Thư viện sách miễn phí

web.taisachnhanh.cloud

Đọc bằng KOReader:

Vào menu chọn Cloud Storage sau đó bấm dấu + và chọn FTP rồi nhập vào như sau

quickdown.duckdns.org:2121

user: tainhanh
pass: tainhanh

Nếu không dùng được hoặc bị out vui lòng đổi user là tainhanh1, tainhanh2,tainhanh3...vv

Bạn có nhu cầu upload sách lên trang này hãy vào trang upload bên dưới để chia sẽ cho mọi người cùng đọc nhé định dạng hỗ trợ EPUB:

Upload sách: upload.taisachnhanh.cloud

Đường Nhạn Sinh
Bạo Thúc Diễm
Chu Chính Thư
Ông Văn Tùng dịch
—★—

Mưu Trí
Thời
Liêu - Kim - Hạ

NXB Văn Học

I HỌC THEO QUY CHẾ NHÀ HÁN, HỌ GIA LUẬT CHẤN HƯNG NƯỚC LIÊU

Từ thế kỷ thứ IV sau Công nguyên, đời Lưỡng Tấn, thời kỳ Nam, Bắc triều, phía bắc Trung Quốc suốt một dải Hoàng Thủy (sông Tây Lạp Mộc Luân) và Thổ Hà (sông Lão Ha) đã có các bộ tộc người Khiết Đan sinh sống bằng nghề săn bắt và đánh cá. Từ năm Khai Hoàng vào cuối thời Tùy Đường, dân tộc Khiết Đan ngày càng phồn thịnh, có điều họ vẫn sống trong chế độ xã hội nô lệ của liên minh các bộ lạc. Người cầm đầu liên minh các bộ lạc này được gọi là “Khả Hãn” và Khả Hãn cứ ba năm được chọn một lần trong số những người có chức có quyền của tám bộ lạc lớn.

Gia Luật A Bảo Cơ đã vận dụng sách lược dần dần từng bước để từ một chức thủ lĩnh cận vệ quân leo lên làm “Di Ly Lý”, “Vu Việt” cuối cùng bước lên ngôi vị “Khả Hãn” cao quý. Để được chọn và leo lên ngôi “Khả Hãn”, một mặt Gia Luật A Bảo Cơ đã liên tục tiến hành các cuộc chinh phạt để mở rộng địa bàn, làm tăng dân số, cố gắng hết sức để thế lực Khiết Đan lớn mạnh hơn nữa. Mặt khác ông luôn tích cực học hỏi chế độ hoàng quyền của người Hán ở Trung Nguyên, phế bỏ các tập tục cũ, bình định nội loạn, xây dựng nên nhà nước Khiết Đan, mưu cầu chế độ quân chủ tập quyển, ngôi vị đế vương được truyền từ đời này sang đời khác.

1 Từng bước nắm lấy thực quyền. Nước đến thành Lương nên danh phận

Ngày Canh Dần tháng Giêng năm 907, Vu Việt của Khiết Đan là Gia Luật A Bảo Cơ áo mũ chỉnh tề, dưới sự ủng hộ của các quan viên văn võ và những người có chức có quyền của các bộ lạc đã bước tới bên dưới một toà đàn tế được ghép bằng gỗ, được chọn vào hàng “Tái Sinh Thất” để cử hành “Tái Sinh Lễ”. Sau khi buổi lễ xong xuôi, họ lại hướng về phía đông để lạy mặt trời. Sau đó Gia Luật A Bảo Cơ nhảy lên mình một con ngựa cực tốt do một cụ già trong nhà mẹ ông dắt tới. Tùy tùng đứng cả phía sau, họ cùng tiến thẳng về phía một gò đất cao. Trên đường đi, Gia Luật A Bảo Cơ quất ngựa chạy như bay. Tới chân gò, ông vội nhảy xuống ngựa, quỳ rạp trên mặt đất. Lúc này, ông già dẫn ngựa và bọn tùy tùng cũng đã chạy tới. Họ lấy ra một tấm thảm phủ lên mình Gia Luật A Bảo Cơ. Một lúc sau, A Bảo Cơ đứng dậy bước lên gò. Lúc này trên gò đã có những nhân vật quan trọng của các bộ lạc cùng với bá quan văn võ đứng xếp hàng ngay ngắn ở đó. Họ cùng hướng lên tiến hành vái chào. Một viên tùy tùng của A Bảo Cơ trên gò cao vội chạy tới trước mặt bá quan lớn tiếng tuyên đọc tấu văn:

– Tôi vô tài vô đức, sao các vị không chọn lấy một người khác?

Các quan cúi lạy, nói:

– Khả Hãn Gia Luật A Bảo Cơ công cao vọng trọng, bốn phương đều quy phục. Bọn chúng thần nguyện nghe theo lệnh của Khả Hãn.

Người ấy lại thay mặt Gia Luật A Bảo Cơ hỏi bá quan:

– Các ngài thực sự nguyện theo sự sai khiến của ta sao?

Bá quan đồng thanh hô:

– Duy mệnh thị chúng! (Chỉ nghe theo mệnh lệnh của ngài).

Viên tùy tùng lại chạy tới tham kiến với Gia Luật A Bảo Cơ nói lại lời của bá quan với ông. A Bảo Cơ nghe xong lại nhảy lên ngựa phóng về phía đàn tế, bá quan lại cúi mình chào. Sau đó họ đem lửa tới đốt đàn, lửa cháy rực trời: A Bảo Cơ dẫn bá quan làm lễ tế trời, cầu thượng thiên phù hộ lễ xong họ kéo nhau vào những chiếc lều da lớn bày đại tiệc tiếp đón tôn trưởng của các bộ lạc và bá quan văn võ.

Trên đây chính là một màn của bộ lạc Khiết Đan khi tiến hành nghi lễ “Sài Sách Lễ” trong buổi tuyển chọn Khả Hãn. Sau khi Gia Luật A Bảo Cơ tiến hành xong các nghi lễ, vương triều nhà Liêu chính thức được ra đời trong lịch sử Trung Quốc.

Nghi thức của buổi “Sài Sách Lễ” rất đơn giản, tiến hành trong một khoảng thời gian rất ngắn, nhưng để có được buổi lễ ngày hôm nay, bước lên ngôi vị Khả Hãn, xây dựng lên nhà nước “Đại Liêu”, Gia Luật A Bảo Cơ đã phải trải qua một con đường dài đầy gian nan vất vả. Ông đã vận dụng sách lược lấn dần từng bước một, từ một vị thủ lĩnh thân quân để từng bước, từng bước leo lên ngôi vị cao quý của hoàng quyền.

Từ thế kỷ thứ IV sau Công nguyên, vào thời kỳ Lưỡng Tấn Nam Bắc triều, một dải vùng Hoàng Hà (Tây Lạp Mộc Luân Hà) và Thổ Hà (Lão Ha Hà) ở phía bắc Trung Quốc đã có những tộc người Khiết Đan sinh sống. Một câu chuyện được lưu truyền rất lâu trong lịch sử nói rằng: Có một người cưỡi thuyền độc mộc xuôi theo dòng nước tới đây và một nữ nhân cưỡi trâu xanh theo dòng Hoàng Hà tới. Họ cùng tới Mộc Diệp Sơn, gặp nhau rồi kết thành vợ chồng, sinh ra được 8 người con trai. Sau đó họ tiếp tục duy trì nòi giống, càng ngày càng phồn thịnh trở thành 8 bộ lạc người Khiết Đan. Hai vợ chồng nọ chính là thủy tổ của người Khiết Đan. Sau này, vào cuối đời Tùy Đường năm Khai Hoàng (năm 581), các bộ lạc người Khiết Đan ở vùng Khất Thần Thủy (Hoàng Hà) dần lớn mạnh nhưng họ vẫn ở trong chế độ xã hội nô lệ liên minh các bộ lạc. Tôn trưởng của khối liên minh này được gọi là “Khả Hãn”. “Khả Hãn” được chọn ra từ các vị thủ lĩnh của các bộ lạc và 3 năm lại tiến hành tuyển chọn một lần. Bên dưới Khả Hãn còn có “Vu Việt”, “Di Ly Đổng” là các chức quan chuyên giúp đỡ Khả Hãn. Lúc đầu Gia Luật A Bảo Cơ cũng chỉ là một viên thủ lĩnh thị vệ thân quân của Vu Việt, được gọi là “Đạt Mã Nhung Sa Lý”. Nhưng những người được chọn làm Khả Hãn nhất thiết phải là những người trong danh gia vọng tộc. Quyền hành của các bộ lạc đều nằm trong tay “Khả Hãn”, “Vu Việt”, “Di Ly Đổng” ba vị thủ lĩnh này. Cùng với sự phát triển của các cuộc chiến tranh, cướp đoạt ở bên ngoài, các cuộc cạnh tranh nhằm chiếm đoạt quyền hành trong nội bộ các bộ lạc cũng liên tục xảy ra.

Khi Gia Luật A Bảo Cơ đảm nhiệm chức vụ thủ lĩnh thị vệ thân quân, Vu Việt thời ấy là Thích Lỗ, Di Ly Đổng là Hại Để, Khả Hãn là Hằn Đức Đổng. Thích Lỗ và Hại Để có được quyền hành như vậy là nhờ vào việc chiếm đoạt quyền hành của người khác. Do thực quyền của họ ngày càng tăng nên họ cũng gặp phải sự phản kháng ngày càng kịch liệt của giới quý tộc các bộ lạc. Ba bộ tộc Bồ Cổ Chi mưu giết Thích Lỗ, Hại Để phải bỏ chạy ra khỏi tám bộ lạc người Khiết Đan. Trong trận hỗn loạn này, Gia Luật A Bảo Cơ với chức vụ của mình cùng với tinh binh trong tay đã trấn áp được một bộ phận những người giết hại Thích Lỗ, đánh bại tam tộc Bồ Cổ Chi và lập Hách Đế Lý làm Vu Việt. Bởi ông có công dẹp yên phản loạn, A Bảo Cơ cũng được phong làm Di Ly Đổng, trở thành người có quyền hành lớn thứ 3 trong khối liên minh các bộ lạc. Đó là việc của năm 901. Từ đó trở đi, năm nào A Bảo Cơ cũng dẫn quân đi đánh chiếm, cướp bóc ở các vùng bên ngoài lãnh thổ, bắt được rất nhiều nô lệ và súc vật. Thực tế lúc này quyền lực và kinh tế của ông đã hơn hẳn Khả Hãn Hằn Đức Cẩn và Vu Việt Hách Để Lý. Tới năm 906, ông đã dễ dàng leo lên chức Vu Việt “Tổng chi quân quốc sự” kiêm nhận luôn chức vụ Di Ly Đổng. Trên thực tế ông đã nắm hết quyền hành của liên minh các bộ lạc.

Tuy trên thực tế A Bảo Cơ đã nắm hết quân quyền của liên minh các bộ lạc trong tay nhưng rốt cuộc ông vẫn chưa phải là Khả Hãn. Hơn nữa ông vẫn lo rằng có quý tộc của một bộ lạc nào đó sẽ đứng lên phản đối mình. Để củng cố, giữ vững địa vị của mình, ông không vội vàng leo ngay lên chức vị “Khả Hãn” cao quý mà chú tâm vào việc tìm kiếm những thế lực giúp đỡ mình ở cả trong và ngoài bộ lạc để làm lớn mạnh hơn nữa thế lực của mình. Trong bộ lạc, ông đã tích cực lôi kéo Gia Luật Cát Lỗ vì nhân vật này không chỉ có thực quyền rất lớn mà ông ta còn có sức ảnh hưởng rất lớn trong thế lực của giới quý tộc. Hơn nữa ông luôn tìm cách để quyền lợi của giới quý tộc có được nhiều hơn nữa, được mở rộng hơn nữa. Trên phương diện này A Bảo Cơ cũng luôn tán đồng, vì vậy hai người đã trở thành một cặp không thể tách rời. Lịch sử thường nói rằng: “Từ đó Cát Lỗ luôn phục đao theo cùng A Bảo Cơ”. A Bảo Cơ lôi kéo được Cát Lỗ cũng chính là ông đã lôi kéo được sự ủng hộ từ phía giới quý tộc. Ngoài ra A Bảo Cơ còn chú ý tới việc lung lạc các thế lực khác. Ông biết rõ rằng Vu Việt trước là Thích Lỗ bị mưu sát, con trai của Thích Lỗ là Hoạt Ca cũng là một trong những kẻ tham gia vào vụ mưu sát ấy. Ngoài ra còn có cả Hại Để phải chạy ra ngoài. Nhưng Hoạt Ca là người có thế lực khá lớn, A Bảo Cơ đã cố hết sức mình để trực tiếp đối chọi với Hoạt Ca, cố tỏ ra muốn lung lạc Hoạt Ca nhưng bên trong vẫn ngầm phòng bị. Sau khi Hại Để thoát khỏi sự trừng phạt của đám hung thủ, nhân một lần nước Bột Hải tiến hành lễ hội “Cầu Mã Chi hội” đã cùng hai người con trai của mình cướp ngựa chạy về các bộ lạc Khiết Đan. A Bảo Cơ thấy thế lực của ông ta cũng không nhỏ, vây cánh không phải là ít nên không những ông không truy cứu sâu xa, ngược lại còn cố gắng phủ dụ ông ta. Khi A Bảo Cơ đã bước lên được ngôi vị Khả Hãn cao quý, ông vẫn tiến cử Hại Để làm Vu Việt. Nhưng chức vị Vu Việt này vốn không được nắm binh quyền nên không thể hiển hách như xưa. Nhưng rốt cuộc nhóm thế lực này vẫn được thỏa mãn trong lòng, không phản đối với A Bảo Cơ.

Ở bên ngoài bộ tộc Khiết Đan, Gia Luật A Bảo Cơ còn tìm kiếm sự giúp đỡ của phía Trung Nguyên. Khi ấy, Trung Nguyên đang ở vào thời kỳ cuối cùng của nhà Đường, quyền hành của chính quyền trung ương đang bị các phiên trấn cát cứ biến thành nhiều mảnh nhỏ. Chiếm cứ vùng hạ du sông Hoàng Hà có Chu Ôn và Lý Khắc Dụng là hai kẻ cát cứ thế lực của chính quyền phong kiến lớn nhất ở phía bắc Trung Nguyên. A Bảo Cơ luôn gìn giữ mối quan hệ thân mật với cả hai người này, luôn tặng cho họ lễ vật và ngựa tốt. Vì lợi ích riêng của mình, cả Chu Ôn và Lý Khắc Dụng đều vui vẻ, tình nguyện kết thân với A Bảo Cơ. Vậy là A Bảo Cơ đã có được thế lực giúp đỡ bên trong nội bộ Khiết Đan và thế lực tăng cường bên ngoài của mình. Địa vị của ông trong bộ lạc ngày càng vững chắc.

Trong khi thế lực của A Bảo Cơ ngày càng lớn mạnh, địa vị ngày càng được củng cố, Khả Hãn Hằn Đức Cẩn đã ở vào tuổi già cả lẩm cẩm, không thể xử lý việc nước được nữa. A Bảo Cơ thấy thời cơ của mình đã tới liền cổ động cho trợ thủ của mình cùng với thế lực của ông ta là Cát Lỗ tích cực du thuyết trong khắp 8 bộ lạc, khuyên các bộ lạc tiến hành tuyển chọn, đề cử A Bảo Cơ làm Khả Hãn. Sợ rằng du thuyết còn chưa đủ, họ còn liên tục vào cung “tấu” với lão Khả Hãn Hằn Đức Cẩn khuyên ông ta thoái vị. Hằn Đức Cẩn thấy mình đã già, hơn nữa A Bảo Cơ công lao hiển hách, vang dội, đánh Tích Bộ, thảo phạt Thất Vĩ, cướp vùng đất Yên, mở rộng địa bàn cho Khiết Đan, tăng dân số cho Khiết Đan. Nay để A Bảo Cơ lên thay mình nắm quyền chính là điều mà các bộ tộc hằng mong mỏi nên đành phải nhận lời nhường ngôi. Tâm nguyện của A Bảo Cơ đã được hoàn thành.

Liên minh các bộ lạc Khiết Đan trong thời cai trị của Khả Hãn Hằn Đức Cẩn, các cuộc tranh quyền đoạt vị xảy ra trong nội bộ liên minh các bộ lạc vô cùng kịch liệt. Bất luận là thành viên trong bản tộc có đầy đủ tư cách ứng tuyển của Hằn Đức Cẩn hay thủ lĩnh của các bộ lạc khác chẳng ai không có ý nhòm ngó đến vị trí “Khả Hãn”. Nhưng tại sao chỉ có một mình A Bảo Cơ là thành công? A Bảo Cơ vốn chỉ là một viên thủ lĩnh thị vệ quân, muốn nhòm ngó ngôi vị Khả Hãn, ông còn gặp phải vô số trở ngại của các thế lực như Di Ly Đổng, Vu Việt và các bậc tôn trưởng của các bộ lạc. Điều ảo diệu trong thành công của A Bảo Cơ là ở chỗ sau khi ông ta đã nhận thức rõ, quán triệt toàn bộ tình hình đương thời, ông không nóng lòng ra tay ngay mà vận dụng sách lược từng bước lập thế ổn định. Đầu tiên ông lợi dụng cơ hội nội bộ liên minh bộ lạc xảy ra nội loạn, Thích Lỗ bị giết, đã dùng quân đội mình nắm trong tay quét sạch loạn đảng, leo lên ghế Di Ly Đổng, lại nhường ghế Vu Việt cho người khác. Điều này đã tự nâng cao danh vọng cho chính mình nhưng không để lộ ra bất kỳ một sơ hở nào, tránh bị người khác dị nghị. Trên chức vị Di Ly Đổng, ông vẫn không nóng lòng ra tay tranh ngôi vị mà tích cực dẫn quân đi mở rộng lãnh thổ, đem lợi ích về cho bộ lạc, gây dựng uy vọng cho chính mình. Ba năm sau, ông nhờ vào những chiến công hiển hách của mình đường hoàng tiếp nhận chức vị Vu Việt, nhưng từ đầu chí cuối ông vẫn một mực cung kính với Khả Hãn Hằn Đức Cẩn, vẫn cần mẫn với chức vụ của mình, vẫn dốc sức đánh chiếm ở bên ngoài mở rộng bản đồ cho Khiết Đan, làm tăng dân số của Khiết Đan, càng ngày càng nâng cao uy tín của mình trong nội bộ Khiết Đan. Đồng thời ông cũng không ngừng tìm kiếm, lôi kéo các thế lực giúp đỡ mình cả ở trong và ngoài bộ lạc, củng cố thế lực của chính mình, mở rộng tầm ảnh hưởng của mình, tích xúc thực lực cho mình, cuối cùng ông đã từng bước từng bước tiếp cận ngôi vị Khả Hãn và đường hoàng bước lên vị trí cao nhất của liên minh các bộ lạc.

Sách lược tiến dần từng bước được dùng trong các cuộc đấu tranh chính trị có thể khiến cho những người có mục tiêu to lớn nhưng thực lực hiện tại chưa đủ có thể tiến dần tới đích của mình, từng bước, từng bước ổn định tiến dần tới mục tiêu và cuối cùng đạt được mục tiêu. Đồng thời, đối với những người trên thương trường, đây cũng chính là sách lược tốt nhất giúp họ có được và phát triển cơ nghiệp hùng mạnh của mình. Bởi vì nếu nói về quá trình phát triển của sự vật, bất kỳ một quá trình phát triển của một sự vật nào đó đều phải có tính giai đoạn và tính thống nhất liên tục, tính ổn định và tính biến động. Nói cách khác là một sự vật không thể dừng lại ở một điểm cố định mà không vươn tới sự tiến bộ và phát triển, cũng không thể bước qua giai đoạn và điều kiện cho phép một cách khinh suất, mạo hiểm. Nên căn cứ vào điều kiện khách quan, từng bước, từng bước ổn định theo tuần tự mà tiến. Công ty Marlcs Spancer của Anh chỉ với số vốn 5 bảng Anh trở thành một công ty bách hóa lớn nhất thế giới chính là ví dụ tiêu biểu nhất trong việc áp dụng sách lược này vào kinh doanh để chúng ta tham khảo.

Công ty Marlcs Spancer của Anh quốc là một công ty bách hóa làm ăn phát đạt nhất thế giới ngày nay, là một cửa hàng bách hóa liên doanh lớn nhất có chế độ quản lý tốt nhất thế giới, là cửa hàng cá lớn nhất, cửa hàng giày lớn nhất, cửa hàng y phục nam lớn nhất, cửa hàng xuất khẩu quần áo lớn nhất của Anh. Từ tháng 3 năm 1987, doanh thu hàng năm của họ đạt 4 tỉ bảng Anh (tương đương với 7 tỷ đô la). Nhưng ai có thể ngờ rằng, người sáng lập ra công ty bách hóa này là Caker Marlcs thành lập công ty chỉ với số vốn là 5 bảng Anh. Công ty từ nhỏ bé trở thành lớn mạnh như ngày nay đều nhờ vào sách lược tiến dần từng bước.

Năm 1882, chàng trai Waker Marlcs 23 tuổi chỉ là một người dân nhỏ bé, khó khăn, phải chạy khỏi Ba Lan sang nước Anh để tránh sự vây bắt, chém giết của Sa Hoàng. Anh ta đã vay của Isake Duhaster là nhân viên của một cửa hàng bán lẻ ở Leeds được 5 đồng bảng Anh để làm vốn buôn bán. Đeo hòm hàng trên cổ, anh đã lăn lộn hết làng này thôn nọ trong vùng để bán cúc áo, kim chỉ, kim băng, bít tất v.v… Hai năm sau anh đã kiếm được một khoản tiền nho nhỏ, anh đã có được một tủ hàng hóa cao 6 tấc, rộng 4 tấc Anh, bày ngoài trời ở chợ của Leeds. Cùng với sự phát triển của công việc làm ăn, Marlc cần có một nhân viên bán hàng. Duhaster đã giới thiệu cho anh một người tên là Tamu Spancer. Spancer góp 300 bảng Anh cùng làm ăn. Tủ hàng của Marlc và Spancer tuy quy mô kinh doanh nhỏ, đồng vốn ít nhưng họ luôn chú trọng khâu bảo đảm chất lượng và chủng loại của sản phẩm, chú trọng việc kéo dài thời gian phục vụ, luôn làm vừa lòng khách hàng. Khi công việc làm ăn của họ còn ở quy mô nhỏ, họ vẫn không thôi việc đeo hộp hàng trên cổ đi khắp các làng mạc gần đó để bán hàng. Bởi họ có ấn tượng tốt, có uy tín lớn nên công việc làm ăn ngày càng phát đạt. Tới năm 1901, Marlc Spancer đã phát triển cơ nghiệp của mình lên tới 24 sạp bán hàng và 12 cửa hàng.

Sau khi tiền vốn đã lớn, quy mô làm ăn đã được mở rộng, cửa hàng bách hóa Marlc Spancer vẫn kiên trì với tôn chỉ làm ăn và kinh doanh cũ của mình, không tiến hành cạnh tranh với các cửa hàng lớn khác và họ cũng không bày vẽ bán các loại sản phẩm gấm xa xỉ đắt tiền. Họ luôn tìm mọi cách để hạ thấp giá cả sản phẩm, nâng cao chất lượng phục vụ, giành được sự tín nhiệm cao của khách hàng. Để hạ thấp giá cả hàng hóa, họ đã không tìm tới các cửa hàng đại lý mà trực tiếp tới ký hợp đồng mua sản phẩm với những nhà sản xuất. Ngày nay có khoảng 1.000 nhà sản xuất có quan hệ làm ăn mật thiết với Marlc Spancer, trong đó có không ít nhà sản xuất chuyên sản xuất sản phẩm cung cấp cho cửa hàng này. Các nhà máy sản xuất này luôn chịu sự quản lý, giám sát nghiêm ngặt về chất lượng sản phẩm của cửa hàng. Có những nhà máy đã có hơn 50 năm lịch sử trong việc cung cấp sản phẩm cho cửa hàng, trong đó có cả nhà máy sản xuất y phục Duhaster - người mà hơn 100 năm trước đây đã cho Marlc vay 5 đồng bảng Anh.

Sau này công việc làm ăn đã ở quy mô cực lớn, Marlc vẫn không quên khi xưa, ông vẫn hướng công cuộc làm ăn của mình theo mục tiêu cũ. Để khích lệ tính tích cực, tính sáng tạo của các nhân viên, phát huy năng lực chỉnh thể của họ, Marlc đã tiến hành nhiều cuộc cải cách trong công ty của mình. Ví dụ như hoạt động “đơn giản hóa” nhằm trừ bỏ những công đoạn không cần thiết, giám đốc tiêu thụ không nhất thiết mỗi tuần đều phải viết báo cáo lên công ty, số lượng hàng hóa không nhất thiết phải ghi chép thật tường tận, chỉ cần khái quát con số lại là được. Những quan chức trong công ty cho rằng con người chỉ cần có được sự tín nhiệm là họ sẽ phát huy được hết tài trí thông minh của mình. Tại tổng công ty có dán một tấm biểu ngữ lớn, trên đó viết: “Làm việc đơn giản, rõ ràng”. Trên mỗi máy điện thoại của công ty đều có dán khẩu hiệu: “Đơn giản, thẳng thắn, không rào đón lòng vòng”.

Qua nhiều năm kinh doanh, dần dần phát triển, Marlc & Spancer giờ đây đã trở thành một cửa hàng bán lẻ lớn nhất nước Anh, có tới 269 cửa hàng con. Trên tivi, có người hỏi phu nhân thủ tướng của Anh rằng áo lót bà đang mặc trên người mua ở đâu, bà ta nói:

– Sao? Đương nhiên là Marlc Spancer. Chẳng phải ai cũng tới đó mua hàng sao? Đúng vậy không?

Từ đó ta có thể thấy rằng chỉ cần kinh doanh có cách thức, có mục đích thì dù tiền vốn ít, bạn cũng có thể phát triển công việc kinh doanh của mình thành một doanh nghiệp với qui mô lớn.

2 Đánh vào lòng người bằng sự ôn hòa, dẹp yên “cốt nhục chi biến”

Vào dịp Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 năm ấy, Gia Luật A Bảo Cơ cảm thấy thời cơ lên ngôi của mình đã tới, tin thắng trận từ bên ngoài liên tiếp gửi về, mấy năm liền trong nước được mùa thật là cảnh thái bình thịnh trị. Trong khung cảnh vui mừng ấy, ông đã cho mở đại yến thết đãi quần thần. Quần thần ai nấy đều cài lá ngải lên ống tay áo, trên bắp tay ai cũng đeo “Hợp hoan kết” được tết bằng năm sợi dây màu khác nhau, trên đầu đội mũ “Trường mệnh lâu” có dây chỉ kết thành hình đứa bé trên chỏm mũ. Trong phòng ăn, đầu bếp của Bột Hải đã làm rất nhiều các loại bánh ngon dâng lên cho A Bảo Cơ và hoàng hậu Thuật Luật Bình dùng trước. Sau đó A Bảo Cơ lại lệnh đem bánh chia cho quần thần. Quần thần uống rượu thoải mái, nói cười vui vẻ thật vô cùng vui sướng.

Sau khi tiệc tan, A Bảo Cơ vô cùng hứng khởi nên không thể ngủ được. Ông liền cho gọi hoàng hậu Thuật Luật Bình tới gian điện sau trướng ngồi nói chuyện. Bỗng có một viên thị thần vào báo:

– Vợ của vương đệ An Đoan là Chiêm Mục Cô vào cung xin cầu kiến.

Đêm đã khuya rồi, em dâu lại đột ngột tới xin cầu kiến chắc chắn phải có chuyện gì đó. A Bảo Cơ khẽ đưa mắt về phía Thuật Luật Bình rồi quay sang dặn dò:

– Cho cô ta vào.

Sau đó mới nói với Thuật Luật Bình:

– Đã khuya như vậy, không biết cô ta tới làm gì?

Thuật Luật Bình nói:

– Thiếp cũng đang buồn đây.

Chiêm Mục Cô bước vào. Đó là một mỹ nhân trẻ tuổi diễm lệ nhưng xem ra nét mặt có vẻ hoảng hốt bất an. Vừa vào tới nơi đã vội quì phục xuống tung hô:

– Thần thiếp đáng chết.

Hai vợ chồng A Bảo Cơ cùng giật mình, vội ra hiệu cho bọn thị nữ lui cả ra, sau đó A Bảo Cơ nói:

– Em có việc gì cứ việc nói ra.

Chiêm Mục Cô vẫn không chịu đứng lên, dùng đầu gối tiến lên hai bước, ngước mặt lên nói:

– Xin Đại Hãn tha cho tiện thiếp tội chết, tiện thiếp mới dám nói.

A Bảo Cơ nói:

– Cùng là người một nhà, có gì em cứ việc nói ra!

Thuật Luật Bình bước lên đỡ Chiêm Mục Cô đứng dậy, nói:

– Có việc gì quan trọng em mau nói ra.

Lúc này Chiêm Mục Cô mới dám nói ra một chuyện khiến A Bảo Cơ phải rúng động.

A Bảo Cơ có 5 người em trai, người em thứ hai tên là Thích Cát, người thứ ba tên là Điệp Thích, người thứ tư là Dần Để Thạch, người thứ năm là An Đoan, người thứ sáu là Tô Thích Cát tính tình thô bạo, tàn độc lại ngu ngốc; Điệp Thích thông minh lại tháo vát, Dần Để Thạch tính tình nhu nhược, không có chủ kiến. An Đoan cẩn trọng, nhiều mưu. Tô Thích Cát tính cách ôn nhu, hiếu thuận. Sau khi A Bảo Cơ xưng vương, Thích Cát vô cùng vui mừng, trong một chuyến đi săn đã nói với các em rằng:

– Chức vụ Khả Hãn đã do nhà Gia Luật chúng ta nắm được! Sau 3 năm lại lựa chọn một lần chúng ta cũng có thể làm Khả Hãn.

Ngờ đâu sau 3 năm A Bảo Cơ làm Khả Hãn các bộ lạc khác không ai muốn bầu Khả Hãn khác. Chớp mắt A Bảo Cơ làm Khả Hãn đã được 5 năm, sang năm đã là kỳ bầu Khả Hãn khác nhưng chiếc ghế Khả Hãn của A Bảo Cơ vẫn rất chắc chắn. Xem ra ông ta vẫn còn làm Khả Hãn tiếp. Thích Cát chịu không nổi nữa. Ông ta liền khích động Điệp Thích, An Đoan và cùng họ bàn bạc, nói:

– A Bảo Cơ đã giữ ngôi Khả Hãn hai nhiệm kỳ rồi, cho tới nay vẫn không hề có ý nhường ngôi. Nếu ông ta cứ giữ hết nhiệm kỳ này tới nhiệm kỳ khác, mấy anh em chúng ta biết đến bao giờ mới được lên ngôi vương?

Điệp Thích nói:

– Tôi thấy anh nên từ bỏ ý nghĩ ấy đi. A Bảo Cơ một lòng muốn học theo cách thức của người Trung Nguyên, học theo người Hán, sửa đổi cách cũ theo lối mới, chẳng lẽ anh không thấy điều đó sao. Đại chí của anh ấy còn chưa thành, đại nghiệp chưa nên, anh ấy có thể nhường ngôi cho người khác sao?

Thích Cát đôi lông mày dựng ngược, hai mắt đảo lộn, hậm hực nói:

– Cứ 3 năm một đời chính là quy định của tổ tông truyền lại, ông ta không muốn nhường ngôi, ta sẽ dùng sức mạnh để đoạt lấy! Thế nào? Các ngươi có dám làm cùng ta không?

Điệp Thích nhìn An Đoan hỏi:

– Ngũ đệ tính sao?

An Đoan chậm rãi nói:

– Nhiệm kỳ 3 năm của anh ấy không có ai làm thay thì có sao. Khả Hãn của các tộc Dao Liễn Thị chẳng phải cũng liên nhiệm đó sao? Có điều, muốn ép anh ấy nhường ngôi, nhất thiết phải tiến hành sớm, không được chậm trễ. Đợi đến khi anh ấy đã ổn định vững chắc, đến lúc ấy ta muốn bắt anh ta nhường ngôi e rằng đã muộn.

Thích Cát vui mừng nói:

– Vậy là anh em ta đã nhất trí. Ta hãy gọi Dần Để Thạch tới cùng hành sự! An Đoan, Điệp Thích các em lắm mưu mẹo, nghĩ kế rất hay. Dứt khoát ta phải phế bỏ ngôi vị của A Bảo Cơ.

Mấy anh em họ họp bàn với nhau vài lần, sau khi họ đã vạch ra được hướng làm, An Đoan ở lại nhà của Thích Cát uống rượu say rồi mới về. Chiêm Mục Cô hỏi ông ta:

– Gần đây ông thường đến nhà anh hai có việc gì vậy?

An Đoan nồng nặc hơi rượu, chỉ cười chứ không chịu trả lời. Chiêm Mục Cô lườm ông ta, nói:

– Cười gì vậy? Đích thị là không có chuyện tốt!

An Đoan cười ha hả, nói:

– Không có việc tốt? Nàng qua đây tôi nói cho nàng hay.

Chiêm Mục Cô ngồi cạnh An Đoan, An Đoan ôm lấy cổ cô, ghé vào tai cô kế hoạch mưu phản của họ. Chiêm Mục Cô sợ tái xám cả mặt, sợ rằng mình sẽ bị tội chém đầu cùng với loạn đảng nên vội tới báo cho vợ chồng A Bảo Cơ biết.

Sau khi A Bảo Cơ biết tin bọn Thích Cát định làm phản, ông vội sai người cấp tốc tới bắt An Đoan. Qua thẩm vấn, An Đoan đành phải công nhận. Thích Cát, Điệp Thích, Dần Để Thạch cũng bị bắt. Lần mưu phản này đã bị A Bảo Cơ dập tắt. Thuật Luật Bình hỏi:

– Người định xử lý bọn họ như thế nào?

A Bảo Cơ hỏi lại:

– Ý nàng ra sao?

Thuật Luật Bình quả quyết nói:

– Tội mưu phản phải giết không tha.

A Bảo Cơ nét mặt có vẻ khó khăn, nói:

– Trong số các đại thần cũng có nhiều người nói vậy, nhưng ta không thể dùng cực hình để đối xử với họ.

Thuật Luật Bình thăm dò, hỏi:

– Vậy người dự tính ra sao?

A Bảo Cơ nói:

– Tha cho họ.

Thuật Luật Bình ngạc nhiên. A Bảo Cơ nói:

– Đây không phải vì họ là anh em ruột của ta - anh em mưu phản vẫn phải xử chém theo pháp lệnh. Có điều nếu giết họ, sợ rằng thủ lĩnh của các bộ lạc sẽ sinh nghi, từ đó sẽ xảy ra đại loạn.

Thuật Luật Bình tỉnh ngộ.

Tại sao A Bảo Cơ sợ rằng nếu giết chết bọn họ sẽ sinh ra đại loạn? Vốn là tuy ông ta đã làm Khả Hãn nhưng lúc ấy Khiết Đan vẫn chưa lập ra được chế độ pháp lệnh áp dụng trong nước mới. Ông vẫn làm theo luật pháp được các tộc trưởng nghe theo được lưu truyền từ đời Khả Hãn này tới đời Khả Hãn khác. Nhưng ông luôn mong mỏi học và làm theo chế độ vua chúa của các hoàng triều người Trung Nguyên, phế bỏ chế độ ba năm lựa chọn Khả Hãn một lần của người Khiết Đan. Nhưng ông vẫn chưa lộ rõ ý của mình. Sau khi lên ngôi Khả Hãn, ông luôn tích cực mở rộng địa bàn, xây dựng lực lượng trong nước, chấn hưng quốc gia. Nhiều lần ông thống lĩnh đại quân đi chinh phạt các phương Đông, Tây, đánh người Hề, chiếm lấy đất Hề, Xí là hai bộ tộc có địa bàn rộng lớn ở hai phương này, khiến địa bàn của Khiết Đan được mở rộng, phía đông giáp Bột Hải, phía tây tới tận Tùng Mạc, phía bắc giáp Hoàng Thủy, phía nam tới tận Bạch Thiện (nay là phía đông bắc Mạt Vân, Bắc Kinh). Đồng thời ông còn cho khai thông buôn bán ở những vùng giáp ranh Trung Nguyên như U Châu, Kinh Châu, tiến hành trao đổi buôn bán với người Hán. Ở trong nước, ông đã tiến hành cải cách một loạt các hệ thống trong tổ chức liên minh các bộ lạc. Khi A Bảo Cơ lên ngôi Khả Hãn vẫn còn chức vụ Vu Việt nhưng ông không cho họ nắm giữ binh quyền nữa mà nắm trọn quyền lực quân sự và quyền hành chính trị trong tay. Năm thứ hai sau khi ông lên ngôi Khả Hãn, ông đã thiết lập thêm một chức quan khác mới gọi là “Tích Ổn”. Nhiệm vụ chính của quan chức này là quản lý việc “dạy chính trị” cho các quý tộc trong nước, xử lý mọi công việc trong nội bộ tập đoàn quý tộc để họ bảo đảm sự phục tùng tuyệt đối với A Bảo Cơ. A Bảo Cơ còn đặt hai đội quân thị vệ là “Túc vệ quân” và “Phúc tâm bộ”. Đây là hai cánh quân được tuyển chọn từ những đơn vị anh dũng nhất. Họ đều là những binh sĩ tinh nhuệ. Họ có nhiệm vụ khác hẳn cánh quân “Đát Mã” nhằm tăng cường thế lực cho Vu Việt, chống lại mọi hành động soái vị và hai đội quân này có nhiệm vụ làm tăng cường thế lực cho thủ lĩnh mới là A Bảo Cơ. Mục tiêu của những cải cách này không nằm ngoài việc: Phế bỏ tập tục 3 năm chọn Khả Hãn một lần được lưu truyền lâu đời của dân tộc Khiết Đan, xây dựng và củng cố chế độ thống trị vương quyền. A Bảo Cơ biết rằng bây giờ chưa phải là thời điểm xóa bỏ chế độ “3 năm tuyển một lần”. Nếu ông bộc lộ mục tiêu của mình sớm quá tất sẽ gặp phải sự phản đối của giới quý tộc và thủ lĩnh của các bộ lạc khác. Vậy mà nay chính anh em ruột của mình lại làm phản mà mục tiêu làm phản của họ lại chính vì mình không chịu nhường ngôi. Nếu giết họ, giới quý tộc và thủ lĩnh các bộ lạc khác sẽ nhận ra ý muốn xóa bỏ tục lệ được truyền hết đời này qua đời khác của người Khiết Đan. Nếu ngoài mặt ông vẫn làm ra vẻ như mình muốn giữ lại truyền thống cũ của dân tộc, như vậy họ sẽ không gây bạo loạn. Cũng chính vì những suy nghĩ này, ông đã phải tỏ rõ thái độ khoan dung độ lượng khác thường, chuẩn bị công khai công bố tha tội cho mấy người em của mình. Sau khi vợ ông là Thuật Luật Bình hiểu rõ tấm lòng của chồng, bà cũng tỏ ra tán đồng.

Ngày hôm sau, A Bảo Cơ dẫn quần thần và bọn Thích Cát, Điệp Thích, Dần Để Thạch, An Đoan lên đồi cao, bày biện hương án, giết trâu mổ dê làm lễ tế trời đất. Bọn Thích Cát bốn người ai nấy đều gục đầu ủ rũ quỳ phục bên bàn tế, trong lòng vô cùng lo sợ, không biết A Bảo Cơ sẽ xử lý bọn mình ra sao. A Bảo Cơ bước tới nâng Thích Cát lên nói:

– Các ngươi đã biết tội chưa?

Thích Cát vội nói:

– Biết rồi, biết rồi.

A Bảo Cơ chất chứa ân tình, nói:

– Các ngươi là anh em thủ túc của ta, đến người ngoài còn muốn giúp ta hoàn thành vương nghiệp, tại sao các ngươi lại rắp tâm làm phản? Niệm tình ta và các ngươi là anh em ruột thịt, ta sẽ tha thứ cho các ngươi. Sau này các ngươi phải an phận thủ thường, không được đi theo vết xe đổ này nữa! Nếu các ngươi đã hôi hận rồi thì hãy thề với trời xanh đi.

Bọn Thích Cát có nằm mơ cũng không thể ngờ rằng A Bảo Cơ lại tha thứ cho họ dễ dàng đến vậy. Họ vội quỳ cả xuống, ngước mặt lên trời thề:

– Chúng tôi đã quyết không sinh lòng khác, nếu phạm lời thề, thiên địa bất dung!

Thề xong họ lại dập đầu khấu tạ A Bảo Cơ. Lập tức A Bảo Cơ ban lệnh tha cho bốn người bọn họ. Sau khi sự việc kết thúc, để an ủi Thích Cát, A Bảo Cơ đã cho ông ta tới Điệp Thích Bộ nhận chức Di Ly Đổng. Trước khi Thích Cát lên đường nhận chức, A Bảo Cơ liên tục dặn ông ta rằng:

– Nhị đệ, ta giao phó đại quyền của Điệp Thích Bộ cho đệ, mong đệ nhớ tới lời thề, làm tròn phận sự.

Ông nghĩ rằng làm như vậy là mình có thể cảm hóa được Thích Cát không để họ tiếp tục phạm sai lầm nữa. Thích Cát cũng cảm động rơi lệ, lên đường đi nhận chức. Để thưởng công tiết lộ điều cơ mật của họ cho Chiêm Mục Cô, A Bảo Cơ đã phong cho cô ta làm Tấn quốc phu nhân. Trận “cốt nhục chi biến” này đã bị A Bảo Cơ dùng thái độ ôn nhu, khoan dung diệt trừ ngay từ lúc nó mới manh nha.

Tôn Tử nói:

– Đạo dùng binh đánh vào lòng người là chính, đánh thành là phụ, chiến tranh tâm lý là chính, chiến tranh ngoài sa trường là phụ.

A Bảo Cơ bình định được trận anh em tương tàn một cách hòa bình chính vì ông đã biết cách vận dụng chiến lược đánh vào lòng người. Nếu xét về phương diện tội danh của bôn người kia và quyền bính mình đang nắm trong tay, ông hoàn toàn có đủ điều kiện để giết sạch bốn kẻ phản loạn kia. Thế nhưng ông đã hạ thủ lưu tình, tha hết cho bọn họ, thậm chí còn cho một người trong số họ giữ chức vụ quan trọng nữa. Nhưng hành dộng này của ông không phải xuất phát từ tính mềm yếu của đàn bà mà được bắt nguồn từ đại cuộc, từ lợi ích cơ bản của ông, từ mục tiêu lâu dài của ông. Không giết mấy người bọn họ, như vậy ông đã trực tiếp khiến họ phải đội ân đức của mình, cố hết sức đoái tội lập công, hóa giải tai kiếp máu này một cách hòa bình. Hơn nữa vấn đề sâu xa hơn nữa ở đây chính là ông không muốn để cho thủ lĩnh của các bộ lạc và tập đoàn giới quý tộc nắm được điểm yếu của mình, nhìn thấy mục tiêu xóa bỏ quy chế cũ 3 năm một lần tuyển chọn Khả Hãn từ xưa truyền lại của dân tộc và ông cũng đã dập tắt được mầm mông phản loạn mai sau. Chiến thuật đánh vào lòng người bằng thái độ ôn nhu, rộng lượng của A Bảo Cơ thật đáng được gọi là: “Nhất tiễn xạ song điêu” (một mũi tên bắn hai con chim điêu).

Chiến thuật công tâm không chỉ được vận dụng trong các cuộc đấu tranh chính trị, quân sự mà ngày nay nó còn được áp dụng rộng rãi trong nền kinh tế thị trường. Nhu cầu tiêu dùng của nhân dân ngày càng hướng vào mục tiêu đa dạng hóa, những nhân tố ảnh hưởng tới nhu cầu của người tiêu dùng ngày một nhiều. Điều này đã đưa ra cho những nhà sản xuất một yêu cầu chung. Đó là phải nắm rõ tâm lý của người tiêu dùng, tung ra thị trường những loại sản phẩm đủ để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, như vậy mới có thể giành chiến thắng về mình trong những cuộc cạnh tranh kịch liệt trên thị trường. Xét trên phương diện quảng cáo thương nghiệp trên thị trường mà nói, hiện nay, cuộc “cạnh tranh quảng cáo” không hề khoan nhượng. Nguyên nhân chính vì nó có tác dụng thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm. Bởi vì quảng cáo có nghĩa là truyền đạt tin tức của doanh nghiệp, có thể khiến cho người tiêu dùng có ấn tượng tốt đối với doanh nghiệp, gây dựng danh tiếng cho họ, từ đó tạo điều kiện cho sản phẩm của họ được chiếm lĩnh thị trường, mở rộng mức độ tiêu thụ. Nhưng để cho “vũ khí quảng cáo” thực sự phát huy được hết khả năng của nó, chiếm được ưu thế trong các cuộc cạnh tranh thì điều quan trọng trong quảng cáo không chỉ ở những ưu thế trên một bộ phận, một tỉnh, giải thưởng hay tiền thưởng, cũng không phải là quảng cáo bừa bãi, thậm chí quảng cáo sai sự thật, làm loạn tai, rối mắt người tiêu dùng mà sách lược quan trọng ở đây là cần phải nghiên cứu tâm lý của công chúng, nghiên cứu nhu cầu của quảng đại người tiêu dùng, nghiên cứu các quy luật biến hóa và các hoạt động đặc trưng của họ như tính hiếu kỳ, sự chú ý, hứng thú của họ, khéo léo vận dụng ngôn ngữ, hình tượng để làm người tiêu dùng có cảm tưởng thuận tai, thuận mắt, đáp ứng được nhu cầu và tâm lý của họ nhằm thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, từ đó khiến cho quảng cáo có sức truyền đạt, có sức hấp dẫn đối với người xem. Để sản phẩm chất tẩy rửa của mình chiếm lĩnh được thị trường Nhật Bản, Xonchi Huse đã lấy việc nghiên cứu tâm lý khách hàng làm cơ sở để tiến hành mở rộng chiến thuật quảng cáo công tâm với người tiêu dùng.

Xonchi Huse là một doanh nghiệp chuyên sản xuất các loại sản phẩm như kem đánh răng, bột giặt, dầu gội đầu v.v… Để thực hiện mục tiêu trong vòng 5 năm giành được ngôi vị hàng đầu về các loại sản phẩm này trên thị trường của mình, Xonchi Huse đã đưa ra “chiến lược 110” để sản phẩm bột giặt của mình chiếm lĩnh được thị trường.

Xonchi Huse đã nghiên cứu thành công loại bột giặt có tên là “Tube” có tính năng giặt tẩy rất cao, cao hơn khoảng 10%

so với những loại sản phẩm giặt tẩy khác trên thị trường. Tuy tính năng của sản phẩm rất tốt nhưng vì mở rộng thị trường tiêu thụ, Xonchi Huse vẫn không tiếc tiền dành cho việc quảng cáo sản phẩm, tuyên truyền rộng rãi tính năng và hiệu quả của sản phẩm giặt tẩy mới này. Thê nhưng hiệu quả vẫn không cao. Qua điều tra, họ phát hiện thấy đa số công chúng đều cho rằng “quảng cáo luôn vượt quá sự thật”, có nghĩa là công chúng không tin tưởng lắm vào quảng cáo. Làm thế nào để công chúng tin vào quảng cáo? Cách tốt nhất là họ dùng thực tiễn để chứng minh cho công chúng biết, hơn nữa họ phải chứng minh một cách toàn diện nhất, khách quan nhất. Chỉ có vậy mới có thể dễ dàng đạt được hiệu quả tích cực nhất. Vậy là Xonchi Huse bỏ qua hết mọi việc, chú trọng vào hiệu quả tuyên truyền sản phẩm trước đây hoặc là quảng cáo về chất lượng sản phẩm mà họ quyết định tặng miễn phí 10.000 gói bột giặt hiệu “Tube” cho 10.000 người tiêu dùng để họ tự khảo nghiệm chất lượng của sản phẩm. Quảng cáo vừa đưa ra tin này, lập tức có tới 150.000 người đến đăng ký xin được dùng thử. Xonchi Huse đã chọn ra 10.000 người là chủ của những gia đình luôn phải dùng tới số lượng lớn chất giặt tẩy để tặng bột giặt cho họ.

Sau đó họ mời những người được tặng bột giặt miễn phí này lên tivi để phỏng vấn và chương trình này có tên là: “10.000 nhân chứng”, ngoài ra họ còn mời thêm cả nhà báo, phóng viên tới để họ góp phần đưa tin rộng rãi. Sau khi xem quảng cáo xong, người ta đều có chung một suy nghĩ là: Đã có tới 10.000 người làm chứng, như vậy nhất định chất lượng của sản phẩm này sẽ rất cao. Ngay lập tức, sản phẩm bột giặt mới này được thay đổi hẳn bộ mặt trên thị trường, người ta đua nhau tới mua nó. Cuối cùng “chiến lược 110” cũng đã thành công rực rỡ.

Giỏi vận dụng quảng cáo vào việc chinh phục tâm lý người tiêu dùng không chỉ có một mình Xonchi Huse, ngoài ra còn có rất nhiều doanh nghiệp khác cũng rất giỏi vận dụng phương pháp này vào việc tuyên truyền quảng cáo cho các doanh nghiệp kinh doanh, kích thích sức mua của khách hàng, kích thích khách hàng sáng tạo ra những nhu cầu mới, từ đó mở ra những ham muốn tận đáy lòng của người tiêu dùng.

Ví dụ: Công ty xe hơi đường trường “Quickly” của Tây Đức muốn quảng cáo chất lượng cho sản phẩm của mình nhưng họ không trực tiếp dùng phương pháp “10.000 người” để chứng thực chất lượng sản phẩm của mình, cũng không trực tiếp tuyên truyền chất lượng xe hơi của mình ra sao mà họ đã đưa ra một chương trình quảng cáo như sau:

– Nếu bạn phát hiện thấy một chiếc xe hơi của chúng tôi xảy ra sự cố, bị xe của hãng sửa chữa tới kéo đi, chúng tôi xin tặng bạn 10.000 đô la”.

Tiết mục quảng cáo này đã khéo léo khiến cho quảng đại dân chúng tự giám sát chất lượng xe hơi của họ. Khi người ta thấy được tiết mục quảng cáo này tất họ sẽ nghĩ rằng nếu xe hơi của hãng này không đáng tin cậy, họ sẽ không dám quảng cáo như vậy. Hơn nữa người ta cũng biết rằng sự thực họ cũng khó mà kiếm được 10.000 đô la. Cũng vì vô số những tâm lý như vậy nên tất nhiên họ sẽ tự đưa ra sự chọn lựa, bình phẩm. Chất lượng xe hơi của hãng này đáng tin cậy tuyệt đối. Từ đó thị trường tiêu thụ sản phẩm xe hơi “Quickly” ngày càng lớn mạnh. Họ có được như vậy là nhờ vào công sức không nhỏ của tiết mục quảng cáo kia.

Nhằm cạnh tranh với các công ty sản xuất máy vi tính khác, công ty Vương An của Mỹ đã tiến hành tuyên truyền quảng cáo ở Trung Quốc. Ngoài việc họ giới thiệu về quy mô và những thành tựu có được của công ty ra, họ đã đặc biệt nhấn mạnh tới vấn đề người sáng lập ra công ty là một tiến sĩ người gốc Hoa, công ty có thuê rất nhiều chuyên viên nghiên cứu cũng là người gốc Hoa. “Họ là những người hiểu rõ nhất về truyền thống và tư tưởng hiện đại của Trung Quốc, thậm chí họ còn hiểu rõ cả những nhu cầu cụ thể trong công cuộc hiện đại hóa của Trung Quốc”. Tiết mục tuyên truyền quảng cáo này của công ty Vương An không chỉ xoay quanh cái lý mà nó còn chứa cả cái tình. Họ đã lợi dụng sự thật là cùng là người Trung Quốc để xóa bỏ cự ly bị ngăn cách giữa bên mua và bên bán, có cảm tưởng bên bán chính là người phe mình để từ đó đạt được hiệu quả cao trong tuyên truyền.

Tại thủ đô BăngKok của Thái Lan có một cửa hàng ăn uống có một tấm bảng hiệu lớn, trên đó viết “Không được nhìn trộm” nhưng những chữ này lại không hề bị che đậy. Chính những chữ này đã kích thích tính hiếu kỳ của người qua đường, khiến họ phải ngừng lại xem cho rõ xem đại để là nó có gì ở bên trong. Thì ra bên trong lại có một tấm bảng khác viết rằng: “Cửa hiệu của chúng tôi không giống những nơi khác, có bia thơm ngon giá 5 đồng một cốc, xin mời thưởng thức.” Chiêu “không được nhìn trộm” này không những không thể cấm người ta nhìn trộm, ngược lại còn kích thích tính hiếu kỳ của rất nhiều người, khiến họ lũ lượt kéo nhau vào cửa hàng ăn uống. Để nghĩ ra chiêu này, chắc cửa hàng đã phải bỏ ra không ít tâm huyết.

Trên đây đã chỉ ra vài thủ pháp quảng cáo không giống nhau nhưng điều cốt yếu của nó là: Đánh vào lòng người là chính. Từ đó ta có thể thấy rằng đánh vào lòng người chính là sách lược quan trọng của giới kinh thương.

3 Làm nhục để quan sát ý tứ, tôn trọng để cầu người tài

Chính trong năm A Bảo Cơ lên ngôi Khả Hãn của Khiết Đan, nhà Đường bị diệt vong. Chu Toàn Trung tự xưng làm hoàng đế lập nên triều đình nhà Lương. Các phiên trấn chư hầu khác cũng lũ lượt bắt chước dây binh tự xưng đế. Triều đình nhà Đường thống nhất được thiên hạ giờ đây loạn khắp nơi chẳng khác gì một nồi cháo. Tiết độ sứ nhà Đường trấn thủ U Châu là Lưu Nhân Cung cũng bị chính con trai mình là Lưu Thủ Quang trở mặt bắt giam lại, tự xưng là U Châu Lư Long Quân Tiết độ sứ. U Châu nay là Bắc Kinh tiếp giáp với biên giới phía nam của triều đình nhà Liêu. Nhân cơ hội hỗn loạn này, A Bảo Cơ nhiều lần xuất đại quân đi đánh cướp các vùng biên giới của U Châu, cùng Lưu Nhân Cung chạm trán trên sa trường nhiều lần. Trong các trận đánh, người Liêu đã bắt sống được rất nhiều người Hán ở hai vùng U, Đại đem về đất Liêu, trong số đó có rất nhiều danh nhân chí sĩ như Khang Mặc Ký, Hàn Chi cổ v.v… Không những A Bảo Cơ không giết hại họ, ngược lại ông còn trọng dụng họ. Người Khiết Đan từ xưa tới nay sinh sống bằng nghề du mục, chỉ đến đời cha ông của A Bảo Cơ là Dao Xa Vương cầm quyền, nghề nông nghiệp, công nghiệp mới bắt đầu xuất hiện. Sau khi A Bảo Cơ lên ngôi vương, cùng với sự gia tăng dân số người Hán trong nước, ngành nông nghiệp, thủ công nghiệp

cũng dần được phát đạt. Vì vậy ông đã phong cho Khang Mặc Ký nắm giữ hình luật, xử lý các cuộc tranh chấp dân sự, lệnh cho Hàn Tri cổ sắp xếp cho những người Hán, dùng văn tự của người Hán để giúp cho việc trị quốc. Những việc này đã có hiệu quả ngay lập tức. Từ thực tiễn của mình, A Bảo Cơ cũng đã thể nghiệm ra việc trọng dụng nhân tài, vì vậy ông rất chú trọng vào việc chiêu hiền nạp sĩ, lôi kéo nhân tài. Khi ông giữ chức Khả Hãn Khiết Đan được 5 năm, ở Khiết Đan đã lưu truyền câu chuyện hai vợ chồng A Bảo Cơ và Thuật Luật Bình “khuất phục để quan sát trí của nhân tài, tôn kính để nghe người tài chỉ dạy”.

Đó là khi Lưu Thủ Quang bắt giam cha mình là Lưu Nhân Trung, tự lập mình làm Lưu Long Tiết độ sứ, ông ta cảm thấy mình chỉ là một đại soái vùng phiên trấn chẳng có ý nghĩa gì, chi bằng làm quách một hoàng đế oai hơn. Hơn nữa chư hầu ai nấy đều dấy binh tự lập ngôi vị, không bị ai quản thúc nên ông ta cũng tự mình chuẩn bị. Sau khi chuẩn bị xong xuôi, ông ta xưng làm hoàng đế trong địa bàn của mình quản lý, dùng U Châu làm sào huyệt lấy quốc hiệu là Yên. Nước Yên ở U Châu của Lưu Thủ Quang có một bậc kỳ tài họ Hàn tên là Diên Huy, tự là Tàng Minh, là dân huyện An Thứ, vì chán không ra làm quan cho nhà Đường nên đã ở lại U Châu của Lưu Nhân Trung học hành, được phong làm U Châu quan sát Tiết độ sứ kiêm việc văn thư. Lưu Thủ Quang lên ngôi hoàng đế, muốn giao hảo với triều đình nhà Liêu nên phái Hàn Diên Huy đi sứ Khiết Đan. A Bảo Cơ tiếp Hàn Diên Huy trong cung điện ở Châu Long Hóa. Hàn Diên Huy thấy Khả Hãn Khiết Đan A Bảo Cơ chỉ ngâm nga ca hát, không chịu lạy chào. A Bảo Cơ vốn nghe nói Hàn Diên Huy là người tài nhưng thấy ông ta ngạo mạn như vậy nên trong lòng cảm thấy không vui, hỏi ông ta tại sao không chịu quỳ lạy. Ông ta nói:

– Khiết Đan vẫn là một trấn của nhà Đường, tôi là thần của nhà Đường, sao lại phải quỳ lạy?

Hàn Diên Huy nói đúng sự thực. Từ những năm Trinh Quan đời Đường Thái Tông, Khiết Đan đã thần phục triều Đường. Triều đình nhà Đường cho xây dựng Tùng Mạc Đô Đốc phủ ở trong địa phận Khiết Đan, những Khả Hãn của Khiết Đan được coi là Tùng Mạc Đô Đốc, phong làm “Vô Cực Nam”, tặng cho họ Lý, thủ lĩnh của các bộ lạc được gọi là Thứ sử. Từ đó Khiết Đan chịu sự chỉ đạo quản lý trực tiếp của nhà Đường. Vào những năm cuối đời Đường, triều đình hoang phế, nội loạn liên miên, chư hầu nổi lên khắp nơi, Khiết Đan dưới sự thống trị của A Bảo Cơ ngày càng hùng mạnh, từ đó không ai còn nhắc tới việc trước nữa. A Bảo Cơ thấy Hàn Diên Huy không những dám lớn tiếng cự lại mình, còn mang cả món nợ của tổ tiên mình ra nhắc lại, chích đủng vào vết thương lòng của người Khiết Đan nên vô cùng tức giận. Sau một hồi quát mắng, ông lệnh bắt Hàn Diên Huy giam lại. Vương hậu Thuật Luật Bình qua lời kể của Khang Mặc Ký cũng phần nào biết được Hàn Diên Huy là bậc tài giỏi. Bà nghe nói A Bảo Cơ bắt giam Hàn Diên Huy trong khách quán thật chẳng khác gì bị giam lỏng liền hỏi A Bảo Cơ:

– Tại sao đại vương lại tức giận như vậy?

A Bảo Cơ nói:

– Người đó kiêu ngạo, không coi ta ra gì.

Thuật Luật Bình nói:

– Ông ta chịu mệnh đi sứ sang đây, không chịu khuất phục, chẳng đáng gọi là hiền sĩ sao? Hơn nữa từ lâu đã nghe tiếng người này học sâu biết rộng, có tài kinh bang tế thế. Để phục hưng nước ta, cần phải có những người như vậy.

A Bảo Cơ cười, đưa tay vuốt râu nói:

– Ông ta là một hiền sĩ, chẳng nhẽ ta không biết sao? Đã mấy lần rồi ta định giữ ông ta lại để giúp đỡ cho Khiết Đan, nay nhân cơ hội ông ta ngạo mạn vô lễ giữ ông ta lại, đó là vì ta muốn khảo nghiệm đức tính và khí tiết của ông ta, quan sát xem tính khí của ông ta ra sao. Dù sao phu nhân cũng đã nhận thấy rằng ông ta là người có tài, điều này đâu có gì khó. Ta lại cho gọi ông ta ra đây, lấy lễ tiếp đãi là xong.

Thuật Luật Bình cười, nói:

– Lúc nãy người vừa tát người ta một cái, nay lại đổi giọng cầu khẩn năn nỉ, liệu người ta có nghe không?

A Bảo Cơ nói:

– Ý nàng ra sao?

Thuật Luật Bình đứng lên nói:

– Chu Văn Vương gặp Khương Thượng bên sông Vị Thủy, Hán Chiêu Liệt thăm Khổng Minh ở Nam Dương. Chúng ta không phải đi đường nào cho xa, chỉ việc đến khách quán lễ hiền hạ sĩ là được.

A Bảo Cơ cười lớn, nói.

– Được!

Hàn Diên Huy đang ngồi trong khách quán đọc sách giải sầu bỗng thấy cửa mở, một nam một nữ tiến vào. - À, hóa ra là Khiết Đan vương và vương hậu. Ông ta đặt sách xuống, nét mặt không đổi nhìn vợ chồng A Bảo Cơ đang tươi cười bước vào. A Bảo Cơ hành lễ theo kiểu người Hán, chắp tay nói:

– Hàn tiên sinh đọc sách giải sầu ư?

Thuật Luật Bình cười nói:

– Thiếp và Khả Hãn tới đây thứ nhất là tạ tội đường đột, thứ hai là đến thăm hiền sĩ.

Đánh kẻ chạy đi chứ ai đánh kẻ chạy lại. Hàn Diên Huy đành phải thay đổi sắc mặt, tới lúc này mới đứng lên đáp lễ. Sau khi ba người đã ngồi xong xuôi, Thuật Luật Bình cười nói:

– Khả Hãn và thiếp tới đây, thứ nhất là xin tạ tội với ngài, thứ hai là xin ngài chỉ giáo.

A Bảo Cơ cũng nói:

– Lúc nãy trên điện bất kính với tiên sinh, xin ngài chớ trách.

Hàn Diên Huy thấy họ thành thực như vậy vội đứng lên thi lễ, nói:

– Đâu đám, đâu dám.

A Bảo Cơ cầm tay Hàn Diên Huy kéo xuống, mời ông ta ngồi, nói:

– Từ lâu đã nghe danh tiên sinh học vấn uyên bác, nay xin ngài chỉ giáo cho.

Hàn Diên Huy nói:

– Xin hỏi ý của đại vương?

A Bảo Cơ nói:

– Học theo người Trung Nguyên, thống nhất phía bắc.

Hàn Diên Huy cười, nói:

– Quân chủ ở Trung Nguyên truyền từ đời này sang đời khác, Khả Hãn của Khiết Đan 3 năm chọn một lần, đó chính là điều chứng minh rằng quân quyền chưa lập được. Muốn học theo cách của người Trung Nguyên, đầu tiên phải phế bỏ tập tục cũ, thay đổi chế độ, thi hành chế độ mọi quyền hành đều trong tay quân chủ khiến chư hầu phải tôn phục quân vương, hiểu rõ dạo quân thần.

A Bảo Cơ và Thuật Luật Bình nghe mà như bị hút hồn, liên tục gật đầu tán thưởng. Hàn Diên Huy lại nói:

– Khiết Đan qua các cuộc chinh phạt, mở rộng lãnh thổ, tăng dân số. Ngày nay trong nước người Hán, người Hồ ở lẫn với nhau, người Hán sinh sống bằng nghề canh tác. Muốn người Hán an cư lạc nghiệp, nhất thiết phải xây dựng thành quách cho họ, xây dựng nhà cửa cho họ. Làm như vậy người Hán mới có thể yên ổn định cư, nếu không họ sẽ không quen với lối sông du mục của người phương Bắc, tất sẽ nhớ quê hương, họ sẽ lưu vong, bỏ trốn. Vậy là tuy Khả Hãn đã bắt được họ đem về đây nhưng lại không giữ được họ…

Bọn họ hết bàn chuyện văn lại sang chuyện võ, bàn luận rất sôi nổi. A Bảo Cơ thừa cơ hỏi:

– Bắc Ngụy Hữu Tố có được Trương Ông, chấn hưng được cơ nghiệp lẫy lừng ở phía bắc. Tây Tần đãi hiền có được Vương Mãnh, như con hổ dữ ở đất Giang Đông. Đó đều là những câu chuyện về Phiên chủ có được mưu thần người Hán. Mong tiên sinh lưu lại đây, giúp đỡ tôi và Khiết Đan hoàn thành đại nghiệp, xây dựng công lao đời đời bất diệt, để lại tiếng thơm lưu truyền thiên cổ, tiên sinh nghĩ sao?

Thuật Luật Bình cũng nói:

– Với tài năng của tiên sinh mà đi làm nô bộc cho hàng hung bạo như Lưu Thủ Quang, thật chẳng khác gì minh châu bị vứt vào xó tối.

Kỳ thực Hàn Diên Huy cũng đã biết rằng A Bảo Cơ là người có hùng tâm tráng chí, ông cũng biết Lưu Thủ Quang là hạng bất tài, không thể làm nên cơ đồ, lại thấy Trung Nguyên can qua liên miên, muốn thi triển tài năng của mình cũng không có đất dụng võ. Nay lại thấy A Bảo Cơ đối đãi với mình rất lễ độ, cung kính, lại có ý muốn lưu giữ, trọng dụng mình nên trong lòng vô cùng cảm động. Vì vậy Hàn Diên Huy lại đứng lên thi lễ, nói:

– Thần ngu muội được quân chủ hậu ái nguyện xin dốc sức báo đáp.

Vợ chồng A Bảo Cơ vô cùng vui mừng, mỗi người nắm lấy một tay của Hàn Diên Huy mãi không chịu buông ra.

Từ đó trở đi, Hàn Diên Huy tận trung phò tá A Bảo Cơ, bỏ ra rất nhiều tâm huyết trong việc trị lý quốc gia, chế định điển chương.

Sau khi A Bảo Cơ lên ngôi Khả Hãn cao quý của người Khiết Đan, ông một lòng một dạ thống nhất phương Bắc, mở rộng địa bàn của Khiết Đan, cố gắng phế bỏ quy định 3 năm chọn Khả Hãn một lần của Khiết Đan, học theo người Trung Nguyên, xây dựng, củng cố chính phủ vương triều. Để thực hiện mục tiêu chiến lược này, cần phải củng cố rất nhiều điều kiện và nhân tài chính là hòn ngọc trong những hòn ngọc, là nguồn tài nguyên chiến lược quan trọng nhất. Nhân tài từ đâu tới? Đối với dân tộc Khả Hãn từ xưa tới nay chỉ biết sinh sống bằng nghề du mục, săn bắt, muốn chiêu nạp nhân tài một cách rộng rãi thì chiêu nạp các danh sĩ người Hán chính là con đường quan trọng nhất của họ. Nguồn tài nguyên nhân tài ở Trung Nguyên có nhiều nhất nhưng làm thế nào để lôi kéo họ? Thông thường mà nói, có thể “dựng đài vàng” hay đài chiêu hiền để chọn người, làm như vậy có thể khiến người hiền tự đến tiến cử hay có thể khiến họ tiến cử những nhân tài khác. Ta hãy xem lại sách lược chọn người hiền của A Bảo Cơ, ta thấy có hai đặc điểm nổi bật. Một là dùng người không hạn chế họ là người ở đâu, chiêu mộ hiền tài một cách rộng rãi. Đây chính là điểm tương đồng của những nhân vật kiệt xuất có thành tựu lớn. Như trên đã nói, dân tộc Khiết Đan bao gồm các bộ lạc và tập đoàn quý tộc, đa số đều sống bằng nghề săn bắt, du mục. Có không ít người cả cuộc đời trên lưng ngựa, những người giỏi đánh trận quả không ít nhưng để trị lý chính trị, tài chính, kinh bang tế thế thì đối với một dân tộc mà văn hóa kém phát triển như Khiết Đan thì không thể nói là không ít. Chính điều này khiến cho A Bảo Cơ phải phá vỡ giới hạn dùng người trong dân tộc của mình, chú trọng tới việc giáo hóa, tôn sùng lễ nghĩa để chiêu mộ nhân tài từ những người của dân tộc Hán. Thứ hai là chọn người vừa có tài lại vừa có đức. Từ lâu ông ta đã biết Hàn Diên Huy là người tài nhưng rốt cuộc chỉ là nghe danh mà thôi. Hơn nữa ông ta lại là người Hán, khí thế ra sao, đức tính thế nào ông đều chưa biết. Vì vậy nhân lúc Hàn Diên Huy gánh vác trách nhiệm sứ giả tới gặp, ông đã mượn cớ rằng Hàn Diên Huy có thái độ bất kính để giữ ông ta lại, làm nhục, dày vò ông ta để quan sát đức tính và chí hướng của Hàn Diên Huy. Nếu ông ta là hạng gian nô chết nhát thì dù tài trí có cao hơn thế đi chăng nữa, một khi khẽ có gió thổi qua, lập tức thay đổi thái độ, vậy có khác nào mình tự dưỡng hổ gây họa. Nhưng nếu là người phẩm hạnh cao thượng, dù cho ông ta không có chân tài thực học thì cũng không được trọng dụng. Vì vậy hai vợ chồng ông mới đích thân tới dịch quán cung kính thỉnh giáo, thực tế là: “Vờ hỏi kế để quan sát thực tài”. Tổng hợp hai phương diện khảo sát này lại, họ cảm thấy Hàn Diên Huy quả thực là một bậc nhân tài hiếm có nên vui vẻ mời ở lại. A Bảo Cơ rất coi trọng người tài, đặc biệt là sách lược tuyển chọn người tài, lẽ nào đó không phải là một gợi ý cho những người trong giới kinh doanh?

Trưởng ban đối ngoại của công ty Tamischu đã từng nói rằng:

– Nắm bắt những khe hở trong ngành xuất khẩu không khó. điều quan trọng là phải chọn được những người thích hợp. Doanh nghiệp muốn thịnh vượng, phát triển, điều quan trọng nằm ở vấn đề nhân tài. Vì vậy tìm kiếm mạng lưới nhân tài cho thích hợp vẫn chính là một mưu lược quan trọng trong việc giành thắng lợi trong những cuộc cạnh tranh kinh doanh.

Hitachi được giới doanh nghiệp Nhật Bản gọi là “Nhất đại tông sư” nổi tiếng là “vị thần kinh doanh” trong buổi nói chuyện về đạo kinh doanh đã nhấn mạnh, nói:

– Trong sự nghiệp kinh doanh, điều cần phải cân nhắc đầu tiên chính là làm thế nào để có được và bồi dưỡng nhân tài. Nếu họ hỏi bạn: “Công ty của bạn chế tạo cái gì?” Bạn phải trả lời rằng: “Công ty điện khí Hitachi chế tạo nhân tài, đương nhiên chúng tôi chế tạo ra các sản phẩm điện nhưng trước đó chúng tôi phải bồi dưỡng nhân tài trước”.

Mọi thành bại của sự nghiệp đều được quyết định bởi con người. Từ xưa tới nay, ở trong nước cũng như ở nước ngoài, phàm những ai làm nên nghiệp lớn, không một ai không coi trọng nhân tài. Nền kinh tế phát triển của những nước phát triển kinh tế luôn có liên quan tới vấn đề coi trọng nhân tài.

Sau đại chiến thế giới lần thứ hai, nước Mỹ đã dùng chính sách bỏ ra thật nhiều tiền của, mỗi năm bỏ ra khoảng 15.000 tới 40.000 đô la để chiêu mộ nhân tài, hơn nữa nước Mỹ là trung tâm khoa học của cả thế giới, kết quả là họ đã chiêu mộ được một lượng lớn nhân tài, các nhà khoa học, trong đó có những nhà khoa học nổi tiếng của nước ngoài cũng lũ lượt kéo tới Mỹ. Điều này thực sự đã có tác dụng rất lớn đối với sự nghiệp phát triển kinh tế của nước Mỹ. Một đất nước đã vậy, một doanh nghiệp lẽ nào lại không như vậy? Từ đó ta có thể thấy, trong bất kỳ một sự nghiệp nào, chỉ khi họ có được nhân tài thích hợp, họ mới có thể phát triển một cách nhanh chóng.

Một vị nữ doanh nghiệp nổi tiếng của Mỹ tên là Mary Kaln đã coi nhân tài của mình là một nguồn tài sản cực kỳ đáng quý. Bà đã nhờ vào nhân tài của mình để lập nên một cơ nghiệp bao trùm thiên hạ cho mình.

Năm 1963, bà đã lập nên công ty sản xuất mỹ phẩm Mary Kaln. Khi mới mở công ty, công nhân của bà chỉ có 9 người. Ngày nay công ty của bà đã trở thành một công ty tầm cỡ quốc tế với hơn 20 vạn công nhân. Bí quyết thành công của Mary Kaln chính là bà luôn coi trọng nhân tài.

Tổng công ty mỹ phẩm Mary Kaln được đặt ở Dalas. Vừa vào tới cửa công ty, đập vào mắt chúng ta là một bức ảnh còn lớn hơn cả người thật của chủ nhiệm bộ phận tiêu thụ sản phẩm trong cả nước. Điều này đã để lại cho người ta ấn tượng vô cùng sâu sắc rằng: Công ty này rất coi trọng nhân tài, đưa nhân tài lên hàng đầu.

4 Trước hết phải nắm đầu cán

Phần trước chúng ta đã nói đến việc khi A Bảo Cơ lên ngôi Khả Hãn Khiết Đan được 5 năm, năm người em của ông do Thích Cát cầm đầu mưu đồ làm phản, cướp ngôi vị của A Bảo Cơ, cuối cùng đã bị A Bảo Cơ dùng thái độ độ lượng, ôn hòa, tạm thời hóa giải cuộc “cốt nhục chi biến” này. Ngờ đâu sự thỏa hiệp, nhân nhượng của A Bảo Cơ rốt cuộc vẫn không khuất phục nổi bọn Thích Cát.

Một năm sau, cũng chính là năm thứ 6 A Bảo Cơ lên ngôi vương - Đó cũng là kỳ hạn 3 năm chọn Khả Hãn. Vào khoảng tháng 10 mùa đông năm đó, Thích Cát nhận lệnh đi đánh Bình Châu (nay là Lư Long - Hà Bắc). Khi ông ta đánh thắng Lư Long dẫn quân về triều, ông lại câu kết với bọn Điệp Thích, An Đoan, Dần Để Thạch và một số con em quý tộc khác mưu phản. Lúc này A Bảo Cơ đang chinh chiến ở Thuật Bất Cô Bộ phía nam. Khi ông đánh thắng trở về, khi đi ngang qua chân núi Bắc A Lỗ bỗng thấy có thám mã phi báo:

– Thích Cát, Điệp Thích và bọn phản loạn đã chặn đường về phía bắc.

Nghe được tin này, em trai của vương hậu Thuật Luật Bình là Bắc Phủ Thừa tướng Tiêu Địch Lỗ vội nói với A Bảo Cơ:

– Bọn Thích Cát tính ác không đổi, làm trái lời thề đáng bị tru diệt, xin ngài cho phép tôi dẫn quân đi đánh chúng.

A Bảo Cơ nghe tin mấy người em trai mình lại làm phản cũng vô cùng tức giận nhưng rốt cuộc nên gặp nhau nói chuyện trên sa trường hay dùng cách khác, nhất thời ông vẫn dùng dằng chưa quyết. Ông bèn cho triệu tập mưu sĩ tâm phúc vào để bàn bạc. Khang Mặc Ký nói:

– Bọn Thích Cát dẫn quân chặn đường, làm phản lần nữa, nay lại đúng vào thời kỳ 6 năm của đại vương, rõ ràng họ muốn đại vương phải nhường ngôi lại. Đại vương muốn học theo phương pháp của người Trung Nguyên mà quân chủ Trung Nguyên lại được truyền từ đời này sang đời khác. Nay xin đại vương hạ chiếu phế bỏ tục cũ để tuyệt đối ngăn chặn ý muốn tiếm quyền của bọn Thích Cát.

Hàn Tri cổ nói:

– Tuy Khang quân nói rất có lý nhưng tôi thiết nghĩ các bộ lạc vẫn còn tồn tại, ý của Thích Cát cũng chính là ý của 7 vị thủ lĩnh kia. Nếu nay hạ chiếu phế bỏ lệ xưa, sợ rằng các bộ lạc kia sẽ sinh biến. Chi bằng ta nhân cơ hội thủ lĩnh của 7 bộ lạc đang có mặt ở đây, ta cử hành lễ đốt lửa tế trời để bày tỏ tấm lòng của đại vương với trời đất và bọn họ, tiếp tục giữ ngôi vương để bọn Thích Cát rơi vào thế cô lập, trừ bỏ dã tâm của chúng. Đó vẫn là kế không đánh mà thắng.

A Bảo Cơ nghe xong cảm thấy rất có lý, nói:

– Kế này chính hợp ý ta.

Rồi hạ lệnh đại quân không tiến lên phía bắc nữa mà quay về hướng nam, lui về Thập Thất Nhạc, lập tức cử hành đại hội thần hạ. Bảy thủ lĩnh của các bộ lạc kia lần này cùng theo A Bảo Cơ Nam chinh, đương nhiên đều đang có mặt tại đây. Vì vậy cuộc đại hội này đương nhiên họ cũng được mời tới tham dự. Nhưng trong hội nghị, Hàn Tri cổ chỉ thông báo cho bộ hạ và quan văn tướng võ của A Bảo Cơ, các vị thủ lĩnh của các bộ lạc kia không hề hay biết. Vì vậy cuộc họp coi như một cuộc bàn bạc về vấn đề quân sự mà thôi. A Bảo Cơ dẫn đầu đám quần thần văn võ và các thủ lĩnh vào quân trướng, đằng trước, đằng sau đều có vệ sĩ uy vũ hiên ngang xếp hàng đứng đó, đao kiếm dựng ngược, không khí nghiêm trang. Chỉ thấy A Bảo Cơ nhẹ nhàng đứng dậy, hai tay chống vào thành bàn, chậm rãi nói:

– Ta đã ở ngôi vương 6 năm, nay đã đến kỳ thay đổi, thủ lĩnh của các bộ lạc vẫn không ai nhắc tới chuyện này, nay các vị có ý kiến gì không?

Thủ lĩnh của các bộ lạc vẫn nghĩ rằng đây chỉ là một cuộc họp bàn quân sự thông thường, ngờ đâu A Bảo Cơ lại đột ngột nhắc tới vấn đề lựa chọn Khả Hãn, ai nấy đều cảm thấy đường đột, kinh ngạc, nhất thời chẳng biết phải đối đáp ra sao. Hơn nữa bọn A Bảo Cơ vốn đã bàn bạc với nhau từ trước. Lúc này, chỉ thấy em vợ của A Bảo Cơ là Bắc Phủ Thừa tướng Tiêu Địch Lỗ tay cầm đao lớn gằn giọng nói:

– Thần thấy đại vương giữ ngôi, lập bao chiến công hiển hách, binh sĩ tứ phương đều quy phục, thần xin đại vương làm lễ đốt lửa thề, giữ nguyên chức vị.

Ông ta mở đầu như vậy, bộ hạ văn võ của A Bảo Cơ ai nấy đều phụ họa theo, tỏ ý tán đồng. Những vị thủ lĩnh của các bộ lạc vốn là những người có quyền lựa chọn Khả Hãn lại chưa hề có sự chuẩn bị nào, bỗng đâu tình thế đột ngột như vậy nên dù cho họ không đồng ý thì cũng không dám bộc lộ ra. Hơn nữa A Bảo Cơ vừa dẫn quân đi chinh phục Thuật Bất Cô Bộ, nay đã khải hoàn trở về, từ khi ông ta giữ ngôi đã lập nên không ít công lao hiển hách, các vị thủ lĩnh ai ai cũng phục. Vì vậy họ đều té nước theo mưa, đồng thanh biểu lộ ý kiến tán đồng. A Bảo Cơ cũng nhân cơ hội thép nóng rèn ngay, ngay ngày hôm ấy tiến hành “Sài Sách Lễ” ở Thập Thất Nhạc, danh chính ngôn thuận giữ tiếp một nhiệm kỳ Khả Hãn nữa.

– A!

Thích Cát kinh hãi đến đờ cả người, trợn mắt cứng họng khi nghe An Đoan trình báo lại việc A Bảo Cơ làm lễ đốt lửa tế trời, một lúc lâu sau mới nói thành lời:

– Hắn làm theo quy chế của tổ tiên, làm Khả Hãn thêm rồi.

An Đoan lạnh lùng nói:

– Tiên hạ thủ vi cường! Cứ đánh trước là hơn. Hắn làm cho chúng ta không biết phải ăn nói ra sao, không biết vin vào đâu, không còn cớ gì mà mượn!

Thích Cát ngây ngô hỏi:

– Chúng ta phải làm sao đây?

Điệp Thích nói:

– Các bộ lạc đã tôn hắn làm vương, nếu chúng ta cứ đấu với hắn tất sẽ khiến người ta oán hận, chọc giận người ta. Chi bằng ta hãy thuận nước mà đẩy thuyền, đến tạ tội với hắn, tôn hắn làm vương. Nếu không, chúng ta đã lâm vào thế hạ phong, sau này càng khó thoát nổi.

Thích Cát giậm mạnh chân, đau buồn nói:

– Việc đã đến nước này, may mà ta chưa đánh với họ trận nào, đành phải tới xin hắn tha tội thôi.

Một trận mưu phản tưởng chừng nổ ra ngay lại bị A Bảo Cơ khéo léo dẹp yên.

Bọn Thích Cát mưu phản lần thứ hai đúng vào dịp mãn hạn nhiệm kỳ lần thứ hai của A Bảo Cơ. Bản thân A Bảo Cơ cũng không có ý muốn thoái ngôi, hơn nữa nó lại xảy ra vào dịp trên đường đi chinh chiến, bỗng nhiên xảy ra chuyện, họ định dùng vũ lực ép ông phải hạ đài một cách bất ngờ khiến A Bảo Cơ không kịp đề phòng. Đối diện với những cục diện bất lợi như vậy, A Bảo Cơ chỉ có ba con đường để lựa chọn. Một là nhân dịp kỳ hạn của mình đã hết, có thể thuận theo ý của bọn mưu phản, tự động rút lui. Hai là đôi bên dùng đao kiếm để nói chuyện với nhau, phát động can qua, quyết một trận thắng phụ. Ba là tránh thế lực địch, dùng mưu trí để thủ thắng. Cách chọn lựa thứ nhất nhất định A Bảo Cơ không chịu nghe theo, bởi vì không chỉ ông không muốn mình phải rút lui khi nhiệm kỳ đã mãn, hơn nữa trong thâm tâm mình ông còn đang muốn phế bỏ lệ cũ 3 năm chọn Khả Hãn một lần để xây dựng và củng cố vương quyền thống trị lâu dài của mình. Cách chọn lựa thứ hai ông cũng phải hết sức tránh né. Hai hổ đánh nhau tất có một con bị thương, kẻ thắng cũng sức cùng lực kiệt, không biết sẽ rơi vào tay ai. Điều này thật khó đoán trước được. Cách chọn lựa thứ ba là lý tưởng nhất. Nhưng thời gian lại quá cấp bách, yêu cầu phải đưa ra quyết sách trong khoảng thời gian thật ngắn. A Bảo Cơ và các văn thần võ tướng cùng ông xuất chinh lần này đã nhận thấy Thích Cát muốn nhân cơ hội nhiệm kỳ Khả Hãn của ông đã hết, cần phải chọn lựa một Khả Hãn mới để hành sự đối phó với ông, sự việc tuy là một mà lại hóa hai. Ngươi có thể mượn cơ hội này để làm phản; ta cũng có thể nắm lấy cơ hội này để làm việc của ta, khiến cho ngươi không còn gì để nói. Điều này có thể hóa giải từ thế bị động sang thế chủ động, khả năng này hoàn toàn có thể. Thứ nhất là người có đủ khả năng được chọn làm Khả Hãn chỉ có thể là người trong họ của A Bảo Cơ mà tư cách của mấy người em ông lại như vậy. Trừ A Bảo Cơ ra, năm người kia đều bị ghép vào tội mưu phản, nay quân lính đã đối diện với nhau, không được lòng người, hơn nữa tôn trưởng của bảy bộ lạc kia lại nhất tề ủng hộ ông; Thứ hai là những người có đủ tư cách tuyển chọn làm Khả Hãn ngoài họ của ông ra chỉ còn lại thủ lĩnh của bảy bộ lạc kia mà họ lại đang có mặt ở đây. Lúc thường ngày họ không hề có ý muốn thay đổi Khả Hãn, họ lại để lỡ mất tiên cơ, để cho người của bộ lạc A Bảo Cơ nói trước, nêu ra việc để A Bảo Cơ giữ tiếp chức Khả Hãn một nhiệm kỳ nữa. Vì vậy họ không kịp nghĩ ngợi lâu la, cứ căn cứ theo tình hình trước mắt để đồng ý theo. Hơn nữa mọi người đều có mặt đầy đủ ở đây, lại lập tức tiến hành nghi lễ “Sài Sách Lễ” để hợp lý hóa mọi chuyện. Phân tích như vậy, A Bảo Cơ đã dứt khoát quyết định, áp dụng phương pháp tiên hạ thủ vi cường, tốc chiến tốc thắng, tiếp tục tạo cho mình danh phận Khả Hãn một cách minh bạch. Mọi việc xong xuôi, bên phía mưu phản cũng mất đi cái cớ của mình, đành phải công nhận, dập đầu xưng thần.

Trong cuộc đấu tranh chính trị này, A Bảo Cơ đã minh mẫn phân tích tình hình, khéo léo nắm bắt cơ hội, lại mau lẹ, quyết đoán, xử lý một cách thần tốc để giành lấy thắng lợi thật đáng cho người ta khen ngợi.

Nắm lấy cơ hội có lợi, tốc chiến tốc thắng chính là cái quý nhất trong các cuộc đấu tranh quân sự, chính trị. Cũng giống như vậy, đối với giới kinh doanh thương nghiệp mà nói, cơ hội cũng là những mắt xích có ý nghĩa phổ biến. Giới kinh thương gặp phải những cơ hội dù lớn, dù nhỏ, những cơ hội mang những tính chất khác nhau. Cơ hội bất ngờ đến rồi lại bất ngờ đi, đến và đi không ai đoán biết trước. Người ta thường nói câu “không được bỏ lỡ cơ hội, thời gian không tới hai lần” để miêu tả tính thất thường của cơ hội. Một nhà kinh doanh cao minh phải giỏi nắm bắt lấy cơ hội, nắm lấy thời gian có lợi, cố gắng nhanh nhẹn hơn kẻ khác.

“Thời gian là vàng bạc”. Trong những cuộc cạnh tranh kịch liệt trên thị trường, thật đáng được gọi là: “Nhanh một bước đường rộng thênh thang, chậm một nhịp chen chân không nổi”.

Đầu thập kỷ 80 của thế kỷ XX, khắp nước Mỹ đang bị một “cơn lốc đen” hoành hành. Đó chính là bệnh AIDS. Bất kỳ một loại thuốc nào cũng không ngăn cản được hậu quả kinh khủng của căn bệnh này khi họ bị mắc phải - Tử thần đến đón. Người Mỹ vốn là những người có quan niệm phóng khoáng nhưng lại rất sợ thần chết, sợ phải đi gặp Thượng đế. Sau đó họ đã phát hiện ra một thứ đồ chơi có thể chặn được lưỡi hái tử thần. Đó là bao cao su. Vì vậy ngay lập tức, nước Mỹ sản xuất bao cao su cung không đủ cầu.

Thế nhưng xa mãi tận Đông bán cầu, một thương nhân Nhật Bản nhanh tay lẹ mắt lập tức phát hiện ra cơ hội “hốt bạc” này. Chỉ trong khoảng thời gian cực ngắn, ông ta đã cho nhà máy của mình hoạt động hết công suất, nào là thêm ca, thêm giờ sản xuất hàng loạt bao cao su rồi hỏa tốc vận chuyển sang Mỹ. Chỉ trong thời gian ngắn, trong các tủ bán hàng trên khắp nước Mỹ đâu đâu cũng có bao cao su. Mấy trăm triệu bao cao su này được tiêu thụ hết một cách nhanh chóng.

Nhìn thấy quang cảnh vô cùng huyên náo ấy, ta thấy được rằng vị thương nhân Nhật Bản kia thật nhanh nhạy biết bao! Bởi ông đã nắm được tin tức của thị trường, lại nhanh chân lẹ bước, vì vậy ông ta đã vớ được món bở.

Cùng một mặt hàng, trong mỗi nhà đều có, đều mới, đều cùng một mẫu mã. Nhanh chân lẹ bước chính là điều kiện quan trọng đưa họ đến với chiến thắng.

Vương Quang Anh mau chóng đi mua ô tô và giành được thành công chính vì ông ta nắm bắt được thời cơ, giỏi lợi dụng thời cơ, tốc chiến tốc thắng.

Năm 1983, một thương gia nổi tiếng của Trung Quốc là Vương Quang Anh nhận chức chủ tịch hội đồng quản trị của một công ty thương mại lớn của Hồng Kông có tên là Đại Quang. Một hôm Đại Quang nhận được một tin tình báo kinh tế quan trọng: Tại Chi Lê, Nam Mỹ có một mỏ đồng bị phá sản, trước khi phá sản họ đã đặt mua các loại xe vận tải có tải trọng lớn của hãng Ford của Mỹ, “Quikly”, tất cả là 1.500 xe, toàn là xe mới chưa qua sử dụng. Để trả tiền vay của người ta, chủ mỏ quyết định bán tháo số xe này đi. Vương tiên sinh nhận được tin này, cảm thấy đây là một cơ hội tuyệt hảo, cần phải nắm lấy cơ hội qua mặt tất cả các doanh nghiệp khác. Khi ấy khắp Hồng Kông, Chi Lê, Mỹ và toàn thế giới đều đã biết tin này. Vậy là một trận đua trí tuệ, tốc độ, tố chất nhân viên bắt đầu xảy ra. Vương Quang Anh quyết đoán, lập tức tập hợp một tổ thu mua trong đó gồm có các chuyên gia kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ lập thành để bay sang Chi Lê đàm phán. Chỉ tiêu duy nhất của Vương Quang Anh đối với những nhân viên này là: “Chỉ cần chất lượng tốt, giá cả rẻ là các bạn đồng ý luôn”. Đồng thời đưa ra luôn chế độ thưởng, phạt cho họ. Nhân viên của tổ đàm phán này đều là những người giỏi giang, tinh nhanh, năng động, hơn nữa họ lại không phải xin chỉ thị của công ty làm lãng phí thời gian. Họ vừa đặt chân tới Chi Lê vội tới bãi xe kiểm nghiệm chất lượng hàng hóa luôn. Sau đó trải qua một cuộc cạnh tranh kịch liệt, cuối cùng họ đã đánh bại được rất nhiều đối thủ cạnh tranh, mua được số ô tô này. Chuyến làm ăn này bọn họ không chỉ đem về cho công ty một lượng ngoại hối lớn 25 triệu đô la mà còn mang về cho đất nước Trung Quốc những thiết bị hiện đại hóa có chất lượng cao.

5 Thả càng xa, bắt càng dễ

A Bảo Cơ dẫn đầu đoàn người tiến hành “Sài Sách Lễ” tiếp tục giữ chức vụ “Khả Hãn”. Bọn Thích Cát thấy mình đã mất đi cái cớ để hạ bệ A Bảo Cơ lại mất đi cả sự giúp đỡ của những người khác. Họ sợ A Bảo Cơ sẽ tìm họ để tính sổ nên chủ động cho người đến “tạ tội” với A Bảo Cơ. Xét từ tình thê đại cuộc, A Bảo Cơ bằng lòng cho họ sửa chữa lỗi lầm. Nhưng bọn Thích Cát tuy nói là “tạ tội” nhưng lại không muốn giao đại quyền ra. Họ nhân lúc A Bảo Cơ chưa kịp trở về đã dẫn binh mã bản bộ tiến lên phía bắc nhằm ý đồ dôi kháng với A Bảo Cơ.

A Bảo Cơ tiến hành nghi thức “Sài Sách Lễ” tiếp tục đảm đương cương vị Khả Hãn trong 3 năm tiếp theo. Thời gian đầu, Thích Cát dẫn quân chạy lên vùng phụ cận sông Hoàng Hà ở phía bắc, thấy A Bảo Cơ không có động tĩnh gì, tưởng rằng A Bảo Cơ không làm gì nổi mình liền tự xưng làm vương. Điệp Thích ở phía nam thấy Thích Cát xưng vương, tự mình cũng muốn làm Tích Vương bèn cùng An Đoan (em thứ 5 của A Bảo Cơ) giả vờ tới An Trác ở Lư Thủy thăm A Bảo Cơ để nghe ngóng tình hình, thăm dò hư thực. A Bảo Cơ mới tiếp tục đảm đương cương vị Khả Hãn nhiệm kỳ thứ ba, công việc còn đang bề bộn, lại thấy mấy người em của mình không có lòng hướng thiện, sửa chữa lỗi lầm đã mắc, ngược lại hành động còn nghiêm trọng hơn trước, công khai xưng vương gây chia rẽ nội bộ. Chỉ riêng sự việc này cũng đủ gây ra nội chiến trong bộ lạc. Vì vậy ông không thể từ tâm, hạ thủ lưu tình được nữa. Không đợi cho Điệp Thích nêu ra việc xin lập làm Tích Vương, A Bảo Cơ đã hạ lệnh bắt giữ họ, tịch thu hơn ngàn kỵ binh của hai người này sung vào quân bản bộ của mình, gấp rút dẫn quân tiến lên phía bắc đi đánh Thích Cát. Thích Cát nghe tin A Bảo Cơ soái lĩnh đại quân đánh tới vội thống lĩnh quân đội của mình tiếp tục lui lên phía bắc, lại sai Dần Để Thạch (em thứ tư của A Bảo Cơ) dẫn một đám quân mã đi tới Tây Lâu (sau này là phủ Lâm Hoàng), Thượng Kinh của nước Liêu nay là phía nam trấn Ba Lân Tả Kỳ Xa, Nội Mông) để đánh úp vào doanh trại của A Bảo Cơ.

Doanh trại ở Tây Lâu cách đại bản doanh của A Bảo Cơ ở châu Long Hoa không xa. Tin Dần Để Thạch dẫn quân tới đánh Tây Lâu mau chóng đến tai vương hậu Thuật Luật Bình đang trấn thủ ở châu Long Hoa. Bà vội lệnh cho đại tướng Thục Cổ Lỗ dẫn quân đi chi viện cho Tây Lâu. Thục Cổ Lỗ dẫn theo 3.000 tinh binh đi suốt ngày đêm tới Tây Lâu. Đúng lúc này Dần Để Thạch đang xua quân đốt phá, từ xa đã thấy lửa cháy ngất trời. Thục Cổ Lỗ dẫn đầu đoàn quân xông vào chém giết. Doanh trại ở Tây Lâu đã bị quân phản loạn phá hủy tan tành, lều trại cũng đã bị chúng thiêu hủy. Lúc này quân phản loạn đang đua nhau cướp bóc tài sản, dân chúng, gia súc. Dần Để Thạch ngồi trên mình ngựa, dương dương tự đắc sai binh sĩ mặc sức đốt phá, cướp bóc, giày xéo vùng đất Tây Lâu, hò Đông hét Tây vô cùng hung bạo. Bỗng hắn nghe thấy tiếng vó ngựa tiến gần, quay đầu lại nhìn bỗng thấy Thục Cổ Lỗ dẫn quân đánh tới. Dần Để Thạch không hề có chút phòng bị, binh sĩ của hắn còn đang bận cướp phá, hàng ngũ rối loạn, tản mác đâu đâu cũng có. Bọn chúng vốn không hề nghĩ đến việc phòng thủ, không có đội ngũ, chẳng khác gì một bầy ong. Quân đội của Thục Cổ Lỗ kéo đến nhanh như điện chớp, quân sĩ của Dần Để Thạch bất ngờ bị đánh, rất nhiều người còn đang mơ mơ hồ hồ, không hiểu chuyện gì xảy ra thì đầu đã lìa khỏi xác. Thục Cổ Lỗ cầm ngang trường thương nhằm hướng Dần Để Thạch xông tới. Dần Để Thạch vội ra ứng chiến. Tuy hắn rất khỏe nhưng tâm đã hoảng, ý đã loạn. Chỉ trong một chút sơ suất, hắn bị Thục cổ Lỗ đâm trúng một thương vào vai, sự đến mức bỏ cả ngựa để chạy lên phía bắc hợp quân cùng Thích Cát. Thục Cổ Lỗ đuổi giết một trận rồi theo binh trở về dập lửa, cứu lấy doanh trại ở Tây Lâu.

A Bảo Cơ từ phía nam dẫn quân lên phía bắc, dọc đường nghe tin Tây Lâu bị phá, trong lòng vô cùng buồn bực. Lập tức ông dẫn quân truy đuổi bọn Thích Cát, Dần Để Thạch. Nhưng khi tới bờ sông Thổ Hà, ông lại truyền lệnh hạ trại cho binh mã nghỉ ngơi, không tiến lên nữa. Thống lĩnh cấm vệ quân Phúc Tâm Bộ Binh Mã là Tiêu Địch Lỗ thấy quân sĩ dừng lại lập doanh trại nghỉ ngơi không tiến nữa bèn vào trướng gặp A Bảo Cơ, nói:

– Dần Để Thạch đã đánh phá, thiêu hủy sạch sẽ doanh trại ở Tây Lâu, dân chúng, gia súc ở Tây Lâu cũng bị chúng giết hết, nay chúng đã lên phía bắc hợp quân với Thích Cát. Tại sao đại vương không hỏa tốc truy đuổi mà cho hạ trại nghỉ ngơi?

A Bảo Cơ nói:

– Quân đội của chúng ta sau khi đi chinh phạt Thuật Bất Cô Bộ, lại phải rấp rút đi bắt bọn An Đoan, Điệp Thích. Chinh chiến liên miên, nay lại tiến quân xa, người ngựa vô cùng mỏi mệt. Hơn nữa thời tiết giá rét, cỏ cây xơ xác. Dừng quân tại đây nghỉ ngơi chính là để quân ta tích lũy nhuệ khí. Điều quan trọng hơn cả là quân ta dừng lại ở đây có thể khiến cho bọn Thích Cát không chạy xa hơn nữa. Bọn chúng cứ chạy mãi lên vùng xa xôi phía bắc, càng ngày càng cách xa quê nhà, lòng tưởng nhớ cố hương của binh sĩ quân phản loạn càng nặng nề. Vậy là lòng quân của Thích Cát tất loạn. Chỉ cần đợi thêm một thời gian nữa, quân ta sẽ nhân lúc quân địch đang ly tán, đánh một trận chẳng phải là sẽ thắng sao?

Tiêu Địch Lỗ nghe A Bảo Cơ nói vậy, cảm thấy rất có lý bèn vui vẻ trở về chỉnh đốn lại binh mã. Để cổ vu sĩ khí cho quân đội, A Bảo Cơ liền đem hết của cải, gia súc mà họ lấy được của An Đoan thưởng cho binh sĩ. Tới tháng 4, tiết trời ấm dần lên, cỏ bắt đầu dâm chồi mọc lên, ông lại hạ lệnh lập tức xuất binh tiến lên phía bắc truy đuổi bọn Thích Cát. Khi đại quân tới Đạt Lý Định, thám báo báo rằng:

– Thích Cát hiện đang ớ Bồi Chỉ Hà, binh nhung, lương thảo thiếu trầm trọng, tướng sĩ phải hái rau dại, đào rễ cỏ ăn cho đỡ đói. Chúng đói khát, bệnh tật, chết rét nhiều vô kể. Vừa nghe được tin này, A Bảo Cơ liền chọn ra 3.000 quân khinh kỵ do chính mình soái lĩnh tiến thẳng tới Bồi Chỉ Hà. Bồi Chỉ Hà chỉ cách Đạt Lý Định khoảng 100 dặm, khinh kỵ đi như gió, chỉ nửa ngày đã tới nơi. Hai bên gặp nhau ở Bồi Chỉ Hà. Bộ hạ của Thích Cát thực sự vì nhớ quê hương, lòng người ly tán, ngấm ngầm bỏ trốn rất nhiều. Lúc này, quân khinh kỵ của A Bảo Cơ lại bất ngờ ập đến. Quân sĩ của Thích Cát loạn cả lên đâu còn bụng dạ nào tham chiến, lũ lượt bỏ trốn. Thích Cát cũng không dám ở lại lâu, thống lĩnh tàn quân, bỏ lại cả gia đình, nô bộc, vứt cả số lớn gia súc quân nhu bỏ chạy tháo thân. Trận đột kích này khiến uy thế của A Bảo Cơ nổi như cồn. A Bảo Cơ cũng không để cho Thích Cát kịp nghỉ ngơi, lập tức lệnh cho Bắc Phủ Thừa tướng Địch Lý Cổ làm tiên phong đi truy kích Thích Cát, lại lệnh cho các thủ lĩnh bộ lạc như Thất Thư, Thổ Quân chia làm năm phía bao vây Thích Cát, ngăn không cho Thích Cát tiếp tục bỏ chạy. Khi quân tiên phong của Địch Lý cổ đuổi kịp Thích Cát, bại quân của Thích Cát đang nhóm bếp thổi cơm, còn chưa kịp mở nồi ra ăn, truy binh đã kéo tới, Thích Cát đành phải chỉnh đốn binh mã, bày trận nghênh chiến. Thích Cát nói với các tướng sĩ:

– A Bảo Cơ khổ sở đuổi theo chúng ta. Trận đấu hôm nay chính là trận đấu sinh tử, đánh có thể thắng, chạy chỉ còn nước chết.

