-sê có một nói một, không dông dài, không phải vì gã cũng giống như những nhân viên khác trong nha huyện, nói năng làm việc đều cẩn trọng, mà vì Sử là huyện trưởng, lại thêm cái vẻ nghiêm nghị, thành ra, cứ gặp Sử, là Dương Mô-sê có phần sợ. Chưa nói đã run, sao còn dám dông dài này nọ? Nhưng chút khác biệt ấy lại bị Sử lơ đễnh bỏ quên. Một hôm, Sử ra vườn. Ông ta đứng trước khóm hoa dong giềng, nhìn Dương Mô-sê lom khom cuốc đất. Nhìn chán chê, Sử chợt hỏi:

- Mô-sê này, anh trồng rau cả ngày như thế, không biết trong đầu anh có nghĩ ngợi điều gì không nhỉ?

Đây cũng là điều khiển Dương Mô-sê sợ Sử. Mỗi khi nêu câu hỏi, ông ta đều bất thình lình. Toàn hỏi những thứ mà trước đó gã không hề ngờ tới. Dương Mô-sê đứng chống cuốc, ngẩn tò te một hồi lâu, rồi đáp:

- Con không nghĩ gì ạ.

Sử:

- Anh không nói thật rồi. Con người ta, khi đang làm việc Đông, lại thường nghĩ đến việc Tây.

Dương Mô-sê lại ngẩn người, nghĩ. Mãi sau, chợt nhớ ra điều gì:

- Có lúc... Con cũng nghĩ đến La Trường Lễ.

Sau đấy, gã kể với Sử tất tật, hai năm rõ mười về La Trường Lễ hô tang, rằng lão ta vốn là một anh bán giấm, nhưng món sở trường nhất lại là hô tang, giọng lão ta sang sảng ra sao, điều hành tang lễ giỏi giang thế nào. Hơn 20 năm có mặt trên cõi đời này, gã thích nhất kiểu hô tang của La Trường Lễ. Nghe xong, Sử cứ ngẩn tò te. Ngẩn tò te không phải vì La Trường Lễ, mà vì Dương Mô-sê. Một gã trồng rau, té ra, cũng đắm đuối một tiếng hô trên đời. Dương Mô-sê từng đóng vai Diêm Vương ở hội Xã Hỏa, Diêm Vương lại thích người hô tang, hai người đều làm bạn với người chết. Kẻ trước người sau, giao tiếp với nhau cũng thuận tiện. Ngẩn tò te xong, Sử lại lắc đầu, tủm tỉm cười.

Nhưng, ngày 16 tháng Tư xảy ra một chuyện làm Sử thay đổi cách nhìn nhận về Dương Mô-sê. Hồi Sử làm huyện trưởng, trong nhà vẫn chưa có phòng vệ sinh, đêm đi tiểu, huyện trưởng phải dùng bô. Sử ngày thường rất nghiêm nghị. Mà thói thường, người hay tỏ ra nghiêm nghị lại thường háo sắc. Sử cũng không ngoại lệ. Háo sắc không phải là thói hư tật xấu gì ghê gớm, nhưng cái sự háo sắc của Sử lại khác với người thưởng: Ông ta không háo sắc đàn bà, mà chỉ háo sắc đàn ông. Ấy cũng là nguyên nhân vì sao Sử thích xem tuồng. Nhìn bề ngoài thì là xem tuồng. Tuồng cũng xem, nhưng cốt yếu là để xem nhân vật đào nam trong tuồng. Thời Sử làm huyện trưởng, các vai nữ trong tuồng, đại bộ phận là do các diễn viên nam khôi ngô, tuấn tú đóng. Sử sống và lớn lên phương Nam, nên không thích đám đàn ông, con trai phương Bắc vạm vỡ, thô kệch. Đàn ông phương Bắc đóng vai đào, cách giơ tay, nhấc chân, nhún vai, lắc hông đến là vụng về, khó coi. Bởi vậy, Sử không thích các thể loại tuồng phương Bắc, trong đó có tuồng sênh Hà Nam. Hồi trẻ, Sử học ở Tô Châu, mê luôn các đào nam Tô Châu trông nhẹ nhàng, xinh xắn. Bởi vậy, Sử mời hẳn một đoàn tuồng Tích từ xa lắc xa lơ tới Diên Tân biểu diễn. Phương Nam cũng có nhiều thể loại tuồng. Nhưng so với tuồng Mân (Chiết Giang) và tuồng Việt (Quảng Đông), chỉ có đào nam trong tuồng Tích là đóng giống con gái hơn cả. Không phải con gái, nhưng con gái còn hơn cả con gái. Trong gánh tuồng Tích mời từ Tô Châu tới, đào nam chính tên là Tô Tiểu Bảo, 17 tuổi, khôi ngô tuấn tú. Trên sàn diễn, “ả” rất phong tình. Nhưng cởi bỏ áo diễn xong, “ả” lại nghiêm nghị, điều này trúng với tâm tư của Sử. Bởi vậy, trong số các gánh tuồng Tích, Sử chỉ mời gánh tuồng ấy chứ không phải một gánh tuồng nào khác. Ngày nào Sử cũng tới rạp hát - hay giáo đường của cha Chiêm - để xem tuồng, và cái cốt yếu nhất là để xem Tô Tiểu Bảo. Cuối năm ngoái, Sử không xem tuồng Tích, mà xem Xã Hỏa, không phải vì ông ta xem tuồng Tích nhiều đến phát ngấy, mà vì ông cậu của Tô Tiểu Bảo ở Tô Châu mất, cậu ta phải về chịu tang. Sử cảm thấy rạp hát tự dưng trống vắng quá, nên mới chuyển sang xem Xã Hỏa. Nếu không xem Xã Hỏa, thì không thể nào phát hiện ra Dương Mô-sê. Dương Mô-sê sở dĩ vào được nha huyện, những tưởng phải cảm ơn Xã Hỏa, nhưng kỳ thực, phải cảm ơn “ả” đào nam Tô Tiểu Bảo ở gánh tuồng Tích. Tiếp đấy, còn phải cảm ơn ông cậu của Tô Tiểu Bảo, vì cái sự chết đúng lúc của ông ta. Lúc Tô Tiểu Bảo chịu tang xong quay lại, Sử lại tiếp tục xem tuồng Tích. Ngoài những lúc xem tuồng, xem xong, Sử còn gọi Tô Tiểu Bảo tới nơi ở của ông ta trong nha huyện, hai người ở với nhau suốt đêm. Huyện trưởng và một “ả” đào nam qua lại với nhau, chuyện có phần không đàng hoàng. Nhưng nó chẳng liên quan gì đến chuyện cứu nước, cứu dân. Cùng lắm, lại giống với chuyện ông huyện trưởng họ Hà khi xưa mê làm mộc, chẳng qua cũng chỉ là một thứ sở thích cá nhân. Bởi vậy, từ tỉnh trưởng Phí cho đến trường đặc khu Cảnh, nghe xong họ chỉ cười. Có thể, mọi người đều tưởng rằng, Sử và Tô Tiểu Bảo đã làm chuyện gì đó. Nhưng kỳ thực, suốt một đêm ở với nhau, Sử và Tô Tiểu Bảo không hề lên giường để làm cái chuyện gì đó, mà chỉ nói chuyện với nhau. Nói chuyện, nhưng không dùng miệng, mà dùng tay. Hai người ngồi đối diện với nhau, chơi cờ vây, gọi là “thủ đàm”. Kể cả liên quan đến cái sự “dâm”, thì cách làm của Sử cũng khác với người thường. Ông ta không thể hiện bằng hành động, mà bằng “ý”. Có điều, ông ta yêu cầu Tô Tiểu Bảo lúc thủ đàm phải để nguyên áo diễn và son phấn trên mặt. Sử và Tô Tiểu Bảo nói chuyện bằng tay, nhưng không phải ngày nào cũng nói. Nếu ngày nào cũng nói chuyện như thế thì mệt lắm. Cứ cách mười ngày lại nói chuyện một lần. Vào các ngày mồng 5, 15 và 25 hàng tháng. Không nhanh không chậm, cứ thong thả như thế, nhưng vẫn có được cái sự vui vẻ, mãn nguyện. Tuy hai người đóng cửa trong phòng chỉ để nói chuyện bằng tay, nhưng người ngoài lại không hề biết cái sự ấy, cứ đinh ninh rằng, hai người ở với nhau như thế thì chuyện gì bọn họ chẳng làm. Một nam một “nữ” đóng cửa trong phòng suốt đêm. Nếu bảo bọn họ không làm gì, thì đừng nói người khác không tin, mà đến ngay cả tất tật những người trong cái nha huyện này cũng đếch thể tin được. Nhưng mọi người tin hay không tin, Sử cóc cần quan tâm. Ngày thường gặp mọi người, ông ta vẫn một vẻ nghiêm nghị. Chính bởi cái sự nghiêm nghị ấy, mà cấp dưới của Sử càng sợ ông ta hơn. Sợ không phải vì Sử là huyện trưởng, mà vì không biết ông ta đang nghĩ gì.

Buổi tối ngày Rằm tháng Tư, Sử lại tới rạp hát xem tuồng. Xem xong, về đến nơi ở trong nha huyện, Sử lại nói chuyện bằng tay với Tô Tiểu Bảo vẫn diện nguyên bộ trang phục diễn. Ngoài sân, trăng tròn vành vạnh, nhưng tâm tư hai người mải dồn vào ván cờ, không để ý đến chuyện bên ngoài. Nói chuyện bằng tay từ đêm khuya cho tới khi trời sáng, hai người chơi được một ván cờ tuyệt hay. Ván cờ này có tên là “Phong Tuyết Phối”. Tuy là cờ hòa, nhưng bố cục bàn cờ, từng chiêu thức, từng nước đi, lúc đầu không hề hữu ý, mà chỉ là tuỳ cơ ứng biến, nhưng khi chơi đến cuối ván, chợt xuất hiện cảnh giới tuyệt đẹp. Bàn cờ tuy mây gió mịt mùng, nhưng trời bao la, đất mênh mang, đen trắng xen kẽ, như nêm đóng mộng, thành thế “thiên tác chi hợp”³⁵. Thế “thiên tác chi hợp” này, nhiều người chơi cờ vây cả đời cũng chẳng gặp được một lần. Hoặc giả, sắp thành đến nơi, nhưng rồi lại bỏ lỡ. Chơi cờ vây không phải để phân thắng thua. Kẻ ham hố thắng thua chỉ là phương phàm phu tục tử. Mà là để tay nắm tay đưa nhau đến những nơi trước đây chưa từng đi tới. Sử và Tô Tiểu Bảo lần đầu tiên có sự gần gũi về da thịt, không phải vì cờ vây, không phải vì ván cờ, mà vì thế “thiên tác chi hợp” ấy. Nhưng sự gần gũi ấy không phải gần gũi ở chỗ khác, mà chỉ là đầu vào vai nhau nức nở. Bình thường, hai người đều rất nghiêm nghị, nay vì một ván cờ, cả hai cùng òa lên nức nở. Nhưng cái sự òa lên nức nở của hai người không phải gào rống lên như những người khác, mà chỉ là những tiếng nấc nghẹn ngào nơi cổ họng, và lau nước mắt cho nhau, vậy thôi. Chính nhờ cái sự nấc nghẹn ấy, nên hai người mới có thể khóc đến tận cùng sâu thẳm. Nha huyện có một nhân viên quét dọn họ Cam. Lão Cam gục đầu to, giọng chát chúa như gõ chiêng. Trong số hơn 40 nhân viên ở nha huyện, Dương Mô-sê thân với lão Cam hơn cả. Hai người thân nhau, không phải vì một người quét dọn, một người trồng rau, thân phận gần giống nhau, hay vì hơn 40 con người ở nha huyện đều xảo trá, chỉ độc lão Cam không xảo trá. Mà vì lão Cao tuy chỉ là tay quét dọn, nhưng lại thích lên giọng dạy dỗ người khác. Những nhân viên văn thư khác đều là người hay chữ, lão Cam không dám bắt chuyện. Dương Mô-sê chỉ là một anh trồng rau, lại là lính mới tò te, lão Cam liên tìm thấy nơi để nói chuyện. Dương Mô-sê mới chân ướt chân ráo đến, chưa hiểu tình hình nha huyện, cũng cần có người chỉ bảo. Vừa vặn hợp ý nhau, nên hai người thường nói chuyện, tâm sự. Ngày 13 tháng Tư, vợ lão Cam ở quê sinh thằng cu, lão Cam xin nghỉ bảy ngày về quê làm cỗ khao họ hàng, làng xóm. Trước khi về, lão tới vườn rau, thở vắn than dài. Dương Mô-sê thấy khó hiểu:

35. Đẹp đôi, như được Ông Trời tác hợp. Thành ngữ này thường được dùng để chúc cho cuộc hôn nhân hạnh phúc, mỹ mãn.

- Đẻ được thằng cu, bác phải mừng chứ, sao lại rầu rĩ như thế?

Lão Cam:

- Không phải chuyện ấy. Tớ mà về, lại không yên tâm chuyện ở đây.

Dương Mô-sê:

- Bác bảo chuyện quét dọn chứ gì? Cứ để đấy, em lo giúp bác.

Lão Cam:

- Nếu chỉ là chuyện quét dọn còn đỡ. Thứ tớ lo nhất là cái bô của huyện trưởng.

Thì ra, sáng nào, lão Cam cũng phải đổ bô cho huyện trưởng. Thi thoảng, lão ta còn mang bộ ra vườn rau, dùng nước tiểu của ông huyện trưởng tưới rau. Lão Cam:

- Người trong nha huyện này tớ nghĩ khắp lượt rồi. Nhưng giao cho ai, tớ cũng không yên tâm.

Dương Mô-sê:

- Ôi dào. Mỗi chuyện cái chứ gì? Để em đổ hộ bác. Đổ xong, em sẽ cọ rửa sạch sẽ, rồi cất lại chỗ cũ. Thế là được chứ gì?

Lão Cam:

- Thật, chẳng ai tử tế được như chú mày. Nhưng, cái tai của chú mày có thính không?

Dương Mô-sê ngẩn tò te:

- Bác hỏi thế là ý làm sao?

Lão Cam kéo Dương Mô-sê ngồi xuống, dặn dò tỉ mỉ về cái sự đổ bô. Thì ra, đổ bô không chỉ là cái sự đổ, mà còn phải chú ý giờ giấc. Chú ý giờ giấc không phải ý là đổ bô cũng phải chọn giờ đẹp, mà là không được sớm không được muộn, phải vừa vặn lúc huyện trưởng vừa ngủ dậy. Lúc huyện trưởng chưa ngủ dậy mà đã đi vào lấy bô, thì sẽ quấy rầy giấc ngủ của ông ta. Còn nếu huyện trưởng ngủ dậy rồi, mà vẫn chưa kịp đổ bô, để huyện trưởng nhìn thấy cái bô chềnh ềnh trước mặt như thế thì cũng rất chi là không được. Thế cho nên, lúc huyện trưởng còn chưa ngủ dậy, phải chầu chực sẵn ngoài cửa sổ. Hễ nghe thấy bên trong có động tĩnh, là phải tức tốc vào trong lấy bô đi đổ ngay. Thời gian phải thật vừa vặn. Không được sớm, cũng không được muộn. Nghe lão Cam trình bày xong, Dương Mô-sê cũng hiểu ra:

- Hàng ngày, em sẽ dậy sớm một chút, rồi đợi ngoài cửa sổ phòng của huyện trưởng là được chứ gì. Hễ nghe thấy động tĩnh, là em đi vào trong ngày.

Lão Cam thở dài:

- Cũng đành phải thế vậy. Chú mày không được sơ sểnh đâu đấy nhé!

Kể từ ngày 14 tháng Tư, ngoài việc trồng rau, Dương Mô-sê lại có thêm một công việc khác: đổ bô cho huyện trưởng. Nhưng lúc đi, lão Cam quên bẵng mất một chuyện. Trong bảy ngày lão ta vắng mặt, có một ngày rằm. Mà tối ngày rằm là thời gian sử và Tô Tiểu Bảo nói chuyện với nhau bằng tay. Nên sáng ngày 16, việc đổ bô phải đợi sau khi Tô Tiểu Bảo đã ra về. Lão Cam quên dặn dò, còn Dương Mô-sê lại không hiểu cái sự tế nhị bên trong. Sáng ngày 16, Dương Mô-sê dậy sớm, đi tới phòng của huyện trưởng. Tới cửa sổ, vừa vặn lúc Sử và Tô Tiểu Bảo đang ôm nhau, thút thít. Dương Mô-sê nghe thấy trong phòng có động tĩnh, tưởng huyện trưởng đã ngủ dậy, không kịp nghĩ ngợi, đẩy cửa bước luôn vào trong. Lúc vào trong, thấy huyện trưởng và một con hát - mặc quần áo diễn, mặt tô son trát phấn - đang ôm nhau khóc lóc, Dương Mô-sê giật bắn mình, “Ối” lên một tiếng. Sử và Tô Tiểu Bảo thất kinh. Tuy cái sự ôm nhau của hai người chỉ là vì ván cờ, chứ không phải vì cái sự gì khác, nhưng trước mặt người ngoài như thế, Tô Tiểu Bảo liền bừng tỉnh. Ngay lập tức, “ả” thoát ra khỏi nơi chưa từng bao giờ đặt chân tới, trở về với hiện tại, đẩy Sử lui ra, rồi đứng quay mặt vào tường. Sử quay đầu lại, trông thấy Dương Mô-sê, ông ta có phần hoảng hốt. Tiếp sau hoảng hốt là tức giận. Tức giận không phải vì cái sự Dương Mô-sê đã nhìn thấy cảnh ấy, mà vì ông ta và Tô Tiểu Bảo vẫn chưa khóc đến nơi tận cùng. Lần này không được, thì e rằng, vĩnh viễn không còn cái cơ duyên ấy nữa. Vốn dĩ đã có thể đi được xa hơn, tới một nơi chưa từng được đặt chân đến. Bây giờ, chỉ vì cái sự xông vào bất thình lình của Dương Mô-sê, mà tất cả bỗng trở thành dở dang, dang dở. Trong lúc tức giận, Sử nói năng có phần cục súc. Ông ta không hỏi Dương Mô-sê, mà lại hỏi Tô Tiểu Bảo:

- Chuyện gì thế?

Tô Tiểu Bảo nhìn vào tường, không đáp. Dương Mô-sê sợ run người, nói hộ Tô Tiểu Bảo:

- Con tới đổ bô cho ông ạ.

Chỉ vì một cái bô mà thế “Thiên tác chi hợp” đành phải dang dở. Thế thì Sử càng tức. Bình thường, ông ta rất nghiêm nghị, nhưng giờ cũng gân cổ lên, hét:

- Mày cút ngay!

Dương Mô-sê tá hỏa, vội chuồn về vườn rau, bô cũng chẳng đổ. Gã biết mình đã gây ra họa lớn, tưởng Sử sẽ đuổi việc gã. Nhưng hóa ra không phải. Có điều, kể từ bận ấy trở đi, Sử không còn nói chuyện với gã nữa. Dương Mô-sê ngỡ Sử nương tay với gã, nhưng gã đâu biết rằng, huyện trưởng Sử không bao giờ nương tay với kẻ khác. Chẳng qua, cái sự tức giận hôm ấy hơi thái quá. Tức giận không chỉ vì một mình Dương Mô-sê, Đành rằng, cái họa là do Dương Mô-sê gây ra, nhưng từ Dương Mô-sê, Sử chợt thấy thất vọng với toàn thế giới. Một Diêm Vương thật đặc biệt trong hội Xã Hỏa. Vậy mà, sau khi tới thế giới này trồng rau, đầu óc lại ngẩn ngơ, ngơ ngẩn, chẳng khác với người thường là mấy. Hoặc giả, với thế giới trước mắt, người làm Sử thất vọng không phải là một người, mà là tất cả mọi người. Có đuổi việc Dương Mô-sê, thay bằng một gã trồng rau khác, thì gã đó cũng chưa hẳn đã khá khẩm hơn Dương Mô-sê hay ông chú họ thích “can thiệp vào công việc chính quyền” của Sử. Trong lúc thất vọng, Sử chưa thay Dương Mô-sê. Nhưng gã lại không biết Sử nghĩ gì. Tuy vẫn được ở lại nha huyện, nhưng gã bắt đầu nơm nớp, thấp thỏm. Ngày nào trồng rau, gã cũng cảm tưởng như trên đầu luôn treo lơ lửng một thanh kiếm. Hồi mới vào nha huyện, cũng không đến nỗi sợ hãi như thế. Coi như để lập Công chuộc tội, lúc trồng rau, gã cẩn thận hơn. Nhân viên khác trong nha huyện có sai vặt này kia, gã cũng vui vẻ nhận lời hơn. Âu cũng là trong họa có phúc. Chính bởi lão Ngải đầu bếp sai gã ba ngày hai bận tới ngã tư đầu phố mua màn thầu, nên Dương Mô-sê mới quen biết Ngô Hương Hương. Trước đây, hồi gánh nước thuê, Dương Mô-sê cũng có biết qua loa về Ngô Hương Hương. Ngoài những lúc hấp và bán màn thầu ở Ngô Kỷ ra, Ngô Hương Hương cũng tới ngã tư đầu phố bán hàng. Ả cắm tấm biển “Hiệu màn thầu Ngô Kỷ” trên chiếc lồng hấp màn thầu nghi ngút khói. Phải hôm gánh nước ít, thiếu tiền, Dương Mô-sê bàn tới quán cháo lão Nhiễm húp cháo. Chỉ dám húp cháo loãng, không dám ăn cháo đặc. Được hôm gánh nước nhiều, có tí dư dật, Dương Mô-sê cũng có khi đảo qua ngã tư đầu phố mua bánh màn thầu của Ngô Hương Hương. Nhưng cái sự mua bánh màn thầu của Ngô Hương Hương bây giờ lại khác với cái sự mua trước đây. Cái khác ở đây không phải trước đây chỉ mua màn thầu cho một người lót dạ, còn bây giờ, nha huyện có tới bốn, năm mươi miệng ăn, đã mua là phải mua cả sọt. Mà là thân phận của Dương Mô-sê bây giờ khác với khi xưa. Trước đây, khi bản màu thầu cho Dương Mô-sê gánh nước thuê, Ngô Hương Hương chẳng mấy để ý. Bây giờ, thấy Dương Mô-sê ở nha huyện tới, ở liền để tâm. Cái sự để tâm chẳng phải bắt đầu từ bây giờ, mà tại hội Xã Hỏa cách đây bốn tháng. Khi ấy, ả cũng như mọi người, đều để ý đến vị Diêm Vương này - vị Diêm Vương khác hẳn với những vị Diêm Vương khác. Nhưng cũng chỉ là để ý thế, chứ chẳng nghĩ đến chuyện mình sẽ gắn bó với một gã múa Xã Hỏa. Bây giờ, vị Diêm Vương ấy đã thành người của nha huyện. Ngô Hương Hương mới té ngửa, hóa ra, gã không chỉ có tài múa Xã Hỏa. Hồi Dương Mô-sê gánh nước thuê, dân buôn bán làm ăn ở phố, chẳng ai coi gã ra gì. Bây giờ, thấy gã làm ở nha huyện, không những thế, còn là người được huyện trưởng Sử ưng. Mọi người chỉ biết chuyện gã được huyện trưởng Sử ưng, chứ không biết chuyện Sử đã không còn ưng gã nữa. Nên bây giờ, cách nhìn nhận của mọi người về Dương Mô-sê cũng khác trước. Cạnh quầy màn thầu ở ngã tư đầu phố là quẩy đóng, sửa giày của lão Triệu. Hồi Dương Mô-sê gánh nước thuê, đi nhiều, giày chóng rách. Vài ba bữa lại tới quầy của lão Triệu và giày. Do đã vá chịu hai lần, nên lão Triệu có phần bực, lần sau tới vá giày, lão Triệu liền sa sầm mặt mày:

- Tao làm ăn nhỏ, ít vốn. Mày phải trả tiền trước đã.

Không trả tiền trước thì đừng hòng và giày. Bây giờ, Dương Mô-sê trồng rau, giày cũng chóng hỏng. Lúc đi gánh màn thầu hộ lão Ngải đầu bếp, Dương Mô-sê thi thoảng cũng tiện thể tới quầy của lão Triệu và giày. Lão Triệu không những ưu tiên và cho gã trước, mà vá xong còn không lấy tiền. Dương Mô-sê đòi trả tiền, lão Triệu có phần hoảng:

- Ấy chết. Chú làm thế thì bằng chửi vào mặt tôi à? Tốn kém đếch gì? Cũng chỉ là động chân động tay một tí thôi mà.

Hay:

- Chú sợ tôi có việc gì nhờ vả chủ chắc?

Dần dà, Ngô Hương Hương cũng thấy động lòng với Dương Mô-sê. Nhưng sau đấy, hỏi dò thêm về gốc gác của gã, ả lại có phần thất vọng. Hóa ra, ngoài gánh nước thuê, trước đây, gã ta đã từng chặt tre, nhuộm vải, mổ lợn, làm đậu phụ. Toàn những công việc khá nặng nhọc. Lại còn xuất thân từ một gia đình làm đậu phụ ở Dương Gia Trang. Tự dưng, Ngô Hương Hương thấy cỗ lòng nguội lạnh mất một đoạn. Rồi lại nghe nói, nhà họ Dương với nhà phú ông Tần ở Tần Gia Trang là thông gia, Ngô Hương Hương lại thấy thân phận nhà họ Dương cao thêm được một bậc. Rồi lại nghe nói, Dương Mô-sê hục hặc với người trong nhà nên bỏ nhà ra đi, một thân một mình, ngoài tấm thân ra, gã chẳng có thứ gì khác. Nhà không có một gian. Đất không có một tấc. Ngô Hương Hương lại thấy nguội lạnh cỗ lòng. Nhưng, chính vì cái sự đơn độc một thân một mình và được làm việc ở nha huyện của Dương Mô-sê, mà ả ta lại thấy động lòng. Nếu như Dương Mô-sê vẫn gánh nước thuê, thì ả chỉ là lấy một anh gánh nước thuê. Nhưng bây giờ, Dương Mô-sê đang làm việc ở nha huyện. Thành thân với Dương Mô-sê không chỉ đơn thuần là thành thân với Dương Mô-sê, mà phía sau còn có hẳn một quả núi vững chắc để dựa dẫm, vừa vặn có thể giúp ả vực đỡ được cửa hiệu màn thầu. Khi ấy, bánh màn thầu “Hiệu màn thầu Ngô Kỷ” không chỉ mang họ “Ngô”, mà còn mang cả họ “Nha huyện”. Cách suy nghĩ của y hệt như lão Dương làm đậu phụ ở Dương Gia Trang và lão Mã đánh xe ngựa ở Mã Gia Trang khi xưa, muốn em trai Dương Bách Thuận là Dương Bách Lợi vào học ở Tân Học để sau này được làm ở nha huyện. Còn nữa, Dương Mô-sê chỉ có một thân một mình. Nếu gả cho Dương Mô-sê - kẻ không có lấy một tấc đất cắm dùi thì là việc dở, nhưng nếu lấy gã về ở rể thì lại quá ổn. Chỉ phải rước mỗi một mình gã, không phải lo lắng đến những phiền phức khác. Chính bởi gã không có lấy một tấc đất cắm dùi, nên nếu lấy gã, ả mới có thể cao hơn gã một cái đầu.

Buổi chiều hôm ấy, Dương Mô-sê đang bắt sâu trong vườn rau ở khuôn viên phía sau nha huyện. Cũng vì trước đây chưa trồng rau bao giờ, chỉ biết bỏ sức ra, chứ không biết bí quyết. Cho dù là cà tím, đậu đũa, rau chân vịt, mướp hay bầu, sau khi nảy mầm, đều lớn rất nhanh. Nhưng hề lá cứ to bằng nắm tay, là y rằng có sâu. Lá bị sâu ăn, thủng lỗ chỗ. Huyện trưởng Sử tới thăm vườn rau, thấy lá nào cũng bị sâu ăn, bèn cau mày, lắc đầu. Rau bị sâu ăn là chuyện bình thường, nhưng nếu đặt vào thời quá khứ thì là bình thường, còn kể từ khi phá đám bữa khóc của Sử và Tô Tiểu Bảo, bản thân Dương Mô-sê luôn cảm thấy mình mắc lỗi lớn lắm. Thấy Sử chau mày, gã sợ chỉ vì một con sâu mà lại cái sảy nảy cái ung. Bản thân Dương Mô-sê chưa trồng rau bao giờ, nên không tài nào tìm ra nguyên nhân gây ra sâu bệnh. Gã vội tới vườn rau của lão Cung ở ngoại thành, hỏi về kinh nghiệm trồng rau. Lần đầu đến, lão Cung mặc kệ. Lần thứ hai, phải mua của lão Cung một hộp sợi thuốc lá, lão ta mới nói cho gã hay rằng, sâu tuy bây giờ mới có, nhưng mầm mống của nó có từ lúc tưới phân. Vốn tưởng tưới nhiều phân, rau mọc mới tốt, ai ngờ bón phân gà nhiều quá, cũng sẽ gây sâu bệnh. Cách trị tận gốc sâu bệnh rất đơn giản: Chôn sợi thuốc lá xuống đất. Khi sợi thuốc lá lên men, trứng sâu ngửi thấy là chết ngay tức thì. Dương Mô-sê đành tạm gác những công việc khác lại, mua sợi thuốc lá về chôn xuống đất. Diệt trứng sâu xong, gã lại lọ mọ vạch lá, bắt từng con sâu một. Ban ngày bắt sâu. Ban tối, cũng chong đèn lồng bắt sâu. Trước đây ăn cơm ở nhà ăn, còn bây giờ, gã tới nhà ăn mang cơm về, rồi vừa ăn, vừa bắt sâu, liên tục không ngừng nghỉ. Năm ngày liền gã không rời khỏi khuôn viên phía sau nha huyện. Hôm ấy, ăn trưa xong, Dương Mô-sê lại vạch từng chiếc lá cà bắt sâu. Cà tím nhiều sâu hơn cả đậu đũa, rau chân vịt, mướp và bầu. Đã thế, cà tím lại trồng nhiều, chiếm đến bốn phần đất. Còn đậu đũa, rau chân vịt, mướp và bầu chỉ chiếm từ hai đến ba phần đất. Bắt sâu mãi tới khi mặt trời xế bóng, chợt có người gọi phía sau lưng:

- Mô-sê, ra tao bảo này.

Dương Mô-sê ngoái đầu lại, thấy một cái đầu thò ra sau bức tường bao phía sau nha huyện. Nhìn kỹ, hóa ra là lão Thôi - chuyên môi giới buôn bán gia súc ở phố Đông Dương Mô-sê lại khom lưng bắt sâu:

- Cháu đang bận.

Lão Thôi:

- Có chuyện này, mày không nghe, thì sau này đừng có hối hận đấy nhé.

Dương Mô-sê:

- Ôi dào! Cháu đang hối hận đây này. Lẽ ra không nên tưới nhiều phân gà như thế, cũng không nên trồng nhiều cà như thế.

Lão Thôi:

- Chuyện này còn hệ trọng hơn cả phân gà và cà tím. Tao nói với máy chuyện vợ con.

Lúc này, Dương Mô-sê mới nhớ ra, ngoài những lúc môi giới buôn bán gia súc, lão Thôi thi thoảng còn mai mối cho người. Có người mai mối cho mình cũng là chuyện tốt. Nhưng ngày thường, Dương Mô-sê chẳng quan hệ gì với lão Thôi. Trước đây, hồi Dương Mô-sê gánh nước thuê, lúc hai người gặp nhau, lão ta toàn trêu chọc gã. Tưởng lão Thôi đi ngang qua tường sau nha huyện, nhân tiện chọc gã. Chưa biết chừng, phía sau bức tường còn có cả một đám người nhàn rỗi đang nấp, đợi xem lão ta trêu đùa mình ra sao. Nghĩ thế, Dương Mô-sê liền bảo:

- Nghe nói mẹ chú mất rồi. Chú đi mà mai mối cho bố chú ấy.

Rồi lại ngồi xuống bắt sâu, không thèm quay đầu lại, mặc cho lão Thôi gọi như hò đò bên ngoài trường. Lão Thôi cuối cùng cũng phát cáu:

- Mẹ nhà mày chứ. Được ông làm mối cho, mà còn kênh kiệu!

Lại chửi:

- Mai mối cho nhà giàu, thành hay không, vẫn được xơi bữa cỗ. Còn lần này, mẹ kiếp, làm ơn mắc oán.

Rồi lại chửi:

- Mày cứ tinh tướng đi. Để tao trả lời không với người ta. Không mai mối cho mày, tao chẳng chết được, nhưng thứ mày rồi sẽ đơn chiếc suốt đời, con ạ.

Rồi còn chửi thêm một lô xích xông nữa. Dương Mô-sê nghe tiếng chửi càng lúc càng xa, ngoảnh mặt lại, thấy cái đầu lấp ló ngoài trường đã biến mất. Gã đứng lên, chạy tới bên bức tường, thấy lão Thôi vừa lầm bầm chửi, vừa đi men theo bờ sông Tân được một quãng khá xa. Lão Thôi không chửi, Dương Mô-sê còn nghĩ lão ta đang trêu chọc mình, nhưng thấy lão ta vừa đi vừa chửi thế kia, Dương Mô-sê lại cảm thấy việc này có chút gì đó nghiêm túc, liền vội treo tường, đuổi theo lão Thôi, giữ lão ta lại:

- Kia chú, có chuyện gì, chú nói ra xem nào.

Đến lượt lão Thôi kênh kiệu, vùng vằng:

- Bỏ tay ra, tao còn có việc.

Thấy lão Thôi làm già, Dương Mô-sê càng tin có chuyện gì đó thật:

- Kia chủ. Hôm nay, bất luận thế nào, chú cháu mình cũng phải uống với nhau một chén đấy nhé!

Lão Thôi lại vùng vằng:

- Bỏ tay ra. Tao có việc thật mà lại.

Nói làm mẽ thế, chứ chân lão ta lại bám gót Dương Mô-sê. Hai người cứ đôi co như thế cho đến khi tới một nhà hàng tên là Hồng Thiện Thành ở dưới chân cầu sông Tân. Nhà hàng Hồng Thiện Thành có một lão đầu bếp họ Ngụy. Năm xưa, Dương Bách Lợi và Ngưu Quốc Hưng từng lấy lão ta ra làm đề tài để “thăng thiên”, rằng: Lão Ngụy hay mộng du. Lúc mộng du tới bãi tha ma, thì bắt gặp một ông già râu tóc bạc phơ. Ông già ghé tai lão thầm thì vài ba câu. Xong, lão Ngụy về nhà. Nhưng kể từ bận ấy, cứ nấu ăn là lão Ngụy lại khóc. Cũng có thể trước đây lão ta khóc thật, còn bây giờ thì không khóc. Trước đây, lão Ngụy làm đầu bếp, còn bây giờ, không làm đầu bếp nữa, mà làm tiểu nhị. Lão Ngụy đều quen biết với lão Thôi và Dương Mô-sê. Nghĩ bụng, một gã buôn lừa và một gã trồng rau kéo nhau tới quán, chắc cũng chỉ ăn một bát mỳ tạp pí lù là cùng. Ai dè, vừa ngồi xuống, Dương Mô-sê đã gọi một đĩa thịt bò to bự, một đĩa tim gan lòng cừu luộc, mỗi người một cái đầu thỏ om tương, cộng thêm hai cút rượu trắng. Lão Ngụy liền biết ngay là bọn họ có chuyện. Rượu thịt mang ra, lão Thôi và Dương Mô-sê đánh chén luôn. Trước đây, Dương Mô-sê chưa từng ăn cơm với lão Thôi. Giờ ăn cùng, mới biết lão Thôi thật không hổ danh là một gã buôn lừa, vào Nam ra Bắc, ăn như rồng cuốn. Ba đĩa thức nhắm to tổ bố như thế mà nhoáng cái đã sạch trơn. Rượu cũng không còn một giọt. Dương Mô-sê lại gọi thêm hai tô thức nhắm to ú ụ và cút rưỡi rượu trắng. Thức nhắm nóng hôi hổi, có rau cải thảo, đậu phụ, rong biển, thịt lợn thái lát. Lão Thôi lại chén tì tì, uống tù tì. Cuối cùng, lão ta cũng buông đũa, móc thuốc ra hút. Lúc này, Dương Mô-sê mới đánh tiếng:

- Chú ơi, nhà gái là ai ạ?

Lúc này, lão Thôi mới nói ra Ngô Hương Hương. Lúc đầu, Ngô Hương Hương không định nhờ lão Thôi buôn lừa làm mai mối cho, mà nhờ lão Tôn chuyên nghề mai mối ở phố Đông. Lúc nhờ lão Tôn, Ngô Hương Hương xách đến biểu lão một chiếc đùi cừu. Mới đầu, lão Tôn đã nhận lời, nhưng sau, tìm hiểu ra nguyên nhân bên trong, đằng sau chuyện Ngô Hương Hương muốn lấy chồng về ở rể, còn ẩn giấu ân oán giữa ả với nhà họ Khương. Đằng sau ân oán giữa bọn họ, còn ẩn giấu một món gia sản là hiệu bánh màn thầu. Hai anh em Khương Long, Khương Cẩu đều không phải tay vừa. Bởi vậy, đây không chỉ là chuyện mai mối thường tình, mà bên trong còn ẩn giấu một thùng thuốc súng: Mai mối khéo, sẽ giúp người khác toại nguyện. Còn nếu không khéo, làm thùng thuốc súng phát nổ, không những người khác bị nổ tan tành, mà mình cũng bị thương theo. Nhưng tự dưng từ chối vụ mai mối này, làm cho chuyện vỡ lở ra, thì cũng lại đắc tội với người ta. Lão Tôn liền giả vờ đau dạ dày, đi không nổi, rồi chuyển vụ mai mối này và cả chiếc đùi cừu sang cho lão Thôi. Thường ngày, lão Thôi buôn lừa, ngoài lúc buôn lừa ra, còn làm mai mối. Lão Thôi là tay buôn lừa cự phách, nhưng chuyện mai mối, lão ta lại chểnh mảng, bữa đực bữa cái, không đầu tư chuyên sâu, nên làm mối mười đám, thì có tới tám đám không thành. Mai mối không thành cũng chẳng sao, nhưng từ mai mối lại lòi ra những mắc mớ, trục trặc khác. Đám hôn sự của Lý Kim Long - con trai lão Lý, chủ cửa hiệu Phong Mậu Nguyên và Tế Thế Đường ở phố Bắc - và Tần Mạn Khanh con gái phú ông Tần ở Tân Gia Trang hồi năm ngoái là do lão Thôi tác hợp. Sau này, vì chuyện Tân Mạn Khanh sứt một cái dái tai mà hôn sự xảy ra biến cố. Tần Mạn Khanh được gả cho Dương Bách Nghiệp - anh trai Dương Mô-sê. Tài mai mối chưa đâu vào đâu, nhưng lão Thôi lại cứ thích ngang phân với lão Tôn chuyên nghề mai mối. Lão Tôn giận lão Thôi không biết cao thấp là gì, cũng muốn làm một cái bẫy để lão ta chui vào, dính một số thật đau, để lão ta thấm thía một chút về cái sự nông sâu của nghề mai mối. Cũng chính vì tay nghề còn non, nên lão Thôi không tính đến cái sự nguy hại ẩn chứa đằng sau đám hôn sự này, chỉ tính toán qua loa về hai bên trai gái, thấy vụ mai mối này dễ làm, bèn nhận đùi cừu, rồi đi tìm Dương Mô-sê. Dương Mô-sê cũng không xa lạ gì ả Ngô Hương Hương bán màn thầu. Ả ta thấp lùn, mắt nhỏ, miệng nhỏ, mũi tàn nhang, giữa cặp lông mày có một nốt ruồi đỏ. Ngoại hình không thể gọi là xinh gái, nhưng được cái da trắng, trắng như chiếc bánh màn thầu vừa hấp chín vậy. Có câu “nhất dáng, nhì da”. Nên trông ả cũng dễ nhìn. Nốt ruồi đỏ mọc trên cái mặt đen đủi thì chẳng khác gì cục phân chuột. Nhưng khi mọc trên khuôn mặt trắng trẻo thì trông nó lại như một đóa anh đào xinh xắn. Dương Mô-sê cũng biết Ngô Hương Hương là quả phụ, có một đứa con. Lúc mua màn thầu, gặp nhau suốt.

Nhưng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện ả và mình sẽ thành vợ thành chồng. Dương Mô-sê cứ ngẩn tò te:

- Chuyện này, cháu chưa từng nghĩ tới.

Lại hỏi:

- Chú này, liệu có vấn đề gì không nhỉ?

Lão Thôi thực lượng tốt, nhưng tửu lượng kém. Sau ba cút rưỡi rượu, mặt lão đỏ như gấc, ngà ngà say. Mà hễ say, lão ta hay nói những lời ruột gan. Điểm này có chút gì đấy giống với lão Dương bán đậu phụ ở Dương Gia Trang. Lão Thôi trườn người qua bàn, nắm lấy tay Dương Mô-sê:

- Nếu không phải mày, mà là đứa khác, thì tao đã chẳng rỗi hơi thế.

Rõ là lời say. Trước đây, hai người chẳng qua lại, quan hệ gì với nhau, làm gì có tình cảm. Huống hồ, vừa chửi té tát xong, giờ lại quay sang nắm tay. Nhưng Dương Mô-sê bất luận sang hèn, cứ đỡ lấy tay lão Thôi cái đã:

- Chú, đợi hôn sự thành công, cháu nhất định sẽ qua nhà hậu tạ chú.

Lão Thôi bất chợt nổi cáu, đập tay xuống bàn:

- Mày thế là ý làm sao? Chửi vào mặt tao à? Cứ như là tao vòi vĩnh mày không bằng.

Dương Mô-sê:

- Kìa chủ. Cháu nào có ý thế, cháu chỉ là anh trồng rau. Có muốn hậu tạ chú, thì cũng chẳng biết hậu tạ thứ gì cho xứng. Là cháu chỉ nói ý như thế.

Lúc này, lão Thôi mới ngồi xuống chỗ cũ, xua tay nói:

- Nếu nói về cái sự vấn đề ấy mà, đám hôn sự này không đơn giản đâu, nhìn đâu cũng thấy vấn đề cả. Nhưng những vấn đề khác, tao đều giúp mày hóa giải cả rồi. Duy có một vấn đề, tao không dám quyết.

Dương Mô-sê:

- Là gì thế ạ?

Lão Thôi:

- Đám hôn sự này không thành thì thôi. Chứ nếu thành, thì không phải mày lấy nó, mà là nó lấy mày. Tức là mày phải ở rể. Dương Mô-sê ngồi ngây như ngỗng la. Người khác lập gia đình, đều là nam lấy nữ, còn đám hôn sự này, lại là nữ lấy nam, lộn ngược hết cả.

Dương Mô-sê vừa định nói điều gì đó, thì lão Thôi đã trừng mắt:

- Thế vẫn chưa ăn thua gì đâu nhé. Nếu mày đồng ý, thì vẫn còn một vấn đề nữa.

Dương Mô-sê:

- Gì thế ạ?

Lão Thôi:

- Đã là ở rể, chó chui gầm chạn, thì mày phải đổi họ. Mày không được mang họ Dương, mà phải đổi thành họ Ngô.

Dương Mô-sê lại một phen sửng sốt. Người khác lập gia đình đều danh chính ngôn thuận, thế mà mình lấy vợ, lại còn phải đổi họ. Hai vấn đề cộng hưởng với nhau, làm Dương Mô-sê có phần mụ mị. Gã thần người suy nghĩ. Thấy gã đắn đo, lão Thôi lại nổi cáu. Lão làm nghề mai mối, mục đích không chỉ vì miếng ăn thức uống, hay vì một vài thứ gì gì khác. Đây chính là sự khác biệt giữa lão và lão Tôn chuyên nghề mai mối. Ngoài mục đích vật chất ra, lão cốt là để được nói cho sướng miệng. Lúc buôn lừa, lão toàn dạy dỗ lừa. Còn khi không buôn lừa, lão lại muốn dạy dỗ con người. Nhưng cái sự sướng miệng ấy có lúc thành, có lúc không thành. Ví như đám hôn sự giữa nhà họ Lý - chủ cửa hiệu Phong Mậu Nguyên và Tế Thế Đường - với nhà họ Tần ở Tần Gia Trang lần trước, lão ta bị kẹp ở giữa. Không những cứng họng, không nói được gì, mà còn rước cái tức vào người. Nhưng với đám hôn sự của Dương Mô-sê, lão cảm thấy, lão có thể trịch thượng mà rao giảng, thậm chí, có thể bù đắp lại cái sự tức mà lão phải hứng chịu từ những chỗ khác. Hoặc giả, thấy Dương Mô-sê không trả lời được ngay, lão ta có phần thất vọng, nhưng chính cái sự do dự của Dương Mô-sê lại là cái cớ để lão ta tiếp tục rao giảng. Lão Thôi nhổ toẹt bãi nước miếng xuống đất:

- Tưởng mày là đứa thức thời, tao mới bố trí cho mày đám này. Ai dè, tao chưa nói hết mà mày đã lại ra cái điều ngẫm nghĩ, đắn đo. Sao mày không đái một bãi để soi mày vào trong đó, xem mày có xứng với cái sự ngẫm nghĩ, đắn đo ấy không? Nhà mày chỉ là dân bán đậu phụ, mày chỉ là đứa trồng rau, ngoài thân xác mày ra, mày chẳng có một thứ gì sất, một gian nhà cũng không, một tấc đất cũng không. Ngô Hương Hương nó mà không lấy mày, thì vẫn có thể lấy được đứa khác. Còn mày, nếu bỏ qua cơ hội này, thì tao e, mày độc thân cả đời mất. Vẫn biết, mày làm nha huyện, nhưng mày không phải là huyện trưởng, mà chỉ là một anh trồng rau. Tao không tức chuyện mày suy nghĩ, đắn đo đám hôn sự này, nhưng tao tức vì mày không nhận ra bản thân mày là thằng nào. Nếu mày không thích ở rể, muốn cưới vợ đàng hoàng, thì mày không việc gì phải miễn cưỡng. Nếu mày cảm thấy cái họ của mày đáng tiền, thì mày cứ việc mang nó cả đời. Tao cũng nghĩ kỹ rồi. Chuyện này chẳng trách gì mày, mà trách tao. Trách tao có mắt như mù, nhìn nhầm người. Chỉ muốn tốt cho người, mà lại cứ như hại người không bằng. Tao thật sự không hiểu, nếu tao hại mày thì tao được cái lợi lộc đếch gì? Mày có cái gì đáng để tao hại mày: Nếu mày không tin, thì còn tao, còn mày, cứ chờ đấy mà xem!

Lão Thôi đã lại chuyện nọ xọ chuyện kia. Nói mãi, nói mãi, lão ta đâm ra tức thật, lão đứng bật dậy, hằm hằm bỏ đi. Dương Mô-sê vội gác cái sự đắn đo lại, túm chặt tay lão Thôi. Lão vừa vùng vằng, vừa gọi lão Ngụy tiểu nhị:

- Bác Ngụy ơi, bác ra đây nói cho tôi hay cái sự phải trái với. Lão Ngụy cũng là kẻ hóng hớt. Thấy bàn này có chuyện, tuy tay chân bận rộn làm này làm kia, nhưng cái tai vẫn vểnh về hưởng này nghe lỏm. Thấy lão Thôi gọi, lão ta vội chạy tới, nói xen vào:

- Tôi nghe thấy hết cả rồi. Thực sự, chuyện này không thể trách bác Thôi được.

Ba người ầm ĩ như họp chợ. Dương Mô-sê lựa lời an ủi lão Thôi xong, lại quay sang giải thích với lão Ngụy. Thấy lão Thôi tức đến tái mặt, Dương Mô-sê nói với lão Ngụy:

- Thưa bác, chuyện xảy ra có phần đột ngột, các bác cũng phải cho cháu suy nghĩ một tí chứ ạ.

Sau khi ba người chia tay, Dương Mô-sê quay về vườn rau nha huyện, ngồi phệt xuống đất nghĩ ngợi. Ngoài chuyện xảy đến có phần đường đột ra, đám hôn sự này còn có phần không bình thường. Đầu tiên, gã nghĩ đến chuyện ở rể. Người khác lập gia đình đều là nam lấy nữ, còn ở đây lại là nữ lấy nam, lộn ngược hết cả. Ngọn đảo thành gốc, gốc đảo thành ngọn. Chưa chi đã thấy không thuận. Nhưng sau đây, gã lại nghĩ, chuyện xuôi hay ngược nếu đặt vào người khác thì là chuyện lớn, chứ còn đặt vào mình, thì đúng như lời lão Thôi, quả thực, cần phải suy nghĩ khác đi một chút. Nếu không phải là nữ lấy nam, thì chưa chắc mình đã được lọt vào vòng ngắm. Cứ coi như không phải là nữ lấy nam, mà là nam lấy nữ, đem việc lộn ngược ấy lộn ngược trở lại, thì chưa nói đến chuyện không lấy được, mà kể cả lấy được, Ngô Hương Hương không bắt gã ở rể, để cho gã lấy ả theo danh chính ngôn thuận, thì nhà không có một gian, đất không có một tấc, lấy Ngô Hương Hương về rồi, gã biết để cho ả ở đâu? Nơi có sẵn, chỉ có thể là ở Dương Gia Trang. Hãy khoan nói đến chuyện Ngô Hương Hương có đồng ý lấy nhau xong rồi về ở Dương Gia Trang hay không. Bây giờ, Ngô Hương Hương đang ở trên phố, Dương Gia Trang là chốn nhà quê. Kể cả Ngô Hương Hương có đồng ý chăng nữa, thì trước hết, bản thân Dương Mô-sê không hề muốn trông thấy Dương Gia Trang và lão Dương bán đậu phụ. Mà kể cả muốn chăng nữa, thì lão Dương bán đậu phụ hiện cũng chẳng có nhà xây sẵn để gã lấy vợ. Nhưng nếu ở rể, Dương Mô-sê sẽ đỡ được không ít phiền phức và nước bọt. Lại nghĩ đến chuyện đổi họ. Người khác lập gia đình đều danh chính ngôn thuận, còn mình lập gia đình lại phải đối họ. Nhưng lại nghĩ, cái tên của mình, trước đây, cũng chẳng phải đã bị người ta đổi rồi hay sao. Để có được một công việc, gã đã tin theo Chúa, đổi tên thành “Dương Mô-sê”. Đương nhiên, đã đổi tên, thì không còn là mình nữa. Nhưng mấy năm nay, mỗi lần đổi một công việc, là lại một lần đổi tính đổi nết. Cái ruột bên trong từ lâu không còn là mình nữa, thì việc gì phải quan tâm đến cái hình thức bên ngoài. Đương nhiên, đổi tên khác với đổi họ. Đổi tên chỉ là đổi cách xưng hô của mình. Còn đối họ là mất cả ông bà tổ tông. Thế nhưng, kể từ khi có mặt trên đời này, Dương Mô-sê chưa hề cảm thấy ông bà tổ tông mang lại cho mình cái lợi lộc gì, mà ngược lại, toàn những gây phiền toái. Mà cái sự phiền toái nhất lại ở chỗ: Nếu như đổi quách cái thứ toàn gây phiền toái cho mình đi, thì lại bị thiên hạ chê cười. Còn nữa, Ngô Hương Hương là quả phụ, giống như cái bô đi tiểu, đã bị người khác dùng trước. Nhưng để mua một cái bô mới, thì bản thân mình lại không có tiền. Đã là quả phụ thì chớ, đằng này, lại còn cõng theo một đứa con riêng. Nếu về nhà ả, mình trước hết phải nuôi con không công cho kẻ khác. Nghĩ thế, Dương Mô-sê lại có phần do dự. Điều quan trọng hơn nữa là, nếu chuyện này xảy ra từ bốn tháng trước, khi ấy, Dương Mô-sê vẫn còn gánh nước thuê ở phố, thì kể cả là ở rể, kể cả là đổi họ, kể cả là quả phụ bồng con riêng, gã đang cùng đường, tứ cố vô thân, coi như lộc từ trên trời rơi xuống, chẳng việc đếch gì phải nghĩ ngợi. Thế nhưng bây giờ, gã đã vào nha huyện. Tuy không phải là huyện trưởng, chỉ là anh trồng rau, nhưng cũng coi như có một công việc đàng hoàng. Ngày rộng tháng dài, biết đâu sau này lại được cất nhắc vào một vị trí quan trọng nào đó. Ở rể đổi họ, gả cho một ả quả phụ sớm quá, đến lúc ấy, có hối cũng chẳng kịp. Thế nhưng, tháng trước, gã vừa đắc tội với huyện trưởng Sử. Tuy vẫn đang trồng rau, nhưng trên đầu lúc nào cũng lơ lửng một thanh kiếm. Sử mà vui, thì gã vẫn có thể được trồng rau ở nha huyện. Còn ngộ nhỡ, một ngày nào đó, tự dưng Sử không vui nữa, đuổi gã đi, thì gã lại phải lang thang đầu phố, gánh nước thuê. Nếu được trụ lại lâu dài ở nha huyện, thì gã chẳng việc gì phải ở rể và đổi họ, nhưng nếu như sớm muộn sẽ có một ngày lại phải gánh nước thuê, thì chẳng thà nhân dịp này lập gia đình luôn, coi như cũng có đường rút. Làm anh gánh nước thuê, vẫn không có một. gian nhà, không có một tấc đất. Còn nếu gả cho Ngô Hương Hương, thì vẫn có sẵn một cửa hiệu màn thầu đón nhận gã, gã không còn phải ra phố gánh nước thuê. Nói cách khác, vụ hôn sự này có nên hay không, suy cho cùng, không phụ thuộc vào bản thân gã, mà phụ thuộc vào huyện trưởng Sử. Rốt cuộc, Sử nghĩ thế nào nhỉ. Mà điều này, Dương Mô-sê lại chưa bao giờ được biết. Không có ai đặt vấn đề cưới xin, thì không phải phiền phức, rối rắm thế. Giờ có người đặt vấn đề cưới xin, đâm ra lại buồn lo. Buồn hơn nữa là, khi gặp phải việc buồn, khắp thiên hạ này chẳng có lấy một nơi để bàn bạc, thương lượng. Lúc này, gã chợt nghĩ tới cha Chiêm. Trong số những người gã đã tiếp xúc, chỉ có cha Chiêm là đôn hậu hơn cả. Tuy cha không giỏi truyền giáo, nhưng chưa bao giờ hại ai. Dương Mô-sê bèn ra khỏi vườn rau, rời nha huyện, tới ngôi chùa hoang ở Cửa Tây tìm cha Chiêm. Đến nơi, thấy cha Chiêm vừa đi truyền giáo về, đang ngồi cạnh giường hút thuốc. Mấy tháng không gặp, cha Chiêm già đi nhiều. Thấy Dương Mô-sê, cha không hề cảm thấy bất ngờ:

- A-men, ta biết là sớm muộn con cũng sẽ quay lại.

Dương Mô-sê ngỡ cha Chiêm hiểu lầm ý gã, vội nói:

- Thưa sư phụ, lần này con quay về, không phải là cái sự quay về ấy đâu ạ!

Ai dè, không phải cha Chiêm hiểu lầm gã. Cha bảo:

- Ý ta không phải bảo con quay về để làm môn đồ, mà vì có sự buồn.

Dương Mô-sê vội gật đầu:

- Vâng! Con đến là có việc muốn bàn với sư phụ. Con là ai, từ đâu tới, chuyện ấy khỏi phải nói. Nhưng con đang buồn chuyện nên đi đâu.

Rồi kể với cha Chiêm ngọn ngành, hai năm rõ mười chuyện lão Thôi mai mối cho mình ra sao, Ngô Hương Hương là người như thế nào, gã sẽ phải ở rể và đổi họ ra sao. Trong lúc kể, gã cũng vài lần chuyện nọ xọ chuyện kia, xọ sang cả huyện trưởng Sử. Sử chính là người cha Chiêm đã từng cãi vã vì chuyện cái giáo đường. Trước hết, cha bảo:

- Cái ông Sử này không phải là con dân của Chúa.

Rồi lại nhìn Dương Mô-sê:

- Con này, đây là lần đầu tiên ta không lấy danh nghĩa Chúa, mà lấy danh nghĩa của một người bác để nói với con rằng, gặp việc nhỏ, thì con có thể trông chờ vào người khác. Nhưng khi gặp việc lớn, thì con nhất quyết không được phó thác vận mệnh của con cho bất cứ ai.

Ý cha là nói đến Sử. Tiếp đấy, cha buồn thay cho Dương Mô-sê:

- Bảo dựa vào bản thân, nhưng chúng ta có cái gì đâu để mà dựa?

Rồi cha lại bảo:

- Bản thân chúng ta đã không có cái gì cả, thì cũng không nên trách cứ người khác đưa ra yêu cầu quá đáng. Bản thân chúng ta không có bản lĩnh để nói, thì cũng không nên trách cứ người khác có lời trước.

Ý cha là nói chuyện ở rể và đổi họ. Cha Chiêm gõ “bộp bộp” ống điếu vào thành giường, rồi lại cảm thán:

- Bi thương nghĩa là sao? Ấy là những thứ gì không đúng theo tâm nguyện của mình thì gọi là bi thương vậy.

Dương Mô-sê:

- Thưa sư phụ, ý của sư phụ là mặc kệ chuyện này ạ?

Cha Chiêm:

- Chuyện này nhiều chỗ không thuận, đáng lý ra, nên mặc kệ. Nhưng với tư cách là một người bác, ta nói thật, nếu là người khác thì không thuận, nhưng là con, thì con cứ “gả” ta cho người là xong.

Dương Mô-sê:

- Vì sao lại thế ạ?

Cha Chiêm:

- Bởi trong lòng, con vẫn muốn.

Dương Mô-sê:

- Nếu muốn, thì con đã chẳng tìm đến sư phụ để bàn bạc.

Cha Chiêm:

- Con nói ngược rồi. Nếu không muốn, thì con đã không nhắc đến chuyện này. Chính vì tìm đến ta để bàn bạc, nên mới chứng tỏ là trong lòng con muốn.

Dương Mô-sê định nói điều gì đó, nhưng cha Chiêm lấy tay ngắn lại:

- Con muốn là phải rồi. Mô-sê này, so với hồi bỏ ta ra đi, con bây giờ cừ hơn nhiều rồi. Con đã biết mình là ai. Phải khi biết mình là ai, thì mới biết mình cần phải đi đâu.

Hồi trước theo cha Chiêm học kinh, cha Chiêm giảng về Chúa, giảng cả đêm, nhưng Dương Mô-sê vẫn không được câu nào vào tai. Bây giờ chuyển sang nói về Dương Mô-sê, Dương Mô-sê lại thấy câu nào cha nói cũng trúng, cũng chí lý, bất giác rưng rưng.

Ngày 13 tháng Năm, Dương Mô-sê về ở rể nhà Ngô Hương Hương ở hiệu màn thầu phố Tây huyện Diên Tân, đổi tên thành Ngô Mô-sê. Từ lúc mai mối cho đến lúc kết hôn, mất có ba ngày. Lần trước, anh trai Ngô Mô-sê là Dương Bách Nghiệp cưới Tân Mạn Khanh, từ lúc dạm hỏi cho đến lúc kết hôn, mất bốn ngày, nhiều hơn một ngày so với Ngô Mô-sê. Với bản thân Ngô Mô-sê, “gả” cho người ta cũng đáng coi là việc đại sự trong đời. Nhưng từ đầu chỉ cuối, Ngô Mô-sê không hề thương lượng, bàn bạc gì với lão Dương bán đậu phụ ở Dương Gia Trang. Không bàn bạc không phải vì sợ lão Dương bán đậu phụ phản đối việc gã bị “gả” cho người ta. Gã đoán, lão Dương chắc cũng sẽ không phản đối. Lão ta rồi cũng sẽ lại giống như lần trước Dương Bách Nghiệp cưới Tần Mạn Khanh, tưởng rằng lộc từ trên Trời rơi xuống. Mà vì lần thứ hai Dương Mô-sê bỏ nhà ra đi, gã đã mang trong lòng mối oan thù sinh tử với lão Dương, nên không muốn nhìn mặt lão ta lần nữa. Không những không nói gì với lão Dương, mà đến ngay cả anh trai Dương Bách Nghiệp và em trai Dương Bách Lợi, gã cũng chẳng nói gì sất. Lão Thôi buôn lừa thấy chuyện hôn sự tày đình như thế mà Ngô Mô-sê trên không thưa với bố mẹ, dưới không báo cho anh em, lại có phần phục gã:

- Đúng là tao đã xem thường mày. Té ra, mày thuộc hạng người bất chấp cả gia đình họ hàng.

Ngày Ngô Mô-sê thành thân, đám cưới cũng khá là rôm rả. Nhờ vào cái sự nhanh nhảu tay chân, Ngô Mô-sê trụ vững được nha huyện. Lẽ ra, nhiều nhân viên ở nha huyện cũng tới ăn cỗ cưới. Nhưng vì Ngô Mô-sê chỉ là anh trồng rau, nên những người nhận lời tới ăn cỗ chỉ có hai người là lão Cam quét dọn và lão Ngải đầu bếp. Huyện trưởng Sử nghe nói Diêm Vương trồng rau đột nhiên đi ở rể, mà lại còn đổi họ, Dương Mô-sê thành Ngô Mô-sê, chợt sửng sốt. Cái chuyện ở rể, Ngô Mô-sê cũng phải trù trừ, do dự rất lâu. Nhưng Sử tưởng rằng, Ngô Mô-sê là người dám nghĩ dám làm, cách hành xử khác với người thường, thì lại nhìn Ngô Mô-sê bằng một con mắt khác. Ngày cưới, Sử cử người mang một bức thư pháp do chính tay mình viết tới tặng Ngô Mô-sê: Cảm tác cảm vi³⁶. Trông thấy mấy chữ ấy, Ngô Mô-sê dở khóc dở cười. Đám nhân viên ở nha huyện thấy huyện trưởng tặng chữ Ngô Mô-sê, lúc đầu vốn không định đến ăn cỗ, sau lại đến rất đông. Ngày cưới, cha Chiêm, lão Lỗ chủ xưởng tre cũng tới. Cha Chiêm tặng Ngô Mô-sê một cây Thánh giá bằng bạc. Ngoài ý chúc phúc ra, đại để, cha cũng muốn nhắc nhở Ngô Mô-sê đừng bao giờ quên Chúa. Lão Lỗ thì tặng vài chiếc ghế tre. Cha Chiêm đến dự đám cưới, Ngô Mô-sê không thấy bất ngờ, nhưng thấy lão Lỗ cũng tới, gã rất cảm động. Tuy rằng trước đây, hai người có tí hục hặc với nhau rồi chia tay, nhưng dù sao cũng từng là thấy trò với nhau. Sau đám cưới, bốn chữ “Cảm tác cảm vi” do Sử để tặng được Ngô Hương Hương cho người khắc thành bức hoành phi treo ngay ngắn phía trên cửa ra vào hiệu màn thầu Ngô Ký. Mấy chiếc ghế tre lão Lỗ tặng được Ngô Hương Hương giữ lại để khách tới mua màn thầu ngồi. Cây Thánh giá cha Chiêm tặng bị Ngô Hương Hương mang qua gã Cao thợ bạc ở ngay sát vách, bảo gã ta đánh thành một đôi hoa tai để ả đeo.

36. Dám nghĩ dám làm. - ND

12

Sau nửa năm lập gia đình, Ngô Mô-sê bị một trận đòn. Phố huyện Diên Tân có một gã phu canh tên là Nghê Tam. Nghê Tam béo, đen, người cao, mặt rỗ, tóc đỏ hoe. Bất luận xuân hạ thu đông, đi ngoài đường, hắn ta đều cởi phanh ngực áo, để lộ một mảng thịt lồi ra trước ngực. Sau mấy mươi năm, mảng thịt ấy biến thành màu đỏ sậm, khác hẳn với các bộ phận khác trên cơ thể. Ông nội Nghê Tam từng là vị cử nhân đầu tiên ở Diên Tân, làm tới chức tri phủ Lộ Châu (tỉnh Sơn Tây). Tới đời bố Nghê Tam, ông bố khác hẳn với ông nội, không thích học hành, không màng công danh. Lớn lên, chỉ mải ăn chơi, cờ bạc, gái gú. Bố hắn ta sống đến 40 tuổi. Trước khi chết, lão ta đã kịp tiêu sạch sanh gia sản ông nội Nghê Tam tích cóp được từ hồi làm tri phủ. Mọi người bảo bố Nghê Tam đoản thọ, lúc lâm chung, bố hắn ta bảo:

- Tao sống một ngày bằng kẻ khác sống mười năm. Đáng!

Đến đời hắn, trong nhà chẳng có gì ngoài bốn bức tường. Hắn bắt đầu gõ mõ điểm canh ở phố huyện. Làm anh phu canh, chuyên gõ mõ vào ban đêm, ban ngày chẳng có việc gì làm. Hàng đêm, bắt đầu từ giờ Tuất thì gõ mõ điểm canh, gõ từ canh một đến canh năm. Nghê Tam tuy chỉ là một gã phu canh, nhưng vẫn mang tính cách nhà quan. Một là không thích lao động. Tuy gia cảnh nghèo túng, nhưng ngoài việc gõ mõ vào ban đêm ra, ban ngày hắn ta chẳng làm việc gì khác, chỉ ở nhà nghỉ ngơi. Hai là nghèo mấy thì nghèo nhưng cái sự uống rượu là không thể trì hoãn được. Cứ đến tối là hắn say. Lúc gõ mỏ điểm canh, Nghê Tam chân nam đá chân chiêu, mắt nhắm tịt đi qua ngã tư đầu phố. Hắn vừa đi vừa gõ mõ, thường xuyên đánh lộn canh một thành canh ba, canh ba thành canh hai. Đây cũng chính là nguyên nhân lý giải vì sao cho đến tận bây giờ, người Diên Tân vẫn không nói đến canh, bởi hễ nói đến canh là y rằng sai. Phu canh, ngoài gõ mõ điểm canh ra, còn thường phải rao những câu đại loại như “trời hanh vật khô, cẩn thận củi lửa”, nhưng hắn ta cũng giản lược hết. Điều này giải thích vì sao ở Diên Tân, người ta chỉ gõ mõ điểm canh, chứ không rao. Gõ canh mà lởm khởm thế, lẽ ra có thể đổi người khác. Tuy ông nội Nghê Tam đã từng làm đến chức tri phủ nhật, nhưng ấy là chuyện của năm, sáu mươi năm về trước. Thế nhưng, ba đời huyện trưởng Diên Tân, người thì mê làm mộc, người thì thích nói chuyện, người thì ưa nghe tuồng, chỉ lo cho cái sở thích của mình không thôi đã đủ bận rồi, thời gian đâu mà để ý đến tiếng mõ điểm canh trong đêm. Năm 25 tuổi, Nghê Tam lấy vợ. Vợ hắn mắt lác, nhưng mắn đẻ, sòn sòn mỗi năm một đứa. Lúc say rượu, hắn thường đánh vợ. Không vì cái sự gì khác, chỉ vì cái sự mắn đẻ:

- Con mẹ mày chứ. Mày là người hay lợn? Không thể sán vào mày được, cứ sán vào mày là lại tòi ra một đứa.

Để tránh bị đánh, và cũng là để tránh cái sự “sán”, mụ vợ mắt lác của hắn thường ở nhà mẹ đẻ. Nhưng sau mười năm, ả ta vẫn cứ sinh cho Nghê Tam bảy trai, hai gái. Đám con lại không đứa nào bị lác. Bảy trai, hai gái vốn là số đẹp, nhưng cộng thêm hai vợ chồng Nghê Tam, thành ra, một gã phu canh phải nuôi 11 miệng ăn, nên có phần vất vả. Hắn tuy không thích lao động, nhưng được cái hiền lành. Hồi trẻ, nhà tuy nghèo, nhưng không trộm cắp, cướp giật của ai bao giờ. Sau này, con cái mỗi năm một lớn, cuộc sống mỗi năm một vất vả hơn, da mặt hắn liền mỗi năm một dày hơn. Nghê Tam vẫn chẳng ăn trộm của ai bao giờ.

Trong nhà hết cái ăn, hắn liền ra các quầy hàng ngoài chợ, công khai lấy đồ:

- Cứ ghi sổ nhé, sau này tớ trả.

Nhưng cái “sau này” của hắn chẳng biết là tháng nào năm nào. Dân buôn bán ở chợ đều biết hắn bặm trợn, thứ hắn lấy cũng chỉ là mấy thứ như: vài cọng hành, nửa thăng gạo, một miếng thịt, nên cũng chẳng đôi co với hắn. Thấy không ai đôi co, hắn ngày càng hống hách. Nhưng cái sự hống hách của hắn không phải là lấy thêm đồ. Nghe Tam chưa bao giờ lấy nhiều đồ của người khác, hắn chỉ lấy vừa đủ cho bữa ăn trong ngày. Ngày mai đứt bữa, thì ngày mai lấy tiếp. Thi thoảng say rượu, vừa lấy đỏ, hắn vừa chửi:

- Con mẹ chúng mày chứ! Tao không tin, cả cái huyện Diên Tân này không nuôi nổi một thằng Nghê Tam.

Bị hắn lấy đồ còn chả tức bằng câu chửi ấy. Nhưng bị lấy đồ mà còn chẳng có ai đôi co với hắn, thì chỉ vì một câu nói, ai lại dại gì đi đôi co chứ? Hồi gánh nước thuê, Ngô Mô-sê cũng biết Nghê Tam, còn gánh nước thuê cho nhà hắn nữa. Đương nhiên, chỉ là gánh không công, vì Nghê Tam không đời nào trả tiền công cho gã. Ngô Mô-sê biết, mọi người ở phố huyện Diên Tân đều sợ Nghê Tam, nên bản thân gã cũng không dám lắm chuyện. Gánh nước xong là đi, chẳng nói chẳng rằng. Ngày thường, trông thấy Nghê Tam, là Ngô Mô-sê tìm cách tránh mặt. Nhưng Nghê Tam thấy thế thì có phần không vui:

- Sao phải trốn thế? Nợ tớ tiền thuế à?

Nhưng Nghê Tam cũng là người trượng nghĩa. Nhà Trương với nhà Vương hay nhà Lý với nhà Triệu xảy ra mâu thuẫn, nhưng huyện trưởng không chú tâm giải quyết, đương sự chẳng có chỗ nào để lý sự. Hoặc giả, cái lý bị huyện trưởng làm cho rối rít tít mù, vụ án bị xử không ra đầu, cũng chẳng ra đũa, không có nơi nào để kêu oan, mọi người liền tìm tới Nghê Tam nhờ giải quyết. Đã đến chỗ Nghê Tam, thì ai kiện trước, người ấy có lý. Nghê Tam nghe nguyên cáo trình bày xong, liền tới thẳng nhà bị cáo, trút giận thay cho nguyên cáo, không cần nghe bị cáo giải thích, phân trần gì sất. Phải lúc say, vừa vào đến nhà bị cáo là hắn đạp phá đồ đạc. Còn lúc không say, hoặc nhà bị cáo đông người, sợ đánh không lại, hắn liền lôi từ trong người ra một đoạn dây thừng, đòi treo cổ tự vẫn ngay trước nhà bị cáo. Đánh nhau còn dễ xử lý, chứ gặp phải kẻ cứ đòi treo cổ tự vẫn thì biết phải xử lý ra làm sao? Ông nội hắn từng là một cử nhân, vậy mà đến đời Nghê Tam, hắn ta lại dùng cách treo cổ tự vẫn để nói chuyện. Thật, càng ngẫm càng thấy trớ trêu. Chẳng có cách gì để đôi co, người ta bèn không lý sự nữa, mà lựa lời nói khéo với hắn, chuyện to hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không có gì. Thế mới yên. Dần dà, mỗi khi Nghê Tam trút giận hộ ai, cho dù là đến cửa nhà ai chăng nữa, thì người nhà ấy cũng chẳng để cho Nghê Tam kịp mở miệng, vội vàng tiến tới, xun xoe:

- Bác Nghê, tôi biết rồi, chuyện đâu có đó, có thể thương lượng giải quyết được mà.

Người bán hành, bán gạo sở dĩ để yên cho Nghê Tam lấy hành, lấy gạo cũng là vì cái sự ấy. Ngô Mô-sê và Nghê Tam vốn chẳng đụng chạm gì nhau, nhưng sau nửa năm lập gia đình, Ngô Mô-sê lại bị Nghê Tam nện cho một trận. Nghê Tam nên không phải vì Ngô Mô-sê làm gì chọc giận, hay vì Ngô Mô-sê có mâu thuẫn với ai, bị người ta nhờ Nghê Tam trút giận hộ, mà vì nửa năm trước, lúc cưới vợ, Ngô Mô-sê không mời hắn uống rượu. Chuyện xảy ra từ nửa năm trước, nhưng Nghê Tam không nện lúc đó ngày, mà trì hoãn đến nửa năm sau mới nện là vì nửa năm sau, Ngô Mô-sê không còn làm ở nha huyện. Lúc lấy nhau, Ngô Mô-sê từng hỏi Ngô Hương Hương, sau khi lấy nhau, ả có đồng ý để gã thôi làm ở nha huyện, về hiệu Ngô Kỷ nặn màn thầu không. Giống như nhà sư vào chùa, tụng kinh là tụng kinh, không phải làm một việc gì khác. Nhưng Ngô Hương Hương lấy gã, không vì mục đích gì khác ngoài việc để có được một chỗ dựa, đó là cái mác “nha huyện” để có thể vực đỡ cửa hiệu, bởi thế, ả không đồng ý, mà bảo gã tiếp tục trồng rau ở đấy. Sở dĩ ả treo bốn chữ “Cảm tác cảm vi” do huyện trưởng Sử viết ở phía trên cửa ra vào, cũng là vì ý ấy. Nghe nói vẫn tiếp tục phải trồng rau ở nha huyện, Ngô Mô-sê lại thấy thích. Thích không phải vì gã không thích nặn màn thầu, mà vì trồng rau ở nha huyện, gã sẽ có lý do để mong ngóng, biết đâu sẽ có một ngày được mở mày mở mặt. Do đã có hiệu màn thầu làm hậu phương, nên gã trồng rau mạnh bạo hơn trước rất nhiều. Sau khi lấy nhau, Ngô Mô-sê cũng vẫn giúp Ngô Hương Hương nặn màn thầu. Hai người thức dậy vào canh năm, nặn rồi hấp bánh. Trời sáng, Ngô Hương Hương đẩy xe màn thầu tới ngã tư đầu phố bán hàng. Còn Ngô Mô-sê tới nha huyện trồng rau, thấy đời cũng vui đáo để. Nửa năm sau, Ngô Mô-sê đột ngột không còn làm ở nha huyện. Không phải vì gã đã chán ngắt chuyện trồng rau, hay vì Ngô Hương Hương đổi ý, hay vì gã lại làm điều gì đó đắc tội với huyện trưởng Sử nên bị ông ta tống cổ, mà vì huyện trưởng Sử xảy ra chuyện, phải rời khỏi huyện Diên Tân. Huyện trưởng Sử xảy ra chuyện không phải vì ông ta không làm tốt công việc của mình, giống như huyện trưởng Tiểu Hàn nhiệm kỳ trước, chỉ vì thích nói chuyện, mà thành ra sơ sẩy, bị cấp trên cách chức, mà vì cấp trên xảy ra chuyện. Tỉnh trưởng Phí xảy ra chuyện, nên Sử cũng bị liên lụy theo. Tỉnh trưởng Phí xảy ra chuyện không phải vì ông ta không làm tốt chức phận của mình, mà chính bởi muốn làm tốt công việc của mình, nên mới không giữ được cái ghế tỉnh trưởng.

Phí làm tỉnh trưởng đã mười năm. Chính phủ dân quốc đã thay đổi mấy nhiệm kỳ, nhưng ở Hà Nam, Phí vẫn yên vị, cũng coi như bậc nguyên lão. Nhưng vì là nguyên lão, khi nội các thay thủ tướng mới, Phí nhất thời sơ sểnh, nên đắc tội với vị tân thủ tướng. Vị tân thủ tướng họ Hô Diên, đã ngót nghét 50. Đứng vào giữa đám đông thì không phải là trẻ, nhưng để làm thủ tướng thì lại quá trẻ. Phí cũng giống với huyện trưởng Sử huyện Diên Tân, Vẻ mặt luôn nghiêm nghị, một ngày nói không nổi mười câu. Còn vị tân thủ tướng Hô Diên lại giống với Tiểu Hàn, nguyên huyện trưởng huyện Diên Tân, thích nói nhiều. Hễ nói là mặt mày tươi tỉnh, hai tay giơ cao. Lúc nói, thích nói một là, hai là, ba là. Từ một là đến mười là, còn chưa kịp giải lao, đã hết cả buổi sáng. Ý của thủ tướng Hô Diên là: Đèn không khêu không rạng, lời không nói không tường. Mọi việc nếu không nói rõ ràng từ trước, thì lúc làm sẽ bị rối, đấy chính là mối quan hệ giữa biết và làm. Phí và vị tân thủ tướng không hợp tính nhau. Hôm ấy, thủ tướng họp ở kinh thành, ba mươi mấy vị tỉnh trưởng trên khắp cả nước đều về dự. Cuộc họp bàn về vấn đề bảo vệ biên cương. Hà Nam nằm ở Trung Nguyên, vốn chẳng liên quan gì mấy với vấn đề biên cương. Nhưng thủ tướng Hô Diên nói mãi, nói mãi, từ biên cương lại xọ sang Trung Nguyên, từ Hắc Long Giang lại xọ sang Hà Bắc, từ Hà Bắc lại xọ sang Sơn Tây, từ Sơn Tây lại xọ sang Hà Nam, và cuối cùng, ông ta dừng chân ở Hà Nam. Cũng nói vài câu khen Hà Nam. Từ khen lại chuyển sang chê, rồi dừng lại. Nói liền một mạch hai tiếng đồng hồ. Nhưng thủ tướng Hô Diên là từ nha môn kinh thành đi lên, chưa làm quan địa phương bao giờ, không am hiểu sự vụ ở địa phương. Trong hai tiếng đồng hồ, ông ta nói đến tám cái là về sự thiếu sót của Hà Nam, nhưng cái là nào ông ta nói cũng không đúng với tình hình thực tế. Cái gần sát với thực tế một chút thì lại gãi không đúng chỗ ngứa, còn cái ông ta không biết thì cứ gọi là gốc đảo thành ngọn, ngọn đảo thành gốc. Nói xong tám cái là, ông ta lại nói về các biện pháp cải tiến, khắc phục, nhưng cũng toàn là râu ông nọ cắm cằm bà kia. Bị Hô Diên phê bình tới tám cái là trước mặt tỉnh trưởng cả nước, trong bụng Phí tức lắm, nhưng ông ta không nói gì, chỉ gật đầu lấy lệ. Họp xong ăn cơm. Thủ tướng Hô Diên tới từng bàn chúc rượu. Lúc tới bàn của Phí, ông ta lại nói lại chuyện cũ, bắt đầu nói ra cái chín là về thiếu sót của Hà Nam. Nói xong, còn vỗ vai Phí:

- Tôi nói thế có đúng không, ông Phí?

Nếu ở cuộc họp, thì Phí cũng chỉ gật đại cho xong chuyện. Nhưng giờ là lúc mọi người đang ăn uống, vậy mà Hô Diên vẫn bám riết không tha, làm Phí có phần bẽ mặt cũng vì vừa uống xong hai chén rượu, nên Phí đột ngột nổi cáu. Ngày thường, Phí ít nói, nhưng rất yêng hùng. Lại là bậc nguyên lão, nên ông ta vốn chẳng coi Hô Diên ra gì. Phí gạt tay thủ tướng Hô Diên đang đặt trên vai ra:

- Đúng thì có đúng. Nhưng nếu làm theo cách của ông, thì không quá ba năm, dân Hà Nam chết hết cả.

Tiếp đấy, lại nói:

- Có một vấn đề còn to tát hơn cả Hà Nam. Đó là, bây giờ, làm quan không dựa vào thành tích, mà dựa vào gấu váy đàn bà.

Rõ ràng là nhằm vào Hô Diên. Hô Diên chưa từng làm quan ở vùng biên ải, lên được chức thủ tướng là vì có người họ hàng đằng vợ làm chức to nâng đỡ, cất nhắc. Hô Diên tím tái mặt mày, chỉ tay vào mặt Phí:

- Ý ông là, tôi không xứng làm thủ tướng, ông mới xứng, đúng không?

Phí đối đầu thẳng thừng:

- Sao lại là tôi? Tên tôi không phải “Hô Diên”. Vả lại, tôi cũng không biết “hồ ngôn”³⁷!

37. Âm Hán Việt: Nói năng hàm hồ, huyên thuyên. Cách đọc từ “Hô Diên” và “hồ ngôn” trong tiếng Trung Quốc gần giống nhau.

Hai người vốn không có tư thù. Nếu lúc chỉ có hai người cãi nhau, thì nói vài câu nóng giận cũng chẳng hề gì, nhưng trước mặt ba mươi mấy vị tỉnh trưởng của cả nước mà nói nhau thậm tệ thế, thì cái thù này còn lớn gấp nhiều lần cái tư thù. Ba ngày sau khi cuộc họp ở kinh thành kết thúc, Hô Diên cử người tới Hà Nam điều tra, cả công khai lẫn bí mật. Điều tra công khai thì không phát hiện thấy điều gì, nhưng khi điều tra bí mật thì phát hiện ra, trong mười năm làm tỉnh trưởng, chỉ tính riêng khoản tham ô, nhận hối lộ, Phi đã ẵm tới hàng chục triệu bạc. Sau khi hành vi xấu xa của Phí bị báo chí đăng tải, Viện kiểm sát liền tống ông ta vào tù. Nhân dân cả nước thấy một tên quan tham bị đổ, ai cũng hả hê. Thủ tướng Hô Diên sở dĩ làm thế, cũng không phải vì muốn mượn bộ máy công quyền của nhà nước để trả thù riêng, mà vì ông ta vừa mới lên nắm quyền, qua lời nói, việc làm của Phí, ông ta nhận ra rằng, vị trí của mình vẫn chưa vững chắc. Cũng coi như muốn mượn chuyện trừng trị Phí, để giết gà dọa khỉ, để hơn 30 vị tỉnh trưởng khác trông thấy phải chờn. Nhưng người trong chốn quan trường đều biết rằng, Phí làm tỉnh trưởng mười năm, mà gia sản chỉ có được chục triệu, thế thì cũng được coi là vị tỉnh trưởng liêm khiết nhất trong số các vị tỉnh trưởng rồi. Đám bạn đồng liêu của Phí than thở: Rõ khổ, già mà vẫn dại! Phí bị tống vào tù. Huyện trưởng huyện Diên Tân họ Sử lại là người do Phí tiến cử. Hôm trước Phí xảy ra chuyện thì hôm sau, trưởng đặc khu Tân Hương họ Cảnh liền cách luôn cái chức huyện trưởng của Sử. Sử trồng rau vốn là để ẩn mình, nhưng xem ra, Công trồng rau của ông ta đã thành công cốc. Lúc Sử cuốn gói về Phúc Kiến, đào nam Tô Tiểu Bảo ở gánh tuồng Tích tới tiễn. “Ả” vừa cầm tay Sử, vừa thổn thức. Nhưng Sử không khóc, bảo:

- Cứ giễu cái sự ẩn mình của tôi. Nhưng kỳ thực, qua chuyện này, tôi thu lượm được nhiều nhất.

Tô Tiểu Bảo:

- Đến lúc này mà ông vẫn còn đùa được.

Sử nghiêm mặt:

- Tôi nói nghiêm túc đấy. Cái bọn củ c** này, mấy nghìn năm rồi mà vẫn làm cái trò ấy. Thứ chúng nó, chẳng trông mong gì được đâu.

Rồi lại cảm thán:

- Tiếc rằng, không còn thủ đàm với nhau được nữa.

Tô Tiểu Bảo níu tay Sử:

- Tôi muốn đi theo ông.

Sử:

- Là huyện trưởng, thì mới thủ đàm được. Còn không là huyện trưởng, thì có đi theo tôi cũng vô ích.

Lại bảo:

- Gọi là thủ đàm, nhưng cũng không phải cứ dùng tay là được.

Sử đi khỏi, Diên Tân có vị huyện trưởng mới họ Đậu. Đậu do trưởng đặc khu Cảnh tuyển chọn, vốn là em họ đằng ngoại của ông ta. Lần trước, huyện trưởng Diên Tân là Tiểu Hàn bị cách chức, tỉnh trưởng Phí tiến cử Sử, coi như “tiến cử nhân tài không kỵ người thân”. Lần này, Cảnh cũng vậy. Đậu từng phục vụ trong quân đội, làm tới chức phó trung đoàn trưởng. Lúc đánh nhau ngoài chiến trường bị thọt một chân, phải giải ngũ. Đậu thọt chân, lại nóng tính, nói một câu thì phải đệm ba từ “củ c**”. Đậu hay nói nhất câu:

- Cái thằng củ c** này, mày đừng có giở trò với tao. Đéo mẹ mày chứ, bố mày là lính lưu manh đấy!

Lính lưu manh không ẩn mình, nên không thích trồng rau, chỉ thích bắn súng. Việc đầu tiên Đậu làm sau khi nhậm chức là đối vườn rau ở phía sau nha huyện thành trường bắn. Kể từ đấy, suốt từ sáng đến tối, ngày nào phố huyện Diên Tân cũng vang tiếng súng. Người lạ cứ tưởng xảy ra chiến sự, kỳ thực, đấy là huyện trưởng Diên Tân đang chơi bắn súng. Nhưng tiếng súng ấy lại có tác dụng răn đe bọn trộm cắp, trật tự trị an ở Diên Tân nhờ thế được cải thiện rõ rệt. Trật tự trị an tốt hơn, nhưng vườn rau bị đổi thành trường bắn, nên Ngô Mô-sê lập tức thất nghiệp. Rau trồng vào mùa xuân cũng bị hai chiếc ủng một cao một thấp của Đậu giày xéo cho nát bươm. Ngô Mô-sê từng đắc tội với huyện trưởng cũ là Sử, nhưng Sử cũng không đuổi gã đi. Ngô Mô-sê mới chỉ gặp tân huyện trưởng Đậu có một lần. Đậu nói đúng một câu:

- Trồng trồng cái con củ c**. Cút!

Ngô Mô-sê đành phải cút, về với hiệu màn thầu Ngô Ký, chuyên tâm nặn bánh màn thầu. Ngoài những lúc đau buồn ra, Ngô Mô-sê lại cảm thấy gã có phần may mắn. May mà nửa năm trước, gã về hiệu màn thầu Ngô Kỷ ở rể, nên bây giờ có chỗ lùi. Nếu không, vẫn lại phải lang thang đầu phố gánh nước thuê. Khi xưa, chuyện ở rể hay không ở rể, bản thân gã không quyết được, phải tìm tới cha Chiêm để bàn bạc. Cha Chiêm hiểu rõ tình cảnh và tâm tư của gã, nên tán thành chuyện gã ở rể. Cả đời cha Chiêm truyền giáo, không có gì khởi sắc. Nhưng vào lúc then chốt, cha đã chỉ ra đường hướng cho Ngô Mô-sê, gã lại có phản cảm kích cha Chiêm. Điều duy nhất cha Chiêm nói không đúng là, khi ấy, cha khuyên gã không nên buộc vận mệnh của mình vào Sử, bởi cha bảo, người như Sử không đáng tin cậy. Ai ngờ, hóa ra không phải Sử không đáng tin cậy, mà người thay ông ta mới không đáng tin cậy. Không được trồng rau thì về nhà nặn màn thầu, với Ngô Mô-sê, chuyện ấy chẳng có trở ngại gì lớn. Nhưng Ngô Hương Hương lại có cảm giác như ả đã mắc lừa Ngô Mô-sê. Khi xưa, ả tìm đến gã, ngoài mục đích tìm một người đàn ông, còn muốn tìm một chỗ dựa. Vậy mà nhoáng cái, chỗ dựa ấy đã không còn nữa. Ngô Mô-sê lại thành Ngô Mô-sê. Mất đi chỗ dựa, Ngô Hương Hương liền thấy Ngô Mô-sê thật vô tích sự, nhà không có một gian, đất không có một tấc, tiền không có một xu. Ả hối hận khi xưa mình đã tính sai nước. Nhưng ả đâu biết rằng, không phải ả mắc lừa Ngô Mô-sê, mà là mắc lừa huyện trưởng Sử. Cũng chẳng phải mắc lừa huyện trưởng Sử, mà là mắc lừa tỉnh trưởng Phí. Cũng chẳng phải mắc lừa tỉnh trưởng, mà là mắc lừa thủ tướng. Nhưng bất luận là mắc lừa ai chăng nữa, thì Ngô Mô-sê đã lại thành Ngô Mô-sê, bánh màn thầu của hiệu màn thầu Ngô Ký đã lại thành bánh màn thầu. Lúc cưới, Sử từng để tặng Ngô Mô-sê bốn chữ “Cảm tác cảm vi”. Trong lúc tức giận, Ngô Hương Hương đem gỡ bức hoành phi treo ở phía trên cửa xuống, lấy dao chẻ tan tành. Người tặng chữ một khi đã đổ, nếu không chẻ nó đi, cũng sẽ lại thành trò cười cho thiên hạ. Vốn tưởng rằng, mất chỗ dựa chỉ liên quan đến bánh màn thầu, ai ngờ, mới hôm trước Ngô Mô-sê về hiệu màn thầu Ngô Kỷ nặn và bán màn thầu, thì hôm sau gã đã lại bị Nghê Tam nện cho một trận. Bị tống cổ khỏi nha huyện chẳng phải chuyện vinh dự gì cho cam, Ngô Mô-sê về tới hiệu màn thầu, định bụng trốn ở nhà vài ngày, sau đó mới dám ra ngoài nhìn mặt mọi người trong thiên hạ. Nhưng Ngô Hương Hương lại nghĩ, đã làm mất việc ở nha môn, thì Ngô Mô-sê phải lập công chuộc tội, đóng góp nhiều hơn cho hiệu màn thầu. Ngoài việc nặn và hấp màn thầu ở nhà, Ngô Mô-sê còn phải thay ả tới ngã tư đầu phố bán màn thầu, để ả ở nhà tính toán, lo liệu công việc khác. Ngô Mô-sê sợ tới ngã tư đầu phố sẽ chạm trán lão Triệu đóng giày, lão Phùng sứt môi bán thịt thỏ hun khói, lão Dư ở hàng quan tài... Bọn họ chắc chắn sẽ hỏi cho ra nhẽ chuyện Ngô Mô-sê cớ làm sao mà lại bị tống cổ ra khỏi nha huyện. Mà chuyện này thì không thể giải thích cho bọn họ trong một chốc một lát được. Nhưng Ngô Mô-sê lại không tiện nói ra chuyện gã sợ ra ngoài gặp mọi người, bèn bảo, trước đây, gã chưa từng bán màn thầu bao giờ, chỉ bán đậu phụ. Mà nghề nào cũng có cái sự khác nhau. Chi bằng, để gã tạm ở nhà hai ngày rồi ra phố sau. Gã gãi đầu:

- Thực sự là tôi không biết phải rao bán như thế nào.

Ngô Hương Hương liền nổi cáu:

- Trước đây, anh làm ở nha huyện, ngày nào cũng nhàn nhã quen rồi. Bây giờ, còn lại mỗi cái xác, chẳng lẽ định để cho Con này phơi mặt ngoài đường, còn anh thì làm ông kễnh, ngồi khểnh ở nhà chắc?

Kể ra, lời Ngô Hương Hương cũng không phải không có lý. Thế là, canh năm hôm sau ngủ dậy, nặn và hấp màn thầu xong, trời cũng đã sáng. Ngô Mô-sê liền đẩy chiếc xe màn thầu ra khỏi nhà, lấy hết can đảm đi tới ngã tư đầu phố. Trước đây, lúc này là lúc tới nha huyện làm việc, gã chợt thấy lưu luyến Sử và công việc trồng rau. Đang đẩy chiếc xe màn thầu, thì gã phu canh Nghê Tam loạng choạng bước ra từ một con hẻm. Hắn gọi Ngô Mô-sê tít từ xa:

- Tay gì kia, đứng lại.

Ngô Mô-sê đứng lại. Nghe Tam gườm mắt:

- Khi xưa, lúc cưới, sao mày không mời tao uống rượu? Mày coi thường Nghe Tam này chắc?

Ngô Mô-sê dở khóc dở cười. Cưới vợ đã là chuyện nửa năm về trước, sao bây giờ còn nhắc lại làm gì? Mà kể cả là hôm qua cưới vợ, hai người vốn chẳng phải họ hàng, thân quen gì, cớ sao lại phải mời hắn ta uống rượu? Mình cưới vợ, đến bố mẹ anh em trong nhà còn chẳng báo, một gã người dưng gõ mõ điểm canh thì là cái thá gì. Chuyện này khác hẳn chuyện coi trọng hay coi thường. Ngô Mô-sê tưởng Nghê Tam say rượu, không đôi co với hắn, quay người đẩy xe đi tiếp. Không ngờ Nghê Tam lao tới, rồi chẳng nói chẳng rằng, thẳng chân đạp một phát vào chiếc xe màn thầu của Ngô Mô-sê. Chiếc xe đổ kềnh, bánh màn thầu lăn lông lốc trên đường. Chưa hết, hắn còn đá một phát làm Ngô Mô-sê ngã bật ngửa ra đằng sau, rồi hắn lao đến giơ hai nắm đấm to như bát giấm đấm tới tấp vào mặt Ngô Mô-sê:

- Mày cậy đứa nào mà dám xem thường Nghê Tam tao? Nói cho mày biết, cục giận này tao đã nhịn nửa năm nay rồi. Hôm nay, tao phải cho mày biết thế nào là ông trời có mắt.

Chẳng mấy chốc, mặt mũi Ngô Mô-sê biến dạng. Màu đỏ tươi, màu đen, màu đỏ sậm trào ra từ mồm từ mũi. Trời sáng là lúc mọi người đi phiên chợ sáng. Thấy đánh nhau, mọi người xúm lại xem, nhưng thấy Nghê Tam đánh người, không ai dám can. Thấm mệt, Nghê Tam mới đứng lên, chỉ vào mặt Ngô Mô-sê:

- Cút ngay về Dương Gia Trang. Ở đây không có chỗ cho mày đâu. Bằng không, cứ trông thấy mặt mày là tao đánh.

Rối loạng choạng bỏ đi. Ngô Mô-sê lúc này mới vỡ lẽ. Nghê Tam đánh gã không phải vì chuyện gã không mời hắn ta uống rượu cưới, mà vì đằng sau còn có nguyên do khác. Ngô Mô-sê bị đánh buổi sáng. Thì buổi chiều, lão Thôi buôn lừa - người làm mối cho Ngô Mô-sê - cũng lại bị Nghê Tam nện cho một trận. Nghê Tam đánh lão Thôi còn tợn hơn cả đánh Ngô Mô-sê, làm lão ta bị gãy một cánh tay. Cho dù là Ngô Mô-sê hay lão Thôi, trước đây đều không hay biết gì, nhưng bây giờ, sau khi mỗi người bị dính một trận đòn, thì cả hai cuối cùng cũng đã hiểu ra, đám hôn sự này không hề đơn giản, ngoài chuyện mai mối ra, còn có nhiều nguyên cơ khác. Suy đến gốc rễ, cả hai hiểu rằng, đằng sau Nghê Tam có sự xúi giục của nhà họ Khương. Nghê Tam chắc hẳn đã nhận quà biếu xén của Khương Long, Khương Cẩu, nên bây giờ hắn đến trút giận thay cho nhà họ Khương. Trước đây, Ngô Mô-sê làm ở nha huyện, không ai dám gây sự với gã. Bây giờ, Ngô Mô-sê đã bị tân huyện trưởng họ Đậu đuổi đi, nên bọn họ được dịp trả thù. Lão Thôi buôn lừa cũng bị vạ lây vì Ngô Mô-sê. Bị đánh, nhưng lão Thôi buôn lừa không trách Nghê Tam, mà bắt đầu oán hận lão Tôn chuyên nghề mai mối. Bởi lão Tôn đã biết rõ ràng rằng, phía trước là một hố lửa, nhưng nửa năm trước, lão ta không nhảy vào, mà lại xúi người khác nhảy vào. Bị đánh không coi là bị bắt nạt, nhưng bị người khác gạt, mới coi là bị bắt nạt. Sau khi bị đánh, lão Thôi không tìm đến Nghê Tam để lý sự, mà ôm theo cánh tay bị gãy tới nhà lão Tôn ở phố Đông phố huyện. Lão Tôn cũng đã biết chuyện hôm nay Ngô Mô-sê và lão Thôi lần lượt bị đánh. Qua tấm rèm cửa, thấy lão Thôi đến, lão Tôn vội nằm xuống giường, giả vờ bị ốm. Đợi lão Thôi vào nhà, đến bên giường, lão Tôn liền nhắm nghiền mắt, rên rỉ:

- Già rồi. Suốt ngày ốm đau bệnh tật.

Rồi chìa một tay ra, nói không ra hơi:

- Lần này có vẻ nặng hơn. Năm ngày nay rồi. Chẳng cơm cháo gì được.

Lão Thôi giật tung chiếc chăn trên người lão Tôn:

- Mẹ kiếp, lại còn giả vờ giả vịt. Thằng già này, hôm nay tao Phải sống chết với mày!

Thấy lão Thôi nổi giận, lão Tôn đành phải ngồi dậy, không giả vờ nữa, rối rít xin lỗi:

- Bác ạ. Bác không phải nói gì cả. Tại tôi.

Lại bảo:

- Đã nửa năm rồi, tưởng chuyện đã qua. Ai ngờ, nó vẫn tính nợ cũ.

Lại bảo:

- Khi xưa, tôi cũng chỉ là muốn đùa cho vui. Ai ngờ, thiếu suýt nữa thì xảy ra án mạng.

Lại bảo:

- Bác cứ chữa cánh tay trước đi. Hết bao nhiêu tiền, tôi trả.

Thấy lão Thôi vẫn chưa hết giận, lão Tôn vội chia mặt mình ra:

- Nếu bác vẫn còn chưa hả giận, thì đây, bác đánh tôi đi.

Làm lão Thôi dở khóc dở cười, hạ quyết tâm từ nay về sau chỉ chú tâm buôn lừa, không mai mối cho thiên hạ nữa. Điều này lại trùng với ý tứ sâu xa của lão Tôn.

Sau khi bị đánh, đầu Ngô Mô-sê choáng váng. Phần vì quả đấm của Nghê Tam mạnh quá, phần vì không kịp đề phòng, bị đấm tới tấp vào mặt. Sau khi Nghê Tam đi khỏi, gã mới lồm cồm bò dậy. Giơ tay vuốt mặt, máu dính đầy ra tay. Gã lúi cúi nhặt những chiếc màn thầu màu đất, bỏ vào trong sọt để trên xe. Màn thầu liền chuyển sang màu đỏ, sọt bánh cũng lấm lem vết máu. Bị đánh trước bàn dân thiên hạ, còn ê mặt hơn cả chuyện bị đuổi khỏi nha huyện. Ngô Mô-sê ngại không dám tới ngã tư đầu phố bán màn thầu. Vả lại, màn thầu đã trở thành màn thầu máu và màn thầu đất, có bán cũng chẳng được. Mặt mũi lại bê bết, nhem nhuốc thế kia, gã không dám về nhà, đành đẩy xe màn thầu tới kho hàng gã trú ngụ hồi gánh nước thuê khi xưa. Lấy một chậu nước rửa mặt, rồi phủi bụi trên quần áo. Xong, lại lấy chậu nước khác, thấm nước lau sạch sẽ từng chiếc bánh màn thầu trên xe. Lau xong, lại lau sọt màn thầu. Đợi mọi thứ sạch sẽ xong xuôi,

ăn trận đòn chẳng phải chuyện vẻ vang gì, nên Ngô Mô-sê muốn giấu nhẹm chuyện này, đợi sau này sẽ từ từ giải quyết. Nhưng sáng sớm ra, vừa ra ngoài đã lại quay về như thế, thì phải có một lý do gì đó để giải thích với Ngô Hương Hương. Nghĩ ra rồi... Gã sẽ nói mình bị đau bụng. Tức thì, một tay gã đẩy xe, một tay ôm bụng đi vào nhà. Không ngờ, Ngô Hương Hương đã biết chuyện gã bị đánh, đang ngồi sụt sùi trên chiếc ghế tre lão Lỗ tặng, nước mắt nước mũi nhòe nhoẹt. Ngô Mô-sê biết không thể giấu được nữa, bèn bỏ tay đang ôm bụng ra, giải thích qua loa:

- Cũng chẳng có gì, tức nhau câu nói, thế là đánh nhau.

Ngô Hương Hương lại khóc:

- Bị đánh thì cứ bảo là bị đánh, còn đặt chuyện đánh người ta. Ngô Mô-sê biết không thể giấu được nữa, bảo:

- Cũng may, gân cốt không sao.

Ngô Hương Hương không nói chuyện gân cốt, mà nói:

- Khi xưa sở dĩ tôi chọn anh, không chỉ vì chuyện anh làm nha huyện.

Ngô Mô-sê:

- Thế còn vì cái gì?

Ngô Hương Hương:

- Vì tôi nghe nói, trước đây, anh từng mổ lợn. Nghĩ mẹ con tôi sẽ trông cậy được vào anh. Không ngờ, mới ngày đầu tiên bán bánh màn thầu, anh đã bị người ta đánh cho như thế.

Ngô Hương Hương không nhắc đến chuyện ấy, thì Ngô Mô-sê đã quên béng mất cái nghề trước đây của mình. Nay ả vừa nhắc đến, máu nóng trong gã bắt đầu sôi sùng sục. Ngô Hương Hương:

- Hồi chưa có anh, tôi cũng có bao giờ bị nhục nhã đến thế đâu. Bây giờ, nhà có đàn ông, vậy mà đàn ông lại bị thiên hạ nó bắt nạt. Nếu cứ thế này, ngày nào anh cũng bị đánh như thế, thì hiệu màn thầu chỉ còn nước đóng cửa.

Lại bảo:

- Anh tưởng, nó đánh anh chỉ là để đánh anh thôi a! Ý chúng nó là muốn đuổi nhà mình ra ngoài đường đấy. Nếu anh có chỗ để mẹ con tôi trú chân, thì ngay bây giờ, tôi sẽ thu xếp đồ đạc, còn nếu anh không có nơi nào để trú chân, còn muốn đây sống với mẹ con tôi, thì kể cả là anh có nhẫn nhịn chăng nữa, thì chúng nó cũng chưa chắc đã chịu!

Lại bảo:

- Hồi bố cái Xảo Linh còn sống, đừng nói đến người, mà ngay cả đám ruồi muỗi cũng không dám vo ve lại gần đốt. Nhưng kể từ khi anh ấy mất, mẹ con tôi liền bơ vơ.

Rồi vừa lấy tay vỗ bèn bọt xuống đất, vừa tru tréo:

- Ối giời ơi, sao cái số tôi nó lại khổ thế này. Sao anh lại đi sớm thế, ối anh ơi!

Như đang khóc Khương Hổ. Mà lại như đang khóc Ngô Mô-sê. Như đang khóc Ngô Mô-sê, mà lại như đang khích Ngô Mô-sê. Nghe xong, gã thấy lời Ngô Hương Hương cũng có lý. Nghê Tam hôm nay đánh gã, nếu chỉ vì cái sự đánh, còn có thể nhẫn nhịn được. Nhưng nếu để đuổi gia đình gã đi, thì gã không có nơi nào để đi cả. Nếu chỉ một mình Ngô Mô-sê thì còn có chỗ để đi, làm bất kể một công việc gì đó, một người nó là cả nhà không đói. Nhưng bây giờ, đèo bòng vợ con thì đi đâu được chứ. Nơi duy nhất có thể trú chân là Dương Gia Trang. Nhưng đừng nói Ngô Hương Hương có muốn tới Dương Gia Trang hay không, mà kể cả ả ta có muốn, thì Ngô Mô-sê cũng không muốn. Nửa năm trước cưới vợ, gã không thông báo cho lão Dương lấy một tiếng, hai bố con coi như triệt để thành người dưng. Mấy năm qua, bắt đầu từ mổ lợn, cho tới gánh nước ở xưởng nhuộm, theo làm đồ đệ của cha Chiêm, chặt tre xưởng tre của lão Lỗ, gánh nước thuê ngoài phố, trồng rau nha huyện, cho tới ở rể ở hiệu màn thầu Ngô Ký, mỗi bước đi, bước nào cũng gập ghềnh. Khó khăn lắm mới có được một cuộc sống yên ổn, vậy mà lại có kẻ đòi đuổi gã đi. Bao nhiêu gập ghềnh vẫn không thể dồn Ngô Mô-sê tới bước đường cùng, vậy mà một tên Nghê Tam vớ vẩn nào đó lại có thể dồn gã tới bước đường cùng. Tiếng khóc của Ngô Hương Hương càng lớn bao nhiêu, thì ngọn lửa trong lòng Ngô Mô-sê càng bốc cao bấy nhiêu. Đột nhiên, gã quay người đi vào trong bếp. Lúc đi ra, tay gã cầm con dao nhọn hình tai trâu do Khương Hổ để lại. Thấy gã cầm dao, Ngô Hương Hương thôi khóc, hỏi:

- Anh làm gì đấy?

Ngô Mô-sê:

- Tôi phải giết Nghê Tam...

Ngô Hương Hương nhổ một bãi nước miếng xuống đất:

- Tôi biết ngay là thứ anh chỉ nghĩ được có thể. Kẻ đánh anh là Nghê Tam. Nhưng anh có biết, kẻ đứng đằng sau xúi nó đánh anh là ai không?

Ngô Mô-sê chợt bừng tỉnh. Gã lăm lăm con dao tai trâu ra khỏi nhà, giống như lão Thôi buôn lừa, gã không tới phố Bắc tìm Nghê Tam, mà hối hả tới hiệu bật bông Khương Kỷ ở phố Nam, tìm Khương Long, Khương Cẩu tính sổ. Lúc vừa ra khỏi nhà, lửa giận phừng phừng. Nhưng khi tới ngã tư đầu phố, gã lại bắt đầu chột dạ. Ai chứ Khương Long, Khương Cẩu thì gã cũng biết. Tuy không lực lưỡng như Nghê Tam, nhưng cũng cao năm thước³⁸ rưỡi. Một mình Nghê Tam còn dễ đối phó, đằng này, hai anh em Khương Long, Khương Cẩu cùng hợp lực với nhau, e rằng gã không phải là đối thủ. Tuy trước đây từng giết lợn thật, nhưng chưa giết người bao giờ. Mấy năm trước, gã cũng đã từng manh nha ý định giết lão Mã làm nghề đánh xe ngựa ở Mã Gia Trang. Nhưng lúc tới Mã Gia Trang, gã không ra tay, mà chỉ giết một loạt mấy đứa liền trong tâm tưởng. Đến lúc giết người thật, chưa chắc gã đã dám ra tay. Không dám giết người, thì ra đường còn mang theo dao làm gì? Lúc này, gã lại cảm thấy ả Ngô Hương Hương vợ gã không phải là người đàn bà bình thường. Nhà người khác xảy ra chuyện, vợ đều khuyên chồng nhẫn nhịn, tránh để cái sảy nảy cái ung. Còn đằng này, chồng vừa mới bị đánh, vợ đã xui chồng đi giết người. Nhưng đã xách dao lên đường, thì không có chuyện lại quay trở về. Nếu quay về, không những sợ bị Ngô Hương Hương cười vào mũi, mà còn không biết phải ăn nói với mọi người ra sao. Bởi lúc này đã gần trưa, người đi chợ ở phố huyện đương lúc đông. Thấy Ngô Mô-sê xách dao đi ngoài đường, những người rõ nội tình cuộc hôn nhân của gã đều biết thùng thuốc súng đã phát nổ, liền gác lại công việc đang dang dở, đi theo đằng sau để xem. Những người vốn không biết chuyện, sau khi hỏi thăm, cũng rầm rập đi theo sau gã. Nếu như không ai hay biết, Ngô Mô-sê đi đến nửa đường bỏ cuộc cũng được, nhưng nhiều người đi theo như thế, sao tiện quay về. Ngô Mô-sê đành liều tới hiệu bật bông Khương Kỷ. Cách hiệu bật bông một trường có một chiếc trục lăn bằng đá. Nửa dưới trục lăn chôn dưới đất. Ngô Mô-sê nhảy lên trục lăn, lấy dũng khí, hét thật to:

38. Một thước Trung Quốc bằng 1/3 mét.

- Họ Khương kia, mau ra đây!

Kẻ xúi giục Nghê Tam đánh Ngô Mô-sê và lão Thôi chính là hai anh em Khương Long, Khương Cẩu. Cái sự tức của Khương Long, Khương Cẩu không chỉ vì Ngô Hương Hương lấy chồng rể, để kể từ đó, hiệu màn thầu vĩnh viễn mang họ Ngô, mà vì nửa năm trước, Ngô Hương Hương từ lúc dạm hỏi cho tới lúc lấy chồng chỉ mất có ba ngày, làm thành chuyện đã rồi, khiến cho nhà họ Khương trở tay không kịp. Vả lại khi ấy, Ngô Mô-sê đang trồng rau trong nha huyện, là người được huyện trưởng Sử yêu mến, anh em Khương Long, Khương Cẩu đành bó tay. Bây giờ, Sử xảy ra chuyện, Ngô Mô-sê bị tận huyện trưởng tống cổ ra khỏi nha huyện, trở thành một thằng bán bánh màn thầu, bọn họ liền tìm Nghê Tam, cho hắn ta năm đồng, bảo hắn ta dạy cho Ngô Mô-sê và lão Thôi một bài học. Lão Thôi tuy đáng ghét thật, nhưng không liên quan gì tới hiệu màn thầu. Dạy cho Ngô Mô-sê một bài học không chỉ vì cái sự dạy cho bài học, mà giống như hát tuồng trên sân khấu vậy. Hôm nay coi như chỉ là khúc nhạc dạo đầu, đoạn diễn hay còn ở đằng sau. Đã có trận đòn đầu tiên, thì sẽ có trận thứ hai, cho đến khi Ngô Mô-sê phải cuốn xéo. Khi ấy, phải cuốn xéo không chỉ một mình Ngô Mô-sê, mà còn có hai mẹ con Ngô Hương Hương nữa. Ngô Hương Hương không lấy chồng ở rể còn không tiện đuổi ả, nhưng bây giờ, khi đã lấy chồng ở rể, Ngô Hương Hương lại tạo điều kiện để Khương Long, Khương Cẩu có cớ đuổi ả đi. Bây giờ, đuổi đám Ngô Hương Hương đi không phải chỉ vì cái hiệu màn thầu, mà còn để hả cái giận kìm nén trong suốt nửa năm qua. Trước đây, Khương Long, Khương Cẩu từng thấy Ngô Mô-sê gánh nước thuê ngoài phố. Ai nói gì, gã nghe nấy, rõ là kẻ nhu nhược. Sau này, tuy có vào nha huyện trồng rau, nhưng toàn bị người khác sai vặt, suốt ngày phải chạy như đèn cù, rõ là kẻ không có chủ kiến. Dạng người này, chỉ cần dính đòn là chạy mất dép. Trận đấu không chạy, thì đánh cho vài trận là phải chạy. Không ngờ, vừa mới bị trận đòn đầu tiên, gã đã lại có chủ kiến đến thế. Chưa đợi bị nện tiếp, đã vác dao đến tận cửa đòi giết người. Khương Long và Khương Cẩu vốn định ra ngoài đánh nhau với Ngô Mô-sê, nhưng bị lão Khương ngăn lại. Lão dù sao cũng là người từng trải, thấy Ngô Mô-sê lăm lăm con dao như thế, sợ sẽ xảy ra án mạng. Mà nếu xảy ra án mạng, thì cho dù kẻ bị chết là ai, cũng không còn chỉ là chuyện hiệu màn thầu nữa. Ngô Mô-sê hét to một tiếng, nhà họ Khương chẳng có ai thò mặt ra, nhưng một con chó giống sói to bằng con bê vừa sủa vừa lao ra cửa, nhằm thẳng gã. Người không ra mặt, mà thả chó ra ứng phó, cũng là chủ ý của lão Khương. Ý của lão ta là thả chó ra để Ngô Mô-sê phải sợ mà bỏ chạy... Như thế, chuyện coi như tạm kết thúc. Sau này thể nào, từ từ rồi tính. Không ngờ, kế của lão Khương phản tác dụng. Nếu là Khương Long, Khương Cẩu cùng ra, thì Ngô Mô-sê thật sự không biết phải đối phó thế nào. Nhưng khi thấy một con chó lao ra thì Ngô Mô-sê phấn chấn hẳn lên. Bởi trước đây, hồi theo lão Tăng học nghề mổ lợn, trước đó gã phải mổ chó để luyện tay nghề. Giết người, Ngô Mô-sê còn sợ. Chứ giết chó, thì gã coi như ôn lại nghề cũ. Đợi cho con chó chồm đến, Ngô Mô-sê liền nó người tránh. Lúc con chó quay lại, gã đã kịp túm lấy một chân trước của nó, vung dao lên. Con chó kêu ẳng một tiếng, tức thì từ cổ đến lồng ngực nó bị rạch một đường dài, máu phụt ra ngoài, bắn cả lên người Ngô Mô-sê. Lòng chó sổ ra bèo nhèo ra đất, người đứng xem ồ lên tán thưởng. Người Ngô Mô-sê nhuốm đầy máu. Gã thấy cảm động vì chính cái sự anh hùng của mình. Gã càng hét to hơn:

- Chó về chầu ông Vải rồi. Giờ đến lượt chủ đấy!

Đáng ra, nếu lúc này Khương Long, Khương Cẩu lao ra, hai đánh một, thì Ngô Mô-sê vẫn không phải là đối thủ. Nhưng nếu là trước khi con chó bị giết, thì hai anh em họ Khương còn dám lao ra, chứ bây giờ, thấy Ngô Mô-sê làm thật, con chó lực lưỡng là thế, mà gã chỉ cần vung dao lên đã lấy mạng nó, hai anh em lại có phần hoảng. Hoặc giả, chính bởi hai anh em không kẻ nào dám xông ra trước, bởi đã nom thấy đối thủ lợi hại như thế nào, nên vợ Khương Long, Khương Cẩu không ai bảo ai đều ngăn chồng mình lại, muốn để cho chồng người kia xông ra trước. Bên ngoài có một tên nhuốm đầy máu, rõ ràng là muốn sinh tử, tại sao lại phải để cho chồng mình chết trước? Cuối cùng, cả Khương Long, Khương Cẩu đều không ra mặt. Người ra mặt là lão Khương, chủ hiệu bật bông Khương Kỷ. Lão Khương mặc áo dài, đầu đội mũ chỏm, đứng tít tận cửa nhà mình, nhìn Ngô Mô-sê:

- Này cậu, cậu có nhầm lẫn không vậy? Người đánh cậu có phải nhà họ Khương đâu.