Chạy theo Thích Cát còn có Dần Để Thạch và năm quý tộc khác cũng cảm thấy rằng nếu hôm nay không liều chết mà đánh tất mình sẽ chết nên ai nấy đều dặn dò quân sĩ bản bộ phải liều chết mà đánh. Tục ngữ nói: Thú cùng đường khó đấu. Chỉ trong thời gian ngắn, quân đội của Thích Cát đã hàng ngũ chỉnh tề. Địch Lý Cổ thấy tình cảnh như vậy, sau khi binh mã đã dàn thành thế trận, đại quân lại không phát lệnh tiến công ngay, chỉ lệnh cho em của Địch Lý Cổ là Yết Cổ Chi dẫn một toán kỵ binh xông vào trận địa của Thích Cát khuấy động một chút, bắn một loạt tên rồi lại chủ động rút lui. Cứ như vậy vài lần liền, họ đã bắn chết không ít quân sĩ của Thích Cát. Thích Cát vốn là bại quân, lại thấy Địch Lý Cổ bày trận rất chắc nên cũng không dám chủ động tấn công. Cứ như vậy, hai bên giằng co nhau tới lúc mặt trời ngả bóng về Tây. Thích Cát không dám tiến lên, cũng chẳng dám lui một bước, trong lòng vô cùng nóng giận. Tướng sĩ của hắn người nào người nấy bụng đói cồn cào. Đợi thêm một lúc nữa, trận thế đã bắt đầu tản mác. Định Lý Cổ giục ngựa múa thương, thấy thời cơ đã tới liền truyền lệnh gióng trống thổi tù, chỉ huy quân sĩ chia làm ba đường tiến thẳng vào trận địch. Thích Cát trong quân thấy phía địch đánh tới, đành phải dẫn quân ra nghênh chiến. Hai bên mới giao phong, cánh quân bên trái của Thích Cát đã loạn cả lên. Thích Cát tức giận, hò hét như điên nhưng mặc cho hắn hò hét ra sao cũng không giữ yên được đội hình. Trợn mắt nhìn quân đội của mình bị tan nát mà chẳng biết phải làm sao, hắn dành phải cắm đầu bỏ chạy.

Khi chạy tới một dòng sông có tên là Sài Hà, quân sĩ ai nấy đều bải hoải rã rời, lũ lượt xuống ngựa, nằm ngả ngớn trên mặt đất. Nghỉ ngơi chưa được bao lâu, họ bỗng nghe thấy tiếng hò hét từ bốn phía kéo tới. Phục binh của bọn Thất Thư, Thổ Quận xông vào chém giết! Thích Cát nhảy lên mình ngựa bỏ chạy, nhưng bộ hạ của hắn chẳng, thèm động đậy, đành phải đầu hàng. Thích Cát, Dần Để Thạch và mười mấy người nữa chạy thoát, chạy tới bờ sông Du Hà thì bị bắt sống. Cuộc làm phản của họ đã kết thúc bằng thất bại. Tháng 8 năm đó, tại Tây Lâu, A Bảo Cơ lệnh hành hình 29 người cầm đầu loạn đảng.

Tốc chiến tốc thắng là tư tưởng chủ yếu trong binh pháp Tôn Tử. Trong “Tác chiến biến” Tôn Tử viết: “Binh quý thắng, không quý lâu”, lại viết: “dùng binh đánh trận quý ở tốc thắng, không có lợi cho việc dùng dằng. Dùng binh đánh trận mà lâu sẽ không có lợi cho quốc gia”. Bởi chiến tranh lâu, sẽ làm cạn kiệt tài sản dân số trong nước, làm cho quân đội mệt mỏi, vì vậy Tôn Tử luôn phản đối việc vây thành lâu, chiến tranh kéo dài. Dường như đây đã trở thành quy luật của chiến tranh.

Xét theo hoàn cảnh lúc bấy giờ của A Bảo Cơ mà nói, quân phản loạn nhiều lần thất bại, đã rơi vào thế kinh cung chi điểu, A Bảo Cơ nên chăng gióng một hồi trống, thừa thắng truy kích, chỉ một trận tiêu diệt sạch bọn họ? Ngược lại A Bảo Cơ đã đi ngược lại lẽ thường, không những không truy khôn mà còn đóng quân không tiến lên nữa, mặc cho quân phản loạn tiến xa hơn. Phải chăng điều này đã đi ngược lại lẽ thường? Ngoài mặt mà nói thì đúng là ông ta đã đi ngược lại lẽ thường nhưng thực tế, ông ta làm vậy là hoàn toàn hợp tình hợp lý. Thứ nhất là vì quân đội của ông phải chinh chiến liên miên, không có cơ hội nghỉ ngơi thoải mái, đang cần được nghỉ ngơi, lấy lại nhuệ khí. Thứ hai, tuy quân địch đang kinh hoàng sợ hãi nhưng chó cùng dứt dậu, nếu ép quá nhất định họ sẽ liều mình tử chiến, sẽ làm cho quân mình bị thương vong nhiều hơn. Tạm thời không truy kích, mặc cho bọn họ chạy cho xa. Chạy càng xa, quân sĩ càng nhớ nhà, lòng quân càng bất định. Tới lúc đó chỉ cần một trận là dễ dàng thắng địch. Vì vậy A Bảo Cơ đóng quân không tiến lên nữa, ngoài mặt làm ra vẻ mặc cho quân địch chạy xa nhưng thực chất lại là lung lạc ý chí địch, làm cơ sở vững chắc để tiêu diệt địch sau này. A Bảo Cơ đã đóng binh không tiến tức là “lâu” để thay thế chữ “tốc” trong binh pháp, mặc cho quân địch “xa” nhưng thực ra cơ hội thắng địch ngày càng “gần”. Có thể thấy câu “binh quý ở chỗ thần tốc” cũng không phải là đúng tuyệt đối. Đại để là “tốc” hay là “hoãn” cần phải dựa vào tình hình cụ thể để xác định, tuyệt đối không được dập khuôn cứng nhắc, không linh hoạt. Nếu điều kiện quyết định buộc chúng ta phải “đi ngược lại đường lối”, phá bỏ những qui định thông thường, ta dám đi ngược lại đường lối, vậy ta sẽ đạt được hiệu quả. Việc quân là vậy, những trận chiến trên thương trường cũng không nằm ngoài quy luật này. Thực tế đã chứng minh rằng, trong các hoạt dộng kinh tế, khi họ vận dụng sách lược này, nó cũng đem lại những thành quả kinh tế đáng kinh ngạc.

Ở đảo Hải Nam có một ông vua sản xuất thức ăn gia cầm. Tại sao được gọi là “ông vua”? Chính vì ông ta đã độc bá ngành nghề này. Ông ta độc bá ngành nghề này chính vì ông ta hiểu rõ mối quan hệ biện chứng giữa “nhanh” và “chậm”, “gần” và “xa” và ông ta đã đưa ra những quyết sách đúng đắn để xử lý một cách linh hoạt các nhân tố này.

Nhiều năm lại đây, các hộ gia đình nuôi vịt ở đảo Hải Nam luôn tìm trăm phương ngàn kế để cho sản phẩm vịt nuôi của mình được to, được béo. Sau hai vụ thu hoạch hè và thu, vào thời thịnh, khắp đảo Hải Nam nơi đâu cũng thấy bày bán vịt, giá cả rẻ vô cùng. Hết mùa, khách có muốn mua con vịt cũng không thể mua nổi. Hơn nữa qua phân tích, quan sát họ thấy rằng đời sông sinh hoạt của người dân nâng cao, họ cũng không thích ăn vịt béo nữa. Các loại món ăn ngày một nhiều, ngày nay người ta chỉ chú ý tới hương vị của món ăn chứ không coi việc ăn lấy no bụng nữa. Vì vậy đa số thực khách đều muốn chọn vịt gầy, không muốn ăn vịt béo.

Vì vậy trên thị trường đã có xu hướng “ngược”. Họ nuôi vịt sớm hơn một chút, khi người ta đều đợi vịt béo mới tung ra thị trường thì vịt của họ mới được hơn một kg họ đã đem ra bán. Khi bán hết họ lại tiếp tục nuôi lứa mới. Đến khoảng tháng 8, 9, 10, người ta bán hết vịt, lứa vịt thứ hai của họ lại được tung ra thị trường. Bởi cả hai lần tung vịt ra thị trường của họ đều trái vụ, tuy vịt có hơi nhỏ nhưng giá mỗi con vịt này không kém gì giá của những con vịt to, béo kia. Vì vậy số tiền bán vịt của họ nhiều gấp đôi của những người khác.

Có thể sẽ có người nói rằng: chỉ có một ví dụ về nuôi vịt nhỏ bé này đâu đủ để tin. Kỳ thực có rất nhiều doanh nghiệp lớn cũng thường vận dụng sách lược này. Jino Palochi được gọi là “Kỳ tài trong giới thương nghiệp” hay “quái kiệt trong ngành tiếp thị” của Mỹ chính là một ví dụ. Người này xuất thân nghèo khó, không có một xu dính túi mà làm nên cơ nghiệp. Chỉ trong vòng chưa đầy 20 năm, ông ta đã trở thành một tỉ phú của Mỹ. Điều ảo diệu trong thành công của ông ta không có gì cao siêu lắm. Ông ta cũng không hề giữ bí mật phương thức làm ăn của mình.

Thông thường mà nói, theo quan niệm truyền thông, muốn cho doanh nghiệp được phát triển lâu dài, có doanh thu ổn định tất phải áp dụng biện pháp để có được thật nhiều phúc lợi. Nhưng cách làm của Jino Palochi lại hoàn toàn trái ngược với quan niệm này. Tư tưởng hạt nhân để xác định giá cả của ông ta là: Giá cả cao, chất lượng cao. Nhưng Jino Palochi lại không cho rằng phúc lợi nhiều thì sẽ kiếm không được nhiều tiền. Ông cho rằng đó chính là sách lược của những doanh nghiệp có lượng tài chính hùng hậu. Đối với những doanh nghiệp có lượng tài chính nhỏ mà nói, mỗi một hào, một xu họ bỏ ra đều phải cố gắng hết sức để nó sinh lợi. Chỉ có vậy mới mở mang được sản nghiệp, gia tăng vốn tích lũy, tăng cường thực lực. Những năm 50 của thế kỷ 20, Jino Palochi sáng lập công ty Trade Win chính là một bước khởi đầu như vậy. Lúc ấy Jino Palochi thấy rằng Trung Quốc là một thị trường cực lớn của Mỹ sau này. Vì vậy ông đã mạnh dạn đầu tư tiền vào đây, một mặt bảo đảm chất lượng sản phẩm dầu rán của mình, mặt khác tiêu thụ sản phẩm với giá 0,59 đồng một bình. Giá cả sản phẩm của ông cao hơn giá lưu hành trên thị trường rất nhiều. Để tạo ra lợi nhuận kinh điển chò công ty Trade Win, chỉ một hành dộng này của ông đã tạo dựng được địa vị của sản phẩm thực phẩm Mỹ trên đất Trung Quốc, khiến công ty Trade Win thoát ra khỏi những cuộc cạnh tranh kịch liệt trân thị trường.

Đương nhiên, người tiêu dùng đều không phải là những kẻ ngốc, vậy Jino Palochi làm thế nào để họ vui lòng đặt mua sản phẩm giá cao của mình? Điều quan trọng là ông ta đã khéo léo nắm bắt được tâm lý về giá cả của khách hàng. Thông thường, đối với mỗi một loại thương phẩm, tâm trí của khách hàng đều có một tiêu chuẩn về giá cả của riêng mình. Tiêu chuẩn này chính là tiêu chuẩn do họ đánh giá sản phẩm mà có. Vì vậy người tiêu dùng thường cho rằng: Giá cả của sản phẩm luôn đi đối với chất lượng của nó. Chính điều này đã tạo cơ hội cho sản phẩm của Jino Palochi bán được ở mức giá cao. Ông ta cho rằng chỉ cần biết động não tìm cách khiến cho người tiêu dùng phải thừa nhận chất lượng sản phẩm của mình là tốt nhất, vậy là tự nhiên họ sẽ tiếp nhận sản phẩm của mình dù giá thành của nó có cao hơn so với thị trường. Vì vậy, đối với mỗi loại sản phẩm của công ty Trade Win, Jino Palochi đều không tiếc bỏ tiền ra để tuyên truyền quảng cáo khiến người ta coi sản phẩm của Trung Quốc với giá cả tương đối rẻ như một loại sản phẩm không đủ tiêu chuẩn. Để tạo ra ấn tượng này cho người tiêu dùng, Jino Palochi đã dùng trăm phương ngàn kế khiến cho sản phẩm của mình có được những nét đặc sắc riêng. Kết quả là sau khi khách hàng mua sản phẩm của công ty Trade Win, họ không chỉ không cảm thấy đắt, ngược lại còn cho rằng giá thành sản phẩm này như vậy là đúng. Thế nhưng mọi việc không hề đơn giản như vậy. Có những lúc do thị trường cạnh tranh kịch liệt hoặc điều kiện của người tiêu dùng không được thịnh lắm, sản phẩm của công ty Trade Win cũng gặp phải một số áp lực. Đối mặt với những tình hình này, những doanh nghiệp khác thông thường đều phải hạ giá thành sản phẩm để mong giành được sức cạnh tranh mạnh hơn cho sản phẩm của mình, khuếch trương mức độ tiêu thụ, giảm thiểu áp lực. Nhưng mặc dù công ty lâm vào tình trạng như vậy, Jino Palochi vẫn không hề giảm giá thành sản phẩm. Giá cả sản phẩm của Công ty Trade Win chỉ tăng, không hề giảm. Đó chính là một chuẩn tắc kinh doanh của ông.

Mỗi khi thị trường có nhu cầu giảm giá sản phẩm để tăng lượng sản phẩm bán ra, sản phẩm của Jino Palochi không những không hạ, có khi còn tăng lên. Đối với hiện tượng này, khách hàng đều có chung một suy nghĩ như sau: Nhất định là giá thành sản xuất của công ty Trade Win rất cao, chất lượng chắc chắn là rất tốt, vì vậy bọn họ không dám hạ giá thành sản phẩm, nếu không sẽ bị lỗ vốn. Vậy là họ vừa làm tăng thêm lòng tin của khách hàng vào sản phẩm của mình, vừa có cơ hội làm tăng lợi nhuận cho công ty. Biện pháp hư hư thực thực này của Jino Palochi luôn đem lại cho ông nhiều cái lợi, danh lợi song toàn. Jino Palochi áp dụng sách lược giá cả này hết lần này tới lần khác, ông liên tục giành được thành công. Ông trở thành một nhân vật lão luyện trong phương diện này, từ đó người ta càng tôn sùng ông hơn. Khi sản phẩm mới của Jino Palochi được đưa ra thị trường, ông lại thành công hơn nữa trong thủ đoạn của mình.

Như giá cả tiêu thụ một bình, dầu trên thị trường không quá 0,5 đồng một bình. Trong khi thảo luận về giá thành sản phẩm, giám đốc phụ trách tiêu thụ sản phẩm là Luke đưa ra ý kiến mỗi bình dầu chỉ bán từ 0,47 đến 0,49 đồng một bình. Kiến nghị này được rất nhiều người đồng tình. Trong buổi thảo luận này, Jino Palochi không có thái độ rõ rệt. Nhưng khi buổi thảo luận kết thúc, ông bỗng đưa ra quyết định sau cùng cho giá mỗi bình dầu là 0,59 đồng. Lại không cho những người khác kịp thảo luận. Sau khi Luke nghe tin Jino Palochi “độc đoán” nâng cao giá thành sản phẩm, ông ta đã biến cả sắc mặt, 0,59 đồng, thật đáng sợ! .Giá ấy chỉ mới nghe thôi đã biết rằng không bán được sản phẩm. Luke lòng nóng như lửa đốt tìm tới nhà của Jino Palochi, hùng hổ xông vào gặp ngay Jino Palochi đang ngồi uống cà phê. Ông nói:

– Nghe nói ngài nâng giá sản phẩm của chúng ta lên 0,59 đồng, phải chăng tai tôi nghe sai?

– Đâu có, tai ngài từ trước tới nay vẫn tốt.

Jino Palochi cười hì hì nói tiếp:

– Tôi nghĩ lần này chúng ta sẽ kiếm được một khoản lớn.

– Ngài điên rồi sao? Với giá ấy, một bình chúng ta cũng không bán nổi. Phải biết rằng, cùng một sản phẩm ấy, trên thị trường không vượt quá cái giá 0,5 đồng một bình. 0,59 đồng, ôi! Chỉ mình ngài nghĩ ra được!

Luke liên tục phản bác.

– Sao? 0,59 đồng, cái giá không được sao?

– Nếu giá cả của sản phẩm là một con số thống nhất, giá cả của sản phẩm không được vượt qua con số thống nhất ấy, kiến thức ấy lẽ nào ngài cũng không hiểu?

Luke thấy Jino Palochi kiên quyết với giá 0,59 đồng một bình dầu, ông ta vô cùng lo lắng. Nhưng Jino Palochi vốn trong lòng đã có chủ trương, nói:

– Trên thương trường không có nguyên tắc nào là bất biến. Giá cả cũng không thể không có sự biến động. Ngài nói cách đưa ra giá thành sản phẩm như vậy là quá cứng nhắc. 0,49 đồng hay 0,99 đồng, khách hàng đã cảm thấy nhàm chán lắm rồi, thậm chí họ còn có cảm giác là mình bị lừa nữa. Thật khó mà nói nổi nó sẽ gợi ra sức hấp dẫn gì cho họ. Hơn nữa, trong lòng của những khách hàng thông thường, từ 0,5 đồng trở xuống sẽ là hàng hạ cấp, 0,5 đồng trở lên sẽ là hàng có chất lượng cao. Thông thường họ sẽ cố gắng không mua hàng có giá từ 0,5 đồng trở xuống, vì sợ người khác chê cười là mua hàng rẻ, chất lượng thấp. Ngược lại, cái giá 0,59 đồng cũng không được gọi là cao lắm, người ta sẽ coi sản phẩm của chúng ta là mặt hàng chất lượng cao, giá rẻ, không sợ không bán được hàng! Hơn nữa, khó khăn lắm chúng ta mới có được một sản phẩm mới, chỉ kiếm được hơn một xu một bình cũng là quá đủ rồi. Nếu muốn kiếm nhiều tiền nay ta phải nâng giá thành sản phẩm cao hơn một chút, nếu không khi người tiêu dùng đã quen với cái giá ấy, chúng ta có muốn nâng giá sản phẩm thì cũng không còn cơ hội nữa.

Jino Palochi nói ra một loạt lý do để nâng cao giá thành sản phẩm khiến cho Luke bán tín bán nghi. Vậy là cái giá 0,59 đồng một bình dầu đã được định.

Kết quả là mọi việc phát triển không nằm ngoài dự tính của Jino Palochi. Mức tiêu thụ sản phẩm không những không bị hạ thấp bởi giá cả cao, ngược lại chính giá cao của sản phẩm này đã thu hút rất nhiều người tiêu dùng mua nó. Đương nhiên, nâng cao giá cả sản phẩm như Jino Palochi phải có một điều kiện không thể thiếu, đó là chất lượng sản phẩm, ta không nên bắt chước ông ta một cách mù quáng. Muốn bắt chước ông ta, người đưa ra quyết sách cần phải hiểu rõ tâm lý của khách hàng và phải hòa hợp được tâm lý của họ. Tại sao đưa ra giá thành cho sản phẩm này cao hơn sản phẩm cùng loại trên thị trường, cao hơn bao nhiêu thì người tiêu dùng chấp nhận được, mới khiến cho người tiêu dùng cảm thấy thỏa mãn. Điều này đều phải dựa vào sự nghiên cứu chu đáo mới có thể quyết định được.

6 Trong lo chính sự mới mong lập nên nghiệp bá

Cuộc phản loạn lần thứ hai do bọn Thích Cát cầm đầu kéo dài suốt mấy tháng coi như đã được dẹp yên. Nhưng cuộc phản loạn này đã gây cho người Khiết Đan tổn thất vô cùng nặng nề. Gia súc chết tới 170-180 triệu con, dân chúng phải lưu vong rất nhiều. Đến binh sĩ của A Bảo Cơ cũng phải giết cả chó, ngựa, hái rau dại để ăn. Sau này A Bảo Cơ thuật lại chuyện này, nói:

– Nhóm người này làm chuyện đại nghịch vô đạo, đồ hại sinh linh, cướp bóc chém giết làm chết hàng vạn con ngựa. Thậm chí ngày nay có nhiều người phải đi bộ, thật là chuyện từ xưa tới nay chưa hề có.

Về tới Long Hóa châu, A Bảo Cơ vội triệu tập các mưu thần như bọn Hàn Diên Huy tới để bàn kế sách chấn hưng đất nước. Hàn Diên Huy nói:

– Cần phải chế định ra lễ nghĩa, ràng buộc thần hạ khiến bậc thần tử hiểu được đạo lý tôn vương.

A Bảo Cơ hỏi:

– Chế định lễ nghĩa như thế nào mới đưa được họ vào quy củ, phân rõ quý tiện?

Hàn Diên Huy nói:

– Xuân Thu coi trọng nhất thống vì vậy mới có sách “Nguyên Niên, Xuân, Vương, Chính Nguyệt”. Vương truyền tới đời Chu Thiên tử. “Công Dương truyện” viết: “Hà Ngôn hô vương chính nguyệt, đại nhất thống dã”. “Hán Thư. Đổng Trạng Thư truyện” có ghi chép lại lời nói của Đổng Trạng Thư: “Xuân Thu đại thống nhất giả, thiên địa chi thường lý, cổ kim chi thống tuyên dã” tức là nói các chư hầu đều phải nghe theo quy chế thống nhất của thiên tử, không được chuyên quyền theo ý của mình. “Đại thống nhất” là gì? “Đại” có nghĩa là khen, khen ngợi sự thống nhất. Nay các bộ tộc người Khiết Đan còn chưa có lòng nhất thống, tôn kính vương vị, lại khư khư ôm lấy phong tục cũ, vậy Khiết Đan lớn mạnh sao được? Bọn Thích Cát cũng chính vì tuân thủ quy chế cũ nên mới nhiều lần làm loạn. Vì vậy, nếu không bài trừ tật cũ một cách triệt để, vương vị không được bình yên, đại nghiệp rất khó hoàn thành.

Hàn Diên Huy dùng những lý luận trong kinh điển của chế độ người Trung Nguyên gợi ý cho A Bảo Cơ khiến ông ta tỉnh ngộ, gật đầu, nói:

– Ông nói rất đúng. Ta đã quyết định rồi!

Sau đó liền lệnh cho bọn Hàn Diên Huy dựa theo chế độ của Trung Nguyên để chế định ra lễ nghĩa. Qua hai năm chuẩn bị và sửa sang, ngày mùng 1 tháng 2 mùa xuân năm A Bảo Cơ làm Khả Hãn thứ 13 (năm 916), A Bảo Cơ tiếp thụ tấu chương của quần thần, quyết định xưng đế. Ông trờ thành người có thế lực lớn nhất của các chủ nô lệ Khiết Đan, học theo thể chế vương triều của người Hán áp dụng xưng hiệu hoàng đế, tự gọi là “Đại Thánh Đại Minh Thiên hoàng đế”. Vợ ông là Thuật Luật Bình được tôn là “Úng Thiên Đại Minh Địa hoàng hậu” đặt niên hiệu là “Thần Sách”, lập con trai làm hoàng thái tử, từ đó xác lập chế độ hoàng quyền cha truyền con nối, tuyên bố nhà nước chế độ nô lệ Khiết Đan ra đời, kết thúc chế độ bầu cử thủ lĩnh liên minh các bộ lạc nguyên thủy. Nước Liêu chính thức trở thành một quốc gia! Từ đó trở đi, chức vị hoàng đế Khiết Đan do gia đình nhà A Bảo Cơ truyền từ đời này sang đời khác. Nghi lễ “Sài Sách Lễ” trước đây dùng làm nghi lễ để lựa chọn Khả Hãn nay vẫn được giữ lại dưới hình thức là một nghi lễ truyền thông. Xung quanh hoàng đế đã hình thành những cơ cấu thống trị. Năm 921, triều đình nhà Liêu tiến hành “ban tước”, thêm một bước nữa định ra những đẳng cấp khác nhau cho các cấp quan.

Để xây dựng một chế độ hoàng quyền thống trị ổn định vững chắc, A Bảo Cơ dựa vào bọn Hàn Diên Huy, Khang Mặc Ký gợi ý, áp dụng một loạt biện pháp chấn chỉnh mới, khái quát lại có mấy hạng dưới đây:

Tiến hành thông thị theo từng khu vực đối với cư dân của các bộ lạc.

Trước đây Điệp Thích là nhân vật quan trọng của ba bộ lạc trong tám bộ lạc họ Dao Liễn được cấu thành hai tập đoàn gọi là “Bắc phủ” và “Nam phủ”. Sau khi A Bảo Cơ lên thay thế Dao Liễn, ông đã phong cho hậu duệ của họ Túc (Thẩm Mật) không phải là người trong 8 bộ lạc kia làm “Thế Vi Bắc Phủ Thừa tướng” thống trị 5 bộ lạc Bắc phủ. Sau khi A Bảo Cơ xưng đế, thành lập quốc gia, năm 921 đã phong cho em mình là Tô làm Nam phủ Thừa tướng, thống trị 3 bộ lạc Ất Thất, ở mỗi bộ lạc lại đưa ra qui định “trấn trú” khu vực nhất định. Vậy là ông đã thêm một bước nữa xóa bỏ chế độ thị tộc cũ trong bộ lạc, hình thành chế độ thống trị trực tiếp theo tính khu vực dưới sự tiến hành của người ngoài gia tộc và hoàng tộc, quý tộc cho Bắc phủ và Nam phủ. Chức Di Ly Đổng của bộ lạc được đổi thành “Lệnh Ổn”, trở thành một quan chức chịu sự chỉ đạo của Thừa tướng Bắc phủ và Nam phủ.

Đối với cư dân của những bộ lạc du mục, săn bắt ở phía bắc bị người Khiết Đan bắt về hoặc chinh phục được, họ được gọi là lệ, chịu sự thống trị của Thừa tướng Nam, Bắc phủ và 8 bộ tộc Khiết Đan. Nhà nước Khiết Đan đã lệnh cho các “Tiết độ sứ” tiến hành thống trị họ. Năm Thần Sách thứ 4, A Bảo Cơ lại cho xây dựng cố thành Liêu Dương để người Hán, người Bột Hải ở trong đó, áp dụng chế độ của người Hán lập ra quận Đông Bình ở Liêu Dương. Vốn là trong các cuộc chiến tranh cướp phá các châu huyện của Trung Nguyên, người Khiết Đan đã bắt sống được rất nhiều người Hán. A Bảo Cơ liền cho xây dựng thành trì, đặt tên như các thành trì của nhà Đường rồi cho người Hán tới ở trong đó. Ví dụ như những người Hán họ bắt được ở Đàn Châu (nay là Mật Vân, Bắc Kinh) thì cho họ ở trong thành Đàn Châu (nay là phía đông nam Khang Bình, Liêu Ninh). Những người Hán bị bắt từ huyện Tam Hà (nay là Tam Hà, Hà Bắc) về thì sắp xếp cho họ ở trong thành Tam Hà (nay là Thẩm Dương tỉnh Liêu Ninh). Những người Hán này đã mang theo phong tục, tập quán cùng với kỹ thuật sản xuất của người Hán tới đất Khiết Đan sinh sống. Từ đó ngành nông nghiệp của Khiết Đan phát triển chưa từng thấy.

Để cải tổ quân đội và vệ quân, cùng với sự thành lập quốc gia và sự phát triển của chế độ nô lệ, quân đội của Khiết Đan không còn là quân đội của những bộ lạc, thị tộc nữa. Họ đã trở thành thế lực đánh phá bên ngoài, trở thành công cụ để trấn áp nô lệ. Bên cạnh hoàng đế họ đã lập những kẻ tâm phúc làm “quan vệ kỵ quân” để trấn thủ trong cung, hoàng đế có đi đâu thì họ làm tùy tùng, khi chết đi họ được chọn làm người giữ lăng. Trên thực tế họ chính là đội cảnh vệ đặc biệt của hoàng thất quý tộc. Mỗi khu vực đều có các tướng lĩnh quý tộc thống soái quân của các bộ tộc các châu huyện. Khi có việc binh thì họ tập trung lại về sáng tạo văn tự, dân tộc Khiết Đan vốn không có văn tự của mình, chỉ biết khắc các ký hiệu lên gỗ để nhớ. Năm Thần Sách thứ 5 (năm 920), Gia Luật Lỗ Bất Cổ và Đột Lã Bất nhận lệnh của A Bảo Cơ, học theo văn tự của người Hán để sáng tạo ra văn tự của người Khiết Đan. Tới tháng 9 năm ấy họ đã chính thức ban bố sử dụng văn tự của mình. Vào những năm Thiên Tán (năm 922-926) Điệp Thích lại phụng ý chỉ của A Bảo Cơ sáng tạo ra tiểu tự cho Khiết Đan. Có điều tuy Khiết Đan đã xuất hiện văn tự nhưng đa số họ vẫn dùng chữ Hán. Triều đình sử dụng các thứ như chiếu thư, lệnh, tấu nghĩa, quốc thư gửi cho Trung Nguyên, Tây Hạ và văn điệp để gửi đi các nơi họ toàn dùng chứ Hán. Nhưng tóm lại nước Liêu vẫn có văn tự riêng của mình.

Về pháp luật, năm 921, A Bảo Cơ tuyên bố với quần thần:

– Mọi việc của nước nhà, lớn bé bất nhất, pháp độ bất minh thì biết bắt đầu từ đâu.

Vì vậy ông lệnh cho các đại thần gấp rút “chế độ ra luật pháp của nước Khiết Đan và các bộ tộc”. Dưới sự thống trị của người Khiết Đan, người Hán vẫn áp dụng luật pháp của người Hán. Ví dụ: Đột Lã Bất nhận lệnh của A Bảo Cơ định ra “quyết ngục pháp”. Đó chính là cơ sở pháp luật ra đời sớm nhất ở Khiết Đan. Cùng với những qui định và thực hành của pháp luật, sự thống trị của nhà nước Khiết Đan trong chế độ chủ nô ngày càng được củng cố. Đồng thời họ còn đặt ra một chức quan gọi là “Di Ly Hoa” chuyên xét xử các tội dáng bị hạ ngục.

Xây dựng đô thành:

Khi Gia Luật Tích Lỗ làm Vu Việt đã “cho xây dựng thành ấp” nhưng thực ra đó chỉ là những nơi cầm cố nô lệ mới bắt về. Năm 918, A Bảo Cơ đã quyết định lấy thành Tây Lâu làm hoàng đô (người Khiết Đan rất coi trọng phương Đông nên nơi

ở của hoàng thất được gọi là Tây Lâu). Tây Lâu là vùng cứ địa của Khiết Đan bên bờ sông Hoàng Hà. Theo “Liêu Sử. Khang Mặc Ký truyện” có viết: “A Bảo Cơ bắt được Khang Mặc Ký là người Hán ở Kinh Châu, cho ông ta quản lý việc xây dựng thành đô, đầu tiên chỉ xây dựng một tòa thành không to lắm theo kiểu người Hán để dùng tạm. Tới năm 926 lại dựa trên cơ sở của tòa thành này để mở rộng thành quách, xây dựng cung điện, chùa miếu, từ đó xây dựng hoàng thành Thượng Kinh có tường thành cao tới 2 trượng, chu vi rộng 27 dặm. Từ thời Bắc Ngụy cho tới lúc bấy giờ, suốt một dải lưu vực sông Hoàng Hà chính là nơi người dân Khiết Đan sinh sống bằng nghề du mục, đánh bắt, không hề có một công trình xây dựng hay thành thị nào như vậy. A Bảo Cơ coi trọng và đốc thúc xây dựng thành trì chính là một sáng tạo cực lớn của người Khiết Đan.

Quy định quốc giáo:

Một hôm A Bảo Cơ triệu tập quần thần lại, hỏi:

– Đất nước đã được lập, các khanh xem nên thờ vị thần thánh nào?

Người Khiết Đan vốn rất tin đạo Phật, đương nhiên đa số các đại thần nói:

– Nên thờ Phật Thích Ca.

A Bảo Cơ lắc đầu, nói:

– Đạo Phật không phải là quốc giáo của nước ta.

Thái tử Gia Luật Bồi đứng lên nói:

– Bậc chí thánh chí đức được vạn thế tôn sùng không có ai khác ngoài Khổng Tử.

A Bảo Cơ gật đầu, cười nói:

– Lời của thái tử chính hợp ý trẫm.

Rồi hạ chiếu sai dựng Khổng miếu trong hoàng thành. Nhưng trong thời gian đó, ông cũng cho xây các đạo quán và các chùa.

Những cố gắng này của A Bảo Cơ trong việc trị lý nhà nước nô lệ Khiết Đan tuy chỉ nằm trong quy mô sơ đẳng nhưng đối với lịch sử Khiết Đan, nó chính là những sự kiện vượt thời đại. Đó cũng chính là việc lớn có tầm ảnh hưởng rất sâu sắc đối với lịch sử Trung Quốc, khiến cho lịch sử Khiết Đan từ đó bắt đầu bước vào một giai đoạn mới. Công đức của những điển pháp, chế độ, thực thi trong lịch sử chúng ta không cần bàn nhiều. Điều gợi ý chính cho chúng ta chính là tư tưởng coi trọng mưu lược của những người làm nên nghiệp lớn.

Sau khi A Bảo Cơ lên ngôi Khả Hãn của Khiết Đan, không những ông ta có thể tiến hành chiến tranh theo tục lệ cũ, cố gắng hết sức mở rộng biên cương, bắt nô lệ, tạo dựng uy tín cho vương quyền của mình nhưng điều đáng quỳ nhất ở đây chính là ông ta không đi theo qui định cũ một cách mù quáng, mạnh dạn phá bỏ thói cũ, củng cố quyền lực, làm cho đất nước hưng thịnh, lập ra nề nếp mới, cơ chế mới khiến dân tộc Khiết Đan từ chế độ bộ lạc nguyên thủy mau chóng tiến lên chế độ xã hội nô lệ, tiến vào thời kỳ quá độ của chế độ phong kiến.

Có thể thấy rằng dám cải cách, coi trọng nề nếp cơ chế… chính là điều đáng phải cân nhắc đầu tiên của những người làm nên nghiệp lớn. Ai có thể thuận với trào lưu của lịch sử, dựa vào tình hình thực tế của mình tiến hành cải cách nội bộ, chú ý nề nếp, xây dựng cơ chế thì người ấy sẽ có được cơ nghiệp to lớn. Thủ lĩnh của các tập đoàn chính trị đã vậy, các nhà doanh nghiệp muốn trở thành những kẻ mạnh cũng phải như vậy.

Bảo bối gì đã giúp ngân hàng Tamishu, Nhật Bản leo lên ngôi vị “Nhật Bản đệ nhất ngân hàng”? Chính là cải cách! Chính là mạnh dạn thay đổi toàn bộ phương pháp quản lý kinh doanh lạc hậu.

Ngày 26 tháng 9 năm 1977, khi Katisu bước vào văn phòng tổng giám đốc của ngân hàng Tamishu Nhật Bản thì ngân hàng này đã là doanh nghiệp “Nhật Bản đệ nhất ngân hàng”. Lúc này mọi việc từ trong ra ngoài của ngân hàng đều rất vất vả. Mức doanh thu lợi nhuận của họ đứng hàng thứ năm so với những ngân hàng có thu nhập cao nhất Nhật Bản. Họ phải đứng sau Phú Sĩ, Tam Lăng, Đệ nhất Khuyến Nghiệp và Ngân hàng Tam Hòa. Hơn nữa trong nghiệp vụ họ cũng không hề có dấu hiệu hồi phục. Đối với thế giới bên ngoài, họ cũng lâm vào tình thế vô cùng nghiêm trọng. Dư âm của cuộc khủng hoảng dầu mỏ nổ ra năm 1973 còn chưa hết, cuộc khủng hoảng dầu mỏ thứ hai đã ập tới. Ngành ngân hàng thế giới lâm vào tình cảnh vô cùng đáng sợ. Nếu tỉ mỉ quan sát nội bộ các doanh nghiệp, ta sẽ thấy vô số những vấn đề khó khăn. Giám đốc đời trước của ngân hàng là Chuzi khi còn đang giữ chức đã đưa ra và thi hành phương châm “đa giác hóa kinh doanh” để lại di chứng về sau cho ngân hàng vô cùng nghiêm trọng. Ngày nay, để giải quyết những hậu quả này thực vô cùng khó khăn, cần phải duy trì, giúp đỡ cho doanh nghiệp có mối quan hệ mật thiết với Tamishu là công ty Công nghiệp Tonga để công ty này thoát khỏi hoàn cảnh khó khăn hiện tại. cần phải giải quyết ổn thỏa “an trạch sản nghiệp án” mà chỉ riêng khoản này họ đã phải chi ra khoản tiền là 200 tỉ yên Nhật. Khó trách được giới tài chính Nhật Bản đều cho rằng ngân hàng Tamishu duy trì được tới ngày nay mà không bị giảm sút đã là một kỳ tích, dừng nói chuyện chỉ trong một khoảng thời gian ngắn đã vươn lên đứng đầu.

Nhưng cách nhìn nhận của Katisu lại không như vậy. Trong một buổi đại hội của toàn thể nhân viên của ngân hàng ông trịnh trọng tuyên bố: Trong kỳ hạn 3 năm nhất định phải vươn lên hàng đầu! Có thể được không? Có không ít người đều dõi mắt trông xem. Katisu biết rằng muốn thực hiện lời thề “3 năm phải vươn lên hàng đầu” mà chỉ có quyết tâm thôi thì chưa đủ. Nếu cứ làm việc theo cung cách cũ cũng không thể được. Một vị lãnh dạo chỉ biết làm việc theo đường lối cũ, ưu nhu quả đoán chỉ có thể xây dựng doanh nghiệp của mình thành một doanh nghiệp hạng hai. Với thời đại này, một nhà doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn không chỉ là một nhà tổ chức doanh nghiệp mà còn phải là một nhà cải cách. Vì vậy, muốn làm cho Tamishu nhanh chóng thoát khỏi hiểm cảnh thì phải tiến hành công việc với tinh thần sáng tạo. Sau khi Katisu nhận chức, ông phát hiện thấy cơ cấu tổ chức của ngân hàng Tamishu giống như một số doanh nghiệp lớn của Nhật Bản, tức là hình thành bởi 23 bộ phận. 23 bộ phận này có quyền hành tương đương nhau, nếu xét về phương diện tài chính chẳng khác gì họ ăn chung một nồi, kết quả là xuất hiện tình trạng bất phân cao thấp, người dựa vào việc, không phân rõ trách nhiệm và hiện tượng tranh quyền đoạt lợi. Bước cải cách đầu tiên của Katisu xuất phát từ đây. Ông cho rằng những điều hủ lậu trong khâu tổ chức nếu không bị diệt trừ, khâu luân chuyển trong bộ máy cửa ngân hàng Tamishu sẽ không được linh hoạt. Vì vậy Katisu đã ủy thác cho một công ty hữu quan của Mỹ để tiến hành đàm phán xem cần phải làm sao để cải cách lại cơ cấu tổ chức của ngân hàng Tamishu. Sau khi công ty này điều tra, họ đã đưa ra phương án thiết lập sáu vị lãnh đạo trong ủy ban thường vụ. Nhưng 6 vị lãnh đạo này vẫn ở trong thế quyền hạn công bình. Katisu cho rằng kiểu cải cách giật gấu vá vai như vậy đối với ngân hàng Tamishu chẳng có ích gì. Để phá vỡ thể chế cũ của ngân hàng Tamishu, ông đã quyết định đưa ra một phương án cải cách đầy quyết đoán sau. Đầu tiên, ông thiết lập cho công ty một cơ cấu tổ chức có thứ tự rõ ràng, phân chia cơ cấu tổ chức của cả doanh nghiệp thành tuyến một và tuyến hai. Tuyến một là bộ phận lãnh đạo hạt nhân của doanh nghiệp, trong đó bao gồm nghiệp vụ, doanh nghiệp, quốc tế. Trong những tình huống thông thường, những quyết định của họ có tính chỉ lệnh. Tuyến hai là cơ cấu có nhiệm vụ giúp đỡ để tuyến một hoàn thành nhiệm vụ. Trong đó bao gồm doanh nghiệp, bộ phận quản lý thứ nhất và bộ phận quản lý thứ hai. Thi hành chế độ hạch toán kinh tế độc lập, từ đó khơi gợi tính tích cực của các bộ phận.

Thứ hai, quyền lực từ trên xuổng dưới. Từ tổng giám đốc trở xuống có 6 bộ lớn và mỗi bộ gồm có 2 phó tổng giám đốc và 4 ủy viên thường vụ kiêm nhiệm. 6 vị thủ trưởng của 6 bộ này đều có quyền hành tương đương với nhau. Trên thực tế, họ là những người thừa hành của tổng giám đốc. Katisu qui định mỗi thủ trưởng của 6 bộ này chỉ có quyền phê chuẩn năm tỉ yên Nhật trở lên, không được phê từ năm tỉ yên trở xuống. Thuộc cấp của họ chỉ có quyền phê duyệt từ hai đến năm tỉ yên. Giữa họ không được lấn quyền của nhau. Nếu xảy ra vấn đề gì, họ phải tự chịu trách nhiệm. Cuối cùng là khâu phê duyệt thủ tục là khâu quan trọng nhất. Trước đây, mỗi khi gặp phải dự án lớn nào, những cán bộ hữu quan đều phải báo cáo và xin chỉ thị của tổng giám đốc. Sau khi đã có được chỉ thị và được tổng giám đốc phê chuẩn, dự án đó mới được tiếp tục nghiên cứu và tiến hành. Cách làm này khiến cho người đưa ra đề án không phải chịu nguy hiểm, không phải chịu trách nhiệm lớn lắm, hơn nữa dự án phải trình đi trình lại nhiều lần, làm hao tốn thời gian, thường vì vậy mà lỡ mất cơ hội tốt. Katisu đã thay đổi cách làm này, yêu cầu người đưa ra đề án trực tiếp trình lên lãnh đạo của mình, phải thực sự cần thiết mới trình lên ủy ban thường vụ thảo luận. Kết quả là các cấp lãnh đạo phải có trách nhiệm đối với dự án của mình, tích cực xem xét dự án. Những người đưa ra dự án vì muốn dự án của mình được thi hành triệt để nên trước khi đưa dự án ra, ai cũng phải cân nhắc thật kỹ, trưng cầu ý kiến của các bên, từ đó nâng cao chất lượng của dự án. Những dự án cần trưng cầu ý kiến của ủy ban thường vụ, đầu tiên phải do ban ngành của họ tự điều tra nghiên cứu trước. Khi họ đã có cơ sở nhất định rồi mới trình lên, vì vậy họ cũng làm giảm bớt gánh nặng đáng kể cho ủy ban.

Thời gian ba năm mau chóng qua đi. Qua ba năm cố gắng, Katisu đã thực hiện được lời thề của mình. Quyết toán cuối năm của năm 1981, bất kể là tổng thu nhập hay lợi nhuận cả năm, ngân hàng Tamishu đều chiếm ngôi vị đứng đầu. Đây quả là một biểu hiện chưa từng có trong lịch sử kim ngạch thế giới. Để biểu dương thành tích của Katisu, học hội tiền tệ quốc tế ở Mỹ đã tôn vinh ông với danh hiệu: “Ngân hàng lớn mạnh nhất thế giới năm 1980” và thưởng cho ông huân chương, tiền thưởng. Katisu chính là người đầu tiên của Nhật dành được danh hiệu cao quý này.

7 Dùng quyền người khác mưu cầu lợi cho mình

Nội loạn đã được bình định, pháp điển, chế độ, lễ nghĩa của đất nước cũng đã được chế định và thực thi, sự thống trị của A Bảo Cơ ngày càng vững chắc, đất nước cũng mau chóng hùng mạnh. Vì vậy ông cũng triển khai các cuộc xâm lược với qui mô lớn tới các dân tộc xung quanh nhằm mở rộng đất đai, cướp đoạt nô lệ. A Bảo Cơ lần lượt chinh phạt, xâm lược Đột Quyết, Thổ Quan, Đảng Hạng, Sa Đà v.v… bắt sống được thủ lĩnh của các bộ tộc này và dân chúng của họ tổng cộng là 15.600 người cùng với vô số lạc đà, trâu, dê. Sau khi ông đánh bại các bộ tộc này, A Bảo Cơ lại tiến hành chiến tranh với nước Bột Hải.

Nằm ở suốt một dải thượng du sông Mục Đan chính là nước Bột Hải, quốc vương Đại Vinh Tác vào thời Đường Huyền Tông đã được nhà Đường phong làm Bột Hải quận vương đô đốc Hốt Hãn châu, vì vậy họ được người đời gọi là nước Bột Hải. Nước Bột Hải cũng chính là châu Hốt Hãn của triều đình nhà Đường, là chính quyền địa phương của triều Đường. A Bảo Cơ đã chinh phục được khá nhiều bộ tộc, duy chỉ có nước Bột Hải là chưa chinh phục được. Để xóa bỏ hậu họa sau này khi mình tiến quân vào Trung Nguyên, ông đã quyết định tiêu diệt nước Bột Hải. Vì vậy, tháng 12 năm Thiên Tán thứ 4 (năm 925) ông đã hạ chiếu thân chinh. Hoàng hậu Thuật Luật Bình, hoàng Thái tử Gia Luật Bồi, hoàng tử Gia Luật Đức Quang cũng tùy giá xuất chinh. Nội trong tháng 12, đại quân đã bao vây Phủ Phù Dư (nay là Nông An, Cát Lâm) của nước Bột Hải. Khi ấy đại vương của nước Bột Hải tên là Đại Nhân Tốn. Ông ta vốn là người nhu nhược, sức nước lại yếu. Vì vậy quân Khiết Đan đánh đâu được đấy, thế như phá trúc. Chưa đầy một tháng, quân Khiết Đan đã hạ được Phủ Phù Dư. Hai ngày sau, An Đoan và Tiêu A Cổ dẫn theo hơn một vạn quân tiên phong tiến lên phía bắc, lại đánh bại đại đội nhân mã của nước Bột Hải. Đại Nhân Tốn kinh sợ bởi thế lực hùng mạnh của Khiết Đan nhưng không biết phải làm sao, đành phải sai người ra khỏi thành xin hàng A Bảo Cơ.

A Bảo Cơ với khí thế như chẻ tre phá trúc, mau chóng tiêu diệt nước Bột Hải. Nhưng trong trận chiến này, sau khi đã giành được thắng lợi, A Bảo Cơ đã cho dựng doanh trại bên ngoài thành, không hề có ý muốn rút quân, hơn nữa lại hai lần ông đích thân vào thành kiểm duyệt kho khố, tài sản chứ không giống như các trận đánh trước, sau khi chiến thắng liền quay về ngay. Địa hoàng hậu Thuật Luật Bình phát hiện thấy từ khi A Bảo Cơ đích thân dẫn quân vây thành Hốt Hãn, ông thường ngồi trầm mặc một mình hay cưỡi ngựa đi dạo. Ông ta có tâm sự gì vậy? Nhưng vì đại quân xuất chinh, hoàng đế, hoàng hậu mỗi người ở một trướng. Thuật Luật Bình thấy A Bảo Cơ không giống khi xưa, thường cùng bà bàn mọi việc quân cơ lớn nhỏ nên trong lòng cũng sinh nghi. Một hôm, Thuật Luật Bình tới đại trướng của A Bảo Cơ. Mới vào tới cửa, bà đã bị thị vệ chặn lại, nói:

– Hoàng đế hạ chỉ, không cho bất kỳ ai vào.

Thuật Luật Bình biến sắc mặt khiến bọn thị vệ sợ hãi lui cả về phía sau, không ai dám ngẩng đầu lên. Bà sải bước tiến vào, chỉ thấy hoàng đệ Điệp Thích và Tô đang ngồi nói chuyện với A Bảo Cơ. Gia Luật Điệp Thích và Gia Luật Tô thấy hoàng hậu tiến vào, họ hơi sững người, vội vàng đứng dậy hành lễ, nói:

– Thần cung thỉnh hoàng hậu an!

Thuật Luật Bình vui vẻ nói:

– Hai người anh em hà tất phải đa lễ! Ngồi xuống đi.

A Bảo Cơ lạnh nhạt nhìn Thuật Luật Bình, miễn cưỡng cười, nói:

– Trẫm đang cùng tam đệ, ngũ đệ bàn chuyện xưa nay, nàng lại đến.

Thuật Luật Bình mỉm cười, ngồi xuống hỏi:

– Đại quân đã thắng trận, bao giờ thì hồi kinh?

A Bảo Cơ nói:

– Bột Hải vốn là nước lớn. Đại Nhân Tốn tuy đã hàng nhưng các châu quận khó tránh khỏi có kẻ mang lòng phản nghịch. Đợi cho tình hình lắng xuống, ta sẽ rút quân về.

Thuật Luật Bình lại hỏi:

– Sẽ sai ai ở lại giữ thành Hốt Hãn? Là tam đệ hay là ngũ đệ?

A Bảo Cơ nói:

– Việc này còn chưa bàn xong, nàng thử nghĩ xem.

Thuật Luật Bình nói:

– Thiếp cũng chưa nghĩ xong.

Bà ngồi trong đại trướng một lúc, bốn người không ai nói câu gì, cuối cùng đành phải đứng lên đi ra. Ngày 18 tháng 2, A Bảo Cơ, Thuật Luật Bình cùng ngồi trong trướng diện triều kiến quần thần. Triều thần của nước Bột Hải cũng đứng xếp hàng trong đó. Thuật Luật Bình tưởng rằng đây chỉ là buổi thiết triều thông thường, thực không thể ngờ, A Bảo Cơ lại trịnh trọng hạ chiếu: Đổi tên nước Bột Hải thành Đông Đan (có nghĩa là phía đông của Khiết Đan), Hốt Hãn thành đổi tên thành Thiên Phúc thành. Sách lập hoàng thái tử Gia Luật Bồi làm Nhân Hoàng vương, Đông Đan quốc chủ. Hoàng đệ Gia Luật Thích làm Đông Đan tả đại tướng, lão tướng cũ của Bột Hải làm hữu đại tướng, quan cũ của Bột Hải là Đại Tố Hiền làm tả thứ tướng, Gia Luật Vũ Chi làm Hữu thứ tướng.

Hành động này của A Bảo Cơ khiến Thuật Luật Bình ngây người! Bởi Gia Luật Bồi tuy được phong làm thái tử những bà vốn không quý anh ta lắm. Trong mắt bà, Gia Luật Bồi chỉ là một thư sinh đọc sách, không nên dùng vào việc lớn. Bà càng không đồng ý đối với việc thái tử chuyên tâm học hành văn hóa, chế độ của người Hán. Bà thường nhiều lần nói ra những sở đoản của anh ta với A Bảo Cơ. Ngược lại, bà vô cùng yêu quý người con thứ là Gia Luật Đức Quang. Bà cho rằng người này trí dũng song toàn, có thể dùng vào việc lớn. Thuật Luật Bình thầm nghĩ: Đột nhiên A Bảo Cơ sách lập Gia Luật Bồi làm Đông Đan quốc vương, lại giúp Gia Luật Bồi chọn ra tứ tướng, dụng ý này chẳng phải đã rõ rồi sao? A Bảo Cơ muốn tạo dựng nơi đặt chân cho Gia Luật Bồi trước, sau đó sẽ trao dần thực quyền cho anh ta để đề phòng sau này có biến! Vậy đề phòng có biến là đề phòng ai? Chẳng phải là đang đề phòng hoàng hậu là bà đó sao? Bởi người bà yêu quý chính là Gia Luật Đức Quang! Thuật Luật Bình trong lòng rối như tơ vò, mặt trắng như sương. Khi cơn giận của bà dịu xuống, Gia Luật Bồi đã đội lên đầu vương miện, mình mặc long bào bước lên điện. Tứ tướng của Đông Đan ai nấy đều áo mão chỉnh tề theo lối người Hán tiến bước theo sau, lên điện tạ ân. Lúc ấy, Gia Luật Bồi hạ chỉ:

– Lấy niên hiệu của Đông Đan là Cam Lộ nguyên niên, lễ nghi triều nghi, chế độ đều học theo người Hán ở Trung Nguyên, đại xá thiên hạ. Bây giờ gạo trắng đã thành cơm, Thuật Luật Bình cũng không tiện nói gì nữa nhưng trong lòng bà đã thầm hạ quyết tâm phế bỏ Đông Đan Vương để thứ tử là Gia Luật Đức Quang lên làm hoàng thái tử, tục thừa đế vị! Khó khăn lắm bà mới giục được A Bảo Cơ về nước. Xa giá khởi hành, sau khi đã đi được mấy ngày, hoàng hậu Thuật Luật Bình liền cho gọi người thân tín của mình là Gia Luật Thục Liệt tới, bí mật dặn dò. Gia Luật Thục Liệt chính là anh trai của Đông Đan thứ tướng Gia Luật Vũ Chi. Sau khi nhận ý chỉ của hoàng hậu, ông ta vội vã lên đường.

Quả nhiên vào trung tuần tháng 5 năm ấy, hai phủ Nam Hải, Định Lý của Đông Đan quốc phát sinh phản loạn. A Bảo Cơ đang định sai tướng đi dẹp loạn, Thuật Luật Bình nói:

– Hãy để Đức Quang đi. Thứ nhất vì Đức Quang là em, phải biết vì anh mà bỏ chút công sức, như vậy mới tỏ rõ được tình anh em. Thứ hai là anh ta giữ chức đại nguyên soái, xuất binh dẹp loạn là chức phận của anh ta.

A Bảo Cơ nhíu mày suy tính, gật đầu nói:

– Vốn là anh em chúng sống rất hòa thuận, cung kính với nhau. Em bỏ công sức ra vì anh, đó cũng là điều hợp tình hợp lý.

Nói rồi đồng ý. Lúc này, khóe miệng Thuật Luật Bình khẽ nở nụ cười gian xảo. Gia Luật Đức Quang với thân phận là thống quân đại nguyên soái phụng chỉ xuất binh. Tháng 6, tin báo thắng trận, loạn ở hai phủ được dẹp yên bay về cung. A Bảo Cơ nhận được tin báo tiệp, lúc đầu ông cũng rất vui. Nhưng mãi tới tháng 7 vẫn không thấy Đức Quang trở về, trong lòng ông bắt đầu sinh nghi. Tới ngày mùng 2 tháng 7 bỗng có người về báo: Thiết Châu làm phản, đại nguyên soái đã dẫn quân đi chinh phạt. A Bảo Cơ khẽ rúng động. Ông ta đã hiểu ra dụng ý của hoàng hậu Thuật Luật Bình và Gia Luật Đức Quang. Họ mượn cớ là đi giúp Đông Đan Vương bình phản, thực ra là nhân cơ hội ấy đánh chiếm châu quận của Đông Đan quốc! Vừa nghĩ tới đây, ông vội hạ chỉ xuống cho Gia Luật Đức Quang: Sau khi dẹp loạn ở Thiết Châu xong, phải lập tức rút quân về! Đến ngày mùng 10, Đức Quang sai người báo tiệp đã bình định được Thiết Châu. A Bảo Cơ ngồi đợi Đức Quang về kinh. Tới ngày 16 tháng 7, lại có tin của hoàng đệ báo về: Đông Đan tả đại tướng Điệp Thích đã qua đời! A Bảo Cơ vừa hay tin này, vô cùng kinh hãi, chỉ thấy mắt hoa đầu váng ngầm than khổ:

– Đông Đan của Bồi Nhi không giữ được rồi. Rồi ngã lăn trên ngự sàng bất tỉnh.

Đại quân dưới sự chỉ huy của hoàng hậu ngày 20 tháng 7 đã tới Phù Dư thành, hạ trại ở ngoài thành. A Bảo Cơ ngã bệnh.

Úng Thiên hoàng hậu Thuật Luật Bình sai quân trân thủ ngự trướng, không cho quần thần văn võ vào làm kinh động hoàng thượng. Mọi việc lớn trong quân đều do thị thần vào bẩm tấu để hoàng hậu xử lý. Bệnh tình của A Bảo Cơ ngày càng trầm trọng. Hôm ấy, trong cơn hoảng hốt, ông thấy Thuật Luật Bình ngồi bên long sàng, ông cố chút sức tàn, mấp máy môi hỏi:

– Đức Quang đã về chưa?

Thuật Luật Bình nói:

– Phản loạn ở Đông Đan quốc còn chưa dẹp yên, sao nó có thể về được?

Hai con mắt của A Bảo Cơ trợn ngược như muốn bắn ra ngoài, hổn hển nói:

– Việc ở Đông Đan do Bồi Nhi giải quyết, lệnh cho nó về kinh ngay.

Thuật Luật Bình cười, nói:

– Tướng ở bên ngoài, có lúc không nghe lệnh vua.

A Bảo Cơ tức nghẹn họng, chỉ biết dùng tay chỉ vào mặt Thuật Luật Bình, hai mắt như tóe lửa. Thuật Luật Bình nói:

– Hoàng thượng hãy yên lòng dưỡng thương.

Nói xong đứng dậy bước ra khỏi ngự trướng.

Lại nói chuyện Gia Luật Đức Quang phụng ngự chỉ của Thiên hoàng đế A Bảo Cơ, giữ ấn tín thống binh đại nguyên soái, thống lĩnh binh hùng tướng mạnh lấy danh nghĩa là giúp anh trai - Đông Đan Vương Gia Luật Bồi bình phản, bình phản xong châu quận nào là chiếm luôn lấy châu quận đó. Đến khi việc bình phản xong xuôi, đại quân của Gia Luật Đức Quang đã chiếm hết các châu quận của Đông Đan quốc. Nhân hoàng vương Gia Luật Bồi vẫn không ngớt “cảm ơn” em trai của mình, anh ta đâu biết rằng giờ đây anh ta chỉ còn độc một thành Thiên Phúc, nắm trong tay một “triều đình” hữu danh vô thực. Đúng lúc này tin Thiên hoàng đế A Bảo Cơ băng hà truyền tới, mọi việc phía sau chắc chẳng cần phải nghĩ cũng đã biết. Đại quyền đều đã rơi vào tay hoàng hậu Thuật Luật Bình và đại nguyên soái Gia Luật Đức Quang.

Tôn Tử đã từng đưa ra biện pháp giải quyết quân đội trong một cuộc chiến tranh: “Cử dụng vu quốc, nhân lương vu địch” có nghĩa là: Trong một cuộc chiến tranh những thứ vũ khí, trang bị đều do trong nước cung cấp, nhưng lương thảo trong quân đội cần phải được giải quyết từ phía nước địch. Để nói rõ tính quan trọng của “Nhân lương vu địch” (lương thực cần phải được giải quyết từ phía nước địch), Tôn Tử đã đưa ra một so sánh cụ thể giữa “vận chuyển” và lấy của địch, ở tiên tuyến, cướp được lương thực của địch sẽ bằng hai mươi lần số lương thực như vậy được vận chuyển từ hậu phương ra. Cướp được một thạch thức ăn gia súc của địch sẽ bằng hai mươi thạch thức ăn gia súc từ hậu phương chuyển tới. Đối với tư tưởng này trong binh pháp Tôn Tử, Khiết Đan hoàng hậu Thuật Luật Bình và binh mã đại nguyên soái Gia Luật Đức Quang có liên quan không? Chúng ta không thể biết được. Nhưng họ giỏi mượn hoàng mệnh của A Bảo Cơ, mượn danh nghĩa là giúp thái tử Đông Đan Vương Gia Luật Bồi dẹp loạn để chiếm lấy địa bàn, mở rộng thực lực. Sách lược mượn quyền lực của người khác để kiếm lợi cho mình này có thể coi là có sự tương đồng trong tư tưởng “Nhân lương vu địch” của Tôn Tử.

A Bảo Cơ nhận thấy hoàng hậu Thuật Luật Bình không thích thái tử Gia Luật Bồi, có thể cũng nhận ra được tuy anh ta biết đọc sách, thông hiểu lễ nghĩa nhưng có nhược điểm là nhu nhược nên đã tạo điều kiện cho anh ta chủ trì chính sự để anh ta có thể tăng thêm kiến thức trong thực tế, rèn luyện tài năng, cài người thân tín ở lại để phòng chuyện bất trắc sau này. Vì vậy, sau khi hạ xong nước Bột Hải, ông ta đã phá lệ lập ra nước Đông Đan, lập thái tử làm Đông Đan Vương. Đối với quyết định này của A Bảo Cơ, hoàng hậu không dám công khai phản kháng. Nhưng nếu để kế hoạch của A Bảo Cơ thành công thì hi vọng để Gia Luật Đức Quang lên chấp chính của bà sẽ tan như bong bóng xà phòng. Vì vậy bà đã tương kế tựu kế, nhân cơ hội Đông Đan quốc có phản loạn, đưa ra ý kiến xin cho thứ tử của mình đi dẹp loạn. Danh nghĩa là có thể làm tăng cường mối quan hệ thân thiện của hai anh em họ, thực chất là để thứ tử của mình mở rộng thế lực trên địa bàn của thái tử, tạo lập uy tín cho mình chiếm lấy địa bàn của anh. Mưu kế này của hoàng hậu không thể coi là không cao siêu.

Trong chiến đấu quân sự có “nhân lương vu địch”, trong những cuộc đấu tranh chính trị thì có “mượn thế lực của người kiếm lấy lợi cho mình”, vậy trong thương trường, nó có gợi ý cho chúng ta không? Điều gợi ý cho chúng ta ở đây chính là: mượn tiền của người khác để kiếm tiền cho mình.”

“Mình phải có tiền mới kiếm được tiền”. Đây chính là quan điểm kiếm tiền được người xưa và nay cùng tin vào. Thế nhưng ở nước Mỹ lại có một người dựa vào cách “mượn tiền của người khác để kiếm tiền cho mình” từ đó xây dựng cho mình một cơ nghiệp phi phàm. Ông ta chính là người tay trắng lập nghiệp tỉ phú, là “hỗn thế ma vương” Daniel Lowid của thương trường.

Từ lúc còn rất nhỏ, Lowid đã bộc lộ thiên bẩm kinh doanh của mình. Năm ông 9 tuổi, ông phát hiện thấy một chiếc thuyền chạy bằng chất đốt dài 26 xích Anh bị hỏng không sử dụng được. Cậu bé Lowid thông minh đã bỏ ra 25 đô la mua chiếc thuyền này về, lại tốn cả một mùa đông để sửa chữa nó. Mùa hè năm sau cậu cho người khác thuê con thuyền này và đã kiếm được 50 đô la. Món tiền tuy nhỏ bé nhưng đó chính là kết quả thành công to lớn khiến cho chú bé Lowid vô cùng vui mừng. Nó cũng ảnh hưởng rất lớn đối với cuộc sông sau này của cậu. Sau đó, Lowid cùng cha mình chuyển tới khu vực gần cảng Asa thuộc bang Dekesass để làm ăn buôn bán. Nhưng Lowid hình như không được thần may mắn để mắt tới. Công việc làm ăn của họ chủ yếu là ngành vận chuyển hàng hải, chuyên mua, bán, sửa chữa và cho thuê thuyền, nhưng công việc của họ không hề thuận lợi. Lúc thì có lãi nhưng lúc lại phải bù lỗ. Cứ như vậy, tới khi ông gần 40 tuổi, ông vẫn chưa làm nên công trạng gì. Ông đã gần như chán nản, mấy lần suýt rơi vào hiểm cảnh của sự phá sản.

Sau 30 năm lăn lộn mà chẳng nên công trạng gì, Lowid bỗng “đại triệt đại ngộ”, ông đã nghĩ ra “quỷ kế” dừng tiền của người khác để kiếm tiền cho mình. Trong khoảng 40 năm nửa cuối của cuộc đời, ông đã trở thành một tay cự phú số một của Mỹ.

Cách làm cụ thể của Lowid là: Mua theo kiểu trả góp một con tàu cũ, sau đó cải tạo nó thành một chiếc thuyền có động cơ rồi cho thuê. Lúc đầu, ông đã tìm tới rất nhiều ngân hàng ở New York nhưng đều bị cự tuyệt bởi vì ai dám tin vào một người ăn mặc nhếch nhác để cho họ đặt tài khoản. Nhưng Lowid không nhụt chí. Cuối cùng ông tìm đến ngân hàng Dalas. Giám đốc ngân hàng hỏi ông: dùng cái gì để đảm bảo sẽ trả tiền vay đúng thời hạn. Lowid thực thà thừa nhận: Mình cũng chẳng có gì để đem ra làm vật bảo đảm. Nhưng tiếp đó ông nói: Ông có một chiếc thuyền chạy bằng động cơ đốt tuy đã cũ nhưng vẫn còn dùng được. Ông đã cho công ty dầu mỏ thuê chiếc thuyền này. Vì vậy ông có thể có được thu nhập ổn định, đáng tin cậy. Ông cho rằng ông có thể dùng chiếc thuyền này và khoản thu nhập từ tiền cho thuê của nó ra làm vật bảo đảm. Để cho phía ngân hàng yên tâm, ông nói rằng nếu ngân hàng chịu nhận chiếc thuyền của ông làm vật bảo đảm, vậy ngân hàng không chỉ có được sự bảo đảm từ phía Lowid mà họ còn có được sự bảo đảm của công ty dầu mỏ với nguồn vốn hùng hậu nổi tiếng về biết giữ chữ tín nữa. Sau khi đã suy xét kỹ lưỡng, giám đốc ngân hàng Dalas quyết định làm cuộc giao dịch này với ông. Vậy là Lowid đã có thể vay được tiền của ngân hàng. Từ đó, quá trình lập nghiệp bằng cách “mượn tiền người khác để kiếm tiền cho mình” của ông đã được bắt đầu. Ông dùng số tiền này mua một chiếc tàu chở hàng cũ rồi sửa sang lại cho người ta thuê. Sau đó ông lại khéo léo dùng con tàu này làm vật thế chấp, tới ngân hàng vay một khoản tiền nữa, tiếp tục mua một chiếc tàu khác, sửa sang lại rồi lại cho thuê.

Năm tháng qua đi, Lowid không ngừng vay tiền, mua thuyền, cho thuê, công việc làm ăn của ông ngày một lớn. Mỗi lần ông trả hết nợ một khoản vay là ông lại có thêm một chiếc tàu làm tài sản riêng của mình một cách danh chính ngôn thuận. Tiền cho thuê thuyền thu được từ đó không còn phải trả cho ngân hàng nữa mà chảy thẳng vào túi của ông. Sau nhiều năm làm ăn theo cách này, số thuyền thuộc quyền sở hữu của ông ngày một nhiều, thực lực của ông cũng đã lớn mạnh. Sự tín nhiệm của ông đối với ngân hàng cũng được cải thiện đáng kể. Lúc này Lowid bắt đầu động não, khiến cho “ma pháp” vay tiền kiếm tiền của ông bước lên tầm cao mới, dường như nó đã đạt đến trình độ đỉnh điểm của nó. Ông lợi dụng những chiếc tàu chưa thực sự trở thành của mình để vay tiền. Lowid bắt đầu nghĩ tới chuyện tổ chức thiết kế và đóng tàu. Nhưng trước khi bắt tay vào, ông đã tìm đến một công ty vận tải, ký hợp đồng cho họ thuê chiếc tàu chưa thành hình này. Sau đó Lowid cầm bản hợp đồng thuê chiếc thuyền “tương lai” này tới ngân hàng làm vật bảo đảm để vay tiền rồi lại dùng khoản tiền này để đóng tàu. Đến khi con tàu hạ thủy, bắt đầu vận hành chở hàng thì tiền thuê tàu của Lowid bắt đầu được trả cho ngân hàng. Qua vài năm, sau khi trả hết cả vốn lẫn lãi cho ngân hàng, chiếc tàu đó đã trở thành tài sản riêng của ông. Cứ xoay vòng như vậy nhiều năm, Lạc Duy Lạc chẳng phải bỏ ra một đồng nào mà đã trở thành chủ của hết con tàu này tới con tàu khác.

Sau khi cơ sở sự nghiệp của mình đã được củng cố Lowid lại bắt đầu vận dụng những hoạt động kiếm tiền bằng cách vay tiền của người khác để kiếm tiền cho mình với những phạm vi lớn hơn và cách thức cao minh hơn. Sau khi đại chiến thế giới lần thứ hai kết thúc, Lowid phát hiện thấy ngành hàng hải của Mỹ sẽ khó có cơ hội phát triển hơn nữa. Ông quyết định đưa sự nghiệp của mình ra nước ngoài. Ông đã chọn Nhật Bản. Khi ấy Nhật Bản chính là kẻ thất bại trong trận đại chiến, kinh tế bị sa sút. Trước và giữa đại chiến, Nhật Bản có một cơ sở đóng tàu có năng lực cực lớn. Sau đại chiến, họ đều tan vỡ cả. Đặc biệt là khu vực Ngô Cảng. Trước đây nơi này đã từng là một nơi có ngành chế tạo tàu bè vô cùng phồn vinh, nay vì các cơ sở đóng tàu đều đóng cửa, có rất nhiều công nhân thất nghiệp. Bây giờ ở đó vô cùng tiêu điều. Với thực lực hùng hậu của mình, Lowid lại mang theo một lượng lớn tiền tín dụng, tiền vay ngân hàng của mình tới Ngô Cảng để thi triển thân thủ. Để báo đáp công lao xây dựng lại Ngô Cảng của ông, chính phủ Nhật Bản đã tạo cho ông rất nhiều điều kiện ưu đãi, ông có thể được hưởng lâu dài chế độ mua gang thép do Nhật Bản sản xuất với giá rẻ, chỉ phải nộp thuế rất ít so với những người khác. Điều quan trọng nhất là chính phủ Nhật Bản đã ký hiệp ước với ông, bảo đảm cho ông thuê xưởng đóng tàu Ngô Cảng và sử dụng nó thời gian dài với giá thuê cực thấp. Bắt đầu từ đây Lowid bắt đầu ở tại Ngô Cảng, vận dụng cách thức cũ của ông là vay tiền đóng thuyền để đóng ra các loại tàu thuyền chạy bằng động cơ dầu. Những chiếc thuyền mới được đóng ra này, một số bị Lowid bán đứt, một số được cho thuê và một số thì ông giữ lại.

Thêm một khoảng thời gian nữa, đội thuyền của Lowid ngày càng lớn mạnh. Hơn nữa lúc ấy ông vẫn còn giữ mối quan hệ với các ngành dầu mỏ, khai thác tài nguyên thiên nhiên. Đương nhiên, cách làm của ông vẫn không có gì khác trước - Dùng tiền của người khác để kiếm tiền cho mình. Đến năm 1976, số thuyền Lowid có được lên tới hơn 5 triệu tấn. Đây quả thực là một đội thuyền tư nhân lớn nhất thế giới. Không chỉ có vậy, ông còn có vô số nhà hàng, khách sạn và các cao ốc và vô số công ty thuộc các ngành như gang thép, than đá, dầu mỏ, vật liệu hóa chất v.v…

8 Quyết đoán để người khác phải phục

Ngày 28 tháng 7, hoàng hậu Thuật Luật Bình bước lên ngự tòa báo với quần thần:

– Hôm qua hoàng đế đã băng hà.

Quần thần bỗng nhiên nghe được tin này, ai nấy đều kinh hoàng. Họ quỳ phục cả xuống, tiếng khóc than chấn động triều đình. Đại Thánh Đại Minh Thiên Hoàng A Bảo Cơ mất tại thành Phù Dư, hưởng thọ 55 tuổi. A Bảo Cơ vừa qua đời, hoàng hậu Thuật Luật Bình lập tức đứng lên nhiếp chính đại quyền hoàng đế. Bà ở lại thành Phù Dư vài ngày. Tới đầu tháng 8 mới đưa linh cữu của hoàng đế về hoàng đô Thượng Kinh ở phía Tây. Nhân Hoàng vương Gia Luật Bồi hay tin phụ thân băng hà vội tới hộ tông linh cửu đem về phía tây. Trung tuần tháng 9, Thuật Luật Bình và Nhân Hoàng Vương mới hộ tống linh cữu về tới Thượng Kinh. Hoàng hậu liền lệnh cho bọn giám quan như Khang Mặc Ký tu sửa lăng mộ của A Bảo Cơ.

Theo quy chế cũ, lão hoàng thượng qua đời, thái tử phải đứng trước quan tài làm lễ kế vị. Nhưng sau khi hoàng hậu Thuật Luật Bình đích thân nhiếp chính chỉ chăm chăm vào việc lo tu sửa lăng mộ cho A Bảo Cơ, chỉnh đốn lại triều cương, vốn không hề nhắc tới việc lập hoàng đế mới. Hoàng hậu còn không nhắc tới, thái tử, Nhân Hoàng Vương Gia Luật Bồi sao dám mở miệng? Có mấy vị thần hạ mạnh dạn tiến ngôn thăm dò, nhắc tới việc kế vị của thái tử Gia Luật Bồi. Thuật Luật Bình chỉ viện cớ rằng việc quốc gia bận rộn, việc kế vị để sau hẵng bàn. Đợi đến khi chôn cất linh cữu của hoàng đế xong xuôi hãy hay. Cuối cùng họ cũng dần dần hiểu rằng: Hoàng hậu vốn không muốn để Gia Luật Bồi lên kế vị. Vì vậy một bọn đại thần vốn thân cận với thái tử liền lôi Gia Luật Điệp Lý, Gia Luật Bì Lỗ lên cầm đầu bọn văn thần võ tướng cùng nhau dâng sớ, nói rằng tân quân Gia Luật Bồi nay đã trưởng thành, lại là người thông minh nhanh nhẹn, thông hiểu kinh thư, thấu hiểu lễ nghĩa, biết lễ hiền hạ sĩ, có thể đăng cơ đại vị, mong thái hậu trao trả quyền bính để an hưởng tuổi trời. Hoàng hậu đọc xong tấu biểu vô cùng tức giận nhưng không tiện phát tác. Sau đó bà đã tìm được một cái cớ, giết hết mười mấy người bọn Gia Luật Điệp Lý, Gia Luật Bì Lỗ. Vì vậy trong triều càng không ai dám nhắc tới chuyện lập thái tử làm hoàng đế nữa. Thái hậu cũng không rời bỏ quyền hành. Bà thấy rằng mấy người to gan dám dâng sớ ép bà giờ tuy đã bị trừ cả nhưng cận thần của Thiên hoàng đế vẫn còn rất nhiều, hơn nữa họ cùng về phe với thái tử Gia Luật Bồi. Nếu không trừ hết bọn họ, sau này tất gây hậu họa cho mình. Bà đã ngấm ngầm tính kế trừ bỏ đảng phái này. Hôm ấy là ngày cử hành nghi thức nhập thể đưa linh cữu của Thiên hoàng đế A Bảo Cơ vào lăng mộ. Hoàng hậu Thuật Luật Bình cho gọi 10 vị đại thần thân cận của hoàng đế khi còn sống tới, nói với họ:

– Đại Hành hoàng đế khi còn sinh tiền, các ông đã cùng người Nam chinh Bắc phạt, lập nên công lao hiển hách cho đất nước Khiết Đan. Thiên hoàng đế cũng đối đãi với các ông rất tốt, thực là ân trọng như núi. Nay Thiên hoàng đế đã quy tiên, ta vốn có ý giữ các bậc trọng thần như các ngươi lại để chỉnh đôn triều cương, chấn hưng cơ nghiệp, nhưng nghĩ lại cả một đời hiển hách của Thiên hoàng đế, sau khi chết đi cũng không khỏi cảm thấy một thân một mình cô đơn. Trước đây các ngươi vốn được người tín nhiệm, nay nhờ các ngươi chuyển lời của ta tới Đại Hành hoàng đế, nói rằng ta đặc biệt sai các ngươi xuống hầu hạ người ở thế giới bên kia.

Nói xong hạ lệnh giết hết bọn họ. Bà đã lấy danh nghĩa là bồi táng để tàn sát các đại thần khiến các quan còn lại ai nấy đều sợ hãi. Nhưng vì trước đó không ai nghĩ rằng hoàng hậu có thể xuất chiêu này, hơn nữa bà ta nói rất có lý. Thời ấy thị tộc người Khiết Đan vẫn còn rất tin vào chuyện thần quỷ, hành động này của bà ta được xem như hợp tình hợp lý. Vì vậy dù họ có biết rõ rằng đây là độc chiêu của hoàng hậu nhưng họ chẳng biết phải làm sao. Bất luận là những người sắp bị hại hay những người không bị hại đều trợn mắt cứng họng, ngây người như khúc gỗ chẳng biết phải làm sao, cuối cùng đành phải ngoan ngoãn qua đời. Khi chuẩn bị chém tới một người, tên là Triệu Tức Ôn, ông ta vội hét lớn:

– Hoàng hậu xin chậm lại. Thần có điều muốn tâu.

Thuật Luật Bình nghe ông ta hét vậy, không kịp suy xét sâu xa, trong lòng thầm nghĩ: Ngươi sắp làm quỷ dưới lưỡi dao rồi, có cho nói thêm vài câu cũng chẳng hại gì, bèn nói:

– Có điều gì muốn tâu, mau nói ra.

Triệu Tức Ôn chỉnh lại áo mũ, thong thả bước tới trước mặt hoàng hậu nói:

– Khi Thiên hoàng còn sinh tiền, bọn thần được hầu hạ người, nhận trọng ân của người. Nay hoàng hậu hạ chỉ sai bọn thần xuống chôn cửu tuyền trước hầu hạ hoàng thượng cho trọn lễ quân thần, đó là điều tất nhiên bọn thần đâu dám trái. Chỉ có điều khi Thiên hoàng còn tại thế, hoàng hậu và người không chỉ có tình phu thê ân ái, hơn nữa cả một đời hoàng hậu ở trên mình ngựa cùng Thiên hoàng Nam chinh Bắc phạt, đồng cam cộng khổ, cùng tạo dựng cơ nghiệp. Đó là điều khắp thiên hạ ai ai cũng biết. Nếu xét về người thân cận nhất của hoàng đế thì chẳng ai bằng hoàng hậu. Bọn tôi chỉ là quần thần bên ngoài gia tộc còn biết cảm ân đức, cam nguyện xuống chôn cửu tuyền hầu hạ Thiên hoàng, báo đền chút ân tri ngộ. Hoàng hậu là người thân cận nhất của Thiên hoàng, sao không cùng xuống hầu hạ người?

Những lời nói này khiến hoàng hậu há miệng mắc quai, mặt lúc trắng lúc đỏ, chẳng biết phải đối đáp ra sao. Những người có mặt ở đó không ai không phục Triệu Tức Ôn là người thông minh cơ trí. Lời nói lại rất có lý. Vì vậy họ đều đổ dồn ánh mắt về phía hoàng hậu xem bà đối đáp ra sao. Trong lòng hoàng hậu vô cùng căm tức Triệu Tức Ôn, nhưng lời nói của ông ta câu nào cũng có lý, không thể trách mắng ông ta được. Bà đảo ánh mắt, tìm đối sách. Trầm mặc một lúc, bỗng thấy hoàng hậu ôm mặt khóc tướng lên, nước mắt chẳng khác gì những hạt ngọc trên chuỗi ngọc bị đứt dây rơi xuống như mưa. Bà ta vừa khóc, vừa nói:

– Triệu ái khanh nói rất có lý. Lẽ nào ta không muốn cùng hoàng thượng xuống suối vàng cho trọn đạo vợ chồng, cho tròn lễ quân thần sao? Chỉ có điều hoàng thượng mới qua đời, chính sự còn bề bộn. Cả một đời Thiên hoàng đế rong ruổi chinh phạt mới lập nên được cơ nghiệp này. Nếu ta bỏ bê không ngó ngàng tới để đi hầu hoàng thượng, như vậy Thiên hoàng đế ở dưới cửu tuyền tất sẽ oán giận ta. Nay ta rất muốn đi cùng hoàng thượng nhưng chỉ vì việc quân quốc đại sự không thể bỏ lơi mà thôi!

Nói tới đây, bà ngầm cắn môi, xông tới rút lấy cây đao trên mình một thị vệ chém mạnh một nhát vào cổ tay bên phải của mình. Trong nháy mắt máu chảy ướt đẫm tay áo. Bà nhịn đau, nói:

– Nhờ ngươi mang cánh tay này của ta đặt vào cùng với linh cữu của hoàng thượng, coi như ta dùng thân thể của ta tuẫn táng cùng hoàng thượng.

Quần thần khi nghe bà khóc lóc, kể lể đã phải kinh ngạc về quyền biến lanh lẹ của bà, nay bà lại giằng đao chặt đứt một cánh tay khiến ai nấy đều kinh phục. Dù trong lòng họ có bất bình vì chuyện hoàng hậu tru sát nhiều đại thần thì lúc này họ cũng chẳng biết phải nói sao. Bọn thị thần một mặt thu nhặt cánh tay bị đứt của hoàng hậu, một mặt cuông cuồng lo băng bó cho hoàng hậu. Sau một hồi hỗn loạn, cuối cùng lễ an táng cho Thiên hoàng đế cũng hoàn tất.

Hoàng hậu Thuật Luật Bình nhân cơ hội làm đám tang cho A Bảo Cơ, lấy danh nghĩa là tìm người hầu hạ cho Thiên hoàng dưới suối vàng để tiễu trừ dị đảng, tâm kê thật là thâm độc. Nhưng vì họ không có sự chuẩn bị nên đành phải nghe theo sự sắp đặt của bà. Đúng lúc hoàng hậu đang đắc ý vui mừng, chém tới Triệu Tức Ôn thì ông ta bỗng phản đòn, nói rằng muốn làm tốt lễ quân thần chi lễ thì hoàng hậu phải là người đầu tiên chứ không phải là ai khác. Hành động này của Triệu Tức ôn quả thực đã nằm ngoài dự tính của Thuật Luật Bình. Lý do ông đưa ra cũng không dễ phản bác lại được. Đúng ra, Thuật Luật Bình phải là người bẽ mặt nhất ở đó. Nhưng Thuật Luật Bình quả không hổ danh là một cao thủ đầy cơ biến quyền mưu. Chỉ cần một thoáng suy nghĩ, bà đã tìm ra đối sách, ôm mặt khóc rồi đưa ra một loạt lời lẽ “phân trần” cho tấm lòng của mình. Sau đó lại nghĩ ra kế dùng bàn tay thay thế đầu người tuẫn táng cho phu quân, cuối cùng đã dẹp yên cơn tức giận của dám đông người có mặt ở đó, tự mình thoái khỏi hiểm cạch. Mặc dù hành động này của bà chưa được vẹn toàn lắm nhưng thái độ lâm nguy bất loạn, ứng phó linh hoạt lấy biến để giành thắng lợi của bà thực khiến người ta thán phục. Binh Gia Ty Tổ Tôn Vũ từng nói: “Binh không có tình thế nhất định, nước không có hình dạng nhất định; Người có thể nhân cái biến của địch để thủ thắng, người ấy đáng được gọi là thần”. Ông ta nói rằng trong quân sự không thể có quy củ nhất định mà phải giỏi quyền biến. Kỳ thực, không chỉ trong chiến tranh mới có biến động, tất những sự vật khác đều có sự thiên biến vạn hóa của nó. Có thể nói, biến là bản chất của thế giới, biến là sự phản ánh về những vận động của sự vật, là căn cứ để tồn tại của sự vật, là thể hiện của sự phát triển của sự vật. Đã vậy, giỏi ứng biến chính là định nghĩa thứ nhất trong óc của những người khởi sự. Biến không thể là biến lung tung, loạn biến, biến đến chóng mày chóng mặt mà là giỏi phân tích tình hình, định rõ phương hướng để giành lấy chiến thắng trong cái biến đó chứ không phải là từ biến mà loạn. Sau khi Thuật Luật Bình bị Triệu Tức Ôn chỉ trích một trận, bà lâm vào cục diện vô cùng bất lợi. Nhưng bà thấy cơ hội bắt đầu biến nên bà biến nó thành điều kiện hợp tình hợp lý cho mình, biến cho mọi người tâm phục khẩu phục.

Lâm nguy bất loạn, nhân biến để thủ thắng chính là một nguyên tắc mà các doanh nghiệp kinh doanh và giới thương nghiệp cần phải tuân thủ. Bất luận là một doanh nghiệp kinh doanh hay người bán hàng của giới thương nghiệp đều là người, tài sản, vật phẩm, tin tức cùng nhiều nguyên tố hữu cơ khác tổ thành. Bất kỳ một nhân tố nào phát sinh biến hóa đều có thể gây ra những biến động trong công tác kinh doanh. Đồng thời mối quan hệ giữa cung, tiêu, sản phẩm và cơ cấu quản lý nội bộ của một công ty, doanh nghiệp và các mối quan hệ bên ngoài đều có tính ràng buộc nhau, móc nối với nhau, hình thành nên các mối quan hệ phức tạp. Nhưng người có thế thủ thắng trong các cuộc cạnh tranh duy chỉ có những ai biết biến theo sự việc, địa lý, thời thế, có lợi thì động, không có lợi thì ngừng và quản lý một cách tài giỏi mà thôi.

Con đường phát triển của ông vua ngành khách sạn ở Mỹ là Kalax Smith đặc biệt là việc xây dựng, mở mang khách sạn Kalas ở Dalas cũng không phải dễ dàng, ông ta có thể tránh khỏi nguy nan, thoát khỏi phong vân chính vì ông ta biết biến, dùng biến mà thủ thắng.

Sau khi đại chiến thế giới lần thứ nhất kết thúc Smith rời khỏi quân ngũ của liên minh năm nước tới bang Dekasass mưu sinh và tìm kiếm con đường phát tài giàu có. Cũng bởi một cơ hội ngẫu nhiên, ông đã mua được khách sạn Moslie ở thị trấn Xisdate. Từ đó mở ra trang đầu tiên cho vượng quốc khách sạn của Smith. Smith vừa tiếp quản khách sạn Moslie, trên phương diện này ông đã bộc lộ tài năng kinh doanh phi phàm của mình. Để chọn lấy sự nghiệp cho mình, ông đã mạnh dạn đưa ra kế hoạch khiến người khác phải kinh ngạc: Mỗi năm mua một khách sạn, lấy bang Dekasass làm trung tâm, phát triển ra toàn nước Mỹ. Từ đó, Smith dốc sức, tìm đủ mọi cách để thực hiện mục tiêu đã định của mình.

Nhưng khi mới bước chân vào ngành này, khó khăn lần lượt hiện ra trước mắt ông. Trong đó vấn đề khiến Smith đau đầu nhất chính là tiền vốn quá hạn hẹp. Chính điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng nhất tới sự nghiệp phát triển của ông. Khi ông xây dựng khách sạn Kalas, Smith lại phải đối mặt với vấn đề này. Chi phí xây dựng khách sạn này phải tốn 1 triệu đô la mà theo như Smith nói thì đối với ông lúc bây giờ, có được số tiền lớn như vậy chẳng khác gì leo lên trời.

Kết quả là sau khi khách sạn khởi công không lâu, tiền bạc của Smith đã cạn sạch. Ông vừa không thể mua nguyên vật liệu, vừa không có tiền trả công cho thợ, xem ra việc xây dựng khách sạn sắp phải đình công. Làm sao đây? Tạm ngừng thi công để đợi nguyên vật liệu, đợi đến khi nào có tiền sẽ xây dựng tiếp? Vậy đáng tiếc quá. Vay tiền của ngân hàng? Đương nhiên là được nhưng xem ra cách này cũng không hay lắm.

Trong cái khó ló cái khôn, Smith đã nghĩ ra một cách. Ông tìm đến một đại thương nhân trong ngành bán địa ốc tên là Tuder, dùng miệng lưỡi thuyết phục ông ta. Tuder nhận lời xây dựng nốt khách sạn theo như bản thiết kế của ông, sau đó ông ta sẽ bỏ tiền ra mua lại và mua theo kiểu trả góp. Thật là hết ý kiến! Lẽ nào Tuder là người không có đầu óc, nghe theo sự sắp đặt ngu ngốc của Smith?

Không phải vậy.

Smith thuyết phục được Tuder khiến ông ta phải bỏ tiền túi ra để xây khách sạn chính vì ông đã nắm được điểm yếu của Tuder. Câu nói đầu tiên khi gặp Tuder của Smith là:

– Tuder, khách sạn của tôi không có tiền để xây.

– Vậy thì đình công, đợi đến khi nào có tiền lại xây tiếp.

Tuder rất bình thán, thậm chí còn tỏ thái độ lạnh nhạt. Smith nở nụ cười mỉa, vươn thẳng người, sau đó trịnh trọng nói tiếp:

– Đó là lẽ dĩ nhiên, có điều, tôi có mấy câu này không thể không nói rõ với ngài, bởi ngài không thể phẫy tay làm ngơ được.

– Tại sao?

Tuder nghi hoặc.

– Khách sạn của tôi chưa xây xong nay đã phải đình công, tất nhiên phải có tổn thất. Nhưng sự thật là ông có thể phải chịu tổn thất nặng hơn tôi.

– Ông nói vậy là có ý gì?

Tuder có vẻ ngồi không yên.

– Điều này rất dễ hiểu.

Smith nhấn mạnh từng chữ một.

Nếu khách sạn của chúng tôi phải đình công đợi nguyên liệu, giá cả địa ốc quanh đó sẽ bị giảm mạnh; nếu như chúng tôi lại rêu rao thêm vào là khách sạn này sẽ không xây nữa bởi vì địa thế không được đẹp lắm và sẽ đi tìm nơi khác. Vậy thì giá địa ốc của ngài sẽ bị giảm thê thảm.

Điều này là có thật. Trong lòng Tuder nghĩ vậy nhưng ngoài miệng vẫn nói cứng:

– Ông định uy hiếp tôi đây ư, Smith?

– Không, không, tôi nói không có lý sao?

Smith hỏi ngược lại.

– Nhưng ông vì không có tiền nên buộc phải đình công chứ?

Trong lòng Tuder đã thấy lo lo.

– Đúng vậy, nhưng việc này chỉ có ông và tôi biết, người khác đâu biết được rằng tôi vì thiếu tiền mới phải tạm ngưng xây dựng.

Smith tiếp tục tiến công.

– Tôi sẽ nói cho mọi người biết.

Tuder vẫn chưa chịu phục.

– Đương nhiên ông có thể làm như vậy.

Smith cười mỉm, tin tưởng nói:

– Có điều, chắc sẽ không có ai tin lời của ông. Nay trong tay tôi đã có mấy khách sạn, tuy quy mô của chúng không lớn lắm nhưng đều có tiếng tăm cả, công việc làm ăn rất tốt. Hơn nữa, tôi quen biết cũng khá rộng, những người có nhận thức không phải là ít. Tôi nghĩ rằng họ sẽ tin tôi hơn ngài.

Nghe Smith nói ra những lời này, Tuder cúi đầu không nói gì. Smith thấy đối phương đã dao động, ông liền nắm chặt lấy nhược điểm của dối phương, tiếp tục phân tích:

– Lúc đầu khi mới mua đất của ngài để xây khách sạn này, đất đai quanh đó đã tăng lên đáng kể. Chỉ riêng điểm này, trong bụng ông vốn đã có tính toán rồi. Nếu tôi nói rằng tôi muốn chuyển đi tìm địa điểm khác, giá đất ở đó sẽ giảm mạnh. Điều này hẳn ông đã rõ.

Điều Tuder lo ngại nhất chính là giá đất giảm. Ông ta đã bị đánh trúng yếu huyệt, bắc đắc dĩ đành phải nói với Smith:

– Chúng ta không có oán thù gì, sao ông lại ép tôi đến vậy?

Smith thấy Tuder đã bị chinh phục, ổng vội thay đổi thái độ, uyển chuyển nói:

– Tôi cũng vì bất đắc dĩ mà phải đưa ra hạ sách này. Tôi không thể để cho người ta biết rằng tôi đã hết tiền xây dựng tiếp. Nếu mọi người biết việc này, danh tiếng của khách sạn Kalax sẽ bị ảnh hưởng.

– Nhưng ông cũng không nên lôi tôi vào đó.

Tuder lắp bắp nói một cách rất đáng thương.

– Còn có cách nào khác không?

Smith trong bụng mừng thầm nhưng vẫn làm bộ khổ sở, làm ra vẻ suy tư một lúc mới vỗ mạnh tay vào đùi, nói:

– Có rồi, nhưng không biết ngài có chịu hợp tác không?

– Cách gì? Nói mau xem?

Tuder xem ra đã phải cầu cạnh Smith. Tới lúc này Smith mới trình bày phương án mà mình đã nát óc suy nghĩ ra.

– Thế này nhé: Ngài bỏ tiền ra xây cho xong khách sạn của tôi, sau đó tôi bỏ tiền ra mua lại. Đương nhiên tôi sẽ không để ngài phải chịu thiệt. Tôi có thể chi ra nhiều hơn một chút. Trước mắt, điều quan trọng nhất chính là duy trì thi công khách sạn. Chỉ cần công trình không bị đình cống, danh nghĩa của khách sạn Kalax sẽ không bị ảnh hưởng, giá đất của ngài cũng không bị giảm. Nếu tôi lại tuyên truyền thêm vào, ví dụ như nói rằng đất đai ở đây phong thủy rất tốt, biết đâu giá đất còn tăng lên nữa ấy chứ. Vậy chẳng phải là vẹn cả đôi đường sao?

Nghe xong những lời phân tích thành thực, khảng khái này của Smith, Tuder không chỉ bằng lòng hợp tác, ông ta còn nhận lời yêu cầu trả góp của Smith. Vậy là tháng 8 năm 1925, khách sạn Kalax khánh thành. Từ đó, vương quốc khách sạn của Smith bắt đầu vươn lên tầm cao hiện đại hóa mới.

Kalax Smith trong hoàn cảnh đồng vốn eo hẹp, tiến thoái lưỡng nan đã biết khéo léo mượn tay người khác để thực hiện kế hoạch của mình. Nguyên nhân thắng lợi chính của ông ta là đã biết nắm bắt tâm lý sợ giá đất giảm của đối phương để nói lý, khuyên tình khiến đối phương không thể phủi tay làm ngơ, đành phải móc túi tương trợ.

9 Mượn vỏ thay ruột

Sau khi nghi lễ an táng Thái tổ hoàng đế A Bảo Cơ hoàn tất, hoàng hậu Thuật Luật Bình vẫn không hề nhắc tới chuyện kế vị của thái tử Gia Luật Bồi, ngược lại còn nắm quyền bính chắc hơn trước. Thái tử Gia Luật Bồi biết rõ rằng mình đã hết hy vọng lên ngôi xưng đế, rốt cuộc mình chỉ có thể là một “Đông Đan vương” hữu danh vô thực mà thôi.

Còn hoàng hậu Thuật Luật Bình thì sao? Bà một lòng một dạ muốn người con thứ là Gia Luật Đức Quang nối ngôi xưng đế. Nhưng vì ngôi vị thái tử của Gia Luật Bồi do tiên hoàng lập nên, nay lại chưa tìm ra khuyết điểm của anh ta nên chưa tiện tiến hành việc phế trưởng lập thứ. Ngôi vị thái tử của người con trưởng chưa bị phế truất, người con thứ Gia Luật Đức Quang không thể xưng đế ngay. Rốt cuộc bà chỉ còn biết ngồi chờ thời cơ. Vì vậy đôi bên trong thời gian này chỉ còn biết ngồi đợi thời cơ, xem ra cục diện khá yên ổn. Có điều trong thâm tâm của hoàng hậu đã quyết định phế bỏ ngôi vị thái tử của Gia Luật Bồi.

Những vị đại thần ủng hộ thái tử Bồi biết rằng hiện nay quyền bính trong triều đều nằm cả trong tay hoàng hậu Thuật Luật Bình và binh mã đại nguyên soái Gia Luật Đức Quang, nhất thời họ không có đủ lực lượng để đối kháng. “Núi xanh còn đó, lo gì không có củi đun”. Việc quan trọng trước mắt chính là giữ lấy tính mạng cho thái tử Bồi. Để đề phòng độc thủ của hoàng hậu, không cho bà hãm hại Gia Luật Bồi, bọn họ đã ngấm ngầm cảnh báo thái tử: Chi bằng chủ động bỏ đi quyền xưng đế, xin hoàng hậu lập em trai mình là Gia Luật Đức Quang làm hoàng đế. Đã chịu nằm trong tay kẻ khác, không thể không cúi đầu. Thái tử Gia Luật Bồi tuy không cam tâm nhưng vì nghĩ đến tính mạng của mình nên đành phải nghe theo: Thống lĩnh quần thần xin hoàng hậu lập đại nguyên soái Gia Luật Đức Quang lên tục thừa đại thống. Thật là đang buồn ngủ lại gặp chiếu manh. Bà đang tìm cách phế bỏ thái tử, nay đang buồn rầu vì không có cách gì lập Gia Luật Đức Quang lên làm đế, nay lại thấy thái tử chủ động đến nhường ngôi thật là điều vui ngoài sức tưởng tượng, lập tức nhận lời. Vậy là tháng 11 năm Thiên Hiển thứ nhất, Gia Luật Đức Quang lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu là Tư Thánh hoàng đế. Hoàng hậu Thuật Luật Bình được tôn làm Ứng Thiên hoàng thái hậu. Bởi nguyên thái tử Gia Luật Bồi chủ động nhường ngôi nên trước mắt họ cũng không nỡ hại anh ta, vẫn phong cho Gia Luật Bồi làm Đông Đan Vương, tạm thời giữ lại hoàng cung nhưng không được phép tự do ra vào. Thực quyền của Đông Đan quốc do vây cánh của hoàng thái hậu là Gia Luật Vũ Chi nắm giữ. Gia Luật Vũ Chi làm theo ý của thái hậu, tới xin Gia Luật Đức Quang một đạo thánh chỉ, không sử dụng thành Thiên Phúc của Đông Đan quốc làm quốc đô nữa, di dời một lượng lớn dân chúng ra khỏi thành khiến cho dân số của Đông Đan quốc bị giảm nghiêm trọng, lực lượng càng suy yếu. Lại di dân tới huyện Đông Bình, xây cất vương phủ ở đó, đổi tên quận Đông Bình thành Nam Kinh (nay là thành phố Liêu Dương, Liêu Ninh). Đến khi mọi việc đã chuẩn bị xong xuôi mới cho Đông Đan vương Gia Luật Bồi tới Nam Kinh ở. Trước khi lên đường, tân hoàng đế Gia Luật Đức Quang đã úy lạo anh trai của mình, nói:

– Đông Đan xa xôi hẻo lánh, dân số thưa thớt, tôi mong hoàng huynh tới đó chăn dắt dân chúng, mong hoàng huynh thương xót lấy họ, cố gắng vì triều đình. Nếu không có chiến thì không cần phải trở về thành đô, chớ phụ ân sủng của hoàng đế và mẫu hậu, bộc lộ rõ cốt nhục tình thâm của anh em ta. Lần này hoàng huynh ra đi, chúng ta xa xôi cách trở, không biết ngày nào mới lại gặp mặt. Trước khi chia tay, trẫm chẳng có gì để tặng hoàng huynh. Nhưng vì nghi vệ quân của hoàng huynh thường ngày không nghiêm, quân số không đông, đa số họ lại là những kẻ đã già yếu, thật khó hoàn thành trách nhiệm. Nay trẫm đã đặc biệt chọn ra cho huynh những binh sĩ cường tráng nhất trong đám cận vệ quân, tổ thành đội nghi vệ mới để tặng cho hoàng huynh, để họ hầu hạ hoàng huynh những lúc lên xe xuống ngựa. Như vậy vừa để biểu hiện tình anh em, lại vừa để ta khỏi phải lo lắng cho huynh.

Đông Đan Vương Gia Luật Bồi đang định từ chối, bỗng thấy hoàng thái hậu Thuật Luật Bình đứng bên cạnh nói:

– Hoàng đế đích thân tặng đội nghi vệ cho ngươi, đó chính là niềm vinh hạnh lớn của ngươi, cũng là biểu thị tình nghĩa anh em sâu nặng, ngươi còn không mau tạ ân?

Gia Luật Bồi thấy hoàng đế và mẫu hậu nói vậy nên cũng không dám từ chối, đành phải nhận lấy đội nghi vệ của hoàng đế ban tặng, dẫn theo một đám quan viên tới Nam Kinh nhận chức.

Nam Kinh tuy là một vương phủ, lại có thêm một đám quần thần, ngoài mặt vẫn là một vương gia nhưng thực chất không hề có binh mã lại không cho trở về triều chính, thực tế chỉ là thân cá chậu chim lồng. Từ khi đến đây nhận chức, tính khí của Gia Luật Bồi ngày càng sa đọa, thâm trầm, đêm đêm thường mơ thấy ác mộng. Ban ngày thì săn bắn rượu chè, hỷ nộ vô thường. Bản thân đã rơi vào tình cảnh ấy, thử hỏi tâm tư tốt làm sao được? Chàng nghĩ lại cái chết đột ngột của hai hoàng thúc là Điệp Thích và Tô, nghĩ tới chuyện sau khi Thái tổ băng hà, thái hậu đã tàn sát rất nhiều tôn trưởng, tướng lĩnh. Họ đều là những người ủng hộ chàng? Đặc biệt là Gia Luật Điệp Lý, chính vì dâng sớ xin thái hậu lập con trưởng làm hoàng đế, khiến thái hậu tức giận mà phải chịu cực hình, cả nhà bị diệt vong! Chàng lại nghĩ tới việc Gia Luật Đức Quang lấy danh nghĩa là tặng chàng “đội nghi vệ”, tặng nghi vệ cho chàng khiến nhất cử nhất động, thậm chí cả việc ăn, uổng, ngủ, nghỉ của mình cũng bị Đức Quang giám sát. Làm sao chàng chịu nổi! Lúc đầu, khi chàng thống lĩnh quần thần xin thái hậu lập Gia Luật Đức Quang lên ngôi, còn mình chủ động nhường quyền là vì chàng muốn cảm hóa mẫu hậu, để bà ta đỡ hại người. Sau đó mẫu hậu vẫn cho chàng giữ chức Đông Đan Vương, trong lòng chàng còn thoải mái được đôi chút. Chàng nghĩ rằng chỉ cần thoát khỏi hoàng thành, tránh khỏi sự khống chế của mẫu hậu và tân hoàng đế, mình đi nhận chức là có thể gây dựng lên một cơ đồ khác. Ngờ đâu mẫu hậu và tân hoàng đế chèn ép chàng từng bước một. Tuy mình làm vương ở một vùng nhưng không hề có chút tự do nào, ngày đêm còn bị mẫu hậu và tân hoàng đế giám sát. Chàng nghĩ rằng nếu tình trạng này kéo dài, một ngày nào đó chàng sẽ chết bởi tay Đức Quang mà mình vẫn không biết vì sao mình chết! Chàng càng nghĩ càng buồn bực, càng nghĩ càng lo sợ…

Tháng 11 năm Thiên Hiển thứ 5, Đông Đan tướng Gia Luật Vũ Chi gửi bản tấu cấp báo về thành đô. Gia Luật Đức Quang vừa xem đã nhếch mép cười nhạt. Bản tấu đó nói: Nhân Hoàng Vương và Cao mỹ nhân đã trốn khỏi Nam Kinh, lên thuyền ra biển, chạy theo nhà Đường ở Trung Nguyên (nhà Hậu Đường thời Ngũ Đại). Có dựng một cột gỗ bên bờ biển viết một bài thơ rằng:

Tiểu sơn áp Đại sơn

Đại sơn toàn vô lực

Nữu kiến cố hương nhân

Tùng tử đầu ngoại quốc!

Đại ý là:

Núi bé đè núi lớn

Núi lớn không sức đỡ

Gặp người thân xấu hổ

Từ đây theo nước ngoài.

Gia Luật Bồi bị ép tới mức phải bỏ chạy, hậu họa đã được tiêu trừ, ngôi vị hoàng đế của Đức Quang không còn sự uy hiếp. Hoàng thái hậu Thuật Luật Bình và Gia Luật Đức Quang đều cảm thấy nhẹ nhõm. Vợ của Gia Luật Bồi là Tiêu phi và con trai là Dục vẫn ở lại hoàng thành cửa nhà Liêu. Nhưng bọn họ một người là phận nữ lưu, một người còn trẻ dại, không thể là mối họa cho họ. Hơn nữa, rốt cuộc họ vẫn có mối tình cốt nhục. Vì họ đã giở thủ đoạn lung lạc để hai mẹ con Tiêu phi vào ở trong hoàng thành vừa là để vỗ về, lại tiện giám sát. Sau đó đổi Nam Kinh thành tỉnh Trung Đài. Từ đây, triều đình Đông Đan hữu danh vô thực chính thức kết thúc. Sau này nghe nói Gia Luật Bồi được nhà Đường sử dụng, đổi tên thành Lý Tán Hoa.

Trong trận tranh giành quyền bính trong cung đình mới được dựng lên của đế quốc Đại Liêu này, đôi bên đều dùng kế đối nhau, dốc cạn tâm huyết. Nguyên thái tử Gia Luật Bồi vốn có danh phận kế thừa ngôi vị nhưng lại không được hoàng hậu sủng ái, hơn nữa mình cũng không có thế lực, không có kế sách lâu dài. Nói cách khác là anh ta không biết nghĩ cho mình, chỉ vì muốn bảo toàn tính mạng nên đã dùng kế rút lui, tự động nhường quyền, tiến cử cho em mình ngồi lên long sàng. Làm như vậy anh ta đã cứu vãn được một trận lưu huyết trong cung đình. Tuy anh ta đã trao lại quyên một cách hòa bình nhưng hoàng hậu Thuật Luật Bình vẫn không buông tha cho người con trưởng này, vẫn giở đủ mọi thủ đoạn hãm hại anh ta. Nhổ cỏ phải nhổ tận gốc! Nếu không triệt để diệt trừ thái tử Gia Luật Bồi, tân hoàng đế vẫn còn tiềm ẩn sự uy hiếp. Để diệt trừ tận gốc hậu họa, Thuật Luật Bình và Gia Luật Đức Quang không bộc lộ rõ dã tâm của mình, ngược lại còn tỏ thái độ ôn hòa, khoan dung, thân thiện. Đầu tiên họ phong cho nguyên thái tử vẫn làm Đông Đan Vương như trước, sau đó thay đổi vương đô, di chuyển kinh đô của nước Đông Đan từ thành Thiên Phúc tới Nam Kinh, lại cho xây dựng cung điện, chọn phi tần bá quan, để người đời nhìn thấy rằng Gia Luật Bồi là một vương gia đường đường chính chính, thậm chí còn “ngự tặng” cả “nghi vệ” thật là vô cùng oai phong! Nhưng thực chất là khiến người ta phải kêu khổ không thôi. Chuỗi mắt xích mưu kế của Thuật Luật Bình và Gia Luật Đức Quang hết mắt này tới mắt khác cuối cùng đã ép Gia Luật Bồi đến nước tiến không còn đường, lui không còn chỗ, cuối cùng đành phải tha hương. Từ đây, bao tâm cơ của Thuật Luật Bình và Gia Luật Đức Quang đã được đền bù xứng đáng.

“Hoài Nam Tử. Bản Kinh Huấn” đã có một đoạn khái quát việc này như sau: Khắc chế nguyên nhân sản sinh ra động lực thì cả hai đều mất đi tác dụng của động lực.

Từ xưa tới nay, kế sách “nước sôi rút bớt củi” vẫn được những nhà quyết sách coi là phương châm chỉ đạo. Đối với dôi thủ, họ cố gắng né tránh việc đối đầu trực diện, dùng biện pháp “rút củi dưới đáy nồi” nhằm tiêu hao sinh lực của địch, sau đó chỉ một trận là giành được chiến thắng, thậm chí có thể không đánh mà thắng.

Trong những cuộc cạnh tranh trên thương trường ngày nay, những người giỏi nắm bắt những mâu thuẫn chủ yếu, nắm lấy những nhân tố quan trọng quyết định việc thành, bại, áp dụng các loại thủ đoạn để chặn đường lui của đối phương như tiền bạc, nhân tài, nghiệp vụ, nguồn hàng, nguồn nguyên liệu thì thủ pháp này của họ chính là rút bớt củi dưới đáy nồi hay còn gọi là “qua cầu rút ván” v.v… Đó cũng chính là phiên bản của kế này.

Người đứng đầu nền kinh tế của Mỹ hiện nay là Amathy Giecni cũng đã vận dụng kế này để giành lấy thành công to lớn cho mình.

Ngày 16 tháng 5 năm 1870, Amathy được sinh ra trong gia đình một người di dân gốc Italia tại California. Khi ông lên 7 tuổi, cha mẹ ông đã mua một miếng đất rộng 40 mẫu Anh để chuẩn bị trồng cây hạnh. Nhưng khi mới bắt tay vào xây dựng qui mô rừng hạnh của mình cha ông đã bị chết bởi tay một người Italia khác bởi ông đã vay của hắn một đô la.

Sau khi cha chết, mẹ ông đã tái giá với một người gốc Italia khác. Năm 1822, cả nhà ông chuyển tới San Francisco. Từ đó, chú bé Amathy 12 tuổi cùng ông bố dượng của mình bắt đầu vào nghề môi giới kinh doanh để kiếm kế sinh nhai. Nghề của họ là mua lại sản phẩm nông nghiệp từ các nhà nông, sau đó bán lại cho các hộ bán buôn. Đến tuổi thành niên, Amathy với kinh nghiệm tích lũy được sau nhiều năm bôn ba và sự quan sát tinh tế của mình đã mau chóng nắm bắt được mọi kỹ xảo trong nghề môi giới. Ông đã kiếm được một khoản tiền kha khá chỉ trong thời gian ngắn. Năm 17 tuổi, ông đã được người ta gọi là “kỳ tài trong giới thương nghiệp”.

Sau vài năm trong ngành môi giới, ông đã hiểu rõ như lòng bàn tay mọi tình hình của người nông dân. Đồng bệnh tương lân, suốt ngày ông cưỡi ngựa đi về vùng nông thôn nên ông cảm nhận rất rõ sự nghèo khổ của nhà nông. Để mua được công cụ lao động và hạt giống, nhà nông đã phải đem ruộng đất của mình ra làm vật thế chấp để vay tiền với lãi suất cắt cổ của bọn cho vay nặng lãi. Vì thời ấy, các ngân hàng ở San Francisco đều không muốn cho người nông dân vay tiền nên bà con nông dân đều phải tìm đến những tên cho vay nặng lãi. Vì vậy có không ít người nông dân nghèo đã phải đi cùng đường với cha ông khi xưa.

Hiện tượng này khiến cho Amathy đau lòng, ông cho rằng nếu không chặn đứng được các chủ nợ cho vay nặng lãi, để chúng hoành hành bá đạo ở vùng nông thôn thì người dân mãi mãi không thể giàu lên được. Hơn nữa ông mãi mãi chỉ là một thương nhân giữ vai trò trung gian, mãi mãi không thể trở thành một thương nhân giàu có, không thể cứu vớt cho nông dân thoát khỏi cảnh đói nghèo.

Dần dần, trong tư tưởng của một thanh niên, ông đã nghĩ tới việc cho nông dân vay tiền và họ phải tuân theo điều kiện sau: Nông dân phải bán sản phẩm thu được của vụ sau cho ông. Đó chính là phương thức cấp vốn trước cho dân mà điều khoản cho vay vốn này chỉ là buộc họ phải bán sản phẩm nông nghiệp làm ra được cho mình.

Đây chính là suy nghĩ đầu tiên tạo dựng cho ông tư tưởng thiết lập hệ thống ngân hàng nông nghiệp. Cũng chính bởi tư tưởng này đã khiến ông sau này trở thành người có nguồn kinh tế lớn mạnh hàng đầu thế giới.

Năm 1902 sau 10 năm xây dựng gia đình, bố vợ của ông không may qua đời, đã để lại cho ông một món cổ phiếu bất động sản có giá trị gần 50 vạn đô la. Amathy nhận sự ủy thác của bố vợ đã quản lý món tài sản này gần 10 năm. Trong số di sản để lại của bố vợ, ông đã có quyền làm chủ tịch hội đồng quản trị của ngân hàng Colombo của nhạc phụ. Từ đây ông đã có điều kiện thực hiện lý tưởng của mình.

Ngân hàng Colombo được thành lập năm 1893. Người lập ra ngân hàng là Philip khi xây dựng ngân hàng đã được sự giúp đỡ của bố vợ ông là William hết sức tương trợ, lập nên ngân hàng đầu tiên thuộc quyền kiểm soát của người di cư Italia tại San Francisco. Phương châm làm ăn của họ là dùng bất động sản làm vật thế chấp, cho nông dân trong vùng vay tiền.

Nhưng Philip lại có thành kiến với Amathy vì chuyện ông vào ngân hàng. Ông ta cho rằng Amathy vào được ngân hàng vì nhờ có cha vợ. Chẳng qua ông ta chỉ là một người mới nên không coi ý kiến của ông ra gì. Ông ta tìm đủ mọi cách hạ thấp địa vị và quyền lực của Amathy trong hội đồng quản trị.

Nhân một chuyến đi du lịch Amathy không có ở đó, Philip lập tức triệu tập một cuộc hội nghị cổ đông và ngấm ngầm tích cực vận động để giành được đại đa số sự ủng hộ của các cổ đông. Ông ta đã hạ bệ Amathy, bắt đầu châm lên ngọn lửa chống đối với ông.

Vì quả bất địch chúng, Amathy lặng lẽ chấp nhận sự thất bại tàn khốc của mình mà không nói câu gì. Cũng trong thời gian này, ông phát hiện thấy một số nhân vật quan trọng trong ngân hàng của Philip vì muốn có được hoa hồng của công ty bảo hiểm nên trước khi cho một ai đó thế chấp nhà cửa vay tiền, họ ép người ta phải đóng bảo hiểm hỏa hoạn rồi mới cho vay. Đây có thể trở thành cái cán để lật lại Philip. Trong lúc Amathy đang chuẩn bị tiến hành thanh tra toàn công ty, Philip bỗng triệu tập hội đồng quản trị bất thường, định cùng Amathy quyết một trận tử chiến. Ông ta đã cho người phao tin rằng: Amathy muốn đoạt lấy quyền khống chế ngân hàng. Vì muốn bảo vệ cho quyền lực của hội đồng quản trị, cần phải tống ông ra khỏi hội đồng quản trị. Philip sợ ông phanh phui các hoạt động tham ô của những nhân vật quan trọng dưới quyền nên đã tiên hạ thủ vi cường, ông ta đã bán tất cả cổ phần của mình cho tổng giám đốc ngân hàng Wales là Hecman vì từ lâu ông ta đã thèm muốn ngân hàng này.

Amathy lại thất bại dưới tay của Philip.

Sau khi rời khỏi ngân hàng Colombo, Amathy vẫn không phục. Ông bắt tay ngay vào việc lập một ngân hàng của mình. Hệ thống tiền tệ của San Francisco dày đặc, quần hùng mạnh ai người ấy nổi dậy, cạnh tranh kịch liệt, hình thành cục diện đối đầu giữa ngân hàng của Mỹ và ngân hàng của người nước ngoài. Nhưng Amathy có cái lợi là: Những ngân hàng của người nước ngoài không hứng thú với việc đầu tư vào cho người nông dân vay mà họ luôn chú trọng đầu cơ vào sự nghiệp của mình. Hơn nữa, các ngân hàng của người nước ngoài lại không coi các hộ nông dân, các hộ sản xuất nhỏ là đối tượng kinh doanh chủ yếu của mình. Amathy cho rằng đó chính là cơ hội tối nhất để mình tiến vào lĩnh vực tiền tệ của San Francisco. Ông cho rằng chỉ cần coi các hộ nông dân và các hộ sản xuất nhỏ là đối tượng kinh doanh của mình, chỉ cần một vùng bờ biển Bắc Hải có rất nhiều người dân Italia di cư này cũng đủ điều kiện tạo dựng thành công trong kinh doanh của ngân hàng, khiến ngân hàng đứng ở vị trí bất bại trong những cuộc cạnh tranh kịch liệt, tạo điều kiện tốt để tiến hành phản kích lại ngân hàng Colombo và Philip.

Chủ ý đã quyết, Amathy bắt tay ngay vào việc trù bị tiền vốn, chiêu binh mãi mã, lập ra một ngân hàng riêng để đối chọi với ngân hàng Colombo. Trước khi rời khỏi ngân hàng Colombo. Amathy đã dẫn theo năm nhân viên cao cấp của ngân hàng này có mối quan hệ rất tốt với mình cùng với bốn người bạn làm ăn mà ông quen biết khi còn là một trung gian môi giới ngày xưa. Ông định sẽ cùng 9 người này mở ngân hàng. Ông dự tính chỉ mở ngân hàng với số vốn là 300 ngàn đôla vì khi xưa, ngân hàng Colombo cũng được mở ra với số vốn như vậy. Để nội bộ ngân hàng của mình cùng đồng tâm hiệp lực đấu với ngân hàng Colombo, tiêu trừ những lời đồn đại rằng Amathy muốn cưỡng chiếm cổ phần của những người khác trong ngân hàng do Philip rêu rao, Amathy quyết định chia đều cổ phần, quyết không để mình trở thành cổ đông lớn nhất, nhấn mạnh rằng ngân hàng này là ngân hàng của chung và cũng là ngân hàng vì mọi người.

Những người từ ngân hàng Colombo tới đều trở thành cổ đông và người trong hội đồng quản trị của ngân hàng mới. Để xác lập địa vị của họ trong ngân hàng mới, cũng là tăng cường uy tín của mình trong họ. Một nhân vật lớn tuổi nhất mới từ ngân hàng Colombo tới được bầu là chủ tịch hội đồng quản trị và chàng trai thông minh nhanh nhẹn Amathy đã khôn khéo né tránh cương vị này để trở thành một phó tổng giám đốc đầu tiên. Ông làm như vậy để tránh đi sự nghi ngờ của người khác, từ đó tự mình mặc sức thi thố tài nghệ, thực hiện cuộc báo thù của mình.

Đây chỉ là điểm bắt đầu. Amathy bắt đầu bắt tay vào việc nghĩ cách hủy diệt ngân hàng Colombo, trên cơ sở căn bản làm yếu đi thế lực của họ khiến Colombo phải tự bước tới họa diệt vong, đánh bại Philip một cách triệt để.

Amathy đã vắt kiệt tâm lực, cuối cùng ông đã quyết định dùng kế “rút củi dưới đáy nồi” để đối phó với ngân hàng Colombo.

Ngành ngân hàng là một ngành rất đặc thù, điều mấu chốt trong kinh doanh của ngân hàng là nhân tài. Họ bắt buộc phải là những nhà kinh doanh có kinh nghiệm phong phú trên thị trường và có tầm nhìn xa trông rộng. Có được họ, nguồn tài chính của ngân hàng sẽ cuồn cuộn chảy đến, khiến nguồn tài chính của ngân hàng trở nên hùng hậu là điều không khó.

Hiểu rõ được điểm này, Amathy bắt đầu tìm kế lôi kéo những đồng nghiệp cũ. Ông đã làm việc ở ngân hàng Colombo nhiều năm, ông biết rõ được tài năng của đồng nghiệp mình như thế nào, lại càng hiểu rõ họ cần gì và họ bất mãn điều gì. Vì vậy ông đã mau chóng lôi kéo được một lượng lớn các cán bộ nòng cốt của ngân hàng, tạo điều kiện phản công tốt cho ngân hàng mới của mình.

Mấy chục năm sau, những người này đã giúp đỡ Amathy một cách đắc lực trong công việc kinh doanh ngân hàng. Trong tiến trình vươn lên từ một ngân hàng chuyên phục vụ nông dân nghèo tới một ngân hàng thương nghiệp, họ đã góp phần không nhỏ trong những chiến công hiển hách của Amathy.

Khi Amathy lôi kéo được một số lượng lớn các cán bộ cốt cán của ngân hàng Colombo để lập ra ban bệ trong ngân hàng mới của mình, thế lực cạnh tranh bắt đầu xoay chuyển theo chiều hướng có lợi cho ngân hàng mới của ông. Ngược lại, nó lại bất lợi đối với Colombo. Một doanh nghiệp chuyên kinh doanh bàn ghế saloon nổi tiếng ở Keslie đang muốn rút lui. Amathy hay tin này, ông mừng đến phát cuồng, lập tức tới tìm ông ta để thuê lại cơ sở sản xuất của họ. Amathy suy nghĩ vậy vì ông cho rằng mình lấy đi rất nhiều nhân tài của công ty chính là một đòn trí mạng đầu tiên của ông đối với Philip. Ngân hàng của Philip đã mất đi nguồn động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của ngân hàng. Nếu để ngân hàng của mình

giẫm được một chân vào tòa lâu đài của ngân hàng Colombo và thuê lại toàn bộ tòa lầu này. Điều này sẽ là một đòn trí mạng thứ hai giáng thẳng vào Philip, nó sẽ làm dao động “quân tâm” trong ngân hàng Colombo, đạt tới mục đích “không đánh mà thắng” của mình.

Vậy là Amathy lập tức ký kết hợp đồng thuê lại toàn bộ tòa lầu này với thời hạn lâu dài. Cuối cùng, Amathy đã có được quyền ở đó để mở chiến dịch phản kích ngân hàng Colombo. Giờ đây, Philip trở thành khách thuê phòng của Amathy. ông ta đành phải ngậm đắng nuốt cay dời đi chỗ khác.

Cứ như vậy, Amathy đánh thẳng vào sĩ khí của Colombo. Từ đó ngân hàng Colombo không ngày nào được yên, nguyên khí bị tổn thương nặng. Mấy năm sau, Amathy đã tự mình mua lại toàn bộ cổ phiếu của ngân hàng Colombo.

Từ đó, ngân hàng của người Italia do Amathy Giecni bắt đầu bước lên con đường phát triển ổn định dần dần tích lũy được thực lực hùng mạnh, tiến hành thôn tính các ngân hàng khác và Amathy đã bước lên làm giám đốc của một ngân hàng lớn nhất thế giới.

Trong giai đoạn đầu tạo dựng cơ nghiệp, Amathy đã vận dụng kế “nước sôi rút bớt củi”, cơ bản tiêu trừ sức chiến đấu và sĩ khí của ngân hàng Amathy để chiến thắng đối thủ, bước lên con đường dẫn tới thành công của mình.

II DÒM NGÓ ĐẤT GIÀU, NGỰA XÉO TRUNG NGUYÊN

Trong lúc triều đình Khiết Đan chỉnh đốn triều đình, định lại luật pháp, xây dựng quân đội, sáng tạo vãn tự, xây dựng đô thành khiến cho đất nước phát triển ngày càng thịnh vượng thì triều đình nhà Đường ở Trung Nguyên lại rơi vào thế tiếng còn thực mất, Ngủ Đại phân tranh, các phiên trấn cát cứ thi nhau nổi loạn. Vương quốc Khiết Đan mới trỗi dậy nhân cơ hội tốt này đã đòi hỏi cắt đất của những phía tới xin cứu viện, hoặc uy hiếp bắt họ phải nạp cống, liên tục giành lấy thắng lợi. Họ có ý muốn tiến lên phía nam, nhòm ngó Trung Nguyên. Đầu tiên họ tiến vào Biện Lương của Trung Nguyên xây dựng triều đình nhà Liêu, xưng đế. Mấy năm sau họ không thể ở lại Biện Lương nhưng vì chưa thu phục được hết vùng đất Vân Yên, họ lại liên minh với Thiền Uyên, một lần nữa lập nên cục diện Nam Bắc triều đối lập trong lịch sử Trung Quốc.

10 Nhân cơ hội cứu viện, tiến thẳng vào Trung Nguyên

Sau khi Gia Luật Đức Quang kế vị, đã thi hành kế “nước sôi rút bớt củi dưới đáy nồi” đuổi Gia Luật Bồi đi, diệt trừ mầm họa. Mấy dân tộc thiểu số vùng biên cương phía tây bị A Bảo Cơ khi còn tại thế hàng phục cũng bỏ đi theo Đông Đan Vương Gia Luật Bồi. Nước Đông Đan bị diệt vong, trở thành một châu quận của Khiết Đan. Nói cách khác là Khiết Đan đã cơ bản thống nhất được phía bắc. Nhìn lại khu vực Trung Nguyên lúc bấy giờ, sau khi triều đình nhà Đường suy vong, chư hầu cát cứ, hình thành cục diện hỗn loạn của 10 nước thời ngũ đại. Hôm nay anh tiêu diệt tôi, ngày mai tôi lại diệt anh, hỗn chiến không ngừng. Triều đình nhà Liêu từ lâu đã thèm muốn vùng đất Trung Nguyên. Gia Luật Đức Quang mới đặt chân lên ngôi cao đã ấp ủ ham muốn, nay thấy thời cơ đã tới liền chuẩn bị cất quân Nam tiến.

Mùa thu năm Thiên Hiển thứ 11 (năm 936) Thạch Kinh Đường là quan trấn thủ Thái Nguyên (cách biên giới phía nam của Khiết Đan không xa) của nhà Hậu Đường muốn làm phản lại nhà Đường đã dấy binh tự lập nhưng bị đại quân nhà Đường vây khốn, xem ra thất bại đến nơi liền cho sứ thần sang Khiết Đan xin cứu viện. Gia Luật Đức Quang từ lâu đã có ý đồ dòm ngó Trung Nguyên nhưng vì chưa tìm được cớ, nay lại có Thạch Kính Đường chủ động sai người sang xin chi viện thật là gãi trúng chỗ ngứa. Vì vậy ông ta không chỉ nhận lời đi cứu, còn đích thân thống lĩnh đại quân đi. Tới trung tuần tháng 9 đã vào cửa ải Nhạn Môn, kéo thẳng tới Thái Nguyên giải vây cho Thạch Kính Đường. Binh mã Khiết Đan lâu rồi không được đánh trận, người nào người nấy tay chân ngứa ngáy, vì vậy lâm trận vô cùng hùng dũng. Hơn nữa lại mang tiếng là tới Thái Nguyên đánh giúp người khác, có thế nhân cơ hội này mà chém giết, cướp bóc. Vì vậy sau khi vào Nhạn Môn Quan, bọn họ chẳng khác gì hổ đói, vô cùng hung hãn. Binh mã nhà Đường đâu phải là đối thủ của họ. Kết quả là chưa phải đánh trận lớn nào, binh sĩ nhà Đường đã thua chạy tan tác, cứu được Thạch Kính Đường. Để lung lạc Thạch Kính Đường, Gia Luật Đức Quang đã phong cho ông ta làm Đại Tấn hoàng đế. Để báo đáp ân cứu mạng của người Khiết Đan, Thạch Kính Đường đã cung tay dâng lên 16 châu là U (nay là Bắc Kinh), Kinh (nay là huyện Kinh, Hà Bắc), Doanh (nay là Hà Gian, Hà Bắc), Mạc (nay là Nhiệm Khâu, Hà Bắc), Trừ (huyện Trừ, Hà Bắc), Dàn (Mật Vân, Bắc Kinh), Thuận (Thuận Nghĩa, Bắc Kinh), Ngụy (Hoài Lai, Hà Bắc), Nhu (Đại Đồng, Sơn Tây), Ứng (huyện Ứng, Sơn Tây), Sóc (huyện Sóc, Sơn Tây), Hoàn (Mã Ấp, Sơn Tây), Úy (huyện Úy, Hà Bắc) cho họ và còn tặng cho họ 30 vạn súc lụa. Theo lịch sử chép lại, Hậu Tấn đối với Liêu “ngoài 30 vạn súc lụa và vàng bạc ra, năm năm còn triều cống các đồ châu bảo quý hiếm. Đút lót từ Ứng Thiên thái hậu, nguyên soái, thái tử, Vĩ Vương, Nam Bắc nhị vương, Hàn Diên Huy, Triệu Diên Thọ v.v… Hơn nữa còn gọi hoàng đế Gia Luật Đức Quang kém mình 10 tuổi là “Phụ hoàng đế”, dâng biểu xưng thần… Hoàng đế Khiết Đan lần này coi như chỉ mất công vẫy tay đã dễ dàng có được bao nhiêu đất đai, tiền của và lợi lộc như vậy thật khiến ông ta vui mừng vô hạn. Gia Luật Đức Quang lập tức hạ chiếu: đổi tên đại bản doanh Hoàng Đô của mình thành Thượng Kinh Lâm Hoàng Phủ, Nam Kinh (trước đây là quận Đông Bình) nay là thành phố Liêu Dương) làm Đông Kinh, U Châu (nay là Bắc Kinh) thành Nam Kinh. Từ đó Khiết Đan có ba kinh thành. Thượng Kinh là thủ đô, Đông Kinh, Nam Kinh là kinh đô phụ.

Mấy năm sau, Đại Tân hoàng đế Thạch Kính Đường qua đời, cháu là Thạch Trọng Quý lên nôi ngôi, gọi Khiết Đan vương là ông nội, hàng năm phải nộp cống vô số vàng bạc, lụa là, đồ quý cùng trâu, bò, dê, ngựa, không lúc nào dám lơ là trách nhiệm. Và điều khiến cho một số đại thần của nhà Tấn không thể chịu đựng được là hoàng đế Thạch Trọng Quý gọi Gia Luật Đức Quang là ông nội, còn không bằng cả hoàng đế của ông ta, chỉ là phận cháu chắt. Vì vậy họ đã có tư tưởng và hành động muốn thoát khỏi tầm khống chế của Khiết Đan.

Từ lâu Gia Luật Đức Quang đã có tư tưởng tiếp tục xâm lược xuống phía nam chứ đâu chỉ muốn mấy miếng mồi ngon do nhà Hậu Tấn dâng này. Nay lại thấy nhà Hậu Tấn có thái độ “bất kính”, “bất phục” thật đúng là cớ tốt để tiến binh. Năm 943, Gia Luật Đức Quang đích thân tới Nam Kinh (U Châu) bàn chuyện chinh phạt nhà Tấn. Lập tức lệnh cho Triệu Diên Thọ, Triệu Diên Chiêu, An Đoan, Giải Lý dẫn quân từ Thương châu, Hằng Châu, Dị Châu, Định Châu chia làm bốn đường tiến đánh. Gia Luật Đức Quang thống lĩnh đại quân yểm hộ ở phía sau. Nhưng lần đó họ đã gặp phải sự phản kháng quyết liệt của nhà Hậu Tấn nên chưa đánh đã lui. Năm 944 và 945, Gia Luật Đức Quang lại tiến đánh Hậu Tấn nhưng vẫn không đạt được mục đích, ngược lại còn bị tổn thất không ít binh mã. Nhưng Gia Luật Đức Quang không cam chịu thất bại. Sau khi đã chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt quân sự, chính trị, vào tháng 11 năm 946, lần thứ ba ông ra lệnh tiến đánh nhà Hậu Tấn. Gia Luật Oa, Cao Mạc Hàn chia quân từ Doanh Châu (nay là Hà Gian, Hà Bắc) tiến lên, đánh bại quân phòng thủ của nhà Tấn. Chủ tướng nhà Hậu Tấn là Đỗ Trọng Uy và tướng lĩnh Trương Nhan Trạch kéo quân tới Hằng châu nghênh chiến bị chặn ở phía bờ nam sông Hô Đà. Lúc này Gia Luật Đức Quang lại thay đổi chiến thuật, dùng mồi nhử để dụ dỗ địch. Một mặt ông dùng “đế vị Trung Nguyên” làm mồi, dùng Triệu Diên Thọ bày mưu đặt mẹo, xung phong hãm trận. Mặt khác ông cũng dùng miếng mồi ấy nhử Đỗ Trọng Uy đầu hàng. Đỗ Trọng Uy vốn là đồ tham lam danh lợi, nhìn thấy miếng mồi ngon “đế vị Trung Nguyên” nên không tích cực đánh địch nữa, ngược lại còn nhẫn tâm muốn cho quân mình suy yếu, dùng mưu lừa các vị tướng lĩnh khác ép họ phải ký vào tờ biểu xin hàng. Sau đó dẫn 20 vạn đại quân tới đầu hàng Gia Luật Đức Quang. Hoàng đế nhà Hậu Tấn là Thạch Trọng Quý cũng dâng biểu nhận tội. Vậy là nhà Hậu Tấn tuyên bố diệt vong. Sau khi nhà Hậu Tấn bị tiêu diệt, người giúp Gia Luật Đức Quang bày mưu tính kế là Triệu Diên Thọ cũng không được làm hoàng đế Trung Nguyên bởi Gia Luật Đức Quang đã chán cảnh “Hoàng đế con” mà muốn chính mình làm chủ Trung Nguyên nên chỉ cho Triệu Diên Thọ danh nghĩa Đại Thừa tướng trấn giữ Trung Kinh (thời Gia Luật Đức Quang, các châu, trấn được gọi là Trung Kinh) còn mình tiến thẳng vào Biện Kinh (phủ Khai Phong, Hà Nam). Tháng 2 năm 937, Gia Luật Đức Quang thân mặc long bào, đầu đội vương miện, ngồi kiệu tới Sùng Nguyên điện lên ngôi hoàng đế, hạ chiếu lấy quốc hiệu là Đại Liêu, cải nguyên hiệu thành Đại Đồng. Khiết Đan từ đó tự xưng là Liêu.

Các dân tộc Khiết Đan từ thời Gia Luật A Bảo Cơ đã thống nhất được phương Bắc, lập nên quốc gia, cơ nghiệp của họ đã phát triển tới một quy mô nhất định. Sau khi Gia Luật Đức Quang kế vị, ông ta đã xử lý rất tốt những xung đột bên trong,

củng cố, ổn định lại vương vị. Ông ta không chịu an phận, bằng lòng với những gì đã có nên đã có những thay đổi một cách thức thời, mở rộng biên cương, phát triển xuống phía nam, cuối cùng đã vào tới Trung Nguyên. Đối với những người theo lập trường chủ nghĩa Đại Hán tộc, Gia Luật Đức Quang có những cử chỉ, hành vi không xâm hại tới họ, nhưng đối với những người có lập trường lớn hơn, bao gồm toàn bộ các dân tộc Trung Hoa, hành dộng của ông có thể xem như một cách mở mang, phát triển về phương diện tinh thần cho họ, là một dân tộc lạc hậu, sống bằng nghề du mục, săn bắt mà dám làm dám chịu, có tinh thần không ngừng vươn lên, ngay tác giả của cuốn sách này cũng phải cảm thấy họ là những người hiếm có. Đồng thời hạ cũng chỉ ra cho những người trong giới kinh thương một điều là: cần phải có tầm mắt và kiến thức luôn chuyển biến và phát triển. Tức là sau khi công việc sản xuất kinh doanh của họ đã phát triển tới một quy mô nhất định nào đó, họ phải cải biến một cách thức thời để công việc được phát triển hơn, được thăng hoa. Người ta phải có tư tưởng không ngừng vươn lên mới giữ được động lực thúc đẩy, giành lấy những thành công lớn hơn. Đây chính là điều mà mỗi nhà kinh doanh cần phải ghi nhớ.

Có một doanh nghiệp nông thôn vùng Thành Đô, Tứ Xuyên đã “phát dạt” được chính vì họ có tinh thần này.

Lúc đầu doanh nghiệp này chỉ là một xưởng sửa chữa ôtô nhỏ, sau đó họ phát triển dần thành một nhà máy lắp ráp ôtô. Từ một xưởng sửa chữa với qui mô nhỏ, họ đã phát triển thành một cơ ngơi với 12 điểm bảo dưỡng, duy tu xe hơi, hơn 10 xưởng lắp ráp xe hơi. Từ một xưởng nhỏ với 8 nhân viên đã phát triển thành một nhà máy với hơn 270 công nhân, nguồn vốn cố định lúc đầu là 210.000 đồng giờ đây đã lên tới hơn 5,9 triệu đồng. Lúc này, nếu họ vẫn đi theo phương thức kinh doanh cũ của mình, để bảo đảm được cuộc sống đối với họ không phải là một vấn đề khó, nhưng muốn phát triển hơn nữa đối với họ lại là một điều rất khó.

Các cấp cán bộ lãnh đạo đã nhìn rõ tình hình này, vậy mà họ vẫn bắt tay vào việc cải tạo cho hơn 20 điểm duy tu, mười mấy điểm lắp ráp xe hơi của mình được tốt hơn, hiện đại hơn, trở thành một nhà máy sửa chữa xe hơi tầm trung. Quy mô càng lớn, danh tiếng của họ ngày càng thịnh.

Sau đó, cùng với sự phát triển không ngừng của nghiệp vụ, họ đã phát triển không ngừng, từ một nhà máy chuyên sửa chữa xe hơi trở thành một nhà máy lắp ráp xe hơi, thành một công ty chuyên sản xuất các loại sản phẩm phục vụ lao động, nhà máy sản xuất xe taxi và một loạt hệ thống các nhà máy khác.

Lúc này, thời cơ “không ngừng vươn lên” của họ đã chín muồi. Họ lại tiến hành cải tổ một cách đầy quyết đoán, trở thành một tổng công ty, một tập đoàn doanh nghiệp với qui mô lớn, nắm trong tay mười mấy doanh nghiệp, tích cực sản xuất, kinh doanh, nghiệp vụ sản xuất thứ ba và nhiều ngành khác. Họ có mức vốn cố định là hơn 30 triệu đồng và hơn 2000 nhân viên.

Thiết tưởng, nếu lúc ấy họ không nắm lấy thời cơ, mở rộng quy mô thì làm sao có được cơ nghiệp của ngày hôm nay? Vì vậy, trong các cuộc chiến trên thương trường cũng không khác gì các cuộc cạnh tranh của chính trị, quân sự. Khi cần thay đổi chiến thuật, họ phải thay đổi chiến thuật. Nếu không, vĩnh viễn họ sẽ không phát triển được. Bằng lòng với thực tại, sợ phải cải cách, sợ gặp phải cạnh tranh trong cải cách chính là trở ngại tâm lý cần phải khắc phục đầu tiên của những người muốn có được vị trí bất bại trong những cuộc chiến trên thương trường.

Không chỉ những người đã có sự nghiệp ở một quy mô nhất định, họ còn cần phải có tinh thần cầu tiến. Dù bạn là một người không có một xu dính túi mới bước vào thương trường. Khi mới gây dựng cơ nghiệp, bạn có tầm mắt sâu rộng, mục tiêu to lớn, không ngại gian khổ, giàu tính sáng tạo, đó cũng là những điều kiện quan trọng, then chốt. Ai có thể ngờ được “ông vua khách sạn của Mỹ” là Kalax Smith khi 20 tuổi vẫn chỉ là một nhân vật vô danh sống tại một thị trấn nhỏ xa xôi hẻo lánh với một khách sạn nhỏ có 5 phòng do cha để lại. Dưới sự chỉ dẫn của một người khác, ông đã ra đi, đi nhiều nơi để nhìn nhận thế giới một cách rộng hơn để rồi sau đó ông trở thành một “ông vua khách sạn” của thế giới.

Đại khái mọi chuyện như sau:

Chàng trai Smith năm ấy 20 tuổi chưa một lần suy xét một cách kỹ lưỡng về công việc của mình trong tương lai và làm như thế nào. Nếu có lúc nghĩ về vấn đề này, ông ta luôn cảm thấy đó là một mối tơ vò mà mình chưa tìm ra mối gỡ.

Năm 1907, sau khi nền kinh tế của Mỹ bị suy thoái trầm trọng, cuộc sống của Smith trở nên vô cùng vất vả.

Khi ấy, công việc buôn bán các sản phẩm đồ da của cha ông không thể tiếp tục được nữa. Ông đành phải chuyển cả gia đình tới một thị trấn xa xôi khác để mở một khách sạn nhỏ chỉ có 5 phòng, cố gắng duy trì cuộc sống cho cả nhà.

Smith trở thành trợ thủ của cha trong ngành kinh doanh khách sạn. Trong mấy năm ấy, công việc kinh doanh nhỏ này không mang lại cho ông một chút hứng thú nào. Từ đó, trong ông đã dần hình thành tư tưởng sau này mình sẽ phải trở thành “ông vua khách sạn” nổi tiếng toàn cầu.

Công việc chủ yếu của Smith lúc bấy giờ là ra bến tàu đợi xe, đón khách. Trong cái thị trấn nhỏ bé hiện nay gia đình ông đang sinh sống này, mỗi ngày chỉ có 3 lượt tàu hỏa chạy qua. Vì vậy công việc của Smith xem ra rất nhàn hạ. Nhưng thực tế thì không phải vậy. Khi 3 đoàn tàu này tới thị trấn, điều khiến Smith đau đầu nhất chính là: Một đoàn qua vào buổi trưa, một đoàn vào lúc nửa đêm và đoàn còn lại qua vào lúc ba giờ sáng. Smith thường đau đầu choáng óc vì chuyện của hai chuyến tàu đêm này. Đặc biệt là vào những đêm đông giá rét, bất luận là mưa hay gió, ông đều không thể không rời khỏi tổ ấm của mình ra ga đón khách. Đây chính là ấn tượng khó quên trong tâm khảm của Smith. Ông nói:

– Khi ấy sao tôi ghét việc kinh doanh khách sạn đến thế.

Sau này, mỗi khi nhớ lại quãng thời gian ấy, dù lúc này ông đã trở thành một con người khác hoàn toàn nhưng ký ức ấy vẫn không hề mờ nhạt trong ông.

Nhưng trong một cơ hội ngẫu nhiên, ông đã được một “thương nhân” chỉ điểm. Từ đó, Smith được mở rộng tầm mắt, bắt đầu bước trên con đường thành công trong công cuộc gây dựng sự nghiệp của mình. Trong một đêm khuya giữa trời mùa đông, Smith đành phải rời khỏi chiếc giường ấm áp, ngáp ngắn ngáp dài ra ga đón khách. Bởi còn rất buồn ngủ, ông bước trên đường mà như người mất hồn rồi rơi xuống một rãnh nước, quần và giày, tất đều ướt nhẹp. Gió lạnh thổi qua khiến tất và quần của ông vừa cứng, vừa lạnh. Sau một hồi run lập cập, Smith thầm nguyền rủa; vừa đi tới ga. Cũng trong đêm ấy, ông tìm được một khách trọ đang muốn đi tìm việc ở bang Dekesass. Người ấy tên là William Baker. Khi nền kinh tề chưa tiêu điều như bấy giờ, người ấy vốn là một người giàu có, nổi tiếng ở Mehico. Không chỉ Smith đã nghe qua cái tên này mà ông còn thầm kính phục, ngưỡng mộ nhân vật này. Trên đường về, ông ta vỗ vỗ vào vai Smith, gợi chuyện nói:

– Xem ra anh có vẻ rất lạnh, anh bạn trẻ.

– Đúng vậy.

Smith uể oải trả lời, trong lời nói của ông xem ra có vẻ gượng gạo. Nhưng Paker làm như không mấy hứng thú. Ông ta lấy tay sờ vào quần áo của Smith, sau đó cười, nói:

– Anh mặc cũng khá nhiều quần áo đó chứ, sao lại lạnh đến vậy ? Anh xem, tôi mặc ít hơn anh nhiều nhưng tôi không run, xem ra anh chỉ là đồ bỏ đi.

Chàng trai trẻ Smith nghe thấy những lời này, máu nóng bắt đầu sôi lên, có vẻ như anh đã bị làm nhục một cách quá đáng. Có điều, khi nghĩ rằng ông ta sẽ là khách trọ của nhờ mình nên mới cố gắng nén giận, không phát tác ra. Anh hất tay người nọ ra khỏi vai mình, lạnh nhạt nói:

– Chẳng qua lúc nãy tôi vô ý làm ướt quần và tất nen mới như vậy. Nếu là ông, sợ rằng ông còn không chịu nổi cơ.

– Ồ, hóa ra là vậy. Thảo nào anh lạnh đến vậy. Nhưng vì sao anh lại ra nông nỗi này?

– Tốt nhất là ông đừng quá bận tâm về người khác như vậy. Sau này, khi chưa tìm hiểu rõ nguyên ủy của sự việc, mong ông đừng nói gì là hơn.

Smith vẫn hậm hực. Trông thấy vẻ mặt chất chứa oan khuất của Smith, Paker không nhịn được, cười tướng lên. Smith vô cùng kinh ngạc, hỏi:

– Ông điển rồi à? Đêm hôm khuya khoắt như vậy ông lại cười như một thằng điên?

– Tôi cười anh. Tôi chỉ vui miệng nói mấy câu mà anh đã bực tức đến vậy. Kỳ thực, anh xem xem, lời nói của tôi đâu có sai. Mới ướt một tí quần mà đã không chịu được. Điều này có nghĩa là anh rất ít xa nhà. Người luôn phải đi ra ngoài, có nỗi khổ nào họ chưa trải qua, mệt mỏi bao nhiêu họ không phải chịu. Dù cho bị ướt từ đầu đến chân thì họ vẫn chịu được.

Những câu nói này của Paker xuất phát từ tình cảm chân thật, khiến người ta cảm động. Ác cảm của Smith đối với Paker đã giảm đi quá nửa, im lặng nghe ông ta nói tiếp:

– Nam tử hán đại trượng phu không nên bực tức chỉ vì mấy lời nói, mấy chuyện vặt. Điều quan trọng nhất là phải nhẫn nhục chịu đựng những nỗi thống khổ lớn hơn nữa mà vẫn không lộ vẻ khiếp nhược.

Smith hoàn toàn đồng ý với những lời nói này. Có điều lúc nãy ông bị kích động nên không hiểu rõ thâm ý của Paker.

Paker thấy ông trầm ngâm không nói nên đã thay đổi chủ đề câu chuyện:

– Sau này anh định làm gì? Chàng trai?

– Tôi chưa nghĩ tới. Tóm lại, việc gì nhàn hạ thì làm.

– Anh còn trẻ như vậy mà không hề có dự tính cho tương lai, như vậy sao được? Hơn nữa, trên đời này đâu có việc gì là nhàn nhã, dù anh có là ông chủ anh cũng không thể nhàn nhã.

Paker nói rất nghiêm túc, thành khẩn.

– Lẽ nào ông đã làm một ông chủ lớn, ông là?…

– Đúng vậy, tôi là William Paker. Trước năm 1907, trong tay tôi đã từng có hai ngân hàng, ba khách sạn.

Paker khẽ phẩy tay, làm điệu bộ bất lực.

– Có điều, giờ đây tôi chẳng còn gì cả. Mọi thứ đều phải làm lại từ đầu.

Nghe thấy ông ta xưng tên, Smith lập tức tỏ vẻ cung kính:

– Bây giờ ông định đi đâu?

– Tôi định đến bang Dekesass để tìm vận may. Ở đó có mỏ dầu.

Khoảng cách giữa hai người mau chóng bị thu hẹp. Cũng chính vì từ trước tới giờ, Smith luôn tôn sùng Baker. Vì vậy ông đã hỏi rất nhiều chuyện. Khi họ chuẩn bị về đến khách sạn, Smith hỏi ông ta câu cuối cùng:

– Ngài nói xem, sau này làm gì là tốt nhất?

Baker trầm tư một lát, nói:

– Trong vô số các ngành nghề, ngành nghề xem ra có vẻ nhàn hạ nhất chính là mở ngân hàng và khách sạn. Nhưng hai ngành này bắt buộc phải có địa điểm ở vùng đang phát triển và dân cư đông đức thì mới có tiền đồ. Nếu mở ở một địa phương nhỏ, xem ra không có mấy hy vọng. Muốn làm việc lớn, cần nhất là phải mau chóng rời khỏi đây.

Sau lần cùng Baker nói chuyện này, nó đã để lại ấn tượng rất sâu sắc cho Smith. Trước đây, cả ngày ông bận rộn, không có thời gian để nghĩ tới vấn đề này. Những lời nói của Baker đã mở ra cảnh cửa cho Smith.

Sau này, quả nhiên Smith đã làm theo lời chỉ điểm của Baker, rời khỏi vùng thị trấn xa xôi này để đi ra thế giới rộng lớn. Sau khi cố gắng đầu tư vào ngành ngân hàng nhưng bị thất bại, ông đã chọn cho mình ngành kinh doanh khách sạn mà trước đây mình vô cùng căm ghét, coi đó là sự nghiệp cần phấn đấu của mình và trong lĩnh vực này, ông đã giành được thành công cải thế. Vì vậy, sau 50 năm Smith giờ đây đã công thành danh toại nhưng ông vẫn không quên lời chỉ dạy của “lão tiền bối” Baker. Ông thường nói với người khác rằng:

– Sau khi Paker đi rồi, tôi đã nghĩ rất nhiều. Đó là lần đầu tiên tôi thực sự suy nghĩ về công việc trong tương lai của mình. Có nhiều khi tôi thức suốt đêm để suy nghĩ. Đặc biệt là trước khi đi, Baker đã vỗ vai tôi, nói câu cuối cùng mà câu đó có ảnh hưởng nhất đối với tôi. Ông nói: “Chàng trai trẻ, nhớ kỹ lời nói của tôi, muốn có được thành công, muốn có sự phát triển trong sự nghiệp, điều cần nhất là phải rời xa nơi này, càng sớm càng tốt”. Sau này tôi làm theo lời ông ta và tôi đã giành được thành công.

11 Tạo nên việc rồi mới đàm phán

Lúc đầu khi Gia Luật Đức Quang mới tiến binh xâm chiếm phương Nam, Ứng Thiên hoàng thái hậu Thuật Luật Bình nói với ông rằng:

– Con nhất định đi tiêu diệt nhà Tấn, ta cũng không cản con. Ta chỉ muốn hỏi con một câu, con có muốn người Hán thống trị người Khiết Đan không? Nhất định là con không muốn vậy. Vậy con làm hoàng đế Trung Nguyên, người Hán có chịu không? Lần này con cất quân đi, chiến thắng xong nhất định phải trở về, tuyệt đối không được xưng đế ở Trung Nguyên. Nếu không thời gian xưng đế của con ở đó sẽ không thể kéo dài được.

Quả nhiên Gia Luật Đức Quang xưng đế ở Trung Nguyên chẳng được mấy năm, lời nói của Thuật Luật Bình đã ứng nghiệm. Các chư hầu phiên trấn ở Trung Nguyên đều nghĩ rằng: Đến một Khiết Đan vương ở phương Bắc tới cũng có thể xưng đế ở Trung Nguyên, ta có binh mã trong tay sao không thể tự mình xưng đế, xưng vương. Vậy là họ lần lượt dấy binh phản Liêu. Đầu tiên là Bắc Bình Vương Lưu Chí Viễn ở Thái Nguyên, ngày 15 tháng 2 năm ấy xưng đế tại Thái Nguyên, dựng lên triều đình nhà Hán, hiệu triệu quần hùng Trung Nguyên liên hợp dấy binh kháng Liêu, chư hầu các nơi lũ lượt đến hưởng ứng. Quân sĩ nhà Liêu ở một dải Biện Châu, Hà Nam xa rời cố hương, dân chúng các vùng Trung Nguyên lại không phục. Hoặc là họ nhìn thấy người Liêu lập tức lẩn trốn, hoặc là họ dựng cờ khởi nghĩa khiến cho quân sĩ của Gia Luật Đức Quang không ngày nào được yên, đến lương thảo cũng không đủ mà ăn. Gia Luật Đức Quang đành phải hạ lệnh cho tướng sĩ tự tìm kiếm lương thảo trong dân. Vậy là quân Liêu sách nhiễu dân chúng, dân chúng thi nhau dựng cờ khởi nghĩa, khiến cho quân Liêu ngày càng điên đảo, Gia Luật Đức Quang gặp phải sự phản đối, thở dài nói:

– Không ngờ người Hán lại khó đối phó như vậy.

Ông ta tự nhận thấy, nếu tình trạng này kéo dài, tình hình ngày càng xấu hơn. Bởi vậy, ngày mồng 1 tháng 4 năm 947, từ Khai Phong phủ ông ra lệnh rút về phía bắc và lấy lý do rằng: “Ở đây thời tiết nóng bức, trẫm cần quay về Thượng Kinh” và lệnh di giá về phía bắc. Trước khi rút đi, quân tướng nhà Liêu đã tiến hành cướp bóc với quy mô lớn, lấy đi hết phi tần, thái giám, bảo vật và thợ thuyền trong Biện Cung và các loại sách vở, nhạc khí, khắc lậu (một miếng đồng trên đó có khắc lỗ nhỏ để tính thời gian), nhạc phổ, nghi trượng v.v… chất lên xe đem hết về Thượng Kinh. Ngày 13 tháng 4, trên đường về phía bắc khi ngang qua Cao Ấp, Gia Luật Đức Quang không may lâm bệnh. Hoàng thúc An Đoan là người lớn tuổi nhất trong quân lúc ấy (trước kia ông ta cùng bọn Thích Cát mưu phản, A Bảo Cơ bắt ông ta, sau đó lại tha để ông ta lập công chuộc tội. Sau khi được tha, ông đã nhiều lần xuất chinh, lập nhiều đại công, nay đã được phong vương). Khi xưa ông mong Hoàng Nhân Vương Gia Luật Bồi lên kế thừa ngôi báu nhưng hoàng hậu Thuật Luật Bình đã giết hại rất nhiều cựu thần. Anh thứ hai, em thứ năm của ông ta cũng chết một cách không minh bạch. Vì vậy nhiều năm nay ông không bộc lộ. Nay thấy Gia Luật Đức Quang sau khi tiêu diệt nhà Hậu Tấn, trên đường rút quân về lại mắc bệnh dọc đường, cảm thấy thời cơ đã tới nên ngầm tìm tùy quân Dục - Con trai của Nhân Hoàng Vương Gia Luật Bồi.

An Đoan nói:

– Cháu à, cháu đã quên chuyện của cha cháu rồi sao?

Dục nói:

– Thúc tổ (em của ông nội), việc này sao cháu có thể quên? Cha cháu bị hoàng thúc (chú) và tổ mẫu (bà nội) ép phải chạy vào Trung Nguyên. Khi Thạch Kính Đường diệt nhà Hậu Đường, hoàng đế Hậu Đường vì căm giận hoàng thúc giúp Thạch Kính Đường phản lại nhà Đường nên đã giết phụ vương của cháu.

An Đoan nói:

– Cháu phải biết rằng, đế vị vốn là của cha cháu, nay lại bị thúc phụ (em của cha) cháu chiếm lấy. Nay thúc phụ của cháu đang ốm liệt giường, cháu nên có một số chuẩn bị!

Dục hiểu rõ ý của ông.

Ngày 22 tháng 4, khi quân Liêu lui đến địa phận Loan Thành, Hà Bắc, Gia Luật Đức Quang qua đời, hưởng thọ 46 tuổi. An Đoan thống lĩnh văn thần võ tướng lập Ngột Dục làm hoàng đế trước linh vị của Gia Luật Đức Quang. Ngột Dục thấy giờ đây mình đã chính thức trở thành hoàng đế nhưng trong lòng vẫn thấp thỏm không yên, bèn tìm ông mình, nói:

– Không có lệnh của bà nội Ứng Thiên hoàng thái hậu, cháu tự lập làm đế, liệu bà ta có chịu không?

An Đoan nói:

– Nếu trước đây cháu sớm lập đế lên ngôi, hoàng thái hậu mới có cớ để nói. Bây giờ, ta lấy cớ rằng hoàng đế băng hà trên đường hành quân, quân tướng hốt hoảng không yên, ngôi vị hoàng đế lại không thể một ngày không có. Nếu không lập hoàng đế kịp thời, đại quân mất đi người lãnh đạo cao nhất, lòng quân sẽ dao động, có thể gây thành đại họa. Hơn nữa hoàng thái hậu lại ở mãi tận hoàng cung, vì vậy

không kịp sai sứ giả tới xin chỉ thị, đành phải thuận theo quần thần, lên ngôi hoàng đế để bảo toàn quân đội, an toàn hộ Tống linh cữu của tiên đế về kinh. Hoàng thái hậu thấy tình thế cấp bách, hơn nữa ván đã đóng thuyền, không chấp nhận cũng không được. Nếu bà ta vẫn chấp nê không chịu, nay tinh binh của cả nước đang nằm trong tay hai ông cháu ta, chúng ta sẽ dùng sức mạnh để tranh lấy. Vậy là hoàng thái hậu sẽ không dám khinh suất. Nếu cháu không mau chóng lên ngôi, một khi về đến kinh thành, xin thái hậu lập đế, nhất định bà ta sẽ chọn Lý Hồ (con trai thứ ba của hoàng thái hậu). Tới lúc ấy có hối cũng đã muộn rồi!

Ngột Dục thấy ông nói rất có lý, liền để quần thần tôn mình làm vua, lên ngôi hoàng đế. Để đề phòng bất trắc, ông lệnh đưa linh cữu của tiên hoàng Gia Luật Đức Quang về trước, còn mình cùng chư tướng, đại quân chầm chậm về sau.

Tin Gia Luật Đức Quang băng hà tại thành, Ngột Dục kế vị tự lập làm đế mau chóng bay về Thượng Kinh, Ứng Thiên hoàng thái hậu vừa buồn vừa giận. Con trai thứ ba của bà, hoàng đệ Lý Hồ vào cung, vừa gặp bà đã nói:

– Ngột Dục tự mình xưng đế, mẫu hậu, phát binh nhé!

Ứng Thiên thái hậu đưa mắt nhìn đứa con có tính khí bộp chộp, trầm giọng nói:

– Con hãy phái người đi nghe ngóng trước xem binh mã của Ngột Dục cách kinh thành còn bao xa, hàng ngày báo tin về cho ta.

Lúc này nội thị vào tâu:

– Bẩm thái hậu: linh cữu của Đại Hành hoàng đế đã về đến Thượng Kinh. Linh cữu về rồi, sai ai ra làm Sơn Lăng sứ?

Ứng Thiên thái hậu mím môi suy tính hồi lâu, nói:

– Nó không nghe lời của ta, mang hết tinh binh toàn quốc tiến vào Trung Nguyên để rồi phải khiêng quan tài của nó trở về quê hương, khiến cho đại quân rơi cả vào tay Ngột Dục, mầm loạn trong nước đã thành hình, ta nào còn thời gian mà khóc nó, sửa lại lăng mộ cho nó? Đợi ta bình định xong xuôi hẵng hay.

Gia Luật Bồi không được làm hoàng đế, nhưng con trai của ông ta là Gia Luật Ngột Dục không đợi sự cho phép, tự mình xưng đế khiến cho thái hậu không thể nuốt nổi cục tức này. Lúc bà hay tin Ngột Dục đã tới Nam Kinh (Ư châu), chọn An Đoan làm tiên phong đánh lên phía bắc, hoàng thái hậu Thuật Luật Bình vội sai Lý Hồ dẫn quân đi chặn lại. Lý Hồ chọn lấy 1 vạn binh mã gặp An Đoan tại Thái Đức Tuyền. Quân sĩ của Lý Hồ chỉ là một bọn loạn xạ bát nháo, làm sao địch được với tinh binh của An Đoan. Chỉ một trận đánh đã tan tác. An Đoan đại thắng khiến cho Ngột Dục càng vững tin, chỉ huy binh sĩ hỏa tốc tiến lên phía bắc.

Tháng 7 năm đó, bên đôi bờ sông Hoàng Hà, gió thu hiu hắt khiến cờ xí của đôi bên tung bay lật phật, Ứng Thiên thái hậu Thuật Luật Bình nay đã gần 70 vẫn mặc áo giáp cưỡi ngựa, dưới sự tháp tùng của Lý Hồ trèo lên gò cao ở bờ Bắc, nheo mắt nhìn sang binh mã của Ngột Dục đóng ở bờ bên kia. Bà thở dài, trong lòng vô cùng u uất! Binh lính của Ngột Dục là tinh binh, tướng là cường tướng, còn bà cố lắm mới nhặt nhạnh được số quân sĩ này, bọn chúng già, yếu trông thật đáng thương, một viên hổ tướng cũng chẳng có. Ôi, đâu ngờ rằng đến tuổi cổ lai hi rồi mà bà vẫn phải ra trận! Bà chọn đi chọn lại trong đám binh lính của mình mới được một viên tướng đi cùng Thạch Trọng Quý từ phía bắc lên tên là Lý Nhan Đảo. Thạch Trọng Quý đã bị đưa đi Hoàng Long Phủ từ lâu. Lý Nhan Đảo đi ngang qua Thượng Kinh bị thái hậu giữ lại. Hôm nay bà lệnh cho Lý Nhan Đạo làm quan sắp trận cùng với Lý Hồ dẫn quân vượt sông tác chiến. Lý Nhan Đạo nhận lệnh, cùng Lý Hồ vượt sông cùng đối trận với Dục. Nhưng ông ta lại chỉ huy binh sĩ, vứt bỏ đao thương, chạy theo quân địch. Lý Hồ tức giận chửi bới ầm ĩ, khổ chiến suốt nửa ngày trời, đại bại quay về. Vậy là binh sĩ trong doanh trại của thái hậu lại mất đi một nửa! Lý Hồ cuống lên, sai người bắt hết gia quyến của các tướng lĩnh trong quân Ngột Dục giải tới trước trận rồi đồn rằng: Nếu Ngột Dục còn đánh nữa thì sẽ giết hết những người này!

Các tướng lĩnh trong quân Ngột Dục nghe nói Lý Hồ đã bắt hết gia quyến của mình ở Thượng Kinh, ai nấy đều hoảng hốt. An Đoan cũng vô cùng lo lắng, ông sợ rằng sẽ làm thương tổn đến sĩ khí. Ông bàn với Ngột Dục, quyết định sai người qua sông nghị hòa với Ứng Thiên thái hậu. Ứng Thiên thái hậu vốn không cam tâm nhưng hiện nay binh quyền đã ở cả trong tay Ngột Dục, tinh binh cường tướng đều ở cả bên ấy, nếu cứ đánh, không những mình không thể thắng, ngược lại các bộ lạc khác sẽ thừa cơ nổi lên, tạo ra sự chia rẽ trong nội bộ Khiết Đan. Chỉ cần vương quyền còn nằm trong tay người họ Gia Luật tức là mình vẫn chưa thất bại. Vì vậy bà đồng ý nghị hòa. Tuy trong lòng muốn hòa nhưng còn làm bộ làm tịch, bèn cùng bàn kế với Tích Ổn (một chức quan) Gia Luật Thất Chất. Gia Luật Thất Chất nói:

– Lý Hồ, Vĩnh Khang Vương Ngột Dục đều là con cháu của thái tổ, sao lại không được? Thái hậu cần phải nghĩ kế lâu dài, nên nghị hòa với Vĩnh Khang Vương.

Hoàng thái hậu thấy ông ta nói cũng có lý, liền để Thất Chất tới gặp Ngột Dục. Thất Chất vừa sang bờ Nam, Ngột Dục đã hỏi ngay:

– Vĩnh Khang Vương (tước hiệu của Ngột Dục) chưa có chỉ của thái hậu đã tự lập làm đế, lại dẫn quân xâm phạm Thượng Kinh. Phải biết rằng quốc gia này do thái tổ và thái hậu cùng lập nên. Hành động này của ngài có khiến các bộ lạc vừa lòng hay không?

Ông ta dùng lối tiên phát chế nhân. Ngột Dục vốn đang lo lắng trong lòng, vội nói:

– Ta được các tướng lập nên, cũng chỉ là việc bất đắc dĩ. Khi xưa thái hậu phế trưởng lập thứ, lẽ nào cũng hợp với lòng người?

Thất Chất nói:

– Tuy rằng thái hậu có làm việc ấy thật. Nhưng đó cũng vì để tránh cảnh cốt nhục tương tàn, các bộ lạc trong nước tan vỡ. Thần nghĩ, khi ngài cùng thái hậu gặp mặt, nên nói rõ sự tình, lấy hòa khí làm đầu”.

Dục nói:

– Còn đế vị?

Thất Chất nói:

– Thái hậu rất yêu quý Lý Hồ, nhưng Lý Hồ thô bạo, vô tài, tất nhiên đế vị vẫn thuộc về đại vương.

Ngột Dục nghe những lời này, trong lòng cảm thấy thoải mái, nói năng cũng vui vẻ hẳn.

– Được, khi bọn ta gặp mặt, sẽ theo sự sắp xếp của khanh.

Cuối cùng, Gia Luật Ngột Dục với thân phận là tân vương đi gặp bà nội - Ứng Thiên thái hậu Thuật Luật Bình tiến hành đàm phán. Kết quả đàm phán là Thuật Luật Bình không thể không chấp nhận Ngột Dục lên kế vị, lập Gia Luật Ngột Dục làm Thế Tông.

Hoàng đế Đại Liêu Gia Luật Đức Quang đột ngột qua đời trên đường hành quân. Con trai của Đông Đan Vương Gia Luật Bồi là Gia Luật Ngột Dục muốn nhòm ngó ngôi vị hoàng đế nhưng trước mắt, ông ta chỉ có mấy con đường để lựa chọn. Một là tạm thời không xưng đế, đợi đến khi về triều, sau đó sẽ tự tạo lập ảnh hưởng cho mình, tiến công một cách uyển chuyển để thái hậu phải lập mình làm hoàng đế. Hai là đợi sau khi trở về triều, nghe theo mọi sự sắp đặt của hoàng thái hậu, đợi hoàng thái hậu sắc, phong. Ba là chính mình tiên hạ thủ vi cường, không đợi có chỉ thị, tự mình lên ngôi hoàng đế, xung đột trực diện với hoàng thái hậu, tự tìm sự thực và thực lực địa vị để đối chọi lại hoàng thái hậu. Căn cứ vào tình hình hiện tại mà nói, Gia Luật Ngột Dục chọn phương pháp thứ ba là hoàn toàn sáng suốt. Hơn nữa, quả thực ông ta đã thu hoạch thành công.

Trong đấu tranh quân sự, có một sách lược công kích trực diện, dựa vào thực lực hùng hậu của mình triển khai đâu tranh trực diện với địch, hoặc mau chóng đánh vào đầu não của địch, dùng biện pháp trực tiếp nhất để đánh địch. Điều này không chỉ có lợi cho việc mau chóng phá vỡ thế cân bằng, chuyển từ thế bị động sang chủ động, hơn nữa thường thu được hiệu quả khống chế địch giành chiến thắng Gia Luật Ngột Dục nhân cơ hội hoàng thượng qua đời, tự mình lên ngôi hoàng đế chính là ông đã áp dụng sách lược “tấn công chính diện”. Tiên hoàng qua đời, cần phải lập hoàng đế mới. Đây chính là vấn đề rất rõ ràng. Lập ai làm hoàng đế mới nhất định phải do hoàng thái hậu Thuật Luật Bình đứng ra chọn lựa vì bà là người nắm quyền chủ động trong tay. Để thực hiện mục tiêu của mình, Gia Luật Ngột Dục không tiến hành bất kỳ một hoạt động thăm dò nào, cũng không cần vận động mà đánh thẳng vào mục tiêu - tự mình bước lên ngai vàng, ép thái hậu phải thừa nhận. Điều này không chỉ làm sáng tỏ mọi vấn đề trong chốc lát mà còn khiến mình từ thế bị động chuyển sang thế chủ động. Ngược lại, hoàng hậu thái Thuật Luật Bình từ thế chủ động bị dồn vào thế bị động.

Sách lược tiến công trực diện được áp dụng trên thương trường cũng không phải là hiếm gặp. Hơn nữa, kết quả do nó mang lại cũng không kém tốt đẹp như khi nó được áp dụng trong chính trị.

Công ty cơ khí thương dụng quốc tế của Mỹ có tên là công ty IBM là một công ty sản xuất máy vi tính nổi tiếng thế giới, ở thập kỷ 80 của thế kỷ XX, tổng công ty IBM đã ý thức được rằng: máy vi tính cá nhân sẽ mau chóng chiếm lĩnh thị trường máy vi tính. Việc xử lý thư tín sẽ được tiến hành trên bàn làm việc của văn phòng. Vì vậy họ đã quyết định dốc toàn lực vào việc công kích sản phẩm máy vi tính của công ty sản xuất máy vi tính hiệu Apple, quyết tâm đoạt lấy ngôi vị minh chủ sản phẩm máy vi tính xách tay của công ty máy vi tính Apple. Và chiến dịch công kích trực diện này được tiến hành trên ba phương diện.

Đầu tiên, họ dốc sức cải tiến mọi tính năng của máy vi tính xách tay, nâng cao chất lượng. Tổng công ty IBM lập tức triệu tập toàn bộ lực lượng kỹ thuật của công ty, lập ra phòng kỹ thuật, cuối cùng đã tạo ra sạn phẩm máy vi tính cá nhân với 16 Megabit, có công dụng mạnh hơn nhiều so với máy tính 8 Megabit trước đây. Chính nhân tố này đã giúp cho IBM chiếm được ưu thế trên thị trường máy vi tính.

Thứ hai, công ty IBM đã tuyên truyền, quảng cáo rầm rộ về quy cách máy vi tính của mình khiến các công ty thiết kế phần mềm máy vi tính có thể chế tạo ra các thiết bị lập trình phù hợp với loại máy mới này, cho phép công ty chế tạo phần mềm vi xử lý (cửa hàng cung ứng thuộc hệ thống cơ bản của công ty IBM) mang bản quyền lập trình phần mềm này chuyển cho các công ty khác sử dụng. Thế là các công ty sản xuất phần mềm vi xử lý này thi nhau chế tạo các sản phẩm phần mềm vi xử lý phù hợp với sản phẩm của IBM. Kết quả là chính điều này đã khiến thị trường tiêu thụ sản phẩm máy tính cá nhân của công ty IBM trở nên sôi đông, hơn nữa nó cũng làm cho phần mềm máy vi tính của IBM trở thành tiêu chuẩn cho ngành máy vi tính. Các doanh nghiệp sản xuất phần cứng cũng cảm thấy IBM là một thị trường có tiềm lực nên họ cũng mau chóng dừng bước, không sản xuất đại trà các sản phẩm thông thường để nghiên cứu, sản xuất các thiết bị có dung lượng tương ứng với sản phẩm mới của IBM. Điều này thực sự khiến IBM trở thành “tiêu chuẩn” của ngành máy vi tính. IBM cũng hiểu rõ rằng việc bán và phân phối máy vi tính của mình trên thị trường quan trọng hơn khâu kỹ thuật nhiều lần. Bởi thị trường máy vi tính gia dụng của IBM cao gấp 150 lần thị trường khác. Hơn nữa những công ty khác rất thích việc giữ chữ tín, thích được cung cấp đầy đủ những hoạt động phục vụ sau khi bán hàng cho sản phẩm của mình.

Thứ ba, họ tiến hành quảng cáo rầm rộ. IBM đưa ra dự toán chi ra 40 triệu đô la trong việc quảng cáo để công kích thẳng vào thị trường máy vi tính gia dụng để thu hút sự chú ý của những khách hàng chưa nghe qua hoặc chưa dùng qua các sản phẩm của Công ty IBM. IBM dùng mọi trung tâm bán lẻ và 800 cửa hàng bán lẻ khác đã qua kiểm tra tuyển chọn làm nơi tiêu thụ sản phẩm máy vi tính cá nhân, lại dốc sức thúc đẩy danh tiếng của mình trong giới máy vi tính vào tận phòng làm việc của từng công ty. Đến cuối năm 1982, với mức doanh thu là 2,4 tỉ đôla trên thị trường máy vi tính, họ đã chiếm 17% thị trường máy vi tính, chỉ đứng sau sản phẩm của hãng Apple.

Sau khi bước đầu của cuộc chiến đã thành công, IBM đã có nguồn cung ứng nguyên liệu từ rất nhiều nhà máy chế tạo linh kiện, họ lại nâng cấp thiết bị của mình lên mức độ tự động hóa cao để giảm thấp giá thành phẩm. IBM với ưu thế giá thành phẩm, vào tháng 4 năm 1984 đã phát động bước tiến công thứ hai và vũ khí của họ là “giảm giá 20%”. Đòn công kích trực diện này đã ép cho các công ty sản xuất máy vi tính khác không thể không hạ giá thành xuống mức thấp nhất. Chỉ có như vậy họ mới gây được hứng thú cho khách hàng, lôi kéo được người mua. Dưới áp lực của lợi nhuận, rất nhiều công ty sản xuất máy vi tính qui mô nhỏ đi tới họa diệt vong, không thể không rút chân ra khỏi thị trường máy vi tính. Đồng thời, họ lại đưa ra những điều kiện phục vụ sau bán hàng ưu đãi nhất. Công ty IBM luôn giữ vững đường lối kinh doanh của mình: “Công ty IBM có hệ thống phục vụ sau bán hàng tốt nhất”. Chính phương châm này của công ty được tổng giám đốc, ngài Watter cho rằng đó là cách quảng cáo hay nhất của công ty IBM.

Phương diện phục vụ sau bán hàng của công ty IBM đột nhiên nổi bật. Họ qui định rõ, sau khi sản phẩm của công ty IBM xảy ra sự cố, họ chỉ việc báo cho công ty và trong vòng 24 tiếng sau sẽ có chuyên gia của công ty tới ngay hiện trường. Có một lần, Công ty Nyo của Atlanta sử dụng sản phẩm máy vi tính của công ty IBM xảy ra sự cố: Chỉ 8 giờ sau nhận được tin báo, công ty đã sai tám chuyên gia từ Mỹ, châu Âu và Canada tới ngay công ty Nyo tiến hành nghiên cứu sự cố hỏng hóc của máy vi tính. Hành động này của họ đã giành được sự tín nhiệm của công ty Nyo. Do “điều kiện phục vụ của Công ty IBM là tốt nhất” nên mặc dù sản phẩm của công ty này có đắt hơn sản phẩm của một số công ty khác một chút nhưng người ta vẫn muốn mua sản phẩm máy vi tính của công ty IBM. Bởi họ tiến hành tiến công trên hai phương diện là phục vụ tốt và giảm giá thành sản phẩm nên trong năm 1983, IBM đã thay thế được công ty Apple, trở thành thủ lĩnh trong giới máy vi tính cá nhân, chiếm 26% doanh thu thị trường máy vi tính cá nhân của Mỹ bằng 4,2 tỉ đô la.

12 Ra tay sau khắc chế đối thủ, dẹp loạn Tiêu Tường

Sau khi Gia Luật Ngột Dục xưng đế, lấy hiệu là Thiên Viện hoàng đế, truy phong cha mình là Gia Luật Bồi làm Nhượng Quốc hoàng đế, lại phong An Đoan làm Minh Vương, phong cho con trai của An Đoan là Xát Hại làm Phụng Ninh Vương.

Phụng Ninh Vương Xát Hại là người vô cùng giảo hoạt, âm hiểm. Để được tiếp cận với Thiên Viện hoàng đế, lấy được lòng ông ta, hắn luôn tỏ ra sùng kính Thiên Viện hoàng đế. Để biểu lộ “lòng trung”, hắn còn thường tố cáo cả cha mình là An Đoan với Ngột Dục. Ngột Dục hoàng đế thấy hắn dám vì nghĩa diệt thân, một lòng trung thành nên rất yêu quý. Bất luận là yến ẩm hay săn bắn đều gọi Xát Hại đi cùng.

Năm ấy, vùng Trung Nguyên hỗn chiến tơi bời, Hậu Hán hoàng đế Lưu Chí Viễn qua đời, Quách Uy cướp ngôi, lập nên nhà Hậu Chu. Em trai của Lưu Chí Viễn là Lưu Tùng lại xưng đế ở Thái Nguyên, vẫn đặt tên nước là Hán (lịch sử Trung Quốc gọi là Bắc Hán). Bắc Hán của Lưu Tùng bị nhà Hậu Chu tiến công, liền sai sứ giả tới Liêu xin cứu viện. Cũng trong lúc đó, nhà Nam Đường đóng đô ở Kim Lăng (nay là Nam Kinh) cũng bị nhà Hậu Chu tiến đánh nên họ cũng sai sứ thần sang Ngô xin cứu viện. Ngột Dục đang muốn tiến binh lên phía nam, khôi phục lại sự thống trị của người Khiết Đan ở Trung Nguyên, nối chí tiên hoàng Gia Luật Đức Quang nên nhận lời

ngay, lại tự mình thống lĩnh đại quân, lệnh cho Xát Hại làm tùy tướng, rầm rầm rộ rộ tiến thẳng vào Trung Nguyên.

Lần này Xát Hại tùy giá xuất chinh, cho rằng thời gian và thời cơ sát quân soái vị đã tới. Một hôm, đại quân đi tới chân Quy Hóa (nay là Tuyên Hóa, Hà Bắc) lập doanh trại dưới chân núi Tường Cổ. Đây chính là nơi cha của Ngột Dục, Nhượng Quốc hoàng đế Gia Luật Bồi chào đời. Hoàng thái hậu Thuật Luật Bình lần này cũng theo quân đội xuất chinh, sau khi dựng doanh trại xong xuôi, liền cho lập đàn cúng tế Nhượng Quốc hoàng đế Gia Luật Bồi. Ngột Dục và hai ban văn võ đại thần cũng tham gia tế lễ. Tế lễ hoàn tất, trên có thái hậu, hoàng đế, dưới có bá quan văn võ cùng nhau bày tiệc yến ẩm. Hôm ấy Ngột Dục uống rượu say mèm, ngã lăn ra trướng ngáy như sấm. Quần thần người nào người nấy say ngả say nghiêng. Xát Hại thấy thời cơ đã đến liền trở về trướng của mình. Sau khi tính toán xong xuôi liền đến tìm con trai của Dần Để Thạch là Gia Luật Bàn Đô. Năm đầu tiên khi Ngột Dục lên ngôi, Bàn Đô đã từng mưu phản nhưng không thành, bị Ngột Dục sai đi sứ sang nước Hại Hạ Tư, tới năm ấy mới trở về triều. Tính cách của hắn cũng giống như cha hắn vậy, ngu xuẩn, tàn bạo, thô lỗ. Vốn trong lòng hắn đã oán giận Ngột Dục, nay Xát Hại lại tìm đến, nói muốn thừa cơ giết Ngột Dục, đoạt lấy ngôi vị thật là điều hắn có mơ cũng không thấy nên nhận lời ngay.

– Tốt quá, nhân lúc bọn chúng say rượu, tôi sẽ giúp anh thành công!

Hoàng hôn hôm ấy hai anh em con chú con bác này dẫn theo binh sĩ của mình xông thẳng vào hành cung, giết chết hoàng thái hậu và Thiên Viện hoàng đế Ngột Dục, bạt cả hoàng hậu Chân Thị rồi lập tức triệu tập tất cả các quan cùng đi chuyến này lại, tuyên bố: Thiên Viện hoàng đế đột nhiên băng hà, ngôi vị hoàng đế do Xát Hại kế thừa. Mới ngày hôm qua hoàng đế vẫn bình yên, còn bày đại yến thết đãi quần thần, hôm nay đột nhiên băng hà, chết một cách không minh bạch, quần thần đều cảm thấy nghi ngờ. Hơn nữa thường ngày họ cũng không có cảm tình với Xát Hại, có không ít đại thần không chịu xưng thần với Xát Hại. Xát Hại thấy các đại thần không phục nên vô cùng tức giận, liền lệnh cho người bắt hết những người nhà của họ đi theo.

May có Gia Luật Thất Chất là người có nhiều tâm cơ lại ở doanh trại bên ngoài, hôm trước uống rượu không nhiều nên vẫn còn tỉnh táo. Hơn nữa ông ta vốn đã nhìn ra dã tâm của Xát Hại, nhiều lần nhắc nhở Ngột Dục, chỉ có điều Ngột Dục không chịu nghe theo lời khuyến cáo của ông. Biến loạn hôm nay không nằm ngoài sự suy đoán của ông. Nhưng vì nó phát sinh quả đột ngột nên ông không thể hành động một cách lỗ mãng, chỉ có thể dùng mưu mới mong dẹp yên được. Vì vậy ông vội cho triệu tập chư tướng bộ hạ, sau khi bảo họ điểm binh chuẩn bị xong xuôi, một mặt ông sai người tới gặp Xát Hại, nói đôi rằng ông không được khỏe, ngày hôm nay tạm thời không thể đến bái kiến tân vương, sáng sớm ngày mai sẽ đến triều kiến, bày tỏ tấm lòng thần phục, để kéo dài thời gian, tìm cách chế ngự Xát Hại. Một mặt cho mời Thọ An Vương Gia Luật Cảnh là con trai trưởng của Thái Tông tới. Năm ấy Gia Luật Cảnh mới 20 tuổi, lần này cũng theo quân đội xuất chinh. Khi Gia Luật Cảnh tới dinh của Thất Chất, Thất Chất thuật lại một lượt chuyện Xát Hại giết vua cướp ngôi, sau đó nói:

– Nay ở trong quân, duy chỉ có điện hạ là con của Thế Tông, ngoài điện hạ ra không còn ai khác có thể hiệu triệu chúng thần, xin điện hạ ra lệnh thảo trừ nghịch tặc.

Thọ An Vương Gia Luật Cảnh thấy sự tình khẩn cấp, nhất thời không biết phải làm gì hơn, đành nói:

– Tất cả đều nghe theo sự sắp đặt của Tích ôn (quan chức của Thất Chất).

Thất Chất bèn lấy danh nghĩa của Thọ An Vương lệnh cho chư tướng cùng nhau diệt trừ phản nghịch. Ngay đêm ấy chuẩn bị quân đội. Còn Xát Hại thì sao? Suốt đêm ây hắn ở trong hành cung kiểm điểm các bảo vật. Hắn cầm một chiếc vòng đeo tay bằng mã não được chạm trổ rất tinh vi lên, nói với vợ rằng:

– Chà chà! Thật là một bảo bối tốt. Nay đã thuộc về ta rồi!

Vợ hắn nói:

– Chớ quên Thọ An Vương và Thất Chất!

Xát Hại nói:

– Thọ An Vương chẳng qua chỉ là một tên nhãi ranh, Thất Chất sáng sớm mai sẽ lên triều, nàng yên tâm.

Khi trời sắp sáng, có người cuông cuồng chạy vào báo: Thọ An Vương và Thất Chất dẫn quân bao vây hành cung! Xát Hại vô cùng tức giận:

– Bọn chúng dám chống lại ta? Truyền lệnh xuống: Mau bắt hết gia quyến của các quan đóng gần bên trái của hành cung lại!

Rồi ngay lập tức sai người giết chết hoàng hậu đang canh giữ quan tài cho Ngột Dục. Sau đó mặc áo giáp lên ngựa, dẫn quân ra đánh.

Tới khi trời sáng, đôi bên trận thế sẵn sàng. Thọ An Vương ở trong trận, Thất Chất giục ngựa tiến lên trước trận, hướng về phía trận của Xát Hại hét lớn:

– Xát Hại nghịch tặc, các ngươi dám theo giúp nghịch tặc giết vua sao?

Lúc ấy trong trận của Xát Hại có một viên đại tướng phải theo Xát Hại làm phản, nay thấy Thọ An Vương là con trai của Thái Tông và lão thần Thất Chất dẫn quân đánh tới, chi bằng nhân cơ hội này bỏ chỗ tối theo chỗ sáng, dẫn quân bản bộ bỏ sang bên trận của Thọ An Vương. Hành động này của ông ta đã thức tỉnh mọi người. Vậy là tả quân có một số nhân mã bỏ chạy, hữu quân có hai tốp nhân mã bỏ chạy… Xát Hại trong trận thấy quân mình đua nhau theo đối phương thì cuống lên, thấy rằng nếu cứ dằng dai như vậy, hậu quả thật khó lường nên vội thu quân, cố thủ trong doanh trại. Lúc này Thất Chất vẫy mạnh lệnh kỳ, đại quân của ông ta vây kín doanh trại của Xát Hại. Xát Hại chỉ có hai cánh quân, một là của mình, một của Bàn Đô, trước trận đã bỏ chạy rất nhiều, về đến doanh trại, hắn hoảng lên, không biết phải làm sao, liền lệnh bắt hết các dại thần văn võ giải tới trước đại trướng, nói:

– Các ngươi ai có cách gì đẩy lui binh mã của Thất Chất và Thọ An Vương mau nói ra, ta sẽ phong thưởng, ban tước.

Lúc ấy có một viên quan Lâm Nha (quan hàn lâm, là một chức quan văn quản lý văn thư sổ sách trong quân) tên là Gia Luật Địch Liệp từ trong đám người bị bắt tới bước ra nói:

– Tôi có một kế có thể nới lỏng vòng vây.

Xát Hại vội triệu hắn vào trong trướng, hỏi:

– Có kế gì? Mau nói ra!

Địch Liệt nói:

– Thọ An Vương là con trưởng của Thái Tông, vốn đủ tư cách kế thừa ngôi báu. Nay chúng ta lấy cớ rằng vì giúp cho Thọ An Vương nên mới trừ bỏ Ngột Dục, đi khuyên Thọ An Vương ngưng chiến. Chỉ cần bọn chúng nới lỏng vòng vây, chúng ta sẽ từ từ nghĩ cách.

Xát Hại nghe xong gật đầu nói:

– Có lý, chỉ cần bọn chúng nới lỏng vòng vây là điều quan trọng nhất. Bây giờ giao việc này cho ông lo liệu, thế nào?

Địch Liệt nói:

– Thần quan nhỏ chức thấp, nay Thái Bình Vương Yểm Tán Cát cũng có mặt trong đám người kia, ông ta là em của An Thọ Vương. Nếu để ông ta đi cùng thần, An Thọ Vương sẽ tin lời nói của thần là thật.

Xát Hại vỗ mạnh vào đùi, nói:

– Sự việc đã gấp, cứ vậy mà làm.

Lập tức lệnh cho Gia Luật Địch Liệp và Yểm Tán Cát tới chỗ của Thọ An Vương và Thất Chất làm thuyết khách. Nhưng sau khi họ đi rồi, Xát Hại lại không yên. Hắn sợ rằng đối phương không chịu giải vây, lại e rằng Địch Liệp mượn cớ đi điều đình để thoát thân. Đợi đến chiều tới, Địch Liệp và Yểm Tán Cát trở về. Xát Hại vô cùng vui mừng, vội hỏi:

– Thọ An Vương đã trúng kế, lui binh rồi phải không?

Địch Liệp đáp:

– Thọ An Vương nghe thần nói hoàng thượng vì ông ta mà soái vị thì vui mừng vỗ tay giậm chân, còn nói là cảm ơn Thái Ninh Vương, đồng ý đêm nay sẽ lui binh.

Vừa nói đến đây, từ bên ngoài có người vào báo:

Binh mã của Thọ An Vương đã giải vây, rút lui ngoài 20 dặm hạ trại.

Từ đó Xát Hại hoàn toàn tin tưởng Địch Liệp, nói:

– Trẫm phong khanh làm…

Địch Liệp vẫy tay, nói:

– Thần xin bệ hạ chớ thụ phong ngay. Đại địch tuy đã lui nhưng vẫn chưa bị tiêu diệt. Đợi sau khi diệt xong Thọ An Vương hãy phong chức cho thần cũng chưa muộn.

Xát Hại nói:

– Diệt hắn như thế nào?

Địch Liệp nói:

– Sao không vờ đón hắn vào kế vị rồi bắt lấy hắn.

Xát Hại cười nhạt, nói:

– Một ý hay. Ngày mai ông lại đi một chuyến, nói rằng trưa mai ta đợi hắn.

Ngày hôm sau, Xát Hại dẫn theo Bàn Đô và một đám tinh binh kéo tới doanh trại của Thọ An Vương. Nửa đường, Địch Liệp cưỡi ngựa tiến lên phía trước nói:

– Thọ An Vương đã ra ngoài trại nghênh đón.

Xát Hại dẫn bộ hạ đi thêm một đoạn nữa, quả nhiên thấy một dám người ngựa cầm cờ của Thọ An Vương tới. Địch Liệp nói với Xát Hại:

– Muốn hốt gọn một mẻ lưới cần phải xuất kỳ bất ý. Xin bệ hạ tạm thời khuất phục hắn, xuống ngựa bước tới bên đường đợi hắn.

Xát Hại liền xuống ngựa, cùng Địch Liệp đi bộ lên phía trước. Khi quân đội của Thọ An Vương đã tiến tới trước rất gần, Thọ An Vương cũng xuống ngựa. Xát Hại liền hành lễ bước tới trước mặt Thọ An Vương, cười nói:

– Hiền đệ, mời qua đây.

Phía sau Thọ An Vương có Thất Chất dẫn theo mấy viên tướng đi bộ theo hầu. Đôi bên chỉ cách nhau mấy bước. Địch Liệp đứng sau Xát Hại bỗng rút dao ra, chém mạnh một nhát vào Xát Hại. Xát Hại hét lớn một tiếng, ngã nhào ra. Thất Chất khẽ vung roi ngựa, quân đội của ông ta liền xông vào chém giết quân đội của Bàn Đô. Bàn Đô thấy tình thế bất lợi vội dẫn quân định chạy. Phục binh của Thất Chất từ phía sau xông tới.

Kỳ thực, sau khi Địch Liệp nhận lời làm sứ giả cho Xát Hại tới doanh trại của Thất Chất và Thọ An Vương làm thuyết khách, họ đã tương kế tựu kế, cùng nhau bàn mưu giăng bẫy khiến cho Xát Hại tưởng là thật rồi tự đâm đầu vào bẫy. Gia Luật Thất Chất không hổ là một lão thần nhiều mưu mẹo. Khi ông ta hay tin Xát Hại giết vua mưu phản, tuy ở trong tình thế biến động nhưng ông vẫn không kinh hoảng, đầu tiên bày tỏ thái độ thuần phục để đối phương cảm thấy yên tâm, lơi là phòng bị. Sau đó lại cùng Địch Liệp giăng bẫy, nhử Xát Hại vào bẫy, thúc thủ chịu trói, tương kế tựu kế, dùng sách lược “hậu phát chế nhân” (ra tay sau khống chế địch thủ) dẹp yên loạn Xát Hại. Sau khi Gia Luật Cảnh được lập làm hoàng đế, Gia Luật Ngột Dục được phong làm Hiếu Hòa hoàng đế, hiệu là Thế Tông. Chính quyền của triều đình nhà Liêu lại từ tay chi cánh Nhân Hoàng Vương Gia Luật Bồi chuyển về tay chi cánh Thái Tông Gia Luật Đức Quang. Gia Luật Cảnh lên ngôi, lấy hiệu là Thiên Thuận hoàng đế đổi niên hiệu thành Ứng Lịch, hạ chiếu lệnh dùng lại quy chế cũ của Thái Tông, thiết triều theo nghi thức của người Hán.

Người ta thường nói: “Ra tay trước chế ngự được người, ra tay sau bị người chế ngự” tức là ai ra tay trước người ấy sẽ giành được thế chủ động, có thể chế phục đối phương. Ra tay sau tất rơi vào thế bị động, bị đối phương chế phục. Thế nhưng trên thực tế, “ra tay trước” chưa chắc đã “khống chế người”, “ra tay sau” cũng chưa chắc “bị người khống chế”. Chủ tịch Mao Trạch Đông đã có buổi nói chuyện về tầm quan trọng của “hậu phát chế nhân” trong “vấn đề chiến lược của cuộc chiến tranh cách mạng Trung Quốc”. Ông đã lấy ví dụ bằng một trận chiến lớn của lịch sử Trung Quốc là trận chiến ở Quan Độ của Viên Thiệu và Tào Tháo, trận Xích Bích của nước Ngô và nước Ngụy. Những trận chiến này “đều là đối phương kẻ mạnh người yếu không đều, kẻ yếu nhượng bước đầu, ra tay sau để khống chế đối phương, từ đó giành lấy chiến thắng.” Từ đó có thể thấy “tiên phát chê nhân, hậu phát chế vu nhân” không phải là điều tuyệt đối. vấn đề mấu chốt ở đây là quyết sách cụ thể trong tình hình lúc bấy giờ. Chỉ cần khiến cho tư tưởng của mình phù hợp với quy luật mang tính thế giới khách quan, “ra tay sau” không những không bị người chế phục mà còn có thể chế phục người. Có thể thấy rằng “hậu phát chế nhân” cũng là một sách lược quan trọng. Sách lược này cũng liên tục được áp dụng trên thương trường thời hiện dại.

Chúng ta nhắc đến sách lược “hậu phát chế nhân” áp dụng trên thị trường có nghĩa là: Nếu bạn bước chân vào giới kinh doanh hơi muộn, người khác bước sớm. hơn bạn một bước, bạn là người đi sau, nhận được sự chỉ dạy của người đi trước, vẫn có thể vận dụng sách lược để giành lấy thắng lợi; Hoặc là nếu bạn tuy kinh doanh muộn hơn so với người khác nhưng vì kinh doanh không được như ý, bị thua lỗ nhưng chỉ cần bạn thức thời thế, xử lý mọi việc một cách thích đáng cũng có thể biến bạn thành người đến sau mà đứng phía trước, giành lấy thắng lợi. Nhưng những điều kể trên đều phải có những điều kiện nhất định, vấn đề quan trọng ở đây là tổng kết, kinh nghiệm, chịu học hỏi - mày mò tìm kiếm, nguyên nhân bằng kinh nghiệm của mình hoặc kinh nghiệm học được của người khác, không ngừng cải tiến. Vậy là bạn có thể biến thất bại thành thành công hay nói cách khác là: “Thất bại là mẹ của thành công”, “đi một ngày đàng học một sàng khôn”. Đó chính là đạo lý của sách lược này.

Tháng 12 năm 1984, cuốn sách có nhan đề “Lakec” ra đời ở Mỹ. Sau khi cuốn sách này được ra đời, đạt con số tiêu thụ 2,6 triệu bản, trở thành cuốn sách tiêu thụ mạnh nhất trong lịch sử nước Mỹ. Tác giả của cuốn sách này là Clark Lakec đã trở thành anh hùng dân tộc trong con mắt dân chúng Mỹ; Thậm chí còn có người khuyên ông ta ra tranh cử tổng thống. Ông ta có được thành công to lớn này chính vì ông đã vận dụng sách lược “hậu phát chế nhân”.

Clark Lakec trước đây vốn là giám đốc của nhà máy sản xuất xe hơi Ford. Trong thời gian tám năm trên ghế giám đốc của mình, ông đã giúp công ty kiếm được 3,5 tỉ đô la lợi nhuận. Người của công ty Ford sợ rằng cái ghế chủ tịch hội đồng quản trị sẽ rơi vào tay Lakec là người ngoài nên năm 1987, ông chủ đời thứ ba của công ty là Henry Ford đã đuổi ông đi. Sau đó, Lakec nhận lời mời của công ty xe hơi Claire giữ chức vụ chủ tịch hội đồng quản trị. Lakec là một con người luôn dành hết tâm huyết vào ngành xe hơi từ đó bước vào một cuộc chiến mới, một thách thức mới.

Công ty Claire là tập đoàn xe hơi lớn thứ ba của Mỹ. Họ chỉ đứng sau hai hãng “General” và “Ford”. Nhưng do công việc kinh doanh của họ không được tốt lắm, trong vòng một năm đã lỗ vốn tới mấy trăm triệu đô la, 20.000 công nhân phải tạm thời nghỉ việc. Khi Lakec nhận chức cũng chính là lúc công ty này gặp phải khó khăn nhiều nhất. Sau khi Lakec bắt tay vào công việc, ông quyết tâm chỉnh đốn lại toàn bộ công ty. Vừa vào công ty, ông đã phát hiện thấy bộ máy quản lý của công ty này vô cùng rối ren, tất cả các bộ phận của công ty đều vô kỷ luật, không đáng tin, trong giờ làm việc thường gọi điện thoại bàn toàn việc tư hay gọi điện thoại nói chuyện phiếm với người khác. Với cơ cấu như vậy, họ làm sao đáng tin cậy và làm việc một cách có hiệu quả được? Không lâu sau, ông lại phát hiện thấy, trong công ty có quá nhiều bộ phận, công việc bị chia nhỏ mà họ lại không quan tâm lẫn nhau. Có 35 vị phó giám đốc mà mỗi người lại một phe, họ không lo đến đại cuộc mà chỉ nghĩ tới lợi ích của một số người trong bộ phận của mình.

Sau khi đã tìm ra nguyên nhân sự việc, Lakec đã tiến hành đại cải cách, ông đã mạnh dạn cách chức 33 trong số 35 phó giám đốc. Ông lại động viên công nhân trong nhà máy, nói rằng hiện nay nhà máy không được thịnh, nếu họ muốn được ở lại làm việc thì phải giảm bớt lương, nếu không công ty đành phải cắt giảm biên chế. Vậy là ông đã giảm bớt tiền lương của nhân viên trong công ty tổng cộng được 1,2 tỉ đô la, các cấp lãnh đạo cao nhất của công ty cũng bị cắt giảm 10% tiền lương. Đương nhiên trong số đó có cả ông và ông chỉ nhận một năm 1 đô la gọi là tiền lương mang tính tượng trưng.

Sau khi Lakec nhận chức, một hành động khác của ông khiến người ta phải kinh ngạc là chiêu mộ người của công ty Ford.

Đầu tiên ông chiêu mộ 3 vị giám đốc đã nghỉ hưu của công ty Ford. Đó là hai giám đốc tiêu thụ sản phẩm của Ford tên là Jackni và Claos đã có thâm niên lâu năm ở bộ phận thu mua của công ty Ford. Ngoài ra còn có một vị phó tổng giám đốc phụ trách sản xuất của công ty Ford.

Khi còn làm việc trong một công ty Ford, 3 nhân vật này đã lập nên công lao hiển hách trong việc phát triển công ty Ford, được người ta gọi là kỳ tài. Họ vốn có mối giao tình thân mật với Lakec. Sau đó Lakec đã cùng họ kết thành một cơ cấu chỉnh thể, vững chắc, bắt đầu tiến hành cải tổ, chỉnh đốn một cách toàn diện trong công ty. Lakec lại thông qua mối quan hệ cá nhân của mình để nắm lấy hồ sơ của một lượng lớn cán bộ cao cấp của Ford, thuyết phục họ rời khỏi công ty Ford, đồng thời ông cũng lôi kéo một lượng lớn công nhân có tay nghề, kỹ thuật cao về với công ty Claire. Những người này làm việc trong công ty Ford cũng có, ở trong các công ty sản xuất ôtô khác trong nước Mỹ cũng có. Bởi ông đã lấy đi một lượng lớn nhân tài nên công ty Ford bị tổn thương nguyên khí trầm trọng. Người ta tình nguyện vứt bỏ nguồn thu nhập dồi dào vốn có của mình tới cùng mạo hiểm một phen với Lakec. Họ coi như đây là một chuyến thám hiểm viễn dương.

Kết quả cho cuộc “thay máu” của doanh nghiệp này là các giám đốc cao cấp của công ty này được thay đổi hết, trong số 35 vị giám đốc cũ giờ đây chỉ còn lại hai người vẫn giữ cương vị cũ, người phụ trách các bộ môn cơ bản cũng có sự biến động lớn.

Sau khi đã hoàn thành việc điều chỉnh tổ chức nhân viên, Lakec bắt đầu dốc toàn lực diệt trừ di chứng của công ty. Đó là áp lực do sản phẩm tồn kho gây ra. Tài năng thiên bẩm trong ngành tiếp thị của Lakec lại một lần nữa được bộc lộ.

Lakeczz điều động toàn bộ lực lượng nhân viên tiếp thị của công ty vào trận đại chiến này, áp dụng nhiều phương pháp khích lệ nhân viên tiếp thị phát huy toàn bộ khả năng để hoàn thành công việc một cách có hiệu quả nhất.

Từ xưa tới nay, công ty Claire luôn nằm trong tình trạng bế tắc bởi họ không chịu chú ý vào đơn đặt hàng, cắm đầu sản xuất một cách mù quáng, các sản phẩm xe hơi mẫu mã mới do được sản xuất hàng loạt nên bị rơi vào hiểm cảnh, tình trạng sản phẩm tồn kho ngày càng trầm trọng. Lakec đã hiểu rõ điều này, ông đi khắp nơi, tiến hành đàm phán với các chủ đại lý tiêu thụ, bảo với họ rằng công ty vui lòng chịu toàn bộ rủi ro. Nhưng nếu không giải quyết được áp lực này, công ty sẽ phải đối diện với sự phá sản. Lakec biến công ty và lợi nhuận của các cửa hàng bán sản phẩm thành một chỉnh thể. Nếu công ty bị phá sản, các cửa hàng bán sản phẩm cũng chẳng có lợi lộc gì. Với thái độ thẳng thắn của ông, các cửa hàng tiêu thụ sản phẩm cũng đồng ý hợp tác, cuối cùng họ đã giải quyết được áp lực của công ty do sản phẩm tồn kho tạo ra.

Đồng thời Lakec cũng định ra một bộ luật riêng cho công ty là chỉ sản xuất xe hơi theo đơn đặt hàng, kết thúc sự tự hủy diệt mình của phương thức sản xuất theo kiểu “ngân hàng tiêu thụ”.

Sau khi kết thúc tính bế tắc của lưu thông sản xuất và tiêu thụ của công ty, Lakec lại trọng dụng nhân tài, nỗ lực bắt tay vào công việc thiết kế sản phẩm mới.

Peter là người của công ty Ford từ khi bước vào công ty Claire đã nhận được chỉ thị của Lakec là bằng mọi giá dốc toàn lực vào việc thiết kế mô hình xe hơi của công ty trong tương lai.

Peter không có chức vụ cụ thể nhưng ông ta có quyền hạn cực lớn, có thể tùy ý chi phối, điều động nhân sự, có thể đi sâu vào các khâu sản xuất. Ông ta chỉ chịu sự chỉ dạo trực tiếp của Lakec.

Năm 1980, đúng lúc công ty Claire bước vào thời điểm chuyển động quan trọng, mô hình xe ôtô đời mới của Peter ra đời. Sau nhiều loại thực nghiêm, có hai loại xe hơi chất lượng cao nhất, giá thành phẩm và mức độ, tiêu hao nhiên liệu thấp hơn sản phẩm của công ty Ford ra đời. Hai loại xe hơi mô hình mới ra đời được khách hàng nhiệt liệt hoan nghênh thật chẳng khác gì song hỷ lâm môn đối với công ty Claire.

Sau vài năm dốc sức cải cách của Lakec, công ty này không chỉ được cải tử hoàn sinh mà tiền đồ của nó ngày càng sáng láng. Chỉ riêng năm 1983, họ đã kiếm được hơn 900 triệu đô la, năm 1984 kiếm được 2,4 tỉ đô la, đầu quý một năm 1985 đã thu được 500.000 đôla tiền lãi. Đồng thời các công ty khác ở Mỹ luôn trong tình trạng tiền lãi bị giảm mạnh, tạo ra sự tương phản rõ ràng đối với công ty của Lakec. Lakec không hề là một nhân vật tuyệt đỉnh của doanh nghiệp hiện đại hóa của Mỹ. Dân chúng Mỹ xem ông như một người hùng dân tộc mới của Mỹ.

13 Người đẹp bày trò phá liên minh

Vào tháng 4 năm Ứng Lịch thứ 9 của nhà Liêu (năm 959), hoàng đế nhà Hậu Chu là Sài Vinh dẫn quân đi đánh Liêu. Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, 6 châu của nhà Liêu là Doanh, Mạc, Dịch, Trừ, Hùng, Bá đều bị nhà Chu chiếm cứ. Binh mã nhà Chu còn thẳng tiến tới Nam Kinh nhà Liêu là U Châu. Thiên Thuận hoàng đế Gia Luật Cảnh hay tin vội ngự giá thân chinh, vào khoảng giữa tháng 5 tới Nam Kinh. Binh mã của Gia Luật Cảnh vừa tới, quân đội nhà Chu liền lui ngay vì Sài Vinh bị bệnh. Sài Vinh về đến Khai Phong thì bị bệnh nằm liệt giường, không lâu sau qua đời. Gia Luật Cảnh thấy đây chính là thời cơ tốt để tiêu diệt nhà Hậu Chu bèn lập tức sai người đi sứ sang Nam Đường bàn việc liên hợp xuất binh.