Ngô Mô-sê thấy xuất đầu lộ diện là một ông già, lại còn lại câu chuyện sang hướng khác, gã biết ngay nhà họ Khương đang sợ. Đã thế, gã càng làm hăng:

- Này ông, chúng ta chẳng còn phải trẻ ranh nữa. Đừng có trong bụng biết thừa ra rồi, nhưng ngoài mặt lại giả vờ ngây ngô.

Lão Khương:

- Cậu đừng có nhẹ dạ tin lời bọn tiểu nhân, để rồi kết oán, kết thú với nhau.

Lão Khương càng nói thế, Ngô Mô-sê càng chắc mẩm trong bụng rằng hôm nay gã chẳng thể nào mất mạng được. Nhưng cũng không dám già néo, sợ đứt dây, bèn bảo:

- Này ông, tôi như thế này là nể mặt ông lắm rồi. Bằng không, với tính khí của tôi, chẳng cần đợi ai ra ngoài, tôi cứ xách dao lao vào bên trong từ lâu rồi. Tuy không thể lấy mạng tất cả người nhà ông, nhưng chí ít thì cũng như tôi giết con chó khi nãy, trông thấy ai là tôi giết kẻ ấy. Chuyện này, tôi dư sức làm được. Hôm nay, đã đến đây rồi, thì tôi cũng chẳng muốn sống sót quay về. Tôi chỉ cần giết một đứa là hòa vốn, còn giết hai đứa là lãi một đứa.

Lão Khương run như cầy sấy:

- Này cậu, cho dù việc này có vì nguyên nhân gì chăng nữa, thì cũng không thể giải quyết như thế được. Tuy rằng có chút hiểu lầm, nhưng cậu bây giờ sống với con dâu tôi, thì tôi cũng coi cậu như con trai tôi. Cậu hãy nể tôi bậc già cả, nghe lời tôi, sự thể đến đây là chấm dứt. Tôi biết cậu rồi, cậu về đi.

Ngô Mô-sê lại sấn lên một bước, bước ra chính giữa con phố, vung dao lên, quệt máu chó lên mặt mình:

- Ông kia, hôm nay mà không nói rõ ràng chuyện này, thì tôi nhất quyết không về đâu.

Lão Khương quả nhiên mắc lừa Ngô Mô-sê:

- Tôi sẽ không để cậu phải về không đâu. Tôi sẽ nói rõ ràng chuyện này.

Ngô Mô-sê:

- Ông nói đi!

Lão Khương:

- Chuyện trước đây coi như xí xóa. Kể từ nay, hai nhà hòa hảo với nhau.

Ngô Mô-sê nhổ một bãi nước miếng xuống đất, ý là vẫn chưa đồng ý. Lão Khương liền vỗ đùi:

- Tôi tặng cậu thêm hai hồ lô dầu hạt bông. Cậu mang về rán màn thầu mà ăn.

Dầu hạt bông tức là đem những hạt bông rơi ra trong quá trình bật bông ép thành dầu ăn. Thứ ấy, hiệu bật bông chẳng thiếu. Ngô Mô-sê thấy sự thể hôm nay đến đây là vừa đẹp, sợ nếu lôi thôi nữa sẽ lại cái sảy nảy cái ung. Gã thủng thẳng:

- Này ông, tôi không muốn hai nhà hòa hảo với nhau.

Lão Khương:

- Ý cậu là sao?

Ngô Mô-sê:

- Hai nhà vĩnh viễn không bao giờ qua lại. Lão Khương nghĩ ngợi giây lát, rồi vỗ đùi:

- Cậu nói cũng đúng. Sự thể đã đến nước này, thì chỉ cần vĩnh viễn không bao giờ qua lại, thì hai nhà đương nhiên sẽ được vĩnh viễn hòa hảo.

Ngô Mô-sê mình nhuốm đầy máu, xách hai hồ lô dầu hạt bông, đi từ phố Nam về phố Tây. Lúc này, người đứng xem đông như biển người, chẳng kém gì hội Xã Hỏa Tết Nguyên Tiêu. Kể từ ấy, “Ngô Mô-sê đại náo Diên Tân thành” trở thành đề tài được mọi người bàn tán sôi nổi. Mấy mươi năm sau, người Diên Tân vẫn nói đến chuyện ấy. Thế nhưng, trên đường về nhà, Ngô Mô-sê bắt đầu thấy sợ. Sống lưng vã từng đợt mồ hôi lạnh, chân mềm nhũn, muốn khuỵu xuống. Hôm nay còn sống sót trở về coi như mệnh gã lớn. Lúc về đến hiệu màn thầu, Ngô Hương Hương thấy gã thắng lợi trở về, liền ôm chầm lấy gã, thơm vào má:

- Yêu mình quá cơ!

Ngô Mô-sê đứng ngây ra đấy, trên người đầy máu chó. Ngoài cảm giác tưởng như xương cốt trên cơ thể long ra đến nơi, gã đột nhiên cảm thấy, chẳng quen thân gì với cái người vừa âu yếm gọi gã bằng “mình” ấy.

Hồi Khương Hổ còn sống, hiệu màn thầu Khương Ký một ngày hấp bảy nồi màn thầu. Tối hôm trước ủ sẵn ba vại bột. Canh năm hôm sau gà gáy, hai vợ chồng ngủ dậy, bắt đầu nhào bột, nặn bánh rồi hấp. Mỗi nồi xếp bảy khay bánh chồng lên nhau. Mỗi khay bánh đựng 18 cải màn thầu. Hấp xong, xếp 378 chiếc bánh vào hai sọt. Lúc ấy vừa vặn trời sáng, bèn xếp sọt màn thầu lên xe, đẩy ra ngã tư đầu phố bán. Hết buổi sáng là có thể bán hết chỗ màn thầu. Buổi chiều lại hấp tiếp bốn nồi. Hấp xong, lại xếp 504 chiếc bánh vào sọt, chất lên xe, rồi lại đẩy ra ngã tư đầu phố bán. Bán tới tận đêm. Trời tối, thắp ngọn đèn dầu vừng, bán cho đến khi Nghê Tam gõ mõ điểm canh lại dọn hàng về nhà, rồi lại ủ bột. Sau khi Khương Hổ mất, còn lại một mình Ngô Hương Hương. Hàng ngày, ả chỉ hấp bốn nồi màn thầu. Sáng hai nồi, chiều hai nồi. Buổi tối không bán. Bây giờ có thêm Ngô Mô-sê, hiệu màn thầu Ngô Kỷ lại khôi phục nếp cũ là hàng ngày hấp bảy nồi màn thầu. Tối hôm trước ủ bột. Canh năm hôm sau hấp ba nồi màn thầu, buổi chiều hấp bốn nồi, rồi đẩy xe ra ngã tư đầu phố bán. Bán đến tận đêm, lúc Nghê Tam gõ mõ điểm canh. Sau khi “Ngô Mô-sê đại náo Diên Tân thành”, Nghê Tam cũng sửng sốt. Trước đây, không thấy Ngô Mô-sê nói năng gì, hễ nhìn thấy hắn là gã trốn, vậy mà cũng dám giết người. Nhất thời, Nghê Tam không rõ Ngô Mô-sê là hạng người gì, nên cũng khách sáo với gã hơn. Nhưng sự khách sáo của hắn không thể hiện ngoài miệng. Trông thấy Ngô Mô-sê, gã vẫn lừ mắt một cái, có lúc, còn nhổ một bãi nước miếng xuống đất, ý nói:

- Đằng ấy dám giết người khác, chứ đó dám giết tớ?

Nhưng nhà Nghê Tam hễ đứt bữa, là hắn lại tới các quầy hàng ở chợ lấy đồ: Lấy hành nhà Trương, lấy gạo nhà Vương, lấy thịt nhà Lý. Trước đây, hồi Khương Hổ bán màn thầu, Nghê Tam cũng đã từng lấy màn thầu của Khương Hổ. Giờ đổi sang Ngô Mô-sê bán màn thầu, nhưng Nghê Tam chưa bao giờ lấy màn thầu của nhà Ngô. Chứng tỏ, trong bụng, hắn nể Ngô Mô-sê lắm. Khi xưa Ngô Mô-sê đại náo Diên Tân thành cũng chỉ là hư trương thanh thế, loạng quạng giết được một con chó. Bây giờ trông thấy Nghê Tam, cũng không muốn huênh hoang. Hai bên giữ một khoảng cách nhất định, không xa không gần.

Ngày qua ngày. Sau nửa năm bán màn thầu, Ngô Mô-sê nhận ra, gã chẳng khoái gì việc bán màn thầu. Ủ bột, nặn bánh, hấp màn thầu đều mất sức, nhưng gã không sợ. Bán bánh không mất sức, nhưng gã lại không thích. Không thích không phải vì không thích màn thầu, hay không thích cái sự bán, mà vì lúc bán màn thầu toàn phải nói chuyện với người trong thiên hạ. Năm kia, hồi còn theo lão Tăng học mổ lợn, vào dịp cuối năm, bệnh thấp khớp chân của lão Tăng tái phát, không đi nổi. Ngô Mô-sê khi ấy vẫn gọi là Dương Bách Thuận, một mình ra ngoài mổ lợn, suốt ngày phải giao tiếp, nói chuyện với người trong thiên hạ, trong bụng có phần sợ. Nhưng cái sợ khi bán màn thầu lại khác với cái sợ lúc mổ lợn. Lúc mổ lợn mà nói chuyện, cũng chỉ phải ứng phó với một người. Một ngày chỉ mổ lợn cho một nhà chủ, cùng lắm là hai nhà, nên còn dễ ứng phó, Vả lại, khi mổ lợn, cái cốt yếu nhất là mổ, còn nói chuyện chỉ xếp hàng thứ yếu. Mà kể cả nói chuyện chăng nữa, thì mổ lợn ở nhà Trương cũng giống với mổ lợn ở nhà Lý, chỉ cần chuẩn bị sẵn một mẫu nói chuyện là có thể ứng phó với nhiều nhà. Còn nay, bán màn thầu ngay ngã tư đầu phố, người mua đủ hạng người. Mỗi người một hình dáng, mỗi người một tính nết, mỗi người một cách nói. Nói chuyện lúc làm ăn khác với nói chuyện lúc thường ngày. Ngày thường, nói chuyện là dựa theo tâm tư, suy nghĩ của mình, nhưng khi làm ăn thì phải lựa theo ý tứ của người khác. Gặp người kiểu nào là phải nói chuyện theo kiểu ấy. Sau một ngày bán màn thầu, không mệt vì bán, nhưng mệt vì nói chuyện. Đến lúc Nghê Tam đi gõ mõ điểm canh, xương cốt như muốn long ra. Giờ nghĩ lại, thấy không bằng hồi đi gánh nước thuê. Gánh nước không cần phải nói nhiều, chỉ tốn tí sức là xong, nhà chủ cũng chúa ghét người gánh nước thuê lắm lời. Bán màn thầu ở ngã tư đầu phố, thi thoảng cũng gặp người quen, ví như: cha Chiêm, lão Lỗ chủ xưởng tre, và cả gã Tiểu Triệu bán hành kiêm đạp xe chở cha Chiêm. Nói chuyện với người dưng mãi, tự dưng gặp lại người quen, thấy thân thiết quá. Tiếp đấy, Ngô Mô-sê lại cảm thấy, sống mệt không chỉ vì không thích bán màn thầu, còn một thứ nữa làm gã mệt mỏi hơn cả, ấy là không hợp tính nết với Ngô Hương Hương. Không hợp không phải vì ả đã từng xúi giục gã đi giết người, khiến cho Ngô Mô-sê thấy chẳng thân thiết gì với ả. Có một thứ làm gã đau đầu hơn cả chuyện bị xui đi giết người, ấy là trong cuộc sống thường nhật, hai người nói chuyện không hợp nhau. Giết người là chuyện nhất thời, còn cuộc sống thường nhật mới là dòng nước mãi trôi. Ngô Mô-sê nói chuyện với người khác thì vất vả, nhưng Ngô Hương Hương nói chuyện với người khác thì thấy nhẹ như lông hồng. Cái sự nói vốn đã khác nhau, thì cái sự làm càng khác nhau tợn. Ngô Hương Hương thấy Ngô Mô-sê bán màn thầu có một ngày, mà vì cái sự nói, mệt đến nỗi xương cốt muốn long ra, ả có phần xem thường. Lúc xem Ngô Mô-sê múa Xã Hỏa, thấy gã biến Diêm Vương thành Phan An tài tình là thế, vậy mà lúc sống gần nhau, gã ta lại như ngậm hột thị. Đến nói còn chẳng đâu vào với đâu, nói gì đến làm? Bên ngoài không biết nói năng còn là thứ yếu, lúc hai người về đến nhà, cho dù là ủ bột, hay nặn bánh, hay hấp màn thầu, Ngô Mô-sê cũng chẳng nói chẳng rằng. Thậm chí ban đêm, lúc lên giường làm chuyện ấy, Ngô Mô-sê cũng chẳng rào trước đón sau, cứ lẳng lặng cắm đầu cắm cô làm, khiến Ngô Hương Hương dở khóc dở cười. Cái sự “làm” của gã làm Ngô Hương Hương còn khổ sở, khó chịu hơn cả “không làm”. Ngô Hương Hương xuất thân trong một gia đình làm nghề thuộc da ở Ngô Gia Trang. Ông bố ít nói, còn bà mẹ lắm điều. Ông bố một ngày không nói được mười câu, nhưng bà mẹ một ngày phải nói cả nghìn câu. Nói nhiều chưa chắc đã trên phân, mà phải xem xem ai nói có lý hơn cả. Khổ nỗi, ông bố lời đã ít, lại chẳng câu nào ra câu nào, còn bà mẹ nhiều lời, chẳng cần biết có đúng cái lý hay không, nhưng mười câu nói của ông bố đều bị những lời của bà ta nhấn chìm. Cả Ngô Gia Trang đều biết, ở nhà lão Ngô, vợ làm chủ gia đình, còn chồng chỉ để làm cảnh. Ngô Hương Hương giống bà mẹ ở nết nói, nhưng cái sự nói của Ngô Hương Hương lại có chỗ khác với bà mẹ. Mẹ ả không biết chữ, tuy nhiều lời đấy, nhưng có đến hơn một nửa Hương đã có ba năm toàn là nói dài, nói dai, nói dại. Ngô Hương học tư thục, nên cũng biết nói năng lý sự. Không những biết nói năng lý sự, mà thi thoảng còn biết nắm trúng cái cốt lõi của vấn để. Chính bởi như vậy, nên ả ta càng giỏi bới móc khiếm khuyết của người khác. Ngày trước, Ngô Hương Hương lấy Khương Hổ. Tuy Khương Hổ cũng ít nói, nhưng tính cục, hơi tị là đấm đá, nên Ngô Hương Hương không hàng phục được gã. Kể từ khi “lấy” Ngô Mô-sê, tuy gã đã từng đại náo Diên Tân thành, nhưng sống lâu với nhau, phát hiện gã là kẻ nhu nhược, không chỉ ở tính tình mà cả ở tác phong làm việc, ả liền biết ngay cái sự đại náo Diên Tân thành của gã chẳng qua chỉ là cái sự ăn may, nên ả chẳng sợ gì, mà ngược lại, chuyện gì cũng chèn ép gã. Dần dần, hiệu màn thầu nhà họ Ngô cũng giống như nhà lão Ngô ở Ngô Gia Trang, mười việc thì có tới chín việc do Ngô Hương Hương quyết định. Ngô Hương Hương giống đàn ông, còn Ngô Mô-sê lại giống đàn bà. Nói Ngô Mô-sê “gả” cho Ngô Hương Hương, thật chẳng sai tẹo nào. Bán màn thầu ở ngã tư đầu phố, có lúc là một mình Ngô Mô-sê, có lúc là hai vợ chồng. Tất cả phụ thuộc việc nhà bận hay rỗi. Phải khi hai vợ chồng cùng bán màn thầu, khách mua bánh toàn nói chuyện với Ngô Hương Hương, chứ không nói chuyện với Ngô Mô-sê. Dường như, Ngô Mô-sê chỉ là để làm cảnh. Vài gã hiếu sắc khi mua màn thầu cũng buông lời ỡm ờ với Ngô Hương Hương, ả liền đối đáp lại. Gã háo sắc cầm bánh màn thầu, lấy tay bóp bóp:

- Màn thầu không to lắm nhỉ.

Ngô Hương Hương biết gã đang nói về thứ khác, bèn bảo:

- Để tôi hấp cho nhà anh cái bánh to như núi nhé? Xem nhà anh có xơi được không?

Gã háo sắc nhìn chằm chằm vào ngực Ngô Hương Hương:

- Không trắng lắm. Không trắng bằng màn thầu.

Da Ngô Hương Hương trắng nổi tiếng phố huyện. Ngô Hương Hương:

- Cái bánh màn thầu ấy trắng. Nhà anh ăn xong, phải gọi tôi là mẹ nhé!

Hiệu màn thầu Ngô Kỷ ngày thường hấp màn thầu. Nhưng vào dịp lễ Tết, còn hấp cả bánh bao. Gã háo sắc:

- Ôi cha! Bánh bao không nhân à.

Hay:

- Nhân không có thịt.

Ngô Hương Hương biết gã đang nói về thứ khác, liền nhổ toẹt một bãi nước miếng xuống đất:

- Để tôi lấy con bò làm nhân bánh, cho nó lao ra húc chết nhà anh đi!

Gã háo sắc chẳng lời lãi được câu nào, ngược lại, còn bị Ngô Hương Hương vòng vo chửi cho một trận. Mọi người đều cười. Bởi là nói vui, không phải thật, nên Ngô Mô-sê cũng cười. Những lời đối đáp của Ngô Hương Hương, thực tình, Ngô Mô-sê có nghĩ cũng chẳng ra. Gã thầm phục đầu óc Ngô Hương Hương lanh lẹ hơn mình. Hoặc giả, lúc sống với Khương Hổ, tài ăn nói của Ngô Hương Hương bị Khương Hổ chặn mất. Bây giờ đổi thành Ngô Mô-sê, Ngô Hương Hương đã lại trở thành Ngô Hương Hương. Lúc có Ngô Hương Hương, màn thầu bán rất chạy. Dường như, mọi người không phải đến để mua bánh, mà để nghe Ngô Hương Hương vòng vo chửi người khác. Lúc không có ả, còn lại một mình Ngô Mô-sê, màn thầu bán rất chậm. Mãi đến lúc Nghê Tam đi gõ mõ điểm canh, mà vẫn còn ít bánh ở đáy sọt. Đến đêm đi về, Ngô Hương Hương thấy màn thầu bán không được như ý, liền nói Ngô Mô-sê. Phải hôm vui, ả nói vừa phải. Phải hôm cáu bực chuyện gì, ả nói tơi bời, làm Ngô Mô-sê muốn ong thủ. Như thế, Ngô Mô-sê tuy có mặt trên đời này đã 20 năm thật, nhưng nói năng, làm việc chưa được một cái gì ra hồn. Tất cả phải bắt đầu lại từ đầu. Nhưng kể cả phải bắt đầu lại từ đầu đi chăng nữa, thì tất cả phải bắt đầu từ đâu? Ngô Mô-sê lại nghĩ, suốt ngày bị người khác nói và chèn ép như thế thì e răng vĩnh viễn chẳng bao giờ ngóc đầu lên được. Nhưng rồi gã lại nghĩ, huyện trưởng Sử đi rồi, mình bị tân huyện trưởng Đậu đuổi ra khỏi nha huyện, so với việc gánh nước thuê ngoài phố, mình vẫn còn có một mái nhà, hàng ngày vẫn được ăn no, quần áo mặc trên người cũng tươm tất hơn khi xưa. Không muốn bị Ngô Hương Hương chèn ép, nhưng bản thân cũng chẳng biết đi đâu, mà kiểu gì thì vẫn cứ phải cầu cạnh người khác. Khi đã cầu cạnh người khác thì lời ăn tiếng nói cũng phải chịu thiệt thòi, chứ cũng chẳng hoàn toàn tại cái khoa nói. Thế nên, Ngô Mô-sê không còn đa nghĩ nữa. Phải những lúc Ngô Hương Hương nói gã, nếu gã nghĩ ra câu nào, thì đáp trả lại câu ấy. Còn không, chỉ cúi gằm không nói. Mười lần thì có đến tám lần, nghĩ ra cái nói thì ít, mà không nghĩ ra cái nói thì nhiều.

Ngô Hương Hương có đứa con gái năm tuổi tên là Xảo Linh. Con bé nghịch ngợm từ bé. Hồi mới hơn một tuổi, lúc nó chơi, cứ phải có người trông. Chỉ cần hơi lơ đễnh, là y như rằng, nếu nó không làm vỡ chiếc bóng đèn trên bàn, thì là nghịch lửa trong bếp lò, làm cháy củi rơm, phải vội vàng lấy nước để dập, nếu không cháy nhà như chơi. Hồi ba tuổi, Xảo Linh bị một trận ốm nặng, lúc đầu chỉ là bệnh vặt. Rằm Trung thu ăn bánh nướng, bị đau bụng, rồi đi kiết. Khương Hổ và Ngô Hương Hương chủ quan, với lại, cũng để cho đỡ nhọc sức, cho con bé uống mấy viên thuốc của thầy lang băm. Dứt được bệnh kiết lỵ, nhưng con bé lại bị sốt cao, Khương Hổ đành phải tìm đến hiệu thuốc chính quy. Nhà ông Lý ở phố Bắc có một hiệu thuốc tên là Tế Thế Đường. Tế Thế Đường có một thầy thuốc đông y họ Mậu. Thầy Mậu khám xong, cho con bé uống vài thang thuốc. Sốt vẫn không hạ, mà cổ lại hơi vẹo ra phía sau. Khương Hổ đánh thuê xe ngựa tới hiệu thuốc Tam Vị Đường ở Tân Hương. Uống vài thang thuốc của Tam Vị Đường xong, con bé hết sốt, hết vẹo cổ, nhưng lại bắt đầu đi ngoài. Lần này không phải đi kiết, mà đi ra giun. Giun không to, chỉ cỡ hạt vừng, nhưng lần nào ra, cũng ra tới mười mấy con, ngọ nguậy trong đống phân. Một con trông thì không to, nhưng mười mấy con cuốn vào nhau, ngọ nguậy trong bụng thì không thể chịu nổi. Ngày nào, con bé cũng ôm bụng kêu “úi da”. Sau một tháng liền như thế, nó tọp hẳn. Khương Hổ lại đành phải thuê xe ngựa đưa tới hiệu thuốc Huyền Hồ Đường ở Khai Phong khám. Uống xong mấy thang thuốc của Huyền Hồ Đường, giun biến mất tăm, nhưng mặt Xảo Linh lại nổi mề đay. Khương Hổ lại đành phải thuê xe ngựa đưa con tới hiệu thuốc Hồi Xuân Đường huyện Cấp khám. Đi cả thảy ba bận, uống hết hơn 20 thang thuốc của Hồi Xuân Đường, mề đay trên mặt Xảo Linh mới dần lặn đi. Người nó hồi dần, trông có da có thịt. Một trận ốm mà chữa mất nửa năm ròng. Đi khắp tất cả các hiệu thuốc trong chu vi trăm dặm. Vốn chỉ là bệnh kiết lỵ, chuyện nhỏ như con kiến, vậy mà cuối cùng, qua mấy đoạn zíc zắc lại biến thành một con voi to đùng. Vốn để cho đỡ nhọc sức, vậy mà cuối cùng, công sức bỏ ra lại lớn gấp mấy chục lần, số tiền bỏ ra cũng tốn gấp mấy chục lần. Còn có việc khiến vợ chồng Khương Hổ và Ngô Hương Hương thiểu não hơn, ấy là bệnh tuy khỏi, nhưng kể từ ấy, Con bé lại trở nên nhút nhát. Trước đây, nó nghịch như quỷ sứ, bây giờ lại nhát như thỏ đế. Nhưng cái sự nhút nhát của nó không phải là sự nhút nhát bình thường. Nhút nhát bình thường là thấy gì sợ nấy, còn cái sự nhút nhát của con bé là chỉ sợ bên ngoài, không sợ trong nhà. Bên ngoài hễ trời tối là nó sợ. Ngoài phố hề có chuyện huyên náo là những đứa trẻ khác ào ra xem, còn nó lại chạy về nhà. Lúc đôi co với những đứa trẻ khác, bị đánh, nó không dám đánh lại, chỉ khóc. Thế nhưng ở nhà, nó lại như biến thành một người khác. Vẫn dám nghịch đèn, nghịch lửa, dám cãi lại mẹ. Ngô Hương Hương nói Đông, thì nó nói Tây. Ngô Hương Hương sai nó đuổi chó, thì nó đuổi gà. Nhưng ở nhà, nó vẫn sợ bóng tối. Trước khi Ngô Mô-sê “gả” cho Ngô Hương Hương, ban đêm, con bé bắt mẹ ngủ cùng. Nhưng sau khi Ngô Mô-sê xuất hiện, nó đành ngủ một mình. Buổi đêm, nhưng trong nhà lúc nào cũng sáng vì phải chong đèn. Ngô Hương Hương chê Xảo Linh là chó cụp đuôi, chỉ biết sủa ăng ẳng ở nhà, không còn thích nó như ngày xưa. Hồi Ngô Mô-sê mới “gả” cho Ngô Hương Hương, gã và con bé không quen biết nhau từ trước, nên không nói chuyện, chơi bời với nhau. Sau quen dần, lại thấy tỉnh khi hai người có phần hợp nhau: Đều không thích bên ngoài. Ngô Mô-sê nói chuyện với Ngô Hương Hương không hợp, nhưng nói chuyện với con bé lại hợp. Con bé cãi Ngô Hương Hương nhem nhẻm, nhưng lại không cãi Ngô Mô-sê bao giờ. Nói chuyện hợp ý nhau, việc gì phải cãi lại? Để hấp màn thầu, hiệu màn thầu phải mua bột trắng. Cứ mười ngày một lần, Ngô Mô-sê lại tới xưởng xay xát của lão Bạch ở Bạch Gia Trang cách đó 40 dặm để mua bột. Phố huyện cũng có xưởng xay xát, nhưng so với xưởng xay xát phố huyện, mua bột ở xưởng xay xát của lão Bạch rẻ hơn, còn độ trắng đen của bột thì cũng từa tựa nhau. Cứ mua hai nghìn cân bột là rẻ được bốn đồng, bằng tiền lãi của cả một ngày bán màn thầu. Thế nên, cứ mười ngày Ngô Mô-sê lại tới Bạch Gia Trang mua bột một lần. Từ phố huyện tới Bạch Gia Trang, lúc đi mất 40 dặm, lúc về mất 40 dặm, tổng cộng là 80 dặm. Đánh một cỗ xe lửa, cả đi cả về mất một ngày. Hôm nào tới Bạch Gia Trang mua bột là Ngô Mô-sê không phải ra ngã tư đầu phố bán màn thầu. Lúc đi mua bột, Xảo Linh thích đi cùng tới Bạch Gia Trang. Với người khác, Ngô Mô-sê không biết nói chuyện, nhưng với Xảo Linh, mồm miệng gã lại lanh lợi đáo để. Hai chú cháu vừa đánh xe lừa, vừa nói chuyện. Ngô Mô-sê hỏi:

- Xảo Linh này, tối qua cháu có mơ không?

Xảo Linh:

- Có ạ.

Cháu mơ thấy gì?

- Nước ngập đầy giường ạ.

Sao thế?

- Cháu cưỡi một con trâu.

Xảo Linh gọi Ngô Mô-sê là “chú”, không gọi là “bố”. Cách xưng hô ấy lúc đầu là chủ ý của Ngô Hương Hương, nhưng sau nói quen miệng, không sửa lại nữa. Đến ngày như mình gọi là gì mà Ngô Mô-sê còn chẳng mấy quan tâm, thế mới có cái tên “Ngô Mô-sê” như ngày hôm nay. Nên với cách xưng hô của người ngoài với mình, gọi là “chú” hay “bố”, gã cũng chẳng mấy câu nệ. Mỗi lần xe lửa vừa ra khỏi phố huyện, là Xảo Linh lại bảo:

Chú ơi, hôm nay mình về sớm sớm nhé.

Ngô Mô-sê biết Xảo Linh sợ bóng tối, nếu từ Bạch Gia Trang về muộn, thì sẽ phải đi đêm. Nhưng Ngô Mô-sê nhìn trời, rồi cố tình trêu:

- Lúc chú cháu mình ra khỏi nhà, mặt trời đã lên cao lắm rồi. Tới Bạch Gia Trang còn phải chất bột lên xe. Sau đây lại phải ăn cơm. Lúc về, kiểu gì trời cũng tối.

Xảo Linh:

- Nếu trời tối, thì chú cho cháu chui vào trong chăn, rồi buộc chặt hai đầu vào nhé.

Lần nào tới Bạch Gia Trang mua bột, Ngô Mô-sê cũng đều mang theo một tấm chăn. Nếu trời tối, Xảo Linh sẽ chui vào trong chăn, để Ngô Mô-sê dùng dây thừng buộc túm hai đầu chăn lại. Như thế, Xảo Linh có cảm giác là bóng tối đã bị chặn lại bên ngoài. Ngô Mô-sê:

- Buộc chặn lại, nhưng cháu không được ngủ, phải nói chuyện với chủ đấy nhé.

Xảo Linh:

- Cháu không ngủ đâu. Cháu sẽ nói chuyện với chú.

Nhưng phải những hôm gặp trời tối, thì mười lần có tới tám lẫn, Xảo Linh ngủ ngon lành trong tấm chăn trên xe lừa. Lúc đầu, nó không ngủ, nhưng nói chuyện chưa được mười câu, nó đã thiếp đi. Hồi “gả” cho Ngô Hương Hương, Ngô Mô-sê còn e ngại chuyện quả phụ bồng con riêng. Giờ lại thấy, may mà có Xảo Linh. Gia đình ba người cứ thế sống qua ngày. Duy nhất có một điều kỳ quặc, ấy là Ngô Mô-sê và Ngô Hương Hương sống với nhau cũng khá lâu, nhưng Ngô Hương Hương vẫn chưa mang thai. Chuyện có thai hay không, Ngô Hương Hương chẳng hề sốt ruột. Nếu như có thai, hóa ra lại phải sinh thêm một thằng Ngô Mô-sê nữa? Ngô Hương Hương không sốt ruột, Ngô Mô-sê cũng không dám sốt ruột. Vả lại, chuyện này cũng không phải cứ sốt ruột là được. Thấm thoắt thu đi đông tới, lại đến cuối năm. Vào dịp cuối năm, mọi người bắt đầu lo đồ ăn Tết. Đây cũng là lúc hiệu màn thầu làm ăn phất nhất. Ngày thường, một ngày chỉ hấp bảy nồi màn thầu, nhưng bây giờ, một ngày hấp mười nồi cũng không đủ bán. Ngày 27 tháng Chạp hôm ấy, Ngô Hương Hương ở nhà tính toán sổ sách, một mình Ngô Mô-sê tới ngã tư đầu phố bán màn thầu. Khách mua màn thầu nhiều làm Ngô Mô-sê bán mỏi miệng, mỏi tay, bận bịu vã mồ hôi. Lúc này, lão Phùng sứt môi bán thịt thỏ hun khói ở phố Đông tới trước quầy màn thầu:

- Màn thầu không trắng lắm nhỉ.

Ngô Mô-sê ngẩng mặt lên, thấy lão Phùng, biết lão ta đùa, nên cười. Lão Phùng:

- Trong bụng đã thấy ngứa ngáy gì chưa?

Ngô Mô-sê không rõ lão Phùng hỏi chuyện gì, ngơ ngác. Lão Phùng:

- Sắp tới cuối năm rồi, múa Xã Hỏa đến nơi rồi. Chú mày phải tham gia đấy nhé!

Ngô Mô-sê chợt hiểu ra, lại cười, nhớ ra lão Phùng sứt môi còn là trùm hội Xã Hỏa. Đã một năm rồi. Lúc đầu là trồng rau ở nha huyện. Bây giờ chỉ chăm chăm hấp màn thầu, bán màn thầu, quên bẵng cả hội Xã Hỏa. Năm ngoái, nếu không múa Xã Hỏa, thì Ngô Mô-sê đã chẳng vào được nha huyện, cũng đã chẳng lập được gia đình. Chính bởi đã lập gia đình, nên năm nay khác với năm ngoái. Nếu vẫn gánh nước thuê như hồi năm ngoái, thì Ngô Mô-sê đã nhận lời ngay với lão Phùng, nhưng năm nay đã “gả” cho Ngô Hương Hương. Hội Xã Hỏa kéo dài bảy ngày, như thế sẽ lỡ mất chuyện làm ăn, gã không dám tự quyết. Tuy hội Xã Hỏa diễn ra vào dịp Nguyên Tiêu, màn thầu bán không chạy bằng dịp trước Tết, nhưng lúc đó nhiều người đi thăm bà con họ hàng, dự lễ hội, nên màn thầu bán cũng chạy hơn ngày thường. Lão Phùng thấy Ngô Mô-sê không trả lời, biết gã không dám qua mặt Ngô Hương Hương để tự quyết, bèn bảo:

- Trước Tết, chú mày phải trả lời tớ đấy nhé. Chỉ cần chú mày đồng ý, thì tớ vẫn để chú mày đóng vai Diêm Vương, còn lão Đặng cửa hàng tạp hóa thì đóng vai bà mối.

Lại bảo:

- Chú mày đừng quên rằng, hội Xã Hỏa năm ngoái đã đem lại điều tốt lành cho chú mày. Chưa biết chừng, năm nay sẽ lại mang vận may đến cho chú mày đấy.

Ngô Mô-sê lắc đầu mỉm cười. Làm gì có chuyện cứ múa Xã Hỏa là vận may lại đến? Có lần đầu, nhưng chắc gì đã có lần hai. Khổ nỗi, không nhắc đến hội Xã Hỏa thì gã cũng quên luôn, nhưng đã nhắc đến rồi, gã lại thấy ngứa ngáy trong lòng. Ngứa ngáy không phải vì cái sự chơi, mà vì so với cuộc sống vụn vặt thường nhật, múa Xã Hỏa có chút gì đấy “ảo”. “Ảo” ở đây là tiếng lóng ở Diên Tân, cũng giống như “thăng thiên”. Khi múa được đóng vai người khác, có thể giúp cho người ta thoát ly cuộc sống hiện tại. Năm xưa, Ngô Mô-sê mê La Trường Lễ hô tang, chính là bởi hô tang cũng có chút gì đấy “ảo”. Còn như bây giờ, ngày nào cũng nặn màn thầu, hấp màn thầu, bán màu thầu, cuộc sống chân thực quá. Chính bởi quá chân thực, nên muốn “ảo” một chút. Hôm ấy, Ngô Mô-sê bán màn thầu đến lúc Nghê Tam gõ mõ điểm canh. Bởi là dịp trước Tết, nên dù chỉ một mình, gã cũng bán hết mười nồi màn thầu. Gã đẩy chiếc xe không về nhà. Ngô Hương Hương thấy gã bán hết, có phần tươi tỉnh. Tranh thủ lúc ả tươi tỉnh, sau khi rửa mặt mũi chân tay, lên giường nằm, gã bèn nói với Ngô Hương Hương chuyện múa Xã Hỏa dịp Nguyên Tiêu. Ngô Mô-sê nghĩ bụng, tuy hai vợ chồng ngày thường không hợp tính nhau, nhưng dù sao, vẫn cùng nhau bận bịu từ mùa xuân đến cuối năm, già nửa năm rồi, cũng phải nghỉ ngơi lấy sức chứ. Nhưng không ngờ vừa đặt vấn đề, Ngô Hương Hương chẳng cần suy nghĩ, đã từ chối luôn. Từ chối không phải vì ả không thích Xã Hỏa, mà vì Ngô Mô-sê ngày thường bán màu thầu toàn bị ế, gã không muốn nhân dịp Tết Nguyên Tiêu lập Công chuộc tội thì thôi, đằng này lại còn nghĩ đến chuyện chơi bời. Lỡ vài buổi làm ăn là chuyện thứ yếu, cái chính là cái gã Ngô Mô-sê này không có tâm. Bình thường, ả nói gã ra rả như thế, xem ra cũng chỉ nước đổ lá khoai. Ả không tức vì cái sự lỡ buổi làm ăn, mà tức vì lời nói của mình bị Ngô Mô-sê để ngoài tai. Nhưng ả không nói ra mồm cái sự tức ấy, mà vẫn nói đến chuyện làm ăn:

- Anh đi chơi, thì màn thầu ai bán?

Ngô Mô-sê:

- Tôi tính kỹ rồi. Nhà mình ủ bột từ hôm trước. Bình thường canh năm ngủ dậy, nhưng lúc ấy tôi sẽ dậy từ canh ba, rồi nặn bánh, hấp bánh. Đảm bảo ban ngày Có đủ màn thầu cho mình bán.

Ngô Hương Hương:

- Thế ra tôi phải bán hàng, còn anh thì được đi chơi. Theo tôi ấy mà, ban đêm anh khỏi phải hấp màn thầu. Ban ngày tôi cũng khỏi phải bán. Nghỉ tất.

Ngô Mô-sê biết ả đang giận, đánh lùi một bước:

- Hay là, vợ chồng mình mỗi người một ngày thay nhau bán hàng. Cứ cách ngày tôi lại tham gia hội Xã Hỏa một lần.

Vốn không tức giận, giờ thấy Ngô Mô-sê mặc cả thiệt hơn, Ngô Hương Hương đùng đùng nổi giận. Nổi giận không phải vì gã chịu nhượng bộ để vẫn được chơi, mà vì ngày thường, ả tưởng gã chẳng biết tính toán cái gì, ai ngờ, gã tính toán cũng đáo để đấy chứ, đã tính sẵn chuyện cách một ngày chơi một ngày. Những lời Ngô Hương Hương nói ra rả ngày thường, gã nghe tai này sang tai kia, những tưởng gã không có tâm, nhưng qua hội Xã Hỏa, ả mới biết gã có tâm, chẳng qua giấu trong lòng không nói ra. Mà ngày thường gã đã có tâm, thì hóa ra hai người có hai cái tâm khác nhau. Té ra, không nghe lời ả là do gã cố ý. Bây giờ thì không còn là chuyện nước đổ lá khoai hay đổ vào thứ khác, mà là chuyện ả đã bị lừa. Đôi mày lá liễu của Ngô Hương Hương dựng ngược lên:

- Ngoài miệng anh đòi đi múa Xã Hỏa, còn trong bụng, rốt cuộc anh toan tính cái gì? Hơn nửa năm nay, anh chẳng nói chẳng rằng, lờ và lờ vờ, rốt cuộc là anh đang rắp tâm điều gì? Anh chưa bao giờ coi nơi này là nhà, đúng không? Anh chỉ muốn dựa dẫm mẹ con tôi để có cái đút vào mồm, đúng không? Bây giờ, no cơm ấm cật rồi, lại bắt đầu rửng mỡ. Anh không sống chết đòi đi chơi, chưa biết chừng tôi còn cho anh đi. Chứ một khi anh đã sống chết đòi như vậy, thì năm nay, tôi nhất quyết không cho anh đi. Năm nay, anh không những không được mua Xã Hỏa, mà còn phải làm phần việc của hai người. Đêm hôm phải hấp màn thầu, thì anh cứ hấp. Sáng ra, một mình anh ra phố bán, còn tôi ở nhà nghỉ. Anh có sức để chơi đúng không? Thế thì anh hãy dùng sức vào việc chính đáng ấy.

Ngô Mô-sê thấy ả càng nói càng nhiều, một chuyện nói thành ba chuyện. Những lời ả nói không phải nhằm vào Xã Hỏa, mà là để trút giận. Vốn không định đáp trả, nhưng Ngô Mô-sê đột nhiên nghĩ ra một câu. Với Ngô Mô-sê, để nghĩ ra được một câu có sức mạnh cũng không phải chuyện đơn giản. Gã buột miệng nói luôn:

- Tôi là chồng cô, chứ không phải kẻ hầu người hạ của nhà cô. Kẻ hầu người hạ đến Tết cũng còn được nghỉ. Tôi thích, thì tôi cứ chơi đấy. Xem cô làm đếch gì được tôi!

Nghe Ngô Mô-sê nói mà Ngô Hương Hương thấy bàng hoàng. Đây là câu nói rắn đầu tiên của Ngô Mô-sê kể từ khi gã “gả” cho Ngô Hương Hương. Nói rắn, Ngô Hương Hương cũng chẳng sợ. Ngô Mô-sê nói một câu, thì ả có thể nói mười câu, nhưng ả chẳng nói chẳng rằng, lẳng lặng ôm chăn đi vào buồng của Xảo Linh ngủ với nó, để lại một mình Ngô Mô-sê nằm trên giường. Tiếp ba ngày sau đó, Ngô Hương Hương và Ngô Mô-sê ngủ riêng. Ngô Hương Hương ngủ chung với Xảo Linh, nên buổi tối, phòng Xảo Linh không cần phải thắp đèn. Hai vợ chồng giận dỗi nhau, nên ăn Tết chẳng vui vẻ gì. Trước ngày Tết Nguyên Tiêu, Ngô Mô-sê không theo đám lão Phùng múa Xã Hỏa, mà vẫn bán màn thầu ở ngã tư đầu phố. Không có chuyện Xã Hỏa, thì ra phố bán màn thầu sẽ là hai vợ chồng. Còn khi đã xảy ra chuyện ấy, thì Ngô Hương Hương nói được làm được. Ả ở nhà nghỉ ngơi, còn Ngô Mô-sê thành kẻ duy nhất tới ngã tư đầu phố bán màn thầu. Ngô Hương Hương:

- Mình làm mình chịu. Ai bảo anh ăn ở hai lòng với tôi!

Ngô Mô-sê thở dài, ngày ngày vẫn bán màn thầu ở ngã tư đầu phố. Nhưng đội Xã Hỏa không vì sự vắng mặt của Ngô Mô-sê mà dừng lại. Họ vẫn như năm ngoái, múa bảy ngày ở phố huyện. Từ ngày 13 cho đến ngày 20 tháng Giêng âm lịch. Năm nay, người đóng Diêm Vương là Tiểu Đỗ làm thợ sơn. Lão Đặng ở cửa hàng tạp hóa, do năm ngoái đóng vai Diêm Vương không tốt lắm, nên năm nay chuyển sang đóng vai bà mối. Ngày nào, đội Xã Hỏa cũng khua chiêng đánh trống, nhảy múa tưng bừng, đi qua ngã tư đầu phố. Lẫn trong biển người, Ngô Mô-sê vừa bán màn thầu, vừa tranh thủ nhìn ngắm tí chút. Hoặc giả, đến ngay cả hai con mắt cũng nhất quyết không xem, cứ cắm cúi bán màn thầu, coi như Xã Hỏa không tồn tại. Trong con mắt đã không tồn tại, thì trong lòng sẽ càng không tồn tại. Ban ngày không xem, nhưng ban đêm Ngô Mô-sê bất giác lại giống với lão Lỗ chủ xưởng tre, bắt đầu múa Xã Hỏa trong tâm tưởng. Ngày trước, lão Lỗ hát tuồng Tấn “tưởng”, còn bây giờ, Ngô Mô-sê lại múa Xã Hỏa “tưởng”. Bề ngoài, gã ngủ với Ngô Hương Hương, nhưng trong đầu gã lại tưng bừng chiêng trống. Nào là Cộng Công, Suy Vưu, nào là Đát Kỷ, Chúc Dung, nào là Trư Bát Giới, Tôn Ngộ Không, nào là Diêm Vương, Hằng Nga. Không thiếu một nhân vật nào. Rồi thì lắc vai ngoáy mông, ngẩng mặt giậm chân, chau mày mỉm cười, còn cả “vén mặt”. Không thiếu một động tác, tư thế múa nào. Từ phố Đông múa sang phố Tây, rồi lại từ phố Nam múa lên phố Bắc. Múa mãi, mua mãi rồi thiếp đi lúc nào không hay. Trong giấc mơ, lại tiếp tục múa. Có lúc mơ thấy đội Xã Hỏa thiếu người, lão Phùng lại một phen lo lắng, cuống cuồng đi tìm Ngô Mô-sê để chữa cháy. Hoặc mơ thấy mình đang ngồi trước gương vẽ mặt. Vẽ mãi không xong. Nhưng từng nét vẽ lại không giống với Ngô Mô-sê, mà giống Hằng Nga. Ngô Mô-sê đóng vai Hằng Nga múa Xã Hỏa, rồi lại tách khỏi đội Xã Hỏa, váy dài lả lướt, vừa bay vừa múa, lên tới tận Cung Trăng, trở thành con gái thật. Đột nhiên, gã tỉnh dậy. Ngoài song cửa, tiếng gà gáy vang lên. Gã tưởng như vừa trở về từ cõi khác. Gà gáy canh năm, lại phải dậy hấp màn thầu. Hấp xong lại xếp lên xe, rồi đẩy xe ra ngã tư đầu phố bản. Đầu óc Ngô Mô-sê “tưởng” mãi không ngừng. Ba ngày liền tù tì như thế. Thành ra, không múa Xã Hỏa, nhưng gã thấy mệt hơn cả ba ngày múa Xã Hỏa. Sáng ngày 17 tháng Giêng, Ngô Mô-sê bán màn thầu ở ngã tư đầu phố, mệt quá, gã thiếp đi lúc nào không hay. Một đám trẻ con đang chơi pháo trên phố, thấy gã bán màn thầu ngủ quên, liền cướp mất hai sọt. Thật ra, cũng chẳng thể gọi là hai sọt, bởi mỗi sọt đều đã bán vơi hơn nửa. Ngô Mô-sê choàng tỉnh dậy, đuổi bắt đám trẻ con nghịch ngợm. Nhưng bắt được đứa này, thì đứa kia lại chạy mất. Có đứa bị bắt lại cố tình nhổ nước bọt vào chiếc màn thầu đang cầm ở tay, như thế, thì dù Ngô Mô-sê có giằng lại được chiếc màn thầu chăng nữa, thì cũng chẳng thể bán được cho ai. Buổi trưa, Ngô Mô-sê đẩy chiếc xe không về nhà. Ngô Hương Hương đã nghe nói chuyện màn thầu bị cướp. Người lớn bắt nạt Ngô Mô-sê, Ngô Hương Hương không thấy tức, nhưng đến ngay cả đứa trẻ con mà cũng dám bắt nạt Ngô Mô-sê, thì ở tức thực sự. Ngày nào cũng bị thiên hạ ức hiếp, vậy mà còn mơ tưởng đến chuyện múa Xã Hỏa. Cái sự tức lần này của ả khác với những lần tức trước. Trước đây, cứ tức là ả nói hoặc chửi Ngô Mô-sê. Nói đấy, chửi đấy, nhưng Ngô Mô-sê vẫn chẳng tiến bộ lên tí nào. Không tiến bộ cũng chẳng sao, đằng này, gã lại còn giở trò lươn lẹo với ả. Ở nhà thì giỏi lươn lẹo với vợ, Ấy thế mà khi ra đường lại bị đám con nít nó bắt nạt. Thấy Ngô Mô-sê bước vào, Ngô Hương Hương chẳng nói chẳng rằng, giơ tay tát cho gã một cái. Tát xong, còn bồi thêm một câu:

- Anh tưởng mất mặt là chỉ mất mình cái mặt anh thôi à? Anh làm mất mặt cả ba đời tổ tông nhà họ Ngô chúng tôi rồi đấy!

Đây là lần đầu tiên kể từ khi Ngô Mô-sê và Ngô Hương Hương lấy nhau, gã bị vợ đánh. Gã vốn định đánh trả. Nếu đánh nhau thật, Ngô Hương Hương đương nhiên không phải là đối thủ của gã. Nhưng Ngô Mô-sê không đánh Ngô Hương Hương. Gã chỉ nói mỗi câu:

- Tao gí c** vào!

Rồi quay người bỏ đi. Ý nói, muốn cắt đứt với Ngô Hương Hương. Ngô Mô-sê rời hiệu màn thầu, tới kho hàng nơi gã trước đây từng làm khuân vác. Nhớ lại, thấy đã hơn một năm trôi qua kể từ khi gã bỏ kho hàng, giờ quay lại, thấy dường như mới chỉ là hôm qua. Hơn nửa năm sống chung với Ngô Hương Hương tưởng chỉ là chuyện trong ảo giác. Đang là tháng Giêng, cánh khuân vác ở kho hàng đều về quê ăn Tết chưa lên. Với lại, dịp Tết cũng chẳng có hàng mà khuân. Không có ai cũng hay, được yên tĩnh một mình. Ngoài phố lại rộ lên tiếng chiêng trống, đội Xã Hỏa múa tới trước cửa kho hàng. Vốn đã lại được tự do, Ngô Mô-sê có thể đi xem Xã Hỏa, nhưng lúc này, gã chẳng còn tâm trạng để xem. Mà cũng chẳng còn mặt mũi nào để xem. Nghĩ ngợi lung tung, nhoáng cái đã hết buổi chiều. Ban sáng, Ngô Mô-sê mải tức, nên lúc ra khỏi hiệu màn thầu không mang theo chăn chiếu, đêm đến, gã đành chui vào đống rơm rạ ngủ. Có mấy bao tải rách dùng để đựng hàng vứt lăn lóc ở góc tường. Ngô Mô-sê gom lấy, đắp lên người cho đỡ lạnh. Ngày hôm sau, Ngô Mô-sê lại ở thêm một ngày ở kho hàng. Đói bụng, gã lẳng lặng tới hiệu bánh nướng của lão Lưu ở phía đối diện kho hàng mua chịu vài chiếc bánh. Ngô Mô-sê những tưởng, sau một ngày một đêm, Ngô Hương Hương khi nghĩ lại sẽ phải hối hận, hoặc sẽ hết giận và tới tìm gã, hoặc sẽ cãi nhau tiếp. Nhưng Ngô Hương Hương không hề xuất đầu lộ diện. Lúc này, Ngô Mô-sê lại thấp thỏm, lo Ngô Hương Hương sẽ giận thật, và cũng đòi cắt đứt với gã. Cuộc sống của gã ở hiệu màn thầu đến đây là chấm hết, từ nay về sau, gã lại phải quay về nghề cũ, gánh nước thuê ngoài phố, sống cuộc sống nay no mai đói. Ngô Mô-sê lại thấy hối hận: Lúc bị vợ tát, không nên giận dỗi bỏ hiệu màn thầu ra đi như thế. Kể cả là Có đánh nhau với Ngô Hương Hương chăng nữa, thì sợi dây nối gã với Ngô Hương Hương cũng sẽ không bị đứt. Thế nhưng, sợi dây ấy đã bị chính gã dứt đứt, biết làm sao để nối nó lại bây giờ. Buổi tối, Ngô Hương Hương vẫn không đến, Ngô Mô-sê thở dài, rồi trải bao tải ra, chuẩn bị đi ngủ. Vừa thiếp đi, thì nghe thấy động tĩnh. Ngô Mô-sê trở mình ngồi bật dậy, thấy Xảo Linh đang đứng trước mặt, thở hổn hển. Ngô Mô-sê tưởng Xảo Linh và Ngô Hương Hương cùng đến, nhưng Ngô Hương Hương đợi ngoài cửa, bảo Xảo Linh vào trong gọi gã. Không ai đến tìm, thì Ngô Mô-sê thấy thấp thỏm, nhưng khi có người đến tìm, cái tức trong gã lại trào lên. Ngô Mô-sê:

- Ra bảo mẹ cháu vào đây. Chú có chuyện muốn nói với mẹ cháu.

Xảo Linh:

- Mẹ cháu không tới ạ.

Ngô Mô-sê ngạc nhiên:

- Thế cháu tới đây với ai?

Xảo Linh:

- Cháu tới đây một mình.

Ngô Mô-sê lại bắt đầu thấp thỏm

- Mẹ cháu bảo cháu đến à?

Xảo Linh lắc đầu:

- Mẹ cấm cháu không bao giờ được quan hệ với chú nữa. Cháu giấu mẹ chạy ra đây đấy ạ.

Ngô Mô-sê chợt nhớ ra điều gì đó:

- Cháu sợ bóng tối cơ mà? Xa thế mà sao vẫn chạy tới tận đây tìm chú?

Xảo Linh bật khóc:

- Tại cháu nhớ chủ. Mai là đến ngày chú cháu mình phải đi mua bột ở Bạch Gia Trang rồi.

Mắt Ngô Mô-sê ầng ậng nước. Gã đứng dậy, cầm tay Xảo Linh, quay về hiệu màn thầu.

13

Canh anh hiệu màn thầu Ngô Kỷ có một hiệu bạc, tên là Khởi Văn Đường. Chủ hiệu bạc họ Cao. Gọi là “Đường”, bởi kỳ thực chỉ có mình Cao. Ông chủ là hắn, mà người giúp việc cũng là hắn. Cao vốn không phải người Diên Tân. Ngày trước, ông nội hắn từ Sơn Đông tị nạn tới đây. Ông nội hắn chuyên hốt phân. Bố hắn bán hàng rong, đẩy chiếc xe một bánh đi khắp làng, khắp xã, bán mấy món đồ lặt vặt kiểu cây kim sợi chỉ. Đến đời Cao, hắn theo sư phụ học nghề làm bạc. Sau khi sư phụ qua đời hắn thuê một cửa hiệu ở phố huyện, rồi hành nghề. Cao tuổi ngoài 30. Hàng ngày, hắn ngồi trước bếp lò, chế tác những đồ bằng bạc, như: vòng tay, nhẫn, khuyên tai, trâm cài tóc, quả chuông trên chiếc mũ đầu chó của trẻ con... Diên Tân có hai hiệu bạc. Hiệu kia là của Tào ở phố Nam. Cao làm không nhanh bằng Tào, nhưng tay nghề của Tào không bằng Cao. Đến hơn một nửa người ở phố huyện dùng đồ bạc do Cao chế tác. Khách hàng có thể tới hiệu bạc của Cao để mua đồ trang sức, cũng có thể lấy cũ đổi mới, cũng có thể đưa đồ bạc đã cũ cho Cao để hắn đánh bóng lại. Món đồ vốn đã xỉn màu, nhưng sau khi qua tay Cao, lại sáng bóng như mới. Nếu được ngâm trong nước bạc, món đồ lại càng đẹp như mới. Khách hàng nếu không thích kiểu dáng của món đồ, có thể đưa nó cho Cao. Cao sẽ thả nó vào lò, rồi chế tác thành món đồ khác. Giống như hồi Ngô Mô-sê và Ngô Hương Hương cưới nhau, cha Chiêm tặng cho Ngô Mô-sê một cây Thánh giá bằng bạc Ý, Ngô Hương Hương liền đưa nó cho Cao. Cao bỏ cây Thánh giá vào lò, đánh thành một đôi khuyên tai cho ả.

Cao không cao lắm, nhưng được cái khôi ngô tuấn tú. Thoạt trông, hắn không giống hậu duệ của người Sơn Đông, mà giống người vùng Giang Nam. Lúc làm đồ bạc, Cao thích vừa làm, vừa nói chuyện với khách hàng. Còn lúc không làm gì, hắn cứ im im. Cao vừa làm, vừa nói chuyện. Nhưng hắn không nói về món đồ đang làm, mà toàn những chuyện ba lăng nhăng xảy ra ngoài phố. Coi như mượn chuyện của người khác để làm nhạt đi cái sự cô độc của mình. Cao nói năng chậm rãi, thong thả từng câu một. Giọng Cao không lớn, nhưng câu nào cũng chỉ lý. Chuyện ngoài phố tạp nham, rối rắm là thế, vậy mà qua lời kể của Cao, chúng lại được sắp xếp ngay ngắn, gọn gàng. Cao có một chiếc búa nhỏ làm bằng gỗ đàn hương, dùng để gò bạc. Sắp xếp xong một câu chuyện, hắn liền gõ chiếc búa đến “bịch” một cái để thay cho phần kết. Có ba câu thường xuyên được Cao sử dụng. Ba câu ấy thường chêm vào chỗ mấu chốt của câu chuyện, hoặc là để đánh giá sự đúng sai của một sự việc, hoặc là sau khi phủ định một sự việc, sự việc ấy lẽ ra phải giải quyết ra sao, cần phải có một câu đệm để chuyển tiếp. Câu đầu tiên là:

- Nói thì nói vậy, nhưng không thể làm như vậy được.

Câu thứ hai là:

- Làm thì có thể thế, nhưng không thể nói như thế được.

Câu thứ ba là:

- Theo tôi ấy mà, sự việc này đã sai ngay từ cái gốc rồi.

Những chuyện Cao nói, mười chuyện thì có tới chín chuyện rưỡi đã sai ngay cái gốc. Mà đã sai ngay từ gốc, thì chuyện xảy ra rồi, nói lại phỏng ích gì? Chẳng qua chỉ là mài răng suông³⁹.

39. Tiếng lóng: Nói suông.

Ngô Mô-sê hấp màn thầu, bán màn thầu, nhưng cũng có lúc nghỉ. Bán màn thầu phải vào hôm nắng, còn phải hôm trời mưa, ngoài phố chẳng ai mua màn thầu, chuyện làm ăn phải đình lại. Nhưng trời mưa, không ảnh hưởng gì đến việc chế tác đồ bạc của Cao. Phải hôm trời mưa, Ngô Mô-sê không muốn ngồi nhà, bèn sang hiệu bạc của Cao ở ngay sát vách chơi. Sang chơi không vì cái sự gì khác, mà chỉ để nghe Cao nói chuyện. Ngô Mô-sê ăn nói vụng về, vốn không thích những kẻ lắm mồm, nhưng Cao là trường hợp ngoại lệ. Người khác cho là Cao mài răng suông, nhưng Ngô Mô-sê lại không cho là như thế. Ngô Mô-sê có mặt trên đời đã 21 năm, tưởng rằng, có đến quá nửa những chuyện trên thế gian này không thể nào nói cho rõ ràng được, nhưng đến chỗ Cao, chuyện nào cũng đều có nguyên nhân của nó cả, chuyện nào cũng được phân tích, mổ xẻ rạch ròi. Xảo Linh nhút nhát, ngày thường không thích ra ngoài, chỉ thích ở nhà, nhưng nó giống Ngô Mô-sê, cũng thích Cao. Đương nhiên, cái sự thích của hai người không giống nhau. Ngô Mô-sê thích nghe Cao nói chuyện, còn Xảo Linh lại thích xem Cao đóng đóng, gõ gõ, bàn tay đẻ ra rất nhiều món đồ. Lúc Ngô Mô-sê sang nhà Cao chơi, Xảo Linh thường như cái đuôi, bám sang theo. Thấy Xảo Linh, Cao liền cho nó cái bánh rán. Dần dà, Ngô Mô-sê và Cao trở thành bạn thân. Lúc đầu, hai người nói chuyện xảy ra ngoài phố. Ngô Mô-sê hàng ngày bán màn thầu ở ngã tư đầu phố, chuyện thiên hạ biết cũng nhiều. Lúc ở ngoài phố nghĩ không ra, gã bèn tích trữ lại, đợi hôm trời mưa, kể từng chuyện cho Cao nghe, để Cao sắp xếp lại. Khi đã thân quen, Ngô Mô-sê cũng mang cái sự ấm ức của mình ra tâm sự với Cao. Cao chăm chú nghe, rồi hóa giải giúp gã. Nhưng khả năng giải quyết sự việc của Cao chỉ giới hạn ở ngoài phố. Ngô Mô-sê bán màn thầu ngoài phố, xảy ra va chạm với khách hàng, ai đúng ai sai, Cao đều có thể phân tích, mổ xẻ rõ ràng, nhưng hễ sự việc xảy ra trong nhà, là Cao cấm có mở miệng. Kể từ khi Ngô Mô-sê về hiệu màn thầu Ngô Ký, điều gã ấm ức nhất không phải xảy ra ngoài phố, mà là ở nhà tính nết gã và Ngô Hương Hương không hợp nhau. Chẳng hạn, hồi Ngô Mô-sê vừa thôi làm ở nha huyện, bị Nghê Tam nện cho một trận, Ngô Hương Hương liền xui gã đi giết người. Hay như dịp Tết Nguyên Tiêu năm nay, Ngô Hương Hương không cho Ngô Mô-sê đi mua Xã Hỏa, hai người giận nhau mất nửa tháng. Hay như bọn trẻ con ngoài phố giật màn thầu, Ngô Hương Hương liền tát Ngô Mô-sê. Ngô Mô-sê đến kho hàng lánh tạm, vậy mà hai ngày một đêm, ả cũng không thèm đến tìm. Khi nghe Ngô Mô-sê tâm sự những chuyện này, ngoài cái chép miệng theo đuôi Ngô Mô-sê ra, Cao chẳng nói thêm một câu gì khác. Ngô Mô-sê ngỡ Cao ngại gây chuyện thị phi. Tuy không can thiệp vào việc nhà của người khác, nhưng Cao cũng nói ra được những câu chí lý:

- Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh.

Hay:

- Chuyện ngoài phố chỉ là chuyện. Còn chuyện trong nhà, lại không hẳn là chuyện.

Hay:

- Chuyện ngoài phố, một chuyện là một chuyện. Còn chuyện trong nhà, một chuyện lại mắc mớ đến bảy, tám chuyện khác. Tôi chỉ có thể phân giải giúp ông một chuyện. Chứ còn bảy, tám chuyện khác, tôi biết phân giải làm sao?

Ngô Mô-sê ngẫm, thấy Cao nói cũng có lý. Tuy Cao chẳng nói gì, nhưng dường như, những gì cần nói, Cao đều đã nói ra cả rồi. Ít ra, khi Ngô Mô-sê đem những chuyện ấm ức này ra kể, Có người lắng nghe, thế là trong lòng đã thấy sảng khoái lắm rồi.

Cao có người vợ ốm yếu, một năm thì có đến nửa năm phải nằm trên giường. Vợ Cao họ Bạch, nhà mẹ đẻ ở Bạch Gia Trang nơi Ngô Mô-sê vẫn thường xuyên đến mua bột. Có bữa Ngô Mô-sê đánh xe lừa tới đó mua bột, vợ Cao còn đi nhờ xe về thăm nhà mẹ đẻ. Bệnh của Bạch rất lạ, nghe thì bình thường, chỉ là bị động kinh. Nhưng bệnh động kinh của ả khác với người khác. Bệnh động kinh của người khác là một thứ bệnh, lúc lên cơn mới phát tác, nhưng đây lại gắn với tâm trạng, tinh thần. Khi tâm trạng vui vẻ, ả thường không bị bệnh, nhưng khi có người chọc cho ả nổi giận, thì chỉ cần một câu chống đối thôi, là ả sủi ngay bọt mép, đổ vật xuống đất giật đùng đùng. Mỗi lần phát bệnh là mỗi lần sức khỏe sa sút. Có bệnh trong người, nhưng Bạch rất hay bắt nạt chồng. Cao Sợ vợ lên cơn động kinh, nên mười việc thì có đến tám việc hắn nghe theo vợ. Bạch không biết đẻ, hai Vợ chồng không có lấy một mụn con. Đàn bà mà không biết đẻ thì cũng coi là một nhược điểm, nhưng Cao sợ vợ lên cơn, nên không dám trách cứ. Ngô Mô-sê càng hiểu lý do vì sao Cao chỉ nói chuyện ngoài phố, chứ không nói chuyện gia đình. Thấy Cao cũng bị mụ vợ họ Bạch chèn ép, nghĩ đến phận mình ở hiệu màn thầu, Ngô Mô-sê thấy được an ủi phần nào. Kể từ sau bạn bị Ngô Hương Hương đánh, một mình ở kho hàng hai ngày liền chẳng ai ngó ngàng, Ngô Mô-sê đã vỡ vạc ra nhiều điều. Vỡ vạc đây không phải là hiểu thêm về Ngô Hương Hương, mà là hiểu thêm về chính con người gã. Lúc xảy ra chuyện, đã không thể đôi co được với ả, mà kể cả có đôi co cũng chẳng lại được với ả, thì chẳng thà cũng giống như cách Cao ứng xử với vợ, chẳng nên đôi vo thì hơn. Hoặc giả, với người không biết lý lẽ, nếu cứ đôi co với họ về lý lẽ, thì thành ra chính mình lại là kẻ không biết lý lẽ. Ngô Mô-sê thấy mình học được tối thứ lý lẽ từ Cao. Kể từ đấy, Ngô Hương Hương nói gì, gã cũng chiều theo ý ả, cuộc sống nhờ thế yên ả hơn trước nhiều. Có điều, lúc nào cũng phải thuận theo ý tứ của người khác, thì bản thân sẽ có phần bức xúc. Nhưng bản thân bức xúc vẫn tốt chán so với chuyện để cho kẻ khác hành mình phải bức xúc. Ấy cũng là lý do để Ngô Mô-sê khoái Cao.

Nhưng ý tứ của Ngô Hương Hương lại thất thường, làm cho Ngô Mô-sê không kịp trở tay. Hồi mới “gả” cho Ngô Hương Hương, Ngô Mô-sê không thích bán màn thầu, mà là Ngô Hương Hương thích. Sau hơn một năm, gã phát hiện, ả cũng bắt đầu không thích bán màn thầu. Tuy hai người lần lượt đều không thích, nhưng nguyên nhân lại khác nhau. Ngô Mô-sê không sợ nhào bột và hấp màn thầu, thậm chí, còn thích tới Bạch Gia Trang mua bột là đằng khác. Nhưng bán màn thầu toàn phải nói chuyện với người trong thiên hạ, nên gã không thích. Chỉ là công việc liên quan đến màn thầu, nhưng cũng có cái thích, cái không thích. Ngô Hương Hương không thích bán màu thầu, vì ả chê đây là làm ăn kiểu cò con, thứ ả muốn làm hơn là mở một quán ăn. Mở quán ăn cần có vốn nhiều gấp trăm lần so với mở hiệu màn thầu, chẳng qua bây giờ tiền bán màn thầu chưa đủ vốn để mở quán ăn, nên mới phải tiếp tục bán. Hai vợ chồng, một người mang hoài bão lớn, còn người kia thì đến ngay cả ứng phó với hiện tại cũng gượng ép, nên hai người càng không thể nói chuyện hợp với nhau. Canh năm gà gáy, hai vợ chồng thức dậy nhào bột, hấp màn thầu. Ngô Mô-sê nhào bột là nhào bột, hấp màn thầu là hấp màn thầu, cặm cụi làm, chẳng có thời gian nói chuyện, mệt vã mồ hôi. Đang nhào bột, hấp bánh, Ngô Hương Hương lại ngừng tay, bắt đầu nói chuyện tương lai sẽ phải mở một quán ăn. Quán ăn trong tương lai của ả không phải là quán ăn tuềnh toàng chuyên bán bánh nướng với canh tạp pí lù, mà phải là một nhà hàng hoành tráng, có thể tổ chức tiệc tùng được. Quán ăn phải rộng bằng mười gian nhà, có thể phục vụ cùng một lúc tám bàn ăn. Phục vụ đủ món: gà, vịt, cá, thịt, chiên, xào, luộc, rán. Tính toán sơ như thế, thấy quy mô tuy có nhỏ một chút so với nhà hàng Hồng Thiện Thành ở phố Đông, nhưng cũng đáng để được gọi là nhà hàng, chứ không phải quán ăn. Sau lại nghe ra, Ngô Hương Hương thích mở quán ăn không chỉ vì thích cái sự bán cơm, phát nhanh hơn bán màn thầu, mà còn vì thích quang cảnh bán cơm. Ngày ngày, người qua người lại tấp nập, tiếng chủ tớ í ới. Trong bếp, tiếng thịt và rau bỏ vào chảo mỡ kêu xèo xèo. “Bùng” một tiếng, lòng chảo bén lửa, hơi nóng phả mù mịt. Thì ra, Ngô Hương Hương không chỉ thích quán ăn, mà còn thích cái không khí của quán ăn. Đây không chỉ đơn thuần là một kế sinh nhai, mà trong đó còn ẩn giấu rất nhiều những sở thích. Xem ra, không mở quán ăn không được với ả. Ngô Hương Hương càng nói càng hứng khởi, bèn hỏi Ngô Mô-sê:

- Anh có thích mở quán ăn không?

Ngô Mô-sê vốn chẳng thích thú gì chuyện mở quán ăn, thậm chí, còn ghét hơn cả bán màu thầu. Bởi nếu mở quán ăn, thì Ngô Hương Hương rõ ràng là bà chủ, còn gã chỉ là một anh phục vụ, lại phải suốt ngày nói chuyện với người trong thiên hạ. Khách ở quán ăn nhiều, nói chuyện với bọn họ tất sẽ đau đầu hơn cả lúc bán màn thầu. Nhưng Ngô Mô-sê đành phải gác lại cái sự ghét của mình, thuận theo ý Ngô Hương Hương:

- Thích.

Ngô Hương Hương liếc xéo gã, rồi đọc vị luôn:

- Lại nói xằng hả?

Tiếp đấy, ả cau mặt:

- Làm sai cũng chẳng sao, cùng lắm là bảo anh đần. Đằng này, suốt ngày nói xằng. Rốt cuộc là anh muốn gì, hả?

Thấy Ngô Hương Hương nổi nóng, Ngô Mô-sê vội chữa lại:

- Ờ thế thì, tôi không thích.

Ngô Hương Hương:

. Thế rốt cuộc là anh thích cái gì?

Ngô Mô-sê đành phải thú thật:

- Từ nhỏ tôi chỉ khoái La Trường Lễ ở La Gia Trang. Lão ấy hô tang rất nổi tiếng.

Ngô Hương Hương thấy gã cả đời chỉ khoái mỗi lão hô tang, đang tức mà vẫn phải bật cười.

Vừa nhắc đến hô tang, chưa được vài ngày đã có đám tang thật: Cha Chiêm qua đời. Thường ngày, cha Chiêm rất khỏe mạnh. Tuổi đã ngoài 70, nhưng cha vẫn lặn lội khắp huyện Diên Tân truyền giáo. Bệnh của cha bắt nguồn từ chuyện cha phải ở trong ngôi chùa hoang. Vốn dĩ, huyện trưởng Sử đã ra đi, tân huyện trưởng Đậu tới nhậm chức, cha Chiêm lẽ ra phải gặp Đậu đòi lại giáo đường. Trước đây, Diên Tân đã thay hai đời huyện trưởng, vị nào cha Chiêm cũng gặp để đòi lại nhà thờ, nhưng đều bị giội gáo nước lạnh. Không đòi còn đỡ, chứ hễ đòi, chưa biết chừng, cha muốn trụ lại ở Diên Tân cũng khó. Tân huyện trưởng Đậu xuất thân lính tráng, lại me bắn súng. Sau khi nhậm chức, Đậu tống cổ gánh tuồng ra khỏi giáo đường, đổi giáo đường thành doanh trại để ông ta huấn luyện dân binh. Cha Chiêm biết chắc, có gặp Đậu thì cũng chẳng khác gì “Tú tài mà gặp nhà binh. Dẫu có lý cũng thành sự linh tinh, lắm điều”. Vả lại, đã quá thất vọng với các vị huyện trưởng, nên cha Chiêm không tới nha huyện gặp Đậu để lý sự về cái giáo đường, mà tiếp tục ở lại trong ngôi chùa hoang. Ngày 18 tháng Bảy, trời oi bức, ngôi chùa hoang bốn bể thông thoáng, lẽ ra không nóng. Nhưng hôm ấy, đến ngay cả một sợi gió cũng không có. Buổi tối, cha Chiêm cũng giống như bao người Diên Tân khác, trèo lên mái nhà ngủ. Mái nhà bị nắng chiếu cả ngày trời, kỳ thực cũng nóng, nhưng tâm lý mọi người vẫn thấy mái nhà mát hơn trong nhà. Cha trằn trọc mãi đến tận nửa đêm. Nằm xuống, người đầm đìa mồ hôi. Ngồi dậy, vẫn mồ hôi đầm đìa. Không tài nào ngủ được. Canh năm, trời nổi gió, tưởng như cái mát thấm vào tim. Chẳng mấy chốc, cha ngủ thiếp đi. Nhưng sau đấy, cha bị trúng gió, sáng ngủ dậy thấy ngạt mũi, húng hắng ho. Cha Chiêm vốn định hôm ấy tới Giả Gia Trang cách phố huyện 70 dặm để truyền giáo. Cha ăn sáng xong, thì Tiểu Triệu đạp xe đến. Thấy cha trúng gió, cứ một tí lại ho, Tiểu Triệu ngẩng đầu nhìn trời. Mây kéo ùn ùn từ phía tây bắc tới. Tiểu Triệu chỉ là người đạp xe thuê cho cha Chiêm, không phải đồ đệ của cha, nên gã không gọi cha Chiêm là “cha”, mà chỉ gọi đơn giản là “ông già”. Gã bảo:

- Ông già ơi, tiết trời thay đổi đấy, ông lại đang ho thế này. Hôm nay đừng đi nữa.

Cha Chiêm nghĩ ngợi giây lát, vốn cũng định hoãn buổi đi. Nếu là tới làng khác truyền giáo, cha Chiêm hẳn đã quyết định ở nhà dưỡng bệnh, nhưng vì nơi định tới là Giả Gia Trang, mà Giả Gia Trang lại có lão Giả mù chơi đàn ba dây. Cha Chiêm định bụng sau khi truyền giáo xong sẽ tới nghe lão Giả chơi đàn. Cha nhìn trời, rồi bảo:

- Không sao. Trời râm càng mát, đỡ bị nắng chiếu vào đầu.

Hai người bèn lên đường. Phố huyện cách Giả Gia Trang 70 dặm. Vừa đi được mười dặm, trời đã mưa như trút nước. Cha Chiêm và Tiểu Triệu ướt như chuột lột. Lại thêm đường bùn lầy khó đi. Thấy chuyến này không thể tới được Giả Gia Trang, hai người đành quay về. Đường nhầy nhụa bùn. Tiểu Triệu vừa đạp hơi mạnh một tí, xe đã lại đứt xích. Trời mưa, không sửa được, hai người đành bộ. Bình thường đạp xe, mười dặm đường chỉ đi mất nửa tiếng đồng hồ. Giờ đội mưa đội gió, đường trơn, hai người đi mất hai canh giờ. Sau khi về đến nhà, cả hai đều bị ốm. Tiểu Triệu chỉ bị cảm lạnh, còn cha Chiêm sẵn bị trúng gió từ đêm hôm trước, hôm sau lại cảm lạnh nên sốt cao. Cha đã uống vài thang thuốc của hiệu thuốc Tế Thế Đường ở phố Bắc, nhưng bệnh không thấy thuyên giảm, mà còn nặng hơn. Từ lúc đổ bệnh cho đến khi qua đời chỉ mất có năm ngày. Cha Chiêm hưởng thọ 73 tuổi. Năm ngày trước lúc nhắm mắt, cha liên tục sốt cao. Lúc lâm chung, cha cũng chẳng để lại câu nào. Một người Ý sống ở Diên Tân 50 năm trời, cuối cùng đã ra đi đây đột ngột. Nghe nói cha Chiêm qua đời, Ngô Mô-sê bàng hoàng. Hai người, ngoài danh phận thầy trò ra, Ngô Mô-sê sở dĩ có được ngày hôm nay: nặn màn thầu ở hiệu màn thầu, âu cũng là nhờ có lời khuyên của cha Chiêm. Dẫu rằng, Ngô Mô-sê chưa hẳn đã hài lòng với cái ngày hôm nay, nhưng khi khuyên nhủ gã, cha Chiêm đã rất chân thành. Lần đầu tiên, cha không lấy danh nghĩa “Chúa”, mà lấy danh nghĩa một “người bác”. Khi ấy, lúc cha Chiêm gõ ống điều bồm bộp vào thành giường, trông cha giống như một người cha già. Lúc Ngô Mô-sê bán màn thầu ở ngã tư đầu phố, cha thường xuyên ghé qua quầy của Ngô Mô-sê mua màn thầu. Tuy đã không còn quan hệ thầy trò, nhưng Ngô Mô-sê vẫn gọi cha là “sư phụ”. Lúc mua màn thầu, cha Chiêm đưa tiền cho Ngô Mô-sê. Gã bảo:

- Kia sư phụ, con không lấy đâu.

Nhưng cha Chiêm tỏ ra rất hiểu và thông cảm:

- Nếu là ta tới nhà con ăn cơm, thì con không được nhận tiền của ta. Nhưng nay con đang làm ăn, hai chuyện khác hẳn nhau. Ta mua màn thầu mà con không lấy tiền, thì lần sau, ta chẳng dám đến nữa.

Hàng ngày, hiệu màn thầu xuất ra bao nhiêu bánh màn thầu đều có số lượng hẳn hoi. Nếu Ngô Mô-sê là chủ trong gia đình, gã sẽ không cần tiền của cha Chiêm. Nhưng hiệu màn thầu lại do Ngô Hương Hương làm chủ. Ngô Mô-sê sợ về nhà, thấy số màn thầu và số tiền không khớp, Ngô Hương Hương sẽ lại nhiếc gã, nên gã đành nhận tiền của cha Chiêm. Nay cha Chiêm đột ngột mất đi, Ngô Mô-sê nghĩ lại, thấy sư phụ ăn có mấy cái màn thầu mà mình cũng nhận tiền của sư phụ, bất giác thấy bi thương. Những lần bán màn thầu ở ngã tư đầu phố, Ngô Mô-sê thi thoảng cũng cho Xảo Linh đi theo. Xảo Linh chỉ có ban ngày mới theo gã ra phố. Còn ban đêm, sợ bóng tối, nên nó không dám đi. Ban ngày, có lúc ở ngã tư đầu phố buồn ngủ quá, nó khóc đòi về nhà. Hoặc nếu thấy đã bán hết một sọt màn thầu, nó bắt Ngô Mô-sê thả nó vào trong sọt không, đậy nắp lên, để nó ngủ trong đó. Người trên phố đều biết Xảo Linh nhút nhát. Lúc mua màn thầu, họ cố ý trêu nó:

- Chạy mau đi. Ở cổng Tây có một con yêu quái đang mò đến, nó chuyên ăn tim trẻ con đấy.

Xảo Linh liên khóc ré lên. Có lúc, nó sợ quá tè cả ra quần. Hoặc, có người bế thốc Xảo Linh lên:

- Xảo Linh, đi theo tao. Tao sẽ mang mày đi bán.

Xảo Linh lại khóc ré lên, chui vào sọt màn thầu. Ngô Mô-sê liền nổi nóng với kẻ đã trêu chọc Xảo Linh, đứng ra bảo vệ con bé. Xảo Linh gặp ai cũng sợ, trừ cha Chiêm. Lúc mua màn thầu, cha Chiêm cúi đầu nói chuyện với nó:

- Con gái, con mấy tuổi rồi?

Xảo Linh:

- Năm tuổi ạ.

Cha Chiêm liền nghĩ ngay đến chuyện truyền giáo:

- Con làm lễ rửa tội được rồi đấy.

Hoặc, mua màn thầu xong, cha bỏ đội chiếc bánh, đưa cho Xảo Linh một nửa. Xảo Linh cầm lấy ăn ngon lành. Có lúc, cha Chiêm cũng bế con bé. Nó chưa từng để người khác bế, nhưng cha Chiêm là ngoại lệ. Cha Chiêm:

- Sau này lớn lên, con phải tin theo Chúa nhé!

Xảo Linh:

- Chúa là gì ạ?

Cha Chiêm vẫn điệp khúc cũ:

- Khi đã tin theo Chúa, thì con sẽ biết con là ai, từ đâu tới và sẽ đi đâu.

Người khác nghe cha Chiêm nói đều cười giễu. Xảo Linh mới năm tuổi, nghe cha Chiêm nói thế, nó cứ ngây ra. Vì cái sự ngây ra của nó, mà cha Chiêm cảm thán với Ngô Mô-sê:

- Có lẽ con không có duyên với Chúa, nhưng đứa bé này lại như một tín đồ của Chúa vậy.

Lại bảo:

- Con người sống trong tội ác, nhưng lại không tự biết mình, làm Chúa cũng cảm thấy bất lực thay.

Lại bảo:

- Theo về tội lỗi là chết. Theo về thần thánh, mới sống.

Đột nhiên, mắt cha lóng lánh nước. Xảo Linh dùng bàn tay nhỏ bé của mình lau nước mắt cho cha. Hồi Ngô Mô-sê tin theo Chúa, câu này cha Chiêm nói đa hàng nghìn lần. Ngô Mô-sê nghe nhiều đến nỗi tại đóng vảy, nhưng cũng chẳng để tâm. Bây giờ, cha Chiêm qua đời, nhìn Xảo Linh lại nghĩ đến cha Chiêm, Ngô Mô-sê bất giác thấy lòng xao động. Gã thở dài não nề. Lúc cha Chiêm qua đời, Ngô Mô-sê không hề hay biết. Mãi đến trưa hôm sau, lúc đang bán màn thầu ở ngã tư dầu phố, gã mới hay tin. Ngô Mô-sê vội nhờ lão Triệu đóng giày bên cạnh trông hộ quây màn thầu, hối hả chạy tới ngôi chùa hoang ở phía tây phố huyện viếng tang. Vào trong chùa, thấy cha Chiêm mắt nhắm nghiền, nằm trên nệm cỏ, bên cạnh không một người thân. Giáo hội Diên Tân thuộc Giáo hội Khai Phong quản lý. Giáo hội Khai Phong thấy cha Chiêm truyền giáo 40 năm chỉ phát triển được tám tín đồ, đã thế cha lại có tranh cãi về giáo lý với cha Lôi - Hội trưởng Giáo hội Khai Phong. Nên lúc cha Chiêm còn sống, kinh phí Giáo hội Khai Phong rót cho Giáo hội Diên Tân năm sau ít hơn năm trước. Giờ cha Chiêm qua đời, bọn họ cũng không cử ai đến, chỉ gửi một bức điện chia buồn. Người họ chia buồn là cha Chiêm. Người nhận điện cũng là cha Chiêm. Hài thay. Bi thay. Có thể, phần vì họ sợ tốn kém chi phí mai táng, phần vì muốn nhân dịp này cắt đứt quan hệ với Diên Tân, để cho Thiên Chúa giáo ở Diên Tân tự sinh tự diệt. Giáo lý đã bất đồng, thì những tín đồ được bồi dưỡng bằng giáo lý bất đồng ấy tất cũng sẽ không thể là những tín đồ chân chính. Có thể cha Lôi đã nghĩ vậy nên không muốn thừa nhận những tín đồ do cha Chiêm phát triển. Ở Diên Tân, cha Chiêm có tám tín đồ. Tám người ấy lục tục đến viếng cha. Tiểu Triệu tuy bị cảm lạnh chưa khỏi hẳn, nhưng cũng gắng gượng đến. Lão Lỗ chủ xưởng tre, cũng coi là chỗ quen thân với cha Chiêm lúc sinh thời, tuy không tin theo Chúa, nhưng cũng đến. Mọi người kiểm kê tài sản của cha Chiêm. Số tiền cha để lại vừa đủ để mua một cỗ quan tài. Lão Lỗ đưa tiền cho Ngô Mô-sê, bảo gã tới cửa hàng quan tài của lão Dư ở phố Bắc mua một cổ. Tiết trời đang độ nóng nhất trong năm, thi thể cha Chiêm không để được lâu trong chùa. Ngày thứ ba, mọi người đưa thi thể cha ra ngoại thành chôn. Lúc hạ quan tài xuống huyệt, tám người tin theo Chúa cùng đọc mấy tiếng “A-men”. Mọi người biết rằng, sau lần đọc “A-men” này, Thiên Chúa giáo ở Diên Tân sẽ tan tác, mấy tín để không kìm được tiếng nấc nghẹn ngào. Chôn cất cha Chiêm xong, Ngô Mô-sê sực nhớ đến một việc. Lúc cha Chiêm còn sống, ngoài truyền giáo, cha rất mê tiếng đàn ba dây của lão Giả mù. Lần truyền giáo cuối cùng của cha cũng liên quan đến đàn ba dây. Hoặc giả, nếu không vì đàn ba dây, thì sẽ không có lần truyền giáo này, cha Chiêm cũng sẽ không bị ngấm nước mưa. Tại sao khi chôn cất cha Chiêm, mọi người chỉ mải đọc “A-men” và khóc, mà không nghĩ tới chuyện mời lão Giả mù Giả Gia Trang đến để lão ta chơi một bản nhạc tiễn cha Chiêm? Đến viếng cha Chiêm cả thảy có 11 người, nhưng xem ra, mọi người chẳng ai để tâm đến tâm sự của cha cả. Dù sao, cha Chiêm cũng đã an táng rồi, nói lại những điều này phỏng ích gì?

Chôn cất cha xong, mọi người lại quay về ngôi miếu hoang. Do cha Chiêm không có người thân, lão Lỗ chủ xưởng tre liền thay cha Chiêm làm chủ nhà. Lão ta đặt Quán canh cừu của lão Dương ở Cửa Tây mang đến 11 bát canh cửu và 110 chiếc bánh nướng. Mọi người ngồi xổm trong chùa cùng ăn bữa cơm tang, coi như đặt một dấu chấm hết. Cha Chiêm còn để lại một chiếc xe đạp. Phần vì nó cà tàng quá, chẳng đáng bao nhiêu tiền. Phần vì Tiểu Triệu bán hành từng đạp chiếc xe ấy chở cha Chiêm trong suốt bảy, tám năm trời, nên lão Lỗ cũng đứng ra định đoạt, giao chiếc xe đạp cho Tiểu Triệu. Lúc mọi người ăn xong, giải tán, Ngô Mô-sê nhìn bốn bề xung quanh, lại nhớ ngày trước, khi học kinh với cha Chiêm ở đây, cha vừa giảng kinh, vừa khịt khịt mũi. Mọi người ra về rồi, nhưng gã vẫn nán lại giây lát. Chợt, gã phát hiện một cuộn giấy để trong tấm nệm cỏ. Ngô Mô-sê nhặt lên xem. Hóa ra, đó là một bản vẽ giáo đường cha Chiêm mới vẽ. Hồi trẻ, cha Chiêm học lỏm kiến thức về xây dựng của ông cậu ở Ý. Mỗi nét vẽ của cha đều ngay ngắn, rõ ràng, còn ghi cả kích thước. Đó là một tòa giáo đường cao tám tầng theo kiểu kiến trúc Gothic. Ở giữa có mái vòm đường kính 40,6 mét. Đỉnh vòm cách mặt đất 60,8 mét. Tháp chuông cao 160 mét. Đỉnh tháp có một chiếc chuông lớn, đường kính 6 mét. Tường ốp đá Đại Lý⁴⁰. Tòa giáo đường có 72 khung cửa sổ. Kính cửa sổ được vẽ màu. Phía trên Cổng giáo đường dựng một cây Thánh giá vươn thẳng lên trời xanh. Giáo đường không chỉ hoành tráng về quy mô kiến trúc, mà đồ đạc bên trong cũng được cha vẽ ở bên cạnh, thứ nào thứ nấy đều đẹp tinh xảo. Tủ và bàn được cha Chiêm chú thích là đóng bằng gỗ bồ kết, bên trong bên ngoài bọc kim loại, xung quanh dát vàng. Rèm cửa ghi rõ may bằng len dê. Mái hiên làm bằng da dê đực và da hải cẩu. Giá đèn làm bằng kim loại mạ vàng, thò ra sáu nhánh. Trên mỗi nhánh có ba cái chén, trông giống như bông hoa hạnh. Thánh đàn cũng được ghi rõ là làm bằng gỗ bồ kết. Thánh bài làm bằng kim loại mạ vàng, trên đó khắc dòng chữ: “Theo về với Gia-ve⁴¹ để thành Thánh”. Lúc này, Ngô Mô-sê mới biết rằng, cha Chiêm tuy sống trong ngôi chùa hoang, nhưng lòng cha vẫn luôn hướng về giáo đường. Không phải tòa giáo đường đã bị mấy đời huyện trưởng chiếm giữ, mà là một tòa giáo đường hoành tráng hơn. Thoạt nhìn chỉ là một bản vẽ, nhưng nhìn kỹ thấy tất cả trên bản vẽ đều như sống động: 72 khung cửa sổ của giáo đường, khung cửa nào cũng được mở toang. Chuông lớn trên đỉnh tháp đánh từng hổi “boong boong”, tiếng chuông lanh lảnh, vang vọng. Cửa sổ giáo đường mở ra, trái tim Ngô Mô-sê dường như cũng có một cánh cửa sổ được mở ra. Trước đây, khi theo làm đồ đệ của cha Chiêm, tối tối nghe cha giảng kinh, gã chẳng cho vào tai một câu nào. Bây giờ, nhìn bản vẽ tòa giáo đường, gã có cảm tưởng, cha Chiêm là vị linh mục tốt nhất trên thế gian này. Tuy cả đời, cha Chiêm chỉ phát triển được tám tín đồ, nhưng tín đồ không quan trọng ở số lượng, mà ở niềm tin. Tuy tám người này chưa hẳn đã tin theo Chúa, nhưng ít nhất có một người tin theo Chúa, đó chính là cha Chiêm. Cha Chiêm tuy không truyền giáo được cho người khác, nhưng lại truyền được cho chính bản thân cha. Hồi cha còn sống, Ngô Mô-sê không hề tin vào Chúa. Giờ cha mất rồi, gã vẫn không muốn tin vào Chúa, nhưng chính cha đã làm gã tin vào Chúa. Ánh sáng trong lòng Ngô Mô-sê không phải đến từ Chúa, mà từ cha Chiêm.

40. Loại đá hoa cương nổi tiếng ở Đại Lý, Vân Nam.

41. Từ gốc: Yahweh, tức Thiên Chúa. Đọc là Gia-vê hay Ya-ve.

Xem xong tòa giáo đường, Ngô Mô-sê cuộn bản vẽ lại. Gã phát hiện phía sau còn có sáu chữ nhỏ như đầu ruồi, viết ngay ngắn theo thể chữ “khải”. Những chữ này cũng do cha Chiêm viết: “Lời thì thầm của ác quỷ”. Trái tim Ngô Mô-sê như bị một mũi dùi bất ngờ chọc vào, đau nhói. Nhưng đau xong, gã lại không biết mấy chữ ấy ám chỉ điều gì. Ngẫm nghĩ hồi lâu, thấy dường như những chữ này chẳng liên quan gì đến giáo đường, mà liên quan đến hàng nghìn hàng vạn người không tin theo Chúa và cha Chiêm. Thế mới biết, cả đời này, cha Chiêm không chỉ có bất lực, mà còn thấy hận những con người này. Chính bởi hận, nên cha mới xây một tòa giáo đường tráng lệ như thế. Cảm giác ấy của cha Chiêm, đột nhiên, lại có phần giống với một thứ cảm giác trong lòng Ngô Mô-sê mà từ trước tới nay gã chưa hề nghĩ ra. Trong lòng Ngô Mô-sê cũng luôn thường trực chữ “hận”.

Ngô Mô-sê muôn phần cảm khái, ôm bản vẽ của cha Chiêm về hiệu màn thầu Ngô Ký. Nửa đêm tỉnh dậy, gã lại giở bản vẽ ra ngắm nghía. Đầu tiên, gã ngắm sáu chữ ở mặt sau bản vẽ, sau đấy, lại ngắm tòa giáo đường ở mặt trước bản vẽ. Sáu chữ ấy, gã tưởng đã ngẫm nghĩ thấu đáo lắm rồi, nhưng sau nghĩ lại, lại thấy mông lung. Bàn gác mấy chữ ấy lại, để chú tâm nghiên cứu tòa giáo đường. Cùng ngắm, gã càng ngộ ra một số điều. Ngày trước Dương Gia Trang, Ngô Mô-sê từng lấy nan tre đan đồ chơi, như con sâu, con tôm, con mèo, con chó. Giờ gã chợt nảy ra một ý tưởng: Muốn lấy nan tre đan một tòa giáo đường giống như bản vẽ của cha Chiêm. Đương nhiên, không thể nào đan được một tòa giáo đường đúng với kích cỡ trong bản vẽ, mà chỉ có thể đan được một mô hình đại khái. Người trên thế gian này chẳng ai đoái hoài đến tâm tư của cha Chiêm, nhưng lần này, Ngô Mô-sê dự định đoái hoài đến tòa giáo đường của cha. Cái sự đoái hoài ấy không phải là để tưởng nhớ cha, mà là vì cánh cửa sổ đã mở trong lòng gã.

Mười ngày sau, Ngô Mô-sê khởi công. Lạt tre không thiếu, xưởng tre của lão Lỗ có mà đây thanh tre bị pha hỏng. Bán màn thầu ở ngã tư đầu phố xong, lúc về ngang qua xưởng tre của lão Lỗ, Ngô Mô-sê nhân tiện vào trong nhặt tre hỏng mang về, rồi đập giập thành nan tre, khỏi phải tốn tiền. Ngày thường, cứ đến canh năm là gã Mô-sê thức dậy, nặn bột, hấp màn thầu. Bây giờ, gã dậy từ canh hai, rồi chui vào bếp, châm đen, vừa nhìn bản vẽ, vừa nghiên cứu tòa giáo đường. Đan một tòa giáo đường cao tám tầng mất công mất sức hơn đan một con mèo, con chó nhiều. Con mèo, con chó, chỉ mất thời gian ăn bữa cơm là có thể đan được hai, ba con. Còn bây giờ, gã đã đan năm ngày liền, mà vẫn chưa xong phân nền. Mất Công mất sức không phải ở khâu đan, mà tính toán bố trí xem đan thế nào mới thật là lao tâm khổ tứ. Có lúc, xem bản vẽ chán chê, nhưng cũng chẳng đan được mấy lạt. Đan không tốn sức, nghĩ mới tốn sức. Vừa đan được mấy lạt đã lại đến canh năm, đến lúc phải nặn bột, hấp màn thầu. Ngô Mô-sê liền gác lại tòa giáo đường, chạy tới buồng màn thầu nặn bột, hấp màn thầu. Xảo Linh thấy Ngô Mô-sê đan tòa giáo đường, thấy hay hay. Có lúc, nửa đêm thức dậy đi tiểu xong, nó lại chạy vào bếp xem. Ban đêm đan nan tre ở nhà khác với mùa Xã Hỏa dịp Tết Nguyên Tiêu. Múa diễn ra vào ban ngày, như thế, sẽ làm lỡ việc bán màn thầu. Còn bây giờ dậy sớm, có lỡ thì chỉ là lỡ giấc ngủ của chính gã. Thấy ngày nào Ngô Mô-sê cũng dậy sớm đan nan, Ngô Hương Hương lúc đầu mặc kệ. Có lúc tò mò, ả cũng chui từ đống chăn ra, khoác thêm chiếc áo, tới bếp ngồi chầu hẫu xem. Những tưởng Ngô Mô-sê chỉ là cả thèm chóng chán, đan được vài ngày lại bỏ. Nhưng một tháng rồi, vẫn thấy gã đan, đêm nào cũng dậy từ canh hai. Công trình vừa mới xong tầng một, còn bảy tầng khác vẫn đang chờ gã. Ngô Hương Hương Có vẻ bực:

- Suốt đêm chong đèn đan cái này để làm gì cơ chứ?

Ngô Mô-sê:

- Không lỡ Công việc làm ăn là được.

Ngô Hương Hương thấy gã nói thế, liền sửng cồ:

- Sao lại không lỡ Công việc làm ăn? Có mà lỡ khối ra đấy. Ngoài hấp màn thầu ra, nếu đã rỗi việc như thế, thì tại sao không đi buôn hành?

Lại chuyện nọ xọ chuyện kia. Của đáng tội, hồi Khương Hổ còn sống, ngoài những lúc bán màn thầu ra, gã cũng đi buôn hành thật. Gã cùng đám Bố, Lại tới tận Thái Nguyên đánh hành đùi gà về bán ở chợ phiên Diên Tân. Hiệu màn thầu ba gian bây giờ cũng là xây bằng tiền hai vợ chồng bán màn thầu và tiền Khương Hổ buôn hành. Lúc ấy, Ngô Hương Hương cũng chỉ là tức lên, buột miệng nói ra thế, nhưng sau nghĩ lại, thấy đúng quá. Chẳng thà ả ở nhà bán màn thầu, còn Ngô Mô-sê tới Sơn Tây buôn hành. Một là để cho gã có dịp mở mang kiến thức, cái đầu đần độn sẽ đỡ đần hơn. Hai là đi buôn hành thì gia đình cũng có thêm một khoản thu nhập. Đi buôn hành phải ăn ở vạ vật, vất vả hơn bán màn thầu ở nhà, nhưng lại nhiều hơn, gom đủ tiền sớm ngày nào là có thể mở quán ăn sớm ngày ấy. Nghĩ thế, Ngô Hương Hương tới tìm Bố và Lại, nhờ bọn họ khi nào đi buôn hành thì cho Ngô Mô-sê đi cùng. Bố và Lại nể tình Khương Hổ đã khuất, nên nhận lời. Ngô Hương Hương về nhà nói lại với Ngô Mô-sê, nhưng Ngô Mô-sê không thích buôn hành. Không thích không phải vì sợ ra ngoài vất vả, mà vì như vậy lại phải đối phó với người trong thiên hạ. Vả lại, tòa giáo đường vừa mới đan được từ tầng một lên tầng hai, đương là lúc căng, ra ngoài, sợ lỡ mất. Cái sự lỡ ở đây không phải sợ lỡ thời gian, mà vì trong đầu gã đang có biết bao nhiêu là ý tưởng, giờ mà đi buôn hành, sợ khi về, quên tiệt mất. Ngô Hương Hương thấy gã lưỡng lự, biết gỗ quyến luyến tòa giáo đường, liền nổi đóa:

- Anh chỉ biết nghĩ đến cái giáo đường của anh thôi, sao anh không nghĩ một chút cho cái quán ăn của tôi nhỉ?

Lại bảo:

- Anh không đi buôn hành cũng được. Để tôi đốt ngay cái giáo đường ấy cho anh xem!

Rồi đứng dậy, toan vào bếp. Ngô Mô-sê vội đứng lên ngăn ả lại:

- Thôi, khỏi phải nói gì nữa. Để tôi đi buôn hành.

Ngày mồng mười tháng Chín âm lịch năm ấy, Bố và Lại đi Thái Nguyên buôn hành. Ngô Mô-sê đành gác lại tòa giáo đường đang đan dở, đánh xe lừa cùng đi tới Thái Nguyên. Đi buôn hành kể ra cũng được coi là việc làm ăn nghiêm túc. Có điều, cái sự buôn hành ấy lại bắt nguồn từ tòa giáo đường của cha Chiêm, phía sau nó còn kéo theo cả cái quán ăn Ngô Hương Hương hằng ấp ủ. Nhân và quả chẳng liên quan đếch gì đến nhau, làm Ngô Mô-sê dở khóc dở cười.

Ngô Mô-sê chưa từng quen biết Bố và Lại. Lúc lên đường rồi mới biết, Bố và Lại cũng thuộc loại ma cũ bắt nạt ma mới, chẳng khác gì Tháp - gã Nội Mông ở xưởng nhuộm Tưởng Gia Trang khi xưa, và cả đám nhân viên ở nha huyện. Trên đường đi, bọn họ chỉ nói chuyện với nhau, chẳng hỏi han gì Ngô Mô-sê. Chuyện này, Ngô Mô-sê có thể hiểu được. Tuy Khương Hổ và Ngô Mô-sê đều là chồng của Ngô Hương Hương, nhưng bọn họ là bạn của Khương Hổ, chứ không phải bạn của Ngô Mô-sê. Không nói chuyện lại hay, gã càng được yên tĩnh. Lúc ăn Cơm trong quán, bọn họ toàn sai gã bưng trà rót nước, còn bản thân thì ngồi rung đùi. Buổi tối ngủ ở phòng trọ, tuy là mùa thu, nhưng gió đã se se lạnh, bọn họ tranh ngủ trên giường có lò sưởi, bắt gã ngủ ở cửa. Nửa đêm, bọn họ sai gã dậy lấy cỏ cho lừa ăn, còn bọn họ vẫn thản nhiên nằm trong chăn ấm. Lúc nói chuyện với nhau, bọn họ cũng có khi bất đồng, nhưng hễ cứ sai bảo Ngô Mô-sê là lại đồng thuận. Trước đây, Ngô Mô-sê đã từng làm đậu phụ, mổ lợn, nhuộm vải, gánh nước, trồng rau, nặn bột, hấp màn thầu, nhưng buôn hành thì chỉ là lính mới tò te. Kể ra, nói cho sâu xa một chút, thì người ta là sư phụ của mình, trên đường đi có ra oai một tí, thì Ngô Mô-sê cũng có thể nhẫn nhịn được. Ba người đánh ba cỗ xe lửa, đi hai ngày hai đêm thì ra khỏi địa giới Hà Nam. Sẩm tối ngày thứ ba thì tới phố huyện Tẩm Nguyên, tỉnh Sơn Tây. Đây chính là nơi mà ba năm trước Khương Hổ đánh nhau với gã Sơn Đông rồi bị hắn ta đâm chết. Ba người tìm quán trọ thuê phòng, cho lừa ăn, rồi đi dọc phố tìm quán ăn. Bố nói:

- Tớ là tớ không dám tới quán ăn Khương Hổ bị đâm chết khi xưa nữa đâu đấy. Lần nào ngang qua đấy, tớ cũng sợ vãi linh hồn.

Lại:

- Thế mà đã ba năm rồi. Thi thoảng nghĩ lại, thấy Khương Hổ thật trượng nghĩa.

Rồi liếc xéo sang Ngô Mô-sê, cảm thán:

- Người cũ vừa đi thì người mới đã tới.

Ngô Mô-sê biết, bọn họ khen Khương Hổ trước mặt gã là có ý chê gã kém. Nhưng kiểu nói bóng gió ấy, Ngô Mô-sê đã nghe quá nhiều. Chẳng muốn tranh cãi với bọn họ, nên gã và như không nghe thấy gì. Thêm nữa, lần đầu đến Tẩm Nguyên, gã chỉ mải ngó nghiêng hàng quán hai bên phố. Đang đi, chợt có người gọi từ phía sau:

- Ba bác gì ơi!

Cả ba ngoái đầu lại, thấy một chiếc xe ngựa đang đỗ bên đường. Có hai người đang đứng đằng trước xe, bọn họ nói giọng Sơn Đông. Trên xe, hành chất cao như núi. Nhưng không thấy ngựa đóng vào càng xe. Hai gã Sơn Đông, một mập, một gấy. Gã gầy:

- Trông dáng các bác, chắc cũng dân đi Thái Nguyên buôn hành

Ngô Mô-sê không dám lên tiếng. Bất ngờ bị người khác gọi lại, Bố có vẻ khó chịu:

- Việc ai nấy làm. Buôn hành hay không thì việc gì đến ông Gã béo mỉm cười:

- Bác hiểu lầm rồi. Chúng em là người huyện Táo, Sơn Đông, cũng tới Thái Nguyên buôn hành. Trên đường về ngang qua đây. Một người bạn bị ốm, nôn ra máu. Chúng em đã nhờ bác sĩ ở đây khám. Nhưng bác sĩ thấy bọn em là người nơi khác đến nên chém giá cao quá. Ở đây, chúng em lạ nước lạ cái, để cứu bạn, đành phải giơ cổ cho tay bác sĩ ấy chém đẹp. Bọn em ở đây đã ba ngày nay rồi. Bạn em vẫn chưa khỏi bệnh, tiền mang theo đã hết, mà vẫn còn phải nợ một đống tiền thuốc. Chẳng còn cách nào, bọn em định bán non xe hành này để lấy tiền chữa bệnh cho bạn. Hành này là hành Thái Nguyên, bọn em mua giá gốc là ba xu sáu một cân. Giờ để lại cho các bác, mỗi cân, em xin các bác bốn xu. Các bác vừa đỡ phải đi lại xa xôi, mà bọn em thì cũng được chữa cháy.

Ba người nghe xong, thấy vụ làm ăn này cũng hời. Bố và Lại thường xuyên đi Thái Nguyên buôn hành, nên biết bọn họ nói đúng giá. Từ Tẩm Nguyên tới Thái Nguyên còn phải đi hai ngày hai đêm nữa, cả đi cả về là bốn ngày bốn đêm. Mua được hành Thái Nguyên ngay tại Tẩm Nguyên đồng nghĩa với việc tiết kiệm được bốn ngày bốn đêm đi đường. Mỗi cân hành tuy có đắt hơn bốn chinh so với mua ở Thái Nguyên, nhưng tiết kiệm được bốn ngày bốn đêm đi đường thì cũng có nghĩa là tiết kiệm được khoản chi tiêu ăn uống của ba người và ba con lừa trong bốn ngày bốn đêm. Tính ra vẫn hời. Nhưng Lại tỏ ra hoài nghi:

- Hành có chuẩn không đấy? Hay không phải hành Thái Nguyên mà lại nói là hành Thái Nguyên

Gã béo người Sơn Đông:

- Các bác nếm thử thì biết.

Bố lại nghi ngờ:

- Thế ngựa của mấy ông đâu?

Gã gầy người Sơn Đông:

- Ngựa đang ăn trong nhà trọ. Bọn em không dám bán ngựa, vì nếu không có ngựa kéo xe thì bọn em hết cách về.

Lại đi đến lật hành để xem. Trước tiên, gã xem độ mập của cọng hành, rồi lại rút ra một nhánh dưới đáy đồng hành cho vào mồm nhấm. Nhám xong, Lại gật đầu với Bố:

- Đúng hành Thái Nguyên thật.

Rồi hỏi gã Sơn Đông:

- Có bao nhiêu cân tất cả?

Gã béo:

- Dạ, không nhiều cũng không ít. Tổng cộng là sáu nghìn cân.

Bố nháy mắt ra hiệu với Lại, rồi nói với gã Sơn Đông:

- Không mua.

Lại hiểu ý, kéo tay Ngô Mô-sê. Cả ba quay người bỏ đi. Gã béo Sơn Đông cũng không chèo kéo:

- Không mua thì thôi. Có đi hai ngày hai đêm nữa thì cũng chỉ mua được loại hình này thôi.

Lại bảo:

- Hôm nay gặp toàn những người không biết điều.

Thấy gã nói thế, Bố liền đứng lại:

- Không phải chuyện biết hay không biết điều. Mà cái gì cũng phải hợp lý.

Gã gầy người Sơn Đông:

- Nghĩa là sao?

Bố:

- Có câu: Hàng không có đầu ra là hàng chết. Nếu ông thật lòng muốn bán xe hành này, thì phải bớt giá xuống.

Gã gây người Sơn Đông:

- Bọn em cất công vận chuyển từ Thái Nguyên tới đây, một cần thêm có bốn chinh. Chẳng lẽ, thế cũng quá đáng sao, hai bác?

Bố:

- Nếu ông vẫn giữ nguyên giá, thì thôi vậy.

Gã gầy:

- Các bác là người Hà Nam, làm gì mà chém bọn em như tay bác sĩ Sơn Tây kia thế:

Bố:

- Thế thì thôi vậy.

Rồi lại kéo Lại và Ngô Mô-sê đi. Gã béo bước tới níu Bố lại:

- Kìa hai bác! Cứu người là trên hết. Coi như các bác giúp bạn em vậy. Bọn em không lấy bốn chinh nữa. Xin các bác ba chinh.

Bố:

- Một chinh thôi.

Sau một hồi cò kè, mỗi bên chịu thiệt một chinh, thống nhất giá ba xu tám một cân hành. Sau đây, hai gã Sơn Đông về nhà trọ dắt ngựa đến, chở xe hành tới nhà trọ đám Bố, Lại và Ngô Mô-sê ở. Cả bọn dỡ hành xuống, chong đèn lên cân. Do bị phơi nắng phơi gió mấy ngày, nên 6.000 cân hình bị ngót còn 5.920 cân. Gã gầy người Sơn Đông than thở:

- Loáng cái đã hao mất 80 cân. Thật, sau này chẳng dám buôn bán kiểu này nữa.

Hai gã Sơn Đông đi rồi, đám Bố, Lại, Ngô Mô-sê chao ôi là hoan hỉ. Đỡ được bốn ngày bốn đêm đi đường mà vẫn mua được hành Thái Nguyên, lại còn là hành khô nữa chứ. Về đến nhà, chỉ cần vẩy tí nước lên là hành lại lên cân như thường. Tính ra, thấy lời lãi đủ đường. Trong quá trình đàm phán, Bố có công lớn nhất, Lại cũng có Công hỗ trợ với Bố, nên Bố đòi lấy 2.200 cân, Lại đòi 2.000 cân, còn lại 1.720 cân là phần của Ngô Mô-sê. Hành của Ngô Mô-sê tuy ít hơn đám Bố, Lại, nhưng sự thực là gã cũng đỡ tốn nước bọt hơn. Sáng sớm hôm sau, cả bọn vui vẻ đánh xe lừa quay về Diên Tân.

Về tới Diên Tân đã là quá nửa đêm ngày thứ sáu. Lúc tới phố huyện, Ngô Mô-sê chia tay với Bố và Lại, một mình đánh xe lừa về hiệu màn thầu ở phố Tây. Sợ làm mất giấc ngủ của Ngô Hương Hương và Xảo Linh, nên Ngô Mô-sê khẽ khàng mở cửa, dắt lừa rón rén đi vào sân. Đồng thời, gã cũng muốn đem lại một bất ngờ cho Ngô Hương Hương. Chưa đến Thái Nguyên, mà đã mua được một xe hành Thái Nguyên, mới ra quân trận đầu đã thắng lớn. Ánh trăng bàng bạc như rắc sương xuống sân. Đang định dỡ hành xuống xe, Ngô Mô-sê chợt thấy trong phòng Xảo Linh sáng đèn. Mình không ở nhà, sao con bé không ngủ với mẹ nhỉ? Chắc hai mẹ con lại giận dỗi nhau chuyện gì. Hoặc giả, hai mẹ con ngủ phòng Xảo Linh, nhưng quên tắt đèn. Ngô Mô-sê không dỡ hành xuống xe vội, mà tới trước cửa sổ phòng Xảo Linh nhìn vào trong. Cửa Sổ dân rèm giấy, vừa vặn có một lỗ thủng. Ngô Mô-sê ghé mắt sát lỗ thủng nhìn vào trong. Hóa ra, chỉ có một mình xảo Linh đang ngủ trên giường. Nó nằm ngửa, chân tay dạng ra, chăn bị đạp tung ra ngoài, hở cả rốn. Nó nói một câu gì đó trong mơ, trở mình rồi lại ngủ say như chết. Ngô Mô-sê đoán hai mẹ con hẳn đã cãi nhau. Gã lắc đầu mỉm cười, rồi lại đi dỡ hành. Chợt, gã như nghe thấy có tiếng người nói chuyện trong phòng ngủ của gã và Ngô Hương Hương. Lúc đầu, gã tưởng Ngô Hương Hương nói mê, nhưng sau nghe kỹ, thấy là một giọng nam, một giọng nữ. Bất thình lình, tóc gã như dựng ngược cả lên. Gã lại thôi dỡ hành, tới sát phòng ngủ của mình. Trong phòng quả nhiên có người. Ngô Hương Hương:

- Anh về mau lên, kẻo Xảo Linh thức giấc.

Lại bảo:

- Gà sắp gáy rồi, em còn phải dậy nặn bánh.

Tiếng mặc quần áo sột soạt. Ngô Hương Hương:

- Đây là lần cuối cùng đấy nhé.

Giọng một người đàn ông:

- Tay ấy phải mấy ngày nữa mới về cơ mà.

Ngô Hương Hương:

- Con vợ anh mà biết, thì không phải chuyện đùa đâu.

Gã đàn ông:

- Anh cho nó về nhà mẹ đẻ rồi. Phải ngày kia nó mới về.

Ngô Hương Hương:

- Ngày mai, anh không được đến đâu đấy.

Gã đàn ông:

- Đã ba, bốn năm rồi. Có việc gì đâu?

Đầu Ngô Mô-sê như nổ đánh “rầm”. Đầu gã bị nổ đánh “rầm” không phải vì chuyện Ngô Hương Hương lén lút quan hệ với trai, vậy mà gã sống với ả đã hơn một năm, vẫn không hề hay biết. Mà vì gã đàn ông trong phòng ấy, nghe giọng nói, không phải ai khác mà chính là Cao, gã thợ bạc ở ngay sát vách. Nhưng đấy vẫn chưa phải là chuyện làm gã sửng sốt nhất. Nghe câu chuyện của bọn họ, dáng chừng bọn họ chim chuột với nhau đã ba, bốn năm nay rồi. Không những bản thân gã không phát hiện ra, mà đến ngay cả chồng cũ của Ngô Hương Hương là Khương Hổ cũng không phát hiện ra. Không những chồng mới bị cắm sừng, mà cả chồng cũ cũng bị cắm sừng. Ngô Mô-sê những tưởng Ngô Hương Hương “lấy” gã là để hai người sống chung qua ngày, nào ngờ lại là làm lá chắn hộ kẻ khác. Ngay như chuyện gã đi Sơn Tây buôn hành lần này, những tưởng chỉ là cái sự buôn hành, cùng lắm là cái sự mở quán ăn trong tương lai, ai ngờ, đằng sau hai cái sự ấy lại là nối giáo cho giặc. Ngày thường Ngô Hương Hương nổi nóng với mình, sau đấy phát triển đến độ thượng cẳng chân hạ cẳng tay với mình, vậy mà mình còn sợ ả. Đã thế, mình cũng chẳng thèm đôi co với ả, việc gì cũng chiều theo ý ả, tự mình nuốt cục giận. Bây giờ nghĩ lại, thấy cái thằng mình ngoài thật thà ra, còn bị mắc lừa kẻ khác. Thật là nhu nhược đủ đường, nhu nhược hết chỗ nói. Còn nữa cái tên gian phu họ Cao. Ngày thường, hắn còn là bạn thân của mình. Những chuyện gì không thông tỏ, mình còn tìm hắn để giãi bày. Mỗi lời nói, câu chữ của hắn đều sao mà có trước có sau, có lý có tình. Bây giờ hóa ra, hắn nói một đằng, trong bụng nghĩ một nẻo, dám lấy Ngô Mô-sê ta ra làm trò đùa. Lúc này, trong phòng lại có tiếng rì rầm. Ngô Hương Hương:

- Sau này mình mở quán ăn là không được lén lút, thậm thụt như thế này đâu đấy nhé. Anh làm gì thì làm.

Cao:

- Em yên tâm, cái con bệnh hoạn nhà anh, nó sống chẳng được bao lâu nữa đâu.

Ngô Hương Hương:

- Còn cái tên vô tích sự kia thì sao?

Ngô Mô-sê hiểu, “cái tên vô tích sự kia” mà Ngô Hương Hương đang nói đến là để chỉ mình. Cao ôn tồn:

- Cái tên vô tích sự ấy tuy ngờ ngờ nghệch nghệch, nhưng cũng được việc đấy chứ. Lần trước, anh bày kế cho em bảo nó đi giết Khương Long, Khương Cẩu, chẳng phải đã trấn được nhà họ Khương đấy thôi?

Ngô Hương Hương:

- Tôi hiểu rồi, ý anh là muốn tôi tiếp tục sống tạm bợ với nó chứ gì? Hồi Khương Hổ chết, anh bảo sợ con vợ anh nó tức lên sẽ chết ngay tức thì. Thế sau này nó chết thật, thì anh định thế nào?

Cao:

- Để đến lúc nó chết hãng hay. Còn thằng ngu ngơ kia, muốn tống khứ nó lúc nào mà chẳng được?