Kinh đô của Nam Đường ở Kim Lăng, biên giới phía bắc tiếp giáp với Hậu Chu. Khi hoàng đế nhà Hậu Chu là Sài Vinh còn tại thế, ông ta đã nhiều lần xuất quân đi chinh phạt Nam Đường, chiếm được khá nhiều đất đai của Nam Đường ở vùng bờ bắc sông Trường Giang, ép cho hoàng đế Nam Đường là Lý Cảnh phải cầu hòa với nhà Chu. Tuy nói là nghị hòa nhưng sau đó Nam Đường vẫn phải bỏ đi đế hiệu, chỉ dám xưng là quốc chủ mà trong lòng vẫn lo bị nhà Hậu Chu tiêu diệt. Để kiềm chế thế lực của nhà Hậu Chu, họ đã giao hảo với Liêu. Nay hoàng đế nhà Chu là Sài Vinh băng hà, sứ thần nhà Liêu tới Kim Lăng bàn việc hai nhà Liêu - Đường liên thủ với nhau cùng phá nhà Hậu Chu. Nam Đường quốc chủ Lý Cảnh vô cùng vui mừng, tiếp đãi sứ giả rất hậu. Việc này bị Đoàn Luyện Sứ Thái Châu của Hậu Chu là Kinh Hãn Nho biết được. Ông ta vội dâng bản tấu lên triều đình. Tân hoàng đế của Hậu Chu nghe tin sứ giả của nhà Liêu tới Nam Đường, lại đúng vào lúc tiên hoàng mới băng hà, thiếu chủ mới lên ngôi kế vị, hai nước Liêu, Đường lại liên minh tiến đánh, hình thành thế Nam, Bắc hiệp công, tình hình vô cùng nghiêm trọng. Vì vậy phải tìm mọi cách ngăn trở, không để mối liên minh này được hình thành. Vì vậy triều đình Hậu Chu lệnh cho Kinh Hãn Nho phải nghĩ kế phá hoại mối liên minh này.

Làm thế nào để phá được mối giao hảo giữa hai nhà Liêu, Đường? Sau khi tìm đủ trăm phương ngàn kế, cuối cùng Kinh Hãn Nho đã nghĩ ra một cách. Ông gọi một xử nữ tên là Phượng Tiên vào phòng, nói:

– Ta sai ngươi đi Kim Lăng một chuyến, ngươi phải tìm cách…

Phượng Tiên nhận lệnh, vượt sông tới Kim Lăng. Cô nàng Phượng Tiên này tuổi mới đôi mươi nhưng võ công hơn người, lại rất xinh đẹp. Cô ta vốn là một ca kỹ ở Thái Châu, được Kinh Hãn Nho mua về phủ. Một đêm nọ, Kinh Hãn Nho bỗng phát hiện thấy cô ta đang luyện võ ở hậu viên thì biết rằng cô ta không phải là bậc nhi nữ thường tình nên đối đãi với cô rất đặc biệt, Phượng Tiên cũng trở thành thị tỳ thân tín của Kinh Hãn Nho. Thái Châu cách Kim Lăng không xa, trước đây Thái Châu vốn là lãnh thổ của Nam Đường, hơn nữa Phượng Tiên đã từng đi qua Kim Lăng, trong các kỹ viện ở đất Kim Lăng, cô ta có quen biết không ít kỹ nữ. Vì vậy, lần này vừa tới Kim Lăng, cô đã biết được tin Thừa tướng Nam Đường là Phùng Diên đang mở tiệc tại lầu Thanh Phượng để tiếp đãi sứ giả nhà Liêu. Cô ngầm giấu trủy thủ trong mình tới Thanh Phượng lâu trà trộn vào với đám ca kỹ ở đó. Khi Phùng Diên và sứ giả của nhà Liêu tới, có rất nhiều quan lại của Nam Đường cũng tới. Trong lầu bày đại tiệc, người ra người vào tấp nập. Tiếng đàn sáo vang lừng. Trong tiệc, Phùng Diên và sứ giả nước Liêu liên tục cạn cốc, các kỹ nữ đứng trước bàn tiệc biểu diễn kỹ nghệ, tiếng hát du dương, điệu múa uyển chuyển vô cùng náo nhiệt. Phượng Tiên nhân lúc huyên náo đi khắp nơi trong lầu và đã thuộc hết đường lối đi lại. Cô trở lại phòng tiệc, đứng lẫn trong đám kẻ hầu người hạ ngó sứ giả nước Liêu, tìm cách động thủ. Cô tính rằng tối nay nhất định sứ giả nước Liêu sẽ nghỉ lại đây để mai lên đường sớm, nhân lúc đêm tôi có thể hành thích sứ giả nước Liêu. Nghĩ tới đây, cô bỗng thấy sứ giả nước Liêu say túy lúy, nghiêng ngả đứng lên, vịn vào vai một đứa thị tỳ lui ra phía sau. Phượng Tiên thoáng động tâm cơ, lập tức theo sau.

Sứ giả nước Liêu say bí tỉ, hơn nữa tháng 9 ở Giang Nam thời tiết vẫn rất nóng, ông ta đang chuẩn bị thay quần áo. Sứ giả nước Liêu cởi bỏ áo dài, mặc độc một chiếc áo chẽn rồi lại vào uống rượu tiếp. Phòng thay quần áo liền với đại sảnh, phía sau là phòng ngủ, lại có cửa đi thông xuống nhà bếp. Sau khi Phượng Tiên cùng theo sứ giả nước Liêu vào tới cửa phòng ngủ, đứa thị nữ dìu sứ giả nhà Liêu buông tay ra, sứ giả loạng choạng suýt ngã, Phượng Tiên vội tiến lên phía trước đỡ lấy ông ta dìu vào trong phòng. Đứa thị nữ ngồi ở bên ngoài đợi. Đợi rất lâu vẫn chưa thấy sứ giả đi ra, ả ta cười thầm một mình. Phùng Diên ngồi bên bàn tiệc thấy sứ giả Liêu bỏ đi mãi vẫn chưa trở lại liền lệnh cho thị nữ rót rượu đi tìm. Đứa thị nữ này ra nhà sau, thấy đứa thị nữ dìu sứ giả Liêu lúc trước khẽ giọng nói:

– Sứ Liêu đang ở trong phòng thay quần áo.

Thị nữ rót rượu hỏi:

– Thay quần áo sao lâu vậy?

Đứa này cười, nói:

– Có một cô gái đang hầu, có thể nhanh được sao?

Thị nữ rót rượu quay lại bẩm với Phùng Diên Kỷ, Phùng Diên Kỷ cũng cười.

Lại qua một lúc lâu, quan viên dự tiệc ai nấy đều say ngả say nghiêng mà vẫn chưa thấy sứ Liêu ra. Phùng Diên Kỷ xem ra đã sốt ruột, lệnh cho thị nữ vào mời ông ta ra.

Thị nữ đứng trước cửa phòng gọi liền mấy câu mà bên trong vẫn im phăng phắc. Nó ghé tai nghe, bên trong im lặng - lẽ nào cả hai đã ngủ say? Không thể được. Sứ Liêu say thật nhưng cô gái kia đâu có say, tại sao lại không trả lời? Thị nữ cảm thấy có chút lo lắng, liền mạnh dạn đẩy mạnh cửa. Vừa nhìn vào trong hồn phách đã lên mây, vội vàng chạy bổ ra ngoài. Phùng Diên Kỷ nghe tin báo vội tới phòng thay quần áo. Trời ơi! Đầu của sứ giả nước Liêu đã không cánh mà bay. Trên cổ ông ta, máu tươi vẫn chảy ròng ròng! Phượng Tiên là người đã dìu sứ giả nước Liêu vào phòng giờ chẳng thấy tăm tích ở đâu.

Tùy tùng của sứ giả nước Liêu về đến Thượng Kinh, báo tin sứ thần đã bị hành thích. Gia Luật Cảnh vô cùng tức giận, lớn tiếng chửi mắng Nam Đường vô lễ. Từ đó, Liêu và Nam Đường đoạn tuyệt quan hệ.

Trung Quốc từ thời Đông Chu Liệt Quốc cho tới lúc bấy giờ đã có ghi chép về “mỹ nhân kế” Chu Du dùng em gái của Tôn Quyền làm mồi nhử, lừa Lưu Bị tới Đông Ngô làm con tin để dùng ông ta đổi lấy Kinh Châu. Đó chính là “mỹ nhân kế”, định dùng mỹ sắc làm mồi nhử để đạt được mục tiêu mà nếu dùng chiến tranh sẽ không thể đạt được. Nước Hậu Chu cũng dũng kế mỹ nhân để phá hoại liên minh giữa hai nước Liêu, Đường. Ta có thể thấy dùng kế mỹ nhân để chiến thắng kẻ địch, nếu vận dụng tốt, kế này sẽ có hiệu quả thần kỳ.

Trong những cuộc chiến trên thương trường đời nay, trong những cuộc cạnh tranh kịch liệt trên phương diện mậu dịch quốc tế, đặc biệt là ở phương Tây, mỹ nhân kế đã được giới thương nhân sử dụng phổ biến và đã trở thành một loại thủ đoạn của họ, trở thành mưu kế để họ mưu đồ lợi nhuận. Chủ của tờ báo “Drifter” của Mỹ là Cuziani nhờ vào việc lợi dụng tình nhân của mình để thành công trong việc có được hợp đồng với công ty quảng cáo.

Bởi nguồn vốn hạn hẹp, Cuziani là chủ của tờ tạp chí “Drifter” lần đầu tiên chọn mặt đàm phán với Laizus là giám đốc của công ty quảng cáo Lamo đã rơi vào thế bí. Kassi Justin ngồi bên cạnh ông đã cảm thấy lo lắng, cô ta rót đầy một cốc rượu mùi của Pháp, nói: .

– Ngài Laizus, tuy rằng chúng ta có một số trở ngại trong vấn đề chiến lược, vậy chúng ta nên bàn trước về vấn đề chiến thuật, vận dụng cụ thể ra sao đã. Tôi xin có ý kiến, chúng ta hãy cạn cốc vì lần gặp mặt đầu tiên của chúng ta.

Ba người cùng nâng cốc. Qua chất rượu màu hổ phách trong chiếc ly pha lê, Laizus thấy Justin quả là một phụ nữ với gương mặt đẹp điển hình của nước Anh. Sau khi cốc rượu đã được uống cạn, Laizus cảm thấy vô cùng thoải mái, không biết là do hơi rượu hay vẻ đẹp của mỹ nhân đã hút hồn ông ta.

Justin có một thân hình tuyệt vời, cô vừa cao, vừa đầy đặn, có bộ ngực cao, vẻ đẹp của cô đã đến độ chín muồi. Cô có làn da hồng nhuận, cô lại không mặc áo dạ hội trang nhã mà trên mình mặc bộ bikini ngắn, ngực thật trễ để lộ ra cái khe sâu hút giữa hai bên ngực. Cô mặc một chiếc bikini bằng da, đôi giày cao cổ bằng da mềm lên tới gần đầu gối. Với kiểu cách trang điểm như vậy, người ta khó có thể tin rằng cô là chủ nhiệm bộ phận quảng cáo của tờ tạp chí “Drifter” cửa Anh.

Laizus vốn không biết rằng Kassi Justin chính là trợ thủ đắc lực của Cuziani và cũng là tình nhân của ông ta. Có một cô gái hấp dẫn như vậy trong cuộc đàm phán, Laizus không muốn cuộc đàm phán bị kết thúc quá sớm.

– Ngài Laizus, dưới sự giúp đỡ của ngài chúng tôi sẽ có đủ điều kiện tìm cho mình một chỗ đặt chân trong giới tạp chí.

Justin liếc mắt đưa tình nói với vị giám đốc công ty quảng cáo.

Laizus thăm dò, hỏi:

– Các bạn có nắm chắc phần thắng trong cuộc cạnh tranh với “Richman” không?

Cả đôi bên cùng biết rằng “Richman” là một tờ báo đàn ông của Mỹ, thực lực của họ rất hùng hậu, họ có phòng tuyến kiên cố, hơn nữa họ có mặt trên khắp thị trường, để tiến công họ quả không phải là chuyện dễ.

– Chúng tôi có niềm tin, chẳng qua chỉ cần đâu vài hiệp là xong.

Justin xoay chiếc ghế ăn đẩy dần về phía Laizus. Sau khi đã ngồi xuống, cô nhoẻn miệng nở một nụ cười mê hồn, nói:

– Chúng tôi rất muốn nghe ý kiến của ngài.

Laizus ngửi thấy một luồng hương thơm bay tới.

– Chúng tôi muốn phát động một cuộc tuyên truyền quảng cáo, đặt địa vị của “Drifter” và “Richman” ngang nhau, không biết các ngài cảm thấy làm được không?

Justin xem ra có vẻ thành thật.

– Cô Justin, tôi muốn nhắc nhở cô, sách lược này rất mạo hiểm, quảng cáo đả kích tuy có thể đánh bại “Richman”, nếu các cô thành công, hơn nữa mã đáo thành công.

Laizus nhấn mạnh, nói tiếp:

– Nếu không, tiết mục quảng cáo công kích này đòi hỏi phải có một nguồn chi phí rất lớn, nó sẽ là gánh nặng của các bạn chứ không phải là thần tài của các bạn.

Justin cúi mình, Laizus cảm thấy vai mình chạm cả vào bộ ngực mềm mại của cô, bên tai lại nghe thấy những lời thẽ thọt của Justin:

– Tôi muốn bàn riêng với ngài một cách kỹ lưỡng về vấn đề này, không biết có được không?

– Tôi rất muốn được vì cô.

Laizus nắm lấy tay Justin, dường như ông ta đang thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời.

Cuziani ngồi một góc làm ra vẻ mông lung suy nghĩ, ông ta dường như không nhìn thấy gì.

Justin và Laizus hẹn thời gian gặp mặt.

Theo lời hẹn trước, Laizus đến ca bin ở quầy bar. Hôm nay. ông ta mặc một bộ complê rất đẹp, lại cố ý cài thêm một nhành hoa trắng trang điểm trên ổng tay áo. Đây quả thật khác hẳn với phong cách đi bàn chuyện làm ăn của ông mà xem ra ông như một chú rể trong một đám cưới. Laizus nhìn chăm chăm ra phía hai cánh cửa pha lê của quầy bar, trong não ông như vẫn còn mùi thơm quyến rũ của Justin phảng phất. Ông ta liên tục nhìn đồng hồ, cảm thấy thời gian sao mà qua chậm thế. Cảm giác như vậy chỉ xuất hiện ở những người mới yêu lần đầu.

Cuối cùng, người đẹp Kassi Justin cũng xuất hiện. Đêm nay cô trang điểm rất đẹp nhưng không quá sặc sỡ, bộ quần áo dạ hội trái ngược hẳn bộ quần áo hở hang của hôm trước. Không còn nghi ngờ gì nữa, đêm nay hai người sẽ ở sát bên nhau, thậm chí một chiếc ghế họ ngồi chung vẫn còn thừa ra già nửa.

– Uống chút gì nhé?

Laizus hỏi:

– Uống cái gì nóng nóng một chút. Hợp tác làm ăn của chúng ta sau này cần phải nóng lên.

Justin nói một câu có hai ẩn ý.

Laizus búng ngón tay, kêu người phục vụ mang wisky và XO tới Justin vừa uống rượu vừa nói về suy nghĩ của cô đối với ngành quảng cáo, cô vẫn không quên mục tiêu của cuộc hẹn đêm nay.

– Chúng tôi cần có tin tức của độc giả Mỹ và tình hình cần thiết của thị trường sách báo. “Drifter” của chúng tôi phải có được thị trường như của “Richman”.

– Cần đặc biệt nhấn mạnh tới đặc điểm quốc tế của tạp chí.

Laizus bổ sung thêm.

– Theo tôi được biết, độc giả đang dần chán ghét phương thức hiệu triệu theo kiểu Mỹ chú trọng tình tiết của “Richman”.

– Đúng, phong cách châu Âu nhất định sẽ thu hút được độc giả, làm nóng bầu nhiệt huyết và hương vị cho người Mỹ.

Đối với những quan điểm của Justin đêm nay, xem ra Laizus không thể phản bác được điều gì.

– Quý công ty có thực lực, hãy giúp chúng tôi một tay trong lĩnh vực tuyên truyền quảng cáo, hơn nữa chúng tôi phải chi ra một khoản phí quảng cáo, chẳng phải là phía quý công ty cũng có một cuộc làm ăn kha khá đó sao?

Chỉ một câu nói này của Justin đã vạch rõ chủ đề của buổi nói chuyện.

– Được, tôi sẽ dốc toàn lực giúp dỡ, chỉ cần khoảng hai, ba tuần, chúng tôi sẽ đưa ra vài mục quảng cáo.

Cuối cùng Laizus cũng bộc lộ thái độ của mình.

Justin cầm cốc rượu lên, nói:

– Cạn cốc vì sự hợp tác vui vẻ của chúng ta.

Laizus uống một hơi cạn cốc.

– Cô Justin, lẽ nào cô không đáng chi ra một khoản phí dụng ư?

Laizus mượn hơi rượu, nói:

– Lúc nào?

Laizus ôm Justin vào lòng, nói:

– Ngay bây giờ.

Môi của hai người kề sát vào nhau.

Kết thúc một cuộc đàm phán thành công mỹ mãn, một cuộc hò hẹn của đôi nhân tình bắt đầu.

Đương nhiên, “mỹ nhân kế” không chỉ đơn thuần là dùng sắc và tình để câu kéo. Hiện nay, trong vô số các ngành nghề phục vụ và giải trí, “mỹ nhân kế” đã diễn biến thành danh từ lôi kéo khách hàng và ý nghĩa vốn có của nó cũng được thay đổi khác xưa. Bạn thử nghĩ xem, một cô gái trẻ trung xinh đẹp, luôn có một nụ cười thường trực trên mặt và một cô gái xấu xí đứng bên cạnh quầy bán hàng, khách hàng sẽ tới quầy của ai để mua, điều này không cần nói hẳn bạn đã rõ. Yêu cái đẹp là thiên tính của mỗi con người, vẻ đẹp nam tính và vẻ đẹp nữ tính và vẻ đẹp tự nhiên đều giống như nhau. Họ luôn mang những nét đẹp ấy ra phục vụ xã hội, phục vụ ngành mậu dịch ngoại thương hay phục vụ trong tình cảm tự nhiên, tất nhiên điều này ta không thể chê trách họ.

Ở Tokyo, Nhật Bản có một quán rượu nổi tiếng thế giới. 30 năm sau khi đại chiến thế giới thứ hai kết thúc, họ luôn giữ được phong độ của mình bất kể thời kỳ nào. Mặc dù trong thời đại này, dù bạn có là quầy rượu hàng đầu thế giới, nếu không khéo trong khâu làm ăn, bạn vẫn bị tiêu diệt… Trong thời buổi đầy biến động thăng trầm, lúc lên voi khi xuống chó này mà quầy rượu nọ vẫn giữ vững và phát triển phong độ của mình quả thực là một điều khá thú vị.

Quán rượu này có một bà chủ vừa xinh đẹp lại vừa nhiệt tình. Tôn chỉ kinh doanh của bà ta là: “Tất cả vì khách hàng”. Không khí trong cửa hàng thật yên bình, u nhã. Trong cửa hàng không trang bị hệ thống đèn mờ hay trang trí quá đáng nhưng rất hào hoa. Những cô gái phục vụ ở đây đều phải qua khâu kiểm tra kỹ lưỡng, đặc biệt là ngoại hình đoan trang và trí óc mẫn tiệp. Một khi họ đã vào làm việc ở đây, bà chủ sẽ đối đãi với họ như với con ruột của mình, giáo dục họ rất nghiêm khắc, đặc biệt là các nghi lễ như phục vụ, nhận quà v.v… cô nào cũng rất tuyệt vời.

Bởi nghề phục vụ quán rượu đa số thời gian làm việc về đêm nên bà chủ luôn cố gắng nâng cao chất lượng phục vụ và mức độ sinh hoạt của các cô tiếp viên khiến họ lúc nào cũng chú ý tới nét đẹp tự nhiên trong khí chất của mỗi người. Để nâng cao tính tích cực trong công việc của nhân viên, bà chủ lúc nào cũng nghĩ tới cuộc sống của họ, đến một số việc vặt đời tư của họ, bà chủ cũng quan tâm, không hề bỏ qua. Các nữ tiêp viên được bà chủ quan tâm nên họ rất cảm động họ càng tự giác, cố gắng nâng cao hơn nữa chất lượng phục vụ để báo đáp lại bà chủ.

Ngoài việc xử lý những việc lớn của cửa hàng ra, bà chủ còn đích thân làm việc trong cửa hàng. Bà thường đứng ngoài cửa, có khách đến, bà liền bước tới đón tiếp. Qua chuyện trò, trước lúc khách ngồi xuống ghế, bà đã biết rằng khách đã ăn gì chưa, vừa đi chơi gôn về hay khách đến đây với cái bụng lép kẹp, là hò hẹn với người yêu hay là ông chủ thết đãi nhân viên v.v… Sau đó bà báo lại cho nhân viên để họ biết trước cung cách phục vụ khách hàng.

Nhân viên rót rượu và bồi bàn sẽ căn cứ vào các tình hình không giống nhau để chọn phương thức phục vụ. Đối với những người vừa chơi gôn xong trở về đây với cái bụng lép kẹp, đầu bếp sẽ mau chóng mang thức ăn ngon lên, sau đó họ sẽ đem các món nhậu và rượu lên theo sở thích của khách. Ở đây khác hẳn những nơi khác, không cần hỏi han khách hàng thích ăn gì, gặp ai tới cũng đem đồ ăn lên cho họ, ngàn người như một. Đối với những cửa hàng như vậy, so với cửa hàng này quả là khác nhau một trời một vực.

Có một số chủ quầy rượu cho tiếp viên của mình ra phục vụ khách hàng, ăn uống với khách, gọi rượu tràn lan để bán được nhiều hàng, tăng thêm thu nhập. Có một số người chỉ thích ngồi uống rượu một mình thường nói:

– Đến quầy rượu bây giờ thật cụt hứng!

Quả thực, đối với những khách hàng đến uống rượu thông thường, chỉ ngồi xuống đã vung ra 10.000 yên Nhật, uống cốc đầu tiên đã chi ra 20.000 yên Nhật, ngồi lại uống lai rai vài cốc, nghe vài điệu nhạc chi ra 30.000, với cái giá cắt cổ như vậy quả họ chỉ dám đứng ngó mà không dám vào.

Khách ngồi độc ẩm ở quầy rượu này khác hoàn toàn với những quầy khác. Đối với những khách hàng mới, bà chủ sẽ cho nhân viên ra tiếp đãi, sau đó sẽ chọn lấy một người mà khách hàng cảm thấy thích nhất ở lại phục vụ khách. Từ lần thứ hai trở đi, bà để cho tiếp viên nọ luôn ra tiếp vị khách ấy, thông qua trò chuyện, họ sẽ hiểu được sở thích của khách, phục vụ tận tình để khách hàng cảm thấy hài lòng.

Bà chủ của quầy rượu này còn có cao chiêu của riêng mình. Bà hiểu rất rõ về tình hình của những vị khách thường tới cửa hàng, như khi nhà họ có việc vui, sinh con, sinh cháu, con cháu được vào đại học v.v… khi tiễn khách về, bà thường có một món quà nhỏ gọi là tặng phẩm gửi đến tận nhà họ. Đến ngày sinh nhật của khách, bà cũng không quên tặng họ một chiếc cà-vạt thật đẹp hoặc một món quà nhỏ mà khách yêu quý làm kỷ niệm.

Trong cửa hàng, ánh sáng hài hòa, tiếng nhạc du dương, có bày vô số các loại rượu ngon, lại có các cô gái đẹp tận tình phục vụ, khách đến sẽ có cảm giác tửu bất túy nhân nhân tự túy, thật là tới cửa hàng mà thoải mái như ở nhà. Chẳng trách lượng khách trong cửa hàng của bà luôn đông đảo và không ngừng tăng lên, làm ăn ngày càng phát đạt, phong độ ngày càng tăng.

14 Giấu thực trong hư, đại thắng Cao Lương Hà

Tháng Giêng năm Ứng Lịch thứ 10 (960) của Thiên Thuận hoàng đế Gia Luật Cảnh, Điện Tiền Đô Điểm Kiếm Triệu Khuông Dận của nhà Hậu Chu phát động cuộc binh biến ở Trần Kiều, đoạt lấy ngôi vị thiên tử của nhà Hậu Chu, dựng lên triều đình nhà Tống, thừa thắng diệt luôn Bắc Hán, Nam Đường, Nam Hán. Trên cơ bản ông ta đã thống nhất được khu vực Trung Nguyên, kết thúc cục diện chính quyền cát cứ cuối thời nhà Đường. Đôi bên Liêu, Tống, kẻ Bắc người Nam đối chọi với nhau đã được hình thành.

Năm 979, Tống chủ Triệu Khuông Dận đã qua đời, em của ông ta là Triệu Quang Nghĩa kế vị. Lúc ấy ở Liêu, Thiên Thuận hoàng đế đã bị hại, con trai của Thế Tông Gia Luật Ngột Dục là Gia Luật Hiền được lập làm hoàng đế, lịch sử gọi ông ta là Cảnh Tông.

Trong thời kỳ này, triều đình nhà Liêu và triều đình nhà Tống luôn xảy ra các cuộc chiến lớn, cuộc chiến có ý nghĩa nhất lúc bấy giờ là cuộc chiến tranh chấp vùng đất Yên Vân. Nhà Hậu Chu ở Trung Nguyên và triều Tống sau này luôn muốn đoạt lại hai châu Doanh, Bình và 16 châu bị nhà Hậu Tấn đánh mất như U, Kinh v.v… Nước Liêu lại muốn giữ lại các châu ấy nên họ nỗ lực hết sức để giữ lấy địa bàn của mình.

Những châu quận này nằm trong tay ai là những vấn đề vô cùng hệ trọng đối với họ lúc bấy giờ. Bởi vì đối với vùng Trung Nguyên, đó chính là vùng biên giới phía bắc của họ. Phía tây của vùng đất này bắt đầu từ phía tây của Kim Sơn, nối liền với khu tự trị Mông Cổ, dọc theo Hà Bắc và phía bắc của thành phố Bắc Kinh kéo dài lên phía đông, đến tận vùng Thượng Hải của Bột Hải. Dọc đường núi non hiểm trở, hình thế hiểm yếu, còn có rất nhiều quan ải để khống chế tuyến đường giao thông Nam, Bắc này. Đặc biệt là các châu ở phía đông, vượt qua những quan ải phía nam này là sẽ tới vùng bình nguyên rộng lớn Hoa Bắc. Không khống chế những châu quận này, không chỉ vùng biên giới phía bắc không có vùng hiểm yếu để cố thủ, hơn nữa không thể bảo đảm an toàn cho vùng bình nguyên Hoa Bắc rộng lớn. Những châu quận này nằm trong tay nhà Liêu, họ có thể phát động tiến công Trung Nguyên bất cứ lúc nào, lại uy hiếp trực tiếp Biện Kinh là hoàng đô của hoàng triều Trung Nguyên. Nếu những châu quận này rơi vào tay hoàng triều Trung Nguyên, hoàng triều Trung Nguyên sẽ dễ dàng vây khôn và đoạt lấy các quan ải, dùng nó làm tấm bình phong che chắn cho hai vùng Đại Hà Nam, Bắc khiến quân Liêu thêm khó khăn nếu muốn tiến vào Trung Nguyên. Từ khi các châu quận này rơi vào tay người Liêu, có thể nói rằng quan ải phía bắc của các triều đại Trung Nguyên bị mất sạch, hơn nữa vùng U châu dân cư trù mật, sản vật phong phú cũng trở thành nơi do thám, nghiên cứu tình hình quân sự, tập hợp, chỉnh đốn, tích trữ lương thảo và binh lính của nhà Liêu mỗi khi họ muốn kéo quân xuống phía nam, là nơi quan trọng trong việc bổ sung quân nhu cho quân Liêu. Vì vậy đôi bên đều cố gắng, dốc toàn lực để tranh lấy địa bàn chiến lược này.

Trận đại chiến này được bắt đầu từ khi nhà Tống tiêu diệt Bắc Hán, thừa thắng tiến lên chiếm lấy vùng Yên Vân. Quân Tống do Phan Mỹ làm Bắc lộ Đô Chiêu Thảo Sứ (thống soái) thống lĩnh 6 viên đại tướng là Tống Tín, Điền Trọng Tiến, Lý Hán Kinh chia quân làm 4 đường bao vây kinh đô của nhà Bắc Hán ở Thái Nguyên. Khi ấy nhà Bắc Hán và Liêu có minh ước nên triều đình nhà Liêu đã sai Gia Luật Sa dẫn quân đi chi viện cho Bắc Hán. Quân Tống sai Quách Tiến làm tướng trấn thủ Thạch Lĩnh Quan, phụ trách việc ngăn cản quân Liêu tới chi viện. Qua ba, bốn tháng kịch chiến, quân Tống tiêu diệt được chính quyền nhà Bắc Hán, kẻ thống trị cuối cùng của nhà Bắc Hán là Lưu Kế Nguyên cùng đường phải đầu hàng, nhà Bắc Hán bị diệt vong. Tướng quân nhà Tống là Quách Tiến thống lĩnh quân đội ngăn cản quân Liêu ở Bạch Mã Lăng cũng giành được đại thắng.

Tống chủ Triệu Quang Nghĩa bình định được Thái Nguyên, kiêu căng tự mãn, không nghĩ đến nỗi khổ của ba quân phải chiến đấu vất vả đã lâu, quyết ý dốc toàn lực, đánh thêm một trận nên xua quân tiến thẳng tới Nam Kinh (U châu). Trấn giữ Nam Kinh là Hàn Đức Nhượng, Quyền nhiếp Nam Kinh bộ quân đô chỉ huy sứ Gia Luật Học Lỗ, Tam Ty sứ Lưu Huyền v.v… vội dâng tấu cấp báo lên tân chủ của Liêu là Nguyên Nhan Hiền. Tân Liêu chủ Nguyên Nhan Hiền xem tấu chương thấy nói rằng Tống chủ Triệu Quang Nghĩa sau khi Liêu tiêu diệt nhà Bắc Hán đã dẫn quân ồ ạt xâm phạm U châu nên vô cùng kinh hãi, nhát thời chưa biết phải làm sao. Ông ta trở về hậu cung mà vẫn buồn rầu không yên. Hoàng hậu là Tiêu Trác hỏi hoàng thượng tại sai lại buồn. Nguyên Nhan Hiền nói quân Tống cất đại quân đánh chiếm Yên Kinh, tướng ở biên ải gửi văn thư cấp bảo về triều. Nếu không cất quân đi thì sợ vùng biên cương thất thủ, nếu phái quân đi lại sợ không có ai đủ tài cầm quân, vì vậy buồn bực.

Tiêu hoàng hậu nói:

– Hoàng thượng chớ lo buồn, theo ý thần thiếp, thành trì của Yên Kinh vững chắc, bọn Hàn Đức Nhượng lại túc trí đa mưu, quân Tống tiến vào, phía sau không có quân chi viện, trong thời gian ngắn Yên Kinh không thể bị nguy. Để đề phòng bấc trắc, có thể sai Gia Luật Sa làm Lĩnh Binh đại nguyên soái hỏa tốc dẫn quân đi cứu viện, lại sai Gia Luật Thể Ca và Tà Trân làm hậu ứng, ba cánh quân này cùng bảo vệ Yên Kinh, bảo đảm Yên Kinh sẽ bình yên vô sự.

Cảnh Tông nghe vậy cảm thấy vô cùng có lý, lập tức làm theo lời hoàng hậu. Hoàng hậu Tiêu Trác này vốn là con nhà quyền thế, lại cả ngày ở trong thâm cung, tại sao bà ta lại đưa ra mưu kế sâu xa đến vậy?

Tiêu Trác còn có tên khác là Yến Yến, là con gái của Bắc Phủ Thừa tướng Tiêu Tức Ôn, sinh năm Ứng Lịch thứ ba (năm 953) cô vừa thông minh, vừa xinh đẹp. Cảnh Tông chọn cô ta làm phi, khi ấy nàng mới 17 tuổi, không lâu sau được lập làm hoàng hậu, tôn hiệu là Trãi Thiên hoàng hậu. Vốn là nhà nàng vốn có quan hệ vô cùng thân mật với gia đình đại thần người Hán Hàn Tri Cổ. Mẹ nàng có ý gả nàng cho cháu Hàn Tri Cổ là con của Hàn Khuông Tư là Hàn Đức Nhượng. Nàng được Cảnh Tông chọn làm quý phi nên cũng không hứng thú lắm với chuyện hôn nhân của nhà họ Hàn. Nàng biết rằng Hàn Khuông Tư và Hàn Đức Nhượng đều là những bậc kỳ tài cái thế nên sau khi làm hoàng hậu, nàng vẫn khuyên Cảnh Tông trọng dụng cha con họ Hàn. Cảnh Tông hoàng đế Nguyên Nhan Hiền từ nhỏ đã bị ảnh hưởng bởi văn hóa Hán học, cũng được coi là một người biết đọc sách, hiểu lễ nghĩa, ông ta lại có tính tình ôn hòa, một mực tôn trọng hoàng hậu, những kiến nghị của hoàng hậu, hầu như ông ta đều nghe theo. Tiêu hoàng hậu thấy hoàng đế tôn trọng mình nên rất vui vẻ giúp chồng mình xử lý việc triều chính, chỉnh đốn chính sự. Nàng thấy trong triều lúc bấy giờ người trên kẻ dưới ai cũng muốn cùng Thế Tông, Mục Tông tranh quyền đoạt thế, nội loạn không dứt, không ngó ngàng đến việc chính của triều đình, trong triều vô cùng nhàm chán. Nàng bèn cùng Cảnh Tông lo lắng việc trị quốc, trọng dụng kẻ hiền tài. Vị Trãi Thiên hoàng hậu này đã nhiều lần đưa ra ý kiến trong việc trị lý triều cương, cuối cùng bà trở thành một nhà quân sư, nhà chính trị nữ kiệt xuất của lịch sử.

Đại nguyên soái Gia Luật Sa dẫn đại quân tới Cao Lương Hà là vùng biên giới phía bắc của Yên Kinh, đối trận với quân Tống, hai bên đánh một trận lớn bất phân thắng bại. Gia Luật Sa thấy quân Tống khí thế rất hăng, nếu mình đối trận đánh trực tiếp e rằng mình sẽ chịu phần thua thiệt nên đã quyết định đánh bằng mưu trí. Một mặt ông chỉ huy binh sĩ lui về phía sau, tránh sự công kích trực diện của quân Tống, giữ vững cự ly giằng co với địch. Quân Tống kéo tới đánh, ông đưa quân ra chống đỡ, sau đó rút quân, bỏ cả doanh trại, rút lui thêm một lần nữa, vẫn không chịu cùng Tống quyết chiến. Đồng thời ông sai người cấp báo với Gia Luật Hưu Ca, Tà Trân Bộ, lệnh cho họ dẫn quân mai phục phía sau lưng quân Tống.

Tống chủ Triệu Quang Nghĩa thấy quân Liêu chỉ đánh một trận, sau đó liên tục rút lui nên cho rằng quân Liêu nhát gan, sợ đánh nhau bèn lệnh cho chúng tướng: phải đánh một trận lớn, đẩy lui quân tiếp viện của nhà Liêu, sau đó chiếm lấy trận địa của quân Liêu ở U châu. Ông ta không ngờ rằng khi quân mã của ông ta tiến lên, bỗng đâu sau lưng có hai cánh quân từ hai phía kẹp lại, pháo nổ kinh thiên, tiếng trống tiếng tù dậy đất, Tà Trân từ bên trái phía sau, Hưu Ca từ bên phải phía sau xông vào chém giết hậu quân Tống. Vốn là Hưu Ca và Tà Trân chọn ra ba vạn kỵ binh tinh nhuệ đánh thẳng vào đường sau của quân nhà Tống. Đợi Triệu Quang Nghĩa đang đối đầu trực tiếp với đại quân của Gia Luật Sa liền từ hai cánh phía sau xông ra. Hậu quân của quân Tống bị đánh bất ngờ loạn cả lên. Gia Luật Sa ở giữa trận thấy thời cơ đã đến liền lệnh cho binh sĩ xuất kích. Trận này quân Tống cả ba phía đều bị đánh, chớp mắt đã loạn không còn đội ngũ. Gia Luật Hưu Ca tay múa đại đao, Gia Luật Tà Trân múa trường mâu dẫn quân thiết kỵ xông lên phá vỡ đội hình địch, đánh cho quân Tống bỏ cả ngựa để chạy.

Quân tướng nhà Liêu như từ dưới đất chui lên, hùng hổ nhằm hướng cờ vàng lọng vàng xông tới bởi họ biết rằng đứng dưới cờ vàng lọng vàng chính là Triệu Quang Nghĩa. Cờ vàng lọng vàng ở đâu là Triệu Quang Nghĩa ở đó. Triệu Quang Nghĩa thấy vậy vội vàng quất ngựa chạy trốn, mấy viên cấm quân bảo vệ ông ta xông ra, may mà lính cầm cờ, cầm lọng đều bị ngã, cờ lọng vứt cả trên mặt đất, bị người, ngựa dẫm nát cả. Vì vậy ông ta mới thoát khỏi sự chú ý của quân Liêu. Vó ngựa của ông ta dẫm đạp lên cả thi thể của binh lính, cuống cuồng chạy ra khỏi trận, bỗng thấy phía sau có một viên đại tướng hét lớn. Triệu Quang Nghĩa quay đầu lại xem, thấy một đại tướng Liêu múa đại đao xông tới, chém một nhát. Triệu Quang Nghĩa ngã lăn xuống chân ngựa. Viên tướng đó lại thúc ngựa xông tới! Viên đại tướng ấy chính là Gia Luật Hưu Ca. Lúc ấy bên cạnh Triệu Quang Nghĩa chỉ còn lại một viên tướng hộ giá. Gia Luật Hưu Ca đã tiến tới gần, Triệu Quang Nghĩa nghĩ mạng mình tới đây là hết, không thể cứu vãn được nữa, chỉ còn cách nhảy đại lên mình ngựa ra roi bỏ chạy. May sao lúc ấy nguyên soái của quân Tống là Phan Mỹ xông tới, đại tướng Lý Hán Kinh cũng phát hiện thấy hoàng thượng lâm nguy vội vàng xông vào. Lý Hán Kinh chặn Hưu Ca lại, Triệu Quang Nghĩa mới được Phan Mỹ bảo vệ an toàn, chạy về phía nam.

Cả một vùng bình nguyên rộng lớn bên sông Cao Lương Hà chất đầy hàng vạn thi thể của quân Tống. Tống chủ Triệu Quang Nghĩa và bọn tàn binh bại tướng cắm đầu cắm cổ chạy về phía nam, cuối cùng họ kiếm được một cỗ xe lừa kéo để Triệu Quang Nghĩa ngồi lên, hộ Tống chạy mái bảo toàn được tính mệnh.

Sau trận chiến này, phía nhà Tống vẫn cố gắng nỗ lực trong việc tranh đoạt vùng đất Yên Vân thêm nhiều lần nữa. Thế nhưng sau trận đại bại ở Cao Lương Hà khiến cho tập đoàn thống trị nhà Tống càng ngày càng mất đi lòng tin và dũng khí. Tuy sau này, qua nhiều lần Tống, Liêu tiếp xúc với nhau, triều đình nhà Tống cũng có thể giành được một số thắng lợi nhất định nhưng gần như kết quả cuối cùng bên phía nước Liêu lại chiếm được ưu thế.

Trong “binh pháp Tôn Tử” đã nhiều lần nhắc tới nguyên tắc quân sự và phương pháp tác chiến của kế sách “Tị thực kích hư” (tránh chỗ mạnh, đánh vào nơi yếu). Trong “Hư thực thiên” có nói: “Nước từ trên cao chảy xuống chỗ thấp, tránh nơi cao, việc quân cũng phải tránh chỗ thực lực mạnh, đánh vào nơi yếu”. Trong “Quân tranh thiên” nói: “Người giỏi dùng binh cần phải biết tránh nhuệ khí của địch, đánh vào đường rút lui của địch”. Khi cùng quân địch lâm trận tác chiến, cần phải tránh những nơi có thế lực hùng hậu của địch, đánh vào những nơi thế lực địch mỏng, yếu. Đây chính là tổng kết kinh nghiệm chiến tranh từ xưa của Tôn Tử. Lại nói đến chuyện tướng Liêu là Gia Luật Hưu Ca vận dụng kế sách này vì ông thấy khí thế của quân Tống quá hùng mạnh, cần phải né tránh chuyện giao chiến trực diện, né tránh nhuệ khí của đối phương. Thừa lúc đối phương nóng lòng cầu thắng, lơi là phòng bị, sai quân đánh vu hồi vào bên cạnh của quân địch, sau đó chia quân làm mấy đường đánh tới, cuối cùng giành được đại thắng. Tránh nơi mạnh, đánh vào chỗ yếu lẽ nào chỉ được vận dụng trong quân sự, nó cũng là một nguyên tắc quan trọng trong những cuộc chiến tranh kỹ thuật cao thời hiện đại này.

Trạng thái vận động của sự vật chỉ ở mức tương đối quân bình, tuyệt đối không có sự quân bình. Nếu xét về thương trường ngày nay mà nói, cũng do sự phát triển không cân bằng về kinh doanh của các khu vực khác nhau, các nước khác nhau, các dân tộc khác nhau và tính đa dạng hóa về nhu cầu của họ nên luôn tồn tại tính cạnh tranh của các đối thủ trên thương trường. Nếu vận dụng sách lược “Tị thực kích hư” vào thương chiến, đầu tiên bạn phải biết rõ thế nào là “hư” trong kinh doanh, hư ở đâu? Trong các cuộc cạnh thanh kịch liệt trên thương trường, có những thị trường có nhu cầu tiêu thụ một loại sản phẩm nào đó thấp chính là “hư”. Sau đó đối phương sẽ nghiên cứu xem nên tấn công vào chỗ “hư” này như thế nào, sau đó dùng cái thực của họ trên thị trường kích vào hư của đối phương. Nói ngược lại, họ nghiên cứu cách “lấy hư cầu thực” (sản phẩm mới hoặc phương thức kinh doanh đặc sắc) v.v… sau đó dùng cái thực của mình đánh vào chỗ hư trong nhu cầu của thị trường.

Trong lịch sử khai thác dầu mỏ của Irắc có một trận chiến tranh đoạt quyền lợi vận chuyển kịch liệt khiến người đời không thể không nhìn vào. Đôi bên cạnh tranh, một bên là công ty dầu mỏ lớn nhất của Mỹ - Công ty dầu mỏ Ami, một bên là ông vua vận chuyển dầu mỏ Onassis của Hy Lạp với danh tiếng lẫy lung. áo Onassis đã vận dụng sách lược tị thực kích hư khiến cho công ty dầu mỏ Ami đứng ngồi không yên.

Khi ấy công ty dầu mỏ Irắc đang lôi cuốn sự chú ý của cả thế giới, người ta luôn dõi con mắt thèm thuồng vào dịch thể màu đen được hút từ lòng sa mạc lên, họ bàn bạc về sự giàu có của quốc vương Ảrập Xêút là người có chủ quyền của lãnh địa này.

Khắp bốn phương tám hướng của vùng sa mạc này, công ty dầu mỏ Ami đã đặt chân tới và họ xây quanh nó một bức tường rào vô cùng kiên cố để chiếm lấy độc quyền khai thác ở đây. Những kẻ khác dù có thèm muốn đến mấy cũng đừng hòng tìm ra kẻ hở nào ở đây để chui vào. Công ty dầu mỏ Ami có hai công ty con là công ty “Asuo” và “Descu”, mỗi năm khai thác 4 triệu tấn dầu thô ở đây. Họ dựa vào thế lực hùng hậu của mình khiến các doanh nghiệp khác không thể và không dám đối địch với họ. Đối với độc quyền khai thác dầu mỏ ở đây, họ đã dựa vào hình thức hợp đồng để có được. Mỗi tấn dầu thô khai thác được họ phải chi cho vương quốc này một khoản phí cố định, sau đó lượng dầu thô khai thác được này được các tàu chở dầu của công ty dầu mỏ Ami vận chuyển đi các nơi.

Thế lực của công ty dầu mỏ Ami quá lớn, họ không coi sự khiêu chiến của bất kỳ một ai ra gì. Vì vậy họ không thèm để ý tới một chiếc du thuyền cực đẹp vượt biển cập cảng Cruda vì họ vẫn cho rằng độc quyền khai thác dầu mỏ hoàn toàn thuộc về họ.

Nhưng ông vua của ngành vận tải đường biển Hy Lạp với thân hình cường tráng, gương mặt đen sạm lại không hề nghĩ vậy. Ông luôn tin rằng bất kỳ một sự vật dù lớn mạnh đến mấy vẫn phải có điểm yếu của nó và điều mấu chốt ở đây là phải tìm ra nó, phải xé vỡ lớp vỏ bọc vững chắc của nó. Hơn nữa lại vào lúc đối thủ không chú ý đến mình. Ông vua này đã đọc thuộc lòng toàn bộ các văn bản có liên quan đến việc khai thác dầu mỏ ở đây cùng với các bản hiệp định của công ty dầu mỏ Ami và quốc vương Árập Xêút ông đều thuộc rõ như lòng bàn tay của mình. Mỗi điều khoản trong đó ông đều đọc đi đọc lại nhiều lần, cuối cùng ông đã tìm ra kẽ hở của đối phương và ông đã hành động ngay lập tức.

Giữa mùa hè năm 1953, gió nóng thổi hầm hập, trên cảng Cruda đón tiếp một vị khách không mời mà tới với hành tung vô cùng bí mật: Ông vua tàu thuyền của Hy Lạp Onassis. Cũng giống như những lần du lịch trước trước đây, ông ta và vợ cùng tiêu dao trên một con thuyền lênh đênh giữa biển, sau đó họ có thể dừng lại tại bất kỳ một danh lam thắng cảnh hay một vùng nào họ thích.

Du thuyền của vợ chồng vua thuyền có tên là “Christira” chầm chậm đè sóng tiến vào hải cảng này. Nó cũng giống như vị nữ chủ nhân tóc vàng kiều diễm tên là Christira đang đón nhận sự khiêu chiến của Irắc và họ đang hướng ánh mắt thèm thuồng của mình vào đó. Đối với thánh địa Islan, vùng Mecca là nơi tuyệt đối cấm nữ nhân ngoại đạo bước vào. Thuyền vương cho vợ mình ở lại trên thuyền, một mình tiến vào vùng thánh địa, đến một nơi được gọi là “Nhà trời”, đó chính là một nơi rất nổi tiếng có tên là thánh điện Merba.

Trong cung điện huy hoàng khảm đầy vàng bạc châu báu của người Irắc, vị vua của ngành vận tải đường biển này quỳ gối ngồi giữa những vị tôn trưởng của Irắc, cùng họ ngồi ăn cơm bốc, ăn thịt dê nướng rất vui vẻ. Họ cùng nhau nói về thượng đế, sự giàu có, nữ nhân và vấn đề vĩnh hằng.

Sau bữa ăn, vua thuyền cùng với vị quốc vương đã già của Irắc cùng nhau bước vào mật thất, bắt đầu cuộc nói chuyện kéo dài nhiều giờ đồng hồ của họ. Sau đó ông lại nói chuyện rất lâu với đại diện của hoàng gia là Alatula Azixu. Tới khi trời sắp sáng, ông ta mới rời khỏi hoàng cung.

Trước đó, thuyền vương đã từng tới một ốc đảo khác trên sa mạc gặp gỡ lãnh tụ của phong trào phản Mỹ của Ảrập Xêút là Chamar Hosayin vừa ăn cơm theo kiểu cầm tay bốc, vừa cùng họ nói về những vấn đề họ yêu thích. Thuyền vương đã xây

dựng được mối quan hệ thân thiết với Hosayin, Hosayin bày tỏ quan điểm của mình, cố hết sức tác động các vương hầu và quốc vương đế họ đồng ý với ý kiến của thuyền vương.

Thuyền vương Onassis đã chỉ ra cho quốc vương Ảrập Xê út biết trong hiệp nghị của ông ta đã ký với công ty dầu mỏ Ami không hề nhắc tới việc Irắc dùng tàu của mình để vận chuyển dầu mỏ của mình mà đó lại là một nguồn đem đến rất nhiều tiền bạc. Quốc vương đã bị phía Ami cướp mất không số tiền bạc ấy. Ông ta hội hận vì mình đã mất đứt số tiền ấy trong suốt bao nhiêu năm, để nó chạy thẳng vào túi kẻ khác mà từ trước tới nay ông ta không hề nghĩ tới.

Kiến nghị của thuyền vương khiến ông ta phải động lòng, tức là dùng tàu của Irắc để vận chuyển dầu mỏ của Irắc chứ không cần những con tàu cắm cờ của Mỹ của công ty dầu mỏ Ami vận chuyển. Vậy là lợi nhuận của quốc vương đã tăng gấp đôi. Đương nhiên đội tàu vận chuyển của Irắc này do vua tàu cung cấp, ông ta không muốn làm việc mà mình không có lợi. Hai bên tâm đầu ý hợp, vì vậy hiệp nghị gây xôn xao thế giới “hiệp định Cata” đã ra đời.

“Hiệp định Cata” ra đời khiến toàn thế giới rúng động, công ty dầu mỏ Ami lại càng chấn động. Bọn họ thực không thể ngờ rằng thuyền vương đã cướp mất hậu lộ của họ, đánh thẳng vào bụng của họ là nơi yếu mềm nhất. Vậy là bọn họ hỏa tốc tiến hành tổ chức lực lượng phản kích một cách điên cuồng. Trận phong ba này do thuyền vương Onassis áp dụng sách lược “tị thực kích hư” khuấy lên.

15 Cả ham cùng muốn, tạo thành sức bên trong

Liêu Cảnh Tông Gia Luật Hiền vốn không được khỏe mạnh, Tống Liêu đại chiến tranh giành vùng Yên Vân được 2 năm thì qua đời, thọ 35 tuổi, ngôi vị đành phải trao lại cho con trưởng của ông ta là Gia Luật Long Tự khi ấy mới 12 tuổi kế vị. Sau khi Gia Luật Long Tự lên làm hoàng đế, tôn mẫu hậu Tiêu Trác làm Thừa Thiên hoàng thái hậu. Lúc ấy chú bé Gia Luật Long Tự chỉ là một đứa trẻ con chưa hiểu việc đời.

May mà Tiêu Trác thái hậu từ nhỏ vốn thông minh hiếu học, cộng thêm với kinh nghiệm nhiều năm giúp hoàng đế Cảnh Tông lo chuyện chính sự. Nay bà ta đích thân chấp chưởng triều cương, không việc gì có thể làm khó được bà, bà đã bộc lộ tài năng đặc biệt của mình. Bà không vì tiên hoàng sớm qua đời, cô nhi quả phụ chấp chính mà làm ảnh hưởng tới quốc uy, quốc lực, ngược lại còn làm cho triều đình nhà Liêu trong thời kỳ bà chấp chính ngày càng cường thịnh. Nhìn lại thời gian chấp chính của bà, triều đình trên dưới đồng lòng, tăng cường mối đoàn kết của quốc gia. Có thể coi như đây là một phương lược quan trọng trong sự thành công mà bà đạt được.

Bước đầu tiên trong việc xử lý triều chính của bà là trọng dụng người hiền tài. Bà triệu Hàn Đức Nhượng, Gia Luật Tà Trân vào cung, mắt rưng rưng nói:

– Tiên hoàng băng hà, bỏ lại bọn cô nhi quả phụ chúng tôi. Ngày nay thế lực của các vương hầu hoàng tộc ngày một lớn mạnh, vùng biên thùy lại không được bình yên, các ông xem nên làm thế nào?

Tà Trân quỳ phục xuống, dập đầu nói:

– Thái hậu tín nhiệm bọn thần, xin chớ lo lắng gì.

Hàn Đức Nhượng cũng nói:

– Bọn thần nguyện dốc cạn lòng trung và trí tuệ để bảo vệ xã tắc.

Tiêu thái hậu vui mừng, nói:

– Được, có những bậc trung thần như các ông, ta cũng yên tâm.

Sau đó bà lần lượt bổ nhiệm Hàn Đức Nhượng và Gia Luật Tà Trân làm Nam, Bắc Viện Khu Mật Sứ, tổng quản mọi việc của người Hán, người Khiết Đan. Nội chính đã có họ quản lý, có việc gì cũng phải thông qua hai người này thương lượng. Không lâu sau, bà lại bái Hàn Đức Nhượng làm Chính Sự Lệnh, Khai phủ nghĩa đồng Tam Ty, giữ chức Thừa tướng, bái Tà Trân làm Tư đồ, phó khu mật sứ nắm giữ mọi việc quân cơ trong triều. Sau này Gia Luật Tà Trân bị bệnh qua đời, Hàn Đức Nhượng lại nhận chức Nam Viện khu mật sứ kiêm Bắc Viện khu mật sứ, tổng quản mọi việc trong hai phủ của người Khiết Đan và người Hán.

Trên phương diện quân sự, bà vừa chấp chính đã bái Gia Luật Hưu Ca làm Vu Việt, để một nhân vật đầy tài năng quân sự này trấn giữ Nam Kinh, quản lý toàn bộ quân sự phía nam. Gia Luật Hưu Ca ở phía nam thi hành “Canh thổ pháp” để cho quân tướng canh giữ những nơi hiểm yếu thay phiên nhau mà giữ, duy trì nhuệ khí. Ông lại cố gắng khuyên dân chúng ở đó trồng dâu nuôi tằm, cày cấy, tu sửa những nơi hiểm yếu, rèn luyện binh sĩ. Chỉ trong vòng hai, ba năm ông đã làm cho quân lực, kinh tế ở vùng biên cương phát triển vượt bậc.

Để lung lạc người trong giới hoàng tộc, Tiêu thái hậu đã đích thân thăm hỏi thăm bệnh tình của Kinh vương Gia Luật Đạo Ôn. Đạo Ôn qua đời, bà đã nghỉ triều 3 ngày để làm đám tang. Đồng thời bà cũng luôn quan tâm tới các vị công thần, năng thần như Hưu Ca, Tích vương Thọ Ninh, Thống quân sứ Nghạch Đức bị bệnh, bà sai người mang thuốc đến tận nơi cho họ, lại gia phong cho lão thần Thất Phường, Phổ Lĩnh v.v… tước vị. Để dỗ dành dân chúng, bà đích thân sai sứ thần tới Nam Kinh là lãnh địa của Hưu Ca để đưa chiếu văn an dân, khích lệ họ chăm chỉ canh tác, khai thông chợ búa. Đối với những tướng soái lập được công trạng trong chiến trận, bà luôn ban thưởng kịp thời. Để hoàng đế còn nhỏ tuổi ham học hành, xử lý chính sự, bà đã cho tiểu hoàng đế đích thân đi thẩm vấn tội phạm. Đồng thời bà rất chú trọng tới việc gây dựng tình cảm giữa quân với thần, thắt chặt mối quan hệ quân thần. Một ngày tháng 8 năm ấy, bà dẫn tiểu hoàng đế và quần thần tới Hoài Châu làm lễ cúng tế Hoài Lăng (lăng mộ của Thái Tông Gia Luật Đức Quang) sau khi làm lễ xong xuôi, ngày hôm sau, Chiêu Thánh hoàng đế Gia Luật Long Tự phải cùng chúng thần lên núi Sích Sơn săn bắn. Khi tiểu hoàng đế thấy ngựa Thanh Hoa của Tà Trân cao như ngựa Ngân Tông của mình, liền nói với Tà Trân:

– Ngựa của ông và ngựa của trẫm to cao như nhau, không biết cước trình của chúng con nào nhanh hơn, ngày mai trên đường lên Sích Sơn săn bắn, chúng ta sẽ đua nhé.

Tà Trân nói:

– Bệ hạ là quân, thần đâu dám cùng hệ hạ đua ngựa? Ngộ nhỡ ngựa của thần chạy nhanh hơn ngựa của bệ hạ, chẳng phải thần đã mắc vào tội bất kính sao?

Chiêu Thánh hoàng đế nháy mắt, gật đầu nói:

– Ông nói tuy đúng, nhưng nếu trên chiến trường hoặc khi đi săn, ngựa của quân, thần chạy ngang chạy dọc, lúc ấy ai xét đến lễ nữa?

Tà Trân nói:

– Trong những tình huống ấy, thần bảo vệ cho bệ hạ đó chính là đại lễ chứ không được so đo là ngựa đi trước hay ngựa đi sau.

Tiêu thái hậu đứng một bên nghe, cười nói với hai người:

– Luận về lễ thì hai người là quân thần, theo phong tục của người Khiết Đan chúng ta, nếu là bạn tâm giao thì sẽ đổi cung, đổi ngựa để thề ước. Nay quân thần các ngươi đứng trước mặt ta đổi cung, đổi ngựa, kết làm bận với nhau đi.

Tà Trân vọi nói:

– Thần không dám.

Chiêu Thánh hoàng đế vui vẻ kéo tay ông ta nói:

– Tại sao lại không dám? Thái hậu đã có ý chỉ, ngài không tuân theo mới là thất lễ đó.

Nói xong liền lệnh cho người hầu dắt hai con ngựa ra để đổi cho nhau. Chiêu Thánh hoàng đế lấy cây cung của mình xuống trao cho Trà Trân, Tà Trân quỳ xuống nhận lấy rồi lại trình cây cung của mình lên cho hoàng thượng. Quần thần hoan hô vang trời, họ vừa ngưỡng mộ Tà Trân, vừa kính phục thái hậu nhiệt tình đối xử với thần hạ.

Để dỗ dành dân chúng, chỉnh đốn lại quốc gia, bà đã mạnh dạn áp dụng các phương pháp trị quốc của bọn hiền thần, tiến hành một loạt các hoạt động cải cách. Theo “Trung Quốc Thông Sử” ca ngợi viết:

Một là chia lều trại của các nô lệ ra thành các bộ. Vốn là triều đình nhà Liêu dùng cung điện của hoàng đế và lều trại của các hoàng tộc (hoành trướng) làm bộ. Các đại tộc nô lệ phía Đông Liêu Thủy chuyên sống bằng nghề săn bắt chim Ưng được gọi là Tiêu Ngõa Thạch Liệt (Tiêu Ngõa tiếng Khiết Đan có nghĩa là Ưng). Các tộc người sống vùng ven biển, Tam Mạc Cổ Tư chuyên sống bằng nghề rèn sắt, đào núi khai thác quặng được gọi là Yết Thuật Thạch Liệt (Yết Thuật tiếng Khiết Đan có nghĩa là sắt). Vào thời Tiêu thái hậu, bà đã coi các bộ lạc này có quyền lợi tương đương với các bộ khác. Ba doanh trại của thị tộc Tích Tộc tản lý Cát Đẳng vào thời A Bảo Cơ được quy thành “chư tướng tử đệ”. Thời Thánh Tông, mỗi doanh trại là một bộ. Quanh triều đình nhà Liêu có các bộ tộc như Nữ Trân, Ô Cổ, Địch Liệt, Thất Thư, Đạt Lỗ Hổ, Đảng Hạng (Đường Cổ) và họ đã bắt được rất nhiều nô lệ của các tộc người này. Doanh trại của họ có ở khắp nơi. Vào thời Tiêu thái hậu, bà đã chia họ thành 34 hộ. Lệ thuộc vào cung trướng của Tị Cốt Đức Hộ có 2 bộ. Những hộ nô lệ bị bắt từ bên ngoài về giờ đây đã thực sự trở thành dân của các bộ, chịu sự thống trị của Nam, Bắc phủ. Tiêu thái hậu lại chia các bộ tộc mới bị chinh phục như Ngũ quốc bộ và Hồi Hột ra và biên chế vào doanh trướng nô lệ để cai trị. Bộ tộc Tích bị chinh phục cũng được biên chế thành 6 bộ lạc độc lập.

Thứ hai là thi hành chế độ “thuế vào châu, huyện” Tiêu thái hậu đã thực hành các loại thuế má phổ biến cho triều đình nhà Liêu. Các nô lệ bị bắt về được sắp xếp vào ở trong các thành của các châu, chia ra làm hai loại để thu thuế: trong thuế công thương bao gồm cả thuế chợ búa và thuế rượu phải nộp cho triều đình! Các nô lệ bị bắt về từ đó trở thành công cụ để các quan lại thu tô thuế, phải nộp thuế gọi là “Nhị thuế hộ”. Năm 995 lại hạ chiếu lệnh cho các hộ từ thời Mục Tông cho tới nay được gọi là nô lệ “Hiệp Tùng” “vẫn để họ ở lại trong các châu quận”. Những nô lệ ở trong các châu huyện giờ đây không còn là vật sở hữu của các chủ nô nữa mà họ đã trở thành dân chúng để triều đình thu thuế.

Ba là ban bố hình pháp mới. Pháp luật trước đây của triều đình nhà Liêu vô cùng tàn khốc. Tiêu thái hậu đã nới lỏng pháp lệnh, sửa lại mười điều. Năm 1006 hạ chiếu viết: Những chủ nô phạm tội đại nghịch mưu phản đều phải xử tội chết, nô tỳ không chịu liên quan. Nô tì phạm tội chết mà không có sự phán xử của quan phủ thì chủ nô không được giết họ. Theo như những đổi mới của bộ luật này, gia nô vẫn ở trong tình trạng nô dịch, không có quyền hành, địa vị nhưng chủ nô không thể tùy ý giết hại họ nữa. Năm 1026 bà lấy danh nghĩa của con trai mình là Thánh Tông hạ chiếu viết: Dân chúng nước ta có cả người Khiết Đan, người Hán nên chia ra chịu sự quản lý của hai phủ Nam, Bắc… Pháp luật xử lý kẻ quý người tiện khác nhau, như vậy tất sinh oán hận. Nay tiểu dân phạm tội tất không thể bẩm tấu lên triều đình. Bất luận sự tình lớn, nhỏ các quan sở tại đều phải tra xét, xử lý sau đó trình lên hai phủ Nam, Bắc xử. Chiếu lệnh này đã ít nhiều làm giảm đi đặc quyền của các quý tộc Khiết Đan đối’ với “dân đen” và người Hán. Trước đó họ xét xử tội của người Hán và người Khiết Đan có phần nặng nhẹ khác nhau giờ đây đã bị xử như nhau. Người Khiết Đan nếu phạm phải 10 tội lớn sẽ bị xử theo pháp luật của người Hán v.v…

Bởi Tiêu thái hậu đối xử với thần hạ rất tốt, lại rất biết tuyển dụng người tài, cố gắng hết sức giảm nhẹ tô thuế cho dân chúng, khuyến khích sản xuất, có những biện pháp hiệu quả trong việc ngăn cấm quan lại nhận của đút, hoành hành làm trái vương pháp, tàn hại dân chúng… khiến cho triều đình trên dưới đồng tâm nhất trí, khiến đất nước cường thịnh hơn nhiều so với thời Cảnh Tông cai trị. Tuy xã hội bấy giờ vẫn còn lại rất nhiều tàn dư khắc nghiệt của chế độ nô lệ nhưng họ đã dần dần bước sang chế độ phong kiến, đưa đất nước ngày càng cường thịnh hơn.

Tôn Tử trong “Mưu Lược Thiên” có nhắc tới “Thượng hạ đồng dục giả thắng” có nghĩa là: Nếu trên dưới và toàn quân của một nước đồng tâm đồng chí thì có thế giành được thắng lợi. Tiêu thái hậu ở thời kỳ chồng mình - Liêu Cảnh Tông qua đời đã lấy thân phận thái hậu của mình phò tá con nhỏ chấp chính. Tuy nói rằng lúc bây giờ tàn dư của chế độ nô lệ vẫn còn tồn tại một số cải cách và biện pháp thi hành trong chính sự của bà không thể được coi là “Chính thống nhân hòa” nhưng bà đã chú ý đến việc thương xót dân chúng, giảm nhẹ thuế má, phát triển sản xuất, trọng dụng hiền thần, cần mẫn chấp chính, lúc nào cũng nhiệt tình đối đãi với thần hạ mưu cầu trên dưới đồng lòng khiến cho nước Liêu có một thời cực kỳ thịnh vượng thực khiến người ta cảm phục.

Mưu cầu trên dưới đồng lòng, cố gắng tăng cường nội lực đoàn kết của doanh nghiệp chẳng phải là một yếu lược quan trọng của những cuộc chiến trên thương trường sao? Trong các hoạt động kinh tế, nếu có thể khiến cho trên dưới đồng lòng, nhất định họ có thể thúc đẩy doanh nghiệp giành được chiến thắng trong cạnh tranh.

Những thành bại trong kinh doanh doanh nghiệp có nhân tố quyết định là người. “Người” ở đây không chỉ là cá nhân mỗi người mà là thế tập hợp của mọi người. Quần thể người trong hiệu suất quần thể hoạt động vừa có thể sản sinh ra tác dụng tăng lực, cũng có thể gây ra “tác dụng giảm lực”. Nguyên nhân này được quyết định bởi góc độ tổ thành quần thể không giống nhau và lực kết hợp, lực cọ xát không giống nhau. Trên phương diện tâm lý học, họ gọi những điều này là “hiệu ứng quan hệ trường”. Chúng ta gọi tác dụng tăng lực hoặc giảm lực được quần thể này sản sinh ra là “hiệu ứng quần thể”.

Nếu quần thể nội bộ của một doanh nghiệp có mối quan hệ khắng khít với nhau tất sẽ tăng cường công năng và trí tuệ của doanh nghiệp ấy. Như vậy hiệu suất hoạt động của các thành viên trong quần thể ấy sẽ có được “tác dụng tăng lực”. Nếu mối quan hệ của các thành viên trong quần thể nội bộ doanh nghiệp nào đó không có mối quan hệ tốt với nhau, trí tuệ và công năng xã hội của doanh nghiệp ấy sẽ bị yếu đi, hiệu suất hoạt động của các thành viên trong quần thể ấy sẽ sản sinh “tác dụng giảm lực”. Tục ngữ nói: “Một thợ đóng giày tồi không thể có được mẫu giày đẹp, hai người thợ đóng giày ngu cũng có thể bàn bạc với nhau, ba thợ đóng giày tồi còn hơn một Gia Cát Lượng”. Có nghĩa là nhiều người họ sẽ phát huy được trí tuệ của tập thể, sản sinh ra tác dụng tăng lực. Người ta cũng thường nói: “Một hòa thượng uống nước, ông ta sẽ chọn, hai hòa thượng uống nước, họ sẽ uống luôn và ba hòa thượng cùng uống nước thì sẽ chẳng còn nước để uống”. Có nghĩa là các hòa thượng càng nhiều lên, sẽ xuất hiện tình trạng sự lựa chọn càng ít đi. Đây chính là kết quả được tạo ra bởi tác dụng giảm lực. Có thể thấy rằng “nội tụ” và “nội hao” đem lại kết quả hoàn toàn khác nhau. Hiện nay, các hoạt động kinh tế vô cùng phức tạp, nó sinh ra và phát triển thành thiên biến vạn hóa. Trong các cuộc cạnh tranh kịch liệt, nếu doanh nghiệp muốn giành lấy thắng lợi, đầu tiên họ phải làm thế nào để nội bộ doanh nghiệp trên dưới đoàn kết với nhau, tăng cường sức đoàn kết, phát huy hiệu năng tăng lực của quần thể.

Công ty xe hơi Ford của Mỹ đã từng được ca ngợi là “vương quốc xe hơi” và bản thân Ford cũng từng được gọi là “ông vua xe hơi”. Nhưng người ta không biết rằng tiến trình phát triển của vương quốc xe hơi Ford hơn tám mươi năm trước có bao nhiêu bước thăng trầm. Từ những bước thăng trầm thành bại của công ty xe hơi Ford chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của trên dưới đồng lòng, nhất trí trong một doanh nghiệp.

Henry Ford được sinh ra trong một gia đình nông dân. Năm mười sáu tuổi, ông xin vào làm công nhân trong công ty Edison. Khi ấy, xe hơi mới ra đời không lâu. Từ năm 1899 tới nay, ông ta đã hai lần sáng lập công ty xe hơi nhưng đều thất bại. Năm 1903, Ford và mấy người bạn làm ăn của ông mời một vị chuyên gia tên là James Kusians tới đảm nhiệm chức tổng giám đốc của công ty lần thứ ba ông sáng lập công ty xe hơi Ford.

Sau khi Kusians nhận chức, ông ta đã áp dụng vài biện pháp lớn như lập hệ thống lắp ráp xe hơi đầu tiên dưới nước để giảm bớt thời gian lắp ráp xe hơi từ 22 giờ 18 phút xuống còn 9 phút, nâng sản lượng sản phẩm lên cao gấp mấy trăm lần. Chỉ trong quãng thời gian chưa đầy 7 năm, công ty Ford đã trở thành công ty chế tạo xe hơi lớn nhất thế giới.

Nhưng ông già Henry Ford đã bị cảnh phồn vinh làm hôn mê đầu óc. Tới năm 1915 đã đuổi Kusians đi, thi hành thể chế lãnh đạo theo kiểu độc tài gia trưởng. Ông ta nắm tất cả quyền hành của công ty, xóa bỏ tất cả các giám đốc. Tất cả mọi chuyện của công ty như nhân sự, sản xuất, mua bán đều do một mình ông ta quản lý. Cũng bởi ông ta chỉ tin vào một mình mình nên việc quản lý vô cùng hỗn loạn, luôn làm theo ý của mình, không coi kiến nghị của người khác ra gì. Vì vậy có rất nhiều người tài đã lần lượt bỏ đi. Kết quả là ông vua xe hơi và địa vị lũng đoạn thị trường của ông ta đã dần bị những công ty xe hơi khác thay thế.

Mấy năm trước đây, Ford đời thứ ba mới lên nhận chức được vài năm đã thi hành chính sách “tuyển hiền nhiệm năng”, bắt đầu chuyển công ty từ làm ăn thua lỗ sang có lãi, khiến cho nghiệp vụ của công ty được hưng thịnh. Ông ta đã phá vỡ

truyền thống gia đình trị của công ty, dùng rất nhiều tiền để tuyển nhân tài để họ giữ chức giữ quyền. Ví dụ như ông ta đã trọng dụng một viên phó giám đốc của công ty xe hơi General tên là Onass về phụ trách tất cả mọi việc của công ty. Đồng thời ông tiến hành cải cách đối với thể chế lãnh đạo của công ty trước nay vốn theo chế độ tập quyền giờ đây trở thành chế độ phân quyền khiến diện mạo công ty đổi mới hoàn toàn.

Thế nhưng sau đó Henry Ford III lại cho rằng mình đã “tốt nghiệp”, lần lượt đuổi bọn Bolichi, Kaderson, Milia… là các vị giám đốc của công ty. Chàng trai trẻ Ford lại phạm phải sai lầm trước đây của ông nội mình đã mắc phải. Càng ngày anh ta càng độc đoán, chuyên quyền. Anh ta muốn lời nói của mình phải được mọi người chấp hành tuyệt đối, tuyệt đối không cho phép các nhân viên dưới quyền “công cao hơn chủ”. Kết quả là sau 30 năm quản lý công ty, công ty đã rơi vào tình trạng không thể vãn hồi phong độ khi xưa.

Hiện nay, hệ thống doanh nghiệp ngày càng phức tạp, mỗi nhà lãnh đạo doanh nghiệp đều phải đổi mặt với vô số vấn đề khó khăn, đối diện với vô số vấn đề rắc rối. Chỉ dựa theo chủ ý của một người rất khó tránh khỏi hiện tượng phiến diện. Nếu không phát huy trí tuệ của cả tập thể, thất bại luôn tìm tới với họ. Đồng thời, do cá nhân một người độc đoán chuyên quyền sẽ rất khó điều động được tính tích cực trong các ban ngành của nội các công ty. Chẳng trách một số nhân tài của công ty Ford lần lượt bỏ đi. Từ đó có thể thấy bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng không thể chỉ dựa vào năng lực cá nhân của một người, nhất thiết họ phải có được “trên dưới đồng lòng”, phát huy tác dụng tăng lực của quần thể mới có thể xây dựng cho mình một vị trí bất bại.

16 Nhắm lúc đối phương sa sút, dốc sức mà đánh

Gia Luật Hưu Ca tọa trấn Nam Kinh (U châu) đang ngồi trong phủ của mình xem công văn. Đây là bản công văn của huyện Hương Hà báo về tình hình xóa đói giảm nghèo của dân. Gia Luật Hưu Ca tay cầm công văn, tự mình nói:

– Cả một vùng Yên Kinh liên tục gặp phải họa binh đao, dân chúng không được an định. Muốn để vùng biên cương được củng cố, không làm cho dân chúng yên định thì không được.

Ông cầm bút lên phê vào bản công văn ấy rồi gọi người tới mang đi. Hưu Ca bước ra khỏi phòng, đứng ngoài lan can nhìn ra vườn, thấy bích đào đã nở hoa rực rỡ, ông thầm nói:

– Mình nên xuống vùng nông thôn khuyên nhủ dân chúng.

Đúng lúc này, một viên thư sử vội vàng chạy vào, hai tay dâng cao một bản công văn tiến tới trước mặt ông nói:

– Quân tình cấp báo, mời Vu Việt xem.

Hưu Ca nhận lấy công văn, quay mình bước vào phòng, ngồi bên bàn mở công văn ra xem. Đôi lông mày của ông khẽ nhíu lại, nói:

– Tống chủ lại phái binh tới xâm phạm rồi.

Năm ấy là năm Thống Hòa thứ 4 (năm 986) nhà Tống là năm Ung Hy thứ 3. Tống chủ là Triệu Linh (Triệu Quang Nghĩa) định nhân cơ hội Chiêu Thánh Đế Gia Luật Long Tự còn nhỏ tuổi; Tiêu thái hậu chấp chính. Ông ta cho rằng đây là cơ hội của mình vì một nữ nhân chấp chính sẽ không làm nên trò trống gì nên xuất quân tiến đánh U châu. Từ tháng Giêng năm ấy ông ta đã vạch kế hoạch, lệnh cho đại tướng Tào Bân, Điền Trọng Tiến, Phan Mỹ làm nguyên soái chuẩn bị xuất quân tiến tới U châu. Sau đó trực tiếp lệnh cho Tào Bân làm nguyên soái, từ phía nam tiến tới U châu, Thôi Nhan Tiến làm phó soái; lệnh cho Mề Tín làm nguyên soái, Đỗ Nhan Nhai làm phó soái dẫn quân mã tiến theo phía tây bắc từ Hùng Châu tiến tới U châu. Lệnh cho Điền Trọng Tiến làm nguyên soái, dẫn theo một đạo quân mã theo đường Phi Hồ tiến tới U châu; lệnh cho Phan Mỹ làm nguyên soái, Dương Nghiệp (lại có tên là Dương Kế Nghiệp) làm phó soái từ Nhạn Môn Quan ở phía Sơn Tây tiến quân từ Vân Châu (Tây Kinh của Liêu) Yên Bắc. Bốn lộ đại quân này cũng xuất phát vào tháng 3, nhằm thẳng vùng tiền tuyến biên giới phía nam của nước Liêu kéo tới.

Gia Luật Hưu Ca một mặt chia quân ra ứng chiến, một mặt viết tấu chương sai người hỏa tốc gửi cho Tiêu thái hậu ở Thượng Kinh xin quân cứu viện.

Quân cứu viện của nhà Liêu còn chưa tới, quân tiên phong của nhà Tống đã rầm rộ kéo đến U châu.

Đại quân của Tào Bân từ phía chính Nam kéo tới U châu, lại có đại quân của Mễ Tín cùng phối hợp. Hai lộ binh mã này tiến nhanh ngoài sức tưởng tượng, mau chóng vây khốn Trừ châu. Trừ châu thất thủ, vùng Nam Kinh, U châu phải đụng đầu trực tiếp với quân Tống. Gia Luật Hưu Ca thấy quân Tống rầm, rộ tiến tới, khí thế vô cùng lớn mạnh, nhuệ khí của họ đang hăng, lại thấy binh mã của mình ít, quân chi viện chưa tới nên không dám khinh suất xuất binh. Thống quân sứ Gia Luật Ngạch Đức tới gặp Hưu Ca, nói:

– Vu Việt muốn cố thủ ở Nam Kinh để đợi quân cứu viện sao?

Hưu Ca nói:

– Đúng vậy, địch đông ta ít, nếu ra trực diện giao chiến với họ, ta sẽ thua. Có điều, ta thủ cũng không phải là đợi địch đến đánh ta. Ha ha!

Nói xong ông ta lại cười rất bí mật với Gia Luật Ngạch Đức, hỏi:

– Ông thấy quân Tống thế nào?

– Chúng tiến tới thật hùng mạnh.

Ngạch Đức không cần suy nghĩ, trả lời ngay. Hưu Ca nhân đó, nói:

– Tào Bân, Mễ Tín là danh tướng khai quốc của nhà Tống, họ đã phạm sai lầm lớn.

– Sai lầm gì?

Ngạch Đức vẫn chưa rõ ý của Hưu Ca, kinh ngạc hỏi. Hưu Ca nói:

– Tham công mạo tiến! Trên đường tiến quân họ thấy thuận lợi nên càng nóng lòng muốn tiến nhanh, quên mất rằng hậu quân và lương thảo tiếp ứng không kịp. Lúc nãy ta nói không ngồi thủ đợi địch đánh chính là muốn nhân sai sót này để đánh địch.

– Đánh như thế nào?

Lúc này Ngạch Đức đã rõ ý của Hưu Ca, lại nghe Hưu Ca nói đến chuyện đánh nên vội hỏi.

– Ta lệnh cho ông dẫn theo quân khinh kỵ bản bộ kẹp vào giữa hai đạo quân của Tào, Mễ, thấy quân địch tan rã thì đánh, đánh xong lui ngay khiến quân Tống không được yên, đè bẹp nhuệ khí của chúng.

Hưu Ca nói rất quả quyết.

– Tuân lệnh.

Ngạch Đức trả lời rồi quay người ra khỏi đại doanh đi chuẩn bị binh mã. Sau khi Gia Luật Ngạch Đức dẫn quân đi rồi, Hưu Ca lại sai thêm mấy đội kỵ binh nữa cứ đêm đêm đi đánh cướp lương thảo của quân Tống, phá hủy toàn bộ xe vận chuyển lương từ phía nam lên của quân Tống. Lương thảo, khí giới của họ cướp được đâu thì cướp, không lấy đi được thì phóng hỏa đốt sạch. Kỵ binh của Gia Luật Ngạch Đức cũng vậy. Họ đến như điện chớp, lui như gió cuốn, quấy nhiễu quân Tống khiến quân Tống ăn không ngon ngủ không yên, không thể yên ổn hạ trại. Quân tuần tiễu của quân Tống cũng không dám ra ngoài khi ít người. Bên ngoài thành Cố An, Ngạch Đức còn đánh bại quân Tống. Đồng thời Hưu Ca còn sai quân trấn giữ những nơi hiểm yếu, cắm cờ đóng trại hư trương thanh thế khiến quân Tống không thể biết được quân Liêu có nhiều hay ít. Họ cứ quấy nhiễu như vậy khiến cho Tào Bân tuy đã lập doanh trại ở bên ngoài Trừ châu đứng ngồi không yên, lại thêm lương thảo không đủ đành phải rút về Hùng châu để dễ bề bảo vệ lương thảo, bảo đảm quân nhu. Quân đội của Mễ Tín cũng giậm chân tại chỗ tại Bạch Câu Hà không dám tiến lên.

Tục ngữ nói: “Binh tới tướng chặn, lũ về dùng đất ngăn” nhưng khi đại binh của Tống đến, chủ tướng quân Liêu trấn giữ U Châu lại không sai quân chủ lực của mình ra quyết chiến với quân Tống. Ngược lại, ông ta chỉ sai vài đội quân kỵ tiến hành “đánh du kích” với quân Tống, dùng những đội quân với quy mô nhỏ, ít tiến hành công kích vào đội quân chính quy của nhà Tống, phá hoại con đường vận chuyển lương thực của giặc, đốt hủy xe chuyển lương của họ. Khi thấy thời cơ có lợi lại cắn đối thủ một miếng, cuối cùng họ đã đánh xẹp nhuệ khí của quân Tống, ngăn trở tốc độ tiến quân của quân Tống để có thời gian cho quân cứu viện của mình tới và còn cổ vũ sĩ khí cho quân đội của mình. Thật là nhất cử nhiều tiện. Kỳ thực, trong lịch sử chiến tranh, đại đa số các cuộc chinh phục lớn đều đề cập tới chiến thuật đánh du kích. Ví dụ như người Gott và người Hung Nô đều dùng chiến thuật đánh du kích để đánh bại đế quốc La Mã. Người Virgin dùng chiến thuật đánh du kích quây nhiễu bờ biển Anh Pháp. Người Mông Cổ cũng vận dụng chiến thuật này để chinh phục châu Á và các nước vùng Trung Âu. Bất luận hình thức như thế nào, mục đích chủ yếu khi vận dụng chiến thuật đánh du kích ra sao, chiến thuật này vẫn được coi là tiên cơ chế địch, cổ vũ sĩ khí, chiếm lấy địa vị ưu thế trong quân sự.

Trên thương trường, hình thức “đánh du kích” cũng luôn được sử dụng và nó cũng trở thành một sách lược công kích rất có hiệu quả. Nó có tác dụng tích cực trong việc quấy nhiễu các đối thủ cạnh tranh, là phương thức tăng cường chiếm lĩnh thị trường, là mô phạm cho những nhân vật trong cuộc cạnh tranh. Công ty hóa chất Nima của Ấn Độ là một ví dụ.

Cuối thập kỷ 60, Bá Đặc Nhĩ bắt đầu sáng lập cơ nghiệp sinh nhai của mình.

Lúc đầu nhà hóa học “Peter” lợi dụng sở trường của mình, dùng những dụng cụ làm bếp gia dụng đơn giản sản xuất một loại bột giặt với giá thành rất rẻ mạt. Ông đặt tên cho loại bột giặt này là Nima - đó là tên cô con gái vừa tròn 1 tuổi của ông.

Sau đó Peter đi khắp nơi để tiếp thị sản phẩm của mình.

Sản phẩm bột giặt “Nima” nhanh chóng được phụ nữ của các gia đình giới trung, hạ lưu ưa thích và chấp nhận vì giá thành của nó thấp hơn nhiều so với sản phẩm bột giặt nhãn hiệu “Super” đang độc bá thị trường mà chất lượng không kém nhau là mấy.

Năm 1969, do nhu cầu tiêu thụ của sản phẩm bột giặt “Nima” ngày một lớn, “Xưởng sản xuất gia đình” của “Peter” không thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ của thị trường.

Ông ta liền thuê một gian nhà nhỏ rộng 12 m2 làm nhà xưởng sản xuất bột giặt hiệu “Nima”.

Từ đó, sự nghiệp phát triển của “Nima” ngày một nhanh chóng.

Chỉ 20 năm, nhà xưởng nhỏ bé của “Peter” đã trở thành một trong những doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Ấn Độ. “Peter” cũng chuyển mình thay đổi, từ một anh bán hàng đánh xe tìm đến cửa của người tiêu dùng trở thành một ông chủ lớn của công ty “Nima” với số vốn kinh doanh là 320 triệu đô la.

“Peter” dựa vào đâu để xây dựng cơ nghiệp hiển hách khiến người đời nể phục ông.

Nguyên nhân chủ yếu ở đây là ông không bị câu thúc bởi truyền thông, dùng tư tưởng độc đáo của mình để chỉ đạo kinh doanh.

Đầu tiên ông nắm lấy tầng lớp trung, hạ lưu vốn không lấy gì làm giàu có.

Theo lý luận kinh doanh truyền thông của người Ân Độ, túi tiền của những bà chủ giàu có chính là nguồn tiêu thụ duy nhất của sản phẩm. Nhưng nguồn tài nguyên cực lớn này gần như đã bị siêu công ty xuyên quốc gia - công ty Indastan Liwer độc chiếm. Nhắc tới công ty Indastan Liwer, giới doanh nghiệp Ấn Độ phải coi họ là con quái vật khổng lồ. Công ty này có công ty con trên toàn thế giới, thực lực vô cùng hùng hậu. Hơn nữa sản phẩm bột giặt hiệu “Super” của họ đã chiếm được địa vị thống trị thị trường Ấn Độ, “Peter” chỉ là một nhân vật mới gây dựng sự nghiệp, vừa không đủ sức và ông cũng không muốn cạnh tranh trực diện với công ty Liwer. Vì vậy ông đã nhằm vào nhược điểm của công ty Liwer là chỉ chú ý vào việc kiếm tiền của những người giàu có mà không chú ý tới nhu cầu của đa số dân chúng thuộc giới trung, hạ lưu. Ông đã né tránh mũi nhọn tiến công của công ty Liwer, bắt đầu hướng sự chú ý của quảng đại dân số giới trung, hạ lưu không có khả năng mua các loại sản phẩm giặt tẩy giá cao vào sản phẩm của mình, ông tin rằng đó là một thị trường cực lớn, rất có tiềm năng phát triển.

Để mở rộng thị trường này, Peter luôn quán triệt phương châm kinh doanh của mình là ăn lãi ít, tiêu thụ nhiều sản phẩm. Bởi vậy ông luôn duy trì giá sản phẩm bột giặt “Nima” của mình ở mức chỉ bằng một phần ba giá các loại bột giặt khác. Kết quả là “Peter” càng ngày càng có nhiều khách hàng, những bà nội trợ của các gia đình thuộc tầng lớp trung, hạ lưu coi sản phẩm của ông như một vị cứu tinh.

Vào khoảng giữa thập kỷ 80 của thế kỷ XX, “Peter” lần lượt cho ra đời hai loại sản phẩm mới là xà phòng bánh và xà phòng thơm. Hai loại sản phẩm mới này vừa được đưa vào thị trường đã tỏ rõ ưu thế của chúng và trong một phương diện nào đó, nó đã trở thành một thế lực uy hiếp trực tiếp đối với sản phẩm của công ty Liwer.

Để có được nhiều người mua, mở rộng nghiệp vụ hơn nữa, công ty “Nima” cũng có những sách lược rất riêng của mình trên phương diện quảng cáo.

Trong thời buổi cạnh tranh kinh doanh kịch liệt như ngày nay, tầm quan trọng của quảng cáo đối với họ không còn phải nói. Để tuyên truyền cho sản phẩm của mình, Peter cũng không tiếc tiền dành cho quảng cáo.

Nhưng nhận thức và vận dụng quảng cáo của “Peter” lại không giống lắm những quan niệm truyền thống. “Quảng cáo để tạo dựng thị trường”. Đó là quan điểm luôn được nhấn mạnh của những nhà quản lý truyền thông và cũng là quan điểm của đại đa số những người trên thị trường. “Peter” lại có quan điểm cao siêu hơn. Ông luôn cho rằng mục đích của quảng cáo không phải là để tạo dựng thị trường mà là xúc tiến tiêu thụ sản phẩm. Từ nhận thức này, “Peter” quảng cáo cho sản phẩm của mình cũng khác hẳn những người khác.

Công ty “Nima” thường tung sản phẩm của mình ra thị trường rồi mới tiến hành tuyên truyền quảng cáo. Mà phương pháp quảng cáo của họ cũng khác với phương pháp quảng cáo thông thường. Đầu tiên họ quảng cáo để kích thích sự tò mò của người tiêu dùng, sau đó mới tung sản phẩm ra. Công ty “Nima” tiến hành quảng cáo như vậy khiến cho quảng cáo sản phẩm và nguồn hàng của mình đã tràn ngập trên thị trường được kết hợp mật thiết với nhau, từ đó nâng cao hơn nữa lòng tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm của mình. Vì vậy, tuy công ty quảng cáo theo kiểu này sẽ tốn rất nhiều kinh phí nhưng hiệu quả quảng cáo lại cực cao, quảng cáo luôn đóng góp tích cực trong việc thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm. Đến năm 1988, sản phẩm bột giặt của công ty “Nima” đạt mức độ tiêu thụ là năm trăm ngàn tấn và đối thủ cạnh tranh của họ là sản phẩm bột giặt hiệu “Super” của công ty Liwer đạt mức độ tiêu thụ là hai trăm ngàn tấn. Kết quả này đã hiển thị rõ uy lực trong sách lược quảng cáo của “Peter”.

Công ty “Nima” ngày càng hùng mạnh khiến cho công ty Liwer không thể nhắm mất làm ngơ. Sau khi họ tiến hành điều tra một cách tỉ mỉ, họ đã thực sự cảm thấy mình bị sản phẩm của “Peter” uy hiếp.

Để tiễu trừ mối uy hiếp này, công ty Liwer bắt đầu tiến hành phản kích đối với “Bá Đặc Nhĩ” nhằm ý đồ phá hoại danh tiếng ngày một lừng lẫy của ông.

Một trận quyết chiến giữa công ty Liwer và “Nima” là điều không thể tránh khỏi. Nhưng lúc ấy danh tiếng của sản phẩm “Nima” đã nổi tiếng trên thị trường, thực lực của họ cũng không còn như ngày trước nữa, mạng lưới tiêu thụ sản phẩm của họ lại rộng, tiêu thụ suôn sẻ, tiền vốn sung túc, thực lực rất đáng kể, họ hoàn toàn có đủ điều kiện để “quyết chiến” với Liwar. Qua nhiều trận giao chiến kịch liệt, Peter không chỉ phá vỡ thế công của đối phương, mà thế lực của họ ngày càng lớn mạnh khiến cho công ty Liwar phải chịu tổn thất cầu hòa. Từ đó danh tiếng của công ty “Nima” ngày càng vang dội, khiến cho sản phẩm bột giặt “Nima” chất lượng cao, giá rẻ tuy bước chân vào thị trường sau nhưng lại chiếm vị trí hàng đầu, đè bẹp công ty Liwer.

“Peter” không chỉ vượt trội so với công ty Liwar trên thị trường mà ông còn chiếm luôn địa vị bá chủ trên thị trường bột giặt. Bước vào thập kỷ 90 của thế kỷ XX, “Peter” đã có một bước tiến nữa trong mục tiêu to lớn của mình, có ý muốn mở rộng thị trường hơn nữa ra toàn khu vực. Đối với một nhà quản lý doanh nghiệp không đi theo đường lối chính thống này, người ta có đầy đủ niềm tin rằng ông ta sẽ giành được thành công hơn nữa.

17 Ổn định rồi sẽ nghĩ sau

Khi Tiêu thái hậu nhận được tin cấp báo quân Tống xâm phạm biên cương của Gia Luật Hưu Ca, bà vẫn bình tĩnh triệu tập các đại thần vào bàn bạc, nói với các đại thần như bọn Hàn Đức Nhượng:

– Quân Tống lại kéo đến xâm phạm, khí thế vô cùng hung mãnh. Nay Tào Bân đã phá được ải Kỳ Câu, chiếm Trừ châu, Cố An, Tân Thành. Nay ta định cùng hoàng thượng thân chinh, các khanh nghĩ sao?

Các đại thần cùng nhất trí rằng dùng sức mạnh để đánh bại quân Tống, giữ lấy vùng U Vân. Tiêu thái hậu liền hạ chiếu điều động các đội binh mã tiến xuống phía nam giúp Gia Luật Hưu Ca, lại lệnh cho trấn thủ Đông Kinh là Gia Luật Phù Chi làm hậu quân tiếp ứng. Ngày mùng 7 tháng 3, Tiêu thái hậu và Chiêu Thánh hoàng đế Gia Luật Long Tự làm lễ tế lăng miếu, trời đất rồi ngự giá thân chinh.

Trên đường tiến quân, họ nhận được tin do khoái mã về báo nói Tào Bân đã lui về Hùng châu, quân đội của Mễ Tín cũng đóng tại Bạch Câu Hà không tiến lên được. Khoảng hai hôm sau lại nhận được tin Tào Bân đánh phá Trừ châu, đang tiến vào Yên Kinh. Lại nghe tin quân Tống đánh bại quân Liêu ở Phi Hồ, quân Liêu bất lợi, tướng Liêu phòng ngự ở Dực Châu là ngự sử Đại Bằng Dực, thứ sử Khang Châu Mã Vân, mã quân chỉ huy sứ Hà Vạn Thông bị quân Tống bắt sống, Phi Hồ, Linh Khâu vô cùng nguy ngập! Phan Mỹ đang đánh phá Vân Châu.

Quân Tống tại sao bỗng tiến bỗng lui, lui rồi lại tiến? Đó là vì thư cấp báo xin chi viện lương thực của Tào Bân từ Trừ Châu bay tới ngự án của Tống chủ Triệu Quang Nghĩa ở Khai Phong. Triệu Quang Nghĩa vừa xem đã cuống lên, vỗ bàn nói:

– Hỏng rồi, tại sao Tào Bân lại có thể vì bảo vệ quân nhu mà lui khỏi tiền tuyến được?

Ông ta vội hạ chiếu, lệnh cho Tào Bân mau chóng dẫn quân đánh lên phía bắc, hợp quân cùng Mễ Tín, phối hợp với Phan Mỹ đang ở chiến trường phía tây đánh chiếm U châu. Vì vậy các lộ quân mã nhà Tống lại ồ ạt tiến quân.

Vốn là Tào Bân ở chiến trường phía đông đánh phá Trừ châu rất rát, lại có tin thua trận của quân Liêu từ phía tây liên tiếp bay về khiến cho Chiêu Thánh hoàng đế Gia Luật Long Tự vô cùng hoảng hốt. Ông ta vội tới ngự trướng của mẫu hậu, vừa vào trướng đã thấy Tiêu thái hậu đang ngồi đánh cờ vây với một tên hoạn quan tên là Vương Kế An. Bọn kẻ hầu người hạ trong trướng đều đứng im phăng phắc, chỉ nghe thấy tiếng quân cờ rơi xuống bàn kêu lách cách. Gia Luật Long Tự nhón gót, nhẹ nhàng tiến đến bên Tiêu thái hậu. Dường như Tiêu thái hậu không biết Long Tự tới nên vẫn cúi đầu cắm mắt vào bàn cờ. “Cạch”. Bà quyết đoán đặt một con cờ nữa xuống bàn. Long Tự lòng nóng như lửa đốt, lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi nhưng chỉ biết cúi đầu mím miệng, không dám làm kinh động mẫu hậu. Vương Kế Ân cũng cắm đầu vào bàn cờ, một lúc lâu sau đành phải nói:

– Nô tỳ thua rồi.

Tiêu thái hậu cười, lúc này mới ngẩng đầu lên nhìn Chiêu Thánh hoàng đế nói:

– Hoàng đế có biết rằng ngày thường ta cùng hắn đánh cờ, hắn thường thắng ta, tại sao hôm nay ta lại thắng hắn không?

– Thái hậu đánh cờ hay.

Chiêu Thánh hoàng đế cười, trả lời dè dặt.

– Đánh cờ cũng như đánh trận, người đánh cờ trước tiên phải là trấn tĩnh, như vậy đầu óc mới tỉnh táo, mới nghĩ ra chiêu số để khắc chế địch thủ, giành lấy chiến thắng. Vừa nguy đã hoảng, chưa đánh đã loạn, đó là con đường dẫn tới thất bại.

Tiêu thái hậu vừa nhìn hoạn quan đang thu dọn bàn cờ, vừa nói với Gia Luật Long Tự.

Ngoài mặt thì bà đang bàn về việc đánh cờ nhưng thực tế là bà đang giảng giải về việc quân! Chiêu Thánh hoàng đế vốn là người thông minh, nghe bà nói vậy, trong lòng sực tỉnh, nói:

– Thái hậu đã sắp xếp thỏa đáng cả rồi sao?

Tiêu thái hậu thấy Vương Kế An đã thu dọn xong bàn cờ, nói:

– Mang bản đồ đến đây.

Vương Kế Ân “dạ” một tiếng, vội mang bản đồ tới trải lên mặt bàn. Tiêu thái hậu chỉ vào bản đồ nói với Chiêu Thánh hoàng đế:

– Tào Bân lui về giữ Hùng châu, hắn đã phạm sai lầm khi đi nước cờ này. Nay hắn lại tiến lên phía bắc, có ý tiếp tục đánh tới Trừ châu, Hưu Ca tất sẽ có cách đánh bại hắn! Phan Mỹ ra Nhạn Môn Quan, Điền Trọng Tiến xâm phạm vùng Phi Hồ, thế công rất nguy hiểm. Ta đã lệnh cho Tà Trân thống đốc binh mã phía tây nam dốc toàn lực đối phó với họ. Chắc con đã biết chuyện Phan Mỹ chiếm được Vân châu rồi?

Chiêu Thánh hoàng đế nói:

– Vâng. Cung chính vì chuyện này nên nhi thần mới tới tìm mẫu hậu.

Tiêu thái hậu nói:

– Ta đoán rằng một khi quân đội của Tào Bân bị đánh bại, quân của Phan Mỹ sẽ mất đi hậu ứng, không thể đứng lâu ở đó.

Bà nói xong liền đứng dậy ra khỏi trướng, mắt đăm đắm hướng về phía nam, tin tưởng nói:

– Ta tin vào tướng soái của ta.

Bà quay lại nhìn con trai mình đang đứng phía sau, nói:

– Con phải nhớ cho kỹ, là quân vương cần phải giỏi dùng người, đã dùng thì phải tin, không được nghi ngờ họ. Chỉ có như vậy, thiên hạ mới yên.

Chiêu Thánh hoàng đế nói:

– Con xin nhớ kỹ lời dạy của mẹ.

Lúc này Hàn Đức Nhượng cưỡi ngựa tiến tới bên ngoài ngự trướng, ông ta xuống ngựa, rảo bước tới trước ngự trướng, hành lễ với thái hậu, hoàng đế xong, nói:

– Thần có tin báo về việc quân của Vu Việt Hưu Ca muốn trình lên.

Nói xong hai tay dâng cao bản tấu trình lên.

Tiêu thái hậu nói:

– Ngươi đọc đi.

Hàn Đức Nhượng tuân lệnh, đọc:

– Hưu Ca tấu, Tào Bân từ Hùng châu hai lần xâm phạm phía bắc, quân ta vẫn quấy nhiễu phía sau địch khiến quân địch không thể tiến nhanh được, phải mất bốn hôm mới tới Trừ châu. Quân ta đã bày trận nghiêm cẩn đón đợi chúng.

Tiêu thái hậu nói:

– Truyền lệnh, đại quân lập tức xuất phát, giúp Hưu Ca ngăn Tào Bân ở phía bắc sông Cự Mã.

Hàn Đức Nhượng nói:

– Tuân chỉ.

Tào Bân thống lĩnh quân mã tiếp tục công phá Trừ châu đã bị mấy đội kỵ binh của Hưu Ca phái đi lúc thì quấy nhiễu phía sau, khi thì quấy nhiễu hai bên khiến họ không thể tiến quân nhanh và cũng không thể tập trung lực lượng đánh phá Trừ châu. Điều đáng nói hơn cả ông ta không hề biết rằng Tiêu thái hậu và Chiêu Thánh hoàng đế đã dẫn quân đội tới sát phía đông bắc Trừ châu là Đà La Khẩu từ lâu. Vì vậy ông ta cứ cắm đầu cắm cổ, chỉ mong mau chóng tiến tới Trừ châu.

Gia Luật Hưu Ca nhận được lệnh tiến công, lập tức chỉnh đốn binh mã xuất phát. Binh mã của Tiêu thái hậu cũng từ Đà La Khẩu tiến lên, hai cánh quân hùng dũng như hổ báo nhằm thẳng trận của Tào Bân xông tới, Quân sĩ trong thành Trì châu thấy quân cứu viện đã tới liên cũng chỉnh đốn lại binh mã kéo ra khỏi thành chém giết. Ba lộ nhân mã nhất tề đánh vào, Tào Bân sao địch nổi? Hỗn chiến một trận bên ngoài thành Trừ châu, quân Tống thua tan tác, tranh nhau cướp đường bỏ chạy, bỏ lại vô số chiến xa cùng các thứ đồ quân dụng khác, nhân mã tổn hại vô số. Tào Bân dẫn theo tàn quân cuống cuồng tháo chạy về phía nam. Trận này không chỉ giải vây được cho Trừ châu mà còn giúp toàn bộ mặt trận phía đông chuyển nguy thành an.

Để miêu tả lại cảnh này, đại thi nhân Tô Thức đã nói:

– Kẻ đại trí đại dũng sẽ không dễ dàng kích động khi bị làm nhục, lâm nguy sinh hoảng mà phải trấn tĩnh, bình tĩnh ứng phó.

Tôn Tử càng nói rõ hơn quan điểm này trong binh pháp của mình: “Tướng quân chi sự, tĩnh dĩ u, chính dĩ trị” tức là người làm tướng thống lĩnh binh mã, khi chiến trận phải thanh tịnh u trần, bình chính vô luân, dùng cái đó để trị. Tiêu thái hậu dùng việc đánh cờ làm ví dụ để dạy dỗ con mình là hoàng đế Long Tự và cũng là khuyên cáo chính mình, tức là khi lâm nguy phải trấn tĩnh, chỉ có vậy mới giữ được tỉnh táo, nghĩ ra được kế hay cứu vãn tình thế, chuyển nguy thành an. Vấn đề cốt lõi ở đây của bà không khác là mấy so với tư tưởng của Tô Thức và Tôn Tử.

Tịnh dĩ u, chính dĩ trị chính là tác phong cần có của bậc làm tướng. Kỳ thực, các vị “tướng” của các doanh nghiệp cũng phải có tác phong “Tịnh dĩ u, chính dĩ trị” này. Từ đó họ mới có thể lâm nguy không loạn, bình tĩnh ứng phó. Ngày nay cũng có một câu thường thấy đó là: “Chiến thắng chính mình”, “vượt qua chính mình”. Trong các cuộc cạnh tranh, khi phải đối mặt với những khó khăn, dằn vặt, sau khi thắng lợi họ sinh ra tính kiêu ngạo, hợm đời. Đối với các nhà doanh nghiệp, họ phải biết vượt qua tâm lý tự ti, ngần ngừ do dự, tự hạ thấp mình để mở rộng tầm mắt, nghĩ tới những vấn đề khác, điều này sẽ rất giúp ích cho việc giành lấy thắng lợi trong cạnh tranh của họ.

Tổng giám đốc công ty Hoa Thành nổi tiếng toàn quốc hồi trước cách mạng chính là một nhân vật điển hình trên phương diện này.

Khi công ty Hoa Thành mới thành lập, ngành sản xuất thuốc lá của Trung Quốc đang trong thời kỳ sóng gió, tiền cảnh của nó thật khiến người ta phải lo ngại. Hồi ấy, thuốc lá của nước Anh, Mỹ và các nước phía nam Thái Bình Dương tràn ngập thị trường Trung Quốc, họ lại dùng trăm phương ngàn kế để hạ gục ngành sản xuất thuốc lá cuồng dân tộc của Trung Quốc. Tổng giám đốc của công ty Hoa Thành là Trần Sở Tương không cam chịu khi đứng trước hiểm cảnh. Ông không bối rối, vẫn cố gắng tiến lên, tiến hành những cuộc cạnh tranh kịch liệt đối với thuốc lá ngoại. Cuối cùng ông đã phá vỡ vòng vây trùng trùng điệp điệp của sản phẩm thuốc lá ngoại, giành lấy vị trí chủ đạo trên thị trường thuốc lá trong nước.

Sau khi tiến hành phân tích, dự đoán một cách chuẩn xác tình hình thị trường, Trần Sở Tương cho rằng tuy ngoại quốc đang khống chế thị trường Trung Quốc, họ có ưu thế lớn nhưng họ vẫn có một nhược điểm không thể bù đắp được đó là giá thành quá cao, vượt quá sức mua của quảng đại dân số Trung Quốc ở tầng lớp trung, hạ lưu. Vì vậy ông đã định ra được điểm đột phá của nghành thuốc lá trong nước trên thị trường nội địa, nắm chắc lấy thị trường có tiềm lực rất lớn này. Sau đó công ty Hoa Thành hướng đầu tư, nghiên cứu, sản xuất vào loại thuốc lá giá rất rẻ hiệu Tam Kỳ và đưa ra thị trường.

Sau đó, họ dựa vào cơ sở này để bước vào và từng bước tìm hiểu thị trường. Công ty Hoa Thành tiếp tục cải tiến bao gói.

Công ty căn cứ vào những nhu cầu không giống nhau của dân cư ở những khu vực khác nhau trong nước, thiết kế ra nhiều loại mẫu bao khác nhau cho sản phẩm thuốc lá Tam Kỳ của mình, ví dụ như bao 50 điếu cho vùng Thượng Hải, Triết Giang, bao 10 điếu tiêu thụ ở các vùng phía bắc.

Quả nhiên, hành động này của họ đã đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng, mạng lưới tiêu thụ sản phẩm của công ty ngày càng được mở rộng.

Sau khi họ đã có chỗ đứng vững chắc trên thị trường, Trần Sở Tương bắt đầu tiến quân vào hàng rào ngăn cản thuốc lá nội địa trên thị trường Trung Quốc. Sau khi tìm tòi nghiên cứu, vào năm 1924, họ đã tung ra thị trường sản phẩm mới: Thuốc lá hiệu Kim Thử. Loại thuốc này được sao tẩm kỹ lưỡng, có hương vị đậm đà. Sau khi được tung vào thị trường đã mau chóng được người tiêu dùng chấp nhận.

Cũng trong năm ấy, năm 1925, Trung Quốc nổ ra một phong trào phản đế yêu nước với quy mô cực lớn. Trần Sở Tương thấy đây chính là cơ hội tốt để khống chế hàng ngoại nhập. Công ty Hoa Thành một mặt cho làm thêm ca, tăng sản lượng, một mặt đẩy mạnh tuyên truyền quảng cáo, kết quả là trong năm ấy, mức tiêu thụ sản phẩm của họ tăng gấp 10 lần, chỉ một hành động đã khiến cho mức tiêu thụ sản phẩm của họ tăng vọt.

Không chỉ vậy, giới giàu có trong nước cũng đua nhau sử dụng thuốc nội địa sản xuất. Vậy là Trần Sở Tương cũng mau chóng tung ra thị trường một loại thuốc lá cao cấp nữa.

Loại thuốc lá mới này không chỉ được bao gói đẹp, hương vị cũng rất đậm đà và nó đã mau chóng chiếm được thị trường, trong vòng 3 năm đã nhảy vọt gấp 3 lần về sản lượng tiêu thụ so với lúc mới ra đời. Tới năm 1930 kim ngạch thặng dư của công ty Hoa Thành cao gấp 330 lần so với năm 1924, một bước nhảy vọt trở thành một doanh nghiệp có thực lực hùng hậu của dân tộc Trung Quốc.

18 Bày trận giả mai phục bắt sống được Dương Nghiệp

Trong lúc quân mã của Tiêu thái hậu và Gia Luật Hưu Ca đại chiến với Tào Bân ở trận tuyến phía Đông, quân Liêu ở trận tuyến phía tây do Gia Luật Tà Trân chỉ huy cũng đại phá quân Tống ở Ngũ Đài, sau đó lại đánh bại quân Tống ở Phi Hồ, chuyển thế công đến úy châu… Quân Tống tại Ứng châu, Hỗn Nguyên lũ lượt bỏ thành đào tẩu… Gia Luật Tà Trân thuận thế chiếm luôn Hoàn châu.

Hôm ấy Gia Luật Tà Trân đang cưỡi một con ngựa tốt từ châu đi ra, tiến thẳng tới doanh trại của Viện Bí bỗng nghe tin báo có khâm sai đại thần do Tiêu thái hậu phái tới. Tà Trân đón quan khâm sai từ Viên Môn vào đại trướng, quỳ lạy thánh dụ. Thánh dụ nói với Tà Trân: Hưu Ca đã đại phá quân Tống do Tào Bân chỉ huy ở Kỳ Câu Quan. Sai Khâm sai thưởng cho Tà Trân thượng phương bảo kiếm, lệnh cho ông ta thừa lúc quân Liêu chiến thắng ở mặt trận phía đông, đánh bại quân Tống do Phan Mỹ, Dương Kế Nghiệp ở Đại Sóc. Tà Trân nhận được thánh chỉ và kiếm, mời quan Khâm sai ngồi, cười nói:

– Vốn là Tào Bân đã bại, chẳng trách quân Tống ở bên này di dời dân cư, có vẻ như muốn rút lui.

– Mấy ngày gần đây Gia Luật Tà Trân liên tục chiếm được các châu Vân, Ứng, Úy, Hoàn nên trong lòng vô cùng vui mừng.

Tới khi ông đánh hạ Hoàn châu, chém được khoảng ngàn quân Tống, quan lại, khi vào thành lại chẳng thấy bóng dáng của một người dân, ông đã nghi ngờ. Cho người đi dò la, ông mới biết rằng dân chúng đã được Dương Kế Nghiệp hộ tống dời đi nơi khác, đi theo hướng Nhạn Môn Quan. Chỉ chiếm được một tòa thành không, không có lấy một người dân thì chiếm thành trì còn có ý nghĩa gì nữa? Trong lúc Tà Trân và quan khâm sai đang ngồi bàn bạc bỗng có thám báo về báo, nói Dương Kế Nghiệp dẫn quân ra khỏi Sóc Châu để yểm hộ cho dân chúng các châu Vân, Ứng, Hoàn, Sóc.

Quan khâm sai hỏi:

– Đại soái định sao?

– Xin ngài về tâu với thái hậu, hoàng thượng rằng tôi sẽ tiến hành đánh Sóc châu, đánh Dương Nghiệp (Dương Kế Nghiệp).

Gia Luật Tà Trân trả lời.

Binh mã của Tà Trân rời khỏi Hoàn châu thì gặp ngay Dương Kế Nghiệp, Phan Mỹ dẫn quân từ Thạch Thiết Lộ tới tiếp ứng cho quan lại và dân chúng của bốn châu kia. Họ và quân Liêu do Tà Trân thống lĩnh đụng đầu. Tà Trân cảm thấy nghi ngờ: Phan Mỹ là danh tướng, khai quốc công thần của nhà Tống, Dương Kế Nghiệp cũng là danh tướng nổi tiếng phía bắc, tại sao họ không né tránh nhuệ khí của quân Liêu, ngược lại lại cắm đầu tới? Ông ta bèn cho gọi phó tướng là Tiêu Thát Lẫm vào trướng, nói:

– Lộ quân phía đông của quân Tống do Tào Bân chỉ huy đã đại bại, trung lộ quân do Điền Trọng Tiến chỉ huy cũng đã lui. Nay lộ quân phía tây do Phan Mỹ, Dương Kế Nghiệp thống lĩnh biết rõ rằng không thể tiến quân vào Phi Hồ, cũng đã phụng mệnh rút lui, họ còn có nhiệm vụ nhiên hộ vệ dân chúng vùng Vân, Sóc vào Nhạn Môn Quan an toàn. Vì vậy lẽ đương là họ phải rút. Thế nhưng hiện nay không những không né tránh mà trực tiếp đụng đầu với chúng ta. Theo thám báo, Dương Nghiệp giữ chức tiên phong của đội quân rút lui nhà Tống. Hắn vốn tự thị mình là người kiêu dũng, muốn mở ra một con đường để chạy về phía nam. Ông xem ta nên đánh chúng như thế nào?

Tiêu Thát Lẫm nói:

– Xin cho tôi ra nghênh địch, giao chiến với Dương Kế Nghiệp. Tôi sẽ trá bại, nhử hắn vào vòng mai phục.

Tà Trân nói:

– Diệu kế. Ta đặt mai phục ở phía nam Sóc châu đợi chúng.

Kỳ thực, trong lúc vội rút lui về Nhạn Môn Quan, đó chỉ là suy nghĩ của Phan Mỹ. Quân Tống đều biết rõ rằng Tà Trân thống lĩnh quân Tống đã chiếm lấy Hoàn châu là đường rút lui của họ, họ muốn bất chấp tất cả xông qua cái “miệng nhá thịt” này. Đó cũng là chủ kiến của Phan Mỹ. Dương Kế Nghiệp vốn không đồng ý rút lui theo đường Thạch Thiết để đối đầu với quân Liêu. Ông ta chủ trương đi đường vòng, đi theo đường Thạch Hát Cốc, qua Đại châu. Nhưng hộ quân Vương Tiên và Phan Mỹ vì nóng lòng muốn chạy tháo thân nên đã quyết định đi đường gần, vượt qua trở ngại quân Liêu. Thế nhưng họ lại không chịu đánh trận đầu, lại lệnh cho Dương Kế Nghiệp dẫn quân bản bộ làm tiên phong đi trước mở đường. Vương Tiên và Phan Mỹ dẫn quân theo sau làm hậu ứng, bày trận tiếp ứng tại cốc khẩu Trần Gia Cốc. Phan Mỹ làm chủ soái, Vương Tiên làm giám quân, Dương Nghiệp chỉ làm phó soái, quyền lực đương nhiên nhỏ hơn hai người kia, hơn nữa ông ta lại là hàng tướng. Vương Tiên và Phan Mỹ dùng kế khích tướng khích ông, Dương Nghiệp đành phải mạo hiểm xông vào quan ải. Trước khi lâm trận, ông ta chỉ yêu cầu Phan Mỹ và Vương Tiên tuân thủ ước hẹn, nhất định phải đến cốc khẩu Trần Gia tiếp ứng cho ông. Phan Mỹ và Vương Tiên nhận lời.

Dương Nghiệp và binh sĩ của ông tiến lên, dọc đường chỉ thấy tiếng vó ngựa rầm rập chuyển đến tai - Tiêu Thát Lẫm dẫn kỵ binh xông tới. Dương Kế Nghiệp vung đao hét quân xông lên. Tiêu Thát Lẫm múa trường mâu đánh với Dương Nghiệp mấy chục hiệp rồi đâm bừa một mâu quất ngựa chạy. Kỵ binh nhà Liêu cũng chạy theo sau. Mục tiêu của trận đánh này là xông ra khỏi cốc khẩu nên Dương Nghiệp phải cố hết sức bình sinh mở ra một con đường máu. Hơn nữa Dương Nghiệp tin rằng đằng sau đã có hậu quân ứng cứu nên cũng mạnh lòng. Dương Nghiệp bất chấp tất cả, xua quân đuổi theo. Quân Tống đuổi một lúc lâu thì tới một vùng thung lũng bốn bề đều là núi. Chỉ trong chớp mắt, bên phải, bên trái, đằng sau cả ba phía đều có tiếng hò hét kinh thiên động địa - Đây là nơi quân Liêu đặt phục binh. Dưới sự chỉ huy của Gia Luật Tà Trân ầm ầm kéo tới. Tiêu Thát Lẫm cũng thống lĩnh kỵ binh quay lại đánh vào. Dương Nghiệp ngồi trên mình ngựa, mặt ông như có một màn sương che phủ, nghiến chặt hai hàm răng, tay vung đại đao dẫn quân tả xung hữu đột hỗn chiến với quân Liêu. Trận hỗn chiến này thật là thiên hôn địa ám. Dương Nghiệp tuy kiêu dũng, thiện chiến nhưng quả bất địch chúng, lại đang bị vây trùng trùng điệp điệp, không thể thi triển hết tài nghệ, mắt nhìn thấy tướng sĩ của mình hết người này tới người khác ngã xuống, đội hình bắt đầu tan vỡ, mình cũng ướt đẫm mồ hôi. Khó khăn lắm ông mới thu gom được mấy trăm người, mở một đường máu. Quân Liêu đâu chịu để ông ta thoát đi? Họ kéo lên như nước vỡ bờ. Dương Nghiệp đành phải vừa đánh vừa lui, đánh từ sáng tới chiều tối thì tới cốc khẩu Trần Gia, chỉ mong Phan Mỹ đem quân tới tiếp ứng. Nhưng lúc ấy tại Trần Gia Cốc vắng lặng như tờ, không có lấy bóng của một quân Tống nào! Vốn là Phan Mỹ và Vương Tiên tới bày trận ở Trần Gia Cốc từ sáng tới giữa trưa vẫn không thấy quân đội của Dương Kế Nghiệp tới nên họ đã rút hết quân về. Dương Nghiệp biết mình ngày thường quá cương trực, lại có nhiều chiến công, từ lâu rồi Phan Mỹ đã coi ông như cái gai trong mắt. Hôm nay hắn mượn việc công để báo thù riêng, sắp xếp cho mình chết ở đây. Đã vậy, ông gạt bỏ chuyện sinh tử sang một bên, quyết cùng quân Liêu một trận tử chiến. Dương Kế Nghiệp cùng lão tướng Vương Quý dẫn theo tàn binh hét lớn một tiếng “giết” rồi xông vào quân Liêu, hỗn chiến một trận. Sau khi trên mình đã trúng mấy vết thương, Dương Nghiệp đã vượt ra khỏi trùng vây, cắm đầu cắm cổ bỏ chạy. Mặt trời xuống núi, ông chạy tới chạy lui, cuối cùng chạy tới một thôn trang, hỏi ra mới biết đó là thôn Lang Nha. Dương Kế Nghiệp chau mày, trong lòng cảm thấy chua xót. Ông ta họ Dương (đồng âm với Dương (con dê), dê lọt vào miệng sói (Lang Nha) chẳng phải sẽ cầm chắc cái chết hay sao? Lập tức ông quất ngựa dẫn theo tàn binh rời thôn. Tới bìa rừng cách thôn Lang Nha không xa, quay mình nhìn lại, chỉ còn không đầy 100 người đi theo, người nào người ấy thương tích đầy mình, mệt nhọc bải hoải. Dương Kế Nghiệp nói với lão tướng Vương Quý đã hơn 70 tuổi:

– Nghỉ ngơi một lúc nhé!

Vương Quý nói:

– Các anh em, nghi ngơi một chút đã.

Bọn họ xuống ngựa, binh sĩ người nào người nấy đều ngả nghiêng bải hoải. Vào rừng, Dương Kế Nghiệp ngồi xuống bên một gốc cây nhỏ, đến lúc này ông mới cảm nhận được cơn đau từ những vết thương. Ông nghiến răng, nhắm mắt dưỡng thần. Nghỉ ngơi chưa được bao lâu, quân Liêu lại từ bốn bề kéo tới. Ông rúng động trong lòng, dùng tay vịn vào gốc cây đứng lên lúc này binh sĩ cũng đã nắm lấy binh đao, đứng lên che cho ông. Dương Kế Nghiệp biết rằng giờ chết của mình đã điểm, ông bèn nói với Vương Quý và những binh sĩ còn lại:

– Các ngươi mau chạy đi.

Chòm râu bạc của Vương Quý khẽ động, ông ta run run nói:

– Chúng tôi cùng tướng quân huyết chiến tới cùng.

Binh sĩ cũng khảng khái nói:

– Cùng chết với tướng quân.

Những ánh mắt kiên cường của họ đều đổ dồn vào Dương Kế Nghiệp. Dương Nghiệp cảm thấy máu nóng trong mình đang cuồn cuộn dâng lên, môi ông mấp máy một lúc lâu mới thốt ra được một chữ rất nặng, rất có sức “giết”. Hơn một trăm thanh đao được giơ cao, cùng nhau xông ra khỏi rừng cầy. Cả khu rừng rúng động. Tà Trân trong buổi hoàng hôn nhập nhoạng, thấy trong rừng có ánh đao lấp lánh, tiếng binh khí va vào nhau đinh đinh đang đang thành một chuỗi, ông ta bỗng nhìn thấy Dương Nghiệp bèn giương cung lắp tên, nhằm thẳng hướng Dương Kế Nghiệp, “tách” một tiếng, bắn đi một mũi tên. Lúc này Dương Kế Nghiệp đã ra khỏi rừng, mũi tẽn bay vùn vụt, nhằm thẳng hướng Kế Nghiệp phóng tới.

Dương Kế Nghiệp bị bắt sống, ông đã tuyệt thực 3 hôm rồi qua đời. Tà Trân thừa thắng lấy luôn Sóc châu, Vân châu. Tin báo tiệp bay về Nam Kinh. Thừa Thiên hoàng thái hậu Tiêu Trác xem xong tấu chương, thở dài một hơi, trong lòng cảm thấy thoải mái vô cùng.

Dương Nghiệp bại trận bị bắt sống nguyên nhân chính là vì bạn đồng liêu của ông ta ngu dốt chứ không phải vì ông lỗ mãng, trúng kế của quân Liêu. Nhưng chủ soái quân Liêu giỏi tương kế tựu kế, đầu tiên trá bại nhử Dương Kế Nghiệp vào vòng mai phục, sau đó ba mặt giáp công, đánh bại Dương Nghiệp, liên tục giành được thắng lợi. Sách lược “thị giả ẩn chân” được vận dụng đúng nơi đúng lúc luôn mang lại hiệu quả rất cao.

Mối quan hệ thật, giả, thẳng, cong là quan hệ mâu thuẫn quan trọng trong mâu thuẫn của những người đưa ra sách lược. Tôn Tử trong “Quân tranh thiên” nói: “Cùng địch tranh giành điều kiện có lợi cho chiến thắng là rất khó, cần phải giỏi vận dụng phương pháp hư, thực để giành lấy thắng lợi, đánh vu hồi, đi đường vòng, ta chịu trả một giá nhỏ lừa cho quân địch phạm sai lầm, biến ta từ chỗ bất lợi thành có lợi đạt được mục đích hậu phát chế nhân cho mình, để mình trở thành người đạt mục đích trước. Đó được gọi là kế “dĩ vu vi trực” “lấy cong làm thẳng”, Trong chiến tranh, cong và thẳng, xa và gần cùng với nhân tố thời gian, không gian, người, việc, hư, thực v.v… kết hợp lại làm một khiến cho mâu thuẫn của đôi bèn được chuyển hóa. vốn cho đó là gần, thẳng thực ra chưa chắc đã là gần, thẳng, vốn cho là xa mà chưa chắc đã là xa. Vì vậy người giỏi dùng binh, khi gần họ thường cố ý cho đó là xa, có thể đối đầu trực diện với quân địch nhưng họ lại cố ý lui, dùng giả cách ấy để mê hoặc địch nhân, dụ dỗ họ, nhử họ vào tròng để cuối cùng đạt được mục đích “gần” và “thẳng”.

Thật và giả, thẳng và cong rất cuộc vẫn là mâu thuẫn trong góc độ quân sự. Trong thương trường thời hiện đại sự đối lập thống nhất này vẫn luôn tồn tại. Điều quan trọng ở đây là những nhà kinh doanh có biết vận dụng phương pháp mâu thuẫn, nắm bắt nó một cách linh hoạt, sắp xếp khéo léo để giành lấy cái lợi trong đó không. Những người biết rõ và biết cách vận dụng khéo léo sách lược này nhất định sẽ có được những chiến thắng xuất thần.

Nhiều năm trở lại đây, các loại hàng hóa muốn tiến vào thị trường nước Mỹ đều phải đóng thuế hải quan, không hề dám phạm pháp vì dường như đó là điều không thể. Nhưng có một thương nhân chuyên nhập khẩu hàng hóa lại làm được việc này. Ông ta dùng sách lược chia đôi hai loại phải, trái của mặt hàng găng tay và đã lừa được hải quan, giảm bớt được rất nhiều tiền thuế từ đó hạ được khá nhiều giá thành sản phẩm, đem lại không ít lợi nhuận cho mình.

Do nước Pháp đánh thuế rất cao cho mặt hàng găng tay da nữ khiến cho giá cả của mặt hàng này ở Mỹ cũng rất cao. Có một thương gia mua ở Pháp 10.000 đôi găng tay da nữ, sau đó đóng hòm riêng, hòm thì chứa găng bên phải, hòm thì chứa găng bèn trái, sau đó vận chuyển 10.000 chiếc găng bên phải về Mỹ. Sau khi hàng đến Mỹ, người ấy mặc cho hải quan kiểm tra và không đến lấy. Tới khi hết hạn kho bãi, hải quan Mỹ thấy không ai đến nhận kiện hàng này đành phải xử lý nó bằng phương pháp phát mãi. Hòm này được đưa tới thị trường đấu giá, mở ra thì thấy bèn trong chỉ toàn găng tay bên phải. Găng da tuy rất đẹp nhưng chỉ có một bến, chẳng khác gì đồ bỏ dì, chẳng đáng là bao, chẳng ai thèm để ý tới. Duy nhất chí có một người chịu ra giá mua nó, đó chính là vị thương nhân kia. Ông ta chỉ phải bỏ ra rất ít tiền là đã dem được hàng về.

Sau khi phát mãi xong kiện hàng ấy, để tránh sự chú ý của hải quan, ông ta đã tiến hành phân tích tâm lý của họ. Nếu ngay lập tức có thêm một hòm găng tay da nữ toàn bèn trái tới, hải quân tất sẽ phát giác ra trò lừa của ông ta. Vì vậy 10.000 chiếc găng tay bèn trái còn lại được ông chia ra đóng làm 2 thùng, mỗi thùng 5000 chiếc. Ông tính rằng khi hải quan kiểm tra thấy hai thùng găng tay nhưng cùng là một bên, họ sẽ coi đó là hiện tượng nhầm lẫn thường xảy ra.

Lứa hàng thứ hai vào nước Mỹ an toàn, vị thương nhân nọ chỉ phải bỏ ra một số tiền bằng một phần hai số tiền thuế, cộng thêm một lần tiền vận chuyển. So ra ông ta vẫn còn lời nhiều. Vậy là thương gia nọ đã có 10.000 đôi găng tay cực đẹp được chuyển tới Mỹ một cách an toàn.

Đương nhiên, vị thương nhân nọ đã vận dụng thủ đoạn lừa bịp để né tránh thuế quan, đó là phạm pháp. Nhưng ta vẫn phải công nhận rằng ông ta là người biết động não, tạo giả cách để mê hoặc người khác, đạt được mục đích của mình. Đó là điểu ta không thể phủ nhận.

19 Biết thời mới dẹp nổi can qua

Diên Phương Đinh (theo di chỉ thì đó là vùng huyện Thông, Bắc Kinh) tháng 9, nước thu mênh mang, hơi gió se lạnh, trên trời mây gợn lăn tăn. Trên mặt hồ, xa xa thấp thoáng những chiếc thuyền đánh cá. Ven bờ hồ, bên rặng cây lác đác có bóng của những con chim nước. Đó là khu đi săn mùa xuân hàng năm của hoàng đế, hoàng hậu nhà Liêu. Hôm ấy bên hồ Diên Phương cờ xí phấp phới, quân sĩ xếp hàng ngay ngắn nhưng đó lại không phải là buổi đi săn của Tiêu thái hậu và Thiên Phụ đế Long Tự, đó là cuộc hội thề phạt Nam. Một ngọn đại kỳ trên đó thêu rồng vàng tung bay phần phật, trong bầu không khí nghiêm trang ấy chỉ có tiếng trống, tiếng kèn: Tiêu thái hậu và Thiên Phụ đế mình mặc áo giáp, lưng giắt kiếm bước tới trước một gốc cây trơ trụi giữa bãi đất trống, nét mặt cực kỳ thành kính. Dưới gốc cây ấy có một chiếc bàn, phía trước chiếc bàn có mấy binh sĩ tay cầm đao dắt trâu xanh ngựa trắng đã được trói cẩn thận tới. Tiêu thái hậu tới trước bàn thắp hương, vái trời đất. Hoàng đế Long Tự cũng quỳ lạy bên cạnh bà. Quan tư lễ cao giọng tuyên:

– Hình sinh tế thiên (giết súc vật tế trời).

Binh sĩ vung đao chém trâu xanh, ngựa trắng.

Thái hậu và hoàng đế trở về duyệt võ đài, truyền chỉ:

– Bắn tên quỷ, xuất binh.

Một đội cung thủ chạy lên dàn hàng ngang trước trận, một tên lính giải một tử tù tới trước một cây cột gỗ, trói vào đó. Đội cung thủ đứng thành hàng ngang ồ phía bắc cây cột, mặt hướng về phía nam, giương cung lắp tên. Viên đội trưởng hét một tiếng “bắn”, hàng loạt mũi tên nhất tề phóng ra, nhằm thẳng người tử tù bay tới. Chỉ trong chớp mắt, trên mình tên tử tù cắm đầy mũi tên. Quan truyền lệnh đứng trên duyệt võ dài phất mạnh lệnh kỳ, quan cầm cờ tay giơ cao ngọn cờ tách khỏi hàng đi trước, đại quân xuất phát. Tiêu thái hậu, hoàng đế cùng văn võ bá quan cưỡi ngựa tiến vào đội quân trong vòng bảo vệ của quân cấm vệ. Đại quân ầm ầm kéo lên phía nam…

Trận chiến Thiền Uyên nổi tiếng lịch sử của hai nhà Tống, Liêu đã được nổ ra. Đó là năm 1004.

Quân tướng nhà Liêu tiến nhanh như gió cuốn, thế mạnh như chẻ tre phá trúc, đánh trận đầu ở Đường Hưng, đại phá quân Tống, sau đó lại đánh bại quân Tống ở thành Trù. Tháng 10 đánh vào Doanh châu, chiếm Kỳ châu, tháng 11 áp sát Lạc châu (nay là huyện Vĩnh Niên, tỉnh Hà Bắc).

Liêu cất đại quân đánh xuống phía nam, liên tục hạ thành, chiếm đất khiến cho triều dinh nhà Tống chấn động. Lúc này Tống Thái Tông Triệu Quang Nghĩa đã qua đời, con trai ông ta là Triệu Điếu kế vị, được gọi là Tống Chân Tông. Tống Chân Tông dùng Khấu Chuẩn, Tất Sĩ An làm tướng. Tống chủ Triệu Điếu vốn là người nhu nhược, trong lòng vô cùng kinh hãi, vội cho triệu tập quần thần cùng bàn đối sách. Đại thần Vương Khâm Lặc và Trần Nhiêu Thụ đều nói:

– Khí thế của bọn Khiết Đan rất lớn, tiền quân của chúng đã áp sát Thiền Châu, gần tới Hoàng Hà, uy hiếp Khai Phong. Xin bệ hạ hãy tránh nhuệ khí của chúng, dời đô về phía nam. Vương Khâu Lặc là người Lâm Giang (nay là phía nam huyện Nhu, tỉnh Giang Tô), ông ta chủ trương dời đô tới Kim Lăng (nay là Nam Kinh), nói rằng Kim Lăng là nơi long chầu hổ phục, có Trường Giang là tấm bình phong thiên nhiên che chắn, nơi đó rất an toàn. Trần Nhiêu Thụ là người Lương châu, Tứ Xuyên lại kiến nghị dời đô về Thành Đô, nói rằng Đường Minh Hoàng chạy loạn An Lộc Sứ đã di giá đến Thành Đô, đó mới là nơi kinh đô của một nước. Đó là nơi có địa thế một người đứng cản, vạn người không thể vào trong. Hai người tranh cãi mãi với nhau khiến cho Tống chủ Triệu Điếu cũng chẳng biết phải làm sao, không biết nên nghe theo người nào. Lúc này Thừa tướng Khâu Chuẩn bước ra khỏi hàng, đối diện với Chân Tông cao giọng nói:

– Nên giết những người chủ trương thiên đô để tế trống (lấy máu của người ấy bôi lên trống), sau đó gióng trống xuất binh.

Triệu Điếu buồn rầu nói:

– Nói thì nói vậy, đại địch ngay trước mặt, nay sách lược cụ thể ra sao?

Khấu Chuẩn nói:

– Với thần vũ của bệ hạ, triều thần văn võ đồng tâm hiệp lực, nếu hoàng thượng ngự giá thân chinh, tất có thể đẩy lui quân địch. Nếu không hãy cố thủ, giữ vững những vùng hiểm yếu, khiến cho quân sĩ địch mỏi mệt, không đánh tự lui. Sao ta có thể dễ dàng bỏ đi Khai Phong? Một khi bệ hạ dời giá đến Kim Lăng hoặc Thành Đô, lòng quân lòng dân sẽ hỗn loạn, sĩ khí sẽ tan vỡ, giang sơn khó bảo toàn được!

Triệu Điếu cân nhắc lợi hại, thấy Khấu Chuẩn nói quả rất có lý nên mới miễn cưỡng không chịu thiên đô, quyết định ngự giá thân chinh.

Lúc này quân Liêu lại công phá Đức Thanh (nay là phía nam Bộc Dương, Hà Nam) Tiêu thái hậu và Thiên Phụ hoàng đế vào ở trong Thiền châu. Tin này truyền tới phủ Khai Phong, Triệu Điếu vô cùng hoảng hốt, vội mật phái đại thần là Tào Lợi Dụng tới doanh trại quân Liêu để nghị hòa.

Thiền Uyên ở phía tây nam Thiền châu, đó là một vùng đầm lầy. Quân Liêu lập doanh trại bên cạnh Thiền Uyên, làm bàn đạp tân công vào Thiền châu. Lúc này sứ giả nhà Tống Tào Lợi Dụng đã đến doanh trại quân Liêu. Tiêu thái hậu và Thiên Phụ hoàng đế đang ngồi trong ngự trướng, truyền chỉ triệu Tào Lợi Dụng vào. Đại Thừa tướng Hàn Đức Nhượng tới sau lưng Tiêu thái hậu hạ giọng tâu:

– Đại soái Tiêu Thát Lẫm trong lúc tiến công Phù Nhạn trúng phải loạn tên đã. qua đời.

Sắc mặt Tiêu thái hậu lập tức biến động, trong lúc quan trọng này thượng tướng lại mạng vong, chẳng phải bà đã bị chặt đi một cánh tay sao? Mắt bà rớm lệ, trong lòng trống rỗng! Lúc này thị thần vào báo:

– Sứ thần nhà Tống đến.

Tiêu thái hậu lau khô lệ, định thần lại, dặn:

– Triệu kiến.

Tào Lợi Dụng vào trướng, hành lễ với Tiêu thái hậu, Thiên Phụ hoàng đế, nói:

– Hoàng thượng của chúng tôi gửi lời hỏi thăm sức khỏe tới thái hậu, hoàng đế.

Tiêu thái hậu cười mỉm, nói:

– Tống hoàng đế có khỏe không?

Rồi bà cho phép sứ thần ngồi. Đợi Tào Lợi Dụng ngồi yên vị, bà nói:

– Lần này sứ thần tới để nghị hòa ư?

Tào Lợi Dụng nói:

– Chúa tôi sợ chiến tranh liên miên, làm hại đến dân chúng nên sai thần đến nghị hòa với thái hậu.

Thiên Phụ Đế nói:

– Muốn chúng ta lui binh?

Tào Lợi Dụng nói:

– Bệ hạ thánh minh. Từ xưa tới nay đâu có chuyện hai nước anh em tiến quân xâm phạm bờ cõi của nhau.

Tiêu thái hậu hỏi:

– Muốn chúng ta lui binh, quân sĩ của ta từ xa lặn lội tới đây, chưa được gì đã quay về, như vậy có được không?

Tào Lợi Dụng nói:

– Quân của triều đình phía bắc xâm phạm vào địa phận triều đình phía nam đã là hành động vô lễ, sao thái hậu còn nói đến lợi?

Tiêu thái hậu đột nhiên cười lớn, nói:

– Không có lợi sao phải cất quân đi tranh đoạt? Lần này ta xuất chinh chính là để thu lại những vùng đất đã mất, sao bảo ta vô cớ xâm phạm triều đình phía nam?

Tào Lợi Dụng hỏi:

– Sao thái hậu lại nói vậy?

Tiêu thái hậu nói:

– Phía nam ải Ngõa Kiều và các châu Hùng, Mạc, Doanh, vốn là đất của bản triều.

Tào Lợi Dụng liên tục lắc đầu, nói:

– Hoàng tổ hoàng đế của bản triều vốn được nhà Chu nhường lại những vùng ấy, trong đó có cả các châu vùng Nam Quan. Vì vậy các châu này thuộc về bản triều.

Thiên Phụ đế nói:

– Không đâu, các châu ấy vốn do nhà Hậu Tấn hiến cho triều ta, sau đó bị Chu Thế Tông dùng sức mạnh cướp lấy.

Tào Lợi Dụng vội nói:

– Chuyện đời trước thần không được biết, thần chỉ biết các châu này thuộc lãnh thổ nhà Tống. Thái hậu muốn có nó, tức là muốn cướp đoạt đất đai của nhà Tống, thần không thể không báo cho Tống chủ.

Tiêu thái hậu cười nhạt, nói:

– Nếu nói vậy, chỉ còn nước đánh mà thôi.

Tào Lợi Dụng nói:

– Thần tới đây chuyến này là để giảng hòa, không phải để tuyên chiến. Nếu thái hậu chịu hòa, chúng ta mới có thể thương lượng tiếp.

Tiêu thái hậu trầm ngâm một hồi, nói:

– Mời quý sứ giả nghỉ ngơi một chút.

Sau khi Tào Lợi Dụng lui khỏi ngự trướng, Thiên Phụ đế hỏi Tiêu thái hậu:

– Mẫu hậu, ta không hy vọng lấy được vùng đất Nam Quan rồi. Nếu người Tống chịu hàng năm triều cống, ta có thể nghị hòa được không?

Tiêu thái hậu nói:

– Lần đánh xuống phía nam này ta có ý muốn ép nhà Tống phải ký minh ước, từ nay giữ yên biên giới của hai nước. Ta vốn biết rằng người Tống không chịu dễ dàng buông ra các châu vùng Nam Quan. Nếu ta cướp lấy những châu này, chiến tranh đến ngày nào mới dứt? Hơn nữa, Tiêu Thát Lẫm đã bỏ mạng sa trường rồi.

Nói đến đây, bà thấy cổ họng nghẹn tắc, nước mắt lã chã tuôn xuống. Thiên phó hoàng đế kinh hoàng, trầm mặc đứng im cúi đầu. Tiêu thái hậu lấy khăn tay ra lau khô lệ, nói:

– Đại thừa tướng.

Hà Đức Nhượng đáp:

– Có thần.

Tiêu thái hậu nghiêm giọng nói:

– Lệnh trong hai ngày phải hạ thành Thông Lợi (nay là huyện Cẩn, Hà Nam) ép quân Tống phải nghị hòa, báo thù cho Tiêu Thát Lẫm.

Hàn Đức Nhượng đáp:

– Tuân chỉ.

Tiêu thái hậu nghĩ một lúc, nói:

– Lệnh cho phi long sứ Hàn Kỷ làm sứ thần, ngày mai cùng Tào Lợi Dụng đi gặp Tống chủ bàn về điều kiện nghị hòa.

Tống chủ Triệu Điếu ngự giá thân chinh lúc này cũng đã tới Thiền châu. Ông ta ngồi trong hành cung mà lòng dạ rối bời, nơm nớp lo sợ. Triệu Điếu hỏi thái giám:

– Quân Khiết Đan cách đây bao xa?

Thái giám nói:

– Đại quân Khiết Đan đóng trại ở vùng ngoại ô phía nam thành.

Triệu Điếu lòng càng kinh sợ. Tên thái giám này thừa thế nói:

– Có mấy vị đại thần vẫn muốn bệ hạ dời đô về Kim Lăng. Họ nói rằng bệ hạ là bậc trí tôn, phải chịu cảnh nguy hiểm này là điều vạn lần không nên.

Triệu Điếu ngây người không nói gì, lâu sau mới nói:

– Triệu Khấu Chuẩn tới.

Thái giám tuân chỉ đi ra. Một lúc sau, Khấu Chuẩn vào. Triệu Điếu hỏi:

– Có người muốn thiên đô, Thừa tướng thấy sao?

Chuẩn nói:

– Thần đã biết.

– Ông vẫn không đồng ý sao?

Chuẩn nói:

– Đúng vậy. Thần cho rằng nay bệ hạ đã thân chinh ngự giá thì chỉ còn nước tiến lên, không được lùi lại. Có thể tiến một xích nhưng không thể lui một tấc. Có rất nhiều vùng quan trọng của Hà Bắc vẫn nằm trong sự khống chế của ta, họ nghe nói bệ hạ thân chinh, sĩ khí tăng nhanh. Hơn nữa quân địch cô độc lại tiến sâu vào nội địa nước ta, họ không phải không có nỗi lo sau lưng. Nếu bệ hạ không nhân cơ hội này mà tiến lên, ngược lại vứt bỏ thời cơ tốt để rút lui, chỉ lui vài bước thôi, sĩ khí của quân lính sẽ tan hết, quân địch sẽ nhân đó tràn lên. Vậy là quân địch vừa có thể truy kích, bệ hạ đâu còn thời gian lui về Kim Lăng nữa?

Triệu Điếu vẫn do dự không dám quyết. Khấu Chuẩn lại kích thái úy Quỳnh thay mặt tướng sĩ tới xin Triệu Điếu cho đánh, lại mời Triệu Điếu ngự giá lên địch lâu ở cửa Nam thành giám trận. Triệu Điếu lúc này mới nghiến răng đứng lên, nói:

– Khởi giá.

Triệu Điếu bị Khấu Chuẩn thúc giục tới thành Nam, ngó xuống dưới thấy quân sĩ nước Liêu hàng ngũ chỉnh tề, sĩ khí cực hăng, trong lòng không khỏi run sợ. Tướng sĩ quân Tống thấy có tán vàng thêu rồng của hoàng đế, ai nấy hoan hô dậy đất, sĩ khí tăng vọt. Nhưng trong lòng Triệu Điếu vẫn mong được giảng hòa. Ông ta trở về hành cung, nghĩ lại cảnh quân Liêu vô cùng dũng mãnh, trong lòng vẫn không yên. Tháng 12 năm ấy, sứ giả nhà Liêu là Hàn Kỳ và Tào Lợi Dụng tới hành cung của Tống chủ ở Thiền Châu. Triệu Điếu nói với Hàn Kỳ.

– Bắc triều muốn chiếm Nam Quan, trẫm thấy rất là vô lý. Nếu cứ kiên quyết đòi đất, trẫm cũng đành phải bày trận quyết chiến. Nhưng trẫm vốn không muốn chiến hỏa liên miên, làm tổn hại công sức, tiền bạc của dân chúng hai nước. Nếu các ngươi đòi của cải, ta có thể nhận lời.

Sau khi Hàn Kỳ đã lui ra, Triệu Điếu lại nói với Khấu Chuẩn:

– Nghị hòa là thượng sách, khanh có thể phụ trách chuyện này. Chỉ cần người Liêu chịu hòa, mỗi năm triều ta phải cống nộp họ trăm vạn cũng được.

Khâu Chuẩn vốn có ý muốn lấy lại vùng Yên Vân, nay thấy hoàng đế đã quyết ý, đành phải lui ra, cho gọi người phụ trách việc nghị hòa với Hàn Kỳ là Tào Lợi Dụng tới, nói:

– Hoàng thượng nói có thể công nạp cho họ trăm vạn, nhưng khi ông cùng Hàn Kỳ đàm phán, nếu số cống phẩm vượt quá 30 vạn lạng, ta sẽ chém đầu ông.

Vậy là sau khi Tào Lợi Dụng và Hàn Kỳ đàm phán xong xuôi, Hàn Kỳ lại trở về doanh trại quân Liêu gặp Tiêu thái hậu, cuối cùng, nhà Tống chịu công mỗi năm 10 vạn lạng bạc, 20 vạn súc lụa cho nhà Liêu. Tống đế tôn Tiêu thái hậu làm thúc mẫu. Vậy mới được coi là hòa ước thành công.

Cũng bởi vùng biên cương hai nhà Liêu, Tống luôn xảy ra chiến tranh, tuy thắng bại chẳng thuộc về ai nhưng rốt cuộc vùng biên cương vẫn không được yên ổn. Vì vậy Tiêu thái hậu và Gia Luật Long Tự mới xuất quân Nam chinh. Bên triều đình nhà Tống, tuy triều đình nhà Tống có Tống chủ Triệu Điếu là người nhu nhược nhưng lại có bọn Khấu Chuẩn là một ban hiền thần, cố sức khuyên đánh, hơn nữa nước Tống lúc ấy vẫn còn mạnh. Dưới sự chỉ đạo của Khâu Chuẩn, Tống chủ Triệu Điếu cũng phải khoác chiến bào ngự giá thân chinh, như vậy càng góp phần cổ động sĩ khí cho binh lính Tống kháng Liêu. Tuy hai bên cùng làm ra vẻ quyết chiến đến cùng nhưng rốt cuộc hươu chết vì tay ai? Nhất thời không thể bàn rõ được. Hơn nữa hai bên còn chưa quyết chiến, chủ tướng của quân Liêu là Tiêu Thác Lẫm đã mạng vong. Điều này khiến Tiêu thái hậu phải cảm thấy rằng nếu quyết chiến với quân Tống, chi bằng dùng chiến tranh ép họ phải nghị hòa, như vậy còn có được chút lợi lộc, vẫn được tiếng mình là kẻ mạnh.

Tôn Tử nói: Người giỏi tác chiến cần phải dựa vào tình thế có lợi để thủ thắng chứ không thể trông chờ vào trách nhiệm của tướng. Trong chiến đấu, là tướng soái phải giỏi nhìn nhận tình thế, biết rõ thời thế, sử dụng các phương pháp một cách linh hoạt, tương xứng, như vậy mới giành được thắng lợi. Chúng ta phải công nhận rằng Tiêu thái hậu của Liêu là người thức thời, có tầm mắt nhìn thấy đại cuộc, biết có những hành động xuất phát từ lợi ích lâu dài. Sau khi giành được thắng lợi trên lĩnh vực quân sự, bà đã đưa ra một quyết sách đầy quyết đoán là nghị hòa với quân Tống, từ đó có thể có được công phẩm của quân Tống trên chiến trường đạt được mục đích “danh lợi song toàn”.

Đồng thời, những hoạt động của giới kinh doanh thương nghiệp cũng có vô số hình thức biến hóa. Có loại là hình thức biến hóa của nhu cầu trên thị trường, có loại là hình thức phát triển cạnh tranh của các đối thủ, có loại là thắng, bại của

những đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh v.v… Muốn giành được thắng lợi trên thương trường cũng phải biết thức thời cuộc, nghiên cứu tình hình của các hình thái biến hóa, sau đó từ trong đám tình thế hỗn loạn ấy tìm ra điều kiện có lợi cho mình; từ trong đám tình thế không có quy tắc ấy tìm ra một tính quy tắc nhất định. Là một doanh nghiệp kinh doanh phải biết căn cứ vào những tình hình biến hóa không giống nhau để có phương thức kinh doanh linh hoạt. Chỉ có vậy họ mới có được thế chủ động trong doanh nghiệp kinh doanh, mới có được vị trí bất bại trong các cuộc cạnh tranh trên thị trường.

Công ty Tinh Công, Nhật Bản có được bản lĩnh hô phong hoán vũ trong kinh doanh, ép cho ngành đồng hồ của Thụy Sĩ phải lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan, họ cũng phát huy uy lực của mình trên thị trường nước Mỹ, chiếm ngôi vị đầu bảng. Phân tích kỹ nguyên nhân chiến thắng của họ, ta thấy rằng họ đã có được chiến lược kinh doanh trọng yếu là thức thời, linh hoạt.

Ngành sản xuất đồng hồ của Công ty Tinh Công, Nhật Bản nổi tiếng thế giới. Thế vận hội thứ 18 năm 1964 được tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản, các kỳ thế vận hội trước, họ đều dùng đồng hồ của Thụy Sĩ để tính giờ, thế nhưng ở kỳ đại hội này, công ty Tinh Công đã tăng cường các hoạt động. Đầu tiên họ lấy danh nghĩa chủ nhà - Nước chủ nhà có quyền tiến hành du thuyết, sau đó họ lại đưa sản phẩm chất lượng cao, giá rẻ của mình ra cạnh tranh, cuối cùng họ đã đứng hàng đầu, sản phẩm đồng hồ Thụy Sĩ phải cung tay nhường ngôi. Bởi sản phẩm của công ty Tinh Hoa mẫu mã đẹp, giá rẻ, chất lượng cao, tinh xảo vô cùng nên nó đã mau chóng bỏ xa sản phẩm đồng hồ Thụy Sĩ, đứng lên ngôi vị sản xuất đồng hồ hàng đầu thế giới. Công tỵ Tinh Công đã vận dụng sách lược linh hoạt đa dạng, đặt giá thành sản phẩm của mình nằm giữa mức giá cao vọi của Thụy Sĩ và mức giá rẻ rúng của Mỹ. Vì vậy trên thị trường Mỹ, sản phẩm của họ đã vượt lên dẫn đầu.

Trong lúc công ty Tinh Công còn đang ngần ngừ, cuối thập kỷ 70, những kẻ địch trên thị trường như các công ty của Casio cũng bắt đầu chiếm lĩnh thị trường thế giới bằng các loại đồng hồ giá rẻ. Công ty Tinh Công gặp phải sự khiêu chiến rất lớn. Đối diện với thách thức mới này, công ty Tinh Công một mặt giữ vững giá cả, chất lượng của những loại sản phẩm truyền thống, mặt khác họ chế tạo thật nhiều sản phẩm mới, sau đó, họ lập tức đưa rất nhiều sẵn phẩm khác nhau như “Senko”, “Citizen” và “Rolex” vào các công ty bách hóa và các cửa hàng bán lẻ. Sách lược này vừa có thể thu hoạch được thị trường đồng hồ giá rẻ, lại có thể bảo vệ được thị trường đồng hồ giá cả ở mức trung bình của họ vốn có từ trước. Ngoài ra, để chen chân vào thị trường đồng hồ giá cao mà Thụy Sĩ đang chiếm lĩnh, bọn họ đã cho ra đời ba loại đồng hồ cao cấp nổi tiếng để cạnh tranh với đồng hồ Thụy Sĩ.

Để thích ứng với những biến hóa trên thị trường, người nắm giữ tập đoàn doanh nghiệp Tinh Công là Maruki cho rằng: không thể tập trung toàn lực vào việc sản xuất, tiêu thụ đồng hồ, cần phải hướng tới và phát triển các ngành khoa học kỹ thuật mũi nhọn khác và ngành vi tính. Qua dự đoán, so sánh và phân tích, Maruki cho rằng thị trường nước Mỹ là một điểm có thể trông đợi của ngành sản xuất sản phẩm kỹ thuật cao. Năm 1975, ông đã thành lập công ty Epson ở Mỹ và sản xuất máy in. Ông đã kiếm được rất nhiều tiền. Trong khoảng thời gian chưa đầy 10 năm, công ty này đã chiếm được 40% tổng sản lượng sản phẩm cùng loại của thị trường Mỹ. Trước đây không lâu, công ty này lại cho ra đời một loại tivi màu siêu nhỏ nặng 1 pound. Sản phẩm này càng khiến người ta thán phục.

20 Chỉnh đốn kỷ cương pháp luật, không phân biệt sang hèn

Sau khi Liêu, Tống ký hòa ước Thiền Uyên, Tiêu thái hậu quyết định rút quân về. Ngày 13 tháng giêng năm sau, xa giá về đến Nam Kinh. Ngày 15 tháng Giêng, Tiêu thái hậu và hoàng đế bày tiệc tại điện Nguyên Hòa thết đãi quần thần, chúc mừng đã hồi kinh, khen thưởng các tướng có công trong cuộc Nam phạt vừa rồi, sau đó luận công ban thưởng. Trong bữa tiệc, quần thần chúc rượu cho hoàng đế, thái hậu. Tiêu thái hậu nói:

– Lần này cùng Tống ký minh ước Thiền Uyên, từ nay Nam, Bắc hòa hảo, không phải dụng binh đao. Đó là công của quần thần, tướng sĩ! Ta đã già nhưng vẫn có thể đích thân chủ trì minh ước, đó thực là chuyện vui nhất đời của ta.

Bà nâng cốc, cười nói:

– Nào, ta và các khanh cùng uống.

Minh ước Thiền Uyên đã kết thúc cục diện chiến tranh của hai miền Nam, Bắc, thực hợp với nguyện vọng của dân chúng các dân tộc. Sau khi Liêu, Tống hòa hảo với nhau, Liêu liền cho lập chợ búa tại Trừ Châu, Tân Thành, Trấn Vũ Quân (nay là Thành Tử, Nội Mông) cho phép người Tống và người Liêu thông thương buôn bán với nhau. Điều này rất có ích trong việc giao lưu kinh tế hai miền Nam, Bắc. Ngoài việc tăng cường mối quan hệ đối với nhà Tống, nhà Liêu còn cùng Tây Hạ, Thổ Phồn, Hồi Hột và các dân tộc khác thường xuyên qua lại lẫn nhau. Chính điều này đã góp phần rất lớn trong việc xúc tiến mối quan hệ giao lưu giữa các dân tộc người Trung Hoa. Các nước lân bang như Cao Ly, Nhật Bản, Ba Tư, Đại Lương v.v… cũng thường tiến cống nước Liêu, nước Liêu cũng mang quà tới tặng lại. Đó là thời kỳ một nước phương Bắc của Trung Quốc đã xây dựng được mối quan hệ hữu hảo với nước ngoài.

Ngày mùng 5 tháng 12 năm Thống Hòa thứ 27 (năm 1009) Thừa Thiên hoàng thái hậu Tiêu Trác của Liêu - Một vị nữ chính trị gia, quân sự gia kiệt xuất của dân tộc Khiết Đan băng hà trên đường tuần du ở phía nam. Con trai của bà là Thiên phụ đế Gia Luật Long Tự vẫn kiên trì theo quốc sách cơ bản Nam, Bắc hòa hảo của bà. Suốt quãng thời gian dài 40 năm, Liêu, Tống không hề xảy ra chiến tranh. Đó là một quãng thời gian hòa bình vô cùng quý báu. Nước Liêu rất chú trọng vào việc tu sửa quốc gia, chỉnh đốn kỷ cương, mưu cầu quốc thái dân an, đất nước phồn vinh, cường thịnh.

Đầu tiên nhà Liêu chú trọng tới khoa cử, bồi dưỡng, tuyển chọn nhân tài. Trong cục diện yên ổn ấy, từ thời kỳ Cảnh Tông đã bắt đầu chế độ khoa cử và tới những năm Thông Hòa, chế độ này càng được phát triển. Sau khi hai nhà Tống, Liêu ký minh ước Thiền Uyên, số lượng tiến sĩ của Liêu tăng vọt, thành phần tri thức của triều đình nhà Liêu ngày càng nhiều. Có rất nhiều văn tiến sĩ, sau khi đỗ đạt làm quan trong triều, được triều đình trọng dụng. Để tăng cường bồi dưỡng nhân tài, nước Liêu cho lập trường dạy học ở kinh thành (Thượng Kinh, Nam Kinh) và các học phủ, học châu tại các châu quận khác, đại trùng tu miếu Khổng Tử.

Trên phương diện văn học, điều đáng nói nhất là quân, thần nhà Liêu đều yêu chuộng thơ Đường. Thiên Phụ hoàng đế từng sáng tác hơn năm trăm bài thơ, đáng tiếc là cho tới nay chỉ lưu truyền lại một bài “Truyền Quốc Tỷ”. Bài thơ như sau:

Nhất thời chế mĩ ngọc

Thiên tải trợ hưng vương

Trung Nguyên kỷ thất thủ

Tử bảo quy Bắc phương

Tôn Tôn giai thận thủ

Thế nghiệp đương vĩnh xương.

Ông ta còn có một bài thơ nhan đề: “Lạc Thiên thi tập thị ngộ sư” để nói lên lòng ngưỡng mộ và tình yêu của ông đối với thi nhân Bạch Cư Dị (Lạc Thiên) đời Đường. Trên phương diện văn học, vào năm Thông Hòa thứ nhất, trong chùa Mẫn Trọng ở Nam Kinh (nay là chùa Pháp Nguyên ở Bắc Kinh) có một vị hòa thượng pháp danh là Trí Quang đã viết một bộ tự điển có tên là “Long Khám Thủ thiêm” còn được lưu truyền đến ngày nay. Bộ sách này có cả thảy 26.433 chữ, trong đó có 163.170 chữ được chú giải, có các bộ thư và chứ của các bộ đều dùng thể thơ bốn chữ để giải nghĩa, mỗi chữ đều có chú giải bằng phiên âm và có ghi rõ nghĩa chữ. Mỗi chữ lại có một bảng đối chiếu giữa chữ cổ và chữ đương thời. Bộ sách này rất có tinh thần sáng tạo, đó là một tuyệt tác trong những tuyệt tác của Trung Quốc.

Tại Vân Cư Tự thuộc dãy núi Bạch Đái Sơn, Bắc Kinh còn có bia đá khắc kinh Phật rất nổi tiếng. Vào năm Thống Hòa thứ 23 thời Thiên Phụ đế của Liêu, đúng vào thời gian trùng tu 14 năm lại cho trùng tu lần nữa. Chính điều này đã góp phần rất lớn trong việc bảo tồn các văn vật quý của Trung Quốc. Tới năm Thái Bĩnh thứ 7 (năm 1027) thời Thiên Phụ đế, qua kiểm tra sát hạch, kinh Phật tổng cộng có 2.130 bản,

Thiên Phụ hoàng đế lại lệnh cho hòa thượng Khả Huyền phụ trách chỉnh lý, bổ sung.

Trung Quốc ngày nay còn tồn tại một kết cấu kiến trúc bằng gỗ lớn nhất đó là tòa đại điện của Phụng Quốc tự tại huyện Nghĩa, Liêu Ninh được khởi công xây dựng vào năm Thiên Thái thứ 9 (năm 1020) thời Thiên Phụ đế. Các Quan Âm của chùa Độc Lạc tại Kinh huyện Hà Bắc nổi tiếng trong và ngoài nước cũng được xây dựng vào năm thứ 2 của niên hiệu Thống Hòa (thời Thừa Thiên hoàng thái hậu và Thiên Phó đế). Trong các có một pho thượng Quan âm cao 48 xích.

Tiếp đó là giữ nghiêm pháp luật, chỉnh đốn lại kỷ cương. Thời Thừa Thiên Tiêu thái hậu nhiếp chính đã rất chú trọng tới việc xét án và dạy Thiên Phụ đế biết rộng lượng khi dụng hình luật. Vì vậy vào những năm Thông Hòa, pháp luật do Thiên Phó đế đưa ra đều làm thỏa mãn lòng người, hình phạt rất rõ ràng. Thiên Phụ đế nói:

– Nếu pháp luật còn phân quý, tiện như vậy dân chúng sẽ bất mãn. Tiểu dân phạm pháp, bị oan cũng không dám tới cáo quan, triều đình cũng không biết, hơn nữa quan lại, thân thích phạm pháp cũng không phải chịu sự trừng trị của pháp luật. Nếu vậy luật pháp sẽ trở thành vô dụng.

Năm Thông Hòa thứ 24, hoàng đế hạ chiếu viết: Phàm là nô tỳ phạm tội, tội trạng phải do nha môn xử và định đoạt, chủ nô không được tự tiện đánh, giết họ. Chính điều này đã khiến cho các chủ nô không dám tùy tiện giết nô tỳ. Luật pháp này của hoàng đế Thiên Phụ thích hợp cho cả người Khiết Đan và người Hán. Điều này chứng tỏ rằng trong triều đình nhà Liêu, người Hán có địa vị không kém gì người Khiết Đan. Pháp lệnh nghiêm minh, kỷ cương của triều đình nhà Liêu cũng được chỉnh đốn. Trong “Liêu Sử. Hình Pháp Trí” có viết:

Trong những năm Thống Hòa, các châu quận cực kỳ yên ổn, hai châu Dịch, Bình không có lấy một phạm nhân.

Tức là ở Nam Kinh, Dịch Châu, Bình Châu, trong ngục không có phạm nhân, không có ai phạm pháp. Điều này có thể chứng minh và phản ánh chính trị của thời đó rất tốt. Khi Thừa Thiên hoàng thái hậu còn tại thế, Thiên Phụ đế lại hạ chiếu, lệnh cho các nô tỳ phải nhập hộ tịch vào các châu, huyện. Vậy là nô tỳ đã chính thức trở thành dân thường, có hộ tịch chứ không còn là tài sản riêng của quý tộc nữa. Đây quả là một tiến bộ vượt bậc của nước Liêu, nó đã đóng góp một phần rất hiệu quả trong việc thúc đẩy nước Liêu bước vào thời kỳ phong kiến.

Ngoài ra, Thừa Thiên hoàng thái hậu và Thiên Phụ hoàng đế còn tích cực thúc đẩy phát triển nông nghiệp, tạo cơ sở cho việc phát triển nền kinh tế phồn vinh cho triều đình nhà Liêu. Người Khiết Đan đời đời kiếp kiếp sinh sống bằng nghề chăn nuôi săn bắn. Tới những năm Thống Hòa, nghề chăn nuôi gia súc không chỉ được duy trì tới độ phồn vinh của nó, gia súc nhiều hơn mọi thời kỳ trước đó. Để phát triển ngành chăn nuôi, triều đình nhà Liêu đã đặt ra một chức quan gọi là “quần mục sử ty” chuyên quản lý ngành này. Song song với rất nhiều biện pháp xây dựng đất nước khác, cuối cùng triều đình nhà Liêu đã bước vào thời kỳ đỉnh thịnh của phong kiến hóa.

Ngô Khởi là một chính trị gia kiêm binh gia nói:

– Người muốn trị quốc giỏi đầu tiên phải biết dạy dỗ dân chúng, thân cận dân chúng. Có bốn điều không nên là: Bất hòa vì nước, không thể xuất quân; Bất hòa vì quân, không nên xuất trận; Bất hòa vì trận, không nên tiến đánh; Bất hòa vì chiến, không thể quyết thắng. Đó là đạo vừa dùng cho chủ tướng, vừa dùng cho dân chúng. Đầu tiên phải dẹp bỏ bốn điều không nên này, sau đó mới làm được đại sự.

Ông lại nói:

– Người không có đạo luôn làm những việc ngang ngược. Người có nghĩa luôn hành sự lập công. Người có mưu luôn tránh cái hại, gần cái lợi. Người quan trọng có thể giữ vững cơ nghiệp, thành trì. Nếu làm những việc trái đạo, không hợp lễ nghĩa thì dù họ là bậc đại phú đại quý cũng sẽ mang họa. Người luôn nghĩ điều đạo nghĩa, hành động có lễ độ, luôn có lòng nhân từ tất sẽ có thánh nhân giúp đỡ. Những người có tứ đức này nếu chịu tu dưỡng thì hưng, không chịu tu dưỡng tất suy vong.

Ở đây Ngô Khởi đã chỉ ra rất rõ tính quan trọng trong việc “nội tu văn đức”. Tư tưởng của ông là những người muốn xây dựng quốc gia hưng thịnh tất phải chú ý tới “nhân hòa” và “bốn điều không nên” để giành chiến thắng. Đầu tiên nội bộ phải hòa sau đó hãy làm việc lớn; cần phải chú trọng việc giáo hóa. “Cần dạy dỗ dân chúng và thân cận dân chúng”, cần phải ca ngợi đức hạnh, đó chính là đạo cầu sự nghiệp, lập công danh, nhắc tới vấn đề tránh cái hại, gần cái lợi, đó là điều cốt yếu trong việc giữ cơ nghiệp, thành trì”: Vậy dùng tứ đức “đạo, nghĩa, lễ, nhân” trị quốc là có thể chấn hưng đất nước, cơ nghiệp. Nước Liêu sau khi ký kết minh ước Thiền Uyên đã xuất hiện thời kỳ đỉnh thịnh của mình vì họ đã biết giữ quan hệ mật thiết với việc nội tu văn đức, chú trọng dùng đức cai trị, dùng pháp luật duy trì chính trị, dùng việc dạy dỗ để cai trị.

Tu dưỡng chữ đức có thể trị dân, trị quốc và cũng có thể khiến doanh nghiệp kinh doanh giành được thành công. Sagura của Nhật Bản chính là một ví dụ. Ông ta tiến hành quản lý doanh nghiệp theo phương châm nghĩa lợi hợp nhất, một tay cầm sách “Luận ngữ”, một tay cầm bàn tính khiến cho công việc kinh doanh của công ty giấy Prince, công ty dệt Đông Dương làm ăn vô cùng phát đạt. Hitashi cũng là một ví dụ. Ông ta luôn tin vào câu “Ngũ thập nhi tri thiên mệnh”. Ông mang lại thành công cho công ty điện khí Tùng Hạ một phần là do ông vận dụng tư tưởng Nho gia trong kinh doanh. Cách làm này được người Nhật Bản gọi là chủ nghĩa tư bản Nho gia. Ở nước Mỹ cũng có người nghiên cứu Khổng Tử. Năm 1985, nước Mỹ xuất bản cuốn “Sổ tay niên triệu nhân dân” đặt Khổng Tử đứng đầu trong mười nhà tư tưởng lớn nhất thế giới. Trong các loại tài liệu giảng dạy về quản lý doanh nghiệp của Mỹ có cuốn “Quản lý học” luôn đề cập tới luận thuyết tư tưởng quản lý của Khổng Tử. Giới công thương Trung Quốc cũng có không ít thành công khi họ vận dụng tư tưởng Nho gia vào việc kinh doanh của mình. Thương gia lớn nhất của Trung Quốc là Trần Gia Canh trong bản chế định quy chế của cửa hàng đã có một câu mang đậm tư tưởng Nho gia là: “Khiêm cung hòa chi, khách tất tranh xu”. Lỗ Tấn là kẻ tiên phong trong công cuộc phản phong kiến, ông cũng không hoàn toàn phản đối một số tư tưởng trong Nho gia. Ông đã từng đổi tên cửa hàng cho một học sinh của mình từ “Dực Kỳ Kính” thành “Dực Hựu Hòa” với ngụ ý là người trong giới kinh doanh phải biết câu “hòa khí sinh tài”. “Dực Hựu Hòa” có ý muốn có được sự giúp đỡ và hòa khí.

21 Chép thơ dâm mê hoặc hoàng thượng

Sau khi Thánh Tông của nhà Liêu là Gia Luật Long Tự qua đời, truyền ngôi cho con trai trưởng là Gia Luật Tông Trân. Gia Luật Tông Trân ở ngôi hoàng đế 24 năm được coi là thời kỳ thái bình vô sự. Tông Trân qua đời, trưởng tử là Gia Luật Hồng Cơ kê vị, đặt tôn hiệu là Thiên Hựu hoàng đế. Hoàng đế Gia Luật Hồng Cơ cũng là người thông minh. Ông ta giỏi văn thơ, ngưỡng mộ văn hóa Trung Nguyên. Khi mới lên ngôi đã từng hạ chiếu ban hành “Sử ký”, “Hán thư” để thu thập người hiền tài, ông ta còn mở mang khoa cử để chọn người. Từng có một khoa thi có 138 người đỗ tiến sĩ! Nhưng thời gian tốt đẹp không dài, ông ta không giữ được tinh thần trị quốc của mình, dần dần đam mê tửu sắc, săn bắn. Khi giữ ngôi vị hoàng đế được 20 năm (năm 1075) đã xảy ra một tấm thảm kịch.

Hoàng hậu của Thiên Hựu Đế Gia Luật Hồng Cơ là Tiêu Quan Âm, hiệu là Hy Đức hoàng hậu. Bà là con gái của Khu mật sứ Tiêu Huệ, sinh ngày mùng 5 tháng 5 năm Trùng Hy thứ 9 (năm 1040). Bởi bà có nhan sắc tuyệt diễm, thông minh tuyệt vời, giỏi văn chương gia chánh, âm nhạc nên năm Thanh Minh thứ nhất (năm 1055) được phong làm hoàng hậu. Thiên Hựu hoàng đế vô cùng sủng ái bà. Năm Thanh Ninh thứ 4, bà lại sinh con trai đầu tiên cho Gia Luật Hồng Cơ đặt tên là Gia Luật Tắc. Mẹ được vinh hiển vì con, địa vị của Tiêu hoàng hậu trong hậu cung càng được tôn sùng, là người đứng đầu hậu cung. Có một lần bà cùng Thiên Hựu hoàng đế đi săn, trong lúc dừng ngựa nghỉ ngơi tại rừng Phục Hổ, Thiên Hựu hoàng đế lệnh cho bà làm thơ. Bà trầm ngâm một lúc, sau đó cất giọng ngâm:

Uy phong vạn lý át Nam bang

Đông khứ nâng phiên Nha Lục Giang

Linh quái đại thiên cụ phá đảm

Na giáo mãnh hổ bất đầu hàng.

Đó là một bài thơ tràn đầy hùng tâm tráng khí, không thể không khiến Thiên Hựu hoàng đế vỗ tay khen tuyệt. Sau khi ghi lại, đưa cho quần thần xem, Thiên Hựu hoàng đế nói với quần thần:

– Hoàng hậu có được coi là tài tử trong đám nữ nhân không.

Gia Luật Tắc là con trưởng của Thiên Hựu hoàng đế, lại là con do Tiêu hoàng hậu - người được hoàng đế sủng ái nhất sinh ra. Bởi vậy 6 tuổi đã được phong làm Lương Vương, 8 tuổi được lập làm hoàng thái tử. Tiêu hoàng hậu luôn dạy con phải khổ công học văn luyện võ, phải học tập gương của những hiền thần thánh chủ đời trước, sau này kế thừa ngôi vị sẽ làm một bậc trị thế minh quân. Bà cũng thường cùng Thiên Hựu hoàng đế ngồi bàn về những điều được, mất trong chính sự. Các vị hoàng đế của triều đình nhà Liêu đều ham mê săn bắn, đó là phong tục truyền thống của người Khiết Đan. Vì vậy bốn mùa xuân, hạ, thu, đông đều đi săn, xây dựng lên bổn hành cung đặc biệt dùng cho việc nghỉ ngơi trong những chuyến đi săn của hoàng đế. Những lúc Thiên Hựu hoàng đế đi săn, ông ta rất hưng phấn, rất bạo dạn, thường một mình một ngựa đuổi theo mãnh thú. Tiêu hoàng hậu một vì lo lắng cho sự an nguy của hoàng đế, hai vì lo rằng hoàng đế mải săn bắn làm lỡ việc triều chính, bỏ bê chính sự nên bà đã viết một bài tấu với lời lẽ uyển chuyển. Bản tấu có tên là “Gián liệp sớ” (Sớ khuyên can săn bắn) khuyên Thiên Hựu hoàng đế không nên vì ham săn bắn mà mạo hiểm. Thiên Hựu hoàng đế rất thích đi săn, nay thấy hoàng hậu dâng sớ khuyên ngăn nên trong lòng cảm thấy không vui nhưng ngoài mặt vẫn vui vẻ khen ngợi. Có điều từ đó trở đi, ông ta xa lánh dần Tiêu hoàng hậu. Để vãn hồi mối quan hệ, Tiêu hoàng hậu lại sáng tác ra 10 bài từ có nhan đề là “Hồi Tâm Viện” rồi sai người ca hát, mong rằng sau khi Thiên Hựu hoàng đế nghe được bài hát này sẽ cảm động, hồi tâm chuyển ý. Khi sai người hát thử bài này, một tỳ nữ trong cung là Đơn Đăng gảy đàn tranh, đàn tỳ bà để bà nghe thử đều không đạt yêu cầu. Tiêu hoàng hậu không hài lòng, lệnh cho một người khác tên là Triệu Duy Nhất vào biểu diễn. Không ngờ nhân vật Triệu Duy Nhất này đã lột tả được toàn bộ niềm ai oán, mong mỏi trong khúc hát “Hồi tâm viện” của bà. Hy Đức hoàng hậu không những trọng thưởng cho Triệu Duy Nhất mà còn lệnh cho anh ta đảm nhiệm việc hát bài này. Chính việc này đã làm cho người diễn thử trước đây là Đơn Đăng bực mình. Ả Đơn Đăng này vốn là người nhà của tên nghịch thần Trọng Nguyên. Trọng Nguyên mưu phản bị xử tội chết, cả nhà bị giết, Đơn Đăng bị bắt vào cung làm nô tỳ. Ả tự thị mình giỏi gảy đàn tranh, đã từng đối tấu 28 điệu Tứ Đản với Hy Đức hoàng hậu, kết quả là tài nghệ của Hy Đức hoàng hậu hơn hẳn ả, ả đành cam chịu thất bại, ở vào thế hạ phong. Từ đó ả đem lòng thù hận trong lòng, luôn đố kỵ Hy Đức hoàng hậu Tiêu Quan Âm. Lần này gảy bản “Hồi Tâm Viện” hoàng hậu lại chọn Triệu Duy Nhất khiến cho ngọn lửa ghen tỵ của Đơn Đăng càng bùng cháy mãnh liệt. A càng nghĩ càng hận: lúc đầu hoàng đế chịu để ả hầu hạ bên mình nhưng Tiêu hoàng hậu đã khuyên hoàng thượng:

– Nô tỳ là người trong gia đình kẻ phản nghịch mà để thân cận bên mình thánh thể, cần phải đề phòng nó có tâm hành thích.

Hoàng thượng nghe theo, cho ả ra làm việc tại bên ngoài khiến ả mất đi cơ hội thân cận hoàng thượng. Đơn Đăng có một em gái tên là Thanh Tử vốn đã được gả làm cho Chu Đỉnh Hạc là người của ty giáo phường. Á Thanh Tử này vốn cũng có chút nhan sắc, lại được Bắc Viện sứ Ngụy Vương Gia Luật Ất Tân sủng ái. Hai người thường lén lút đi lại với nhau. Chu Đỉnh Hạc vì nghĩ tới tiền đồ và sự sông của mình nên cũng nhắm mắt làm ngơ, coi như không biết. Đơn Đăng thường chuyện trò với Thanh Tử, vu cáo rằng hoàng hậu và Triệu Duy Nhất thông dâm với nhau. Thanh Tử liền đem chuyện này nói lại với Gia Luật Ất Tân. Gia Luật Ất Tân vốn là kẻ bề ngoài hiền lành nhưng trong lòng hiểm độc, trong triều luôn bài xích kẻ trung lương, vu cáo thượng cấp, chèn ép hạ cấp. Tháng Giêng năm Đại Khang thứ nhất, hoàng thái tử điều hành hai khu mật viện Nam, Bắc, nắm việc triều chính, hình luật nghiêm minh, những hành động gian manh của Gia Luật Ất Tân bị ngăn trở nên trong lòng hắn bực bội, bất mãn, từ lâu đã có ý muốn phế bỏ hoàng thái tử, độc bá triều chính nhưng vẫn chưa có cơ hội. May sao trong lúc chăn gối với Thanh Tử lại nghe ả thủ thỉ về chuyện hoàng hậu dan díu với Triệu Duy Nhất, hắn bừng tỉnh: Có cơ hội rồi! Hắn nghĩ rằng đầu tiên chỉ cần trừ bỏ hoàng hậu, hoàng thái tử tất đem lòng oán giận, vậy là có thể trừ nốt hoàng thái tử!

Buổi sáng hôm ấy, Hy Đức hoàng hậu đang ở trong phòng đọc sách bỗng thấy Đơn Đăng cười hớn hở bước vào, hai tay dâng lên một mảnh giấy. Tiêu hoàng hậu xem qua, thấy trên đó viết chi chít 10 bài thơ diễm tình liền nói:

– Những bài thơ này câu từ quá phóng đãng, ngươi lấy được từ đâu?

Đơn Đăng nói:

– Nô tỳ có được từ bên ngoài, nghe nói đây là sáng tác của hoàng hậu nhà Tống.

Nghe nói đây là tác phẩm của hoàng hậu nhà Tống, Tiêu hoàng hậu vui mừng nói:

– Thật không?

Đơn Đăng nói:

– Nếu có được bút tích của hoàng hậu bệ hạ, thơ của hoàng hậu nhà Tống thực là song tuyệt.

Tiêu hoàng hậu vui vẻ, liền trải giấy, lấy bút, chép lại 10 bài thơ ấy theo lối chữ thảo bay bướm. Đơn Đăng đứng ở một bên, nét mặt lộ vẻ sung sướng, nói:

– Nô tỳ có được của quý này, quả là giá trị liên thành.

Tiêu hoàng hậu chép xong 10 bài thơ, thấy bên dưới vẫn còn trống một góc, nhân thể viết thêm một bài “Hoài cổ” lên đó. Bài thơ như sau:

Cung trung chi số Triệu Gia Trang

Bại vũ tàn vân ngộ Hán vương

Duy hữu tri tình nhất phiến Nguyệt

Tằng khuy phi yến nhập Chiêu Dương.

Đơn Đăng luôn mồm cảm tạ, cầm lấy tờ giấy ra khỏi ngự thư phòng của hoàng hậu. Tiêu hoàng hậu đâu ngờ mình chép hộ mấy bài thơ, chép tặng một bài thơ lại mang đến họa sát thân.

Đơn Đăng đem bản chép tay của Tiêu hoàng hậu tới thẳng Bắc viện sứ giao cho Gia Luật Ất Tân. Gia Luật Ất Tân lập tức mang tờ giấy này tới gặp hoàng thượng, nói rằng có chuyện bí mật muốn bẩm báo. Thiên Hựu Đế lệnh cho thị thần lui cả ra, hỏi:

– Có việc gì cần mật tấu?

Ất Tân quỳ lạy, cố làm ra vẻ hoảng hốt không yên, nói:

– Chuyện này có quan hệ đến triều dinh, không thể không tâu. Nay có người ở biệt điện bên ngoài tên Đơn Đăng là nô tỳ ở đó cùng với Chu Đỉnh Hạc tới nha phủ của thần mật báo, hoàng hậu và giáo phường lệnh nhân là Triệu Duy Nhất có những hành vi ám muội trong hậu cung.

Thiên Hựu hoàng đế vô cùng kinh ngạc, đứng bật dậy, nghiêm giọng hỏi:

– Có cái gì làm bằng chứng?

Ất Tân lấy trong tay áo ra một tờ giấy gấp đôi, hai tay dâng lên. Thiên Hựu hoàng đế nhận lấy giở ra xem, quả nhiên trên đó có bút tích của hoàng hậu, viết 10 bài thơ chuyên nói về tình cảm nam nữ. Lông mày Thiên Hựu hoàng đế dựng ngược, Ất Tân nhìn nét mặt hoàng thượng, lập tức bước tới ghé tai hoàng thượng nói:

– Đây chính là những bài thơ dâm đãng do hoàng hậu sáng tác. Bên dưới còn có một bài phụ thi.

Thiên Hựu hoàng đế đọc bài thơ thể thất tuyệt “Hoài cổ” ấy hai lần, nói:

– Bài thơ này chỉ hoàng hậu Triệu Phi Yến mà!

Ất Tân lắc đầu nói:

– Bệ hạ đọc kỹ lại lần nữa - Câu đầu “Cung trung chi số Triệu Gia Trang” trong đó có chữ Triệu. Câu thứ ba “Duy hữu tri tình nhất phiến Nguyệt” trong đó có chữ “Duy”, “Nhất”. Bài thơ này có ý chỉ Triệu Phi Yến dùng sắc đẹp mê hoặc triều đình nhà Hán nhưng thực ra trong đó là nỗi nhớ Triệu Duy Nhất.

Ngay lập tức sắc mặt Thiên Hựu hoàng đế chuyển thành trắng bệch, ông ta nói:

– Ngươi tạm thời lui ra.

Ất Tân ra khỏi cung. Thiên Hựu hoàng đế thở dài một hơi, quát:

– Người đầu, triệu hoàng hậu tới.

Nội thị phụng chỉ vội tới cung hoàng hậu. Một lúc sau, Tiêu hoàng hậu bước vào. Thiên Hựu hoàng đế đập mạnh tay lên tờ giấy trên bàn, lạnh lùng nói:

– Chuyện tốt lành của ngươi và Triệu Duy Nhất sao không mau nói thực ra?

Tiêu hoàng hậu cố sức biện bạch, nói rằng không có việc ấy. Thiên Hựu hoàng đế tức giận, nói:

– Thư của nàng đang nằm trên bàn của ta, còn dám quanh co.

Tiêu hoàng hậu nhìn lại, quả nhiên là nét chữ của mình nhưng những uẩn khúc trong đó nhất thời không thể thanh minh rõ được. Hoàng đế Gia Luật Hồng Cơ thấy hoàng hậu ấp a ấp úng lại càng tức đầy ruột, không kịp phân rõ phải trái, hạ lệnh giam hoàng hậu vào lãnh cung, lại lệnh cho Ất Tân và thừa tướng Trương Hiếu Kiệt tra xét vụ này. Trương Hiếu Kiệt cùng phe cánh với Gia Luật Ất Tân, là kẻ vừa gian vừa tham. Lần này Thiên Hựu hoàng đế lệnh cho chúng xét án, hoàng hậu không thể may mắn. Hai đứa bọn chúng lập tức bắt Triệu Duy Nhất và người bạn thân của anh ta là Cao Trường Mệnh lại, dùng cực hình bức cung. Triệu, Cao hai người không chịu nổi đành phải cung khai: Triệu Duy Nhất có gian dâm với hoàng hậu, Cao Trường Mệnh là kẻ giật dây. Lấy xong khẩu cung, lại đã có “chứng cứ”, hai đứa bọn chúng liền dâng tấu:

– Nhân chứng vật chứng đều đủ cả.

Hơn nữa vụ này mang tiếng xấu cho cả hậu cung, vì vậy không thể tha thứ cho hoàng hậu! Thế là vào tháng 11 năm ấy, Hy Đức hoàng hậu Tiêu Quan Âm bị xử cho tự tử, thọ ba mươi tuổi. Lệnh nhân Triệu Duy Nhất và Cao Trường Mệnh cũng bị xử chém. Để khống chế triều đình, Gia Luật Ất Tân lại dâng tấu, nói rằng hậu cung không thể vô chủ, xin hoàng đế lập hoàng hậu. Hắn lại nói rằng em gái của đồng đảng hắn là Tiêu Hà Lâm là Tiêu Đản Tự xinh đẹp hiền lương ra sao. Thiên Hựu hoàng đế liền cho Tiêu Đản Tự vào hậu cung, không lâu sau sách lập làm hoàng hậu. Em gái của Tiêu Đản Tự là Uyển Đặc Lãn chính là con dâu của Ất Tân. Vậy là dây nhợ nhà Ất Tân tự nhiên đã có chổ dựa vững chắc.

Theo nghiên cứu của những nhà tâm lý xã hội học, trong quá trình hình thành ấn tượng, họ đã phát hiện ra một loại gọi là “hiệu ứng hôn luân” hay còn được gọi là “hiệu ứng quang hoài”. Hiệu ứng quang hoài là một khuynh hướng tâm lý mù quáng và khoa trương của ấn tượng xã hội. Tức là khi người ta nảy sinh hảo cảm đối với một đối tượng nào đó, họ sẽ thấy ánh hào quanh rực rỡ từ đối tượng đó, bị khuynh đảo và mù quáng vì nó. Khi người ta có ác cảm đối với một đối tượng nào đó, họ sẽ cảm thấy đối tượng này cái gì cũng xấu xa. Cũng giống như một anh đa nghi, nghi cho anh hàng xóm lấy trộm cái búa của mình nên cảm thấy mỗi lời nói, mỗi hành động của anh ta đều giống một tên ăn trộm. Gia Luật Ất Tân chỉ với một tờ giấy, tại sao lại mê hoặc được hoàng đế? Phải nói rằng hắn đã khéo léo lợi dụng “hiệu ứng hôn luân”. Nếu là hoàng đế Thiên Hựu hoặc bất kỳ một ai khác khi thấy mảnh giấy ấy đều cho rằng hoàng hậu là chủ của hậu cung, đáng ra mọi hành vi, cử chỉ của bà đều phải đoan trang, làm dâm thơ đương nhiên bà đã bị xếp vào loại dâm đãng. Vì vậy đương nhiên Thiên Hựu hoàng đế cảm thấy muộn phiền. Sau đó xem tới bài “Hoài cổ” nghĩ lại mình gần đây xa lánh hoàng hậu, có thể bà ta không chịu nổi cảnh u buồn trong hậu cung nên đã tư thông với một tên lệnh nhân. Đó là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Tâm lý này đã kích thích tư duy của hoàng đế liên tưởng đến tính dâm đãng của hoàng hậu, hơn nữa “chứng cứ” cũng rất đáng tin cậy nên không chịu suy xét cẩn thận làm gì nữa. Vì vậy ông ta đã tin lời của Gia Luật Ất Tân, hại chết hoàng hậu.

Người xưa từ mấy trăm năm trước nhất định không thể biết tới lý luận “hiệu ứng hôn luân”. Nhưng là một phụ nữ thì phải biết giữ gìn trinh tiết - đó là lễ nghi từ xưa để lại. Gia Luật Ất Tân quả thực đã dùng “trinh tiết” để mê hoặc Thiên Hựu, như vậy đâu khác gì áp dụng “hiệu ứng hôn luân” ngày nay. Gia Luật Ất Tân đã dùng dâm thơ làm bằng chứng vu cáo hãm hại hoàng hậu để mưu lợi của mình. Mục đích, thủ đoạn của hắn đều bỉ ổi, thực không đáng học theo. Nhưng hiện tượng tâm lý do “hiệu ứng hôn luân” gây ra thường hướng người ta tới những nhận thức sai lệch, điều đó luôn tồn tại. Những nhà hoạt động kinh doanh buôn bán không đi ngược lại luân lý đạo đức bao giờ, tất nhiên không khi nào họ chịu sử dụng sách lược này. Thế nhưng trong các cuộc cạnh tranh trên thương trường lại có không ít người vận dụng nó, biến tấu đôi chút rồi biến nó thành những hoạt động kinh doanh tiếp thị của mình.

Quán cơm Phương Thiện nằm ở phía bắc đảo Quỳnh trong công viên Bắc Hải tới nay đã có hơn hai trăm năm lịch sử. Cơm và thức ăn ở đây luôn được chế biến theo kiểu cung đình nhà Thanh. Trước đây, quán cơm Phương Thiện làm ăn cũng bình thường. Từ tháng 3 năm 1984 trở lại đây, hàng cơm này đã thay đổi phương pháp kinh doanh. Ngoài việc nâng cao chất lượng thức ăn ra, họ còn nghĩ ra một phương thức kinh doanh vô cùng độc đáo. Họ đã nghiên cứu tâm lý của khách hàng, khách hàng luôn có tâm lý mình là hoàng đế, đặc biệt là khách nước ngoài, họ luôn yêu thích những món ăn mà các vị hoàng đế của Trung Quốc ưa thích. Vì vậy hàng ăn này quyết định kinh doanh “các món ăn của hoàng đế”, dùng những nét đặc sắc của các món ăn của hoàng đế lôi cuốn khách hàng. Đồng thời, để làm tăng thêm vẻ thần bí của các món ăn cung đình, họ còn thu thập rất nhiều truyền thuyết của từng món ăn để viết thành một cuốn sách rất hay. Khi bồi bàn bưng thức ăn lên phục vụ khách sẽ giới thiệu qua nội dung của cuốn sách này để khách hàng nghe xong càng hứng thú với món ăn hơn.

Năm 1984, khi ông thị trưởng da đen của thành phố Washington, Mỹ tới nhà hàng này đặt tiệc cảm ơn, người phục vụ đã bưng một mâm điểm tâm lên và giới thiệu:

– Có một lần Từ Hy thái hậu nằm mơ thấy mình được ăn món bánh nướng nhân thịt, tới ngày hôm sau, thật trùng hợp, nhà bếp cũng làm món bánh nướng nhân thịt dâng lên cho bà. Thái hậu cho rằng đó là điềm lành. Loại bánh hôm nay các ngài dùng chính là loại bánh ấy, chúc mọi người từ nay về sau vạn sự như ý, cát tường…

Lời nói của cô ta đã được tân khách vỗ tay nhiệt liệt. Ông thị trưởng Washington vui mừng nói:

– Lần sau tới Bắc Kinh hy vọng lại được tới làm khách ở đây.

Nét đặc sắc trong kinh doanh “món ăn của các hoàng đế của chủ quán Phương Thiện chính là mấy câu chuyện về những món ăn. Những câu chuyện này đã để lại ấn tượng đẹp trong lòng tân khách. Chỉ trong thời gian ngắn, tiếng thơm của nhà hàng này đã vang đi khắp nơi khiến du khách hết tốp này tới tốp khác đua nhau vào đây thưởng thức.

Hay như một thương nhân người Anh đã lợi dụng “hiệu ứng vương phi” để thành công là một ví dụ. Công nương Diana của Anh có sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành, khiến vô số người Anh ngưỡng mộ, điên đảo. Mỗi một hành vi, cử chỉ của bà ta đều khiến cả thế giới phương Tây phải ngưỡng mộ. Bà mặc kiểu quần áo gì, bà cắt kiểu tóc nào là thiếu nữ ở các nước này thi nhau bắt chước, thậm chí còn gây ra “cơn sốt Diana”. Mấy năm gần đây, các thương nhân nước Anh đã nắm được tâm lý này, họ đã khéo léo nắm lấy “hiệu ứng Diana” để tiêu thụ sản phẩm của mình.

Công nương Diana ăn mặc rất cầu kỳ. Theo tính toán, bà xuất hiện trước công chúng 109 lần thì ít nhất bà mặc 74 bộ trang phục khác nhau. Nhà may chuyên cắt may trang phục cho bà tự nhiên đã tổ chức được cuộc “biểu diễn thời trang”, những kiểu mẫu trang phục bà mặc được bán rất nhanh. Ví dụ như công nương Diana mặc một chiếc áo len, trên đó có thêu một chú cừu và một người, ngay lập tức kiểu áo ấy được coi là mốt một thời, kim ngạch tiêu, thụ lên tới hơn 1 triệu bảng. Bà đi một đôi giày đế thấp cũng lập tức trở thành mốt, có một cửa hàng thời trang đã bán được 2,8 triệu nghìn đôi giày cùng kiểu. Có người tính rằng mấy năm gần đây, người ta dựa vào danh tiếng của cồng nương Diana để tiêu thụ sản phẩm và đạt tới con số 700 triệu đô la. Vì vậy, có người cho rằng công nương Diana của Anh là một “nhân viên tiếp thị” thành công nhất.

22 Bới lông tìm vết hãm hại thái tử

Hoàng thái tử Gia Luật Tắc từ khi mẹ mình bị bọn Gia Luật Ất Tân hãm hại, cả ngày buồn rầu không vui, thường căm hận nói một mình:

– Giết hại mẹ ta chính là Gia Luật Ất Tân. Sau này nếu không giết được hắn, ta thề không làm người.

Gia Luật Ất Tân biết rằng một khi hoàng thái tử bước lên ngôi báu quyết không để yên cho mình. Nhổ cỏ phải nhổ tận gốc, nếu không hậu quả sẽ vô cùng. Vì vậy hắn lại bày kế hãm hại thái tử.

Đầu tiên hắn sai người tố cáo rằng có 8 vị đại thần yêu cầu hoàng đế phải nhường ngôi để thái tử kế vị. Thiên Hựu hoàng đế nghe được tin này lập tức cho người đi dò la nhưng dò đi dò lại vẫn không tìm được chứng cứ xác đáng nên đành phải biếm các vị đại thần này ra bên ngoài, không tra xét gì đến thái tử.

Gia Luật Ất Tân thấy kế này không đạt mục đích nên không chịu thôi. Hoàng thượng chỉ tin vào chứng cứ, không chịu tin theo. Vậy ta cũng có cách, không có chứng cứ, ta sẽ làm ra chứng cứ. Vì vậy hắn đã lệnh cho thủ hạ là Tiêu Hóa Đô Hàn “đứng đầu”, chủ động đứng ra thừa nhận việc mưu lập thái tử lên ngôi báu. Điều này quả khiến Thiên Hựu hoàng đế không thể không sinh nghi. Nay lại có người “đứng đầu” đứng ta tự thú, chẳng cần phải nói, việc này không thể là giả! Hoàng thái tử còn nhỏ tuổi đã dám sai người ép ta nhường ngôi. Thật quá đáng! cần phải nghiêm trị không tha! Thiên Hựu hoàng đế đã quyết, lập tức lệnh cho Gia Luật Ất Tân và Trương Hiếu Kiệt tra xét vụ án này, đồng thời cho bắt giam hoàng thái tử lại, giao cho Ất Tân thẩm vấn. Kỳ thực vụ án là do một tay Gia Luật Ất Tân dựng lên, trong lòng hắn là kẻ rõ nhất, vậy còn thẩm vấn gì nữa. Chỉ cần dùng cực hình bức cung nữa là xong. Hắn cho rằng thái tử vốn là giống rồng, thường ngày không hề chịu đau khổ, chỉ cần đánh cho một trận, lẽ nào tên nhãi ranh ngươi không chịu thừa nhận việc tổ chức soái vị là sự thật. Ngờ đâu thái tử là người cực kỳ kiên cường, bị đánh đến chết cũng không chịu nhận. Gia Luật Ất Tân không còn cách nào khác, đành phải ngụy tạo khẩu cung trình lên cho hoàng thượng. Để cho Thiên Hựu hoàng đế khỏi nghi, Gia Luật Ất Tân liền giải cả những người hắn cho là có liên quan vào, dùng gông nặng gông họ lại, trên cổ lại dùng dây thừng thắt giải cả xuống dưới điện để hoàng thượng đích thân thẩm vấn. Những “phạm nhân” này bị đóng gông nặng đã không chịu nổi, trên cổ lại bị dây thừng quấn chắc không thể thở nổi. Thiên Hựu hoàng đế ngồi mãi trên điện cao, chỉ thấy một bọn “phạm nhân” quỳ dưới điện, đâu thể nhìn thấy dây thừng thắt ở cổ họ. Thiên Hựu hoàng đế vừa mở miệng hỏi, những người này khổ sở tới mức sống chẳng bằng chết, chết càng nhanh càng được giải thoát sớm nên đều cúi đầu nhận tất. Thiên Hựu thấy nhân chứng vật chứng đều đủ cả, không còn nghi ngờ gì nữa nên hạ lệnh giết hết toàn gia nhà họ. Niệm tình thái tử còn nhỏ tuổi, lại là cốt nhục của mình nên miễn cho tội chết, chỉ phế bỏ chức thái, tử, biến làm thường dân giải đến giam ở Thượng Kinh (thời Thiên Hựu hoàng đế đã dời đô đến Trung Kinh). Sau khi thái tử bị biến thành thường dân, Gia Luật Ất Tân vẫn không buông tha, lại ngấm ngầm sai người tới Thượng Kinh đoạt mạng thái tử. Tên Gia Luật Ất Tân này đã giở thủ đoạn giữa không sinh có, tung tin đồn nhảm, ngụy tạo “nhân chứng”, dùng cực hình bức cung nhằm hãm hại thái tử cuối cùng đã thành công.

“Giữa không sinh có” là một trong ba mươi sáu kế - phương pháp của nó là chỉ dựa vào ngụy tạo, vu cáo để hãm hại kẻ khác. Người ta dựa vào đó để giành lấy mục đích chiến thắng dối thủ. Gia Luật Ất Tân vì muốn hãm hại thái tử nên đã ngụy tạo ra chuyện thái tử muốn cướp ngôi, sau đó lại ngụy tạo chứng cứ lừa dối hoàng đế để đạt tới mục đích của mình. Mục đích và động cơ chính trị đã thúc đẩy Gia Luật Ất Tân thi hành mưu kế một cách cực kỳ bỉ ổi, thật khiến người đời tức giận, khinh bỉ. Nhưng bất luận là trên phương diện chính trị hay quân sự, khi người ta dùng kế “giữa không sinh có”, dùng chứng cứ giả để mê hoặc đối phương khiến quyết sách của dối phương đi theo hướng sai lầm thì thực sự nó là một sách lược chính đáng, được nhiều người vận dụng. Ngày nay, trong những cuộc chiến nảy lửa của thương trường, người biết vận dụng chiến lược này để che tai, bịt mắt đối phương, giành lấy chiến thắng cũng không phải ít. Cusnai là người lập ra “Little house” là một ví dụ.

Cusnai là người sáng lập ra “Little house”, ông ta là một người Ý gốc Mỹ. Ông có nước da đen và rất đẹp trai, giọng nói nhỏ, trầm, vang, trên cổ luôn có vài sợi dây chuyền vàng rất to. Ông ta thích ăn mặc kiểu khác người, thích mặc áo sơ mi rộng, thích vẽ tranh lãng mạn và chụp ảnh khoả thân. Ông ta cũng có khá nhiều tác phẩm nổi tiếng.

Năm 1958, Cusnai làm việc tại “American in Lon don”. Năm ấy ông rời New York tới Luân Đôn mưu sinh, ngày đêm lăn lộn vất vả nhưng kết quả là ông vẫn thất bại, kinh phí thâm hụt, công nhân của ông đành phải đau lòng bỏ ông mà đi.

Nhưng cũng bắt đầu từ đó, Cusnai đâm ra đam mê ngành xuất bản.

Năm ba mươi hai tuổi, ông bắt đầu bắt tay gây dựng một nhà xuất bản có tên là “Little house” Mục tiêu của ông là tranh giành thị trường của nước Anh với “Richman”.

Ai cũng biết rằng “Richman” là một cuốn tạp chí về nam giới đang lũng đoạn thị trường nước Mỹ, lượng phát hành lên tới 7 triệu cuốn, họ đã đánh bại rất nhiều đối thủ cạnh tranh và rất được độc giả Mỹ yêu thích. Người sáng lập ra “Richman” là Hafuna phong độ ngời ngời, là một con người ngang ngược, đầy tự tin. Ông ta luôn cho rằng mình là một nhà độc tài trong giới tạp chí đàn ông. Đặc điểm nổi bật của tạp chí “Richman” là họ miêu tả đầy khêu gợi và những hình chụp nữ nhân khoả thân. Vì vậy họ cũng là nhà Xuất bản tạp chí tình ái có số lượng phát hành nhiều nhất thế giới. Họ có thực lực hùng hậu, phòng tuyến kiên cố, hơn nữa họ đang độc chiếm toàn bộ thị trường.

“Little house” là một cuốn tạp chí của Anh, được sáng lập vào năm 1965. Lúc đầu, tạp chí của họ chỉ là một loại sản phẩm mô phỏng theo tạp chí của “Richman”. Nhưng người sáng lập ra “Little house” Cusnai là một người có tâm cơ, có đầu óc phát triển. Vì vậy ông ta đã quyết định đặt chân vào thị trường nước Mỹ, xuất bản tạp chí “Little house” ở Mỹ. Nhưng điều này đòi hỏi phải có rất nhiều tiền vốn, hơn nữa, trên phương diện này Cusnai đang thiếu hụt trầm trọng. Chính phủ nước Anh khống chế lưu thông hàng hóa, tiền tệ nghiêm ngặt, toàn bộ lợi nhuận do ông xuất bản tạp chí kiếm được đều phải để lại ở Anh. Có thể nói rằng Cusnai tới Mỹ trong tình trạng tay trắng, nhưng ông vẫn công khai tuyên bố rằng “Richman” sẽ được ra đời tại Mỹ, hơn nữa họ sẽ quyết một trận thư hùng với “Richman”. Nhưng trong canh bạc này, thực

lực kinh tế của Cusnai không thể sánh nổi đối phương, ông phải làm sao dây? Cuối cùng ông đã áp dụng sách lược “trong không sinh có”.

Đầu tiên, công dân của toàn nước Mỹ đã đọc được một tin quảng cáo như sau: Có một người thợ săn đang giương súng ngắm bắn một con thỏ tượng trưng cho cuốn tạp chí “Richman”.

Phía trên bức tranh ấy có một hàng tiêu đề: “Chúng tôi bắt đầu vây và săn con thỏ này.” Ý nghĩa của mục quảng cáo này là họ tuyên bố công khai khiêu chiến với “Richman”.

Căn cứ vào hiệp định giữa người quảng cáo và nhà quảng cáo, mục quảng cáo này sẽ được lên báo trong thời gian sớm nhất. Nội dung của bài quảng cáo này sẽ được đăng trên các tờ báo như “Tuần báo thời đại” “báo luận đàm của Chicago”, “Thời báo Los Angeles” và “Thời đại quảng cáo”… Đó chính là mấy tờ báo lớn. Mục quảng cáo này đồng loạt được đăng tải và trong cùng thời gian ấy, tạp chí “Little house” tràn ngập khắp nước Mỹ. Đồng thời, thêm ba tiết mục quảng cáo khác của “Little house” xuất hiện liên tục suốt sáu tuần liền. Vậy là chỉ trong thời gian ngắn, người ta nhận ra rằng tờ tạp chí “Richman” đang lũng đoạn thị trường nước Mỹ giờ đây đang bị một cuốn tạp chí mới của người Anh có tên rất mới là “Little house” cạnh tranh, khiêu chiến. Cùng với bức tranh quảng cáo là những lời quảng cáo rất hấp dẫn:

Đây là cuốn tạp chí đầu tiên của Anh có tác dụng phân rõ nam giới và trẻ nhỏ… “Little house” sẽ giới thiệu với bạn những cô gái tuyệt đẹp, những bài văn sống động, những câu chuyện tình thầm kín và những câu chuyện hài hước trong phòng ngủ sẽ khiến các bạn cảm thấy thoải mái.

Rõ ràng đây là một lời nói dối “trong không sinh có”. Kỳ thực lúc bấy giờ đến ngay tiền công in ấn phải trả cho mục quảng cáo cũng là một vấn đề lớn đối với Cusnai, làm gì có chuyện xuất bản được những cuốn tạp chí có nội dung phong phú. như lời quảng cáo. Hơn nữa, ông ta làm gì có đủ thực lực để quyết một trận thư hùng với tờ báo “Richman” đang lũng đoạn thị trường nước Mỹ.

Anh chàng Cusnai không một xu dính túi, tại sao lại dám mạnh mồm đến vậy? Lẽ nào anh ta không sợ rằng hành động này sẽ là một chiêu gậy ông đập lưng ông dành cho anh ta hay sao?

Chủ nhân của “Little house” khai triển thế công trên phương diện rộng như vậy nhằm mục đích thông qua tuyên truyền quảng cáo để biểu lộ rằng thực lực của “Little house” không hề thua kém “Richman”, họ dám đánh trận trường kỳ với địch thủ để giành lấy độc giả cho tác phẩm của mình. Thế là kỳ tích xuất hiện ngay lập tức, có vô số nhà quảng cáo và độc giả bị bài quảng cáo của họ mê hoặc. Họ cho rằng “Richman” thực sự đã gặp phải đối thủ cực mạnh. Vậy là chỉ trong thời gian ngắn “Little house” đã đặt chân vào thị trường nước Mỹ. Điều đang nói hơn cả là những mục quảng cáo này của Cusnai đã gây ra một phen sóng gió, trận sóng gió này đã giúp ông rất nhiều. Bởi vì theo “luật bưu chính” thì họ luôn cấm tiệt các loại sản phẩm tuyên truyền văn hóa phẩm không lành mạnh. Sau khi mục quảng cáo của Cusnai ra đời, chính phủ Mỹ đã phải để mắt tới những lời tố cáo của Cusnai, nghị viện cũng liên tục lên tiếng đả kích, tòa án phải thông báo ông ta, các báo khác cũng tranh nhau viết bài về ông. Sự việc phát triển theo xu hướng có lợi cho Cusnai, ông đã đạt được mục đích một mũi tên bắn trúng hai đích của mình. Ông vừa đạt được hiệu quả cao nhất trong quảng cáo, lại vừa thu gom được một khoản tiền lớn. Hai tuần sau, Cusnai mang theo một cuốn tạp chí chưa được in của mình tới tòa án làm chứng. Tạp chí chưa được xuất bản, tòa án không làm gì được ông. Chính điều này khiển cho Cusnai có được một khoản tiền lớn, khoản tiền chi cho việc kiện tụng, quảng cảo, in ấn không có nghĩa gì so với khoản tiền ông đã kiếm được.