Đầu Ngô Mô-sê lại nổ đánh “rầm” một tiếng. Trước đây, Cao không phân giải chuyện gia đình giúp Ngô Mô-sê, gã những tưởng hắn ta sợ gây chuyện thị phi, bây giờ mới biết, hắn ta là kẻ mưu mô quỷ quyệt. Mưu mô quỷ quyệt cũng chẳng sao. Đằng này, hắn ta không tư vấn cho Ngô Mô-sê, nhưng lại lén lút bày mưu cho Ngô Hương Hương. Kể cả chuyện Ngô Mô-sê tới hiệu bật bông Khương Kỷ ở phố Nam giết người, vốn cứ tưởng ấy là do Ngô Hương Hương xúi giục, bây giờ mới biết, kẻ chủ mưu đằng sau lại là Cao. Đến chuyện giết người mà còn nghĩ ra, thì thử hỏi còn có chuyện gì mà hắn ta không dám nghĩ? Vốn cứ tưởng mình và Ngô Hương Hương không hợp tính nhau, nên cứ hục hặc nhau suốt. Bây giờ mới biết, ngoài mặt thì là mình đấu với Ngô Hương Hương, nhưng kỳ thực, đằng sau lại là đấu với Cao. Chưa biết chừng, chuyện Ngô Hương Hương đòi mở quán ăn cũng là ý của Cao. Ngày thường bán màn thầu, buổi trưa lúc Ngô Mô-sê về nhà, thường thấy Cao đứng ở sân nhà mình nói chuyện với Ngô Hương Hương, tưởng chỉ là hàng xóm láng giềng nói chuyện phiếm với nhau, nên không để ý. Ai ngờ, hai đứa chúng nó biết rõ mười mươi mối quan hệ tay ba, chỉ duy nhất có Ngô Mô-sê là chẳng biết cái đích gì. Đã thế, lúc vui vẻ xong, chúng nó còn mở miệng khen chê Ngô Mô-sê, bảo Ngô Mô-sê là “kẻ vô tích sự”. Trước đây, khi phân giải chuyện đúng sai cho người khác, Cao hay nói ba câu. Trong đó có một câu là: “Làm thì có thể thế, nhưng không thể nói như thế được”. Chuyện ba người bây giờ rơi đúng vào tình huống như vậy. Sự việc đành là xảy ra như thế, nhưng tình và lý đều không thể nào nói cho xuôi được. Dở một nỗi, những cái tình, cái lý ấy, Ngô Mô-sê chưa từng bao giờ nghĩ tới. Giờ nó sờ sờ ra đấy, cảm giác đầu tiên của Ngô Mô-sê không phải là tức giận, mà là hoang mang, không biết phải xử trí ra làm sao. Đột nhiên, gã thấy nôn nao, toàn thân co giật, phải ngồi thụp xuống. Mãi đến khi Cao mặc xong quần áo, mở cửa phòng, Ngô Mô-sê mới bất ngờ đứng bật dậy, làm Cao giật bắn mình. Trong lúc hoảng hốt, Cao nói năng không còn ôn tồn nữa. Giọng nói cũng không còn nhỏ nhẹ, mà thất thanh:

- Sao bảo mấy ngày sau ông mới về cơ mà?

Cứ như thể, về sớm vài ngày là lỗi của Ngô Mô-sê không bằng. Tiếng kêu thất thanh không chỉ làm Ngô Hương Hương đang ở trong phòng thất kinh, mà còn làm cho Ngô Mô-sê choàng tỉnh khỏi cơn mụ mị. Ngô Hương Hương hớt hải từ trong nhà chạy ra, trông thấy Ngô Mô-sê, ả đứng ngây như phỗng. Sau khi choàng tỉnh, Ngô Mô-sê chẳng nói chẳng rằng, quay người đi vào trong bếp. Lúc đi ra, tay gã lăm lăm con dao tai trâu do Khương Hổ để lại. Đây chính là con dao Ngô Mô-sê đã dùng trong lần “đại náo Diên Tân thành” hồi năm ngoái. Lần trước cầm dao là để hư trương thanh thế, còn lần này cầm dao là có ý giết người thật. Cao và Ngô Hương Hương cũng bừng tỉnh, “ối” lên một tiếng, rồi vọt ra phố chạy tháo thân. Anh chạy đường anh, ả chạy đường ả. Bọn họ chạy đằng trước, Ngô Mô-sê đuổi đằng sau. Rốt cuộc, do Ngô Mô-sê vừa mới buôn hành ở Sơn Tây về, đi mấy trăm dặm đường, lại thêm phen choáng váng. Còn đám Cao và Ngô Hương Hương chỉ nhà, không phải đi xa, lại đang lúc chạy tháo thân, nên Ngô Mô-sê chỉ đuổi theo được đến ngã tư đầu phố là chịu. Hai đứa bọn họ chui vào một con hẻm mất dạng. Ngô Mô-sê thở dốc, ngồi thụp xuống. Ngã tư đầu phố không một bóng người. Từ xa vọng đến tiếng gõ mõ điểm canh của Nghê Tam. Sau một hồi hổn hển lấy sức, Ngô Mô-sê lại đứng dậy, nhưng gã không đuổi tiếp. Đầu gã nảy ra một ý khác. Gã quay về hiệu màn thầu, dỡ hành xuống sân, rồi dắt xe lừa ra, đi về hướng Bạch Gia Trang. Lúc tới Bạch Gia Trang, trời vừa tảng sáng. Ngô Mô-sê gõ cửa nhà mẹ đẻ của Bạch - vợ Cao. Thấy Bạch, Ngô Mô-sê mặt buồn như có tang, bảo Cao đột ngột đổ bệnh, Bạch phải về nhà ngay. Bạch không hiểu nội tình bên trong, run run rẩy rẩy, chẳng kịp mang theo tay nải, cứ thế trèo lên xe lừa của Ngô Mô-sê đi về. Thâm ý của Ngô Mô-sê là, Bạch là người không được phép tức giận, bởi hệ tức giận là ả lên cơn động kinh. Ngô Mô-sê định bụng, đợi đến lúc về phố huyện sẽ kể cho Bạch nghe ngọn ngành, hai năm rõ mười chuyện Cao và Ngô Hương Hương quan hệ vụng trộm, để Bạch xâu xé với đám Cao và Ngô Hương Hương, còn bản thân Ngô Mô-sê thì sẽ tọa sơn quan hổ đấu. Chuyện này có thể giúp Ngô Mô-sê hả giận còn hơn cả chuyện giết đôi gian phu dâm phụ chúng nó. Giết người thì chỉ một nhát dao là xong, còn quá trình xâu xé này thì e là phải mất vài ngày. Cao tuy nói Bạch sớm muộn sẽ chết, nhưng bây giờ, ả vẫn chưa chết. Chưa chết cũng có cái hay của chưa chết. Nếu như Bạch chết ngay được trong vụ này thì là hay nhất, để xem bọn Cao và Ngô Hương Hương xử lý thế nào. Nếu chết người, vụ việc sẽ không còn đơn thuần chỉ là chuyện quan hệ vụng trộm nam nữ. Phen này, chết người không phải do Ngô Mô-sê giết người, mà do đám Cao và Ngô Hương Hương bức tử một người. Để xem, đám Cao và Ngô Hương Hương sẽ giải quyết thế nào. Đã là việc tồi tệ, thì hãy để cho nó tồi tệ tới tận đáy. Không chỉ xả giận cho mình, mà cũng để báo thù cho gã Khương Hổ mà mình chưa từng biết mặt. Ngô Mô-sê bất giác cảm thấy gã trưởng thành lên rất nhiều. Bất chợt cũng phát hiện ra, nội tâm gã còn có một mặt sáng. Hóa ra, mặt sáng ấy chính là mặt thâm độc. Có thể trước đây không có, nhưng chính đám Ngô Hương Hương và Cao, một kẻ là vợ gã, một kẻ là người bạn tin cậy của gã, đã tận tình dạy dễ gã mà thành. Khiến cho Ngô Mô-sê từ một gã thật thà, cục mịch giờ biến thành một kẻ nham hiểm, mưu mô.

Nhưng Ngô Mô-sê đã tính toán nhầm. Lúc gã đánh xe lửa chở Bạch về tới phố huyện đã là buổi trưa ngày hôm sau. Đám Ngô Hương Hương và Cao đã cuốn xéo khỏi Diên Tân từ khi nào. Biết chuyện, bệnh của Bạch lại tái phát. Toàn thân ả co giật, sùi bọt mép, ngã vật xuống đất, chết ngất. Ngô Mô-sê hốt hoảng, vội vàng đưa ả tới hiệu thuốc Tế Thế Đường của ông Lý ở phố Bắc.

14

Lúc bỏ đi, Cao và Ngô Hương Hương đều lấy đi một vài thứ ở nhà mình làm lộ phí cho cuộc tháo chạy. Cao lấy đi một ít đồ bạc của hiệu bạc. Số bạc ấy, một nửa là của hiệu bạc, Cao vừa chế tác xong bày trong tủ kính để bán. Còn một nửa là số hàng cũ khách hàng gửi tại hiệu bạc như: khuyên tai, lắc tay, nhẫn, trâm,... để Cao lau chùi, hoặc nấu lại, hoặc đổi mẫu mã. Cao cuốn gói chuồn, để lại một mình Bạch. Khách hàng chẳng buồn quan tâm đến chuyện Cao và Ngô Hương Hương theo nhau bỏ trốn, chỉ xót xa cho số bạc của mình, nên kéo đến tìm Bạch bắt đền. Nhưng Bạch đang bị bệnh động kinh, cả bọn không dám thúc bách Bạch thái quá. Bọn họ đều chửi rủa Cao, trông rõ thật thà, ai ngờ vừa cướp vợ của người khác, vừa cướp đồ của người khác. Ngô Hương Hương mang đi một hộp trang sức. Chiếc hộp ấy đựng số tiền kiếm được nhờ bán màn thầu, vốn dành dụm để sau này mở quán ăn. Giờ xem ra, quán ăn ấy coi như phá sản. Lúc bỏ đi, Cao và Ngô Hương Hương đều lấy đi tài sản trong nhà, một mặt chứng tỏ bọn họ đồng lòng với nhau, mặt khác cũng cho thấy, đã không để lại một chút đường lùi như thế thì rõ là bọn họ không có ý định quay trở lại. Lúc bỏ đi, Cao chẳng để lại cho Bạch một lời nào, tuy hai người sống chung với nhau đã mười mấy năm, Xem ra phen này, hắn bất chấp chuyện sống chết của vợ. Lúc bỏ đi, Ngô Hương Hương xé một tờ giấy trong sổ ghi chép tài chính, để lại cho Ngô Mô-sê vài dòng:

“Không phải nói gì nữa sất. Có nói gì nữa thì cũng vô ích. Lúc anh về, tôi đã đi rồi. Tiền trong nhà tôi cầm. Hiệu màn thầu để lại cho anh. Xảo Linh cũng để lại cho anh. Phần vì lang thang phiêu bạt bên ngoài nhiều, mang theo con bé khổ thân nó, phần vì nó nói chuyện hợp với anh, không hợp tôi.”

Trước đây, mỗi lần Bạch lên cơn động kinh, Cao phải sống khổ sống sở mất nửa tháng. Chỉ cần Cao nói một câu không đúng ý, Bạch liền mượn bệnh động kinh đòi treo cổ. Cao không sợ ả lên cơn động kinh, chỉ sợ ả dọa treo cổ, thế nên việc gì hắn cũng phải nhường nhịn ả. Lần này Bạch lên cơn, không có Cao bên cạnh, Ngô Mô-sê sợ ả sẽ lại nghĩ quẩn. Nhưng không có Cao bên cạnh, Bạch lại không treo cổ. Trước đây, hễ lên cơn động kinh là phải kéo dài nửa tháng, nhưng bây giờ, mới ba ngày đã khỏi. Khách hàng thấy ả khỏi bệnh, lại kéo đến bắt đền. Nhưng mọi người chưa kịp nổi nóng, Bạch đã nổi nóng trước:

- Nếu không có bạc của các người thì tên Cao đã không có tiền để mà chạy theo con đĩ ấy. Các người bắt tôi đến bạc, thế sao các người không đền tên Cao cho tôi?

Làm khách hàng dở khóc dở cười. Sau khi Ngô Hương Hương và Cao bỏ đi, Ngô Mô-sê hậm hực mất ba ngày liền. Cái sự hậm hực không phải vì âm mưu đi đón Bạch của gã đã thất bại. Nếu hôm ấy không đi đón Bạch, mà ở nhà phục, thì chúng nó không thể nào tháo chạy được dễ dàng thế. Mà kể cả tháo chạy, thì cũng không thể nào mang theo tiền bạc. Cái sự hậm hực là vì bọn họ tháo chạy để lại một bãi ngổn ngang bắt một mình Ngô Mô-sê thu dọn. Bọn họ bỏ chạy, nhưng cái sừng mà bọn họ cắm lên đầu Ngô Mô-sê vẫn sờ sờ ra đấy. Bọn họ không bỏ chạy, Ngô Mô-sê còn có thể làm một cái gì đấy cho ra nhẽ. Đằng này, bọn họ bỏ chạy, làm cho Ngô Mô-sê một phen bẽ bàng, không biết tiếp đấy phải làm sao. Theo lý thông thường, Ngô Mô-sê lẽ ra phải giống như đêm hôm ấy, xách con dao tai trâu đi khắp thế gian này tìm Cao và Ngô Hương Hương. Nhưng gã không đi tìm. Nếu không xảy ra chuyện này, hoặc là trước đây, gã sẽ đi tìm. Còn khi đã xảy ra chuyện này, và là bây giờ, thì gã lại không đi tìm. Chính bởi đã xảy ra chuyện này mà Ngô Mô-sê không còn là Ngô Mô-sê của ngày xưa nữa. Giống như đêm hôm ấy, gã không giết hai đứa bọn chúng, mà tới Bạch Gia Trang đón Bạch, những mong được tọa sơn quan hổ đấu, mượn dao giết người, bây giờ, bọn chúng bỏ chạy rồi, gã lại muốn có những tính toán riêng cho mình. Trước hết, hồi sống với Ngô Hương Hương, hai người không hợp tính nhau, chuyện gì cũng bất đồng, chuyện gì ả cũng chèn ép, gã cảm thấy chẳng thân thiết đếch gì với ả. Bây giờ, cái kẻ chẳng thân thiết gì với gã ấy đã bỏ đi, lòng gã như trút được một hòn đá tảng. Hồi ở nhà, ả ta đích thị là một sự phiền toái, bây giờ, sự phiền toái ấy đã bỏ đi, chẳng lẽ gã lại muốn tìm lại cái sự phiền toái ấy? Mà một khi đã được tìm lại, thì cái sự phiền toái ấy tất sẽ không còn đơn thuần chỉ là cái sự phiền toái. Hai đứa chúng nó mà không bỏ chạy, cả bọn tất sẽ một phen trời nghiêng đất ngả, còn giờ bọn chúng đã bỏ đi, mọi việc lại trở nên đơn giản. Tiếp đấy lại nghĩ, Ngô Hương Hương bỏ chạy, nhưng hiệu màn thầu còn đó. Chỉ cần có hiệu màn thầu, thì mất một Ngô Hương Hương, lo gì không tìm được một Lý Hương Hương: Không hợp với Ngô Hương Hương, nhưng chưa biết chừng lại hợp với Lý Hương Hương cũng nên. Chẳng thân thiết, mặn nồng gì với Ngô Hương Hương, không biết chừng lại thân thiết, mặn nồng với Lý Hương Hương cũng nên. Ngô Hương Hương cắm sừng vào đầu gã, có Lý Hương Hương, chiếc sừng ấy tự nhiên sẽ được gỡ ra. Coi như được không cái hiệu màn thầu, sau này vẫn có thể kiếm một cô vợ. Lúc ấy, Ngô Mô-sê đích thị là “lấy vợ, chứ không phải như trước đây là “gả” cho Ngô Hương Hương. Cái danh phận “lấy” hay “gả” cũng sẽ được đổi ngay tức thì cho danh chính ngôn thuận. Đương nhiên, vợ bỏ theo trai chẳng là cái thứ gì vinh dự cả, vậy nên gã không được phép ra điều vui vẻ trước mặt mọi người, mà phải giả vờ đau đớn, khổ sở, cộng thêm cả uất ức, bực bội. Không phải vì cái sự bỏ chạy của Ngô Hương Hương, mà vì cái sự đóng giả này làm Ngô Mô-sê trông đau đớn khổ sở đến tội nghiệp. Sau khi Ngô Hương Hương đi khỏi, hiệu màn thầu yên ả hơn nhiều. Chẳng còn ai nói Ngô Mô-sê này nọ, cũng chẳng còn ai mắng nhiếc gã nữa, tự do tự tại hơn nhiều. Nhưng chính bởi chưa quen với sự tự do tự tại ấy, nên gã vẫn chưa thể nào tự do tự tại theo đúng với nghĩa của nó. Xảo Linh cũng đồng cảm với gã. Mẹ đi theo người khác, nhưng nó chẳng hề động lòng. Không khóc, cũng không quấy. Vẫn ăn, vẫn chơi như thường. Thái độ của con bé củng cố thêm cái sự không đi tìm của Ngô Mô-sê. Sau khi Ngô Hương Hương bỏ đi, cứ đêm đến, con bé lại ngủ chung với Ngô Mô-sê. Có người lớn ngủ cùng nên nó không sợ bóng tối, khi ngủ có thể tắt đèn. Tắt đèn xong, hai chú cháu còn nói chuyện một hồi. Nhưng toàn nói chuyện hai chú cháu, không một lần đả động đến Ngô Hương Hương. Toàn nói chuyện hiện tại, không một lần đả động đến quá khứ. Ngô Mô-sê:

- Xảo Linh, cháu ngủ chưa?

- Gì ạ?

- Chú bảo cháu đóng chuồng gà, cháu đã đóng chưa?

- Thôi chết, cháu quên mất rồi.

- Đi đóng đi.

Xảo Linh buồn thiu:

- Bên ngoài tối lắm, cháu không dám ra ngoài.

Ngô Mô-sê bĩu môi:

- Chú đóng rồi. Đợi được cháu, CÓ mà gà bị cáo nó tha đi từ lâu rồi.

Xảo Linh cười:

- Ngày mai nhé. Ngày mai, cháu sẽ buộc lừa hộ chú.

Hoặc là, Xảo Linh:

- Chú ơi, chủ ngủ chưa đấy?

- Sao?

- Chú thắp đèn đi.

- Vừa thổi xong, lại bắt thấp. Cháu hành chủ đấy à?

- Cháu muốn đi tiểu.

Ngô Mô-sê bật cười, lại dậy thắp đèn. Ban ngày có người tới, Ngô Mô-sê lại vội vàng làm ra vẻ đau đớn, khổ sở, đồng thời lấy tay ra hiệu bảo Xảo Linh dừng chơi, dừng cười, con bé cũng hiểu ý. Một đứa trẻ năm tuổi hợp mưu cùng Ngô Mô-sê, làm ra vẻ buồn bã. Không phải sự giả vờ, mà là tâm trạng lúc giả vờ khiến Ngô Mô-sê cảm thấy gã đã thay đổi. Trước đây, gã nào biết giả vờ giả vịt. Có điều, ngày nào cũng giả vờ như thế, thì cũng không phải là cách hay ho gì. Ngô Mô-sê quyết định, gã và Xảo Linh chỉ giả vờ mười ngày. Còn sau đó, sẽ chuẩn bị mở hàng, một mình gã bán màn thầu. Thiên hạ nói gì là chuyện của thiên hạ, còn mình làm thế nào mới là chuyện của mình. Ngô Mô-sê đã tính kỹ rồi, bắt đầu từ ngày thứ 11, buổi tối gã sẽ ủ bột, canh năm gà gáy sẽ ngủ dậy nặn bánh. Một ngày hấp bảy nổi màn thầu, rồi đẩy xe ra ngã tư đầu phố bán. Lúc bán màn thầu dắt Xảo Linh đi cùng. Ngô Hương Hương đi rồi, Ngô Mô-sê đột nhiên thấy chẳng sợ gì chuyện tới ngã tư đầu phố bán màn thầu. Nói chuyện với thiên hạ là cùng chứ gì? Trước đây, hồi có Ngô Hương Hương, toàn phải nói lựa theo cách nói của ả, còn bây giờ, gã thích nói gì thì nói. Hoặc giả, thích thì nói, mà không thích thì thôi. Bán màn thầu về, gã còn muốn cùng Xảo Linh đan tòa giáo đường của cha Chiêm. Rồi thỉnh thoảng lại đem biếu lão Tôn mai mối một chiếc đùi cừu, đợi dịp thích hợp, sẽ nhờ lão ta giúp gã tìm một ả Lý Hương Hương. Lần trước làm mối là lão Thôi, lão ấy không đáng tin cậy. Lần này sẽ tìm lão Tôn, chứ không tìm lão Thôi. Tính là tính vậy, nhưng chưa được mười ngày, mới đến ngày thứ năm, Ngô Mô-sê đã lại phải đi tìm Ngô Hương Hương. Buổi sáng hôm ấy, Ngô Mô-sê đang trộn bột ở nhà. Xảo Linh bóc hành bên cạnh, trên bàn để một miếng thịt, hai chú cháu đang chuẩn bị băm thịt làm nhân bánh sủi cảo. Bất chợt, lão Khương chủ hiệu bật bông Khương Kỷ ở phố Nam mò tới. Ngô Mô-sê và Xảo Linh phối hợp rất ăn ý. Vừa nghe thấy tiếng người gọi ngoài cửa, hai chú cháu đã vội vội vàng vàng đem thịt, hành, bột mỳ và một cây củ cải to bự giấu vào trong nồi, đậy vung lên, rồi lại đem bộ mặt rầu rĩ ra đón lão Khương. Vì hiệu màn thầu mà trước đây lão Khương và Ngô Hương Hương kết thì kết oán. Sau này mới Có chuyện “Ngô Mô-sê đại náo Diên Tân thành”. Bây giờ, Ngô Hương Hương đã bỏ chạy theo trai, Ngô Mô-sê ngỡ lão Khương đến để nói chuyện về hiệu màn thầu. Hiệu màn thầu vốn mang họ Khương, chứ không phải họ Ngô. Bây giờ, ả họ Ngô đã chạy theo trai, nên lão Khương đến để bảo Ngô Mô-sê cuốn xéo. Lão Khương có thể có ý nghĩ như thế, nhưng Ngô Mô-sê thì chẳng hề có ý định làm vậy. Ngô Mô-sê và Ngô Hương Hương vốn là vợ chồng, giờ ả bỏ chạy hiệu màn thầu phải thuộc về Ngô Mô-sê. Nếu như trước khi Ngô Hương Hương bỏ đi mà ả ta đuổi Ngô Mô-sê, thì gã chỉ còn nước quay về với công việc gánh nước thuê. Bây giờ lão Khương đến đuổi người, Ngô Mô-sê lại cho rằng, hiệu màn thầu mang họ Ngô. Gã còn định lấy cái hiệu màn thầu ra làm mồi để chài một ả Lý Hương Hương cơ mà. Cùng lắm lại làm một trận đại náo Diên Tân thành. Nếu chuyện đến nước ấy thật, thì Ngô Mô-sê đã sẵn sàng xung trận. Lần trước vì Ngô Hương Hương, nên lúc gây sự với nhà họ Khương, gã hơi run, chỉ giết một con chó. Còn lần này vì hiệu màn thầu, gã sẵn sàng xung trận giết người. Nhưng trái với suy đoán của Ngô Mô-sê, lão Khương chủ hiệu bật bông Khương Kỷ không đả động đến hiệu màn thầu, mà bảo:

- Này cậu, vợ bỏ đi rồi, cậu rốt cuộc định tính thế nào?

Hóa ra, lão Khương không nói chuyện hiệu màn thầu, mà nói chuyện Ngô Hương Hương bỏ chạy, Ngô Mô-sê thở phào. Về chuyện Ngô Hương Hương bỏ chạy, Ngô Mô-sê đã nghĩ kỹ từ lâu rồi. Nếu là trước đây, Ngô Mô-sê nghĩ gì sẽ nói nấy. Nhưng bây giờ thì khác. Gã than vãn:

- Chú ạ, lòng cháu rối quá, chưa biết phải làm sao. Thế ý chú thế nào ạ?

- Con dâu bị đứa khác nó lừa đem đi mất. Không thể như thế mà xong được.

- Vậy chủ định thế nào ạ?

- Người nhà bị thằng Cao nó lừa, phải đạp hiệu bạc của nó. Cậu có định đập hay không? Nếu cậu không đập thì hai anh em chúng nó sẽ ra tay đấy.

Té ra là chuyện này. Cái sự zíc zắc này, quả thật, Ngô Mô-sê chưa hề nghĩ đến. “Hai anh em chúng nó” tức là Khương Long, Khương Cẩu. Lão Khương:

- Chẳng phải tham thứ gì của thằng Cao, mà vì nếu ngậm bồ hòn làm ngọt như thế, người trong thiên hạ sẽ chê cười, tôi và cậu đều là người có sĩ diện cả. Bị kẻ khác ức hiếp thế mà không làm gì, ra phố sao dám ngẩng mặt lên?

Thì ra, chuyện này còn ẩn chứa cái lý lẽ sâu xa ấy. Quả thực, Ngô Mô-sê cũng chưa hề nghĩ đến.

- Đã bốn ngày rồi, không thấy cậu động tĩnh gì. Hai anh em chúng nó bảo nhau, đợi cậu đến trưa mai. Nếu trưa mai cậu vẫn chưa ra tay, thì cũng đừng trách nhà họ Khương ta không nói trước.

Ngô Mô-sê cúi đầu ngẫm nghĩ. Lão Khương nói tiếp:

- Ngoài chuyện này ra, tôi còn có một câu muốn nói.

Ngô Mô-sê ngẩng đầu lên:

- Câu gì ạ?

Lão Khương lấy cây gậy batoong chỉ chở khắp nơi trong hiệu màn thầu:

- Tôi cũng biết cậu đang nghĩ gì. Định lấy không cái hiệu màn thầu, phải không? Nhưng cũng không thể vì hiệu màn thầu mà không tìm người. Làm như thế, thiên hạ sẽ chê cười.

Ngô Mô-sê đã tính trước chuyện bị thiên hạ chê cười. Nhưng gã có chủ ý của mình, bèn giả câm giả điếc. Lão Khương:

- Tôi còn có một câu.

- Câu gì ạ?

- Bận trước, cậu nói đúng. Chúng ta đều không phải con nít nữa, nên đừng có trong bụng biết tỏng, nhưng ngoài mặt giả và ngây ngô. Nhà họ Khương ta không nhắc đến chuyện hiệu màn thầu không phải vì sợ cậu, mà vì Xảo Linh. Cậu đừng có suy nghĩ lệch lạc.

Cái lý này, Ngô Mô-sê vẫn lại chưa hề nghĩ tới. Buổi sáng, lão Khương vừa đi khỏi, thì buổi chiều, lão Ngô ở Ngô Gia Trang - bố đẻ của Ngô Hương Hương - lại mò tới. Kể ra, lão Ngô cũng chính là bố vợ của Ngô Mô-sê. Nhưng Ngô Hương Hương đã bỏ đi theo trai, nên lão ta không còn là bố vợ nữa. Ở nhà, lão Ngô cũng hệt như Ngô Mô-sê, toàn bị vợ chèn ép. Nhưng giờ gặp Ngô Mô-sê, lão ta lại ra dáng ông bố vợ, tuy giọng nói còn có vài phần thiếu tự tin.

- Chú cái Xảo Linh này, con Ngô Hương Hương bỏ đi rồi, giờ con định thế nào?

Lại chuyện Ngô Hương Hương bỏ đi. Ngô Mô-sê dĩ bất biến ứng vạn biến, vẫn cố làm ra vẻ sầu não. Lão Ngô đã lịch sự gọi gã là “chú cái Xảo Linh”, nên gã cũng không tiện đổi ngay cách xưng hô với lão Ngô:

- Bố ạ, lòng con đang rối quá. Thế ý bố thế nào ạ?

- Phải tìm chứ. Không dừng, để lửng lơ thể, còn ra cái thế thống gì?

- Không phải con không tìm. Mà vì hễ tìm là sẽ xảy ra án mạng. Buổi tối hôm ấy, hai đứa chúng nó chạy nhanh, nên không mất mạng. Chứ lần này mà con tìm thấy, thì có đứa chết là cái chắc.

Ngô Mô-sê những tưởng nói thế sẽ hù dọa được lão Ngô. Nào ngờ, lão Ngô thở dài:

- Thế thì cũng còn là có cái kết. Chứ còn mất người mà không tìm, thì nhà mình còn mặt mũi nào nữa. Kể cả con có mặt dày muốn sống tiếp, thì cũng có người chẳng để cho con yên.

- Ai ạ?

- Mẹ con Ngô Hương Hương. Bà ấy bảo, ngày mai mà con không đi tìm nó, bà ấy sẽ vác dao đến liều chết với con.

Lại bảo:

- Bà ấy cho là sở dĩ vợ con bỏ đi mà con không đi tìm, vì con muốn bo bo giữ lấy cái hiệu màn thầu, để sau này lấy vợ khác.

Ngô Mô-sê có phần hốt hoảng:

- Kìa bố. Con chưa bao giờ dám nghĩ thế.

Lão Ngô nhìn gã giây lát, rồi xua tay:

- Bốn hôm nay, bố cũng có được yên ổn ngày nào đâu. Hôm nay bố giấu bà ấy chạy tới đây để đánh tiếng cho con biết.

Lại bảo:

- Mẹ con Ngô Hương Hương con cũng biết rồi đấy. Bà ấy nói được, làm được. Bà ấy mà vác dao đến thì kiểu gì chẳng xảy ra án mạng?

Ngô Mô-sê lại ngẩn tò te. Con gái bỏ chồng chạy theo trai, bố mẹ vợ không trách mắng con gái thì thôi, lại còn đòi liều mạng với con rể. Cái lý lẽ ấy, Ngô Mô-sê cũng chưa hề nghĩ tới. Hồi Ngô Hương Hương ở nhà, ả ta dám đánh cả Ngô Mô-sê, vậy mà mẹ ả còn đanh đá hơn gấp chục lần. Thực ra, nếu bà ta và Ngô Mô-sê có đánh nhau thật, gã cũng cóc sợ. Có điều, trận sóng gió này lại biến thành trận sóng gió khác. Mà trong trận sóng gió lần trước, bản thân gã đã phải mang ấm ức. Nếu diễn biến thành một trận sóng gió khác, thì trận sóng gió ấy lại do chính gã gây ra. Việc đã đến nước này, không tìm cũng phải tìm. Kể cả tìm giả vờ chăng nữa, cũng vẫn cứ phải ra ngoài một phen. Nhưng Ngô Mô-sê lại có phần băn khoăn:

- Con đi tìm cô ấy cũng được. Nhưng Xảo Linh thì làm thế nào?

- Việc này con không phải lo. Bố đã tính kỹ rồi, lát nữa bố sẽ đưa con bé tới Ngô Gia Trang.

Xảo Linh từ nay đến giờ vẫn đứng bên cạnh hóng hớt. Nghe thế, nó liền trừng mắt nhìn lão Ngô, gân cổ lên:

- Cháu không đi Ngô Gia Trang đâu.

Lão Ngô nghĩ một lát, lại bảo:

- Hay là đưa cháu qua chỗ ông nội vậy?

Chỗ ông nội Xảo Linh tức là hiệu bật bông Khương Kỷ ở phố Nam. Xảo Linh lại gân cổ:

- Cháu không tới hiệu bật bông đâu.

Ngô Mô-sê xòe tay nói với lão Ngô:

- Bố xem. Con mà đi thì không biết gửi cháu nó ở đâu. Gay đấy!

Xảo Linh nói với Ngô Mô-sê:

- Chú đi đâu, cháu theo đấy.

Ngô Mô-sê lại dở khóc dở cười. Hôm sau, cũng là ngày nhà họ Khương chuẩn bị đập hiệu bạc Khởi Văn Đường của Cao, Ngô Mô-sê mang theo hành lý, tiền nong, khóa cửa kỹ càng, dắt Xảo Linh đi tìm Ngô Hương Hương. Do đã xác định tìm giả vờ, nên Ngô Mô-sê không đi xa. Gã đưa Xảo Linh tới Tân Hương cách đó trăm dặm, rồi trọ ở một nhà trọ bình dân ở Cửa Đông phố huyện, dự định ở đây mười ngày rồi quay về Diên Tân. Nhưng lúc về, sẽ bảo đã đi khắp Tân Hương, huyện Cấp, Khai Phong, Trịnh Châu, An Dương, Lạc Dương, vân vân và vân vân. Tóm lại là đã đi khắp lượt thế gian này, nhưng không tìm thấy đôi gian phu dâm phụ, coi như có cái để ăn nói với thiên hạ, còn sau đó, gã sẽ lại bán màn thầu. Lúc đi, Ngô Mô-sê còn mang theo cả bản vẽ của cha Chiêm, để trong lúc chờ suông ở nhà trọ, nghiên cứu thêm tòa giáo đường của cha. Đợi sau khi quay về Diên Tân, sẽ đan tòa giáo đường cho xong.

Nhà trọ bình dân ở Cửa Đông Tân Hương nằm ngay cạnh bến xe ô tô, có năm phòng khách. Mỗi phòng có một chiếc giường to, có thể nằm một lúc mười mấy người. Lúc đầu, Ngô Mô-sê và Xảo Linh ở trong căn phòng cạnh cửa ra vào. Sau này, phòng ở tít bên trong có chỗ trống, lại chuyển vào tít bên trong. Phòng bên trong cạnh lò sưởi, đêm không bị lạnh. Ban ngày, hai chú cháu chỉ quanh quẩn trong nhà trọ. Thi thoảng ra ngoài, cũng chỉ đi loanh quanh ngoài cửa, cùng lắm là ra bến xe ô tô cho Xảo Linh xem xe ô tô. Chiếc xe có một cái mũi rất to, kêu “rầm” một cái là kéo mấy mươi người chạy mất hút. Xảo Linh khoái, cười như nắc nẻ. Nhà trọ tuy không lớn, nhưng trong phòng, ngoài sân khá sạch sẽ. Trong sân có một cây hòe cổ thụ. Đang là mùa thu, sớm thức dậy lá vàng rụng đầy sân. Nhà trọ cũng phục vụ cơm nước cho khách. Tuy làm thế để kiếm thêm tiền cơm của khách, nhưng cũng tiện cho họ. Ăn xong bữa trước, khách báo cơm bữa sau, thích ăn món gì bảo đầu bếp làm cho món ấy. Buổi sáng, khách đều húp cháo loãng, ăn bánh hấp. Bữa trưa và bữa tối khách ăn theo nhu cầu. Bữa trưa và bữa tối của Ngô Mô-sê và Xảo Linh thường mỗi người một tô mỳ cừu. Gọi mỳ chứ không gọi cơm và thức ăn, trước hết là để tiết kiệm tiền. Thứ nữa, một tô mỳ to cộng thêm thịt cừu cũng có thể chống đói. Sau cùng, mỳ vừa có nước vừa có canh, ăn vào cũng dễ nuốt. Ăn mỳ cừu làm Ngô Mô-sê nhớ lại hồi nhỏ, vì chuyện đi xem La Trường Lễ hô tang mà trong nhà mất một con cừu, ban đêm phải ngủ lang ngoài sân đập thóc, rồi gặp lão Bùi thợ cắt tóc. Lão Bùi đưa gã tới thị trấn, gõ cửa quán ăn của lão Tôn, rồi ăn một tô mỳ cừu. Khi ấy, Ngô Mô-sê vẫn tên là Dương Bách Thuận. Lúc ăn mỳ cừu ở nhà trọ, Ngô Mô-sê chợt nhớ tới lão Bùi thợ cạo. Bao năm rồi không gặp, không biết lão Bài giờ thế nào.

Quán trọ có khách ra vào thường xuyên. Khách đến, thường chỉ ở một tối, cùng lắm là hai tối, rồi lại lên đường, ai bận việc người ấy. Chủ quán trọ họ Bàng, mắt lác, thấy hai chú cháu Ngô Mô-sê ở trọ rõ lâu, suốt ngày chẳng làm gì, không biết bọn họ thuộc hạng người nào. Tiền trọ thanh toán mỗi ngày một lần. Cứ sáng sớm ngủ dậy là thanh toán. Ngày nào Ngô Mô-sê cũng thanh toán tiền trợ đầy đủ, nên Bàng chẳng có cớ gì mà hạnh học. Một vị khách thường xuyên khác của quán trọ là gã họ Vưu chuyên bán bả chuột. Vưu từ Khai Phong tới, mồm nhọn, giọng khàn, tuổi ngoài 30, ngày nào cũng bán bả chuột cạnh bến xe. Ban ngày hắn ra ngoài bán hàng, tối về quán trọ của lão Bàng ngủ. Hắn trọ ở đây đã hơn một tháng. Một tháng liền mà chỉ cắm một chỗ để bán bả chuột. Xem ra, chuột ở Tân Hương quá ư là nhiều. Do là khách trọ lâu ngày, lại đều ở tít phòng bên trong, nên chỉ ba ngày là cả bọn trở nên thân quen. Ban ngày, Ngô Mô-sê dẫn Xảo Linh tới bến xe xem ô tô, có lúc cũng tạt qua sạp hàng bày luôn dưới đất của Vưu, xem hắn bán bả chuột. Bả chuột được gói từng gói bằng giấy bản, bày la liệt. Xảo Linh không thích bả chuột, nhưng lại thích ngắm hai mươi mấy con chuột to bự xếp thành hàng trước sạp bả chuột. Chỉ có da chuột là thật, còn bên trong nhồi toàn cỏ rơm, giẻ rách, ý để minh chứng rằng, bọn chúng đều vì ăn phải bả chuột của Vưu mà bỏ mạng. Con bé còn lấy một cọng cỏ quất vào đám chuột. Thấy bọn chuột im re không nhúc nhích, nó cười như nắc nẻ. Trước đây con bé nhút nhát, giờ đưa nó tới Tân Hương, nó mạnh bạo lên khối. Có người đá đá vào con chuột nhồi rơm, hỏi Vưu:

- To thế này cơ à? Thật hay giả đấy?

- Thế đã ăn thua gì? Còn có con to hơn ấy chứ, nhưng tôi không dám mang đen, sợ bà con hoảng.

Bán bả chuột là kiểu làm ăn cò con. Làm ăn cò con tức là bán nước bọt là chính. Vưu tuy giọng khàn, nhưng từ sáng đến tối, hắn rao hàng cứ luôn mồm. Các điệu hát rao hàng cũng hay đáo để. Chẳng hạn như:

Trời thêm tuế nguyệt, người thêm phúc

Trong nhà cấm được chuột lúc nhúc

Từ Bắc Kinh cho đến Nam Kinh

Mua bả chuột Vưu, chỉ có sung túc

Hay như:

Tử Cấm thành, ôi loạn thay

Đám chuột ta tập họp nơi đây

Chuột to bét, chuột nhỏ kêu

Phải diệt cho bằng được gã Vưu

Diệt Lão Vưu, cớ làm sao

Vì đàn bà con gái đều sạch teo

...

Vân vân và vân vân.

Ngô Mô-sê nghe xong, mỉm cười. Xảo Linh nghe xong cũng mỉm cười. Những câu ấy, nếu bảo Ngô Mô-sê rao xướng, thì chắc gã ta cũng chịu. Trước hết bởi không nghĩ ra những lời lẽ ấy. Kể cả nghĩ ra thì cũng chẳng thể nào cất lời mà tao được. Ngô Mô-sê vừa khâm phục tài ăn nói của Vưu, vừa cảm khái: “Bán Có tí bả chuột, khàn cả giọng, mà vẫn phải rao bán luôn mồm, thật vất vả quá!” Đến tối, ba người thường ăn cơm cùng nhau trong quán trọ. Hai chú cháu Ngô Mô-sê thích ăn mỳ cừu, còn Vưu thích ăn bánh nướng kẹp thịt lừa, cộng thêm bát canh vỏ tôm cải thảo. Không gọi cơm và thức ăn, chỉ gọi bánh nướng, ấy cũng là để đỡ tốn tiền. Nhưng ăn bánh nướng xong rồi húp một bát canh nóng, Vưu cũng mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Có lúc, Vưu bỏ một miếng bánh nướng kẹp thịt đưa cho Xảo Linh. Đã quen thân, nên con bé cầm lấy, ăn ngon lành. Lúc đầu, Ngô Mô-sê còn nhắc Xảo Linh:

- Người lớn cho quà, chưa xin đã ăn là không ngoan đâu. Vưu cười:

- Cũng chỉ là miếng bánh thôi mà. Cháu nó trẻ con, câu nệ làm gì.

Ngoài tai rao bán bả chuột ra, ngày thường nói chuyện, Vưu cũng rất hoạt bát. Vưu hơn Ngô Mô-sê độ chục tuổi, hắn gọi Ngô Mô-sê là “chú mày”, làm gã ta đành phải gọi hắn là “ông anh”. Vưu hút thuốc, Ngô Mô-sê không hút. Buổi tối, trước khi đi ngủ, nằm trên giường, Vưu vừa hút thuốc, vừa tán gẫu với Ngô Mô-sê. Lúc đầu, Xảo Linh cũng dòng tai nghe. Nhưng Vưu chưa hút xong hai gói thuốc lá sợi, nó đã thiếp đi từ lúc nào. Vưu người Khai Phong, thích kể về thắng cảnh ở Khai Phong, như: chùa Tướng Quốc, Long Đình, Phan Dương Nhị Hồ, phố Thanh Minh Thượng Hà, phố Mã Thị,... cả món ăn Khai Phong, như: bánh bao nhân nước, thịt bò Sa Gia, chân cừu Bạch Gia, gà tần Hồ Gia, chó hấp Thang Gia,... Hắn kể thao thao bất tuyệt, như thể Khai Phong là chốn thiên đường vậy. Ngô Mô-sê nghe xong, cười thầm trong bụng: “Nếu Khai Phong quả thật tuyệt vời như thế, thì ông anh việc đếch gì phải rời bỏ Khai Phong, tới Tân Hương buôn bán cò con cho nó nhọc xác?” Nói sang đề tài khác, hai người cũng có lúc tranh luận kịch liệt. Chẳng hạn như, người nhà tốt hay người ngoài tốt, tính nôn nóng hay hay tính đúng đỉnh hay, nên xử thiện với người hay xử ác với người... Đáng ra, những chuyện này không thể nói chung chung được, phải suy xét theo từng việc, hoàn cảnh cụ thể. Nhưng khi tranh luận, hai người cứ khăng khăng quan điểm của mình, thành ra cãi vã. Lúc đầu, Vưu còn giữ quan điểm của mình, sau thấy Ngô Mô-sê có vẻ cáu, liền thôi, chuyển sang nói theo đuôi:

- Ừ. Anh thấy chú mày nói thế cũng đúng.

Lúc nói sang chuyện khác, Vưu chẳng ý kiến ý có gì. Ngô Mô-sê nói gì, hắn cũng phụ họa theo:

- Ừ. Phải đấy. Phải đấy.

Đây cũng là một món công phu, một thứ bản lĩnh rèn giũa được nhờ lăn lộn kiếm ăn bên ngoài. Một gã bán bả chuột, không nói thuận theo ý người khác thì đố bán được hàng. Thấy Vưu tán thưởng ghê quá, Ngô Mô-sê có phần ngượng. Chỉ duy nhất một lần, lúc nói đến chuyện Vưu bán bả chuột, Ngô Mô-sê khen khoa nói của Vưu tuyệt hảo, rồi chỉ vào miệng mình:

- Cái mồm em nó không ổn.

Không ngờ, Vưu than thở:

- Chú mày nói thế là sai rồi. Nếu không, ắt là chú mày đang giễu anh.

- Ông anh nói thế là sao?

- Cả đời bán bả chuột, vã bọt mép, biết bao giờ mới mở mày mở mặt lên được.

- Thế ông anh còn muốn làm gì?

Vưu đưa mắt nhìn Ngô Mô-sê, rồi vừa gõ ống điếu vào thành giường, vừa nói:

- Biết bao giờ mới moi được tiền của thiên hạ.

Tiền thiên hạ ai chẳng muốn moi. Nhưng để moi được, đâu phải dễ. Ngô Mô-sê nói:

- Muốn moi tiền thiên hạ, trước hết, phải có một trái tim đen. Nhưng trông tướng ông anh, không giống với kẻ tim đen.

Vưu giật mình. Lát sau mới trấn tĩnh lại. Hắn than thở: .

- Chính thế

Ngô Mô-sê biết, Vưu cũng như lão chủ quán trọ họ Bàng đều có phần tò mò về việc Ngô Mô-sê và Xảo Linh suốt ngày ở trong quán mà chẳng làm lụng gì. Vì chỉ là tình cờ quen nhau, nên lúc tán gẫu, Vưu cũng không tiện hỏi. Bữa tối hôm ấy, Ngô Mô-sê và Xảo Linh vẫn gọi món mỳ cừu. Lúc ăn thấy rất ngon, nhưng ăn xong về phòng, Ngô Mô-sê cảm giác mỳ nấu hơi mặn, liền quay lại bếp để uống nước. Hôm ấy, Vưu dọn hàng về muộn, lúc này vẫn đang ăn bánh nướng kẹp thịt cừu trong bếp. Ngô Mô-sê vừa tới cửa bếp, nghe thấy lão Bàng chủ quán và Vưu đang nói chuyện với nhau. Không những thế, họ còn nói về Ngô Mô-sê. Gã bèn dừng lại nghe trộm. Lão Bàng:

- Tay này mang theo một đứa trẻ con, ngày nào cũng ở trong quán trọ, chẳng thấy làm lụng gì cả, không hiểu rốt cuộc là hạng người gì?

Giọng khàn khàn của Vưu:

- Mấy hôm nay, tôi cũng thấy chuyện này khó hiểu quá.

- Tôi đã gặp nhiều hạng người rồi. Đứa bé không gọi tay ấy bằng “bố”, mà bằng “chú”, chẳng lẽ, lại là một tay buôn người, muốn bán đứa bé ấy nên ở đây đợi khách mua?

- Thiên hạ bao la, thiếu gì chuyện lạ. Thật, cũng chẳng biết thể nào.

Rồi hai người lại chuyển sang nói chuyện khác. Ngô Mô-sê toan xông vào gây sự với bọn họ, nhưng ngày nào gỗ và Xảo Linh cũng ở trong quán trọ, chẳng làm lụng gì cả, biết giải thích thể nào với người ngoài? Mà giải thích cũng phỏng ích gì? Dù sao cũng chỉ ở có mươi ngày, sau đấy ai đi đường nấy, chẳng việc gì phải câu nệ một câu nói dở hơi. Có điều, bị kẻ khác nghi là tay buôn người, Ngô Mô-sê thấy dở khóc dở cười, gã đành thở dài, quay về phòng. Ban ngày, trong quán trọ không có ai, có lúc, gã ngồi ngơ ngẩn dưới gốc cây hòe. Xảo Linh có một mình nhưng cũng chạy ra ngoài. Ngô Mô-sê gọi con bé:

- Chạy đi đâu? Lạc đấy.

- Cháu tới bến xe xem bác Vưu bán bả chuột.

Bến xe ở ngay bên cạnh. Thấy Xảo Linh càng lúc càng bạo dạn. Trước đây con bé sợ bên ngoài, bây giờ, một mình mà cũng dám ra ngoài, Ngô Mô-sê cũng cảm thấy có phần an ủi, bèn nói:

- Ừ. Cháu đi đi.

Nhưng Xảo Linh vẫn nhút nhát. Không có Ngô Mô-sê đi cùng, nó không dám đi xa. Nó chạy ra khỏi quán trọ, đứng ở cửa một lát, rồi quay vào.

Thấm thoắt, Ngô Mô-sê và Xảo Linh ở quán trọ đã đến ngày thứ chín. Ngày mai là phải về Diên Tân. Chín ngày ở Tân Hương chẳng nghĩ ngợi gì nhiều. Bởi đi tìm Ngô Hương Hương chỉ là tìm giả vờ, giờ nghĩ đến chuyện ngày mai về Diên Tân, phải phịa ra một câu chuyện như thế nào để giải thích với lão Ngô ở Ngô Gia Trang, với vợ lão Ngô, với lão Khương ở hiệu bạn bông Khương Kỷ ở phố Nam, với tất cả những ai hỏi thăm gã về đám Cao và Ngô Hương Hương, như: lão Triệu đóng giày, lão Phùng sứt môi bán thịt thỏ hun khói, lão Dư ở hàng quan tài... Câu chuyện ấy phải phịa thế nào cho thật tròn trịa. Tự dưng, Ngô Mô-sê thấy lo lo. Tiếng là đi tìm Ngô Hương Hương nhưng chỉ tới có Tân Hương. Lúc về lại kể là đã đi khắp những huyện Cấp, Khai Phong, Trịnh Châu, An Dương, Lạc Dương,... lỡ có người hỏi về tên phố, tên đường ở những địa phương này, mình vốn đã vụng khoản ăn nói, đến lúc ấy, đừng có nói hớ hênh để bị lộ tẩy. Rõ thật là, cứ khôn vặt rồi có ngày bị khôn nó vặt. Lại nghĩ, nếu mồm miệng mình mà được như tay Vưu thì hay biết mấy. Kể cả câu chuyện phịa ra đã tròn trịa rồi, qua được vụ này rồi, chuyện sắp tới phải tái khai trương hiệu màn thầu như thế nào, cũng phải tính. Hiệu màn thầu có bao nhiêu tiền lãi Ngô Hương Hương đều đã cuỗm đi hết. Ngô Mô-sê và Xảo Linh ở suông mười ngày Tân Hương, mất toi một ít của nả. Không còn vốn để tái khai trương hiệu màn thầu. Phen này, tới nhà lão Bạch ở Bạch Gia Trang đành phải mua bột chịu vậy. Nhưng lão Bạch chưa cho ai mua chịu bột bao giờ, e rằng phải đi chỗ nào đấy vay tạm ít tiền. Biết đi đâu nhỉ? Nhất thời, gã chưa nghĩ ra. Nếu hiệu màn thầu không kiếm ra tiền, chuyện sau này tìm một Lý Hương Hương chỉ là chuyện hão huyền. Lại nghĩ, cái hôm bỏ nhà ra đi cách đây chín hôm, nhà lão Khương ở phố Nam bảo sẽ đập hiệu bạc nhà Cao, không biết đã đập chưa. Nếu đập rồi, không hiểu sẽ dẫn đến kết cục gì. Kết cục ấy liệu có liên quan đến mình không. Vốn cứ tưởng chỉ cần một sự tìm giả vờ là có thể giải quyết được trăm sự, giờ nghĩ lại, thấy sự việc không hề đơn giản như thế. Lại nghĩ, tuy đi tìm Cao và Ngô Hương Hương chỉ là tìm giả, nhưng kể từ hôm xảy ra chuyện, đến nay đã là nửa tháng rồi, không biết hai đứa chó mà chúng nó đã rúc vào đâu. Nghĩ hết chuyện này chuyện nọ, đến nửa đêm, vẫn không tài nào chợp mắt được. Dậy sắp xếp hành lý, chợt thấy bản vẽ của cha Chiêm. Vốn định bụng chuyến này ra ngoài sẽ nghiền ngẫm thêm về tòa giáo đường của cha, nào ngờ, đã chín ngày rồi, vậy mà quên phắt mất chuyện này. Sắp xếp hành lý xong, gã lại đi nằm. Vẫn không chợp mắt được. Xảo Linh và Vưu đã ngáy đều đều. Ngô Mô-sê lại dậy khoác áo, đi ra khỏi phòng. Gã đứng giây lát dưới gốc cây hòe, rồi rời quán trọ, ra phố. Quán trọ bình dân nằm ở Cửa Đông Tân Hương. Đường phố tối om. Nhìn về phía trung tâm, thấy có ánh sáng. Ngô Mô-sê xuôi đường đi về phía trung tâm, muốn tìm một nơi náo nhiệt giải khuây. Cùng một công tìm người, nhưng chỉ tới cỏ Tân Hương. Đến Tân Hương rồi, suốt ngày cũng chỉ ở trong quán trọ, chẳng biết Tân Hương mặt ngang mũi dọc ra làm sao. Giờ cũng muốn trước khi ra về, đi ngắm nghía Tân Hương, để ít ra nếu có người hỏi về Tân Hương, thì cũng có cái để mà trả lời, không đến nỗi đến ngay cả nơi mình thật sự đã đi qua mà cũng trả lời huyên thuyên, như thể chuyến đi Tân Hương coi như phí phạm. Không biết đi mất bao lâu, cuối cùng cũng đến được khu trung tâm Tân Hương. Ở đây có cả đèn điện, nhưng trên đường không một bóng người, hai bên đường lác đác vài ngôi nhà, nhất thời nhìn không ra diện mạo của Tân Hương. Tiếp đấy, lại đi về phía trước. Bất giác tới Cửa Tây, tới ga tàu Tân Hương. Vừa tới ga tàu, mắt Ngô Mô-sê sáng bừng lên. Tuy đã quá nửa đêm, nhưng ga tàu giống như biển người. Quảng trường trước ga mọc la liệt hàng quán. Tiếng rao bán trà, vằn thắn, súp cay rộn lên, inh ỏi. Ngô Mô-sê đứng ở quảng trường một lát rồi len qua đám đông đi lên chiếc cầu đi bộ. Vừa lúc một đoàn tàu từ Bắc Bình đi Hán Khẩu đang vào ga. Đây là lần đầu tiên trong đời Ngô Mô-sê nhìn thấy tàu hỏa. Năm Ngô Mô-sê 21 tuổi, tàu hỏa vẫn chạy bằng hơi nước. Đoàn tàu giống như một con rồng thật dài, kêu “xình xịch, xình xịch”. Tiếp đấy, nó nhả hơi “rào rào”, hơi nước bốc mù mịt, giống như hơi nước ở phòng hấp màn thầu, nhấn chìm ga tàu phía trước mặt. Khi tàu dừng hẳn, trong màn hơi nước ấy, Ngô Mô-sê trông thấy rất nhiều người từ trên tàu bước xuống, rồi lại rất nhiều người từ sân ga lên tàu. Cả một biển người, không biết họ từ đâu đến và sẽ lại đi đâu. Cả một biển người, nhưng không một ai quen biết. Lúc nghĩ tới những người thân của mình, Ngô Mô-sê thấy có quá nửa trong số họ gã chẳng hề thấy thân thiết. Nhưng giờ đây, trước một biển người lạ lẫm nói tiếng tứ xứ đang hối hả lên tàu, gã đột nhiên cảm thấy sao mà thân thiết quá. Cả một biển người, họ ra đi đều để làm những việc nghiêm chỉnh. Duy chỉ có mình Ngô Mô-sê, ra đi là để làm cái việc không tiện nói ra mồm: giả vờ đi tìm mụ vợ đã bỏ đi theo trai. Ngô Mô-sê chợt muốn ngồi lên tàu, đi theo dòng người, để chấm dứt mọi sự. Người ta đi đâu, gã sẽ đi theo tới đó. Nhưng đoàn tàu đã chuyển bánh. Trong nháy mắt, dòng người hối hả ngược xuôi biến mất. Chỉ còn lại sân ga vắng teo. Ngô Mô-sê nhìn chiếc đồng hồ lớn treo trên tường sân ga, đột nhiên muốn khóc. Chợt, gã chăm chú nhìn kim đồng hồ: đã sáu giờ sáng. Ngẩng đầu nhìn trời, thấy phía Đông đã bàng bạc. Biết đã đến lúc phải về quán trọ. Lát nữa, ăn sáng xong còn phải cùng Xảo Linh về Diên Tân. Ngô Mô-sê ra khỏi nhà ga, hối hả đi về quan trọ.

Lúc về đến nơi, trời đã sáng bảnh. Ngô Mô-sê vào trong phòng, không thấy Xảo Linh đâu, cũng không thấy cả lão Vưu. Ngô Mô-sê ngỡ chắc sáng sớm Xảo Linh tỉnh dậy, không thấy gã đâu sợ quá khóc. Vưu ra bến xe bán bả chuột, nhân tiện mang Xảo Linh đi theo. Nghĩ vậy, Ngô Mô-sê bèn tới bến xe tìm Xảo Linh. Đến nơi, thấy chỗ Vưu thường ngày vẫn bày sạp hàng chỉ là bãi đất trống. Hỏi thăm một ông già bán gà quay ở bên cạnh, ông già bảo, Vưu hôm nay không đến, rồi còn hỏi thăm Ngô Mô-sê có phải hắn ta bị ốm hay không. Ngô Mô-sê thấy chột dạ, vội vàng lộn lại quan trọ, vào phòng, không thấy hành lý Vưu vẫn thường để ở góc tường đâu, biết đã xảy ra chuyện. Gã lại vội vàng đi tìm lão Bàng chủ quán. Lão Bàng vừa ra phố mua thức ăn về, không hiểu đã xảy ra chuyện gì. Ngô Mô-sê tức quá, hét tướng lên. Gã đầu bếp chui từ bếp ra, bảo lúc canh năm gà gáy, gã dậy nấu cơm, nghe thấy tiếng Xảo Linh khóc, nằng nặc đòi Ngô Mô-sê, sau đấy thấy Vưu dắt tay Xảo Linh đi ra khỏi quán trọ. Đầu Ngô Mô-sê nổ một tiếng đánh “ầm”. Nếu Vưu dắt Xảo Linh đi tìm Ngô Mô-sê, thì hắn sẽ không mang theo hành lý. Bây giờ, không thấy hành lý của hắn đâu, chắc chắn hắn đã thừa dịp Ngô Mô-sê ra ngoài, lừa bắt Xảo Linh đi mất rồi. Lúc này Ngô Mô-sê mới biết, mười ngày qua, gã đã mắc lừa tên Vưu. Đêm hôm ấy, lúc nói chuyện với nhau, Vưu từng bảo muốn moi tiền của thiên hạ, lúc ấy cũng chỉ nghĩ là hắn nói vui. Ngô Mô-sê còn bảo, Vưu không có trái tim đen. Ai ngờ, tên Vưu kia mặt mũi trông hiền lành, nhưng trái tim lại đen tối. Hắn dám lấy cả Xảo Linh ra để moi tiền. Lúc hai người nói chuyện với nhau, Vưu toàn nói theo đuôi Ngô Mô-sê. Bây giờ xem ra, những người nói theo đuôi mình toàn là những kẻ nghĩ xấu trong bụng. Còn có một khả năng, Vưu thấy Ngô Mô-sê dẫn theo Xảo Linh, mười ngày liên ở nhà trọ chẳng làm lụng gì cả, tưởng Ngô Mô-sê là bọn buôn người thật, nên mới ra tay với Xảo Linh để nâng tay trên của Ngô Mô-sê. Nhưng cho dù tên Vưu đó có suy tính thế nào chăng nữa thì kết quả vẫn giống nhau: Xảo Linh đã bị bắt cóc. Ngô Mô-sê chẳng buồn dài dòng với lão Bàng và gã đầu bếp, vội vội vàng vàng chạy ra khỏi quán trọ, đi tìm Vưu và Xảo Linh. Lão Bàng chủ quán trọ chợt nhớ ra điều gì đó, gọi với theo đằng sau:

- Này, hôm nay chú mày và tay Vưu vẫn chưa thanh toán tiền phòng đâu đấy nhé!

Ngô Mô-sê chẳng buồn quay đầu lại nhìn lão Bàng, cứ thế cắm đầu cắm cổ chạy về phía trước. Gã vòng qua bến xe, tìm khắp lượt các ngõ xung quanh. Nhưng, làm gì có Vưu và Xảo Linh ở đó mà tìm? Ngô Mô-sê lại chạy tới khu trung tâm để tìm. Gã giống như một con ruồi mất đầu, bổ đi tứ tung để tìm. Đến trưa, vẫn không có kết quả. Lúc này, gã chợt hiểu ra, gã tìm Tân Hương cũng chỉ là tìm suông. Một khi Vưu đã lừa bắt Xảo Linh, thì làm gì có chuyện hắn ta còn nán lại ở Tân Hương, đợi Ngô Mô-sê tới tìm? Ngô Mô-sê lại nghĩ, Vưu là người Khai Phong, chắc hẳn hắn ta đã đưa Xảo Linh tới Khai Phong. Lúc này, gã vẫn không hiểu Vưu đã lừa Xảo Linh như thế nào. Có thể, canh năm gà gáy, Xảo Linh không thấy Ngô Mô-sê đâu, liền khóc ré lên, Vưu liền bảo sẽ đưa nó đi tìm Ngô Mô-sê để lừa nó ra khỏi quán trọ. Sau đây, hắn ta lại bảo Ngô Mô-sê đã tới Khai Phong trước, rồi đưa con bé về đó. Xảo Linh mới năm tuổi đầu, lại nhút nhát, ở đây, nó chỉ quen biết mỗi Vưu - trước đây, Vưu còn cho nó ăn bánh nướng kẹp thịt lừa - nên đành đi theo Vưu. Không nghĩ thì thôi, chứ cứ nghĩ đến, lòng gã lại nóng hơn lửa đốt. Ngô Mô-sê lại vội vàng chạy về hướng quán trọ. Chạy về hướng quán trọ không phải là để về quán trọ, mà là chạy tới bến xe gần quán trọ, định bụng bắt xe ô tô để kịp về Khai Phong ngay trong ngày. Tới nơi mới biết, xe đi Khai Phong chỉ có chuyến buổi sáng. Buổi chiều Có xe đi An Dương, Lạc Dương, Trịnh Trâu, nhưng không đi Khai Phong. Ngô Mô-sê lại ra khỏi bến xe, chạy bộ về hướng Khai Phong. Tân Hương cách Khai Phong 210 dặm. Ngô Mô-sê chạy suốt buổi chiều được 120 dặm, tới được bờ sông Hoàng Hà. Lúc này, trời đã tối đen, nhà đò đã về nhà. Ngô Mô-sê đành phải nghỉ lại ở bờ sông, đợi đến ngày mai. Lúc chạy trên đường không thấy sốt ruột, nhưng vừa ngồi xuống bờ sông thở hổn hển lấy sức, lại thấy sốt ruột. Hôm qua, Xảo Linh vẫn còn quấn quýt bên mình, vậy mà hôm nay đã chẳng thấy đâu. Xảo Linh bị bắt cóc, chuyện ấy chẳng trách ai được cả. Ai bảo tối qua, đã quá nửa đêm rồi, mà mình còn mò ra ngoài để làm cái gì? Hay tại có sự phiền muộn gì đó muốn mượn sự vui vẻ của người khác để cho khuây khỏa? Phen này gay to rồi. Sự phiền muộn cũ chưa hết, đã lại có thêm sự phiền muộn mới. So với việc Xảo Linh bị bắt cóc, thì những nỗi phiền muộn ấy chẳng đáng gọi là phiền muộn. Sực nhớ ra, chỉ mải tìm Vưu và Xảo Linh, quên mất hành lý để ở quán trọ của lão Bàng ở Cửa Đông Tân Hương. Nhưng cũng chẳng thời gian đâu mà quay lại lấy. May mà có bao nhiêu tiền nong đều để trong cặp áo bông. Nghĩ mãi, nghĩ mãi, cũng vì chạy suốt một ngày trời mệt quá, Ngô Mô-sê ngủ thiếp đi trên bãi sông Hoàng Hà lúc nào không hay. Trong mơ lại thấy Xảo Linh. Hóa ra, không phải con bé bị bắt cóc, mà do Vưu cố ý đùa gã. Ba người vẫn ở trong quán trọ. Xảo Linh lại đang ăn bánh nướng kẹp thịt cừu Vưu đưa cho. Lần này, Ngô Mô-sê giằng lấy chiếc bánh, tát cho Xảo một cái:

- Cái bánh này ngon lắm, hả? Mày mà ăn vào là mất mạng đấy, con ạ!

Xảo Linh khóc ré lên, hét:

- Chú!

Giật mình tỉnh giấc. Trước mắt vẫn là bãi sông. Không nghe thấy tiếng Xảo Linh gọi “chú”, chỉ nghe thấy tiếng nước sông Hoàng Hà chảy rì rầm. Ngẩng đầu lên, bầu trời đầy sao, những ngôi sao đang chớp mắt nhìn Ngô Mô-sê. Gã nghĩ lại chặng đường đã đi trong mấy năm qua, từ khi làm đậu phụ, cho tới khi mổ lợn, nhuộm vải, tới tin theo Chúa, đi chặt tre, tới gánh nước thuê, vào nha huyện trồng rau, tới “giả cho Ngô Hương Hương, tới lúc xảy ra chuyện Ngô Hương Hương và Cao, không đoạn nào là không gập ghềnh, khúc khuỷu. Nhưng tất cả những gập ghềnh, khúc khuỷu ấy cộng lại cũng không bằng chuyện để lạc mất Xảo Linh. Hồi Ngô Mô-sê theo làm đồ đệ của cha Chiêm, lúc cha Chiêm giảng về đức Chúa Trời, gã ù ù cạc cạc, chỉ có cảm giác rằng, đức Chúa Trời cao thâm khôn lường, dường như Ngài đang chơi cờ với con người vậy. Lúc này, Ngô Mô-sê bất giác ngẩng mặt lên trời, than:

- Ông Trời ơi, Người đang chơi nước cờ gì với con vậy, hả Trời? Nước mắt gã trào ra.

Sáng sớm hôm sau, Ngô Mô-sê đi chuyến đò đầu tiên sang bờ đối diện sông Hoàng Hà, rồi lại đi ô tô, buổi trưa tới Khai Phong. Trước đây, hối cùng đường, gã đã từng nghĩ đến chuyện tới Khai Phong mưu sinh. Sau đây, gặp Tiểu Tống, một bạn học cũ, ở bến đò sông Tân. Nhờ có Tiểu Tống giúp đỡ, gã mới được nhận vào làm việc ở xưởng nhuộm của lão Tưởng ở Tưởng Gia Trang. Không ngờ, ba năm sau, gã lại đến Khai Phong thật. Đến Khai Phong không vì mục đích gì khác, mà là để tìm con. Ngô Mô-sê chưa từng tới Khai Phong, nhưng lúc nói chuyện phiếm với Vưu, có nghe Vưu kể về một số nơi ở Khai Phong, như: chùa Tướng Quốc, Long Định, Phan Dương Nhị Hồ, phố Thanh Minh Thượng Hà, phố Mã thị... Ngô Mô-sê hỏi thăm đường. Trong một buổi chiều, gã đi khắp những nơi ấy, nhưng vẫn không thấy bóng dáng Vưu và Xảo Linh. Loáng cái, trời đã tối, lại ra chợ đêm tìm. Dãy phố trước chùa Tướng Quốc sáng trưng, cửa hàng cửa hiệu san sát. Tranh thủ buổi đêm, hàng quán bán đồ ăn vặt cũng bày la liệt hai bên phố. Người bán bánh bao nhân nước, người bán bánh bao chiên, người bán canh cay, người bán vằn thắn, người bán canh tạp pí lù. Mỗi hàng thắp một ngọn đèn chạy bằng đất đèn, làm cả dãy phố sáng trưng. Ngô Mô-sê đi dọc con phố tìm thật kỹ, tìm mãi cho đến khi các cửa hàng, cửa hiệu đều đã đóng cửa, hàng bán đồ ăn vặt cũng thu dọn xong xuôi, để lại một con phố ngổn ngang giấy lộn. Gió thổi, làm những mảnh giấy lộn bay tứ tung. Dãy phố giờ đây vắng lặng, thê lương, khác hẳn so với cảnh náo nhiệt khi nãy. Ngô Mô-sê tìm mãi vẫn không ra manh mối gì. Từ trưa tới đêm, Ngô Mô-sê cũng tìm được vài đứa bé trông dáng đằng sau giống Xảo Linh. Nhưng khi chộp được đứa bé, xoay người nó lại để nhìn, lại hóa ra không phải Xảo Linh, còn bị người lớn đi cùng đứa bé mắng cho một trận. Người trên phố thưa dần, xem ra hôm nay chẳng còn hy vọng. Gã ngồi phịt mông xuống bậc cầu thang ở chùa Tướng Quốc, chợt thấy đói cồn cào. Lúc này mới nhớ ra, suốt hai ngày một đêm chỉ mải tìm Xảo Linh, chưa có thứ gì vào bụng. Dụi mắt nhìn ngó xung quanh, thấy các quán ăn ở mặt phố đều đã đóng cửa, duy chỉ có một quán ăn ở chỗ rẽ, cửa vẫn sáng đèn. Ánh đèn hắt lên tấm biển để “Quán mỳ lão Thang”. Ngô Mô-sê lê bước tới quán. Chủ quán là một ông già, trông giống như một bà lão, đang cầm chiếc hộp nói⁴² nghe. Chắc tại nghe mê mẩn quá, quên cả đóng cửa hàng. Đám giúp việc đều đã ra về, chỉ còn lại mình lão. Thấy Ngô Mô-sê bước vào, lão nói:

42. Cách gọi ngày xưa chỉ đài thu thanh.

- Tắt bếp rồi, chẳng còn gì ăn đâu.

- Bác, phiền bác làm ơn, hai hôm nay cháu chưa có giọt nước vào bụng. Không có cái ăn, chắc cháu không qua nỗi đêm nay.

Ông già ngạc nhiên nhìn Ngô Mô-sê. Chợt nhớ ra điều gì:

- À, có một bát mỳ thừa khách chưa đụng đũa, để tôi hâm nóng lại cho cậu, có được không?

Ngô Mô-sê vội gật đầu:

- Có cải ăn là quý hóa lắm rồi ạ.

Ông già đặt hộp nói xuống, đi cài lò. Đợi lửa bốc lên, ông già đặt chiếc nồi lên bếp, cho một gáo nước vào. Nước sôi, ông già bưng từ chọn ra một tô mỳ thừa, đổ vào nồi. Do quán ăn đã đóng cửa, lại toàn là đồ thừa của một ngày, nên lúc nước và mở trong nồi sôi, ông già vỗ vỗ vào đáy rổ, đổ hết số thịt vụn dính ở đáy vào nồi. Rồi cho gia vị tương, giấm, muối vào. Mỳ chín, thấy một bát đựng không hết, ông già liền lấy hẳn một chậu canh, đổ mỳ và thịt vào chậu, rưới thêm một muối nước suýt, rồi thả vào mấy nhánh rau. Một bát mỳ nhưng bằng hơn hai suất mỳ thường. Ngô Mô-sê gật đầu với ông già vẻ biết ơn rồi bưng bát mỳ lên, húp xì xoẹp, loáng cái đã sạch trơn. Có lẽ vì đói, nên gã cảm giác như từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, đây là bữa ăn ngon nhất trong đời gã. Nhưng lại nghĩ, đây là chuyện xảy ra sau khi Xảo Linh bị bắt cóc. Mấy hôm trước, lúc cùng với Xảo Linh ở trong quán trọ ở Cửa Đông Tân Hương, hai chú cháu chỉ mê món mỳ cừu. Con bé bị bắt cóc, vậy mà mình lại thấy ăn ngon miệng, làm một hơi hết cả chậu. Bất giác, gã giơ tay tự vả vào mặt mình. Nước mắt rơi “tong tong” xuống chiếc chậu không. Cái tát của gã làm kinh động ông chủ quán. Ông già đặt chiếc hộp nói xuống, đi tới ngồi đối diện với Ngô Mô-sê:

- Cậu Có tâm sự gì mà đau buồn làm vậy?

Phần vì hơn chục ngày nay không có ai nói chuyện, Ngô Mô-sê bèn lau nước mắt, rồi giấu nhẹm chuyện mình đi tìm vợ, chỉ kể cho ông già nghe chuyện liên quan đến Xảo Linh. Kể ngọn ngành, hai năm rõ mười. Nghe xong, ông già cũng than thở, chia sẻ với gã:

- Thật đúng là lòng người khó dò.

Ám chỉ gã Vưu bán bả chuột, rồi ông già lại buồn thay cho Ngô Mô-sê:

- Khai Phong rộng lớn thế này, cậu tìm thế nào được, có mà bằng mò kim đáy bể.

Rồi lại an ủi:

- Xem ra, đây không còn là chuyện tìm kiếm nữa rồi.

- Thế thì là cái gì ạ?

- Là chuyện số mệnh.

Quả thật, chuyện đã đến nước này cũng chỉ còn biết trông vào số mệnh. Ông già lại an ủi:

- Mong là mong cái tay Vưu cậu bảo ấy, không phải là tên buôn người, mà là nhà nó đang thiếu cô con gái.

Nói là nói vậy, nhưng không thể không đi tìm. Hôm sau, Ngô Mô-sê vẫn nán lại Khai Phong, tìm thêm năm ngày nữa. Bao nhiêu ngõ ngách ở Khai Phong, gã đều đã đi hết. Trước đây chẳng biết gì về Khai Phong, sau năm ngày, giờ đã thông thạo. Ngô Mô-sê đột nhiên lại cảm thấy, đến Khai Phong tìm Xảo Linh là sai lầm. Vưu biết là hắn đã nói với Ngô Mô-sê rằng hắn là người Khai Phong. Bắt con bé xong, lẽ nào hắn ta lại quay về đó để cho gã tới tìm chứ? Chính bởi đã lừa bắt Xảo Linh, nên hắn sẽ không quay về Khai Phong, mà phải đi đến một nơi khác. Ngộ ra cái lý ấy, Ngô Mô-sê rời Khai Phong ngay trong ngày hôm đó, đi tới Trịnh Châu. Ở Trịnh Châu, gã tìm thêm năm ngày, rồi lại rời Trịnh Châu đi Tân Hương. Hương, gã lại tìm thêm năm ngày, vẫn không thấy Xảo Linh đâu, đành quay lại quán trọ ở Cửa Đông để lấy lại hành lý. Rời Tân Hương, gã tới huyện Cấp. Rời huyện Cấp, tới An Dương, rồi lại từ An Dương tới Lạc Dương. Những nơi có thể tìm, gã đều đã đi hết một lượt. Thấm thoắt đã ba tháng. Lúc rời khỏi Khai Phong, tiền mang theo đã hết sạch. Đến những chỗ sau, Ngô Mô-sê vừa tìm Xảo Linh, vừa làm lại nghề cũ là gánh nước thuê hoặc bốc vác. Kiếm được tiền, lại tiếp tục tìm. Mấy tháng Ở Tân trước, lúc rời Diên Tân đi tìm Cao và Ngô Hương Hương, Ngô Mô-sê chỉ định bụng tới Tân Hương tìm giả vờ. Những nơi như: huyện Cấp, Khai Phong, Trịnh Châu, Lạc Dương, An Dương, vốn chỉ định phịa ra cho nó giống với tìm. Nào ngờ, để tìm Xảo Linh, gã đã đi khắp lượt những nơi ấy. Ròng rã ba tháng trời vẫn không tìm thấy con bé. Bị lạc mất Xảo Linh, Ngô Mô-sê không thể nào quay lại Diên Tân được nữa. Gã tuy có tình cảm với Xảo Linh, nhưng chỉ là cha dượng của nó. Còn lão Khương ở hiệu bật bông Khương Ký ở phố Nam, lão Ngô ở Ngô Gia Trang mới là ông nội và ông ngoại của nó, vợ lão Ngô mới là bà ngoại nó, Khương Long, Khương Cẩu mới là bác, là chú nó. Tuy trước đây, bọn họ chẳng tình cảm gì với Xảo Linh, nhưng nếu biết Ngô Mô-sê đã làm lạc mất Xảo Linh, thì chuyện sẽ khác. Nếu không ăn tươi nuốt sống gã, thì bọn họ cũng phải đánh cho què chân. Một lần nữa, Ngô Mô-sê lại rơi vào bước đường cùng. Trong lúc vô định, gã lại từ Lạc Dương lộn lại Trịnh Châu. Tới Trịnh Châu, gã đến ga tàu làm bốc vác. Một là làm bốc vác ở ga tàu nhiều việc. Hai là ga Trịnh Châu rất rộng. Người đi lại nườm nượp. Làm xong, vẫn có thể tiếp tục tìm Xảo Linh. Tuy rằng, ba tháng rồi, không biết tên Vưu đã lừa đem Xảo Linh đi đâu, không còn hy vọng tìm thấy con bé. Nhưng ngày ngày, xong việc, gã vẫn tới quảng trường nhà ga, phòng chờ tàu đi lòng vòng. Lúc này không phải vì cái sự tìm, mà để có được sự thanh thản. Thấm thoắt lại đến mùa đông, gã sắm cho mình một chiếc áo bông. Mặc vào, mới thấy mình gầy hơn so với năm ngoái. Một hôm, khi đi lòng vòng ở phòng chờ tàu, lúc ngang qua chiếc gương trong nhà vệ sinh, gã nhân thể soi gương, thấy hai mắt xương gầy, lõm sâu. Mắt Ngô Mô-sê vốn to, giờ hóp lại, xương hốc mắt trồi ra, gã giật mình trước cải bản mặt mình.

Thấm thoắt, Ngô Mô-sê ở ga tàu Trịnh Trâu đã hơn hai tháng, ăn Tết luôn ở ga. Hôm ấy, bốc vác xong đã là mười giờ đêm. Bình thường, tám giờ tối là kho hàng hết việc, nhưng hôm ấy phòng cơ vụ cần phải chuyển gấp một lô sợi bông đi Hán Khẩu, tạm nối thêm hai toa hàng vào đoàn tàu chở khách đi Quảng Châu. Bốc hàng lên tàu xong đã mười giờ đêm. Xong việc, đám thợ bốc vác rủ Ngô Mô-sê đi uống rượu. Gã mỉm cười từ chối, rồi lại tới quảng trường nhà ga đi lòng vòng. Bây giờ, cái sự đi lòng vòng của gã đã thành một thứ hình thức: Không đi là bứt rứt không yên. Phải đi một vòng rồi về kho hàng, thế mới ngủ yên được. Đang ngó nghiêng nhìn dòng người đi lại, chợt gã nghe thấy một giọng con gái:

- Rửa mặt nước nóng đâyyyyy!

Giọng nói có vẻ quen quen. Lúc đầu, gã không mấy để ý. Trên quảng trường nhà ga, có rất nhiều gánh hàng bán quà vặt, có cả người chuyên bán nước rửa mặt. Người ta để một dãy chậu rửa mặt ở bậc lên xuống chỗ cửa ra ga. Thành chậu vắt một chiếc khăn bông. Cạnh mỗi một chiếc chậu đều có một chiếc ấm sắt bọc vải bông. Chiếc ấm ấy đựng nước nóng. Một đám đàn bà con gái đứng sau dãy chậu rửa mặt, gân cổ lên rao:

- Rửa mặt nước nóng đâyyyyy!

Hành khách từ sân ga đi ra, có người vì cầu kỳ, hoặc cũng là để cho tinh thần sảng khoái sau một chuyến đi dài, ngồi thụp xuống rửa mặt, chỉnh sửa lại áo quần, dung nhan. Một lần rửa mặt mất năm xu. Một đám đàn bà con gái đang rao bán nước rửa mặt. Ngô Mô-sê ngỡ mình nghe nhầm, nên chẳng bận tâm, dợm bước đi tiếp. Chợt, hắn quay người lại, sửng sốt: Thì ra, lẫn trong đám đàn bà con gái đang rao bán nước rửa mặt ấy có ả Ngô Hương Hương. Đương nhiên, Ngô Hương Hương bây giờ không còn là Ngô Hương Hương của nửa năm về trước. Ả cũng gầy, nước da không còn trắng trẻo như trước mà sạm nắng. Không những mặt mũi trông tiều tụy, mà chân tay cũng vụng về, lóng ngóng. Đến gần nhìn, hóa ra, ả đang mang bầu. Ngô Mô-sê đi lòng vòng ở ga Trịnh Trâu đã hơn hai tháng nay, nhưng không thấy Ngô Hương Hương bán nước rửa mặt. Gã nghĩ bụng, chắc ả ta cũng phải lang thang phiêu bạt, vừa mới tới Trịnh Châu. Ngô Mô-sê lại đi tìm trên quảng trường. Thấy chỗ rẽ trên quảng trường có một gã đàn ông đang ngồi xổm, cắm cúi lau giày cho khách. Hóa ra là Cao, chủ hiệu bạc Khởi Văn Đường. Cao cũng gây hơn xưa, râu ria lởm chởm. Nửa năm nay, Ngô Mô-sê mải tìm Xảo Linh, quên béng mất hai đứa chó mà chúng nó. Cũng vì tìm Xảo Linh, mà gã mới dừng lại ở ga Trịnh Châu. Không ngờ, không tìm thấy Xảo Linh, nhưng lại vô tình tìm được hai đứa chúng nó. Sự việc đan xen, chồng chéo lên nhau, làm gã dở khóc dở cười. Nhưng rồi, lửa giận trong lòng gã lại bốc lên. Nếu không phải vì hai đứa chó má chúng nó, thì gã đã không phải lưu lạc như ngày hôm nay. Khi xưa, chỉ vì chúng nó vụng trộm với nhau, mà gã phải bỏ nhà ra đi tìm chúng nó, để rồi bị lạc mất Xảo Linh, để rồi thành kẻ vô gia cư. Ngày trước, lúc lạc mất Xảo Linh, gã chỉ thấy hận tên Vưu bán bả chuột, giờ nghĩ lại, thấy bọn chúng còn đáng hận hơn cả tên Vưu. Ngô Mô-sê chẳng nói chẳng rằng quay về kho hàng. Lúc từ kho hàng đi ra, gã đã thủ sẵn trong người con dao tai trâu do Khương Hổ để lại. Lúc đưa Xảo Linh đi tìm bọn chúng, chỉ là tìm giả vờ, không nghĩ đến chuyện giết bọn chúng, nhưng gã vẫn mang theo con dao tai trâu cho nó có vẻ. Bây giờ, bị lạc mất Xảo Linh, bản thân đã rơi vào bước đường cùng, lại bất ngờ chạm trán với chúng, Ngô Mô-sê thấy mình có thể ra tay được. Một cái sảy để rồi nảy ra một lộ những cái ung. Suy cho cùng, tất cả đều là vì hai đứa chó má chúng nó. Giết bọn chúng xong, Ngô Mô-sê chạy được thì thoát, còn nếu bị bắt thì cùng lắm là đền mạng, cả bọn cùng chết, cũng coi như là có cái kết. Lúc quay lại ga tàu, thấy một tốp hành khách đang lũ lượt đi từ sân ga ra. Đông người, không tiện ra tay. Hai đứa chúng nó, một đứa bán nước rửa mặt ở cửa ra ga tàu, còn đứa kia lau giày ở chỗ rẽ trên quảng trường. Mỗi đứa ở một nơi. Sợ giết được đứa này, thì đứa kia chạy thoát. Đã giết thì phải giết sạch hai đứa chúng nó, cho lòng mình đỡ vướng bận. Nghĩ thế, Ngô Mô-sê bèn tới lầu chuông đằng xa ngồi đợi. Vừa đợi gã vừa nghĩ, nửa năm rồi, không biết lũ chó mà chúng nó đã phiêu bạt những đâu, rồi lại mò tới Trịnh Châu. Đã tới Trịnh Châu chắc chúng nó cũng phải có một chỗ ở. Đợi người ở ga tàu vãn rồi, gã sẽ bám đuôi theo về nơi ở của bọn chúng, hoặc tới một nơi vắng vẻ, rồi ra tay. Hôm nay hai đứa chúng nó vẫn còn sống. Nhưng ngày này năm sau sẽ là ngày giỗ đầu của hai đứa chúng nó. Nếu tính cả gã, sẽ là ngày giỗ đầu của ba người.

Ngô Mô-sê ngồi đợi liền hai canh giờ. Đã nửa đêm, tàu chở khách đã đi hết, chỉ còn lại mấy tàu chở hàng. Người trên ga ngày càng ít. Đêm dần tĩnh lặng, ngoại trừ tiếng còi của tàu hàng thi thoảng lại hủ lên. Ngô Mô-sê để ý thấy chẳng còn ai tới chỗ Cao để lau giày, hắn ta bèn cõng thùng đồ lau giày, đi về phía Ngô Hương Hương ở cửa ra nhà ga. Tức thì, Ngô Mô-sê - đang ngồi dưới lầu chuông - cũng đứng dậy, tay sờ vào con dao mang theo người. Trước cửa ra nhà ga, những người bán nước rửa mặt khác đã về hết, chỉ còn lại một mình Ngô Hương Hương Cao đến gần Ngô Hương Hương, có vẻ như giục ả dọn hàng đi về. Ngô Hương Hương chỉ vào sân ga nói gì đó. Cao bèn dỡ thùng đồ lau giày xuống, ngồi cùng Ngô Hương Hương cạnh chiếc chậu rửa mặt. Xem ra còn muốn đợi lượt hành khách sau. Chứng tỏ bọn chúng vừa mới tới ga Trịnh Châu, nên không nắm được giờ giấc tàu khách. Tàu khách đã hết rồi, vậy mà vẫn còn đợi. Đột nhiên, Cao chỉ tay về đằng xa, nói câu gì đó. Hương Hương đứng lên, đỡ bụng, đi về phía ấy. Thì ra, đằng xa có một hàng bán khoai lang nướng. Ả nói gì đó với ông già bán khoai nướng, có vẻ như mặc cả, rồi cuối cùng cũng bỏ tiền ra mua một củ. Khoai vừa nướng xong, vẫn bỏng, ả cầm củ khoai lăn qua lăn lại giữa hai bàn tay, vừa ăn vừa quay về cửa ra ga. Đến trước mặt Cao, ả lại đưa củ khoai cho hắn ăn. Cao ăn một miếng, ả ta lại ăn một miếng. Ăn mỗi củ khoai mà hai đứa chúng nó cũng ra cái điều ngồi tựa vào nhau tình tứ. Ngô Hương Hương cầm khoai, chốc chốc lại bón cho Cao. Cao nói một câu gì đó, làm ả ta vừa cười vừa tát nhẹ vào mặt Cao, rồi lại ôm bụng cười ngặt nghẽo, làm miếng khoai đang ăn trong miệng phụt ra ngoài. Nhìn cảnh hai đứa chúng nó ăn khoai nướng, đầu Ngô Mô-sê lại nổ cái đánh “ầm”. Không phải vì Ngô Mô-sê nổi giận khi thay đổi gian phu dam phụ chúng nó tình cảm với nhau, mà vì suốt hơn một năm sống chung, Ngô Hương Hương chưa bao giờ tình cảm như thế với gã. Trước đây cứ tưởng ả ta không tình cảm với mình là vì tính nết hai người không hợp nhau, hoặc giả vì gã không biết ăn nói, hoặc giả vì chê gã bất tài. Bây giờ mới biết, những thứ ấy không phải là cốt yếu. Cái cốt yếu là đối tượng. Hồi Ngô Mô-sê sống với Ngô Hương Hương, tuy chỉ là làm ăn cò con, chỉ là bán màn thầu, nhưng cũng không phải lo chuyện ăn, chuyện uống. Ấy vậy mà Ngô Hương Hương vẫn suốt ngày nói Ngô Mô-sê, nhiếc móc gã này kia. Bây giờ, ả ta lang thang phiêu bạt cùng tên Cao, đến nước phải bán nước rửa mặt và lau giày, vậy mà không nói Cao này kia, cũng không nhiếc móc hắn. Cao sai ả đi mua khoai, ở liền đi ngay, lúc về còn bón mớm cho ăn nữa chứ. Ngô Hương Hương dường như đã thay đổi thành một người khác hẳn. Hoặc giả, không phải Ngô Hương Hương thay đổi, mà là người ở bên cạnh Ngô Hương Hương thay đổi. Ngô Hương Hương sống với Ngô Mô-sê hơn một năm liền vẫn chẳng Có tin vui. Vậy mà vừa đi theo tên Cao có nửa năm, cái bụng đã chềnh ềnh ra. Ngô Mô-sê không hàng phục được ả, nhưng Cao hàng phục được ả. Đây không còn là chuyện giết người là xong nữa rồi. Kể cả có giết người, thì vẫn không thể ngăn cản được chuyện ở không tình cảm với gã, nhưng lại tình cảm với Cao. Bọn chúng lừa gã, nhưng lại không lừa bản thân chúng nó. Nói như vậy, hóa ra gã đã sai. Gã quay người, đi về kho hàng. Điều duy nhất làm cho gã thấy bứt rứt là, khi một người đàn bà thông dâm với người khác, thì trước khi thông dâm, chắc hẳn gã người tình đã phải nói một câu gì đó làm ả ta xúc động. Vậy câu ấy rốt cuộc là gì? Ngô Mô-sê nghĩ cả đời không ra.

Sáng sớm hôm sau, Ngô Mô-sê thu dọn hành lý rời Trịnh Châu. Cái sự ra đi của gã không phải để lẩn tránh Cao và Ngô Hương Hương. Đương nhiên, cũng có lý do ấy. Khi xưa bỏ nhà ra đi là để tìm bọn chúng, giờ tìm được rồi, lại lẩn tránh. Kể cả là lẩn tránh, cũng không nhất thiết phải rời bỏ Trịnh Châu, Trịnh Châu bao la thế, Cao và Ngô Hương Hương đã chiếm ga tàu, thì Ngô Mô-sê có thể bỏ ga tàu, tìm một góc nào đó mưu sinh. Cái sự ra đi của gã là vì gã đột nhiên thấy đau lòng với Trịnh Châu, không còn đơn thuần là chuyện lẩn tránh. Không chỉ đau lòng với Trịnh Châu, mà gã còn đau lòng với tất thảy những nơi mà gã đã sống và đã đi, như: Dương Gia Trang - nơi gã đã sinh ra, phố huyện Diên Tân nơi gã đã sống, và những nơi mà gã đã đi qua như Tân Hương, Khai Phong, huyện Cấp, Lạc Dương, An Dương. Đồng thời, gã cũng chết hẳn ý định tìm Xảo Linh. Ngô Mô-sê muốn rời khỏi mảnh đất đã làm gã đau lòng. Lúc này, Ngô Mô-sê lại nhớ đến câu chuyện cha Chiêm từng kể khi giảng kinh cho gã: A-bra-ham rời bỏ quê hương và thân tộc, đi về nơi đức Thánh Thần chỉ dẫn. Nhưng Ngô Mô-sê khác với A-ra-ham. Gã rời bỏ quê hương và thân tộc, rời bỏ mảnh đất đau thương, nhưng lại không có nơi nào để đi, không có một ai chỉ dẫn. Một lần nữa, Ngô Mô-sê cảm thấy mình có nhà mà thành vô gia cư. Chợt, gã nhớ tới thầy Uông dạy lớp tư thục ngày xưa, bèn muốn đi Bảo Kê tìm ông ta. Thứ nhất là vì thấy Uông năm xưa rời bỏ Diên Tân cũng vì cái sự đau lòng, tuy cội nguồn đau lòng của hai người khác nhau. Khi xưa, thấy Uông đột ngột rời bỏ Diên Tân vì con gái thấy là Đăng Trản bị chết. Ngày trước, Ngô Mô-sê không hiểu. Bây giờ, sau khi để lạc mất Xảo Linh, gã đã hiểu. Tuy là một đứa bị chết, một đứa bị bắt cóc, nhưng đều là không còn nữa, nỗi đau của Ngô Mô-sê và thầy Uông cũng có điểm chung. Khi xưa, thầy Uông đi mãi về phía Tây, cho tới Bảo Kê thì không còn thấy đau lòng nữa. Thứ hai là vì, trong số tất cả những người mà gã quen biết, những người khác đều có mối liên hệ ít nhiều với sự phiền muộn của gã, duy có thấy Uông là không liên can gì. Gặp lại thấy Uông, gã không phải giải thích dài dòng những chuyện đã qua. Thế là để có gã mua một tấm vé ở ga Trịnh Châu, định tới Bảo Kê tìm thầy Uông. Một là nương nhờ người quen ngay chỗ trú chân. Hai là cũng giống như thay Uông, rời bỏ triệt để mảnh đất đau thương, cắt đứt với quá khứ.

Tuy không còn là dịp giáp Tết, nhưng người đi tàu vẫn đông. Đoàn tàu đi từ Bắc Bình tới Lan Châu. Trên đường đi ghé qua Trịnh Châu. Trong toa, đừng nói đến chỗ ngồi, mà ngay một chỗ đứng cũng chẳng có. Từ Trịnh Châu tới Bảo Kê, tàu phải đi mất hai ngày hai đêm. Ngô Mô-sê khoác hành lý, chen chúc trong đám đông dọc đường đi. Gã hỏi từng người đang ngồi trên ghế xem họ xuống ga nào, định bụng đứng sát chỗ người xuống ga gần nhất, đợi khi nào họ xuống sẽ nhanh chân ngồi thế chỗ. Đã hỏi cả ba toa, nhưng hành khách, người thì tới Đồng Quan, người thì tới Tây An, người thì xuống Bảo Kê, Thiên Thủy, có vị còn đi đến tận ga cuối cùng là Lan Châu. Không rõ họ đi xa thế thật, hay vì không muốn có một kẻ lạ mặt đứng kè kè bên cạnh đợi ngồi thế chỗ, nên cố ý phịa ra để đánh lừa gã. Cuối cùng, ở toa thứ tư, gã cũng hỏi thăm được một gã trung niên. Gã này đầu nhỏ, tròn như quả lê, đang cắm cúi gằm một con gà nướng béo ngậy. Cũng có thể vì chỉ mải gặm gà, nên buột miệng nói ra là xuống ở ga Linh Bảo. Linh Bảo tuy đã qua Lạc Dương, nhưng vẫn chưa ra khỏi địa phận Hà Nam. Đợi một ngày là có chỗ ngồi. Ngô Mô-sê bèn nói với gã trung niên:

- Ông anh ơi, cho em xí chỗ ông anh nhé. Nếu có ai hỏi, ông anh từ chối giúp em.

Gã trung niên lúc này mới giật mình, ngẩng đầu lên nhìn Ngô Mô-sê. Nhưng vì đã trót nói là xuống tàu ở Linh Bảo, nên không tiện chữa lại, đành gật gù cái đầu quả lệ đầy miễn cưỡng. Ngô Mô-sê liền đứng sát vào gã trung niên. Gã trung niên cũng thuộc hạng người hay chuyện, cũng có thể vì muốn bù đắp lại cái sự trót nhận lời để Ngô Mô-sê đợi thế chỗ. Gã vừa gặm gà, vừa hỏi:

- Chú mày ở đâu ta?

Vì đang đợi thế chỗ của gã trung niên, nên gã ta hỏi gì, Ngô Mô-sê vội đáp nấy. Gã thật thà trả lời:

- Diên Tân ạ!

Nói xong nghĩ lại, thấy mình nói không thật lắm, vì đã nửa năm nay, mình đâu có ở Diên Tân.

- Diên Tân thì không có ga tàu rồi. Thế chú mày đi đâu?

- Bảo Kê ạ.

Đây là lời nói thật. Gã trung niên lại hỏi:

- Làm gì vậy?

- Em đi thăm họ hàng.

Trong lúc trả lời câu hỏi của gã trung niên, Ngô Mô-sê chợt nhớ đến cha Chiêm. Năm xưa, lúc muốn thuyết phục người khác tin theo Chúa, cha cũng nói kiểu dập khuôn như thế. Rằng khi đã tin theo Chúa, con người sẽ biết mình từ đâu tới và sẽ đi đâu. Hồi ấy, vì kế sinh nhai, Ngô Mô-sê đã tin theo Chúa. Sau lại không tin. Cho dù tin hay không tin, thì vấn đề lớn nhất của gã vẫn chưa khi nào được giải quyết. Ấy là: Đi đâu? Không ngờ, trên tàu hỏa, gã lại bị một người lạ mặt hỏi lại những câu như thế. Xong những câu ấy, gã trung niên lại hỏi:

- Chú mày tên gì?

Ngô Mô-sê đứng ngây ra, không trả lời nhanh gọn như đã trả lời các câu “từ đâu tới”, “đi đâu”. Phần vì đã nửa năm nay toàn lang thang phiêu bạt bên ngoài tìm Xảo Linh, những người tiếp xúc toàn người dưng, chẳng ai quan tâm tên họ gã là gì, cũng chẳng một ai gọi tên gã. Nửa năm nay, mình tên là gì, bản thân gã cũng có phần mông lung. Phần nữa, vì mới 21 tuổi đầu mà đã ba lần thay tên đổi họ. Lúc đầu tên là Dương Bách Thuận, sau đổi thành Dương Mô-sê, sau đấy lại đổi thành Ngô Mô-sê. Trong lúc bối rối, gã nhất thời không biết phải trả lời thế nào. Gã trung niên thấy Ngô Mô-sê đứng ngây như phỗng, liên thôi gặm gà, ngẩng đầu lên, nói có vẻ bực:

- Có cái tên của bản thân mà cũng khó nói đến thế kia à? Hay là giết người rồi bỏ trốn?

Ngô Mô-sê thở một hơi dài đánh thượt. Bảo giết người ngoài đời thì gã chưa từng, nhưng trong tâm tưởng, thì gã đã giết ối kẻ. Từ bố gã, anh em gã, cho tới lão Mã đánh xe ngựa, cho tới vợ gã là ả Ngô Hương Hương và tên họ Cao chủ hiệu bạc Khởi Văn Đường. Ngô Mô-sê đang định mở miệng giải thích điều gì đó thì đúng lúc này, đoàn tàu chạy vào đường hầm xuyên qua núi. Một hồi còi dài chợt vang lên, làm gã lại nghĩ đến La Trường Lễ hô tang ở La Gia Trang. Năm xưa, lúc hô tang, giọng của La Trường Lễ cũng khí phách như tiếng còi tàu. La Trường Lễ của ngày xưa là người mà Ngô Mô-sê sùng bái nhất trên thế gian này. Nghe gã hô tang cũng chỉ là chuyện của bảy, tám năm về trước, vậy mà giờ nghĩ lại, chợt tưởng như đã đi qua nửa đời người. Mấy năm trước, thi thoảng Ngô Mô-sê cũng nhớ tới La Trường Lễ. Sau này người đông việc tạp, dần dà quên bẵng mất. Nhưng ngẫm kỹ, Ngô Mô-sê thấy kể từ lúc rời bỏ Dương Gia Trang cho tới nay, La Trường Lễ là người có mối quan hệ lớn nhất với gã. Nếu không phải vì thích cái “hư” chán ghét cái “thực”, thì đến giờ gã chắc vẫn còn làm đậu phụ với bố là lão Dương ở Dương Gia Trang. Tuy từ trước tới nay Ngô Mô-sê chưa một lần nói chuyện, dù chỉ một câu với La Trường Lễ, nhưng trong lúc cảm khái, gã không giải thích dài dòng, mà nói:

- Dạ thưa ông anh. Em chưa từng giết ai bao giờ. Ông anh cứ gọi em là La Trường Lễ.

Về Diên Tân

1

Năm 35 tuổi, Ngưu Ái Gia mới biết, những lúc gã gặp khó khăn, trên đời này chỉ có ba người có thể trông cậy được. Một người là Phùng Văn Tu, một người là Đỗ Thanh Hải, và người còn lại là Trần Khuê Nhất. Trông cậy được không phải ý bảo lúc gã thiếu tiền có thể tìm bọn họ vay tiền, hay lúc có việc Có thể nhờ bọn họ làm giúp, mà là những lúc gặp phải việc gì đó nghĩ không ra, hay nghĩ không thông, hoặc có việc gì đó không tự mình quyết được, gã có thể tìm bọn họ để bàn bạc. Hoặc, những lúc không có việc cụ thể gì để nói, trong lòng thấy buồn bực, có thể tìm tới bọn họ, ngồi với nhau một lát. Trong lúc ngồi với nhau, đem cái sự buồn bực trong lòng nói ra miệng, thế là lòng cũng nhẹ đi nhiều. Phải những lúc buồn bực vô cớ, mơ hồ, muốn nói cũng chẳng biết cất lời từ đâu, liền chẳng nói gì cả, chỉ cần ngồi một lát, hoặc nói chuyện khác, thế là trong lòng cũng khoan khoái hơn nhiều.

Phùng Văn Tu và Ngưu Ái Gia là bạn học hồi tiểu học và trung học. Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu đáng ra không nên là bạn thân của nhau, vì bố Ngưu Ái Gia với bố Phùng Văn Tu có hiềm khích. Hai ông cạch nhau không nói chuyện. Bố Ngưu Ái Gia tên là Ngưu Thư Đạo. Bố Phùng Văn Tu tên là Phùng Thế Luân. Hai người vốn cũng là bạn thân. Chính bởi là bạn thân, nên đầu đông năm nào, hai người cũng rủ nhau tới Trường Trị chở than. Chở than không phải để làm ăn buôn bán, mà là để nhà có cái sưởi vào mùa đông. Từ Tẩm Nguyên tới Trường Trị cả đi cả về 345 dặm, phải đi mất bốn ngày. Ngưu Thư Đạo nhỏ người, chỉ kéo được xe chở 2000 cân than. Phùng Thế Luân cao lớn, có thể kéo được xe chở 2500. Địa hình Sơn Tây, Tây cao Đông thấp. Lúc đi là xe không, lại toàn xuống dốc, hai người cười cười nói nói. Lúc về xe chở nặng, quá nửa quãng đường là lên dốc, hai người chỉ cắm đầu cắm cổ kéo xe, chẳng hơi sức đâu mà nói chuyện. Lúc trưa tạt vào quán bên đường ăn cơm, hay lúc tối ngủ ở nhà trọ, hai người đều gọi một bát canh cừu nóng, rồi lấy lương khô mang theo, bẻ vụn cho vào canh, ăn đến toát mồ hôi. Ngưu Thư Đạo thích ăn bánh hấp, còn Phùng Thế Luân thích ăn bánh rán. Có lúc, hai người đối đồ ăn cho nhau. Hai người là bạn đường, nói chuyện lại hợp nhau, nên đi với nhau bốn ngày vẫn không cảm thấy mệt. Ngưu Thư Đạo hơn Phùng Thế Luân hai tuổi. Hàng năm, cứ dịp vào đông, lúc gặp nhau ngoài phố, Ngưu Thư Đạo lại bảo:

- Này chú. Năm nay, hai anh em mình lại đi chở than nhé.

- Kìa bác. Đừng nói năm nay, mà những năm sau, anh em mình vẫn cứ đi cùng nhau.

Năm ấy, vừa vào đông, hai người lại cùng nhau tới Trường Trị chở than. Lúc đi cũng giống như những năm trước, hai người cười cười nói nói. Lúc về cũng vậy. Hai người cắm cúi kéo xe, chẳng ai nói với ai câu nào. Buổi trưa ăn cơm, buổi tối ở trọ. Sáng thứ ba ngủ dậy, thấy trời nổi gió to, gió thổi đất vàng bay mù mịt. May mà xuôi gió. Hai người cùng tấm vỏ chăn buộc vào xe làm buồm. Chiếc xe nhẹ nhõm hẳn. Lúc không có gió, thời gian ăn một bữa cơm chỉ đi được năm dặm đường, bây giờ đi được những mười dặm. Đúng là trong rủi lại có may. Tới nửa buổi chiều, cách nhà còn khoảng 80 dặm. Ngưu Thư Đạo hăng hái:

- Chú này, tối nay, anh em mình đừng ở trọ nữa. Đi thông một phát về nhà luôn.

Phùng Thế Luân cũng phấn chấn theo:

- Vâng! Em nghe theo bác. Đợi về đến nhà ăn cơm một thể.

Hai người giở lương khô ra ăn, rồi tiếp tục lên đường. Đến lúc trời tối, cách nhà vẫn còn 50 dặm. Bỗng, xe chở than của Ngưu Thư Đạo kêu “rắc” một tiếng, trục xe bị gãy. Gãy trục, xe không thể đi nổi. Phía trước phía sau đều không có làng quán. Hai người dành lấy gậy gỗ chống tạm xe than của Ngưu Thư Đạo, rồi ngồi đợi trời sáng. Cả hai định bụng đến khi trời sáng, một người trông xe, còn người kia tới thị trấn phía trước mặt mua trục xe. Ngưu Thư Đạo:

- May mà hai anh em mình cùng đi. Chứ nếu một người, gặp phải bọn cướp thì chỉ còn nước Cống xe than cho chúng nó.

- Bác ơi, em đói quá. Lương khô của em hết rồi. Bác có còn tí nào không?

Ngưu Thư Đạo lục lọi tay nải:

- Của anh cũng hết nhẵn rồi.

Tuy mới là đầu đông, nhưng ban đêm vẫn lạnh. Gió thổi to hơn. May mà hai người mang theo chăn. Mỗi người hút một điếu thuốc, rồi nấp vào chỗ khuất gió phía sau xe than, cuốn chăn ngủ. Lúc gà gáy, Phùng Thế Luân thức dậy vì lạnh. Lúc đi tiểu, chợt nhìn thấy Ngưu Thư Đạo đang nấp sau xe than, lén lút gặm một cái màn thầu. Mới hay, Ngưu Thư Đạo vẫn còn ít lương khô, nhưng không muốn chia cho Phùng Thế Luân ăn cùng. Đi tiểu xong, Phùng Thế Luân lại đi nằm. Càng nghĩ, càng thấy tức. Tại xe nhà người bị gãy trục, nên ta mới phải ở lại chịu lạnh cùng ngươi, vậy mà còn ít lương khô cũng chẳng san sẻ cho bạn bè ăn cùng. Nói thế không phải là ta không chịu được cơn đói này, nhưng đã là bạn bè với nhau, thì không được cư xử như thế. Đợi Ngưu Thư Đạo đi ngủ, Phùng Thế Luân bèn thức dậy kéo xe than, bỏ đi một mình. Lúc Ngưu Thư Đạo ngủ dậy, thấy Phùng Thế Luân bỏ mặc mình ở lại, biết ngay là vì chuyện lương khô, nhưng cũng nổi giận. Của đáng tội, lúc Phùng Thế Luân hỏi lương khô, tay nải của Ngưu Thư Đạo đã hết nhẵn thật. Vậy mà thể nào, lúc giở chăn ra để ngủ, lại có một chiếc màn thầu lăn ra, không hiểu bị sót lại từ khi nào. Lúc này mà bảo mình vẫn còn lương khô thì cũng bất tiện, dành nửa đêm thức dậy ăn vụng một mình. Chẳng lẽ, chỉ vì một cái màn thầu mà nỡ bỏ mặc bạn bè lại một mình trên sườn núi sao? Kể từ bạn ấy, Ngưu Thư Đạo và Phùng Thế Luân trở thành kẻ thù của nhau, cạch mặt không thèm nói chuyện, chỉ vì một cái màn thầu.

Bố là Ngưu Thư Đạo và Phùng Thế Luân đã cạch nhau không nói chuyện, thì đám con cái là Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu cũng không nên nói chuyện với nhau. Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu tuy là bạn cùng lớp, nhưng trước mười tuổi, hai đứa không hề nói chuyện với nhau. Năm 11 tuổi, hai đứa có chung một sở thích, ấy là nuôi thỏ. Trong khi đó, tuy bố bọn chúng là kẻ thù của nhau, nhưng lại có một điểm chung về yêu và ghét, ấy là đều không thích trong nhà nuôi thỏ. Chỉ vì mỗi cái sự nuôi thỏ mà Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu xích lại với nhau. Ở nhà không được nuôi thỏ, hai đứa bèn nuôi hai con thỏ con ở một cái lò gạch bỏ hoang phía sau làng. Hai con thỏ, một đực, một cái. Con đực màu tía, con cái màu trắng. Sau nửa năm, đôi thỏ sinh được một bầy chín con thỏ con. Hàng ngày học xong, Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu lại đi nhổ cỏ cho thỏ ăn. Vì hai nhà có thù, nên khi làm chung một việc, hai đứa phải giấu người nhà. Ở trường, hai đứa giả vờ không nói chuyện với nhau. Tan học, cũng lại đứa nào nhổ cỏ đứa ấy. Nhưng khi cho thỏ ăn ở lò gạch, hai đứa lại tỏ ra rất thân thiết. Nhà họ Ngưu thích ăn bánh hấp, thi thoảng cũng hấp bánh bao. Còn nhà họ Phùng thích ăn bánh rán. Thi thoảng, Ngưu Ái Gia mang bánh bao tới cho Phùng Văn Tu ăn. Phùng Văn Tu cũng mang bánh rán hành cho Ngưu Ái Gia ăn. Chập tối ngày mồng bảy tháng Tám năm ấy, hai đứa vẫn đứa nào đứa nấy nhổ một rổ CỎ rồi tới lò gạch hoang. Chợt phát hiện 11 con thỏ, cả thỏ bố mẹ lẫn thỏ con, đều đã bị cáo giết sạch. Đám thỏ có thể đã bị cáo ăn thịt, cũng có thể bị cáo tha đi từng con một, dưới đất chỉ còn lại toàn lông và máu thỏ. Sở dĩ cáo mò được vào trong là vì tối qua, lúc bịt cửa lò, Phùng Văn Tu để chừa ra hai hòn gạch. Lúc ấy, Ngưu Ái Gia bảo phải lấp kín, nhưng Phùng Văn Tu bảo không sao, để thế cho thỏ dễ thở. Hôm nay xảy ra chuyện, nhưng Ngưu Ái Gia không trách móc Phùng Văn Tu. Hai đứa ôm nhau khóc rống lên.

Trong lớp có một bạn học tên là Lý Khắc Trí, lưỡi to, rất hay đưa chuyện. Năm 11 tuổi, Lý Khắc Trí đã cao 1 mét 78. To cao nên khỏe mạnh. Trong lớp, không đứa nào dám đánh nhau với nó. Bố Lý Khắc Trí đào than ở mỏ than Trường Trị. Lúc đi học, nó thường đeo chiếc đèn mỏ trên đầu để soi vào mắt các bạn. Trong lớp có một kẻ hay đưa chuyện, nên 56 học sinh trong lớp đều bị nó chọc cho phát tức. Tháng Mười năm ấy, đến lượt Ngưu Ái Gia trở thành “nạn nhân” của Lý Khắc Trí. Nhưng người bị đưa chuyện không phải là Ngưu Ái Gia, mà là chị gái nó. Chị gái Ngưu Ái Gia tên là Ngưu Ái Hương, bán tương ở trạm cung tiêu trên thị trấn. Ngưu Ái Hương và một nhân viên bưu điện ở phố huyện tên là Tiểu Trương yêu nhau đã được hai năm. Tiểu Trương mặt vuông chữ điền, trắng trẻo, ít nói. Lúc ngồi với mọi người, toàn người khác nói, gã chỉ nghe. Tiểu Trương rất hay cười. Người khác kể chuyện cười, gã cười. Người khác nói một chuyện rất bình thường, gã cũng cười. Tiểu Trương đã tới nhà họ Ngưu, gã đi chiếc xe đạp màu xanh của bưu điện chở Ngưu Ái Hương, còn cô ta ngồi sau ôm eo gã. Tiểu Trương từng tặng Ngưu Ái Gia một chiếc bật lửa. Lúc nuôi thỏ với Phùng Văn Tu, Ngưu Ái Gia còn móc chiếc bật lửa ra, bật cho Phùng Văn Tu xem. Nhưng tháng trước, Ngưu Ái Hương và Tiểu Trương chia tay. Cái sự chia tay không phải vì hai người nói chuyện không hợp nhau, mà vì trong khi yêu Ngưu Ái Hương, Tiểu Trương còn yêu một cô phát thanh viên ở trạm phát thanh phố huyện tên là Tiểu Hồng. Cái loại bắt cá hai tay, ai chẳng tức. Nhưng Ngưu Ái Hương còn tức hơn. Ấy là vì, yêu Tiểu Trương đã hai năm, vậy mà cô ta không phát hiện ra. Bây giờ, cuối cùng cũng đã phát hiện ra. Nhưng người đầu tiên cô trách cứ không phải là Tiểu Trương, mà là mình. Vốn tưởng Tiểu Trương ít nói, hay cười thì đáng tin cậy, ai ngờ những kẻ ít nói, hay cười toàn loại xấu bụng. Thế, nên cô chia tay. Nhưng khi đã qua cái mồm của Lý Khắc Trí, thì chuyện lại thành chị gái Ngưu Ái Gia đã ngủ với Tiểu Trương. Không những thế, còn có thai, phải đến bệnh viện để phá. Bị Tiểu Trương đá, chị Ngưu Ái Gia liền uống thuốc trừ sâu của trạm cung tiêu, lại bị đưa vào bệnh viện cấp cứu. Lý Khắc Trí mà đưa chuyện Ngưu Ái Gia thì cậu ta không bực. Hay nó có đưa chuyện người khác trong nhà Ngưu Ái Gia thì cậu ta cũng không bực. Nhưng khi đã đưa chuyện chị gái Ngưu Ái Gia thì cậu ta nổi sung. Trên Ngưu Ái Gia có một anh, một chị. Người anh tên là Ngưu Ái Giang. Dưới có một cậu em, tên là Ngưu Ái Hà. Kể từ khi có trí nhớ đến giờ, Ngưu Ái Gia thấy bố nó là Ngưu Thư Đạo thương Ngưu Ái Giang. Mẹ nó là Tào Thanh Nga thương Ngưu Ái Hà. Còn lại mình nó là chẳng ai thương. Có người thương không phải ý bảo được thêm lợi lộc gì trong chuyện ăn, chuyện mặc, mà khi bị ai bắt nạt, có người đứng ra bênh vực. Có chuyện ấm ức, có thể sà vào lòng người ấy để kể lể, Ngưu Ái Gia chẳng có ai thương. Bị bắt nạt chẳng có ai bênh vực. Có chuyện ấm ức chẳng biết bày tỏ cùng ai. Chị gái Ngưu Ái Hương hơn nó tám tuổi, liền đứng ra bảo vệ nó. Ngưu Ái Gia bám gấu áo chị mà lớn lên. Hôm ấy, lúc đang ở thao trường của trường, Lý Khắc Trí lại đưa chuyện chị gái Ngưu Ái Gia. Lúc nói đến chuyện nạo thai, thì Ngưu Ái Gia xông tới, húc đầu vào Lý Khắc Trí làm nó ngã bổ chửng. Lý Khắc Trí lồm cồm bò dậy rồi lao vào đánh nhau với Ngưu Ái Gia. Năm 11 tuổi, Ngưu Ái Gia cao 1 mét 56, còn Lý Khắc Trí cao 1 mét 78. Ngưu Ái Gia đương nhiên không phải là đối thủ của Lý Khắc Trí. Nó vật Ngưu Ái Gia ngã xuống đất, tát cho vài cái nảy lửa. Chưa hết, nó còn tụt quần ra, lấy mông đít cọ vào mặt Ngưu Ái Gia. Thấy sướng quá, nó có hơn 30 lần vẫn chưa chịu xuống. Lại còn bật đèn mỏ đang đeo trên đầu soi. Ngưu Ái Gia nằm dưới vùng vẫy không được, bật khóc. Chợt “bịch” một tiếng. Lý Khắc Trí bị trúng một đòn vào đầu, ngã vật xuống đất, chiếc đèn mỏ vỡ tan, máu trên đầu túa ra, chiếc quần vẫn mắc ở bẹn. Phùng Văn Tu đang cầm một cái ách xe bò, đứng bên cạnh thở hổn hển. Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu thấy Lý Khắc Trí chảy máu đầu, mắt trợn trừng nằm bên dưới đất, tưởng nó chết rồi, vội vàng cầm tay nhau chạy ra khỏi trường. Hai đứa không dám về nhà, mà trốn lên phố huyện. Trốn ở phố huyện mất ba ngày. Ban ngày tới quán ăn nhặt thức ăn thừa, hoặc tới cống nước ngầm nhặt đầu mẩu mía gặm. Buổi tối, hai đứa mò tới kho bông của phố huyện, cậy cửa sổ nhảy vào trong, ngủ vùi trong đống bông. Ba ngày sau, lúc đang đi ngoài phố ngắm cửa hàng, cửa hiệu, thì bị bố Phùng Văn Tu là Phùng Thế Luân bắt gặp. Hóa ra, Lý Khắc Trí không chết, đâu chỉ bị mất ít máu. Nhà Ngưu và nhà Phùng mỗi nhà phải đến cho nhà Lý Khắc Trí 200 đồng. Về đến nhà, Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu bị bố hai đứa nện cho một trận. Hai đứa bị đòn không phải vì tội đã đánh nhau với Lý Khắc Trí, hay vì tội đã làm hai nhà phải đến tiền nhà Lý, mà vì cái tội nhà Ngưu và nhà Phùng vốn là kẻ thù của nhau, vậy mà hai đứa con lại dính vào với nhau. Phùng Văn Tu bị bố nó đánh đau hơn, vì cái tội lẽ ra không được đánh giúp Ngưu Ái Gia.

Phùng Văn Tu hơn Ngưu Ái Gia 1 tuổi. Năm Ngưu Ái Gia 18 tuổi, Phùng Văn Tu 19 tuổi, hai đứa cùng tốt nghiệp cấp ba, nhưng không thi đỗ đại học. Bố Ngưu Ái Gia là Ngưu Thư Đạo sống bằng nghề làm dầu thơm. Ngưu Ái Gia không về nhà làm dầu thơm với bố mà đi bộ đội. Chuyện nhập ngũ, Ngưu Ái Gia không bàn bạc với bố, cũng chẳng bàn bạc với mẹ, mà lại chạy ra thị trấn bàn với chị gái là Ngưu Ái Hương. Ngưu Ái Hương lúc này không còn bán tương, mà bán hàng tạp hóa ở trạm cung tiêu. Ngưu Ái Hương đã 27 tuổi, chưa lấy chồng. Chưa lấy chồng không phải vì năm xưa yêu một gã nhân viên bưu điện, sau đó bỏ nhau đau lòng quá không muốn lấy chồng, mà vì sau này đã yêu hơn mười anh, nhưng nói chuyện chẳng hợp với anh nào. Hồi bỏ gã nhân viên bưu điện, Cô không uống thuốc trừ sâu. Nhưng về sau, lúc chia tay với gã người yêu thứ chín, thì cô uống thuốc trừ sâu. Tuy được đưa tới bệnh viện rửa ruột, cứu được tính mạng, nhưng kể từ ấy, cô bị tật vẹo cổ, hơi tí lại nấc. Năm 20 tuổi, Ngưu Ái Hương thích nói thích cười, tết hai bím tóc đuôi sam, lúc đi bím tóc cứ ngúng nguẩy đằng sau. Bây giờ, cô làm tóc xù, trông như tổ quạ trên đầu. Có hay cáu bẳn, hơi tí lại nổi nóng với người khác. Nhưng với Ngưu Ái Gia thì không. Ngưu Ái Gia ngồi trong gian hàng tạp hóa bày toàn những bát đĩa, xoong nồi, thùng chậu, tâm sự với Ngưu Ái Hương về dự định đi bộ đội. Ngưu Ái Hương nghe xong, nấc một cái, rồi hỏi:

Năm nay đi bộ đội, cậu sẽ đóng ở đâu?

- Ở Tửu Tuyển, Cam Túc.

- Xa tới ba, bốn nghìn dặm cơ đấy.

Lại bảo:

- Chị biết vì sao cậu lại muốn đi bộ đội. Không phải vì cậu muốn thế, mà vì cậu chán cái nhà này. Cũng chẳng phải chán cái nhà này, mà là chán bộ, chán mẹ. Hồi nhỏ, chị cũng không thích bố mẹ, vì bố mẹ chỉ bênh anh cả và thằng Tư. Nhưng sau này lớn lên, cậu sẽ hiểu, bố mẹ rốt cuộc vẫn là bố mẹ.

Ngưu Ái Gia không nói gì. Ngưu Ái Hương nấc một tiếng, rồi tiếp:

- Lớn lên cậu sẽ hiểu, làm bố mẹ rồi thì nên thế nào?

Lại bảo:

- Lúc nhỏ không thương cũng chẳng sao. Lúc con gặp khó khăn, cũng chẳng biết bảo vệ con. Không bảo vệ con vẫn là thứ yếu, đằng này, cũng chẳng biết chỉ đường dẫn lối cho con, làm con cái không biết phải nên hành xử thế nào.

Nói xong câu ấy, mắt cô rơm rớm. Ngưu Ái Gia:

- Chị, em đi bộ đội không phải vì chán ghét bố mẹ.

Thế thì vì cái gì?

- Đợt này tuyển lính lái xe, em muốn học lái xe.

- Lái xe thì có gì hay ho?

- Học lái xe xong, em sẽ lái xe chở chị đi Bắc Kinh chơi.

Ngưu Ái Hương nghẹo cổ cười, nước mắt ứa ra. Cô tháo chiếc đồng hồ đang đeo, đeo vào tay Ngưu Ái Gia.

Ngưu Ái Gia muốn đi bộ đội, còn Phùng Văn Tu vẫn chưa Có dự định gì. Ngưu Ái Gia gạ gẫm Phùng Văn Tu:

- Đi bộ đội cùng tớ đi. Đợi học lái xe xong, hai đứa mình cùng lại một chiếc xe.

Nhưng Phùng Văn Tu bị mù màu, không đi bộ đội được. Kể cả không bị mù màu, nhưng Phùng Văn Tu là con một, bố gã cũng chẳng đời nào chịu để cho gã đi xa. Phùng Văn Tu than:

- Bố mẹ không thương con kể cũng có cái hay. Còn thương quá cũng có cái dở.

Năm ấy, huyện Tẩm Nguyên có hơn 500 người nhập ngũ. Hôm lên đường, hơn 500 người xếp thành hàng diễu qua phố huyện. Vừa vặn hôm ấy là Tết Nguyên Tiêu. Đội Xã Hỏa đang múa. Đội tân binh và đội Xã Hỏa đi xen kẽ nhau, tiến về phía trước trong tiếng chiêng trống dậy đất. Người dân đứng đây hai bên phố, hoặc để xem cánh tân binh, hoặc để xem múa Xã Hỏa. Hơn 500 người mặc quần áo giống nhau, sải những bước “một hai một” giống nhau, trông rất khí thế. Ngưu Ái Gia khoác lên người bộ quân phục, lóng ngóng bước theo hơn 500 con người đang bước đều bước. Đi được một lúc, tay gã vung một đằng, chân bước một nẻo. Đang bực với chính mình thì bị một bàn tay giữ lại, hóa ra là Phùng Văn Tu. Nhìn bộ quân phục đang mặc trên người, rồi lại nhìn bộ quần áo tuềnh toàng Phùng Văn Tu đang mặc, Ngưu Ái Gia mới biết, đã đến lúc hai người chia tay. Ngưu Ái Gia:

- Đến đơn vị, tớ sẽ viết thư cho cậu.

Phùng Văn Tu thở hổn hển, trán đầm đìa mồ hôi:

- Không phải chuyện viết thư.

- Thế thì là chuyện gì?

- Tớ ở đây đợi cậu mãi. Mình tới hiệu ảnh chụp ảnh đi. Ngưu Ái Gia ngẩng đầu lên, thấy đoàn quân đang đi qua hiệu ảnh Nhân Hòa của lão Tưởng ở phố Tây, mới biết Phùng Văn Tu thật lòng. Ngưu Ái Gia xin phép trung đội trưởng chỉ huy. Trung đội trưởng giơ tay lên xem đồng hồ:

- Phải khẩn trương nhé. Năm phút thôi. Đến phố Bắc là tất cả phải lên xe rồi.

Ngưu Ái Gia vội kéo tay Phùng Văn Tu, chạy vào hiệu ảnh của lão Tưởng. Lúc chụp ảnh, Phùng Văn Tu nắm chặt tay Ngưu Ái Gia, đến nỗi lòng bàn tay rịn mồ hôi:

- Cho dù cậu có ra Bắc vào Nam thì hai đứa mình vẫn sẽ là bạn thân của nhau suốt đời.

Ngưu Ái Gia gật đầu, cũng nắm tay Phùng Văn Tu thật chặt. Ra khỏi hiệu ảnh tới phố Bắc, Ngưu Ái Gia vội trèo lên xe tải. Hơn 20 chiếc xe tải đang chạy phía trước. Phùng Văn Tu vẫy tay, chạy theo ô tô một đoạn rất xa. Ngưu Ái Gia theo xe tới Hoắc Châu, rồi đổi sang tàu hỏa. Tàu hỏa đi mất ba ngày ba đêm tới Tửu Tuyền, Cam Túc. Vừa đến đơn vị, Ngưu Ái Gia liền viết thư cho Phùng Văn Tu. Nửa tháng sau thì Ngưu Ái Gia nhận được thu hồi âm. Trong thư còn kẹp bức ảnh hai người chụp chung ở hiệu ảnh Nhân Hòa. Trong ảnh, hai người đều không cười. Một người mặc bộ quân phục mới tinh. Một người mặc bộ quần áo tuềnh toàng, mắt đều nhìn thẳng về phía trước. Ngưu Ái Gia đóng quân ở Tửu Tuyền, Cam Túc năm năm. Trong năm năm ấy, hai năm đầu tiên, hai người còn năng thư từ qua lại, sau thưa dần, rồi đứt hẳn. Năm năm sau, Ngưu Ái Gia phục viên. Phùng Văn Tu đã cưới vợ, có hai con, bán thịt ở cửa hàng thịt phố Đông. Về tới nhà hôm trước, thì hôm sau Ngưu Ái Gia đã phóng xe đạp lên phố huyện tìm Phùng Văn Tu. Sau năm năm gặp lại, hai người không hề lạ lẫm, mà ôm chầm lấy nhau, kể cho nhau nghe biết bao nhiêu chuyện xảy ra kể từ buổi chia tay. Vợ Phùng Văn Tu họ Mã, là con gái lão Mã - giám đốc cửa hàng thịt phố Đông. Phùng Văn Tu gọi vợ là cô Mã. Ngưu Ái Gia cũng gọi theo là cô Mã. Cô Mã dáng người cao ráo, mắt to mày sáng, mỗi tội bụng hơi to. Cô Mã bảo, bụng to là do sinh con mà ra. Chứ hồi con gái, cô là loại thắt đáy lưng ong đấy. Rồi liếc xéo sang Phùng Văn Tu:

- Tất cả là do bị lão ấy chà đạp.

Rồi lại nói với Ngưu Ái Gia:

- Tôi hối hận vì đã lấy một người như lão ấy.

Mặt Phùng Văn Tu đã xuất hiện vài nếp nhăn. Gã chỉ cười, không nói gì.

Kể từ ấy, hai người lại đi lại với nhau. Gặp chuyện buồn bực, Ngưu Ái Gia bèn đi xe đạp, sau này là phóng xe máy, tới phố huyện tìm Phùng Văn Tu. Hai người ngồi với nhau, Ngưu Ái Gia đem kể hết với Phùng Văn Tu chuyện buồn bực trong lòng. Phùng Văn Tu nghe xong, lại nhiệt tình phân tích, mổ xẻ cho gã. Lúc Phùng Văn Tu có chuyện buồn bực trong lòng, gã cũng lái chiếc xe ba bánh chuyên dùng để chở thịt lợn tới Ngưu Gia Trang tìm Ngưu Ái Gia. Sau một hồi nói chuyện, hai người thấy trong lòng thoải mái hơn nhiều. Nhưng Phùng Văn Tu của bây giờ đã không còn là Phùng Văn Tu của năm năm về trước. Năm năm trước, mắt của Phùng Văn Tu trong veo, giờ đục ngầu. Mắt đục ngầu cũng chẳng sao, vấn đề ở chỗ, Phùng Văn Tu mắc bệnh hay rượu. Hễ uống là say. Lúc say, lúc tỉnh là hai người khác hẳn nhau. Lúc tỉnh, gã thấu tình đạt lý, còn khi say, gã coi Trời bằng vung. Cứ uống say, là gã lại gọi điện thoại. Ngưu Ái Gia nói chuyện với gã cũng khác với năm năm trước. Nói thì vẫn nói, nhưng không dám nói sâu, nói kỹ, sợ lúc say gã lại buột miệng phun ra ngoài. Cứ nhận điện thoại của Phùng Văn Tu là gã sợ. Sợ gã ta uống say, nói chán chê mê mỏi.

Đỗ Thanh Hải là chiến hữu của Ngưu Ái Gia hồi đi bộ đội, quê ở Bình Sơn, Hà Bắc. Hắn có biệt hiệu “Túi vải”. Đỗ Thanh Hải thường kể, quê hắn nằm bên bờ sông Hồ Đà. Hồi Ngưu Ái Gia đi bộ đội, tiếng là ở Tửu Tuyển, nhưng kỳ thực, từ Tửu Tuyền đi lên phía bắc phải hơn nghìn cây số mới tới được doanh trại. Ở đây bốn bề là sa mạc Gô-bi. Ngưu Ái Gia và Đỗ Thanh Hải không ở cùng một đại đội. Hai năm đầu nhập ngũ vẫn chưa quen nhau. Năm thứ ba, đơn vị đi huấn luyện dã ngoại, cả một sự đoàn bảy, tám nghìn người hành quân qua sa mạc Gô-bi, buổi tối cắm trại tại một thị trấn tên là Cập Cập ở huyện Kim Tháp, tỉnh Cam Túc. Một thị trấn không thể nào chứa nổi bảy, tám nghìn người, các trung đoàn, tiểu đoàn dựng trại ở xung quanh thị trấn. Ngưu Ái Gia thuộc biên chế Đại đội 5 Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 3. Nửa đêm phải dậy đi gác. Đỗ Thanh Hải ở Đại đội 10 Tiểu đoàn 7 Trung đoàn 8. Ban đêm cũng phải dậy đi gác. Một người đi tuần từ Đông sang Tây. Còn một người đi tuần từ Nam lên Bắc. Chạm nhau ở cửa thị trấn Cập Cập. Trao đổi khẩu lệnh với nhau, rồi xin mồi lửa hút thuốc. Thế là quen nhau. Hai người vừa đeo súng, vừa hút thuốc, tán gẫu vài ba câu. Một người quê Sơn Tây, một người quê Hà Bắc, không phải đồng hương, nhưng nói chuyện với nhau rất hợp. Càng nói càng không hết chuyện. Ngưu Ái Gia đi bộ đội đã hai năm, đại đội có hơn 100 người, ngày nào cũng chạm mặt nhau, nhưng không có được một người bạn tri kỷ. Vậy mà vừa gặp Đỗ Thanh Hải có một lần, gã đã thấy hai người nói chuyện với nhau rất hợp. Thế mới biết, làm bạn với nhau không phụ thuộc vào thời gian quen nhau dài hay ngắn. Ngay buổi đầu tiên nói chuyện, hai người đã nói thâu đêm suốt sáng, mãi đến khi doanh trại thổi kèn báo thức, cả đoàn quân lục tục trở mình, chân trời phía đông bừng lên ráng đỏ như máu. Sau này, hai người thường bảo, họ làm bạn với nhau là nhờ bao thuốc lá. Ngưu Ái Gia tuy là lính lái xe, nhưng lúc vào bộ đội, lại không được lái xe, mà phải nấu cơm ở tiểu đội anh nuôi. Đỗ Thanh Hải tuy là lính bộ binh, nhưng cả đại đội có một chiếc xe tải, thì hắn lại được lái. Đại đội của Ngưu Ái Gia cách đại đội của Đỗ Thanh Hải hơn 50 dặm, bị ngăn cách bởi một con sông và một ngọn núi. Con sông ấy tên là sông Nhược Thủy. Ngọn núi ấy tên là núi Đại Hồng, thuộc dãy núi Kỳ Liên. Kể từ sau bạn ấy, cứ vào ngày chủ nhật, Ngưu Ái Gia lại vượt sông Nhược Thủy, băng núi Đại Hồng, tới Đại đội 10 Tiểu đoàn 7 Trung đoàn 8 thăm Đỗ Thanh Hải. Đại đội của Ngưu Ái Gia có món bánh cuốn nhân thịt rất ngon tên là Nhục Long. Ngưu Ái Gia là anh nuôi, nên mang món Nhục Long tới cho Đỗ Thanh Hải. Ngưu Ái Gia đến nơi, Đỗ Thanh Hải liền lấy cớ tới thị trấn chở hàng, phóng xe ra ngoài sa mạc Gô-bi, hai người vừa chén Nhục Long, vừa hỏng gió. Sa mạc Gô-bi không một bóng người. Ăn Nhục Long xong, Đỗ Thanh Hải liền dạy Ngưu Ái Gia lái xe. Ngưu Ái Gia tuy không được làm lính lái xe thực thụ, nhưng sau vài năm đi bộ đội, gã cũng biết lái xe. Có lúc, không phải chủ nhật, Đỗ Thanh Hải lái xe ra ngoài công tác, tiện thể ghé qua Đại đội 5 Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 3 thăm Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia nói:

- Không phải là ngày chủ nhật. Cậu đừng để đại đội biết.

- Tớ phóng xe nhanh hơn một chút, thế là bù được giờ. Đỗ Thanh Hải không cao, nước da ngăm đen, bóng loáng, giọng nói vừa phải, chậm rãi. Thi thoảng, đang nói chuyện lại mỉm cười ngại ngùng, để lộ hàm răng trắng bóng. Từ nhỏ, Ngưu Ái Gia nói năng đã không gãy gọn. Nói một chuyện, nhưng không biết phải mở miệng từ đâu. Mở miệng không đúng chỗ, dễ nói chuyện nọ xọ chuyện kia, hoặc một chuyện nói thành hai, ba chuyện, hoặc hai, ba chuyện lại nói thành một chuyện. Đỗ Thanh Hải tuy nói năng chậm rãi, nhưng có đầu có cuối. Nói xong một chuyện lại nói sang chuyện khác. Chuyện nào cũng nói rõ ràng, khúc chiết. Ở bộ đội, gặp chuyện buồn bực, hay gặp chuyện nghĩ chưa ra, không biết có khả thi hay không, bản thân chưa tự quyết định được, Ngưu Ái Gia liền tích cóp lại. Một tuần cũng phải tích cóp được vài ba chuyện, đợi đến chủ nhật đi tìm Đỗ Thanh Hải, lúc hai người ngồi trên sa mạc Gô-bi, hoặc lái xe, hoặc ngồi bên bờ sông Nhược Thủy, Ngưu Ái Gia bèn đem từng chuyện một ra kể, Đỗ Thanh Hải liền phân tích, mổ xẻ từng chuyện một, giảng giải cho Ngưu Ái Gia. Những khi gặp chuyện buồn bực, Đỗ Thanh Hải cũng tâm sự với Ngưu Ái Gia, nhưng Ngưu Ái Gia không biết phân tích, mổ xẻ, chỉ biết nói mỗi câu:

- Thể ý cậu thế nào?

Đỗ Thanh Hải đành phải tự mình phân tích, mổ xẻ. Xong, lại hỏi Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia lại nói:

- Thế ý cậu thế nào?

Đỗ Thanh Hải lại đành phải tự mình phân tích, mổ xẻ. Sau vài câu “Thế ý cậu thế nào?” Đỗ Thanh Hải cũng phân tích, mổ xẻ xong câu chuyện của mình một cách rõ ràng, rành mạch. Hai người đều cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều.

Gắn bó với nhau ba năm trong quân đội, rồi Ngưu Ái Gia và Đỗ Thanh Hải phục viên. Ngưu Ái Gia về Tẩm Nguyên, Sơn Tây. Đỗ Thanh Hải về Bình Sơn, Hà Bắc. Tẩm Nguyên cách Bình Sơn hơn một nghìn dặm. Hơn một nghìn dặm khác tiệt với khoảng cách 50 dặm hồi ở bộ đội. Ngưu Ái Gia gặp chuyện buồn bực, không thể nào vượt núi bằng sông tìm Đỗ Thanh Hải để giãi bày. Đỗ Thanh Hải gặp chuyện buồn bực, cũng không thể nào đi tìm Ngưu Ái Gia để Ngưu Ái Gia hỏi lại gã “Thế ý cậu thế nào?” Hai người có thư từ qua lại, thi thoảng cũng gọi điện thoại, nhưng cho dù là thư từ hay gọi điện thoại, thì cũng khác tiệt so với chuyện gặp mặt trực tiếp. Có lúc, gặp phải việc cấp bách, muốn có sự quyết đoán ngay tức thì, chỉ hận một nỗi, nước xa không cứu được lửa gần.

Năm năm trôi qua. Ngưu Ái Gia đã lấy vợ sinh con. Qua thư, biết Đỗ Thanh Hải cũng đã lấy vợ sinh con. Vợ Ngưu Ái Gia tên là Bàng Lệ Na, cũng tốt nghiệp cấp ba nhưng không thi đỗ đại học. Ngưu Ái Gia vốn không quen Bàng Lệ Na. Bàng Lệ Na có Cô chị tên là Bàng Lệ Cầm, từng bán hàng tạp hóa trên thị trấn với chị Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Hương. Hồi Ngưu Ái Gia phục viên, Ngưu Ái Hương đã 32 tuổi, vẫn chưa lấy chồng. Cô giới thiệu Bàng Lệ Na cho Ngưu Ái Gia. Chồng Bàng Lệ Cầm họ Thượng. Thượng là nhân viên thu mua của nhà máy dệt ở phố Bắc phố huyện. Bàng Lệ Na làm công nhân đứng máy trong nhà máy dệt của anh rể. Bàng Lệ Na không cao, béo. Người béo, nhưng mặt không béo, còn xinh xắn là đằng khác. Bàng Lệ Na ít nói, có tiền sử yêu. Người yêu ả là bạn học hồi cấp ba, sau khi đỗ đại học, gã người yêu liền đá ả. Nghe nói ả đã có tiền sử yêu đương, Ngưu Ái Gia có phần do dự. Chị gã là Ngưu Ái Hương liền mắng:

- Sao cậu không đái lấy một bãi rồi soi mình vào xem cậu là ai? Lính phục viên quèn mà cũng tinh tướng.

Lại bảo:

- Cậu cứ thi đỗ đại học đi, rồi bỏ con nhà người ta cũng được.

Ngưu Ái Gia mỉm cười, không lăn tăn chuyện Bàng Lệ Na đã có tiền sử yêu đương nữa. Cậu không thích nói chuyện, Bàng Lệ Na cũng không thích nói chuyện, mọi người cảm giác hai người hợp tính nhau. Yêu nhau hai tháng, hai người cũng cảm thấy hợp tính hợp nết. Nửa năm sau, hai người kết hôn. Hai năm đầu lấy nhau, hai người sống hòa thuận, sinh một bé gái, đặt tên là Bách Tuệ. Hai năm sau, hai vợ chồng liền có trục trặc. Bảo là trục trặc, nhưng cái sự trục trặc ấy nó không cụ thể, mà chỉ là gặp nhau không có chuyện gì để nói. Lúc đầu cảm tưởng, không có chuyện gì để nói là vì hai người đều không thích nói chuyện, sau này mới phát hiện ra, không thích nói chuyện và không có chuyện để nói là hai chuyện khác hẳn nhau. Không thích nói chuyện là trong bụng vẫn có chuyện để nói, còn không có chuyện để nói nghĩa là chẳng có cái đếch gì để mà nói. Nhưng sự khác biệt ấy, người ngoài nhìn vào không nhận ra, thấy cuộc sống hai người sống yên bể lặng, mọi người đều ngỡ hai vợ chồng hợp tính nhau. Chỉ có bản thân đương sự mới biết rằng, trái tim hai người đang dần có một khoảng cách. Ngưu Gia Trang cách phố huyện 50 dặm. Bàng Lệ Na làm việc ở nhà máy dệt ở phố huyện. Hai năm đầu lấy nhau, Bàng Lệ Na một tuần về nhà hai lần. Sau này một tuần về một lần. Sau nữa lại hai tuần về một lần. Sau sau nữa một tháng cũng chẳng về lần nào. Bách Tuệ trông thấy mẹ đều nép sau lưng người khác. Hồi ở bộ đội, Ngưu Ái Gia học được nghề lái xe. Sau khi phục viên, gã và anh trai Ngưu Ái Giang, em trai Ngưu Ái Hà chung tiền mua một chiếc xe tải “Giải phóng” cũ, thường xuyên đi chở hàng. Hoặc tới Trường Trị xây đường cao tốc, chở đất làm móng đường. Phải lúc bận, cậu cũng vắng nhà vài tuần liền, thế nên hai tháng mà vợ chồng không đoàn tụ được một lần. Kể cả đoàn tụ, thì ban đêm cũng vô vị, từ đầu chỉ cuối chẳng có một động tĩnh gì. Đáng sợ hơn, hai tháng không gặp, nhưng Ngưu Ái Gia cũng chẳng nhớ nhung gì Bàng Lệ Na. Cuối cùng, một ngày kia, Ngưu Ái Gia nghe phong thanh Bàng Lệ Na chim chuột với Tiểu Tưởng, chủ hiệu ảnh ở phố Tây. Bố Tiểu Tưởng là lão Tưởng, trước đây chụp ảnh ở hiệu ảnh phố Tây, người đã chụp tấm ảnh chung Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu hồi cậu đi bộ đội mười năm về trước. Thời lão Tưởng, hiệu ảnh tên là “Hiệu ảnh Nhân Hòa”. Đến đời Tiểu Tưởng, đổi tên thành “Ảnh viện áo cưới Đông Á”. Một lần đánh xe chở hàng về, Ngưu Ái Gia tới nhà máy dệt ở phố Bắc tìm Bàng Lệ Na. Đã hết giờ làm việc, nhưng ở không ở nhà máy, cũng không ở ký túc xá. Ngưu Ái Gia bèn tới thẳng Ảnh viện áo cưới Đông Á. Qua cửa kính, gã thấy Bàng Lệ Na đang ngồi bên trong nói chuyện với Tiểu Tưởng. Bàng Lệ Na thường ngày ít nói, nhưng giờ đang cười cười nói nói với Tiểu Tưởng. Không rõ Tiểu Tưởng đã nói một câu gì đó mà ở cười ngặt cười nghẽo. Nếu chỉ nói chuyện cười đùa với nhau, thì không thể khẳng định là bọn họ chim chuột, nhưng có thể khẳng định chắc chắn một điều, với Ngưu Ái Gia thì Bàng Lệ Na chẳng có chuyện để nói, còn với Tiểu Tưởng thì ả lại có chuyện để nói. Với Ngưu Ái Gia, Bàng Lệ Na nói chuyện không hợp, nhưng với Tiểu Tưởng ở lại nói chuyện rất hợp. Thì ra, chuyện nói nhiều hay nói ít còn phải xem đối tượng là ai. Ngưu Ái Gia không vào trong phá đám, mà lặng lẽ rời khỏi Ảnh viện áo cưới Đông Á, tới bức tường thành hoang phế ở ngoại thành, ngồi đó cho đến lúc mặt trời khuất núi. Buổi tối, gã lại tới nhà máy dệt tìm Bàng Lệ Na, vẫn không thấy ở đâu. Lại tới Ảnh viện áo cưới Đông Á, cũng không thấy Bàng Lệ Na ở đó. Tiểu Tưởng đang chụp ảnh cho khách. Ngưu Ái Gia bèn tới nhà chị Bàng Lệ Na là Bàng Lệ Cầm. Vừa đến cửa, đã nghe thấy tiếng hai chị em nói chuyện với nhau. Bàng Lệ Cầm:

- Mày với thằng Tưởng đừng có vớ vẩn nữa. Nó cũng có gia đình rồi. Với lại, cà phố huyện bây giờ đểu biết chuyện của mày. Cẩn thận kẻo lại đến tai thằng Ngưu Ái Gia.

Ngưu Ái Gia những tưởng Bàng Lệ Na sẽ phủ nhận chuyện ả với Tiểu Tưởng, nào ngờ, ả bảo:

- Đến tai nó thì nó nghe, sợ gì.

- Cẩn thận đấy. Kẻo nó biết, nó đánh cho.

- Em thách đấy.

- Mày lấy cái gì mà thách?

Bàng Lệ Na ôm bụng cười hô hố:

- Có gì đâu. Buổi tối em mặc kệ nó, thế là nó sợ vãi ngay ấy mà.

Ngưu Ái Gia bèn chắc chắn chuyện Bàng Lệ Na chim chuột với Tiểu Tưởng là có thật. Kể cả có thật cũng không tức bằng câu nói của Bàng Lệ Na. Gã lẳng lặng rời khỏi nhà Bàng Lệ Cầm về Ngưu Gia Trang, suốt đêm không ngủ được. Hôm sau dậy, gã tưởng có thể giết chết Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng ngay được. Kể cả không giết chúng nó, thì cũng phải ly dị. Rốt cuộc, bước tiếp theo nên đi thế nào, đã có phần do dự. Gã muốn tới nhà gã bạn thân bán thịt ở phố Tây là Phùng Văn Tu để bàn bạc, nhưng lại nghĩ, việc này khác với những việc khác, sợ lỡ Phùng Văn Tu nốc rượu vào, say, rồi lại phun hết ra. Chợt gã nghĩ tới gã chiến hữu Đỗ Thanh Hải ở Bình Sơn, Hà Bắc. Vốn hôm ấy phải tới Trường Trị xây đường cao tốc, nhưng gã tạm gác việc ấy lại. Gã đi xe khách đường dài tới Hoắc Châu, rồi từ Hoắc Châu đi tàu hỏa tới Thạch Gia Trang. Từ Thạch Gia Trang lại đi tiếp xe khách đường dài tới huyện Bình Sơn. Từ Bình Sơn lại đi xe khách liên thôn, tới làng Đỗ Gia Điếm nơi Đỗ Thanh Hải sinh sống. Đi mất hai ngày hai đêm, đến sáng thứ ba thì gặp được Đỗ Thanh Hải. Năm năm không gặp, hai người nhìn nhau thật kỹ, thấy bạn đều đã già hơn trước. Do buổi trùng phùng diễn ra bất ngờ quá, nên Đỗ Thanh Hải có phần xúc động. Thấy Đỗ Thanh Hải xúc động, Ngưu Ái Gia cũng xúc động theo. Hai người xúc động quá, quên cả bắt tay. Đỗ Thanh Hải cứ xoa tay vào nhau:

- Sao cậu đến bất ngờ thế? Bất ngờ thế?

Sau khi phục viên, Đỗ Thanh Hải không lái xe ô tô, mà mở một trại nuôi lợn ở nhà. Vợ Đỗ Thanh Hải họ Hoàng, người thấp lùn, mắt to, đang bế cám cho lợn ăn. Thấy đồng đội chồng tới chơi, liền bước đến chào hỏi. Hồi ở bộ đội, Đỗ Thanh Hải ưa sạch sẽ, đôi găng tay dùng để lái xe lúc nào cũng giặt trắng tinh. Bây giờ, quần áo xộc xệch, trong nhà ngoài sân bừa bãi tùm lum, thằng con trai hai tuổi mặt mũi bẩn thỉu đang đuổi gà ngoài sân. Tiếp đấy, Ngưu Ái Gia phát hiện, hồi ở bộ đội, Đỗ Thanh Hải hay chuyện, còn bây giờ ít nói. Vợ Đỗ Thanh Hải là Hoàng mới hay chuyện. Lúc ăn cơm trưa, chỉ có Hoàng là nói, còn Đỗ Thanh Hải cắm cúi ăn cơm, thi thoảng lại ậm ừ. Hoàng toàn nói chuyện nhà mình, Ngưu Ái Gia nghe không hiểu. Lúc ăn tối, cũng lại chỉ có Hoàng là nói. Đỗ Thanh Hải chỉ ậm ừ cho có, cho dù Hoàng nói đúng hay sai, hắn đều không phản bác. Đến tối, Đỗ Thanh Hải thay một bộ quần áo sạch sẽ, dẫn Ngưu Ái Gia ra bờ Sông Hô Đà. Hôm ấy là ngày Rằm, trăng tròn vành vạnh, nước lững lờ trôi. Lúc này, hai người mới quay trở lại thời năm năm về trước, tâm sự ruột gan với nhau như khi ngồi trên bãi sa mạc Gô-bi hay trên bờ sông Nhược Thủy. Đỗ Thanh Hải móc thuốc ra, hai người châm hút. Nhưng chuyện tâm sự của năm năm về sau đã khác với năm năm về trước. Ngưu Ái Gia đem chuyện mình và Bàng Lệ Na ra kể ngọn ngành với Đỗ Thanh Hải, rồi nhờ Đỗ Thanh Hải tư vấn hộ, xem nên giết người hay nên ly dị. Chuyện của năm năm về sau tuy có khác, nhưng người kể chuyện và người nghe chuyện vẫn giống nhau. Nghe xong, Đỗ Thanh Hải lại giống như năm năm về trước, phân tích, mổ xẻ giúp bạn Đỗ Thanh Hải:

- Nghe thì có vẻ như cậu đang nói về chuyện này, nhưng kỳ thực lại không phải vậy.

Cậu bảo sao? -

- Cậu không thể giết người được, mà cũng chẳng thể ly dị được.

- Vì sao?

- Nếu muốn giết người, thì cậu đã giết rồi, chẳng phải đợi đến đây tìm tớ. Chuyện giết người mình hãy tạm gác sang một bên cái đã, giờ nói chuyện ly dị trước. Ly dị không phải là khó. Một sự bỏ nhau là trăm sự xong bóng, vấn đề ở chỗ ly dị rồi, cậu có thể lấy được một cô vợ khác không?

Ngưu Ái Gia nghĩ ngợi giây lát, rồi thật thà kể:

- Bố tớ mất hồi tớ đi bộ đội. Ba anh em tớ vẫn chưa ra ở riêng. Anh cả tớ Có ba đứa con, bà chị dâu nay bệnh mai tật, một tháng, chi phí thuốc thang cũng phải mất hơn 200 tệ. Thằng út đã có người yêu, nhưng chưa cưới. Phải đợi nó xây nhà xong mới cưới được. Tớ đang phải lái xe kiếm tiền xây nhà cho nó.

Lại bảo:

- Nếu như tớ chưa lấy vợ thì chắc cũng dễ kiếm. Nhưng lấy vợ rồi, lại có một đứa con riêng, gia cảnh thế, sợ cũng khó.

- Chứ còn sao nữa. Tớ thấy, nguyên nhân để cậu do dự không phải là chuyện muốn ly dị hay không, mà là có dám ly dị hay không.

Ngưu Ái Gia mãi chẳng nói năng gì. Một lúc sau mới thở dài:

- Thế cậu bảo, tớ nên làm gì bây giờ?

Đỗ Thanh Hải an ủi:

- Chuyện này ấy mà, các cụ có câu: Bắt trộm phải bắt quả tang. Bắt gian dâm phải lúc đang trên giường. Còn khi đã không bắt được tận tay, thì chuyện này, tốt nhất là coi như nó chưa hề xảy ra.

Ngưu Ái Gia rít một hơi thuốc, lặng lẽ nhìn nước Sông Hồ Đà. Mãi sau, lại nói:

- Còn có chuyện quan trọng hơn, ấy là lúc ở cạnh nhau, vợ chồng chẳng biết nói chuyện gì.

- Có chuyện để nói thì đã không xảy ra cái chuyện dở hơi biết bơi ấy.

Rồi nhìn bốn bể xung quanh, nói khẽ:

- Nói thật với cậu nhé, tớ cũng đếch có chuyện gì mà nói. Cậu không thấy nhà cửa tớ lạnh tanh bành đấy à?

Lại cảm thán:

- Thôi rồi cái thời làm lính.

- Thì cứ coi như là vá víu tạm bợ đi. Vậy con đường trước mặt phải đi tiếp thế nào?

- Đã là đi về phía trước, thì cậu phải đi làm sao cho thật ngon lành. Hai người không có chuyện gì để nói, thì cậu chủ động tìm chuyện gì đó để nói.

Lại bảo:

- Mà này, không được tìm những chuyện nhăng quậy để nói đâu đấy nhé. Lần này về, cậu phải lựa lời ngon ngọt mà nói, để cho cô ấy hồi tâm chuyển ý.

- Thế còn cái hiệu ảnh ở phố Tây thì sao?

- Đành phải nhẫn nhịn vậy. Đợi khi cô ấy nghĩ lại rồi, chuyện ấy tự nhiên không còn nữa.

Rồi quàng tay Ngưu Ái Gia:

- Bất đại lượng, phi quân tử⁴³. Các cụ nói cấm có sai câu nào. Mắt Ngưu Ái Gia ầng ậng nước. Gã ngả đầu vào vai Đỗ Thanh Hải, nhìn sang bờ đối diện sông Hô Đà, thiếp đi lúc nào không hay.

43. Người hẹp hòi không phải bậc quân tử.

Từ Hà Bắc về Sơn Tây, Ngưu Ái Gia làm theo lời khuyên của Đỗ Thanh Hải, không giết người, cũng không ly dị Bàng Lệ Na. Lúc có ở bên cạnh, gã bắt đầu chủ động bắt chuyện, nói ngon ngọt dỗ dành. Ba năm sau, Ngưu Ái Gia mới biết rằng, hồi ở bộ đội, những lúc tư vấn cho ga, Đỗ Thanh Hải toàn đưa ra ý kiến hay. Duy có lần ở bên bờ sông Hô Đà, chuyện gã và Bàng Lệ Na, Đỗ Thanh Hải đã đưa ra ý kiến dở ẹt. Dở ngay từ gốc.

Người bạn thứ ba của Ngưu Ái Gia tên là Trần Khuê Nhất quen nhau trong thời gian làm đường cao tốc ở Trường Trị. Trần Khuê Nhất là một đầu bếp ở công trường. Người gầy, cao, má trái có một nốt ruồi to, trên đó mọc ba sợi lông màu đen. Những đầu bếp khác đều béo tốt, còn Trần Khuê Nhất lại gầy nhẳng. Gã là người huyện Hoạt, tỉnh Hà Nam. Sở dĩ được nhận vào làm ở bếp ăn công trường là vì có em trai vợ làm giám đốc công trường. Ngưu Ái Gia ít nói, Trần Khuê Nhất cũng ít nói. Vì cái sự ít nói mà hai người lại nói chuyện hợp nhau. Bếp ăn công trường phục vụ hơn 300 con người, Trần Khuê Nhất bận bịu từ sáng đến tối, lúc nào cũng mồ hôi mồ kê nhỏ nhại. Những lúc lái xe chở đất xong, có thời gian rỗi, Ngưu Ái Gia lại tới nhà bếp ngồi nói chuyện với Trần Khuê Nhất. Trần Khuê Nhất hết hấp màn thầu lại luộc rau, không lúc nào ngơi tay, Ngưu Ái Gia ngồi trên chiếc ghế bằng, hai người cứ thể nói chuyện với nhau. Trần Khuê Nhất rồi cũng có lúc xong việc, nghỉ giải lao. Nếu nhà bếp có tai lợn hay tim lợn luộc, gã liền thái một đĩa. Cũng chẳng buồn thái kỹ, thái đại vài nhát dao, rưới ít dầu thơm lên, thế là hai người đánh chén. Ăn xong, nhìn nhau, rồi lau miệng cười. Nhưng tai lợn, tim lợn không phải hôm nào cũng có. Lúc không có, đợi Trần Khuê Nhất bận việc xong, hai người ngồi đối diện hút thuốc. Lúc có tai lợn, tim lợn, nhưng phải hôm Ngưu Ái Gia đang bận ở công trường không tới nhà bếp được, những lúc ấy, xong việc, Trần Khuê Nhất lại tới công trường tìm Ngưu Ái Gia. Đang chỗ đông người, nên Trần Khuê Nhất nháy mắt với Ngưu Ái Gia:

- Anh nhờ tí.

Rồi chui tay vào tạp dề, quay đít đi luôn. Ngưu Ái Gia bèn tăng tốc làm việc. Làm xong, gã nhảy xuống xe ô tô, chạy vào nhà bếp. Trần Khuê Nhất đã thái tai lợn, tim lợn xong xuôi, bày sẵn ra đĩa, rải mấy nhánh hành lên trên, rồi rắc ít dầu thơm. Dần dần, bí mật ấy cũng bị lộ tẩy. Một gã người Đông Bắc họ Ta làm nhiệm vụ phất cờ hiệu ở công trường, thấy Trần Khuê Nhất và Ngưu Ái Gia có dấu hiệu không bình thường, mấy lần gặng hỏi:

- Này Ái Gia, các ông làm gì đấy?

Ngưu Ái Gia:

- Có làm gì đâu.

Một lần, thấy Trần Khuê Nhất lại chạy tới công trường nháy mắt ra hiệu với Ngưu Ái Gia bảo “Anh nhờ tí”, ngay tức thì, Ngưu Ái Gia tăng tốc làm việc, làm xong, nhảy xuống xe chạy vào bếp, Tạ liền bám theo. Lúc vào bếp, thấy hai người đang ngồi đối diện với nhau, chén một đĩa tai lợn và tim lợn, Tạ làm ra vẻ vô tình bắt gặp:

- Có mỗi thức nhắm thôi à, sao không làm lấy cút rượu.

Rồi ra vẻ bạn bè thân thiết, ngồi xuống ăn cùng. Ngưu Ái Gia và Trần Khuê Nhất cứ tỉnh bơ như không, chẳng thèm bắt chuyện với Tạ. Chén tai lợn, tim lợn xong, Ngưu Ái Gia lại đứng dậy ra công trường. Trần Khuê Nhất lườm Tạ một cái, rồi vừa bắc khay hấp màn thầu lên nồi, vừa bảo:

- Muốn nấu cơm cũng phải học mới biết được.

Nói thế không phải vì xót ruột mấy miếng tại lợn và tim lợn, mà muốn để Tạ hiểu rằng, một người muốn làm bạn với một người khác cũng không phải chuyện dễ dàng. Nhưng Ngưu Ái Gia và Trần Khuê Nhất cũng chỉ dừng lại ở chỗ hợp tính, hợp nết, nói chuyện tầm phào thế thôi. Chứ khi Ngưu Ái Gia gặp chuyện buồn bực, cũng không thể trông mong gì Trần Khuê Nhất. Cái đầu của Trần Khuê Nhất còn khởm hơn cả Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia có thể một chuyện nói thành hai chuyện. Còn Trần Khuê Nhất một chuyện có thể nói thành tới bốn chuyện. Mỗi khi gặp chuyện buồn bực, Trần Khuê Nhất còn tìm tới Ngưu Ái Gia nhờ tư vấn. Ngưu Ái Gia giảng giải, phân tích đâu ra đấy, làm gã gật đầu tía lia vì khâm phục. Những lúc gặp chuyện buồn bực, Ngưu Ái Gia cũng tìm tới Trần Khuê Nhất. Trần Khuê Nhất lau tay vào tạp dề, lúng túng, rồi cũng như Ngưu Ái Gia đã từng hỏi lại Đỗ Thanh Hải hồi ở bộ đội, Trần Khuê Nhất hỏi lại Ngưu Ái Gia:

- Thế ý chú thế nào?

Ngưu Ái Gia đành tự mình phân tích, mổ xẻ. Phân tích, mổ xẻ xong một tình tiết, gã lại hỏi Trần Khuê Nhất.

Trần Khuê Nhất lại hỏi lại:

- Thế ý chú thế nào?

Ngưu Ái Gia lại đành phải tự mình phân tích, mổ xẻ. Sau vài câu “Thế ý chú thế nào?” của Trần Khuê Nhất, Ngưu Ái Gia thành ra lại phân tích, mổ xẻ xong xuôi và tìm ra lời giải cho câu chuyện của mình.

Tết Đoan Ngọ năm ấy, để cải thiện đời sống cho anh em công nhân, lãnh đạo công trường bảo nhà bếp mua một nửa phản thịt bò. Thịt bò ngoài chợ cũng năm bảy giá. Thấp nhất là chín tệ ba một cân. Cao nhất là mười tệ rưỡi. Trần Khuê Nhất mua thịt bò về, báo giá mười tệ rưỡi một cân. Giám đốc công trường là em vợ Trần Khuê Nhất. Gã nhìn chỗ thịt bò Trần Khuê Nhất mua về, nghi giá chỉ chín tệ ba một cân. Một cân ăn dôi ra một tệ hai. Nửa con bò cũng phải 200 cân, như thế là dôi ra hơn 200 tệ. Hai anh em to tiếng với nhau vì chuyện giá thật giá giả. Trần Khuê Nhất:

- Chín tệ ba vẫn đắt. Còn có loại sáu tệ tám một cân kia kìa. Bên trong toàn nước, báu gì.

Lại bảo:

- Mà hơn 200 tệ thì đã là cái đếch gì. Năm xưa, hồi cậu làm ăn sa sút, cậu còn nợ của tôi hơn hai nghìn tỷ đấy.

Rõ là chuyện nọ xọ chuyện kia. Tay em vợ bật lại một câu:

- Đây không phải là chuyện thịt bò, mà là thói không trung thực. Bây giờ mới chỉ là biết chuyện thịt bò, còn bao nhiêu chuyện khác nữa, biết thế nào được.

Vì câu nói ấy của tay em vợ, mà Trần Khuê Nhất tự vả vào mặt mình “bếp” một cái, rồi gầm lên:

- Đéo mẹ mày chứ. Coi như mày biết chất tao đấy!

Rồi cởi phăng chiếc tạp dề, thu dọn hành lý, đi xe đường dài tuốt hẳn về Hà Nam. Những người thường ngày ít nói đều rất cục tính.

Lúc Trần Khuê Nhất bỏ đi, Ngưu Ái Gia vẫn đang lái xe chở đất ở công trường. Đến bữa trưa, nhà bếp không nấu ăn, giám đốc công trường phát cho mỗi người hai gói mỳ ăn liền, lúc ấy, Ngưu Ái Gia mới biết Trần Khuê Nhất đã bỏ đi. Ngưu Ái Gia vội chạy tới nhà bếp, thấy nồi niêu, bếp núc nguội tanh, thịt nửa con bò nằm chỏng chơ dưới đất, vài con ruồi đang bay vo ve. Gã bất giác thở dài. Cái sự thở dài không phải vì Trần Khuê Nhất bỏ đi đường đột quá, mà vì Trần Khuê Nhất bỏ đi như thế, cả cái công trường này sẽ chẳng còn ai để gã có thể dốc bầu tâm sự. Công trường chợt trở nên trống vắng. Sau khi Trần Khuê Nhất về Hà Nam, Ngưu Ái Gia cũng có thư từ với gã, thi thoảng còn gọi điện thoại. Lúc nói chuyện với mọi người, hễ có ai nhắc đến Hà Nam, là Ngưu Ái Gia lại nghĩ ngay tới Trần Khuê Nhất. Nhưng khi gặp chuyện buồn bực, Ngưu Ái Gia không tới huyện Hoạt, tỉnh Hà Nam tìm Trần Khuê Nhất như gã đã từng tới huyện Bình Sơn, Hà Bắc tìm Đỗ Thanh Hải.

2

Mẹ Ngưu Ái Gia tên là Tào Thanh Nga. Mẹ gã vốn không phải họ Tào, mà họ Khương. Vốn cũng không phải họ Khương, mà họ Ngô. Vốn cũng không phải họ Ngô, mà họ Dương. Hồi năm tuổi, Tào Thanh Nga bị kẻ xấu bắt cóc ở Hà Nam rồi đem bán sang Sơn Tây. Đã 60 năm, nhưng bà Tào Thanh Nga vẫn nhớ bố mình tên là Ngô Mô-sê, mẹ mình tên là Ngô Hương Hương. Mẹ bà đi theo người khác, bố bà đưa đi tìm mẹ. Hai bố con trọ một quán trọ bình dân ở Tân Hương, rồi bà bị tên buôn người bắt cóc. Bà còn nhớ, hồi nhỏ, tên mình là Xảo Linh.

Xảo Linh còn nhớ, từ Hà Nam bị bán sang Sơn Tây, nó phải qua tay ba người. Người đầu tiên là gã bán bả chuột họ Vưu, quê Khai Phong, giọng khàn, mồm miệng lanh lợi. Lúc bán bả chuột, hắn hát những bài hát tự chế. Một chuyện bình thường, hắn cũng có thể chế thành bài hát. Chính bởi thích nghe hắn nói chuyện mà Xảo Linh quen thân với hắn. Mọi người đều ở trong một quán trọ, Vưu còn hay bỏ bánh nướng nhân thịt cừu cho Xảo Linh ăn. Hôm ấy, trời vừa tờ mờ sáng, Vưu đã đánh thức Xảo Linh dậy, bảo bố nó có việc gấp, phải đi Khai Phong trước, rồi bảo hắn đưa Xảo Linh tới Khai Phong tìm bố. Khi ấy mới năm tuổi, thấy bố bỏ đi để lại mình mình, nó sợ quá khóc ré lên. Rồi lại nghĩ, có thể bố nó đã nhận được tin tức gì của mẹ nó nên vội vã di ngày. Nó cũng vội mặc quần áo, theo Vưu lên đường. Khai Phong vốn ở phía Đông Tân Hương, nhưng Vưu không đi về sớm phía Đông, mà lại đưa Xảo Linh đi về phía Tây, năm ngày sau thì tới Tẩm Nguyên. Xảo Linh mù tịt Đông Tây Nam Bắc, cũng mù tịt mối quan hệ giữa Tẩm Nguyên với Khai Phong, chỉ mong được gặp bố. Vắng bố, nó người lớn lên rất nhiều. Để tìm được bố, Xảo Linh ngoan ngoãn nghe lời Vưu. Trên đường đi mệt quá, Vưu ngồi xuống hút thuốc, Xảo Linh chia bàn tay nhỏ nhắn ra lau mồ hôi cho Vưu. Lúc ăn cơm, Xảo Linh còn biết gắp thức ăn cho Vưu. Cơm chưa ăn xong, nó đã lại bưng một bát nước đến cho Vưu. Thoắt cái, nó như lớn thêm mười tuổi. Tẩm Nguyên là nơi tiếp giáp giữa Hà Nam và Sơn Tây. Tới Tẩm Nguyên, Vưu gặp một tên buôn người họ Tát. Vưu không muốn đi tiếp, bèn bán luôn Xảo Linh cho Tát lấy mười đồng bạc trắng. Đến lúc Vưu giao Xảo Linh cho Tát, nó mới hiểu đã xảy ra chuyện gì, liền khóc ré lên. Nghe Xảo Linh khóc, Vưu mủi lòng, lại móc mười đồng bạc trắng ra trả lại Tát:

- Tôi không bán con bé này nữa đâu. Để tôi đưa nó về Khai Phong nuôi nó như con vậy.

Lại bảo:

- Ông không biết đâu. Trên đường đi, nó ngoan lắm.

Lại bảo:

- Tôi không làm nghề này. Chỉ vì nhất thời nông nổi.

Tát không chịu nhận tiền, nhìn Vưu cười khểnh:

- Muộn rồi.

- Mười đồng bạc trắng vẫn còn đây. Muộn là muộn thế nào?

- Tôi không bảo muộn chuyện mua bán, mà bản thân ông đã muộn rồi.

- Thế là sao?

- Trước khi bán, ông có thể coi nó là con gái. Còn bây giờ ông bán nó, nó cũng biết rồi, tôi đố ông nuôi được nó. Vốn là một con cừu, nhưng khi lớn lên, nó sẽ biến thành một con hổ. Như thể gọi là “nuôi hổ trong nhà” vậy.

Lại bảo:

- Đây mới chỉ là một ải thôi. Qua được ải này, ông có muốn thân thiết, tình cảm với nó đến mấy cũng vô ích.

Vưu nghĩ ngợi giây lát, thấy Tát nói có lý, đành cầm lại số bạc trắng, quay người bỏ đi. Thấy Vưu bỏ đi, Xảo Linh lại khóc ré lên. Thấy con bé khóc, Vưu cũng ngồi sụp xuống đất, khóc theo. Tát nhổ một bãi nước miếng xuống đất:

Thế này mà gọi là buôn người à?

Rồi sấn tới đá cho Vưu một đá:

- Đã đóng giả mèo, thì cũng đừng khóc chuột làm gì.

Lúc rơi vào tay Tát, Xảo Linh mới biết Tát và Vưu khác hẳn nhau. Tát là người Lạc Dương, bán người nhiều thành quen, không thương gì con trẻ. Xảo Linh cứ khóc là bị đánh. Đã thế, trên người hắn còn mang theo một chiếc dùi. Xảo Linh mà bướng bỉnh, hắn liền lấy chiếc dùi đâm vào mông. Nó sợ quá không dám ho he. Ban đêm đi ngủ, sợ nó bỏ chạy, hắn còn trói vào giường. Ban ngày, trước khi lên đường, hắn còn huơ huơ chiếc dùi trước mặt nó:

- Nếu có ai hỏi, mày phải nói tao là bố mày, hiểu chưa?

Xảo Linh sợ chiếc dùi của hắn, nên lúc gặp người khác, đành phải gọi hắn là bố. Tát tiếp tục đưa Xảo Linh đi về hướng Tây, ra khỏi Hà Nam, tới huyện Viên Khúc, tỉnh Sơn Tây. Tại đây, Tát bán Xảo Linh cho một tên buôn người khác họ Biện để lấy 20 đồng bạc trắng. Biện người Sơn Tây, mắt lác, trước đây buôn vải, nhưng sau thấy buôn người kiếm hơn buôn vải, liền chuyển sang buôn người. Cũng do mới vào nghề, nên Biện hiền hơn Tát. Hắn không đánh Xảo Linh. Ban đêm ngủ cũng không trói Xảo Linh. Nhưng sau khi mua Xảo Linh, hắn đi dò hỏi những tên buôn người khác. Đám ấy nhìn kỹ nó, rồi bảo mua 20 đồng bạc trắng là bị đắt. Mua đắt là do Biện không biết nhìn hàng, nhưng hắn lại đổ cái tội ấy sang đầu Xảo Linh, bắt đầu thấy ghét nó. Hễ nó nói câu gì không vừa lòng, là hắn liền “xử” nó bằng đôi mắt lác. Xảo Linh thấy Biện không đánh nó, cũng chẳng có dùi, chỉ “xử” nó bằng đôi mắt lác, nên không sợ. Ban đêm đi ngủ không bị trói, Xảo Linh vốn có thể nhân lúc Biện ngủ say bỏ trốn. Nhưng phần vì nó sợ bóng tối từ nhỏ, trời tối là không dám ra ngoài, phần vì đã tới Sơn Tây, cách nhà nghìn dặm, chẳng quen biết ai. Người Sơn Tây nói giọng địa phương, nó nghe chỉ hiểu mang máng, sợ lúc bỏ trốn lại rơi vào tay tên buôn người khác. Nếu kẻ ấy lại là một tên Tát, chẳng thà nó cứ đi theo Biện như bây giờ. Nghĩ thế, nên nó không bỏ trốn. Biện bắt đầu đưa Xảo Linh đi về phía Bắc, tới huyện Trường Trị, rồi dẫn Xảo Linh tới chợ phiên bán. Nhưng sau vài phiên chợ, hắn biết quả nhiên đã mắc lừa tên Tát. Xảo Linh vốn nhỏ người, tóc lại vàng hoe, trông không bắt mắt nên không được giá. Có người trả 15 đồng, có người trả 13 đồng, có người chỉ trả mười đồng, chẳng đủ số vốn Biện đã bỏ ra để mua Xảo Linh. Chầu chực cả ngày ở chợ vẫn không bán được. Trời tối, Biện lại dắt Xảo Linh đi. Khi ấy, hắn thường nói một câu:

- Tao đã đánh giá mày cao mất rồi.

Loanh quanh mất nửa tháng, vẫn chưa bán được Xảo Linh. Tiền trụ cộng thêm tiền ăn, lại lõm thêm khá tiền, Biện bắt đầu sốt ruột. Nhưng càng sốt ruột càng không bán được. Thấm thoắt đã đến cuối thu. Núi Nam Nguyên Cơ man là lá vàng. Gió thu khẽ thối, lá vàng trên cây rụng xuống rào rào, ngập đường, ngập núi. Quả trên núi đã chín nẫu. Lê, đào mỡ, hạt dẻ, quả óc chó thi nhau rụng. Lúc ăn cơm, Biện xót tiền, hai cái miệng nhưng chỉ mua một suất. Hắn đói, Xảo Linh cũng đói. Thấy quả rụng đầy đường, Xảo Linh bèn nhặt quả ăn. Ăn chán ăn chê xong, lại hươ tay đuổi đám sóc trên cây. Sau một tháng bị đem đi bán, Xảo Linh cũng đã quen, chẳng bận tâm đến chuyện ấy. Lũ sóc chạy nhảy trên cây, rồi chắp tay vái Xảo Linh. Xảo Linh cười như nắc nẻ. Xảo Linh nhặt quả ăn, Biện mặc kệ. Nhưng thấy nó cười như nắc nẻ, hắn liền cáu:

- Tao mang mày đi bán, chứ không phải đưa mày đi chơi đâu đấy nhé!

Rồi lại giơ tay lên:

- Cười nữa là tạo cho ăn đòn đấy!

Nhưng Xảo Linh không sợ. Nó chạy ra chỗ khác, vẫn cười như nắc nẻ.

Mấy hôm sau, Xảo Linh bị trốc đầu. Biện toàn dẫn nó đi trọ quán trọ rẻ tiền, giường chiếu, chăn gối bẩn thỉu. Bệnh trốc đầu không biết bị lây ở đâu. Lúc phát bệnh rất đau, nó không cười nữa, mà ôm đầu, khóc ré lên kêu đau. Biện bước đến nhìn, thấy mấy đám trốc đã đỏ tấy, mười mấy nốt mụn đỏ như chực vỡ ra. Xảo Linh vốn đã khó bán, giờ lại thêm bệnh trốc đầu thì càng mất giá. Nhìn chỗ trốc trên đầu con bé xong, Biện cứ nhảy dựng lên vì tức:

- Bà nội ơi, bà cố tình chơi con đấy à?

Rồi lại ngồi thụp xuống đất:

- Chi bằng, bà bán luôn con đi cho con rảnh nợ.

Xảo Linh thấy Biện tức tối như thế, lại cảm thấy cái bệnh trốc đầu không đến nỗi tệ, liền quên cả bệnh trốc đầu, ngẩng đầu lên cười như nắc nẻ.

Huyện Tương Viên có một làng tên là Ôn Gia Trang. Ôn Gia Trang có một phú ông họ Ôn. Phú ông Ôn có mười mấy khoảnh đất, thuê mười mấy người giúp việc. Đánh xe cho nhà phú ông Ôn là lão Tào. Lão Tào tuổi đã 40, để một chòm râu dê. Hôm ấy, lão Tào rời Ôn Gia Trang tới huyện Trường Trị bán vừng cho phú ông. Ba con la kéo một xe vừng nặng khoảng bốn, năm nghìn cân. Lúc đi trời nắng, gió lặng. Lúc vào địa phận huyện Đồn Lưu, trời bỗng nổi mây đen. Lão Tào nhìn trời, thấy mây đen từ góc Tây Bắc kéo tới, mỗi lúc một nhiều, chắc mưa đến nơi. Sợ mưa ướt vừng, lão Tào vội ra roi quất la, giục chúng chạy nhanh. Chạy được bảy, tám dặm thì gặp một quán gửi gia súc bên bờ Sông Tây Nguyên. Lúc này, trời đổ mưa. Lão Tào vội đánh xe vào trong quán. Vừng trên xe được đậy chiếu cỏ nên không ướt, nhưng lão thì ướt như chuột lột. Lão Tào tháo la, bảo chủ quán cho chúng ăn cỏ, rồi nhìn trời và đi vào gian bếp trong quán lấy một chậu than hồng rồi cởi áo ra hong. Lúc người ấm lại, lão chợt nhìn thấy một gã đàn ông đang ngồi chầu hẫu trên bệ lò sưởi, bên cạnh là một đứa bé đang nằm. Lão Tào mặc áo vào rồi đi đến trước bẹ lò. Thấy đứa bé nằm trên bệ lò là con gái, mặt đỏ bừng vì sốt. Nó ngủ mê man, mũi thở khò khè. Sở trán con bé, lão Tào thấy tay mình bỏng rẫy, trán con bé giống như một hòn than. Lão lại nhìn gã đàn ông. Hắn ta đang cầm một điếu thuốc, ngồi chầu hẫu ở rìa bệ lò thở vắn than dài. Lão Tào:

- Bác cũng trọ ở đây à?

Gã đàn ông nhìn lão Tào, rồi gật đầu. Lão Tào:

- Bị ốm dọc đường là khổ lắm.

Lại bảo:

- Này bác, bác phải cho con bé đi khám chứ, không để thế này được đâu.

Gã đàn ông lại nhìn lão Tào: :

- Khámmm bệnh? Ông trả tiền nhé

Bị vặc lại, lão Tào có vẻ bực:

- Tôi không phải bố nó, bác mới là bố nó. Tôi có quan tâm thì mới nói thế. Sao mà phải nổi nóng?

Không ngờ, gã đàn ông ôm đầu, khóc rưng rức. Lão Tào hơi hoảng, tưởng hắn ta lo lắng quá mà khóc, hoặc giả, trên người không còn tiền. Ở trọ mà ở gian bếp thì rõ là để tiết kiệm tiền. Lão lại lựa lời an ủi hắn. Nào ngờ, càng an ủi, hắn càng khóc to. Lão Tào đành bó tay. Cuối cùng, gã đàn ông cũng thôi khóc, ngẩng mặt lên. Lúc này, lão mới để ý thấy hắn bị lác. Sau khi bình tĩnh trở lại, gã đàn ông mới kể với lão Tào, rằng đứa bé ấy không phải là con hắn, hắn là một kẻ buôn người. Do mới vào nghề, chưa có kinh nghiệm, mua con bé này mất 20 đồng bạc trắng. Hơn nửa tháng nay, đã đi khắp nơi mà vẫn không bán được. Chưa nói chuyện tiền bán không đủ vốn, chỉ riêng các khoản tiền trọ và tiền ăn đã lõm nặng. Họa vô đơn chí, Con bé lại bị trốc đầu, bán càng khó. Giờ nó lại chuyển sang sốt cao. Nghĩ trước nghĩ sau, thấy tiến thoái lưỡng nan, nên buồn bực. Lão Tào nghe xong, cũng thấy buồn thay cho hắn, quên béng mất rằng hắn ta là một kẻ buôn người. Lão Tào ngẫm nghĩ một lát, cũng chẳng có cách nào, đành thở dài theo hắn. Chợt, gã đàn ông túm tay lão Tào:

- Ông anh. Hay là ông anh mua giúp em con bé này đi.

Lão Tào sửng sốt, vội lùi ra phía sau:

- Tôi còn phải tới huyện Trường Trị bản vừng, không có nhu cầu mua trẻ con.

- Tuy ông anh đưa em bao nhiêu cũng được, em không cò kè đâu.

Lại bảo:

- Được vài đồng còn hơn để nó chết.

Lại nói:

- Nó mà chết, có mà bán cho ma.

Nghe hắn nói thế, lão Tào cười chua chát, biết hắn cũng là người thật thà. Lão Tào đã hơn 40 tuổi, nhưng hai vợ chồng vẫn không có một mụn con, cũng muốn có một đứa con cho vui nhà vui cửa. Nhưng lão nói:

- Mua một đứa trẻ không phải là chuyện mua một con chó, con mèo. Chuyện lớn như thế, sao có thể tùy tiện nói mua là mua được?

- Coi như ông anh thương lấy nó vậy.

- Đây không phải chuyện thương hay không thương, mà tôi còn phải tới huyện Trường Trị bán vừng.

Lại bảo:

- Vả lại, chuyện lớn như thế, tôi không tự quyết được. Phải bàn bạc với người nhà đã chứ.

Không ngờ, gã đàn ông tóm ngay câu nói của lão Tào, hỏi:

- Ông anh là người đâu ta?

- Tôi ở Ôn Gia Trang, huyện Tương Viên.

Nói xong câu ấy thì mưa tạnh, trời hửng nắng. Lão Tào trả tiền cò cho chủ quán, rồi lại đánh xe lên đường. Lão ngỡ chuyện cũng chỉ là nói thế, nói xong là xong. Không ngờ, hai hôm sau, lúc bán xong vừng về đến Ôn Gia Trang, gã đàn ông hôm trước và con bé bị ốm đã có mặt ở nhà lão Tào. Con bé nằm trên giường, còn gã đàn ông ngồi trên bệ cửa hút thuốc. Lão Tào dở khóc dở cười:

- Làm gì mà bám dai như đỉa thế?

Gã đàn ông gõ ống điếu bồm bộp vào khung cửa:

- Ông anh hâm một cút rượu đi. Bà chị đồng ý lấy con bé này rồi.

“Bà chị” ở đây là vợ lão Tào. Đây là điều lão không ngờ đến. Không hiểu gã đàn ông này đã nói những gì mà lại thuyết phục được vợ lão. Vợ lão Tào vén rèm từ trong buồng đi ra, nói với lão:

- Tôi là tôi lấy đứa bé này rồi đấy. Trông nó cũng xinh xắn, mà mất có 13 đồng bạc trắng, không đắt.

Lão Tào thấy bà vợ đã diện một bộ quần áo mới, biết bà ta không phải nói chơi. Lão Tào:

- Nhưng con bé đang sốt. Còn không biết là sống hay chết đây.

- Nó đã hạ sốt rồi.

Lão Tào tới bên giường, lấy tay sờ trán con bé. Quả nhiên hết sốt thật. Thấy có người sờ vào mình, Con bé mở to mắt, nhìn lão Tào. Lão Tào cũng nhìn kỹ nó: Mắt to, mũi vểnh, miệng nhỏ, trông cũng dễ nhìn. Hai hôm trước ở quán gửi gia súc, nó còn sốt hừng hực như hòn than, sao vừa tới nhà lão Tào, nó đã hết sốt ngay nhỉ? Lão Tào bất giác lắc đầu. Nhưng lão lại nói:

- Nhưng bà xem, nó bị trốc đầu.

Vợ lão Tào chưa kịp nói gì, thì gã đàn ông đã lên tiếng:

- Nó chỉ mới bị trốc đầu thôi, không phải kinh niên đâu, chữa là khỏi.

Lại bảo:

- bé xương nhỏ, nuôi chóng lớn phải biết

Lại nói:

- Nó không có tí bệnh tật như thế, thì không đời nào thằng em lấy rẻ thế đâu.

Lại bảo:

- Ông anh này, giao tiền thôi. Từ nay về sau, thằng em cạch, không buôn người nữa, quay lại với nghề buôn vải thôi.

Lão Tào dở khóc dở cười. Nhưng ở nhà, vợ lão mới là người quyết định. Vợ lão đã bảo mua, thì lão chỉ còn nước móc chìa khóa trên người ra mở tủ lấy tiền. Trong nhà chỉ có mỗi tám đồng bạc trắng, lão Tào lại phải chạy sang nhà phú ông Ôn vay. Ngoài làm ruộng ra, nhà phú ông Ôn còn mở một hiệu bán giấm, gọi là Hiệu giấm Ôn Ký. Một ngày có thể cất độ trăm hũ giấm. Trên mỗi chiếc hũ đều dán một mảnh giấy vuông màu đỏ, trên đó viết hai chữ “Ôn Ký”. Dân trong chu vi trăm dặm đều ăn giấm do nhà phú ông Ôn sản xuất. Ngoài những lúc đánh xe cho nhà phú ông ra, phải lúc hiệu giấm nhiều việc, ban đêm, lão Tào cũng tới hiệu giấm, giúp phú ông tãi bã giấm. Lúc lão Tào tới sân sau nhà phú ông, phú ông Ôn đang đánh cờ với phú ông Chu ở Chu Gia Trang dưới gốc học. Chu Gia Trang cách Ôn Gia Trang 50 dặm. Ngoài trồng ruộng, nhà phú ông Chu còn mở một hiệu bán rượu, gọi là “Đào Hoa Thôn”, bắt chước tên gọi của rượu Hạnh Hoa Thôn. Đào Hoa Thôn cất cả rượu cay lẫn rượu ngọt. Dân các huyện xung quanh, đám hiếu hỉ nào cũng dùng rượu của Đào Hoa Thôn. Trong số các phú ông trong chu vi trăm dặm, phú ông Ôn thân với phú ông Chu hơn cả. Vào các dịp lễ tết, hoặc là phú ông Ôn đi thăm phú ông Chu, hoặc là phú ông Chu đi thăm phú ông Ôn. Kể cả ngày thường, hai người cũng thi thoảng tới thăm nhau. Lúc gặp nhau, ngoài nói chuyện đàm đạo, hai người còn đánh cờ. Bên bàn cờ, phú ông Chu đang bưng tách uống trà, còn phủ ông Ôn tay cầm hai quân cờ, vừa gõ hai quân cờ vào nhau vừa nhìn xuống bàn cờ. Thấy có khách, lão Tào không tiện nói vay tiền, định lui ra. Phú ông Ôn ngước thấy lão Tào, liền gọi giật lại:

- Có chuyện gì đấy?

Lão Tào do dự:

- Dạ bẩm lão gia, không có gì ạ.

- Ông Chu đây đâu có phải người ngoài, ông cứ nói đi.

Lão Tào mới nói:

- Dạ, tôi muốn vay tiền ạ.

- Chẳng phải ngày lễ ngày tết, ông vay tiền làm cái gì?

Lão Tào đành kể cho phú ông Ôn nghe ngọn ngành chuyện mua con, rồi bảo:

- Bấm lão gia, thật sự là tôi không muốn mua đứa bé này. Nhưng con mụ nhà tôi nó cứ đòi.

Lại bảo:

- Cuối năm thanh toán tiền, lão gia cứ trừ thẳng vào tiền Công của tôi là được.

Lại bảo:

- Con bé này bị trốc đầu, trông cũng tội. Phú ông Ôn còn chưa kịp nói gì, phú ông Chu ở Chu Gia Trang đã lên tiếng. Phú ông Chu thi thoảng tới nhà phú ông Ôn chơi. Có lúc về ngay trong ngày, có lúc trời tối quá liền ngủ lại, bảo gã đánh xe ngựa của mình đi về trước. Hôm sau, phú ông Ôn bảo lão Tào đánh xe ngựa đưa phú ông Chu về Chu Gia Trang. Xe của phú ông Chu có mùi rượu, còn xe của phú ông Ôn có mùi giấm. Lúc chui vào xe, phú ông Chu nói:

- Ngửi cái biết ngay là đã đổi xe.

Trên đường đi, hai người cũng nói chuyện với nhau. Đa phần là phú ông Chu gợi chuyện trước, Phú ông Chu hỏi chuyện nhà phú ông Ôn, hỏi cả chuyện nhà lão Tào. Phú ông Chu hỏi câu nào, lão Tào trả lời câu ấy. Bởi vậy, phú ông Chu cũng biết hoàn cảnh của lão Tào. Lúc này, phú ông Chu liền nói:

- Chuyện đứa bé tội nghiệp hay không tội nghiệp khoan hẵng bàn đến. Cái chính là vợ chồng ông có tuổi rồi mà vẫn không có con. Cũng nên mua lấy một đứa làm con nuôi.

Phú ông Ôn cũng gật đầu:

- Kể cả vì đứa bé thì cũng chẳng có gì là quá đáng. Có câu, cứu một mạng người hơn xây tòa tháp bảy tầng.

Nhưng khi mua đứa bé rồi, lão Tào mới biết, vợ lão mua đứa bé ấy không phải vì nó, cũng không phải vì hai vợ chồng lão, cũng chẳng phải vì muốn xây tòa tháp bảy tầng, mà là để chọc tức chú hai. Chú hai chính là em trai lão Tào. Lão Tào tên đầy đủ là Tào Mãn Thương, còn người em thứ hai tên là Tào Mãn Đồn. Hồi bé, Tào Mãn Thương nhút nhát, còn Tào Mãn Đồn cục tính. Từ nhỏ, Tào Mãn Thương đã cao, lúc trưởng thành cao mét bảy tám. Tào Mãn Đồn thấp bé, lúc trưởng thành cao có mét năm sáu. Đã thấp bé lại cục tính, nên hồi nhỏ, Tào Mãn Đồn thường bị bắt nạt. Ở ngoài bị bắt nạt, nhưng về nhà nó lại đành hanh. Đành hanh với bố mẹ, đành hanh với cả Tào Mãn Thương. Cái sự đành hanh không phải ý là giằng thức ăn trong bát, hay cướp đồ chơi của anh, mà là trong lời ăn tiếng nói, việc này làm thế nào phải thuận theo ý nó. Câu này lẽ ra phải nói như thế, nhưng nó cứ không nói thế. Việc này lẽ ra phải làm như thế, nhưng nó cứ không làm thế. Nếu không làm theo ý nó, là y như rằng nó lại lăn lộn kêu gào trong nhà ăn vạ. Thấy nó lăn lộn kêu gào, bố mẹ liền lao đến tát Tào Mãn Thương một cái:

- Lớn rồi mà không biết nhường em.

Sự việc tuy có trái khoáy, nhưng vẫn cứ phải theo cái sự trái khoáy. Thói quen ấy tiếp diễn cho đến khi hai anh em trưởng thành lấy vợ. Việc của hai anh em, tất tật đều do Tào Mãn Đồn quyết định. Tào Mãn Thương cao, lấy vợ cũng cao, Tào Mãn Đồn thấp, lấy vợ cũng thấp. Vợ Tào Mãn Thương tuy cao to, nhưng lại không biết đẻ. Vợ Tào Mãn Đồn tuy thấp bé nhẹ cân, nhưng lại mắn đẻ, đẻ liền một lúc năm đứa, ba trai, hai gái. Theo phong tục địa phương, anh cả không có con, thì em trai thứ hai phải nhường đứa con cả cho anh để làm con nuôi, vừa phụng dưỡng anh cả, vừa kế thừa gia nghiệp của anh cả. Nhưng vợ Tào Mãn Thương lại không muốn nhận con cả của Tào Mãn Đồn làm con nuôi. Hai vợ chồng Tào Mãn Đồn thấp bé, nên đám con cũng thấp bé. Thằng cả 16 tuổi mà chỉ cao bằng cái bàn. Dáng thấp, chân thô, đầu to, trông như người lùn. Con cái trông như người lùn vẫn chỉ là thứ yếu. Cái cốt yếu là vì vợ Tào Man Thương ghét cái sự ăn nói của Tào Mãn Đồn, lúc nào cũng chèn ép nhà Tào Mãn Thương. Thấy vợ chồng Tào Mạn Thương đã hơn 40 tuổi mà vẫn chưa chửa đẻ, Tào Mãn Đôn thường nói với hai vợ chồng lão:

- Anh chị đừng đợi nữa, mau đón thằng cả nhà tôi qua bên đó đi.

Tào Mãn Thương không dám nói không nhận, nhưng vợ Tào Mãn Thương lại chẳng sợ Tào Mãn Đồn. Phụ nữ không biết sinh nở là một nhược điểm, nhưng vợ Tào Mãn Thương lại không coi đây là nhược điểm, người khác thấy thế cũng đành bó tay. Vì chuyện lão sợ Tào Mãn Đồn, vợ Tào Mãn Thương còn cãi nhau với lão. Vợ lão thấy Tào Mãn Đồn liên tục giục giã chuyện đưa con sang làm con nuôi, biết hắn có ý chiếm gia sản nhà mình. Lúc đầu mụ mặc kệ, nhưng sau nói thẳng luôn:

- Chú hai này, từ giờ trở đi, chứ đừng nhắc lại chuyện này nữa nhé. Thằng cả nhà chú muốn thế nào thì thế, chứ tôi là tôi không nhận đâu.

Tảo Mãn Đồn:

- Vì sao chị không nhận?

- Đàn bà phụ nữ ngót nghét 50 vẫn đẻ được.

Tào Mãn Đồn tức thì nổi nóng:

- Đến lúc ấy nếu chị vẫn không đẻ, thì chị tính sao?

- Nếu không đẻ được, tôi sẽ cưới vợ bé cho anh chú.

Chỉ một câu nói mà làm Tào Mãn Đồn phải tắc tị, và cũng bịt luôn đường lùi của hắn. Nhưng nói chỉ là nói thế. Vài năm sau, vợ Tào Mãn Thương vẫn không chứa đẻ, nhưng mẹ cũng chẳng đả động gì đến chuyện cưới vợ bé cho Tào Mãn Thương. Hôm ấy, gặp phải gã buôn người, mụ liền mua cho nhà mình một cô con gái. Con bé trước đây tên Xảo Linh, bây giờ mụ đổi tên nó thành “Cải Tâm”, ý là muốn nó thay lòng đổi dạ, ngoan ngoãn làm con mình. Cải Tâm bị trốc đầu, vợ Tào Mãn Thương không đưa con bé đi khám, mà lôi nó ra bờ sông Tương, lấy nước sông gội đầu cho nó. Chỗ trốc đã mưng mủ. Mụ ta nặn mủ trước, rồi mới gội đầu. Vợ Tào Mãn Thương to cao nên tay khỏe, lúc mụ ta nặn mủ, Cải Tâm cứ giơ tay ôm đầu, khóc như mèo kêu. Nặn mủ, gội đầu xong, mụ ta hỏi Cải Tâm:

- Cải Tâm, con thấy mẹ tốt hay mẹ đẻ con tốt?

- Mẹ tốt ạ.

Mụ ta thẳng tay tát Cải Tâm một cái:

- Mới năm tuổi mà đã nói dối leo lẻo cái mồm rồi.

Cải Tâm khóc ré lên:

- Con nói thật mà. Mẹ đẻ con bỏ theo người khác. Còn mẹ không bỏ theo người khác.

Vợ Tào Mãn Thương ngồi phịt mông xuống bãi sông, cười hô hố, rồi lại hỏi:

- Con có biết nhà con ở đâu không?

Cải Tâm gật đầu:

- Biết ạ! Ở Diên Tân.

- Mẹ con bỏ theo người khác rồi, con có nhở bố không?

Cải Tâm lắc đầu:

- Bố con chết rồi.

- Thế con nhớ ai?

Con nhớ bố dượng.

- Bố dượng con tên gì?

- Bố dượng con tên là Ngô Mô-sê. :

Vợ Tào Mãn Thương lại tát Cải Tâm đến “bốp” một cái:

- Từ nay về sau, không được nhớ đến Diên Tân, cũng không được nhớ đến bố dượng. Mày mà nhớ đến hai thứ này, là tao nặn mủ.

Rồi giang tay, toan nặn mủ trốc trên đầu Cải Tâm. Cải Tâm vội lấy tay ôm đầu, khóc ré lên:

- Mẹ ơi, con không nhớ họ đâu.

Sau một tháng nặn mủ gội đầu, chỗ trốc trên đầu Cải Tâm khỏi hẳn. Đầu nó lại mọc tóc. Lúc đầu, Tào Mãn Thương không đồng ý chuyện mua con. Cái sự không đồng ý không phải vì lão muốn lấy vợ bé, một gã đánh xe thì làm sao có thể cùng lúc nuôi được hai bà vợ, mà kể cả có nuôi được chăng nữa, thì lão biết tính mụ vợ, mụ ta không bao giờ dung thứ cho cô vợ bé. Nay mua một đứa bé, kể cũng tiện, nhưng lão có cảm giác, đứa con mua về sẽ không tình cảm. Nào ngờ, một tháng sau, lúc đã quen thân với Cải Tâm, hai bố con lại nói chuyện với nhau rất hợp. Lúc ấy, lão cảm thấy, có một đứa con, không những vui cửa vui nhà, mà không khí gia đình cũng khác đi nhiều. Những lúc đánh xe đi xa, trong lòng lại có thêm một phần nhớ nhung. Nhưng chuyện Tào Mãn Thương mua con đã chọc tức Tào Mãn Đồn. Cái sự tức của hắn không phải ý là Tào Mãn Thương không được mua con nuôi, cũng không phải vì Tào Mãn Thương đã có con nuôi thì sau này sẽ không nhận thằng con cả của hắn, làm thằng con hắn không được kế thừa gia sản của Tào Mãn Thương, mà vì một chuyện to tát như thế mà Tào Mãn Thương không thèm trao đổi bàn bạc với hắn. Trao đổi bàn bạc cũng đếch quan trọng, cái cốt yếu là qua chuyện này có thể thấy rằng, vợ chồng Tào Mãn Thương mua đứa con là cố ý muốn chọc giận hắn. Mà một khi đã thích chọc giận, thì Tào Mãn Đồn cũng nổi giận cho mà biết. Hai anh em nhà trước sân sau, ra vào chạm mặt. Trước đây gặp nhau còn chào hỏi, bây giờ thì cạch.

Thấm thoắt đã đến cuối năm. Tào Mãn Đồn có một đứa con gái tên là Kim Chi, sáu tuổi. Sang tháng Giêng, cổ con bé tự dưng nổi hạch. Tháng Chạp năm trước, con bé vẫn khỏe mạnh bình thường, tự dưng đến tháng Giêng lại nổi hạch. Bệnh hạch không khó chữa, chỉ cần ra hiệu thuốc Đông y ngoài thị trấn, mua một tầm cao dán hạch, dán vài ngày là khỏi. Nhưng cục hạch ở cổ Kim Chi ngày càng to mà Tào Mãn Đồn vẫn không đi mua thuốc cho nó. Lúc đầu, cục hạch chỉ bé bằng hạt đậu, sau to bằng quả táo tàu. Kim Chi khóc rống lên ngoài sân:

- Bố ơi, cục hạch ở cổ con đau quá. Bố ra thị trấn mua thuốc cho con đi.

Tào Mãn Đồn giậm chân đành đạch ngoài sân:

- Không mua bán gì hết! Tao thật không hiểu nổi, có con gái để làm cái đích gì? Kiểu đếch gì chẳng phải đi lấy chồng?

Nghe thấy tiếng chửi của Tào Mãn Đồn ở phía sân trước, nhà Tào Mãn Thương biết hắn đang nhắm vào nhà mình. Vợ Tảo Mãn Thương nhảy xổ từ trong buồng ra, tay cầm chiếc chày định đi sang nói chuyện. Tào Mãn Thương vội ngăn mụ lại:

- Chú ấy nói con chú ấy, chứ có phải nói Cải Tâm nhà mình đâu, bà sang đấy thì biết nói cái gì?

Vợ Tào Mãn Thương nghĩ ngợi giây lát rồi nhổ một bãi nước miếng xuống đất.

Ba ngày sau, cục hạch ở cổ Kim Chi to bằng miệng bát. Kim Chi đau quá, ngất đi mấy lần. Lúc tỉnh lại, nó nói với bố:

- Bố ơi, cục hạch ở cổ con đau lắm. Bố ra thị trấn mua thuốc cho con đi. Tiền mừng tuổi của con, con nhét ở hốc trên vách tường nhà tranh ấy.

Tào Mãn Đồn vẫn dậm chân:

- Không mua. Đau quá thì mày chết đi cho nhẹ nợ.

Đến tối, Kim Chi kêu “ối da” một tiếng rồi chết vì đau đớn. Lúc nó trút hơi thở cuối cùng, cổ nó bị vẹo ra đằng sau lưng. Suốt buổi tối, nhà Tào Mãn Đồn không một động tĩnh. Đến canh năm gà gáy, chợt vang lên tiếng gào khóc của Tào Mãn Đồn. Nhưng hắn không khóc con, mà chửi:

- Thằng họ Tào kia, tao quyết không đội trời chung với mày. Hắn cứ thế khóc cho đến sáng. Sau này lớn lên, Tào Thanh Nga mới biết, năm ấy, lúc Kim Chi mọc hạch ở cổ, tào mãn Đồn không hề muốn nó bị đau chết, mà đó chỉ là một vở kịch. Tào Mãn Đồn vốn định để Kim Chi bị đau từ mùng năm đến mùng mười, cốt để giày vò mọi người thêm vài ngày. Bản thân ông ta cũng đã đánh tiếng với ông bác sĩ để khám cho Kim Chi. Nào ngờ, vở kịch mới diễn đến ngày mùng tám thì giả lại biến thành thật, làm Tào Mãn Đồn trở tay không kịp. Ông ta khóc không phải vì xót con, mà vì cái sự giả thành thật ấy. Kể từ ấy, hai anh em họ Tào cạch nhau cả đời không nói chuyện.

Đây là câu chuyện mà mẹ Ngưu Ái Gia là Tào Thanh Nga thường kể với gã trong 10 năm qua.

3

Huyện Tẩm Nguyên có một làng tên là Ngưu Gia Trang. Ngưu Gia Trang có một gã bán muối họ Đinh và một gã làm ruộng họ Hàn. Ngoài bán muối, Đinh còn bán kiềm, nhân tiện bán cả trà, thuốc lá sợi và mấy đồ lặt vặt như cây kim sợi chỉ. Đinh tuy bán muối, nhưng nhà không có đồng muối. Gã lên các hiệu muối, hiệu kiềm trên phố huyện gom hàng, rồi mang tới các làng bán lẻ. Người buôn bán nhỏ lẻ chốn quê thường hay nói, nhưng cả ngày Đinh không nói được mười câu. Vào làng, khách hỏi giá muối, giá kiềm, giá trà, giá thuốc lá sợi, giá kim chỉ, gã toàn giơ ngón tay ra làm hiệu. Khách hỏi:

- Bác Đinh ơi, không được mặc cả à?

Đinh lắc đầu, vẫn không nói gì. Khách lại bảo:

- Làm ăn buôn bán, làm gì có chuyện không được mặc cả?

Đinh liền sa sầm mặt mày, phớt luôn khách hàng. Dân mấy làng trong vùng đều biết Ngưu Gia Trang có một tay bán muối họ Đinh tính tình cứng nhắc, khô khan.

Hàn sống bằng nghề làm ruộng. Suốt ngày làm bạn với gia súc, Cây cỏ, lẽ ra phải ít nói, nhưng một ngày Hàn nói tới hàng nghìn câu. Cũng phần vì lúc làm ruộng ngoài đồng bị nhịn lâu quá, nên lúc không làm ruộng, hễ gặp người quen trên phố, cho dù có chuyện hay không, gã đều nói vài ba câu. Được vài ba câu, người khác còn chưa kịp vào đề, gã đã nói đến chỗ hay ho, rồi giữ rịt người quen lại không cho đi. Người trong làng hễ thấy Hàn là tránh xa. Hàn cáu tiết:

- Đéo mẹ nó chứ, vài câu nói mất đếch gì của nhà nó mà nó tránh mình như tránh tà?

Đinh và Hàn là bạn thân của nhau. Một gã ít nói, một gã hay nói, vốn không nên là bạn thân của nhau, nhưng hai gã đều có chung một sở thích. Ấy là vào dịp cuối thu, khi lúa ngoài đồng đã thu hoạch xong, mạ vụ sau cũng đã gieo xong, hai gã thích lên núi săn thỏ. Hễ trông thấy một con thỏ xuất hiện, Hàn liền bỏ khẩu súng kíp trên vai xuống, nắn nót ngắm. Đợi Hàn ngắm xong, con thỏ đã chui vào hốc cây từ bao giờ. Đinh thấy thỏ, súng không rời khỏi vai, thường chỉ bắn một phát là hạ gục con mồi. Đi săn ba ngày, lúc trở về, Hàn chỉ được vài con thỏ treo lủng lẳng ở nòng súng. Còn Đinh phải đeo một chiếc gùi nặng trình trịch, bên trong đựng toàn thỏ. Ngoài thỏ ra, thi thoảng, Đinh còn săn được gà rừng, hoẵng, cáo. Thói quen săn thỏ khác nhau, hai gã vốn không nên đi săn thỏ cùng nhau, nhưng ngoài săn thỏ, hai gã còn có một sở thích chung nữa, ấy là mê tuồng sênh Thượng Đảng⁴⁴. Vì cái sự mê tuồng sênh mà hai gã chơi với nhau. Đinh ngày thường ít nói, nhưng hễ hát tuồng sênh, gã như biến thành một con người khác, mồm miệng lanh lợi, nhả chữ chuẩn, tròn tiếng, tinh thần phấn chấn. Hai gã vốn là bạn, nhưng khi hát tuồng sênh, thì hoặc là bạn, hoặc là vợ chồng, hoặc là cha con. Hai gã hát vở “Ngô Gia Pha”, “Tiến vào U Châu”, “Bạch Môn Lầu”, “Sát Miếu”, hát cả vở “Giết vợ”. Có khi hát một màn, có khi hát trọn vở, tất cả phụ thuộc vào cái sự hứng của hai người. Khi hát một vở lớn, cả hai thường quên bẵng mất chuyện săn thỏ. Hát đến chỗ hay, Hàn đeo súng sau lưng đi vòng quanh:

44. Một trong bốn thể loại hát Sênh phổ biến nhất tại Sơn Tây (Trung Quốc), bắt nguồn ở Thượng Đảng, phía Đông Nam tỉnh Sơn Tây.

- Nàng ơi, ta lên kinh nửa năm. Về nhà, nghe được vài lời đàm tiếu. Nàng không yên phận ở nhà mà còn ra ngoài làm chi, hảảả?

Đinh liền làm động tác sửa váy, chắp tay chào Hàn:

- Chàng ơi, oan cho em quá, chàng ơi. Hãy để cho em được thưa chuyện tường tận cùng chàng.

Hàn liền cất tiếng đóng giả tiếng trống, tiếng la, tiếng đàn. Đinh làm động tác vung tay áo rồi hát tiếp.

Hoặc, Đinh hát một hơi thật dài:

- Con ơi, con nói thế sai rồi, mau ra đây ta bảooo!

Hàn vẫn đeo súng sau lưng đi đến:

- Thưa cha, chuyện này cha không rõ đâu, thưa cha.

Đinh lại vội vàng cất tiếng đóng giả tiếng trống, tiếng đàn. Hàn lại hát tiếp.

Hai người là bạn, nên đám con cũng chơi thân với nhau. Đinh có ba trai, hai gái, còn Hàn có bốn cô con gái. Con gái út của Đinh bảy tuổi, tên là Yên Chi. Con gái út của Hàn tám tuổi, tên Yên Hồng. Yên Chi và Yên Hồng hay cắt cỏ cùng nhau. Mùa thu năm ấy, vào ngày rằm tháng Tám, hai đứa lại tới bờ sông cắt cỏ. Cắt một buổi chiều, trời sắp tối, hai đứa bèn gùi cỏ về nhà. Đi qua cánh đồng, trước mặt có một con đường cái, hai đứa nhìn thấy bên rìa đường phía trước có một vật gì đó vừa giống chiếc áo bông, vừa giống cái hầu bao. Hai đứa đều muốn nhặt, nên chạy phăng phăng về hướng ấy. Yên Hồng lớn hơn Yên Chi một tuổi, chạy nhanh hơn, nên lấy được vật ấy trước. Thì ra là một chiếc túi vải. Yên Hồng xách thử thấy nằng nặng, bèn cho chiếc túi vào trong gùi cỏ, gùi về nhà. Về nhà kể với mẹ. Mẹ Yên Hồng và cũng là vợ Hàn liền tát cho nó một cái:

- Nhặt cái gì không nhặt lại nhặt túi vải để rước đen về nhà à?

Yên Hồng khóc ré lên. Vợ Hàn mở túi, sửng sốt, hóa ra bên trong đựng toàn tiền là tiền. Đổ ra đếm, được tổng cộng 67 đồng bạc trắng. Buổi tối, Hàn làm đồng về, vợ gã gọi vào trong buồng, đưa xem chiếc túi và tiền. Nhìn đống bạc trắng trắng xóa, Hàn ngơ ngẩn ngẩn ngơ, gã há hốc miệng không nói được lời nào. Khép miệng há tiếp, vẫn không nói được. Hàn ngày thường mồm mép rất giỏi, nhưng trước số tiền bất ngờ từ trên trời rơi xuống, gã lại cứng họng. Hai vợ chồng cả đêm không ngủ, tính toán sẽ dùng số tiền này vào việc gì, hoặc là mua hai mẫu ruộng, hoặc xây ba gian nhà, hoặc mua thêm vài con gia súc. Một nhúm việc xem ra không thể nào tiêu hết được chỗ tiền này. Càng nói, Hàn càng xúc động. Chiếc máy nói bắt đầu hoạt động, rồi vận hành suốt đêm. Toàn nói đến những viễn cảnh sau khi sắm ruộng, xây nhà, mua gia súc. Sáng sớm hôm sau, vợ Hàn gọi Yên Hồng vào:

- Này, mày quên cái chuyện hôm qua nhặt được túi đi nhé.

Lại tiếp:

- Mày mà để hở chuyện này ra là tao thắt cổ mày chết tươi đấy.

Yên Hồng sợ quá, khóc ré lên.

Ăn sáng xong, Đinh đến. Hàn tưởng Đinh đến để bàn chuyện săn thỏ sau mùa thu. Nào ngờ, Hàn nói toạc móng heo:

- Nghe nói cái Yên Hồng nhà bác hôm qua nhặt được chiếc túi hả?

Hàn biết hôm qua Yên Hồng và Yên Chi đi cùng với nhau, bèn nói:

- Lúc về, nó bị mẹ nó đánh cho một trận. Cái túi ấy đựng toàn phân khô.

Rồi than thở:

- Các cụ bảo, nhặt được túi vải là đen lắm, không hiểu rồi sẽ thế nào.

Đinh ít hơn Hàn hai tuổi. Gã cười:

- Kìa bác, con Yên Chi nhà em nó đã sờ chiếc túi ấy, nó bảo bên trong hình như là tiền.

Hàn biết không giấu được nữa, bảo:

- Cũng không rõ đấy là tiền của ai sơ ý đánh rơi. Tôi nào dám động vào, phải đợi người mất người ta đến nhận lại chứ.

- Thế lỡ không có ai đến nhận thì sao?

Hàn Có vẻ không vui:

- Để đến lúc không có ai đến nhận hẵng hay.

- Nếu không có ai đến nhận thì anh em mình phải có lời với nhau đấy nhé.

- Thế là sao?

- Vì chiếc túi ấy là do Yên Chi nhà em và Yên Hồng nhà bác cùng nhặt được.

Hàn nổi cáu:

- Chiếc túi đang ở nhà tôi, vậy mà chú lại bảo là con chú nhặt được?

- Em nghe Yên Chi bảo, hai chị em nó cũng chạy tới chỗ chiếc túi, nhưng Yên Hồng lớn hơn nó một tuổi, nên bắt nạt nó.

Hàn Vỗ tay vào đùi:

- Chú Đinh, chú muốn thế nào, hả?

- Mỗi người một nửa. Chưa nói chuyện hai đứa cùng nhặt được, kể cả là cái Yên Hồng nhặt được, cái Yên Chi nhìn thấy, thì các cụ đã dạy rồi đấy: Nhìn thấy được nửa.

- Chủ Đinh, chú định ăn vạ đấy à?

- Tôi cóc quan tâm đến tiền, tôi chỉ muốn nói đến cái lý lẽ thôi.

- Chú nói thế, thì tôi chẳng có gì để thương lượng với chủ cả.

- Nếu không thương lượng thì xử lý kiểu khác.

- Kiểu gì?

- Báo quan.

Nếu báo quan thì của rơi nhặt được chắc chắn phải nộp lại. Hàn nghe ra ý tứ của Đinh, rằng không ăn được thì sẽ đạp đổ. Hai người cùng săn thỏ, hát tuồng với nhau, thân thiết đã hơn 20 năm, nhưng Hàn không thể ngờ, khi gặp chuyện đại sự, Đinh lại thâm hiểm đến thế. Ngày thường gã ít nói, ai dè lúc có chuyện, gã lại ăn nói câu nào ra câu nấy, cái mồm còn lanh lợi hơn cả lúc hát tuồng. Chứng tỏ, trước khi tới đây, gã đã chuẩn bị sẵn những lời ấy trong đầu. Thế mới biết, ngày thường hai người thân thiết được với nhau đều ở cái sự tiểu tiết, còn khi gặp chuyện đại sự gã liền lộ rõ chân tướng. Không phải vì Hàn tham tiền, không muốn chia tiền cho gã, mà vì cái sự chia tiền nó vô lý quá. Đã trở mặt với nhau như thế, thì kể cả có chia tiền cho gã, hai người cũng không thể tiếp tục là bạn nữa. Hàn cũng hăng tiết:

- Chiếc túi ấy là do tao nhặt được, chẳng phải ăn trộm của đứa nào. Mày thích đi đâu kiện thì đi.

Đinh không chịu kém, quay người đi luôn:

- Được thôi. Vừa vặn hôm nay tao lên huyện mua muối.

Nhưng, Đinh lên huyện báo quan còn chưa về, thì ngay buổi chiều hôm ấy, chủ của chiếc túi đã tìm tới nhà Hàn. Người ấy là lão Tào chuyên đánh xe cho nhà phú ông Ôn ở Ôn Gia Trang, huyện Tương Viên. Trước hôm Rằm tháng Tám, lão Tào chở một xe đậu tương tới Hoắc Châu bán. Đậu tương Hoắc Châu đắt hơn đậu tương Tương Viên hai chinh. Tương Viên cách Hoắc Châu hơn 300 dặm, cả đi cả về mất năm ngày. Lúc đi, xe chở nặng, phải mất ba ngày, lúc về xe không, chỉ mất hai ngày. Bán đậu tương ở Hoắc Châu Xong, lão Tào không những thanh toán tiền đậu tương chuyện này, mà còn thanh toán cả tiền tiểu mạch cửa hàng lương thực Hoắc Châu nợ nhà phú ông Ôn dịp hè. Tổng cộng là 67 đồng bạc trắng. Lúc về, mệt quá, lão Tào gà gật trên xe, mặc cho gia súc cứ thể kéo về. Lúc ngang qua đầu làng Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên, đi tới bờ sông, chiếc xe va phải ổ gà, xe nghiêng làm túi đựng tiền rơi xuống đất. Lúc về đến địa phận Tương Viên, không thấy chiếc túi đâu, lão Tào sợ vã mồ hôi. Vội vàng quay lại đoạn đường vừa đi để tìm, nhưng vẫn không thấy bóng dáng chiếc túi đầu. Lão Tào đành phải đi từng làng một hỏi thăm xem nhà nào đã nhặt được túi. Từ tối qua cho đến chiều nay, lão đã tới không biết bao nhiêu làng để hỏi thăm, miệng lưỡi khô rát, chưa có thứ gì cho vào bụng, vậy mà vẫn chưa hỏi ra tung tích chiếc túi. Vốn nghĩ chẳng còn hy vọng gì, nhưng lúc tới Ngưu Gia Trang lão vẫn hỏi một câu lấy lệ, cốt để thanh thản cái tâm, nào ngờ già trẻ ở làng Ngưu Gia Trang đều biết chuyện nhà Hàn nhặt được chiếc túi. Mọi người vốn không biết, nhưng gã Đinh bán muối khui ra, làm cả làng đều biết. Lão Tào liền tìm tới nhà Hàn. Biết không thể giấu giếm được nữa, Hàn vừa cam tay Đinh phá đám, vừa đành phải lấy chiếc túi ra. Lão Tào vừa trông thấy túi, mông rơi đánh phịch xuống đất. Lão đổ số bạc trong túi ra đêm, không thiếu một xu. Tào đứng lên, chắp tay vái Hàn:

- Ông anh, tôi thật không ngờ sẽ tìm lại được chiếc túi.

Lại bảo:

- Ông anh, chỉ có ông anh mới thế, chứ còn nếu là tôi, nhặt được chiếc túi như thế, tôi sẽ không đưa ra đâu.

Lại tiếp:

- Trên đường đi tôi đã kiếm một sợi dây thừng, để nếu không tìm thấy chiếc túi, tôi sẽ treo cổ tự vẫn. Hơn sáu chục đồng bạc trắng, tôi lấy đâu ra tiền để đến cho phú ông.

Lại bảo:

- Đền hay không là một chuyện. Về đến nhà, tôi cũng không biết phải ăn nói thế nào với mụ vợ nhà tôi. Tôi không treo cổ thì mụ ấy cũng treo cổ.

Rồi ngắm nghía Hàn:

- Ông anh, ông anh làm ruộng nhưng lại không tham tiền. Người không tham vài chinh vài cắc thì có nhiều. Chứ còn hơn sáu chục đồng bạc trắng mà không để bụng như ông anh thì quả thật, ông anh không phải người thường.

Lão Tào nói liên hồi kỳ trận làm Hàn phát hoảng. Bình thường, Hàn rất giỏi mồm mép, nhưng giờ tắc tị, không thốt được câu nào. Lão Tào lại nói:

- Chuyện xảy ra hôm nay không phải chuyện nhỏ. Nếu ông anh không chê, tôi xin kết nghĩa anh em với ông anh.

Hàn sững sờ. Hai người vốn chẳng quen biết gì nhau, chẳng lẽ lại làm thân với nhau chóng vánh thế? Lão Tào thấy một con bé đang đứng trong sân mút ngón tay, hỏi:

- Cháu nhà mình phải không ạ? Hơn cháu nhà tôi độ một, hai tuổi.

Hàn chỉ vào con bé:

- Chiếc túi là do cháu nó nhặt được đấy ạ!

Tào túm chặt tay Hàn:

- Đi.

Hàn sửng sốt:

- Đi đâu?

- Ra chợ. Anh em mình phải mua một con gà cắt máu ăn thể, rồi sắm cho các cháu một bộ quần áo mới.

Vì một chiếc túi vải mà lão Tào ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên và Hàn ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên thành bạn thân của nhau suốt đời. Sau này, Hàn nói:

- Đúng là con người chỉ biết mặt không biết lòng. Vì một chiếc túi vải mà tôi mất một người bạn, rồi lại được một người bạn.

Ý nói một người là Đinh, còn người kia là lão Tào. Huyện Tương Viên cách huyện Tẩm Nguyên hơn 100 dặm. Kể từ ấy, vào mỗi dịp lễ tết, lão Tào lại lặn lội tới thăm nhà Hàn. Một năm ba bận. Vào các dịp Tết Đoan Ngọ, Rằm tháng Tám và Tết. Hàn đinh ninh lão Tào chỉ thăm mình như thế một, hai năm là hết, không ngờ, năm nào lão cũng tới thăm. Hàn thấy lão Tào thật lòng, liền cũng tới huyện Tương Viên thăm lão. Cứ thế, hai người qua lại thăm nom nhau mười mấy năm liền. Lão Tào quen Hàn năm lão hơn 40 tuổi, sau mười mấy năm, lão đã sắp lục tuần.

Mùa hè năm ấy, Ngưu Gia Trang xây đền Quan Đế⁴⁵. Hôm khai quang ngôi đền, Ngưu Gia Trang mời một gánh tuồng tới biểu diễn. Ấy là gánh tuồng Thang Gia ở huyện Vũ Hương, hát tuồng sênh Thượng Đảng. Dự định mời gánh tuồng diễn ba ngày, từ mồng bảy tới mồng chín tháng Sáu. Ngưu Gia Trang Có một người chuyên sắp đặt mọi việc trong làng, ấy là lão Ngưu Lão Đạo. Ngưu Lão Đạo tuổi đã hơn thập tuần, cả đời chuyên sắp đặt công việc của làng. Trong làng việc to việc nhỏ đều do một tay lão lo liệu. Làng xây đền Quan Đế cũng là ý tưởng của lão. So với các làng khác quanh vùng, Ngưu Gia Trang là làng mới, có lịch sử chưa đến 100 năm. Năm xưa, đời ông nội Ngưu Lão Đạo tị nạn dạt đến đây rồi định cư trên bãi sông này. Sau này, dần dần lại có một số họ tộc tới ngụ cư. Các làng xung quanh đều là làng cũ, lịch sử lập làng dễ có đến hàng trăm năm. Về điểm này, Ngưu Gia Trang có phần kém cạnh so với các làng khác. Các làng khác đều có đền miếu, còn Ngưu Gia Trang thì không. Ngưu Lão Đạo tuổi đã ngoài 70, muốn trước khi chết phải làm một việc gì đó thật trọng đại, ấy là xây một ngôi đền Quan Đế. Ngưu Lão Đạo rủ thêm Tấn Phát Vinh, cũng đã ngoài 70 tuổi, phụ tá của lão mỗi khi sắp đặt việc làng. Hai lão tới từng hộ gia đình thuyết phục mọi người góp tiền xây đền. Xây đền là chuyện to tát, người khác lo liệu chưa chắc đã xong, nhưng Ngưu Lão Đạo sắp đặt, lo liệu việc làng cả đời, nhà nào có việc cũng đều nhờ lão đứng ra sắp đặt hộ, nên thấy lão đến nhà đặt vấn đề, mọi người đều hưởng ứng, cùng góp tiền góp sức. Đền Quan Đế đã xây xong, chỉ còn đợi rước Quan Đế nhập vị. Thấy đền Quan Đế được xây dựng khang trang, Ngưu Lão Đạo muôn phấn hoan hỉ. Lão lại nổi cơn hăng:

45. Đền thờ Quan Vân Trường - nhân vật trong Tam Quốc.

- Kiểu này, hôm khai quang Quan Đế, làng mình phải mời gánh tuồng đến diễn ba ngày liền. Vừa để rước đón Quan Đế, vừa để làng Ngưu Gia Trang ta mở mày mở mặt.

Rồi lại cùng lão Tấn Phát Vinh, mỗi người cầm một chiếc giỏ tới từng nhà quyên tiền hát tuồng. Nhưng vừa quyên tiền xây đền Quan Đế xong, giờ lại quyên tiền hát tuồng, mọi người không hăng hái như lần trước. Ngưu Lão Đạo liền lấy bất biến ứng vạn biến. Hát tuồng là trên hết, còn thì mọi người góp tiền cũng được, góp ván gỗ, bàn ghế cũng được, góp lương thực cũng được. Ván gỗ bàn ghế có thể dùng để làm sân khấu. Lương thực có thể xay thành bột, phục vụ hậu cần cho gánh tuồng. Dân làng góp tiền góp của xong, chỉ tính riêng số tiền lẻ, đổi thành tiền chẵn đã được 265 đồng. Ngưu Lão Đạo và Tấn Phát Vinh lại đeo tay nải tới huyện Vũ Hương mời gánh tuồng về diễn. Chủ gánh tuồng là lão Thang. Lão Thang vốn là người huyện Du Hương, không phải người Thượng Đảng. Nhưng khi rời bỏ quê hương, lão ta bèn bảo mình là người Thượng Đảng, cốt là để khi lão mở một gánh tuồng ở huyện Vũ Hương, người ta sẽ nghĩ gánh tuồng của lão là gánh tuồng Thượng Đảng chính hiệu. Có người hỏi:

- Lão Thang này, ông người đâu ta?

- Thượng Đảng.

Ngưu Lão Đạo là người hay chuyện. Có lúc lão nói chuyện trong làng, có lúc nói chuyện ngoài làng. Trước đây, lão cũng có quen biết với lão Thang chủ gánh tuồng. Gặp lão Thang, Ngưu Lão Đạo liền đem kể với lão Thang đầu đuôi, ngọn ngành chuyện Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên xây đền Quan Đế, rồi đặt gánh tuồng tới làng biểu diễn từ ngày mồng bảy đến mồng chín tháng Sáu. Nói rồi, Ngưu Lão Đạo đưa cho lão Thang 265 đồng thù lao biểu diễn. Mức thù lao của gánh tuồng lão Thang là 100 đồng một ngày, ba ngày vị chi phải là 300 đồng. Ngưu Lão Đạo:

- Bác Thang, bác thông cảm, coi như xin bác 35 đồng.

Lão Thang nhìn số tiền rồi có vẻ không vui:

- Thiếu một đồng tám hào thì được, chứ thiếu hẳn ba, bốn chục thế này, sợ không ổn.

- Làng tôi nhỏ, lại nghèo, bác thông cảm.

Lại bảo:

- Thôi thì bác nể mặt hai ông già 70 chúng tôi lặn lội đường xá hàng trăm dặm tới đây.

Thấy lão Thang vẫn cau mày, Ngưu Lão Đạo liền đứng lên:

- Hay để tôi cởi chiếc áo đang mặc bù tiền cho bác.

Lão Thang lắc đầu:

- Cụ ơi, cụ nói thế không được đâu.

Nhưng cũng cầm lấy số tiền. Ngưu Lão Đạo thấy lão Thang chịu nhận tiền, lại bồi thêm một câu:

- Bác Thang này, sự thật mất lòng, nhưng tôi cứ phải nói trước câu này, bác đừng có vì tiền ít mà diễn tồi đấy nhé. Đã diễn là phải diễn cho hay.

- Cụ cứ yên tâm. Với chúng tôi, hát tuồng là trên hết, không phải vì cái làng Ngưu Gia Trang của cụ, mà vì bản thân chúng tôi. Gánh tuồng Thang Gia không đời nào huỷ hoại thương hiệu của mình.

Lại bảo:

- Tiền thù lao ít thì xin các cụ bù lại cho khoản ăn uống, đừng để anh em diễn viên thiệt thòi. Nghề hát tuồng chúng tôi cũng vất vả lắm.

- Bác yên tâm. Đảm bảo bữa nào cũng có thịt.

Ngưu Gia Trang bắt đầu náo nhiệt ngay từ ngày mồng ba tháng Sáu. Trước đến Quan Đế, người ta đã dựng một sân khấu, trang trí diêm dúa, treo cả đèn măng-sông. Dân bán hoa quả, tạp hóa, đồ ăn vặt đã bày la liệt hàng quán ở Ngưu Gia Trang từ ba hôm trước. Thấy làng mình diễn tuồng, lão Hàn bèn nhắn miệng cho bạn là lão Tào ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên, rằng ngày mồng năm tháng Sáu phải lên đường, kiểu gì ngày mồng sáu cũng phải có mặt ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên để hôm sau cùng đi nghe hát tuồng sênh Thượng Đảng. Nhận được tin nhắn, lão Tào lại có phần do dự. Lão vốn thích yên tĩnh, không thích ồn ào, cũng chẳng thích nghe tuồng, với lại tuổi tác đã cao, không muốn đi. Mà nếu có đi, lão muốn cho vợ và con đi cùng để làm bạn. Nhưng vợ con lão đều chế xa quá không đi. Con gái Cải Tâm còn bảo, lần trước chú Hàn làm lễ mừng thọ 50 tuổi, nó đi cùng bố tới huyện Tẩm Nguyên, lúc về, chân đau ba ngày liền. Nhưng lão Tào biết, bạn lão là lão Hàn ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên thích nghe tuồng, và cũng mê hát tuồng, nếu không đi thì e bất tiện. Sáng sớm ngày mùng năm, lão đành một mình lên đường tới huyện Tẩm Nguyên. Vừa ra khỏi nhà được một lúc thì gặp Tiểu Ôn - giám đốc Hiệu giấm Ôn Ký ở ngoài phố. Tiểu Ôn hơn 30 tuổi, là con của phú ông Ôn ngày trước. Phú ông Ôn đã mất từ tám năm trước. Hồi phú ông Ôn còn sống, mọi người gọi ông ta là “lão gia”. Giờ đến Tiểu Ôn, gã không thích cách gọi “lão gia”, mà bảo mọi người căn cứ vào cái tên Hiệu giấm Ngô Ký để gọi gã là “giám đốc”. Sau khi làm giám đốc, cách nói năng, làm việc của Tiểu Ôn khác hẳn với phú ông Ôn. Phú ông Ôn làm việc theo nếp cũ, còn Tiểu Ôn lại thích sự mới mẻ. Chiếc xe lốp cao su đầu tiên ở huyện Tẩm Nguyên là do Tiểu Ôn mua. Lúc chạy trên đường, chiếc xe lốp cao su lao đi như chớp giật, mọi người đều đổ ra xem. Chiếc xe ấy còn có phanh hơi. Đạp phanh một cái là “két”, chiếc xe khựng lại, đứng yên không nhúc nhích. Hồi mới điều khiển loại xe ấy, bản thân lão Tào cũng thấy sợ. Lão đã có tuổi, Tiểu Ôn gọi lão bằng “chú”. Tiểu Ôn ngồi trên xe luôn miệng giục:

- Chú ơi, nhanh lên chú!

Phải mất một năm, lão Tào mới quen với sự nhanh ấy. Tiểu Ôn lại gạ Tiểu Chu, giám đốc hiệu rượu Đào Hoa Thôn ở Chu Gia Trang mua một chiếc xe lốp cao su. Bố Tiểu Chu là phú ông Chu ở Chu Gia Trang trước đây. Phú ông Chu cũng mất cách đây sáu năm. Tiểu Ôn thấy lão Tào ăn mặc tươm tất lại mang theo cả lương khô, bèn hỏi:

- Chú đi đâu đấy?

- Thưa giám đốc, tôi tới huyện Tẩm Nguyên nghe tuồng.

Rồi lão lại kể đầu đuôi chuyện đi nghe tuồng cho Tiểu Ôn nghe. Kể xong, lại bảo:

- Cũng chẳng phải tôi thích nghe tuồng, mà vì một câu nói của ông bạn. Chứ hơn trăm dặm đường, đi lại vất vả lắm.

Tiểu Ôn hỏi:

- Tuồng gì ạ?

- Tuồng Thượng Đảng.

- Chú, chú đợi một lát. Cháu đi cùng chú. Mấy hôm nay buồn quá.

Lại tiếp:

- Chẳng phải để nghe tuồng, mà để cho thư giãn.

Tiểu Ôn muốn đi, thì cái sự đi nó lại khác biệt. Một mình lão Tào tới huyện Tẩm Nguyên phải đi bộ. Còn khi Tiểu Ông muốn đi, lão Tào phải đánh chiếc xe lốp cao su có ba con la kéo. Nếu đi bộ tới huyện Tẩm Nguyên, đi miết từ sáng sớm đến tối cũng phải mất một ngày rưỡi. Còn chạy xe lốp cao su, chỉ cuối buổi chiều trong ngày đã tới. Trên đường đi, tiếng chuông đeo ở cổ la kêu “leng keng”, “leng keng”, rất vui tai. Lúc ngang qua chợ phiên, Tiểu Ôn bảo lão Tào dừng xe, mua một nửa con cừu, một sọt đào núi, và hai vò rượu. Không mua rượu Đào Hoa Thôn, mà mua rượu Hạnh Hoa Thôn⁴⁶. Dù gì, rượu Hạnh Hoa Thôn vẫn đượm hơn rượu Đào Hoa Thôn của nhà Tiểu Chu. Mặt trời chưa khuất núi, xe đã tới Ngưu Gia Trang. Giám đốc Hiệu giấm Ôn Ký cùng đi với lão Tào tới nghe tuồng không chỉ làm mát mặt lão Tào, mà còn làm mát mặt cả lão Hàn ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên. Chiếc xe lốp cao su do ba con la đen như gỗ mun kéo - phanh đến “két” một tiếng trước cửa nhà lão Hàn. Rồi dỡ rượu, dỡ thịt, dỡ hoa quả xuống. Lão Hàn chao ôi là hoan hỉ. Do lão Tào và Tiểu Ôn đến sớm hơn một ngày, nên lão Hàn có phần trở tay không kịp, nhưng cũng vội vàng quét dọn nhà cửa, dành hẳn một phòng tươm tất, trải đệm, lót chiếu mới để Tiểu Ôn nghỉ. Buổi tối, Ngưu Lão Đạo - người chuyên sắp đặt mọi việc trong làng - hay tin giám đốc Hiệu giấm Ôn Ký ở huyện Tương Viên tới chơi, cũng lật đật qua chào. Do thường ngày Ngưu Lão Đạo cũng ăn giấm của hiệu Ôn Ký, nên vừa xong màn chào hỏi, lão đã không ngớt lời khen giấm của nhà họ Ôn. Tiểu Ôn vội đứng lên:

46. Tên một loại rượu nổi tiếng ở thành phố Phần Dương, tỉnh Sơn Tây.

- Không ngờ cháu lại làm kinh động đến cụ. Một kẻ bán giấm như cháu, thật không đáng để cụ ngợi khen đến thế.