III GIƯƠNG MI TRỢN MẮT, PHÁ LIÊU LẬP ĐẠI KIM

Dân tộc Nữ Chân sống khắp một dải từ Hắc Long Giang tới Trường Bạch Sơn, từ thời Chiến Quốc đã có tài liệu ghi chép về họ. Nhưng cho đến khi Khiết Đan dựng nước, họ vẫn là nô dịch của dân tộc Khiết Đan. Họ sống chủ yếu bằng nghề săn bắn, trồng trọt rất ít.

Người Khiết Đan bóc lột người Nữ Chân rất tàn bạo. Ngoài việc hàng năm người Khiết Đan lệnh cho tộc Nữ Chân phải cống nạp cho họ các loại thổ sản, đặc sản như Bắc trâu, nhân sâm, vàng bạc, da chồn, Hải Đông Thanh (một giống chim săn mồi họ ưng rất khỏe), tùng thực, bạch phụ tử, mật ong và vải gai… người Khiết Đan còn luôn tiến hành cướp bóc người, gia súc của tộc Nữ Chân.

Sự áp bức càng nặng nề, sự phản kháng càng mãnh liệt.

Bộ lạc Hoàn Nhan Thị là tộc người Nữ Chân đầu tiền vùng dậy, thủ lĩnh của họ là Hoàn Nhan A Cốt Đã thống lĩnh dân tộc không cam chịu khuất phục, không sợ cường địch đã rầm rộ dấy binh, dốc sức tiến hành kháng chiến, đánh bại nước Liêu của người Khiết Đan, cuối cùng, vào năm 1115 đã tiêu diệt được nhà Đông Liêu, xây dựng đế quốc Đại Kim, từng bước vươn dần tới sự cường thịnh.

23 Thưởng phạt phân minh, khích lệ tướng sĩ

Sau khi Gia Luật Ất Tân bày mưu hại chết hoàng thái tử Gia Luật Tắc, cuối cùng Thiên Hựu hoàng đế Gia Luật Hồng Cơ đã phát giác ra âm mưu của Ất Tân nên đã xử hắn tội chết. Tuy bi kịch đã phát sinh nhưng cuối cùng Thiên Hựu hoàng đế đã tỉnh ngộ, xem ra ông ta vẫn được coi là một người thông minh. Bởi đau buồn vì mình chính là người gây ra bi kịch, ông ta truy tặng Gia Luật Tắc làm Chiêu Hoài thái tử. Tháng Giêng năm 1101, Thiên Hựu hoàng đế Gia Luật Hồng Cơ bị bệnh nặng lâm nguy ở độ tuổi cổ lai hi, đã truyền lại ngôi báu cho con trai của Gia Luật Tắc, cháu nội của mình tên là Gia Luật Diên Hi.

Gia Luật Diên Hi 27 tuổi kế vị, lấy niên hiệu là Thiên Tộ. Nếu Gia Luật Diên Hi là người cần cù, cố gắng thì dù có lập làm vua muộn cũng là một điều đáng làm. Nhưng vị hoàng đế này chỉ thích đi săn, không để ý mấy đến việc chính sự, vì vậy triều đình dần dần suy tàn. Hơn nữa, sau mấy biến cố của triều trước, triều đình nhà Liêu đã đến hồi suy tàn, Thiên Tộ hoàng đế trở thành vị vua cuối cùng của triều đình nhà Liêu hùng cứ vùng Đông Bắc, Yên Vân.

Lúc này, tộc người Nữ Chân sinh sống suốt một dải kéo dài từ Trường Bạch Sơn tới Hắc Long Giang bắt đầu nhòm ngó triều đình nhà Liêu, liên tục phát động chiến tranh đối với triều đình nhà Liêu.

Tộc người Nữ Chân sông ven sông Hắc Long Giang từ thời Chiến Quốc. Từ thời ấy đã có ghi chép về họ. Theo lịch sử ghi chép lại họ có tên là “Túc Thận”. Trong “Quốc Ngữ. Lỗ Ngữ” có viết: Vào thời Tây Chu, người “Túc Thận” dâng “súng bắn đá” xem ra lúc ấy họ vẫn sống trong thời kỳ đồ đá. Sau khi Khiết Đan lập nước, tộc Nữ Chân chịu sự thống trị của triều đình nhà Liêu, từ đó họ được gọi là tộc Nữ Chân theo nền văn hiến của người Khiết Đan.

Dưới sự thống trị của triều đình nhà Liêu, người Nữ Chân sông trong rừng sâu núi thẳm, họ sinh sống bằng nghề săn bắn, bán lâm thổ sản. Người tộc Nữ Chân từ nhỏ đã giỏi cưỡi ngựa bắn cung, lớn lên, họ đều là những kỵ xạ thiện chiến. Họ nuôi một giống chim ưng lớn gọi là “Hải Đông Thanh”, giống chim này trở thành trợ thủ của họ trong việc đánh bắt cá. Họ dùng thân và vỏ cây làm ổng sáo, dùng phương pháp thổi sáo dụ hươu nai đến để bắt. Người tộc Nữ Chân vừa có thể cưỡi ngựa vượt qua núi cao, rừng thẳm lại vừa có thể cưỡi ngựa vượt sông.

Cùng với sự phát triển của lịch sử, bộ lạc Hoàn Nhan của tộc Nữ Chân sinh sống giữa Trường Bạch Sơn và Hắc Long Giang dần dần phát triển thành một bộ lạc lớn mạnh. Bộ lạc Hoàn Nhan còn lưu truyền một truyền thuyết lịch sử từ lâu đời là: Từ lâu lắm rồi, không ai có thể nhớ nổi đó là vào thời nào, bộ lạc Hoàn Nhan có một phụ nữ 60 tuổi kết hôn với một người ngoài bộ tộc tên là Hàm Phể, sinh được hai người con trai, một người con gái. Ba người con của họ đều là người của bộ lạc Hoàn Nhan. Câu chuyện truyền thuyết này phản ánh rằng bộ lạc Hoàn Nhan sống trong chế độ mẫu hệ. Theo như truyền thuyết thì vào thời đại Hàm Phổ, chế độ thị tộc mẫu hệ của họ đang chuyển dần sang thời kỳ của chế độ phụ quyền.

Sau khi triều đình nhà Liêu thành lập, các bộ lạc người Nữ Chân sống rải rác suốt một dải Liêu Dương chịu sự thống trị trực tiếp của các quan lại triều đình nhà Liêu, được biên chế vào hộ tịch của nước Liêu, gọi là Cát Tô Quán (Hợp Tô Khoản) Nữ Chân hoặc “Thục Nữ Chân”. Những bộ lạc người Nữ Chân ở phía bắc sông Tùng Hoa, phía đông sông Ninh Giang cũng chịu sự thống trị của nhà Liêu, họ bị nhà Liêu ép phải “nộp cống” nhưng họ không giống như tộc Nữ Chân Cát Tô Quán chịu sự thống trị trực tiếp của quan lại triều Liêu, họ cũng không bị biên chế vào Liêu, được gọi là “Sinh Nữ Chân”. Người “Sinh Nữ Chân” sống ở khu vực phía bắc sông Tùng Hoa vẫn sinh sống theo chế độ bộ lạc thị tộc và liên tục phát triển.

Năm 1113, Hoàn Nhan A Cốt Đả (tên Hán là Hoàn Nhan Mân) trở thành thủ lĩnh của bộ lạc Hoàn Nhan, ông ta có binh cường, ngựa khỏe trong tay nên bắt đầu tiến hành chiến tranh phản Liêu. Tại sao tộc người Nữ Chân lại phản Liêu? Bởi vì triều đình nhà Liêu đã áp bức, bóc lột người Nữ Chân quá tàn khốc. Vào thời kỳ cuối của nhà Liêu, giới thống trị người Khiết Đan vô cùng thối nát. Ngoài việc họ bắt người Nữ Chân mỗi năm phải cống 10.000 con ngựa tốt ra, họ còn tiến hành yêu sách, vơ vét người Nữ Chân trên nhiều phương diện khác khiến cho người Nữ Chân vô cùng khổ sở.

Người Liêu lập chợ ở các châu ven sông Ninh Giang, người Nữ Chân dùng Bắc Trâu, nhân sâm, vàng bạc, tùng thực, bạch phu tử, mật ong, vải thô và các thứ thổ sản khác làm phương tiện trao đổi trên thị trường. Giới thống trị Khiết Đan thường dùng sức mạnh để cưỡng chiếm hàng hóa của người Nữ Chân hay trong quá trình trao đổi, họ đã ép giá, nhục mạ người Nữ Chân.

Hàng năm, tộc người Nữ Chân đều phải cống cho triều đình nhà Liêu Bắc Trâu, da chồn, chó săn tốt, chim ưng khỏe và Hải Đông Thanh cho triều đình nhà Liêu. Hải Đông Thanh là một loài chim săn mồi nhỏ nhưng rất khỏe, giỏi bắt thiên nga, bộ móng vuốt của chúng rất quý, chúng thường sinh sống tại vùng hạ du Hắc Long Giang hoặc vùng ven biển. Hoàng đế Khiết Đan và giới quý tộc rất thích đi săn nên họ rất thích Hải Đông Thanh. Thế là họ đòi người Nữ Chân cực nhiều giống chim quý này. Theo “Kim Sử” ghi lại nói: “Mỗi năm vào dịp đại hàn, người Liêu lại lệnh cho người Nữ Chân mặc áo giáp lên ngựa đi đánh trận, chiến trận liên miên, dân chúng vô cùng khổ sở”. Tới thời kỳ cuối của triều đình nhà Liêu tức là thời Thiên Tộ hoàng đế “Cống phẩm tăng nhiều, người Nữ Chân vô cùng khổ sở” thường “giết sứ giả đến đòi cống chim ưng biểu thị đoạn tuyệt quan hệ với nhà Liêu”.

Người Nữ Chân cũng thường bị các tướng trấn giữ ven biên giới của nhà Liêu cướp bóc. Trong “Kim Sử” có đoạn viết như sau: “Mỗi viên quan lại mới tới là thủ lĩnh của các bộ lạc người Nữ Chân lại phải tới biếu quà, lễ vật nhiều vô kể tùy theo chức của mỗi viên quan mới. Quan lại ép bức dân chúng khổ sở vô cùng.

Kim Bài Thiên Sứ cũng mang tới cho người Nữ Chân vô số phiền hà. Mỗi khi triều đình nhà Liêu có việc khẩn cấp như huy động binh mã lại phái sứ giả mang theo ngân bài tới gọi là ngân bài thiên sứ. Mỗi khi họ tới địa phận của người Nữ Chân lại đòi phụ nữ của người Nữ Chân ngủ cùng. Lúc đầu là do người Nữ Chân chỉ định ra, chọn ra những thiếu nữ chưa chồng ngủ cùng họ. Sau đó các thiên sứ ỷ vào quyền thế của nước lớn, nhìn thấy ai ưng mắt là họ bắt vào ngủ cùng, tự mình chọn lấy phụ nữ xinh đẹp không cần biết họ đã có chồng hay chưa, cũng chẳng cần biết họ có phải là phụ nữ quý tộc người Nữ Chân hay không. Họ chỉ cần thích là đòi bằng được khiến cho người Nữ Chân vô cùng căm hận “vì vậy mà các bộ lạc đều mang lòng căm hận, muốn làm phản nên mới có A Cốt Đả muốn dấy binh chống lại”.

Người Nữ Chân dưới sự chèn ép vô nhân đạo của người Liêu, họ không thể chịu nổi nữa nên mới căm phẫn đứng lên chống lại. Điều này cũng hợp tình hợp lý. Sau khi A cốt Đả lên làm thủ lĩnh của người Nữ Chân, ông ta đã chỉ dẫn cho người Nữ Chân phát triển nông nghiệp, dự trữ lương thảo, lại tăng cường huấn luyện binh sĩ, thống nhất các bộ lạc. Tháng 6 năm 1114, hoàng đế nhà Liêu là Thiên Tộ hoàng đế sai người tới phong tước hiệu cho A cốt Đả làm Tiết Độ Sứ. A Cốt Đả mượn cớ “tạ ân”, sai bọn Tập cổ Sài tới triều đình nhà Liêu đòi tộc trưởng bộ lạc Tinh Hiển Thủy Hột Thạch Liệt là A Sơ đã bỏ chạy sang Liêu để do thám tình hình của triều đình nhà Liêu. Tập Cổ Sài trở về báo rằng Thiên Tộ hoàng đế kiêu ngạo, phóng túng. A Cốt Đả thấy thời cơ phản lại nhà Liêu đã chín muồi liền tu sửa lại thành trì, sửa sang khí giới chuẩn bị tiến lên phía nam tiến đánh nhà Liêu.

Thiên Tộ hoàng đế của nhà Liêu lệnh cho thống quân Thát Bất Giả thống lĩnh 800 quân phòng thủ châu Ninh Giang. A Cốt Đả triệu tập quân binh của các bộ lạc quyết ý tiến công quân Liêu. Vào khoảng tháng 9 năm 1114, họ tiến xuống Châu Ninh Giang. Quân binh của các bộ tộc Nữ Chân hợp lại, tổng cộng có 2500 người. Ngày hôm sau họ tới biên giới nước Liêu, đối trận với quân Bột Hải. A Cốt Đả bắn chết tướng Liêu là Gia Luật Tạ Thập. Quân Liêu thua to, chết tới bảy, tám phần mười. Tới tháng 10, quân Nữ Chân thừa thắng đánh hạ thành Ninh Giang. A cốt Đả lại sai người đi chiêu hàng người của bộ tộc Thiết Lệ, Bột Hải và những người Nữ Chân được biên tịch thuộc triều Liêu (bộ tộc Nữ Chân được biên tịch vào triều Liêu gọi là Cát Tô Quán Nữ Chân). A cốt Đả bắt được rất nhiều ngựa và của cải, thừa thắng dẫn quân về.

Tháng 11, đô thống của triều đình nhà Liêu là Tiêu Tự Tiên, phó đô thống Thát Bất Dã thống lĩnh mười vạn binh mã tiến đánh người Nữ Chân, tập trung tại phía bắc sông Áp Tử. A Cốt Đả dẫn 3700 người ra cự địch.

Thế lực của đôi bên chênh lệch quá lớn nhưng A Cốt Đả không hề thay đổi sắc mặt. Ông ta dẫn binh ra tế trời đất trước trận, cử hành hội thề long trọng. Trong hội thề, A Cốt Đả khảng khái ngửa mặt lên trời nói:

– Người Nữ Chân chúng ta đời đời kiếp kiếp thần phục nhà Liêu, luôn làm tròn trách nhiệm cống tế, nhiều lần lập được chiến công. Nhưng Liêu chủ không khen thưởng người có công, ngược lại còn nhục mạ họ. Hôm nay ta dấy binh hỏi tội triều đình nhà Liêu, có trời đất làm chứng, bảo hộ! Hôm nay hai bên đối trận, các ngươi phải đồng tâm tận lực. Những người lập được công, nếu là nô tì sẽ được làm dân thường, dân thường lập công có thể làm quan. Nếu những người đã làm quan lập được công lao, sẽ xét theo công của họ để gia phong quan chức. Nếu ai trái lại lời thề sẽ phải chịu chết dưới mũi tên làn đạn, gia đình cũng phải chịu tội không tha.

Sau đó ông lệnh cho toàn quân tướng sĩ giơ cao thương đọc lại lời thề.

– Đồng tâm hiệp lực, thề diệt triều Liêu, có công phong thưởng, có tội phải chịu trừng phạt. Nếu trái lời thề sẽ chết dưới mũi thương này.

Hội thề kết thúc, tướng sĩ Nữ Chân ai nấy đều hoa tay múa chân. Gặp kẻ thù chung, ai nấy sĩ khí lên tận trời cao, nhân lúc quân Liêu chuẩn bị vượt sông, A Cốt Đả thống lĩnh binh sĩ Nữ Chân xông lên trước, vượt sông tiến lên. Hai bên giao chiến tại Xuất Hà Điếm. May sao lúc ấy trời trở gió lớn, bụi bay mit mù, quân sĩ Nữ Chân thừa thế đánh tràn, quân Liêu đại bại. Người Nữ Chân bắt sống được rất nhiều xe ngựa, áo giáp, vũ khí. A Cốt Đả biên chế binh lính nhà Liêu bị bắt sông vào quân đội Nữ Chân khiến quân số của Nữ Chân lên tới một vạn người. Trận chiến tại Xuất Hà Điếm mang tính quyết định cho chiến dịch. Quân Nữ Chân thừa thắng, khí thế vô cùng dũng mãnh. .

Quân đội Nữ Chân thừa thắng chia đường tiến lên. Bột Cẩn Oát Lỗ Cổ chém được tiết độ sứ nhà Liêu là Thát Bất Dã, đánh chiếm được Tân Châu. Ngô Đổ Bổ, Bồ Sát đánh bại tướng Liêu là Xích Cẩu Nhi và Tiêu Ất Tiết tại phía đông Tường Châu. Hai tướng Liêu là Oát Hốt, Cấp Tái thấy đại cuộc đã mất nên tự động dẫn quân ra đầu hàng. Oát Lỗ Cổ lại đánh bại quân Liêu ở phía tây Hàm Châu, sau đó lại cùng Hoàn Nhan Lâu Thất đánh chiếm Hàm Châu.

Sau khi quân Nữ Chân liên tiếp hạ Tân Châu và Hàm Châu, các em của A Cốt Đả là Ngô Khất Mãi, Tán Cải, Tứ Bất Thất v.v… ủng hộ A Cốt Đả lên làm vua. Năm 1115, vào đúng tết Nguyên Đán năm ấy, A Cốt Đả lên ngôi hoàng đế, xây dựng lên một đất nước chế độ chủ nô, lấy quốc hiệu là Đại Kim, lấy niên hiệu là “Thu Quốc”.

Hoàn Nhan A Cốt Đả thống lĩnh chưa đầy 4000 binh sĩ đánh nhau với 10 vạn đại quân Liêu. Họ không chỉ chiến đấu anh dũng mà còn giành được thắng lợi. Thật không thể không khiến cho người ta khâm phục. Nguyên nhân chính dẫn tới thắng lợi này chính là trước khi lâm trận A cốt Đả đã qui định rõ vấn đề thưởng, phạt, dùng mục tiêu rất rõ ràng để khích lệ binh sĩ và phương pháp này của ông đã phát huy toàn bộ hiệu quả lớn lao của nó.

Các binh gia cổ đại Trung Quốc từ lâu đã liên tục chỉ ra rằng: Chiến dựa vào dân, dân dựa vào sĩ khí, sĩ khí dựa vào sự khích lệ và đã có rất nhiều tấm gương thông qua khích lệ sĩ khí đã biến nguy thành an, lấy ít thắng nhiều giành lấy thắng lợi huy hoàng. Hạng Vũ đập nồi dìm thuyền, Hàn Tín bày trận quay lưng ra sông, Ngô Khởi cùng binh sĩ đồng cam cộng khổ đều là những trận thắng điển hình.

Theo nguyên lý tâm lý học, động lực thúc đẩy hành vi của mỗi người được bắt nguồn từ những nhu cầu của họ. Sau khi họ sản sinh ra các loại nhu cầu, nó sẽ chuyển hóa thành động cơ cụ thể dẫn dắt người ta tới những hành vi đặc biệt. Khích lệ sẽ góp phần thúc đẩy, làm mạnh hơn nữa động cơ thực hiện nhu cầu. Đã vậy, trong những cuộc chiến trên thương trường ngày nay, người nào giỏi khích lệ, khéo léo điều động được tính tích cực của quảng đại cán bộ công nhân, kỹ sư, kỹ thuật viên, nâng cao sức lao động sản xuất, người ấy cũng giành được thắng lợi tương tự như trên chiến trường.

Nhu cầu của con người có rất nhiều mặt, rất nhiều mức độ. Do đó phương pháp khích lệ cũng có rất nhiều kiểu. “Thưởng phạt phân minh” có thể khích lệ, “công danh” cũng có tác dụng khích lệ. “Tình” có thể khích lệ, “nguyên tắc” có thể khích lệ, “nguy” có thể khích lệ. Những điều trên đều có tác dụng khích lệ.

Tổng giám đốc Philip Clark của công ty Asloon- Mỹ chính là một nhân vật rất giỏi vận dụng “phương pháp dùng mục tiêu khích lệ” để giành lấy thành công trong sự nghiệp kinh doanh. Philip Clark lúc đầu là một chủ cửa hàng tiêu thụ xà phòng nhỏ. Khi mới lập nghiệp, ông thường mặc một chiếc áo trên đó có dán một mảnh giấy nhỏ, trên mảnh giấy viết rõ mục tiêu gần đây của ông ta. ông thường đọc mảnh giấy ấy để tự đốc thúc mình phải dốc toàn lực hoàn thành mục tiêu đã định. Mục tiêu lúc đầu ông đưa ra là một ngày phải kiếm được 100 đô la, sau đó ông nâng cao dần mục tiêu của mình, số tiền ông kiếm được ngày một nhiều hơn, Ngày nay, Philip Clark không chỉ kinh doanh các ngành như in hoa, khách sạn, hàng ăn, ông còn kinh doanh cả bánh kẹo, hoa quả, thuốc lá và nhiều ngành khác nữa. Dù vậy, hiện nay trên mình ông vẫn luôn có một mảnh giấy, trên đó viết những mục tiêu ngày càng lớn hơn của mình. Tóm lại, ông ta không hề thỏa mãn với những gì mình đã có. Ông thực hiện được một mục tiêu rồi, ngay lập tức sẽ theo đuổi một mục tiêu khác lớn hơn. Leo được lên đỉnh núi này rồi, ông lại tìm và leo lên một đỉnh núi khác cao hơn nữa. ông đã từng nói:

– Tôi tin rằng một con người không thể vừa lòng, không thể do dự sau khi đã đạt được một mục tiêu nào đó.

Ông ta đang khích lệ chính mình, hoàn thành hết mục tiêu này tới mục tiêu khác như lời ông đã nói và cuối cùng, ông đã giành được thành công to lớn của mình như ngày hôm nay.

Có thể thấy rằng mục tiêu không chỉ là con đường người ta cần phải vươn tới trong cuộc đời mỗi con người mà nó còn có tác dụng hướng họ tiến lên, khiến bạn không bị mất phương hướng; Đồng thời mục tiêu cũng là một nguồn động lực thúc đẩy phấn đấu. Có nó, bạn mới như hổ thêm cánh, dũng cảm tiến lên phía trước, không giật lùi, không thua cuộc. Là một nhà kinh doanh, nếu bạn biết nắm bắt một cách có hiệu quả phương pháp khích lệ, vậy là bạn đã có trong tay một lực lượng cực kỳ hùng hậu. Lực lượng này của bạn sẽ không bị hủy hoại bởi bất kỳ một loại vũ khí nào, nó là một lực lượng không một kẻ địch nào có thể chiến thắng. Lực lượng bất bại.

24 Nương giờ sức gió, tăng thêm sức mạnh

Chủ nhân của nước Kim mới được thành lập là Hoàn Nhan A Cốt Đả bởi “lập được đại công” và để “thống nhất lòng dân trong thiên hạ” nên khi lên ngôi hoàng đế đã nói với quần thần:

– Người Liêu lấy Tân Thiết làm hiệu, định nhờ vào sự cứng rắn của nó. Nhưng rốt cuộc Tân Thiết vẫn bị biến, bị hư hỏng, duy chỉ có kim là không bị biến, không bị hỏng. Kim có sắc trắng, người của bộ tộc Hoàn Nhan cũng trắng, vì vậy ta lấy quốc hiệu là Kim.

Từ đây ta có thể thấy, nguyên nhân quan trọng nhất của người Nữ Chân khi thành lập nhà Kim chính để tiêu diệt nhà Liêu.

Sau khi triều đình nhà Kim được thành lập, họ lập tức phát động tiến công vào khu vực quân sự quan trọng nhất trực tiếp khống chế tộc Nữ Chân là phủ Hoàng Long. Trước khi tiến đánh phủ Hoàng Long, đầu tiên họ phải hạ các thành, trại quanh phủ Hoàng Long để cắt đường cứu viện của quân Liêu. Đầu tiên A Cốt Đả thống lĩnh binh mã tới châu Ninh Giang đã bị ông đánh chiếm trước đây, sau đó tiến đánh cổ thành Đạt Lỗ (nay là thành Tháp Hổ của Bộ Nhĩ La Tư Tiền Kỳ), thừa thắng truy kích quân Liêu tới tận A Lâu Cương, quân Liêu bị tiêu diệt hoàn toàn. Trong trận này quân Kim “lấy được vô số lương thực, cấp cho quân sĩ dùng”. Sau khi các thành trì phía tây bắc của phủ Hoàng Long đã bị hạ sạch, người Kim vây kín phủ Hoàng Long. Quân đội nhà Kim trong lúc bao vây phủ Hoàng Long, người nào cũng anh dũng, thiện chiến, đánh trận quên mình. “Kim Sử” khen rằng: Khi tướng sĩ phá thành, quân sĩ leo lên mặt thành “đến nỗi lửa cháy bị thương ở chân cũng không biết, ào ào xông lên, địch không thể giữ nổi thành”. Thành Hoàng Long tháng 2 năm ấy bị hạ. A Cốt Đả lệnh cho Lâu Thất làm thiên hộ, trấn giữ thành Hoàng Long.

Tháng 11 năm Thu Quốc thứ 1 (năm 1115), sau khi hoàng đế Thiên Tộ của nhà Liêu hay tin phủ Hoàng Long đã bị người Kim hạ, ông ta vô cùng hoảng hốt, ông ta thân chinh dẫn theo 70 vạn đại quân tới Trì Môn. Bọn Phụ Mã Tiêu Đặc Mạt, Lâm Nha Tiêu, Xát Thích thống lĩnh 5 vạn kỵ binh, 40 vạn bộ binh tới Oát Lĩnh Lạc. Hoàng đế nhà Kim A Cốt Đả thân chinh dẫn quân ra chống. Khi quân đội tới vùng Ngải Thích, A Cốt Đả triệu tập các tướng đến bàn bạc, quyết định vận dụng chiến lược “thành cao hào sâu đợi địch” để chống lại quân Liêu. Mặt khác sai Do cổ Nhưng, Ngân Thuật Khả trấn thủ Đạt Lỗ cổ; Mặt khác ông đích thân thống lĩnh kỵ binh luồn ra phía sau quân Liêu tiến hành đánh du kích. Khi quân chủ lực của hai bên đối trận, trong nội bộ quân Liêu, Gia Luật Trương Nô phát động chính biến, định dựng Yên Vương Gia Luật Thuần làm hoàng đế. Thiên Tộ hoàng đế nghe tin hậu viện bị cháy vội từ tiền tuyến trở về. Quân Kim thừa thế truy kích Liêu chủ chạy tới Hộ Bộ Đáp Cương, quân truy kích của nhà Kim chỉ có hai vạn. Trong tình trạng địch đông ta ít như vậy, để quân sĩ không bị phân tán, đầu tiên A Cốt Đả lệnh cho cánh quân bên phải ra đánh trận đầu sau đó quân từ hai bên phải trái đánh ập vào. Tới khi quân Liêu bị vỡ đội hình, họ lại tập trung quân chủ lực đánh thốc vào giữa trận địch. Trong trận đánh này, quân Kim lúc đánh bên phải, lúc đánh bên trái, liên tục công

kích khiến cho quân Liêu vốn không có lòng ham chiến không biết đâu là thực đâu là hư, lũ lượt rút lui. Theo sử chép trận đánh này “Quân Liêu thua to, người chết la liệt trong vòng trăm dặm vuông. Quân Kim đại thắng, lấy được vô số chiến lợi phẩm cùng của quý, ngựa dê nhiều vô kể”. Thiên Tộ hoàng đế một ngày một đêm vượt 500 dặm đường, lui về giữ châu Trường Xuân. Quân Kim thừa thắng, sau khi công phá thành Chiếu Tán lại kéo xuống đánh phá Thẩm châu (nay là thành phố Thẩm Dương), Đông Kinh (nay là thành phố Liêu Dương). Các châu quận vùng Đông Kinh và những tộc người Nữ Chân ở phía nam đều đầu hàng nhà Kim.

Quân Liêu liên tiếp rút lui, quân Kim từng bước, từng bước ép tới. Sau khi quân Kim chiếm lĩnh hết các châu quận vùng Đông Kinh lại tiến lên phía tây, bắt đầu đánh chiếm vùng Thượng Kinh. Năm Thiên Phụ thứ nhất (năm 1117) quân Kim hay tin quân Liêu không hề có phòng bị ở châu Trường Xuân và châu Thái liền lục tục kéo đi. Sự diệt vong của nhà Liêu đã ở trước mắt.

Quân Kim trong địa phận nhà Liêu đã công chiếm vô số thành trì, ép cho nhà Liêu phải co đầu rụt cổ như một con rùa. Tình hình này trực tiếp đe dọa đến sự an nguy của nhà Bắc Tống. Người Tống chỉ muốn người Kim chiếm lấy các khu vực của tộc người Khiết Đan, lại muốn thừa cơ chiếm lại đất đai triều đình nhà Liêu đã chiếm trước đây nên có ý cùng nước Kim liên thủ. Để tiện cho việc Tống, Kim hợp tác cùng phá Liêu nên năm 1118, triều đình nhà Tống sai Vũ Nghĩa đại phu Mã Chính lấy danh nghĩa là đi mua ngựa, đi theo đường biển tới nước Kim để nghe ngóng hư thực. Sau đó sứ giả của hai nước Tống, Kim liên tục qua lại lẫn nhau. Khi ấy mục tiêu tấn công chủ yếu của hoàng đế đại Kim A Cốt Đả là Liêu, tuy triều đình nhà Liêu liên tục bị bại nhưng triều đình nhà Liêu lớn mạnh không khác gì con rết trăm chân, cái đầu tuy bị đập nát nhưng chân vẫn động đậy được. Hơn nữa nhà Kim mới được thành lập không lâu, sức nước có hạn. Nếu không đồng ý với Tống cùng đánh Liêu, triều đình nhà Tống trái ý, rất có thể họ sẽ dấy binh giúp Liêu. Như vậy mình sẽ rơi vào thế lưỡng đầu thọ địch, vô cùng nguy hiểm. Nếu đồng ý theo chủ trương của nhà Tống, cùng Tống đánh Liêu, như vậy nhà Tống không cần bỏ ra nhiều công sức (kỳ thực họ cũng không cần người Tống nhúng tay vào), ít nhất chỉ cần vùng biên cương phía nam ổn định, vậy là ông ta có thể tập trung toàn lực đánh nhau với quân Liêu. Chính vì suy nghĩ vậy nên Hoàn Nhan A Cốt Đả đã đồng ý liên kết với nhà Tống. Năm 1120, Tống và Kim ký hiệp định: Hợp quân tấn công phủ Đại Định, Trung Kinh của nhà Liêu (nay là vùng huyện Liêu Ninh Chiêu Ô Đạt Minh Ninh Thành). Quân Tống đánh phủ Triết Luật, Yên Kinh. Sau khi triều đình nhà Liêu bị tiêu diệt, trước đây tiền công phẩm hàng năm của nhà Tống cho nhà Liêu được chuyển cả cho nhà Kim. Hiệp nghị đầu tiên của hai nhà Tống, Kim được xác nhận bằng việc nhà Tống chịu nhục nộp cống cho nhà Kim. Vua tôi nhà Tống, Tống Huy Tông một lòng muốn nhờ cậy triều đình nhà Kim, thừa cơ đoạt lợi, họ vốn không hề có suy nghĩ đúng đắn trong việc này. Hơn nữa triều đình nhà Kim dựa vào mối liên minh Kim, Tống, được yên ổn không phải lo gì tới an nguy của vùng biên giới phía nam nên đã diệt được nhà Liêu. Tiếp đó, năm 1117, họ lại lần lượt đánh chiếm các châu Hiển, Càn, Di, Hào, Huy, Thành, Xuyên, Huệ. Bắt đầu từ tháng 4 năm 1120, A Cốt Đả thân dẫn đại quân phát động tổng tiến công triều đình nhà Liêu. Tới năm 1121, họ tiến thẳng tới phủ Lâm Hoàng, Thượng Kinh. Tháng 12, A Cốt Đả phong cho Lỗ Bột Liệt Quả làm nội ngoại chư quân thống chế, dùng bọn Tông Hàn, Tông Cán, Tông Vọng, Tông Bàn làm phó tướng đánh thắng vào phủ Đại Định là kinh đô của triều đình nhà Liêu ở Trung Kinh. A Cốt Đả hạ chiếu phủ dụ các cánh quân:

– Triều đình nhà Liêu thôi nát, thần, người cùng ghét bỏ. Nay muốn thống nhất trong ngoài, lệnh cho các cánh quân tiến lên đánh phạt. Nếu hạ được Trung Kinh, tất các loại nghi trượng, nhạc lễ, sách vở, văn thư đều nhất luật bảo tồn lại.

Tiếng pháo trận tiêu diệt nhà Liêu đã nổ. Năm 1121, họ đánh dần vào Trung Kinh, sau đó đánh tới Tây Kinh, Nam Kinh cũng lần lượt bị hạ, ép hoàng đế Thiên Tộ của nhà Liêu phải chạy vào Hiệp Sơn. Triều đình nhà Liêu ở đất Yên tuyên bố diệt vong.

Trong lúc Hoàn Nhan A Cốt Đả đang thuận lợi tiến hành tiến công nước Liêu, trong thời điểm quan trọng nhất của việc thay đổi chiến lược từ phản kháng chế độ nô dịch của triều đình nhà Liêu chuyển thành chiến tranh thống nhất, triều đình nhà Tống đã chủ động tìm tới bày tỏ thái độ cùng liên thủ phá Liêu. Điều kiện họ đưa ra lại rất dễ chịu, thực chẳng khác gì buồn ngủ gặp phải chiếu manh. A Cốt Đả bắt nguồn từ mục tiêu chủ yếu trước mắt và từ nhiệm vụ chính của mình đã quyết định đồng ý với kiến nghị của nhà Tống. Điều này chẳng khác gì tạo thêm lực lượng cho chính mình, mở rộng trận tuyến cho mình. Nó đã trở thành điều kiện tốt cho ông để ông “nương theo sức gió bay thẳng lên mây xanh”. Nó cũng là một điều kiện có lợi để ông tập trung lực lượng đánh thẳng vào đối thủ chính của mình, thực hiện mục tiêu chiến lược ông đã đề ra.

Trong các cuộc cạnh tranh của chính trị, quân sự, thức thời thế, vận dụng sách lược liên minh, liên thủ, mượn vào lực lượng liên minh có thể giúp ta mở rộng trận tuyến, tăng cường lực lượng, tập trung hướng thẳng tới mục tiêu, từ đó đẩy nhanh

tiến trình thắng lợi. Vậy trong các cuộc chiến trên thương trường ngày nay, người nào giỏi trong việc tìm kiếm, lợi dụng tốt mọi nguồn lực lượng để tăng cường sức mạnh cho chính mình, người ấy sẽ giành được toàn thắng.

Xã hội là tập hợp của quần thể người, nếu chỉ sử dụng sức mạnh của một người thì thật mỏng manh. Nhưng nhiều người tập hợp lại làm một, họ sẽ tạo thành một nguồn lực lượng xã hội cực lớn. Nếu so sánh lực lượng của một người với lực lượng cửa cả một xã hội thực chẳng khác gì ta đem ném một hòn sỏi xuống biển, một cọng cỏ trên một ngọn núi lớn. Tóm lại, họ rất nhỏ bé. Nếu muốn gây dựng sự nghiệp lớn mạnh, họ không thể chỉ dựa vào tự thân chính mình mà phải có tầm nhìn sâu xa, nhìn lên, nhìn xuống, tìm kiếm mọi nguồn lực lượng khác để giúp đỡ, bổ trợ cho lực lượng của mình.

Trong các cuộc cạnh tranh kịch liệt trên thương trường ngày nay, một số doanh nghiệp nhỏ, thực lực yếu nếu chỉ dựa vào năng lực đơn độc của mình, họ sẽ rất khó tìm được một điểm đặt chân cho mình. Khi mới lập nghiệp hoặc khi họ gặp phải nguy cơ, nếu họ biết khéo léo nhờ vào nguồn lực lượng khác, dùng thủ đoạn ngoại giao “linh hoạt”, vận dụng sách lược “gián tiếp”, thông qua sử dụng lực lượng của “kẻ thứ ba” để đạt được mục đích của mình, như vậy họ cũng sẽ giành được thành công.

Mượn lực có rất nhiều cách, có thể mượn danh tiếng của người khác, có thể mượn mẫu mã của người khác, có thể mượn dư luận, chuyên gia, quyền uy v.v… Công ty dầu mỏ “Shell” chính vì giỏi trong việc dựa vào lực lượng của cơ cấu quyền uy để mình an toàn đặt chân vào vị trí bất bại trong các cuộc cạnh tranh.

“Dầu mỏ Shell” là công ty dầu mỏ của Anh quốc và Hà Lan hợp tác xây dựng, hiện nay họ đã trở thành tập đoàn dầu mỏ có uy tín cực lớn trên toàn thế giới. Năm 1986, họ từng xấp hàng thứ 3 trong các dại doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Hiện nay họ vẫn dừng trong tốp 15 doanh nghiệp lớn hàng đầu thế giới, nổi tiếng ngang hàng với tập đoàn công ty dầu mỏ Exxon vốn có uy tín từ lâu của Mỹ và tập đoàn Mobil.

Nhưng trước đây, khi dầu mỏ Shell mới đặt chân vào thị trường nước Mỹ, nếu so sánh lực lượng của họ với ông “vua dầu mỏ”, công ty Mobil thì họ không đáng là “một cái đinh”, họ vốn không đủ gây sự chú ý cho những tập đoàn lớn này. Thế nhưng công ty dầu mỏ Shell không tự ti, họ luôn cắm đầu, miệt mài với công việc, cuối cùng họ đã mượn được lực lượng của “lãnh tụ thị trường” và họ đã đạt được thành quả cực lớn trên phương diện tuyên truyền quảng cáo. Để chiếm lấy thị trường, dầu mỏ Shell từ lâu đã dự tính chi ra dự toán quảng cáo trong mấy năm liền, tiến hành hoạt động tuyên truyền quảng cáo có tên là “Đáp án là Shell”.

Đầu tiên, bộ phận nghiên cứu của dầu mỏ Shell qua thời gian dài nghiên cứu, qua nhiều lần thực nghiệm họ đã tìm ra hàng loạt thông số, dữ liệu cho việc làm giảm lượng tiêu hao dầu, nâng cao mức độ bảo dưỡng cho động cơ, an toàn v.v… Sau đó họ chủ động liên hệ với hệ chữ thập đỏ, ủy ban an toàn quốc gia và các tổ chức có quyền lực khác thông báo thành quả nghiên cứu của mình cho họ và nhờ những tổ chức rất có uy tín này giám định, thông qua. Bởi tổ chức chữ thập đỏ, ủy ban an toàn quốc gia và các tổ chức kia đang giữ vai trò lãnh tụ của thị trường nên ý kiến của họ rất được người tiêu dùng tin nghe. Vì vậy kết quả giám định do họ đưa ra rất có uy tín. Shell liền in lại kết quả giám định này thành một cuốn sổ nhỏ có nhan đề: “Đáp án là Shell” để quảng cáo rộng rãi với người tiêu dùng. Hơn nữa họ còn tổ chức những chương trình quảng cáo lớn trên tivi, trên báo chí, trong đó thông báo rõ quãng đường của mỗi con tàu, mỗi chiếc xe chạy được và những loại dầu nhớt họ dùng có sự khác biệt ra sao cùng với những kiến thức như, mức độ bảo dưỡng động cơ, độ an toàn v.v…

Qua mấy năm tuyên truyền quảng cáo, cùng với những kiến thức phổ cập do công ty dầu mỏ Shell đưa ra, công ty dầu mỏ Shell đã tạo dựng cho mình một hình tượng rất đáng nể. Công việc kinh doanh của công ty ngày càng phát đạt, họ đã trực tiếp uy hiếp công ty Mobil, đến khi công ty Mobil tỉnh ra thì công ty dầu mỏ Shell đã có được chỗ đặt chân an toàn, vững chắc trên thị trường nước Mỹ.

25 Vách có tai, rừng có mạch

Bên phía triều đình nhà Tống do cùng nước Kim ký minh ước cùng liên thủ đánh phá nước Liêu, thu hồi lại các châu quận vùng Vân, Yên đã mất trước đây nên lệnh cho hoạn quan Đồng Quý làm Tuyên Phủ Sứ thống lĩnh đại quân từ Hùng Châu tiến lên phía Bắc. Đồng Quý nghĩ: Nước Liêu sắp bị tiêu diệt, chỉ cần đại quân của ông ta áp sát U Châu, người Liêu sẽ phải hoảng sợ đầu hàng, đâu cần dùng đến binh đao. Vì vậy ông ta đã hạ lệnh:

– Ai dám giết một người, một ngựa của người Liêu sẽ giết không tha.

Hắn ta vốn chỉ là một tên hoạn quan quen thói lộng quyền, tưởng rằng chỉ cần dựa vào lệnh này để biểu thị rằng mình dẫn đạo quân nhân nghĩa sẽ cảm phục được quân địch rồi thắng lợi trở về.

Khi Thiên Tộ hoàng đế của nhà Liêu rời Yên Kinh chạy tới Tây Kinh, Yên vương Gia Luật Thuần tự xưng đế. Vị hoàng đế mới lên ngôi của triều đình con này biết rằng quân Tống cho Đồng Quý thống lĩnh đã chia quân làm hai đạo do Chung Sư Đạo và Tân Hưng Tông kéo đến. Ông ta lập tức cho triệu tập triều thần văn võ đến bàn bạc, nói:

– Triều đình ta có ký minh ước Thiền Uyên với nhà Tống, hai nước giao hảo với nhau đã mấy chục năm. Nay nước Tống thừa cơ nước ta đang lâm nguy kéo tới, ta đâu thể ngồi chờ chúng đánh.

Từ quan tướng tới binh sĩ của nhà Liêu ai nấy đều bừng bừng tức giận, đòi cùng quân Tống quyết một trận tử chiến. Gia Luật Thuần liền sai Gia Luật Đại Thạch và Tiêu Can chia quân làm hai đường chặn đánh hai cánh quân của Chung Sư Đạo và Tân Hưng Tông. Gia Luật Đại Thạch thống lĩnh binh mã tới Bạch Câu đối trận với quân Tống. Quân Liêu gióng trống tiến đánh trước, sĩ khí vô cùng hăng hái. Gia Luật Đại Thạch cùng tiên phong của nhà Tống là Dương Khả Thế giao phong, chém mạnh một dao cắt đứt chỏm mũ của Dương Khả Thế. Khả Thế thua trận, quân Liêu xông lên chém giết, quân Tống đại bại. Tiêu Can cũng đánh bại quân Tống do Tân Hưng Tông chỉ huy ở Phạm Thôn. Quân Tống mới xuất binh được mấy ngày mà cả hai cánh quân đều bị đánh bại. Đồng Quý và Xát Hưu vội vàng bỏ chạy về, chạy một hơi về tới Hùng Châu. Tông Huy Tông Triệu Cát ở Khai Phong nghe tin bại trận vô cùng kinh hãi, vội hạ chiếu rút quân. Quân Tống đến cũng nhanh, lui cũng lẹ. Vở tuồng đánh Liêu đã vội vàng kết thúc.

Gia Luật Thuần xưng đế vào tháng 3, đến tháng 5 đánh bại quân Tống, tới tháng 6 thì lâm bệnh. Cũng trong thời gian này, ông ta nhận được tin báo Thiên Tộ hoàng đế muốn khởi binh đánh mình. Ông ta vừa kinh vừa sợ, bệnh tình càng trầm trọng hơn, cuối cùng rồi cũng qui tiên. Quần thần lập vợ của Gia Luật Thuần là Tiêu Thị lên làm hoàng thái hậu, quản lý việc quân quốc đại sự, lại xin cho con trai của Thiên Tộ hoàng đế là Gia Luật Định lên làm hoàng đế.

Thừa tướng của nhà Tống là Vương Thụ nghe nói Gia Luật Thuần đã chết lại sai Đồng Quý, Xát Hưu chỉnh đôn lại binh mã chuẩn bị tiến công nước Liêu một lần nữa. Vào trung tuần tháng 10 năm ây, Đồng Quý sai Lưu Diên Khánh, Quách Dược Sư dẫn quân rời khỏi Hùng châu, quân mã ầm ầm kéo đi, nói là có 10 vạn vượt qua sông Bạch Lâu đánh thẳng tới U châu.

Lưu Diên Khánh làm chủ soái, Quách Dược Sư làm tiên phong. Quách Dược Sư thấy Lưu Diên Khánh quân pháp không nghiêm, kỷ luật của quân đội lỏng lẻo liền nói:

– Đại quân của ta tiến lên, kỷ luật lỏng lẻo, không hề phòng bị. Nếu quân Liêu đánh úp, nhất định ta phải chịu sự thua thiệt.

Lưu Diên Khánh cười, nói:

– Quân ta có đến 10 vạn, quân Liêu có chưa đầy 1 vạn, sợ gì chứ?

Và không coi lời nói của Quách Dược Sư ra gì. Quân Tống tiến tới địa phận huyện Lương Hương thì gặp Tiêu Can dẫn đại quân ra khiêu chiến. Lưu Diên Khánh tự thị mình có nhiều quân nên không thèm phòng bị, vừa vào trận đã bị Tiêu Can đánh bại. Lưu Diên Khánh thua trận chạy về, vội lệnh cho quân sĩ sửa sang lại rào lũy quanh doanh trại, đóng chặt cửa trại không dám thò mặt ra nữa.

Quách Dược Sư lại nói với Lưu Diên Khánh:

– Đại soái, mới chỉ thua một trận sao đã vội đóng cửa trại không chịu ra đánh tiếp?

Lưu Diên Khánh vô cùng sợ hãi, nói:

– Chúng ta nên đợi thời cơ mà hành động, chỉ một trận là phá được địch.

Quách Dược Sư thầm nghĩ:

– Ngươi còn giả bộ anh hùng sao?

Nhưng ngoài miệng lại nói:

– Mạt tướng cho rằng Tiêu Can dẫn tinh binh ra đây chống lại quân ta, U châu tất trống rỗng. Xin đại soái cấp cho tôi 5.000 binh mã, tôi đi đánh úp lấy U châu, như vậy tất sẽ chiếm được thành U Châu.

Lưu Diên Khánh liền cấp cho Quách Dược Sư 5.000 binh mã và cho đại tướng Cao Thế Tuyên, Dương Khả Thế đi cùng. Quách Dược Sư trước đây vốn là đại tướng của Gia Luật Thuần trân giữ Trừ Châu. Gia Luật Thuần qua đời, ông ta không cam chịu sự quản lý của Tiêu thái hậu nên tới đầu hàng Đồng Quý. Vì vậy ông ta thuộc địa thế U châu rõ như lộng bàn tay. Quách Dược Sư dẫn theo 5.000 binh sĩ nhân lúc đêm tôi ngấm ngầm vượt qua Lư Câu Hà. Tiến suốt một đêm, khi trời vừa hừng sáng họ đã tới trước cửa Nghênh Xuân của thành U châu. Quân sĩ nhà Liêu trấn giữ thành lại tưởng đó là quân mình nên không chú ý. Quách Dược Sư liền chỉ huy quân sĩ cướp lấy cổng thành ồ vào. Chỉ trong chớp mắt, trong thành U châu đại loạn. Sau một trận hỗn loạn dưới sự chỉ huy của tướng Liêu là Gia Luật Đại Thạch, người Liêu đã vây kín thành này. Tiêu thái hậu nghe báo quân Tống đến đánh úp U châu vội sai người gọi Tiêu Can quay về. Tiêu Can ở Lương Hương nhận được lệnh của Tiêu thái hậu vội dẫn theo 3000 quân tinh nhuệ tới thẳng U châu đánh nhau với quân Tống. Trước lúc đi, Quách Dược Sư đã dặn Lưu Diên Khánh phải đi sau tiếp ứng, Lưu Diên Khánh cũng nhận lời, nói rằng sẽ sai con trai là Lưu Quang Thế dẫn quân đi sau chi viện. Đến khi Quách Dược Sư đi rồi, ông ta liền quên ngay lời hứa. Tinh binh của U châu đánh tới U châu, quân Tống giờ lại bị vây kín trong thành. Quách Dược Sư một lòng mong quân cứu viện của Lưu Quang Thế ở phía sau nhưng đợi mãi đợi mãi vẫn không thấy quân cứu viện tới. 5.000 quân Tống bị giết chết già nửa ở thành Nam Kinh, bị bắt sông cũng không ít. Đại tướng Cao Thế Tuyên cũng bị Tiêu Can giết. Quách Dược Sư và Dương Khả Thê định dẫn quân đánh ra khỏi thành nhưng lúc ấy cửa thành đã bị quân Liêu chiếm cả rồi. Cuối cùng họ đành phải dẫn bại binh leo từ trên thành xuống bỏ chạy. Binh sĩ người nào người nấy vứt hết khôi giáp, ôm đầu chạy như chuột.

Đánh úp U châu thất bại, Lưu Diên Khánh cũng không dám thò mặt ra ngoài. Nhưng rốt cuộc quân chủ lực của nhà Tống vẫn ở vào thế người đông lực mạnh, quân Liêu cũng không dám khinh suất manh động. Hai bên ở vào thế giằng co nhau. Tiêu Can trở về doanh trại ở Lương Hương, một hôm bỗng có người vào báo: Quân tuần tiễu bắt được quan áp lương của nhà Tống là Vương Uyên và nhiều người khác. Tiêu Can bỗng nghĩ ra một kế. Ông lệnh bịt mắt bọn Vương Uyên và những người bị bắt khác lại, cho chúng vào ở trong một gian trướng. Đêm ấy, bọn Vương Uyên đang ngồi than thở với nhau bỗng thấy quân Liêu ở bên ngoài trò chuyện nói:

– Lần này thì tốt rồi, binh mã cứu viện của chúng ta có tới 30 vạn đang tới đây.

Người khác lại nói:

– Đại tướng lại lệnh cho chúng ta chuẩn bị sẵn các thứ đồ dẫn lửa và cỏ, củi, chỉ cần Tiêu nguyên soái ra lệnh, chúng ta sẽ đốt lửa làm hiệu. Đến lúc đó quân ta chia thành hai hướng phải, trái đánh thẳng vào doanh trại quân Tống.

Người trước lại nói:

– A! Lần này không thể không bắt sông được Lưu Diên Khánh và tên phản tặc Quách Dược Sư.

Vương Uyên nghe đến dây, trong lòng vô cùng lo sợ. Vương Uyên thấp giọng nói:

– Nào, chúng ta dùng răng cắn đứt dây thừng rồi cùng bỏ chạy nhé.

Mấy tên lính người Tống thay nhau cắn đứt dây trói, tháo bỏ vải bịt mắt, nhẹ nhàng luồn ra cửa doanh trại, ngó đông ngó tây chỉ thấy có hai tên lính canh người Liêu đứng đó. Bọn chúng đều dựa cả vào gốc cây cách đó không xa để ngủ. Vương

Uyên thì thầm: A Di Đà Phật. Hắn khẽ vung tay, mấy người rón rén rời khỏi trướng giam chạy khỏi doanh trại quân Liêu.

Lưu Diên Khánh nghe Vương Uyên trở về báo lại rằng quân Liêu sẽ đốt lửa làm hiệu rồi chia làm hai đường đánh vào, lập tức đứng ngồi không yên. Trời vừa sáng, Lưu Diên Khánh thấy trong doanh trại quân Liêu lửa sáng rực trời, ông ta thầm kêu: “Hỏng rồi, 30 vạn quân Liêu chuẩn bị đánh tới. Nay ta có chưa đầy 10 vạn quân, địch sao lại bọn chúng?” Nghĩ tới đây, hắn cảm thấy không thể chần chừ được nữa, lập tức hạ lệnh:

– Đốt hết doanh trại, toàn quân rút lui.

Quân Tống thấy lệnh ban ra như vậy, biết rằng đại sự đã hỏng, quân Liêu sắp đánh tới. Thế là bọn họ lũ lượt nổi lửa, đốt sạch toàn bộ doanh trướng, lều trại, cắm đầu bỏ chạy về phía nam.

Tiêu Can thấy quân Tống tự đốt bỏ trại, vuốt râu cười, nói:

– Quân tướng nhà Tống bất tài như vậy, chúng đã trúng phải kế của ta rồi.

Ông liền chỉ huy quân đội truy sát, đuổi đến tận Trừ châu, giết được vô số binh lính Tông. Quân sĩ nhà Tống dẫm đạp lên nhau mà chạy, thương vong vô cùng thê thảm.

Trong các cuộc chiến tranh của người Trung Quốc thời cổ đại, từ rất lâu rồi, trong “Chu Lễ” đã có ghi chép về vấn đề gián điệp và phản gián. Từ đó ta có thể thấy, vận dụng gián điệp trong chiến tranh đã có từ rất lâu rồi.

Gián điệp thời cổ đại có năm loại: nhân gián, nội gián, phản gián, sinh gián và tử gián. Cách vận dụng năm loại gián điệp này khiến quân địch không biết đâu mà lường. Nhân gián là dụ cho hậu phương của địch trở thành công cụ cho ta sử dụng. Nội gián là dụ hàng ngũ quan lại của địch trở thành công cụ cho ta sử dụng. Phản gián là dùng gián điệp của ta chỉ gián điệp của địch khiến mọi sự sắp đặt của địch đều nằm trong tính toán của ta. Sinh gián là gián điệp do ta phái đi nhưng sau đó họ vẫn có thể sông để trở về. Tử gián là những gián điệp phía ta có thể gạt bỏ chuyện sinh tử của chính mình để cung cấp tình hình giả cho địch. Một trong những chủ tướng của quân Liêu là Tiêu Can trong lúc đại quân của quân Tống xâm phạm bờ cõi đã khéo léo vận dụng phương pháp bắt tù binh rồi tung tin giả, thêm nữa chủ tướng của Tống là Lưu Diên Khánh cũng thuộc loại người giá áo túi cơm, không chịu điều tra phân tích, mới nghe đã tưởng là thật nên đã hạ lệnh đốt cháy doanh trại, toàn quân rút lui để tự chuốc lấy thảm bại, quân Liêu cũng được giải vây. Từ đó ta có thể thấy, nếu biết cách khéo léo, dùng kế phản gián, quả thực có thể lấy ít thắng nhiều, lấy yếu thắng mạnh, tự tạo cho mình một nguồn sức mạnh vô cùng.

Mấy năm gần đây, cụm từ “gián điệp thương mại” không còn lạ lẫm gì nữa. Sự xuất hiện của gián điệp trong giới thương nghiệp cùng với các phương pháp sử dụng gián điệp, thi hành kế gián điệp thật muôn hình muôn vẻ.

ở thập kỷ 70 của thế kỷ XX, ở Mỹ có một doanh nghiệp thương mại đã dùng chiêu bài giả để dễ dàng có được thông tin kỹ thuật.

Năm 1971, trong khi một nhà máy hóa chất ở Pháp đang tiến hành nghiên cứu một loại chất tẩy rửa mới thì có một người Mỹ ở Paris đã đăng báo một bản tin quảng cáo tuyển nhân viên. Bài quảng cáo như sau:

Công ty XX muốn mở một công ty con tại châu Âu, muốn tìm tám chuyên gia trên lĩnh vực hóa học, lương cao, mau đến báo tên.

Có rất nhiều chuyên gia hóa học của Pháp bị lôi cuốn bởi mục quảng cáo này. Họ lũ lượt kéo đến nơi ở của người Mỹ kia để báo danh. Người Mỹ kia xem qua hồ sơ một lượt, phát hiện thấy trong số những người đến ghi tên có tám người là chuyên gia hóa chất của nhà máy nọ đang nằm trong nhóm nghiên cứu loại chất tẩy rửa mới. Tám chuyên gia nọ vì muốn chứng tỏ tài năng, kiến thức của mình để người Mỹ nọ thưởng thức nên đã đem hết tình hình và kỹ thuật của sản phẩm nọ ra trao cho người Mỹ kia. Qua gặp mặt phỏng vấn, người Mỹ kia đã moi được phương pháp chế tạo chất tẩy mới từ miệng tám người bọn họ. Sau đó ông ta tổng hợp, phân tích và đã dễ dàng có được quy trình sản xuất, điều chế sản phẩm này. Sau buổi gặp mặt phỏng vấn, tám nhân viên kia luôn mong giấy triệu tập của người Mỹ nọ tới gọi mình đi làm nhưng họ có nằm mơ cũng không thể ngờ rằng người Mỹ ấy đã chuồn về Mỹ từ lâu rồi.

Không lâu sau, sản phẩm giặt tẩy mới đã xuất hiện trên thị trường và mở rộng dần thị trường của nó ra toàn thế giới.

26 Phía đông không sáng, sáng phía tây

Mặc dù mối nguy hiểm của triều đình nhà Liêu đã tới gần nhưng triều đình nhà Tống ngày càng thối nát, mấy lần dấy binh phối hợp với nhà Kim tiến đánh nhà Liêu nhưng đều bại trận. Nói là nhà Tống muốn nhân cơ hội này dấy binh giành lại vùng đất Yên Vân nhưng cuối cùng, vùng đất này vẫn rơi vào tay hoàng đế A Cốt Đả của nước Kim.

Thiên Tộ hoàng đế của triều đình nhà Liêu từ Trung Kinh chạy tới Uyên Ương Lạc, lại từ Uyên Ương Lạc chạy tới Đại Đồng ở Tây Kinh. Do trên đường bỏ chạy, họ liên tục bị quân Kim truy đuổi nên khi tới Tây Kinh, bên mình Thiên Tộ hoàng đế Gia Luật Diên Hi chỉ còn lại 5.000 kỵ binh. Tháng 12 năm ấy, tin tình báo chuyển về cho biết Kim chủ A Cốt Đả đã chiếm được vùng Yên Vân, ông ta bèn thống lĩnh tàn quân tiếp tục bỏ chạy, lui tới tận Thiên Đức Quân (nay là phía đông Nhan Trác Nhĩ Minh Ngũ Nguyên, Nội Mông, phía bắc Ô Lạp Đặc Tiền Kỳ), lúc này Gia Luật Đại Thạch cũng bị quân Kim đuổi từ Yên Kinh chạy tới đây.

Gia Luật Đại Thạch, tự là Trọng Đức, là cháu đời thứ tám của Liêu Thái Tổ. Ông là người văn võ song toàn, rất giỏi cưỡi ngựa bắn cung và cũng rất giỏi văn chương. Ông tinh thông Hán văn và Khiết Đan văn, đã từng đỗ tiến sĩ, làm quan tới chức Hàn lâm ứng Phụng. Theo tiếng Khiết Đan, Hàn lâm gọi là “Lâm Nha”, vì vậy trong sử sách chép lại gọi ông là “Đại Thạch Lâm Nha”. Ông mới chạy tới cạnh Thiên Tộ hoàng đế, Gia Luật Diên Hi cho rằng ông là người của mình, giờ đây hai quân hợp lại làm một, thế lực không phải là nhỏ nên rêu rao rằng sẽ chiếm lại các vùng đất đã mất. Gia Luật Đại Thạch ngăn lại nói:

– Khi xưa, lúc quân Kim mới xâm phạm vào Trường Xuân để tiến đánh nhà Liêu, bệ hạ không chịu thân chinh ra tiền tuyến đẩy lui quân giặc, ngược lại đi rút về giữ Trung Kinh, sau đó lại lui tới Tây Kinh, cuối cùng phải lui về Hiệp Sơn, vì vậy đa số đất đai đều rơi cả vào tay quân Kim. Nay nguyên khí của ta đã bị tổn thương, chúng ta chỉ còn cách là dưỡng binh, rèn dũa nhuệ khí, đợi thời cơ đến hãy tính. Nếu nay ta gấp rút xuất binh, sợ rằng số binh sĩ ta còn đến ngày nay cũng sẽ bị tiêu diệt hết.

Thiên Tộ hoàng đế nói:

– Trước đây không lâu ta nghe tin hoàng đế nhà Kim là A Cốt Đả đã qua đời, đây chính là thời cơ rất tốt để ta lấy lại vùng Yên Vân.

Ông ta không chịu nghe lời khuyên của Gia Luật Đại Thạch, cố dẫn quân vượt bờ Đông Hoàng Hà tới Hiệp Sơn chuẩn bị đón đánh quân Kim: Gia Luật Đại Thạch thấy mình khuyên không mang lại kết quả, lập tức trở về doanh trại của mình để tính kế: Ngày nay các bộ lạc ở phía bắc Đại Mạc vẫn thuộc về nhà Liêu, nếu ta cố gắng xây dựng ở phía tây bắc xem ra còn có hi vọng phục hưng được nhà Liêu. Đáng tiếc Thiên Tộ hoàng đế lại là một ông vua ngu muội, không thể có được đại trí đại lược. Ông liền cho gọi người tâm phúc của mình là Tiêu Hàn Lý Thích, Gia Luật Tùng Sơn, Tiêu Thích A Bất và Gia Luật Thuật Tiết bốn người vào, kể rõ ý muốn rời bỏ Thiên Tộ hoàng đế của mình để tới phía tây, tìm thời cơ phục hưng nước Liêu. Lập tức bốn viên đại tướng này bày tỏ quan điểm, nguyện đi cùng Gia Luật Đại Thạch. Đại Thạch nói:

– Ta tuy dẫn mấy ngàn quan từ U châu tới đây nhưng tâm phúc với ta chỉ có 200 quân thiết kỵ. Ta quyết định chỉ dẫn theo 200 quân thiết kỵ này chạy về phía tây. Binh quý hồ tinh bất quý hồ đa, khi nào tới Mạc Bắc, ta sẽ dùng người của các bộ lạc ở đó để tăng quân số.

Họ bàn bạc xong xuôi, ngay đêm ấy lập tức dẫn quân thiết kỵ rời bỏ Thiên Tộ hoàng đế Gia Luật Diên Hi.

Gia Luật Đại Thạch đi rồi, Thiên Tộ hoàng đế thống lĩnh binh mã đánh nhau với quân Kim, quả nhiên khi quân Liêu mới gặp quân Kim, hàng ngũ đã rối loạn, cuối cùng hoàng đế Thiên Tộ bị người Kim bắt sông.

Gia Luật Đại Thạch dẫn quân tới vùng Mạc Bắc, ông được quan lại của các châu quận vùng biên cương ủng hộ, quân số tăng vọt. Ông tự phong vương, bắt đầu những cuộc viễn chinh mới.

Đầu tiên ông thống nhất các vùng biên cương phía tây bắc chưa bị nhà Kim chiếm, sau đó tiến tới vùng Đạt Hắc Thủy (nay là sông Ngải Bất Cái thuộc Nội Mông) ở phía bắc, từ đó tiến lên phía tây tới vùng đất hiểm yếu của triều đình nhà Liêu là thành Khả Hưởng (trấn Châu, nay là thành Hồi Hột xưa nằm ở biên giới phía tây vùng Ha Đạt Tang Thành phía tây sông Thổ Lạp nước Cộng hòa nhân dân Mông Cổ). Tới Nhưng Man, Đại Thạch sai một tốp nhân mã tới liên lạc với các bộ lạc ở tận phía bắc Khất Nhĩ Cát Tự Bộ (nay là vùng thượng du sông Ênixêi của Nga). Còn mình dẫn đại quân chủ lực tiến lên phía tây, tới Hồi Hột (nay là Hacikha phía đông Tulufan, Tân Cương) và được Hồi Hột vương Tất Lặc Ca thịnh tình khoản đãi. Sau đó Tất Lặc Ca quy phục Đại Thạch. Đại Thạch lại tới sông Dã Mễ Lý (nay là sông Ngạch Mẫn), từ sông Dã Mễ Lý tới Đạt Khách Thập (phía đông Y Ninh, Tân Cương) lại tiến tiếp lên phía tây tới Bát Thích Sa cẩn (nay là phía nam vùng Tokemask của Nga). Ở đây, Đại Thạch lập ra quan viên trị lý các vùng đất ở đây. Sau đó ông lại tới Tầm Tư Can (nay là Xamaerla của Nga). Ở đó ông được dân chúng tôn làm vua, năm đó ông mới 38 tuổi, hiệu là Cát Nhi Hãn, đặt tên hiệu là Thiên Hựu hoàng đế, đổi niên hiệu thành Diên Khánh. Đại Thạch xây dựng triều đình nhà Liêu ở phía tây bắc Trung Quốc, lịch sử gọi là triều Tây Liêu. Nhà Tây Liêu phía bắc bắt đầu từ hồ Ba Nhĩ Khách Thập, phía đông tới phía tây vùng Tân Cương, phía đông nam giáp sa mạc, tây nam tới sông A Mẫu, phía tây tới Hàm Hải, thống trị vùng Hoa Thích Tử Mạc, xây dựng lại triều đình nhà Liêu ở phía bắc Trung Quốc. Đó là một vương triều hùng mạnh, kéo dài hơn 40 năm.

Ngày hôm qua nó là đồ vật có ích thì ngày mai nhất định nó vẫn là đồ đạc có ích. Ví dụ như vàng bạc, ngọc ngà đều là những thứ đồ quý nhưng đối với những người đang đói khát, nó lại không hề có ích đối với họ. Cái họ cần là bát cơm để cứu sống họ. Món ngon, lạ mắt luôn hấp dẫn người ta, nhưng đối với người bị đói lâu ngày, họ chỉ cần được ăn no, sợ gì cơm thừa canh ế. Như vậy chúng ta phải biết rằng sự vật không ngừng biến đổi. Có câu nói như sau: “Trời không chịu đất thì đất phải chịu trời”, trong đó bao gồm một loại quan niệm, một địa bàn, một truyền thống đến chết vẫn không thay đổi. Nhưng những người tin vào câu nói: “Phía đông không sáng thì phía tây sáng, phía nam tối đã có phía bắc sáng”, họ luôn có sự biến hóa linh hoạt đến mức cao độ và năng lực ứng biến tuyệt vời. Họ mới thực là những kẻ mạnh. Thiên Tộ hoàng đế Gia Luật Diên Hi không biết tự lượng sức, muốn dùng tàn quân của mình để chống lại A Cốt Đả, kết quả thân bại quốc vong. Nhưng Gia Luật Đại Thạch chỉ với 200 kỵ binh, bỏ đi vùng phía đông, tiến xuống phía tây, cuối cùng ông đã lập nên cơ đồ, kéo dài giang sơn nhà Liêu thêm mấy chục năm nữa.

Người sáng lập ra công ty gia công thực phẩm thịt Amua của Mỹ là Philip Amua dù có lâm vào hoàn cảnh gian nan đến đâu chăng nữa ông vẫn tìm ra được cách kiếm tiền, dễ dàng làm giàu, nắm lấy cái lợi lớn, lâu dài. Tại sao ông ta lại giỏi vậy? Đó là nhờ vào sự quan sát tinh tế của ông cùng với đầu óc nhanh nhẹn, thức thời thế, năng lực biến hóa cao. Bước đường phát triển từ “mộng đãi vàng” tới “tiền vô ào ạt” là một ví dụ.

Bang California của Mỹ ở giữa thế kỷ XIX đã dậy lên cơn sốt đi tìm mỏ vàng. Người ta điên cuồng lao vào các khu mỏ.

Những người đi tìm vàng luôn mong rằng mình kiếm được thật nhiều vàng, sau đó họ sẽ dùng số vàng kiếm được để thay đổi bộ mặt đời sống của mình, biến mình trở thành một người bằng vàng lấp lánh. Thế nhưng rất ít người trong sô họ chịu nghĩ tới vấn đề “mộng vàng khó gặp”.

Khi nguồn tin người ta tìm được vàng ở California, người sáng lập ra công ty gia công thực phẩm Philip Amua mới chỉ là một cậu bé dân thường 17 tuổi. Cậu bé này cũng giống như rất nhiều người Mỹ khác, ôm theo “giấc mộng vàng” hòa cùng đội quân tiến lên phía tây, tới California bắt đầu tìm kế sinh nhai bằng nghề đào vàng. Người ta cắm đầu làm việc, trong đó có cả Philip. Một niềm tin duy nhất của họ để họ sinh tồn chính là “đào vàng”, không ai nghĩ tới những vấn đề khác.

Khắp các hầm mỏ vùng Calitornia nơi đâu cũng có người tìm vàng nhễ nhại mồ hôi dưới cái nóng như thiêu như đốt ở đó. Ông mặt trời đỏ rực cứ chiếu cái nóng xuống, ở đây, nước trở thành một món hàng cực quý. Công nhân trong mỏ khát tới mức không thể chịu nổi, vì vậy:

– Nếu ai mang tới cho tôi một bình nước mát, tôi sẽ trả họ hai đồng vàng.

hay:

– Bỏ ra một đồng vàng để có một bình nước, ta cũng cam lòng.

Nước là vàng, người ta rất cần nước. Đào vàng quá mệt, quá vất vả, hơn nữa đi bán nước cũng kiếm được vàng, sao ta không chịu gánh nước đi đổi lấy vàng? Nếu có 1000 người cùng nghĩ ra câu nói này, nhất định cả 1000 người ấy sẽ trở thành những ông chủ giàu có. Đáng tiếc là lúc ấy chỉ có một mình Philip nghĩ ra điều này.

Cậu bỏ công việc đào vàng, khoác lên vai chiếc đòn gánh và hai thùng nước, gánh nước sạch từ dưới sông lên, lọc cẩn thận rồi đóng vào lọ, sau đó đem tới vùng mỏ bán. Có rất nhiều người đào điên đào cuồng hết ngày này tới ngày khác, mệt mỏi vô cùng mà dường như tay trắng vẫn hoàn tay trắng. Người chết bỏ mạng tại mỏ, người bỏ đi tìm kế sinh nhai khác. Họ đã tốn biết bao thời gian vào “giấc mộng vàng” của mình. Chỉ có một mình Philip nhờ vào một thời gian ngắn đi bán nước đã kiếm được 6000 đô la. Lúc đó, số tiền này của cậu phải coi là một khoản tiền cực lớn. Quả nhiên “giấc mơ nước” dễ thực hiện hơn “giấc mơ vàng”. Với số tiền 6000 đô la kiếm được này sau này nó đã trở thành tiền vốn để tạo dựng cơ nghiệp huy hoàng cho cậu. Số tiền này đã trở thành nền móng, bắt đầu cho cơ nghiệp hiển hách của cậu.

IV NHỜ SỨC GIÓ, CHIẾM CUNG KHUYẾT NHÀ HÁN

Việc trị thế chẳng khác gì đì thuyền ngược dòng, không tiến thì lùi.

Khi triều đình nhà Kim đang hưng, liền cất đại quân tiêu diệt nước Liêu, có ý chỉ một trận nuốt gọn nước Liêu. Khi ấy triều đình nhà Tống thứ nhất là sợ thế lực nhà Kim mạnh như chẻ tre sẽ ảnh hưởng đến sự an nguy của chính mình nên họ muốn hạn chế thế lực nhà Kim chỉ ở trong khu vực triều đình nhà Liêu. Thứ hai là họ muốn nhân cơ hội nhà Liêu bị diệt vong, cũng muốn nhúng tay vào chấm mút nên họ đã ước định liên thủ với nhà Kim cùng đánh Liêu. Sau khi thắng lợi, nước Kim trả lại cho Tống vùng Yên Vân trước đây bị Liêu chiếm mất, phía nhà Tống sẽ “nộp cống” cho nhà Kim như khi xưa nộp cống cho nhà Liêu. Thế nhưng triều đình nhà Tống lúc ấy đã đổ nát, sức nước suy vi, trong triều không có hiền thần, quân đội không có tướng giỏi. Thế lực của họ kém hơn hẳn so với nhà Kim.

Ai nắm được thời cơ, người ấy sẽ thành công.

Nhà Kim thấy nhà Tống hèn yếu như vậy, bèn thừa thế phá Liêu, phá bỏ minh ước, cất đại quân đi đánh Tống. Chỉ một trận diệt luôn nhà Bắc Tống, bắt lấy hai vua của nhà Tống là Tống Huy Tông và Tống Khăm Tông đem đi. Vùng đất rộng lớn ở phía bắc sông Hoàng Hà rơi cả vào tay họ! Đánh một trận nữa, họ lại ép nhà Nam Tống phải lui về Kim Lăng, Dương Châu, Hàng Châu, ép vua nhà Tống ra tận biển khơi.

Tuy rằng nhà Tống thời ấy có Nhạc Phi và các tướng Hàn Thế Trung cố gắng kháng cự nhưng rồi họ vẫn rơi vào tay người Kim. Nước Tống dùng sông Hoài làm ranh giới, cuối cùng nước Kim hùng cứ Hán Chi Khuyết.

27 Đạo nghĩa quẳng hai bên, chữ lợi đặt ở giữa

Thời kỳ đầu nhà Kim đánh nhà Tống, nước Tống phái sứ giả đàm phán với A Cốt Đả, hai nhà quyết định giáp công đánh nước Liêu, sau khi họ phá nước Liêu, nước Tống đem chuyển cho nước Kim số tiền mà mỗi năm nước mình công nhà Liêu; Và nước Kim sẽ trao trả cho nước Tống vùng đất Yên Kinh mà nước Liêu chiếm giữ của nước Tống trước đây. Nhưng sau khi A Cốt Đả chiếm lĩnh vùng Yên Kinh ông ta đã không giữ lời hứa trao trả cho nước Tống vùng đất đó mà chỉ trả cho nhà Tống sáu châu thuộc Yên Kinh (trong đó hai châu Trác, Dịch đã thuộc về nhà Tống), vì vậy mỗi năm nhà Kim phải bỏ ra hàng trăm vạn xâu tiền để làm mức giá cho việc nước này không cắt đất trao trả cho nước Tống.

Tháng 4 năm 1122, đến khi nhà Tống tuyên phủ sử Đồng Quán và phó sử Thái Du đem quân đi đánh Yên Kinh, nước Kim đã đem vận chuyển hết số của cải châu báu trong thành, phần lớn dân chúng cũng được di chuyển về phía đông, thành trì mà nhà Tống thu được chỉ là một chiếc thành trống rỗng.

Tháng 8 năm 1123, trên đường từ Khải Tộc trở về kinh Hoàn Nhạn A Cốt Đả đã lâm bệnh qua đời, em trai của ông là Ngô Khất Mãi kế vị. Khi A Cốt Đả dẫn quân chinh chiến ở bên ngoài, tất cả công việc triều chính đều ủy thác cho Ngô Khất Mãi trông coi.

Tháng 6 năm 1121 Kim Thái Tổ hạ chiếu, nói:

– “Chú là anh em thân nhất của ta, vì vậy anh dùng chú làm trợ thủ của anh để trông coi việc triều chính của đất nước”. Trên thực tế Ngô Khất Mãi đã trở thành người thống trị cao nhất sau Kim Thái Tổ A Cốt Đả.

Tháng 6 năm 1123, khi Kim Thái Tể mắc bệnh trên đường đi, ông vội triệu gấp Ngô Khất Mãi tới hành dinh ở phía bắc Hỗn Hà. Tháng 8 năm đó Kim Thái Tổ bệnh nặng qua đời, dư luận trong nước xôn xao về chuyện một số đại thần trong triều như Hoàn Nhan Cảo, con trai Thái Tổ là Tông Cán và Thủ Tuấn đã đem khoác áo dài đỏ của hoàng đế lên người của Ngô Khất Mãi và lập ông ta làm hoàng đế, lịch sử gọi là Kim Thái Tông. Kim Thái Tông đổi niên hiệu là Thiên Hội.

Ngô Khất Mãi tên tiếng Hán của ông là Hoàn Nhan Thành, sau khi ông thăng chức, ông đã tôn thụy hiệu của A Cốt Đả làm Vũ Nguyên hoàng đế, miếu hiệu Thái Tổ. Hoàn Nhan Thành kế vị khi 48 tuổi, cái năm mà ông đang trở nên giàu có. Sau khi ông kế vị cơ bản vẫn kế thừa những phương châm của Hoàn Nhan A Cốt Đả đã xác định, nhưng những vấn đề đối với nhà Tống đã có những sự thay đổi lớn lao so với thời kỳ A Cốt Đả.

Mục tiêu của A Cốt Đả khi đó là tiến đánh nước Liêu, ông đã chấp nhận đề nghị của nhà Tống về “liên minh Kim Tống giáp công đánh nước Liêu”. Đấu tranh quân sự sau này giành được những thắng lợi, sau khi họ công chiếm Yên Kinh, mặc dù thợ thủ công và ngọc ngà châu báu ở Yên Kinh đã bị cướp hết, nhưng vẫn phải chia vùng đất 6 châu của Yên Kinh cho nhà Tống theo lời hứa mà hai bên đã thỏa thuận. Đồng thời ông cũng không có ý lập tức hủy bỏ ước hẹn mà đem quân xâm phạm nhà Tống. Nhưng trong quá trình liên minh Kim Tống cùng nhau đánh nước Liêu, sự thối nát của vương triều nhà Tống và sự yếu kém của quân đội của họ đã hoàn toàn bị bại lộ trước mặt người Kim. Trong con mắt nước Kim thì sự yếu đuôi nhu nhược của nhà Tống là hoàn toàn chính xác.

A Cốt Đả qua đời, Ngô Khất Mãi kế vị, vì vậy mà các tướng soái nước Kim đứng đầu là Tông Hàn và Tông Vọng đã ra sức chủ trương đem quân uy hiếp xuống phía nam để xâm lược nhà Tống. Ngô Khất Mãi, vị vua mới của nước Kim thấy Đông Liêu đã diệt vong, Thiên Tộ Đế của nước Liêu đã bị bắt, các nước Tây Hạ và một số bộ lạc lưu tán đã xưng thần với Kim Phủ Thủ, ở phía bắc sau này không còn phải lo lắng gì nữa. Bây giờ nước Tống đã trở thành trở ngại chính trên con đường phát triển của nước Kim, hơn nữa vua nước Tống lại hồ đồ ngu xuẩn như vậy, và đây chính là thời cơ tốt để tiến đánh nước Tống, ông liền vứt đạo nghĩa, minh ước sang một bên, năm Thiên Hội thứ 3 (tức năm 1125) ông chính thức hạ chiếu nam hạ tiến đánh nước Tống.

Nhà Kim phong Hoàn Nhan Cảo làm đô nguyên soái, quân phân làm hai lộ đông tây, cử Tông Hàn làm tả phó nguyên soái đi tiên phong, kinh lược sử Hoàn Nhan Hy Doãn làm nguyên soái hữu giám quân, Tả Kim Ngô thượng tướng Gia Luật Dư Đổ làm nguyên soái hữu đô giám, từ Đông Kinh tiến xuống Thái Nguyên. Dùng lộ quân soái 6 bộ đánh làm đô thống 6 lộ, Tà Dã làm phó đô thống, Tông Vọng làm đô thống lộ Nam Kinh, Đô Mẫu làm phó đô thống, tri khu mật viện Lưu Nhan Kiêm dẫn đô thống Hán quân, do Tông Vọng làm chủ soái từ Nam Kinh tiến vào Yên Sơn. Tháng 10 Tông Vọng đánh Đàn châu, Kế châu. Đầu tháng 12 quân Tống Vọng tới Bạch Hà đánh bại quân Tống, tướng giữ Yên Kinh của nhà Tống là Quách Dược Sư dẫn dân chúng ra đầu hàng quân Kim, quân Kim lại cuồn cuộn trở về Yên Kinh.

Hoàng đế Triệu Cát của nhà Tống lúc đó là một vị vua hồ đồ ngu xuẩn. Đối mặt với sự uy hiếp của quân Kim, ông ta vô cùng hoang mang lo sợ. Ông ta không tích cực điều động quân đội, tổ chức lực lượng tiến hành chống đỡ trái lại ông tỏ ý muốn “sửa lại” cái gọi là “tội kỷ chiếu”. Chưa được mấy ngày ông đã khăng khăng nhường ngôi cho Triệu Điếu, để cho con trai của ông cai quản cơ ngơi rách nát này, còn mình làm thái thượng hoàng cố trốn tránh công việc cho lòng thảnh thơi không phải lo nghĩ. Triệu Điếu chính là Tống Khâm Tông, sau khi ông kế vị đổi niên hiệu thành Tịnh Khang Nguyên.

Sau khi chủ soái Hoàn Nhan Tông Vọng công hạ Yên Kinh, ông tiếp tục tiến xuống phía nam, tứ đệ của ông là Hoàn Nhan Tông Bật (Ngột Thuật) tới gặp ông, hai anh em ông cùng sóng ngựa, Tông Vọng nói:

– Mấy ngày trước hoàng đế nước Tống đã nhường ngôi cho thái tử, xem ra trong triều đình nhà Tống đã hỗn loạn vô cùng.

Tông Bật nói:

– Em tới gặp nhị ca chính là muốn nhân cơ hội tốt này đem một đội kỵ binh tới cướp Thang Dương trước.

Tông Vọng nói:

– Được, đại quân của ta sẽ tiếp phía sau. Nếu đệ đánh chiếm được Thang Dương, quân Tống nhất định sẽ lui về giữ lấy Hoạt châu. Anh sẽ chỉ huy các tướng soái tiến thẳng tới Hoạt Châu. Xem ra các chư tướng quân Tống đa số là những kẻ ham sống sợ chết, quân ta sẽ nhân đêm rằm đánh chiếm lấy Khai Phong!

Ngột Thuật nhận lệnh điểm 3000 quân thiết kỵ thẳng hướng Thang Dương tiến phát. Triệu Điếu, hoàng đế nước Tống kế vị chưa được mấy ngày và vào ngày 12 tháng giêng năm Tịnh Khang Nguyên, Ngột Thuật đã công hạ thành Thang Dương.

Cùng lúc đó đại tướng thuộc hạ của Tông Vọng là Đại Niết cũng công hạ Tuấn Châu (huyện Tuân tỉnh Hà Nam ngày nay). Khi đại quân tiến đánh tới cửa phía bắc sông Hoàng Hà chỉ nhìn thấy một ngọn lửa cháy rực trên mặt sông — cây cầu gỗ đã bị đốt cháy. Tướng nước Kim cho quân tìm kiếm khắp nơi, nhưng đến cả một bóng tích quân Kim cũng không thấy. Thám thính lại mới biết, hóa ra tướng giữ cửa sông Hoàng Hà, phó soái lộ Hà Đông là Hà Quán vừa mới nhìn thấy cờ của quân Kim đã đem quân vượt qua sông Hoàng Hà, đốt cháy bỏ cây cầu gỗ để chạy thoát. Trông thấy quân Tống nhếch nhác tả tơi như vậy Ngột Thuật vừa thở dài vừa cười, ông ta nói với Tông Vọng:

– Nước Tống quả thật chẳng còn người nào nữa! Nếu có 2000 quân giữ cửa sông, quân ta sẽ không thể qua nổi sông.

Tông Vọng cũng cười nhạt, nói:

– Nếu lúc này có một đội quân Tống xông tới thừa lúc chúng ta đang vượt sông tiến hành công kích quân ta, quân ta tất sẽ đại bại!

Khi bộ binh của họ chuẩn bị sang bờ bên kia của sông Hoàng Hà thì tin thắng trận của Đại Niết truyền tới: Quân ta đang tiến về Hoạt châu, người lui về trấn giữ Hoạt châu là Hà Quán đã không chiến đấu mà vứt bỏ thành trì để chạy trốn, quân ta đã chiếm Hoạt châu (huyện Hoạt tỉnh Hà Nam ngày nay). Nước Kim không tốn một chút sức lực nào mà đã chiếm được một nửa giang sơn ở phía bắc của nước Tống, sao không vui cho được!

Có thể nói giữa các nước không bao giờ có người bạn vĩnh hằng và cũng không bao giờ tồn tại kẻ thù mãi mãi, chỉ có lợi ích của đất nước mới là cao nhất. Nỗ lực thực hiện lợi ích của đất nước mới là mãi mãi không thay đổi.

Trong thời kỳ đầu nhà Kim đánh nhà Liêu, họ đã đồng ý liên minh với nhà Tống để cùng nhau đánh nhà Liêu, và đó chính là lợi ích quốc gia của họ.

Sau khi Đông Liêu diệt vong, nước Kim vừa mới hưng thịnh đã lập tức hủy bỏ liên minh giữa hai nhà Kim -Tông, biến bạn thành thù, đó mới là lợi ích quốc gia.

Trong lĩnh vực chính trị lấy việc cân đo lợi ích mà không phải vì đạo nghĩa đã trói buộc, như vậy hoạt động kinh doanh buôn bán lấy việc thực hiện lợi nhuận lớn nhất làm mục đích cuối cùng, đương nhiên “dạo nghĩa vứt hai bên, lợi ích đặt ở giữa” sẽ là một mưu lược kinh doanh không thể bền vững. Cho dù những nhà doanh nghiệp có thành công đến mấy cũng không thể nằm ngoài đạo lý này. Và Kamart, một ông vua ngành gang thép ở Mỹ chính là một minh chứng rõ ràng.

Khi Kamart bận bịu suốt ngày đêm vì công ty gang thép, thì ông nhận được một tờ điện báo kèm theo những lời lẽ vô lễ và dọa nạt:

“Có việc quan trọng cần thương lượng xin mời ngài hãy lập tức tới tệ xá.

Thomas Shaker là đối tác làm ăn lâu năm của Kamart. Khi hai mươi tuổi, ông đã là bộ trưởng tổng bộ sự nghiệp lúc đó của Aetur. Tổng bộ sự nghiệp lúc bây giờ là trung tâm kinh doanh vận chuyển thực tế của Aetur đã tiến thẳng vào bộ phận trung tâm trực thuộc chủ tịch hội đồng quản trị, địa vị của ông được nâng cao rất nhiều.

Còn nhớ sau khi ông được thăng chức, người sắp mãn nhiệm nói với ông:

– Bằng lòng cùng đi được không?

– Bằng lòng, Kamart trả lời.

– Làm thư ký tổng bộ như thế nào?

– Lương mỗi tháng năm mươi lăm đồng.

– Cám ơn, tôi đồng ý.

Kamart vui mừng ngoài sức tưởng tượng, hầu như muốn chạy tới ôm chặt lấy Shaker. Lương của ông ngay lập tức tăng lên 30 đồng, và mẹ của ông sẽ không cần phải làm nghề phụ nữa?

Kể từ đó về sau tình cảm bạn bè giữa hai người càng trở nên thắm thiết.

Mùa thu năm 1859, Shaker lại được bầu làm phó chủ tịch hội đồng quản trị đường sắt Philadenphia một lần nữa địa vị của ông lại cao hơn, tất nhiên ông sẽ không quên bạn bè tốt. “Sau khi tôi làm phó chủ tịch hội đồng quản trị, sẽ được đi làm ở Fesen.

– Như vậy tôi cũng đi có phải không? Kamart hỏi.

– Không, tôi đã xin chủ tịch hội đồng quản trị Tamuson, để cho anh tới Pittsburgh đảm nhiệm chức cục trưởng cục quản lý. Lần này phải mở rộng chức năng của cục quản lý Pittsburgh khu vực Philadenphia sẽ nằm trong sự quản lý của anh.

– Rất tốt!

– Anh hy vọng có thể nhận được bao nhiêu tiền lương mỗi năm?

– Điều này thì…, Kamart không trả lời gì cả.

– Khi tôi làm cục trưởng cục quản lý, lương mỗi năm là 1500 đồng, như vậy anh cũng bằng mức lương đó đi.

– Là…

Kamart nhận được điện báo của Shaker, ông không thể không gợi ra hồi tưởng của mình đối với tình bạn giữa hai người.

Kamart kết thúc hồi tưởng của mình ở đây vội vàng chạy tới phòng làm việc của Shaker, ông sợ hãi vô cùng, hai chân của ông cũng không nghe theo sự sai bảo nữa, chỉ thấy J.P Morgan đang ngồi ôm ngực, Shaker im lặng ở bên cạnh, sắc mặt của Shaker lần đầu tiên xanh xám như vậy!

– Ngài Kamart, xa cách lâu ngày rồi chúng ta không gặp nhau. Một người đầu tư tương đối lâu năm ngậm một điếu xì gà chào Kamart trước.

Kamart cho rằng ông Morgan nhớ mình đã từng ủy thác cho ông ta phát hành công trái, ông không nén nổi bèn trả lời:

– Ồ, đúng là một vị khách quý.

Morgan thẳng thắn, nói:

– Số vốn của công ty đường sắt Thái Bình Dương Deksass của ông là 250.000 đồng…

– Như vậy là nghĩa làm sao?

Kamart vốn đã biết cho nên không nói gì.

Morgan hít một hơi xì gà nhìn chăm chăm Kamart, nói:

– Ông ta đã từng có tài khoản trong ngân hàng của tôi, bây giờ thời hạn mượn tiền đã hết, cần phải thay đổi khế ước. Nếu ông bằng lòng ký tên trên tờ ngân phiếu định mức, tôi sẽ có thể tiếp tục cho mượn tiền.

Morgan có thân hình cao lớn, đôi tai của ông rộng và dày hơn so với người bình thường, đặc biệt ấn tượng sâu sắc nhất đối với mọi người là hàm dưới và độ rộng quá khổ đó của ông ta khiến mọi người liên tưởng tới con chó đầu hổ.

Kamart kiên quyết cự tuyệt:

– Xin lỗi ông tôi không thể nào ký tên vào đó.

Ông biết rất rõ rằng mình vừa mới thành lập công ty gang thép, 250.000 đồng so với số tiền ông ta làm gang thép là tương đối. Vạn nhất kế hoạch đường sắt của Shaker bị phá sản thì kế hoạch gang thép của ông cũng sẽ bị nhỡ theo. Ông là bồ tát qua sông, bản thân mình cũng khó lòng giữ nổi. Ông cảm thấy Morgan muốn dấy máu ăn phần vào ngành gang thép của ông.

– Ông ngồi nhìn mà không cứu người bạn cũ đã nhiều năm của mình, ân nhân của ông? Kamart tiên sinh, ngài nỡ nhẫn tâm không?

Kamart chẳng chút gì thay đổi.

Tình bạn giữa Kamart và Shaker lạnh nhạt dần dần.

Năm 1878, Shaker do não bị trúng gió đã qua đời.

Xem ra khi Kamart còn là một người đưa báo thấp kém, ông ta dưới sự ra sức đề bạt của Shaker đã cùng nhau chia sẻ thành quả hợp tác và tình bạn hữu nghị giữa họ. Nhưng khi liên quan tới sự tồn vong sống còn của công ty mình, khi nên hay không nên ký vào ngân phiếu định mức của công ty đường sắt Thái Bình Dương Deksass ông ta đã bảo vệ cho sự nghiệp của mình mà ruồng bỏ bạn bè và quên đi ân nhân của chính mình. Đương nhiên nguyên nhân khiến họ chia tay nhau không những chỉ ở sự việc lần này, nhưng hành động lần này và Kamart thực sự là: “đạo nghĩa vứt hai bên chữ lợi đặt ở giữa”.

Song ông ta vốn là Kamart, ông vua của ngành gang thép và chỉ có ông ta mới xứng đáng làm ông vua ngành gang thép.

28 Đánh vào lòng ham thích của kẻ địch, tất chúng sẽ bị dao động

Tống Khâm Tông Triệu Điếu làm vua chưa được mấy ngày vừa mới thấy quân Kim xuống phía nam vượt qua sông Hoàng Hà đang tiến gần đến Hoạt Châu, một lộ quân khác do Tông Hàn thống lĩnh đang đánh gấp vùng Thái Nguyên, một nửa giang sơn ở phía bắc có nguy cơ rơi vào tay quân Kim, ông bèn hạ chiếu trong cả nước: ngự giá thân chinh.

Chủ soái quân Kim là Tông Vọng khi tiến quân tới Hoạt Châu nghe tin vua Tống ngự giá thân chinh, ông lập tức tổ chức cuộc họp khẩn cấp để bàn đối sách.

Trong cuộc họp ông nói:

– Vua Tống, là Triệu Điếu đã hạ chiếu thân chinh, trong chiếu thư có “những lời nói dựa vào câu chuyện vua Hạnh Thuyền Uyên nhà Tống”. Xem ra ông ta cũng muốn tới Thiền Uyên để giao đấu với quân ta. Chư vị tướng quân có kế gì phá địch?

Một người đứng lên, nói:

– Mạt tướng có một kế có thể làm cho chiếu “thân chinh” của vua Tống biến thành một mảnh giấy với những lời lẽ trống không!

Mọi người nhìn xem đó là ai thì vị tướng đang nói đó chính là Quách Dược Sư, người này tiến lên phía trước, hóa ra ông là tướng lĩnh của nước Liêu, sau này ông đầu hàng nước Tống, ông đã từng cùng với tướng nước Tống là Lưu Diên Khánh đánh chiếm U châu. Sau khi nước Kim đánh nước Liêu và trao trả một số vùng cho nước Liêu và ông ta trấn giữ Yên Sơn. Khi đại quân của Tông Vọng vừa mới tới Yên Sơn ông ta lại hàng thuận nước Kim, ông ta rất coi khinh chủ của mình, có thể nói ông ta không có một chút khí phách nào. Nhưng ông ta rất nhiều mưu kế hơn nữa lại tường tận tình hình nước Tống.

Để lấy lòng chủ soái quân Kim, ông ta đứng dậy hiến cho Tông Vọng một kế, ông nói:

– Từ tình hình tướng soái nước Tống chưa đánh đã chạy có thể thấy, thực tế quân Tống không có sức chống cự. Hôm nay vua Tống hạ chiếu nói là ông ta ngự giá thân chinh, sợ rằng ông ta không thể thực hiện việc đó. Cho nên chúng ta không cần phải lo sợ. Nếu đại soái phái một đội tinh binh…

Ông ta vừa nói tới đây thám mã về báo:

– Bẩm đại soái: Thái thượng hoàng nước Tống đã rời khỏi khai Phong đi về hướng Bặc châu (huyện Bặc tỉnh An Huy ngày nay), có rất nhiều quan lại triều đình cũng đã chạy khỏi Khai Phong.

Tông Vọng nói:

– Ngươi hãy mau chóng đi thám thính lại tình hình!

Sau khi Tông Vọng cho tên thám báo lui ra ông lại bảo Quách Dược Sư nói tiếp.

Quách Dược Sư nghe nói Thái thượng hoàng là Tống Huy Tông nước Tống đã hoảng hốt chạy khỏi Khai Phong, ông ta lại càng hứng thú nói tiếp:

– Hôm nay Thái thượng hoàng Triệu Cát nước Tống đã chạy trốn, Triệu Điếu liệu ông ta còn có thể tử chiến được không? Mạt tướng được biết ngựa tốt của quân Tống đều được nuôi ở Thiên Tứ Giám của Mậu Đà Cương ở phía tây bắc Khai Phong, nếu quân ta lén tập kích Mậu Đà Cương cướp lấy số ngựa tốt của quân Tống, quân Tống sẽ không có ngựa cung cấp cho quân của họ dùng, Tống vương sao có thể “thân chinh” được nữa?

Tông Vọng nghe xong vui mừng, nói:

– Kế này chính hợp ý ta.

Ông lập tức lệnh cho Quách Dược Sư đi đánh lén Thiên Tứ Giám, đó là chỗ quản lý ngựa của nước Tống. Và ngay sau đó ông truyền lệnh: đại quân thẳng hướng Khai Phong tiến phát!

Lại nói tới Tông Triệu Điếu, mặc dù ông đã hạ chiếu thân chinh, nhưng thực tế lại không muốn tới tiền phương đánh giặc mà chỉ giống như Triệu Cát cha của ông muốn nhân cơ hội chạy thoát khỏi Khai Phong.

Để thể hiện “thân chinh” của mình, ông đã phong Lý Cương làm hành dinh sứ, Ngô Mẫn làm phó sứ, Nhiếp Sơn làm tham mưu, vờ bày ra cục diện chuẩn bị đi thân chinh. Nhưng ngày đầu hạ chiếu thân chinh ngày hôm sau ông đã muốn chạy về Tương (Tương Dương), Đặng (huyện Đặng ngày nay), cha của ông chạy về phía đông nam còn ông chạy trốn về phía tây nam! Nhưng thân chinh hành doanh sứ Lý Cương kiên quyết khuyên ngăn, ông chỉ ra rằng:

– Thượng hoàng bỏ trốn, không những dân chúng mất đi chí khí mà hơn nữa quân Kim cũng sẽ không bỏ qua. Bây giờ Khai Phong thành trì vững chắc lương thực đầy đủ, chỉ cần binh mã của Cần Vương tới là chúng ta hoàn toàn có thể quyết một trận tử chiến với quân Kim.

Lý Cương khuyên ngăn mãi Triệu Điếu mới nguôi lòng không rời khỏi Khai Phong. Tuy không chạy trốn khỏi Khai Phong nhưng ông cũng không dám nhắc tới chuyện xuất thành nghênh địch, ông luôn ở trong tình trạng thấp thỏm lo lắng và ông vội phái sứ giả ra khỏi thành, tới khắp nơi thúc giục quân mã của Cần Vương hãy mau chóng tới tiếp ứng Khai Phong.

Trong lúc nóng lòng chờ đợi các lộ quân mã của cần Vương thì ông bỗng nhận được thám báo:

– Tướng nước Kim là Quách Dược Sư đã đánh chiếm Thiên Tứ Giám của Mậu Đà Cương cướp đi 2 vạn ngựa tốt và số lượng lớn thức ăn gia súc! Quân tình đã rất khẩn cấp, việc này khiến Triệu Điếu người vốn đã không muốn chiến đấu lại tìm được cớ để quỳ gối cầu hòa, trong cuộc họp ngự tiền, ông nói:

– Quân mã đã bị tổn thất, hơn nữa quân của cần Vương lại chưa tới kịp, chúng ta làm sao có thể nghênh địch, chi bằng ta hãy phái sứ giả đi cầu hòa để bảo vệ vạn toàn cho chúng ta! Và vở kịch “ngự giá chân chinh” này chính là chỉ kết thúc qua loa như vậy mà thôi.

Trong “Trường Đoản Kinh. Cách Hình” có nói:

– Những người tài giỏi đánh trận vừa không có tiếng tăm là cơ trí lại vừa không chiến có công anh hùng; vừa không mạo hiểm trước thanh bạch dao mà cũng không sau khi thất bại mới chuẩn bị.

Đây chính là vì họ vốn không bắt tay vào làm một cách thực sự và họ chỉ cần dùng thế lực để loại bỏ nhau và chỉ cần “đánh địch vào những chỗ mà họ cần đánh” và “đánh địch ở những nơi mà địch cầu cứu”. Đánh vào chỗ cần đánh của đối phương, từ đó có thể giành được thành công. Đương nhiên “ngự giá thân chinh” của Khâm Tông Bắc Tống này không phải là sự thật. Nhưng quân Kim lại bất kể kẻ địch thật giả thế nào, họ chi cần dùng một sách lược “tấn công vào chỗ yêu thích nhất của địch”, không cần chính diện đọ sức với kẻ địch, họ chỉ cần đánh úp Thiên Tứ Giám của nước Tống, cướp đi quân mã của anh, khiến cho anh dẫu có muốn thân chinh đi nữa cũng không thể thực hiện được. Quả nhiên quân mã vừa mới mất khẩu hiệu ngự giá thân chinh của Khâm Tông đã không được nhắc tới nữa, và kế hoạch cũng sẽ bị dở dang.

Trong thương trường ngày nay rất nhiều người tôn sùng một “con đường gián tiếp”, cách này có sự kỳ diệu của những khúc diệu khác nhau nhưng lại diễn hay như nhau giống như sách lược “Đánh vào lòng ham thích của kẻ địch tất chủng sẽ dao động”.

Trong thương trường ngày nay sự cạnh tranh của các công ty hoàn toàn là sự cạnh tranh bằng chính thực lực của nó. Nhưng phần lớn các cuộc cạnh tranh trên thương trường đều là cùng một ngành nghề nhưng vẫn tồn tại đối thủ cạnh tranh có thực lực tương đương với mình, nếu trực tiếp sống mái với nhau thì hai bên sẽ phải chịu dựng thiệt hại về mình. Chính vì thế mà sự cạnh tranh giữa họ là ngoài việc tiếp tục ra sức tạo ra kỹ thuật mới, tranh thủ giới thiệu trước sản phẩm của công ty mình, mũi nhọn chính của họ là chuyển hướng từ việc nghĩ đủ mọi cách sang hướng cạnh tranh tương đối bình đẳng và gián tiếp đó là thu hút người tiêu dùng.

Thập niên 90 ngành tiêu thụ bách hóa ở Quảng Châu đã bước vào thời đại quần hùng tranh bá. Công ty Tân Đại Tá của Tân Khuất Khởi, trung tâm mua bán Hải Chu, tòa nhà bách hóa Quảng Châu, họ đã dùng sự trang trí đẹp đẽ, những trung tâm mua bán rộng lớn cũng như việc xưng hùng với các sản phẩm nổi tiếng của họ, họ đã nhanh chóng trở thành sự uy hiếp tới địa vị bá chủ của tòa nhà Nam Phương. Mức tiêu thụ liên tục trong nhiều tháng của trung tâm buôn bán Hải Chu luôn đứng ở vị trí hàng đầu, tòa nhà bách hóa Quảng Châu cũng lập kỷ lục cao nhất từ trước tới nay trong lịch sử của ngành bách hóa Quảng Châu.

Nhưng uy danh của tòa nhà Nam Phương vẫn còn vang vọng. Cho đến tận bây giờ người nơi khác vẫn còn cái cảm giác “nếu bạn tới Quảng Châu mà không thăm qua tòa nhà Nam Phương một lần thì vẫn chưa phải đã đến Quảng Châu”.