- Ấy chết, giám đốc khiêm tốn quá. Bán giấm thì cũng có thứ hạng cao thấp.

Ngưu Lão Đạo lại nói về việc sắp đặt ba buổi diễn tuồng. Nói xong, lão đứng lên, nói:

- Làng tôi nhỏ, chưa có kinh nghiệm tổ chức những hoạt động lớn, nếu có gì khiếm khuyết, xin giám đốc đừng chê cười. Tiểu Ôn vội đứng dậy chắp tay đáp lễ:

- Thưa cụ, khi nào rỗi mời cụ tới huyện Tương Viên chơi. Tuồng Nhiễu Tương Viên cũng hay lắm ạ!

Lão Tào và Tiểu Ôn ở lại nhà Hàn, yên tâm chờ nghe tuồng. Hàn lại mổ vài con gà, một con chó, thết đãi Tiểu Ôn và lão Tào. Lão Hàn cả đời nói nhiều, nhưng thấy Tiểu Ôn mặt mày nghiêm nghị, thậm chí còn có phần lầm lì, nên cũng kiệm lời. Nói chuyện đều nhìn sắc mặt của Tiểu Ôn. Những gì cần nói thì nói, những gì không cần nói thì thôi. Ấy vậy, nhưng vẫn nhiều lời hơn người bình thường. Tiểu Ôn mỉm cười, không chấp nhặt. Ngày mồng bảy tháng Sáu, Ngưu Gia Trang khai diễn tuồng sênh như đã hẹn. Người những làng xung quanh đều kéo tới xem. Cả một biển người tụ tập trước đền Quan Đế. Kể từ khi lập làng đến nay, Ngưu Gia Trang chưa bao giờ náo nhiệt đến thế. Ngưu Lão Đạo lo lắng công việc nhiều quá, mệt mỏi đổ bệnh, bị sốt kèm theo ho, nhưng lão vẫn cuốn chiếc khăn xanh trên đầu, nhờ Tấn Phát Vinh dìu ra đền Quan Đế, gắng gượng sắp đặt công việc. Gánh tuồng của lão Thang một ngày diễn hai buổi: sáng một buổi, tối một buổi, chiều nghỉ giải lao. Hôm đầu tiên diễn vở “Tam Quan bài yến” và “Tần Hương Liên”. Hôm thứ hai định diễn vở “Pháp Môn Tự” và “Bì Tú Anh đả hổ”. Hôm thứ ba định diễn vở “Thiên ba lầu” và “Uyên ương hận”. Lão Tào vốn không thích nghe tuồng, nhưng lão Hàn thích nghe, Tiểu Ôn cũng nghe. Lúc nghe tuồng, lão ngồi phía sau hai người, nghe lão Hàn giảng tuồng cho Tiểu Ôn. Đến đoạn thương tâm, lão Hàn không sao, nhưng Tiểu Ôn lại lấy khăn tay ra lau nước mắt. Sau hai buổi nghe tuồng, lão Tào đột nhiên ngộ ra, cảm được cái hay của tuồng. Chuyện diễn trong tuồng cũng là chuyện xảy ra ngoài đời, vậy mà sao chuyện trong tuồng lại hay hơn chuyện ngoài đời nhiều đến thế? Buổi sáng, buổi tối nghe tuồng. Buổi chiều không có việc gì, Tiểu Ôn nằm nghỉ trong phòng, rồi dậy rửa mặt, ra khỏi nhà, đi ra phía sau dạo. Sau nhà lão Hàn là sông Tương. Mùa hè nước lên, nước sông cuồn cuộn chảy về hướng đông. Bờ Sông có hai, ba trăm cây liễu đại thụ, cây nào cây nấy thân to bằng vòng eo. Lúc Tiểu Ôn đi dạo, lão Tào và lão Hàn cũng đi theo đằng sau. Lão Hàn nói nhỏ với lão Tào:

- Cái cậu Tiểu Ôn nhà bác không kênh kiệu, bác nhỉ?

- Gặp chuyện gì, cậu ấy hay nghĩ, chứ ít nói ra miệng.

- Không phải chuyện nghĩ hay không nghĩ, mà chứng tỏ người ta là người kín đáo, sâu sắc. Chứ không như anh em mình, cái miệng lúc nào cũng bị bộ.

Lão Tào gật đầu.

Buổi trưa hôm thứ ba, cả ba ăn món thịt chó hấp. Ăn thịt chó nóng trong, lại cộng thêm rượu, trong phòng trở nên nóng nực. Tiểu Ôn phe phẩy quạt mà vẫn toát mồ hôi. Gã chợt nghĩ ra điều gì đó:

- Chú ơi, hay mình chuyển ra bờ sông sau nhà ăn đi?

Lão Hàn:

- Chiêu đãi khách khứa bên ngoài như thế, tôi sợ có điều gì thất lễ chăng.

- Chúng ta toàn người nhà cả, chứ đừng khách sáo.

Cả bọn liền khênh nguyên cả bàn rượu ra chỗ râm dưới gốc cây liễu ở bờ sông sau nhà. Nước chảy rì rầm dưới chân. Ngồi ở chỗ râm, mỗi khi có một cơn gió thoảng qua, cơ thể thấy mát mẻ, sảng khoái hơn nhiều. Cả bọn lại nổi hứng uống rượu. Rồi vừa ăn, vừa nói chuyện, nói về tuồng, nói về chuyện ở Ôn Gia ở Trang huyện Tương Viên, nói về chuyện Ngưu Gia Trang ở huyện Tẩm Nguyên. Nói mãi cho đến khi mặt trời chếch về phía tây, ráng đỏ in xuống mặt nước. Tiểu Ôn nhân hứng rượu, tấm tắc khen Ngưu Gia Trang:

- Thật là một nơi tuyệt vời.

Lão Hàn:

- Giám đốc nói đến tuyệt vời làm tôi sực nhớ đến một chuyện.

Lão Tào:

- Chuyện gì vậy?

- Em muốn làm mối cho Cải Tâm, để cháu nó về làm dâu Ngưu Gia Trang.

- Chú định gả nó cho ai?

- Nhà em có bốn đứa con gái, chứ nếu có một thằng con trai, thì chắc chắn em làm thông gia với bác. Nhưng giờ thì đành phải làm mối cho người khác vậy.

Lại bảo lão Tào:

- Không vì chuyện làm mối, mà vì nếu Cải Tâm lấy chồng ở đây, bác sẽ năng đến chơi hơn.

Lão Tào cười:

- Hay thì có hay, nhưng xa quá.

Không ngờ, Tiểu Ôn không tán thành ý kiến của lão Tào:

- Nếu là đám tốt thì hơn trăm dặm cũng đáng.

Lại tiếp:

- Người trên đời này thiếu gì, nhưng người nói chuyện hợp với mình thì đi nghìn dặm tìm vẫn khó.

Lão Hàn vội rót một chén rượu cho Tiểu Ôn:

- Giám đốc đã nói thế, thì xin giám đốc đứng ra làm mối cho ạ!

Tiểu Ôn cười:

- Nhưng chú phải nói xem là nhà nào đã chứ.

- Trong làng, tôi có một người bạn là lão Ngưu. Lão ấy là bạn thân nhất của tôi đấy. Nhà lão ấy làm dầu thơm. Cải Tâm mà làm dâu nhà ấy thì sẽ không bị thiệt thòi đâu.

Lại bảo:

- Không phải tham gì gia sản của nhà ấy, mà vì con trai lão Ngưu là loại ngoan hiếm có đấy.

Lại tiếp:

Lát nữa tôi sẽ gọi lão Ngưu và cậu ấy đến để giám đốc xem mặt.

- Chuyện này có gấp gáp gì đâu.

Lão Tào và Tiểu Ôn tưởng chuyện chỉ nói cho vui thế thôi, nào ngờ, lão Hàn nói thật làm thật. Tối hôm ấy, xem tuồng xong lão Hàn lại bày rượu thịt, rồi gọi lão Ngưu làm dầu thơm và con trai lão là Ngưu Thư Đạo tới để lão Tào và Tiểu Ôn xem mặt. Ngưu Thư Đạo độ 17, 18, dáng tầm thước, mắt to, có phần nhút nhát. Tiểu Ôn hỏi gã vài câu, đại loại như đi học mấy năm rồi, đã đi những đâu. Tiểu Ôn hỏi câu nào, gã đáp câu nấy. Xong màn hỏi đáp, Ngưu Thư Đạo chào “Cháu xin phép các bác, các chú ạ”, rồi ra về. Ngưu Thư Đạo ra về, nhưng lão Ngưu ở lại, cả bọn lại uống rượu. Lão Ngưu tuy chỉ là gã làm dầu thơm, nhưng tửu lượng rất khá. Tiểu Ôn tửu lượng cũng rất khá, nhưng vì hôm ấy đã uống rượu suốt từ buổi trưa cho tới lúc mặt trời khuất núi, buổi tối nghe tuồng xong lại uống rượu, nên sau vài chén là đã say. Tiểu Ôn bình thường nghiêm nghị, nhưng lúc uống say lại hay chảy nước mắt, thích vừa lắc đầu vừa nói “Không đơn giản, thật không đơn giản”. Lúc say và lúc tỉnh là hai người khác hẳn nhau. Lão Tào biết Tiểu Ôn có cái tật ấy nên thấy bình thường. Cánh lão Hàn và lão Ngưu không biết cơ sự ấy, thấy Tiểu Ôn đột nhiên nước mắt lưng tròng, dáng vẻ khổ sở, luôn mồm nói “không đơn giản, thật không đơn giản”, không hiểu Tiểu Ôn nói thứ gì không đơn giản nên có phần sửng sốt.

Nghe xong ba ngày tuồng, lão Tào lại đánh xe lốp cao su đưa Tiểu Ôn về huyện Tương Viên. Trên đường, lão Tào hỏi:

Giám đốc này, giám đốc thấy chuyện ấy thế nào?

Tiểu Ôn ngạc nhiên:

- Chuyện gì cơ?

- Thì chuyện làm mối cho Cải Tâm ấy. Bạn bè đã nghiêm túc như thế, thì mình cũng không thể coi đây là trò đùa được. Được hay không được, e là cũng phải có một lời với người ta.

Tiểu Ôn lúc này mới sực nhớ tới chuyện xem mặt vào tối hôm trước. Gã gãi đầu cười:

- Hôm qua, cháu bị say.

Rồi than thở:

- Mấy hôm nay, cháu không chú tâm nghe tuồng lắm.

Lão Tào giật mình:

- Vì sao thế ạ? Vì lão Hàn tiếp đãi không chu đáo sao?

Lại tiếp:

- Hay tại lão Hàn nói nhiều làm giám đốc phật ý?

Tiểu Ôn lắc đầu, nói:

- Cái sự làm cho người khác phật ý hay không, không phải chỗ nói nhiều hay ít.

- Hay tại tuồng hát không hay ạ?

- Gánh tuồng của lão Thang, người nào hát cũng hay cả.

- Thế thì vì lẽ gì ạ?

Trước khi đến nghe tuồng, cháu và Tiểu Chu bán rượu ở Chu Gia Trang đã cạch nhau rồi.

Lúc này, lão Tào mới ớ ra. Mấy ngày nay, ngoài những lúc nghe tuồng ra, lão cũng để ý thấy Tiểu Ôn có chút gì đấy buồn buồn. Năm hôm trước lão tới Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên nghe tuồng, Tiểu Ôn bảo cùng đi nghe tuồng cho khuây khỏa, vốn cứ tưởng gã chỉ nói thế, không ngờ cũng có nguyên do sâu xa. Lúc tới, Tiểu Ôn mua rượu Hạnh Hoa Thôn, chứ không mua rượu Đào Hoa Thôn. Vốn cứ tưởng gã muốn làm mát mặt lão Tào, nào ngờ lại là vì gã và Tiểu Chu đã cạch nhau. Lão Tào:

- Hai nhà họ Ôn và họ Chu kết thân với nhau đã mấy chục năm nay, sao tự dưng lại cạch nhau thế? Vì chuyện tiền nong chăng?

Tiểu Ôn thở dài:

- Vì tiền đã tốt. Chẳng vì cái gì cả, chỉ vì một câu nói.

- Câu gì ạ?

- Cháu vốn tưởng cậu ta là người biết điều, ai ngờ cũng là kẻ hồ đồ. Việc bé thì biết điều, nhưng việc lớn lại hồ đồ.

- Nếu giám đốc thấy tiếc, thì ta nhờ người qua đó giảng hòa.

- Cũng chẳng phải vì chuyện lời nói, cũng chẳng phải vì chuyện bản thân sự việc, mà vì con người của cậu ta, không ngờ lại độc thế. Cháu và cậu ấy không đi chung đường, không nên là bạn của nhau. Phải như chú và chú Hàn mới gọi là bạn.

Lại cảm thán:

- Hơn 30 năm nay, cháu sống hoài sống phí mất rồi.

Lão Tào biết Tiểu Ôn đau lòng thật, không tiện tìm hiểu tiếp nguyên nhân vì sao họ lại cạch nhau, đành an ủi:

- Cạch thì cạch vậy. Thế gian này thiếu gì người làm rượu.

Tiểu Ôn chợt vỗ đùi đánh đét:

- Chú này, cháu thấy nhà lão Ngưu làm dầu thơm ở Ngưu Gia Trang được đấy. Trên đời này thứ khó nhất là sự thật thà, mới gặp nhau lần đầu mà cả bọn đã uống với nhau say sưa như thế, chứng tỏ nói chuyện hợp nhau.

Một tháng sau, nhà lão Tào ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên kết thông gia với nhà lão Ngưu ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên. Một năm sau, Cải Tâm cũng chính là Tào Thanh Nga - được gả cho Ngưu Thư Đạo làm dầu thơm ở Ngưu Gia Trang.

Đây lại là một câu chuyện nữa thường được mẹ Ngưu Ái Gia là Tào Thanh Nga đem ra kể trong 60 năm qua.

60 năm sau, Ngưu Thư Đạo ra đi trước Tào Thanh Nga. Hôm chôn Ngưu Thư Đạo, trời không gió, không nắng gắt. Tại nghĩa trang nhà họ Ngưu, Ngưu Thư Đạo đã mồ yên mả đẹp mọi người đã thôi khóc, nhưng Tào Thanh Nga vẫn ngồi lì ở lại nức nở. Mọi người đến an ủi:

- Thôi, bà đừng nghĩ quẩn nữa. Ông ấy mất rồi, có khóc nữa cũng không sống lại được đâu.

Nào ngờ, Tào Thanh Nga càng khóc to hơn:

- Không phải tôi khóc cho lão ấy, mà là tôi khóc cho cái thân tôi. Cả đời tôi coi như đã bị huỷ hoại dưới tay lão ấy.

4

Năm thứ hai sau khi gả cho Ngưu Thư Đạo, Tào Thanh thai Nga Có về Diên Tân, Hà Nam một lần. Khi ấy, cô đang mang con đầu là Ngưu Ái Giang. Hồi nhỏ, Tào Thanh Nga sống năm năm ở Diên Tân, Hà Nam. Sau này, sống 13 năm ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên, Sơn Tây. Năm 18 tuổi, cô làm dâu Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên. Cho dù là huyện Tương Viên hay Tẩm Nguyên, trong số những người Tào Thanh Nga quen biết, chưa có ai tới Diên Tân bao giờ. Hồi ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên, chỉ vì Diên Tân mà Tào Thanh Nga - và cũng chính là Cải Tâm - thường xuyên cãi nhau với mẹ. Trước năm 13 tuổi, Cải Tâm không dám cãi, vì cứ cãi là bị đòn. Mẹ Cải Tâm cũng chính là vợ lão Tào, dáng to cao khỏe mạnh, nên lúc mụ ta mắng, Cải Tâm không dám ho he. Không chỉ lúc mụ ta mắng về cái sự liên quan đến Diên Tân, Cải Tâm không dám cãi lại. Mà ngay cả chuyện Cải Tâm nấu cháo loãng hay đặc, hay cắt giày bị vẹo, bà ta mắng, Cải Tâm cũng không dám cãi lại. Đến năm Cải Tâm 13 tuổi, phổng phao ngang ngửa với mẹ, nó cũng dáng to cao. Nên lúc mẹ mắng, Cải Tâm liền bắt đầu cãi lại. Cái sự cãi lại không phải là mẹ nó không dám đánh nó, hay vì mẹ nó đánh không lại nó, mà vì hễ mẹ nó đánh nó, nó liền đòi đi nhảy giếng. Cái sự dọa nhảy giếng tự tử làm mẹ nó sợ chết khiếp, nên không dám đánh nó nữa, chỉ còn cãi nhau. Lúc đầu, Cải Tâm cãi không lại mẹ nó. Nhưng sau Cải Tâm đi học, mẹ nó không biết chữ, nên dần dần, mỗi khi cãi nhau, Cải Tâm đều chiếm thế thượng phong. Lúc hai mẹ con cãi nhau, bố nó là lão Tào ngồi đất hút thuốc, chẳng nói chẳng rằng. Mẹ Cải Tâm cãi nhau không lại với nó, liền trút giận lên lão Tào:

- Ông chết rồi hay sao mà có một con sói ăn thịt người ngay bên cạnh, ông cũng mặc kệ?

Lão Tào vẫn lẳng lặng hút thuốc. Mẹ Cải Tâm:

- Hồi xưa, lúc mua nó về, tôi đã bảo rồi, nó đã năm tuổi, cái gì nó cũng nhớ hết, là con chó không thể thuần dưỡng được. Vậy mà ông cứ đòi mua. Bây giờ đấy, thành cái họa!

Nói thế oan cho lão Tào quá. Khi xưa, lúc mua Cải Tâm, lão Tào không hề đồng ý, mà do mụ vợ quyết định. Không chỉ chuyện mua con, mà tất tật việc lớn bé trong nhà, kể cả mua một chiếc bóng đèn, cũng đều do vợ lão quyết định. Lão Tào vẫn lẳng lặng hút thuốc, không đáp. Mẹ Cải Tâm:

- Không biết kiếp trước tao đã nợ nần gì chúng mày để rồi bây giờ chúng mày hợp sức ức hiếp tao? Mày không phải đi nhảy giếng. Để tao đi!

Trong nhà ầm ĩ như cái chợ. Lão Tào kín đáo góp ý với Cải Tâm:

- Suốt ngày cãi nhau để làm gì? Tốt xấu gì thì bà ấy cũng là mẹ con, con không nhịn bà ấy được à?

Lại bảo:

- Người biết lý lẽ thì hẵng nói lý lẽ với người ta. Chứ còn cứ cãi nhau suốt ngày thế này thì được tích sự gì? Để mài răn gà?

Cải Tâm cãi lại mẹ, nhưng không cãi lại bố. Hồi còn nhỏ, bố nó không bế nó, cũng không cõng nó, mà cho nó cưỡi lên cổ, ông công kênh nó tới chuồng gia súc của nhà phú ông Ôn cho gia súc ăn. Có lúc Cải Tâm ngủ quên, đái dầm vào cổ bố. Bố đánh xe cho nhà phú ông, thi thoảng đi xa, lúc ngang qua chợ, thường mua ít quà bánh mang về, cho vào làn rồi treo lên xà nhà để Cải Tâm ăn dần. Sau này lớn lên, Cải Tâm hay ngủ rốn, ngày nào bố nó cũng phải giục nó dậy:

- Con gái ơi, dậy thôi.

Lúc bố góp ý, Cải Tâm không cãi lại, chỉ bảo:

- Không phải chuyện cãi nhau, mà vì con không thể đi theo vết xe đổ của bố, suốt đời bị bà ấy đè đầu cưỡi cổ.

Lão Tào ngẩn tò te, suy ngẫm về câu nói của con gái. Mãi sau, mới than:

- Con nói kể cũng đúng.

Rồi lại cảm thán:

- Con cãi nhau với bà ấy đằng trước, làm bà ấy quên mất bố đằng sau.

Rồi xoa đầu Cải Tâm:

- Thế mà khi xưa, lúc mới có con, bố lại không nghĩ đến điều ấy.

Hai mẹ con không ai chịu ai, cãi nhau quen miệng, nên chuyện gì cũng có thể cãi nhau được. Không chỉ cãi nhau chuyện trong nhà, mà lúc bàn luận về chuyện ngoài đường ngoài chợ, hai mẹ con cũng hai ý kiến khác nhau, thế là lại cãi nhau. Nhưng chủ đề cãi vã nhiều nhất vẫn là “Diên Tân”. Cải Tâm - cũng chính là Xảo Linh, lúc rời Diên Tân mới năm tuổi, chỉ nhớ mang máng, chứ không nhớ rõ về Diên Tân. Nhưng nó nhớ rất rõ bố nó là Ngô Mô-sê. Hồi mới bị bán đến nhà lão Tào, vợ lão không cho nó được nhớ tới Diên Tân và Ngô Mô-sê, cứ nhớ là đánh. Nhưng thói đời, cứ cái gì càng bắt người ta không được nhở, thì người ta lại càng nhớ. Diên Tân còn lại chỉ là những ký ức mơ hồ, có nhớ thì cũng là nhớ suông. Chỉ còn lại duy nhất một mình Ngô Mô-sê. Cải Tâm - cũng là Tào Thanh Nga, lúc lên mười mấy tuổi, ban đêm ngủ còn mơ thấy Ngô Mô-sê. Hồi năm tuổi, Ngô Mô-sê để lạc mất Xảo Linh, nhưng lúc Tào Thanh Nga ngủ mơ, lại toàn là nó làm lạc bố. Hồi năm tuổi nó bị người ta đem bán. Lúc ngủ mơ, lại là nó đem bố nó đi bán. Lúc bị bán cho bọn buôn người, bố nó còn ngồi xuống đất khóc rưng rức:

- Xảo Linh, đừng bán bố, về nhà bố sẽ nhất nhất nghe lời con, được không?

Hồi nhỏ, Xảo Linh sợ bóng tối, ban đêm không dám ra ngoài. Lúc ngủ mơ, lại thành bố nó sợ bóng tối, khóc lóc:

- Xảo Linh, đừng bán bố, bố sợ bóng tối lắm.

Hoặc khóc:

- Xảo Linh, nếu con bán bố, hãy cho bố vào trong bao tải, nhớ phải thắt nút đấy nhé.

Xảo Linh choàng tỉnh, thấy mặt trăng hình lưỡi liềm đang treo trên chục cây táo ngoài sân. Nhưng do nằm mơ nhiều quá, khuôn mặt bố nó trước đây vốn rõ nét sau mờ dần. Ban ngày cố nhớ lại thật kỹ, cũng chỉ nhớ được đại khái. Khuôn mặt, mũi, miệng của bố nó nhạt nhòa. Hóa ra, khuôn mặt của một người không thể bền cùng nỗi nhớ. Diên Tân và Ngô Mô-sê trong ký ức ngày càng mơ hồ với Cải Tâm. Nhưng Diên Tân và Ngô Mô-sê qua lời mắng chửi của mẹ nó và cũng là vợ lão Tào, người chưa từng đến Diên Tân bao giờ - lại rõ mồn một. Vợ lão cho rằng, Cải Tâm sở dĩ ăn ở hai lòng với mụ, xét từ gốc rễ, đều là vì nó không phải con đẻ của mẹ, vì nó đến từ Diên Tân. Lúc hai mẹ con cãi nhau, cho dù lý do đầu tiên để cãi nhau là gì đi chăng nữa, thì rồi cuối cùng cũng quy về Diên Tân, hoặc quay về với Diên Tân. Diên Tân trở thành khởi nguồn và cũng là điểm kết thúc của các cuộc cãi vã giữa hai mẹ con. Mắng chửi về Diên Tân nhiều quá, thành ra giống như khách trọ quán quen, thấy dùng đồ gì trong quán quen cũng tiện. Chính vì mắng chửi nhiều quá, thành ra nhàm, mỗi lần mắng chửi, vợ lão chẳng mắng chửi thêm được thứ gì mới mẻ, toàn đem cảnh vật con người Diên Tân ra nhiếc móc. Rằng Diên Tân là nơi chó ăn đá gà ăn sỏi, toàn làng là làng, trăm đứa Diên Tân bói chẳng được một đứa tử tế, đàn ông thì ngu đần, đàn bà thì đanh đá. Ngô Mô-sê không đần thì đã chẳng để lạc mất con, đàn bà không đanh đá thì Cải Tâm đã chẳng như thế này. Mắng mãi, chửi mãi, chợt mụ ta nghĩ ra điều gì đó:

- Thứ mày mà bị lạc ấy à? Chắc là tại không sống nổi ở quê chứ gì?

Lại hỏi:

- Thằng bố mày bị đần thật đấy à? Bố mày để lạc mày là do sơ ý hay cố tình không biết?

Lại bảo:

- Mới năm tuổi đầu mà đã bị bố cố ý để lạc, thế là đủ biết nó mất dạy thế nào rồi.

Cải Tâm vốn không quen thuộc với Diên Tân, nhưng bị mẹ mắng chửi nhiều quá, nó lại thấy nơi đó sao quen thuộc quá. Nhưng cái sự quen thuộc của nó lại khác hẳn cái sự quen thuộc của mẹ nó. Cái sự khác ở đây không phải ý bảo là mẹ nó nhiếc Diên Tân là nơi chó ăn đá gà ăn Sỏi, nhưng nó lại thấy Diên Tân non xanh nước biếc. Mẹ nó nhiếc Ngô Mô-sê ngu đần, nhưng nó lại nghĩ bố nó thông minh. Còn khi mẹ nó nhiếc Ngô Mô-sê không đần, thì nó lại thấy Ngô Mô-sê đần. Mà cái sự khác ở đây là ở chỗ: cùng với những lời mắng nhiếc của mẹ, Diên Tân đã bắt rễ ăn sâu vào lòng nó. Phải lúc mẹ nó mắng nhiếc nó ghê quá, mắng nhiếc đến không còn từ gì để mắng nhiếc, thì bố nó đứng bên cạnh than vãn:

- Một đứa trẻ con mà phải gánh nhiều tội cho Diên Tân quá.

Rồi lựa lời nói với vợ:

- Tôi thấy cái Cải Tâm nó không thể thay lòng đổi dạ được đâu. Tục ngữ có câu: Ơn dục bằng chục ơn sinh⁴⁷.

47. Ý nói: Ôn dưỡng dục lớn hơn ơn sinh thành.

Lại bảo:

- Mà nói thẳng ra, đâu là nhà nó? Tương Viên mới là nhà nó, chứ không phải Diên Tân.

Nhưng Cải Tâm lại nghĩ khác bố nó. Tuy Cải Tâm ở Diên Tân chỉ có năm năm, còn ở Tương Viên 13 năm, nhưng 13 năm Tương Viên không thể so được với năm năm ở Diên Tân. Tương Viên không phải là nhà của nó, mà Diên Tân mới là nhà của nó. Có thể, vốn không phải là như vậy, nhưng hai mẹ con cãi nhau nhiều quá, nên mới tòi ra một Diên Tân. Lúc này, Diên Tân lại không phải là Diên Tân nơi Cải Tâm đã từng ở trước đây, mà là một Diên Tân mới, một mái nhà trong tâm tưởng của nó. Lúc đầu, vợ lão Tào không cho phép Cải Tâm nhớ đến Diên Tân, nhớ đến Ngô Mô-sê. Về sau, mụ ta nhiếc móc Diên Tân và Ngô Mô-sê thô thiển quá, khiến Diên Tân và Ngô Mô-sê lại trở thành vết thương và sở đoản của Cải Tâm. Lúc cãi nhau đến độ không còn gì để nói nữa, mẹ nó liền bảo:

- Mày cút đi. Về Diên Tân nhà mày mà tìm thằng bố đần độn của mày.

Cải Tâm:

- Cút thì cút. Tôi muốn đi khỏi nơi đây từ lâu rồi.

Năm 14 tuổi, tức quá, Cải Tâm bỏ nhà đi thật. Nhưng nó chỉ biết tới Diên Tân của những lúc cãi cọ, chứ còn Diên Tân của thực tại thì nó chịu, không biết ở nơi nào. Cải Tâm lại sợ bóng tối. Buổi sáng bỏ nhà đi, thì trước lúc trời tối, nó lại quay về Ôn Gia Trang. Bố nó là lão Tào đang đợi nó ở cổng làng:

- Bố biết là con gái bố sẽ quay về mà.

Lại bảo:

- Không một xu dính túi thì đi được tới đâu, hả con?

Lại tiếp:

- Con không nhớ mẹ, nhưng sẽ nhớ bố.

Lại tiếp:

- Con mà đi thật, bố cũng nhớ con đến chết mất.

Cải Tâm ngồi thụp xuống, òa khóc. Lão Tào:

- Nếu con muốn về Diên Tân thật thì đợi đến mùa đông, ngớt việc, bố sẽ đưa con tới Diên Tân một chuyến để con gặp lại bố đẻ con.

- Tức nói tới bố dượng nó là Ngô Mô-sê. Lão Tào:

- Chín năm trước, mẹ con bỏ đi theo người khác, không biết đã quay lại chưa. Nếu quay lại rồi, con cũng gặp được mẹ đẻ. Cải Tâm lau nước mắt, lắc đầu:

- Bố, con không về Diên Tân đâu.

Lão Tào ngạc nhiên:

- Vì sao? Sợ mẹ con đánh con à?

Ý muốn nói tới vợ lão Tào. Cải Tâm:

- Bố, thật ra, con rất hận Diện Tân.

Lão Tào nghĩ ngợi giây lát rồi thở dài. Trong bóng tối chạng vàng, lão dắt tay Cải Tâm, hai bố con về nhà.

Cải Tâm - cũng chính là Tào Thanh Nga, năm 18 tuổi, cưới chồng người Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên. Vì đám hôn sự ấy mà Tào Thanh Nga và mẹ lại cãi nhau một trận. Mẹ cô - cũng chính là vợ lão Tào, trước khi cãi nhau với Tào Thanh Nga, đã cãi nhau một trận với lão Tào. Hôm ấy, sau khi cùng Tiểu Ôn - giám đốc Hiệu giấm Ôn Ký - đi nghe tuồng ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên về, lão Tào đem chuyện lão Hàn dạm hỏi Tào Thanh Nga kể lại với vợ. Vợ lão nghe xong liền nổi giận. Vợ lão chưa từng tới huyện Tẩm Nguyên, cũng chưa từng tới Ngưu Gia Trang, nhưng mụ chửi bới huyện Tẩm Nguyên và Ngưu Gia Trang cứ gọi là tơi tả, y như với Diên Tân vậy. Chửi bởi chẳng phải vì mẹ có hiềm khích gì với huyện Tẩm Nguyên và Ngưu Gia Trang, mà vì trước khi lão Hàn dạm hỏi, lão Tào không hề bàn trước với mụ. Lúc này không phải chuyện hôn sự mà là chuyện ai là người quyết định trong cái nhà này. Đến mua một cái bóng đèn cũng phải hỏi ý kiến mụ, vậy thì tại sao chuyện gả con gái lại không hỏi ý kiến mụ? Thấy vợ nổi giận, lão Tào gõ ống điếu bồm bộp:

- Thế chẳng phải tôi đang bàn bạc với bà hay sao?

Vợ lão liền chuyển sang lấy cớ đường xa. Rằng, Ôn Gia Trang huyện Tương Viên cách Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên tới hơn trăm dặm. Vợ lão Tào:

- Con trai Tương Viên chết hết rồi hay sao mà phải gả nó tới tận huyện Tẩm Nguyên? Có mà điên!

Lại tiếp:

- Vất vả khổ sở lắm tôi mới nuôi nó nên người. Giờ đến lúc nhờ cậy được, lại cho nó bay đi. Thế năm xưa, tôi còn mua nó làm cái quái gì?

Về chuyện đường xa, lão Tào vốn cũng có phần e ngại. Lão nói:

- Ấy cũng là điều tôi băn khoăn. Con gái lấy chồng xa, về thăm bố mẹ một chuyến phải đi mất hai ngày. Trên đường đi lại phải thuê nhà trọ.

Lão Tào lại tiếp:

- Đây không phải là ý của tôi, mà do chú Hàn đứng ra tác hợp.

Vợ lão Tào liền nhằm vào lão Hàn:

- Bạn bè gì cái đứa đểu cáng ấy? Quá bằng đẩy người ta xuống hố còn gì!

Rồi lại quay sang trách cứ lão Tào:

- Ông đã 60 tuổi đầu rồi mà cũng chẳng biết đường kết bạn. Từ nay về sau, tôi cấm ông tới Tẩm Nguyên đấy nhé!

Lão Tào:

- Tiểu Ôn cũng khen đám hôn sự này.

Vợ lão Tào:

- Thế ông sống với Tiểu Ôn hay sống với tôi?

Rồi lại nhiếc móc:

- Tôi thấy ông là ông cố tình. Ông cố tình kéo bè kéo cánh chọc tức tôi, để tôi chết đi, cho ông rảnh rang lấy vợ bé.

Lại chuyện nọ xọ chuyện kia. Lão Tào thấy vợ càng nói càng hăng, bèn không nói nữa. Xem ra, đám hôn sự này chắc không thành. Lão Tào định bụng hôm nào tiện sẽ có lời giải thích với ông bạn họ Hàn ở Tẩm Nguyên và Tiểu Ôn ở hiệu giấm Ôn Ký, coi như chuyện này chưa từng xảy ra. Lão Tào gác chuyện này lại, không dám đả động tới nữa. Nào ngờ, ba hôm sau, lão Hàn ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên lại dẫn Ngưu Thư Đạo lù lù tới nhà. Chỗ lão Tào đang có trục trặc, nhưng lão Hàn lại tưởng rằng câu chuyện về cơ bản đã được giải quyết xong. Thấy lão Hàn dẫn Ngưu Thư Đạo đến nhà, lão Tào hoảng hồn, chỉ lo mụ vợ không nể nang gì, mắng bạn mình một trận té tát làm tổn thương hòa khí bằng hữu. Không ngờ, lão Hàn mau mồm mau miệng, vừa vào nhà đã nói liến thoắng, làm vợ lão Tào cứ ngồi im như thóc. Lão Hàn:

- Em chào bà chị. Hôm ông anh qua chỗ em nghe tuồng, em có nói một câu chuyện phiếm. Em biết, ở nhà, ông anh không phải là người quyết định, nên hôm nay em tới đây xin có lời với bà chị.

Vợ lão Tào vừa định nói điều gì đó, thì lão Hàn đã chặn họng:

- Trước khi bà chị có ý kiến, em xin phép nói một câu: Chuyện này thành hay không thành, tất cả em xin nghe theo lời bà chị.

Vợ lão Tào vừa định nói điều gì đó, thì lão Hàn lại tiếp:

- Trăm nghe không bằng một thấy. Hôm nay em dẫn cháu nó đến đây ra mắt bà chị.

Vợ lão Tào vừa định nói điều gì đó, thì lão Hàn lại tiếp:

- Cháu nó thì ông anh em và Tiểu Ôn đã xem mặt rồi. Nhưng mấy ông ấy xem mặt thì phỏng tác dụng gì? Có phải rể tốt hay không thì còn phải đợi bà chị xem mặt, mới biết được. Hôn sự thành hay không thành, ta cứ tạm gác lại cái đã. Bây giờ, mời bà chị dạy bảo cháu nó vài câu, cũng coi như để cháu nó được mở mang đầu óc.

Những lời của lão Hàn chẳng qua chỉ là cái sự nói nhiều. Mà đã nói nhiều, thì chẳng câu nào kịp lọc qua não bộ, câu nào cũng sáo rỗng cả. Nhưng vợ lão Tào nghe xong, thấy như được uống thang thuốc bổ, cái sự ấm ức trong lòng hết hẳn. Lão Hàn không chỉ bằng núi vượt đèo đưa “cháu nó” đến, mà Ngưu Thư Đạo cũng đang cong mông dỡ từ xe lừa xuống nào là dầu thơm, vải vóc, vài bao vừng, cả vài con gà mái sống kêu “quác quác”. Sắc mặt vợ lão Tào liền chuyển từ âm u sang nắng đẹp:

- Chú đến chơi là quý hóa rồi. Xa xôi thế còn bày vẽ quà cáp làm gì.

Lão Hàn và Ngưu Thư Đạo ở lại Ôn Gia Trang ba ngày. Ba ngày sau, vợ lão Tào đã đồng ý đám hôn sự này. Cái sự đồng ý của mẹ không phải vì lão Hàn khéo nói, cũng chẳng phải vì tham mấy thứ quà Ngưu Thư Đạo mang đến, mà vì mụ thấy ưng con người của Ngưu Thư Đạo. Ngược hẳn với lão Hàn, Ngưu Thư Đạo rất ít nói. Chính bởi ít nói, nên nói câu nào là câu ấy đã được lọc qua não bộ. Vợ lão Tào nói gì, gã cũng nghĩ ngợi rõ lâu. Nghĩ xong, mới đứng dậy, nói:

- Dạ, bác gái dạy chí phải ạ.

Dùng từ rất “văn”. Vợ lão Tào nói tiếp điều gì, gã lại nghĩ. Nghĩ xong, lại đứng dậy, nói:

- Dạ, bác gái dạy chí phải ạ!

Sau vài câu “chí phải ạ”, vợ lão Tào thấy sướng tê cả cõi lòng. Cái sự sướng tê cả cõi lòng không phải ý bảo trước đây nhà mụ suốt ngày cãi cọ, còn Ngưu Thư Đạo thì răm rắp chiều theo ý mụ, mà vì cách ăn nói, kiểu đứng lên ngồi xuống của Ngưu Thư Đạo, vợ lão Tào chưa từng chứng kiến bao giờ. Lúc ở nhà lão Tào, lão Hàn ở phòng phía tây, Ngưu Thư Đạo ở phòng phía đông. Sáng sớm nào, phòng phía đông cũng vọng ra tiếng đọc sách sang sảng. Sự có mặt của Ngưu Thư Đạo mang đến sự thay đổi cho nhà lão Tào, cả về không khí lẫn mùi vị, trở thành gia đình “nhà nông có học”. Vợ lão Tào không chỉ thay đổi quan điểm về đám hôn sự, mà còn thay đổi cả cách nhìn nhận về lão Hàn, cũng như cách nhìn nhận về huyện Tẩm Nguyên và Ngưu Gia Trang. Thấy vợ thay đổi quan điểm và cách nhìn nhận, lão Tào cũng thay đổi quan điểm và cách nhìn nhận, lại bắt đầu thấy khoái Ngưu Thư Đạo và lão Hàn, khoái cả huyện Tẩm Nguyên và Ngưu Gia Trang. Nghe nói lão Hàn tới, giám đốc Tiểu Ôn ở hiệu giấm Ôn Ký cũng sang thăm. Lão Hàn và Ngưu Thư Đạo ở Ôn Gia Trang ba ngày, rồi lại đánh xe lửa trở về Tẩm Nguyên. Vợ lão Tào quyết định, sẽ gả Tào Thanh Nga cho Ngưu Thư Đạo. Đám hôn sự này vợ lão Tào đồng ý, lão Tào đồng ý, nhưng Cải Tâm và cũng chính là Tào Thanh Nga - lại không đồng ý. Ngày trước, khi cùng lão Tào tới Ngưu Gia Trang ở huyện Tẩm Nguyên, cô đã gặp Ngưu Thư Đạo, nhưng hai người chưa nói chuyện đàng hoàng với nhau. Lần này, Ngưu Thư Đạo ở nhà cô ba ngày, hai người vẫn không nói chuyện đàng hoàng với nhau, Ngưu Thư Đạo chỉ mải đọc sách. Kể ra, đọc sách là chuyện tốt, nhưng tự đáy lòng, Tào Thanh Nga lại không thích gã. Lần đầu gặp đã không thích. Lần thứ hai gặp vẫn không thích. Vợ lão Tào lại cho rằng, không phải Tào Thanh Nga không thích Ngưu Thư Đạo, mà là cô đang cố ý chọc giận mụ: Thấy mẹ thích, nên cô mới cố tình không thích. Có câu: “Ép dầu ép mỡ, ai nỡ ép duyên”. Nhưng Tào Thanh Nga càng không thích, thì vợ lão Tào càng muốn thực hiện đám hôn sự này cho bằng được. Vì chuyện ấy mà hai mẹ con lại cãi nhau một trận to. Tào Thanh Nga:

- Mẹ thích thì mẹ đi mà lấy. Còn con là dứt khoát không lấy.

Lại tiếp:

- Con lấy ai cũng được, trừ tên ấy ra.

Vốn không phải giận dỗi, nhưng lại thành giận dỗi. Kiểm chứng xong suy nghĩ của mình, vợ lão Tào không nhiếc Tào Thanh Nga, mà vỗ hai tay vào nhau ben bét, quay sang nhiếc lão Tào:

- Đám hôn sự này là do ông khơi ra nhé. Cứt ông ỉa ra thì ông đi mà ăn.

Lại tiếp:

- Tôi đã đồng ý với người ta rồi. Nếu hôn sự không thành, tôi sẽ treo cổ cho ông xem.

Lão Tào liền bị kẹp ở giữa. Nửa đêm hôm ấy, lão Tào thức dạy định tới hiệu giấm nhà Tiểu Ôn tãi bã giấm. Đến giữa sân, thấy phòng con gái vẫn sáng đèn, liền đặt chiếc xẻng gỗ đang cầm trên tay xuống, gõ cửa phòng con gái. Tào Thanh Nga mở cửa, lão Tào bước vào, ngồi thu lu hút thuốc. Rồi lão vẫy tay bảo con gái ngồi cạnh. Lão Tào rít một hơi thuốc rồi nói:

- Cậu ấy được thế, sao con không chịu?

Tào Thanh Nga không nói gì. Lão Tào:

- Đừng cố tình chọc giận mẹ con. Đừng vì chọc giận mẹ mà lỡ dở đời mình.

- Trước đây thì đúng là con chọc giận mẹ, nhưng lần này thì không phải. Con thấy tên ấy thế nào ấy.

- Chỗ nào thế nào?

- Con thấy tên ấy có phần ngu đần. Hôm ấy, con tới chân tường gian phòng phía đông nghe trộm tên ấy đọc sách, thấy ngày nào cũng đọc cùng một đoạn. Đã thế, có đến quá nửa số chữ đọc sai, toàn tự tên ấy thêm thắt vào.

Lão Tào gật gù, rồi than:

- Bố cũng nhận ra cậu ấy không phải là đứa thông minh, lanh lợi, nhưng là đứa thật thà. Chính vì cái sự thật thà ấy, nên bố mới khuyên con lấy. Đành rằng, người thông minh thì tốt rồi, nhưng khi lấy chồng, chọn lấy người thật thà vẫn an tâm hơn, con ạ. Đây không phải chuyện ra ngoài buôn bán làm ăn, mà là ở nhà sống yên ổn. Bố đã 60 rồi, nhưng đều bị thiệt vì tay kẻ khôn. Như bố đấy, cả đời bị huỷ hoại trong tay mẹ con.

- Ngoài không thích tên ấy ra, con cũng không thích Ngưu Gia Trang ở huyện Tẩm Nguyên.

- Con mới tới đó có một lần. Tiểu Ôn là người từng trải, vậy mà cũng thích nơi đó.

- Với lại, nơi ấy xa quá.

Lão Tào chột dạ. Đây vốn là cái cớ để lúc đầu vợ lao không đồng ý đám hôn sự này. Tào Thanh Nga:

- Đột nhiên, con lại cảm thấy như bị bán đến một nơi xa lạ. Bố, đến chỗ mới, đêm đến con sợ bóng tối lắm.

Lão Tào lại thở dài:

- Con bây giờ lớn rồi, giống hồi năm tuổi thế nào được. Kể cũng xa thật, nhưng con phải nghe bố nói câu này, xa cũng có cái hay của xa. Con lấy chồng xa thì sẽ không còn bị mẹ con bắt hạt nữa.

Lão Tào lại bảo chú Hàn đã ưng thì chắc không có vấn đề gì lớn đâu. Chú ấy là bạn thân của bố, không đời nào lừa bố.

Lại tiếp:

- Mà chú ấy lừa bố để được cái lợi lộc gì?

Lúc này, Tào Thanh Nga bật khóc, gục đầu vào vai bố. Sau khi bị gả cho Ngưu Thư Đạo ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên, Tào Thanh Nga mới biết, cả nhà cô đã bị lão Hàn lừa. Cái gã Ngưu Thư Đạo mà lão Tào và Tiểu Ôn nhìn mặt hôm tới nghe tuồng ở Ngưu Gia Trang là giả. Sau này, lão Hàn và Ngưu Thư Đạo tới Ôn Gia Trang, gã Ngưu Thư Đạo mà lão Tào, vợ lão và Tào Thanh Nga nhìn thấy cũng là giả. Giả không phải ý bảo là người giả. Người vẫn là người ấy, có điều gặp ai, nói năng thế nào, đến nhà ai hành xử ra sao, tất cả đều do lão Hàn dạy gã, chứ không phải bản tính gã vốn vậy. Kể cả lúc nói chuyện với vợ lão Tào, gã hơi một tí lại đứng lên nói câu “Dạ, bác gái dạy chí phải ạ”, cũng là do lão Hàn dạy. Chẳng là lão Hàn mê nghe tuồng, từ “chí phải” là do lão thó từ đài từ của tuồng mà ra. Chuyện Ngưu Thư Đạo sáng nào cũng dậy sớm đọc sách cũng lại là do lão Hàn xúi giục. Đợi khi Tào Thanh Nga lấy Ngưu Thư Đạo rồi, Ngưu Thư Đạo mới lộ rõ chân tướng, thành một người khác hẳn. Cái tên Ngưu Thư Đạo khác ấy cũng chẳng phải loại ngu đần như Tào Thanh Nga đã nhận định lúc đầu. Gã không đần, nhưng cũng không lịch lãm, cũng chẳng thích đọc sách, không bao giờ nói từ “chí phải”. Những thứ còn lại của gã là ngang bướng và cù nhây. Ra ngoài cù nhầy, về nhà cũng cù nhây. Hồi Tào Thanh Nga đi cùng lão Tào tới Ngưu Gia Trang dự tiệc mừng thọ 50 tuổi của lão Hàn, Ngưu Thư Đạo đã gặp Tào Thanh Nga. Thấy Tào Thanh Nga xinh xắn, gã mê tít thò lò, rồi cù nhây với bố, bắt bố gã phải tìm gặp lão Hàn để gã cưới Tào Thanh Nga bằng được. Không chịu được sự cù nhầy của thằng con, lão Ngưu làm dầu thơm bèn tìm tới lão Hàn. Ngay từ đầu lão Hàn đã có chút do dự, cảm thấy hai đứa không xứng đôi vừa lứa. Đã thế, từ huyện Tương Viên tới huyện Tẩm Nguyên đường sá lại xa xôi. Nhưng lão Hàn và lão Ngưu là bạn thân của nhau. Hai người vốn không phải là bạn thân, bạn thân trước đây của lão Ngưu là lão Đinh, hai người thường săn thỏ, hát tuồng cùng nhau. Sau này, vì một chiếc túi vải mà hai người trở mặt với nhau, lão Hàn liền thân với lão Ngưu làm dầu thơm. Lão Ngưu không thích săn thỏ, cũng không thích nghe tuồng, nhưng lại có một sở thích khác giống với lão Hàn. Ấy là chơi cờ “các phương”. Tức là vẽ lên mặt đất một bàn cờ hình chữ nhật có tất cả 56 ô. Hai bên ngồi chầu hẫu cạnh bàn cờ, một bên dùng mảnh ngói vỡ, một bên dùng cành que đặt xuống các ô, chơi xem ai vây kín được đối phương. Gần giống với cờ vây, nhưng lại không phải cờ vây. Trông như xếp cờ, nhưng đẩy bên trái, chặn bên phải, lại cứ như là đang sắp đặt cả thế giới. Chơi cờ các phương vẫn chỉ là thứ yếu. Cái chính là sau một thời gian dài chơi cờ với nhau, tổng kết lại, Số lần thắng thua của hai người cơ bản ngang nhau. Thế thì say máu lắm. Chơi cờ đã say máu thì trong cuộc sống càng không thể tách rời nhau được. Huống hồ hai người ngày nào cũng ở chung một làng. Lão Hàn và lão Tào ở huyện Tẩm Nguyên, một năm mới gặp mặt nhau đôi ba lần. Với lão Hàn, lão Ngưu dường như quan trọng hơn lão Tào. Lão Hàn thích nói, lại cũng thích ôm việc. Thấy lão Ngưu giày vò ghê quá, không chịu nổi, bèn bắt đầu tính đến đám hôn sự này. Trong đám hôn sự này, lão Hàn có phần thiên vị lão Ngưu. Mà con người ta, khi đã có sự thiên vị thì tất sẽ có sự gian dối trong hành xử. Tào Thanh Nga và Ngưu Thư Đạo sống với nhau 45 năm. Trong 45 năm ấy, Tào Thanh Nga phải bỏ ra mười năm mới sửa được cái tính ngang bướng và cù nhây của Ngưu Thư Đạo. Và khi cái sự sửa ấy thành công, thì Tào Thanh Nga lại trở thành mẹ cô ở Ôn Gia Trang, còn Ngưu Thư Đạo lại trở thành lão Tào ở Ôn Gia Trang.

Lần cãi nhau to đầu tiên giữa Tào Thanh Nga và Ngưu Thư Đạo xảy ra sau khi Tào Thanh Nga mang thai người anh của Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Giang. Cảm thấy cãi nhau chưa đã, Tào Thanh Nga nửa đêm bỏ nhà ra đi. Sáng hôm sau ngủ dậy, không thấy vợ đâu, Ngưu Thư Đạo đinh ninh cô đã về nhà mẹ đẻ ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên, nên mặc kệ. Gã bảo:

- Thích biến thì cho biến luôn. Không lại thành quen thói. Mười ngày liền Tào Thanh Nga không về nhà, Ngưu Thư Đạo vẫn mặc kệ. Lão Ngưu và lão Hàn thấy chướng mắt quá, ép Ngưu Thư Đạo phải tới Ôn Gia Trang huyện Tương Viên đón Tào Thanh Nga. Lúc tới Ôn Gia Trang, không thấy Tào Thanh Nga ở đó, Ngưu Thư Đạo bàng hoàng. Lão Tào cũng bàng hoàng. Vợ lão Tào cũng bàng hoàng. Lão Tào:

- Thể lúc nó bỏ đi, sao con không ngăn cản nó?

Ngưu Thư Đạo:

- Cô ấy bỏ đi lúc nửa đêm. Con đang ngủ, không biết gì.

Lúc này, lão Tào tức không phải vì cái sự bỏ đi của con gái, mà tức vì cái sự nửa đêm. Lão giậm chân xuống đất:

- Sao anh lại để cho nó bỏ đi vào lúc đêm hôm như thế? Nó vốn sợ bóng tối cơ mà.

Hôi Tào Thanh Nga chưa lấy chồng, vợ lão Tào suốt ngày cãi nhau với cô. Giờ thấy Tào Thanh Nga bỏ đi, mụ lại không chịu được, lao đến cấu xé Ngưu Thư Đạo:

- Tao vất vả nuôi nó 13 năm trời, vậy mà mày để mất nó rồi. Cái thằng họ Ngưu kia, mày phải đến con gái tao cho tao!

Vẫn lão Tào là hiểu tâm tư con gái hơn cả. Lão vỗ ống điếu bồm bộp:

- Tôi biết nó đi đâu rồi.

Ngưu Thư Đạo và vợ lão Tào nhiên: ngạc

- Đi đâu?

Lão Tào:

- Chắc chắn là nó đã đi Diên Tân.

Ngưu Thư Đạo cũng chưa từng tới Diên Tân bao giờ. Gã thần người, hỏi:

- Thế, cô ấy liệu có quay về không ạ?

Lúc này lão Tào mới biết, Ngưu Thư Đạo quả là cũng hơi đần. Bảo gã đàn không phải ý bảo gã ngờ nghệch, mà vì gã chỉ biết một, mà không biết hai. Lão Tào thở dài:

- Nếu như nó chưa có chửa, thì chuyện nó về hay không chẳng ai dám chắc. Nhưng bây giờ, bụng mang dạ chửa như thế, nó có thể đi đâu được nữa?

Rồi lại than:

- Cái lúc bỏ đi được thì không bỏ đi. Bây giờ, phải lúc không bỏ đi được thì lại bỏ đi. Nghĩ cũng khổ thân con bé.

Đây là câu chuyện nữa mà mẹ Ngưu Ái Gia là Tào Thanh Nga thường kể.

5

Năm Ngưu Ái Gia 35 tuổi, mẹ gã là Tào Thanh Nga kể với gã, năm thứ hai sau khi về làm dâu Ngưu Gia Trang, vào một đêm tháng Tư âm lịch, bà đã bỏ nhà ra đi. Nhưng không phải tới Diên Tân, mà là tới huyện Tương Viên, tìm một người bạn học tên là Triệu Hồng Mai, ở nhờ nhà bạn nửa tháng. Tới chỗ Triệu Hồng Mai không phải vì tức nhau với Ngưu Thư Đạo, không có nơi nào để đi, nên mới tới. Hay vì lo Diên Tân xa xôi cách trở nên không đi. Tào Thanh Nga vốn dĩ không có ý định đi Diên Tân, mà cũng chẳng nghĩ ra là sẽ đi Diên Tân. Tào Thanh Nga tới chỗ Triệu Hồng Mai cũng không phải để tìm Triệu Hồng Mai, mà để hỏi thăm tin tức một người anh họ của ả. Anh họ Triệu Hồng Mai tên là Hầu Bảo Sơn.

Hồi Ngưu Ái Gia còn nhỏ, mẹ gã là Tào Thanh Nga không quý gã, mà quý đứa em trai gã là Ngưu Ái Hà. Còn bố gã là Ngưu Thư Đạo thì lại quý anh gã là Ngưu Ái Giang. Chính bởi cả bố cả mẹ đều không quý gã, nên ngay từ nhỏ, gã đã muốn bỏ nhà ra đi, vì thế sau này gã mới đi bộ đội. Chuyện đi bộ đội, gã không bàn với bố mẹ, mà lên thị trấn bàn với chị. Nhưng sau khi Ngưu Ái Gia 35 tuổi, khi ấy bố gã đã mất, mẹ gã lại bắt đầu nói chuyện hợp với gã. Những lúc có tâm sự, mẹ gã không nói với anh gã là Ngưu Ái Giang, chị gã là Ngưu Ái Hương, hay em gã là Ngưu Ái Hà, mà chỉ nói với gã. Những lúc có tâm sự, Ngưu Ái Gia lại không nói với mẹ. Mẹ gã mà kể, thì toàn những chuyện của 50, 60 năm về trước. Chuyện xảy ra từ 50, 60 năm về trước, giờ kể lại, chuyện nào cũng thành chuyện tầm phào. Những chuyện tầm phào ấy, mùa xuân mẹ gã kể ít, mùa hè kể ít, mùa thu kể ít, nhưng mùa đông lại kể nhiều. Thường là vào buổi tối, hai mẹ con ngồi xung quanh chậu than hồng, mẹ gã ngồi hướng Đông, gã ngồi hướng Tây, mẹ gã kể xong một chuyện lại tủm tỉm cười, kể xong một chuyện khác lại tủm tỉm cười. Nhưng Ngưu Ái Gia nghe xong, chẳng thấy có gì đáng cười.

Năm ấy, Tào Thanh Nga đi tìm Triệu Hồng Mai, nhưng không phải đi vào ban đêm. Không đi ban đêm không phải vì sợ trời tối. Sau khi lấy nhau, Tào Thanh Nga và Ngưu Thư Đạo nói chuyện với nhau không hợp. Ban ngày nói chuyện không hợp còn đỡ, vẫn có thể việc ai nấy làm. Nhưng ban đêm, ngủ chung một giường, lại không thể không nói, mà hễ nói là lại cãi nhau. Cãi nhau đến nửa đêm, Tào Thanh Nga đẩy cửa bỏ ra ngoài phố đi lòng vòng. Đang tức, chẳng còn nghĩ gì đến bóng tối, hoặc giả, quên luôn cả bóng tối. Lâu dần, cô không còn sợ bóng tối thật. Tào Thanh Nga lấy chồng được một năm, thì - bấm đốt ngón tay hai vợ chồng cãi nhau tổng cộng hơn 80 trận. Ở Ngưu Gia Trang, Tào Thanh Nga nói chuyện hợp với người em dâu trong họ tên là Lý Lan Hương. Một lần, ả tâm sự với Lý Lan Hương:

- Chị lấy Ngưu Thư Đạo không phải không có lợi gì. Kể từ hồi lấy lão ấy, chị hết hẳn bệnh sợ bóng tối.

Trước đây, cãi nhau chỉ là cãi nhau thế. Sáng sớm hôm sau, hai người lại chẳng có gì để nói, việc ai nấy làm. Đêm hôm ấy là lần đầu tiên Tào Thanh Nga bỏ nhà ra đi kể từ khi về làm dâu nhà họ Ngưu. Cãi nhau xong, Ngưu Thư Đạo giận dỗi lăn quay ra ngủ, Tào Thanh Nga bèn quyết định tới huyện Tương Viên tìm Triệu Hồng Mai. Sắp xếp tay nải xong, đẩy cửa ra ngoài, nhưng cô chưa xuất phát ngay. Chưa xuất phát không phải vì sợ bóng tối mà vì đói. Kể từ khi Tào Thanh Nga chửa anh Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Giang, cô ăn nhiều gấp đôi ngày trước. Trước đây, cãi nhau đến nửa đêm chẳng thấy đói, giờ cứ hơi tí lại đói. Cô đặt tay nải xuống, vào bếp cời lò, nhào bột. Đợi nước trong nồi sôi, Cô véo bột thành từng miếng cho vào nồi. Đợi bột gần chín, đánh thêm một quả trứng gà. Nấu chín, cho thêm gia vị tương, giấm, muối. Bắc nồi ra lại rắc thêm ít hành hoa và dầu thơm. Cô bưng bát mỳ trứng, thong thả ăn. Lúc này, tiếng gà gáy sáng vang lên. Ợ một tiếng vì nó xong, cô mới khoác tay nải lên đường. Hồi học ở thị trấn Phan Gia huyện Tương Viên, Tào Thanh Nga với Triệu Hồng Mai ở Triệu Gia Trang là bạn học. Khi ấy, thị trấn vừa mở trường, học sinh trong lớp toàn loại lớn tuổi. Mới học đến lớp năm mà Tào Thanh Nga đã 16 tuổi, còn Triệu Hồng Mai 17 tuổi. Ở lớp, Triệu Hồng Mai học giỏi, Tào Thanh Nga học dốt. Ở trường, hai cô chẳng mấy khi chơi với nhau, nhưng thứ hai đi từ làng lên thị trấn học, thứ sáu đi từ thị trấn về làng, hai cô thường là bạn đường của nhau. Ôn Gia Trang cách thị trấn 20 dặm. Triệu Gia Trang cách thị trấn 25 dặm. Trên đường từ thị trấn về nhà, Triệu Hồng Mai phải ngang qua Ôn Gia Trang trước. Từ Triệu Gia Trang, Ôn Gia Trang đến thị trấn phải băng qua một ngọn núi. Ở trường, Triệu Hồng Mai học giỏi, nhưng trên đường đi, Cô ta như biến thành một người khác, toàn nói với Tào Thanh Nga chuyện yêu đương nam nữ. Cái sự hiểu biết của Tào Thanh Nga về lĩnh vực này là do Triệu Hồng Mai dạy. Triệu Hồng Mai lớn hơn Tào Thanh Nga một tuổi nhưng cái gì cũng biết. Tào Thanh Nga cao to, nhưng nhút nhát, sợ bóng tối. Triệu Hồng Mai thấp bé, 17 tuổi cao không tới mét sáu, nhưng bạo gan, không sợ bóng tối. Lúc hai cô đi từ trường về nhà, phải lúc tối trời, Triệu Hồng Mai tiễn Tào Thanh Nga tới đầu làng Ôn Gia Trang rồi mới về Triệu Gia Trang, hoặc ở lại nhà của Tào Thanh Nga ở Ôn Gia Trang. Ban đêm, hai cô nằm chung chăn. Sáng hôm sau dậy sớm, Triệu Hồng Mai lại về Triệu Gia Trang. Sáng thứ hai, trời còn chưa sáng bảnh, Triệu Hồng Mai đã lại từ Triệu Gia Trang tới Ôn Gia Trang đón Tào Thanh Nga, rồi hai người lại cùng đi lên thị trấn học.

Năm Tào Thanh Nga 17 tuổi, trên thị trấn có chiếc máy cày Đông Phương Hồng đầu tiên. Người lái máy cày là Hầu Bảo Sơn. Mùa xuân, mùa thu, Hầu Bảo Sơn lái chiếc máy cày tới các làng cày ruộng. Máy cày cày ruộng khác với trâu. Trâu ban ngày cày ruộng, ban đêm ngủ. Còn máy cày ban ngày cày, ban đêm cũng cày. Đêm ngủ tỉnh dậy, Tào Thanh Nga lại nghe thấy tiếng động cơ máy cày vọng lại. Thấy thợ máy cày tới cày ruộng giúp, các gia đình trong làng liền thay nhau phục vụ Cơm nước. Bữa sáng, bữa tối ăn nhà, còn bữa trưa mang cơm ra ngoài đồng cho thợ. Đến lượt nhà Tào Thanh Nga, cô liền mang cơm ra đồng cho Hầu Bảo Sơn. Hầu Bảo Sơn cao gầy, mắt nhỏ, tóc chải ngôi, anh nhảy từ máy cày xuống, cởi đôi găng tay trắng, rồi ngồi xổm ăn cơm. Trong lúc chờ lấy lại âu cơm, chai nước và bát đũa, Tào Thanh Nga ngồi xem Hầu Bảo Sơn ăn. Bắt chuyện, biết anh là anh họ cô bạn học Triệu Hồng Mai, hai người trở nên thân mật hơn. Hầu Bảo Sơn ăn xong, Tào Thanh Nga chưa về ngay, mà nhảy lên xe kéo, xem anh cày ruộng. Phía sau máy cày, đất bị xới lật thành từng luống trông như sóng. Hai người cày từ đầu này sang đầu kia, rồi lại cày từ đầu kia qua đầu này. Càng nói chuyện, Tào Thanh Nga càng thấy không có ai nói chuyện duyên bằng anh. Cái duyên không phải ý bảo anh nói nhiều, mồm miệng liến thoắng, mà vì lúc nói chuyện, anh không cướp lời cô, nhường cô nói trước, xong rồi mới nói. Còn ở nhà, lúc Tào Thanh Nga và mẹ cãi nhau, hai mẹ con toàn cướp lời nhau. Chính bởi vậy mà Tào Thanh Nga cho rằng Hầu Bảo Sơn là người ít nói. Hai người nói về máy cày, rồi nói về trạm máy cày trên thị trấn, trạm có bao nhiêu người, hàng ngày mọi người làm những gì, rồi lại nói đến Triệu Hồng Mai, tất cả câu chuyện đều do Tào Thanh Nga khơi mào. Tào Thanh Nga hỏi gì, anh nói nấy. Nói xong là cười, rồi lại câm bặt. Tào Thanh Nga hỏi:

- Anh ngày cày đêm cày thế này mà không mệt à?

- Một làng thì có bao nhiêu ruộng đâu. Anh cày xong rồi nghỉ một thể.

Lại tiếp:

- Vả lại, anh thích cày vào ban đêm.

- Vì sao thế?

- Ban ngày cày không đẹp. Ban đêm soi đèn cày mới thú.

Lại thêm một câu:

- Hay là đêm em đến thử mà xem?

- Buổi đêm em không dám đâu. Em sợ bóng tối lắm.

- Nếu em muốn thì đêm anh qua đón em.

Tào Thanh Nga ngỡ là câu nói đùa, chỉ cười chứ không để bụng. Đêm ấy, Tào Thanh Nga đã ngủ say, chợt nghe thấy có người gõ nhẹ vào bức vách. Cô dậy mở cửa, đi ra sau nhà, hóa ra là Hầu Bảo Sơn. Đã nửa đêm mà anh vẫn đeo đôi găng tay trắng. Tào Thanh Nga nhìn sang bức vách phòng bố mẹ, rồi nguýt Hầu Bảo Sơn:

- Người đâu, trông thì ít nói mà liều ghê.

Hầu Bảo Sơn kéo tay Tào Thanh Nga dắt cô ra khỏi ngõ, vòng tới sau làng, rồi chạy một mạch ra đồng. Chiếc máy cày đang đỗ ở đầu ruộng, hai chiếc đèn pha sáng quắc, chiếu xa tới hai dặm. Hai người cày từ đầu này tới đầu kia, rồi lại cày từ đầu kia qua đầu này. Bốn bề tối đen. Ban ngày, máy cày cày ruộng. Còn ban đêm, máy cày thành cày bóng tối. Dưới ánh sáng của hai bóng đèn pha, bóng tối trước mặt - cũng giống như lớp đất phía sau máy cày lúc ban ngày - bị lật sang hai bên. Tuy bóng tối càng cày càng nhiều, nhưng cày đến chỗ nào, bóng tối chỗ ấy lại mất đi. Tào Thanh Nga sợ bóng tối, nhưng đã có ngọn đèn pha cày bóng tối, lại có Hầu Bảo Sơn ngồi bên cạnh, Cô yên tâm nhìn về phía trước, không nói một lời nào.

Ba ngày sau, ruộng làng Ôn Gia Trang đã cày xong, Hầu Bảo Sơn lái máy cày đi nơi khác. Hầu Bảo Sơn đi rồi, ban đêm, Tào Thanh Nga bắt đầu không ngủ được, cảm thấy xung quanh càng tối hơn. Lúc này, ngủ cũng giống như hồi nhỏ, phải thắp đèn. Mùa thu, Hầu Bảo Sơn lại lái máy cày tới, cày bốn ngày ở Ôn Gia Trang. Ban ngày, Tào Thanh Nga không ngó ngàng đến Hầu Bảo Sơn. Anh cũng không ngó ngàng đến cô. Đến đêm, anh tới sau nhà Tào Thanh Nga đón cô. Cả hai vòng ra ruộng, cùng nhau lái máy cày cày bóng tối. Tào Thanh Nga:

- Cái máy cày này của anh không tốt.

- Hả?

- Chỉ biết chạy mỗi ở ruộng.

- Trên đường nó cũng chạy được chứ.

- Nhưng chạy không nhanh.

- Em muốn làm gì?

- Em muốn nó chạy thật nhanh để đưa em tới nơi khác.

- Tới nơi nào?

- Rất xa.

Rất xa là ở đâu, Tào Thanh Nga lại không nói tiếp. Hai người cày từ đầu này sang đầu kia, rồi lại cày từ đầu kia qua đầu này.

Mùa hè năm sau, lão Hàn ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên dạm hỏi Tào Thanh Nga. Lão Hàn và Ngưu Thư Đạo rời khỏi Ôn Gia Trang huyện Tương Liên hôm trước, thì hôm sau trời mưa. Tào Thanh Nga đội mưa chạy tới trạm máy cày tìm Hầu Bảo Sơn. Trời mưa nên Hầu Bảo Sơn không vào làng cày ruộng. Máy cày đỗ ở trạm máy cày. Hầu Bảo Sơn và mấy người ở trạm đang chơi tú lơ khơ trong phòng. Hầu Bảo Sơn thua bài, mặt bị dán toàn giấy. Thấy Tào Thanh Nga ướt như chuột lột chạy đến, anh sửng sốt, vội gỡ bỏ những mẩu giấy trên mặt, chạy ra khỏi phòng:

- Sao em lại đến đây?

Lại tiếp:

- Mau xuống gian bếp hong quần áo đi.

Tào Thanh Nga:

- Em không xuống bếp đâu. Em có câu này muốn hỏi anh.

- Trong bếp cũng có thể hỏi được mà.

- Không. Em muốn một nơi vắng vẻ.

Rồi quay người ra khỏi trạm máy cày. Hầu Bảo Sơn vội đi theo đằng sau ra đến bờ đê ngoài thị trấn, anh cũng ướt như chuột lột. Tào Thanh Nga:

- Hầu Bảo Sơn, anh có thể đưa em trốn đi không?

Hầu Bảo Sơn ngạc nhiên:

- Trốn? Đi đâu?

- Đi đâu cũng được, chỉ cần rời khỏi Tương Viên.

Rồi liếc Hầu Bảo Sơn thật nhanh:

- Anh đưa em bỏ trốn, em sẽ lấy anh.

Hầu Bảo Sơn bần thần. Nghĩ ngợi một hồi, anh gãi đầu:

- Anh không biết nơi nào có thể dung thân.

Lại tiếp:

- Em lấy anh thì cũng việc gì phải bỏ trốn.

Lại tiếp:

- Vả lại, nếu trốn, thì anh không lái máy cày được nữa. Cả huyện có mỗi năm cái.

Tào Thanh Nga nhỏ một bãi nước miếng xuống đất:

- Tôi hiểu rồi. Trong lòng anh, tôi không bằng một cái máy cày.

Rồi quay người chạy. Hầu Bảo Sơn đuổi theo đằng sau:

- Em cứ bình tĩnh, chuyện này mình có thể bàn bạc được mà.

Tào Thanh Nga ngoái đầu lại, căm giận:

- Không bàn bạc gì nữa. Tôi ghét nhất kẻ nhát gan.

Rồi quay người đi về Ôn Gia Trang. Nửa năm sau, Tào Thanh Nga lấy Ngưu Thư Đạo ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên. Lại nửa năm sau, nghe nói Hầu Bảo Sơn cũng lấy vợ. Sau khi cưới, vì cái sự nói chuyện không hợp với Ngưu Thư Đạo mà Tào Thanh Nga thường ân hận, khi xưa không nên giận dỗi Hầu Bảo Sơn chỉ vì cái sự “bỏ trốn”. Nếu khi xưa theo Hầu Bảo Sơn, thì kể cả không bỏ trốn, hai người vẫn có thể sống với nhau được. Lúc nói chuyện, Hầu Bảo Sơn không cướp lời, hai người sẽ không phải cãi nhau. Ngoài chuyện không cãi nhau, Hầu Bảo Sơn còn có máy cày, Tào Thanh Nga sẽ vì thế mà không sợ bóng tối. Tuy sống chung với Ngưu Thư Đạo, Cô cũng bắt đầu không sợ bóng tối, nhưng cái sự không sợ bóng tối này lại khác với cái sự không sợ bóng tối kia. Hôm ấy, cãi nhau với Ngưu Thư Đạo đến nửa đêm, Tào Thanh Nga chợt nghĩ tới Hầu Bảo Sơn, bèn khăn gói tới Triệu Gia Trang huyện Tương Viên tìm Triệu Hồng Mai để hỏi thăm xem Hầu Bảo Sơn sống ra sao. Từ huyện Tẩm Nguyên tới huyện Tương Viên phải đi một ngày rưỡi. Tìm Triệu Hồng Mai, nhưng chẳng phải là tới Triệu Gia Trang. Triệu Hồng Mai cũng đã lấy chồng. Chồng ả họ Lý, làm thợ mộc ở Lý Gia Trang. Tào Thanh Nga tới Lý Gia Trang tìm Triệu Hồng Mai. Triệu Hồng Mai ngạc nhiên:

- Sao cậu lại đến đây?

Tào Thanh Nga:

- Tớ Có chuyện muốn hỏi thăm cậu.

Đến đêm, Triệu Hồng Mai đuổi gã thợ mộc họ Lý xuống ngủ chuồng bò, để ả và Tào Thanh Nga ngủ chung. Hai người ôm nhau trong chăn, dường như lại trở về với vài năm trước đây, thời hai người còn đi học, Triệu Hồng Mai ngủ ở nhà Tào Thanh Nga ở Ôn Gia Trang. Có điều, Tào Thanh Nga giờ đang mang thai, hai người không thể ôm nhau chặt như xưa. Triệu Hồng Mai:

- Cậu muốn hỏi thăm chuyện gì?

Lúc này, Tào Thanh Nga không còn là hỏi thăm nữa, mà nói thẳng:

- Tớ muốn tìm Hầu Bảo Sơn, bảo anh ấy bỏ vợ.

- Cậu còn chưa hỏi xem người ta sống thế nào, vợ người ta mà đã đòi xui người ta bỏ vợ. ra sao,

- Nếu anh ấy bỏ vợ, tớ sẽ bỏ chồng. Chỉ đợi một câu nói của anh ấy.

- Cậu dựa vào cái gì mà kinh thế?

- Lúc ở trên máy cày, anh ấy đã sờ soạng tớ. Triệu Hồng Mai bật cười:

- Thế thì ăn thua gì?

- Sờ soạng khác với sờ mó.

Hai người im lặng. Mãi sau, Tào Thanh Nga lại nói:

- Cũng chẳng phải chuyện bỏ nhau.

- Thế thì là gì?

- Nếu Hầu Bảo Sơn bỏ vợ, tớ sẽ bỏ đứa con trong bụng.

Hai người lại không nói gì. Mãi sau, Tào Thanh Nga lại bảo:

- Cũng chẳng phải chuyện đứa con.

- Thế là chuyện gì?

- Tớ chỉ muốn giết người. Dao tớ đã thủ sẵn rồi. Triệu Hồng Mai, cậu có để cho tớ giết người không?

Triệu Hồng Mai ôm chặt lấy Tào Thanh Nga. Tào Thanh Nga lại nói:

- Không chỉ giết người, tớ còn muốn đốt nhà. Từ nhỏ tớ đã thích nghịch lửa. Triệu Hồng Mai, cậu có để cho tớ đốt nhà không?

Triệu Hồng Mai ôm Tào Thanh Nga chặt hơn. Tào Thanh Nga nức nở trong vòng tay bạn.

Sáng hôm sau, Tào Thanh Nga vác bụng tới trạm máy cày thị trấn tìm Hầu Bảo Sơn. Trạm máy cày vẫn là trạm máy cày trước đây, cảnh vật không có gì thay đổi. Nhưng Hầu Bảo Sơn không có ở đó, chiếc máy cày Đông Phương Hồng cũng không thấy đâu. Chỉ có Lý và Triệu - nhân viên trạm máy cày - đang đứng dưới gốc cây hòa trong sân. Lý và Triệu già đi nhiều so với hai năm trước. Lý bảo Hầu Bảo Sơn đã lái máy cày tới Ngụy Gia Trang cày ruộng rồi. Tào Thanh Nga lại tới Ngụy Gia Trang. Người ở Ngụy Gia Trang bảo cô, cày xong ở Ngụy Gia Trang Hầu Bảo Sơn lại lái máy cày tới Ngô Gia Trang rồi. Tào Thanh Nga lại tới Ngô Gia Trang. Người ở Ngô Gia Trang bảo, Hầu Bảo Sơn quả là có lái máy cày tới Ngô Gia Trang, nhưng không lại đây mà đi thẳng tới Thích Gia Trang. Tào Thanh Nga lại tới Thích Gia Trang. Cuối cùng, cũng nghe thấy tiếng động cơ của chiếc máy cày Đông Phương Hồng, cô đi về hướng có tiếng máy. Tới gò đất phía tây đằng sau làng Thích Gia Trang thì trông thấy chiếc Đông Phương Hồng. Rồi lại trông thấy Hầu Bảo Sơn đang ngồi trên máy cày, cày từ đầu này sang đầu kia, rồi lại cày từ đầu kia qua đầu này. Nhưng trên máy cày không chỉ có một mình Hầu Bảo Sơn, mà còn có một phụ nữ đang bế một đứa trẻ chừng một tuổi rưỡi. Hầu Bảo Sơn lái máy cày, còn người phụ nữ đang gặm một khúc mía. Ăn xong miếng nào, ả ta nhổ bã miếng ấy. Chiếc máy cày đi tới đầu ruộng, Hầu Bảo Sơn nhảy xuống xe uống nước. Tào Thanh Nga thấy anh mập hơn, đen hơn. Người phụ nữ ngồi trên máy cày gọi:

- Bố nó ơi, mau đỡ con xuống xi con đái đi.

Lúc này, Tào Thanh Nga nhận ra, chiếc máy cày Đông Phương Hồng đã tã đi nhiều so với vài năm trước. Giờ Hầu Bảo Sơn lái máy cày cũng không còn đeo găng tay trắng nữa. Tào Thanh Nga chợt hiểu ra, Hầu Bảo Sơn mà cô đi tìm không phải là gã Hầu Bảo Sơn này, người mà cô cần tìm đã lìa khỏi thế gian này. Tào Thanh Nga không tới nói chuyện với Hầu Bảo Sơn mà quay lưng rời khỏi Thích Gia Trang. Từ Thích Gia Trang, cô không quay lại nhà Triệu Hồng Mai ở Lý Gia Trang mà tới thẳng phố huyện Tương Viên. Thuê phòng trọ mười ngày ở đó rồi lại khoác tay nải quay về Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên. Ngưu Thư Đạo và người nhà họ Ngưu vẫn đinh ninh Tào Thanh Nga đã đi Diên Tân, Hà Nam, Ngưu Thư Đạo:

- Đi Diên Tân mà cũng chẳng nói một câu.

Tào Thanh Nga mặc kệ gã. Tết Đoan Ngọ, cô về nhà mẹ ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên. Bố cô là lão Tào tưởng cô đã đi Diên Tân. Ăn cơm xong, còn lại lão Tào và Tào Thanh Nga, lão mới hỏi chuyện Diên Tân. Tào Thanh Nga:

- Con có đi Diên Tân đâu.

Lão Tào:

- Thế Con đã đi đâu?

Tào Thanh Nga không trả lời. Lão Tào cũng không gặng hỏi, nhưng lão vẫn đinh ninh là cô đã đi Diên Tân.

Tào Thanh Nga thực sự đi Diên Tân là 18 năm sau đó. Mua thu năm ấy, lão Tào ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên mất. Anh trai Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Giang khi đó 17 tuổi. Chị gã là Ngưu Ái Hương 15 tuổi. Ngưu Ái Gia bảy tuổi. Còn em gã là Ngưu Ái Hà mới hai tuổi. Trong 20 năm sống ở Ngưu Gia Trang, Tào Thanh Nga đã uốn nắn được chồng mình là Ngưu Thư Đạo. Hai người không còn cãi nhau, nhưng Ngưu Thư Đạo lúc này đã thành lão Tào ở Ôn Gia Trang, huyện Tương Viên khi xưa, còn Tào Thanh Nga lại thành vợ lão Tào. Tào Thanh Nga lúc này mới hiểu, con người không thể bị uốn nắn được, uốn nắn người khác cũng là uốn nắn chính mình. Ngưu Ái Gia còn nhớ, hồi nhỏ, bố gã là Ngưu Thư Đạo ít nói, còn mẹ gã hơi tị là nổi nóng. Mọi việc lớn bé trong nhà đều do mẹ gã quyết định, bố gã chỉ ngồi hút thuốc, chẳng nói năng gì. Mẹ gã hề nóng lên là đánh con cái. Cũng chẳng phải đánh, mà là véo. Véo mặt, véo bắp tay, véo đùi. Véo cái nào ra cái nấy. Vừa véo, mẹ gã vừa rít lên:

- Cố chịu, con nhé. Cám khóc!

Tào Thanh Nga tới Diên Tân năm 38 tuổi. Lý do đi Diên Tân chẳng liên quan gì với Diên Tân, mà liên quan đến cái chết của bố cô là lão Tào ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên. Lão Tào thọ 75 tuổi. Trước tuổi 70 và sau tuổi 70 lão là hai người khác hẳn nhau. Lão Tào cả đời đánh xe gia súc. Trước 70 tuổi, lão không thích nói nhiều và cũng không thích cầm trịch, Không thích không phải vì lão không thể cầm trịch được, mà vì mọi việc lớn bé trong nhà đều do vợ lão cầm trịch. Thứ còn lại của lão chính là dĩ hòa vi quý. Hồi nhỏ, Tào Thanh Nga thường cưỡi cổ lão để được lão công kênh. Mãi cho đến sau khi lấy chồng, có chuyện gì, cô đều tâm sự với bố, chứ không tâm sự với mẹ. Nhưng năm năm trước khi chết, lão Tào dường như trở thành một con người khác. Sự thay đổi của lão gắn liền với sự thay đổi của vợ lão. Ở nhà, vợ lão Tào suốt đời cầm trịch, hơi một tị là nổi nóng, cả đời cãi nhau với chồng, cả đời cãi nhau với Tào Thanh Nga. Nhưng sau tuổi 70, bà ta đột nhiên không cãi nhau, cũng không thích cầm trịch, phó mặc mọi thứ. Ai nói gì bà ta cũng thấy phải, cũng nghe theo. Một người cả đời cãi nhau với người khác, nhưng đến những năm cuối đời, lại đột nhiên ít nói, gặp ai cũng cười. Lúc bà ta còng lưng chống gậy nói chuyện, người nghe càng nghe, càng cảm thấy bà thật nhân từ. Những lúc theo bố mẹ về Ôn Gia Trang ở huyện Tương Viên thăm ông bà ngoại, đám con của Tào Thanh Nga như: Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương, Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hà đều khen bà ngoại hiền. Sau 70 tuổi, lão Tào lại biến thành vợ lão hồi trẻ, hay ca cẩm, hẹp hòi và hơi tị lại nổi giận. Việc gì lão cũng muốn cầm trịch, nhưng lại cầm sai. Những lúc cả nhà Tào Thanh Nga về Ôn Gia Trang thăm ông bà ngoại, đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương, Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hà chỉ cần hơi nghịch ngợm một tí, là lão lại trừng mắt nhìn bọn trẻ đầy giận dữ. Hồi trẻ, lão Tào phóng khoáng với mọi người, nhưng sau 70 tuổi, lão bắt đầu kiệt sĩ. Hồi Tào Thanh Nga còn nhỏ, những lúc có việc đánh xe ra ngoài, khi về, lão bao giờ cũng mua quà bánh cho Cải Tâm - và cũng chính là Tào Thanh Nga. Bây giờ, cả nhà ngồi ăn cơm, chỉ cần đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương, Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hà ăn quá hai bát cơm, là lão lại sa sầm mặt mày. Đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương, Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hà đều bảo, đến thăm ông bà ngoại không được ăn no. Ngưu Thư Đạo thích hút thuốc lúc ăn cơm. Một lần vào dịp tháng Giêng, vợ chồng Tào Thanh Nga và đám con về nhà thăm ông bà ngoại. Lúc cả nhà đang ăn cơm, lão Tào tự dưng không ăn nữa, mặt hầm hầm tức tối. Tào Thanh Nga tưởng bố mình trách bọn trẻ con ăn nhiều. Sau bữa ăn, lão Tào gọi Tào Thanh Nga vào phòng, bảo:

- Ăn có một bữa cơm mà nó hút mất của tao bảy mồi thuốc.

Thì ra là tại Ngưu Thư Đạo. Trên đường về nhà ở Ngưu Gia Trang, Tào Thanh Nga mắng Ngưu Thư Đạo một trận. Mắng xong, cô bật khóc. Khóc không phải vì cái sự Ngưu Thư Đạo hút thuốc, mà vì cái sự thay tính đổi nết của bố mình. Lúc lão Tào mất, Tào Thanh Nga không quá đau buồn. Sau khi lão mất, Cô cũng không nghĩ quá nhớ nhung. Những gì đáng nhớ về lão, Cô đã vắt kiệt để dùng trong năm năm cuối đời của lão. Nhưng sau khi lão Tào mất được ba tháng, Cô bỗng bắt đầu nhớ đến lão. Đêm ngủ, cô thường mơ thấy lão. Trong mơ, lão Tào lại trở về với lão Tào của hồi trước 70 tuổi, hoặc là hồi 60 tuổi, hoặc hồi 50 tuổi, hoặc hồi hơn 40 tuổi, hoặc hồi mới mua Tào Thanh Nga - và cũng là Cải Tâm. Lão Tào công kênh cô trên cổ, cười nói vui vẻ ra phố mua quà cho cô. Hoặc lão bò lồm cồm trên mặt đất làm ngựa cho cô cưỡi. Hoặc khi cô chuẩn bị về nhà chồng, lão Tào giữ kiệu hoa lại không cho đi, lão vừa khóc vừa bảo với cô:

- Con gái ơi, con đi rồi, biết lấy ai chăm sóc cha bây giờ? Hoặc:

- Con gái ơi, cái thằng Ngưu Thư Đạo ấy không tử tế gì đâu, con không được lấy nó.

Trong giấc mơ, toàn là Tào Thanh Nga đòi lấy Ngưu Thư Đạo, còn lão Tào thì phản đối. Hoặc không phải cô lấy Ngưu Thư Đạo, mà lấy Hầu Bảo Sơn. Hai bố con liền cãi nhau. Lão thấy cô không nghe lời, bèn lấy tay tự tát vào mặt mình:

- Chỉ tại bố. Tại bố đã trót nghe một câu của chú Hàn.

Tào Thanh Nga thấy bố tự tát vào mình, liền lao đến ôm chặt tay bố, khóc:

- Bố ơi, chuyện này, bố con mình vẫn có thể thương lượng được mà.

Rồi bừng tỉnh. Lại có lẫn Tào Thanh Nga mơ thấy bố mình khác với trước đây. Lão đứng một mình ở chân tường, hai tay bám vào tường, không nhúc nhích. Tào Thanh Nga:

- Bố ơi, bố làm sao thế? Bố ốm à?

Lão Tào mặt đờ đẫn, chẳng nói chẳng rằng. Tào Thanh Nga:

- Bố ơi, bố cài nhầm cả khuy áo rồi kìa. Quần áo xộc xệch hết cả.

Rồi bước tới cởi khuy, cài lại khuy cho bố. Cài khuy xong chợt không thấy đầu lão Tào đâu. Bị mất đầu, lão Tào vẫn đứng chân tường. Tào Thanh Nga hoảng hốt:

- Bố ơi, đầu bố đâu rồi?

Rồi bừng tỉnh, người vã mồ hôi lạnh, không tài nào ngủ tiếp. Nửa tháng sau đó, Tào Thanh Nga thường xuyên mơ thấy bố mình bị mất đầu. Không phải lần nào cũng mất đầu, mà lúc có, có lúc không. Tiếp đấy, lại không mơ thấy lão Tào, mà mơ thấy Ngô Mô-sê - bố Tào Thanh Nga hồi bé, khi cô vẫn còn là Xảo Linh. Trước năm 18 tuổi, Tào Thanh Nga thường xuyên mơ thấy Ngô Mô-sê. Mơ nhiều đến nỗi khuôn mặt của Ngô Mô-sê bị nhạt nhòa không rõ nét. Mặt mũi bố không rõ nét, nên mơ cũng ít đi. Bây giờ, vì người bố là lão Tào mà Tào Thanh Nga lại mơ đến người bố trước đây là Ngô Mô-sê. Nhưng khuôn mặt của Ngô Mô-sê vẫn nhạt nhòa như cũ, hoặc giả, không có đầu giống như lão Tào. Hai người bố đều không có đầu. Một người đã mất, còn người kia không rõ còn sống hay đã chết. Tào Thanh Nga chợt hạ quyết tâm phải đi một chuyến về Diên Tân, Hà Nam, xem xem người bố kia liệu có phải cũng đã qua đời. Cho dù người bố ấy đã chết hay còn sống, thì Tào Thanh Nga vẫn muốn tìm lại ông. Hôm trước nảy ra ý tưởng, thì hôm sau Tào Thanh Nga lên đường. Tại sao đột nhiên lại đi Diên Tân, đi Diên Tân để làm gì, Tào Thanh Nga ở nhà cầm trịch quen rồi, nên cũng chẳng bàn bạc gì với chồng mình là Ngưu Thư Đạo. Nghe nói cô đi Diên Tân, Ngưu Thư Đạo cũng không dám hỏi lý do, chỉ hỏi:

- Khi nào mình về?

Tào Thanh Nga:

- Hoặc mười ngày, hoặc nửa tháng, hoặc chả bao giờ về cả.

﻿Ngưu Thư Đạo không dám gặng hỏi tiếp. Tào Thanh Nga mang hai chiếc túi xách, dùng chiếc khăn mặt buộc chúng vào với nhau, rồi đeo lên vai. Cô bảo thằng con cả Ngưu Ái Giang lấy xe đạp chở cô lên phố huyện Tẩm Nguyên. Từ huyện Tẩm Nguyên, cô đi xe khách đường dài tới Thái Nguyên. Từ Thái Nguyên lại đi tàu hỏa tới Thạch Gia Trang. Tới Thạch Gia Trang lại chuyển tàu đi Tân Hương. Tới Tân Hương lại đi xe khách đường dài, cuối cùng cũng đến được Diên Tân. Mất tổng cộng bốn ngày đường. Một tháng sau, Tào Thanh Nga từ Hà Nam quay về Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên, tỉnh Sơn Tây. Thấy vợ đi đã lâu mà không về, Ngưu Thư Đạo thấp thỏm mãi không yên. Giờ thấy vợ về, gã thở phào nhẹ nhõm, nhưng cũng không dám hỏi nhiều, chỉ hỏi:

- 18 năm trước đi một chuyến Diên Tân. 18 năm sau lại đi một chuyến tới Diên Tân. Diên Tân rốt cuộc trông thế nào?

Tào Thanh Nga:

- Diên Tân rất đẹp. Nếu không thì tôi đã chẳng đi hai chuyến, và cũng chẳng ở lại đó lâu như thế. Tôi đã lại tìm được nhà mẹ đẻ.

Nói câu đó xong, cô như chực khóc. Khi Ngưu Ái Gia đã ngoài 35, mẹ gã là Tào Thanh Nga bắt đầu tâm sự với gã. Một lần, bà kể với Ngưu Ái Gia rằng, cả đời bà có đúng một lần đi Diên Tân, nhưng cũng chỉ ở lại Diên Tân có ba ngày. Tới Diên Tân, mới hay Diên Tân chẳng có gì khác so với những nơi bà chưa từng đi bao giờ. Diên Tân trong ký ức của bà hồi nhỏ với Diên Tân của 33 năm sau là hai nơi khác hẳn nhau. Phố Đông đã thay đổi. Phố Tây đã thay đổi. Phố Nam đã thay đổi. Phố Bắc đã thay đổi. Ngã tư đầu phố cũng thay đổi. Ở đầu tây phố Tây, khoảnh sân nơi bố bà là Ngô Mô-sê và mẹ bà là Ngô Hương Hương trước đây từng bán màn thầu đã không còn nữa. Quan trọng hơn, bà không tìm thấy người bố tên Ngô Mô-sê của bà hồi bà còn là Xảo Linh. 33 năm trước, sau khi hai bố con lạc nhau, Ngô Mô-sê cũng giống như Tào Thanh Nga, chưa một lần quay lại Diên Tân. Tào Thanh Nga chưa về Diên Tân là bởi bị bọn buôn người bán sang Sơn Tây, khi ấy Tào Thanh Nga mới có 5 tuổi. Còn Ngô Mô-sê là người lớn, lại không bị bọn buôn người bắt, vậy tại sao ông không quay lại? 33 năm bặt vô âm tín, không biết ông đã đi đâu, hiện còn sống hay đã chết. Tào Thanh Nga còn nhớ nhà ông nội ở phố Nam. 33 năm trước gọi là hiệu bạt bông Khương Kỷ. Giờ đây, hiệu bật bông vẫn còn. Nhưng bật bông không cần đạp bằng chân, mà đã dùng một chiếc máy chạy dầu đi-ê-zen. Nhưng những người Tào Thanh Nga còn nhớ đều đã mất. Ông nội là lão Khương đã mất. Bác trai Khương Long đã mất, chú ruột Khương Cẩu cũng đã mất. Còn lại toàn là con cháu Khương Long, Khương Cẩu, chẳng biết mặt ai. Một đứa trẻ bị lừa bán đi vốn là chuyện to tát. Sau 33 năm, sự trở lại của đứa trẻ ấy cũng là chuyện to tát. Nhưng chuyện đứa trẻ bị lừa bán xảy ra vào 33 năm trước. Chuyện to tát của 33 năm trước, sau 33 năm đã trở thành chuyện “nghe nói”. Những người năm xưa coi chuyện ấy là to tát, giờ đây hoặc đã rời bỏ quê hương, hoặc đã qua đời, còn lại toàn là những người chỉ “nghe nói”, chẳng còn ai coi chuyện của người đời trước ra cái gì. Chẳng coi chuyện một đứa trẻ bị lừa bán đi cách đây 33 năm ra cái gì, nên 33 năm sau đứa trẻ ấy quay lại, cũng chẳng ai coi chuyện ấy ra gì. Tuy cũng cảm khái trong lòng, nhưng khi nói ra miệng lại vẫn chỉ là những câu tầm phào. Tào Thanh Nga ở lại Diên Tân ba ngày rồi đi Tân Hương, tìm lại bến xe ô tô Cửa Đông nơi Tào Thanh Nga và bố mình là Ngô Mô-sê năm xưa đã lạc nhau, tìm lại quán trọ bình dân cạnh bến xe. Nhưng lúc đến Cửa Đông, bến xe đã chuyển sang Cửa Tây từ 20 năm trước. Bến xe khi xưa giờ trở thành một nhà máy phân đạm. Nhà máy phân đạm rộng hàng trăm mẫu, mười mấy cột ống khói đua nhau nhả khói trắng lên trời. Còn đâu bóng dáng của quán trọ bình dân khi xưa? Tào Thanh Nga ở lại Tân Hương chỉ đúng một ngày. Ngưu Ái Gia hỏi:

- Mẹ ở Diên Tân ba ngày, ở Tân Hương một ngày, sao phải một tháng sau mẹ mới về nhà?

- Sau đây, mẹ đi Khai Phong.

- Mẹ đi Khai Phong làm gì?

- Ở Tân Hương, tuy chỉ nhìn thấy mỗi nhà máy phân đạm, nhưng mẹ vẫn thấy như mình đã trở về với thời thơ ấu. Lúc ấy, chợt mẹ muốn gặp một người.

- Ai ạ?

- Lão Vưu, kẻ bán bả chuột và đã lừa bán mẹ khi xưa. Lão ta là người Khai Phong.

- Mẹ gặp lão ta làm gì?

- Lúc lừa đưa mẹ tới Tẩm Nguyên, lão ta đã không muốn bán mẹ thật.

Lại tiếp:

- Sau 33 năm, mẹ rất muốn hỏi lão ta một câu.

- Câu gì ạ?

Năm xưa, bán mẹ được mười đồng bạc trắng, lão ta đã dùng số tiền ấy vào việc gì. Mua một con gia súc, một mảnh đất hay để làm vốn kinh doanh.

- Việc đã thế này rồi, mẹ hỏi những điều ấy thì được tích sự gì?

- Kể cả là vô tích sự chăng nữa, mẹ vẫn muốn gặp lại lão Vưu, xem lão ta người ngợm bây giờ ra sao, bởi lão ta chính là khởi nguồn của tất cả những chuyện sau này.

Tào Thanh Nga kể, từ Tân Hương bà lại đi xe khách đường dài tới Trường Viên. Tới Trường Viên lại đi phà qua sông Hoàng Hà. Sang bờ bên kia lại đi xe khách đường dài tới Khai Phong. Tới Khai Phong, Tào Thanh Nga bắt đầu tìm lão Vưu. Tuy biết rằng sau 33 năm, chuyện tìm lại lão Vưu là không thể. Vừa không biết lão ta hiện còn sống hay đã chết, vừa không biết địa chỉ nhà lão ta ở Khai Phong, và liệu lão ta còn ở chỗ cũ hay đã chuyển đi nơi khác. Với lại, hình ảnh của lão Vưu trong tâm trí cô đã mơ hồ. Kể cả không mơ hồ, thì lão Vưu của 33 năm sau cũng không thể nào là lão Vưu của 33 năm về trước. Nhưng Tào Thanh Nga vẫn cứ tới phố Mã Thị, tới chùa Tướng quốc, tới Phan Dương Nhị Hồ, tới chợ đêm, đi khắp hang cùng ngõ hẻm Khai Phong. Ngày nào cũng gặp hàng trăm hàng nghìn ông già, nhưng đến gần nhìn, đều không phải lão Vưu. Dẫu biết không thể tìm lại được lão Vưu, nhưng Tào Thanh Nga vẫn nán lại Khai Phong hơn 20 ngày để tìm kiếm. Khi ấy không còn đơn thuần là cái sự tìm lão Vưu nữa. Số tiền mang theo ít dần. Sau mười ngày, Tào Thanh Nga không còn tiền để thuê nhà trọ. Ban ngày cô tìm lão Vưu, buổi tối ngủ vạ vật ở ga tàu Khai Phong. Nửa đêm hôm ấy, lúc đang ngủ trên chiếc ghế ở phòng chờ trong ga, gối đầu lên một chiếc túi xách, gác chân lên một chiếc túi xách, Tào Thanh Nga chợt nhìn thấy bố. Không phải Ngô Mô-sẽ mà là lão Tào ở Ôn Gia Trang. Tiếp đấy, Cô thấy mình không phải ở nhà ga, mà ở chợ đêm trước chùa Tướng Quốc. Bố đi đằng trước, Tào Thanh Nga đi đằng sau. Bố đi rất nhanh, Tào Thanh Nga không tài nào đuổi kịp. Mãi sau đuổi kịp, thì người và đây mồ hôi. Tào Thanh Nga:

- Bố, bố tới Khai Phong làm gì?

Bố cô mặt mũi đỏ gay, nổi cáu:

- Để giúp con tìm lão Vưu chứ còn sao.

Lại tiếp:

- Vừa rồi bố trông thấy lão ta, sắp đuổi kịp thì lại bị con giữ lại. Tại con đấy.

Tào Thanh Nga nhìn bố, rồi vui mừng khôn xiết:

- Bố. Bình thường con thấy bố không có đầu cơ mà. Sao bây giờ lại có đầu rồi?

Bố cô lấy tay che ngực:

- Đầu thì có rồi, nhưng ở đây khó chịu lắm.

Rồi bắt đầu cào cấu trái tim mình. Tào Thanh Nga:

- Bố ơi, bố lại bị mất tim à?

- Tim bố vẫn còn nhưng đau lắm.

Tào Thanh Nga giật mình choàng tỉnh, hóa ra là mơ. Mở to mắt thấy xung quanh toàn người lạ đang chờ tàu, kẻ ra người vào nhộn nhịp, không có lấy một người cô quen biết. Tào Thanh Nga gục đầu vào chiếc túi xách, bật khóc. Khóc không phải vì mơ thấy bố, mà vì trong mơ, bố cô đã có đầu, nhưng tim ông lại đau đớn.

Đây là câu chuyện nữa mà mẹ Ngưu Ái Gia là Tào Thanh Nga thường kể cho gã.

Mẹ Ngưu Ái Gia là Tào Thanh Nga lại kể với gã, sau khi tới Diên Tân, bà biết thêm được một câu chuyện khác. Ấy là, bố đẻ của bà tên là Khương Hổ năm xưa chết ở huyện Tẩm Nguyên, Sơn Tây. Không ngờ lớn lên, Tào Thanh Nga lại lấy chồng ở Tẩm Nguyên. Nhưng lão Bố và lão Lại - bạn đi buôn hành cùng với Khương Hổ khi xưa đều đã mất, Tào Thanh Nga không hỏi thăm được bố cô khi xưa bị chết ở phố nào, quán ăn nào tại phố huyện Tẩm Nguyên. Nhưng kể từ đó, trong giấc mơ của mình, Tào Thanh Nga có thêm một người bố. Người bố ấy có đầu, nhưng không có mắt mũi.

6

Cuộc gặp gỡ với Lý Khắc Trí đã làm Ngưu Ái Gia thay đổi thái độ với Bàng Lệ Na. Mấy năm trước, Ngưu Ái Gia đi một chuyển tới huyện Bình Sơn, tỉnh Hà Bắc. Bên bờ sông Hô Đà, gã và người đồng đội cũ là Đỗ Thanh Hải đã trao đổi về chuyện giữa gã và Bàng Lệ Na. Mấy năm nay, thái độ của Ngưu Ái Gia với Bàng Lệ Na đều nhất nhất quán triệt kế sách Đỗ Thanh Hải đã bày cho gã. Một khi đã không thể ly dị, thì Ngưu Ái Gia liền không ly dị. Có thể, Bảng Lệ Na đã có quan hệ với người đàn ông khác, nhưng gã cứ tạm nhẫn nhịn cái đã. Giữa hai người có một hố sâu ngăn cách, gã liền bắt đầu chủ động san lấp hố sâu ngăn cách ấy. Hai người không có chuyện để nói với nhau, gã liền chủ động gợi chuyện. Gọi chuyện nhưng không được nói những điều khó nghe, mà phải nói những điều dễ nghe. Hoặc giả, cùng một câu có hai cách nói, gã liền chọn cách nói dễ nghe. Câu khó nghe cũng được gã nói thành câu dễ nghe. Đã nói chuyện thì phải thường xuyên gặp mặt. Vì cái sự nói, vì cái sự nói dễ nghe, mà Ngưu Ái Gia thuê hẳn một căn hộ ở Cửa Nam phố huyện Tẩm Nguyên, tạm an cư ở phố huyện, để Bàng Lệ Na khỏi phải đợi đến chủ nhật mới về được nhà như lúc ở Ngưu Gia Trang. Mỗi khi đánh xe đi chở hàng xong, Ngưu Ái Gia không về Ngưu Gia Trang, mà về thẳng phố huyện. Nhưng sau vài năm, Ngưu Ái Gia nhận ra, cái sự nói không phải dễ gợi ra, cái sự nói cho dễ nghe lại càng không dễ. Hoặc giả, không có chuyện mà cố gợi chuyện là điều không dễ. Cố gợi chuyện bằng những lời dễ nghe lại càng khó lắm thay. Hai người vốn không có chuyện để nói, giờ cố ý gợi chuyện ra để nói, thành ra câu chuyện trở nên miễn cưỡng, gượng ép. Khi hai người đã không nói chuyện được với nhau, tất không có cái gọi là lời nói khó nghe hay lời nói dễ nghe. Nếu không nói được với nhau bằng những lời lẽ khó nghe, chưa hẳn sẽ nói được với nhau bằng những lời dễ nghe. Trái tim hai người cách xa nhau, nên cùng một câu nói lại có cách lý giải khác nhau. Người nói cho là lời dễ nghe, nhưng người nghe chưa hẳn đã cho là như thế. Vả lại, thế gian này lấy đâu ra nhiều lời dễ nghe đến thế? Ngày nào cũng chỉ nghĩ cách gọi chuyện, cố nói những lời dễ nghe, cái đầu không đau như búa bổ mới là chuyện lạ. Lời nói dễ nghe, để nghĩ ra được không phải dễ, nhưng khi nói ra miệng, chưa hẳn đã làm người nghe hài lòng. Lời dễ nghe nói nhiều quá, bản thân mình nghe, còn thấy giả. Lời dễ nghe, lúc đầu nghe thấy lọt tai, nhưng ngày nào cũng nói, thì người nghe sẽ phát ngấy, khi ấy, lời dễ nghe lại thành lời khó nghe. Lúc hai người chẳng có chuyện gì để nói còn sống yên bể lặng, giờ Ngưu Ái Gia ngày nào cũng nói, làm Bàng Lệ Na phát ngấy. Hễ Ngưu Ái Gia mở miệng, vốn chẳng phải để nói lời dễ nghe mà để nói về một câu chuyện, Bàng Lệ Na đã lại bịt tai:

- Tôi xin anh. Anh đừng nói nữa... Cứ nghe anh nói là tôi lại thấy buồn nôn.

Hoặc:

- Ngưu Ái Gia, anh nham hiểm thật đấy! Anh làm cho tôi không thể tiêu hóa được tất cả những lời nói hay trên cõi đời này.

Lúc ấy, Ngưu Ái Gia nhận ra, kế sách của Đỗ Thanh Hải hóa ra chỉ là viển vông. Rốt cuộc, bây giờ không còn là lúc hai người ngồi tâm sự với nhau bên bờ sông Nhược Thủy mười năm về trước hội đang ở bộ đội. Từ huyện Bình Sơn, Hà Bắc tới huyện Tẩm Nguyên, Sơn Tây, cách nhau hơn nghìn dặm đường, đường xá xa xôi nên kế sách cũng bị hư hao. Thấy kế sách của Đỗ Thanh Hải không có tác dụng, Ngưu Ái Gia bèn tự mình thay đổi kế sách, không còn không có chuyện nhưng vẫn cố gợi chuyện nữa, mà bắt đầu làm những việc thiết thực. Giặt quần áo, lau giày cho Bàng Lệ Na. Bàng Lệ Na thích ăn cá, gã liền làm cá cho ả. Ngưu Ái Gia vốn không biết nấu nướng. Hồi mới làm cá, nếu không bị cháy thì bị sống, nếu không bị mặn thì bị nhạt, hoặc tanh. Nhưng sau một tháng, gã làm cá rất điệu nghệ. Cá sốt, cá hấp, cá rán, đầu cá xào ớt, món nào gã làm cũn ngon. Rán cá phải rán hai lửa cá mới giòn, rộm, rán xong, phải rắc thêm một ít hạt tiêu và muối vừng. Món đầu cá xào ớt phải cho nhiều ớt xanh, rắc thêm một ít hạt tiêu. Làm cá xong, Ngưu Ái Gia rửa tay, thay bộ đồ vest, nhảy lên xe đạp phóng tới cổng nhà máy dệt phố Bắc đón Bàng Lệ Na. Hết giờ làm ra về, thấy gã tới đón, Bàng Lệ Na hỏi:

- Anh đến đây làm gì?

Ngưu Ái Gia:

- Hôm nay anh làm món cá đấy.

Lúc về nhà ăn cá, Bàng Lệ Na có chút tươi tỉnh. Quả nhiên, cái sự ăn hữu dụng hơn cái sự nói. Ăn cá xong, buổi tối, Bàng Lệ Na dịu dàng hơn nhiều. Một đêm, ả ôm lấy Ngưu Ái Gia bật khóc:

- Khổ thân anh quá.

Ngưu Ái Gia cũng cảm thấy mình khổ thân. Nhưng cái sự khổ thân của gã không phải là cái sự khổ thân Bàng Lệ Na nói, mà là trong lời nói việc làm, gã lúc nào cũng nghĩ cho Bàng Lệ Na, thành ra không có tâm tư của riêng mình. Không có tâm tư của riêng mình cũng chẳng sao, nhưng mỗi việc gã làm đều không xuất phát từ đáy lòng, mà làm để cho người khác xem, Ngưu Ái Gia đột nhiên cảm thấy không còn “cái mình”. “Cái mình” không còn, tâm tư của riêng mình cũng không còn, vậy thì Ngưu Ái Gia có còn là Ngưu Ái Gia! Nhưng Ngưu Ái Gia cũng chẳng thèm quan tâm mình đã thành ra kẻ nào. Thấy Bàng Lệ Na ôm gã khóc, gã cảm thấy bao nỗi ngậm đắng nuốt cay trong mấy năm qua coi như không uống. Gã buột miệng:

- Tất cả chỉ để em hồi tâm chuyển ý.

Ý nói chuyện Bàng Lệ Na với gã Tiểu Tưởng ở Ảnh viện váy cưới Đông Á ở phố Tây. Không ngờ, vừa nghe câu ấy, Bang Lệ Na đã lại trở mặt, thẳng tay đẩy Ngưu Ái Gia ra:

- Làm gì có tâm có ý gì mà “hồi” với chẳng “chuyển”?

Kể từ ấy, Ngưu Ái Gia chừa, không dám nhắc đến chuyện “hồi tâm chuyển ý”, chỉ chuyên tâm làm cá. Hoặc giả, điều gã muốn nghe là Bàng Lệ Na tự mồm mình nói ra, rằng giữa ả và Tiểu Tưởng vốn chẳng có chuyện gì. Vốn chẳng có chuyện gì, thì việc gì phải “hồi” với “chuyển”? Nhưng Ngưu Ái Gia thường xuyên phải đánh xe đi xa chở hàng, không phải ngày nào cũng có thể ở căn nhà trọ ở Cửa Nam phố huyện Tẩm Nguyên để làm cá. Phải lúc nào đánh hàng xong về nhà, gã mới có thời gian làm cá. Làm xong cá, lại khoác bộ áo vest rồi đạp xe tới nhà máy dệt phố Bắc đón Bàng Lệ Na. Dần dần, mọi người ở nhà máy dệt đều biết rằng, hễ Ngưu Ái Gia xuất hiện là y như rằng hôm ấy nhà gã có món cá.

Hôm ấy, Ngưu Ái Gia đánh xe chở dưa muối xì dầu tới Lâm Phần. Tẩm Nguyên cách Lâm Phần hơn 300 dặm. Trong đó, có đến nửa đường là đường núi, nhiều đoạn quanh co, ngoằn ngoèo, lại thêm tắc đường. Rời Tẩm Nguyên từ lúc tờ mờ sáng, khi tới Lâm Phần, trời đã tối, thành phố đã lên đèn. Đến kho hàng bốc dưa muối xong, Ngưu Ái Gia định về nhà ngay trong đêm. Nhưng ông Lý ở kho hàng bảo, có một lô vừng muốn nhờ Ngưu Ái Gia nhân tiện chở về Tẩm Nguyên. Lúc ấy, nhân viên bốc xếp đều đã về nhà, đành đợi đến hôm sau. Tuy mất một đêm ở Lâm Phần, nhưng không phải về xe không, Ngưu Ái Gia thấy có lợi bèn ở lại kho hàng. Sáng sớm hôm sau, đám nhân viên bốc xếp ở kho hàng chất các bao tải vừng lên xe. Ngưu Ái Gia lững thững ra khỏi kho hàng, ăn một bát canh tạp pí lù cùng năm chiếc bánh nướng tại một quầy ăn sáng gần đó. Lúc quay về, thấy vừng vẫn chưa chất xong, Ngưu Ái Gia lại ra khỏi kho hàng. Trông thấy một chợ cá ở chỗ rẽ vào kho hàng, gã bèn rảo bước tới đó. Từ kho hàng trông ra, Có cảm giác chợ cá không lớn lắm. Nhưng khi tới chỗ rẽ, mới thấy người mua người bán tấp nập, hóa ra là một khu chợ lớn. Khu chợ dài hơn hai dặm, quầy bán cá xếp dọc hai bên đường, suốt từ Đông sang Tây, bán đủ các loại: mè trắng, mè đen, chép, trắm, cá hồ, cá Tô, thờn bơn, lươn, chạch, ba ba... Ngưu Ái Gia đi một lượt từ Đông sang Tây. Chợ Lâm Phần lớn hơn chợ Tẩm Nguyên, chợ lớn nên cá rẻ hơn Tẩm Nguyên. Chẳng hạn, cá mè đen ở Tẩm Nguyên bán năm tệ bốn hào một cân, còn ở đây chỉ bán bốn tệ tám hào, cá lại to hơn. Ngưu Ái Gia lại đi một lượt từ Tây sang Đông, tới một quầy bán cá gã dừng lại, chọn hai con mè đen, dự định sau khi về Tẩm Nguyên, buổi tối sẽ làm cho Bàng Lệ Na món đầu cá xào ớt. Chủ quầy bán cá là một gã gầy nhẳng, chớp mắt liên tục, thấy Ngưu Ái Gia bỏ qua nhiều quầy khác để tới quầy mình mua cá, gã giơ ngón tay cái lên:

- Phục con mắt của ông anh. Ông anh có cần em cạo vảy và mổ luôn không?

- Buổi tối tớ mới chén, cần con sống.

- Nghe giọng, hình như ông anh không phải người Lâm Phần?

- Tớ ở Tẩm Nguyên.

- Em tới Tẩm Nguyên rồi. Nơi ấy hay đấy.

Gã gầy đặt cá vào bàn cân, cân rõ tươi. Cân xong, gã cho hai con cá vào một chiếc túi ni-lông, đổ nước vào túi, bơm khí ô-xy, rồi trao cá tận tay Ngưu Ái Gia. Chưa hết, gã còn phóng khoáng mời thêm Ngưu Ái Gia một điếu thuốc. Ngưu Ái Gia:

- Khi nào rỗi, cậu tới Tẩm Nguyên chơi.

Rồi hút thuốc, xách túi cá quay về kho hàng. Các bao tải vừng đã xếp ngay ngắn trên xe. Ngưu Ái Gia chào ông Lý ở kho hàng một tiếng, rồi nhảy lên xe, nổ máy, lái xe trở về Tẩm Nguyên. Ra khỏi phố huyện được 20 cây số, chợt Ngưu Ái Gia thấy đau bụng đi ngoài. Đích thị là do buổi sáng ăn uống không vệ sinh. Không hiểu do canh tạp pí lù không sạch, hay tại bánh nướng có vấn đề. Gã cố nhịn đi tiếp, mãi sau mới thấy một nhà vệ sinh bên đường. Ngưu Ái Gia vội xuống xe, chui tọt vào nhà vệ sinh đầu xe, xả cái sự đau bụng. Xả xong, bụng dễ chịu hơn, gã lại nổ máy đi tiếp. Vô tình nhìn sang chiếc túi cá treo ở ca-bin, chợt thấy cá đã bị ươn. Ngưu Ái Gia dừng xe, mở túi ni-lông ra xem, cá đã chết tự bao giờ. Cả chết cũng không sao, vấn đề ở chỗ, cá vừa chết thì mắt trắng, còn mắt con cá này lại màu đen. Ngưu Ái Gia lại nắn mình cá. Thịt cá tươi phải rắn, nhưng thịt con cá này lại mềm. Ngưu Ái Gia biết tay bán cá ở Lâm Phần đã giở trò. Lúc cân cá là cá sống, nhưng khi cho cá vào túi ni-lông, hắn ta đã trao con cá chết ngày hôm qua. Có thể vì thấy Ngưu Ái Gia không phải là người Lâm Phần, nên hắn ta mới giở trò bịp bợm. Lại nhớ ra, tay bán cá người gầy nhẳng, mắt chớp liên tục. Mà những kẻ hay chớp mắt thì toàn là phường xấu bụng cả. Ngưu Ái Gia không thể nuốt trôi cục giận này, không phải vì chuyện con cá, mà vì cái cơ sự ấy. Tuy đã ra khỏi Lâm Phần 30 cây số, nhưng Ngưu Ái Gia vẫn quay trở lại Lâm Phần. Đỗ xe ở chợ cá, Ngưu Ái Gia xách túi cá đi tìm tên gầy đã bán cá cho gã. Tên gầy vẫn ở đó, đang cao giọng rao hàng. Trong bể cá, đám cá thi nhau quẩy tanh tách. Tên gầy thấy Ngưu Ái Gia quay lại thì giật mình. Ngưu Ái Gia quẳng túi cá lên bàn mổ cá của tên gầy:

- Ông định thế nào?

Tên gầy chớp mắt nhìn cá trong túi, rồi lại nhìn Ngưu Ái Gia:

- Ông anh nhầm nhọt rồi, đây không phải cá của em.

Nếu tên gầy nhận đây là cá của hắn, rồi xin lỗi, đổi cho Ngưu Ái Gia hai con cá tươi khác, thì Ngưu Ái Gia cũng nhẫn nhịn cho qua. Vòng đi vòng lại mất oan 60 cây số không nói làm gì. Nhưng mới chỉ sau có hơn một tiếng mà tên gầy đã trở mặt, thậm chí còn bảo Ngưu Ái Gia “nhầm nhọt”, thì Ngưu Ái Gia không thể nhẫn nhịn được nữa. Ngưu Ái Gia:

- Bây giờ còn chuyện nhỏ, chứ lát nữa là to chuyện đấy. Ông thích nói chuyện tử tế hay nói chuyện phải?

Tên gầy:

- Chẳng liên quan gì đến tôi cả.

Vì hai con cá, hai người càng nói càng hăng. Thấy cãi nhau, người mua cá đều xúm lại xem. Tên gầy thấy việc làm ăn của mình bị lỡ dở, cậy mình là người Lâm Phần, nhổ một bãi nước miếng vào mặt Ngưu Ái Gia:

- Có phải mày nghèo quá hóa khùng, nên đến đây để lừa ông mày, phỏng:

Ái Gia Ngưu quay người ra khỏi chợ cá tìm xe. Lúc quay lại, tay gã lăm lăm chiếc tay quay khởi động xe dài năm thước. Tay quay khởi động xe có đường kính bằng quả trứng gà, ở giữa uốn cong. Tên gầy thấy Ngưu Ái Gia cầm chiếc tay quay khởi động xe, biết gã muốn đánh nhau, liền tiện tay vớ luôn con dao dùng để cạo vảy cá, lùi ra phía sau:

- Tao thách đấy. Tao thách đấy!

Ngưu Ái Gia co chân đạp một phát, chiếc bể của tên gầy đổ kềnh. Bể cá của tên gầy làm bằng sắt tây trắng. Nước trong bể chảy lênh láng, mấy chục con cá: mè, rô, trắm, giãy đành đạch trên mặt đất. Ngưu Ái Gia vung chiếc tay quay khởi động xe lên, nhưng không quật tên gầy mà quật đám cá dưới đất. Đám cá khi này vẫn còn giãy đành đạch, giờ bị đập nát bét. Tên gầy vừa huơ huơ con dao, vừa gào lên:

- Ối làng nước ơi nó giết người, giết người!

Cánh bán cá cũng xúm lại, định trợ giúp tên gầy. Có người cầm gậy, có người cầm chĩa, có người cầm chiếc vợt cá cán dài. Ngưu Ái Gia vung chiếc tay quay khởi động xe thành một vòng tròn. Vòng vây của cánh bán cá liền giãn ra phía sau một thước. Chợt có người hô:

- A! Đại ca đến rồi.

Chỉ thấy một gã đổ cây cao hơn mét tám, da đen bóng, ngực đầy lông lá, tóc đỏ hoe chạy đến. Tên gầy như gặp được cứu tinh, lớn tiếng tâu:

- Thưa đại ca, chính thằng này đấy ạ!

Gã đô cây băng qua vòng vây, túm xốc Ngưu Ái Gia lên. Ngay lập tức, Ngưu Ái Gia cảm tưởng toàn thân bị siết mạnh, biết gã đô cây này rất khỏe. Ngưu Ái Gia vung chiếc tay quay khởi động xe định đánh, nhưng gã đô cây đã nhanh tay hơn. Hắn ta chém mạnh tay vào cánh tay Ngưu Ái Gia, làm chiếc tay quay khởi động xe văng khỏi tay Ngưu Ái Gia, bắn ra xa đến hơn một trượng. Đám bán cá đồng thanh reo hò cổ vũ. Gã đô cây lại vung nắm đấm to bằng chiếc bát giáng thẳng xuống đầu Ngưu Ái Gia. Nhưng nắm đấm vừa vung lên nửa chừng lại hạ xuống. Gã đổ cây hỏi với vẻ ngờ ngợ:

- Mày tên gì?

Ngưu Ái Gia ngẩng mặt lên nhìn, cảm thấy gã đổ cây này mặt quen quen, nhưng nhất thời chưa nghĩ ra là ai. Gã đô cây:

- Ngưu Ái Gia à?

Ngưu Ái Gia định thần nhìn kỹ, rồi cũng thốt lên:

- Lý Khắc Trí?

Lý Khắc Trí là bạn học của Ngưu Ái Gia hồi tiểu học. Lý Khắc Trí to cây từ bé. Không chỉ to cây, nó còn thích đưa chuyện người khác. Cả lớp đều bị Lý Khắc Trí đưa chuyện, chọc cho phát tức lên. Một lần, Lý Khắc Trí đưa chuyện chị Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia bèn đánh nhau với nó. Phùng Văn Tu là bạn thân của Ngưu Ái Gia, thấy Ngưu Ái Gia bị đánh liền lao vào bênh bạn, lấy cái ách bò nên một phát xuống đầu Lý Khắc Trí, làm nó chảy máu đầu. Bố Lý Khắc Trí làm thợ mỏ ở mỏ than Trường Trị. Hồi lên cấp hai, Lý Khắc Trí theo bố tới Trường Trị. Kể từ đó, cả bọn không gặp lại nhau. Không ngờ, sau hơn 20 năm, hai người lại gặp nhau ở chợ cá Lâm Phần. Hai người quên bẵng chuyện đánh nhau, anh nhìn tôi, tôi nhìn anh, rồi phá lên cười. Lý Khắc Trí:

- Đúng là ông rồi. Ông hiếu chiến từ bé.

Rồi cầm tay Ngưu Ái Gia sờ vào đầu mình:

- Ông sờ mà xem. Chỗ này vẫn còn một vết sẹo to bằng đồng xu đây này.

- Có phải tôi nện ông đâu. Phùng Văn Tu chứ.

Rồi ngắm nghía Lý Khắc Trí:

- Già rồi.

Lại tiếp:

- Mà sao tóc lại đỏ hoe thế kia?

- Bạc trắng rồi, muốn nhuộm đen, nhưng con bé ở hiệu tóc nó lại nhuộm nhầm màu. Chủ hiệu tóc cũng bị tôi nện cho một trận.

Hai người lại cười. Đám bán cá thấy Ngưu Ái Gia và Lý Khắc Trí là bạn cũ, vội tản ra. Tên gầy chớp chớp mắt, chỉ biết trách mình phải hôm đen đủi, làu bàu đi thu dọn bãi chiến trường. Lý Khắc Trí lôi Ngưu Ái Gia tới một quán ăn gần chợ cá. Vừa vén rèm bước vào, hắn đã nói với chủ quán:

- Chẳng phải vẽ vời gì cả, ông chọn cho tôi mấy con cá rồi làm bát canh tươi.

Xem ra, chủ quán cũng là chỗ quen biết với Lý Khắc Trí. Gã vội nói:

- Đại ca cứ yên tâm.

Rồi toan đi ra chợ cá. Ngưu Ái Gia giữ gã chủ quán lại, bảo:

- Ông đừng làm cá. Làm món khác đi.

- Sao thế?

- Nhìn thấy cá là tôi muốn phát ọe. Ăn ngấy ra rồi.

- Đã ngấy sao còn mua cá?

Ngưu Ái Gia chỉ cười, không nói. Gã lại hỏi Lý Khắc Trí:

- Không ngờ, sau hơn 20 năm, ông lại thành trùm cá.

Lý Khắc Trí thở dài:

- Chuyện dài dòng lắm.

Vừa uống rượu, Lý Khắc Trí vừa kể đầu đuôi, ngọn ngành cho Ngưu Ái Gia chuyện sau khi chia tay với đám Ngưu Ái Gia hồi học cấp hai, hắn đã tới mỏ than Trường Trị như thế nào, rồi lại từ mỏ than Trường Trị tới Lâm Phần ra sao. Hóa ra, hồi học cấp hai ở Trường Trị, Lý Khắc Trí cũng chẳng phải ngoan ngoãn gì. Năm học lớp chín, đánh nhau với bạn, Lý Khắc Trí vác cả chiếc ghế băng nện vào đầu bạn. Cậu bạn kêu ôi một tiếng rồi gục xuống đất, máu trên đầu túa ra. Lý Khắc Trí ngỡ cậu bạn bị chết, đang đêm bỏ trốn tới Lâm Phần. Cũng giống như khi xưa Phùng Văn Tu vác cái ách bỏ nện vào đầu Lý Khắc Trí. Lý Khắc Trí có một người cô ở Lâm Phần. Người cô không có con bèn cưu mang hắn. Sau này, khi vụ đánh nhau ở Trường Trị đã lắng xuống, hóa ra cậu bạn không chết, bố Lý Khắc Trí liền tới Lâm Phần đón hắn, nhưng vì từ nhỏ, Lý Khắc Trí nói chuyện không hợp với bố, nên hắn không muốn về, mà ở lại nhà cô. Người cô rất tốt với hắn. Chồng người cô là thợ gia công kim loại của một nhà máy cơ khí, tính tình cổ quái, toàn chê bai dè bỉu hắn. Lý Khắc Trí thường xuyên cãi nhau với ông chú. Sau này, thi trượt đại học, Lý Khắc Trí bàn bán thịt cừu nướng ngoài phố. Lấy vợ sinh con xong, hắn không ở nhà bà cô mà ra ở riêng. Tiền bán thịt cừu nướng không đủ nuôi cả nhà, hắn chuyển sang bán cá. Sau hai năm bán cá, ỷ vào sức khỏe mà Lý Khắc Trí dần dần thao túng cả chợ cá. Khi ấy, bản thân hắn không còn bán cá nữa. Kể xong, Lý Khắc Trí cảm thán:

- Để thao túng cả chợ cá này, nói ra thì bảo là dựa vào sức khỏe, nhưng kỳ thực là dựa vào chữ “cùn”.

Ngưu Ái Gia nghe xong, cũng thở dài. Lý Khắc Trí:

- Bây giờ, tôi không đưa chuyện nữa.

Ngưu Ái Gia mỉm cười. Hai người lại nói về đám bạn học hồi cấp một. 20 năm rồi, bọn Phùng Văn Tu, Mã Minh Khởi, Lý Thuận, Dương Vĩnh Tường, Cung Ích Dân, Thôi Ngọc Chi, Đông Hải Hoa... mỗi đứa một phương. Một người bạn tên là Vương Gia Thành đã chết, còn người khác là Hồ Song Lợi bị điên. Lý Khắc Trí than:

- Con người ta, chẳng mấy chốc mà đi hết cuộc đời.

- Hồi năm kia, thầy Ngụy dạy ngữ văn, thầy Tiêu dạy địa lý cũng theo nhau đi rồi.

- Thầy Tiêu người thấp lùn, mặt giống mặt ngựa. Ngày trước, cứ gặp thầy là tôi lại giả tiếng ngựa hí. Một lần, thầy dồn tôi vào góc tường, thiếu suýt nữa thì thấy véo đứt tai tôi.

Hai người lại một phen cảm khái. Nói xong chuyện thầy cô, bạn học, Lý Khắc Trí chỉ vào Ngưu Ái Gia:

- Ông đang có tâm sự. Tôi trông là biết ngay.

- Sao ông biết?

- Nhìn rãnh án đường của ông. Người hay nghĩ ngợi thì vết rãnh sâu.

Ngưu Ái Gia phần vì thấy Lý Khắc Trí vừa rồi đã dốc ruột gan tâm sự với mình, phần vì rượu đã chuếnh choáng, liền đem kể với Lý Khắc Trí tâm sự của mình, chủ yếu là mối quan hệ với Bàng Lệ Na. Lúc mới lấy nhau, hai vợ chồng nói chuyện còn hợp, sau này càng nói càng không hợp. Sau lại có lời đồn đại chuyện Bàng Lệ Na chim chuột với gã Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á. Vốn định ly dị, nhưng có phần do dự, liền tới huyện Bình Sơn, Hà Bắc, tâm sự với người bạn cũ hội trong bộ đội là Đỗ Thanh Hải. Hai người sau khi bàn bạc đi đến thống nhất: Ngưu Ái Gia một khi đã không thể ly dị với vợ, thì về nhà chỉ còn cách cố bắt chuyện với Bàng Lệ Na, nói với cả những lời dễ nghe. Những lời dễ nghe nói ra cũng không phải dễ, đành giặt quần áo, lau giày cho ả. Ả thích ăn cá, liền làm cá phục vụ ả. Bởi thế, nên hôm nay mới mua cả ở Lâm Phần. Nghe xong, Lý Khắc Trí đập bàn, nói:

- Ông bị cái tay Đỗ Thanh Hải kia xui dại rồi.

- Tôi cũng cảm thấy có điều gì đó không ổn.

- Chuyện ông giặt giũ quần áo, lau giày, làm cá cho con vợ ông, cũng là sai bét.

- Ý ông là sao?

- Đã không còn gì để nói với nhau, thì ông việc đếch gì phải sợ nó?

- Chính bởi không còn gì để nói với nhau, nên tôi mới sợ.

- Ông nhầm! Chính bởi không còn gì để nói với nhau, nên ông đếch còn cái gì để mà mất. Kể từ hôm nay trở đi, không phải nó không ngó ngàng đến ông, mà là ông không được ngó ngàng đến nó.

- Thể lỡ con vợ tôi nó đòi ly dị thì làm thế nào?

- Ông cứ trì hoãn cho tôi. Ông không ly dị xem nó làm gì được? Có mà nó sợ một phép!

Một Lý Khắc Trí bán cá đã làm Ngưu Ái Gia bừng tỉnh. Hóa ra, những năm sống chung với Bàng Lệ Na, cái mối quan hệ vốn có đã bị đảo lộn hết cả. Hóa ra, trên đời này còn có cái lý: kẻ đáng ra phải sợ thì lại không sợ, còn kẻ đáng ra không phải sợ thì lại sợ. Lý Khắc Trí vỗ vai Ngưu Ái Gia:

- Mấy tay bạn ông đều vô tích sự hết. Sau này, có chuyện gì nghĩ không thông, ông cứ gặp tôi.

Ngưu Ái Gia gật đầu. Ăn xong đã là cuối giờ chiều. Ngưu Ái Gia lại định ra chợ mua cá, nhưng bị Lý Khắc Trí ngăn lại:

- Tôi vừa nói những gì, ông lại quên hết rồi à? Không việc gì phải làm cá cho nó!

Lại tiếp:

- Kể cả muốn mua cá, thì ở Lâm Phần này, ông việc đếch gì phải bỏ tiền!

Ngưu Ái Gia mỉm cười lắc đầu, đành thôi mua cá, lái xe về thẳng huyện Tẩm Nguyên. Đi độ trăm dặm đường, vừa lên đường đèo thì trời tối. Lúc này, nghĩ lại lời của Lý Khắc Trí, Ngưu Ái Gia lại thấy không xuôi. Cái cách Lý Khắc Trí dạy gã đối phó với mụ vợ Bàng Lệ Na cũng giống như cách Lý Khắc Trí đối phó với cá và chợ cá. Trông thì rất rắn, nhưng kỳ thực chỉ là một chữ “cùn”. Trên đời này, “cùn” với cá thì được, chứ “cùn” với người đâu phải dễ? Kể ra, cũng chẳng phải sợ Bàng Lệ Na, mà là sợ xa ả. Cũng chẳng phải là phải ở với ả cho bằng được, mà vì nếu xa ả, thì đến ngay cả ả cũng chẳng có, hoặc giả, đến ngay cả cái sợ cũng chẳng có. Nói chuyện không hợp với ả, nhưng nếu xa ả, thì đến ngay cả lời nói và cái sự nói cũng không có nốt. Thì ra, thứ Ngưu Ái Gia sợ là thứ này. Tất cả không phải ở Bàng Lệ Na, mà là ở bản thân gã. Ngưu Ái Gia chợt ngộ ra, dùng cách của Lý Khắc Trí là cùn, nhưng nếu không dùng cách của hắn, vẫn giặt giũ quần áo, lau giày, làm cá cho ả, nói ra thì là cung phụng ả, nhưng kỳ thực, cũng là một chữ “cùn”. Thậm chí, còn “cùn” hơn cả Lý Khắc Trí. Té ra, Lý Khắc Trí là tiểu cùn, còn Ngưu Ái Gia mới là đại cùn. Chiếc xe lượn vòng vèo trên núi Lã Lương. Đèn pha chiếu vào dãy núi nhấp nhô hai bên đường, chợt cao chợt thấp. Bất giác, Ngưu Ái Gia ứa nước mắt. Xe tới phố huyện Tẩm Nguyên đã là rạng sáng hôm sau. Ngưu Ái Gia lại ra chợ cá Tẩm Nguyên mua hai con cá mè đen. Về nhà, gã bảo với Bàng Lệ Na là cá mua ở Lâm Phần.

Tháng Mười năm ấy, Bàng Lệ Na xảy ra chuyện. Ả bị bắt quả tang khi đang cùng Tiểu Tưởng - chủ Ảnh viện áo cưới Đông Á - qua đêm ở một nhà nghỉ tại Trường Trị. Lúc Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, Ngưu Ái Gia không hề hay biết. Dịp quốc khánh 1/10, nhà máy dệt được nghỉ năm ngày liền. Bàng Lệ Na nói với Ngưu Ái Gia rằng ả muốn cùng một nhóm bạn gái trong nhà máy đi Thái Nguyên du lịch, chứ suốt ngày ở Tẩm Nguyên, bức bối chết đi được. Ả còn hỏi Ngưu Ái Gia có muốn đi cùng không. Trước đây, Ngưu Ái Gia từng đi du lịch với Bàng Lệ Na, trên đường đi, vẫn chẳng ai nói với ai câu gì, bức bối chết đi được. Người khác rủ nhau đi du lịch là để ngắm phong cảnh. Còn Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na nhìn phong cảnh, chẳng biết nói chuyện gì. Huống hồ, dịp nghỉ quốc khánh năm nay, Ngưu Ái Gia còn phải chở phân đạm cho nhà máy phân đạm Tẩm Nguyên, nên đành để cho Bàng Lệ Na đi cùng đám bạn. Ai ngờ, Bàng Lệ Na không đi Thái Nguyên cùng đám bạn, mà tới Trường Trị cùng Tiểu Tưởng. Bắt quả tang bọn họ ở nhà nghỉ Xuân Huy không phải ai khác mà chính là vợ Tiểu Tưởng. Vợ Tiểu Tưởng tên là Triệu Hân Đình, bán giày trong cửa hàng bách hóa ở ngã tư đầu phố tại phố huyện Tẩm Nguyên. Cô ta mắt một mí, người nhỏ gầy, lúc bán giày không nói to. Ngưu Ái Gia có biết cô ta, thoạt trông biết ngay là người thật thà, không ngờ người thật thà như cô ta lại lắm mưu nhiều kế. Chuyện Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng hẹn hò đi chơi với nhau, Ngưu Ái Gia không phát hiện thấy sơ hở gì từ chỗ Bàng Lệ Na, nhưng Triệu Hân Đình lại cảm thấy có sự không bình thường từ chỗ Tiểu Tưởng. Cách đây một tuần, Tiểu Tưởng bảo với Triệu Hân Đình, gã muốn nhân dịp nghỉ quốc khánh tới Bắc Kinh nhập mấy bộ váy cưới và một chiếc máy ảnh số, Triệu Hân Đình không nói gì. Đêm trước hôm Tiểu Tưởng đi Bắc Kinh, lúc gã ngủ say, Triệu Hân Đình sắp xếp hành lý giúp chồng. Khi kéo khóa ngắn ngoài chiếc va-li xách tay, cô chợt nhìn thấy hai tấm vé xe, không phải đi Bắc Kinh mà là đi Trường Trị. Triệu Hân Đình biết chồng đã nói dối. Nếu như nói dối trong ngày thì có thể coi là dối vặt, nhưng nói dối trước hẳn một tuần thì rõ là việc này đã được âm mưu từ lâu, chắc chắn phải có cơ sự tày đình nào đó. Nhưng Triệu Hân Đình không vội thể hiện cái tức ra ngoài, suốt đêm cô im lặng không nói. Tiểu Tưởng và Triệu Hân Đình có một cậu con trai tên là Bối Bối. Bối Bối năm nay tám tuổi, đang học cấp một. Ngày hôm sau, Tiểu Tưởng vừa đi khỏi, Triệu Hân Đình gửi con trai cho một người bạn tên là Lý Cần Gia trông hộ với lý do cô phải đi Thái Nguyên nhập giày. Xong, Cô cũng bắt xe tới Trường Trị. Tuy biết Tiểu Tưởng và bồ ở Trường Trị, nhưng Trường Trị lớn quá, đi hết ngang cùng ngõ hẻm để tìm bọn họ không phải chuyện dễ dàng. Nhưng Triệu Hân Đình vẫn kiên nhẫn đi khắp ngang cùng ngõ hẻm ở Trường Trị tìm suốt ba ngày ba đêm. Cuối cùng, nửa đêm hôm ấy, Triệu Hân Đình cũng tìm thấy tên của Tiểu Tưởng trong cuốn số đăng ký ở nhà nghỉ Xuân Huy trong một con hẻm ở vùng ven phố huyện. Lúc ấy, Triệu Hân Đình mới sực nhớ ra là đã ba ngày nay cô chưa có một hột cơm, hớp nước nào vào bụng. Triệu Hân Đình cũng thuê một phòng ở nhà nghỉ Xuân Huy, nhưng không vào trong phòng, mà tới trước cửa phòng Tiểu Tưởng đợi. Cứ thế đợi đến tận sáng, cương quyết không gõ cửa phòng. Sáng sớm hôm sau, Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na ăn mặc chỉnh tề đẩy cửa đi ra, trông thấy Triệu Hân Đình mặt mày phờ phạc đứng trước cửa, cả hai sợ mất hồn vía. Triệu Hân Đình ném ánh mắt về từng người một, rồi chẳng nói chẳng rằng quay người bỏ đi. Tiểu Tưởng hớt hải đuổi theo đằng sau, gọi:

- Em quay lại đi. Hãy nghe anh giải thích.

Triệu Hân Đình mặc kệ Tiểu Tưởng, đi thẳng ra bến xe khách đường dài, mua vé về Tẩm Nguyên. Về tới Tẩm Nguyên, cô không về nhà ngay mà ra cửa hàng vật tư nông nghiệp mua một chai thuốc trừ sâu hiệu Lạc Quả. Triệu Hân Đình đút chai thuốc trừ sâu vào người rồi đi về nhà. Cậu con trai Bối Bối tám tuổi đang học bài. Thấy mẹ về, nó hỏi:

- Con tưởng mẹ tới Thái Nguyên nhập giày cơ mà? Sao lại về tay không thế kia?

- Mẹ gửi con nhà cô Lý Cần Gia cơ mà. Sao lại ở nhà một mình thế này:

- Tại con và Phùng Triết đánh nhau.

Phùng Triết là con trai Lý Cân Gia, hơn Bối Bối một tuổi. Bối Bối và Phùng Triết là bạn học của nhau, nhưng không học cùng lớp. Triệu Hân Đình:

- Bối Bối, con vào phòng học bài đi, để mẹ nghỉ một lát, mẹ mệt quá.

Bối Bối ra khỏi phòng. Triệu Hân Đình lấy chai thuốc trừ sâu Lạc Quả ra tu ừng ực. Lúc Triệu Hân Đình tỉnh lại đã là buổi chiều ba ngày sau. Cô đang nằm trong phòng cấp cứu bệnh viện phố huyện, Tiểu Tưởng đang đứng trước giường. Triệu Hân Đình uống thuốc trừ sâu, lẽ ra đã mất mạng, nhưng may được bệnh viện rửa ruột nên còn sống. Tiểu Tưởng xoa hai tay vào nhau, mặt mày đỏ lựng:

- Em không phải nói gì cả. Tại anh hết.

Lại tiếp:

- May mà cứu được em. Nếu không, anh cũng đang phải uống thuốc trừ sâu.

Lại tiếp:

- Em yên tâm. Từ nay về sau anh không dám nữa. Anh sẽ một lòng một dạ gắn bó với em.

Triệu Hân Đình vẫn không nói gì. Đợi đến khi Tiểu Tưởng ra khỏi phòng bệnh tới nhà ăn lấy cơm, Triệu Hân Đình liên vùng khỏi giường bệnh, vịn tường trèo ra ngoài bệnh viện. Ra đến phố, cô đi xiêu vẹo. Hơn một giờ đồng hồ sau, cô có mặt ở nhà Ngưu Ái Gia ở Cửa Nam phố huyện. Kể từ khi Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng xảy ra chuyện, Bàng Lệ Na trốn về nhà mẹ đẻ. Trong nhà còn mỗi mình Ngưu Ái Gia. Triệu Hân Đình:

- Em mà chết thì thôi. Nhưng đã sống lại thì em phải nói để anh biết.

- Cô muốn nói chuyện gì?

- Em sẽ nói cho anh biết chuyện xảy ra ở Trường Trị, nếu không, chắc em uất đến chết mất.

Rồi cô đem kể ngọn ngành, đầu đuôi với Ngưu Ái Gia quá trình đi bắt đôi gian phu dâm phụ ở Trường Trị. Triệu Hân Đình:

- Em đứng ở ngoài phòng chúng nó đợi suốt đêm. Em đã nghe thấy hết tất cả.

Lại tiếp:

- Một đêm mà chúng nó làm những ba lần.

Lại tiếp:

- Xong ba lần ấy, chúng nó chưa ngủ ngay mà còn buôn chuyện.

Lại tiếp:

- Lúc Có vẻ đã buồn ngủ, một đứa bảo “Mình nói chuyện khác đi”. Đứa kia liền nói “Nói thì nói”.

Lại tiếp:

- Có một đêm mà chúng nó lắm lời hơn cả những gì em nói trong một năm.

Nói xong, cô òa lên tức tưởi. Kể từ khi biết chuyện xảy ra giữa Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng, đầu óc Ngưu Ái Gia cứ mụ mị. Trước đây đã nghi hai đứa chúng nó chim chuột với nhau, nhưng không có chứng cứ. Ngưu Ái Gia đã làm theo lời của đồng đội cũ là Đỗ Thanh Hải, cố coi như chuyện này chưa từng xảy ra. Bây giờ, khi mà nhân chứng vật chứng rành rành, Ngưu Ái Gia lại có phần bối rối. Cái sự mụ mị của gã không phải vì bản thân chuyện này, mà vì chuyện này đã chứng minh, tất cả những gì gã làm trong những năm qua, nào là nói với Bàng Lệ Na những lời dễ nghe, nào là làm cá cho ả, tất cả đều sai bét. Làm thế nào để sửa cái sự sai thành đúng, Ngưu Ái Gia nhất thời chưa biết phải làm thế nào, cũng không biết nên bàn bạc với ai. Nghe tiếng nức nở của Triệu Hân Đinh, Ngưu Ái Gia thẫn thờ hỏi:

- Cô nói với tôi chừng ấy chuyện là muốn tôi làm gì?

- Sức em đàn bà con gái chân yếu tay mềm. Anh là đàn ông, anh giết quách hai đứa chúng nó đi.

Ba ngày sau, Bàng Lệ Na từ nhà mẹ đẻ trở về. Ả tọp hẳn đi, ngồi đối diện với Ngưu Ái Gia:

- Tôi muốn nói chuyện với anh.

- Chuyện gì?

- Chuyện thế nào, anh đã biết cả rồi. Tôi và anh ly dị đi.

Ngưu Ái Gia chợt nhớ đến lời khuyên của Lý Khắc Trí - gã bạn học ở chợ cá Lâm Phần. Trước khi Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng xảy ra chuyện, gã không muốn dùng cách của Lý Khắc Trí. Giờ xảy ra chuyện, Ngưu Ái Gia lại thấy Lý Khắc Trí nói có lý. Gã bảo:

- Không.

Câu nói của gã làm Bàng Lệ Na bất ngờ:

- Tại sao?

- Đã là vợ chồng với nhau, thì tôi phải có trách nhiệm với cô.

Bàng Lệ Na khó hiểu:

- Trách nhiệm thế nào?

- Thằng Tiểu Tưởng đã gây ra chuyện này thì nó không thể phủi tay mà được. Cô hãy đến bảo với nó rằng, nó phải ly dị vợ nó trước và hứa sẽ lấy cô, thì tôi mới ly dị.

- Anh cứ mặc kệ hắn ta.

- Mặc kệ là mặc kệ thế nào? Trước khi ly dị, tôi vẫn là chồng cô.

Lúc này, Bàng Lệ Na mới bật khóc:

- Vừa rồi tôi đi tìm hắn ta, cũng bảo hắn ta ly dị, nhưng hắn ta không dám.

Lại khóc:

- Vốn cứ tưởng hắn ta đáng mặt đàn ông, nên tôi mới như thế với hắn. Ai ngờ, hắn là đồ bạc nhược. Có mỗi chai thuốc trừ sâu mà sợ co vòi.

Lại khóc:

- Tôi thật có mắt như mù.

Bàng Lệ Na vừa khóc vừa nói. Kể từ khi lấy nhau đến giờ, chưa bao giờ thấy ả chân thành như thế. Ngưu Ái Gia:

- Thế thì cô càng không thể để cho nó yên. Ngày nào cô cũng phải ép nó.

Lúc này, Bàng Lệ Na đã hiểu ý tứ của Ngưu Ái Gia:

- Ngưu Ái Gia, thì ra anh muốn dồn chúng tôi vào bước đường cùng.

Rồi lại khóc:

- Tất cả chỉ tại cái thằng khốn nạn Mã Tiểu Trụ ấy. Chính nó đã hại tôi cả đời!

Mã Tiểu Trụ là mối tình đầu của Bàng Lệ Na trước khi ả đến với Ngưu Ái Gia, hai người là bạn học cấp ba. Sau này, Mã Tiểu Trụ lên Bắc Kinh học đại học, đá luôn Bàng Lệ Na. Từ chuyện này quy kết thành chuyện khác, Ngưu Ái Gia sửng sốt trước cái sự tráo trở của Bàng Lệ Na. Nhưng cho dù sự việc có vòng vèo đến đâu chăng nữa, thì với Ngưu Ái Gia, kết quả đều giống nhau.

- Ngưu Ái Gia, tôi cầu xin anh, tôi và anh ly dị thôi. Tôi không cần thứ gì cả, tất cả đều để lại cho anh.

- Không là không.

Bàng Lệ Na thôi khóc:

- Tôi biết anh muốn hành hạ tôi.

Rồi chuyển sang giọng nanh học:

- Anh muốn hành hạ tôi thì anh cứ việc. Anh không sợ, thì tôi cũng chẳng sợ. Tôi và anh sẽ cùng dồn nhau đến bước đường cùng.

- Đã không sợ thì cứ tiếp tục, thế thôi.

Bàng Lệ Na vụt đứng dậy:

- Ngưu Ái Gia, anh ác độc lắm. Sống với anh từng ấy năm mà tôi không hiểu con người thật của anh!

Rồi quay người bỏ đi. Ngưu Ái Gia phá lên cười. Bao năm qua, chưa bao giờ gã cười sảng khoái như thế. Kể từ đó, Bàng Lệ Na không về nhà. Ngưu Ái Gia cũng chẳng đả động đến chuyện ấy, vẫn đánh xe chở hàng như thường. Ba ngày sau, Ngưu Ái Gia chở gà tới Trường Trị. Lúc đi chỉ nghĩ là đi giao hàng, nhưng khi đến nơi, đột nhiên nhớ lại chuyện Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng xảy Trường Trị, lòng chợt buồn. Nhìn thấy nhà nghỉ nào ở Trường Trị, Ngưu Ái Gia cũng có cảm giác như đây là nơi hai đứa chúng nó đã từng hú hí với nhau. Tiếp đây lại nhớ đến tình tiết bắt đôi gian phu dâm phụ mà Triệu Hân Đình đã kể cho gã nghe. Trái tim gã như bị muôn ngọn cỏ tranh đâm vào nhức buốt. Gã chợt cảm thấy, mỗi góc phố, con đường ở Trường Trị đều bẩn thỉu. Tới chợ nông sản đổ gà xong, vốn còn định tới nhà máy bia Trường Trị tiện thể đánh một xe bia về Tẩm Nguyên, nhưng lúc này, Ngưu Ái Gia chẳng còn tâm trí đâu để chở bia. Ra khỏi chợ nông sản, gã lái chiếc xe không, nháo nhào rời khỏi Trường Trị về Tẩm Nguyên. Đến nơi, trời đã chạng vạng tối. Ngưu Ái Gia đỗ xe, rồi cũng chẳng ăn cơm, cứ thế một mình đi bộ ra khỏi phố huyện cho cõi lòng khuây khỏa. Đi mãi, đi mãi, tới bức tường thành hoang phế, xa xa có ba người đang đi dạo dưới chân tường thành. Lúc đầu, Ngưu Ái Gia không để ý, nhưng đến khi trèo lên tường thành nhìn xuống, chợt nhận ra ba người ấy là gã Tiểu Tưởng ở Ảnh viện váy cưới Đông Á, cùng vợ gã là Triệu Hân Đình và cậu con trai tám tuổi tên là Bối Bối. Hai vợ chồng Tiểu Tưởng, mỗi người dắt một tay Bối Bối, cười nói râm ran. Tiểu Tưởng vừa đi, vừa đá viên sỏi dưới chân. Cứ đi hai bước lại đá một cái. Viên sỏi cứ thế văng về phía trước, làm bạn với ba người. Ngưu Ái Gia đứng ngẩn ngơ. Phần vì không ngờ sức khỏe của vợ Tiểu Tưởng là Triệu Hân Đình hồi phục nhanh thế. Phần vì không ngờ mới có mười ngày mà quan hệ giữa Tiểu Tưởng và Triệu Hân Đình đã lại được hàn gắn và tốt đẹp như thế. Người ngoài trông vào, chắc chắn không thể nào biết được rằng, mới chỉ mười ngày trước đây thôi, gia đình họ đã xảy ra chuyện tày trời. Một người suýt nữa mất mạng, Triệu Hân Đình còn đến tìm Ngưu Ái Gia, xui Ngưu Ái Gia giết quách Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na. Xem ra, sự cố xảy ra giữa Tiểu Tưởng với Bàng Lệ Na lại là chuyện tốt đối với gia đình họ. Nếu không xảy ra sự cố ấy, Triệu Hân Đình sẽ không uống thuốc trừ sâu. Mà nếu Triệu Hân Đình không uống thuốc trừ sâu, thì gia đình họ chưa chắc đã có được sự thay đổi, được vui vẻ, hạnh phúc như hôm nay. Bây giờ, gia đình họ đã êm ấm, bao nhiêu cái xấu, cái dở đều đổ xuống đầu Ngưu Ái Gia. Đáng lý ra, khi chứng kiến cảnh này, người tức giận phải là Bàng Lệ Na. Thế nhưng giờ đây, Ngưu Ái Gia cũng thấy lửa giận ứ đầy lồng ngực. Gã rời khỏi bức tường thành hoang phế, tới một quán ăn ở Cửa Nam uống rượu giải sầu. Bụng đang rỗng tuếch, lại uống sếch, nên chỉ sau vài chén, Ngưu Ái Gia đã chuếnh choáng. Con người ta khi đã say thì sự phiền muộn càng bốc lên. Càng phiền muộn, càng uống. Uống tới tận nửa đêm, cải sự phiền muộn giờ không chỉ là chuyện giữa gã và Bàng Lệ Na, bao nhiêu phiền muộn chất chứa trong 35 năm qua giờ giống như thiên binh vạn mã sầm sập ùa đến, lấp đầy cõi lòng gã. Lúc này, gã chỉ muốn tìm một ai đó để dốc bầu tâm sự. Người gã muốn tìm nhất bây giờ là Lý Khắc Trí ở chợ cá Lâm Phần. Nhưng Tẩm Nguyên cách Lâm Phân tới hơn 200 dặm, có đi thì cũng phải ngày mai mới tới nơi. Ga lại muốn tìm tới người đồng đội cũ là Đỗ Thanh Hải ở huyện Bình Sơn, Hà Bắc, nhưng huyện Tẩm Nguyên, Sơn Tây cách huyện Bình Sơn, Hà Bắc hơn 1.000 dặm. Có đi cũng phải mất ba ngày. Trong lúc bất đắc dĩ, gã rời quán ăn, bước chân xiêu vẹo tới cửa hàng thịt ở Phố Đông tìm Phùng Văn Tu. Trước đây, những lúc có tâm sự, Ngưu Ái Gia không tìm Phùng Văn Tu để giãi bày, bởi Phùng Văn Tu là kẻ nát rượu, trước và sau khi say là hai người khác hẳn nhau. Bây giờ, Ngưu Ái Gia đang say, gã chẳng sức đâu mà lo nghĩ, tính toán quá nhiều. Từ Cửa Nam tới cửa hàng thịt của Phùng Văn Tu ở phố Đông có hơn hai dặm, nhưng Ngưu Ái Gia phải loạng quạng mất hơn một giờ đồng hồ. Lúc tới cửa hàng thịt của Phùng Văn Tu đã là quá nửa đêm. Chòm sao Tam Tinh hiện ra trên bầu trời. Ngưu Ái Gia đập cửa:

- Phùng Văn Tu ơi, mở cửa!

Cả nhà Phùng Văn Tu đã ngủ say, không có tiếng đáp lại. Ngưu Ái Gia lại đập cửa. Trong nhà cuối cùng đã sáng đèn. Phùng Văn Tu:

- Ai đấy?

- Tớ đây, có việc.

Phùng Văn Tu nghe ra giọng của Ngưu Ái Gia, nhưng gã bảo:

- Không được. Mai mới nói thì chắc tớ chết mất.

- Có việc gì thì để mai hẵng nói.

Rồi ngồi phệt xuống đất khóc hu hu. Phùng Văn Tu vội vàng trở dậy mở cửa cho Ngưu Ái Gia rồi dìu vào nhà, rót trà cho gã uống. Trước đây, Ngưu Ái Gia cứ lo Phùng Văn Tu say, nhưng lần này, Phùng Văn Tu không say, mà bản thân gã lại say. Có bao nhiêu nỗi phiền muộn trong lòng, Ngưu Ái Gia đều đem ra kể ngọn ngành, đầu đuôi cho Phùng Văn Tu nghe. Vì cái sự say, nên nói líu cả lưỡi, đã thế, lại chuyện nọ xọ chuyện kia, nhưng Phùng Văn Tu cũng nghe ra. Gã vừa nghe vừa gật gù:

- Chuyện này, mấy hôm trước tớ cũng có nghe nói. Nhưng biết cậu đang buồn nên tớ không tới tìm cậu.

Rồi cảm thán: Ngưu Ái Gia trợn trừng mắt, vỗ vào ngực mình:

- Tớ muốn giết người.

Lại tiếp:

- Chuyện đã thế này, thật cũng chẳng biết nên làm thế nào.

- Tớ vốn không định giết người. Nhưng hôm nay, trông thấy ba đứa nhà thằng Tiểu Tưởng cười cợt, tớ liền muốn giết người.

Rồi chỉ tay vào Phùng Văn Tu:

- Theo cậu, chuyện này có đáng giết người không?

Phùng Văn Tu vuốt cằm:

- Kể thì cũng đáng giết. Cái thằng Tiểu Tưởng này bậy quá.

Ngưu Ái Gia lắc đầu:

- Tớ không giết nó.

- Thế cậu định giết ai?

- Giết nó thì lãi cho nó quá. Tớ để cho nó sống. Nhưng tớ sẽ giết thằng con nhà chúng nó, để cho cả đời này nó không thể nào sống yên thân được.

Phùng Văn Tu giật mình, không ngờ Ngưu Ái Gia lại có thể nghĩ đến chuyện ấy. Chuyện ấy tuy có phần ác, nhưng cũng bởi bọn họ ép người thái quá. Ngưu Ái Gia lại bảo:

- Tớ giết thằng con nhà chúng nó, cũng chẳng phải để cho thằng Tiểu Tưởng không thể sống yên thân.

- Thế thì vì ai?

Vì Triệu Hân Đình. Mấy hôm trước nó còn xui tớ giết thằng Tiểu Tưởng, vậy mà mới có mấy hôm sau, nó đã lại vui vẻ với chồng nó. Thật, thay đổi nhanh như chảo chớp.

Phùng Văn Tu lại gật gù ra chiều cảm thông. Ngưu Ái Gia lại lớn tiếng:

- Tớ còn phải giết con Bành Lệ Na. Sống với nó từng ấy năm, tớ còn bức bối hơn cả với bọn Tiểu Tưởng và Triệu Hân Đình. Chứ cũng chẳng phải chỉ vì chuyện này.

Phùng Văn Tu lại gật gù. Chợt gã hỏi:

- Thế giết xong bọn chúng thì sao?

- Tớ sẽ chết cùng chúng nó.

Rốt cuộc vẫn là Phùng Văn Tu không hề uống rượu, chỉ có Ngưu Ái Gia là uống. Phùng Văn Tu:

- Cậu chết cùng chúng nó, thế con gái cậu thì thế nào? Không bố, không mẹ, Bách Tuệ sau này sẽ ra sao?

Ngưu Ái Gia ôm đầu khóc:

- Tớ lo là lo chuyện ấy.

Rốt cuộc chỉ là những lời say. Hôm sau, sau khi tỉnh rượu, Ngưu Ái Gia không đi giết người, mà cơi một gian bếp nhỏ ở cạnh căn hộ thuê ở Cửa Nam. Cơi gian bếp không chỉ để cho có chỗ rộng rãi nấu nướng - trước đây toàn nấu cơm ở ngay đường đi, mà là để có chỗ kê thêm chiếc giường, Ngưu Ái Gia sẽ ngủ trong bếp để phòng chính rộng hơn, rồi gã sẽ đón mẹ gã là Tào Thanh Nga và cô con gái Bách Tuệ lên ở cùng. Không ly dị với Bàng Lệ Na, nhưng coi ả ta như kẻ đã chết, để xem cuối cùng ả ta sẽ phải làm thế nào. Còn cái tên Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á cùng vợ con hắn, Ngưu Ái Gia sẽ để dần dần rồi tính.

Nhưng lúc xây gian bếp lại xảy ra một chuyện. Chả là Ngưu Ái Gia nhờ một tốp thợ mộc, thợ nề tới làm giúp. Hôm ấy, gã tới cửa hàng thịt của Phùng Văn Tu ở phố Đông mua mười cân thịt về làm cơm cho tốp thợ. Đang lúc tâm trạng, Ngưu Ái Gia quên cả trả tiền, cứ thế xách chỗ thịt về nhà mình ở Cửa Nam. Bán thịt cho Ngưu Ái Gia là Phùng Văn Tu, nhưng ngay tối hôm ấy, vợ Phùng Văn Tu là Mã tới tìm Ngưu Ái Gia đòi tiền thịt. Ngưu Ái Gia khi ấy mới ở ra là ban sáng mua thịt quên trả tiền, vội vàng đếm tiền trả cho Mã. Mã đi rồi, Ngưu Ái Gia chợt thấy bực mình. Quên đưa tiền nào phải cái sự cố ý, bạn học với nhau, thường xuyên tâm sự vui buồn, vậy mà vừa tối đến đã xồng xộc tới nhà đòi nợ? Ngưu Ái Gia nghĩ thế mà không hề biết rằng, không phải Phùng Văn Tu xui vợ đến đòi tiền, mà do Mã giấu chồng tự tiện đến đòi. Ngưu Ái Gia lái xe chở hàng, trước đây gã thường xuyên chở không công cho Phùng Văn Tu, khi thì hàng hóa, khi thì lợn, khi thì thịt lợn. Vậy mà Ngưu Ái Gia vừa mới mua có tí thịt, gã đã sồn sồn lên đòi thanh toán sòng phẳng. Phải lúc bình thường, Ngưu Ái Gia cũng chẳng chấp nhặt, nhưng giờ đang là lúc nước sôi lửa bỏng, nhà cửa bị mụ vợ làm cho lanh tanh bành như thế, thì Ngưu Ái Gia liền để bụng. Bạn bè đang lúc khó khăn, có mười cân thịt, lẽ nào không để thư thư được vài ngày rồi hẵng đòi? Mấy hôm trước, gã còn tới tìm Phùng Văn Tu để dốc bầu tâm sự, vậy mà sau có mấy hôm, Phùng Văn Tu đã lại trở mặt. Chuyện đòi nợ vốn không phải là ý tứ của Phùng Văn Tu, nhưng Ngưu Ái Gia lại cứ đổ tội lên đầu gã. Buổi tối, lúc ăn cơm với cánh thợ, sau vài ba hớp rượu, Ngưu Ái Gia liền đem cái sự bực mình ấy ra nói. Trước đây, Ngưu Ái Gia vốn ít nói, nhưng kể từ khi xảy ra chuyện với Bàng Lệ Na, gã không giữ nổi một câu nào trong bụng. Đám thợ nghe xong đều trách Phùng Văn Tu làm thế là hơi quá. Những tưởng chuyện nói xong là xong, nhưng trong đám thợ có một gã thợ xây họ Tiêu, rất thân với Phùng Văn Tu ở cửa hàng thịt phố Đông. Tối hôm ấy, thu dọn đồ nghề xong, Tiêu bèn tới cửa hàng thịt phố Đông kể lại nguyên văn lời Ngưu Ái Gia cho Phùng Văn Tu nghe. Phùng Văn Tu vốn không biết chuyện Mã tới nhà Ngưu Ái Gia đòi nợ. Nếu biết, thể nào gã cũng mắng ả. Nhưng giờ thấy chuyện do Ngưu Ái Gia nói ra miệng rồi lại được Tiêu chuyển tới tai mình, Phùng Văn Tu cũng lại tức khí. Đành là bạn bè với nhau thật, nhưng chẳng lẽ vì thế mà muốn ăn quỵt của nhau? Đây là chuyện buôn bán làm ăn, chứ có phải phát chẩn cho thiên hạ đâu. Mười cân thịt chẳng là cái gì, nhưng nói thế thì tức khi quá. Nói thẳng vào mặt Phùng Văn Tu sau cũng chẳng sao, đằng này lại đi nói xấu sau lưng. Thật, cha chả là tức. Phùng Văn Tu và Tiêu lại uống rượu với nhau. Sau vài lần nâng lên đặt xuống, Phùng Văn Tu say. Cái sự say của Phùng Văn Tu còn kinh khủng hơn cả cái sự say của Ngưu Ái Gia. Trước và khi say, Phùng Văn Tu là hai người khác hẳn. Lúc say, trong bụng cấm được có cái sự tức, nếu có, thì cái sự tức ấy thế nào cũng phát tiết ra ngoài. Vì mười cân thịt lợn mà Phùng Văn Tu đập tan một chai rượu, rống lên:

- Không ngờ, một thằng bạn thân suốt hai mươi mấy năm liền mà không bằng mười cân thịt.

Câu này, lẽ ra phải để Ngưu Ái Gia nói, nhưng bây giờ, nó lại bị Phùng Văn Tu tranh nói trước. Tiếp đấy, Phùng Văn Tu không nói chuyện thịt lợn, mà chuyển sang chuyện khác:

- Đáng đời nó. Có con vợ thì bị thằng khác nó xơi mất.

Lại bảo:

- Vợ bị đứa khác xơi mất mà nó cũng im như thóc.

Lại tiếp:

- Mà chuyện cũng có phải bây giờ mới xảy ra đâu? Cả phố huyện này, ai chẳng biết là nó bị cắm sừng đã bảy, tám năm nay rồi.

Rồi lại chuyển đề tài:

- Trông nó thật thà thế thôi, chứ cũng ác ôn lắm.

Rồi dốc ruột nói với Tiêu:

- Ba hôm trước, nó còn bảo với tôi là muốn giết thằng Tiểu Tưởng.

Lại tiếp:

- Giết thằng Tiểu Tưởng cũng chẳng sao. Nhưng chính miệng nó nói với tôi là, nó lại không giết Tiểu Tưởng, mà muốn giết thằng con của Tiểu Tưởng để Tiểu Tưởng phải khổ sở cả đời.

Lại tiếp:

- Vợ mình không quản được, không trách mình thì thôi, lại còn muốn giết người.

Rồi nhổ một bãi nước miếng xuống đất:

- Nó là thằng nào? Là tội phạm giết người chứ là thằng nào.

Tối hôm ấy nói chuyện xong, Phùng Văn Tu đi ngủ. Hôm sau dạy bán thịt lợn, chẳng nhớ tối qua đã nói những gì, chỉ nhớ đại để là bất mãn với Ngưu Ái Gia. Nhưng Tiêu là kẻ mồm loa mép dải. Hôm sau, hắn lại đem lời của Phùng Văn Tu kể ra ngoài, làm người cả phố huyện đều biết Ngưu Ái Gia muốn giết người. Muốn giết con trai Tiểu Tưởng. Muốn giết Bàng Lệ Na. Lời của Phùng Văn Tu vốn là lời say, nhưng qua mấy cái miệng, lại thành lời tỉnh. Những lời Ngưu Ái Gia nói với Phùng Văn Tu mấy hôm trước cũng là lời say, nhưng qua mấy cái miệng, giờ cũng lại thành lời tỉnh. Những lời ấy lại qua mấy cái miệng khác truyền đến tai Ngưu Ái Gia. Khi ấy, Ngưu Ái Gia vớ luôn con dao, chỉ muốn giết người. Lúc này, không phải gã muốn giết con trai Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na, mà là muốn giết Phùng Văn Tu. Tâm sự ruột gan với bạn, không ngờ, bạn bè vừa trở mặt với nhau, những lời mình nói đã lại biến ngay thành con dao, quay mũi đâm vào chính mình. Những lời ấy có phải mình nói ra không? Phải. Có phải ý tứ như thế không? Phải. Nhưng lại cũng chẳng phải. Không biết phải giải thích thế nào. Bởi thời gian đã thay đổi, hoàn cảnh đã thay đổi, và con người cũng đã thay đổi. Lời nói, sau một hồi lòng vòng, Ngưu Ái Gia chưa giết người mà thành ra còn ác hơn cả đã giết người. Cái ác của lời nói chính là ở chỗ ấy. Ngưu Ái Gia xách dao ra khỏi nhà, đi được vài bước, lại ngồi bệt mông xuống đất. Chẳng lẽ giết người chỉ vì mười cân thịt lợn? Có chăng chỉ là lòng mình lại thêm một cái sự nghẽn, thêm một sự phiền muộn mà thôi. Xây bếp vốn là để đón mẹ và con gái lên cùng, nhưng khi bếp đã xây xong, Ngưu Ái Gia lại chẳng còn ý tứ ấy. Gian bếp để trống trơn. Đêm không ngủ được. Ngày lái xe lại nghĩ ngợi lung tung. Râu ria lởm chởm chẳng buồn cạo. Hôm ấy, Ngưu Ái Gia lái xe chở vừng tới huyện Tương Viên. Tẩm Nguyên cách Tương Viên hơn 100 dặm. Lúc chở vừng tới kho lương thực huyện Tương Viên đã là buổi trưa. Rồi lại tới nhà máy dưa muối xì dầu Tương Viên chở dưa về Tẩm Nguyên. Trên đường về, đường đèo quanh co, vừa đi vừa nghĩ ngợi lung tung, quên cả ăn trưa. Sẩm tối, đã trông thấy phố huyện Tẩm Nguyên đằng trước mặt, thì ngủ gật. Vừa ngoẹo đầu một cái, chiếc xe liền tông vào cây hòe bên đường. Lúc tỉnh dậy, thấy đầu bị lõm một vết, máu túa ra ngoài. Nhảy xuống xe, thấy đầu xe bị móp, bao nhiêu chai đựng dưa muối xì dầu đều vỡ sạch, nước xì dầu chảy tong tỏng từ thùng xe xuống đất. Ngưu Ái Gia để mặc cái đầu vẫn đang rỉ máu, mắt đờ đẫn nhìn về phố huyện Tẩm Nguyên giờ đã sáng ánh đèn. Chợt, gã muốn rời khỏi nơi này, nếu không, gã sẽ giết người thật mất.

7

Ngưu Ái Gia quen Thôi Lập Phàn ở huyện Bạc Đầu, tỉnh Hà Bắc. Người nóng nảy, Ngưu Ái Gia đã gặp nhiều, nhưng chưa thấy ai nóng nảy như Thôi Lập Phàn. Thôi Lập Phàn béo mập. Người béo làm việc thường chậm chạp, nên có thói lề mề, dềnh dàng. Người gầy đi đâu cũng vội vã nên có thói hấp tấp, nóng nảy. Thôi Lập Phàn béo, nhưng lại nóng nảy. Lúc nóng lên, người béo thân hình chậm chạp, không theo kịp với cái sự nóng vội trong lòng, nên càng nóng nảy tợn, chưa kịp nóng với người đã lại tức với chính mình. Lần đầu tiên Ngưu Ái Gia gặp Thôi Lập Phàn là lúc y đang đánh người. Thôi Lập Phàn là người Thương Châu, Hà Bắc. Y mở một xưởng đậu phụ tên là “Công ty chế phẩm đậu Tuyết Doanh Ngư” ở phố Tân Hoa, huyện Thương Châu. Sau khi quen thân với Thôi Lập Phàn, Ngưu Ái Gia vẫn cảm thấy khó hiểu, tại sao một gã làm đậu phụ như Thôi Lập Phàn mà lại không hiểu cái lý của câu “Nóng tính không ăn đậu phụ nóng”. Từ tỉnh Sơn Tây tới huyện Lạc Lăng, tỉnh Sơn Đông phải đi qua tỉnh Hà Bắc. Lúc xe khách đường dài vào tới địa phận Bạc Đầu, Hà Bắc đã là buổi trưa hôm sau. Đến giờ ăn, xe đỗ lại ở một quán ăn bên đường quốc lộ để hành khách ăn cơm hoặc đi vệ sinh. Đang buồn bực, Ngưu Ái Gia chẳng thiết ăn. Gã ra khỏi quán đi đến ven đường quốc lộ cho khuây khỏa. Ven đường quốc lộ có một ruộng rau cải, rộng vài chục mẫu. Đang là mùa hoa cải, cả một vùng vàng rực sắc hoa. Ở Sơn Tây, hoa cải đã nở được một tháng thì ở đây, hoa cải mới nở. Sơn Tây và Hà Bắc chênh nhau một mùa. Ngắm xong, đang định quay về quán, thì Ngưu Ái Gia trông thấy một chiếc xe tải đỗ bên rìa đường quốc lộ. Trên xe chở toàn đậu phụ, nước đậu phụ đang chảy trong tỏng từ thùng xe xuống. Cạnh chiếc xe, một gã béo đang đánh một gã gầy. Gã béo thẳng tay tát, đấm làm gã gầy thâm tím mặt mày. Gã gầy đau quá nhảy choi choi ra đường. Trên đường, xe cộ tấp nập, gã gầy vừa nhảy cẫng lên vừa tránh xe. Gã béo thân hình phục phịch, lại đang giữa dòng xe cộ, không thể nào đuổi kịp gã gầy. Gã vừa thở, vừa chửi:

- Cái thằng Bạch Văn Sam kia, tao đ** con mẹ nhà mày!

Chửi một lúc gã lại điên tiết, quay về mở cửa xe ô tô, lôi từ trong ca-bin một chiếc tay quay khởi động xe rồi đuổi theo gã gầy để đánh. Gã gầy lại nhảy choi choi giữa dòng xe xuôi ngược. Ngưu Ái Gia thấy chướng mắt, bước tới ngăn gã béo:

- Ông anh ơi, có gì thì cứ từ từ nói, đừng đánh người ta như thế. Ông anh mà đánh nữa là xảy ra án mạng đấy.

Lại tiếp:

- Chẳng phải em lo người ta bị ông anh đánh chết, mà sợ người ta bị ô tô cán chết.

Hỏi ra mới biết, gã béo đánh gã gầy cũng chẳng phải vì chuyện gì to tát. Gã gầy là tài xế của gã béo, hai người đang trên đường chở đậu phụ từ Thương Châu tới Đức Châu, đến Bạc Đầu xe bị hỏng, không nổ máy được. Tuy mới đầu hè, nhưng tiết trời đã nóng nực. Gã béo lo cả xe đậu phụ sẽ bị hỏng. Cũng chẳng phải lo xe đậu phụ bị hỏng, mà sợ nếu không kịp chở đậu phụ tới Đức Châu, thì khách hàng ở Đức Châu sẽ mua đậu phụ của người khác. Không nhắc thì thôi, chứ hễ nhắc đến là gã béo lại tát gã gầy một cái nảy lửa:

- Cũng chẳng phải vì chuyện lỡ dở công việc làm ăn. Tối qua, tôi đã dặn đi dặn lại nó là nhớ kiểm tra xe pháo cho cẩn thận, mồm nó cứ leo lẻo bảo yên tâm, xe pháo cứ gọi là chuẩn, rồi đi uống rượu với bạn với bè. Để rồi đấy, hôm nay, vừa ra khỏi nhà, xe đã lại chết ngay giữa đường.

Lại tiếp:

- Mà đây có phải là lần một lần hai đâu.

Ngưu Ái Gia:

- Xe hỏng, ông anh có đánh người, thì xe nó cũng chẳng hết bệnh được.

Gã béo hổn hển vì tức:

- Không phải tôi nói cái xe, mà là nói cái thằng ấy.

Ngưu Ái Gia nói thầm trong bụng, thằng ấy thì cũng do ông dùng, có trách thì phải trách bản thân ông trước đã. Ngưu Ái Gia đi một vòng quanh chiếc xe chở đậu phụ, rồi mở nắp ca-bô, kiểm tra một lượt. Xe không bị hỏng hóc gì lớn, chỉ là một sợi dây kéo động cơ bị đứt. Xem ra, gã gầy chỉ biết lái xe chứ không biết sửa xe. Ngưu Ái Gia bảo tên gầy mang thùng dụng cụ sửa xe ra. Gã lấy một sợi dây thép, rồi dùng kìm nối sợi thép vào sợi dây kéo động cơ. Xong, Ngưu Ái Gia bảo tên gầy lên ca-bin khởi động máy. “Brừmm” chiếc xe nổ ngon lành. Thấy xe đã sửa được, gã béo mới nguôi giận. Gã mời Ngưu Ái Gia một điếu thuốc:

- Ông anh chắc là thợ có thâm niên?

Ngưu Ái Gia lấy khăn lau tay, châm thuốc

- Đâu Có, tôi mới chạy xe được hai năm.

Gã béo lại hỏi:

- Nghe giọng, chắc ông anh không phải người vùng này?

Ngưu Ái Gia:

- Tôi người Tẩm Nguyên, Sơn Tây, đang trên đường tới Lạc Lăng, Sơn Đông.

Mải sửa xe và nói chuyện, lúc Ngưu Ái Gia ngoái đầu lại thì ôi thôi. Chiếc xe khách đường dài Ngưu Ái Gia đi khi nãy không biết đã biến mất từ lúc nào. Chắc tại tài xế xe khách tưởng hành khách đều ăn cơm trong quán, ăn xong là lên xe, gã cũng chẳng đếm đầu người, cứ thế phóng xe chạy luôn. Nhìn tới cuối đường quốc lộ, xe cộ qua lại nhộn nhịp, nhưng chẳng thấy bóng dáng chiếc xe khách đường dài đâu. Ngưu Ái Gia có một chiếc túi da cá để quên trên xe. May mà chiếc túi chỉ đựng có mấy bộ quần áo để thay tháo, hai đôi dép và một chiếc ô, còn tiền nong vẫn mang theo người. Gã béo thấy vì mình mà Ngưu Ái Gia lỡ mất chuyến xe lại còn mất cả đồ trên xe, áy náy quá, lại quay sang chửi tên gầy, còn tát cho một phát vào đầu:

- Tất cả đều tại cái thằng khốn nạn này, làm lỡ dở cả chuyện của người ta.

Ngưu Ái Gia lại kéo tay gã béo:

- Cũng chẳng có việc gì to tát đâu. Tôi đến Lạc Lăng chỉ để tìm một người thôi.

Gã béo thấy Ngưu Ái Gia là người tử tế, liền giữ tay Ngưu Ái Gia:

- Ông anh đi với tôi tới Đức Châu. Đợi tôi giao đậu phụ xong, sẽ đưa ông anh tới Lạc Lăng.

Chuyện đã đến nước này thì cũng chỉ có thể làm theo cách ấy. Ba người lên xe chở đậu phụ tới Đức Châu. Trên đường, gã béo bắt chuyện với Ngưu Ái Gia, còn tên gầy lái xe, mặt lầm lầm lì lì, chẳng nói chẳng rằng. Nói chuyện, Ngưu Ái Gia mới biết gã béo tên là Thôi Lập Phàn, còn tên gầy tên là Bạch Văn Sam, cháu con bà chị gã. Ngưu Ái Gia nhớ lại lúc ở Bạc Đầu, Thôi Lập Phàn chửi Bạch Văn Sam là “tao đ** con mẹ nhà mày”. Mẹ Bạch Văn Sam cũng chính là chị gái Thôi Lập Phàn, chửi thế thì nhăng nhít quá, Ngưu Ái Gia bất giác mỉm cười. Lúc xe tới huyện Đông Quang thì trời đã tối. Thôi Lập Phàn bảo Bạch Văn Sam tạt xe vào một quán ăn ngoài phố huyện, ba người cùng ăn tối. Thôi Lập Phàn gọi một đĩa dưa chuột muối, một đĩa dạ dày lừa, hai chai bia và ba suất mỳ. Ngưu Ái Gia và Thôi Lập Phàn chỉ mải nói chuyện, lúc ăn xong mới phát hiện ra là Bạch Văn Sam đã biến mất từ lúc nào. Cả hai đinh ninh nó đi vệ sinh. Thôi Lập Phàn vào nhà vệ sinh tìm nhưng không thấy. Ra ngoài quán réo tên nó, không có tiếng trả lời, chỉ có màn đêm thăm thẳm. Chắc tại trên đường đi, bị Thôi Lập Phàn đánh chửi ghê quá, nên nó tức khi bỏ đi. Thấy thằng cháu bỏ của chạy lấy người, Thôi Lập Phàn lại cáu tiết:

- Đéo mẹ nhà nó chứ. Nó cậy tôi không biết lái xe nên giở cái bài này ra.

Lại tiếp:

- Trước đây, nó cứ chơi bài này là tôi sợ. Nhưng hôm nay có ông anh ở đây, tôi cóc sợ.

Chuyện đã đến nước này, Ngưu Ái Gia đình phải tự mình lái xe. Thôi Lập Phàn ngồi bên cạnh, hai người lại bắt đầu đi về hướng Đức Châu. Thôi Lập Phàn hỏi:

- Ông anh tới Lạc Lăng là để thăm họ hàng hay đòi nợ:

Ngưu Ái Gia vừa lái xe vừa trả lời. Đèn pha xe lẫn trong ánh đèn của những chiếc xe khác:

- Không phải thăm họ hàng, cũng chẳng phải đòi nợ. Tôi tìm một người bạn đã lâu rồi không gặp.

Lại tiếp:

- Tìm bạn, nhân tiện hỏi xem có kiếm được việc gì làm không.

Nghe Ngưu Ái Gia nói thế, Thôi Lập Phàn liền vỗ vai gã đánh đét một cái:

- Nếu chỉ là kiếm việc, ông anh đã khỏi phải đi Lạc Lăng.

- Nghĩa là sao?

Chẳng thà ông anh đi với tôi tới Thương Châu, lái xe cho tôi. Tôi với ông anh vẹn cả đôi đường.

Lại tiếp:

- Tiền lương mình có thể thỏa thuận với nhau.

Ngưu Ái Gia tới Lạc Lăng, Sơn Đông vốn là để tìm một người đồng đội cũ mười năm về trước tên là Tăng Chí Viễn. Vốn dĩ, đi Sơn Đông cũng chẳng phải để tìm việc, mà vì Ngưu Ái Gia đã quá đau lòng với Tẩm Nguyên, Sơn Tây, muốn đi một nơi thật xa. Nhưng tới một nơi thật xa cũng không thể ngồi suông được, phải có một công việc gì đó để làm. Tăng Chí Viễn buôn táo tàu ở Lạc Lăng, Sơn Đông. Ngưu Ái Gia tới đó vốn định theo Tăng Chí Viễn buôn táo. Bây giờ, nghe Thôi Lập Phàn nói thế, gã liền làm phép tính nhanh. Ngưu Ái Gia đang chất chứa tâm sự, buôn táo là làm ăn buôn bán, suốt ngày phải tiếp xúc với nhiều người. Còn lái xe chỉ có mình minh, không phải tốn nước bọt nhiều, kể ra buôn táo không bằng lái xe. Với lại, buôn táo là nghề mới, còn lái xe là nghề cũ. Trăm hay không bằng tay quen. Lạc Lăng hay Thương Châu chẳng qua cũng chỉ là nơi dung thân, với Ngưu Ái Gia, chúng chẳng khác gì nhau cả. Ngưu Ái Gia có phần xuôi xuôi, nhưng gã vẫn nói:

- Nhưng tôi đã đặt vấn đề với bạn tôi rồi.

Lại tiếp:

- Với lại, tài xế của ông bây giờ là thằng cháu ruột ông. Tôi mà nhận thì chẳng hóa ra lại là cướp bát cơm của nó?

Thôi Lập Phàn nhổ một bãi nước miếng ra ngoài cửa xe:

- Không phải ông cướp bát cơm của nó, mà là tự nó đập bát cơm của mình.

Lại tiếp:

- Cái sự phiền phức trên đời chính là ở cái đám họ hàng ruột thịt này. Đã là công việc làm ăn thì dùng người ngoài, bất kể là ai, cũng còn hơn dùng cái đám ấy.

Lại tiếp:

- Nếu ông nhận làm cho tôi, thì từ rày trở đi, tôi mặc xác nhà nó. Còn nếu ông không nhận, thì lúc về, tôi vẫn cứ phải nện cho nó một trận.

Thôi Lập Phàn lại chuyện nọ xọ chuyện kia. Ngưu Ái Gia nghe xong, bất giác mỉm cười. Thôi Lập Phàn thấy Ngưu Ái Gia có phần xuôi xuôi, liền vỗ vai Ngưu Ái Gia:

- Ông đừng có kén cá chọn canh. Thương Châu lớn hơn Lạc Lăng là cái chắc.

Âu cũng là cái sự tình cờ. Đêm hôm ấy, giao đậu phụ xong, Ngưu Ái Gia thôi không đi Lạc Lăng nữa, mà theo Thôi Lập Phàn tới Thương Châu, Hà Bắc.

Vì Tẩm Nguyên đã làm Ngưu Ái Gia đau lòng, nên gã muốn rời bỏ Tẩm Nguyên. Lúc đầu, gã không hề có ý định tới Lạc Lăng, Sơn Đông. Trước khi rời Tẩm Nguyên, chẳng biết đi đâu, gã liền về Ngưu Gia Trang một chuyến. Mấy năm nay, Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na người nào bận việc nấy, chẳng thời gian đâu ngó ngàng đến cô con gái Bách Tuệ. Bách Tuệ được bà nội là Tào Thanh Nga nuôi nấng từ nhỏ. Trước lúc ra đi, Ngưu Ái Gia cũng muốn chào mẹ gã một tiếng. Trong nhà, Tào Thanh Nga ngồi hướng Tây, còn Ngưu Ái Gia ngồi hướng Đông, hai mẹ con ăn cơm với nhau. Bách Tuệ vừa ăn, vừa nghịch. Khi Ngưu Ái Gia đã ngoài 35, mẹ gã là Tào Thanh Nga thường tâm sự với gã, toàn kể những chuyện 50, 60 năm về trước. Lần nào kể, hai mẹ con cũng ngồi như thế. Nhưng Ngưu Ái Gia chưa bao giờ tâm sự với mẹ. Trước đây không, lần này cũng không. Cái sự rời bỏ Tẩm Nguyên là vì Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, gã đã quá đau lòng với Tẩm Nguyên. Nhưng gã không kể chuyện Bàng Lệ Na, cũng không kể cái sự đau lòng của mình với Tẩm Nguyên. Rời bỏ Tẩm Nguyên, nhưng vẫn chưa nghĩ ra sẽ đi đâu, gã bèn nói dối, bảo phải đi Bắc Kinh lái xe cho một công trường xây dựng. Tào Thanh Nga biết Bàng Lệ Na đã xảy ra chuyện, cũng biết Ngưu Ái Gia đau lòng, nhưng Ngưu Ái Gia giấu bà chuyện ấy, nên bà cũng giấu gã chuyện bà đã biết sự thật. Vì cái sự cùng giấu diếm ấy mà Ngưu Ái Gia biết rằng, sau 60 tuổi, Tào Thanh Nga là một bà mẹ thực thụ. Hồi Ngưu Gia Ái còn nhỏ, Tào Thanh Nga không quý gã, mà quý em trai gã là Ngưu Ái Hà. Ngưu Ái Gia cho rằng mẹ không quý mình là sai, nên oán ghét mẹ. Nhưng sau khi mẹ gã 60 tuổi, gã lại cảm thấy mẹ đúng là mẹ. Nghe nói gã phải đi Bắc Kinh, Tào Thanh Nga không nói chuyện Bắc Kinh, mà lại bắt đầu nói về bà. Sau 65 tuổi, nửa hàm răng bên phải của bà bị đau, lúc ăn cơm phải dùng răng bên trái. Vì dùng nhiều nên đầu hơi nghiêng về bên trái. Cũng giống như chị gái Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Hương sau bạn uống thuốc trừ sâu bị vẹo cổ, mẹ gã vẹo đầu, vừa nhai cơm bằng nửa hàm răng bên trái, vừa nói:

- Mẹ đã 70 tuổi rồi, ngộ ra một điều, trên đời này, mọi thứ đều có thể chọn lựa, trừ cuộc sống.

Ngưu Ái Gia nhìn mẹ, không nói. Tào Thanh Nga:

- Mẹ còn nhận ra một điều, sống là phải nhìn vào tương lai, chứ không phải quá khứ.

Ngưu Ái Gia biết mẹ đang an ủi mình, gã vẫn không nói gì. Mãi đến lúc đi trên đường, nhớ lại lời mẹ, gã bất giác ứa nước mắt. Cũng không phải vì nhớ đến lời mẹ, mà vì khi nói những lời ấy, mẹ gã vừa vẹo cổ vừa nói. Rời Ngưu Gia Trang, Ngưu Ái Gia nhẩm tính xem trên đời này còn ai để gã có thể nương nhờ. Tính đi tính lại mãi chỉ có hai người. Một là đồng đội cũ Đỗ Thanh Hải ở Hà Bắc. Còn người kia là bạn học Lý Khắc Trí ở Lâm Phần. So sánh giữa hai người, bạn học Lý Khắc Trí nhiều năm rồi không gặp, chỉ là tháng trước vô tình gặp lại ở chợ cá Lâm Phần. Còn Đỗ Thanh Hải là đồng đội cũ. Xét đến độ tin cậy để nương nhờ, thì Đỗ Thanh Hải chắc hơn. Thế gian có hàng triệu triệu con người. Vậy mà đến bước đường cùng, chỉ có hai người có thể trông cậy được. Ngưu Ái Gia bất giác cảm thán. Từ Tẩm Nguyên, Ngưu Ái Gia đi xe khách đường dài tới Hoắc Châu, từ Hoắc Châu đi tàu hỏa tới Thạch Gia Trang, từ Thạch Gia Trang đi xe khách đường dài tới huyện Bình Sơn, Hà Bắc, rồi lại từ phố huyện Bình Sơn đi xe khách liên thôn tới làng của Đỗ Thanh Hải... Mất tất cả ba ngày. Lúc tới đầu làng, tới bờ sông Hô Đà nơi gã và Đỗ Thanh gã lại Hải lần trước ngồi tâm sự, Ngưu Ái Gia lại không muốn gặp Đỗ Thanh Hải. Không muốn gặp không phải vì Đỗ Thanh Hải có vấn đề gì, hay vì lần trước đã xui dại gã, mà vì sắp gặp nhau rồi, nhưng lòng gã vẫn rối như tơ vò, thậm chí, còn rối hơn cả lúc ở Tẩm Nguyên. Rời bỏ Tẩm Nguyên là bởi đau lòng, thế nên gã mới tới nương nhờ Đỗ Thanh Hải. Nhưng khi chuẩn bị gặp, lòng gã còn rối hơn cả ở Tẩm Nguyên. Ngưu Ái Gia biết, gã đã đi sai hướng. Lần này tới tìm Đỗ Thanh Hải khác với lần trước. Ngưu Ái Gia ngồi một mình bên bờ sông Hô Đà suốt một đêm. Nửa đêm khát quá, gã vực nước sông uống đến no. Sáng sớm hôm sau, quay đầu, muốn tới nương nhờ Lý Khắc Trí. Ngưu Ái Gia đi xe khách liên thôn tới phố huyện Bình Sơn, rồi lại đi xe khách đường dài tới Thạch Gia Trang, từ Thạch Gia Trang đi tàu hỏa tới Lâm Phần... Mất tất cả hai ngày rưỡi. Ai ngờ, lúc tới Lâm Phần, lòng gã vẫn rối, thậm chí, còn rối hơn cả lúc ở làng của Đỗ Thanh Hải. Ngưu Ái Gia biết, Lâm Phần cũng không phải là nơi mình có thể nương thân. Lúc này, gã chợt nhớ đến một người đồng đội khác hồi ở bộ đội tên là Tăng Chí Viễn, quê Lạc Lăng, Sơn Đông. Trước đây, hai người từng rủ nhau vào núi Kỳ Liên lấy rau. Khi ấy, nói chuyện với nhau cũng hợp. Trước lúc phục viên, hai người đã để lại điện thoại cho nhau. Cũng vì chẳng còn biết tìm đến ai, Ngưu Ái Gia liền gọi điện thoại cho Tăng Chí Viễn ở ngay ga tàu Lâm Phần. Cứ ngỡ mười năm rồi, số điện thoại chắc đã thay đổi, chỉ là gọi thử xem thế nào. Nào ngờ, số điện thoại tuy đã đổi thật, nhưng trong điện thoại để lại lời nhắn, chỉ cần thêm hai số tám vào trước dãy số cũ. Thêm hai số tám vào đằng trước rồi gọi lại, người nghe máy quả nhiên là Tăng Chí Viễn. Nhận được điện thoại của Ngưu Ái Gia, Tăng Chí Viễn còn xúc động hơn cả gã. Ngưu Ái Gia hỏi Tăng Chí Viễn sau khi phục viên thì làm gì, gã bảo đang buôn táo tàu. Ngưu Ái Gia còn chưa nói chuyện tới Lạc Lăng, Tăng Chí Viễn đã nói:

- Cậu tới Lạc Lăng đi, tớ có chuyện muốn bàn với cậu.

- Chuyện gì thế?

- Một hai câu không thể nói hết được. Phải gặp nhau.

Ngưu Ái Gia bất giác mỉm cười. Vốn là gã có chuyện muốn tìm bạn, không ngờ Tăng Chí Viễn lại có chuyện muốn tìm gã.

- Lúc nào tớ tới chỗ cậu thì tiện?

- Ngay bây giờ, càng sớm càng tốt.

Ngưu Ái Gia lại cười. Hồi ở bộ đội, Tăng Chí Viễn tính tình dềnh dàng. Ai ngờ, sau mười năm, gã đã thay đổi. Ngưu Ái Gia lại mua một vé tàu, từ Lâm Phần quay lộn trở lại Thạch Gia Trang, rồi lại từ Thạch Gia Trang đi xe khách đường dài tới Diêm Sơn, định bụng sau khi tới Diêm Sơn sẽ đổi xe đi Lạc Lăng. Ai ngờ, lúc tới Bạc Đầu, gặp Thôi Lập Phàn làm đậu phụ ở Thương Châu, thế là ở lại Thương Châu. Không chỉ vì Ngưu Ái Gia thích hợp với nghề lái xe, không thích hợp với việc theo Tăng Chí Viễn đi buôn táo, mà vì sau khi tới địa phận Bạc Đầu, lòng gã đột nhiên không rối nữa. Bạc Đầu cách Tẩm Nguyên hơn nghìn dặm đường, nhưng Ngưu Ái Gia cảm tưởng xa hơn nhiều. Lòng không rối nữa, gã liên tĩnh tâm suy nghĩ. Hóa ra, lúc rối lòng, gã không nên tìm đến người quen, mà ở với người lạ vẫn tự tại hơn. Chính vì cái sự nghĩ ấy, nên gã mới theo Thôi Lập Phàn, không tới chỗ Tăng Chí Viễn nữa. Sau khi cùng Thôi Lập Phàn tới Thương Châu, Ngưu Ái Gia liền gọi một cú điện thoại cho Tăng Chí Viễn, bảo gã đang có việc bận, tạm thời chưa thể đi Lạc Lăng được. Tăng Chí Viễn:

- Thế cậu đang ở đâu?

Ngưu Ái Gia không nói mình đang ở Thương Châu, mà bảo:

- Thì tớ vẫn đang ở Tẩm Nguyên

Tăng Chí Viễn có phần thất vọng:

- Bốn, năm ngày rồi mà cậu vẫn chưa lên đường a?

Rồi lại trách:

- Đồng đội cũ với nhau, vậy mà đúng lúc then chốt lại không trông cậy được.

Ngưu Ái Gia không biết Tăng Chí Viễn nói câu “đúng lúc then chốt” là ý gì, chỉ ậm ừ:

- Bận xong vụ này, tớ chắc chắn sẽ tới thăm cậu.

Câu này Ngưu Ái Gia nói thật lòng. Gã muốn ổn định ở Thương Châu Xong, khi nào có thời gian chắc chắn sẽ tới Lạc Lăng thăm Tăng Chí Viễn. Thăm Tăng Chí Viễn không phải chỉ để thăm suông, mà để biết câu “đúng lúc then chốt” mà Tăng Chí Viễn bảo là ý gì.

Thấm thoắt hè qua thu tới, thu qua đông tới, Ngưu Ái Gia ở Thương Châu đã nửa năm. Nửa năm trước, lúc đi xe khách đường dài tới Bạc Đầu, Ngưu Ái Gia để quên chiếc túi da cá trên xe, quần áo nhét hết cả trong túi. Bao nhiêu quần áo mùa thu, mùa đông mặc bây giờ đều do Ngưu Ái Gia mua ở Thương Châu. Nửa năm ở Thương Châu, gã phát hiện ra người Hà Bắc ăn mặn. Nhưng ăn mặn cũng có cái hay của nó, tiết kiệm được tiền ăn. Ở Thương Châu nửa năm, Ngưu Ái Gia làm bạn với hai người. Một là Thôi Lập Phàn - Giám đốc Công ty chế phẩm đậu Tuyết Doanh Ngư. Nhà máy chế phẩm đậu của Thôi Lập Phàn không lớn lắm, có vài gian nhà xưởng, hơn chục công nhân, làm đậu phụ tươi, đậu phụ khô, vỏ đậu phụ, sợi đậu phụ, giò đậu... Thôi Lập Phàn vẫn muốn làm đậu phụ kho xương và đậu phụ thối, bởi cùng là đậu phụ, nhưng chúng lại nhiều hơn. Nhưng phần vì làm những thứ ấy cần phải có nhiều hũ, nhiều lọ, mặt bằng phải rộng, phần vì phải ủ men và cấy khuẩn, làm xong các công đoạn phải mất hai tháng, lâu quá. Còn đậu phụ tươi, đậu phụ khô, sợi đậu phụ và giò đậu làm hôm trước hôm sau đã bán được ngay. Thôi Lập Phàn tính tình nóng vội, không thể đợi được đậu phụ kho tương và đậu phụ thối. Ngoài miệng thì gã bảo làm, nhưng mãi vẫn chẳng làm được. Làm đậu phụ là nghề gia truyền của nhà họ Thôi. Đời bố, đời ông nội Thôi Lập Phàn đều làm đậu phụ ở Thương Châu. Thương hiệu khi xưa là Tuyết Doanh Ngư. Hồi ấy, hiệu đậu phụ Tuyết Doanh Ngư, ngoài đậu phụ tươi ra, còn làm cả đậu phụ kho tương và đậu phụ thối. Đậu phụ thối nhưng không gọi đậu phụ thối, mà gọi là “Thanh Phương”⁴⁸. Theo như Thôi Lập Phàn nói, món “Thanh Phương” của nhà họ Thôi, ngửi thì thôi, nhưng ăn thì thơm và có vị ngọt ở đầu lưỡi. Lúc chế biến, ngoài việc rắc muối và hạt tiêu rất bài bản ra, còn cho thêm một loại gia vị gia truyền của nhà họ Thôi. Đậu phụ tươi nhà họ Thôi trắng phau, vị đượm, lại rắn như gạch, rơi xuống đất mà không vỡ, cho vào miệng cắn miếng nào ra miếng ấy. Theo như Thôi Lập Phàn bảo, nơi nhập đậu tương đều giống nhau, nhưng tất cả bí quyết là ở khâu làm nước cốt, vì thế mà đậu phụ nhà họ Thôi nổi danh ở Thương Châu. Nhờ uy tín lâu năm có từ đời cha ông, các chế phẩm đậu phụ do Thôi Lập Phàn sản xuất ngoài Thương Châu ra, còn được tiêu thụ tại các huyện lân cận như: Bạc Đầu, Nam Bì, Đông Quang, huyện Cảnh, Hà Gián,... thậm chí sang cả Đức Châu, Sơn Đông. Nghe nói, bố và ông nội của Thôi Lập Phàn tính tình điềm đạm, nhưng đến đời gã lại bắt đầu nóng tính. Sau khi quen thân với Thôi Lập Phàn, Ngưu Ái Gia phát hiện ra, gã tuy nóng tính nhưng không đến nỗi xấu bụng. Trên đời này, gã chủ yếu nóng tính với hai chuyện. Một là người khác nói mà không giữ lời. Chẳng hạn như đứa cháu ruột Bạch Văn Sam, trước khi đi, gã đã hỏi nó là xe pháo kiểm tra tốt chưa, nó trả lời tốt rồi, nhưng lúc đi trên đường xe lại hỏng, thế là gã nổi nóng. Hai là rất bảo thủ. Gặp chuyện gì, gã đều phải làm rõ cái lý lẽ trước. Nhưng khi con người thay đổi, lý lẽ thay đổi, Thôi Lập Phàn liền nổi nóng. Thôi Lập Phàn thường bảo, tính gã nóng, nhưng nóng ở cái lý lẽ. Ngưu Ái Gia nghe xong, mỉm cười. Ngưu Ái Gia cũng là người gặp việc gì cũng phải nghĩ cho thông, nhưng 35 năm có mặt trên đời, gã vẫn bị thiệt thòi như thường vì cái tính ấy. Thôi Lập Phàn và Ngưu Ái Gia nói chuyện với nhau lại có vẻ hợp. Lúc cùng Thôi Lập Phàn tới Thương Châu, thấy gã tính tình nóng nảy, Ngưu Ái Gia không biết liệu mình có trụ lại được ở Thương Châu không. Lúc ấy gã đã nghĩ, nếu trụ được thì trụ, còn không trụ được thì lại tới Lạc Lăng. Nhưng khi đã quen thân với nhau, Thôi Lập Phàn thấy Ngưu Ái Gia cũng là người ưa lý lẽ, không những không nổi nóng với gã, mà gặp việc gì lưỡng lự chưa quyết được, Thôi Lập Phàn còn tìm gã để bàn bạc. Xét về tuổi tác, Thôi Lập Phàn hơn Ngưu Ái Gia năm tuổi, gã bắt đầu gọi Ngưu Ái Gia là “chú mày”. Ngưu Ái Gia liền trụ lại ở Công ty chế phẩm đậu Tuyết Doanh Ngư của Thôi Lập Phàn, suốt ngày lái xe chở hàng tới thị trấn Thương Châu, các huyện lân cận và cả Đức Châu, Sơn Đông. Ngưu Ái Gia thích nhất đi Hà Gián, bởi đó có món khoái khẩu của gã là món bánh nướng nhân thịt lừa tên là “cóc ăn mật”.

48. Nghĩa là “thơm dịu”.

Người bạn thứ hai của Ngưu Ái Gia là Lý Côn - chủ một nhà hàng bên đường ở thị trấn Dương Trang huyện Bạc Đầu. Lúc giao hàng từ Thương Châu tới Đức Châu phải đi qua nhà hàng này. Nó không phải nhà hàng nào khác, mà chính là nhà hàng nửa năm trước, Ngưu Ái Gia vì can Thôi Lập Phàn và Bạch Văn Sam mà để mất mất chiếc túi da cá trên chiếc xe khách đường dài. Nhà hàng tên là “Phố ẩm thực ông Lý”. Tiếng là “Phố ẩm thực” nhưng chỉ rộng bằng ba gian nhà, kê bảy, tám chiếc bàn, làm mấy món bình dân như gà viên xào Cung Bảo, thịt thái chỉ sốt cà... Từ Thương Châu giao hàng tới Đức Châu, rồi lại từ Đức Châu quay trở về Thương Châu, Ngưu Ái Gia đã ăn ở Phố ẩm thực ông Lý mấy bận, nhưng lần nào cũng vội vội vàng vàng, ăn xong là đi ngày. Ba tháng đầu tiên, Ngưu Ái Gia không hề bắt chuyện với Lý Côn, chỉ vô tình nghía lão ta, thấy lão ta dáng tầm thước, để ria mép, dáng chừng 50 tuổi. Ngoài kinh doanh nhà hàng, Lý Côn còn theo bạn đi buôn lông thú, nên có lúc ở nhà hàng, có lúc không. Hôm ấy, Ngưu Ái Gia lại tới Đức Châu giao đậu phụ. Lúc đi trời nắng, nhưng xe cộ đi lại nhiều, đã thế, địa phận Ngô Kiều có một đoạn đang sửa đường, nên đi mất một ngày. Ngưu Ái Gia nghỉ lại Đức Châu một ngày. Đêm hôm ấy, thời tiết thay đổi. Hôm sau về Thương Châu, trời tuyết to. Lúc đầu còn ấm áp, nhưng khi tuyết rơi trên đường dây nửa đốt ngón tay, thì trời mỗi lúc một lạnh. Trên đường, xe cộ thưa thớt, nhưng đường trơn, bánh xe bị trượt, đành phải đi rất chậm. Mới nửa buổi chiều mà trời đã sâm sẩm tối, tuyết mỗi lúc một to. Lại có thêm gió Bắc. Bật đèn pha lên, những bông tuyết nhảy múa trong luồng sáng đèn. Tầm nhìn tối đa chỉ được hai mét, khó khăn lắm mới tới được thị trấn Dương Trang huyện Bạc Đầu. Ngưu Ái Gia sợ xe bị trượt xuống mương, không dám chạy tiếp, liền lái xe vào Phố ẩm thực ông Lý, định bụng đợi hết tuyết hoặc ngớt tuyết mới đi tiếp. Tuyết lớn, nên Phố ẩm thực chẳng có lấy một thực khách. Ông Lý khoác chiếc áo lông chồn, đang đứng trước cửa nhà hàng nhìn tuyết. Ngưu Ái Gia đỗ xe, phủi tuyết bám trên người rồi bước vào nhà hàng. Một cô gái trẻ chừng 24, 25 tuổi, mắt hạt hạnh, Sống mũi cao, môi vểnh, người béo, ngực to đang ngồi tính toán sau bàn quầy. Ngưu Ái Gia đã từng trông thấy cô ta, ngỡ là con gái hoặc con dâu ông Lý, nên chẳng mấy để ý. Ngưu Ái Gia vừa lạnh vừa đói, gã gọi một bát canh chua cay và một suất mỳ xào. Trong lúc chờ món, gã cúi đầu hút thuốc. Vừa hút xong một điếu thuốc, thấy nhân viên phục vụ đã bê ra một đĩa thịt thủ, một đĩa gân bò xào ớt, một đĩa cá rô kho bã rượu, và một nồi nội tạng lừa nấu nấm. Ngưu Ái Gia:

- Tôi có gọi nhiều món thế đâu.

Nhân viên phục vụ chưa kịp nói gì thì Lý Côn đã đi từ trong bếp ra, đặt một chai rượu trắng hiệu Hoành Thuỷ lên bàn:

- Tuyết rơi mỗi lúc một dày, hôm nay không đi được đâu. Cứ yên tâm uống đi.

Ngưu Ái Gia toan nói điều gì đó thì Lý Côn ngăn lại:

- Bữa này tôi mời. Trời tuyết lớn thế này, anh em nhâm nhi với nhau cho vui vẻ.

Ngưu Ái Gia xoa hai tay vào với nhau:

- Bác làm thế em ngại quá.

Lý Côn:

Tôi buôn lông thú, cũng thường xuyên phiêu bạt bên ngoài, có cõng được nhà mình đi theo đâu.

Lý Côn ngồi đối diện với Ngưu Ái Gia, hai người cùng uống rượu. Cô gái ngồi sau bàn quầy sau khi tính toán số sách xong, khóa tủ quầy, rồi đi tới ngồi xuống cạnh Lý Côn. Lúc này, Ngưu Ái Gia mới biết ả là vợ của Lý. Vốn tưởng ả là đàn bà con gái thì không uống được rượu, hóa ra tửu lượng của cả chẳng kém gì Lý Côn và Ngưu Ái Gia. Ba người nói chuyện rôm rả. Lý Côn hỏi Ngưu Ái Gia tên gì, người ở đâu, sao lại tới Thương Châu. Gã đều thật thà trả lời. Lúc nói đến chuyện lúc đầu vốn không định tới Thương Châu, mà đi Lạc Lăng, Sơn Đông, nhưng vì can một vụ đánh nhau ở ngay trước nhà hàng này mà vô tình ở lại Thương Châu, Lý Côn và vợ đều phá lên cười. Kể xong, Ngưu Ái Gia nhất thời chưa biết nói chuyện gì, lại cúi đầu uống rượu. Lúc này, Lý Côn và vợ kể về công việc làm ăn của mình. Cũng chẳng phải chuyện kinh doanh nhà hàng, mà là chuyện buôn lông thú. Chỉ vì một câu không đúng ý nhau, hai vợ chồng lại to tiếng, từ chuyện làm ăn xọ sang chuyện gia đình. Do không thạo việc buôn lông thú, cũng không rõ hoàn cảnh gia đình họ, nên Ngưu Ái Gia nghe không hiểu hai vợ chồng đang cãi cọ chuyện gì. Điều làm Ngưu Ái Gia cảm thấy buồn cười là, hai vợ chồng họ cãi nhau mà không ngại người ngoài. Phần vì nghe chẳng hiểu chuyện gì, phần vì lúc vợ chồng người khác to tiếng với nhau, Ngưu Ái Gia ngại nói chêm vào, nên gã cứ lầm lũi uống rượu. Gã nghĩ bụng, Lý Côn đa 50 tuổi mà lấy một cô vợ chỉ 24, 25 tuổi tác chênh nhau cả một thế hệ, khó tránh khỏi nói năng không hợp nhau. Nhưng lại nghĩ đến lão Tô, chủ cửa hàng tắm ở phố Bắc huyện Tẩm Nguyên, Sơn Tây. Sau khi vợ mất, lão Tô - lúc ấy đã 52 tuổi - lấy một cô vợ trẻ 25 tuổi, ấy thế mà hai vợ chồng rất hạnh phúc. Đi đâu cũng thấy hai vợ chồng cặp kè bên nhau. Thế mới biết, phàm là mọi việc đều không thể dùng một tiêu chuẩn cố định để đánh giá. Trước đây, Ngưu Ái Gia chán ngấy chuyện cãi vã, bởi hồi nhỏ, ngày nào gã cũng phải chứng kiến cảnh bố mẹ cãi nhau. Sau này lấy Bàng Lệ Na, hai vợ chồng chẳng mấy khi cãi nhau, nhưng sự không cãi nhau này lại không phải là sự cãi nhau kia. Vì hai người chẳng có chuyện gì để nói với nhau nên mới chẳng có chuyện gì để cãi vã. Chính vì không có gì để nói, nên gã mới luôn phải cố gợi chuyện, nói với Bàng Lệ Na những lời dễ nghe. Sau này, xảy ra chuyện Bàng Lệ Na, Ngưu Ái Gia thiếu chút nữa thì gây ra án mạng. Bây giờ, nghe hai vợ chồng Lý Côn cãi nhau, Ngưu Ái Gia bất giác cảm thấy có phần ấm cúng. Ăn xong, tuyết vẫn chưa có vẻ gì là sẽ tạnh, gã liền vào phòng khách nghỉ. Trước lúc ngủ vẫn nghe thấy tiếng hai vợ chồng Lý Côn cãi nhau ở nhà ngoài, Ngưu Ái Gia bất giác lắc đầu mỉm cười. Sáng hôm sau, trời quang mây tạnh, gã lại đánh xe về Thương Châu. Kể từ bận ấy, lần nào từ Thương Châu tới Đức Châu hay từ Đức Châu về Thương Châu, gã cũng đều rẽ vào nhà hàng của Lý Côn ăn cơm. Lúc này, ăn cơm không đơn thuần vì cái sự ăn cơm, mà vì sự quen: quen người, quen quán, thấy thoải mái hơn trước nhiều. Thêm nữa, Thương Châu là mảnh đất xa lạ, giờ có người quen, lúc lái xe trên đường, lại có thêm phần mong ngóng được gặp lại người quen. Sau khi đã quen thân, thi thoảng Lý Côn cũng nhờ Ngưu Ái Gia nhân tiện chuyến xe chở giúp bia, thuốc lá, thịt và rau từ Thương Châu hoặc Đức Châu tới quán. Lần nào Ngưu Ái Gia cũng vui vẻ nhận lời, không một chút câu nệ.

Thấm thoắt đã lại đông qua xuân tới. Hôm ấy, Ngưu Ái Gia lại chở đậu phụ tới Đức Châu. Giao đậu phụ xong, trên đường về, két nước xe bị hỏng, nước rỏ tí tách. Ngưu Ái Gia mở nắp ca-bô để sửa, loay hoay mãi vẫn không được. Đã thế, tay còn bị kẹp chảy máu. Chiếc xe của Thôi Lập Phàn chạy đã hơn 30 vạn cây số, đã đến lúc báo huỷ. Ngưu Ái Gia xẻ miếng vải buộc chỗ tay bị thương lại. Thấy xe chưa thể sửa ngay được, Ngưu Ái Gia liền đổ đầy nước vào két rồi đi tiếp. Cứ đi được một đoạn lại dừng xe thêm nước một lần. Cuối cùng cũng đến được Phố ẩm thực ông Lý. Ngưu Ái Gia lại mở nắp ca-bô để đổ nước vào két. Chợt thấy lỗ thủng ở két nước bị toạc to hơn, vừa đổ đầy nước thì “ròa” một cái, nước chảy hết xuống đất, Ngưu Ái Gia không dám lái tiếp sợ làm cháy động cơ. Gã lau tay rồi vào quán. Hôm ấy Lý Côn đi buôn lông thú không có quán, còn vợ đang ngồi trước tủ quầy tính toán số sách. Mấy tốp khách qua đường đang ăn cơm trong quán. Sau khi đã thân hơn, Ngưu Ái Gia biết vợ Lý Côn tên là Chương Sở Hồng. Lý Côn người Bạc Đầu, nhưng Chương Sở Hồng là người Trương Gia Khẩu. Hai người quen nhau khi ông Lý tới đó buôn lông thú. Về nhà, Lý Côn bỏ vợ để lấy Chương Sở Hồng. Ả ít tuổi hơn Ngưu Ái Gia, nhưng vì Lý Côn hơn tuổi Ngưu Ái Gia, nên gã vẫn gọi ả là “bà chị”. Lần nào gọi, Chương Sở Hồng cũng lườm gã một cái rồi cười ngặt nghẽo. Thấy ả cười, gã cũng cười bẽn lẽn. Ngưu Ái Gia vào trong quán bảo:

- Bà chị ơi, két nước xe bị hỏng, em phải đi một mình về Thương Châu, cho em quẳng chiếc xe ở đây nhé.

Lại tiếp:

- Ngày mai em mang két nước mới đến.

Chương Sở Hồng đang bận tính toán số sách, không ngẩng đầu lên:

- Ừ.

Ngưu Ái Gia ra ngoài quán tới bên đường để bắt xe khách đường dài. Lúc này đã là sáu giờ chiều. Ngày thường, giờ này vẫn còn một chuyến xe khách đường dài đi Thương Châu. Nhưng gã đợi đến tám giờ tối vẫn không thấy chiếc đâu cả. Gã đoán, chiếc xe một là đã đi qua từ lâu, hai là vẫn chưa tới nhưng bị hỏng giữa đường. Gã lại đành phải quay lại Phố ẩm thực ông Lý. Nhìn qua cửa sổ thấy khách khứa trong quán đang đông, bia rượu râm ran, gã ngại vào trong làm phiền chủ quán, liền ngồi xuống gốc hòe ngoài quán hút thuốc. Hôm ấy đúng hôm Rằm, mặt trăng tròn vành vạnh đang nhích dần lên cao. Mỗi khi có làn gió nhẹ thoảng qua, bóng cây hòe lại rung rinh dưới chân, lóng lánh. Nhìn trăng, gã chợt thấy nhớ nhà, vậy mà đã được gần một năm rồi đấy. Gọi là nhớ nhà, nhưng cũng chẳng nhớ đến ai khác ngoài cô con gái Bách Tuệ và mẹ gã là Tào Thanh Nga. Kể từ khi tới Thương Châu, hàng tháng, gã gửi tiền về nhà một lần. Gã gửi 3/4 số lượng, chỉ giữ 1/4 lại để tiêu. Nửa tháng gã lại gọi điện về nhà một lần. Hồi còn ở huyện Tẩm Nguyên, lúc hai mẹ con ngồi với nhau, mẹ thường tâm sự với gã, toàn những chuyện xảy ra từ 50, 60 năm trước, lần nào cũng đến nửa đêm. Giờ chuyển sang điện thoại, hai mẹ con lại chẳng có gì để nói. Xem ra, nói chuyện trực tiếp với gọi điện thoại là hai chuyện khác hẳn nhau. Lần nào nói chuyện điện thoại, gã cũng đều hỏi một câu giống nhau:

- Mẹ! Mẹ và Bách Tuệ có khỏe không ạ?

Mẹ gã cũng trả lời một câu giống nhau:

- Khỏe. Con thế nào?

- Con khỏe ạ.

Rồi cúp máy. Lúc ra đi, gã nói với mẹ là tới Bắc Kinh. Nhưng trong điện thoại, gã nói với mẹ là tới Thương Châu. Sở dĩ tới Thương Châu là vì ở Thương Châu kiếm tiền khá hơn ở Bắc Kinh. Trong điện thoại, gã không hỏi han gì Bàng Lệ Na, mẹ gã cũng chẳng nhắc đến ả. Bẵng đi một thời gian dài không hỏi, thành ra, Có đôi khi muốn hỏi, nhưng lại không tiện mở miệng. Sắp một năm rồi, không biết ả ta giờ này ra sao. Một đêm, gã nằm mơ thấy rất nhiều người đang đứng xếp hàng để chen vào một cánh cửa, gã cũng lẫn ở trong đám đông ấy. Đang chen, chợt trông thấy Bàng Lệ Na ở đằng xa. Gã quên béng mất chuyện Bảng Lệ Na, dường như hai người vẫn đang sống với nhau, gã hét toáng lên:

- Em ơi mau lên. Kẻo không kịp!

Bàng Lệ Na len qua đám đông để đến với gã. Lúc tới trước mặt, lại không phải Bàng Lệ Na, mà là tay Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á phố Tây phố huyện Tẩm Nguyên. Bao nhiêu thù mới hận cũ trào lên lồng ngực, gã rút ra một con dao cạo, đâm một nhát vào tim Tiểu Tưởng. Ngưu Ái Gia giật mình tỉnh dậy, người vã mồ hôi. Giờ nhớ lại giấc mơ ấy, gã bất giác lắc đầu thở dài. Xem ra, sự việc chưa thật sự trôi qua, mà vẫn tích tụ trong lòng gã, càng lúc càng dày. Từng tốp khách lần lượt đi ra, Ngưu Ái Gia liền bước vào trong quán. Thấy gã đi vào, Chương Sở Hồng ngạc nhiên:

- Sao anh vẫn ở đây à?

Ngưu Ái Gia kể lại nguyên do cái sự vẫn nán lại đây.

Nghe xong, Chương Sở Hồng lại cười, bảo:

- Vừa may tôi vẫn chưa ăn gì. Tôi với anh uống rượu nhé.

Rồi bảo đầu bếp làm mấy món nhắm. Tính toán sổ sách, khóa ngăn kéo tủ quầy xong, Chương Sở Hồng tới ngồi uống rượu với gã. Lúc này đã là mười giờ tối, cánh đầu bếp, nhân viên phục vụ trong quán đều sống ở mấy làng xung quanh. Thấy hết khách, bọn họ đã về nhà từ lâu. Trong quán chỉ còn lại Ngưu Ái Gia và Chương Sở Hồng. Trước đây, lúc gã uống rượu trong quán còn có Lý Côn, cả ba cùng uống rượu, còn uống rượu riêng với Chương Sở Hồng như thế này, đây là lần đầu tiên kể từ khi gã quen biết vợ chồng Lý Côn. Lúc đầu, hai người còn cảm thấy ngượng ngập, nhưng càng uống, càng nói, hai người càng thấy hợp nhau. Đầu tiên, hai người kể về quê mình. Chương Sở Hồng kể về giống lừa và Đại Cảnh Môn ở Trương Gia Khẩu. Ngưu Ái Gia kể về Hồng Vĩnh Tế, Lựu Lâm Y ở Sơn Tây. Tiếp đấy, hai người kể về bạn thân của nhau. Chương Sở Hồng kể về một người bạn hồi trung học ở Trương Gia Khẩu tên là Từ Mạn Ngọc. Hai người chơi thân với nhau mười năm liền, không chuyện gì là không tâm sự. Chuyện Chương Sở Hồng lấy Lý Côn, bố mẹ ả đều không đồng ý. Mẹ ở thiếu chút nữa thì tự tử bằng khí gas. Nhưng sau khi bàn bạc với Từ Mạn Ngọc, ả vẫn cương quyết lấy Lý Côn. Lúc đầu, Từ Mạn Ngọc mở một hiệu làm đầu ở Trương Gia Khẩu, lấy tên là “Salon tóc Khuynh Thành”, thu nhập cũng khá. Nhưng cô ta không thỏa lòng tham, bỏ lại hiệu Salon tóc Khuynh Thành, theo bạn tới Bắc Kinh làm ăn, kể từ đó bặt vô âm tín. Kể xong, Chương Sở Hồng hỏi Ngưu Ái Gia:

- Bạn thân của anh là ai?

Ngưu Ái Gia nghĩ ngợi giây lát rồi nói:

- Anh Lý Côn đấy thôi.

Ngưu Ái Gia nhổ toẹt một bãi nước miếng rồi nói:

- Vốn tưởng anh là người thật thà, hóa ra cũng chẳng phải. Ngưu Ái Gia cười ngượng nghịu rồi lại nghĩ một lượt xem ai là bạn thân mình. Nếu nói bạn thân nhất, thì không phải Lý Côn, cũng chẳng phải Thôi Lập Phàn, không phải Phùng Văn Tu ở Tẩm Nguyên. Trước khi rời bỏ Tẩm Nguyên, gã và Phùng Văn Tu đã triệt để cắt đứt quan hệ. Cũng chẳng phải Lý Khắc Trí ở Lâm Phần. Tăng Chí Viễn ở Lạc Lăng, Sơn Đông cũng chẳng phải nốt. Suy đi tính lại, thì người bạn thân nhất của gã vẫn là Đỗ Thanh Hải ở huyện Bình Sơn, Hà Bắc. Nhưng Đỗ Thanh Hải cũng không còn là Đỗ Thanh Hải của khi xưa. Hồi bộ đội, Đỗ Thanh Hải là người bạn rất đáng tin cậy, nhưng sau vài năm chia tay, gã ta lại bắt đầu xui dại Ngưu Ái Gia. Kể xong những chuyện ấy, thì hết già nửa chai rượu, hai người bắt đầu chuếnh choáng. Chợt Chương Sở Hồng bật khóc, kể về chuyện giữa ả và Lý Côn, Hồi hai người mới quen nhau, trên đời này chẳng có đôi nào nói chuyện hợp nhau như họ. Nếu không, một cô gái mới mơn mởn 20 tuổi đầu như ả chẳng bao giờ lại bất chấp sự phản đối của cả bố cả mẹ, đi lấy một lão già hơn 50 tuổi, rồi bỏ Trương Gia Khẩu tới Bạc Đầu như này. Chuyện có bàn bạc với Từ Mạn Ngọc hay không chỉ là thứ yếu. Chương Sở Hồng lấy Lý Côn năm 4 22 tuổi. Không ngờ, mới sau có hai năm, hai người đã lại nói chuyện không hợp nhau.

Thấy Chương Sở Hồng tâm sự ruột gan với mình, Ngưu Ái Gia cũng xúc động, đem kể cho Chương Sở Hồng nghe chuyện gã với Bàng Lệ Na. Nhưng chuyện giữa gã và Bàng Lệ Na phức tạp, dài dòng hơn chuyện giữa Chương Sở Hồng và Lý Côn. Nhưng nếu không nói, chỉ có hai người với nhau, đêm sẽ rất dài. Ngưu Ái Gia bèn mở máy, kể tất tật từ đầu chỉ cuối câu chuyện của mình, từ nguyên nhân ban đầu cho tới kết quả về sau. Nếu không phải vì Bàng Lệ Na, thì gã cũng đã không phiêu dạt tới Thương Châu xa lắc xa lơ như thế. Kể xong, Ngưu Ái Gia cũng khóc. Kể từ lúc rời bỏ Tẩm Nguyên tới Thương Châu đến nay, chưa bao giờ Ngưu Ái Gia nói nhiều như thế. Nói xong, thấy trong lòng sảng khoái hơn rất nhiều. Chuyện không kể cho người khác, giờ đã kể cho Chương Sở Hồng nghe. Mà đâu chỉ có kể, còn cả khóc. Khóc xong, cả hai cùng cảm thấy ngượng nghịu. Chương Sở Hồng lại chuyển đề tài:

- Hồi tôi ở Trương Gia Khẩu có béo thế này đâu, vậy mà sau khi đến Bạc Đầu, lên cân rõ lắm.

- Hồi ở Trương Gia Khẩu, bà chị gầy cỡ nào?

Chương Sở Hồng đứng lên đi vào phòng trong rồi mang ra một tấm ảnh đưa cho Ngưu Ái Gia xem. Trong ảnh, Chương Sở Hồng quả nhiên rất gầy. Nhưng chỉ là dáng gầy, chứ còn bộ ngực thì vẫn căng nở như bây giờ. Lúc này, Chương Sở Hồng bảo:

- Anh có biết vì sao hôm nay tôi uống rượu với anh không?

- Vì sự tình cờ.

- Cũng đúng là tình cờ thật. Hôm nay là sinh nhật tôi.

Ngưu Ái Gia giật mình, vội đứng lên:

- Xin chúc bà chị sinh nhật vui vẻ!

Chương Sở Hồng nhổ một bãi nước miếng rồi lấy tay xoa nhẹ đầu gã. Ngưu Ái Gia vốn nhát gan, nhưng vì đã nốc nhiều rượu nên trở nên liều lĩnh. Gã đặt bức ảnh xuống rồi bất thình lình ôm chặt lấy Chương Sở Hồng. Gã những tưởng ả sẽ đẩy gã ra. Nếu như thế, gã sẽ nói đùa một câu để xí xóa. Nhưng Chương Sở Hồng không đẩy gã ra, mà mặc cho gã ôm và vuốt ve bờ lưng ả. Ngưu Ái Gia lại kéo Chương Sở Hồng vào phòng trong, những tưởng ả sẽ đẩy gã ra, nhưng ả để mặc gã. Vào đến phòng trong, Ngưu Ái Gia đè nghiến Chương Sở Hồng xuống giường, rồi cởi quần áo ả, cởi quần áo mình, cởi nịt ngực ả, sờ nắn bầu vú căng nở. Chợt Chương Sở Hồng đẩy gã ra. Ngưu Ái Gia tưởng Chương Sở Hồng sẽ mặc quần áo, nhưng ả vẫn để nguyên tấm thân trần truồng đi pha một chậu nước ấm rồi bảo Ngưu Ái Gia bưng chậu nước, để ở lấy nước ấm rửa ráy thứ của quý của gã. Rửa xong lau khô, Chương Sở Hồng ngồi thụp xuống, ngậm mút của quý của Ngưu Ái Gia. Đã gần một năm nay Ngưu Ái Gia không động chạm đến da thịt đàn bà, cơ thể gã ngay lập tức như tan ra. Hai người vần vò trên giường ba tiếng đồng hồ. Chương Sở Hồng rên to đến độ bao nhiêu chậu chum trong phòng đều có tiếng vọng lại. Mồ hôi Ngưu Ái Gia vã ra như tắm. Ánh trăng rọi thẳng lên giường, nóng bức không kém mặt trời. Ngưu Ái Gia tuy là trai đã có vợ, nhưng đây là lần đầu tiên gã biết thế nào là đàn bà. Trước đây, lúc gã và Bàng Lệ Na làm chuyện ấy trên giường, Bàng Lệ Na cứ nhắm tịt mắt lại, từ đầu chí cuối không có lấy một âm thanh. Còn bây giờ, lúc Chương Sở Hồng kêu rên, mắt ả mở to, càng rên, mắt mở càng to, làm gã cảm thấy chưa bao giờ được hưng phấn như thế. Gã chợt cảm thấy mình có duyên với quán ăn này. Khi xưa, ở tại nơi này, gã đã đánh mất một chiếc túi da cá. Còn bây giờ, cũng tại nơi này, gã lại được một người đàn bà. Lúc hai người làm xong chuyện ấy, trời đã tờ mờ sáng. Lúc này, Ngưu Ái Gia đã tỉnh rượu, mồ hôi bắt đầu lặn vào trong, tâm trạng cũng bắt đầu nơm nớp, đồng thời, gã cảm thấy không phải với bạn mình là Lý Côn. Chương Sở Hồng đọc được tâm tư của Ngưu Ái Gia, liền giải vây giúp gã:

- Lúc đi buôn lông thú, lão ấy cũng lang chạ ở ngoài.

- Sao em biết?

- Cái của nợ của lão ấy bị bệnh, em không dám động vào. Ngưu Ái Gia ngẩn người. Lúc này gã mới hiểu vì sao khi nãy Chương Sở Hồng rửa ráy kỳ cọ cái của quý của gã. Và cũng hiểu lý do vì sao Chương Sở Hồng và Lý Côn thường ngày hay cãi nhau. Trông thì cứ tưởng là cãi nhau vì chuyện khác, nhưng cái gốc rễ lại là ở chuyện này. Đồng thời, gã cũng biết rằng, Chương Sở Hồng bạo gan hơn gã. Nhưng càng như thế, Ngưu Ái Gia càng sợ. Nếu quan hệ giữa Chương Sở Hồng và Lý Côn tốt đẹp, thì chuyện này sẽ nhanh chóng qua đi, nhưng khi vợ chồng họ đã trục trặc ngay từ gốc thế này, thì Ngưu Ái Gia chẳng khác gì chọc vào tổ ong. Cái sự sợ không phải là sợ tổ ong này sẽ đốt người, mà là trong lòng gã vốn đã có một cái tổ ong vì Bàng Lệ Na, giờ lại thêm một cái nữa, sức gã không thể nào chịu nổi. Hôm sau về tới Thương Châu, Ngưu Ái Gia hạ quyết tâm cắt đứt với Chương Sở Hồng. Nhưng gã vẫn còn chiếc xe tải đang quẳng ở Phố ẩm thực ông Lý. Vác két nước mới quay lại lấy xe, cuối giờ chiều thì tới nơi, nhưng Ngưu Ái Gia không dám vào trong quán, mà trốn ở thửa ruộng bên rìa đường. Năm nay, thửa ruộng ấy không trồng rau cải, mà chuyển sang trồng ngô. Ngô mọc chưa cao lắm. Gã ngồi xổm trong ruộng ngô hút thuốc. Cứ thế đợi cho tới nửa đêm. Mặt ruộng ngổn ngang đầu mẩu thuốc lá. Lúc này, gã mới lẻn vào Phố ẩm thực ông Lý, mở nắp ca-bô xe, miệng ngậm đèn pin bắt đầu thay két nước. Thay một két nước mắt hai tiếng đồng hồ, vậy mà gã tịnh không phát ra một tiếng động nào. Thế mới biết, bất kể là việc gì, chỉ cần dụng tâm thì việc không thể cũng có thể biến thành có thể. Xong xuôi, gã nhảy lên xe, nổ máy, rồi vù ga phóng đi như chảo chớp, cứ như thể trộm xe. Sau đấy nửa tháng gã không dám bén mảng tới Bạc Đầu. Từ Thương Châu tới Đức Châu, hay từ Đức Châu về Thương Châu, gã đều tìm cách tránh phải đi ngang qua Phố ẩm thực ông Lý, kể cả là phải vòng vèo mua đường. Nhưng chính bởi cái sự tránh ấy, mà lòng gã càng nhớ nhung. Ở Thương Châu nhớ. Ở Nam Bộ nhớ. Ở Đông Quang nhớ. Ở huyện Cảnh nhớ. Ở Hà Gián nhớ. Ở Đức Châu nhớ. Không lái xe nhớ. Lái xe cũng nhớ. Chỗ ấy của Chương Sở Hồng rất rậm rạp, như thể đám cỏ dại um tùm. Giữa đám cỏ ấy là một vũng nước trong. Cũng không phải chỉ nhớ mỗi đám cỏ và vũng nước ấy, mà khắp thân thể, từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài, ngóc ngách, bộ phận nào cũng nhớ. Cũng chẳng phải chỉ nhớ mỗi thân thể, mà dáng đi, giọng nói cũng nhớ. Kể từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, gã chưa bao giờ nhớ ai cồn cào đến thế. Sau nửa tháng, không thể nhịn được nữa, Ngưu Ái Gia lại mò đến. Lại đúng lúc Lý Côn vắng nhà. Ban đêm lại chỉ còn lại hai người là Ngưu Ái Gia và Chương Sở Hồng. Chương Sở Hồng nhổ một bãi nước miếng:

- Cứ tưởng anh to gan lớn mật lắm, hóa ra nhát như cáy

Ngưu Ái Gia không nói gì. Chương Sở Hồng:

- Thế sao còn đến làm gì?