Toàn bộ cán bộ công nhân viên của tòa nhà Nam Phương không thể ngồi nhìn mình bị người khác đuổi kịp. Tòa nhà có 38 năm lịch sử này, mặt ngoài của tòa nhà nằm ở khu đô thị đông đúc do đó việc sửa chữa và mở rộng có những khó khăn nhất định, so sánh những khoản tiền dùng để trang hoàng và mở rộng đại sảnh thì nó cũng không thể vượt qua nổi đối thủ. Do đó một mặt họ đẩy nhanh những bước hiện đại hóa, trước tiên là trong môi trường buôn bán họ đã khắc phục những khó khăn do ngôi nhà cũ khó cải tạo, họ đem sửa chữa và trang trí lại phía cửa trước, dùng trang bị tủ kính bày hàng đồng loạt và lắp đặt hệ thống cầu thang tự động, mở những dãy bán thức ăn nhanh khiến cho “tòa nhà Nam Phương” trở thành một tòa nhà thương nghiệp tập trung mua bán các loại hàng hóa, đem so sánh với môi trường mua bán của trung tâm mua bán kiểu mới Tân Khuất Khởi thì lại càng có sự khác biệt. Mặt khác “tòa nhà Nam Phương” chủ yếu vất vả trong hoạt động thúc đẩy tiêu thụ.

Mùa hè năm 1992, để đón nhận thách thức hoạt động tiếp thị của làn sóng “Tân Đại Tân”, “tòa nhà Nam Phương” đã tiến hành hoạt động tiếp thị có thưởng của công ty, và họ tuyên bố tổng số tiền thưởng là 600.000 nghìn đồng, và 1098 giải thưởng; họ đã dùng cơ hội trúng thưởng rất nhiều và sự hấp dẫn cao của những phần thưởng để thu hút người tiêu dùng.

Mùa hạ vừa mới qua “tòa nhà Nam Phương” lại dấy lên trào lưu tiếp thị “Năm vui vẻ của cửa hàng Nam Phương”, họ đã lấy khẩu hiệu tiếp thị “3-8 năm tình nghĩa bền chặt tự nguyện tặng tám triệu đồng”, để bày tỏ rõ ràng với người tiêu dùng. Trào lưu tiếp thị lần này giống như xu thế sốt nhà đất ở Quảng Châu, trong số các giải thưởng họ có treo hai giải thưởng lớn đó là hai ngôi nhà cho ai trúng giải nhất: phần thưởng giành được sẽ là một ngôi nhà một phòng khách và ba phòng ngủ ở phố Tế Cương đường Mạo Cương thành phố Quảng Châu, giá của mỗi ngôi nhà là 200.000 đồng, giải nhì là một ngôi nhà hai phòng có một phòng khách cùng địa điểm với ngôi nhà giải nhất, và giá của ngôi nhà này là 100.000 đồng. Trong tình hình giá nhà đắt đỏ như ở Quảng Châu ngày nay thì hai phần thưởng lớn này quả là có thể làm người ta mong muốn nhất. Ngoài hai giải thưởng trên ra còn có tổng cộng 3916 giải thưởng khác như một chiếc xe hơi hiệu Ford, dàn máy Kenwood, hàng vạn đồng tiền thưởng, một máy ảnh hiệu Kodark, một danh danh sách các mặt hàng cao cấp, một bộ nữ trang bằng vàng V.V….

Nhiều giải thưởng và cơ hội trúng thưởng lớn như vậy người tiêu dùng nhất định sẽ không bỏ lỡ. Mặc dù hoạt động này đến ngày 15 tháng 1 năm 1993 mới kết thúc nhưng thanh thế mà “tòa nhà Nam Phương” tạo dựng được đã thể hiện rõ ý muốn bá chủ của họ.

Ngoài ra, “tòa nhà Nam Phương” không những đã dựng lên một áng văn chương trong hoạt động tiếp thị có thưởng của mình mà họ còn bỏ ra khoản tiền lớn để nhằm thu hút khách hàng.

Tháng 9 “tòa nhà Nam Phương” đã khai thác hai con đường giao thông miễn phí để tiếp đón khách hàng tới “tòa nhà Nam Phương” mua hàng, trở thành trung tâm bách hóa đầu tiên của thành phố Quảng Châu dựng nên phong cách phục vụ như vậy, khiến cho mấy công ty bách hóa lớn khác nhìn thấy mà thèm khát.

29 Sư tử há to miệng

Nghe nói Triệu Điếu muốn cho người nghị hòa với quân Kim, Lý Cương ở đó khuyên ngăn, nói:

– Bệ hạ, quân địch áp thành, hòa là hạ sách! Cầu hòa đâu chỉ có đầu hàng không, bọn chúng sẽ hống hách đòi hỏi chúng ta nhiều thứ khác, do vậy thần đây chủ trương chiến. Quân dân trong thành Khai Phong hôm nay phải đối mặt giữa cái sống và cái chết, nhất định họ sẽ quên mình cùng bệ hạ giữ thành.

Thừa tướng Lý Bang Ngạn thấy Lý Cương ngăn cản việc cầu hòa ông liền tiến lên phía trước phản bác, nói:

– Chiến tất sẽ có thắng có bại. Nếu thắng đương nhiên là rất tốt, còn nếu như quân địch phá thành, hỏi lúc đó chúng ta phải làm sao? Làm sao có thể bảo đảm sự an toàn của bệ hạ và hậu phi?

Lý Cương nhìn Lý Bang Ngạn vừa phản bác xong nhưng Triệu Điếu đã giơ tay ra hiệu ngăn cản ông rồi hỏi Lý Bang Ngạn:

– Hòa, làm sao mới có thể hòa?

Lý Bang Ngạn nói:

– Nếu quân địch tới chúng ta phải lấy đất đai của cải để giải quyết sự việc khẩn cấp này, chúng ta có thể cắt đất để bồi thường cho họ. Đợi sau khi quân địch rút lui, tới lúc đó chúng ta hãy nghĩ kế sách khác.

Triệu Điếu đập tay lên ghế, nói:

– Sự việc đã tới nước này cũng chỉ còn có cách đó mà thôi! Có thể lệnh cho đại thần tới doanh trại quân Kim cầu hòa.

Lý Cương vội nói:

– Bệ hạ…

Triệu Điếu đứng dậy nói:

– Lý ái khanh có thể bố trí phòng thủ thành trì, phòng bị quân địch đánh thành. Lý thừa tướng hãy mau chóng phái người ra khỏi thành tìm gặp đô soái quân Kim. Nói xong ông quay người đi mất.

Lý Bang Ngạn chờ Triệu Điếu ra khỏi điện Thùy Củng, sau khi quay về phủ ông liền cho người đi cầu hòa quần Kim. Lý Cương than vãn hồi lâu rồi ông ra khỏi cung lên mặt thành bố trí quân phòng thủ thành trì.

Triệu Điếu trở về hậu cung, các cung nữ dâng trà cho ông và ông vừa mới uống một ngụm đã thấy thái giám dâng thư của khu mật viện lên.

Triệu Điếu nói:

– Ngươi hãy đọc đi.

Thái giám lập tức mở bức thư khẩn cấp ra và đọc:

– “Đại soái lộ phía tây quân Kim là Tông Hàn đã vây Thái Nguyên rất lâu mà vẫn chưa chiếm được và ông ta vẫn giữ lại quân tiếp tục bao vây Thái Nguyên còn đích thân ông ta dẫn quân nam hạ tiến đánh Hà Đông, đánh vào Trạch Châu (huyện Phổ Thành tỉnh Sơn Tây ngày nay). Một lộ quân của Tông Hà cũng đã áp sát Hà Nam!”

Triệu Điếu run tay làm rơi vỡ chiếc cốc trên tay ông. Ông nói với thái giám:

– Mau lên, ngươi hãy mau chóng thúc giục Lý Bang Ngạn phái sứ giả ra khỏi thành cầu hòa quân Kim!

Thái giám tuân lệnh vội chạy ra khỏi hoàng cung.

Sáng sớm ngày hôm sau, chủ tướng quân Kim là Tông Vọng đang bàn kế phá thành với các chư tướng trong trướng bỗng có lính vào báo, nói:

– Sứ giả nước Tống là Lý Thoát xin cầu kiến.

Tông Vọng nghĩ một lát, cười rồi truyền lệnh: “Thượng trướng!”

Vừa phát động các chư tướng nước Kim đã tập trung chỉnh tề trong trướng đô đốc. Tông Vọng nói:

– Sứ giả nước Tống cầu kiến chắc là muốn cầu hòa. Nếu quả thật như vậy, đây chính là cơ hội để quân ta lui quân - quân của chúng ta ít đã tiến vào tận đầy, hơn nữa Khai Phong là một thành trì khó phá, nếu kéo dài thời gian nhất định sẽ bất lợi cho chúng ta. Nếu sứ giả nước Tống đưa ra việc xin cầu hòa, thì chúng ta phải đưa ra những điều kiện gì đây?

Ngột Thuật nói:

– Bắt buộc nước Tống phải cắt đất bồi thường thì chúng ta mới lui quân.

Tông Vọng gật đầu, nói:

– Ta muốn họ cắt vùng đất của 3 trấn Thái Nguyên, Trung Sơn và Hà Gian. Số của cải gấm vóc là bao nhiêu mới đủ?

Quách Dược Sư nói:

– Cung nhà Tống rất giàu có, chúng ta hãy nên đòi hỏi nhiều một chút, tuyệt đối không nên đòi hỏi ít.

Tông Vọng hỏi:

– Nhiều là bao nhiêu?

Quách Dược Sư vội nói:

– Vàng 500 vạn lượng, bạc 5000 vạn lượng cộng với trâu, dê, ngựa và tơ lụa…

Tông Vọng nghe rồi dặn dò các chư tướng, ông nói:

– Bố trí binh lính rồi cho triệu sứ giả nước Tống vào gặp!

Lệnh vừa truyền các chư tướng đã xếp hàng trong và ngoài trướng soái, từ chỗ trướng soái tới tận tít bên ngoài doanh trại, một đội quân theo thứ tự rất chỉnh tề, một cảnh tượng bừng bừng sát khí khiến cho sứ giả nước Tống là Lý Thoát phải đợi rất lâu ở bên ngoài, ông bỗng thấy cửa doanh trại mở lớn quân Kim xông ra, ông không biết phải xử trí ra sao. Đợi bên trong truyền lệnh ra cho gọi ông vào cầu kiến, vừa tới cửa doanh trại ông nhìn lại một lượt thì thấy quân sĩ nước Kim cứ như là hung thần, họ xếp thành “nhân hồ đồng”. Ông ta sợ run lẩy bẩy ngã rầm một cái, ông ta dùng đầu gối của mình thay chân bò dọc theo hàng quân sĩ nước Kim, bò tới trướng của đô soái Tông Vọng, ông ngẩng đầu lên thấy Tông Vọng lưng quay về phía bắc mặt nhìn về phía nam, ông ta đang ngồi giữa trướng với một vẻ mặt tức giận đang nhìn chằm chằm vào mình. Lý Thoát sợ đến mức không dám nhìn thẳng lên phải cúi gục đầu xuống, toàn bộ người ông hình như nằm bẹp xuống dưới mặt đất. Ông muốn nói một điều gì đó nhưng lưỡi và môi của ông không nghe theo sự sai bảo, trong đầu luôn sợ sệt không nguôi, trái với việc lạy sát đầu xuống đất Lý Thoát run rẩy nói:

– Thần, thần, thần, đáng chết, đáng chết…

Một số chủ tướng suýt bật cười thành tiếng. Tông Vọng nhìn Lý Thoát nghĩ thầm: “thân làm sứ giả mà nhát gan như vậy nhà Tống thật là vô năng!”

Ông liền hỏi lý Thoát:

– Ngươi tới đây là vì chuyện gì?

Lý Thoát nói:

– Tuân lệnh chúa công tôi tới đây, tới đây, tới đây để xin đại vương hãy lui quân.

Tông Vọng nói:

– Kinh thành của các ngươi ta chỉ cần phá trong một sớm một chiều, nhưng sở dĩ ta không đánh chính là vì ta niệm tình hoàng đế của các ngươi vừa mới kế vị chưa lâu, ta không nhẫn tâm để cho Triệu Thị Tông Xã đoạn tuyệt hương hỏa. Ân đức của ta đối với các ngươi có thể nói là rất lớn! Nếu các ngươi muốn nghị hòa hãy chấp nhận những điều kiện của ta dưới đây:

Thứ nhất là phải giao nộp 500 lượng vàng, 5000 vạn lượng bạc, trâu bò vạn con, tơ lụa 5 vạn cuộn.

Thứ hai là tiểu đế của các ngươi phải tôn hoàng đế của chúng ta làm bá phụ.

Thứ ba lá hãy trao trả dân chúng vùng Vân, Yên giáp nhà Tống của ta.

Thứ tư là cắt ba trấn Hà Gian, Trung Sơn và Thái Nguyên.

Thứ năm là hãy đem thân vương và thừa tướng của các ngươi tới làm con tin ở nước ta. Nếu các ngươi bằng lòng chấp thuận những điều kiện này thì ta mới lui quân.

Lý Thoát đã hồn bay phách lạc từ lâu. Tông Vọng nói một câu ông ta khấu đầu nhận một tiếng. Kỳ thực nhiều điều kiện như vậy Lý Thoát nghe không rõ. Tông Vọng ra hiệu tay thì bên cạnh đô soái có người đem một tờ giấy tới trước mặt Lý Thoát, nói:

– Những điều kiện đều được ghi rõ trên tờ giấy này, ngươi hãy đem về cho đại vương của các ngươi xem kỹ.

Lý Thoát run rẩy nhận tờ giây, đem cất tờ giấy vào trong người, lại là một cái khấu đầu giống như dập củ tỏi. Tông Vọng nói:

– Tiễn ông ta ra khỏi doanh trại!

Lý Thoát hồn bay phách lạc trở về thành Khai Phong đem tờ giấy đó đưa lên hoàng thượng Triệu Điếu, Triệu Điếu tìm Lý Bang Ngạn hỏi:

– Những điều khoản này có thể nhận lời được không?

Lý Bang Ngạn nói:

– Binh mã Cần Vương rất chậm chạp, nếu đại vương không chấp nhận những điều khoản này quân Kim sẽ đánh thành, tới lúc đó sự việc sẽ rất khó giải quyết.

Triệu Điếu nói:

– Như vậy ta sẽ giao phó cho ngươi giải quyết việc này, chỉ cần quân Kim rút lui còn các việc khác không cần phải lo lắng.

Lý Bang Ngạn lĩnh chỉ liền cho người vơ vét của cải trong dân, ngay cả đến kỹ viện cũng bị lùng sục. Kết quả chỉ thu được 20 lượng vàng, 4 vạn lượng bạc. Lý Cương vào cung gặp hoàng thượng, nói:

– Số lụa là vàng bạc mà nước Kim cần có thu cả nước ta cũng không đủ số đó, huống hồ là chỉ có số vàng bạc trong phủ Khai Phong? Hơn nữa nếu chúng ta cắt nhường ba trân Hà Gian, Trung Sơn và Thái Nguyên, thì thành Khai Phong sẽ mất đi lá chắn bảo vệ, tới lúc đó sự nguy hiểm sẽ càng lớn…

Triệu Điếu nói:

– Khanh hãy đi trông coi thành trì.

Lý Cương không còn cách nào khác đành ra khỏi cung!

Mấy hôm sau Triệu Điếu để cho Chương Bang Mạo cùng Khang Vương Triệu Cấu đem địa đồ ba trấn Thái Nguyên, Hà Gian và Trung Sơn cùng với thư nghị hòa, vàng bạc tới doanh trại quân Kim.

Người đại diện nghị hòa của nước Tống tới doanh trại quân Kim và giao nộp đầy đủ theo những điều kiện mà nước Kim đòi hỏi, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của người Kim.

Lúc này các lộ binh mã cần Vương đã tuân lệnh chiếu ước “ngự giá thân chinh” của Triệu Điếu đang nhanh chóng tiến về thành Khai Phong, nhưng hiệp ước giữa hai nhà Kim Tống đã ký.

Liên minh dưới thành giữa hai nhà Kim Tống lần này người nước Kim đã dùng sách lược “sư tử há to mồm”. Họ nói thách thấu trời, Tống Khâm Tông là người nhu nhược vô năng chỉ thích sống an phận nhàn hạ, để bảo vệ tính mạng và ngôi vị của mình ông ta đã đáp ứng toàn bộ yêu cầu của nước Kim, khiến cho nước Tống đáng thương lại phải chịu sự chê cười của người đời, khiến cho bách tính gặp tai ương và nước Kim đã mượn nó để đạt được những yêu cầu một cách dễ dàng, họ đã đòi hỏi một khoản bồi thường rất lớn.

Trong thương trường ngày nay không thể thiếu các hoạt động đàm phán, để áp đặt yêu cầu của mình đối với đối phương những nhà đàm phán có kinh nghiệm luôn luôn sử dụng kỹ xảo hô giá phải kiên quyết hay giá mặc cả phải rất thấp, đây cũng là một sách lược sư tử há to mồm. Sách lược này nếu được vận dụng thích hợp thực tế có thể đem lại lợi ích to lởn cho chính bản thân người sử dụng nó.

Tháng 12 năm 1975, bà Thatcher trong hội nghị nguyên thủ các nước khối cộng đồng chung châu Âu tổ chức ở thành phố Béclin, Đức đã vận dụng thành công sách lược sư tử há to mồm trong cuộc đàm phán về việc củng cố khoản chi phí cho khối cộng đồng chung châu Âu và bà đã giành được không ít lợi ích cho nước Anh.

Trong cuộc đàm phán bà Thatcher đã đưa ra cho hội nghị rằng khoản kinh phí mà chính phủ Anh đóng góp cho khối cộng đồng chung châu Âu là quá nhiều và bà yêu cầu phải giảm bớt kinh phí của nước Anh đối với khối cộng đồng chung châu Âu. Nguyên thủ các nước vốn cho rằng chính phủ Anh có thể hy vọng giảm bớt 300 triệu bảng Anh, vì thế họ đề nghị có thể xem xét giảm bớt cho chính phủ Anh khoảng 250 triệu bảng Anh. Nhưng sự tính toán này của nguyên thủ quốc gia các nước đã không đúng, điều mà họ nghe được là:

Bà Thatcher yêu cầu giảm bớt 1 tỉ bảng khoản kinh phí hàng năm chính phủ Anh đóng góp cho khối cộng đồng chung châu Au! “1 tỉ bảng!” Nguyên thủ các quốc gia nghe thấy con số này đều kinh ngạc.

Để yêu cầu của mình được đáp ứng bà Thatcher đã kiên trì ý kiến của mình, họ tung tin rằng số tiền 1 tỉ bảng này là “tiền của nước Anh, nếu dự tính này có sự thay đổi như vậy tổn thất của nước Pháp và Đức sẽ có thể càng lớn”.

Có nghĩa là nếu các quốc gia không đồng ý với số tiền cắt giảm mà chính phủ Anh đưa ra, nó sẽ ảnh hưởng tới quan hệ thương mại song phương giữa Anh - Pháp, Anh - Đức, đồng thời cũng sẽ ảnh hưởng tới xuất nhập khẩu của Mỹ, từ đó sẽ ảnh hưởng tới lợi ích của Pháp và Đức… Như vậy nguyên thủ các nước đặc biệt là Đức, Đan Mạch, Pháp lo lắng không yên.

Trên bàn đàm phán bà Thatcher luôn thể hiện thái độ không muốn thỏa hiệp với bất kỳ quốc gia nào, dần dần thay đổi kỳ vọng của nguyên thủ các nước khối cộng đồng chung châu Âu và chuyển sang mục tiêu mà mình mong đợi.

Kết quả của cuộc đàm phán là cứ ba năm giảm một lần. bà Thatcher đã vận dụng kỹ xảo “sư tử há to mồm” trên bàn đàm phán chính vì vậy mà họ đã thành công.

30 Để kẻ địch làm lá chắn cho mình

Để giải nguy cho thành Khai Phong, Triệu Hoàn cho Trương Bang Xương cùng với em trai của mình là Khang Vương Triệu Cấu đem địa đồ, thư nghị hòa cùng với vàng bạc châu báu tới doanh trại quân Kim, Khang Vương Triệu Cấu và Trương Bang Xương vì thế phải làm con tin ở nước Kim.

Khang Vương Triệu cấu gặp nguyên soái quân Kim là Tông Vọng, ông đã giả vờ là người đần độn. Người đi cùng ông tới doanh trại quân Kim là Trương Bang Xương thì bái phục xuống đất khóc lớn nhưng Triệu Cấu không chút lay động, ông chỉ đứng ở đó bất động.

Tông Vọng thực sự cho rằng Triệu Cấu là kẻ đần độn vô năng, một con người như vậy chẳng có giá trị lợi dụng gì, bèn thả ông ta trở về nước Tống và yêu cầu nước Tống cho Túc Vương Triệu Khu tới nước Kim làm con tin.

Triệu Cấu giả vờ là người ngu xuẩn, sau khi thoát khỏi chuồng thú của người Kim ông được Tống Khâm Tông bổ nhiệm làm đại nguyên soái quân Hà Bắc, Tri Từ Châu Tông Trạch làm phó soái khởi binh Cần Vương.

Sau này quân Kim công phá thành Khai Phong, Lão hoàng đế Triệu Cát, Khâm Tông Triệu Hoàn và toàn bộ hoàng thị nhà Tống trong thành Khai Phong bị quân Kim bắt đi, Bắc Tống tuyên bố diệt vong.

Khang Vương Triệu Cấu do lĩnh binh ở bên ngoài đã tránh được kiếp nạn này. Ông không những may mắn thoát khỏi kiếp nạn mà ông còn có 8 vạn binh mã ở Tế Châu.

Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông cả hai đều bị quân Kim bắt đi, quần long nước Tống như rắn không đầu, trong nước hỗn loạn. Nước không thể một ngày không có vua, vì thế khi Triệu Câu đem quân từ Tế Kinh tới phủ ứng Thiên của Nam Kinh (huyện Thương Khưu tỉnh Hà Nam ngày nay), tướng soái thống binh các lộ là Tông Trạch, Lưu Quang Thế, Hàn Thế Trung đã tập hợp ở Nam Kinh lập Triệu Cấu làm hoàng đế.

Sau khi Triệu Cấu xưng đế đổi năm thứ hai đời Tịnh Khang thành nguyên niên Kiến Viêm, xây dựng lại vương triều Triệu Tông, đây là triều đại nhà Nam Tống trong lịch sử và Triệu Cấu là Tống Cao Tông hoàng đế đầu tiên của triều đại Nam Tống.

Sau khi vương triều nhà Tống xây dựng lại ở Nam Kinh, vấn đề đầu tiên gặp phải vẫn là làm sao đối phó được sự xâm chiếm xuống phía nam của nước Kim, chiến đấu hay đầu hàng nước Kim ?

Sự đấu tranh giữa hai phái chủ hòa và chủ chiến trong nội bộ vương triều nhà Bắc Tống năm đó vẫn tiếp tục phát triển trong triều đình Nam Tống.

Sau khi Cao Tông kế vị, phải đối mặt với thảm cảnh nước mất nhà tan, để lấy lòng dân không thể không nêu chiêu bài “Trung hưng”. Chính vì vậy ông đã dùng Lý Cương người có danh vọng cao nhất trong phái chủ chiến làm Thừa tướng, lại lệnh cho phó nguyên soái Tông Trạch làm Tri sự phủ Khai Phong dẫn quân đóng ở Đông Kinh (Khai Phong), Lý Cương, Tông Trạch trở thành đại diện chính yếu của phái chủ chiến.

Cùng lúc dùng phái chủ chiến Cao Tông cũng không quên làm yên lòng phái đầu hàng để cân bằng thế lực của hai phai chủ hòa và chủ chiến. Ông lại phong phó nguyên soái Hoàng Thế Thiện làm Trung thư thị lang tham gia vào công việc triều chính, Vương Bá Nhan cũng được vào làm việc trong khu mật viện nắm giữ binh quyền (không phụ thuộc vào khu mật sứ). Hoàng Thế Thiện và Vương Bá Nhan là hai nhân vật đại diện của phái chủ hòa. Hành vi bắt cá hai tay mà Triệu Cấu sử dụng tất nhiên ông ta cũng có những tính toán của riêng mình.

Tháng 6, Lý Cương phụng chiếu vào triều lập tức đưa ra cho Triệu Câu 10 đề nghị kháng Kim dựng nước, ông ra sức phản đối việc cầu hòa và ông chủ trương phải chống lại nhà Kim, yêu cầu Triệu cấu trừng trị nghiêm khắc bọn Hán gian như Trương Bang Xương, phá bỏ những khuôn phép cũ, trọng dụng những tướng sĩ thẹo hướng chủ chiến.

Phái chủ hòa lại mượn cớ “nhị thánh bắc thú”, chủ trương “cắt đất một cách hậu hĩnh để cầu hòa”.

Lý Cương đưa ra lời phản bác, nói:

– Cắt núi sông của thiên hạ, vơ vét hết của cải của thiên hạ cũng tuyệt đối không thể đáp ứng được lòng tham vô đáy của kẻ địch. Ông yêu cầu Cao Tông học tập tinh thần của Hán Cao Tổ Lưu Bang không thèm để ý tới việc Thái Công bị bắt vẫn dũng mãnh chiến đấu với kẻ thù, quyết không được nghị hòa với quân Kim. Đồng thời ông còn đưa ra một loạt đề nghị như việc cần phải cải cách chế độ quân đội, chỉnh đôn kỷ luật, bố trí lại lực lượng phòng ngự, chiêu binh mãi mã. Cao Tông Triệu Cấu lại dùng dằng không thực hiện.

Tướng soái chư lộ Nam Tống ủng hộ và tôn sùng Triệu Cấu làm hoàng đế cũng là vì muốn để cho ông ta chọn người xuất binh tiến đánh nước Kim đón hai hoàng đế Huy Tông và Khâm Tông về nước, lấy lại uy danh cho nhà Tống. Tông Trạch ở lại giữ Biện Lương của Đông Kinh, ông đã hơn hai mươi lần dâng thư xin Triệu cấu hãy trở về Đông Kinh thống lĩnh binh mã tiến đánh nước Kim, Triệu Cấu lại lờ đi coi như không biết gì.

Tại sao Triệu Cấu lại không có động tĩnh như vậy? Bởi vì trong đầu ông căn bản là ông không muốn thu hồi những vùng đất đã mất, lại càng không muốn đánh bại nước Kim để đón cha và anh của ông ta về.

Theo cách nhìn nhận của Triệu Cấu, nếu có đánh nước Kim giành thắng lợi đón Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông về thì ngôi vị hoàng đế sẽ không đến lượt ông, hay là chi bằng hãy làm ra vẻ bề ngoài muốn chống lại nước Kim để bình định nỗi oán hận của dân chúng, và trên thực tế mượn thế lực của người Kim để tạo thành cục diện đứng sóng đôi giữa hai nhà Nam Tống và Bắc Tông còn mình thì sống an phận thoải mái nhàn hạ còn có thể yên ổn mà làm vua.

Khi đó dân chúng ở Hà Bắc và Hà Đông đã phải chịu không ít sự ức hiếp và cướp bóc của người Kim, họ đã nhanh chóng tổ chức quân đội để chống lại người Kim, chiếm cứ vùng Sơn Trại cùng nhau phất cờ khởi nghĩa, tốp lớn cũng có tới hàng chục vạn người còn tốp nhỏ cũng có tới 1,8 vạn người. Trong đó có Vương Nhan lãnh đạo, họ có thích trên mặt của mình tám chứ bát tự quân “Xích tâm báo quốc, thề sát Kim tặc” (một lòng trung thành báo quốc, thề giết hết lũ giặc Kim); dân binh trung nghĩa Hà Bắc do Mã Khuyết dẫn đầu có hoạt động ở Tây Sơn Cộng Thành (huyện Huy tỉnh Hà Nam ngày nay), quân Hông Cân có người cầm đầu là Hồng Cân hoạt động ở Tế châu, Lộ châu (huyện Tấn Thành tỉnh Sơn Tây ngày nay), có 36 người cử thủ Lương Sơn Bạc, nghĩa quân Lương Sơn Bạc đứng đầu là Tống Giang (phía nam huyện Lương Sơn tỉnh Sơn Đông ngày nay). Họ đều mong chờ “Vương Sư lên phía bắc định Trung Nguyên”. Song Triệu Cấu lại sợ những nghĩa quân khởi nghĩa này làm cho nước Kim tức giận lại khởi binh xâm phạm xuống phía nam phá vỡ giấc mộng hoàng đế của ông ta. Cho nên ông ta không những không giúp đỡ họ trái lại còn cho quân đi trấn áp hoặc giải tán đội ngũ của họ. Ví dụ như Vương Nhan thống lĩnh của bát tự quân khi tới chỗ của Triệu Cấu để xin ông ta phát binh chi viện đã bị Triệu Cấu phế bỏ chức quyền, hy vọng của quân dân vùng trên và dưới hai con sông đã tiêu tan!

Để giữ ngôi vị hoàng đế của mình ổn định, Triệu Cấu không những không tiến đánh nước Kim, ông ta còn chấp nhận ý kiến của hai viên tướng phái chủ hòa là Hoàng Thế Thiện và Vương Bá Nhan, dự định vứt bỏ Trung Nguyên tiếp tục dời đô xuống phía nam. Lý Cương ra sức phản đối, ông chỉ ra tinh binh thiện mã đều ở tây bắc, hết sức chủ trương muốn dời đô cũng có thể chuyển tới Tương Dương, Đặng Huyện đợi hai bên hợp lại làm một lập tức trở về Đông Kinh.

Tông Trạch ở Đông Kinh một mặt tích cực chỉnh đốn thành trì, ổn định trật tự, một mặt dâng thư mời Triệu Cấu “dừng có nghe những lời kẻ gian tà”, hãy mau chóng quyết định trở về Biện Lương.

Hoàng Thế Thiện và Vương Bá Nhan lại dùng “Biện Đô là nơi hoang tàn không thể khôi phục như xưa”, “đông nam là nơi giàu có, có thể chống đỡ được địch” làm cớ để ra sức thúc giục Triệu Cấu chạy xuống phía nam. Lý Cương vẫn không nản lòng, ông nói với mọi người rằng:

– Đại kế của thiên hạ là ở việc này. Sự tồn vong của đất nước là ở chỗ này. Tôi cũng đang cố gắng hết sức để làm việc đó.

Khi vào triều gặp Cao Tông, ông đã nói thẳng với Cao Tông rằng:

– Người quân tử và kẻ tiểu nhân không thể hợp lực với nhau, bệ hạ tuyệt đối không nên có ý định dời đô!

Lý Cương con người cương trực không a dua, một lòng chỉ muốn thu phục Trung Nguyên đâu có sợ mất đi quan chức mà vứt bỏ tâm nguyện của mình. Nhưng ông đâu biết rằng hoàng đế Triệu Cấu đương thời chính là thế lực của người Kim, nỗi lo sợ của ông ta chính là việc thu phục Trung Nguyên, và lo lắng phải đón hai vị hoàng đế về, vì vậy có chết Triệu Cấu cũng không trở về thành Khai Phong, có chết ông cũng không xuất binh, ông ta chỉ dùng lời lẽ để an ủi Lý Cương mà trên thực tế ông phong Hoàng Thế Thiện làm hữu tướng, có vị trí tương đương với Lý Cương, ông đã chuẩn bị tốt cho việc dùng Hoàng Thế Thiện loại trừ Lý Cương và cầu hòa với người Kim ở phía bắc.

Để bảo vệ ngôi vị hoàng đế của mình, Triệu Câu không muốn thu phục những vùng đất đã mất, không đón phụ thân và huynh trưởng, không để ý tới sự sinh tồn của trăm họ, lấy người Kim làm lá chắn cho chính bản thân mình, làm “ô bảo hộ” và động cơ xấu xa bỉ ổi này của ông quả thực đã khiến cho mọi người khinh bỉ và ghét bỏ. Nhưng việc làm mượn thế lực của người khác, mưu cầu lợi cho bản thân mình, chưa chừng có thể tạo thân phận trái ngược cho người ta trong thương trường, họ sẽ bày ra một sách lược biết “mượn sức lực của người khác để mưu lợi cho mình” trong con đường buôn bán ngày nay.

Một lực lượng bên ngoài tồn tại khách quan, có thể thấy đối với bản thân nó là một sự uy hiếp thực tế, một nhân tố bất lợi. Nhưng nêu có thể thực hiện khéo léo công dụng của nó, sức mạnh của sự uy hiếp này sẽ có thể trở thành một ngọn gió dương buồm cho ta, làm cho nhân tố bất lợi trở thành nhân tố có lợi, sức mạnh của người khác biến thành sức mạnh của mình.

Cho nên những người biết lợi dụng tất cả những điều kiện có lợi, nhạy bén trong việc dùng sức mạnh của người khác để thực hiện mục đích kinh doanh của mình trong thương trường ngày nay, và có rất nhiều người vận dụng kế sách này nhiều lần.

Có thể nói nước Mỹ là một đất nước do di dân tạo thành, đi trên đường phố ở Mỹ bạn sẽ có cơ hội lướt qua vai những người có những nước da khác nhau, gặp người da đen bạn không thể không nhìn. Nhưng ở Mỹ người da đen có nghĩa là nghèo khổ, thất nghiệp và lang thang trên hè phố. Để giành được một vị trí cho mình người da đen đã phải phấn đấu rất vất vả. John Hanson là một người hơn mức bình thường trong số họ, ông xuất thân từ một gia đình người da đen và ông cũng phục vụ cho phần lớn đồng bào mình.

Như vậy, ở một đất nước có chế độ phân biệt chủng tộc trầm trọng như ở nước Mỹ, một chàng trai da đen không một đồng xu dính túi nhờ vào đâu mà anh ta có thể mượn được 470 đôla, làm sao có thể trở thành một ông chủ của một công ty lớn có số vốn 80 triệu đôla Mỹ, trở thành người đa đen giàu có của nước Mỹ, ông đã giành được thành tựu khiến người ta phải ngước mắt thèm thuồng như vậy?

Hanson là một người rất tốt, thời gian đầu ông phụ trách tiếp thị sản phẩm trang điểm người da đen chuyên dùng ở một công ty có tên là Phuly. Mặc dù ông rất cố gắng làm việc nhưng hiệu quả công việc lại rất thấp, tại sao lại như vậy? Ông ta bắt đầu suy nghĩ và cuối cùng ông nhận ra rằng:

“Sản phẩm của mình tiếp thị là loại hàng hóa đặc biệt, đặc biệt ở chỗ người tiêu dùng những sản phẩm này là người da đen”. Mà địa vị kinh tế và địa vị xã hội của họ ở nước Mỹ là rất thấp, trình đọ được giáo dục của họ cũng lạc hậu hơn so với người da trắng. Không những sức mua của họ có hạn, hơn nữa phần lớn người da đen vẫn chưa hiểu sản phẩm hóa trang sử dụng như thế nào, thậm chí họ vẫn chưa có mong muốn sử dụng những sản phẩm hóa trang. Ông bắt buộc phải bỏ đi phương pháp phổ biến đó là “cổ vũ khích lệ những người đang cần đặt mua hàng hóa của mình”, mà đi theo con đường khác đó là: “dẫn dắt những người không có nhu cầu khiến họ phải có nhu cầu”.

Nhận thức này là một sự nhảy vọt trong nghề tiếp thị của Hanson, nó đã đặt nền móng cho việc ông tạo ra một phương thức tiếp thị hoàn toàn mới lạ.

Làm thế nào để các phụ nữ da đen thích sản phẩm trang điểm này? Điều quan trọng là phải để cho họ thể nghiệm sự khác biệt trước và sau khi sử dụng sản phẩm trang điểm, lấy thực tế trong cuộc sông để kích thích những ham muốn của họ.

Suy đi tính lại ông quyết định mạo hiểm, mạo hiểm là có thể ông sẽ phải bồi thường và sẽ có thể đốt đi “bát cơm” của chính mình và một hình thức tiêu thụ hoàn toàn mới đã ra đời.

Hanson có lòng can đảm hơn người đã dám mở cửa hàng ở khu dành cho người da đen, trước tiên ông dùng một cái đàn phong cầm do ông thuê để vừa đánh vừa hát một ca khúc đang lưu hành, thu hút những người da đen đang đi lại ở đó. Đợi sau khi mọi người tụ tập, ông bắt đầu giới thiệu công hiệu của sản phẩm trang điểm và mọi người cứ tự nhiên dùng thử.

“Yêu mến cái đẹp là thiên tính của nhân loại”, ai không muốn làm cho mình ngày càng trở nên đẹp hơn, huống hồ là không phải bỏ tiền ra mà đã có thể trang điểm cho chính mình?

Những người phụ nữ e lệ rụt rè bắt đầu can đảm lên một chút để đến với sản phẩm của ông. Họ đã mạnh dạn sử dụng mỹ phẩm của ông để người khác ngắm và cũng là để tự mình ngắm mình. Nhưng ngày hôm sau, sau khi họ đã lau bỏ lớp mỹ phẩm mình bôi hôm qua, họ cảm thấy mình xấu đi rất nhiều. Họ không cam lòng. Cuối cùng Hanson đã lấy được uy tín cho sản phẩm của mình. Sau một tháng, mưu kế “thử trước mua sau” của ông đã mang lại kết quả đáng kinh ngạc. Tiếng tăm của công ty ông nổi như cồn.

Giành được thành công bước đầu trong sự nghiệp tiếp thị, Hanson càng khát khao mở một công ty sản xuất mỹ phẩm của chính mình. Tuy trước mặt ông có “Phuly” là một công ty lớn, nổi tiếng từ lâu chắn đường, sau lưng ông cũng không có tiền vốn nhưng “công ty chế tạo Hanson” vẫn được ra đời.

Vốn là một con người giỏi tính toán, Hanson biết rằng muốn gây được tiếng vang cho sản phẩm của mình, công ty ông phải sản xuất ra một loại sản phẩm mà công ty Phuly không có và sản phẩm đó phải có chất lượng cao, giá rẻ. Dựa vào sự quan sát tinh tế, tỉ mỉ của mình, ông đã chú ý tới đặc điểm của các phụ nữ da đen là chất nhờn trên da quá nhiều, trên làn da của họ luôn bao phủ một lớp mồ hôi dầu. Nếu họ sử dụng kem dưỡng da có tinh dầu cao, như vậy da họ sẽ càng nhờn, rất khó chịu. Vì vậy ông quyết định chế tạo thử một loại kem dưỡng da dạng nước nhằm cải thiện cho làn da của phụ nữ da đen. Một tháng sau, sản phẩm đầu tiên của “công ty chế tạo Hanson” chào đời.

Sau khi nếm đủ hương vị ngọt ngào của sự thành công, nỗi lo lại ập đến với Hanson. “Làm thế nào để thu hút khách hàng đến với sản phẩm mới”, “Công ty chế tạo Hanson” chỉ là một công ty kinh doanh nhỏ, tiền vốn quay vòng không đủ, phương thức tiếp thị “thử trước mua sau” không thể sử dụng được, lợi dụng quảng cáo để sản phẩm của mình làm quen với người tiêu dùng cũng không được. Một là công ty của mình quá nhỏ, chưa có tiếng tăm, người ta sẽ không tin; thứ hai là nếu mình quảng cáo rầm rộ sẽ khiến cho đối thủ “công ty Phuly” sinh lòng cảnh giác và đối với “công ty chế tạo Hanson”, chỉ một công kích nhỏ của họ cũng đủ để công ty đi vào phá sản. Đúng lúc “trước mặt núi chặn, phía sau nước ngăn” này, trong cái đầu minh mẫn của Hanson bỗng nảy ra một phương pháp tiếp thị mới.

Ông quyết định không trực tiếp ca ngợi sản phẩm của mình mà tuyên truyền sản phẩm của mình thông qua tuyên truyền sản phẩm của người khác. Làm như vậy ông sẽ khiến cho sản phẩm của mình có tác dụng vượt trội! Thật là một ý hay! Sau đó Hanson đi khắp nơi tuyên truyền, nổi:

– Sản phẩm mỹ phẩm của công ty Phuly là sản phẩm có chất lượng vàng, các bạn thật sáng suốt khi sử dụng nó. Mua nó để dùng chính là sự lựa chọn rất đúng của bạn. Có điều, sau khi bạn xoa mỹ phẩm của công ty Phuly xong, bạn hãy bôi ra ngoài một lớp chất dưỡng da của công ty chế tạo Hanson. Nhất định bạn sẽ cảm nhận được hiệu quả vượt ngoài ý muốn của bạn.

Nhưng cách quảng cáo này của ông lại gặp phải sự phản dối kịch liệt từ phía bạn bè của ông. Họ cho rằng đối thủ cạnh tranh lớn nhất của công ty chế tạo Hanson chính là công ty Phuly. Quảng cáo thay cho họ kiểu này, sản phẩm của mình sẽ chẳng có được ngày ngóc đầu lên. Như vậy, suốt đời anh sẽ phải sông nhờ vào cơm thừa canh cặn của công ty Phuly! Nhưng Hanson cực lực phản đối, kiên trì theo đường lối tiếp thị của mình, cuối cùng ông đã đạt được mục đích “nhất tiễn xạ song điêu” bởi rõ ràng ông luôn ca tụng sản phẩm của công ty Phuly, vì vậy lòng nghi ngờ và ý đối địch của đối phương không hề có. Cũng bởi ông quảng cáo sản phẩm của mình một cách thần bí như vậy nên nó đã gây lòng hiếu kỳ cho người tiêu dùng. Ai mà chẳng nỡ bỏ ra mấy đồng bạc mua một hộp mỹ phẩm dưỡng da của “công ty chế tạo Hanson” về dùng thử xem sao. Họ mua về dùng thử rồi, quả nhiên hiệu quả vượt ra ngoài sự tưởng tượng của họ. Đúng là trên mình họ không còn cảm giác nhớp nhớp, dấp dính nữa, da thịt thật dễ chịu. Vì vậy sản phẩm của “công ty chế tạo Hanson” đã trở thành loại mỹ phẩm không thể thiếu của các phụ nữ da đen. Hanson dựa vào tuyên truyền sản phẩm cho công ty Phuly thực sự đã làm cho sản phẩm của mình trở nên nổi tiếng.

31 Nắm bắt thời cơ chính là thành công

Trong chiến tranh bất kể là tiến hay lui thì việc nắm bắt thời cơ là vô cùng quan trọng.

Thời cơ tiến công không đúng sẽ tạo thành sự hấp tấp mạo hiểm, dục tốc bất đạt tất sẽ tạo nên sự tổn thất cho mình.

Thời cơ thích đáng có thể lợi dụng triệt để tất sẽ thuận lợi mà tiến hành, công việc tất sẽ thành công gấp bội.

Khi Triệu Cấu xưng đế ở Nam Kinh (huyện Thương Khưu tỉnh Hà Nam ngày nay) người Kim đang vội vàng chiếm lĩnh việc khôi phục và xây dựng trật tự trong khu vực. Bởi vì nhà Kim là một đất nước có chế độ nô lệ, sức sản xuất và quan hệ sản xuất rất lạc hậu, sau khi họ dùng vũ lực chiếm đóng vùng đất rộng lớn của nước Tống, hai chế độ này vốn đã tồn tại những mâu thuẫn xung đột, cộng với việc họ lấy tư cách của kẻ chiến thắng để tiến hành cướp bóc vơ vét bằng hình thức sưu cao thuế nặng một cách không thương xót, dân chúng oán hận và dân chúng ở khu bị chiếm nhiều năm họ đã phải chịu ngọn lửa chiến tranh, suốt ngày họ bị hành hạ trong khổ cực, nếu như hôm này họ lại phải chịu sự chà đạp của người Kim, thì lại càng khổ mà thôi. Đằng nào cũng phải chết chi bằng hãy tập hợp cùng nhau chống lại người Kim. Cho nên những cuộc khởi nghĩa, bạo động xảy ra ở khắp nơi.

Để ổn định trật tự và khôi phục sản xuất người Kim đang hạ chiếu trưng thu, trong quân lệnh trên dưới không được tùy tiện giết người, cướp bóc quá mức, lấy việc cầu an để vỗ về thiên hạ, vì vậy sẽ không có ý đồ tiếp tục xâm lược xuống phía nam nữa. Nhưng Triệu Cấu còn lo lắng mình sẽ không được ngồi yên ổn trên ngôi vị hoàng đế này.

Tháng 10 năm 1127, trong lúc quân Kim không tiến hành xâm lược xuống phía nam và việc quân không có gì khẩn cấp, ông đã nghe lời xúi giục của Hoàng Thế Thiện và Vương Bá Ngạn tự động bỏ phủ ứng Thiên dời đô về Dương châu ở phía nam.

Việc làm ngu xuẩn này khiến cho hoàng đế nước Kim cười thầm, ông nghĩ sao ta vẫn còn chưa xuất binh, ngươi đã bỏ trốn trước sao ta lại không thừa cơ hội này giết bỏ ngươi!

Vì vậy sau một khoảng thời gian tích trữ lương thực. Tháng 12 năm 1127 quân Kim hai mặt đông tây phân thành ba lộ huy động quân tiến về phía nam xâm lược Nam Tống.

Lúc này Tống Vọng nước Kim đã chết, Hoàn Nhan Thành lệnh cho Chí Nhi, con trai của Hoàn Nhan A Bảo Cơ là Tông Phó làm hữu phó nguyên soái, thay Tông Vọng thống lĩnh lộ quân phía đông.

Tông Phó và em trai của ông là Tông Bật (Ngột Thuật) cùng dẫn quân hướng vùng Tri Châu, Thanh Châu tiến binh, quân Kim cứ như vào chỗ không người, họ vừa mới ra tay đã đánh bại quân của Lý Thành, công hạ vùng Tri châu.

Tháng 1 năm sau Tông Bật công hạ vùng Thanh châu, Đô Mẫu công hạ Duy châu.

Một lộ quân khác là đại quân tây lộ do Tông Hàn thống lĩnh.

Tháng 12 năm 1127 ông cho quân thẳng tiến về hướng Lạc Dương trước.

Tháng 1 năm 1128 lộ của Ngân Thuật Hà công hạ Đặng Châu, lộ của Tát Mưu Lỗ công hạ Tương Dương, và họ đã liên tiếp chiếm được Quân châu, Phòng châu.

Tháng 2, Đảng, Thái, Trần công chiếm phủ Dĩnh Xương, họ lại công hạ Trịnh châu. Cùng lúc đó Tông Hàn lệnh cho Lâu Thất đem quân đánh Thiển Tây, công hạ các trấn Đồng, Hoa, Kinh Triệu và Phượng Tường.

Những cuộc chiến ban đầu họ luôn giành được thắng lợi.

Tháng 7, Kim Thái Tông Hoàn Nhan Thành hạ chiếu: truy kích Tống Cao Tông Triệu Cấu đang bỏ chạy về Dương châu. Khi lần đầu xuất quân, hai vị tướng quân lộ đông tây đã từng đưa ra những ý kiến trái ngược nhau: các chư tướng lộ phía đông của Hà Bắc chủ trương không dùng quân ở Thiểm Tây nữa, hãy tập trung binh lực nam hạ. Các tướng lộ phía tây lại phản đối làm như vậy, họ cho rằng “Thiển Tây và Tây Hạ ở gần nhau, công việc ở đó rất quan trọng do đó không thể bãi binh”.

Tông Hàn làm nguyên soái quân tây lộ, ông đưa ra ý kiến:

– Hà Bắc không đáng lo, vấn đề là ở Thiểm Tây, nếu chia làm năm lộ quân sẽ làm suy yếu Tây Hạ sau đó sẽ chiếm lấy nước Tống.

Tả đô giám Đô Mẫu của nguyên soái Tông Phó quân tây lộ lại muốn bình định Hà Bắc trước sau đó có thể tiến quân xuống phía nam. Trong lúc các chư tướng còn tranh cãi chưa dứt. Hoàn Nhan Thành quyết định cùng lúc dùng binh cả hai mặt lấy nam hạ làm chính, ông liền hạ lệnh: Lệnh cho Lâu Thất công chiếm Thiểm Tây, Tông Hàn và Tông Phó hợp binh nam hạ cùng chinh phạt nhà Tổng.

Tháng 8 năm đó quân Kim trong quân tây lộ của Lâu Thất, Bồ Sát tiến công Thiển Tây, họ đánh bại Hoa châu của quân Tống, công chiếm Hạ Bang.

Tháng 9 lộ của Thằng Quả lại phá Bồ Thành, Đồng châu của quân Tống, cướp lấy Đan châu.

Tháng 11, công hạ phủ Diên An.

Tháng 2 năm Thiên Hội thứ 7 (tức năm 1129) nhà Tống chủ động cống ba châu Lân, Phủ, Phong để đầu hàng nước Kim.

Tháng 4, Lâu Thất, Bồ Sát công chiếm hai châu Phù, Phương mới thu được nhuệ khí. Lâu Thất trấn giữ Diên An, ông chiêu binh tích góp lương thảo, Bồ Sát trấn giữ Bồ châu của ông ta.

Đại quân nam tiến do Tông Hàn và Tông Phó thống lĩnh tiến công càng thần tốc hơn nữa.

Tháng 10 năm Thiên Hội thứ sáu (tức năm 1128) Tông Phó và Tông Hàn hội sư ở Bộc Châu. Tông Phó từ Hà Bắc hạ liên tiếp Hoạt châu, phủ Khai Đức, phủ Đại Danh, lại công hạ phủ Đông Bình, Dự châu, tri phủ Tế Nam Sơn Đông của nước Tống là Lưu Dự không đánh cũng tự đầu hàng.

Tháng 5 năm sau, Tông Hàn phái Khiển Bạt Ly tức tốc dẫn binh tiến về đô thành nhà Tống (Dương châu). Quân Kim không gặp phải bất cứ sự kháng cự nào, vượt qua sông Hoài Thủy một cách thuận lợi, họ công chiếm Thiên Trường (huyện Thiên Trường tỉnh An Huy ngày nay).

Thiên Trường cách Dương châu rất gần, bọn hoạn quan nhận được tin báo tình hình quân sự, chúng bất kể đêm khuya khi hoàng thượng đang ngủ say, chạy thẳng tới bên giường của vua mà gọi lớn:

– Bệ hạ, bệ hạ hãy mau tỉnh dậy, quân Kim đã đánh tới Thiên Trường rồi, chúng đã tiếp cận Dương châu!

– Cái gì, chúng đã đánh tới Dương châu rồi sao?

Triệu Cấu vừa mặc quần áo vừa dặn dò thái giám, nói:

– Hãy mau chóng triệu tập các đại thần lên triều để nghị sự!

– Bẩm bệ hạ, trong đêm tối thế này cho dù bây giờ có tìm người ở đâu đi nữa thì cũng không kịp. Sự việc đã tới nước này chi bằng ta hãy tìm một chỗ an toàn để ẩn nấp.

Các hoạn quan tâm phúc đưa ra một ý kiến đồng thời họ thu xếp hành trang cho Triệu cấu.

Triệu Cấu hoang mang vội vàng lên ngựa, ông đem theo ngự tiền đô thống cùng năm, sáu tên hoạn quan tháo chạy bạt mạng.

Sau khi Triệu cấu qua sông, từ Trấn Giang tới Thường châu lại từ Thường châu tới Tú châu, hai tháng hai mươi ba ngày mới chạy tới Hàng Châu dừng chân. Quan lại và dân chúng ven đường thấy vua chạy thục mạng như vậy tiến thẳng về hướng nam, họ cũng bỏ cả gia viên dắt già trẻ lớn bé trong nhà cùng chạy theo sau.

Trên đường mẹ con ly tán, tiếng lũ trẻ khóc gọi bố mẹ. Một số tàn binh đánh trận không nổi nhân lúc mọi người nguy nan thì tiến hành cướp bóc không kiêng nể một ai, khiến biết bao người phải tìm cái chết quyên sinh, tiếng gào khóc lên tận trời xanh.

Trong lúc lưu lạc khôn cùng này, ngay cả Tống Cao Tông Triệu Cấu cũng phải không ngừng viết thư cho vua Kim và các thủ lĩnh quân đội để bày tỏ ý muốn tự động bỏ niên hiệu hoàng đế và muốn đầu hàng nước Kim. Trong một bức thư ông ta viết cho Niên Hãm vào tháng 8 có nói:

– Trong 3 năm làm vua, tôi đã phải di chuyển tới ba lần, bây giờ lại phải tới vùng hoang vu hẻo lánh. Càng đi con đường càng trở nên khó khăn, mặc dù thiên hạ rộng lớn, nhưng tôi không biết nên ở đâu cho yên thân! Cho nên tôi thật sự muốn cầu xin các hạ có thể thương xót và tha thứ cho tôi. Lần trước trình thư tôi đã nói rõ xin bằng lòng bỏ niên hiệu cũ của nhà Tống làm cho thiên hạ quy về nước Kim, hà tất ngài phải vất vả dẫn quân viễn chinh?

Triệu Câu khúm núm cam tâm nằm sấp dưới chân vua và các chư tướng nước Kim, bộ dạng của ông ta như vậy trông giống như một con chó Cáp Ba vẫy đuôi mừng chủ. Nhưng sự phát triển của sự việc quả nhiên trông giống như vẻ sợ sệt của vua và đại thần nước Tống, các quý tộc nước Kim không thương xót vị vua bất tài vô dụng này, tới năm thứ ba thì nước Kim lại xuất binh, tăng cường thêm quân Hán ở sông Yên và sông Vân do thái tử Ngột Thuật làm thống soái khởi binh xâm lược xuống phía nam.

Tháng 11 năm Thiên Hội thứ 7 (tức năm 1129) Tông Bật đánh bại quân Tống ở Hòa châu, từ Hòa châu vượt qua sông tới Kiến Khang (huyện Nam Kinh tỉnh Giang Tô ngày nay).

Kể từ khi quân Kim đột phá phòng tuyến ven sông, Cao Tông Triệu Cấu hoang mang lo sợ liền bỏ chạy từ Hàng châu tới Việt châu (Thiệu Hưng ngày nay).

Hạ tuần tháng 11 Triệu Cấu nghe nói quân Kim xuất phát từ Kiến Khang tiến đánh Hàng châu, Triệu Cấu lại quyết định chạy tới Minh châu (huyện Ninh Ba ngày nay). Khi Triệu cấu nghe nói người mà ông tín nhiệm nhất là Đỗ Sung đã đầu hàng quân Kim, ông vừa nóng lòng vừa lo sợ. Trong lúc không biết phải làm gì thì Thừa tướng Lã Di Hạo hiến cho ông một kế. Trong tấu chương ông nói:

– “Kỵ binh nước Kim giành thắng lợi, nay vua quan hoàng tộc và mọi người đi theo nhiều vô số kể, nếu chúng gặp phải những con đường hiểm trở trên núi, lương thực không vận chuyển được tất sẽ gặp khó khăn huống hồ nay người Kim đã vượt sông tất chúng chỉ phái một số ít quân truy đuổi. Nếu như bệ hạ lên thuyền tới Hải Thượng lánh nạn thì kỵ binh của địch sẽ không thể phát huy hết sức mạnh. Vùng Giang Triết khí hậu rất nóng người Kim sẽ không ở đó lâu được. Đợi khi nào chúng lui binh chúng ta lại quay trở lại bờ, địch vào ta lại ra địch ra ta lại vào, đây há chẳng phải diệu kế nhà binh sao?”

Cao Tông vui mừng liền làm theo kế của Lã Di Hạo. Ông cho người tìm 20 thuyền lớn, chọn một chiếc thuyền lớn nhất làm ngự đan. Trung tuần tháng 12 Triệu Cấu từ huyện Định Hải (huyện Trấn Hải tỉnh Triết Giang ngày nay) lên thuyền vượt sông, trên 18 chiếc thuyền còn lại dùng cho các bá quan văn võ và tùy tùng của ông, “bách ty cấm vệ” (cấm vệ quân) và một số lượng lớn lương thực dùng để ăn…

Tháng 12 năm đó quân đội của Tông Bật đã vượt qua Hồ châu công hạ Hàng châu, và ông ở lại trấn giữ Hàng Châu, lệnh cho A Lý, Bố Lư Hồn dẫn 4.000 tinh binh truy đuổi Tống Cao Tông.

Triệu Cấu lúc này vội vàng xuống sông, A Lý và Bố Lư Hồn không tìm thấy hướng đi của Triệu Cấu nên họ mới lui quân.

Đã nhiều lần nước Kim chinh phạt xuống phía nam nhưng chỉ mang tính chất cướp đoạt chủ nô lệ. Lần này tiến công xuống phía nam chủ yếu là truy đuổi Tống Cao Tông và cướp bóc của cải, nhiều nhất về mặt chính trị là “bình định nhà Tống, phiên phó đương vị như Trương Bang Xương, không ngờ ông ta đã trực tiếp chiếm hữu tiến hành thống trị lâu dài vùng Giang Nam.

Tháng 2 năm Thiên Hội thứ 8 (tức năm 1130) Tông Bật (Ngột Thuật) sau khi cho quân cướp bóc trắng trợn ở Hàng Châu rồi mới lui quân về phía bắc.

Trên đường lui quân gặp phải sự chặn đánh của quân Tống ở Trấn Giang, Kiến Khang là Hà Thế Trung.

Sau khi quân Kim rút lui, mặc dù nước Tống lấy lại được Kiến Khang, nhưng lần xâm lược xuống phía nam này của nước Kim cũng đã xác lập vững chắc vị trí thống trị của họ ở phía bắc Trung Nguyên.

“Kẻ sĩ quý ở chỗ là biết thừa thời cơ và không để đánh mất chúng”.

Nước Kim đã dùng sức mạnh của quân đội nhanh chóng tiêu diệt Đông Liêu và đánh bại Bắc Tông, biên cương của họ nhanh chóng được mở rộng, nhân khẩu tăng lên không ngừng mà bản thân nó nằm trong thời đại chế độ nô lệ, sức sản xuất không phát triển.

Muốn tiêu hóa “thành quả” thắng lợi này, ổn định trật tự, khôi phục sản xuất, thực hiện sự dung hòa lẫn nhau giữa chế độ người Kim và người Hán vốn đã hao phí rất nhiều thời gian hơn nữa lại hao phí tương đối nhiều suy nghĩ. Nhưng vị vua mới Triệu Cấu nhà Nam Tống chỉ biết giữ ngôi vị hoàng đế của mình, không những không muốn lấy lại những vùng đất đã mất, cứu phụ thân và huynh trưởng, trái lại ông còn chủ động rút lui khỏi Biên Kinh, dời đô tới Dương Châu, không những sẽ phơi bày vùng đất Trung Nguyên rộng lớn trước mặt người Kim, quan trọng hơn là một lần nữa phơi bày hoàn cảnh đáng thương về sự yếu đuối vô năng của con người Tống.

Kim vương Hoàn Nhan Thành đã nhìn thấy rõ cơ hội hiếm có này để tận dụng một cách triệt để, ông ta dùng thủ pháp “đã kiếm thì kiếm cho đủ”, một lần nữa tiến hành xâm lược xuống phía nam, quả nhiên ông đã chiếm được vùng đất Trung Nguyên rộng lớn, lấy sông Hoài làm ranh giới phân đôi nam bắc, hơn nữa ông ta lại dùng sức mạnh quân đội của mình để đe dọa đối với Nam Tống.

Trong thương trường không có cái thuyết “thời cơ có thể đem tiền tới cho bạn” sao?

Tiến hay lui, nhượng bộ hay tranh chấp chúng luôn đứng sóng đôi với nhau nhưng chúng lại có quan hệ nội tại, trong một điều kiện nhất định chúng còn chuyển hóa lẫn nhau.

Những nhà doanh nghiệp lớn năng động họ đều hiểu rõ những lý lẽ này.

Định ra những biện pháp thích hợp cho từng lúc từng nơi, những cái gì đáng tranh chấp cần phải tranh chấp, những cái gì đáng nhượng bộ thì phải nhượng bộ. Hai điều này kết hợp với nhau là vấn đề chiến lược quan trọng trên thương trường.

Có một vị thầy tu khi gặp lũ trẻ trong doanh trại của tướng Lee ở phía Nam nước Mỹ, chúng gầy đến mức đáng thương không giống như những đứa trẻ lanh lợi hoạt bát khác, song trong tay chúng lại cầm một đồng tiền. Chúng vây quanh ông, hỏi có thể mua được bánh mì và sô cô la ở đâu. Đã hai ngày nay chúng chưa được ngửi mùi vị của bánh mì, đến ngay cả cha chúng ở đội quân nam bộ cũng như vậy, họ chỉ có thể đem về cho lũ trẻ những miếng thịt ngựa xoàng xĩnh.

Đây là tình cảnh cuối thời kỳ nội chiến ở Mỹ, họ chỉ dùng có mấy câu đăng lên ở những chỗ không gây sự cuốn hút trên báo chính vì vậy không gây sự chú ý đối với mọi người, chẳng qua đó cũng chỉ vì chiến tranh đem lại cho lũ trẻ sự bất hạnh mà thôi.

Amore cũng chứng kiến cảnh ngộ đó và ông lập tức đưa ra phán đoán: chiến tranh sắp tới hồi kết thúc, đây chính là cơ hội tốt để kinh doanh buôn bán!

Khi đó do chiến tranh nên việc cung ứng thịt lợn rất khó khăn, giá cả lại rất đắt, những ông chủ sản xuất hàng gia công thực phẩm thịt như hiểu rõ rằng nếu chiến tranh kết thúc giá thịt sẽ mau chóng xuống giá. Tin tức ngắn gọn này nói cho ông biết: thời cơ chín muồi đã tới!

Vì vậy ông đã ký kết hợp đồng, phía đông hợp đồng “bán khống” với cửa hàng tiêu thụ phía đông, nhận lời bán một lô thịt lợn với giá rẻ nhưng phải giao hàng trong mấy ngày tới. Đương nhiên đối phương đồng ý và cảm thấy vui mừng vì đã mua được hàng ở mức giá thấp.

Nhưng mấy ngày sau cục diện của thị trường giống như dự đoán, xảy ra sự thay đổi có tính cơ bản và ông đã giành thắng lợi lớn trong vụ làm ăn này.

Một ngày năm 1875, PhiLip Amore sớm trở thành ông chủ đầu tiên của “công ty gia công sản phẩm thịt Amore” của Mỹ, ông thường xuyên đọc báo và biết được một tin tức vô cùng giá trị:

Mehico xảy ra bệnh truyền nhiễm cấp tính. Dựa vào kinh nghiệm nhiều năm của mình, ông dự đoán căn bệnh truyền nhiễm cấp tính này sẽ từ ranh giới California và Kasass lan truyền tới nước Mỹ. Mà hai khu vực này là nơi cung ứng thịt cho cả nước, nếu xảy ra chuyện này giá hàng hóa các loại thịt trên cả nước sẽ tăng vọt.

Chính vì vậy mà ông cố gắng mua số lợn đẻ và bò thịt của hai khu vực này chuyển kịp thời tới khu vực phía đông.

Không lâu sau quả nhiên bệnh truyền nhiễm cấp tính đã lan truyền tới nước Mỹ, chính phủ Mỹ đã nghiêm cấm vận chuyển tất cả số thực phẩm của hai khu vực này ra bên ngoài, các loại thịt bị thiếu hụt nghiêm trọng trên thị trường.

Khi các công ty thực phẩm khác đều đang ở trong tình trạng “hối hận vì lúc đầu không mua số lợn và bò ở hai khu vực này”, chỉ duy nhất có công ty Amore vẫn thản nhiên ngồi đó tận hưởng số tiền mà ông kiếm được, chỉ trong mấy tháng trời ngắn ngủi ông đã kiếm được khoản tiền 90 triệu đôla Mỹ.

Tạo hóa ban cho mỗi người một cái đầu, thị trường luôn biến động và nó cũng tạo cho mỗi người một cơ hội giống nhau.

Các thương nhân chính là những con thuyền nhỏ trên đại dương mênh mông. Mặc dù đại dương luôn biến đổi thất thường nhưng nó lại không biến ảo khôn lường, chỉ cần suy đoán và quan sát tỉ mỉ đụng lúc đúng chỗ, gió chiều nào ta che chiều ấy, cải tiến kỹ thuật tàu thuyền cùng với một chí tiến thủ không mù quáng, và đương nhiên một ngọn gió trong lành sẽ tới.

Tìm kiếm cơ hội, tạo ra cơ hội, nắm bắt cơ hội và tận dụng cơ hội chính là lý lẽ thành công của Philip Amore.

32 Nhất trí mà lại có trăm suy nghĩ khác nhau

“Kinh Dịch” nói: “Thiên hạ trăm sông về một biển, nhất trí mà có trăm suy nghĩ khác nhau”. Thế gian vạn vật thật không tuyệt đối, chỉ là tương sắc tương sinh tương phản tương thành. Ví dụ:

Cùng là lời dạy cổ xưa, có người nói:

“Mối giao hảo giữa những kẻ khốn cùng sẽ không thể nào quên, người vợ từng cùng chịu nghèo khổ sẽ không bao giờ phản bội”.

Nhưng cũng có người nói:

“Những người giao du rộng đối với bạn bè sẽ không thật sự được tin tưởng”.

Cùng là địa vị quyền thế “Kinh Dịch” lại tôn nó là cao nhất, là vật báu của thiên hạ, nhưng Tôn Tử lại xem thường nó, những bậc vua chúa đáng chết đó có được địa vị quyền thế, trái lại họ còn không bằng những người mắc bệnh hủi.

Những lý luận này đúng hay sai chưa biết chừng nào nó dạy mọi người phải nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, không được cứ hệt làm theo trong sách một cách tuyệt đối!

Năm 1130, Tông Bật (Ngột Thuật) lui binh từ Giang Nam về phía bắc, Hoài Thủy lấy toàn bộ khu phía bắc làm nơi chiếm cứ của người Kim.

Hôm đó người tâm phúc của Tông Hàn là Cao Khánh Duệ nói với ông:

– Quyền hành lớn bé trong triều và quân đội đã nằm trong tay của đại soái hơn một nửa. Đại soái có muốn tiến đánh và khống chế Trung Nguyên không?

Tông Hàn cười nói:

– Ngươi có chủ ý gì mới chăng cứ việc nói thẳng ra.

Cao Khánh Duệ nói:

– Nguyên soái tả lâm quân Thát Lãn hai năm trước đây đem quân đánh Tế Nam, ông ta đã thu hàng Lưu Dự. Nếu như hôm nay ông ta ngồi đó trấn giữ phủ Đông Bình, điều khiển các lộ quân mã Hà Nam, đại soái sao không giữ ông ta làm hoàng đế Trung Nguyên?

Lưu Dự là người nơi nào mà được người Kim cất nhắc như vậy?

Hóa ra mùa xuân năm thứ hai đời Kiến Viên (tức năm 1128), triều đình nhỏ nhà Nam Tống do Triệu Cấu xây dựng lại và dời đô tới Dương châu, dưới sự uy hiếp mạnh mẽ của quân Kim, Lưu Dự là người gánh vác việc thí điểm hình ngục ở Hà Bắc cũng phải bỏ quan tước chạy tới Trân Châu (huyện Nghị Trinh tỉnh Giang Tô ngày nay).

Lưu Dự vốn muốn tránh xa quân Kim để cầu an nhàn nhưng không ngờ nhà Tống lại phái ông tới Tế Nam làm tri phủ. Trong lòng ông lo nghĩ sợ sức mình chống không nổi quân Kim dữ dội như cơn hồng thủy sẽ gây nên kết cục tan gia mất mạng, chính vì vậy mà ông phải ngày đêm suy nghĩ để đưa ra thật nhiều lời nói dối yêu cầu triều đình thay cho ông tới một châu nào đó ở Giang Nam. Nhưng triều đình không chấp thuận lời đề nghị của ông, ông đành phải ôm sự bất mãn của mình tuân mệnh triều đình tới Tế Nam nhậm chức.

Tháng 12 âm lịch năm đó, những việc Lưu Dự lo lắng bấy lâu nay quả nhiên đã tới.

Quân Kim nhân cơ hội Triệu Cấu dời đô tới Dương châu, khi chuẩn bị đánh Nam Tống, Thát Lãn thống lĩnh đại quân tiến đánh vùng Tế Nam, Lưu Dự vô cùng lo sợ ông cố gắng nghĩ kế. Nhưng ông không thể nghĩ ra kế nào đánh địch, hay là bảo vệ lấy tính mạng của mình.

Ông không dám giao chiến với Thát Lãn, bây giờ có bỏ chạy cũng không kịp; hơn nữa lâm trận mà tháo chạy thì khi chạy xuống phương nam cũng sẽ không còn chỗ cho ông dung thân. Ông chẳng còn cách nào khác đành phải đầu hàng Thát Lãn. Nhưng trong lúc thời cơ quyết định của dân tộc thì viên mãnh tướng đầu tiên của Tế Nam là Quan Thắng quyết chống lại Thát Lãn và ông đem quân cố thủ trên thành.

Lưu Dự, một con người đã mất đi lòng tự tôn dân tộc tất sẽ nhân cơ hội khi Quan Thắng đốc chiến trên thành mà giết ông từ phía sau và đem vứt thủ cấp của ông xuống dưới thành. Lưu Dự vội cho người mở cổng thành dẫn dân chúng ra đầu hàng Thát Lãn.

Thát Lãn lấy tư thế của kẻ chiến thắng nhanh chóng tiến vào nha môn phủ Tế Nam. Lưu Dự đem cống nạp cho Thát Lãn số của cải mà ông ta vớ vét được của dân chúng, vì vậy mới giữ được tính mạng và vẫn được tiếp tục làm tri phủ Tế Nam.

Tông Hàn thấy Cao Khánh Duệ nhắc tới Lưu Dự, liền nói:

– Lũ bán nước cầu vinh đó, một tên ngu muội bất tài, giữ hắn làm tri phủ Tế Nam là đã quá dễ dãi cho hắn, giữ hắn lại thì có ích gì!

Tông Hàn lộ vẻ không vui nhưng Cao Khánh Duệ không nản lòng, ông tiếp tục nói:

– Nô tài cho rằng, đại quân Kim của ta đã lui về phương bắc, triều đình Nam Tống yên ổn ở Hàng châu, vùng Trung Nguyên chỉ là một nơi hoang vắng, ta hãy phong cho Lưu Dự làm hoàng đế bù nhìn Trung Nguyên; ông ta vừa có thể giúp ta thống ngự người Hán lại vừa có thể làm thế lực để giải quyết mâu thuẫn giữa đại Kim và Nam Tống, đây há chẳng phải cách làm vẹn cả đôi đường sao?

Nghe Cao Khánh Duệ nói vậy Tông Hàn cảm thấy rất có lý nhưng ông nghĩ lại, nói:

– Đáng tiếc là Lưu Dự dựa vào Thát Lãn tái vị làm hoàng đế, chẳng phải đã tạo thêm cánh cho Thát Lãn sao?

Cao Khánh Duệ cười nói:

– Chính vì ông ta là Thát Lãn, nên đại soái mới phải lôi kéo ông ta khiến cho ông ta trở thành nanh vuốt của đại soái.

Hóa ra Thát Lãn, Thái tổ A Cốt Đả và vua Hoàn Nhan Thành hiện là cha con, mặc dù thế lực của họ dưới Tông Hàn nhưng thân thế thì đứng trên Tông Hàn. Đương nhiên Tông Hàn muốn áp chế Thát Lãn. Nghe tới đây Tông Hàn liền sực tỉnh, lệnh cho Cao Khánh Duệ cứ theo kế mà làm.

Tông Hàn phái người tâm phúc tới phủ Đông Bình, Bác Châu (huyện Liễu Thành tỉnh Sơn Đông này nay), Đức châu của Sơn Đông và Cảnh châu quê hương của Lưu Dự bắt các quan và dân chúng địa phương phải viết “Nguyện trạng” (bản cáo trạng nguyện vọng).

Tông Hàn đem tập trung những “nguyện trạng” này lại báo cáo lên vua Kim.

Kim Thái Tông quả nhiên đồng ý, nhân dịp tết Trùng Dương năm 1130 phong cho Lưu Dự làm “hoàng đế Đại Tề”. Nhưng vị hoàng đế này phải gọi Hoàn Nhan Thành là cha, tự xưng là “Tử hoàng đế”.

Lưu Dự lúc đầu lấy Đại Danh làm đô thành, năm thứ ba thì dời đô tới Khai Phong. Sau khi làm vua Lưu Dự tiếp tục thu thập những quan nhà Tống đã đầu hàng nhà Kim và phong cho họ làm các đại thần xung quanh mình. Ông còn chiêu mộ đinh trạng tạo thành quân vũ trang, Đồ Lý Thành chạy tới đây và trở thành thuộc hạ của ông ta, một lực lượng vũ trang đắc lực.

Lưu Dự mượn thế lực của Tông Hàn để làm hoàng đế, ông vô cùng cảm kích đối với Tông Hàn và Cao Khánh Duệ, ông đem tặng cho hai vị ân nhân của mình tất cả số báu vật, xe cộ mà ông ta vơ vét được của dân chúng, ông ta áp dụng chế độ sưu cao thuế nặng đối với dân chúng và ra sức vơ vét của cải của dân.

Mùa đông năm Chiêu Hưng thứ 3, ông còn phái Lý Thành dưới sự giúp đỡ của quân Kim đã đánh chiếm 6 châu Tương Dương: Tương Dương, Sính châu, Tùy châu (Tùy huyện tỉnh Hồ Bắc ngày nay), Đường châu (huyện Đường Hà tỉnh Hà Nam ngày nay), Đặng châu (Đặng huyện tỉnh Hà Nam ngày nay) và Tín Dương (huyện Tín Dương tỉnh Hà Nam ngày nay).

Tướng đầu hàng của nhà Tống là Lưu Dự rơi vào cảnh tan cửa nát nhà, Tông Hàn nước Kim vốn coi ông ta là một kẻ bất tài vô dụng. Được sự tiến cử của Cao Khánh Duệ, Tông Hàn đã dùng thái độ linh hoạt đưa ra sự lựa chọn có lợi cho mình và quả nhiên Lưu Dự đã được Tông Hàn sử dụng.

Tông Hàn xuất phát từ chủ nghĩa thực dụng song góc độ, con mắt và phương pháp mà ông ta nhìn nhận, xử lý các vấn đề vẫn có thể cho chúng ta thấy một đạo lý “nhất trí mà lại có trăm suy nghĩ khác nhau”.

Xã hội hiện đại được gọi là “xã hội tình báo hóa thương nghiệp”, tràn lan những loại tin tức tình báo đa dạng và phong phú, có thể nói xã hội bây giờ đã bước sang thời đại tình báo hàng hóa lãnh đạo hoạt động của các công ty. Không còn nghi

ngờ gì nữa, việc có được những thông tin tình báo chuẩn xác và nhanh hơn người. Khác một bước sẽ có thể giành được thắng lợi trong cuộc cạnh tranh giữa các công ty.

Không ít người cho rằng nội dung tình báo ngày càng phức tạp thì số tiền chi ra sẽ ngày càng nhiều và giá trị của các tin tức tình báo ngày càng lớn, đối với những danh mục hàng hóa gửi qua bưu điện hoặc công bằng thì lại không đáng xem.

Đúng vậy, những danh mục hàng hóa vụn vặt chẳng có giá trị gì. Nhưng tục ngữ lại nói nó rất tốt: Giữ lại thì không mất mà thả đi không đuổi.

Nếu chúng ta thay đổi một góc độ hay một cách nhìn nhận khác mà xem và nếu chúng ta thu thập một cách có hệ thống những tin tức vụn vặt đó sau đó điều chỉnh sắp xếp nó một cách thỏa đáng, như vậy có thể tạo ra giá trị của tình báo và lại tiến thêm một bước phát huy uy lực của tình báo.

Chimutasu một doanh nhân trẻ ở thành phố Micushi, Nhật Bản, ông đã thành lập một công ty trung tâm tình báo các danh mục CIC, khu vực phía tây thành phố Micushi.

Ông ra sức thu thập trên 100.000 danh mục hàng hóa, mặt khác ông còn thu thập các bảng mẫu của hàng hóa, những tập sách nhỏ sản phẩm, những bức ảnh hàng hóa của các công ty xuất bản, sau khi phân loại và chỉnh lý lại những tài liệu có liên quan trong tin tức kinh tế, báo tuần, báo tháng, sau đó ông đưa cho các nhân viên của mình tận dụng.

Như vậy những danh mục hàng hóa người thường không để ý, không ngờ rằng sau khi được Chimutasu thu thập, chỉnh lý và sắp xếp lại cho hợp lý, quả nhiên chúng đã trở thành những thông tin tình báo quan trọng, và chúng có thể giúp ông kiếm được những khoản tiền không nhỏ!

Việc kinh doanh của Chimutasu là sử dụng chế độ hội viên, hội phí của mỗi hội viên nhà máy một năm là 24.000 yên Nhật, hội phí của một người hội viên mỗi năm là 12.000 yên. Sau khi nộp hội phí họ có thể tự do sử dụng những tài liệu vô cùng phong phú của công ty CIC.

Ngoài ra nếu như trong các hội viên có sản phẩm mới, công ty trung tâm tình báo sẽ đăng miễn phí sản phẩm đó lên “báo tin nhanh tình báo danh mục hàng hóa”.

Báo nhanh này phát hành thẹo định kỳ hai tháng một lần, đưa cho các hội viên đọc để biết được một cách nhanh chóng và có hiệu quả nhất bất kỳ một hàng hóa mới nào trên thị trường.

Nếu như một công ty nào đó muốn đặt mua một mặt hàng hoặc muốn tiêu thụ sản phẩm mới của mình, họ chỉ cần nhờ vào tài liệu hoàn chỉnh và phong phú của công ty tình báo, thì sẽ ngay lập tức giành được những kết quả theo mong muốn.

Do danh mục hàng hóa mà công ty CIC thu thập đa dạng nhanh chóng cộng với tinh thần phục vụ chu đáo, những công ty lớn có bộ phận điều tra, đội ngũ nhân lực dồi dào và tự mình thu thập các danh mục hàng hóa để tiến hành nghiên cứu cũng phải sử dụng những tài liệu của công ty CIC. Các công ty vừa và nhỏ thường không có năng lực tự mình thu thập những danh mục hàng hóa để nghiên cứu, nhưng họ chỉ cần gia nhập công ty CIC sẽ không phải tự mình vất vả đi thu thập những tin tức ở khắp nơi nữa. Một khi các doanh nghiệp đã tham gia làm hội viên thì coi như doanh nghiệp đó có một phòng tình báo tư liệu hoàn chỉnh.

Do đó phần lớn các công ty lớn của Nhật đã trở thành hội viên của công ty CIC. Và việc kinh doanh công ty của Chimutasu sẽ ngày càng phát đạt.

33 Sự hấp dẫn đến tuyệt vời

Ngày 24 tháng giêng năm Thiên Hội thứ 13 (tức năm 1135) vua nước Kim là Hoàn Nhan Thành 62 tuổi (tức Ngô Khất Mãi) đã qua đời. Cháu của A Cốt Đả là Hoàn Nhan Đảm kế vị trước linh cữu hoàng đế Đại Hành, và ông làm hoàng đế triều đại thứ ba của nước Kim.

Hoàn Nhan Đảm là cháu đích tôn của Thái tổ A Bảo Cơ, khi kế vị ông mới 16 tuổi. Mặc dù tuổi còn trẻ nhưng ông rất ham học văn hóa Hán. Ông rất thông minh, từ thời niên thiếu ông đã từng theo học người Hán như Hàn Phương…, bụng ông chứa đầy Kinh Thư, ông có thể làm thơ, đánh giặc.

Hàn Phương là một nho sĩ giàu học thức đã từng đỗ trạng nguyên đời nhà Liêu. Dưới sự dạy dỗ và ảnh hưởng của ông, Hoàn Nhan Đảm đã trở thành một thế hệ thiếu niên Nữ Chân mới của văn hóa Khâm Mộ Hán.

Một lần ông đang ngồi đánh cờ cùng Hàn Phương trên góc trong vườn hoa sau phủ, thì Hoàn Nhan Bàn và Tông Tuyển tới tìm ông cùng đi săn. Hai người này là thúc phụ của ông, họ không cần người thông báo với Hoàn Nhan Đảm mà tự mình tìm tới lầu gác, vừa nhìn thấy trang phục của Hoàn Nhan Đảm, Tông Tuyển líu lưỡi, nói:

– Đúng là một danh sĩ Nữ Chân, cháu ăn mặc kiểu gì vậy? Không nhìn rõ mặt cháu thì chú cứ nghĩ cháu là một thư sinh nhà Hán!

– Thư sinh thì có gì là không tốt? Không đọc sách làm sao có thể trị quốc được đây?

Tông Tuyển nói:

– Nói chuyện cùng thằng phải trái lẫn lộn chỉ vô ích thôi. Đi, chúng ta hãy đi săn vậy.

Hoàn Nhan Đảm nói:

– Cháu còn phải nghe Hàn Công giảng “tả truyện” nữa, hai vị thúc phụ hãy đi mình vậy.

Tông Ban nói:

– Ngươi a, suốt ngày cúi đầu vào đống sách. Người Nữ Chân chúng ta lấy roi ngựa làm việc, muốn bình định thiên hạ phải dùng một đao một thương đi chém giết. Ngươi không đi, chúng ta sẽ đi. Nói rồi cùng Tông Tuyển đi luôn.

Hoàn Nhan Đảm nhìn theo bóng của họ rồi nói với Hàn Phương:

– Đúng là lũ người chẳng biết gì cả! Đây quả là những lời nói đang trách mắng người ta.

Hàn Phương cố ý hỏi:

– Điện hạ sao lại có thể nói như vậy?

Hoàn Nhan Đảm nói:

– Dĩ nhiên ta là người Nữ Chân nhưng ta ngày càng căm ghét những phong tục cũ của người Nữ Chân!

Ông nói có vẻ rất xúc động, con mắt của ông cứ sáng lên.

Hàn Phương nói:

– Điện hạ, nếu ông ta thăng chức rồi thì chúng ta phải làm sao?

– Cải cách, thay đổi những phong tục tập quán cũ để cùng đi đến một sự thống nhất chung!

Như bây giờ mặc dù ông ta đã làm hoàng đế nước Kim nhưng toàn bộ binh quyền nằm trong tay thúc phụ và phó nguyên soái Tông Hàn. Tông Hàn vốn rất thích chuyên quyền. Ở những vùng đất mà ông ta cai quản ông ta thường giết người cướp của quá mức, các quan địa phương mà ông ta chọn dùng cũng thường thích lạm dụng thi hành những hình phạt tàn khốc khiến cho dân chúng oán thán và căm giận.

Hoàn Nhan Đảm trong lòng cũng hiểu rõ rằng, nếu không tiêu diệt thế lực của Tông Hàn thì sẽ không có cách nào để thi triển nguyện vọng lớn lao của mình. Nhưng Tông Hàn có nhiều chiến công, hơn nữa vì việc lên ngôi của hoàng đế mà ông ta đã bỏ ra không ít sức lực, vì thế không nên hành động tùy tiện, chi bằng hãy trao cho hắn quyền cao chức trọng để giữ yên lòng hắn. Ngay sau khi Hoàn Nhan Đảm kế vị đã phong cho Tông Hàn làm vua nước Tấn, nguyên soái Quan Đô, lại để cho ông ta trông coi ba tỉnh Thượng Thư, Trung Thư và Mân Hạ (vị trí tương đương với Thừa tướng).

Tông Hàn một mình nắm giữ quyền hành lớn nhỏ trong triều và thế lực của ông ta ngày càng lớn, đúng là một nỗi lo sau này.

Dưới sự tham mưu của người tâm phúc là Cao Khánh Duệ, Tông Hàn không những trên uy hiếp thiên tử dưới sai khiến quần thần mà ông ta còn dùng những hình phạt tàn khốc trong việc cai trị dân chúng, ức hiếp và chèn ép dân chúng Hán tộc.

Ví dụ như Cao Khánh Duệ đã đưa cho ông ta một chiếu thư, định ra hình phạt tàn khốc “nếu ai ăn trộm một đồng tiền sẽ bị xử tội chết”. Trong đó có người nhặt được một đồng tiền của người khác đánh mất trên đường cũng sẽ bị chặt đầu.

Trong phủ Bình Dương có người đi qua đường đã nhổ mấy cây hành lớn trong vườn rau của người khác cũng bị xử tội chết.

Ông ta sợ dân chúng sẽ chạy trốn xuống phương Nam lại vừa sợ gian tế đột nhập vào nước Kim nên hạ lệnh nghiêm cấm dân chúng không được tùy tiện rời khỏi quê hương, nếu có việc muốn ra ngoài cần phải bẩm báo với quan phủ, nhận “Phiên Hán công cứ” (thẻ ra ngoài) nếu không có mảnh thư vắn này thì việc đi lại sẽ rất khó khăn.

Như vậy những người buôn bán đã bị xúi quẩy, để tránh phiền toái mọi người ai ai cũng không dám ra ngoài buôn bán.

Dân chúng ở trên những con đường của Sơn Tây do Tông Hàn quản chế là phải chịu khổ cực nhất, trên những quan lộ náo nhiệt hình như bây giờ chẳng nhìn thấy mấy ai qua lại! Để nô dịch dân chúng các dân tộc ngoài dân tộc Nữ Chân ra, Tông Hàn còn hạ lệnh cắt tóc đội với người Hán… theo phong tục tập quán của người Nữ Chân thì cắt bỏ số tóc ở nửa phía trước của đầu còn chỗ tóc ở nửa sau đầu sẽ để dài tết bím. Những người không cắt bỏ tóc hay kiểu tóc không hợp với kiểu tóc này cũng sẽ bị xử tội chết! Ông ta còn đem bắt người Hán làm nô lệ mua đi bán lại.

Một lần Tông Hàn hạ lệnh cho các huyện phải đưa tất cả những người dân nghèo sống lưu lạc tới Vân Trung. Huyện lệnh huyện Nhạc Thọ Hà Bắc (phía đông nam Hiến huyện tỉnh Hà Bắc ngày nay) tổng cộng tra trên toàn huyện được 68 người, nhưng khi viết giấy tờ ông ta lại viết nhầm thành 608 người. Tông Hàn buộc ông ta phải đưa tới 608 người. Để góp nhặt cho đủ số người vị huyện lệnh này đã đem bắt tất cả số người nghèo khổ trong huyện rồi áp giải với Vân Trung.

Trên thân thể những người dân nghèo khổ lưu vong từ các nơi đưa tới Vân Trung đều bị thích chữ “quan” và họ được gọi là người của quan phủ và là nô lệ của quan, Tông Hàn còn đem tất cả những người này làm hàng hóa bán cho nước khác.

Tông Hàn làm trái khoáy như vậy lại sợ những người dân nghèo khổ ở Vân Trung tụ tập lại gây sự, vì vậy ông ta đã chôn sống 3.000 người dân vô tội!

Khi Tông Hàn lạm quyền, thực hiện những hình phạt riêng và ông ta cảm thấy đắc ý thì vị vua mới là Hoàn Nhan Đảm bỗng nhiên tuyên bố:

“Để cho Tông Bàn, Tông Tuyển cùng Tông Hàn cai quản công việc của 3 tỉnh”. Tông Bàn và Tông Tuyển vừa là thúc phụ của Hoàn Nhan Đảm vừa là bạn thời nhỏ của ông, để cho họ với Tông Hàn cai quản 3 tỉnh sẽ lập tức phân chia hai phần ba quyền lực của Tông Hàn!

Tông Hàn thấy Hoàn Nhan Đảm đột nhiên cắt giảm quyền lực của ông ta, ông ta quay lại phủ tức đến mức “mặt mày tái xanh” nghiến răng nghiến lợi nói không ra lời.

Cao Khánh Duệ nói nhỏ vào tai ông ta:

– Vương gia, từ xưa tới nay các đại thần hễ có quyền hành lớn là tất sẽ bị vua tôi nghi kỵ. Vương gia không thể để sự tức giận làm ảnh hưởng tới sức khỏe.

Tông Hàn nói:

– Tên súc sinh nhãi nhép này, dám giở trò định lừa ta sao? Hắn để ta cai quản 3 tỉnh, rõ ràng là muốn trao cho ta ngôi vị thừa tướng nhưng thực ra hắn muốn cướp lấy binh quyền của đô nguyên soái ta! Bây giờ thì ta mới tỉnh ngộ!

Cao Khánh Duệ than thở nói:

– Hạ quan cũng không ngờ rằng hắn còn trẻ mà đã có sự tính toán trong lòng như vậy!

Tông Hàn hỏi:

– Ngươi xem bây giờ phải làm sao đây?

Cao Khánh Duệ nói:

– Trước khi kế vị ông ta đã nhiều lần coi thường các đại thần cũ của tiên đế, không tuân thủ chế độ cũ của tổ tông, vì thế mọi người đều nói rằng ông ta là “Hán hộ tử đế” (con cháu nhà Hán) chẳng có một chút hơi thở nào của người Nữ Chân. Từ đó có thể thấy nhất định ông ta sẽ không lấy được lòng của các đại thần cũ trong triều. Nếu Vương gia…”

Con ngươi mắt của Tông Hàn nhìn trừng trừng, nghe Cao Khánh Duệ nói xong ông ta hít một hơi rồi nói:

– Mưu phản… Nhưng phải hết sức cẩn thận. Nếu hôm nay tả phó soái Tông Phụ đã chết nhưng binh quyền lại rơi vào tay Thát Lãn và Ngột Thuật, hai người này đều không một lòng với ta!

Khi hai chủ tớ Tông Hàn bí mật bàn đối sách thì Hoàn Nhan Đảm và Tông Bàn dùng biện pháp tiến một bước: Họ đã nắm lấy chỗ sai lầm của Cao Khánh Duệ và đem tra khảo ông ta một lượt.

Hoàn Nhan Đảm hạ lệnh đem chém đầu Cao Khánh Duệ treo lên thành. Cao Khánh Duệ chết rồi sẽ mất đi cánh tay đắc lực của Tông Hàn. Không đến một tháng Tông Hàn đã bị khép vào tội danh “âm hoài dị nghị”, bị tuyệt không cho ăn, buồn phiền mà chết.

Sau khi trừ khử được Tông Hàn, Hoàn Nhan Đảm lại đem giết hoặc cách chức những người cùng phe cánh với Tông Hàn và quyền lực lại nằm trong tay những người mà mình tín nhiệm, địa vị của ông được củng cố hơn nhiều và ông cũng bớt lo.

Trong “Bách chiến kỳ pháp. Kiêu Chiến” nói:

“Tất cả những kẻ địch cường thịnh, ta không thể đánh thắng ngay họ. Đầu tiên ta phải dùng lời lẽ khiêm nhường khiến họ kiêu ngạo, sau đó đợi thời cơ đến phá”.

Hoàn Nhan Đảm kế vị khi còn trỏ, quyền hành lớn nhỏ nằm trong tay trọng thần Tông Hàn. Ông ta đã có ý muốn phế trừ bỏ Tông Hàn nhưng thế lực của đối phương mạnh còn mình thì yếu. Nếu vội vàng ra tay xung đột chính diện thì khả năng tổn thất sẽ thuộc về mình. Vì vậy ông ta thu mình lại, treo miếng mồi thơm, cố ý dùng nó để thân cận, để được phong quan chức cao, nắm quyền lớn. Khiến mình đã mạnh lại càng mạnh hơn và mê hoặc địch thủ, để đối thủ yên lòng, trừ bỏ lòng nghi kỵ, không phòng bị. Đợi đến khi đối phương đắc chí, quên hết mọi việc, lúc đó ông sẽ thừa cơ bất ngờ tấn công khiến họ không kịp đề phòng đành phải bó tay chịu trói, giành lấy thắng lợi cho mình.

Đã có mồi thơm, chỉ cần giữ cho nó thật thơm tất sẽ có con cá tham mồi mắc câu. Chỉ cần có thật nhiều hoa đẹp, tất sẽ có kẻ mê hoa tới hái.

Dùng cái đẹp để hấp dẫn, mê hoặc đối phương, ta không sợ mi không lọt vào thòng lọng của ta. Ông vua của ngành dầu mỏ nước Mỹ Rockefeller đã từng thả mồi thơm, đặt cạm bẫy để lừa bao nhiêu kẻ khai thác dầu thô vào tròng.

Đó là vào tháng 10 năm 1973, đất nước có nguồn dầu mỏ lớn nhất thế giới ở Trung Đông là Ảrập xảy ra chiến tranh. Họ đã áp dụng chính sách phong tỏa. Vì vậy ở phương tây đã xảy ra “nguy cơ dầu mỏ”. Khi ấy, ngành dầu mỏ của Mỹ đang được dẫn đầu bởi công ty Akerson, họ đã nâng giá dầu thô từ 3,5 đô la một thùng lên 20 đô la một thùng.

Những nhà khai thác dầu thô cũng lập tức nâng giá dầu và tăng sản lượng khai thác từ 12.000 thùng một ngày lên 16.000 thùng một ngày. Kết quả là cầu nhỏ hơn cung khiến giá dầu thô lại bắt đầu giảm mạnh.

Khối liên minh của các nhà khai thác dầu mỏ phát hiện thấy giá dầu thô bị giảm nghiêm trọng lập tức quyết định không cho phép đào giếng dầu mới trong vòng nửa năm. Nếu sáu tháng cuối năm không giải quyết được vấn đề cung lớn hơn cầu của dầu thô, họ sẽ ngừng khai thác trong 30 ngày.

Biện pháp hạn chế khai thác dầu thô này của họ đã gây ra biết bao khó khăn cho các công ty chiết xuất dầu. Không có dầu thô, họ còn chế xuất cái gì? Lúc này, Rockefeller bỗng tuyên bố: ông ta sẽ mua dầu thô giá cao, mỗi thùng giá 4,75 đô la, không hạn chế số lượng, có bao nhiêu mua hết bấy nhiêu.

Ai mà biết được trong hòm của người bán thuốc có những loại thuốc gì, nhưng người ta không thể không động lòng trước cái giá 4,75 đô la một thùng dầu thô. Đa số những nhà khai thác dầu mỏ dưới sự chỉ dẫn của lợi nhuận đã kéo tới với ông. Họ gạt bỏ những ràng buộc của khối liên minh sang một bên. Cùng lúc đó, Rockefeller lại cũng sai rất nhiều người đi thu gom dầu thô. Những người đi thu mua dầu người nào cũng giỏi ăn nói, họ nói ngọt như mật, trong balô của họ chứa đầy tiền mặt. Họ đi du thuyết khắp nơi, nơi đâu cũng có bóng dáng họ.

– Công ty dầu mỏ Mipheer mỗi ngày phải dùng tiền mặt thu mua 15000 thùng dầu mỏ, mau tới công ty dầu mỏ Mipheer mà ký hợp đồng.

Bên phía khối liên minh cũng không phải không có sự cảnh giác, họ đã cố gắng khuyên những nhà khai thác dầu thô, nói:

– Công ty dầu mỏ Mipheer là một con đại mãng xà, mọi người chớ nên mắc bẫy của họ.

Nhưng những nhà khai thác tài nguyên của lòng đất này đã bỏ ngoài tai lời khuyên của họ bởi vì mồi câu quá hấp dẫn.

Những nhà khai thác dầu mỏ kia không thèm suy xét, đua nhau tới ký hợp đồng với công ty dầu mỏ Mipheer. Để kiếm được càng nhiều lợi trong cơ hội này, họ lũ lượt kéo nhau đi khai thác dầu thô, nhưng trong bản hợp đồng ký kết với họ, công ty dầu mỏ Mipheer không hề có điều kiện gì trong việc bảo đảm phải mua dầu mỏ của họ với giá 4,75 đô la một thùng. Thật là giảo hoạt!

Bởi tình hình dầu mỏ luôn có sự biến động, vì vậy họ không thể dự đoán được những biến động của thị trường này bởi vì nhu cầu luôn biến hóa, không thể xác định được. Rockefeller đương nhiên không chịu làm một việc ngu xuẩn. Chiêu này của ông quả nhiên đã phá vỡ được sự đoàn kết trong khối đồng minh khai thác dầu mỏ! Họ không thèm để ý tới những chữ ký ràng buộc mình trong bản minh ước hạn chế khai thác dầu mỏ, lũ lượt kéo nhau đi khai thác dầu mỏ với sô lượng lớn nhất có thể, bắt dầu khoan giếng dầu mới…

Nhưng sau khi họ đã thu mua được 20 vạn thùng dầu theo đúng bản hợp đồng mỗi ngày thu mua 1500 thùng, họ đột ngột tuyên bố ngừng thu mua. Cơn sốt dầu thôi kéo dài trong hai tuần đã kết thúc. Đương nhiên, các nhà khai thác dầu mỏ ầm ầm kéo đến đòi giải thích, công ty dầu mỏ Mipheer đã trả lời:

– Hiện tượng cung lớn hơn cầu đã vượt quá con số kỷ lục trong lịch sử công ty họ. Đây chính là trách nhiệm của phía các ngài, bởi vì các ngài bán dầu mỏ cho tất cả mọi nơi. Bây giờ chúng tôi chỉ mua dầu với giá 2,5 đô la một thùng. Tuần sau, nếu giá còn ở mức 2 đô la một thùng, chúng tôi sẽ không mua nữa.

Trên thực tế, vốn là sau khi Rockefeller đưa ra giá 4,75 đô la cho một thùng dầu thô, bọn họ đã khai thác một cách điên cuồng, sản lượng mỗi ngày lên tới 5.000 thùng. Vì vậy, việc đã đến nước này, bọn họ chẳng còn cách nào khác, cũng không biết phải giải quyết ra sao. Vận mệnh sau này của họ cũng chẳng khác là bao: phá sản! Vậy là cái bẫy do Rockefeller giăng ra lại một lần nữa tóm được mồi.

34 Dùng thái độ nhiệt tình, thành khẩn loại bỏ sự cảnh giác

Sau khi Hoàn Nhan Đảm lên ngôi, ông ta đã dùng kế diệt trừ quyền thần Tông Hàn và những người Đảng Hạng, người thì cách chức, kẻ thì bị giết. Nhưng vị ngụy hoàng đế Lưu Dự do Tông Hàn gắng sức lập lên kia sẽ phải xử trí ra sao? Hoàn Nhan Đảm quyết định: loại bỏ vị hoàng đế con này!

Kỳ thực, từ lâu Hoàn Nhan Đảm đã không vừa lòng với vị hoàng đế con này. Triều đình nhà Kim lập Lưu Dự làm hoàng đế vì muốn ông ta dẹp loạn Nam Tống nhưng Lưu Dự là kẻ bất tài, trên phương diện quân sự luôn phải dựa vào nhà Kim và ông ta gần như đã trở thành gánh nặng cho nhà Kim. Có một lần Lưu Dự sai sứ giả mang vàng bạc lụa là tới triều đình nhà Kim xin triều đình nhà Kim phái binh tới giúp ông ta đi đánh nhà Tống để mở rộng địa bàn của mình. Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm xem xong thư của Lưu Dự liền nói với sứ thần:

– Chủ của ngươi cũng có binh mã, sao không tự đi đánh Tông lại đến cầu xin ta. Phải chăng ông ta muốn ta đi đánh thay?

Dưới con mắt của Kim Hi Tông, vị ngụy hoàng đế của triều đình nhà Tề này chỉ là một người hầu. Thế là một đạo mật chỉ được chuyển tới tay của hữu phó nguyên soái Tông Bật (Ngột Thuật) sai ông ta nghĩ kế trừ bỏ Lưu Dự.

Ngột Thuật nhận được mật chỉ liền gọi Đạt Lãn tới bàn bạc. Nếu họ đưa thẳng chiếu thư phế bỏ Tề Vương, sợ rằng thiên hạ sẽ sinh biến, chi bằng dùng kế để trừ đi. Vì vậy họ đã lấy cớ là dẫn quân đi đánh Tống để tiếp cận phủ Khai Phong - đô thành của Ngụy Tề, sau đó tùy cơ hành sự. Ngột Thuật dẫn quân tới bên ngoài thành Khai Phong, đầu tiên ông ta sai người triệu con trai của Lưu Dự là Lưu Lân tới doanh trại để bàn việc - thừa cơ bắt Lưu Lân. Sau đó Ngột Thuật chỉ đem theo ba tên thân binh cưỡi ngựa vào thành Khai Phong theo cửa Đông Hoa tiến thẳng vào hoàng cung của Lưu Dự.

Lúc ấy Lưu Dự đang ở bên ngoài điện Giảng Võ, dẫn võ sĩ ra đó tập bắn tên. Lúc đó ông ta đã bắn được hai mũi tên, cả hai mũi đều trúng hồng tâm nên trong lòng vô cùng vui vẻ. Mũi tên thứ ba vừa được lắp vào dây cung, một tên thái giám hốt hoảng chạy vào, bẩm:

– Bệ hạ, hữu phó nguyên soái đã vào cung rồi. Ông ta muốn gặp bệ hạ ngay.

Việc quá đột xuất khiến Lưu Dự sững cả người. Ông ta nghĩ: “Phải chăng Ngột Thuật trên đường nam chinh ngang qua đây thăm ta? Phải chăng hắn định đến kiếm chút tiền? Bất kể thế nào đi nữa, ta có chuẩn bị trước vẫn hơn.” Lưu Dự liền bỏ cung tên, dẫn theo một tốp quan văn võ vào cung đón khách. Vừa tới Tuyên Đức môn, chỉ thấy Ngột Thuật dẫn theo ba người nên trong lòng cũng nhẹ nhõm đôi chút. Lại thấy Ngột Thuật cười ha hả bước tới. Lưu Dự vốn được triều đình nhà Kim lập làm vua, hơn nữa binh sĩ của ông ta đều do phủ nguyên soái quản lý. Nay thấy Ngột Thuật với ba người đến, lại tỏ vẻ nhiệt tình như vậy nên trong lòng hết hẳn nghi ngờ và cũng không dám lên mặt hoàng thượng, vội bước tới ba bước, ngước mặt lên, chắp tay thi lễ nói:

– Nguyên soái đường xa mệt mỏi rồi.

Ngột Thuật nói:

– Đại Tề hoàng đế vẫn mạnh giỏi chứ?

Vừa nói vừa bước lên, đưa tay ra nắm lấy cổ tay Lưu Dự kéo đi. Lưu Dự lại coi đó là biểu lộ sự thân thiết của Ngột Thuật đối với mình nên cùng ông ta ra cửa Tuyên Đức. Bên ngoài cửa, quân Kim đã mang ngựa tới. Bọn Ngột Thuật lên ngựa của mình, không biết họ kiếm được ở đâu một con ngựa còi để Lưu Dự cưỡi. Tới lúc này Lưu Dự vẫn còn chưa hiểu, vẫn cho rằng đó là Ngột Thuật đùa mình, vui vẻ nói:

– Con ngựa này cưỡi sao nổi?