Ngưu Ái Gia túm chặt chỗ ấy của ả, rồi lôi tuột ả vào phòng trong. Nửa tháng liền không gặp, hai người càng như củi khô nỏ lửa. Kể từ bận ấy, bất kể là từ Thương Châu tới Đức Châu, hay từ Đức Châu về Thương Châu, lần nào Ngưu Ái Gia cũng ghé vào Phố ẩm thực ông Lý. Nhưng cái sự ghé vào bây giờ lại khác với sự ghé vào khi xưa. Có lúc, chẳng phải tới Đức Châu giao đậu phụ, mà là tới Nam Bộ, Đông Quang, huyện Cảnh, nhưng gã vẫn cố tình mua đường để được tới Phố Ẩm thực ông Lý ven đường quốc lộ chạy qua thị trấn Dương Trang huyện Bạc Đầu. Lúc tới Phố ẩm thực ông Lý, khi thì Lý Côn có nhà, khi thì không. Lúc Lý Côn ở nhà, Ngưu Ái Gia liền như trước đây, vẫn gọi Chương Sở Hồng là “bà chị”, Chương Sở Hồng vẫn cười ngặt cười nghẽo. Lý Côn thấy cái sự cười ấy vẫn giống với trước đây, nhưng gã và Chương Sở Hồng lại biết rằng nó đã khác. Lúc Lý Côn không có nhà, Ngưu Ái Gia liền qua đêm ở Phố ẩm thực ông Lý. Ở với nhau không chỉ vì cái sự ngủ, mà còn vì cái sự nói chuyện hợp. Cũng chẳng phải vì cái sự nói chuyện, mà vì cái sự cuồng nhiệt lúc bên nhau, vì cái không khí và hương vị lúc cuồng nhiệt. Có đêm, hai người cuồng nhiệt tới ba bận. Cuồng nhiệt xong vẫn chưa ngủ ngay, mà còn ôm nhau nói chuyện. Có những chuyện Ngưu Ái Gia không thể nói với người khác, nhưng lại có thể nói với Chương Sở Hồng. Có những chuyện lúc ở với người khác không nghĩ ra, nhưng lúc ở với Chương Sở Hồng lại nghĩ ra. Hai người có chung một cung cách nói chuyện, chẳng giống bất kỳ ai. Hai người nói chuyện vui, cũng nói cả chuyện không vui. Nói chuyện với người khác, chuyện vui nói thành chuyện vui, chuyện không vui nói thành chuyện buồn. Thế nhưng, lúc Ngưu Ái Gia và Chương Sở Hồng nói chuyện với nhau, chuyện không vui cũng có thể nói thành chuyện vui. Chẳng hạn, trước đây, Bàng Lệ Na là vết thương lòng của Ngưu Ái Gia, hễ động vào là đau. Lần đầu tiên kể với Chương Sở Hồng chuyện đó, gã thậm chí còn khóc. Bây giờ, nhắc lại chuyện cũ, giả như có nói tới Bàng Lệ Na, thì trong khẩu khí của gã và Chương Sở Hồng Bàng Lệ Na đã trở thành một đề tài của quá khứ. Khi đã có được Chương Sở Hồng, Ngưu Ái Gia thay đổi triệt để thái độ và cách nhìn nhận về Bàng Lệ Na. Hai người không chỉ nói đến Bàng Lệ Na, mà còn nói đến chuyện trước khi đến với Lý Côn, Chương Sở Hồng đã có mấy người bạn trai. Lần đầu tiên Chương Sở Hồng làm chuyện ấy là với ai? Có đau không? Có ra máu không? Chương Sở Hồng đều kể tất tật cho Ngưu Ái Gia nghe. Ả cũng hỏi Ngưu Ái Gia đã làm chuyện ấy với mấy người đàn bà. Ngưu Ái Gia bảo, ngoài Bàng Lệ Na ra, thì là Chương Sở Hồng. Chương Sở Hồng liền siết chặt gã vào lòng. Nói xong một chuyện, chuẩn bị ngủ, một người lại bảo:

- Mình nói chuyện khác đi.

Người kia liền bảo:

- Ừ. Nói thì nói.

Lúc này, Ngưu Ái Gia chợt có cảm giác mình đã biến thành gã Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á ở phố Tây phố huyện Tẩm Nguyên, còn Chương Sở Hồng trở thành Bàng Lệ Na. Khi xưa, lúc vợ Tiểu Tưởng là Triệu Hân Đình rình bắt đôi gian dâm nhà nghỉ Xuân Huy, cũng nghe thấy Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na nói với nhau những lời như thế.

Một lần, lúc đang nằm trên giường nói chuyện, Chương Sở Hồng chợt bảo:

- Anh này, em chỉ muốn lúc nào cũng được ở bên anh thôi, anh đưa em rời khỏi đây nhé.

Ngưu Ái Gia ngẩn người:

- Rời đây thì biết đi đâu?

- Đi đâu cũng được, chỉ cần rời khỏi nơi đây.

Khi xưa, Ngưu Ái Gia bỏ Tẩm Nguyên, Sơn Tây tới Hà Bắc là để lẩn tránh nỗi phiền muộn ở Tẩm Nguyên. Bây giờ, Chương Sở Hồng lại đòi bỏ Bạc Đầu, Hà Bắc đến một nơi khác. Ngưu Ái Gia biết, chuyện này đã lại biến thành một chuyện khác. Nếu là một tháng trước đây, khi biến thành chuyện khác, Ngưu Ái Gia sẽ sợ. Nhưng sau một tháng, gã đã thay đổi, kể cả chuyện này có biến thành một chuyện khác thì gã cũng chẳng sợ. Năm xưa, khi Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, Tiểu Tưởng sợ quá, so cổ rụt vòi, bỏ rơi Bàng Lệ Na. Nếu là một tháng trước đây, Ngưu Ái Gia cũng sẽ là một gã Tiểu Tưởng. Nhưng sau một tháng, Ngưu Ái Gia lại là Ngưu Ái Gia. Gã cũng không biết được rằng, sau một tháng, bản thân gã đã lại biến thành một con người khác. Ngưu Ái Gia bảo:

- Để anh về Thương Châu tính toán xem thế nào, rồi chúng mình sẽ đi.

Chương Sở Hồng ôm chặt gã vào lòng:

- Nếu anh dám đưa em đi, thì em có một câu muốn nói với anh.

- Câu gì?

- Sau này, em sẽ nói cho anh biết.

Ngưu Ái Gia quay về Thương Châu, bắt đầu tính toán xem sẽ đưa Chương Sở Hồng trốn đi đâu. Suy đi tính lại chỉ có ba nơi có thể đi. Một là tới Lạc Lăng, Sơn Đông tìm Tăng Chí Viễn. Hai là tới huyện Bình Sơn, Hà Bắc tìm Đỗ Thanh Hải. Ba là tới Lâm Phần, Sơn Tây tìm Lý Khắc Trí. Lúc đầu nghĩ, thấy ba nơi ấy đi nơi nào cũng được. Nhưng sau nghĩ kỹ, lại thấy không ổn. Một mình Ngưu Ái Gia đi thì ổn, nhưng mang theo cả Chương Sở Hồng thì không ổn. Lúc này mới biết, những nơi gã có thể nương náu trên đời này sao ít ỏi thế. Đang lúc do dự thì một câu nói của Thôi Lập Phàn - ông chủ Công ty chế phẩm đậu Tuyết Doanh Ngư - làm Ngưu Ái Gia bừng tỉnh. Chuyện Ngưu Ái Gia và Chương Sở Hồng, Lý Côn không phát hiện ra, nhưng Thôi Lập Phàn lại nhận ra Ngưu Ái Gia có điều gì đó không bình thường. Hôm ấy, gã tới huyện Đông Quang giao đậu phụ, Thôi Lập Phàn cũng đi theo để lấy tiền hàng. Ngưu Ái Gia lái xe, Thôi Lập Phàn ngồi bên cạnh. Ngưu Ái Gia vẫn mải nghĩ chuyện sẽ cùng với Chương Sở Hồng trốn đi đâu, chẳng nói năng gì. Lúc đi ra khỏi Thương Châu, Thôi Lập Phàn ngắm nghĩa Ngưu Ái Gia:

- Chú mày dạo này có tâm sự gì à?

- Sao anh lại nói thế?

- Hồi chú mày mới tới Thương Châu, mặt mày vàng vọt. Sau một thời gian có tí hồng hào. Bây giờ lại vàng.

Chỉ một câu đã nói trúng tâm bệnh của Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia lặng thinh. Thôi Lập Phàn lại tiếp:

- Trước đây chú mày ít nói, sau nói nhiều, bây giờ lại ít nói.

Đã đến nước này, phần vì bản thân Ngưu Ái Gia đang do dự, không có ai để bàn bạc cùng, phần vì bản thân gã và Thôi Lập Phàn cũng có thể coi là bạn thân, có chuyện gì, hai người thường trao đổi với nhau. Vả lại, thấy Thôi Lập Phàn chẳng quen biết Chương Sở Hồng, cũng chẳng quen biết chồng Chương Sở Hồng là Lý Côn. Ngưu Ái Gia liền đem chuyện gã với Chương Sở Hồng kể cất tật đầu đuôi, ngọn ngành cho Thôi Lập Phàn nghe. Rồi kể đến chuyện Chương Sở Hồng bảo gã đưa ả trốn đi, giờ gã đang do dự. Không ngờ, nghe xong, Thôi Lập Phàn vỗ vai Ngưu Ái Gia đến “bộp” một cái:

- Chú mày ơi, chú mày đại họa đến nơi rồi.

- Sao anh lại bảo thế?

- Đại họa đến nơi không phải ý bảo chuyện cậu quan hệ với cô ta, mà là chuyện cậu muốn đưa cô ta đi.

- Sao lại thế ạ?

- Mang cô ta đi thì dễ, nhưng sau khi đưa cô ta đi rồi, chú mày chỉ muốn chơi bời với cô ta, hay muốn cưới hẳn làm vợ?

- Hồi đầu, em cũng chỉ muốn chơi bời cho vui. Nhưng giờ thì khác, em muốn cưới cô ấy. Chẳng có ai nói chuyện với em hợp như cô ấy cả.

- Cái họa là ở chỗ đó. Nếu chú mày chỉ là chơi bời cho vui rồi bỏ, anh không ngăn cản. Nhưng nếu muốn cưới cô ta, thì chú mày có thể đưa cô ta về quê Tẩm Nguyên được không?

Sống lâu với Thôi Lập Phàn, nên Ngưu Ái Gia cũng mang chuyện của mình với Bàng Lệ Na ra tâm sự với Thôi Lập Phàn. Giờ, chỉ một câu nói, Thôi Lập Phàn đã nói trung tâm bệnh của gã. Ngưu Ái Gia lắc đầu:

- Ở quê em đang rối như canh hẹ. Em còn chưa ly dị vợ, không dám quay về để rước thêm phiền phức.

Thế chú mày định đưa cô ta đi đâu?

- Em đã vắt óc mấy ngày hôm nay mà vẫn chưa nghĩ ra.

Thôi Lập Phàn vỗ hai tay vào nhau:

Thế mới chết! Nếu hai đứa phiêu dạt bên ngoài, thì ngay bây giờ anh có thể nói ngay với chú mày, đó là nước cờ chết. Chú mày thử nghĩ mà xem, chồng cô ta bây giờ đang mở một quán ăn, lại cả buôn lông thú mới nuôi nổi cô ta. Còn chú mày chỉ biết mỗi lái xe, phiêu bạt bên ngoài, nuôi thân chú mày thì được, chứ nuôi hai miệng ăn là vất vả đấy. Khi ấy thì còn nói năng, tâm sự cái nỗi gì?

Ngưu Ái Gia ngẩn tò te. Thôi Lập Phàn:

- Chú mày sở dĩ nói chuyện hợp với cô ta là vì cô ta bây giờ đang được chồng nuôi, chú mày nói nhăng nói quậy thế đếch nào chẳng được. Nhưng khi chú mày phải nuôi cô ta thì sẽ thành cuộc sống đời thường. Đến lúc ấy thì chỉ nói chuyện đời thường được thôi.

Ngưu Ái Gia chợt như bừng tỉnh. Gã đột nhiên hiểu ra, đây mới chính là nguyên nhân khiến cho gã do dự mấy ngày hôm nay. Do dự không phải chuyện sẽ đi đâu mà là chuyện sau khi đi đâu sẽ làm gì. Thôi Lập Phàn:

- Cái mầm họa của chú mày không chỉ có thế.

- Thế còn gì nữa ạ?

- Chết là chết ở hai chữ “do dự”. Một là chú mày phải đưa đi ngay. Hai là chú mày phải cắt đứt với cô ta ngay.

- Sao lại thế ạ? Cô ta

- Khi chuyện đã đến nước hai người phải tính chuyện bỏ đi, thì có nghĩa là cái kim trong bọc đã sắp đến lúc bị lòi ra. Đi đêm một vài lần thì không ai biết, chứ còn nhiều lần ắt sẽ có người biết. Chú mày mà còn do dự nữa là chuyện liên quan đến tính mạng đấy. Chồng cô ta là người bản địa, còn chú mày là người Sơn Tây. Chồng cô ta mà biết chuyện, chẳng lẽ lại để cho chú mày yên chắc?

Ngưu Ái Gia vã mồ hôi lạnh. Năm xưa, khi Bàng Lệ Na và Tiểu Tưởng xảy ra chuyện, thiếu suýt nữa thì Ngưu Ái Gia đã giết người. Về sau không giết người không phải vì Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na không đáng bị giết - khi ấy, đến ngay cả chuyện giết con trai Tiểu Tưởng mà Ngưu Ái Gia còn dám cơ mà, mà vì Ngưu Ái Gia còn có một cô con gái tên là Bách Tuệ. Bây giờ, Chương Sở Hồng và Lý Côn không có con với nhau. Nếu Lý Côn phát hiện chuyện gã với Chương Sở Hồng, thì gã và Chương Sở Hồng đều thành người dưng, chuyện có xảy ra án mạng hay không, thật cũng không dám chắc. Khi một chuyện biến thành chuyện thứ ba, thì Ngưu Ái Gia lại trở về với Ngưu Ái Gia của ngày xưa. Tối hôm ấy, về đến Thương Châu, gã cả đêm không ngủ. Cái sự không ngủ lúc này khác hẳn cái sự không ngủ lúc bên Chương Sở Hồng. Nghĩ tới nghĩ lui, gã không dám đưa Chương Sở Hồng bỏ đi, quyết tâm cắt đứt với ả. Suốt một tuần sau đấy, gã không ngó ngàng gì tới Chương Sở Hồng. Cho dù là đi Đức Châu giao hàng hay từ Đức Châu trở về, gã lại bắt đầu tránh đi qua Bạc Đầu. Nhưng chuyện đã đến nước này thì cái sự cắt đứt hay không cắt đứt không phải một mình Ngưu Ái Gia quyết định mà được. Thấy Ngưu Ái Gia một tuần liền không tới, Chương Sở Hồng liền gọi điện:

- Em đã chuẩn bị xong xuôi hết rồi, sao anh vẫn chưa tới?

Ngưu Ái Gia ấp úng:

- Anh vẫn chưa nghĩ ra là mình nên đi đâu.

Nghe khẩu khí của Ngưu Ái Gia, Chương Sở Hồng biết gã đa chùn lòng:

- Lời vừa nói xong, nước bọt còn chưa khô, sao đã thay đổi nhanh thế?

Ngưu Ái Gia không dám bảo là mình thay đổi, vội nói:

- Có thay đổi gì đâu.

- Nếu thế thì anh đưa em tới đảo Hải Nam.

- Nơi ấy anh chẳng quen một ai cả.

Chương Sở Hồng nổi cáu:

- Nơi có người quen thì tới thế nào được?

Rồi bật khóc ở đầu dây bên kia. Sau đấy, ả liền trở mặt:

- Ba ngày nữa mà anh không tới, thì tôi sẽ mách Lý Côn. Nghe Chương Sở Hồng nói thế, Ngưu Ái Gia càng sợ. Gã muốn trốn khỏi Thương Châu cho xong mọi chuyện, nhưng lại cảm thấy như thế không phải với Chương Sở Hồng, sẽ bị ả xem thường. Bị xem thường cũng chẳng sao, đằng nào từ giờ trở đi gã cũng sẽ chẳng bao giờ gặp lại, vấn đề ở chỗ nếu bỏ đi như thế, sau này nghĩ lại, cả đời gã sẽ cảm thấy mình là thằng hèn. Đang lúc khốn khó thì mẹ gã là Tào Thanh Nga đã cứu gã một bàn thua trông thấy. Anh trai Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Giang gọi điện từ Ngưu Gia Trang, huyện Tẩm Nguyên tới, bảo mẹ gã bị ốm, rất nặng, Ngưu Ái Gia phải về ngay. Nhận điện thoại, cảm giác đầu tiên của Ngưu Ái Gia không phải là lo cho bệnh tình của mẹ, mà thấy cuối cùng đã tìm được cho mình một lý do để rời khỏi Thương Châu. Cúp điện thoại xong, Ngưu Ái Gia tìm Thôi Lập Phàn, nói rõ lý do gã phải rời khỏi Thương Châu. Thôi Lập Phàn vẫn không tin, tưởng gã làm thế để tránh mặt Chương Sở Hồng:

- Cắt đứt rồi thì thôi, việc gì phải ra đi như thế?

Lúc này, Ngưu Ái Gia bắt đầu lo lắng cho bệnh tình của mẹ, gã chẳng buồn giải thích với Thôi Lập Phàn, vội vàng thu dọn hành lý rồi ra bến xe khách đường dài, rời khỏi Thương Châu, Hà Bắc.

8

Bốn ngày sau hôm Ngưu Ái Gia về tới Tẩm Nguyên, Sơn Tây thì mẹ gã là Tào Thanh Nga qua đời. Ngưu Ái Gia còn nhớ, mẹ gã chưa từng ốm nặng bao giờ. Không ngờ lần này để bệnh, bà nằm liệt giường. Trong suốt một tháng nằm liệt giường, bà không cho Ngưu Ái Giang và Ngưu Ái Hà gọi điện báo cho Ngưu Ái Gia. Sau một tháng, Ngưu Ái Giang và Ngưu Ái Hà thấy bệnh tình của mẹ không ổn, mới giấu bà gọi điện cho Ngưu Ái Gia. Lúc Ngưu Ái Gia về tới Tẩm Nguyên, mẹ gã đã được đưa vào bệnh viện ở phố huyện. Lúc đi bệnh viện, bà còn nói chuyện được, nhưng sau khi tới bệnh viện, bà không nói được nữa. Suốt một đời hay chuyện, cuối cùng, lúc này, bà đã không thể nói chuyện tiếp được nữa. Anh trai Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Giang bảo với gã, buổi tối hôm trước khi vào viện, mẹ gã ở nhà nói chuyện suốt đêm. Ngưu Ái Gia:

- Mẹ nói những gì hả anh?

- Chuyện nọ xọ chuyện kia, Cả nhà chỉ mải lo lắng, chẳng rõ mẹ nói gì.

Trong phòng bệnh, bà Tào Thanh Nga đang nằm trên giường. Ngưu Ái Gia ngồi bên trái giường. Ngưu Ái Giang ngồi bên phải giường. Chị gái Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Hương ngồi dưới chân mẹ. Em trai Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Hà đứng góc tường, lẩn mẩn cậy vữa tường. Mũi và cánh tay bà Tào Thanh Nga cơm chi chít những ống. Bà sốt cao, luôn ở tình trạng hôn mê. Một tháng liền chẳng ăn uống được gì, trông bà như bộ xương. Bà nằm trên giường mà chiếc giường trông vẫn phẳng. Mẹ không nói được nữa, bốn anh chị em là Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương, Ngưu Ái Gia và Ngưu Ái Hà cũng bắt đầu không nói. Không nói không phải vì mẹ không còn nói được nữa nên họ cũng ngại nói, hay vì đang lo lắng, mà vì không biết phải bắt đầu nói từ đâu. Bác sĩ bảo, bà Tào Thanh Nga bị ung thư phổi. Kết quả kiểm tra cho thấy, bà mắc bệnh này đã ba, bốn năm. Nhưng trong ba, bốn năm ấy, bà không nói, nên bốn anh chị em Ngưu Ái Gia không ai hay biết. Bác sĩ còn bảo, nếu phát hiện ra từ ba, bốn năm trước, thì còn có thể phẫu thuật cắt bỏ khối u, nhưng bây giờ tế bào ung thư đã di căn, ảnh hưởng đến cột sống, đến thần kinh trung khu, đến nói năng, lại thêm bà Tào Thanh Nga tuổi đã cao, nên bây giờ có phẫu thuật cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa, chỉ có thể dùng thuốc để duy trì sự sống. Đến bữa trưa, Ngưu Ái Hà ở lại phòng bệnh trông mẹ, để đám Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Giang và Ngưu Ái Hương ra quán cơm ở cổng bệnh viện ăn cơm. Đang là buổi trưa, loa phóng thanh đang phát vở tuồng Tấn⁴⁹. Tiếng hát bị gió thổi át đi, nghe bập bõm. Lúc này, Ngưu Ái Giang mới bảo:

49. Tuồng Sơn Tây.

- Bị bệnh đã ba, bốn năm, vậy mà mẹ cương quyết không nói.

Lại tiếp:

- Hồi mấy anh em còn nhỏ toàn bị mẹ đánh. Bây giờ già, mẹ thành ra lại xót con cái.

Một năm không gặp, chị gái Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Hương giờ đã biết hút thuốc. Cô châm một điếu, rồi vừa nhìn Ngưu Ái Gia, vừa bảo:

- Hồi cậu đi bộ đội, chị đã bảo cậu rồi đấy thôi, mẹ thì vẫn cứ là mẹ.

Được vài câu, Ngưu Ái Giang liền cáu bẳn:

- Chẳng thà mẹ nói sớm còn hơn. Nói sớm bệnh còn chữa được, chứ để bệnh tích tụ đến bây giờ, thì mọi người cũng chỉ còn biết lo lắng suông. Thế cũng chẳng ra làm sao cả.

Nếu là mấy năm trước, Ngưu Ái Gia cũng sẽ cảm thấy anh chị mình nói thế là đúng, nhưng bây giờ thì gã lại cho rằng anh chị đã sai. Mẹ gã bị bệnh ba, bốn năm liền mà không nói cho con cái biết thì có thể nói là vì bà thương con cái. Nhưng ngoài cái sự thương ra, còn là sự thất vọng nữa. Con cái đã trưởng thành, nhưng đứa nào cũng mải lo chuyện đứa ấy. Con cả Ngưu Ái Giang thì có cô vợ nay ốm mai tật, suốt ngày thuốc thang. Con thứ Ngưu Ái Hương đã hơn 40 tuổi đầu vẫn chưa có nơi có chốn. Con út Ngưu Ái Hà vừa lập gia đình được một năm, nhưng lấy phải cô vợ đanh đá, lại hay lý sự, hệt như bà Tào Thanh Nga hồi trẻ. Ngưu Ái Hà không hàng phục được ả, chuyện gì cũng bị ả chèn ép. Còn lại người con thứ ba là Ngưu Ái Gia thì phiền phức của gã còn lớn hơn cả đám anh chị em trong nhà. Sáu, bảy năm nay, gã luôn bất hòa với vợ là Bàng Lệ Na. Sau này, Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, gã liền bỏ Tẩm Nguyên tới Thương Châu. Mỗi người con đều có một bộ tâm tư trong bụng, nên bà Tào Thanh Nga dẫu có chuyện cũng chẳng muốn nói ra. Con cái đều không mắn trong cuộc sống, điều này khiến bà Tào Thanh Nga giấu biệt căn bệnh của mình. Hoặc giả, cái sự không nói của bà, ngoài sự vọng ra, còn có cả sự bất lực với con cái. Sau khi Ngưu Ái Gia 35 tuổi, có tâm sự gì, bà Tào Thanh Nga không nói với Ngưu Ái Giang, không nói với Ngưu Ái Hương, không nói với Ngưu Ái Hà, chỉ nói với mỗi Ngưu Ái Gia. Nhưng những thứ ba nói ra toàn là chuyện của 50, 60 năm về trước, chẳng bao giờ bà nói đến chuyện hiện tại. Trước đây, thấy bà toàn nói về quá khứ, không nói về hiện tại, những tưởng bà chẳng có gì để nói vào thời tại. Ai dè, thời hiện tại bà cũng có chuyện, nhưng không nói ra. Vốn tưởng rằng, khi kể về những chuyện của 50, 60 năm về trước, hai mẹ con chỉ là nói chuyện với nhau quanh chậu than may thất hồng. Ai ngờ, khi nói những chuyện ấy, bà Tào Thanh Nga đang mang bệnh trong người. Cuối cùng, khi đã nói hết những chuyện của 50, 60 năm về trước, bà thôi không nói gì nữa. Lúc Ngưu Ái Gia ở Thương Châu gọi điện thoại về nhà, trong điện thoại, gã và mẹ gã đã chẳng có chuyện gì để nói với nhau. Khi ấy, Ngưu Ái Gia tưởng rằng, nói chuyện trực tiếp khác với nói qua điện thoại. Về nhà mới biết mẹ đổ bệnh đã một tháng nay, nhưng bà không cho Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Hà nói cho gã biết về tình hình của bà. Đám anh chị em gã tưởng rằng, bà Tào Thanh Nga làm vậy là vì bà thương Ngưu Ái Gia. Nhưng bây giờ, Ngưu Ái Gia hiểu rằng, ngoài lòng thương ra, chẳng qua còn là vì, trong bốn anh chị em, bà thất vọng và bất lực về gã hơn cả. Ngưu Ái Gia chợt hiểu ra, mẹ gã kể với gã những chuyện của 50, 60 năm về trước mà không kể với đám Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Hà, không phải vì bà nói chuyện với gã hợp hơn với những đứa con khác trong nhà, mà vì sự phiền phức gã gặp phải nhiều hơn đám anh chị em khác, nên bà muốn nhân đó để an ủi mà thôi. Năm ngoái, vì Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, Ngưu Ái Gia thấy đau lòng với Tẩm Nguyên, trước khi rời Tẩm Nguyên gã đã về thăm mẹ. Mẹ gã đã biết đầu đuôi câu chuyện nhưng không nói trắng ra với gã. Bây giờ, bà Tào Thanh Nga không còn nói được nữa, gã lại giống như mẹ mình hồi năm ngoái, không nói trắng ra với anh chị em về tâm tư của mẹ. Ba anh chị em ăn ở quán ăn ngay cổng bệnh viện. Chủ quán là một ông lão to béo, đã quá quen với các căn bệnh và bệnh nhân. Thấy ba người mặt rầu rầu, biết người nhà họ đang mắc phải bệnh nan y. Lão béo chủ quán cũng là người hay chuyện, lúc mang cơm đến, lão an ủi:

- Phàm là mọi chuyện, cứ nghĩ thông được là không còn buồn nữa.

Nếu là trước đây, Ngưu Ái Gia cũng sẽ cảm thấy lời lão chủ quán nói đúng, nhưng bây giờ, gã lại cho rằng lão ta đã sai. Khi nghĩ chưa thông một chuyện gì đó, sự ưu phiền của con người còn bớt di, còn khi đã nghĩ thông rồi, ngược lại, con người lại càng ưu phiền hơn. Ba anh chị em gọi món canh thịt cừu và bánh nướng. Ngưu Ái Giang và Ngưu Ái Hương ăn được vài miếng liền buông đũa. Ngưu Ái Gia đi từ Thương Châu về Tẩm Nguyên, đi đường mất ba ngày liền, chẳng được bữa nào cho nghiêm chỉnh, giờ được ăn món ăn Tẩm Nguyên, thấy sao mà ngon quá. Gã nhồm nhoàm ăn hết sạch năm chiếc bánh nướng, lại húp sạch cả một bát canh cừu, người vã mồ hôi. Chợt nhớ ra là mẹ đang nằm hôn mê trên giường, cả tháng nay không có thứ gì vào bụng, vậy mà gã lại cảm thấy ngon miệng, ăn một hơi hết năm chiếc bánh nướng, lại còn húp hết một tô canh cừu to ụ. Đang bưng chiếc bát không, nước mắt gã chợt ứa ra. Lão béo chủ quán tới thu dọn bát đĩa, lại an ủi Ngưu Ái Gia:

- Phàm là mọi việc đều có sự kết thúc. Nhìn xa một chút thì lòng sẽ khuây khỏa.

Ngưu Ái Gia lại cảm thấy lão chủ quán nói sai. Phàm là mọi việc, nếu nhìn gần hơn một chút, thì chuyện còn có thể nghĩ thông, chứ còn khi đã nhìn xa thì cõi lòng càng không thể nào khuây khỏa được. Gã mặc kệ lão béo chủ quán, đờ đẫn nói với Ngưu Ái Giang và Ngưu Ái Hương:

- Thực ra, mẹ không dại đâu. Mẹ làm thế là đúng.

Làm Ngưu Ái Giang và Ngưu Ái Hương sửng sốt, lão béo chủ quán cũng sửng sốt.

Sẩm tối hôm ấy, bà Tào Thanh Nga tỉnh lại sau đợt hôn mê kéo dài. Sau khi tỉnh lại, bà đưa mắt nhìn xung quanh, rồi muốn nói chuyện. Bà mấp máy môi, nhưng không nói nên lời. Lại mấp máy môi, vẫn không thể nói nên lời. Lúc này bà mới nhớ ra là mình không thể nói được nữa. Đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Hà ùa đến bên mẹ. Miệng bà vẫn mấp máy, đám con cái dựa theo khẩu hình của mẹ, nhưng vẫn không đoán ra bà muốn nói gì. Bà có vẻ bực, mặt đỏ bừng, lại lấy tay vẽ một hình vuông, rồi vẽ tiếp một hình trong không khí. Đám con vẫn không hiểu. Chợt Ngưu Ái Hương nhớ ra điều gì đó, cô mang đến một tờ giấy, một cây bút, bà Tào Thanh Nga gật đầu. Ngưu Ái Hương lấy một cuốn tạp chí kệ tờ giấy. Bà Tào Thanh Nga cầm bút, tay run rẩy viết hai chữ:

Về nhà

Mấy anh chị em nhìn nhau. Mẹ đang ốm nặng thế này, về nhà thế nào được Về nhà có nghĩa là chờ chết. Cả bọn tưởng mẹ không còn tỉnh táo. Ngưu Ái Giang nói:

- Mẹ, không sao đâu mẹ ạ. Bác sĩ bảo rồi, bệnh của mẹ chữa khỏi được.

Bà Tào Thanh Nga lắc đầu, ý bảo ý bà không phải thế. Ngưu Ái Giang lại nói:

- Chắc mẹ lại xót tiền chứ gì? Mẹ yên tâm, có bốn đứa bọn con rồi.

Bà Tào Thanh Nga lắc đầu. Ngưu Ái Hương tiếp lời:

- Hay mẹ thương bốn đứa bọn con? Bọn con thay nhau trực, không mệt đâu.

Bà Tào Thanh Nga vẫn lắc đầu. Ngưu Ái Hà nói thẳng luôn:

- Lúc mẹ khỏe mạnh, thì việc gì bọn con cũng nghe theo lời mẹ. Nhưng nay mẹ bị ốm thế này, thì bọn con không thể chiều theo ý mẹ được.

Bà Tào Thanh Nga biết không thể nói rõ được, bèn quay mặt vào tường, không nói gì. Tiếp đấy, bà lại hôn mê. Buổi tối, mình Ngưu Ái Gia ở lại trực. Thấy mẹ hôn mê suốt, bản thân gã lại vừa đi ba ngày từ Thương Châu về Tẩm Nguyên, cũng mệt mỏi, liên gục đầu xuống đầu giường thiếp đi. Lúc này, gã lại cảm giác như mình không đang ở trong phòng bệnh, mẹ ga cũng không bị bệnh. Thời gian cũng không phải hiện tại mà là mười mấy năm về trước, hồi gã vẫn còn ở trong bộ đội. Khi ấy, gã mới 18, 19 tuổi, chẳng vương vấn thứ gì trên đời, mặt mũi hồng hào, không một nếp nhăn. Đêm đang ngủ chợt tiếng kèn hiệu vang lên, cả đại đội tập hợp khẩn cấp. Lúc đầu là cả đại đội tập hợp, sau là cả tiểu đoàn tập hợp, cả trung đoàn tập hợp, cả sư đoàn tập hợp, rồi cả quân đoàn tập hợp. Cả một quân đoàn hàng mấy vạn người tập kết tới sa mạc Gô-bi hoang vu, bắt đầu đi theo đội hình. Lính tráng bồng súng tiểu liên đã tuốt lê đi đều bước, vừa đi vừa hô khẩu lệnh, hùng dũng tiến về phía trước. Cả đoàn quân trùng trùng điệp điệp. Nhìn phía trước thẳng một hàng. Nhìn phía sau thẳng một hàng. Nhìn xiên trái thẳng một hàng. Nhìn xiên phải thẳng một hàng. Mặt trời hiện ra. Nắng chiếu lên lưỡi lê, phát ra vô vàn tia sáng xếp ngay ngắn. Đoàn quân đi đến đâu, bụi bay mù mịt tới đó. Cũng không biết đi như thế để ai xem. Người đồng đội Đỗ Thanh Hải đi sát cạnh Ngưu Ái Gia. Gã cảm thấy lạ, hai người vốn không phải là một đại đội sao lại có thể đi cạnh nhau như thế? Gã nhìn Đỗ Thanh Hải cười. Đỗ Thanh Hải cũng nhìn gã cười. Đột nhiên, lưỡi lê Đỗ Thanh Hải lệch sang một bên, đâm trúng cánh tay Ngưu Ái Gia. Gã “ối” lên một tiếng rồi bừng tỉnh, lúc này mới nhớ ra là mình vẫn đang ở trong phòng bệnh. Gã bất giác cảm khái, mới có mười mấy năm mà mình đã già. Người chưa già, nhưng cõi lòng đã già. Ánh đèn trong phòng bệnh lờ mờ. Nửa đêm trời nổi gió, cửa sổ khép chưa chặt, gió lùa vào làm bóng đèn điện trong phòng lắc lư, chao đảo. Ngưu Ái Gia thấy mẹ đã tỉnh lại, đang lấy tay cấu vào cánh tay gã. Vừa nãy mơ thấy cánh tay bị lưỡi lê đâm vào, hóa ra là bị mẹ cấu. Hồi bốn anh chị em Ngưu Ái Gia còn nhỏ, mẹ gã rất hay nổi nóng. Lúc nóng lên, bà không đánh con cái mà cấu, cấu chỗ nào thì đau phải biết chỗ ấy. Ngưu Ái Gia tưởng mẹ bị đau trong người, nên cấu gã cho đỡ đau. Nhưng thấy mẹ đang mấp máy môi, như định nói điều gì. Ngưu Ái Gia:

- Mẹ bảo gì ạ?

Chợt nhớ ra là bà Tào Thanh Nga không nói được nữa, gã vội lấy giấy và bút cho mẹ. Tay bà Tào Thanh Nga run rẩy viết hai chữ:

Bách Tuệ

Bách Tuệ là con gái Ngưu Ái Gia, năm nay bảy tuổi. Từ nhỏ, Bách Tuệ không yêu Ngưu Ái Gia, không yêu Bàng Lệ Na. Được bà nội nuôi nấng chăm bẵm từ nhỏ, nó rất yêu bà. Bách Tuệ thích ăn đậu đỗ. Trước đây, lúc cả nhà cùng ăn cháo thập cẩm, Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na lấy hạt đỗ dính ở chốn bát bóc cho Bách Tuệ, nhưng Bách Tuệ không ăn. Nhưng khi bà bóc đậu cho nó, thì nó ăn. Nó không ăn những thứ đã qua miệng Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na, nhưng lại ăn những thứ đã qua miệng bà nội nó. Năm Bách Tuệ bốn tuổi, bà nội bắt đầu dạy nó học chữ. Bà viết chữ lên một tấm bảng đen nhỏ, rồi dạy nó nhận mặt chữ. Sau mấy năm, nó học được vài trăm chữ. Bách Tuệ và bà nội thi thoảng cũng cãi nhau. Lúc cáu quá, bà nội quát:

- Bách Tuệ, không được cãi hư nữa. Mày còn cãi nữa là bà cấu đấy.

Hay:

- Cả đời bà cãi nhau với thiên hạ. Bà chấp mày nửa miệng, mày cũng chẳng nói lại được với bà đâu, con ạ.

Nhưng Bách Tuệ vẫn không sợ, nó cười như nắc nẻ. Sau khi Ngưu Ái Gia 35 tuổi, mẹ gã thường ngồi bên chậu than hồng tâm sự với gã chuyện 50, 60 năm về trước. Những lúc ấy, Bách Tuệ thường chạy vòng tròn xung quanh chậu than hồng. Chạy mệt quá, nó không sán tới bố mà sà vào lòng bà, nghẹo cổ ngủ ngon lành. Khi ấy, Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na đang bận bịu mỗi người một việc, thấy giao Bách Tuệ cho mẹ trông thì yên tâm, không ngờ lúc mẹ gã nuôi Bách Tuệ là lúc trong người bà đang có bệnh. Thấy mẹ viết hai chữ “Bách Tuệ”, Ngưu Ái Gia chợt hiểu ra ý tứ của từ “về nhà” bà viết chiều qua. Thì ra, bà vẫn lo lắng cho Bách Tuệ. Ngưu Ái Gia nói:

- Bách Tuệ ở nhà có chị dâu trông rồi, mẹ yên tâm.

Bà Tào Thanh Nga lắc đầu, ý bảo không phải như thế.

- Mẹ muốn cháu nó đến đây phải không ạ?

Bà Tào Thanh Nga gật đầu. Ngưu Ái Gia:

- Sáng sớm mai con sẽ đón cháu đen.

Sáng sớm hôm sau, Ngưu Ái Gia bảo cậu em Ngưu Ái Hà đón Bách Tuệ tới bệnh viện phố huyện. Lúc Bách Tuệ tới phòng bệnh, bà nội nó đã lại hôn mê. Ngưu Ái Hà đưa Bách Tuệ tới xong, lại vội vàng đi lo việc khác. Lúc bà Tào Thanh Nga tỉnh lại, trông thấy Bách Tuệ, bà liền kéo tay con bé, chỉ vào mồm bà, rồi chỉ vào mồm nó, rồi lại nhìn Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia lúc ấy mới hiểu ra ý tứ của mẹ. Thì ra, bà gọi Bách Tuệ đến không phải vì bà lo lắng cho nó, mà vì muốn Bách Tuệ nói thay bà. Bà Tào Thanh Nga lại ra dấu lấy giấy và bút, Ngưu Ái Gia liền mang giấy bút đến. Tay bà yếu lắm rồi, nét chữ xiêu vẹo. Bà viết chữ “mẹ”, rồi lại viết chữ “chết”, trán vã mồ hôi. Ngưu Ái Gia hỏi Bách Tuệ:

- Con có biết bà nội muốn nói gì không?

Bách Tuệ lắc đầu. Bà Tào Thanh Nga lại có vẻ bực, mặt đỏ bừng. Ngưu Ái Gia tưởng bà Tào Thanh Nga bảo bà sắp chết rồi, vội nói:

- Bệnh mẹ không sao đâu. Chữa khỏi được mà.

Bà Tào Thanh Nga lắc đầu, ý bảo không phải ý như thế. Bách Tuệ chợt nói:

- Có phải là muốn cháu kể lại những lời bà đã nói với cháu không?

Bà Tào Thanh Nga gật đầu. Ngưu Ái Gia hỏi Bách Tuệ:

- Ở nhà, bà nội đã nói với con những gì?

- Bà nói nhiều lắm. Đêm nào bà cũng nói.

Lúc này, Ngưu Ái Gia mới biết, kể từ sau khi gã tới Thương Châu, mẹ gã bắt đầu tâm sự với Bách Tuệ. Cũng vì xung quanh chẳng còn ai tâm sự, nên bà mới phải tâm sự với một đứa trẻ.

Bách Tuệ hỏi:

- Bà ơi, có phải bà bảo cháu kể đoạn mẹ bà mất, phải không ạ?

Bà Tào Thanh Nga gật đầu, nước mắt trào ra. Mẹ bà Tảo Trang Thanh Nga chính là vợ lão Tào đánh xe gia súc ở Ôn Gia huyện Tương Viên. Chuyện bà mất xảy ra cách đây 20 năm. Thì ra, bà Tào Thanh Nga tâm sự với Ngưu Ái Gia toàn chuyện của 50, 60 năm về trước. Còn khi tâm sự với Bách Tuệ lại là chuyện của 20 năm về trước. Bố bà Tào Thanh Nga là lão Tào cả đời ít nói, tính tình hiền lành. Hồi nhỏ, Tào Thanh Nga chỉ yêu bố, sau khi lấy chồng, có chuyện gì, Tào Thanh Nga vẫn chỉ tâm sự với bố, không tâm sự với mẹ. Nhưng sau khi qua tuổi 70, lão Tào lại trở nên lắm điều, hẹp hòi, dễ nổi cáu, gặp chuyện gì cũng thích tự mình quyết định nhưng lại giải quyết chẳng đâu vào với đầu. Hồi lão Tào mất, Tào Thanh Nga chẳng mấy đau lòng. Sau khi lão mất, cô cũng chẳng mấy nhớ nhung. Những gì đáng nhớ về lão, cô đã vắt kiệt và dùng hết trong 5 năm cuối đời của lão. Mẹ Tào Thanh Nga - và cũng là vợ lão Tào - hồi trẻ rất lắm điều. Mọi việc trong nhà đều do bà ta quyết, hơi tị là nổi nóng. Bà ta cãi nhau với lão Tào cả đời, cãi nhau với Tào Thanh Nga nửa đời. Nhưng sau 70 tuổi, đột nhiên bà ta không cãi cọ nữa, cũng không cầm trịch, mọi việc đều mặc kệ, ai nói gì thì là như thế, ai nói gì bà cũng nghe, cũng gật. Một người cãi nhau cả đời, đến những năm cuối đời lại chỉ cười hiền lành. Dáng bà cao lớn, lúc còng lưng chống gậy nói chuyện với người khác, trông bà lại càng nhân từ. Sau khi lão Tào mất, Tào Thanh Nga thi thoảng lại đi từ Ngưu Gia Trang, huyện Tẩm Nguyên tới Ôn Gia Trang huyện Tương Viên thăm mẹ. Hai người nửa đời người cãi nhau bắt đầu nói chuyện hợp nhau. Và khi đã nói hợp nhau thì nói không hết chuyện. Chính bởi trước đây nói chuyện không hợp, nên bây giờ nói chuyện lại càng hợp. Bất kể là Tào Thanh Nga ở lại ba ngày, năm ngày hay mười ngày, hai mẹ con ngày nào cũng nói chuyện đến tận nửa đêm, không chuyện gì là không tâm sự. Tâm sự chuyện vợ lão Tào hồi con gái, chuyện con cái hiện giờ của Tào Thanh Nga, chuyện trong nhà ngoài ngõ. Tâm sự những chuyện gì, về sau cũng chẳng nhớ, chỉ nhớ là đã tâm sự. Tâm sự mãi cũng buồn ngủ, đang chuẩn bị ngủ, thì vợ lão Tào bảo:

- Con này, mẹ con mình nói chuyện khác đi.

- Vâng. Mẹ thích nói thì mẹ con mình nói tiếp.

Hay Tào Thanh Nga bảo:

- Mẹ ơi, mẹ con mình nói chuyện khác đi.

- Ừ. Nói thì nói.

Sau khi ở đủ ba ngày, năm ngày hay mười ngày, vào hôm Tào Thanh Nga phải rời Ôn Gia Trang huyện Tương Viên về Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên, hai mẹ con dậy từ canh năm gà gáy, cùng nấu cơm, ăn cơm, chuẩn bị thức ăn dọc đường, rồi vợ lão Tào tiễn Tào Thanh Nga ra thị trấn bắt xe khách đường dài. Hai mẹ con vừa đi vừa nói chuyện. Hoặc cứ đi được một đoạn lại dừng lại, ngồi xuống rìa đường nói chuyện. Đi mãi, nói mãi, lúc tới bến xe trên thị trấn đã là buổi trưa, hai mẹ con mở thức ăn ra ăn, rồi lại ngồi dưới gốc cây hòe bến xe nói chuyện. Có chuyến xe tới, Tào Thanh Nga không lên xe. Có chuyện khác tới, Tào Thanh Nga vẫn không lên xe. Vợ lão Tào bảo:

- Khi xưa, lúc gả con tới huyện Tương Viên mẹ chỉ ngại cái sự xa. Giờ hóa ra, may mà con lấy chồng xa.

-Vì sao ạ?

- Vì xa, nên mẹ mới được tiễn con.

Lại tiếp:

- Vì gặp được con không phải dễ, nên mẹ mới nhiều lời đến thế.

Mãi cho đến khi chuyến xe cuối cùng chuẩn bị chuyển bánh, Tào Thanh Nga mới lên xe. Ngồi trên xe trông xuống, bến xe vắng tênh, chỉ còn lại mình mẹ đang chống gậy, môi mấp máy. Tào Thanh Nga bất giác trào nước mắt.

Một tháng trước khi qua đời, vợ lão Tào bị phù chân. Suốt một tháng, bà không thể xuống giường đi lại. Tào Thanh Nga hớt hải từ Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên về tới Ôn Gia Trang huyện Tương Viên, ở với mẹ một tháng. Vợ lão Tào nằm trên giường, Tào Thanh Nga nằm bên cạnh. Hai mẹ con nói chuyện một tháng bằng người khác nói chuyện cả đời. Hôm trước khi vợ lão Tào qua đời, hai mẹ con vẫn nói chuyện. Đang nói, chợt vợ lão Tào bị hôn mê. Tào Thanh Nga gào lên:

- Mẹ. Mẹ quay lại đi, con vẫn còn có chuyện muốn nói với mẹ.

Vợ lão Tào lại tỉnh lại, hai mẹ con lại nói chuyện. Nói mãi, nói mãi, vợ lão Tào lại bị hôn mê, Tào Thanh Nga lại gào lên. Cứ năm lần như thế, vợ lão Tào lại tỉnh lại, bà nói với Tào Thanh Nga:

- Con ơi, lần sau mẹ đi, con đừng gọi mẹ nữa nhé, cả một tháng không đi lại, mẹ thấy mình nặng nề quá. Vừa rồi mẹ nằm mơ, thấy mẹ đi, đi mãi, tới một bến sông, chân mẹ đột nhiên nhẹ nhõm. Bến sông có hoa, có cỏ, mẹ bảo lâu lắm rồi không rửa mặt, phải ra sông rửa mới được. Nhưng vừa mới định rửa mặt lại nghe con gọi, phải quay lại. Lúc quay lại, lại phải nằm trên giường bệnh. Con ơi, lần sau mẹ đi, con đừng gọi mẹ nữa nhé. Không phải mẹ ác, chẳng phải mẹ không có chuyện nói với con, mà thực sự là mẹ không thể chịu đựng được nữa...

Lần sau, lúc vợ lão Tào hôn mê, Tào Thanh Nga không còn gọi mẹ nữa.

Kể xong câu chuyện mà bà nội đã kể, Bách Tuệ nhìn bố về ngơ ngác. Ngưu Ái Gia lúc đầu cũng không hiểu ý tứ câu chuyện, gã nhìn bà Tào Thanh Nga đang nằm trên giường. Bà Tào Thanh Nga thấy Ngưu Ái Gia không hiểu ý mình, lại lắc đầu bực bội, mặt đỏ lựng lên, tay bà run rẩy vỗ vào giường bệnh, rồi chỉ ra ngoài cửa. Ngưu Ái Gia chợt hiểu ra, bảo:

- Mẹ, không ở viện nữa. Con sẽ đưa mẹ về nhà.

Cuối cùng, bà Tào Thanh Nga cũng gật đầu, nhưng người bà lại vã mồ hôi vì cái sự bực mình khi nãy. Ngưu Ái Gia lúc này có cảm tưởng gã và mẹ không gần gũi, hiểu nhau bằng mẹ và bà ngoại. So với Ngưu Ái Gia, đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Hà với mẹ còn xa cách, khó hiểu hơn. Buổi chiều cả bọn vào bệnh viện, vừa nghe Ngưu Ái Gia bảo để mẹ xuất viện về nhà, cả bọn liền nổi cáu. Ngưu Ái Giang chỉ vào mặt Ngưu Ái Gia:

- Mẹ đang ốm như thế mà mày không để mẹ chữa trị trong bệnh viện, máy có còn là người không, hả?

Ngưu Ái Hương nói với mẹ:

- Mẹ. Mẹ đã ốm đến nông nỗi này rồi, mẹ không việc gì phải xót bọn con cả.

Ngưu Ái Hà chỉ vào mặt Ngưu Ái Gia:

- Không được nghe mẹ. Cũng không được nghe anh.

Bà Tào Thanh Nga lại bực mình, mặt đỏ lựng lên. Ngưu Ái Gia nhất thời không thể giải thích ngọn ngành cho đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Hà. Không thể giải thích ngọn ngành không phải vì khó giải thích, mà vì chuyện này ẩn chứa nhiều tình tiết lắt léo, zíc zắc, nhất thời không thể nói cho rõ ràng được. Gã làm sao có thể ngay tức thì nói cho ngọn ngành mọi chuyện, từ chuyện mẹ không chỉ vì xót các con, mà còn vì thất vọng và bất lực với các con, tới câu chuyện mẹ kể cho Bách Tuệ nghe, rồi lại tới câu chuyện Bách Tuệ kể cho gã nghe? Lúc bà Tào Thanh Nga còn nói được, bà không nói với ba người bọn họ, chỉ nói với Ngưu Ái Gia. Sau này, bà cũng không nói với Ngưu Ái Gia, chỉ nói với Bách Tuệ. Cũng có thể, vì bà cảm thấy nói chuyện với bọn họ thì cũng bằng không, nên không muốn nói. Giờ đến lượt Ngưu Ái Gia cảm thấy, gã có giải thích thì cũng bằng không, nên chẳng buồn giải thích. Gã chỉ nói:

- Mẹ không còn nói được nữa, mình hãy nghe mẹ một lần đi.

Lại tiếp:

- Có việc gì, tôi chịu trách nhiệm.

Lại tiếp:

- Cùng lắm là mẹ đi chứ gì? Thì cứ coi như tôi đã giết mẹ, được chưa?

Đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Hà thấy thế, im re. Buổi chiều hôm ấy, bác sĩ tháo các ống nối trên người bà Tào Thanh Nga. Mấy anh chị em đưa mẹ từ bệnh viện về Ngưu Gia Trang. Về đến Ngưu Gia Trang, bà Tào Thanh Nga lúc đầu rất phấn chấn, nhưng sau đây lại hôn mê. Lúc bà tỉnh lại đã là sáng sớm hôm sau. Khi ấy, không chỉ không nói được, mà chân tay bà cử động cũng bắt đầu khó nhọc. Ngưu Ái Gia hiểu bà Tào Thanh Nga biết mình sắp đi, nên muốn chết ở nhà. Sau khi tỉnh lại, ánh mắt bà Tào Thanh Nga như đang tìm kiếm thứ gì đó. Ngưu Ái Gia chợt hiểu ra, mẹ không chỉ muốn được chết nhà, mà còn muốn tìm một thứ gì đó trong nhà. Ngưu Ái Gia tưởng mẹ muốn tìm con cháu, vội gọi tất cả đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hương, Ngưu Ái Hà dậy. Cả vợ con Ngưu Ái Giang, vợ Con Ngưu Ái Hà, cả Bách Tuệ cũng tới. Đám con cháu mười mấy người bu lấy giường bà. Ngưu Ái Gia:

- Mẹ! Cả nhà có mặt đông đủ rồi, mẹ có muốn nói điều gì không ạ?

Chợt nhớ ra là mẹ đã không thể nói được nữa, chỉ nhìn con cháu được thôi. Nhưng bà Tào Thanh Nga lắc đầu, ý bảo không muốn nói gì cả, cũng không muốn nhìn mặt con cháu. Thấy mọi người không hiểu ý bà, bà lại có vẻ bực, mặt đỏ lựng lên. Ngưu Ái Gia vội cầm giấy và bút đến, nhưng tay bà Tào Thanh Nga đa không còn sức để cầm bút, gắng gượng nhấc cánh tay lên, nhưng không thể. Ngưu Ái Gia đỡ cánh tay, đưa nó di chuyển theo ý bà. Tay bà hướng về phía đầu giường rồi đập đập vào đầu giường, nhưng đám con cái không hiểu ý là gì. Không những đám con không hiểu, mà lần này đến ngay cả Bách Tuệ cũng không hiểu. Bà Tào Thanh Nga lại bực mình. Một lúc sau, bà lại hôn mê. Sau một ngày hôn mê, bà lại tỉnh lại, chợt bà nói được. Thấy bà nói được, đám con cái vội ùa đến bên giường. Nhưng bà chẳng dặn dò con cái điều gì, chỉ kêu lên một tiếng “Trời ơi”, rồi lại kêu “Bố ơi”, rồi tắt thở. Sau khi bà Tào Thanh Nga mất, đám con cái đưa bà vào trong quan tài. Lúc dọn dẹp giường chiếu của bà, thấy dưới đệm có một chiếc đèn pin. Bách Tuệ chợt bảo:

- Con biết vì sao bà lại đập vào giường rồi.

Ngưu Ái Gia:

- Tại sao?

- Bà bảo, hồi nhỏ bà sợ bóng tối. Chắc chắn là bà muốn đem theo một chiếc đèn pin.

Ngưu Ái Gia cũng hiểu ra, trước lúc ra đi, bà Tào Thanh Nga muốn có một chiếc đèn pin để soi đường. Trước lúc chết bà gọi tiếng “bố”, có thể là bà muốn mang theo đèn pin để tìm bố cho dễ. Bà Tào Thanh Nga có bốn đứa con, vậy mà cuối cùng, người có thể đoán ra tâm tư của bà lại là con bé Bách Tuệ mới bảy tuổi. Ngưu Ái Gia vội mua hai chiếc đèn pin mới cùng mười thỏi pin đặt vào trong quan tài. Bà Tào Thanh Nga mất, trong nhà chợt vắng lặng. Ngưu Ái Gia không nghĩ ra là phải làm gì, cũng không nghĩ ra là phải khóc. Đêm hôm ấy, gã và Bách Tuệ ngủ trên chiếc giường bà Tào Thanh Nga và Bách Tuệ vẫn nằm trước đây. Gã trằn trọc mãi, đến nửa đêm vẫn không ngủ được. Nửa hàm răng phải của mẹ bị hỏng đã sáu, bảy năm nay, vậy mà cho đến khi mẹ chết, vẫn không nghĩ ra là phải hàn răng, hay thay bộ răng giả cho mẹ. Ngưu Ái Gia sờ sờ hàm răng của mình. Gã dạy hút thuốc nhưng không tìm thấy bật lửa hay bao diêm. Vừa nãy còn trông thấy nó ngay bên cạnh, vậy mà giờ tìm ngang tìm dọc không thấy đâu cả. Tìm từ gian ngoài vào gian trong, kéo mọi ngăn kéo, vẫn không tìm thấy bật lửa hay bao diêm, nhưng lại tìm thấy một bức thư gửi từ Diên Tân, Hà Nam đến. Phong bì đã ố vàng, bên ngoài để tên người nhận là bà Tào Thanh Nga. Con dấu bưu điện trên phong bì để ngày tháng của tám năm về trước. Ngưu Ái Gia mở thư ra xem. Thư do một người tên là Khương Tố Vinh ở Diên Tân, Hà Nam viết. Trong thư viết, cháu nội của ông Ngô Mô-sê gần đây có tới Diên Tân, muốn tìm gặp bà Tào Thanh Nga. Khương Tố Vinh bảo bà Tào Thanh Nga tới Diên Tân một chuyến, Cô ta có chuyện muốn nói với bà.

Trong thư còn viết, năm xưa ông Ngô Mô-sê bỏ trốn tới Hàm Dương, Thiểm Tây, và qua đời đã hơn mười năm. Lúc còn sống, Ngô Mô-sê không cho con cháu về Diên Tân. Hơn mười năm sau khi ông mất, cháu nội ông lần đầu tiên về quê. Ngưu Ái Gia đã nghe mẹ kể về chuyện của bà hồi nhỏ. Gã vẫn đinh ninh rằng, mẹ gã chẳng có tin tức gì của ông Ngô Mô-sê. Ai ngờ, tám năm về trước thì bặt tin, nhưng tám năm về sau thì lại có tin. Lúc nhận bức thư này, mọi người trong nhà đang bận việc này việc kia, chẳng ai để ý. Điều khiến Ngưu Ái Gia khó hiểu là, sau khi nhận được bức thư này, tại sao bà Tào Thanh Nga lại không đi Diên Tân? Kể cả sau này, khi kể với gã chuyện về Diên Tân, bà cũng chưa một lần nhắc đến bức thư này: Chợt Ngưu Ái Gia hiểu ra, trước lúc ra đi, bà Tào Thanh Nga lấy tay đập đập vào đầu giường, không phải ý bảo lấy chiếc đèn pin như Bách Tuệ nói, mà là muốn nói đến bức thư này. Bởi chiếc giường ở gian ngoài là gỗ, chiếc bàn ở gian trong cũng là gỗ. Lúc ở bệnh viện phố huyện, bà Tào Thanh Nga cứ nằng nặc đòi về nhà, hóa ra không phải vì lý do gì khác, mà là để tìm lại bức thư này. Một chuyện mà ngày thường vốn chỉ cần một câu đã có thể nói cho rõ ràng, thì bây giờ lại phải vòng vèo rõ lâu. Sau một hồi vòng vèo, Ngưu Ái Gia mới hiểu ra ý tứ của câu cuối cùng bà Tào Thanh Nga nói trước lúc chết. Trước lúc chết, bà Tào Thanh Nga kêu lên một tiếng “bố”. Hóa ra, không phải bà gọi người bố là lão Tào ở huyện Tương Viên, mà là người bố tên là Ngô Mô-sê bị ly tán từ nhiều năm về trước. Nhưng ông Ngô Mô-sê qua đời đến nay đã gần 20 năm. Mẹ gã tìm bức thư này để làm gì nhỉ? Tiếp đấy, Ngưu Ái Gia để ý thấy phần cuối bức thư có ghi số điện thoại của nhà Khương Tố Vinh ở Diên Tân. Ngưu Ái Gia chợt hiểu ra, bà Tào Thanh Nga muốn tìm bức thư này có thể là vì bà muốn gọi điện thoại cho Khương Tố Vinh, muốn bảo cô ta đến Tẩm Nguyên một chuyến để bà có chuyện muốn nói, hoặc có chuyện muốn hỏi. Điều tám năm về trước không muốn nói, nhưng lúc lâm chung lại đột nhiên muốn nói. Điều tám năm về trước không muốn hỏi, nhưng lúc lâm chung lại đột nhiên muốn hỏi. Sau khi hiểu ra mọi chuyện, Ngưu Ái Gia lao ra gian ngoài, nhấc ống nghe điện thoại lên bấm số... Nhưng chợt nhớ ra bà Tào Thanh Nga đã đi rồi, giờ có gọi người ta đến thì cũng để làm gì? Gã lại đặt ống nghe điện thoại về chỗ cũ. Sau khi bà Tào Thanh Nga qua đời, suốt một ngày, Ngưu Ái Gia không nghĩ tới chuyện phải khóc. Bây giờ, vì chuyện nghe không hiểu câu nói cuối cùng hay ý tứ cuối cùng trên đời của bà Tào Thanh Nga, Ngưu Ái Gia giang tay tát thẳng vào má mình. Nước mắt gã trào ra.

Bà Tào Thanh Nga mất hôm trước thì sáng sớm hôm sau, nhà họ Ngưu dựng rạp ngoài sân để đón bà con họ hàng, bạn bè tới viếng. Đám Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Gia, Ngưu Ái Hà cùng mấy người anh em chi họ gần mặc áo tang đội khăn xô, chia nhau quỷ hai bên linh cữu. Trước linh cữu đặt bức ảnh bà Tào Thanh Nga. Phía dưới bày bốn món thịt, bốn món chay, và bốn đĩa quả khô. Từng tốp người đến viếng rồi ra về. Hễ có người đến viếng, là lại đốt tiền vàng, khói mù mịt trong sân như thể chảy nhà. Khi có người đến viếng, đám Ngưu Ái Gia liền phủ phục trước linh cữu khóc vài tiếng. Lúc đầu còn biết là ai đến viếng, nhưng sau khóc nhiều đến mụ mị đầu óc, chẳng còn biết ai đến ai đi. Lúc đầu còn khóc thành tiếng, nhưng sau khóc nhiều đến khản cả giọng, thành ra khóc mà không có tiếng. Buổi trưa hôm thứ ba, có một người tách khỏi đám khách đến viếng, đi tới trước linh cữu vái lạy. Ngưu Ái Gia lại nằm phủ phục dưới đất khác. Người ấy vái lạy xong không đi ra ngoài mà lại gần vỗ vào vai Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia ngẩng mặt lên, hóa ra là Lý Khắc Trí - bạn học hồi tiểu học giờ bán cá ở chợ cá Lâm Phần. Mẹ Ngưu Ái Gia mất, đảm bạn học của gã cũng tới viếng, nhưng toàn là những người sống ở gần đây. Lâm Phần cách Tẩm Nguyên hơn 300 dặm. Ngưu Ái Gia không ngờ Lý Khắc Trí lại lặn lội xa xôi như thế để đến viếng mẹ mình. Gã đứng lên, nắm chặt tay Lý Khắc Trí, xúc động ứa nước mắt. Lý Khắc Trí:

- Tôi về Tẩm Nguyên có tí việc, nghe nói bác mất nên tôi đến.

Ngưu Ái Gia nắm chặt tay Lý Khắc Trí lắc lắc. Lý Khắc Trí:

- Tôi có chuyện muốn nói với ông.

Ngưu Ái Gia kéo Lý Khắc Trí vào phòng trong. Hai người ngồi trên chiếc giường mà Ngưu Ái Gia và Bách Tuệ vẫn nằm. Ngưu Ái Gia cứ ngỡ Lý Khắc Trí sẽ lựa lời an ủi mình, nào ngờ, gã ta bảo:

- Ông đang đau buồn, nên tôi đang không biết là có nên nói chuyện này cho ông biết không.

Giọng Ngưu Ái Gia khản đặc:

- Mẹ tôi mất rồi, có khóc nữa bà cũng chẳng sống lại được. Ông cứ nói đi.

- Tôi tới phố huyện tìm Phùng Văn Tu, mới biết hai ông không chơi với nhau nữa.

Năm ngoái, sau khi Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, vì mười cân thịt lợn mà Ngưu Ái Gia và Phùng Văn Tu cạch mặt nhau. Phùng Văn Tu lấy những lời Ngưu Ái Gia nói khi say làm thành một mũi dao đâm vào Ngưu Ái Gia. Gã rêu rao với người khác rằng Ngưu Ái Gia là kẻ giết người. Khi ấy, Ngưu Ái Gia đã có ý định giết Phùng Văn Tu. Sau một năm, sự việc đã nhạt dần, nhưng nhạt thì nhạt vẫn không thể nào quên được. Ngưu Ái Gia nói:

- Ông đừng nhắc đến thằng ấy.

Nhưng nghe tin bác mất, Phùng Văn Tu cũng buồn lắm. Nó không tiện đến, nên gửi tôi mang tiền đến phúng bác, gọi là tấm lòng.

Nói rồi Lý Khắc Trí móc ra 200 tệ. Nhưng Ngưu Ái Gia có phần do dự, không biết có nên nhân chuyện mẹ gã qua đời để xí xóa cái sự Phùng Văn Tu đã gây ra cho mình hồi năm ngoái không.

- Phùng Văn Tu bảo với tôi rồi. Hai ông không chơi với nhau là chuyện của hai ông, nhưng bác vẫn là bác. Chuyện nào đi chuyện đấy.

Ngưu Ái Gia vốn định cả đời chẳng thèm nhìn mặt Phụng Văn Tu, nhưng nghe thế, thấy sống mũi cay cay, liền đồng ý nhận tiền của bạn. Lý Khắc Trí:

- Nhưng chuyện tôi muốn nói với ông không phải chuyện này.

- Còn chuyện gì nữa?

- Chuyện này đáng ra không nên do tôi nói, nhưng người khác nhờ tôi.

- Ông cứ nói ra xem nào.

Lý Khắc Trí nhìn Ngưu Ái Gia:

- Mấy hôm trước, Bàng Lệ Na tới Lâm Phần tìm tôi, nhờ tôi nói với ông. Ý cô ta là, đã trót xảy ra chuyện như thế, hai người cũng đã cùng với nhau như thế, có muốn hàn gắn cũng chẳng được. Chuyện dây dưa cũng đã năm trời rồi, chi bằng chia tay cho xong chuyện. Cô ta không làm phiền ông. Mà ông cũng không làm phiền cô ta.

Ngưu Ái Gia ngẩn tò te. Cái sự ngẩn tò te không phải vì Bàng Lệ Na muốn chia tay, bởi ngay từ lúc xảy ra chuyện Bàng Lệ Na đã muốn chia tay, mà vì cái sự ả mò tới Lâm Phần tìm Lý Khắc Trí, nhờ hắn ta tới nói với gã. Lúc mẹ gã qua đời, Bàng Lệ Na cũng tới viếng. Sáng đến, chiều đi. Lúc ăn trưa, Ngưu Ái Gia có chạm mặt ả, nhưng cả hai chẳng nói với ai câu gì. Gã để ý thấy ả đã đổi kiểu tóc. Trước đây để tóc đuôi gà, bây giờ để tóc xoăn. Hồi trước béo, lúc xảy ra chuyện gầy. Sau một năm ả lại béo, mặt mũi hồng hào. Gã chợt hiểu ra, lúc đầu, người Bàng Lệ Na tìm không phải là Lý Khắc Trí mà là Phùng Văn Tu. Qua Phùng Văn Tu, ả ta lại tới tìm Lý Khắc Trí, vì đinh ninh Ngưu Ái Gia nghe lời Lý Khắc Trí. Trước đây, quả là gã có nghe lời Lý Khắc Trí. Lúc Bàng Lệ Na chưa xảy ra chuyện, Lý Khắc Trí từng xui Ngưu Ái Gia mặc kệ, nhất quyết không ly dị để hành ả. Bây giờ, Lý Khắc Trí lại tới khuyên để gã thay đổi ý định. Nếu là người khác khuyên thì Ngưu Ái Gia có thể hiểu và thông cảm được, nhưng khi người khuyên là Lý Khắc Trí, thì gã lại thấy bực mình. Vốn dĩ chuyện này có thể thương lượng, giờ biến thành không thể thương lượng. Nếu như vô tình nhắc đến, thì chuyện có thể thương lượng. Nhưng khi bọn họ đã bị mặt bàn bạc xong xuôi với nhau, rồi mới tới tìm gã thì chuyện này trở nên bất khả thương lượng. Lúc Ngưu Ái Gia chạm mặt Bàng Lệ Na, nếu ả vẫn phờ phạc, tiều tụy, thì chuyện này gã có thể xem xét. Nhưng khi thấy mặt mũi ả hồng hào như thế, thì chuyện này chẳng còn cái lý gì để mà xem xét. Ngưu Ái Gia:

- Chia tay à? Được thôi. Cô ta tới tòa mà ly dị.

- Vấn đề là cô ta sợ ông không đồng ý, thành ra mất công. Bởi vì ông nắm đằng chuôi.

Lại tiếp:

- Ông đừng già néo đứt dây. Chuyện gì rồi cũng phải có sự kết thúc.

Ngưu Ái Gia không muốn tiếp tục lôi thôi về vấn đề này, hỏi vặn lại:

- Thế khi xưa, lúc ở Lâm Phần, ông đã khuyên tôi thế nào? Ông bảo tôi là sống chết cũng phải dây dưa để hành nó, giờ ông lại quay ngoắt 180 độ, xui tôi ly dị nó. Ông làm thế thì bằng ông tự tát vào mặt ông à?

Chỉ một câu, cũng đủ làm Lý Khắc Trí bẽ bàng. Hắn ta lại thở dài:

- Thôi thì tôi và ông khoan hẵng nói đến chuyện ly dị. Nhưng còn Bách Tuệ, ông tính thế nào?

Ngưu Ái Gia ngẩn người:

- Bách Tuệ thì sao mà phải tính?

- Hồi bác còn sống, Bách Tuệ do bác nuôi. Bây giờ bác mất rồi, ý của Bàng Lệ Na là gà trống không nuôi được con. Cô ấy muốn đón Bách Tuệ về ở cùng.

Lúc này, Ngưu Ái Gia mới hiểu ra, sau khi mẹ gã mất, Bàng Lệ Na đã tính toán sẵn từng nước cờ. Nếu việc xảy ra trước khi mẹ gã mất, thì chuyện ai nuôi Bách Tuệ có thể thương lượng, nhưng xảy ra sau khi mẹ gã mất thì chuyện này bất khả thương lượng. Cái sự bất khả thương lượng không chỉ vì gã muốn nhân chuyện này để trừng phạt Bàng Lệ Na, mà vì trong lúc mẹ gã không thể nói được, Bách Tuệ đã nói hộ bà nội. Tuy có cái nó đoán đúng, có cái không đúng, nhưng trong bụng Bách Tuệ vẫn chất chứa nhiều điều bà nội tâm sự với nó, gã muốn biết những điều ấy là gì. Lúc tâm sự với Ngưu Ái Gia về những chuyện xảy ra trong quá khứ, bà Tào Thanh Nga toàn nói những chuyện 50, 60 năm về trước. Còn với Bách Tuệ, bà lại tâm sự những chuyện của 20 năm về trước. Trước đây cứ ngỡ những chuyện ấy là chuyện tầm phào, nên khi mẹ kể với gã chuyện ngày xưa, gã chỉ nghe. Mẹ gã tâm sự ruột gan với gã, nhưng gã không tâm sự ruột gan với mẹ. Bây giờ, mẹ mất rồi, gã lại thấy những câu chuyện ấy thật quan trọng. Cũng chẳng phải vì những câu chuyện của mẹ, mà vì khi Bàng Lệ Na muốn mang Bách Tuệ đi, tức là ả đã lợi dụng chuyện mẹ gã qua đời để chọc giận gã. Chuyện này nếu nói vào lúc khác thì có thể thương lượng, chứ còn nói ra vào lúc mẹ gã qua đời thì bất khả thương lượng. vừa

- Tôi không thể giao Bách Tuệ cho nó được. Nó là con đàn bà mất dạy. Để con theo nó, còn ra cái thể thống gì nữa?

- Bác đã mất rồi. Ông thường xuyên lăn lộn bên ngoài. Chăm sóc Bách Tuệ thế nào được?

- Kể từ giờ trở đi, tôi không đi đâu cả, tôi sẽ ở lại Tẩm Nguyên. Mà kể cả đi, thì tôi cũng sẽ mang Bách Tuệ đi theo.

- Tôi thấy ông như thế là cố chấp đấy.

Ngưu Ái Gia nhìn Lý Khắc Trí chằm chằm, tỏ ý hoài nghi:

- Ông cứ liên tục thúc ép tôi như thế là có âm mưu gì đấy?

Lý Khắc Trí tặc lưỡi, rồi nói thật:

- Thực ra, không phải Bàng Lệ Na tới tìm tôi, mà là anh rể cô ấy.

Anh rể Bàng Lệ Na họ Thượng, làm nhân viên thu mua ở Nhà máy dệt phố Bắc phố huyện. Lý Khắc Trí:

﻿- Tôi không muốn bán cá ở Lâm Phần nữa, muốn về Tẩm Nguyên buôn sợi.

Cuối cùng, Ngưu Ái Gia đã hiểu nguyên do vì sao mà Lý Khắc Trí lại tới khuyên gã. Nhưng Lý Khắc Trí vẫn coi là kẻ thật thà, vẫn nói thật với gã. Mà đã nói thật thì tức là bạn. Nhưng chuyện này không phải cứ lôi bạn bè ra là giải quyết được. Lúc này, Ngưu Ái Gia lại hiểu ra, chuyện Lý Khắc Trí đến viếng me mình không phải là sự tình cờ, mà đích thị là có chủ ý. Khi chưa rõ chân tướng sự việc thì Ngưu Ái Gia còn có thể thương lượng, nhưng khi đã rõ chân tướng, gốc rễ sự việc thì Ngưu Ái Gia liền nối xung:

- Lý Khắc Trí. Tôi nể ông là bạn học cũ đấy, đừng có nhắc tới chuyện này nữa. Nếu không, ông rách việc đấy.

Lý Khắc Trí sửng sốt. Hắn xòe tay cười khổ:

- Ông xem ông kìa. Mới có một năm không gặp, mà sao ông đã lại biến thành tôi, còn tôi lại biến thành ông như thế không biết?

9

Bà Tào Thanh Nga mất được ba tháng thì Ngưu Ái Hương lấy chồng. Hồi trẻ, Ngưu Ái Hương bán xì dầu trên thị trấn, sau chuyển sang bán hàng tạp hóa. Sau lại chê ở thị trấn buồn, liền lên phố huyện, thuê một quầy ở Cửa hàng bách hóa ngã tư đầu phố bán tất len. Được tám năm liền. Tất len có tất dài, tất ngắn. Ngoài tất len, Cô còn bán cả quần len. Ngoài rất len, quần len, còn bán cả bật lửa, đèn pin, móc chìa khóa, bấm móng tay, vỏ bao điện thoại di động, cốc giữ nhiệt... Triệu Hân Đình - vợ gã Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á - cũng bán giày da ở trong cùng một Cửa hàng bách hóa với Ngưu Ái Hương. Quầy của Triệu Hân Đình ở tầng một, còn quầy của Ngưu Ái Hương ở tầng hai. Trước khi Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, Ngưu Ái Hương và Triệu Hân Đình gặp nhau còn nói chuyện. Nhưng sau khi Tiểu Tưởng và Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, hai cô gặp nhau chẳng nói chuyện gì. 20 năm trước, vì chuyện yêu đương mà Ngưu Ái Hương uống thuốc trừ sâu, để rồi bị tật vẹo cổ và hay nấc. Cô bị nấc liền 20 năm. Năm ngoái cô bắt đầu tập hút thuốc. Ngày nào cũng hút, thành ra lại chữa được bệnh nấc. Nhưng cô vẫn hơi bị vẹo. Chính bởi vẹo cổ, nên lúc đi lại, cô cố ý rướn cổ cho thật thẳng, thành ra cổ cứ ngạt ngưỡng như cổ ngỗng.

Chồng Ngưu Ái Hương tên là Tống Giải Phóng. Tống Giải Phóng làm nhân viên gác cổng cho nhà máy rượu ở phố Đông phố huyện, năm nay 56 tuổi, vợ ông ta vừa mới mất năm ngoái. Tống Giải Phóng hơn Ngưu Ái Hương 14 tuổi. Giả như Tống Giải Phóng chưa có vợ, thì hai người chênh nhau 14 tuổi cũng không phải quá nhiều. Nhưng Tống Giải Phóng đã có vợ. Hai thằng con ông ta cũng lại đã vợ con đề huề, thành ra, trông ông ta già hơn Ngưu Ái Hương rất nhiều. Hồi trẻ, Tống Giải Phóng đi bộ đội đóng quân ở Tứ Xuyên. Sau khi phục viên, làm nhân viên gác cổng ở nhà máy rượu phố huyện Tẩm Nguyên. Làm tù tì 30 năm liền. Tống Giải Phóng người gầy, nhưng mặt to, hình chữ điển. Mặt to, mồm cũng to, nhưng lại ít nói. Cái sự ít nói không phải vì không thích nói, mà vì mồm miệng vụng về, không biết phải nói thế nào. Một ngày gặp phải mười chuyện, trong đó có chín chuyện không nhất thiết phải nói thì cũng thôi, khỏi phải nói, cứ lẳng lặng làm theo cái lý của câu chuyện là xong. Nhưng cái chuyện duy nhất còn lại không phải là một cái lý, mà ba cái lý. Chọn cái lý nào thì không thể không nói. Hoặc giả, chuyện này không phải cứ làm mà được, mà phải nói mới xong. Lúc ấy, Tống Giải Phóng thấy khổ sở quá. Mặt ông ta đỏ lựng lên, chẳng rặn ra được câu nào. Mãi sau, câu đầu tiên ông ta nói ra thường là:

- Biết nói thế nào nhỉ?...

Hay:

- Tôi hiểu ra rồi...

Vợ trước của Tống Giải Phóng họ Chu, bán bánh nướng Cửa Bắc phố huyện. Ngoài bán bánh nướng, bà ta còn bán màn thầu, bánh rán hành, bánh bao và bánh kẹp thịt. Bà Chu phốp pháp, mồm cá ngão, giỏi lý sự. Người béo, nên giọng nói oang oang. Bà Chu lại thêm cái tính cục, chẳng nhường nhịn ai bao giờ. Ở nhà, Tống Giải Phóng không phải là người quyết định mọi việc. Người khác khi không được quyết việc gì thường thấy ấm ức trong lòng, nhưng ông ta lại thấy khoái, bởi như vậy thì không cần phải nói. Mọi việc lớn bé trong nhà, từ chuyện xây nhà, lấy vợ cho hai cậu con trai, đến chuyện mua một cái hũ để muối trứng vịt, mua cái hũ như thế nào, muối bao nhiêu quả trứng, tất tật đều do bà Chu quyết định. Có lúc, gặp phải chuyện không biết nên xử lý ra sao, bà Chu liền bàn bạc với chồng. Tống Giải Phóng lại mặt đỏ tía tai:

- Biết nói thế nào nhỉ?...

Hay:

- Thế ý bà thế nào?

Bà Chu lại đành tự mình phân tích, mổ xẻ. Sau vài câu “thế ý bà thế nào” của đức ông chồng, bà Chu tuy đã phân tích rõ ràng câu chuyện, nhưng vẫn bực mình:

- Không biết kiếp trước tôi đã gây ra nghiệp chướng gì mà lại vớ phải cái thứ vô tích sự như thế này cơ chứ!

Hay:

- Khốn nạn cái đời tôi quá! Có chồng mà cũng như không!

Tống Giải Phóng chỉ cười trừ, chẳng nói năng gì, cứ lẳng lặng làm việc cần làm. Tống Giải Phóng tuy không biết ăn nói, nhưng lúc gác cổng một mình, ông ta lại hay lẩm nhẩm hát. Tống Giải Phóng những tưởng rằng, cuộc sống vô tư lự như thế sẽ kéo dài đến hết đời. Nào ngờ, sau khi hai thằng con cưới vợ, cả thế giới này đã thay đổi. Bà Chu những tưởng cả đời sẽ là người cầm trịch trong gia đình, nào ngờ, sau khi rước hai cô con dâu về, hai ả không giống Tống Giải Phóng, mà giống bà Chu, cũng giỏi lý sự. Ba người giỏi lý sự sống với nhau. Khi có chuyện gì, không phải người này hỏi người kia là “Thế ý mẹ (con, chị, em) thế nào?” mà là “Theo mẹ (con, chị, em)” là phải thế này... thế này. Ở với nhau chưa đến một năm, con dâu cả không nói chuyện với con dâu thứ, hai ả con dâu không ả nào nói chuyện với mẹ chồng. Bà Chu cầm trịch ở cái nhà này đã nửa đời người, đột nhiên chẳng có chỗ để cho bà nói, mà có nói thì cũng chẳng có người nghe, thành ra bà tức đến phát ốm. Bà Chu dựng một cái quán nhỏ ở ven đường quốc lộ chỗ cửa Bắc phố huyện Tẩm Nguyên để bán bánh nướng. Thấy bà bị ốm, hai cô con dâu tự ý đòi thay bà kinh doanh cái quán. Vì tranh giành cái quán mà hai ả đánh nhau. Con dâu thứ đánh giập mũi con dâu cả, con dâu cả cắn đứt nửa cái tai của con dâu thứ. Đánh từ cửa Bắc về đến nhà, làm hai thằng con bà Chu cũng phải xung trận. Đám con chưa đánh nhau xong thì bà Chu đã treo cổ tự vẫn ở nhà. Đến lúc ông Tống phát hiện ra thì lưỡi bà Chu đã thè lè dài ra ngoài. Lúc gỡ bà từ xà nhà xuống, thấy vẫn còn thoi thóp, nhưng khi đưa vào bệnh viện cấp cứu, bà đã tắt thở từ khi nào. Bà Chu mất, ông Tống khóc rống lên, thảm thiết. Lo tang cho vợ xong, ông ta vẫn tới nhà máy rượu phố Đông gác Cổng. Có điều, kể từ đấy trở đi, không còn lẩm nhẩm hát nữa. Có người khuyên:

- Ông Tống này, ông nghĩ cho nó thoang thoảng một chút. Bà Chu kìm kẹp ông cả đời rồi, giờ bà ấy chết, ông cũng được giải phóng.

Ông Tống im lặng hồi lâu, mãi sau mới thở dài:

- Biết nói thế nào nhỉ?...

Trước khi Ngưu Ái Hương lấy Tống Giải Phóng, Ngưu Ái Gia đã biết ông ta. Sau khi bà Tào Thanh Nga qua đời, để chăm sóc Bách Tuệ, Ngưu Ái Gia không đi Thương Châu hay nơi nào khác, mà ở lại Tẩm Nguyên. Do Bách Tuệ đã đến tuổi phải đi học, để con được học trên phố, gã liền đón Bách Tuệ lên phố huyện. Hai bố con sống ở một căn hộ thuê ở cửa Nam. Gã sửa lại chiếc xe tải năm xưa, sáng sớm đưa Bách Tuệ đi học, sau đó đánh xe ra bến, đợi chở hàng hóa lặt vặt. Nhưng gã chỉ chở vào ban ngày, không chờ vào buổi tối. Buổi chiều còn phải tới trường đón Bách Tuệ, về nhà nấu cơm cho con bé ăn, rồi ru nó ngủ. Bách Tuệ khen bố nó nấu cơm ngon hơn bà nội, nó thích ăn nhất món cá bố nó làm. Thi thoảng Ngưu Ái Gia cũng tới nhà máy rượu ở phố Đông chở rượu, nên thường xuyên chạm mặt Tống Giải Phóng. Trước đây chỉ nghĩ ông ta là một Tống Giải Phóng, không ngờ một ngày kia ông ta lại thành anh rể mình.

Đám Hôn sự của Ngưu Ái Hương và Tống Giải Phóng là do Hà Mỹ Lệ - bạn học hỏi trung học của Ngưu Ái Hương- tác thành. Hà Mỹ Lệ làm nghề may ở phố Nam. Tống Giải Phóng là anh họ Hà Mỹ Lệ. Lần đầu tiên Ngưu Ái Hương và Tống Giải Phóng gặp nhau là ở nhà Hà Mỹ Lệ. Hôm ấy, ông ta đến trước. Hà Mỹ Lệ nói:

- Anh này, hôm nay là buổi ra mắt đối tượng, anh đừng có nói “biết nói thế nào nhỉ” hay “tôi hiểu ra rồi” nhé.

Tống Giải Phóng mặt đỏ tía tai, mãi sau mới rặn ra một câu:

- Anh hiểu ra rồi.

Lúc Ngưu Ái Hương đến, cô còn chưa kịp nói gì, Tống Giải Phóng đã “soạt” một cái vụt đứng dậy, rồi giống như lúc đi bộ đội hơn 30 năm về trước, ông ta cộp chân đến “cốp” một cái đứng nghiêm, ngẩng mặt lên nói:

- Tôi tên Tống Giải Phóng, 56 tuổi, nhân viên gác cổng ở nhà máy rượu phố Đông. Bố mẹ đã mất, có hai con trai, hai con dâu và hai cháu gái nội. Tôi đã nói xong, giờ đến lượt cô.

Ngưu Ái Hương và Hà Mỹ Lệ ngơ ngác, rồi cả hai cười ngặt cười nghẽo. Ngưu Ái Hương cười đến chảy nước mắt. Sau này, Ngưu Ái Hương bảo, mấy mươi năm rồi, chưa bao giờ Cô được cười sảng khoái như thế. Sau hai tháng, Ngưu Ái Hương quyết định lấy Tống Giải Phóng. Nghe nói chị mình muốn lấy Tống Giải Phóng, Ngưu Ái Gia có phần sửng sốt. Năm ngày trước đám cưới của Ngưu Ái Hương là tết Thanh minh, hai chị em Ngưu Ái Hương và Ngưu Ái Gia cùng về Ngưu Gia Trang tảo mộ mẹ. Lúc đi trên đường, hai chị em không nói năng gì. Về tới Ngưu Gia Trang, ban ngày cùng với Ngưu Ái Giang, Ngưu Ái Hà ra nghĩa trang tảo mộ mẹ, mấy anh chị em cũng không nói gì. Buổi tối ăn cơm xong, Ngưu Ái Hương không nói gì với anh trai Ngưu Ái Giang, cũng không nói gì với cậu em út Ngưu Ái Hà, mà gọi riêng Ngưu Ái Gia ra bờ sông Tẩm phía sau nhà để nói về hôn sự của mình. Rặng liễu cổ thụ có đến mấy trăm cây đứng dọc bờ sông, mặt trăng lưỡi liềm chênh chếch phía tây. Hai chị em sánh vai nhau ngồi bên bờ sông. Dưới chân, nước sông chảy yên ả. Hồi bà Tào Thanh Nga còn sống, bà từng kể với Ngưu Ái Gia rằng, cách đây hơn 50 năm, đám hôn sự giữa bà và ông Ngưu Thư Đạo là do bố bà là lão Tào cùng bạn lão Tào là lão Hàn ở Ngưu Gia Trang, và Tiểu Ôn - giám đốc hiệu giấm ở Ôn Gia Trang huyện Tương Viên - ngồi bên bờ sông này bàn bạc mà thành. Hồi Ngưu Ái Gia còn nhỏ, bố gã không quý gã mà quý ông anh cả Ngưu Ái Giang. Mẹ gã cũng không quý gã mà quý cậu em út là Ngưu Ái Hà. Riêng gã chẳng được ai quý. Chỉ có người chị Ngưu Ái Hương hơn gã tám tuổi là quý gã. Ngưu Ái Gia bám gấu áo chị mà lớn lên. Sau này trưởng thành, có tâm sự gì Ngưu Ái Gia không nói với bố mẹ, mà nói với chị. Chuyện đi bộ đội năm xưa, gã cũng chỉ tâm sự với chị gái. Sau này, hai chị em ai lo việc người ấy, ít có dịp ngồi tâm sự với nhau. Bây giờ, Ngưu Ái Hương sắp lấy chồng, cô như biến thành một người khác, hoặc giả đã trở về với thời trước đây, muốn tâm sự với Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Hương nói:

- Sắp lấy chồng rồi, nhưng chị hoang mang quá.

Ngưu Ái Gia không nói gì.

Ngưu Ái Hương:

- Bố mẹ đều mất cả rồi, chẳng còn ai để bàn bạc.

Ngưu Ái Gia vẫn không nói gì. Ngưu Ái Hương:

- Thật sự, chị chẳng muốn lấy lão ấy.

- Chị chê lão ấy già à?

Ngưu Ái Hương thở dài:

- Chị cũng ngần này tuổi rồi, còn câu nệ gì chuyện già trẻ?

- Hay chị chê lão ấy dần, nói năng vụng về?

- Chị cũng chẳng quan trọng chuyện ấy.

- Hay chị chê lão ấy xấu, mặt vuông thành sắc cạnh?

Ngưu Ái Gia biết, trên đời này chị gã ghét nhất đàn ông mặt chữ điền. Hơn 20 năm trước, người yêu đầu tiên của Ngưu Ái Hương - nhân viên đưa thư họ Trương - chính là gã mặt vuông chữ điền. Tống Giải Phóng không chỉ mặt vuông chữ điền mà da còn thô. Ngưu Ái Hương lắc đầu:

- Chị bây giờ chẳng còn ác cảm với mặt chữ điền nữa rồi.

Lại than:

- Chị già rồi.

Ngưu Ái Gia nhìn chị, thấy chị gã già rồi thật. Khóe mắt chằng chịt nếp nhăn. Thớ thịt trên mặt chảy sệ xuống. Bao năm bươn chải một mình, thành ra, tuy tuổi mới trung niên, nhưng chị gã trông già trước tuổi. Trước mặt người khác, chị gã rướn thẳng cổ. Nhưng trước mặt gã, chị gã không rướn cổ, cái đầu ngoẹo xuống bờ vai. Ngưu Ái Gia thấy xót xa. Mấy năm nay, gã chỉ mải đối phó với nỗi phiền muộn của mình, chẳng có thời gian quan tâm đến chị. Ngưu Ái Gia:

- Chị, chị không già, em thấy chị đẹp lắm.

Ngưu Ái Hương cầm tay Ngưu Ái Gia:

- Nói thật với cậu, chị bây giờ lấy chồng chẳng phải vì lấy chồng mà vì muốn có một người để nói chuyện. Chị đã 42 rồi. Suốt ngày thui thủi một mình, bức bối chết mất.

Lại tiếp:

- Tuổi tác, con người lão Tống thế nào, cả phố huyện này đều biết, nhưng chị cũng chẳng quan tâm. Chỉ sợ chị lấy lão ta, anh em trong nhà sẽ chê cười chị.

- Chị. Tình cảnh chị dù có tồi tệ thế nào chăng nữa thì cũng chẳng bằng em. Em sống bảy, tám năm với cái sừng trên đầu. Chị, chị có chê cười em không?

Ngưu Ái Hương lắc đầu. Thú thật, Ngưu Ái Gia cũng hơi lo nếu chị gã lấy Tống Giải Phóng, nhưng cái lo của gã lại khác với của chị gã. Gã không lo người khác chê cười, cũng không lo Tống Giải Phóng, mà lo hai ả con dâu của ông ta. Bà vợ của Tống Giải Phóng đã bị bọn họ bức tử. Ngưu Ái Gia lo, nếu chị gã lấy Tống Giải Phóng thì sẽ bị bắt nạt. Nhưng gã không nói ra những điều lo lắng với chị, mà bảo:

- Chị, chị cứ lấy Tống Giải Phóng đi. Bọn em không có ý kiến gì đâu.

- Càng nghĩ, chị càng hận đến xương tủy cái tên đưa thư 20 năm về trước. Hắn ta đã hại cả đời chị.

Rồi nước mắt cô ứa ra, đầu ngoẹo lên vai Ngưu Ái Gia. Gã thấy câu nói của chị nghe quen quen. Chợt nhớ ra, hồi Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, vốn là chuyện xảy ra giữa ả với tay Tiểu Tưởng Ảnh viện váy cưới Đông Á phố Tây, nhưng cuối cùng, người ả nghiến răng căm giận vẫn cứ là Mã Tiểu Trụ. Trước Ngưu Ái Gia, Bàng Lệ Na đã yêu Ma Tiểu Trụ, nhưng sau đó, Mã Tiểu Trụ lên Bắc Kinh học đại học, rồi đá ả. Lúc ấy đang tức, nên Ngưu Ái Gia cũng chẳng để ý đến câu nói ấy, giờ lại nghe chị nói câu tương tự như thế, gã cũng không nói gì. Hai chị em nhìn dải núi đen ngòm phía bờ sông đối diện. Sau núi lại tiếp là núi. Ngưu Ái Hương tựa đầu vào vai em, ngủ ngon lành.

Sau khi Ngưu Ái Gia lấy Tống Giải Phóng, chuyện mà Ngưu Ái Gia lo lắng đã không xảy ra. Hai ả con dâu Tống Giải Phóng đã bức tử người vợ đầu của ông ta, nhưng lại không bức bách gì được Ngưu Ái Hương. Không bức bách gì được không phải vì Ngưu Ái Hương hòa thuận với bọn họ, hay vì bọn họ không muốn bức bách Ngưu Ái Hương, hay vì Ngưu Ái Hương ngược lại còn bức bách bọn họ, mà vì ngay khi còn chưa thiết lập quan hệ với bọn họ, Ngưu Ái Hương đã cắt đứt quan hệ. Với bọn họ, Cô không nói “Biết nói thế nào nhỉ”, không nói “Thế ý các cô thế nào?”, cũng chẳng nói “Theo tôi”, mà nhất quyết chẳng nói năng gì. Lấy nhau hôm trước thì hôm sau, Ngưu Ái Hương đã ép Tống Giải Phóng phải tuyệt giao với hai thằng con. Tống Giải Phóng sửng sốt:

- Vô duyên vô cớ sao bố con lại phải tuyệt giao. Chuyện này, biết nói thế nào nhỉ?

- Sao lại vô duyên vô cớ? Mấy con vợ chúng nó đều là lũ giết người cả.

Tống Giải Phóng đã hiểu ý của Ngưu Ái Hương, nhưng vẫn hơi do dự:

- Thì cũng phải đợi có một cái cớ gì chứ.

- Ông đợi được, nhưng tôi không đợi được. Một là ông cắt đứt quan hệ với chúng nó. Hai là ông tiếp tục sống với đám con ông, còn tôi và ông ra tòa ly dị.

Tống Giải Phóng dở khóc dở cười:

- Vừa mới lấy nhau được có một hôm...

Lại tiếp:

- Bà vừa về mà đã tuyệt giao với các con. Người ta không nói tôi, thì cũng sẽ nói bà.

- Tôi chẳng sợ cái mang tiếng hão ấy. Bây giờ tuyệt giao, có mang tiếng cũng chỉ mang tiếng ít thôi. Chứ còn đợi khi đã xảy ra chuyện rồi, thì mới là đại đại mang tiếng.

Lúc này, Tống Giải Phóng mới biết Ngưu Ái Hương lợi hại. Thậm chí, còn lợi hại hơn cả người vợ trước của mình là bà Chu. Ngày trước, khi do dự việc gì, bà Chu còn bàn bạc với ông. Tuy cũng chỉ là hình thức, bởi cuối cùng, người quyết định vẫn là bà Chu, nhưng ít ra còn có quá trình bàn bạc. Bây giờ, Ngưu Ái Hương chẳng cần bàn bạc, thương lượng gì sất, cứ tự mình ra quyết định rồi bắt ông phải chấp hành, làm cho Tống Giải Phóng nhất thời chưa biết phải làm sao. Nhưng Ngưu Ái Hương đã nói là làm. Thấy Tống Giải Phóng do dự, bà ta liền lôi ngăn kéo lấy ra tờ giấy kết hôn, rồi mặc áo khoác ngoài, kéo tay Tống Giải Phóng tới tòa án để ly dị. Tống Giải Phóng xòe hai tay:

- Rõ thật là, biết nói thế nào bây giờ...

Sợ vợ bỏ, Tống Giải Phóng đành phải tuyệt giao với hai thằng con. Nói là tuyệt giao, nhưng kỳ thực chẳng phải. Có điều, lúc bố con qua lại với nhau, Tống Giải Phóng phải giấu không cho Ngưu Ái Hương biết. Ngưu Ái Hương biết hết, nhưng mặc kệ, coi như không biết. Về phần mình, bà ta triệt để tuyệt giao với đám con chồng. Khi ấy, Ngưu Ái Gia cũng cảm thấy chị mình lợi hại. Khi gặp chuyện đại sự, chị gã quyết đoán hơn gã. Vặt cành phải vặt ngay từ gốc, khi nó mới chỉ chớm ra nhánh. Nếu gã được như chị gã, thì chắc cũng không đến nỗi phải rơi vào tình cảnh như bây giờ. Tống Giải Phóng hơn Ngưu Ái Hương 14 tuổi, nhưng ngay từ hôm đầu tiên lấy nhau, Ngưu Ái Hương đã sai bảo ông ta như sai một đứa trẻ. Hồi còn con gái, Ngưu Ái Hương chân tay tháo vát, nhanh nhẹn, nhưng sau khi lấy Tống Giải Phóng, bà ta bắt đầu ngại động chân động tay. Mọi việc trong nhà, cái gì cũng đến tay Tống Giải Phóng. Ông ta giặt giũ quần áo, lau giày, nấu cơm cho Ngưu Ái Hương. Nấu cơm không ngon, Ngưu Ái Hương còn đạp bát đập đũa. Cũng giống như mấy năm trước, khi Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, để lấy lòng Bàng Lệ Na, Ngưu Ái Gia đã phải làm cá cho ả. Sự khác nhau giữa Tống Giải Phóng và Ngưu Ái Gia là, khi xưa, Ngưu Ái Gia làm thế chỉ vì bất đắc dĩ, còn Tống Giải Phóng làm những việc này là cam tâm tình nguyện. Lấy Tống Giải Phóng mới được một tháng, mà Ngưu Ái Hương đã béo lên trông thấy, da mặt mịn màng hơn, thậm chí, cái cổ cũng đỡ vẹo. Ở nhà, trước khi định nói điều gì, Tống Giải Phóng phải nhìn sắc mặt Ngưu Ái Hương. Còn Ngưu Ái Hương, lúc nói chuyện, mặt không nhìn Tống Giải Phóng, mà nhìn bức tường. Một lần, Ngưu Ái Hương, Tống Giải Phóng và Ngưu Ái Gia rủ nhau cùng về Ngưu Gia Trang. Ngưu Ái Gia đi xe đạp một mình, còn Tống Giải Phóng đạp xe đèo Ngưu Ái Hương. Lúc rời khỏi phố huyện trời nắng đẹp. Đến nửa đường thì trời mưa. Tống Giải Phóng và Ngưu Ái Hương đều mặc áo giắc-két, còn Ngưu Ái Gia mặc phong phanh, nên rét run. Ngưu Ái Hương nói với Tống Giải Phóng:

- Ông Tống, ông cởi áo giắc-két đưa cho cậu Ngưu Ái Gia mặc.

Tống Giải Phóng không dám cãi lại, đỗ xe, cởi chiếc giắc-két đang mặc ra. Tuy Ngưu Ái Gia không mặc, nhưng gã cảm thấy ông anh rể Tống Giải Phóng thật tốt tính. Cái sự tốt tính không phải vì ông ta cởi chiếc giắc-két đưa cho Ngưu Ái Gia mặc, mà vì khi cởi áo, ông ta không hề tỏ ra khó chịu. Bây giờ, mỗi lần tới nhà máy rượu phố Đông chở hàng, Ngưu Ái Gia lại cảm thấy Tống Giải Phóng của bây giờ không phải là Tống Giải Phóng của ngày xưa. Có lúc, hai anh em rủ nhau uống rượu, rồi tâm sự. Một lần, khi tâm sự về nỗi phiền muộn của nhau, Ngưu Ái Gia bảo, nỗi phiền muộn lớn nhất trong đời gã là không lấy được một cô vợ tử tế. Còn Tống Giải Phóng bảo, nỗi phiền muộn lớn nhất trong đời ông ta là phải làm chân gác cổng nhà máy rượu suốt hơn 30 năm trời. Ngưu Ái Gia ngạc nhiên:

- Em thấy gác cổng hay đấy chứ? Suốt ngày được ngồi chơi xơi nước. Quá là yên tĩnh!

Tống Giải Phóng lắc đầu:

- Thực ra, con người anh thích động không thích tĩnh.

Ngưu Ái Gia cảm thấy hơi bất ngờ:

- The anh thích làm công việc gì?

Tống Giải Phóng:

- Anh thích làm nhân viên đưa thư ở bưu điện. Suốt ngày phóng xe máy chạy hàng trăm dặm. “ Ngưu Ái Gia ơi, nhận báo, nhận điện khẩn này.”

Ngưu Ái Gia mỉm cười, thấy ông anh rể mình đáng yêu quá. Năm xưa, người yêu đầu tiên của Ngưu Ái Hương là Tiểu Trương, làm nhân viên đưa thư ở bưu điện, cũng mặt vuông chữ điển. Dần dần, không những Ngưu Ái Gia thích Tống Giải Phóng, mà con gái gã là Bách Tuệ cũng bắt đầu thích ông ta. Trước đây Ngưu Ái Gia đánh xe đi chở hàng, buổi chiều không dám về muộn vì sáu giờ phải đến trường đón Bách Tuệ. Bây giờ có Tống Giải Phóng, khi nào Ngưu Ái Gia thấy trời sắp tối về không kịp, liền gọi điện thoại, Tống Giải Phóng bèn thay gã tới trường đón Bách Tuệ. Hôm ấy, Ngưu Ái Gia đi xa chở hàng. Lúc về, xe bị hỏng. Ngưu Ái Gia nhìn đồng hồ, thấy đã năm giờ chiều, liền gọi điện cho Tống Giải Phóng. Nhưng gọi xong, chỉ một loáng sau đã lại sửa xong xe. Về tới phố huyện vừa vặn sáu giờ chiều, gã liên tới trường đón Bách Tuệ. Hôm ấy, Bách Tuệ nhảy dây bị trẹo chân. Từ xa, gã trông thấy Tống Giải Phóng cõng Bách Tuệ, hai bác cháu vừa đi, vừa nói chuyện, rồi phá lên cười. Ngưu Ái Gia cũng cười. Lâu dần, Bách Tuệ nói chuyện không hợp với Ngưu Ái Gia, cũng không hợp với Ngưu Ái Hương, mà hợp với Tống Giải Phóng. Vào hôm thứ bảy, chủ nhật, học bài xong, con bé còn tới nhà máy rượu phố Đông tìm Tống Giải Phóng. Trước mặt người lớn, Tống Giải Phóng không biết ăn nói, chỉ biết mỗi câu “Biết nói thế nào nhỉ” và “Tôi hiểu ra rồi”, nhưng trước Bách Tuệ, ông ta lại nói năng đâu ra đấy. Cái sự nói năng đâu ra đấy không phải so với người khác, mà so với bản thân ông ta. Tống Giải Phóng kể cho Bách Tuệ nghe những chuyện ngoài Tẩm Nguyên. Chuyện ông ta đi bộ đội, đóng quân ở Tứ Xuyên hơn 30 năm về trước. Chuyện sau khi về Tẩm Nguyên, ông ta còn đi rất nhiều nơi khác, như Thái Nguyên, Tây An, Thượng Hải, và cả Bắc Kinh. Kỳ thực, ngoài Tứ Xuyên ra, ông ta chưa đi đâu cả. Nhưng lúc xem tivi, ông ta nhớ một số địa danh chính ở Thái Nguyên, Tây An, Thượng Hải và Bắc Kinh. Sau đấy, căn cứ vào bố cục phố huyện Tẩm Nguyên, sắp xếp lại phố xá ở Thái Nguyên, Tây An, Thượng Hải và Bắc Kinh. Lúc kể, ông ta cứ kể vanh vách. Kể xong, còn làm ra vẻ thờ ơ. Bách Tuệ gọi Tống Giải Phóng là bác. Nghe ông ta kể về Thái Nguyên xong, nó hỏi:

- Bác ơi. Bác đã đi khắp Thái Nguyên, thế Thái Nguyên trông thế nào ạ?

- Chỉ thế thôi. Toàn người là người... Không ăn thua.

Bách Tuệ nghe kể về Tây An xong, lại hỏi:

- Bác ơi, thế Tây An thế nào ạ?

- Gần giống với Thái Nguyên... Chẳng ăn thua.

- Bác ơi, thể Bắc Kinh thế nào ạ?

- Đều không ăn thua.

Lúc này, Tống Giải Phóng thường than:

- Nhưng kể cả không ăn thua thì vẫn hơn đứt Tẩm Nguyên nhà mình.

Lại tiếp:

- Bách Tuệ này, sau này lớn lên cháu đi Thượng Hải, tới sông Hoàng Phố lái tàu thủy nhé. Đến lúc ấy, bác sẽ đi thăm cháu.

Một lần, Ngưu Ái Gia và Ngưu Ái Hương nói chuyện với nhau.

- Chị này, chị cứ bắt nạt anh Tống Giải Phóng, chứ em thấy anh ấy rất tốt.

- Tốt ở chỗ nào?

- 100 người, bói chẳng ra người nào hiền lành, tốt tính như anh ấy.

Ngưu Ái Hương than thở:

- Có mà đần thì có. Chị muốn tìm một người để tâm sự, nhưng sau khi lấy nhau, suốt từ sáng đến tối, nói chuyện với lão ấy chẳng được nổi một câu hợp.

Lại tiếp:

- Trước khi lấy nhau, chị cứ trông thấy lão ta là đã muốn cười. Nhưng kể từ hồi lấy nhau tới giờ, chị chẳng cười được lấy một lần.

Một lần, Ngưu Ái Gia ngồi tâm sự với Tống Giải Phóng. Tống Giải Phóng bảo:

- Cậu này, anh lấy chị cậu, kể cũng xứng đáng.

- Chị em mỗi tội nóng tính thôi, chứ còn trong bụng, chị ấy hiểu hết.

- Không phải anh nói chị cậu.

- Thế anh nói ai ạ?

- Bách Tuệ. Trước đây, anh nói năng vụng về. Nhưng kể từ khi có Bách Tuệ, anh thấy mình biết ăn nói hẳn.

Ngưu Ái Gia dở khóc dở cười.

Tháng Tám năm ấy, đang độ tiết trời nóng nực, thì Bàng Lệ Na lại xảy ra chuyện. Ả ta lại bỏ đi theo trai. Nhưng lần này không phải đi theo tay Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á phố Tây mà là Thượng - anh rể Bàng Lệ Na. Thượng là nhân viên thu mua ở nhà máy dệt phố Bắc. Năm xưa, Bàng Lệ Na vào làm nhân viên đứng máy ở nhà máy dệt là do Thượng bố trí. Sau này, ả không làm nhân viên đứng máy nữa, mà làm nhân viên thủ kho. Công việc này cũng do Thượng bố trí. Mọi người đều biết Bàng Lệ Na chim chuột với Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á, nhưng không hay rằng, ả cũng dan díu với cả gã anh rể. Không những Ngưu Ái Gia không hay biết, mà đến chị gái Bàng Lệ Na là Bàng Lệ Cầm cũng không hay biết. Cũng không rõ ả dan díu với Thượng ngay khi đang quan hệ với Tiểu Tưởng, hay sau khi đã cắt đứt quan hệ với Tiểu Tưởng. Ngưu Ái Gia chợt hiểu ra, vì sao lúc mẹ gã mất, Thượng lại lặn lội tới Lâm Phần tìm Lý Khắc Trí, nhờ Lý Khắc Trí về Tẩm Nguyên khuyên Ngưu Ái Gia ly dị Bàng Lệ Na. Cũng hiểu ra vì sao thời gian đầu khi xảy ra chuyện, Bàng Lệ Na gầy hốc hác, nhưng sau này gặp lại, ả ta lại béo ra, mặt mũi hồng hào. Lần trước, Bàng Lệ Na chạy theo Tiểu Tưởng. Lần này, ả lại chạy theo Thượng. Tuy Ngưu Ái Gia cũng thấy sửng sốt, nhưng không đau lòng bằng lần ả bỏ đi theo Tiểu Tưởng. Hai người tuy chưa ly dị, kẻ theo trai kia vẫn mang tiếng là vợ mình, nhưng chuyện hai người chưa ly dị không phải tại Bàng Lệ Na, mà tại Ngưu Ái Gia. Bàng Lệ Na muốn ly dị, nhưng gã không chịu. Ngưu Ái Gia không ly dị là vì muốn dây dưa như thế để trừng trị ả. Bây giờ thành ra, không những không trừng trị được ả, mà ngược lại còn phản tác dụng, khiến cho ả lại bỏ đi theo trai. Do trong lòng đã không còn coi Bàng Lệ Na là vợ, nên chuyện Bàng Lệ Na bỏ chạy theo Thượng, gã chẳng mấy bận tâm, nhưng chị gái Bàng Lệ Na là Bàng Lệ Cầm thì tức phát điên lên. Bàng Lệ Cầm và Ngưu Ái Hương từng cùng bán hàng tạp hóa trên thị trấn. Năm xưa, Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na đến với nhau là do hai chị tác hợp. Bàng Lệ Cầm điên thật rồi. Trước hết, bà ta không trách em gái mình và gã chồng, cũng phần vì bọn họ đã bỏ trốn, Có muốn trách mắng cũng chẳng được, mà lại hùng hùng hổ hổ đến tìm Ngưu Ái Gia. Vừa vào nhà Ngưu Ái Gia, ngồi phịch mông xuống ghế sô-pha, bà ta đã òa khóc:

- Tất cả chỉ tại chú. Không biết trông vợ.

Lại khóc:

- Đồ khốn nạn. Chị em ruột với nhau mà nó thế.

Lại khóc:

- Đồ khốn nạn. Dụ dỗ cả em gái vợ.

Lại khóc:

- Đã thế, chúng nó lại còn bỏ chạy với nhau.

Lại khóc:

- Để tôi nói cho chú nghe. Lúc tôi không có nhà, chúng nó cười nói nhăn nhở với nhau. Nhưng hễ tôi về nhà là chúng nó lại im phăng phắc.

Lại khóc:

- Tôi nghe người ta bảo, chúng nó làm nhau trong nhà kho nhà máy dệt, rây bẩn cả ra bông.

Rồi lại trách Ngưu Ái Gia:

- Chú mù hay sao mà không phát hiện ra.

Lần trước, lúc Bàng Lệ Na bỏ đi với Tiểu Tưởng, vợ Tiểu Tưởng là Triệu Hân Đình đã tới tìm Ngưu Ái Gia, xui Ngưu Ái Gia giết quách hai đứa bọn họ, làm Ngưu Ái Gia dở khóc dở cười. Lần này, Bàng Lệ Na bỏ đi với Thượng, vợ lão Thượng cũng lại đến tìm Ngưu Ái Gia gây sự, làm Ngưu Ái Gia lại dở khóc dở cười. Trong khi, rõ ràng không phải gã đã xui Bàng Lệ Na bỏ đi theo trai. Ả tuy vẫn là vợ gã, nhưng hai người chẳng gặp mặt nhau ngày nào, trông coi thế đếch nào được? Tiếp đấy lại nghĩ, lần trước, chuyện Bàng Lệ Na bỏ đi theo Tiểu Tưởng không liên quan gì đến gã, nhưng lần này bỏ đi theo Thượng, cũng có thể là do bị gã dồn ép. Giả như Ngưu Ái Gia chưa từng tới Thương Châu, chưa từng vụng trộm với ả Chương Sở Hồng ở Phố ẩm thực ông Lý ở Bạc Đầu, thì thể nào gã cũng trách Bàng Lệ Na và Thượng. Nhưng đã từng trải qua những chuyện ấy, gã hiểu, rất có thể lúc ở bên nhau, Bàng Lệ Na và Thượng nói chuyện với nhau rất hợp. Thế, nên bọn họ mới quyết tâm cùng nhau rời khỏi Tẩm Nguyên, tới một nơi xa lạ. Lần trước ở Thương Châu, Chương Sở Hồng đã bảo Ngưu Ái Gia đưa ả trốn đi. Lúc đầu, gã nhận lời, nhưng sau lại sợ. Rồi nhân lý do mẹ ốm nặng, gã vội chuồn về Tẩm Nguyên. Kể từ ấy, gã chưa một lần gọi điện cho Chương Sở Hồng. Về chuyện quan hệ vụng trộm, cho dù là gã Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á hay Ngưu Ái Gia, vào lúc then chốt đều bỏ người tình chạy lấy thân. Chỉ duy nhất có Thượng, vào lúc then chốt, là dám rũ bỏ tất cả, bỏ cả người thân và vùng đất thân quen, đưa người tình tới một nơi xa lạ. Tự đáy lòng, trước hết, Ngưu Ái Gia không trách Thượng, mà phục gã. Nhưng gã sao có thể nói với Bàng Lệ Cầm những điều thầm kín ấy? Nếu nói ra, chắc chắn sẽ chỉ làm Bàng Lệ Cầm điên hơn mà thôi. Bàng Lệ Cầm đập tay xuống bàn:

- Ngưu Ái Gia. Chú phải đền tôi một người chồng. Phải đến tôi một người em.

- Chị muốn em đền thế nào?

- Đi tìm chúng nó về chứ còn sao!

Ngưu Ái Gia lại dở khóc dở cười. Chuyện đã đến nước này, Bàng Lệ Cầm muốn tìm Bàng Lệ Na và Thượng, nhưng bản thân gã không muốn. Hai lần bỏ đi theo trai, Bàng Lệ Na đã đánh dấu chấm hết cho quan hệ giữa ả và Ngưu Ái Gia. Giống như một vết thương, lần đầu bong da còn cảm thấy đau, nhưng khi bong da lần thứ hai, thì vết thương đã đến lúc sắp lành. Nếu bây giờ Bàng Lệ Na tới gặp Ngưu Ái Gia đòi ly dị, gã chắc chắn sẽ đồng ý ngay. Khi sự việc đã phát triển đến hồi kết, thì người đứng ra để kết thúc không phải là Ngưu Ái Gia, mà là Bàng Lệ Na. Kẻ nào đứng ra kết thúc, thì kẻ đó phải chịu trách nhiệm lớn hơn. Trong chuyện này, Ngưu Ái Gia cảm thấy mình hơi có tí cùn, nhưng khi Bàng Lệ Na đã xử lý cạn tàu ráo máng như thế, thì gã cũng cảm thấy như trút được hòn đá tảng trên ngực. Chuyện này, ngoài mặt thì chưa kết thúc, nhưng trong lòng thì đã kết thúc. Từ nay về sau, gã sẽ như bây giờ, sống vui vẻ với Bách Tuệ, Ngưu Ái Hương và Tống Giải Phóng. Nghĩ vậy, gã bảo:

- Chuyện đã đến nước này, thì không thể đi tìm được. Bởi nếu tìm được thì ắt sẽ xảy ra án mạng.

- Kể cả là xảy ra án mạng thì tôi cũng hả giận.

Nhưng Ngưu Ái Gia không thể vì giúp người khác hả giận mà phải đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng. Hay vì giúp người khác hả giận, mà gã phải đi giết người. Nhưng chuyện đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng hay không, không phải một mình Ngưu Ái Gia quyết định mà được. Không những Bàng Lệ Cầm cảm thấy cần phải tìm, mà đến chị gái Ngưu Ái Gia là Ngưu Ái Hương và anh rể gã là Tống Giải Phóng cũng cảm thấy gã cần phải đi tìm. Ban ngày, Bàng Lệ Cầm tới tìm Ngưu Ái Gia gây sự, thì buổi tối, Ngưu Ái Hương và Tống Giải Phóng tới tìm Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Hương bảo:

- Chuyện đã xảy ra thế, thì cũng không thể mặc kệ, phải tìm.

- Cái thứ lăng loàn ấy, em tìm nó để làm quái gì?

Ngưu Ái Hương châm một điếu thuốc, rít một hơi:

- Cậu không thể nói thế được. Tìm bọn họ không phải vì bọn họ.

- Thế thì vì ai?

- Để có được một lời giải thích?

- Giải thích với ai?

Tống Giải Phóng đứng bên cạnh còn sốt ruột hơn cả Ngưu Ái Hương. Hai tay ông ta làm điệu bộ:

- Bỏ đi cũng chẳng sao, nhưng cái người bỏ đi lại rất chối. Em vợ bỏ đi theo anh chồng. Cả cái huyện Tẩm Nguyên này đến nổ tung lên mất.

Ngưu Ái Gia quả thật không nghĩ đến chuyện ấy. Ngưu Ái Hương thở dài:

- Phải tìm. Nếu đã ly dị thì thôi, nhưng khi chưa ly dị, vợ bỏ đi theo trai, mình cũng cần phải làm một việc gì đó. Nếu không, không thể sống ở đất Tẩm Nguyên này được nữa đâu.

Ngưu Ái Gia lại thở dài. Xem ra, kể cả tìm giả vờ cũng cứ phải ra ngoài tìm một phen. Nếu biết trước thế này, chẳng thà ly dị từ đời tám hoành cho nó rồi. Lúc này, Ngưu Ái Gia lại nhớ đến câu chuyện về ông Ngô Mô-sê mà mẹ gã là bà Tào Thanh Nga thường kể lúc bà còn sống. Năm xưa, hồi Tào Thanh Nga còn tên là Xảo Linh, mẹ Xảo Linh là Ngô Hương Hương bỏ đi theo gã thợ bạc họ Cao. Ngô Mô-sê và Xảo Linh đi tìm Ngô Hương Hương và Cao cũng chỉ là tìm giả vờ. Không ngờ, sau 70 năm, bản thân gã cũng lại thành Ngô Mô-sê. Hai người ra ngoài tìm giả vờ, một người là bố bà Tào Thanh Nga, còn người kia là con trai bà. Tống Giải Phóng thấy bảo đi tìm người, rất hăng hái, vừa xắn tay áo vừa nói:

- Cậu không việc gì phải sợ. Nếu cần, anh sẽ đi cùng với cậu.

Ngưu Ái Hương đồng tình:

- Hai anh em đi với nhau cũng tốt. Có người để bàn bạc. Nhưng Ngưu Ái Gia không đồng ý để Tống Giải Phóng cùng gã đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng. Gã biết, Tống Giải Phóng suốt ngày gác cổng ở nhà máy rượu, rất buồn bực, bí bách, mà tính ông ta lại thích động, nên muốn nhân dịp đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng để đi ra ngoài một chuyến. Tuy chỉ để được đi ra ngoài một chuyến, nhưng ông ta là người ngay thẳng, tìm là tìm thật, còn Ngưu Ái Gia lại là tìm giả, hai người đi cùng nhau, thể nào cũng có bất đồng. Trên đường không có ai bàn bạc cùng cũng được, chứ nếu để Tống Giải Phóng kè kè đi theo, cái sự tìm giả sẽ bị lộ tẩy ngay. Ngưu Ái Gia liền bảo:

- Kể cả là đi tìm, em cũng sẽ đưa Bách Tuệ đi cùng. Dù sao, đấy cũng là mẹ nó.

Ngưu Ái Gia biết Bách Tuệ chẳng yêu quý gì mẹ nó. Trên đường đi, hai bố con bàn bạc với nhau sẽ hợp hơn. Bàng Lệ Na bỏ đi theo trai, ngoài miệng gã nói là không đau lòng, nhưng trong bụng, kỳ thực cũng đau đớn lắm. Giờ dắt theo Bách Tuệ, đi đường có người nói chuyện cùng cũng tốt. Cũng giống như 70 năm về trước, Ngô Mô-sê dắt Xảo Linh, hai bố con giả vờ đi tìm Ngô Hương Hương. Bây giờ đang là dịp nghỉ hè, dắt Bách Tuệ đi cùng cũng không ảnh hưởng gì đến chuyện học của nó. Thấy Ngưu Ái Gia bảo dắt Bách Tuệ đi tìm cùng, Tống Giải Phóng chẳng có cách nào để phản đối. Ông ta mở miệng, rồi lại nuốt nước bọt đánh ực, khép miệng lại. Trên đời này, ông ta nói chuyện với Bách Tuệ là hợp nhất. Không ngờ, đến lúc then

chốt, ông ta lại bị con bé thế chân. Trao đổi xong, ba người liền bắt tay chuẩn bị hành lý. Chuẩn bị hành lý xong, lại bàn xem Bàng Lệ Na và Thương liệu có thể đã trốn đi đâu. Ba người đều có chung một nhận định là đôi gian phu dâm phụ đã tìm đến nương nhờ bà con họ hàng. Nhưng nhận định xong, lại cho rằng, bọn chúng đã quan hệ vụng trộm với nhau như thế thì sẽ không thể tìm đến nhà bà con họ hàng. Vì bà con họ hàng của Bàng Lệ Na cũng chính là bà con họ hàng của Bàng Lệ Cầm. Và bà con họ hàng của Thượng cũng có mối liên hệ với Bàng Lệ Cầm. Lại nghĩ, Thượng làm nhân viên thu mua ở nhà máy dệt, có nhiều bạn bè bên ngoài. Cả bọn lại bắt đầu nghĩ xem Thượng đã từng tới đâu làm ăn, và hay đi đến những nơi nào. Những nơi ấy hầu hết đều tập trung ở Sơn Tây, như: Trường Trị, Lâm Phần, Thái Nguyên, Vạn Thành, Đại Đồng... Ở Hà Bắc thì có Thạch Gia Trang, Bảo Định... Ở Thiểm Tây thì có Vị Nam, Đồng Xuyên... Ở Hà Nam thì có Lạc Dương, Tam Môn Hiệp... Nơi xa nhất là Quảng Châu. Cuối cùng, cả bọn quyết định sẽ tới những nơi ấy. Bàn bạc mọi thứ xong xuôi đã là 12 giờ đêm, Ngưu Ái Hương và Tống Giải Phóng lại tới nhà Bàng Lệ Cầm hỏi số điện thoại của bạn bè Thượng, còn Ngưu Ái Gia thì lên giường đi ngủ. Nhưng rạng sáng, Bách Tuệ đột nhiên sốt cao. Sáng hôm sau, nhiệt độ không những không giảm mà còn tăng. Lúc Ngưu Ái Hương và Tống Giải Phóng đến nhà đưa số điện thoại, Ngưu Ái Gia chỉ vào Bạch Tuệ đang nằm trên giường, bảo:

- Đành phải đợi cho Bách Tuệ khỏi ốm đã.

Nhưng Ngưu Ái Hương không đồng ý:

- Đã đi tìm thì phải khẩn trương, kẻo chúng nó cao chạy xa bay. Phải tranh thủ tóm được chúng nó ngay ở Sơn Tây.

- Thể Bách Tuệ thì làm thế nào?

- Còn có anh Tống. Anh ấy sẽ chăm sóc con bé giúp cậu.

Tống Giải Phóng thấy Bách Tuệ bị ốm, vốn định thế chỗ Bách Tuệ đi cùng với Ngưu Ái Gia, nhưng thấy Ngưu Ái Hương bảo mình ở nhà chăm sóc Bách Tuệ, lại không dám ho he chuyện muốn đi cùng Ngưu Ái Gia. Chuyện đã đến nước này, Ngưu Ái Gia có muốn thoái thác nữa cũng chẳng được, đành khoác chiếc túi ra khỏi nhà, giả vờ đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng.

10

Vì chỉ giả vờ tìm, nên Ngưu Ái Gia phải nghĩ ra một nơi có thể đi, ở đó độ 15, 20 ngày, rồi quay về Tẩm Nguyên, bảo mình đã tới Trường Trị, Lâm Phần, Thái Nguyên, Vạn Thành, Đại Đồng ở Sơn Tây, tới cả Thạch Gia Trang, Bảo Định ở Hà Bắc, tới cả Vị Nam, Đồng Xuyên ở Thiểm Tây, tới cả Lạc Dương, Tam Môn Hiệp ở Hà Nam, thậm chí, đã tới cả Quảng Châu. Vợ bỏ đi theo trai mà không tìm là chuyện của Ngưu Ái Gia, nhưng tìm mà không tìm được thì lại không phải là chuyện của gã nữa, mà là chuyện của Bàng Lệ Na và Thượng. Coi như cũng có lời để nói với Bàng Lệ Cầm, với chị gái Ngưu Ái Hương, với anh rể Tống Giải Phóng, với con gái Bách Tuệ, và với cả cái huyện Tẩm Nguyên này. Nhưng lúc ngồi lên xe khách đường dài đi Hoắc Châu, Ngưu Ái Gia vẫn chưa nghĩ ra mình nên đi đâu. Thế gian này, nơi nào cũng đi được hết, trừ những nơi như: Trường Trị, Lâm Phần, Thái Nguyên, Vạn Thành, Đại Đồng, Thạch Gia Trang, Bảo Định, Vị Nam, Đồng Xuyên, Lạc Dương và Tam Môn Hiệp. Cũng không được tới Quảng Châu. Sợ lỡ ra vô tình lại chạm trán Bàng Lệ Na và Thượng. Phải tránh xa những nơi ấy ra, tới nương nhờ một người bạn, tìm một nơi mình có thể ở lại được độ 15, 20 ngày. Cũng không nhất thiết phải nương nhờ bạn bè, cứ tìm đại một nhà nghỉ bình dân ở gần Hoắc Châu, trọ tạm, rồi quay về Tẩm Nguyên, bảo mình đã đi tìm khắp chân trời góc biển. Nhưng vợ liên tục bỏ đi theo trai, ngoài miệng bảo chẳng quan tâm, kỳ thực trong bụng vẫn động lòng, nghĩ đến lại thấy buồn. Không lên đường thì thôi, chứ hễ lên đường lại càng nghĩ càng buồn. Một mình ru rú trong nhà nghỉ, liền tù tì 15, 20 ngày như thế, không buồn bực đến phát điên mới là lạ. Gã vẫn cứ muốn tìm một người bạn để tâm sự, kể cả không tâm sự chuyện này mà tâm sự chuyện khác thì cũng thấy khuây khỏa. Nói đến chuyện nương nhờ bạn bè, Ngưu Ái Gia lại thấy khổ sở. Mấy năm trước còn có vài nơi để đi, giờ những nơi có thể đi được càng ngày càng ít. Ở gần có gã Lý Khắc Trí bán cá ở Lâm Phần, nhưng trong đám tang bà Tào Thanh Nga, Lý Khắc Trí tới khuyên Ngưu Ái Gia ly dị, gã đã không nể mặt hắn, hai người còn to tiếng với nhau, huống hồ, chuyện này với chuyện kia cũng có mối liên hệ với nhau... Không đi Lâm Phần được. Ở xa có Thôi Lập Phàn làm đậu phụ ở Thương Châu, Hà Bắc, nhưng cạnh Thương Châu là Bạc Đầu. Ở Bạc Đầu lại có Chương Sở Hồng. Mấy tháng trước, Ngưu Ái Gia vừa trốn khỏi Thương Châu... Nơi ấy cũng không đi được. Ngoài ra, còn có người đồng đội cũ là Đỗ Thanh Hải ở Đỗ Gia Điếm, huyện Bình Sơn, Hà Bắc. Nhưng lần trước khi Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, Ngưu Ái Gia từng tới Đỗ Gia Điếm, huyện Bình Sơn tìm Đỗ Thanh Hải. Tới đầu làng, vẫn thấy rối lòng, nên không gặp Đỗ Thanh Hải, mà ngồi suốt đêm ở bờ Sông Hô Đà. Lần trước đã rối lòng, lần này chưa biết chừng lòng cũng vẫn rối, nên không muốn tới chỗ Đỗ Thanh Hải. Chỉ còn lại một địa chỉ có thể tới được đó là Tăng Chí Viễn - gã đồng đội cũ buôn táo tàu ở Lạc Lăng, Sơn Đông, người mà lần trước Ngưu Ái Gia bảo đi tìm nhưng sau đây chưa đi được. Lần trước bảo đi, nhưng được nửa đường lại lưu lại Thương Châu, cũng coi như gã nuốt lời. Ở Thương Châu một năm, vốn định sau khi ổn định ở Thương Châu, Sẽ tranh thủ đi Lạc Lăng, thăm Tăng Chỉ Viễn một chuyến, nhưng sau lại bị chuyện giữa gã với Chương Sở Hồng níu chân, thành ra vẫn chưa đi được. Đáng lý ra, khi đã không phải với người ta, thì cũng không nên tìm tới nương nhờ.

Nhưng thực sự không còn nơi nào để đi cả. Sau khi xe tới Hoắc Châu, Ngưu Ái Gia gọi điện cho Tăng Chí Viễn, muốn dò xem khẩu khí ông bạn thế nào. Nếu Tăng Chí Viễn vẫn nhiệt tình mời tới Lạc Lăng, gã sẽ tới ở một thời gian. Còn nếu Tăng Chí Viễn tỏ ra lạnh nhạt, gã sẽ lại tính kế khác. Điện thoại có tín hiệu, nhưng người nhấc máy đầu dây bên kia không phải Tăng Chí Viễn, mà là vợ gã. Cô ta bảo Tăng Chí Viễn không ở Lạc Lăng, mà đã đi buôn táo rồi. Ngưu Ái Gia hỏi Tăng Chí Viễn bao giờ về, vợ gã bảo, cũng có thể là ba ngày, nhưng cũng có thể là năm ngày, nửa tháng, hoặc một tháng, tóm lại là không chắc khi nào sẽ về. Ngưu Ái Gia lại gọi vào máy di động của Tăng Chí Viễn. Hóa ra, Tăng Chí Viễn đang ở Tề Tề Cáp Nhĩ, Hắc Long Giang. Nhận điện thoại của Ngưu Ái Gia, Tăng Chí Viễn không hề lạnh nhạt, mà vẫn nhiệt tình như lần trước, bảo gã vốn dĩ tới Đường Sơn bán táo, nhưng rồi người này dắt mối người kia, cuối cùng lại tới Tề Tề Cáp Nhĩ, Hắc Long Giang. Nói xong, Tăng Chí Viễn hỏi:

- Cậu đang ở đâu đấy?

- Tớ vẫn đang ở Sơn Tây.

Tăng Chí Viễn liền đinh ninh rằng, kể từ lần trước gã mời Ngưu Ái Gia tới Lạc Long đến nay, Ngưu Ái Gia vẫn sống ở quê. Đã vậy, Tăng Chí Viễn không sốt sắng gặp Ngưu Ái Gia như lần trước nói chuyện điện thoại:

- Lần trước có chuyện muốn bàn với cậu, tớ mong gặp cậu quá, nhưng giờ chuyện ấy đã giải quyết xong rồi. Đợi khi nào về Sơn Đông, tớ sẽ gọi điện lại cho cậu. Lúc nào rỗi, cậu tới Lạc Lăng chơi.

Nghe khẩu khí, Tăng Chí Viễn chắc không thể về tới Sơn Đông trong ngày một ngày hai. Mà kể cả có về Sơn Đông trong ngày một ngày hai thì gã ta cũng chẳng thật tâm muốn gặp Ngưu Ái Gia. Dường như, gặp cũng được, mà không gặp cũng chẳng sao. Rõ là, phen này cũng chẳng thể nào tới Lạc Lăng được nữa. Đặt máy điện thoại xuống mà Ngưu Ái Gia vẫn còn nghi hoặc, không hiểu lần trước Tăng Chí Viễn sốt sắng muốn gã tới Sơn Đông là muốn bàn bạc với gã chuyện gì. Một lần nữa, Ngưu Ái Gia lại rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan. Chợt gã nhớ tới Trần Khuê Nhất - gã đầu bếp công trường xây dựng, quen nhau hồi làm đường cao tốc ở Trường Trị năm năm về trước. Trần Khuê Nhất là người huyện Hoạt, Hà Nam. Vì cái sự ít nói mà hai gã trở thành bạn thân của nhau. Trần Khuê Nhất có tâm sự gì đều bộc bạch với Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia có tâm sự gì cũng đều giãi bày với Trần Khuê Nhất. Ngưu Ái Gia vốn nói năng vụng về, nhưng trước Trần Khuê Nhất, gã lại thành người khéo ăn nói. Trần Khuê Nhất có tâm sự gì, gã đều giúp gã phân tích, mổ xẻ. Ngưu Ái Gia có tâm sự gì, Trần Khuê Nhất không biết phân tích, mổ xẻ, chỉ biết nói mỗi câu “Thế ý chú thế nào?”. Sau vài câu “Thế ý chú thế nào”, gã cũng phân tích, mổ xẻ xong câu chuyện của mình. Hệt như Ngưu Ái Gia và Đỗ Thanh Hải hồi ở bộ đội. Chỉ có điều, người hỏi và người trả lời đã bị đảo ngược. Lúc nhà bếp công trường có tai lợn, tim lợn, Trần Khuê Nhất liền ra công trường gọi gã. Cũng chẳng phải gọi, mà là nháy mắt làm hiệu. Trần Khuê Nhất nháy mắt, bảo “Anh nhờ tí”, là Ngưu Ái Gia liền theo gã vào bếp. Hai người chụm đầu đánh chén một đĩa tim lợn, tai lợn, rồi nhìn nhau cười khà khà. Sau này, Trần Khuê Nhất cãi cọ với giám đốc công trường và cũng là ông em vợ gã. Cãi nhau cũng chẳng phải vì chuyện gì to tát. Trần Khuê Nhất mua một nửa phản thịt bò, vì chuyện giá đắt giá rẻ, có nhập nhèm tiền nong hay không mà hai anh em to tiếng với nhau. Trong lúc tức giận, Trần Khuê Nhất bỏ Trường Trị về quê huyện Hoạt, Hà Nam. Sau khi chia tay, Ngưu Ái Gia và Trần Khuê Nhất thi thoảng cũng nói chuyện điện thoại. Trần Khuê Nhất bảo, sau khi về quê, gã làm đầu bếp ở Hoạt Châu đại tửu điểm trên phố huyện, lượng khá hơn hồi làm ở công trường Trường Trị, coi như trong rủi có may. Ngưu Ái Gia mừng cho Trần Khuê Nhất. Nhưng lâu dần, mỗi người bận một việc, liên hệ với nhau ít hơn. Sau khi Bàng Lệ Na lần đầu tiên xảy ra chuyện, Ngưu Ái Gia trong lúc rối lòng đã tới Thương Châu, về cơ bản là quên bẵng mất Trần Khuê Nhất. Bây giờ, chợt nhớ ra, gã liền gọi điện cho bạn. Nếu chỗ Trần Khuê Nhất mà tiện, gã sẽ tới đó tá túc một thời gian. Nhưng lúc nhấc máy điện thoại lên, gã lại quên mất số của Trần Khuê Nhất. Ngưu Ái Gia mở túi, lấy cuốn sổ danh bạ điện thoại, tìm mãi vẫn không thấy cái tên Trần Khuê Nhất đâu. Chắc tại năm năm trước, Ngưu Ái Gia thuộc lòng số điện thoại của Trần Khuê Nhất nên không ghi vào số. Ai ngờ, năm năm sau lại quên mất. Cũng vì quả thực chẳng còn nơi nào để đi, nên mặc dù chưa liên hệ trước, cũng không biết năm năm qua Trần Khuê Nhất có sự thay đổi gì không, hiện tại có còn ở huyện Hoạt không, nhưng Ngưu Ái Gia vẫn cứ quyết định tới huyện Hoạt, Hà Nam tìm một chuyến. Tìm được Trần Khuê Nhất coi như cái sự may mắn, còn nếu không tìm được thì cũng chẳng mất mát gì. Âu cũng là cái sự tìm. So với việc lang thang không chủ đích trên thế gian này, cái sự tìm còn giúp gã có thêm sự mong ngóng trên đường đi. Thế nên, từ Hoắc Châu, Ngưu Ái Gia đi tàu tới Thạch Gia Trang. Từ Thạch Gia Trang lại chuyển tàu đi An Dương, Hà Nam. Từ An Dương lại đi xe khách đường dài tới huyện Hoạt. Tổng cộng mất hai ngày rưỡi.

Xe khách tới huyện Hoạt đã là buổi tối, phố huyện đã lên đèn. Từ bến xe đi ra, thấy đường phố rặt là người, toàn nói tiếng Hà Nam. Tiếng Hà Nam tuy khác với tiếng Sơn Tây, nhưng hai tỉnh giáp nhau, nên Ngưu Ái Gia nghe cũng hiểu được. Gã vai khoác túi, hỏi thăm đường tới Hoạt Châu đại tửu điếm. Thì ra nơi ấy cách bến xe không xa, rẽ qua hai góc phố là tới. Vốn cứ tưởng Hoạt Châu Đại tửu điểm chỉ là một quán ăn nhỏ, bởi dân làm ăn bây giờ sinh đặt những cái tên thật oách. Nghe thì ghê gớm, nhưng hàng quán chưa chắc đã to. Chẳng hạn như Phố ẩm thực ông Lý ở Bạc Đầu, Hà Bắc. Tiếng là phố ẩm thực, nhưng quán cũng chỉ rộng bằng ba gian nhà, có bảy, tám bàn ăn. Nhưng khi rẽ qua góc phố thứ hai, thấy một tòa nhà cao mười mấy tầng mọc sừng sững trước mặt, đỉnh tòa nhà treo một tấm bảng hiệu lớn trang trí đèn nhấp nháy. Chữ điện tử chạy từ trái sang phải, hiện lên dòng chữ: Hoạt Châu Đại tửu điếm. Hóa ra không phải là một quán ăn làng nhàng đầu phố, mà là một khách sạn hạng sang. Còn một điều làm Ngưu Ái Gia vui hơn, ấy là lúc đi trên đường thì lòng rối bời, nhưng kể từ khi đến huyện Hoạt, cõi lòng gã tự nhiên không rối nữa. Không những không rối, mà còn cảm thấy gần gũi, thân thiết với vùng đất này. Lần đầu tiên Bàng Lệ Na xảy ra chuyện, Ngưu Ái Gia lúc đầu tới huyện Bình Sơn, Hà Bắc để gặp Đỗ Thanh Hải, sau đấy lại quay lại Lâm Phần tìm Lý Khắc Trí, nhưng cho dù là tới Bình Sơn hay Lâm Phần, lòng gã đều rối bời, thậm chí, còn rối hơn cả lúc ở nhà, thế nên gã lại rời Bình Sơn và Lâm Phần. Cuối cùng, lúc tới Bạc Đầu, Hà Bắc, lòng chợt không rối nữa, nên mới ở lại, rồi tới Thương Châu lái xe cho nhà máy chế phẩm đậu. Nhưng khi ấy chỉ thấy lòng không rối, chứ không hề thấy gần gũi, thân thiết. Lần này, Bàng Lệ Na lại xảy ra chuyện, gã liền tới huyện Hoạt, Hà Nam. Không ngờ lúc đến nơi, không những không rối lòng, mà còn thấy gần gũi, thân thiết. Ngưu Ái Gia càng thấy mình quyết định tới tìm Trần Khuê Nhất là đúng đắn. Nhưng khi vào quầy lễ tân khách sạn hỏi thăm về Trần Khuê Nhất, gã lại thất vọng. Nhân viên quầy lễ tân bảo, nhà bếp khách sạn không có ai tên là Trần Khuê Nhất. Ngưu Ái Gia tưởng nhân viên lễ tân thấy gã là dân ngoại tỉnh nên muốn bắt chẹt, liền nói:

- Ấy. Trần Khuê Nhất là bạn thân với tôi đấy nhé!

Lại tiếp:

- Anh ấy nói như đinh đóng cột với tôi trong điện thoại rằng, anh ấy là đầu bếp ở Hoạt Châu Đại tửu điếm.

Lại tiếp:

- Cô ơi. Tôi từ Sơn Tây đến đây, lặn lội hơn nghìn dặm đường. Cô làm ơn đi.

Nhân viên lễ tân thấy Ngưu Ái Gia sốt sắng, liền bật cười khúc khích:

- Người Sơn Tây các anh đúng là nóng tính thật đấy. Không phải tôi không muốn tìm giúp anh, mà thật sự là ở đây không có người anh cần tìm.

Thấy Ngưu Ái Gia vẫn không tin, cô ta liền nhấc máy điện thoại, gọi đầu bếp trưởng đến. Gã đầu bếp trưởng thấp béo, đội chiếc mũ ống tròn xoe, nói giọng Quảng Đông. Gã ta gãi đầu bảo, gã làm ở Hoạt Châu Đại tửu điếm đã tám năm, nhưng tủ bếp không có ai tên là Trần Khuê Nhất cả. Lúc ấy Ngưu Ái Gia mới biết là mình đã tìm nhầm nơi. Có thể, lúc nói chuyện điện thoại với Trần Khuê Nhất mấy năm về trước, một là Trần Khuê Nhất đã nói nhầm địa chỉ, hai là gã đã nhớ nhầm địa chỉ. Ra khỏi Hoạt Châu Đại tửu điếm, Ngưu Ái Gia chợt nhớ ra, hổi làm đường cao tốc ở Trường Trị, Trần Khuê Nhất có kể với gã rằng, gã ta sống ở làng Trần Gia Trang. Hoạt Châu Đại tửu điểm có thể nhầm, nhưng làng Trần Gia Trang thì không thể nào nhầm được. Ngưu Ái Gia đình bụng tới Trần Gia Trang trước để tìm nhà Trần Khuê Nhất, sau đó sẽ hỏi thăm về gã ta. Ngưu Ái Gia lại khoác túi tới lề đường hỏi thăm một ông già bán gà nướng. Ông già bảo, Trần Gia Trang ở cực đông huyện Hoạt, tựa lưng vào sông Hoàng Hà, cách phố huyện hơn trăm dặm. Ngưu Ái Gia cảm ơn ông già. Gã nhẩm tính, hôm nay không thể tới Trần Gia Trang được nữa, đành phải nghỉ lại phố huyện, để đến ngày mai hẵng hay. Hoạt Châu Đại tửu điếm thì chẳng có tiền mà ở, gã liền hỏi thăm mấy nhà nghỉ dọc đường. Có chỗ đắt, có chỗ rẻ. Chỗ đắt thì 70, 80 tệ hoặc 50, 60 tệ một đêm. Chỗ rẻ cũng phải 20 hoặc 25 tệ. Vừa đi vừa hỏi thăm, cuối cùng trông thấy một cửa hiệu tắm nhấp nháy đèn nê-ông, tên là “Phố tắm Dao Trì”. Gọi là “phố tắm”, nhưng cũng chỉ là một hàng tắm. Hỏi giá, tắm năm tệ, qua đêm thêm năm tệ nữa, tổng cộng là mười tệ. Ngưu Ái Gia cảm thấy nghỉ lại đây rẻ hơn ở nhà nghỉ. Vừa có chỗ ngủ, lại vừa được tắm, bèn quyết định nghỉ lại Dao Trì. Vừa vào hàng tắm đã thấy ngập ngụa hơi nóng và hơi người. Mở rèm đi vào khu tắm dành cho nam giới, khu tắm chia làm gian trong gian ngoài. Gian trong là một bể tắm lớn, xung quanh kê mấy chục chiếc giường đơn. Mười mấy người đang đứng lố nhố trước dãy giường. Có người đang cởi quần áo để tắm. Có người đã tắm xong giờ đang mặc quần áo. Lại có người để mình trần nằm trên giường đơn ngủ ngon lành. Có vài vị còn ngáy. Bể tắm ở gian trong mù mịt hơi nóng và râm ran tiếng người, nhìn không rõ thân hình người tắm. Ngưu Ái Gia tìm được một chiếc giường ở góc tường, cởi quần áo ra, cho túi và quần áo vào chiếc tủ ở đầu giường khóa lại, cẩm chìa khóa, rồi trần truồng đi về chiếc bể tắm ở gian trong. Một gã gầy đi guốc, vai vắt mấy chiếc khăn kỳ ghét, rõ là nhân viên kỳ lưng, trần truồng chui ra từ đám hơi nóng, đi ngược chiều với Ngưu Ái Gia. Gã tới bể tắm, nhảy vào trong nước ấm, nước hơi bỏng, làm gã rùng mình. Đột nhiên cảm thấy gã gầy kỳ lưng khi này trông mặt có vẻ quen. Vội vàng ra khỏi bể nước nóng, để mặc nước chảy ròng ròng trên người chạy ra gian ngoài. Gã gầy kỳ lưng khi nãy đang mặc quần áo. Gã không phải ai khác mà chính là Trần Khuê Nhất. Nửa mặt bên trái có một nốt ruồi to. Trên nốt ruồi có ba sợi lông đen. Ngưu Ái Gia lao tới:

- Anh Trần, sao anh lại ở đây?

Gã gầy kỳ lưng ngơ ngác, không mặc quần áo nữa, ngắm nghĩa Ngưu Ái Gia thật kỹ, rồi cũng reo lên:

- Ơ kìa, Ngưu Ái Gia!

Ngưu Ái Gia - đang trần truồng - Trần Khuê Nhất cũng đang để trần - ôm chầm lấy nhau. Trần Khuê Nhất hỏi:

- Sao chú lại đến đây?

- Sao anh lại ở đây? Lần trước anh bảo với em là làm đầu bếp Hoạt Châu Đại tửu điếm cơ mà. Sao lại ở đây kỳ lưng:

Trần Khuê Nhất có phần ngượng:

- Quả là Hoạt Châu Đại tửu điếm có mời anh tới đó làm, nhưng thú thực, từ nhỏ anh đã không khoái khoản nấu nướng, nên lại thôi.

Lại tiếp:

- Hồi anh làm đầu bếp ở công trường làm đường cao tốc Trường Trị cũng là do bất đắc dĩ.

- Thế anh thích kỳ lưng à?

- Anh không thích kỳ lưng, nhưng lại thích ngâm nước nóng. Làm nhân viên kỹ lưng thì ngày nào cũng được ngâm nước nóng.

Ngưu Ái Gia biết ngay, mấy năm trước, lần nói chuyện qua điện thoại, Trần Khuê Nhất bảo gã ta làm việc ở Hoạt Châu Đại tửu điếm rõ là khoác lác. Nhưng gã biết Trần Khuê Nhất là người rất sĩ diện, nên không nói trắng ra, mà bảo:

- Làm nhân viên kỹ lưng cũng hay. Mùa đông không lo lạnh.

Trần Khuê Nhất gác chuyện kỳ lưng lại:

- Sao chú tới đây: Thú thật, chẳng bao giờ anh nghĩ là sẽ lại được gặp chú.

Hai người vừa gặp nhau, nên Ngưu Ái Gia không tiện nói ra chuyện gã đến đây là để nương nhờ Trần Khuê Nhất, mà bảo:

- Em đến Hà Nam có chút việc, nhân tiện ngang qua huyện Hoạt, đang bảo ngày mai tới Trần Gia Trang thăm anh đây.

Trần Khuê Nhất:

- Được gặp chú thế này là hay rồi.

Lại tiếp:

- Nhưng bây giờ anh không nói chuyện với chú nhiều được đâu, anh phải đi có tí việc. Nhưng từ ngày mai, anh em mình sẽ tâm sự thật đa đời vài ngày liền. Ở huyện Hoạt, anh chẳng có một tay bạn thân nào, buồn như trấu cắn.

- Anh đi đâu bây giờ? Có cần em giúp một tay không?

- Anh phải về Trần Gia Trang một chuyến. Hai thằng con trai đánh nhau. Chúng nó lấy vợ cả rồi. Xa thơm, gần thối. Chuyến này anh về nện cho mỗi đứa một trận.

Lại tiếp:

- Chú theo anh về Trần Gia Trang hay ở đây đợi anh?

Ngưu Ái Gia vốn định đi cùng Trần Khuê Nhất về Trần Gia Trang, nhưng thấy nhà gã đang có chuyện mâu thuẫn, nên ngại không muốn đi. Vả lại, gã cũng biết rằng, sau khi Trần Khuê Nhất về huyện Hoạt, nhà gã ta ở đây nên có nhiều việc phải lo, không được như hồi hai anh em cùng nhắm tai lợn, tim lợn lúc làm đường cao tốc ở Trường Trị. Ngưu Ái Gia bảo:

- Em ở đây đợi anh.

Rồi lại lo lắng:

- Em nghe nói, Trần Gia Trang cách phố huyện hơn trăm dặm. Tối thế này, anh về kiểu gì?

Trần Khuê Nhất cười:

- Anh biết đi xe máy rồi.

Trần Khuê Nhất mặc quần áo xong đang định đi, thì một lão béo cầm một chiếc thẻ tre tới từng chiếc giường thu tiền tắm và tiền giường. Giường nào đã thu tiền thì treo chiếc thẻ tre ở đầu giường. Vừa vặn thu đến Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia định móc tiền, thì Trần Khuê Nhất giữ tay gã lại, nói với lão béo:

- Đây là bạn tôi, vừa từ Sơn Tây tới.

Ai ngờ, lão béo không thèm để ý, trợn mắt nói:

- Không cần biết là bạn của ai, từ đâu tới, đã đến đây tắm, nghỉ qua đêm thì phải trả tiền.

Trần Khuê Nhất nhảy đến trước mặt lão ta:

- Đéo mẹ mày chứ, tao không trả tiền đấy, xem mày làm gì?

Ngưu Ái Gia vội can Trần Khuê Nhất:

- Thôi anh ơi, đừng vì mười tệ bạc mà sứt mẻ tình cảm.

Trần Khuê Nhất nhổ một bãi nước miếng xuống đất:

- Không phải nó nhằm vào chủ, mà nó muốn chơi anh.

Nếu như lão béo nhằm vào Ngưu Ái Gia thì gã đưa tiền là xong chuyện. Nhưng Trần Khuê Nhất bảo là lão béo nhằm vào gã, thành ra Ngưu Ái Gia ngại đưa tiền. Lão béo trợn mắt nhìn Trần Khuê Nhất một cái rồi quay sang giường khác thu tiền. Ngưu Ái Gia hỏi:

- Sếp anh à?

- Sếp đếch gì? Lão ấy là chú vợ tay chủ, làm nhân viên trông giường mà cũng tinh tướng, hống hách. Chú mặc kệ lão ấy.

Nói xong, Trần Khuê Nhất tất tả đi luôn. Ngưu Ái Gia lắc đầu cười. Vốn cứ tưởng tới huyện Hoạt tìm Trần Khuê Nhất dễ dàng lắm, ai ngờ cũng lắm gian nan. Nói đến gian nan, không ngờ gặp phải gian nan thật. Ngưu Ái Gia quay lại bể tắm, ngâm nước nóng, rồi tự mình kỳ cọ. Rong ruổi hai, ba ngày trên đường, ghét bám trên người rõ lắm. Kỳ cọ, tắm rửa sạch sẽ xong quay về chiếc giường ở gian ngoài, ngồi hít thở sâu một chạp, rồi đắp chiếc chăn đơn để ngủ. Cũng vì mấy hôm vừa rồi đi lại nhiều quá, mệt, nên vừa đặt lưng một tí là ngủ luôn. Trong mơ, Ngưu Ái Gia dường như vẫn chưa tới huyện Hoạt mà vẫn ở Tẩm Nguyên, Sơn Tây, đang trèo lên bức tường thành hoang phế ở Cửa Tây phố huyện Tẩm Nguyên. Lúc trèo lên đến nơi, không ngờ Bàng Lệ Na cũng ở trên đó. Vốn cứ tưởng ả đi theo Thượng tới Trường Trị, Thái Nguyên, Vạn Thành, Đại Đồng, Thạch Gia Trang, Bảo Định, Vị Nam, Đồng Xuyên, Lạc Dương, Tam Môn Hiệp hay Quảng Châu, ai ngờ, ả vẫn ở trên bức tường thành hoang phế ở Tẩm Nguyên. Vốn cứ tưởng ở xảy ra chuyện, ai ngờ không xảy ra chuyện. Không những không xảy ra chuyện với Thượng, mà mấy năm trước, cũng chẳng xảy ra chuyện với Tiểu Tưởng ở Ảnh viện áo cưới Đông Á ở phố Tây. Ả vẫn là Bàng Lệ Na của ngày nào. Ngưu Ái Gia và Bàng Lệ Na lấy nhau tám, chín năm. Lúc ở với nhau, hai người cả ngày nói không nổi mười câu. Ai ngờ, trong mơ, Bàng Lệ Na cầm tay Ngưu Ái Gia, kể lại những năm tháng sống bên nhau trong tám, chín năm qua. Tám, chín năm qua, cuộc sống hai người rối như canh hẹ, không ngờ chỉ đổi cách nói, mà chuyện nào cũng ra đầu ra đũa. Nói mãi, nói mãi, Ngưu Ái Gia cũng tỉnh ra. Hóa ra, cuộc sống còn có thể được sống như thế. Rồi hai người không nói nữa, mà ôm nhau khóc. Tiếp đấy, không phải Ngưu Ái Gia đang ở cạnh Bàng Lệ Na, mà trên bức tường thành lúc này còn có Tiểu Tưởng ở Ảnh viện váy cưới Đông Á phố Tây, Thượng ở nhà máy dệt phố Bắc. ba gã đàn ông cãi nhau ỏm tỏi vì chuyện của Bàng Lệ Na. Cãi nhau không xong, liền thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Không biết Bàng Lệ Na đã lại quay về từ khi nào, ngồi thụp xuống bên cạnh, ôm mặt khóc nức nở giống như Mạnh Khương Nữ⁵⁰. Đang đánh nhau, cãi nhau, Tiểu Tưởng bất ngờ rút ra một con dao, rồi không đâm vào Thượng, mà chọc thẳng vào bụng Ngưu Ái Gia. Ngưu Ái Gia kêu “ối cha” một tiếng, rồi tỉnh giấc, mồ hôi vã ra như tắm. Lúc này mới nhớ ra là mình đang ở một hàng tắm ở phố huyện huyện Hoạt, Hà Bắc. Ngoài đời, Bàng Lệ Na đã bỏ đi theo trai, nhưng sao trong giấc mơ, ả chỉ có một mình? Lại còn tâm sự chuyện trước đây, lại còn ôm nhau khóc? Lúc rời khỏi nhà giả vờ đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng, Ngưu Ái Gia biết, ngoài mặt thì gã tỏ ra chẳng thèm quan tâm đến chuyện này, nhưng kỳ thực, gã vẫn để bụng. Thế nên mới không dám tìm một nhà nghỉ gần nhà để trọ tạm, mà phải tới huyện Hoạt tìm Trần Khuê Nhất. Bây giờ mơ thấy cảnh như thế, gã lại để bụng, nhưng cái sự để bụng này lại không phải cái sự để bụng kia. Đang thầm cảm thán, chợt gã cảm thấy có người vỗ vào bụng mình. Lúc này mới hiểu khi nãy choàng tỉnh khỏi giấc mơ không phải vì bị dao đâm, mà vì có người vỗ vào bụng. Gã mở mắt, thấy lão béo cầm tấm thẻ tre đang lù lù trước mặt, lão ta đến đòi tiền. Ngưu Ái Gia giờ mới hiểu ra, bạn gã là Trần Khuê Nhất chẳng là cái thá gì ở cửa hàng tắm này, còn không bằng hồi làm đường cao tốc Trường Trị. Ít ra, ra khi ấy Trần Khuê Nhất còn có thể tự mình định đoạt chuyện nhắm tai lợn, tim lợn. Ngưu Ái Gia không muốn nhì nhằng chỉ vì mười tệ bạc, liền mở chiếc tủ đầu giường, móc tiền ở túi áo ra trả cho lão béo. Lão béo nhận tiền xong, vừa treo tấm thẻ tre đầu giường, vừa làu bàu:

50. Nhân vật nữ trong truyện cổ tích dân gian “Mạnh Khương Nữ khóc đô Trường Thành” của Trung Quốc.

- Không có tiền thì đừng có ở.

Giả như Ngưu Ái Gia không trả tiền, lão béo làu bàu thế còn đỡ. Đằng này, đã trả tiền rồi mà lão ta vẫn làu bàu thì Ngưu Ái Gia nổi cáu. Gã ngồi chồm dậy, định lý sự với lão ta, nhưng nghĩ ra mình đang ở xứ người, không nên tranh cãi với người bản xứ chỉ vì một câu nói. Lại nghĩ, Trần Khuê Nhất kỳ lưng ở đây, vậy mà mình cãi nhau với người ở đây thì cũng bất tiện, đành giả vờ không nghe thấy gì, lại nằm xuống. Nhưng trằn trọc mãi không ngủ được. Không ngủ được không phải vì tức khi chuyện mười tệ bạc và lão béo, mà vì cứ nghĩ đến giấc mơ vừa xong là bao nhiêu tâm trạng lại ùa về. Cũng chẳng phải vì mỗi giấc mơ hay vì mỗi chuyện xảy ra giữa gã với Bàng Lệ Na trong tám, chín năm qua, mà tất tật mọi chuyện xảy ra trong tám, chín năm qua - bao gồm sự ra đi của bà Tào Thanh Nga, cả chuyện giữa gã với ả Chương Sở Hồng ở Phố ẩm thực ông Lý ở Bạc Đầu, Thương Châu, Hà Bắc - đều ùa về. Ngưu Ái Gia ngồi hẳn dậy, bó gối, hút liền hai điếu thuốc, nhưng phiền muộn vẫn hoàn phiền muộn. Vô tình ngước đầu lên, qua chiếc gương treo trên tường, gã thấy mình mới 35 tuổi mà tóc đã bạc nửa đầu. Đột nhiên gã thấy đói. Khi ấy mới nhớ ra là kể từ khi tới huyện Hoạt đến giờ, gã chỉ mải tìm Trần Khuê Nhất, mải tìm nơi trợ, quên cả ăn tối. Liền mặc quần áo, ra khỏi “Phố tắm Dao Trì”, đi ra phố định tìm một quán ăn. Lúc này đã là nửa đêm, cửa hàng cửa hiệu hai bên phố đều đã đóng cửa, đường phố vắng tanh không một bóng người. Thi thoảng có một hai chiếc xe tải vụt qua. Đang lập thu, ban đêm không còn nóng, từng trận gió thổi đến làm Ngưu Ái Gia thấy ớn lạnh. Gã men theo con phố đi về phía trước, cuối cùng cũng tìm thấy một hàng ăn vỉa hè ở ngã tư đầu phố vẫn mở cửa đón khách. Hàng ăn bày ngay dưới cột đèn đường, nên tiết kiệm được khoản tiền điện. Chủ quán là một người đàn ông trung niên đang thêm nước vào nồi. Bên cạnh là một phụ nữ trung niên đang nặn bánh vằn thắn. Trông có vẻ là một đôi vợ chồng. Tới gần, thấy họ bán vằn thắn, sủi cảo và cả mỳ cừu. Hỏi giá, thấy so với những chỗ khác, vằn thắn và sủi cảo ở đây đắt hơn, nhưng mỳ cừu lại rẻ hơn. Nơi khác bán một tô mỳ cừu to giá ba tệ, tô nhỏ giá hai tệ rưỡi, nhưng ở đây bán tô to chỉ hai tệ rưỡi, còn tô nhỏ hai tệ. Trên bàn còn có một bát ca la thầu để khách ăn miễn phí. Ngưu Ái Gia bèn ngồi trước nồi nước ở quầy, gọi một tô mỳ cừu to, rồi móc một điếu thuốc ra hút. Bát mỳ vẫn chưa bưng ra, thì một chiếc xe tải kéo moóc từ ngoại thành rầm rầm chạy tới, phanh “két” một tiếng đỗ ngay trước quầy. Thùng xe tải chất đầy phân hóa học, còn chiếc moóc thì chở đầy thuốc trừ sâu. Lốp chiếc xe tải và chiếc moóc đều xệ xuống, trông biết ngay là chở quá tải. Ba người từ ca-bin xe tải nhảy xuống, rồi cũng ngồi trước quầy hàng ăn. Đám ba người ấy có một người hơn 50 tuổi, một người hơn 30 tuổi và một người hơn 20 tuổi. Nghe họ nói chuyện, Ngưu Ái Gia biết trong ba người, gã tuổi ngoài 30 là người có tiếng nói quyết định, bởi lúc hỏi giá, rồi ăn gì đều do gã quyết hết. Còn lão hơn 50 tuổi và tay hơn 20 tuổi chỉ phụ họa. Gã ngoài 30 tuổi để đầu đinh, hỏi:

- Ông chủ, bao nhiêu tiền bát sủi cảo?

- Ba tệ rưỡi.

- Một bát có bao nhiêu cái?

- 30 cái.

- Cho hai bát.

Bà chủ quán ngạc nhiên:

- Ba người mà gọi có hai bát thì ai ăn ai đừng?

Gã đầu đinh đập tay xuống bàn:

- Ăn được hết. Tổng cộng 60 cái không chia được ba bát à?

Gã chủ quán cười giả lả:

- Chia thì chia được, nhưng chỗ chúng tôi chẳng chia thế bao giờ cả.

- Chưa bao giờ chia thì hôm nay chia.

Ngưu Ái Gia ngỡ bọn họ muốn ăn thế cho tiết kiệm, nên cũng chẳng quan tâm. Lúc này, tô mỳ cừu của gã được bưng đến. Gã bóc mấy nhánh tỏi rồi cắm cúi ăn. Mỳ thì vừa miệng, nhưng nước hơi mặn, Ngưu Ái Gia bảo bà chủ quán cho xin thêm một muối nước trần mỳ, rồi tự gã thêm ít giấm. Lần này độ mặn nhạt vừa đủ. Ăn được một lúc, người hết lạnh, đầu vã mồ hôi. Thấy ngon miệng, Ngưu Ái Gia gọi thêm bốn chiếc bánh nướng. Gã ăn bánh kèm với canh, ca la thầu và tỏi. Ăn xong hai chiếc bánh thì sủi cảo của đám ba người kia cũng được bưng đến. Cả bọn đang ăn sủi cảo, gã đầu đinh ngoài 30 tuổi lại hỏi:

- Ông chủ, bao nhiêu tiền bát mỳ vậy?

- Bát to hai tệ rưỡi, bát nhỏ hai tệ.

- Cho ba suất bát nhỏ. Nhưng đựng cả vào bát to. Cho thêm ít hành và nước sốt.

Ngưu Ái Gia lúc này cảm thấy gã đầu đinh thật khôn lỏi. Tiền không phải bỏ ra nhiều nhưng cái gì cũng được ăn. Lại còn được canh nóng húp xì xụp. Gã chủ quán bật cười:

- Ba ông anh chắc người Diên Tân ạ?

- Sao ông biết?

- Người Diên Tân chuối lắm.

“Chuối” là tiếng Hà Nam, ý nói nhăng quậy. Câu này Ngưu Ái Gia hiểu. Ba gã Diên Tân cười phá lên. Ngưu Ái Gia cũng cười. Chợt gã nhở ra, năm xưa mẹ gã là bà Tào Thanh Nga cũng là người Diên Tân. Ngưu Ái Gia hỏi bà chủ quán:

- Bà chị ơi, Diên Tân cách đây có xa không ạ?

- Hai huyện nằm sát nhau, độ hơn trăm dặm.

Ngưu Ái Gia tới Hà Nam vốn là để giả vờ tìm đám Bàng Lệ Na và Thượng, rồi tình cờ nhớ tới Trần Khuê Nhất, nên mới tới huyện Hoạt. Không ngờ, huyện Hoạt cách Diên Tân - quê bà Tào Thanh Nga hồi nhỏ - lại gần thế. Vì cái sự tìm Bàng Lệ Na mà gã vô tình tìm đến được quê mẹ. Đột nhiên, Ngưu Ái Gia nhớ đến chuyện trước lúc nhắm mắt, bà Tào Thanh Nga không nói được, bà ra sức đập vào giường để tìm một bức thư. Khi ấy, mọi người không hiểu bà đập giường là ý gì. Lúc còn sống, bức thư ấy không được tìm thấy, nhưng sau khi bà mất, Ngưu Ái Gia đã vô tình tìm thấy nó. Đọc thư, biết ý bà Tào Thanh Nga muốn tìm bức thư này có thể là để gọi điện thoại cho một người tên là Khương Tố Vinh ở Diên Tân. Trước lúc qua đời, bà muốn Khương Tố Vinh đến Tẩm Nguyên một chuyến để có chuyện muốn nói, hoặc có chuyện muốn hỏi. Không nghĩ đến thì thôi, nhưng hễ nghĩ đến, là phản xạ của Ngưu Ái Gia trước hai chữ “Diên Tân” liền khác hẳn so với lúc tình cờ nghe được khi nãy. Gã liền đặt bát mỳ xuống bàn, đứng lên tới chỗ ba gã đàn ông đang ngồi, hỏi:

- Ba ông anh làm ơn cho hỏi, ở Diên Tân, ba ông anh sống đâu ạ?

Gã già, gã trẻ vẫn không nói gì. Gã đầu đinh ngoài 30 tuổi đưa mắt nhìn Ngưu Ái Gia. Sau khi cảm thấy câu hỏi của gã không có ác ý, mới nói:

- Ở phố Bắc phố huyện. Sao?

Ngưu Ái Gia nhích chiếc ghế về phía trước:

- Ông anh đã ở phố huyện chắc có biết một người tên là Khương Tố Vinh chứ ạ?

Gã đầu đinh ngẩng mặt lên nghĩ ngợi, rồi lắc đầu, đưa mắt nhìn gã già, gã trẻ. Hai gã kia nghĩ ngợi một lát, rồi cũng lắc đầu. Gã già:

- Người anh hỏi sống ở phố nào ở phố huyện? Làm nghề gì?

Ngưu Ái Gia:

- Em cũng không rõ ở phố nào, chỉ biết là làm nghề bật bông. Gã kia cười:

- Bây giờ chẳng còn ai bật bông cả.

Gã trẻ lên tiếng:

- Phố huyện Diên Tân có đến mấy vạn người. Chúng tôi biết hết thế nào được.

Loáng cái, ba gã kia đã ăn xong ba tô mỳ cừu. Có lẽ do vội, gã đầu đinh trả tiền ăn xong, đưa mắt nhìn hai gã kia rồi khoát tay một cái. Cả bọn lại lên xe lao vút đi.

Giả như nửa đêm không ra ngoài ăn Ngưu Ái Gia chắc sẽ ở lại huyện Hoạt, độ 15, 20 ngày, rồi quay về Tẩm Nguyên. Nhưng khi đã ra ngoài ăn, biết Diên Tân cách đây chỉ hơn trăm dặm, thì ngay sáng sớm hôm sau, gã liền bắt chuyến xe khách đường dài đi Diên Tân. Trước đây cảm giác Diên Tân chẳng có mối quan hệ gì với gã, nhưng giờ nghĩ tới bức thư mẹ gã muốn tìm lúc lâm chung, Ngưu Ái Gia lại thấy Diên Tân Có mối quan hệ rất chặt chẽ với mình. Lần trước, lúc tìm thấy bức thư của Khương Tố Vinh, thấy mẹ đã mất rồi, có gọi điện cho Khương Tố Vinh thì cũng chẳng để làm gì. Nhưng giờ lại thấy, tuy mẹ đã mất, nhưng gã vẫn muốn tìm Khương Tố Vinh để hỏi han về điều mẹ gã muốn nói và muốn hỏi. Mẹ đã mất, không hỏi mẹ được nữa. Nhưng hỏi Khương Tố Vinh - người mẹ gã muốn hỏi, chưa biết chừng sẽ lại hỏi ra một điều gì đó. Tám năm trước, Khương Tố Vinh đã có mối liên hệ với con cháu của Ngô Mô-sê, thì chưa biết chừng, sau khi tới Diên Tân, gã cũng sẽ lại hỏi ra cả tung tích của ông Ngô Mô-sê. Ông Ngô Mô-sê tuy qua đời đã hơn 20 năm, nhưng chưa biết chừng, trước lúc nhắm mắt, ông đã để lại một câu gì đó. Tám năm trước, bức thư ấy đã bảo, cháu nội ông Ngô Mô-sê từ Hàm Dương tới Diên Tân, muốn gặp bà Tào Thanh Nga. Tám năm trước, bà Tào Thanh Nga không để tâm đến chuyện ấy, nhưng trước lúc nhắm mắt lại vấn vương chuyện ấy. Nếu không gặp ba gã người Diên Tân, thì Ngưu Ái Gia sẽ không nghĩ đến những chuyện này. Nhưng khi đã gặp bọn họ, gã đột nhiên lại muốn tìm hiểu ngọn ngành đầu đuôi câu chuyện. Lúc đầu nghĩ, tìm hiểu ngọn ngành đầu đuôi những chuyện này là vì bà Tào Thanh Nga, nhưng sau nghĩ lại, thấy cũng là vì chính bản thân mình. Gã cảm thấy, dường như gã có một mối liên hệ nào đó với ông Ngô Mô-sê của 70 năm về trước. Chưa nói đến chuyện ông Ngô Mô-sê là ông ngoại nữa của Ngưu Ái Gia, cách nhau 70 năm, nhưng cảnh ngộ hai ông cháu có chút gì đấy giống nhau, mà ít ra, cái sự giả vờ đi tìm của hai ông cháu là giống nhau. Mà đã là cái sự tìm giả vờ, tuy sau này Ngô Mô-sê có để lạc mất Tào Thanh Nga và cũng là Xảo Linh, thì tại sao cả đời ông lại không một lần trở về Diên Tân? Làm rõ những chuyện này chẳng có ý nghĩa gì với Ngô Mô-sê và Tào Thanh Nga, bởi hai người đều đã chết. Nhưng khi làm rõ những chuyện này, chưa biết chừng lại có thể giải tỏa được nỗi mắc mớ trong lòng gã hiện nay. Mỗi một chìa khóa chỉ mở được một ổ khóa, không ngờ, chiếc chìa khóa ấy lại được cất giấu ở 70 năm về trước. Lúc này, gã chợt hiểu tối qua, lúc tới huyện Hoạt, gã không chỉ cảm thấy không bị rối lòng mà còn cảm thấy gần gũi, thân thiết với nơi này. Những tưởng nơi cảm thấy gần gũi, thân thiết ấy là huyện Hoạt, nhưng không ngờ không phải là huyện Hoạt, mà vì huyện Hoạt ở gần Diên Tân. Cả đời gã chưa một lần tới Diên Tân. Không ngờ, gã lại có mối liên hệ chặt chẽ, khăng khít với nó đến thế. Trước khi rời khỏi Phố tắm Dao Trì, Ngưu Ái Gia để lại một mẩu giấy cho bạn gã là Trần Khuê Nhất ở huyện Hoạt. Gã không nói với Trần Khuê Nhất chuyện mình đi Diên Tân. Không nói không phải vì có ý muốn giấu, mà vì chuyện đi Diên Tân phức tạp, rối rắm quá, không thể diễn giải rõ ràng chỉ bằng một hai câu. Trên mẩu giấy để lại cho Trần Khuê Nhất, gã viết: ra,

Anh Trần:

Nhà em ở Sơn Tây có việc gấp, em phải về ngay. Lần này gặp được anh, em rất vui. Khi khác em sẽ tới. Anh em mình dành chuyện để khi ấy hàn huyên nhé. Anh giữ gìn sức khỏe!

Ngưu Ái Gia

Viết Xong, biết trong hàng tắm có kẻ chẳng ưa gì Trần Khuê Nhất, nên gã không gửi mẩu giấy cho người ở hàng tắm, mà gửi một phụ nữ trung niên bán thuốc lá ở ngay cửa. Thấy chị ta có vẻ khó chịu, Ngưu Ái Gia liền mua của chị ta một bao thuốc. Sau dấy, gã bắt xe khách đường dài đi Diên Tân.

Tới nơi, gã mới biết phố huyện Diên Tân lớn quá. Hơn nhiều so với phố huyện huyện Hoạt và Tẩm Nguyên. Chính giữa phố huyện có một tòa bảo tháp, bên ngoài khuôn viên là con sông Tân. Dòng sông mênh mông chảy qua giữa lòng phố huyện. Có một cây cầu bắc qua sông. Trên cầu dưới cầu tấp nập người gồng gánh, đẩy xe, bán rau, bán thịt, bán hoa quả, bán hàng tạp hóa. Phố huyện có mấy chiếc loa to đang phát các vở tuồng Hà Nam. Ngoài tuồng Hà Nam, còn phát cả tuồng Tích, tuồng Tấn. Gã liền biết ngay, Diên Tân là nơi có người tứ xứ qua lại. Phố huyện to như thế, muốn tìm một người chỉ biết tên, không biết địa chỉ thì thật không hề dễ dàng. Ngưu Ái Gia hỏi thăm suốt từ sáng đến trưa, từ phố Đông sang phố Tây, từ phố Bắc xuống phố Nam, nhưng vẫn không có kết quả. Lúc này mới biết, đêm qua, lúc ở quán ăn vỉa hè ở huyện Hoạt, ba gã Diên Tân bảo không biết Khương Tố Vinh là ai, không phải là nói bừa. Tám năm trước, trong lá thư gửi bà Tào Thanh Nga, Khương Tố Vinh quả có viết địa chỉ và số điện thoại của mình. Bức thư ấy Ngưu Ái Gia vẫn giữ. Lúc đầu, gã để ở Ngưu Gia Trang huyện Tẩm Nguyên, sau lại để trong căn hộ thuê ở Cửa Nam phố huyện. Ngưu Ái Gia muốn gọi điện thoại cho anh rể là Tống Giải Phóng ở Tẩm Nguyên, bảo ông ta tới nhà gã ở Cửa Nam tìm bức thư ấy, rồi đọc cho gã địa chỉ và số điện thoại, nhưng lại sợ lộ chuyện tìm giả vờ Bàng Lệ Na và Thượng, nên đành phải tiếp tục tốn nước bọt hỏi thăm ở phố huyện Diên Tân. Có công mài sắt có ngày nên kim. Tại ga tàu Cửa Bắc phố huyện, gã hỏi thăm đúng người bán đùi thỏ kho tượng họ Khương, và cũng là họ hàng của Khương Tố Vinh. Nhờ gã ta vẽ đường, cuối cùng Ngưu Ái Gia cũng tìm được nhà Khương Tổ Vinh ở góc phía Bắc Nhà hát phố Nam huyện.

Khương Tố Vinh là một phụ nữ độ 37, 38 tuổi, ông nội Cô là Khương Long. Hồi còn sống, bà Tào Thanh Nga có kể cho Ngưu Ái Gia chuyện về Diên Tân và nhà họ Khương, nên trong đầu gã cũng có đôi chút ấn tượng về Diên Tân và nhà họ Khương. Nhưng khi tận mắt chứng kiến, Ngưu Ái Gia mới thấy Diên Tân và Khương Tố Vinh ngoài đời khác hẳn với trí tưởng tượng của gã. 40 năm trước, hồi Tào Thanh Nga tới Diên Tân, Khương Tố Vinh vẫn chưa ra đời, nhà họ Khương vẫn làm nghề bật bông. Bây giờ, nhà họ Khương không còn bật bông nữa. Đời Khương Long, Khương Cẩu, nhà họ Khương chỉ có mười mấy người, bây giờ đã phát triển thành năm, sáu mươi người, làm đủ mọi nghề. Khương Tố Vinh mở một cửa hàng tạp hóa, bán thuốc lá, rượu, tương, giấm, mỳ ăn liền, các loại đồ uống và nước khoáng, còn có một chiếc tủ lạnh chuyên đựng kem để bán. Tên cửa hàng tạp hóa là “Cửa hàng Khương Tố Vinh”. Trước khi hỏi thăm ra địa chỉ nhà Khương Tố Vinh, Ngưu Ái Gia cũng đã đảo đi đảo lại ba bận phố Nam, nhưng không để ý đến tấm biển hiệu treo ngoài cửa hàng. Khương Tố Vinh hỏi han về thân phận Ngưu Ái Gia. Cô ta không rõ mục đích của gã khi đến đây là gì. Lúc đầu, cô ta tưởng gã có việc bí ở Hà Nam, nên tới đây tìm cô hoặc vay tiền, hoặc vay của, nên có phần cảnh giác. Nhưng khi thấy Ngưu Ái Gia bảo gã đến đây là để hỏi thăm về những chuyện xảy ra trong quá khứ, cô ta mới thấy yên tâm. Tiếp đấy, nghe nói bà Tào Thanh Nga đã qua đời, cô ta liên than:

- Thế là tôi vẫn không được gặp mặt cô.

Lúc Ngưu Ái Gia hỏi chuyện tám năm trước, hồi cháu nội ông Ngô Mô-sê tới Diên Tân, Khương Tố Vinh viết cho bà Tào Thanh Nga một bức thư, bảo bà tới Diên Tân ngay rốt cuộc là muốn hỏi điều gì, Khương Tố Vinh tỏ ra không biết gì về chuyện này. Ngưu Ái Gia lại nói:

- Kia chị, chẳng lẽ bức thư ấy không phải do chị viết à?

- Bức thư ấy không phải do tôi viết. Tất cả là do cái chú La An Giang người Thiểm Tây, tôi chẳng biết một tí gì sất. Tính tôi nôn nóng, không thích viết thư. Bức thư ấy là do La An Giang viết.

Khương Tố Vinh bảo với Ngưu Ái Gia, 70 năm trước, sau khi bỏ trốn tới Hàm Dương, Thiểm Tây, ông Ngô Mô-sê không lấy tên Ngô Mô-sê nữa, mà đổi thành La Trường Lễ, thế nên cháu nội ông ta mới tên là La An Giang. Tám năm trước, lúc viết bức thư này, La An Giang sợ câu chuyện có quá nhiều tình tiết, không thể giải thích rõ ràng được, nên vẫn viết tên ông nội mình là Ngô Mô-sê. Ngưu Ái Gia không hiểu sau khi tới Thiểm Tây, Ngô Mô-sê tại sao lại đổi tên họ, chuyện này chắc phải có một nguyên do gì đó. Nhưng gã cũng chẳng buồn quan tâm đến những chuyện xảy ra 70 năm về trước, mà sốt sắng hỏi chuyện xảy ra tám năm về trước:

- Ở Diên Tân, La An Giang đã nói gì ạ?

Khương Tố Vinh nghĩ ngợi giây lát, rồi nói:

- Tôi quên mất rồi. Chỉ nhớ là chú ấy muốn gặp mẹ cậu. Chú ấy vốn họ Dương. Từ Thiểm Tây tới Diên Tân, lẽ ra chú ấy cũng nên tới Dương Gia Trang một chuyến, nhưng chú ấy không tới đó, mà đến nhà họ Khương chúng tôi, cốt là để xem có tìm được mẹ cậu không.

- Anh ấy ở Diên Tân có lâu không ạ? Có nói chuyện với ai không ạ?

- Có vẻ như chú ấy có tâm sự gì đó. Chẳng thiết ăn uống, cũng chẳng chuyện trò với ai. Chú ấy ở đây nửa tháng, không thấy mẹ cậu hồi âm, chú ấy lại quay về Thiểm Tây.

- Nếu như anh ấy đã muốn gặp mẹ em, qua chị lại biết được địa chỉ nhà em ở Sơn Tây, thế thì tại sao anh ấy lại không đi thẳng tới Sơn Tây nhỉ?

- Tôi cũng đã khuyên chú ấy như thế. Kỳ thực, ngay sau hôm chú ấy đến đây, tôi đã nhận ra là chuyện có gặp mẹ cậu hay không, chú ấy còn có phần do dự. Nếu mẹ cậu đến thì chú ấy sẽ gặp, nhưng nếu bảo chú ấy tới Sơn Tây tìm mẹ cậu, thì chú ấy nhất quyết không chịu..

Lại tiếp:

- Cũng chẳng hiểu chú ấy e ngại điều gì. Cho dù là La An Giang có e ngại điều gì, thì việc Ngưu Ái Gia lặn lội từ huyện Hoạt tới Diên Tân cũng là công cốc công cò. Khương Tố Vinh có cậu em trai tên là Khương La Mã, hơn 20 tuổi, đạp xe xích lô chở khách ở phố huyện. Lúc Ngưu Ái Gia và Khương Tố Vinh đang nói chuyện với nhau, thì gã đạp xe ngang qua cửa hàng tạp hóa của chị, liền đỗ lại uống nước. Thấy Ngưu Ái Gia trông lạ quá, bèn hỏi Khương Tố Vinh người ấy là ai. Sau khi hỏi ra thân phận của Ngưu Ái Gia, gã chợt thấy tò mò vì sao Ngưu Ái Gia lại lặn lội xa xôi tới Diên Tân chỉ vì câu chuyện xảy ra tám năm về trước. Gã không đi làm nữa, mà ở lại hóng hớt. Được một lúc, gã nghe ra, chuyện này không hoàn toàn chỉ vì chuyện xảy ra tám năm về trước, mà còn vì chuyện xảy ra vào 70 năm về trước, gã càng tò mò hơn. Phải nghe nhiều, nói nhiều, Khương Tố Vinh phát chán, nhưng Khương La Mã lại thích. Ngưu Ái Gia thấy Khương Tố Vinh chẳng nói thêm được điều gì có giá trị, liền không hỏi nữa. Buổi chiều, Khương La Mã lấy xe xích lô chở Ngưu Ái Gia đi dạo khắp phố huyện Diên Tân. Khương La Mã cũng là người hay chuyện, gã vừa chỉ trỏ vào Diên Tân của thời hiện tại, vừa kể cho Ngưu Ái Gia nghe câu chuyện xảy ra 70 năm về trước. Tới một nơi ở phố Tây, gã bảo với Ngưu Ái Gia rằng nơi ấy là nhà của ông Ngô Mô-sê và bà Ngô Hương Hương bán màn thầu khi xưa, bây giờ đã thành nhà máy sản xuất dưa muối xì dầu. Tới bùng binh chỗ phố Bắc gã bảo, góc Tây Bắc bùng binh là tòa giáo đường của cha Chiêm người Ý khi xưa, bây giờ thành “Quán mát-xa chân Kim Bồn”. Tới dưới chân cầu phố Đông gã bảo nơi đây khi xưa có chiếc giếng nơi ông Ngô Mô-sê lấy nước gánh nước thuê, bây giờ thành nhà máy thuốc lá. Quay lại phố Nam, gã chỉ vào rạp hát bên cạnh quầy hàng tạp hóa của Khương Tố Vinh bảo, đây là nơi khi xưa Ngô Mô-sê đại náo Phố Nam. Cạnh cổng nhà hát vẫn còn chiếc trục lăn bằng đá nửa nổi nửa chìm năm xưa. Những chuyện này, Khương La Mã cũng chỉ là nghe nói thế. Ở Diên Tân, chỉ còn lại duy nhất nhà họ Khương biết được những chuyện này. Ngưu Ái Gia lạ lẫm với Diên Tân thời hiện tại, lạ lẫm với cả Diên Tân thời 70 năm về trước, nên nghe Khương La Mã giới thiệu xong, gã vẫn mù tịt không hiểu gốc gác những chuyện này là gì. Khương La Mã hỏi:

- Anh này, anh lặn lội từ Sơn Tây tới đây, chắc không phải chỉ để tìm hiểu chuyện của 70 năm về trước chứ hả?

Ngưu Ái Gia giật mình:

- Thế theo chú mày, anh vì cái gì?

- Em đã nghĩ cả buổi chiều mà không ra. Nếu là vì hiện tại, chắc anh muốn tìm một vật gì đó, nhưng 70 năm trước, một người bán màn thầu thì có thể để lại vật báu gì được nhỉ?

Ngưu Ái Gia dở khóc dở cười, than:

- Chú mày ơi, nếu chỉ là tìm một vật gì thì đã tốt.

Nhưng gã sao có thể giải thích cho Khương La Mã nghe ngọn nguồn mọi chuyện, bắt đầu từ chuyện bà Tào Thanh Nga qua đời, cho tới chuyện Bàng Lệ Na lần thứ hai bỏ đi theo trai, cho tới chuyện gõ giả vờ đi tìm đối gian phu dâm phụ, sau đó lại gặp Trần Khuê Nhất ở huyện Hoạt, tình cờ chạm trán ba gã Diên Tân, rồi lại tới Diên Tân, lần tìm những chuyện xảy ra 70 năm về trước. Không giải thích còn đỡ, chứ càng giải thích càng rối rắm. Ngưu Ái Gia đình nói:

- Thì cứ cho là tìm một vật gì đó đi. Nhưng cũng có tìm được đâu?

Khương La Mã nghe nói thế, liền hăng máu:

- Anh có đi Dương Gia Trang nữa không?

Dương Gia Trang là nơi Ngô Mô-sê hay La Trường Lễ sinh ra và lớn lên. Về lý, cũng nên đi, nhưng kể từ khi Ngô Mô-sê bỏ trốn tới Hàm Dương và đổi tên thành La Trường Lễ, ông ta chưa một lần quay về Dương Gia Trang, cũng chẳng quay về Diên Tân. Lần trước, La An Giang tới Diên Tân cũng không đi Dương Gia Trang. Ngưu Ái Gia nghĩ bụng, bây giờ có đi cũng chẳng được tích sự gì, liền bảo:

- Anh không đi Dương Gia Trang đầu. Anh muốn tới Hàm Dương tìm La An Giang.

Khương La Mã ngẩn tò te:

- Khiếp. Anh còn ngang hơn cả em. Em chưa gặp ai như anh.

Hôm sau, Ngưu Ái Gia xin Khương Tố Vinh địa chỉ của La An Giang, rồi đi Hàm Dương. Năm xưa, La An Giang có phần do dự chuyện đi Sơn Tây hay không, nhưng Ngưu Ái Gia chẳng hề do dự chuyện đi Hàm Dương. La An Giang càng do dự, Ngưu Ái Gia càng muốn tìm bằng được. Cũng chẳng phải vì tìm La An Giang, mà là để tìm hiểu xem La Trường Lễ và cũng là Ngô Mô-sê trước lúc nhắm mắt đã nói những gì, 70 năm trước, Ngô Mô-sê từ Hà Nam đi Thiểm Tây. Sau 70 năm, Ngưu Ái Gia cũng lại từ Hà Nam đi Thiểm Tây. Gã nhẩm tính trong bụng, lúc đi Thiểm Tây, ông Ngô Mô-sê khi ấy 21 tuổi. Còn khi Ngưu Ái Gia tới Thiểm Tây, gã đã 35 tuổi. Chuyến này Ngưu Ái Gia rời khỏi Tẩm Nguyên, Sơn Tây vốn là để giả vờ tìm Bàng Lệ Na và Thượng, không ngờ, loanh quanh thế nào lại thành ra tới Thiểm Tây để tìm ông Ngô Mô-sê, 70 năm trước, lúc Ngô Mô-sê rời Diên Tân đi tìm vợ, cũng là cái sự tìm giả vờ. Không ngờ, 70 năm sau, cái sự tìm giả vờ này lại tìm cái sự tìm giả vờ kia, thành ra tìm thật. Ngưu Ái Gia thấy dở khóc dở cười. Khương Tố Vinh nghe nói Ngưu Ái Gia muốn đi Thiểm Tây, tuy có ngạc nhiên, nhưng cũng không níu kéo. Ngưu Ái Gia đi xe khách đường dài tới Tân Hương. Từ Tân Hương lại đi tàu tới Lan Châu. Khách đi tàu rất đông. Gã đứng ở hành lang mất một ngày một đêm mà cũng không có chỗ để ngồi. Cũng vì đứng lâu quá, mệt, ban đêm vừa đứng vừa ngủ gật. Chiếc ví để ở túi quần bị kẻ gian móc mất, may mà vé tàu không để trong ví, mà để ở túi áo. Buổi chiều hôm sau, tàu tới Hàm Dương, Ngưu Ái Gia cầm vé, khoác túi, ra khỏi ga. Nghĩ bụng, lần đầu tiên gặp La An Giang mà trong người không một xu dính túi thì quả là quá bất tiện, không biết chừng còn bị người ta hiểu lầm. Gã thầm chửi tên trộm. Trộm tiền chuyện nhỏ, nhưng làm lỡ việc của người khác thì to chuyện rồi. Cha chả là tức. Ngưu Ái Gia liền làm bốc vác ở kho hàng ga tàu. Làm năm ngày kiếm được hơn 800 tệ. Đúng ra, làm năm ngày chỉ kiếm được hơn 400 tệ. Nhưng Ngưu Ái Gia làm cả ngày cả tối, không biết đã vác bao nhiêu bao tải, nên mới kiếm được hơn 800 tệ. Nhận tiền công, ra khỏi kho hàng, đã là buổi sáng ngày thứ sáu. Ngưu Ái Gia tới quảng trường ga tàu, tạt vào một quầy nước uống nước. Uống xong, cơn buồn ngủ tích tụ trong năm ngày vừa qua ập đến. Gần đó có mấy hàng ghế dành cho hành khách nghỉ chân. Sáng sớm, hành khách ít, Ngưu Ái Gia liền nằm lên ghế, gối đầu vào chiếc túi, định bụng chợp mắt một lát. Vừa đặt lưng, gã đã thiếp đi. Lúc tỉnh dậy, thấy vẫn đang sáng sớm, mặt trời còn chưa mọc. Gã ngỡ mình mới chỉ chợp mắt được một lát, nhưng chị bán nước gần đấy bảo, gã đã ngủ liền một ngày một đêm. Chị bán nước bảo, hôm qua thấy gã ngủ suốt một ngày cũng không để ý. Sáng sớm hôm nay ra dọn hàng, thấy gã vẫn ngủ ở đấy, ngỡ gã bị ốm, đang định gọi, thì gã dậy. Ngưu Ái Gia chợt cảm thấy bụng đau mót tiểu, hóa ra không phải gã tự dậy mà do một tiểu quá nên tỉnh giấc. Lại thấy cánh tay bám đầy muối mồ hôi kết tủa, không biết trong lúc ngủ, mồ hôi đã vã ra, bay hơi, rồi lại vã ra, bay hơi đến mấy bận. Ngưu Ái Gia ngượng ngùng nhìn chị bán nước mỉm cười, bảo không phải gã bị ốm mà do thiếu ngủ quá, sau đấy vào nhà vệ sinh, xả nước trong bụng ra, rồi lại tới phòng nước ga tàu, rửa tay, lau ngực, rồi vục nước lên mặt để rửa, thấy tinh thần sảng khoái hơn nhiều. Gã ăn sáng ở một quán nhỏ bên đường, rồi theo địa chỉ đã ghi ở Diên Tân, tới số 128 ngõ Thủy Nguyệt Tự, phố Quang Đức Lý, Hàm Dương tìm nhà La An Giang. Đã có địa chỉ rõ ràng nên việc tìm kiếm chẳng mấy khó khăn. Nhưng lúc tới đó mới biết ông ta đã mất từ tám năm trước, để lại một vợ, hai con.

Vợ La An Giang độ hơn 40 tuổi, gầy gò, trắng trẻo, tên là Hà Ngọc Phần. Cậu con cá độ 18, 19 tuổi, đi thoát ly làm thuê, chứ không ở Hàm Dương. Cô con gái mới hơn mười tuổi, đang học tiểu học. Hỏi ra thân phận của Ngưu Ái Gia, Hà Ngọc Phần lúc đầu ngỡ ngàng, sau đấy, bà ta tỏ ra là người kiên nhẫn, kể tất tật mọi chuyện mình biết, từ chuyện về ông Ngô Mô-sê - và cũng là La Trường Lễ, cho tới chuyện về chồng bà là La An Giang, theo đúng yêu cầu của Ngưu Ái Gia. Bà ta mất hai tiếng đồng hồ để kể về những chuyện xảy ra trong 70 năm qua. Có lẽ vì chồng mất, ngày thường không có người nói chuyện, nên khi nhắc lại những chuyện xưa cũ ấy, bà ta không cảm thấy chán, chứ không như Khương Tố Vinh ở Diên Tân, Hà Nam, mới nói một tí mà đã có phần cáu bẳn. Hà Ngọc Phần kể rất thong thả. Kể xong một đoạn, bà lại nhìn Ngưu Ái Gia rồi tủm tỉm cười thay cho lời kết. Bà ta kể, 70 năm trước, sau khi bỏ trốn tới Hàm Dương, ông Ngô Mô-sê - và cũng chính là La Trường Lễ - bán bánh nướng ngoài phố. Ngoài bánh nướng ra, ông còn bán bánh vừng và bánh nướng Hà Nam, bán cả thịt thủ bò và thịt thủ cừu nữa. Suốt ngày ông đội chiếc mũ trắng, trông giống như người theo đạo Hồi. Nghe nói, trước khi tới Hàm Dương, ông đã đi Bảo Kê để tìm một người, nhưng tìm không thấy liền quay lại Hàm Dương. Ở Hàm Dương, ông Ngô Mô-sê lấy vợ, sinh con, được ba trai, một gái. Đến đời cháu, ông có mười mấy cháu nội, cháu ngoại. Sau khi lấy La An Giang, Hà Ngọc Phần biết ông La Trường Lễ nói chuyện không hợp với vợ, cũng không hợp với đám con trai, cũng không hợp với đám con dâu. Trong đám cháu nội, chỉ có La An Giang là nói chuyện hợp với ông, người trong nhà ai cũng bảo ông La Trường Lễ thiên vị. Hà Ngọc Phần nghe bà nội kể, lúc La An Giang vừa mới lọt lòng, ông La Trường Lễ đa bảo La An Giang giống một người. Sau khi lên năm tuổi, hai ông cháu bắt đầu nói chuyện với nhau. Ban đêm, hai ông cháu ngủ chung một giường, nói hết chuyện này đến chuyện khác, đến tận nửa đêm. Sau khi lấy Hà Ngọc Phần, hễ có việc gì, La An Giang không bàn với vợ mà bàn với ông nội. 20 năm trước, ông La Trường Lễ qua đời. Tám năm trước, La An Giang đột nhiên bị bệnh ung thư dạ dày. Sau khi biết mình bị bệnh, La An Giang liền đòi đi Diên Tân, Hà Nam bằng được, bảo hồi còn sống, ông nội để lại một câu nói làm ông ta không thể nào yên tâm được. Lúc không bị bệnh thì quên bẵng mất chuyện ấy, nhưng khi biết mình không còn nhiều thời gian trên cõi đời này nữa, thì La An Giang chỉ muốn trước khi chết phải tới Diên Tân tìm người con gái mà ông nội để lạc mất khi xưa tên là Xảo Linh. Không tìm được thì thôi, chứ nếu tìm được, thì dứt khoát phải trực tiếp nói với bác gái mình câu ông nội để lại. Cho dù tìm được hay không thì La An Giang cũng sẽ cảm thấy thanh thản trong lòng. Người nhà thấy La An Giang có bệnh, đều con không cho ông ta đi. Nhưng trước Rằm tháng Tám ba hôm, nhân lúc mọi người không để ý, La An Giang lén ra ga tàu, mua vé đi Hà Nam. Ở Diên Tân nửa tháng, không tìm thấy Xảo Linh, ông ta quay lại. Ba tháng sau khi trở về từ Diên Tân, ông qua đời. Không ngờ, tám năm sau, Con trai bà Xảo Linh là Ngưu Ái Gia lại tới tìm ông ta. Kể xong, Hà Ngọc Phần lại nhìn Ngưu Ái Gia, nhưng lần này là không cười, nước mắt lưng tròng. Lúc này, Ngưu Ái Gia lại nhớ đến lời Khương Tố Vinh kể lúc ở Diên Tân, rằng trong nửa tháng ở Diên Tân, La An Giang trông rất tâm trạng, không ăn uống gì. Thì ra, La An Giang khi ấy không chỉ tâm trạng mà còn mang trọng bệnh. Xem ra, La An Giang cũng là người sống nội tâm. Có lẽ, đây là điều mà tám năm trước mẹ gã là bà Tào Thanh Nga không hề ngờ đến. Nếu biết La An Giang bị bệnh nặng, có thể bà Tào Thanh Nga đã tới Diên Tân. Lúc này, Ngưu Ái Gia lại không hiểu, tại sao bà Tào Thanh Nga khi ấy lại không gặp La An Giang? La An Giang muốn gặp bà Tào Thanh Nga, nhưng sao cũng lại không tới Tẩm Nguyên? Chuyện này nhất định phải có nguyên do. Lúc có thể gặp được thì không gặp. Trước lúc lâm chung, Tào Thanh Nga lại giống như La An Giang lúc lâm bệnh nặng hồi tám năm về trước, đột nhiên muốn gặp La An Giang, mà không biết rằng, ông ta đã mất được tám năm. Cả hai không gặp nhau là vì không muốn quan tâm đến những chuyện ấy, nhưng tại sao trước khi chết, cả hai lại cùng tỏ ra quan tâm? Ngưu Ái Gia nghĩ mãi không ra nguyên nhân sâu xa trong đó. Ngưu Ái Gia:

- Chị ơi, chị có biết câu ông nội nói với anh em không?

Ngưu Ái Gia bảo “ông nội” là để chỉ Ngô Mô-sê, hay cũng chính là La Trường Lễ. Còn “anh em” tức là chỉ La An Giang. Hà Ngọc Phần lắc đầu:

- Anh chú nói chuyện không hợp với tôi. Có chuyện gì, anh chú đều không nói với tôi.

- Vậy anh em nói chuyện hợp với ai ạ?

- Anh chú nói chuyện với con cái cũng không hợp. Chỉ hợp với mỗi người em họ tên là La Hiểu Bằng. Hai người thường tâm sự với nhau.

- Anh La Hiểu Bằng có nhà không ạ?

- Chú ấy với thằng con tôi, hai chú cháu dắt nhau tới Quảng Đông làm thuê rồi.

- Chị có điện thoại anh ấy hay cháu không ạ?

- Hai chú cháu làm việc vất vả lắm. Lúc ở Chu Hải. Lúc ở Sán Đầu. Lúc ở Đông Hoản. Chẳng ở nơi nào cố định nên không có điện thoại cố định.

Xem ra, muốn tìm được câu nói của La Trường Lễ thì phải tới Quảng Đông tìm La Hiểu Bằng. Lúc này, Ngưu Ái Gia mới hiểu ra, muốn tìm hiểu một câu nói của 70 năm trước cũng không phải chuyện dễ dàng. Gã có phần do dự, không biết có nên đi Quảng Đông hay không. Do dự không phải vì chuyện khó tìm La Hiểu Bằng, hay chuyện thời gian, tiền bạc của mình, mà vì cái sự ông La Trường Lễ và La An Giang nói chuyện hợp với nhau là một chuyện, còn La An Giang và La Hiểu Bằng nói chuyện hợp với nhau lại là một chuyện khác. Chính bởi hai người nói chuyện với nhau hợp, nên sẽ nói với nhau rất nhiều chuyện. Không rõ, trong rất nhiều chuyện mà La An Giang và La Hiểu Bằng nói với nhau, có câu ông La Trường Lễ nói với La An Giang hay không. Mà kể cả có câu này chăng nữa, thì câu này liên quan đến La Trường Lễ và Tào Thanh Nga, không liên quan gì La Hiểu Bằng, nên không rõ La Hiểu Bằng còn nhớ câu ấy nữa không. Nói xong những chuyện ấy với Ngưu Ái Gia, Hà Ngọc Phần lại đưa gã vào phòng chính, xem ảnh ông Ngô Mô-sê - và cũng là La Trường Lễ, và ảnh chồng bà ta là La An Giang. Trong khung ảnh treo trên tường có một bức ảnh chụp gia đình. La Trường Lễ - và cũng là Ngô Mô-sê - là ông già cao gầy, đầu nhọn, để một chòm râu dê, ngồi chính giữa, mắt nhìn thẳng về phía trước. Ông ta tuy là “ông ngoại” của Ngưu Ái Gia, nhưng vì hai người chưa gặp nhau bao giờ, cũng chưa nói chuyện với nhau bao giờ, nên gã thấy ông ta cũng chỉ như một người xa lạ. Trước khi xem tấm ảnh của La An Giang, gã cứ ngỡ mắt ông ta phải to lắm, ai ngờ bé tí. Vừa nãy, nghe Hà Ngọc Phần kể, lúc La An Giang vừa mới lọt lòng, Ngô Mô-sê - và cũng là La Trường Lễ - đã bảo ông ta giống một người. Ngưu Ái Gia ngỡ người đó giống bà Tào Thanh Nga - và cũng là Xảo Linh. Thế nên Ngô Mô-sê và cũng chính là La Trường Lễ - mới quý La An Giang. Bây giờ nom kỹ, thấy La An Giang chẳng hề giống bà Tào Thanh Nga một chút nào. Xem ra, người mà Ngô Mô-sê - và cũng là La Trường Lễ - nói đến không phải là Tào Thanh Nga - và cũng là Xảo Linh, mà là một người khác. Nhưng người ấy là ai, thì Ngưu Ái Gia lại nghĩ không ra. Hà Ngọc Phần lại đưa Ngưu Ái Gia vào phòng trong, rồi lấy ra từ trong chiếc tủ âm một xấp giấy, bảo hồi còn sống, ông Ngô Mô-sê - và cũng là La Trường Lễ - coi tệp giấy này như báu vật. Trước lúc lâm chung, ông Ngô Mô-sê đã giao nó lại cho La An Giang. Hồi còn sống, La An Giang cũng coi xấp giấy này như báu vật, cất kỹ trong tủ, không cho ai xem. Ngưu Ái Gia đón lấy xấp giấy, nó đã ố vàng. Nhiều chỗ bị mối mọt. Mở ra, thấy bên trong có một bản vẽ, vẽ một tòa nhà đồ sộ. Trông giống như một tòa giáo đường. Đỉnh giáo đường có một cây Thánh giá và một chiếc đồng hồ lớn. Bức vẽ vẽ rất đẹp, nhưng do không biết nguyên nhân sâu xa bên trong, nên mặc dù bức vẽ sinh động như thật, Ngưu Ái Gia xem mãi, vẫn không hiểu ra điều gì. Lật ra phía sau, thấy đằng sau bức vẽ có hai dòng chữ. Dòng đầu tiên viết theo thể chữ khải, chữ nhỏ như đầu ruồi: Lời thì thầm của ác quỷ; Dòng thứ hai viết bằng bút máy: Không giết người, ta sẽ đốt nhà. Nét chữ ở hai dòng chữ khác nhau, chứng tỏ không phải do một người viết. Sau nhiều năm, nét chữ đã hơi bị mờ. Đọc hai dòng chữ ấy, Ngưu Ái Gia sửng sốt, nhưng vì không hiểu chữ này do ai viết, viết trong bối cảnh như thế nào, nên cũng không hiểu được hàm ý của mấy chữ ấy. Ngẫm nghĩ mãi, vẫn thấy khó hiểu, chỉ biết đây là hai câu rất độc địa. Nhưng tâm trạng độc địa ấy, bản thân gã cũng đã từng có. Ngưu Ái Gia thở dài, rồi gấp xếp giấy lại, đưa cho Hà Ngọc Phần. Hà Ngọc Phần lại cất nó vào trong tủ.

Ăn tối xong, Hà Ngọc Phân lại ngồi nói chuyện với Ngưu Ái Gia. Một người ngồi trông ra hướng Đông, một người ngồi trông ra hướng Tây. Hà Ngọc Phần bảo:

- Chú lặn lội từ Sơn Tây tới Diên Tân, rồi lại từ Diên Tân tới Hàm Dương, chắc không phải chỉ để tìm hiểu những chuyện trước đây chứ hả?

Ngưu Ái Gia thấy chị dâu là người hiền lành. Phần vì nói chuyện với bà hợp, phần vì với gã, bà không phải người lạ, cũng chẳng phải người quen, mà người nửa lạ nửa quen rất thích hợp để tâm sự ruột gan. Phần vì lâu ngày không có người nói chuyện cùng, trong lòng bức bối quá, nên Ngưu Ái Gia đem kể đầu đuôi, ngọn ngành với Hà Ngọc Phần mọi chuyện, từ chuyện bà Tào Thanh Nga bị ốm phải nhập viện, đến chuyện bà qua đời, rồi lại đến chuyện Bàng Lệ Na lần thứ hai bỏ đi theo trai, từ chuyện lần thứ hai ở bỏ đi theo trai lại kể lại chuyện lần đầu tiên ở bỏ đi theo trai. Lần đầu tiên gã bỏ nhà tới Thương Châu, còn lần này, gã đi tìm Bàng Lệ Na và Thượng, nhưng cũng chỉ là tìm giả vờ, rồi sau đó lại tới huyện Hoạt, Hà Nam, rồi lại từ huyện Hoạt tới Diên Tân, rồi lại từ Diên Tân tới Hàm Dương, Ngưu Ái Gia kể liền một hơi, đã đời. Kể xong, gã thở dài:

- Nói ra thì là lần tìm quá khứ giúp mẹ, nhưng thực ra là em cũng muốn nhân chuyện này để giải tỏa nỗi phiền muộn trong lòng.

Hà Ngọc Phần nghe xong, cũng thở dài:

- Chú này. Chú đã nói thế thì tôi cũng khuyên chú đừng tìm nữa.

- Vì sao ạ?

- Bởi kể cả tìm được những chuyện ấy, cũng không thể nào giải tỏa được nỗi phiền muộn trong lòng chú.

- Sao chị lại nói vậy?

- Tôi biết, nỗi phiền muộn trong lòng chú còn lớn hơn cả chuyện chú đi tìm.

Ngưu Ái Gia thầm giật mình, thấy lời của Hà Ngọc Phần nói trúng tâm sự của gã quá. Bản thân mình có tâm sự, nhưng chưa chắc đã đong đếm được độ nặng nhẹ của niềm tâm sự ấy. Hai chị em nói chuyện đến nửa đêm rồi ai về phòng người nấy nghỉ. Ngưu Ái Gia rửa chân, rồi lên giường nằm. Trằn trọc mãi. Chuông đồng hồ ở phòng chính đã điểm ba tiếng, nhưng gã vẫn không tài nào ngủ được. Ngoài phòng chính vọng lại tiếng ngáy của Hà Ngọc Phần và cô con gái. Gã dạy khoác áo đi ra ngoài sân. Giữa sân có một cây hòe lớn, gã kê một chiếc ghế ngồi dưới gốc cây hòe, cúi đầu trầm tư. Lúc ngẩng đầu lên, thấy mặt trăng bị khuyết một nửa đang treo trên đỉnh đầu. Tuy chỉ là nửa vầng trăng, nhưng vẫn sáng vằng vặc. Một trận gió thổi đến làm lá cây reo lên xào xạc. Dưới gốc cây, bóng những chiếc lá cũng lay động theo tiếng xào xạc. Gã chợt nhớ đến tám tháng trước, lúc ở Phố ẩm thực ông Lý ở Bạc Đầu, Hà Bắc, gã cũng đã bắt gặp một ngày như thế. Vầng trăng trên đầu còn to hơn đêm nay. Hôm ấy, Ngưu Ái Gia đi từ Thương Châu tới Đức Châu giao đậu phụ. Trên đường về, két nước xe bị hỏng, gã đành phải đỗ xe ở Phố ẩm thực ông Lý. Khoảnh sân nhà ông Lý cũng có một cây hòe to. Chính vào đêm ấy, gã và Chương Sở Hồng đã mặn nồng với nhau. Hai người càng ngày càng mặn nồng, càng nói chuyện với nhau càng thấy hợp. Có thể nói chuyện tâm sự suốt đêm mà không buồn ngủ, không mệt, cũng không đói. Sau này, có một hôm, Chương Sở Hồng nằm trên giường ôm Ngưu ái Gia, bảo gã đưa ả rời khỏi Bạc Đầu. Gã của khi ấy không phải là Ngưu Ái Gia của trước đây, mà đã thành một người khác. Gã Ngưu Ái Gia khác ấy đồng ý ngay. Chương Sở Hồng thấy vậy, liền ôm gã chặt hơn:

- Anh đã nói thế, em có một câu này muốn nói với anh. Câu gì vậy?

- Sau này, em sẽ nói.

Nhưng đợi đến sau này, khi nghe Thôi Lập Phàn ở Công ty chế phẩm đậu phụ Tuyết Doanh Ngư giảng một hồi, gã sợ bị chồng Chương Sở Hồng giết, sợ không thể mang theo được ả, gã liền mượn cớ mẹ bị ốm nặng, chuồn về quê ở Tẩm Nguyên, Sơn Tây. Từ buổi tối hôm ấy, đến nay đã là bảy tháng. Trong bảy tháng ấy, Ngưu Ái Gia không một lần dám suy nghĩ nghiêm túc về chuyện này. Bây giờ tức cảnh sinh tình, đột nhiên cảm thấy câu nói Chương Sở Hồng chưa kịp nói ra cũng quan trọng y nhu câu Ngô Mô-sê muốn nói với Xảo Linh trước lúc nhắm mắt. Câu Ngô Mô-sê nói với Xảo Linh, kể cả khi Ngưu Ái Gia tìm thấy nó khi tới Quảng Đông, cũng chưa chắc đã giải tỏa được sự phiền muộn trong lòng gã, nhưng câu mà Chương Sở Hồng định nói lại có thể mở được ổ khóa trong lòng gã. Không nghĩ đến chuyện này, Ngưu Ái Gia còn muốn đi Quảng Đông tìm câu nói Ngô Mô-sê muốn nói với Xảo Linh khi xưa. Nhưng khi nghĩ đến chuyện này, Ngưu Ái Gia lại muốn đi tìm Chương Sở Hồng. Bảy tháng trước, vì gan bé nên gã đã đá Chương Sở Hồng. Bây giờ, từ Tẩm Nguyên tới huyện Hoạt, từ huyện Hoạt tới Diên Tân, từ Diên Tân tới Hàm Dương, ròng rã đi như thế, người gã gầy rạc đi. Nhưng đêm nay, cái gan của gã đột nhiên phình to ra. Trước đây, gan nhỏ trong chuyện ấy, nhưng sau bảy tháng, gan gã lại to lên nhờ một chuyện khác. Khi gan đã to lên, Ngưu Ái Gia liền trở thành Thượng - kẻ dám đưa Bàng Lệ Na cùng cao chạy xa bay. Sáng sớm hôm sau, Ngưu Ái Gia tới cửa hàng tạp hóa ở đầu ngõ gần nhà La An Giang, gọi điện thoại cho Phố ẩm thực ông Lý ở Bạc Đầu, Hà Bắc. Đầu dây bên kia là một giọng nói khàn khàn vịt đực. Ngưu Ái Gia biết không phải tiếng của Lý Côn - ông chủ Phố ẩm thực ông Lý, ngỡ là gã đầu bếp, Ngưu Ái Gia liền lấy can đảm, hỏi:

- Chương Sở Hồng có đấy không?

Người kia trả lời rất dứt khoát:

- Không.

- Cô ấy ra ngoài mua thức ăn hay đi xa?

-Đi được nửa năm rồi.

Ngưu Ái Gia ngạc nhiên, lại lấy can đảm hỏi:

- Thế ông Lý Côn?

- Không có ở đây.

- Ông ấy đi đâu rồi?

- Chịu.

Ngưu Ái Gia bèn sinh nghi:

- Chỗ ông có phải là Phố ẩm thực ông Lý không?

- Trước đây thì thế. Còn bây giờ không phải.

The bây giờ chỗ ấy là gì?

- Ga-ra ô tô ông Mã.

Ngưu Ái Gia cúp máy điện thoại, biết đã xảy ra biến cố quá lớn. Người nghe điện thoại cũng không phải là tay đầu bếp gã quen. Ngưu Ái Gia nghĩ ngợi giây lát rồi lại quả quyết gọi điện thoại di động cho Chương Sở Hồng. Gã đã khắc cốt ghi tâm số điện thoại của ả. Có điều, bảy tháng nay, gã luôn tìm cách lẩn trốn số điện thoại ấy, lúc nào cũng nơm nớp số ấy sẽ gọi lại cho gã. Bây giờ, sẵn đang nóng ruột, lại thêm cái gan đã to ra, gã liên quả quyết bấm số. Lúc bấm số, tim gã đập thình thịch. Bấm xong, đầu dây bên kia vang lên tiếng: Số điện thoại quý khách tha gọi đã không còn sử dụng. Liên hệ kiểu gì cũng không được, Ngưu Ái Gia không biết đã xảy ra chuyện gì, nên càng nóng ruột hơn. Gã quay về nhà La An Giang, vội vã chào Hà Ngọc Phần để lên đường tới Bạc Đầu. Hà Ngọc Phần thấy gã vội vàng ra đi như thế thì sửng sốt, hỏi gã đi đâu. Ngưu Ái Gia không bảo gã muốn đi Bạc Đầu, mà bảo muốn về quê ở Tẩm Nguyên, Sơn Tây. Nghe gã nói vậy, Hà Ngọc Phần thở phào, nói:

- Tôi thấy đêm qua chú trằn trọc mãi không ngủ được. Chắc tại nhớ con quá, đúng không?

Ngưu Ái Gia gật nhẹ đầu rồi thu dọn hành lý. Hà Ngọc Phần:

- Chú này, nhà tôi chẳng có gì biếu chú. Trước khi chú đi, tôi có một câu xin tặng chủ.

- Câu gì ạ?

- Sống là phải nhìn vào tương lai, chứ không phải quá khứ. Nếu như không nghĩ được như thế, tôi đã chẳng sống được cho đến ngày hôm nay.

Câu này giống hệt câu mẹ gã là bà Tào Thanh Nga đã nói lúc còn sống. Ngưu Ái Gia gật nhẹ đầu, chào Hà Ngọc Phần, rồi ra ga tàu Hàm Dương. Từ Hàm Dương đi tàu tới Thạch Gia Trang. Từ Thạch Gia trang đi xe khách đường dài tới Bạc Đầu. Lúc xuống xe ở Phố Ẩm thực ông Lý ven đường quốc lộ thì đã là sẩm tối ngày thứ ba. Phố ẩm thực ông Lý hồi bảy tháng về trước giờ thay đổi hoàn toàn. Trước đây là một khuôn viên xinh xắn sạch sẽ, còn bây giờ thành ga-ra sửa ô tô, trên đất ngổn ngang vết dầu mỡ và linh kiện hỏng. Trước đây là mùi thức ăn ngào ngạt, còn bây giờ là mùi xăng, mùi dầu máy khét lẹt. Ông chủ Ga-ra ô tô ông Mã là gã họ Mã, hơn 40 tuổi, to béo, đầu vuông. Mùa thu, mà ông ta vẫn để mình trần, trước ngực không có lông, nhưng xăm hình một con gấu trúc. Người khác thường xăm rồng, hoặc hổ, hoặc báo, còn Mã lại xăm hình gấu trúc đang ăn trúc. Ngưu Ái Gia chợt thấy buồn cười. Mã nuôi một con khỉ con. Lúc Ngưu Ái Gia đến nơi, đám thợ đang hì hục sửa xe ở sân, còn Mã cầm một ngọn roi, vụt đen đét xuống đất, bắt con khỉ nhào lộn dưới gốc cây hòe. Con khỉ gầy đét càng tôn lên cái sự béo của Mã. Ngưu Ái Gia không rõ mối quan hệ giữa Mã với Lý Côn - ông chủ Phố ẩm thực ông Lý trước đây, nên không dám nói ra mục đích thực sự của mình khi tới đây, chỉ bảo bảy tháng trước, gã làm thuê cho Phố ẩm thực ông Lý, nhưng Lý Côn vẫn chưa trả tiền công, nên bây giờ đến đòi. Mã liếc xéo Ngưu Ái Gia một cái rồi nói với con khỉ:

- Chú mày không thật thà rồi. Nghe cái biết ngay là nói dối.

Mã vừa cất tiếng, Ngưu Ái Gia liền nghe ra ông ta là người Sơn Đông. Giọng khàn khàn vịt đực. Rõ là lúc Ngưu Ái Gia gọi điện thoại ở Hàm Dương, ông ta đã nghe máy. Ngưu Ái Gia:

- Sao ông anh lại nói thế?

Mã nói:

- Nói xấu ông Lý chuyện gì thì được, chứ còn bảo ông ta nợ tiền công thì không giống lắm.

Ngưu Ái Gia biết mình đã lỡ lời. Hồi Ngưu Ái Gia và Lý Côn còn là bạn của nhau, gã biết Lý Côn rất hào phóng. Lần đầu tiên gã tiếp xúc với Lý Côn là một ngày tuyết lớn, xe phải dỗ lại Phố Ẩm thực ông Lý. Khi ấy, hai người vẫn chưa quen biết nhau, vậy mà Lý Côn đã mời gã uống rượu. Ngưu Ái Gia vội nói:

- Khi ấy em đi vội quá, ông ấy chưa có đủ tiền. Hôm nay em nhân tiện đi qua đây nên tạt vào lấy.

Mã chẳng thèm ngó ngàng tới Ngưu Ái Gia, tiếp tục ra roi dạy con khỉ. Lần này, ông ta không bắt con khỉ nhào lộn mà dựng một chiếc vòng sắt lên trên ghế, bắt con khỉ nhảy chui qua vòng. Con khỉ này nhào lộn được, nhưng không biết chui vòng. Nó lấy đà từ khoảng cách xa ba mét rồi lao về chiếc ghế. Nó lao đi với tốc độ rất nhanh, nhưng khi tới trước chiếc ghế và bật lên, thì nó lại sợ, không dám chui qua, lại lộn lại, thành ra bị ngã quay cu đơ. Mã tức lắm. Đằng xa có một người thợ đang hàn điện, que hàn châm vào vỏ xe ô tô, những đốm lửa màu xanh lam bắn ra ngoài kêu xè xè. Mã chỉ vào đốm lửa màu xanh lam, nói với con khỉ:

- Mày sợ thì giải quyết được cái gì? Đây là chui vòng nguội. Chứ còn sau này, tao bắt mày phải chui qua vòng lửa nữa cơ đấy.

Con khỉ hiểu ra, càng sợ. Nó lần ra gốc cây hòe, run lẩy bẩy. Ngưu Ái Gia chờ lâu sốt ruột, bèn tiến lên phía trước nói:

- Ông anh làm ơn cho em hỏi một tí.

Mã lại liếc xéo Ngưu Ái Gia. Tưởng gã muốn xin làm ở ga-ra của mình, nên rời mắt khỏi con khỉ, ngắm nghía Ngưu Ái Gia:

- Ở đây, tớ không nuôi không công đâu. Chú mày có biết sửa xe không?

Ngưu Ái Gia biết Mã đã hiểu nhầm ý mình, nhưng lại sợ nếu hỏi trực tiếp chuyện khác, Mã sẽ không trả lời, liền tiếp mạch hỏi của Mã:

- Em đã có vài năm lái xe rồi ạ!

Mã trợn mắt:

- Lại nói dối rồi. Chú mày mà biết lái xe thì ngày trước việc đếch gì phải bóc hành ở quán ăn?

Ngưu Ái Gia tiến thoái lưỡng nan, đành chỉ vào mấy chiếc xe ô tô ở đằng xa:

- Ông anh cứ chọn một con xe bất kỳ, rồi em chứng minh cho ông anh xem.

Mã thấy Ngưu Ái Gia có vẻ thách thức, bèn buộc con khỉ vào cây hòe, rồi chỉ vào một chiếc xe Jeep cũ rích đã tháo bốn cánh cửa đang đỗ dưới hiên, bảo:

- Đi. Chú mày chở tớ lên thị trấn mua mấy cái lốp.

Hóa ra, chiếc xe Jeep cũ rích ấy là xe riêng của Mã. Ngưu Ái Gia cũng nhận ra, Mã là người khá nghiêm túc. Chuyện đến nước này, Ngưu Ái Gia đình phải quẳng chiếc túi lên chiếc xe Jeep, nổ máy, chở Mã lên thị trấn mua lốp. Sau khi chở mười mấy chiếc lốp từ thị trấn về, gã và Mã lúc này đã trở nên thân thiện hơn. Phố ẩm thực ông Lý bị đổi thành Ga-ra ô tô ông Mã, bên cạnh giờ lại mọc lên một quán ăn ven đường tên là Cửu Huyền Hà Đại tửu điếm. Gọi là Đại tiểu điếm, nhưng cũng giống như Phố ẩm thực ông Lý khi xưa, cũng to bằng ba gian nhà, kê bảy, tám bàn ăn, phục vụ những món bình dân như gà viên xào Cung Bảo, thịt thái chỉ sốt cá... Gần đây chẳng có con sông nào, chẳng biết cái tên “Cửu Huyền Hà” do đâu mà có. Cũng vì đã đến giờ ăn tối, Ngưu Ái Gia liền mời Mã đánh chén ở Cửu Huyền Hà Đại tửu điếm. Mã to xác nhưng tửu lượng kém, mới có vài chén đã chuếnh choáng. Hễ chuếnh choáng, Mã lại thành một con người khác. Có chút gì đấy giống với Phùng Văn Tu bán thịt ở phố Đông phố huyện Tẩm Nguyên, Sơn Tây. Mã trông bề ngoài dữ dằn, nhưng sau khi quen biết nhau lại tỏ ra rất thân thiện. Ngưu Ái Gia còn chưa kịp nói câu gì, thì Mã đã dốc một bầu tâm sự. Mã vốn là người đảo Hồ Lô, tỉnh Liêu Ninh. Trước đây, ông ta buôn lương thực, sau kinh doanh hàng tắm, rồi lại mở một ga-ra ô tô ở đảo Hồ Lô. Kể ra, đảo Hồ Lô là quê hương của Mã, nhưng vì xảy ra mấy chuyện làm Mã đau lòng. Là những chuyện gì thì Mã không kể chi tiết. Đã thế, lại bắt đầu líu lưỡi. Đại để có năm chuyện. Trong đó, bốn chuyện do người khác không phải với Mã, còn một chuyện do Mã không phải với người khác. Cuối cùng, vì quá đau lòng với đảo Hồ Lô, Mã liền tới Bạc Đầu, Hà Nam. Mã đập tay xuống bàn:

- Đã không ở đảo Hồ Lô, thì tớ tới Hà Bắc, được chưa?

Rồi vươn người qua bàn, ghé sát Ngưu Ái Gia:

- Bây giờ tớ không chọc giận con người nữa, chuyển sang chơi với khỉ. Thế là được chứ gì?

Ngưu Ái Gia gật đầu lia lịa. Nói mệt quá, Mã châm điếu thuốc giải lao. Ngưu Ái Gia tranh thủ chuyên đề tài:

- Ông anh là người Đông Bắc lại tới đây mở ga-ra ô tô, chắc ông anh là bạn bè với ông chủ em trước đây là Lý Côn?

- Có biết mặt nhau. Lúc nói chuyện giá cả, tớ thấy tay đó hào phóng đấy. Trước đó, tớ chẳng quen biết gì với tay ấy cả, mà do bạn bè giới thiệu.

Nghe Mã nói thế, Ngưu Ái Gia thấy yên tâm hẳn. Gã hỏi:

- Quán ăn của ông Lý đang làm ăn tốt thế, sao tự dưng lại nghỉ nhỉ?

Mã trợn tròn mắt:

- Trong nhà xảy ra chuyện.

- Chuyện gì ạ?

- Nửa năm trước, vợ chồng tay Lý bỏ nhau.

- Sao lại bỏ nhau?

- Vợ tay ấy có bồ. Tớ nghe nói, tay Lý vốn chẳng biết đếch gì đâu. Một lần, hai vợ chồng to tiếng với nhau chuyện gì đó. Lúc tức lên, vợ tay ấy mới nói toạc ra đấy chứ.

Ngưu Ái Gia thầm giật mình, chắc vợ Lý muốn nói đến gã. Gã lại thầm đoán, Chương Sở Hồng sở dĩ nói ra chuyện ấy chắc là vì muốn đoạn tuyệt hẳn với Lý Côn.

- Cái cô vợ kia chẳng coi tay Lý ra gì, nhưng tay Lý lại rất quyến luyến cô ta. Thế mới phiền chứ. Nghe nói, lúc ly dị, suýt nữa xảy ra án mạng đấy.

Ngưu Ái Gia sợ toát mồ hôi lạnh. Đợi hút xong điếu thuốc, trấn tĩnh lại, gã hỏi tiếp:

- Kể cả là ly dị. Cô vợ kia bỏ đi, cũng ảnh hưởng gì đến việc ông Lý tiếp tục kinh doanh quán ăn?

Mã xua tay:

- Cái này chú mày không biết rồi. Đại để là tay Lý cũng đã đau lòng với mảnh đất này. Giống như tớ đau lòng với đảo Hồ Lô nên mới tới Hà Bắc.

- Thế ông Lý đi đâu ạ?

- Không rõ lắm. Có người bảo tay ấy đi Nội Mông. Người khác lại bảo đi Sơn Đông.

- Thế còn vợ ông Lý:

- Nghe nói đã đi Bắc Kinh. Có người bảo, cô ta làm điếm rồi.

Lại than vãn:

- Một cô gái nhà làm điếm chứ không làm vợ, đủ thấy cuộc sống vợ chồng đã khốn nạn đến độ nào.

Ngưu Ái Gia sửng sốt. Chuyện Chương Sở Hồng và Lý Côn ly dị, nguyên nhân có thể vì Ngưu Ái Gia, cũng có thể vì chuyện khác, nhưng cho dù là vì cái gì đi nữa, thì suy cho cùng, vẫn liên quan đến Ngưu Ái Gia. Bảy tháng trước, Ngưu Ái Gia bỏ rơi Chương Sở Hồng, trốn về Tẩm Nguyên, nhưng vẫn nơm nớp sẽ tiếp tục xảy ra chuyện, bởi Chương Sở Hồng biết địa chỉ của gã ở quê. Gã lo Chương Sở Hồng không bỏ cuộc, mò đến quê gã tìm gã, nhưng ả không tới. Nửa năm trước, ả quyết tâm cắt đứt với Lý Côn, nhưng cũng không tới Sơn Tây tìm gả, bảy tháng nay, cũng không hề gọi điện. Xem ra, ả cũng đã đau lòng vì gã lắm. Nhưng càng như thế, Ngưu Ái Gia giờ đây lại càng muốn gặp bằng được, bất kể lúc này ả đang làm gì. Tìm gặp không phải để hỏi câu ở định nói hồi bảy tháng trước. Trước khi đến Bạc Đầu, có thể gã muốn biết câu nói ấy là gì, nhưng bây giờ gã chợt hiểu ra, thời gian, hoàn cảnh đã thay đổi thì dẫu có biết thì câu nói ấy cũng sẽ mất đi dư vị ban đầu. Bây giờ, gã muốn tìm gặp Chương Sở Hồng vì gã có một câu muốn nói với ả. Bảy tháng trước, gã chuồn về Tẩm Nguyên, bỏ rơi ả là vì sợ bị giết, bây giờ kể cả là bị giết, để nói ra câu ấy, chết cũng xứng. Vấn để ở chỗ, bây giờ có muốn bị giết cũng chẳng thể nào, bởi Lý Côn và Chương Sở Hồng đã đường ai nấy đi, các mắt xích của những chuyện trong quá khứ đã không còn tồn tại. Chính bởi tất cả đều đã không còn tồn tại, nên bây giờ muốn tìm Chương Sở Hồng cũng khó. Chương Sở Hồng không sử dụng số điện thoại di động cũ, có thể, ả đã thay số mới. Một người khi đã thay số điện thoại, tức là người ấy muốn cắt đứt hoàn toàn với quá khứ. Mã bảo, Chương Sở Hồng đi Bắc Kinh từ nửa năm trước, nhưng không rõ ả có đi Bắc Kinh thật hay không. Kể cả là đi Bắc Kinh, thì sau nửa năm, không biết ả có còn ở Bắc Kinh hay đã lại đi nơi khác. Kể cả là vẫn đang ở Bắc Kinh, nhưng Bắc Kinh lớn như thế, biết ả ở xó xỉnh nào. Lúc này, Ngưu Ái Gia nhớ lại lúc gã và Chương Sở Hồng bên nhau, Chương Sở Hồng có kể về một vài người bạn thân của ả. Chương Sở Hồng là người Trương Gia Khẩu, có một người bạn thân tên là Từ Mạn Ngọc. Từ Mạn Ngọc vốn mở một hiệu làm đầu ở Trương Gia Khẩu, nhưng sau lại bỏ lên Bắc Kinh. Không rõ, nửa năm trước, khi Chương Sở Hồng tới Bắc Kinh, có phải là để nương nhờ Từ Mạn Ngọc không. Hồi trước, gã nghe Chương Sở Hồng nói, ở và Từ Mạn Ngọc bặt tin nhau đã hai, ba năm. Chương Sở Hồng còn có một người bạn tên là Tiêu Thục Thanh, bán vé tàu ở ga Trương Gia Khẩu. Ngưu Ái Gia chợt nghĩ ra, tàu hỏa luôn di động, nhưng ga tàu lại là nơi cố định. Có thể tới ga tàu Trương Gia Khẩu trước để tìm Tiêu Thục Thanh, xem cô ta có liên hệ gì với Chương Sở Hồng không. Mà kể cả Tiêu Thục Thanh đã đứt liên hệ với Chương Sở Hồng, thì qua đó cũng có thể tìm được nhà của Chương Sở Hồng ở Trương Gia Khẩu. Tìm được nhà rồi, cũng có nghĩa là tìm được cái gốc của ả. Qua người nhà ả, kiểu gì cũng biết được nơi ở hiện nay và số điện thoại. Nghĩ thế, Ngưu Ái Gia liên quyết định sáng sớm hôm sau đi Trương Gia Khẩu. Ý đã quyết, gã liền nhẩm tính ngày giờ. Lần này rời khỏi Tẩm Nguyên, Sơn Tây, đi từ Tây sang Đông, từ Bắc xuống Nam, từ Nam sang Tây, từ Tây sang Đông, từ Nam lên Bắc, gã đã rong ruổi hơn 20 ngày. Những chuyện khác thì không vấn đề gì, có điều, gã nhớ và lo cho cô con gái Bách Tuệ. Nhẩm tính, còn hai ngày nữa là Bách Tuệ sẽ bước vào năm học mới. Ngày hôm sau, Ngưu Ái Gia dậy sớm, trước khi đi gọi điện cho anh rể là Tống Giải Phóng làm ở nhà máy rượu phố Đông phố huyện Tẩm Nguyên, Sơn Tây, bảo gã tạm thời chưa thể về Tẩm Nguyên được, nhờ Tống Giải Phóng lo giúp chuyện học hành của Bách Tuệ. Tống Giải Phóng hét lên trong điện thoại:

- Cậu đang ở đâu?

- Xa lắm. Mãi Quảng Châu.

- Thế vẫn chưa tìm thấy Bàng Lệ Na và tên Thượng? Hay thôi, cậu về đi.

- Không, em phải tìm.

Viết từ năm 2006 đến năm 2008 tại Bắc Kinh

Lời bạt bìa cuối sách

Rũ bỏ vẻ hào nhoáng bên ngoài quay về với bản chất mộc mạc bên trong. Ngòi bút tác giả luôn theo sát mảnh đất khổ nạn cùng những con người phận cái rơm cây cỏ thuộc tầng lớp đáy xã hội. Kết cấu đơn giản mà nội dung phong phú. Hồi hộp căng thẳng mà xúc động lòng người. Nhân vật chính thường rơi vào bước đường cùng, nhưng vẫn dũng cảm tiến về phía trước. Đây là cuốn tiểu thuyết chín nhất, hay nhất của Lưu Chấn Vân kể từ trước tới nay.

Nhà phê bình nổi tiếng Ba La

Cuốn tiểu thuyết này vẫn giữ được sức tưởng tượng phong phú và phong cách phóng khoáng của Lưu Chấn Vân, dùng hai câu chuyện ở các thời khác nhau và số phận những con người bình thường có quan hệ máu mủ ở các thời khác nhau để nói về chủ đề lớn của đời người là “ra đi” và “quay về”, để từ đó truy vấn về “Đại lịch sử” của Trung Quốc hiện đại nằm vắt ngang giữa Đông Tây - Kim Cổ.

Nhà phê bình nổi tiếng Trương Di Vũ

Đọc “Một câu hơn vạn câu”, thường nghĩ tới “Thủy Hử”. Nghìn năm nay. người Trung Quốc vẫn luôn phải vất vả bôn ba như thế. Nhãn quang ấy là “quốc phong” (phong cách truyền thống) của tiểu thuyết Trung Quốc. Lâu lắm rồi không thấy “quốc phong”.

Nhà phê bình nổi tiếng Lý Kính Trạch

Lối miêu tả văn học chú trọng đến từng sợi dây thần kinh nhỏ xíu của nhân tính, từng nếp vấn nội tại của cuộc sống, mà bản thân ngôn ngữ đã bao hàm ý vị, bản thân lời nói đã thể hiện thẩm mỹ. Tác phẩm này của Lưu Chấn Vân vừa là một lời giải thích cá nhân hóa, vừa là một mẫu mực điển hình hóa cho câu hỏi “Vì sao tiểu thuyết lại được coi là nghệ thuật của ngôn ngữ?”

Nhà phê bình nổi tiếng Bạch Diệp

Đọc cuốn tiểu thuyết này, ta thấy nặng nề, đau đớn. Tâm trạng ấy khiến chúng ta không ngừng bị quấn quanh giữa Luận Ngữ và Kinh Thánh, quanh quẩn trong mối trăn trở nghìn năm là đối thoại với Thánh Thần hay đối thoại với con người: Văn hóa phương Tây đối thoại với Thánh Thần vì sự hiện hữu mọi nơi của Thánh Thần mà vui vẻ. Còn văn hóa nông canh đối thoại với con người lại vì sự trắc trở, khó đoán của lòng người khiến chúng ta thực sự rơi vào nỗi “cô độc trăm năm”.

Xuất bản gia nổi tiếng AN BA THUẤN