Ngột Thuật cũng cười, không nói gì, chỉ vẫy tay làm hiệu. Hai tên lính Kim cắp đao áp tới, một tả, một hữu kẹp Lưu Dự vào giữa. Một lính Kim khác ở phía sau quất mạnh vào ngựa của Lưu Dự một phát. Năm con ngựa cùng nhau rời khỏi thành Khai Phong nhằm hướng hồ Kim Minh ở phía tây thành phóng đi. Tướng sĩ của Ngột Thuật đã đợi ở đó từ lâu. Họ lập tức lôi Lưu Dự từ trên mình ngựa xuống, giam tại hồ Kim Minh. Lúc này người trong thành vẫn không hay biết gì cả, vẫn cho rằng Lưu Dự cùng Ngột Thuật đi bàn chuyện quân cơ. Tới ngày hôm sau Ngột Thuật vào thành triệu tập quần thần văn võ của Lưu Dự lại, tuyên đọc chiếu thư của Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm phế Lưu Dự làm Thục Vương. Nước Đại Tề của Lưu Dự từ đó bị xóa sổ.

Vào thời Tam Quốc, vị quân sư thần cơ diệu toán trong lúc dẫn quân đi Nam chinh đã từng hỏi kế Mã Tốc và dùng kế của ông ta: “Công tâm tại thượng, công thành tại hạ, tâm chiến tại thượng, binh chiến tại hạ”, từ đó chiến thắng liên tục, yên định vùng Tây Nam. Trong câu chuyện kể trên, Ngột Thuật cũng áp dụng chiến thuật công tâm để hóa giải nghi ngờ của Lưu Dự, không cần dùng đến một binh một tốt, không cần dùng đao thương, dùng phương pháp hòa bình dễ dàng phế bỏ hoàng đế con Lưu Dự. Từ đó ta có thể thấy chiến thuật công tâm chính là một chiến thuật thượng thặng.

Cùng với sự phát triển nhanh chóng của kinh tế thị trường, thị trường ngày càng phồn vinh, cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra muốn tiêu thụ được thường phải dựa vào vô số các hoạt động tiếp thị, giới thiệu sản phẩm, thực hiện mua bán bản quyền. Thương nghiệp muốn phát triển tất phải coi trọng tiêu thụ là hàng đầu. Chỉ cần họ bán được sản phẩm thì giá trị và giá trị sử dụng của nó mới được thực hiện. Nếu không, kinh doanh thương nghiệp chỉ còn là lời nói suông. Tiêu thụ tức là phải kích thích sức mua của người tiêu dùng khiến họ phải móc tiền trong túi ra. Trong hoạt động dụ người tiêu dùng móc tiền trong túi ra này tất doanh nghiệp phải vận dụng không ít “công tâm thuật”.

Phàm là những nhà kinh doanh thông minh, họ đều nghĩ hết mọi cách để lấy lòng khách hàng. Họ phải tìm mọi cách để áp dụng chiến thuật công tâm khiến mình có được chỗ đặt chân ổn định trên thị trường luôn xảy ra những cuộc cạnh tranh kịch liệt này.

Công ty bách hóa Halesi là thị trường bán lẻ lớn nhất ở phía tây thành phố Luân Đôn, Anh đã có một “tuyệt chiêu” trong chiến thuật này: Giảm giá.

Nhắc tới giảm giá, có thể bạn sẽ không quan tâm: Giảm giá là cái gì đây? Lôi kéo khách hàng nhờ giảm giá đâu có gì là lạ?

Đúng vậy, giảm giá để cạnh tranh, kiếm lời ít một chút nhưng bán được nhiều hàng vẫn là một chiêu cũ rích trên thương trường. Nhưng công ty bách hóa Halesi quả thực đã nhờ giảm giá để chiếm vị trí đứng đầu thế giới trên lĩnh vực bán lẻ và nó đã tạo dựng uy tín không nhỏ trong lòng người tiêu dùng.

Điều này có được vì hoạt động giảm giá ở đây không giống những nơi khác.

Đầu tiên, thời gian giảm giá cố định. Hàng năm, vào tháng 1 và tháng 7, mỗi tháng một lần; tiếp đó là thời gian giảm giá kéo dài, mỗi lần ba tuần. Tiếp đến là phạm vi hạ giá rộng, thông thường họ giảm giá một phần ba giá trị sản phẩm, thậm chí một phần hai trở lên.

Vì vậy, mỗi lần Halesi giảm giá chính là một lần hoạt động nhượng lợi truyền thống và nó đã trở thành thời gian mà người tiêu dùng mong mỏi. Mỗi lần giảm giá là cả nước Anh lại sôi động hẳn lên.

Đặc biệt là ngày đầu tiên của hoạt động hạ giá, ở đó thật là tráng lệ. Trước cửa lớn của công ty bách hóa có tới hàng ngàn, hàng vạn người mang theo túi mua hàng đứng đó, thậm chí họ còn chen chúc nhau từ ngoài đường để mong đợi giờ khắc này. Mỗi người trong số họ đều mong mình đến nơi cần đến sớm một chút để sớm mua một thứ mình cần mua. Vì vậy, lúc ấy, toàn bộ công nhân viên của công ty cũng bày sẵn trận thế một cách nghiêm chỉnh để đợi “địch” vậy.

Tổng giám đốc Brown đứng trên lan can lầu hai là nơi có thể quan sát toàn bộ cục diện trong đại sảnh và ngoài cửa lớn tay cầm máy bộ đàm để giữ liên lạc với nhân viên. Nhìn vào cảnh này, ta có thể tưởng tượng rằng ông ta đang chỉ huy một trận chiến đấu quy mô lớn.

Ngoài ra, từng đội từng đội nhân viên bảo an ai ở vị trí của người nấy chuẩn bị sẵn ở cửa lớn và cầu thang máy. Các nhân viên bán hàng cũng đã đứng vào vị trí của mình…

Sắp đến giờ mở cửa, Brown bắt đầu xem đồng hồ. 1 phút… 30 giây… 25 giây.

Lúc đó, khách hàng đứng bên ngoài cũng bắt đầu giơ ngón tay lên hòa theo:

“5 giây, 4 giây, 3 giây, 2 giây, 1 giây. Tới rồi!”

Đúng 9 giờ, cả 10 cửa lớn của công ty bách hóa đều được mở. Khách hàng ào vào như nước lũ. Đội bảo an bắt đầu ra tay. Họ hướng dẫn dòng người chen chúc nhau ấy lên thang máy, ra cầu thang. Mấy phút sau, cả công ty bách hóa có diện tích rộng hơn 5 mẫu Anh này đã chật ních người. Những lúc thế này, tổng giám đốc Brown không kìm nỗi vui mừng:

– Các bạn xem, già, trẻ, lớn, bé tay xách làn, xách giỏ tới mua hàng chỉ trong chớp mắt đã trở thành kiện tướng của môn chạy nước rút rồi.

Ngày đầu tiên trôi qua, mức độ khách hàng có phần giảm bớt. Nhưng trong khoảng thời gian diễn ra hoạt động hạ giá, lúc nào trong công ty bách hóa Halesi đều đông người. Người ta tranh nhau mua hàng, thật là một cảnh tượng phồn vinh.

Hoạt động giảm giá là một hoạt động truyền thống của Công ty Halesi đã có từ hơn 30 năm nay. Hơn nữa mỗi năm, hoạt động này của họ lại phong phú hơn nữa, náo nhiệt hơn nữa, bán được nhiều hàng hơn nữa. Trong suốt thời gian hoạt động, mỗi ngày trung bình chợ phải đón từ 20 đến 30 vạn khách hàng và các khách hàng này phải được phục vụ tận tình để “vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”. Trong thời gian ba tuần của hoạt động giảm giá này, bình quân mỗi ngày cửa hàng bán được tổng giá trị sản phẩm từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đô la. Trong thời gian này, công ty có thể bán ra hơn 100 nghìn bộ đồ pha lê hoặc sứ, hơn 1 vạn chiếc áo khoác nam nữ các kiểu, 60 vạn chiếc quần bò, hơn 60 chiếc áo khoác lông chồn, tổng cộng khoảng hơn 1 triệu thương phẩm. Với số lượng sản phẩm bán ra lớn như vậy, trong các công ty bách hóa trên toàn thế giới khó có công ty nào bì kịp với họ.

Vậy công ty này có lợi gì khi họ đưa ra chương trình khuyến mãi lớn, khuyến mãi nhiều như vậy? Câu trả lời là có. Tuy hoạt động hạ giá có ảnh hưởng tới lợi nhuận của công ty nhưng nếu đem so với số lãi do nó mang lại thì không thấm vào đâu.

Thứ nhất, trong hoạt động hạ giá của công ty có không ít hàng cuối vụ tồn kho. Lúc ấy dù họ có bán hòa vốn để cứu tiền vốn thì đó cũng không phải là việc làm hay.

Thứ hai, trước khi công ty tiến hành hoạt động hạ giá, họ đã thu mua lại các loại hàng sắp lỗi thời với giá rẻ, sau đó lại bán ra với giá rẻ. Vì vậy dù cửa hàng có đại hạ giá nhưng họ vẫn không bị lỗ.

Thứ ba và cũng là điểm quan trọng nhất. Công ty đã dùng phương pháp này để nâng cao danh tiếng và uy tín của họ trong lòng người tiêu dùng. Với phương pháp này, họ sẽ xây dựng được mối quan hệ lâu dài với người tiêu dùng. Vì vậy, dù cho khi công ty chưa hạ giá, người ta vẫn vui vẻ đến đây mua hàng, đặc biệt là khách từ nơi khác đến đây, họ càng muốn tới nơi này để xem thực hư ra sao.

Vì vậy, chủ tịch hội đồng quản trị của công ty Halesi đã có một câu nói rõ ràng rằng:

Vào mỗi đợt hạ giá cũng giống như một chiến dịch lớn. Trong thời gian này, chúng tôi có thể chỉ kiếm được rất ít lãi hoặc không có lãi nhưng chúng tôi không thể không tiến hành đợt hạ giá. Bởi vì hoạt động đại hạ giá đã trở thành máu để

nuôi dưỡng công ty. Nó có thể giải quyết số hàng tồn kho, nâng cao danh tiếng cho công ty, khiến cho khách hàng và chúng tôi có được mối quan hệ mật thiết, kiên cố và nó cũng làm phấn chấn tinh thần cho mỗi công nhân viên của chúng tôi.

Tóm lại, đại hạ giá chính là con đường sống khác của chúng tôi.

Với chiến thuật công tâm như vậy của công ty Halesi, bạn có phục họ không?

35 Nước cờ bí mật

Khi triều Kim đem quân sang xâm lược phía nam, ngang nhiên giết người cướp của, thì Tần Cối vội vàng đưa vợ và bọn nô tỳ lẩn vào giữa những đám dân chạy nạn về Hàng Châu của triều Nam Tống.

Tần Cối vốn là Ngự sử trung thừa của triều Tống, khi Bắc Tông diệt vong, Huy Tông và Khâm Tông bị bắt về triều Kim thì Tần Cối cũng tháp tùng theo. Tuy nhiên, người nước Kim lại nhìn Tần Cối bằng con mắt khác, công nguyên năm 1127, khi triều Kim phế bỏ Huy Tông, Khâm Tông của Bắc Tống, lập Trương Bang Xương làm hoàng đế bù nhìn. Tần Cối lộ ngay bộ mặt bán chúa cầu vinh. Hắn liền chủ động vạch mưu cho người Kim muốn ổn định lâu dài, nên chọn một người trong hoàng tộc họ Triệu, không thể lập Trương Bang Xương được, về sau đúng như lời Tần Cối nói, Trương Bang Xương quả nhiên bị Triệu Câu giết chết. Người Kim cũng vì thế mà bắt đầu coi trọng Tần Cối. Sau khi cùng với hai vị hoàng đế bị bắt đến triều Kim thì hắn càng có cơ hội thể hiện cúi lưng quì gối cam chịu làm nô lệ cho người Kim. Tần Cối đã từng thay Huy Tông đang bị bắt ở nước Kim khởi thảo một lá thư dài xum xoe nịnh bợ mong triều Kim thương xót, bày tỏ mong muốn xóa bỏ đế hiệu Tống triều, muôn đời làm thuộc hạ, năm nào cũng nộp công cho triều Kim. Tần Cối ti tiện, coi kẻ cướp làm cha. Như vậy hắn chính là nhân tài mà triều Kim muốn nhân cơ hội chiến tranh loạn lạc sai hắn cùng gia đình về Nam Tống để tiện làm nội ứng.

Tần Cối từ Bắc đi mấy ngàn dặm đến phía nam làm sao có thể dễ dàng trở về được? Các đại thần trong triều bàn tán xồn xao. Tham tri chính sự Phạm Tông Quận cùng tri khu mật viện sự Lý Hồi là một giuộc với Tần Cối, họ đã chủ động giải thích cho các quần thần rằng:

– Chẳng có gì đáng nghi ngờ cả! Tần đại nhân yêu nước trung quân, không ngại hóa trang thành dân thường, vất vả mệt nhọc, trở về với triều Nam, tinh thần đó thật đáng khâm phục!

Bọn họ còn tấu lên hoàng đế lẩm cẩm Cao Tông rằng: “Thưa bệ hạ, Tần Cối không từ nguy hiểm, chịu đựng gian khổ, ngàn dậm xa xôi từ Bắc quốc trở về với triều ta hoàn toàn do tấm lòng trung thành. Trong lúc binh lửa thế này, triều đình nên trọng dụng trung thần như vậy!”

Cao Tông hoàn toàn bị thế lực triều Kim dọa cho sợ hãi, đang vội nghe ngóng tình hình và thái độ của triều Kim đối với triều Tống. Ông ta nghe Phạm Tông Quận và Lý Hồi nói như vậy, lập tức ra lệnh: “Triệu Tần Cối vào điện!”

Tần Cối vừa vào điện, liền quỳ mọp xuống, nước mắt nước mũi đầy mặt, khóc không thành tiếng mà nói: “Thần ở Bắc quốc, không ngày nào là không nhớ đến hoàng thượng, không lúc nào là không nhớ đến giang sơn triều Tống…”

Tống Cao Tông Triệu Cấu quả nhiên rất cảm động, không những không hoài nghi mà còn cho hắn làm Tham tri chính sự, nửa năm sau lại thăng lên làm Tể tướng, nhưng Tần Cối không quên sử mạng hoàng đế triều Kim giao cho hắn trước lúc lên đường.

Tháng 11 năm 1135, hoàng đế mới của triều Kim là Hoàn Nhan Đảm đã phế truất Ngụy Tề, cuộc đấu tranh để tranh quyền đoạt lợi trong nội bộ vô cùng kịch liệt, mà cuộc đấu tranh chống Kim của Nhạc Phi, Hàn Thế Trưng lại giành thắng lợi liên tiếp. Trong tình thế thù trong giặc ngoài như vậy, Kim Hi Tông có ý trả lại cho Nam Tống những mảnh đất mà trước dây do Ngụy Tề Lưu Dự cai quản như Hà Nam. Thiểm Tây để hòa giải, đồng thời cho phép Triệu Cấu sai người đi nhận lại quan tài của hoàng đế cũ Triệu Cát (lúc này Triệu Cát đã chết vì bệnh tại nước Kim), nhưng với điều kiện là yêu cầu Triệu Cấu của Nam Tống phải tự xóa bỏ hiệu đế và hiệu quốc Tống triều, chỉ làm một thuộc địa xưng thần công nạp cho Kim triều. Hàng năm triều Tống còn phải nộp 25 vạn lạng bạc trắng, 25 vạn súc lụa cho nước Kim. Các chư thần Nam Tống, Nhạc Phi đại diện cho các võ tướng và Vương Thứ đứng đầu các văn thần đã kiên quyết phản đối, không chấp nhận điều kiện nhục nhã như vậy, quyết không “nghị hòa” với nước Kim, tuy nhiên, trước mặt Triệu Cấu, Tần Cối đã khua môi múa mép, cố gắng xúi giục: Nước nhà mới lập, chiến tranh dồn dập, chỉ có cách là chấp nhận điều kiện thì mới tránh được nước Kim kéo đại quân sang ta… Chủ trương chấp nhận vô điều kiện những đòi hỏi của nước Kim. Triệu Cấu vốn không có ý thu lại đất đã mất, lại sợ đón Khâm Tông trở về thì mất đi ngôi vị hoàng đế của mình nên không chấp nhận ý kiến phản đối của các chư thần, đồng ý với ý kiến của Tần Cối. Năm Tần Hưng thứ chín (năm 1139), Triệu Cấu phái Tần Cối thay mình quỳ lạy đón nhận chiếu thư dành cho nước nhục vì mất quyền Nam Tống do sứ giả nước Kim đem đến, ít lâu sau lại ký vào “hòa ước” : Nước Kim ban tặng cho Nam Tống khu Thiểm Tây và Hà Nam; Nam Tống xưng thần với nước Kim, hàng năm phải cống 25 vạn lạng bạc và 25 vạn súc lụa. Nước Kim trả lại quan tài Huy Tông và hoàng hậu. Như vậy, để xoa dịu nước Kim mà Cao Tông lại trở thành thuộc hạ của nước Kim.

Sau khi Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm qua được cuộc khủng hoảng chính trị liền ra tay mạnh bạo, phái Đô nguyên soái Tông Bật (Ngột Thuật) sang Nam Tống “hỏi tội Hưng sư, cố giành lại lãnh thổ”. Quân của Ngột Thuật chia làm bốn ngả tiến về phía nam, bản thân Ngột Thuật dẫn 10 vạn quân tinh nhuệ đánh Khai Phong, sau đó đánh tiếp đến phủ Thuận Xương, Nhạc Phi dẫn quân Nhạc gia đánh phủ đầu mạnh mẽ quân nước Kim, quân Kim bại trận quay ngựa chạy, làm mất hết nhuệ khí của quân Kim, đồng thời nhân cơ hội đó lấy lại phần lớn đất bị mất.

Trong lúc Nhạc Phi đang công kích quân Kim với khí thế mạnh mẽ dời non lấp biển, và lập chí “thu lại giang sơn cũ”, “đánh thẳng đến phủ Hoàng Long” để “trả mối nhục Tịnh Khang” thì Nam Tống Triệu Cấu lại sai người đem liền 12 kim bài lệnh cho Nhạc Phi phải rút quân về. Nam Tống muốn “nghị hòa” với nước Kim một lần nữa. Tại sao đang lúc quan trọng sắp giành được thắng lợi lại muốn “nghị hòa” mà bỏ mặc thành quả phải khó khăn gian khổ lắm mới giành lại được như vậy? Thì ra chủ soái của nước Kim là Ngột Thuật thấy Nhạc Phi nhiều lần đánh bại quân của hắn liền lập tức bí mật sai người nói với Tần Cối rằng: “Ngươi luôn xin nghị hòa, thế mà Nhạc Phi lại muốn vượt sông tiến về phía bắc, hơn nữa bọn chúng lại sát hại cả con rể của ta. Thù này không thể không trả. Ngươi phải giết Nhạc Phi trước, thì sau đó mới có thể nghị hòa”.

Nhà Kim rất căm hận Nhạc Phi nhưng lại sợ Nhạc Phi nên quyết tâm giao cho Tần Cối nhiệm vụ trừ khử Nhạc Phi.

Tần Cối sau khi nhận mệnh lệnh của chủ giao cho thì việc đầu tiên là trước mặt Triệu cấu thì xúi giục, nói xấu Nhạc Phi không biết dùng quân làm hy sinh rất nhiều người, khiến cho Triệu Cấu hạ kim bài lệnh cho Nhạc Phi rút quân về đồng thời lập tức cách chức đuổi ra khỏi triều. Cách chức vẫn chưa đủ, để nhổ cỏ tận gốc, hắn lại liên tục giở mánh khóe, vu cáo Nhạc Phi đã từng có ý đồ dấy binh tạo phản, sau đó giả thánh chỉ bắt Nhạc Phi, hại chết Nhạc Phi bằng “rượu độc vua ban” ở đình Phong Ba - Hàng Châu, hắn còn sát hại cả con trai của Nhạc Phi là Nhạc Vân và ái tướng của Nhạc Phi là Trương Tuyên Đẳng.

Tần Cối sát hại trung thần Nhạc Phi bằng những thủ đoạn nham hiểm, độc ác khiến nước nhà mất đi người trụ cột, nhân dân lại bị quân Kim chà đạp, cuối cùng để lại tiếng xấu ngàn năm, muôn đời bị chửi bới. Nước Kim giỏi về dùng nội gián, bố trí quân cờ bí mật, có tác dụng mạnh hơn cả thiên binh vạn mã. Chứng tỏ cho chúng ta sự lợi hại của cuộc chiến gián điệp.

Giỏi về dùng nội gián, rõ ràng có thể giữ vững được sức mạnh vô cùng.

Jack Robert trong giới ngân hàng của Mỹ đã từng làm mưa làm gió một thời nhưng cuối cùng bị thảm bại trong tay nội gián.

Vào một ngày năm 1929, có người hỏi Jack: “Ngài có muốn gặp Worker không? Mọi người đều cho rằng anh ta là người chủ của hãng phố Wall trong tương lai”. Qua người giới thiệu, Jack gặp người đầu tư ngân hàng 49 tuổi này. Lúc đó, Worker đang là chủ tịch hội đồng quản trị công ty đầu tư loại vừa. Lần đầu gặp anh ta, Jack được anh ta tiếp đón với thái độ lạnh nhạt, kiêu kỳ nhưng kiến thức quốc tế phong phú dần dần thu hút ông ta.

Thường ngày Jack tinh nhanh, thế mà lần này lại lơ là, qua quýt. Ông ta nằm mơ cũng không ngờ được rằng sự xuất hiện của Worker lại là con cờ bí mật của hãng buôn Morgar.

Công ty cổ phần hữu hạn Fami do Jack sáng lập, mua vào một lượng lớn cổ phiếu của doanh nghiệp ngân hàng Italia, lại sai người chia nhau đến các vùng của đất nước chiêu mộ cổ đông nhỏ phân tán lẻ tẻ, đồng thời lại tiến hành giao dịch trao đổi cổ phiếu bảo tồn với tập đoàn ngân hàng ủy thác mua bán và dự trữ của Mỹ (tổng số vốn 670 triệu đôla Mỹ, 270 chi nhánh, 10 triệu khách gửi tiền).

Việc ăn nên làm ra của công ty cổ phần hữu hạn Fami đã khiến hãng buôn Morgan cảm thấy không yên tâm, liền phái “sát thủ” Worker.

Ngân hàng gia Worker là người New York, màu da thâm đã từng học kinh tế ở trường đại học Harvard và học viện quản lý Masachuset, mọi người đều cho rằng anh ta là một thân sĩ lạnh lùng mà bình tĩnh. Thực ra, Worker rất có sức hấp dẫn, tuy không nói nhiều, nhưng từng câu đều đánh trúng chỗ lợi hại, anh ta tán đồng vô điều kiện luận điểm “phổ cập hóa toàn quốc ngân hàng” do Jack đề xuất ra. Jack bị mê hoặc, ông ta phong cho Worker làm hội trưởng hội đồng quản trị kiêm giám đốc điều hành công ty cổ phần hữu hạn Fami, lương hàng năm là 10 vạn đồng. Con trai của Jack thì làm phó giám đốc điều hành, lương hàng năm là 3 vạn đồng.

Jack vô cùng tin tưởng Worker, ông ta không quan tâm đến thái độ không vừa ý của con trai; Ông ta nói: “không sao, nên học tập người ta. Bên cạnh con có Fedelin và Baxierbi, cho nên chỉ cần học một chút ở Worker, ba nhất định thu lại như cũ”.

Jack không ngờ rằng, Fedelin và Baxierbi về sau cũng dựa dẫm vào Worker. Ông ta cứ tin vào sự đánh giá Worker của mọi người là rất có khả năng, Worker sẽ trở thành “người mạnh của phố Wall!”

Worker bắt đầu cho Jack lĩnh hội “thủ đoạn người mạnh” của hắn.

Trước hết, hắn hợp nhất hãng buôn Bulef tiếp đó nhanh chóng mua công ty bảo hiểm hàng đầu về bảo hiểm nhân thọ Alisa của Los Angeles. Kế hoạch tác chiến hành động nhanh chóng không kịp đề phòng này đã khiến cho một người nhất quán bình tĩnh như Salituo của ngân hàng Thái Bình Dương (Mỹ) cũng phải bó tay.

Rất nhanh chóng, Worker lại mua thêm công ty thực phẩm thông dụng, công ty công nghiệp thực phẩm lớn nhất California, mua tới tấp cổ phiếu của công ty hàng không San Francisco và công ty đường sắt hoặc điện khí ở đó. Tuy phương thức mở rộng đầu cơ này làm trái nguyên tắc nhất quán của ngân hàng thương nghiệp của Jack nhưng các báo cáo đội cơ động đặc biệt sau khi kiểm tra các nơi trong cả nước do tay chân của Worker viết ra đều cho rằng tất cả rất thuận lợi: mọi người tranh nhau mua cổ phiếu của công ty cổ phần hữu hạn Femi, các nơi phát triển rất ổn định…. Jack rất yên tâm.

“Như vậy là rất tốt”. Ông ta tham gia hết mình vào công việc diễn thuyết tại hội nghị Washington, lơ là công việc mặc cho Worker giải quyết. Công ty cổ phần hữu hạn Femi được thành lập không lâu, cổ phiếu tăng đến 67 đôla, “ cảnh tượng giàu có khiến mọi người choáng váng” Washington của nước Mỹ.

Jack đi du lịch châu Âu, ông ta hi vọng tạm thời rũ bỏ tất cả để nghỉ ngơi một thời gian. Nhưng khi Jack đang ở Luân Đôn ông ta nghe được tin thị trường cổ phiếu ngày 29 tháng 10 của phố Wall giảm mạnh, chỉ trong vòng một tuần, thị trường cổ phiếu giống như cái xe đang chạy trên sườn dốc bỗng chốc rơi xuống.

Jack vội vã đáp tàu hỏa về nước, khi ông ta đến Italia thì nhận được bức điện báo thứ ba tin tức thật tồi tệ:

“Malio từ chức ở công ty hữu hạn cổ phần Fami”.

Cuối cùng Jack đổ bệnh, ông ta sốt cao không giảm, được đưa đến bệnh viện Dinky của Áo, ông ta suy nhược cực điểm. Lúc này, lại nhận được một bức điện thông báo tình hình càng vô cùng nghiêm trọng: “Worker bán ra phiếu trống!”

Lúc này Jack mới tỉnh ngộ, do khinh thường địch và không cẩn thận, ông ta đã dâng cả sự nghiệp cho kẻ địch, bao nhiêu tâm huyết để cho dòng nước cuốn trôi.

36 Lập ra qui tắc hoàn chỉnh

Thời đại Thái tổ A Cốt Đả và Thái Tông Ngô Khất Mãi triều Kim, tuy đất nước ngày càng mạnh thêm nhưng vẫn nằm trong xã hội chế độ nô lệ. Khi đánh nhau, họ chú ý bắt sống về làm nô lệ, chế độ này cũng vẫn chưa hoàn thiện. Xét về “lễ” quân thần thì khi bọn họ đang có chức, các quân thần với nhau rất tùy tiện, tất cả đều ngồi trên giường lò uống rượu rất vui vẻ không cần phép tắc, hứng lên thì họ liền rời khỏi chỗ rồi nhảy múa. Hoàn Nhan Đảm chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Hán rất sâu sắc, khi còn trẻ ông rất ghét các tập tục cũ của dân tộc Nữ Chân nên sau khi lên ngôi ông muốn thay đổi. Trên ngôi vị hoàng đế, ông đã cắt chức chư thần chuyên quyền nhất bang Tông Hàn, quyền lực nắm chắc trong tay, biên giới đã được mở rộng đến sông Hoài ở phía bắc, đây là thời cơ tốt cho việc thực hiện cải cách, chấn hưng lại nước Kim. Dưới sự ủng hộ của các đại thần trong nước, ông đã cải cách một loạt chế độ chính trị của nước Kim.

Một cải cách quan trọng mà Kim Hi Tông thực hiện trước tiên là thống nhất các vùng trong nước với quan chế vùng Hán. Lên làm hoàng đế, ông lập tức xóa bỏ chế độ bột cực liệt (chế độ bột cực liệt là chế độ nghị sử của quý tộc bộ lạc tộc Nữ Chân), khi Hoàn Nhan A Cốt Đả dựng lên triều Kim đã từng tiến hành cải cách thành cơ cấu thống trị về chính trị, quân sự của nước Kim nhưng vẫn còn dấu tích của chế độ nghị sự quý tộc bộ lạc. Cải cách chế độ triều Liêu, Tống và Đường, lập nên Thượng thư sảnh, Trung thư sảnh, Môn Hạ sảnh, lập ra Thượng thư lệnh, tả hữu Thừa tướng, xây dựng bốn cấp lộ, phủ, châu, huyện ở địa phương. Binh mã được thiết lập ở các lộ đều do tổng quản cai quản việc quân binh. Phủ sở tại trị lộ được gọi là phủ tổng quản. Binh mã đều do phủ doãn của tổng quản kiêm nhiệm phủ tổng quản quản lý. Thích sử và Tiết độ sứ của các châu quản lý quân binh kiêm quản lý việc chính sự. Việc quân sự và hành chính của lộ, phủ, châu, quận trên thực tế do quan viên các lộ thống nhất quản lý. Song song với việc áp dụng chế độ Hán thì duy trì truyền thống nhất thể quân sự, chính trị được hình thành từ thời kỳ đầu lập quốc của dân tộc Nữ Chân. Quan phủ cấp một của huyện không chuyên việc xây dựng quân binh, huyện lệnh chỉ quản việc dân chính.

Ở chế độ trung ương, Kim Hi Tông cũng cải cách được một bước. Năm 1138, ông ban bố quan chế mới và qui định về việc “đổi quan”. Cái gọi là “đổi quan” chính là dựa vào chế độ mới chuyển đổi thống nhất chức quan của dân tộc Nữ Chân và tộc Liêu, Tống. Theo qui định này, ra lệnh bổ nhiệm quan trong và ngoài triều, đồng thời qui định chế độ “huân phong thực ấp”, dựa vào công lao mà phong tước vị, ban thưởng đất đai, huân cấp. Tháng 10 năm đó, chế định chính thức chế độ phong quốc. Đại thần quý tộc được phong danh hiệu quốc vương, song chỉ là một tước vị vinh dự, mà không được cai quản một mảnh đất nào. Quan chế rối rắm do Kim Hi Tông lập ra đều dựa vào chế độ cũ của dân tộc Liêu, Tông áp dụng cả vào chế độ quan Hán. Để tăng cường tác dụng của chính phủ, trên cơ sở Thượng thư, tả hữu Thừa tướng (trên thực tế họ là Tể tướng nắm quyền chính trong tay) đã lập ra quan Bình trang chính sự và quan Tham tri chính sự để giữ chức trợ thủ của tả, hữu Thừa tướng. Qua việc tăng nhiều quan viên để nâng cao quyền lực của Thừa tướng, đồng thời lập ngự sử đài trong triều đình, nhiệm vụ chủ yếu là giám sát các hoạt động của các quan, trừng trị các quan viên phạm pháp để tăng cường quyền thống trị của hoàng đế.

Ngoài ra còn có một công việc lớn nữa được tiến hành, đó là xây dựng đô thành, định ra lễ nghi. Đô thành Hội Ninh Phủ của nước Kim còn gọi là Thượng Kinh. Thượng Kinh của triều Liêu trước kia đổi tên thành Lâm Hoàng Phủ. Thượng Kinh Hội Ninh Phủ tu sửa thành cung điện. Xây Ngao Đức điện thành điện triều, mọi người đều tiếp kiến hoàng đế ở điện này. Xây dựng Khánh Nguyên cung, đặt bức ảnh của Kim Thái tổ, lại còn xây cung Minh Đức, điện Minh Đức cho thái hậu ở và đặt bức ảnh Kim Thái Tông. Những cung điện hoa lệ được xây dựng phỏng theo kiến trúc Hán đã khiến cho diện mạo của Thượng Kinh thay đổi rất nhiều.

Song song với việc xây dựng cung điện, hoàng đế lại chế định tỉ mỉ các lễ nghi. Ví dụ như qui định ra ngoài canh gác, trong dọn dẹp sạch sẽ, không cho phép các đại thần mang đao kiếm vào cung. Còn chế định ra quan phục cho các quan, ông cũng tự mình đeo thông thiên quán, khoác áo bông màu đỏ sẫm.

Sau khi Tông Hàn mất, Thát Lại tiếp tục làm hữu phó nguyên soái, nhưng Thát Lại không được bằng Tông Hàn. Ông ta đã từng sai quân bắt giữ những kẻ trốn chạy (những người này bị bắt lại làm nô lệ), đồng thời hạ lệnh chém người đứng đầu, một nửa số người thì đưa vào cung làm nô lệ, số còn lại thưởng cho tướng sĩ. Ai quen biết những kẻ trốn chạy cũng bị phạt 300 quan tiền. Bộ hạ của ông ta bất luận quan to, quan nhỏ, quan văn, quan võ nhân dịp này mặc sức bắt bớ, ép buộc, rất vui vẻ với công việc này, đồng thời đi đâu cũng bắt bọn “đào tẩu”, chỉ cần gặp người dân quê trên đường là bắt trói lại, bắt người ta nói ra nhà nào có kẻ chạy trốn. Làm như vậy nên bắt không ít kẻ trốn chạy, bắt được một nhà thì đem một nửa sung quan, một nửa tư phần, lại còn thu được rất nhiều tiền bạc từ những người xung quanh, thật là việc làm dễ dàng! Ở đâu cũng bắt bớ đánh đập khiến cho dân chúng đành phải bỏ lại nhà cửa, lên núi khởi nghĩa, trật tự xã hội trở nên hỗn loạn. Sau khi Hoàn Nhan Đảm trừ bỏ Tông Hàn liền mượn sức mạnh và kế sách của Ngột Thuật, nhanh chóng trừ khử Thát Lại. Nhằm vào sai lầm do làm trái gây ra, thi hành rất nhiều biện pháp mới, ví dụ như trọng dụng Ngột Thuật, hạ chiếu qui định “chuyện quân lữ của chư châu quận do phủ soái quyết định; dân tùng, tiền cốc, hàng tác thượng thư sảnh trị chi” do Ngột Thuật tổng quản kỳ sự v.v… Cuối cùng đã đưa triều Kim một bước dài trong” chế độ phong kiến, trong nước cũng có một thời kỳ ổn định và phát triển.

Tục ngữ có câu, không có phép tắc không thành hình thù gì. Trước thời Kim Hi Tông, người Kim phá Liêu đánh Tông, có thể chinh chiến, đánh thiên hạ trên lưng ngựa có thể được khen ngợi. Tuy nhiên quy tắc, chế độ trị thiên hạ trên lưng ngựa của dân du mục trong chế độ nô lệ rất không kiện toàn do vậy mà không rũ bỏ được chất hoang dã, quê mùa. Một loạt cải cách mà Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm tiến hành đã định ra qui tắc hoàn chỉnh, không những biểu thị rõ hơn xu hướng lựa chọn áp dụng chế độ cũ của tộc Liêu, Tông và tiếp nhận văn hóa Hán, nhanh chóng tiến một bước dài đến phong kiến hóa, chính qui hóa, càng có lợi cho việc tăng cường quyền thống trị của nhà vua trong chế độ trung ương tập quyền.

Trị nước, trị dân phải có qui tắc, phải có pháp chế càng phải có nguyên tắc, buôn bán làm ăn mà chẳng bao giờ như vậy, trên thế giới này chẳng có doanh nghiệp nào mà lại không coi trọng công việc lập ra qui tắc và cơ chế do doanh nghiệp của mình.

Morgan bá chủ kinh tế, tự xưng là người thúc đẩy nước Mỹ đã từng định ra cho mình qui tắc kiếm tiền là: Việc gì cũng phải giữ chữ tín.

Ông vua khách sạn Xindun coi sự nghiệp của mình là sự nghiệp mang tính thế giới cũng dựa vào 7 nguyên tắc quản lý mà ông nêu ra, để “số may mắn” lần lượt hạ xuống người ông ta.

Bà hoàng bánh mì của Mỹ là Caterin Klake cũng dựa vào qui tắc giữ chất lượng, giữ chữ tín, nên sự nghiệp của bà làm ăn ngày càng phát đạt.

Caterin vốn là một người phụ nữ Mỹ bình thường, cùng với lúc hai đứa con gái ra đời, tình hình kinh tế gia đình bắt đầu gặp khó khăn, chỉ dựa vào đồng lương ít ỏi của chồng, bốn miệng ăn trong gia đình Caterin rất khó tồn tại. “Cái khó ló cái khôn”, cô quyết định ra tay để cải thiện tình hình kinh tế trước mắt của gia đình.

Lúc này, nhọt cơ hội ngẫu nhiên đã khiến cho Caterin hiểu ra. Hôm đó, chồng của cô mời mấy bạn đồng nghiệp đến ăn tôi. Trong bữa ăn, tài nấu ăn của cô được mọi người khen ngợi. Có người nói với cô rằng: “Sao chị không mở cửa hàng nhỉ, tôi nghĩ với tài nghệ của chị nhất định là sẽ đông khách lắm đấy”. Người nói thì vô tình nhưng Caterin lại luôn ghi nhớ câu nói đó. Cô nghĩ, với tình hình hiện nay, cơ hội mở cửa hàng vẫn chưa chín muồi, bởi vì cần rất nhiều tiền vốn đầu tư, nhưng nếu bán ra những món điểm tâm phù hợp với khẩu vị khách hàng, lãi ít nhưng bán được nhiều, không chừng đấy chính là con đường sống “gỡ bỏ được” cuộc khủng hoảng kinh tế trong gia đình.

Quyết tâm như vậy, một mặt Caterin tự mình nghiên cứu làm ra sản phẩm mới, mặt khác cô không ngừng thu thập tin tức, hi vọng tìm được một bằng phát minh cho sản phẩm bánh điểm tâm. Mấy tháng qua đi mà cô vẫn chưa làm được sản phẩm vừa ý.

Cuối cùng thì lòng kiên trì nhẫn nại của Caterin cũng làm thượng đế cảm động, cơ hội cũng đến. Hôm đó, cô mua về một quyển thực đơn bánh điểm tâm, phát hiện trong đó có một tờ quảng cáo nói về bánh mì lúa mạch. Tờ quảng cáo viết, đây là một loại sản phẩm giữ gìn sức khỏe, giàu vitamin, vì cách làm trước đây lạc hậu cho nên bánh làm ra thì đen và thô kệch, chẳng mấy ai thích vì vậy không mở rộng được ra thị trường. Bây giờ đã có phương pháp mới, bánh mì làm ra không mất đi chất dinh dưỡng vốn có, màu sắc, mùi thơm và hương vị vẫn được bảo toàn, đáp ứng được nhu cầu của mọi người. Bánh được làm từ hỗn hợp bột lúa mạch nguyên chất và bột trắng, làm thành nhiều tầng, khi bán thì cắt thành miếng, đặt tên là “bánh ngàn tầng”. Với cách làm mới này đã giành được bằng phát minh, người sở hữu bằng phát minh đang muốn tìm người hợp tác.

Xem qua quảng cáo, Caterin vui mừng ra mặt, đây chính là thứ mà cô cần tìm. “Đã đến lúc quyết định rồi”, cô nói với mình như vậy. Loại “bánh ngàn tầng” lượng nước ít nên giữ được lâu, phù hợp với người có nhu cầu thích ăn và giữ gìn sức khỏe, nó sẽ rất được hoan nghênh trên thị trường. Nếu bỏ lỡ mất cơ hội này cô sẽ hối hận suốt đời. Caterin mặc kệ chồng phản đối rằng sẽ gặp nguy hiểm phá sản, cô thế chấp căn nhà của mình lấy một món tiền, một phần dùng để mua quyền phát minh và các thiết bị cần thiết, phần còn lại để làm vốn lưu động. Khai trương cửa hàng bán bánh đầu tiên của mình, cửa hàng mang tên: “Lò nướng quả cọ”.

Trải qua công việc chuẩn bị căng thẳng mà có trật tự, “Lò nướng quả cọ” chính thức khai trương. Từ khi khai trương Caterin chứng tỏ tài quản lý phi phàm của mình. Cô không giống như các cửa hàng khác ăn bớt xén nguyên liệu để kiếm lợi. Cô cho rằng cách nhìn thiển cận như vậy chỉ giàu được tạm thời chứ không kéo dài lâu được.

Caterin triệu tập mọi người trong nhà lại, để mọi người trù định kế sách quản lý cửa hàng, mọi người nêu ra rất nhiều ý kiến khác nhau xung quanh tình hình tốt xấu, thành bại khi kinh doanh. Cuối cùng quyết định ra 4 nguyên tắc làm tiền đề kinh doanh của “Lò nướng quả cọ”.

Thứ nhất: khách hàng chính là thượng đế. Caterin cho rằng nên làm bánh của mình phù hợp với khách hàng chứ không để khách hàng phải phù hợp với bánh. Phải bảo đảm những chiếc bánh bán ra luôn là sản phẩm mới nhất. Và vì vậy, cô yêu cầu trên bao bì gói bánh phải ghi ngày sản xuất, cấm không được bán bánh đã để quá 3 ngày.

Thứ hai: Kiếm tiền chính đáng. Caterin đã lập một dự tính tỉ mỉ về giá thành của bánh, thêm một chút lợi nhuận hợp lý, cuối cùng là đưa ra giá bán tiêu chuẩn, lấy đó làm cơ sở, quyết không được tự ý nâng hoặc hạ giá bán. Điều đáng quý hơn là, cô còn ghi rõ trên bao bì giá thành sản phẩm và lãi để người mua biết. Điểm này khiến cho những doanh nghiệp quản lý tương đối tốt như hiện nay cũng khó mà làm được.

Thứ ba: Muốn kinh doanh tốt thì nâng cao chất lượng phục vụ. Caterin cho rằng một doanh nghiệp phát triển, chỉ dựa vào sức của mình thì không đủ, do vậy mối quan hệ giữa việc giải quyết tốt với buôn bán quan trọng vô cùng. Cô định ra một thời gian biểu tuần hoàn dựa theo khu vực. Cứ ba ngày một lần, sẽ nướng bánh mới đưa trực tiếp đến các cửa hàng tiêu thụ… Nếu bánh sấy rồi vẫn chưa bán được trong 3 ngày trước thì sẽ thu hồi lại hết. Nếu bánh tiêu thụ tốt, nhà hàng có thể gọi điện đến đặt bánh bất kỳ lúc nào, cô bảo đảm sẽ đưa bánh mới đến cửa hàng ngay lập tức. Chất lượng phục vụ tốt như vậy được sự hoan nghênh của các cửa hàng, khiến cho “bánh ngàn tầng” của Caterin nhanh chóng thịnh hành khắp cửa hàng lớn toàn thành phố.

Thứ tư: Thật thà, ngay thẳng. Caterin lấy đạo lý làm người này làm nguyên tắc kinh doanh của cô. Cô biết rằng chỉ có thật thà ngay thẳng thì “bánh ngàn tầng” của cô mới có thể phát triển được. Thật thà ngay thẳng là một điều mà một số người rất khó làm được, nhưng lúc nào cô cũng nhắc nhở mình rằng để giữ chữ tín cho “bánh ngàn tầng” thì cô phải thực hiện được những điều đó. Chính sự cố gắng của Caterin đã làm cho “bánh ngàn tầng” trở thành mặt hàng lựa chọn đầu tiên của rất nhiều khách hàng.

Những qui tắc mà Caterin đặt ra được thực hiện rất nghiêm túc, cho dù như vậy có làm phiền phức mình nhưng lại tiện cho khách hàng, chủ yếu là có thể làm khách hàng hài lòng, trong bất kỳ tình huống nào, những qui tắc kinh doanh này đều được thực hiện nghiêm túc.

Một năm đúng vào mùa hè, một trận lũ lớn dẫn đến thiếu bánh. Những công nhân làm việc bên ngoài cho công ty của Caterin do không nhận được chỉ thị đặc biệt nên cứ theo thời gian biểu tuần hoàn đến các cửa hàng giao bánh mới và thu hồi bánh hết hạn sử dụng.

Một hôm, người vận chuyển thu hồi một lượng lớn bánh hết hạn sử dụng từ mấy cửa hàng hẻo lánh. Trên đường về, khi dừng lại trước một cửa hàng ở nơi dân cư đông đúc thì lập tức bị một đám người vây lấy xe, họ đề nghị muốn mua bánh trên xe.

Người nhân viên giải thích bánh đã hết hạn sử dụng không thể bán được, nhưng những người kia hiểu lầm là đầu cơ tích trữ. Họ càng vây đến nhiều, có mấy phóng viên cũng trà trộn vào trong đó.

Người nhân viên không biết làm sao, chỉ biết giải thích rằng: “Xin các ông, các bà hãy tin tôi, tôi không phải muốn tích hàng lại để đầu cơ nên không muốn bán, thực ra là qui định của chúng tôi rất nghiêm ngặt. Bánh trên xe toàn là bánh hết hạn sử dụng, nếu bà chủ biết tôi lấy bánh này bán cho khách hàng thì tôi sẽ bị đuổi việc. Do vậy tôi xin các ngài thứ lỗi cho”. Nhân viên vận chuyển nói thật lòng, thật thà ngay thẳng nên mọi người càng muốn mua bánh của anh ta.

Mấy phóng viên tin tức nắm được tin này, thêm thắt một chút, đăng lên báo thành tin nóng bỏng. Bánh của công ty Caterin rất tươi ngon, gây ấn tượng sâu sắc cho người tiêu dùng.

Chính vì điều này, chỉ trong vòng mười mấy năm Caterin đã biến căn tiệm nho nhỏ của gia đình thành một xí nghiệp hiện đại hóa, vốn kinh doanh mỗi năm từ hơn 2 vạn đô la tăng mạnh lên 400 vạn đô la, trở thành một trong những người mạnh kinh tế trên thế giới.

37 Chỉ chờ cơ hội là ra tay

“Cô dịch tiêu trúc nhất ti, bất văn phàm hùy mi đông phong. Ngã tâm chính dữ quân tương tự, chỉ đãi vân tiêu phật bích không”.

Có nghĩa là:

“Trạm vắng đều hiu nhánh trúc

Cây cỏ đâu rồi hỡi gió đông

Lòng ta cũng tục như quân tử

Chỉ đợi mây vờn giữa từng không.”

Thượng thư tả Thừa tướng Hoàn Nhan Lượng bị Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm giáng chức, rời Thượng Kinh đến Yên Kinh làm Hành đài Thượng thư. Trên đường đi nhậm chức, đến trạm Tân An của Cổ Bắc thì gần tối đành phải nghỉ ở dịch quán. Dịch thừa thấy Tể tướng đến liền tự mình xuống bếp làm cơm.

Hoàn Nhan Lượng ngồi dưới hiên hóng gió tháng 8, ngắm núi trước mặt, nghe côn trùng kêu, mọi mệt nhọc dọc đường như tiêu tan. Bất chợt ông quay đầu phát hiện dưới bậc thềm có một bụi trúc, thân trúc thô lá xanh nõn nà, lòa xòa trước cửa sổ gian phía tây. Trúc ở phương bắc không có nhiều, thế mà lại có một bụi trúc xanh biếc ở nơi núi non hẻo lánh thế này, thật làm cho tinh thần người ta thoải mái vui sướng. Ông chống tay đứng dậy, đi đến dưới bụi trúc, ngẩng đầu ngắm những cành

trúc nhỏ nhắn đang lay động phất phơ, trên những phiến lá đang đung đưa trong gió, lấp lánh những ánh nắng còn sót lại của trời chiều. Bất giác ông ngâm: “Bất văn phàm hùy mi đông phong!” Chính là nói cây trúc này không giống như những vườn hoa đẹp đẽ nhẹ nhàng đón gió đông, luôn nở vào mùa xuân nhưng nó lại có phẩm chất cao thượng. Ông lại nghĩ đến mình: Chí hướng của ta là lên ngôi xưng đế, thay đổi những hủ tục cũ, Hán hóa dân tộc Nữ Chân, để Đại Kim bộ Võ Hán và Đường sống chung một vòm trời, ta không giống như cây trúc kia, chẳng biết có bình lặng được không? Nghĩ đến đó, ông liền quay đầu đi vào nhà, mở nghiên, mài mực, viết lên bức tường đoạn thơ bảy chữ ông vừa nghĩ ra ban nãy.

Hoàn Nhan Lượng sao lại dám có ý tưởng chiếm ngôi hoàng đế như vậy?

Hoàn Nhan Lượng, tên thật là Địch Cổ Nãi, con thứ hai của Hoàn Nhan Tông, (con nhà cải cách phong kiến tộc Nữ Chân), cùng với Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm đều là cháu của Kim Thái Tổ. Cha của Tông Can học Hán chế ở tộc Nữ Chân và là nhân vật có công lao to lớn trong việc dùng Hán chế cải cách những hủ tục cũ của tộc Nữ Chân. Hồi 76 “Tông Cán truyền” trong quyển “Lịch sử triều Kim” có ghi lại rằng: “Chế độ thi nghi lễ, đặt tên quan, đặt ra màu áo, mở trường học, thi cử, trị lịch minh thời, đều do Tông Can đề xướng”. Mẹ Hoàn Nhan Lượng là Ngô Thị là con gái của Ngô Thiên hoàng tộc Bật Hải có nền văn hóa phong kiến phát triển tương đối cao. Hoàn Nhan Lượng thông hiểu văn hóa Hán, lúc đó ông với Hi Tông là người hiểu biết văn hóa Hán tương đối cao. Hoàn Nhan Lượng nhất trí với Hi Tông vấn đề cải cách chê độ cũ của tộc Nữ Chân, nhưng rốt cuộc do mâu thuẫn không biết ai làm hoàng đế mà Hoàn Nhan Lượng thay thế ngôi vị hoàng đế của Hi Tông.

Khi Hi Tông lên làm hoàng đế, tiến hành cải cách xã hội, thì Hoàn Nhan Lượng lại muốn cướp ngôi trong tay Hi Tông, điều đó rất khó khăn. Để đạt được mục đích của mình, ông ta tạm thời giấu dã tâm của mình, sử dụng hành dộng của những kẻ thống trị cướp quyền thường dùng. Một mặt thì giành lòng tin của Hi Tông, mặt khác lại ngầm cấu kết với thế lực chính trị phản đối Hi Tông để khi thời cơ chín muồi thì tiến hành chiếm ngôi. Thật may, trong thời gian Hi Tông chấp chính thì nội bộ có thế lực của triều Kim rơi vào cuộc phân tranh theo mấy cáp:

Cuộc phân tranh lần đầu tiên chủ yếu là cuộc triển khai của Hoàn Nhan Lượng. Sau khi Tông Hàn chết, Tam Công Trung, Tông Khánh và Tông Can (bố của Hoàn Nhan Lượng) trở thành hai thủ lĩnh của thế lực đối lập. Tông Khánh, Thát Lại và tả Thừa tướng mới là Tông Tuyển không những phản đối việc cải cách mà còn chủ trương trả lại cho triều Tống hai mảnh đất Hà Nam, Thiểm Tây sau khi phế trừ Lưu Dự, muốn triều Tống xưng thần với triều Kim giống như Lưu Dự trước đây. Tông Can, Hi Doãn kiên quyết phản đối. Tông Khánh và Tông Can đã từng tranh luận chuyện này, thậm chí Tông Khánh còn vung dao chỉ vào Tông Can trước mặt Kim Hi Tông, nếu không có người can ngăn, Hi Tông quát mắng thì máu đã chảy trong cung rồi.

Đầu năm 1139, tả Thừa tướng Tông Tuyển được thăng chức làm Thái Bảo, lĩnh tam sảnh sự. Tông Khánh, Tông Tuyển càng lộng hành. Sau đó hữu phó nguyên soái Tông Bật (Ngột Thuật) mật tấu Tông Khánh, Tông Tuyển, Thát Lại có cấu kết triều Tống hiền nghi. Kim Hi Tông cũng đoán được quyền lực suy giảm liền hạ chiếu hỏi Tông Khánh một tội danh “xúi giục làm gian đảng, tọa đồ vân đỉnh”, lại trách Tông Tuyển “vứt bỏ công lao, muốn cô độc triều đình”, rồi sai chém, quyền quân sự chính trị thu hồi lại rồi chuyển giao cho Tông Bật (Ngột Thuật) và Tông Can.

Khoảng năm 1148, Tông Bật, Tông Can lần lượt mất, các phái của giai cấp thống trị trong nội bộ triều Kim tranh giành quyển lực rất ghê gớm.

Trong trấn phân tranh này, Hoàn Nhan Lượng chuẩn bị chiêm ngôi hoàng đế, âm thầm vạch ra phương phướng, chuẩn bị lực lượng để đợi thời cơ.

Kim Thái Tổ, Thái Tông Thời thi hành những chính sách nghiêm khắc nhưng vẫn giữ lại dấu vết tuyển chọn quý tộc, còn chưa có chế độ lập hoàng hậu và thái tử.

Để tăng cường quyền thống trị trung ương, Kim Hi Tông xóa bỏ chế độ cũ, bắt đầu chế độ lập hoàng hậu và thái tử, để duy trì ngôi vị đời đời. Tháng 12 năm Thiên Quyến Nguyên (1138) lập Bùi Mãn Thị làm hoàng hậu (Điệu Bình hậu). Năm 1142, Bùi Mãn Thị sinh Tế An, lập làm hoàng thái tử. Lập thái tử có nghĩa là xác định ngôi vua từ đời này qua đời khác. Nhưng chưa đầy một năm, Tế An bị bệnh chết. Hoàng hậu Bùi Mãn Thị kết hợp với triều thần, can dự vào việc triều chính.

Các đại thần trong triều đình cũng tồn tại lực lượng khác nhau. Hoàn Nhan Húc (con của Doanh Ca), Hoàn Nhan Lượng (con của Tông Can), Bình Đức (cháu của Tông Hàn), Tông Tuyên (em Tông Hàn), Tiêu Trọng Cung cùng tham gia và giết hại Tông Khánh được sự ủng hộ của Bùi Mãn Thị. Tông Mẫn (con Kim Thái Tổ), Tông Bản (con Thái Tông), Tông Hiền (cháu Từ Bất Thất) được sự bảo vệ của thế lực quý tộc Nữ Chân muốn xâm lược Tống. Hai năm sau khi Tông Bật chết, Kim Hi Tông ngần ngừ ở giữa hai phái chính trị, chuyện quân chính đại thần xuất hiện biến động dồn dập.

Hoàn Nhan Lượng dựa vào công tham gia mưu sát Tông Khánh, lại có sự ủng hộ của hoàng hậu Bùi Mãn Thị, dần dần tiếp cận được Kim Hi Tông, lấy lòng tin của ông ta, củng cố đảng của mình. Sau khi thế lực nhất phái tiễu trừ Tông Khánh, Hoàn Nhan Lượng được triệu vào kinh, thăng chức làm Thượng thư tả thừa, hắn nhân cơ hội này tiếp cận Hi Tông, lôi kéo hoàng hậu, sắp đặt trắng trợn cho người thân tín.

Một ngày tuyết bay đầy trời, Hoàn Nhan Lượng được triệu vào cung, Hoàn Nhan Đảm hỏi chuyện lập nghiệp của Thái Tổ, Hoàn Nhan Lượng thao thao bất tuyệt kể A Cốt Đả lập nghiệp khó khăn như thế nào, Tông Hàn, Thát Lại hại nước ra sao, tâng bốc Hoàn Nhan Đảm thay cái cũ đổi cái mới… nói đến đó thì nước mắt vòng quanh, làm cho Hoàn Nhan Đảm rất cảm động, cảm thấy Hoàn Nhan Lượng là một trung thần. Cho nên sau khi Ngột Thuật chết, Kim Hi Tông đưa Hoàn Nhan Lượng lên làm Thái bảo, lĩnh tam sảnh sự, nắm quyền quân chính, tất cả đều rất thuận lợi.

Không ngờ Kim Hi Tông không hài lòng chuyện hoàng hậu Bùi Mãn Thị can dự chuyện triều chính, càng cảnh giác với mối quan hệ mật thiết giữa hoàng hậu và đại thần Hoàn Nhan Lượng. Lại phất sinh chuyện không ngờ tới. Tháng giêng năm 1149, là ngày sinh nhật của Hoàn Nhan Lượng, Kim Hi Tông sai người hầu Đại Hưng Quốc đến phủ Hoàn Nhan Lượng để ban thưởng. Đại Hưng Quốc vừa định xuất cung thì bị hoàng hậu truyền vào cung, hỏi hoàng thượng ban thưởng cho Hoàn Nhan Lượng những gì, Đại Hưng Quốc trả lời: “Một bức tranh của danh thần đời Tống Tư Mã Quang, một dây hồ thổ cốt (ngọc đới), hai con ngựa quý Ngự Cứu”. Bùi Mãn hoàng hậu tỏ ý không thèm, nói: “Ngươi cũng đem quà của ta ban cho ông ta đi”. Nói xong rồi vẫy tay một cái, cung nữ dâng đến một hộp miêu kim tất đưa cho Đại Hưng Quốc. Bùi Mãn hoàng hậu nói: “Ngươi mở ra xem đi”. Đại Hưng Quốc quì xuống, đặt chiếc hộp xuống đất, mở ra xem, trời, một chiếc ngọc phật sáng bóng lấp lánh, một chuỗi ngọc miền Bắc, một đôi chén mã não. Chúng quý hơn nhiều so với quà của hoàng thượng. Đại Hưng Quốc đậy hộp lại, lui ra khỏi cung. Thật không may là đụng phải Kim Hi Tông, Đại Hưng Quốc đành phải kể chuyện hoàng hậu sai anh ta tặng Hoàn Nhan Lượng quà sinh nhật. Hoàn Nhan Đảm vô cùng tức giận ra lệnh cho bọn thái giám mở hộp ra, lửa giận càng bừng bừng, hét lên: “Đưa chiếc hộp lại đây, kéo tên nô tài này ra đánh cho 40 gậy!”. Đại Hưng Quân bị đánh đòn trong lòng rất ấm ức nhưng không dám nói chỉ biết khóc. Nhưng Kim Hi Tông Hoàn Nhan Đảm vẫn chưa hết giận, ông ta hầm hầm đi vào hậu cung, mượn chuyện để giáo huấn chuyện hoàng hậu tham dự nhiều chuyện chính sự, đồng thời nghi ngờ hoàng hậu âm thầm cấu kết với trọng thần, lấy ý đồ xấu để khống chế mình bèn lập tức hạ chiếu giáng chức Hoàn Nhan Lượng rời khỏi Thượng Kinh, làm hình đài thượng thư ở Yến Kinh, vẫn chưa hết giận, còn sai người đánh Bình Trang Chính Bình Đức một cách vô cớ khi ông vào cung dâng tấu, giết chết Tả tư lang trung tam hợp. Hoàn Nhan Lượng thấy tình hình như vậy, lo cho tính mạng của mình, vội vã thu xếp hành lý lên đường.

Sau khi Hoàn Nhan Lượng lưu lại bài thơ tỏ nỗi lòng của mình ở dịch quán, thì lên đường đến Bắc Kinh. Ông ta đã từng mật bàn với Lưu Thủ Tiêu Dụ (người tộc Hề) ở Bắc Kinh, khởi binh từ Hà Nam tiến về phía bắc, giành lấy quyền lực. Hai người đang bàn chuyện ở trong phòng đọc sách, Hoàn Nhan Lượng nói: “Hoàng thượng nghi kỵ đại thần, khiến ta rất buồn!” Tiêu Dụ nói: “Tướng công đương chủ ý liên lạc với triều thần, một khi có cơ hội thì có thể đoạt được ngôi báu.” Hoàn Nhan Lượng nói: “Phụ vương ta là con trưởng của Thái tổ, ngôi vị dáng ra thuộc về phụ vương ta. Hoàn Nhan Đảm cướp chỗ của ta, thì ta phải đòi lại là đúng thôi”. Không ngờ ít lâu sau Kim Hi Tông đày hoàng hậu vào lãnh cung, không trách tội xưa của Hoàn Nhan Lượng, ra một chiếu thư, Hoàn Nhan Lượng được triệu về cung, chuyện khởi binh đành gác lại về đến Đô Thành, cử làm Bình trang chính sự - phó tướng. Hoàn Nhan Lượng một mặt vẫn cố gắng tâng bốc để Hi Tông yên tâm, tin tưởng, mặt khác lung lạc các đại thần, sắp xếp cho những kẻ thân tín đả kích lực lượng chống đối.

Lúc này Hoàn Nhan Tông Bản con của Thái Tông giữ chức Thái bảo, lĩnh tam sảnh sự, Bình Đức cũng được thăng làm tả Thừa tướng kiêm Trung thư lệnh, chức vụ hai người này không những cao hơn Hoàn Nhan Lượng mà điều quan trọng nhất là họ sẽ là đối thủ và trở ngại chính cho việc chiếm ngôi của hắn nên cần phải nhổ bỏ. Một hôm, nhân cơ hội được gọi vào cung, Hoàn Nhan Lượng đã khóc và nói với Hi Tông: “Thần nhờ ơn của hoàng thượng, được trở về Thượng Kinh, bảo vệ hoàng thượng thật là cảm kích vô cùng, sẽ hết lòng báo đáp”. Hoàn Nhan Đảm nói: “Khanh là trung thần, điều đó trẫm rất hiểu. Những việc trước đây đều do hoàng hậu gây nên, khanh chớ nên nhắc lại”. Hoàn Nhan Lượng quỳ mọp xuống: “Thần không dám!”. Hoàn Nhan Đảm nói: “Đứng dậy đi, trẫm muốn nghe ý khanh về chuyện gần đây trong triều”. Hoàn Nhan Lượng im bặt, Hoàn Nhan Đảm tiếp: “Có gì thì cứ nói thẳng ra”. Lúc này Hoàn Nhan Lượng mới nói: “Thần cho rằng bệ hạ không nên đãi ngộ tốt với Tông Bản. Tông Bản vốn là con trai của Thái Tông, Thái Tông không truyền ngôi cho con trai thứ, như thế Tông Bản lại không có hi vọng được ngôi hay sao? Tông Bản nắm giữ nhiều quyền lực, thần e rằng sẽ không có lợi cho bệ hạ, xin bệ hạ soi xét”. Lời của hắn đánh trúng tim Hoàn Nhan Đảm, Hoàn Nhan Đảm coi trọng Tông Bản chỉ tạo lung lạc tông thất, cũng không thể không cảnh giác với con cháu họ Tông, đặc biệt là đãi ngộ quyền lực cho con cháu Thái Tông quá lớn. Hoàn Nhan Đảm gật đầu nói: “Trẫm tự có chủ kiến, khanh yên tâm”. Hi Tông thấy Hoàn Nhan Lượng quan tâm đến ổn định ngôi vua, nguyện kề vai sát cánh cùng mình, dần dần tin tưởng hắn ta, bắt đầu lơ là bọn Tông Bản. Đúng lúc ấy, quân sĩ ở Hà Nam đứng đầu là Tôn Tiến tự xưng “hoàng đệ án tra đại vương” dấy quân mưu phản. Hoàn Nhan Lượng muốn hạ một đối thủ cạnh tranh ngôi vị - Ngưng Tộ Vương Thường Thắng của Kim Hi Tông - bèn nhân cơ hội này nói với Hi Tông: “Tôn Tiến tạo phản, không đánh cờ hiệu người khác mà lại xưng là “hoàng đệ đại vương”, sợ rằng có nguyên nhân. Hoàn Nhan Đảm cũng sợ Tộ Vương đoạt ngôi, tháng 10 giết Tộ Vương Thường Thắng cùng em trai Tra Thứ. Hoàn Nhan Lượng thấy hai kế sách của mình thành công, liền mượn cớ nói A Lại con trai Đặng Vương và đồng đảng của Thường Thắng, Hoàn Nhan Đảm lại giết A Lại và em thứ Thát Lăng. Cuối tháng đó lại giết ba phi tử. Hi Tông liên tục giết người thân lại giết cả phi tử, quần thần sợ hãi, rụt rè thận trọng, sợ xảy chân sẽ bị chém, tất cả đều trong tâm trạng ngày đêm nơm nớp lo sợ. Hoàn Nhan Lượng thấy đối thủ cạnh tranh với mình bị giết hết mà hành động giết người quá mức khiến mọi người thất vọng. Hắn thấy thời cơ đã đến lập tức cùng Bình Đức, Đường Thập Biện, Ô Đới bí mật bàn bạc kế hoạch lật đổ Hi Tông, cử hành chính biến. Hoàn Nhan Lượng vừa liên lạc với hộ vệ và bọn hầu cận của Hi Tông làm nội ứng, hộ vệ thập nhân trường Đồ Đơn A Lí Xuất Hổ là người có quan hệ thông gia với Hoàn Nhan Lượng, hộ vệ thập nhân Trường Bộc Tán Hốt Sĩ là một viên quan được cha của Hoàn Nhan Lượng cất nhắc lên, không chờ phải nói tất cả đều nằm trong kế hoạch đảo chính của Hoàn Nhan Lượng. Đại Hưng Quốc vốn là kẻ thân tín của Hi Tông nắm giữ lệnh phù của cung điện, nhưng vì chuyện tặng lễ vật lần trước, bị đánh một cách oan ức, trong lòng rất ấm ức, căm hận. Hoàn Nhan Lượng nói với anh ta: “Hoàng đế vô cớ giết hại Thường Thắng, lại giết cả hoàng hậu, lấy gia sản của Thường Thắng ban cho A Lại. Sau đó lại giết A Lại, lấy gia sản của A Lại ban cho ta, ta cảm thấy rất khó nghĩ”. Lại nói: “Các đại thần trong triều hiện nay đang nguy cấp đến nơi, không thể bảo vệ được mình. Còn nhớ lúc sinh nhật ta, hoàng hậu ban cho lễ vật, ngươi vì thế mà bị đánh, ta cũng bị hoài nghi. Ta và ngươi đều khó tránh khỏi tội chết. Cùng ngồi một thuyền cả, sao không nhân cơ hội này làm đại sự!” Cuối cùng Đại Hưng Quốc đồng ý và hẹn đêm mồng 9 tháng 12 khởi sự. Đến ngày mồng 9, Đại Hưng Quốc cầm lệnh bài xuất cung để mở cửa lớn, giả truyền thánh chỉ triệu Hoàn Nhan Lượng vào cung, bọn thị vệ trong cung nhìn thấy lệnh bài nên để cho họ đi. Hoàn Nhan Lượng cùng Binh Đức, Đường Thập Biện, Ô Đới chen nhau mà vào, hướng đến tẩm điện Hi Tông. Hoàn Nhan Đảm đang ngủ, nghe thấy tiếng động liền bật dậy với tay lấy thanh đao phòng lại để ở trên giường nhưng không được vì thanh đao sớm đã bị Đại Hưng Quốc lấy đi. Lúc này Hốt Sĩ, A Lí Xuất Hổ thủ hạ của Hoàn Nhan Lượng đâm đao vào người Hoàn Nhan Đảm, Hoàn Nhan Đảm hét lên, loạng choạng, người đầy máu chết dưới mấy nhát đao. Sau những cố gắng, kiên nhẫn đợi chờ Hoàn Nhan Lượng cuối cùng cũng lên ngôi báu hoàng đế.

Đã từng đối mặt với nguy hiểm, số tiền 2 vạn lạng vàng có thể biến mất, Muzi Hashiwa kinh doanh một mỏ đồng phế thải cùng quyết tâm sống chết với mỏ này, cùng với công nhân mỏ đồng cam cộng khổ, gầy dựng vất vả trầy trật, bốn năm như một ngày, cuối cùng cũng đào thấy đồng, hoàn thành công việc mà người khác cho rằng không thể nào thành công. Có người hỏi bí mật thành công của Muzi. Ông nói: “Tôi cho rằng bí mật của thành công nằm trong hai chữ nhẫn nại. Người nhẫn nại có thể có được cái anh ta muốn, nhẫn nại được thì chẳng có sức mạnh nào có thể ngăn trở bước đi của anh ta. Nhẫn nại là con đường dẫn đến thành công, nhẫn nại có thể chuyển bại thành thắng”. Nhẫn nại thực ra đúng là con đường dẫn đến thành công. Hoàn Nhan Lượng trên con đường tranh giành ngôi vị cũng phải nhẫn nại, đợi chờ, gặp nhiều trắc trở nhưng cuối cùng cũng đăng ngôi hoàng đế. Muzi giỏi về tính nhẫn nại, đợi chờ cuối cùng trở thành ông vua mỏ Nhật Bản. Trong hàng ngàn hàng vạn nhà kinh doanh thì không ít người có tính nhẫn nại, chờ đợi mà cuối cùng “vịt con xấu xí cũng trở thành thiên nga”. Rockefeller ông vua dầu mỏ Hoa Kỳ chính là một trong những người đó.

Thứ sáu ngày 27 tháng 8 năm 1859, ở,khu Tatasiwa khoan được mỏ dầu, đây là lần đầu tiên khoan được mạch dầu với tính chất công nghiệp.

Làng Tatasiwa chưa đầy 300 người, nhưng tin tức truyền đi rất nhanh. Sau một đêm mà có rất nhiều người từ Cleveland ở miền Nam khoảng 40 cây số đáp tàu hỏa ùn ùn đến tham quan. Người đào dầu cũng đến. Lập tức cái làng nhỏ bé và tuyến đường sắt sôi nổi hẳn lên. Chẳng mấy chốc mọc lên nhiều tòa nhà, sản lượng dầu mỗi ngày đạt 3.000 thùng. Bởi vì xảy ra cuộc chiến tranh Nam Bắc, ngành đường sắt cần rất nhiều dầu để bôi trơn, dầu madút cũng thay thế cho than để chạy tàu hỏa. Cho nên sản lượng yêu cầu dầu mỏ không ngừng tăng lên. Đến mùa thu năm 1900, tăng đến 72 giếng dầu.

Rockefeller bắt đầu điều tra cơ bản các giếng dầu, nhưng ông ta linh cảm rằng giá dầu mỏ sẽ giảm xuống.

Tại Cleveland ông nói với bạn là Clark:

– Ra tay bây giờ vẫn sớm.

– Tại sao? Clark không tin.

– Thu được bao nhiêu là dầu như vậy, giá cả sẽ hạ thôi.

Rockefeller bình tĩnh nói:

– Xem ra phải xuống thôi.

Ông ta cười lạnh lùng rồi nói:

– Những người đào dầu đều là những kẻ ngốc, không xem xét thị trường giá cả, chỉ hùng hục vào mà đào.

– Chẳng phải anh đã nói dầu mỏ rất có tiềm năng đó sao. Clark vẫn chưa tin.

– Tất nhiên rồi, nhưng giá cả dầu mỏ trên thị trường chỉ có hạ mà không tăng lên, cho nên tôi mới nói là chưa đến lúc.

Quả nhiên, không ngoài dự đoán của Rockefeller. Tuy thị trường dầu mỏ không giảm mạnh nhưng khi tăng lên được một chút thì lại hạ. Yêu cầu về dầu mỏ của mọi người có hạn, đúng như điều ông ta phân tích, khai thác dồn dập mà không khống chế đã sản xuất quá thừa. Đến cuối năm, giá dầu cho một galông là 0,22 đôla.

Năm 1861, cũng chính là mùa xuân lần thứ hai, trên thị trường Cleverland đã dùng than thế cho dầu, giếng dầu ở Philadenphia đã tăng đến con số 135, nhiều hơn hai lần con số ông ta điều tra lúc đầu.

– Cứ đào thế này thì không được.

Ehasa ở phía tây nam bang Philađenphia cũng khoan được dầu. Rockefeller vẫn im lặng chờ đợi. Năm 1861, xảy ra cuộc chiến Nam Bắc, 11 châu ở miền Nam đánh nhau với 23 châu ở phía bắc, đây là cơ hội tuyệt vời mà thượng đế ban cho Rockefeller.

Giá dầu ở Tatasiwa giảm rất mạnh, ba vạn thùng đang ế ẩm, người Tatasiwa há hốc mồm. Lúc đầu họ dự đoán rất lạc quan về viễn cảnh khoan dầu cho nên khoan đáo bạt mạng nhiều giếng dầu, nhưng giá dầu trên thị trường New York giảm xuống còn 1,3 đồng một galông. Chưa hết, không lâu sau giá dầu lại giảm một thùng 0,33 đôla; một galông 10 hào cũng không bán được, rẻ như nước lã. Để ngăn chặn sự sụt giá này, tất cả mọi người ở giếng dầu đều đổi lại tổn thất, định giá cho mỗi thùng dầu không thấp hơn 4 đô la. Đây là bản năng tự vệ của nhà sản xuất, gọi là “sản địa”. Kater. Sản xuất thừa và giá cả sụt mạnh khi cho phương diện Kater. Không thể không cắt giảm sản lượng, nếu không thì giá cả không thể táng lại, như vậy thì không ai mua, ế là điều tất nhiên.

Từ mùa hè năm 1859 khoan được dầu đến năm 1862, vấn đề vận chuyển dầu gặp rất nhiều khó khăn, giáp với miền đông và đế quốc Anh yêu cầu sản lượng lớn, phương thức vận chuyển được họ áp dụng là chở về phía nam đến Flankelin rồi chuyển sang tàu hỏa, mỗi ngày có khoảng hai vạn lượt xe ngựa chở hàng đi trên đường đến Pittsburgh. Mỗi chuyến có thể chở được nhiều nhất 5 đến 6 thùng dầu, giá vận chuyển tùy vào đường xa hay gần. Nói chung, giá vận chuyển của mỗi thùng hết khoảng 3 đôla.

Một thùng dầu bán được 35 hào mà tiền vận chuyển lại tốn những 3 đôla, như thế thì lỗ vốn, tuy có “sản địa Kater” nhưng bán mỗi thùng 4 đôla thì lãi không nhiều.

Lúc này Rockefeller vẫn chưa bỏ ra một đồng nào đầu tư vào những giếng dầu. Sau đó, ông ta làm người trung gian kiếm được một khoản tiền lớn, có công ty riêng của mình, khi nghe mọi người nói sắc dầu thay đổi, ông ta thấy rằng ngành dầu khí có hy vọng phục hồi, nên có ý dấy máu ăn phần.

– Chúng ta kiếm được nhiều tiền như vậy, thôi thì đầu tư vào dầu thô, cậu thấy thế nào? ông ta thương lượng với Clark.

– Muốn đầu tư vào dầu thô ở Tatasiwa đang sụt giá ư? Anh điên rồi.

– Nghe nói có kế hoạch sửa chữa đường sắt ở Tatasiwa, khi nào làm xong thì chúng ta có thể đi tàu từ Cleverland đến Tatasiwa.

Cho dù Tatasiwa nói thế nào Clark cũng không đồng ý, ông ta tự làm lấy. Rockefeller cầm 4000 đô la cùng Anderson phát triển sự nghiệp luyện dầu, thành lập một công ty mới. Sau đó ông ta bao thầu luôn quá trình tinh luyện và tiêu thụ dầu, đây chính là phương thức Kater hơn cả Kater. Trong lúc mọi người trong ngành dầu khí còn đang khổ sở, giá giảm xuống một cách chóng mặt, rất lao đao thì ông ta lại đầu tư vào ngành dầu mỏ và ông ta đã thắng. Năm 1865 công ty Rockefeller - Anderson nộp thuế 31.800 đôla. Cleverlarl có tất cả 50 nhà máy luyện dầu lớn nhỏ, thì công ty Rockefeller - Anderson có qui mô lớn nhất, chỉ thuê 37 thợ. Tổng kim ngạch tiêu thụ năm 1865 đạt 12 triệu đô la. Sau này, có người hỏi ông ta về bí quyết thành công và cảm giác sau khi thành công. Ông ta cười và đáp: “Ra tay lần đầu là kiếm được tiền! À, tôi còn thêm một câu nữa: cho dù lần đầu tiên ba hoa thế nào không được ra tay mù quáng!”

38 Đốt hậu viện, tấn công khi không phòng bị

Một hôm, hoàng đế mới lên ngôi là Hoàn Nhan Lượng ngồi ở điện Long Đức thưởng thức yến tiệc cùng với các đại thần. Một tốp ca nữ múa hát trên điện, bài hát có đoạn:

“Đông Nam hình thắng, Tam Ngô đô hội, Tiền Đường tự cổ phồn hòa. Yên liễu họa kiều, phong liêm thúy mạc, sâm si thập vạn nhân gia. Vân thụ nhiễu đê sa, nộ đào quyển sương tuyết, thiên khiếm vô nhai. Thị liệt châu cơ, hộ doanh la khởi, cánh hào xa. Trùng hồ điệp sơn hiến thanh gia, hữu tam thu quế tử, thập lí hà hoa. Khương quản lộng tinh, lăng ca phiếm dạ, hi hi điếu tẩu liên oa. Thiên kị dụng cao nha, thừa túy thính tiêu cổ, ngâm thưởng yên hà. Dị nhật đồ tướng hảo cảnh, qui khứ phượng trì hề”.

Lược dịch nghĩa: Danh thắng ở Đông Nam, khắp cả vùng Tam Ngô tấp nập. Từ xưa tới nay, một dải Tiền Đường nức tiếng phồn hoa, mây khói liễu rũ phất phơ, cây xanh gió lộng bờ đê tạo thành bức tranh thủy mặc. Nhà nhà mái ấm nhấp nhô, chợ búa sầm uất, khắp nơi vui vẻ. Rừng vàng biển bạc có cây quế ngàn năm, hương thơm bay ngàn dặm, véo von đàn địch, dập dìu tài tử giai nhân, trên cao chim hót, sườn đồi tu hú đá nghe đàn, thật là muôn phần ngoạn mục. Bao giờ trở lại, ngắm nhìn xinh thay cảnh sắc…!

Hoàn Nhan Lượng nghe xong, cười nói:

– Bài thơ “Vọng Hải Hồ” của Liễu Vĩnh ca ngợi cảnh đẹp của Tây Hồ, trẫm nhất định phải đến đó để xem “cây quế ngàn năm, hương bay ngàn dặm” ra sao!

Nói rồi ông ta đến chỗ bức tranh để đằng trước mặt. Người trong tranh ấy chính là ông ta. Vậy bức tranh từ đâu tới?

Hồi ấy, Hàn Lâm thị giảng học sĩ là Thị Nghi Sinh làm chính đàn sử nhà Tống đã mang theo nghệ thuật vẽ đi sứ nhà Tống, khi về đã tặng bức tranh vẽ Hoàn Nhan Lượng đang cưỡi ngựa đứng trên bờ hồ Tây trên núi Ngô. Ông ta liền cầm bút từ tay thị vệ, đề ngay bài thơ:

Vạn lý xa thư nhất hỗn đồng

Giang Nam khỉ hữu biệt cương phong?

Đề binh bách vạn Tây Hồ trắc

Lập mã Ngô Sơn đệ nhất phong.

Tạm dịch:

Muôn dặm xa thủ một dải cùng

Giang Nam nào có khác phong cương?

Đem binh trăm vạn Tây Hồ cạn

Sừng sững Ngô sơn dừng ngựa trống.

Bài thơ này đã chứng tỏ ông ta có ý định tấn công nhà Tống một lần nữa.

Thực ra ý định của Hoàn Nhan Lượng vẫn chưa hề biểu lộ ra trước những hoàng đế tiền nhiệm. Ông ta thường tâm sự chí hướng của mình với tên tay chân thân tín là Cao Hoài Trinh:

– Ta có ba ước muốn: một là việc quốc gia đại sự đều phải do ta nắm quyền; hai là đem quân đi đánh nước khác thì nắm lấy cổ ông vua nước đó trước tiên lôi về hỏi tội và ba là lấy được người con gái đẹp nhất thiên hạ về làm vợ.

“Việc quốc gia đại sự do ta nắm quyền” đã nói lên tư tưởng độc tài của ông ta, “đem quân đi đánh nước người rồi nắm cổ ông vua nước đó lôi về hỏi tội” rõ ràng là ông ta có ý đồ xâm lược hết sức trắng trợn. Ngồi trên long sàng mà có tư tưởng trung ương lộng quyền tiêu diệt Nam Tống, tiến tới thống nhất cả vùng Giang Nam.

Để tiêu diệt nhà Tống, thống nhất Giang Nam, ông ta mở rộng và tăng thêm quân. Tháng 2 năm 1159, hạ lệnh điều động các đội quân, thanh niên từ hai mươi đến năm mươi tuổi trong cả nước đều phải tham gia quân đội, tích cực chuẩn bị chiến thuyền và vũ khí, lệnh cho thượng thư Tô Bảo Hành đi Thông Châu để đóng chiến thuyền, đích thân Hoàn Nhan Lượng đến kiểm tra. Hạ lệnh cho phủ đốc tổng quản các lộ tuyển binh khí và tập trung các binh khí còn tồn đọng. Nguyên liệu để chế tạo được huy động từ nhân dân. Để chuẩn bị cho chiến tranh, ông ta không màng đến sự khôn khổ của dân chúng ra lệnh nhà nhà giết trâu mổ bò để cung cấp gân. Để làm tốt hơn nữa hành động quân sự, năm 1158, Hoàn Nhan Lượng phái tả Thừa tướng Trương Hạo và Lý Thông sửa sang lại cung điện ở Biện Kinh. Trương Hạo phá bỏ hết các cung điện, đến một viên ngói cũng không giữ lại, sau đó xây dựng mới toàn bộ. Năm 1160, hoàn tất, tháng 4 năm 1161 các quan đến Biện Kinh làm việc. Tháng 5, Hoàn Nhan Lượng cũng đến và làm nốt việc bố trí cho trận chiến tấn công Giang Nam.

Tháng 9 năm đó, 32 Kim binh dưới sự chỉ huy của Hoàn Nhan Lượng hùng hùng hổ hổ tiến vào Hoài Thủy, trực chỉ Trường Giang. Chỉ cần nhìn thấy Hoàn Nhan Lượng mặc áo giáp vàng, cưỡi ngựa hiên ngang ra khỏi thành thì các cung tần phi nữ cũng đi theo, đại binh có 60 vạn, được gọi là Bách vạn. Tất cả đi rất hùng dũng uy phong, khiến trời rung đất lở.

Mồng 8 tháng 10, Hoàn Nhan Lượng dẫn quân vượt sông Hoài Thủy, tiến vào Lư Châu. Dù cuộc tiến quân lần này không mấy suôn sẻ nhưng đến đầu tháng 11 tiến được vào bờ bắc sông Trường Giang.

Hôm ây, gió yên biển lặng, trời không một chút gợn mây. Trên mô đất mới dựng ở bờ sông có cắm một lá cờ lớn. Bọn tướng quỳ ở phía dưới rất ngay ngắn, thẳng hàng. Hoàn Nhan Lượng khoác áo bào nhung, mặt hướng lên trời, nói:

– Thần là hoàng đế Nhan Lượng, nay muốn tấn công Tống, xin trời đất phù hộ để mọi việc thành công!

Bọn vệ sĩ dùng dao giết một con ngựa đen dâng lên còn bọn võ sĩ ở dưới ném một con lợn và một con dê xuống sông. Lễ tế trời đã xong, Hoàn Nhan Lượng quay về lều, bọn tướng sĩ giạt sang hai bên.

Ông ta nói:

– Mọi thứ đã được chuẩn bị xong, hôm nay bọn ta sẽ qua sông!

Mệnh lệnh vừa được phát ra, Tả tư lang trung Ngột Bất Hát bất ngờ đi vào, tấu rằng:

– Thưa bệ hạ, có chuyện không hay rồi!

– Chuyện gì vậy?

– Tào Quốc Công Hoàn Nhan Ung lên ngôi ở Đông Kinh rồi!

– Ngươi nói cái gì?

Hoàn Nhan Lượng tưởng mình nghe nhầm.

Ngột Bất Hát thưa:

– Hoàn Nhan Ung xưng đế ở Đông Kinh. Ông ta đã truyền cáo thiên hạ, tuyên bố đại xá. Đã có rất nhiều châu quận dâng biểu xin làm thần. Không ít tổng quản các lộ của ta nhận được thư xá tội, dụ dỗ binh lính rút lui.

Tào quốc công Hoàn Nhan Ung là loại người như thế nào mà dám nhân cơ hội Hoàn Nhan Lượng khởi binh tiến về phía nam tấn công Tống mà đốt lửa nhà sau, lừa lúc thành trống mà xưng đế?

Hoàn Nhan Ung cũng là con cháu của Kim Thái Tổ Hoàn Nhan A Cốt Đả, vốn là tả phó nguyên soái con của Hứa Vương Tông Phụ. Anh ta có thân hình cao lớn, khôi ngô. Từ đơn vị trực ở Trung Kinh đổi sang Yến rồi lại chuyển sang quận phủ ở Tế Nam (Bột Hải), anh ta cũng là nhân vật có tiếng trong tộc Nữ Chân. Năm đó, Hoàn Nhan Lượng cấu kết với Thừa Đức nhằm lật đổ ngôi hoàng đế. Sau khi giết hại Hi Tông Hoàn Nhan Đảm, Thừa Đức muốn ủng hộ Hoàn Nhan Ung lên ngôi, tiếc rằng bọn tay chân thân tín của Hoàn Nhan Lượng vội đưa ông ta lên đăng cơ, mồm hô vạn tuế. Thừa Đức cũng đành làm theo. Món nợ đó Hoàn Nhan Lượng không bao giờ quên, tuy phong cho Thừa Đức là tả Thừa tướng kiêm thị trung tả phó nguyên soái nhưng không lâu sau, mượn cớ này cớ nọ để sát hại Thừa Đức. Hoàn Nhan Ung thông minh lanh lợi, thấy tình thế không thuận cho mình liền lập tức đem biếu Hoàn Nhan Lượng những món hàng quý giá để bày tỏ lòng trung thành của anh, ta tránh được họa sát thân. Hoàn Nhan Lượng ngoài mặt không truy cứu và vẫn giữ nguyên danh hiệu Cát Vương, cho canh giữ Bột Hải, ngược lại ngầm theo dõi tông tích của anh ta, sai kẻ thân tín là Cao Tồn Phúc làm phó. Khi Hoàn Nhan Lượng dẫn quân đi đánh Tống, vì mẹ mới mất nên Hoàn Nhan Ung phải giữ đạo hiếu không đi chinh chiến.

Lần này Hoàn Nhan Lượng dốc hết toàn binh lực, tổng tấn công Tống không được lòng người. Trước hết, trong nội bộ của bộ máy chính trị triều Kim cũng có ý kiến rất khác nhau. Hoàn Nhan Lượng đã hỏi Thượng thư lệnh Ôn Đô Tư Trung:

– Khi nào ta có thể diệt nhà Tống?

Tư Trung đáp:

– Thái tể đánh Liêu còn phải mất mấy năm. Hiện nay dân tình đang oán hận, sông Hoài vào mùa hè không thể ở lâu, không được đánh lâu dài.

Hoàn Nhan Lượng nói:

– Từ xưa các đế vương đã làm loạn thiên hạ, sau đó mới có thể thống nhất lại.

Hoàn Nhan Lượng không có được sự ủng hộ của Ôn Đô Tư Trung, liền triệu Hán thần sứ bộ Thượng thư Lý Thông, Hàn Lâm Địch Vĩnh Cố, Tuyên Vi Sử… vào để bàn bạc.

Hoàn Nhan Lượng nói với Lý Thông:

– Trẫm muốn lập đô ở Biện Kinh, tăng thêm quân sĩ, thống nhất Giang Nam, khanh có cao kiến gì?

Lý Thông thưa:

– Thiên thời nhân sự không thể mất đi.

Địch Vĩnh Cố tâu:

– Yến Đô vừa tu sửa lại được vài năm, việc gì phải dời đến Biện Kinh! Giang Nam là nơi rất trọng lễ nghĩa e rằng không tiện. Thần thấy cả hai việc đều không thể được.

Xem ra chỉ có mỗi bọn tay chân thân tín của ông ta là còn tâng bốc tán thành chủ trương đánh về phía nam. Hoàn Nhan Lượng bất chấp sự phản đối của các đại thần, vẫn cứ tiến hành như đã định. Tiếp đó, vì chuẩn bị cho cuộc chiến nên mọi thứ diễn ra rất gấp gáp. Bọn quan lại cũng nhân lúc này bòn rút, tham nhũng của cải, khiến dân tình càng trở nên lầm than, điêu đứng, gia đình ly tán, họ không còn cách nào khác là phải nổi dậy làm khởi nghĩa, chống đối lại sự thống trị của triều Kim. Khi Hoàn Nhan Lượng dẫn quân tiến về phía nam thì ở trong nước, nhân dân nổi dậy khắp nơi. Nào là khởi nghĩa Sơn Đông Khai Sơn Triệu; khởi nghĩa Đông Hải Trương Vượng, Đồ Nguyên; khởi nghĩa Khiết Đan… Cuộc khởi nghĩa của dân các tộc, ở phía bắc có Thượng Kinh lộ, Giản Bình lộ, phía nam có các lộ như Hà Bắc, Sơn Đông, Hà Đông… Giai cấp thống trị của triều Kim bắt đầu lung lay.

Hoàn Nhan Ung tuy vẫn đang trong thời kỳ chịu tang nhưng khi nghe tin nhân dân khắp nơi nổi dậy, liền bàn bạc với cậu là Lý Thạch, ông cậu nói:

– Bây giờ chúa thượng bạo ngược, giết hại cả người thân, sớm muộn gì cũng gặp tai họa. Ta nhân lúc này làm cuộc nổi dậy. Trước tiên là phải diệt trừ tên thám báo Cao Tồn Phúc, sau đó làm chuyện đại sự.

Hoàn Nhan Ung nghe vậy thấy rất có lý. Cơ hội đang trong tầm tay, nếu bỏ lỡ là không còn dịp nào nữa. Anh ta liền mượn cớ để triệu tập thủ hạ bàn bạc việc quân ở chùa Thanh An, lệnh cho quân mai phục trong chùa. Cao Tồn Phúc là phó lưu thủ, nghe thấy lưu thủ gọi đến để bàn chuyện thì đành phải đi. Vừa đến cửa chùa liền bị quân mai phục bắt gọn. Tháng 10, 2 vạn người ngựa Sơn Đông không muốn đi đánh nhau, do Hoàn Nhan Phúc tự dẫn đầu tiến đến Liêu Dương, tổng quản lộ Bà Độ là Hoàn Nhan Mưu Diễn được lệnh đi dẹp cuộc nổi dậy của nhân dân Khiết Đan - Liêu Dương cũng dẫn năm ngàn quân đến Liêu Dương. Sau khi hai đạo quân vào thành, bọn tướng soái thấy Hoàn Nhan Ung liền bày tỏ lòng ưng thuận. Sau khi Lý Thạch và các bá quan văn võ bàn bạc xong nhất trí để Hoàn Nhan Ung giết Cao Tồn Phúc, lên ngôi hoàng đế, tuyên bố đại xá thiên hạ, đổi năm Chính Long thứ 6 thành năm Đại Định thứ 1. Trong Đô lưu thủ Câu Anh dẫn quân về Hóa Châu, cũng dâng biểu xưng thần. A Tỏa Hoàn Nhan Trang sau khi giết chết quan lại của trung đô lưu thủ sự cũng dâng tấu xưng thần.

Hoàn Nhan Lượng được tin Hoàn Nhan Ung ở nhà đã xưng đế thì vô cùng kinh ngạc. Nhưng tình hình rất nguy khôn, tiến thoái lưỡng nan. Tiếp tục tiến lên phía nam tấn công nhất lộ Tứ Xuyên và lộ Sơn Đông Tự Hải nhưng bị quân Tống đánh bại. Ý chí của quân Kim bắt đầu yếu đi. Rút lui ư? E rằng quân Tống thừa thắng xông lên. Ngày 26 tháng 11, ông ta quyết định tập trung binh lực, lệnh cho tướng sĩ hôm sau vượt sông qua Châu Độ, tấn công quân Tống. Mã Đô Thống Chế ở Triết Giang là Hoàn Nhan Nguyên Nghi khuyên không nên nhưng Hoàn Nhan Lượng không những không nghe mà sai người đánh cho 50 trượng. Tức nước vỡ bờ, ngày hôm sau Hoàn Nhan Nguyên Nghi dẫn quân tấn công vào doanh trại, bắn chết Hoàn Nhan Lượng. Thượng thư hữu thừa tướng Lý Thông, phó thống chế tây đạo Triết Giang là Quách An Quốc đều bị giết chết. Sau đó ông ta dẫn quân lên phía bắc xin xưng thần với Hoàn Nhan Ung. Giấc mộng thống nhất Giang Nam của Hoàn Nhan Lượng đã tan thành mây khói, tạo cơ hội thuận tiện cho Hoàn Nhan Ung đoạt ngôi vị, trở thành hoàng đế của nước Kim.

Tại sao Hoàn Nhan Ung lại có thể tiến hành đoạt ngôi thuận lợi như vậy? Điều kiện thành công chính là ông ta đã áp dụng chiến lược “tấn công khi không phòng bị, xuất binh không nghĩ”. Hành sự bất ngờ sau lưng khiến Hoàn Nhan Lượng, không kịp đề phòng. Hoàn Nhan Lượng tập trung tất cả binh lực vào cuộc chiến, hoặc là chiến thắng oanh liệt, hoặc là đại bại. Hơn nữa nhân dân khắp nơi nổi dậy, khiến đất nước lung lay. Không ngờ, anh em ở sau lưng ông ta bất ngờ lật đổ ngôi hoàng đế. Hoàn Nhan Ung đã nhận ra điểm này, cho dù lực lượng còn mỏng nhưng hành động bất ngờ nên đã thành công. Mưu lược “tấn công không chuẩn bị, xuất binh không suy nghĩ” rất là tuyệt vời. Thực ra, trong tình thế ta yếu địch mạnh, có thể chỉ đạo mọi người tấn công vào chỗ yếu của đối thủ, từ đó biến yếu thắng mạnh, từ ít thắng nhiều.

“Chiến lược” tấn công không phòng bị và xuất quân không suy nghĩ không chỉ có tác dụng về mặt quân sự mà còn có thể tỏa sáng trong cuộc cạnh tranh kinh tế hiện nay. Trong thời buổi cạnh tranh khốc liệt, khi sản phẩm nào đó có lợi nhất xuất hiện, do tác động của quy luật cạnh tranh, số tiền đầu tư đổ vào nhiều ai ai cũng lao vào sản xuất thì đó là thời điểm bắt đầu xuống dốc. Do vậy, người kinh doanh có nước cờ cao sẽ không đi tìm những thứ mà mọi người có, đuổi theo thời thượng mà theo nhu cầu đòi hỏi của thị trường hoặc phải nghĩ ra những thứ mà mọi người không biết hoặc chưa hề nghĩ tới. Cung cấp những loại kinh doanh đặc thù của chính mình như phương hướng đầu tư, sản xuất, giá cả sản phẩm, con đường tiêu thụ, biện pháp marketing và các dịch vụ khi tiêu thụ v.v… khiến mọi người kinh ngạc, nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường.

Trước khi loại mì ăn liền “Mr. Kang” tấn công vào thị trường, Trung Quốc đã có gần bốn trăm dây chuyền sản xuất mì ăn liền. Mọi người cho rằng, thị trường mì ăn liền đã chật chội lắm rồi, lúc này mà khuấy động lên thì có thành công hay không?

Năm đó, xưởng sản xuất “Mr. Kang” thuộc công ty hữu hạn lương thực quốc tế Dingio đã phát hiện ra một điều cơ bản khi họ đi nghiên cứu điều tra thị trường là thị trường mì ăn liền của Trung Quốc đang tồn tại một kiểu cấp bậc rỗng tiêu phí rất lớn. Đó là sản phẩm loại trung bình khoảng một đồng không có ai sản xuất ra.

Họ còn phát hiện được mì ăn liền do Trung Quốc sản xuất chỉ có thể khiến khách hàng ăn no mà không chú trọng đến mùi vị và dinh dưỡng. Thế là họ tiến hành tổng điều tra thị trường, căn cứ vào thông tin của người tiêu dùng, không ngừng cải tiến sản phẩm, cuối cùng cũng đưa ra thị trường loại mì ăn liền “Mr. Kang” giá thành rẻ, mùi vị phù hợp với mọi người. Loại mì này làm chấn động thị trường. Thật ra họ đã cho ra loại mì ăn liền có sẵn bát và thìa dành cho nhân viên đi công tác, khiến nó rất độc đáo và thuận tiện, được mọi người hoan nghênh.

Một ông chủ người Đài Loan, từ chỗ chẳng có một chút ảnh hưởng gì trong những quán ăn nhanh thế mà đã tạo ra một sản phẩm mới “Mr. Kang” khiến cho mì ăn liền từ chỗ chỉ dùng để ăn cho no thì bây giờ được nâng cao đến giai đoạn mới là thưởng thức mùi vị. Đây đúng là một kỳ công của “tấn công không phòng bị”!

39 Lấy chính đại quang mình để mưu đạt mục đích chính trị

Rất nhiều người tài giỏi đảm đang, tự mệnh siêu quần “Tâm phải hiền, biết dừng đúng lúc, làm phải xuất quần và dũng cảm hơn mọi người”. Làm việc nhất định phải vì người khác nên không thể coi thường, ngôn từ nhất định cần thoát tục, dũng cảm mưu trí nhất định siêu việt hơn người. Việc này phải đạt đến sự việc không bình thường, loại người vui mừng với lập luận kỳ dị, lập luận không giống quần chúng: Nếu như dùng anh ta để trị lý quốc gia thì kết quả tất sinh ra sự bạo loạn. Bởi vì loại người này tuyệt không thể bình tĩnh để giải quyết công việc chính trị. Mà mỗi quốc gia nếu như không có cục diện chính trị ổn định thì lòng người sẽ dao động. Vì vậy, người giỏi về trị lý, cần phải chăm chỉ nhằm đạt được xu thế trong cục thế toàn diện, dùng thái độ thiết thực để làm chính trị, cố gắng sáng tạo ra “thế” thống nhất ổn định.

Hoàn Nhan Ung sau khi lên ngôi hoàng đế, triều Kim đối mặt với tình hình nghiêm trọng: bị tộc Khiết Đan gây rối và bùng nổ cuộc đại khởi nghĩa của nông dân tộc Hán, Hoàn Nhan Lượng xâm lược miền Nam bị ngăn cản, và nội bộ triều Kim rơi vào thế bạo động. Nhiệm vụ quan trọng đầu tiên đặt ra trước mắt ông ta là làm cách gì để ổn định cục diện, làm yên lòng dân. Hoàn Nhan Ung được coi là hoàng đế thông minh trí mưu của triều Kim. Sau khi nhận rõ tình thế, một mặt ông ta chú ý duy trì bảo đảm và kế thừa những thành quả đã đạt được trong thực hiện cải cách ở thời kỳ Hoàn Nhan Đảm, một mặt khác còn chú ý đoàn kết các lực lượng chính trị, ra sức tranh đoạt sự giúp đỡ ủng hộ của quý tộc và bá quan văn võ, xuất phát từ mục đích thống trị của ông ta, trong điều kiện không bài xích lịch sử, xác định lấy kết cấu và cách thức “nhân chính làm chủ, chuyện cũ là phụ”, tích cực mưu cầu sách lược “thế trị”.

Thời kỳ Hoàn Nhan Đảm, Hoàn Nhan Lượng trị vì chủ yếu là cải cách phong tục cũ của tộc Nữ Chân thiết lập theo chế độ của người Hán, họ coi việc quan lại làm chính, chú trọng hình phạt nghiêm khắc, nhân chính chỉ là vật phụ mang tính trợ giúp.

Cho đến khi Hoàn Nhan Lượng phát động cuộc chiến tranh tiến xuống miền Nam xâm lược triều Nam Tống, gây chiến tranh mãi không ngừng, huống hồ đối với bà con trăm họ còn vơ vét cướp bóc bằng sưu cao thuế nặng, chính sách bạo ngược đến mức không có cách gì để khắc phục lại, từ đó tạo thành cục thế rối ren và sự bất an trong xã hội. Sau khi Hoàn Nhan Ung lên ngôi, dưới tình hình đó ông ta không có cách gì làm thay đổi sự việc đã rồi, không nhằm đúng lúc xã hội đương thời lừa đảo chính trị đề ra cải cách mới như thế nào, mà là làm như thế nào để duy trì cuộc sống ở hiện thực không thay đổi, cố gắng cải cách và xây dựng hình tượng của tập đoàn thống trị nhằm đạt được nguyện vọng củng cố cho địa vị thống trị.

Ông ta đã dựa vào chính biến cung đình để đăng quang lên võ đài chính trị, bước lên ngôi hoàng đế. Tuy Hoàn Nhan Lượng đã bị giết nhưng có một số đại thần tướng sĩ của ông ta vốn là những thành viên cơ bản nếu như nhất loạt xử lý họ, hoặc là nghiêm trị, hoặc là bãi miễn, thì có khả năng sẽ tạo ra sự sợ hãi bất an, mỗi người đều cảm thấy sự không an toàn cho bản thân mình, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc củng cố và ổn định chính quyền mới. Để tránh việc phát sinh tình hình này. Hoàn Nhan Ung đã dùng một số biện pháp khoan dung tiếp nhận, tiếp tục dung nạp các thành viên, bá quan văn võ thời Hoàn Nhan Lượng… nhằm ổn định lòng người. Nếu như Hoàn Nhan Lượng ra lệnh bổ nhiệm thái ngai, khu mật sứ, có trong tay quân hùng tướng mạnh, binh lực chủ chốt của Hoàn Nhan Ngang, sau khi Hoàn Nhan Nguyên Nghi giết chết Hoàn Nhan Lượng, ông ta lại sai người đến thành Biện Kinh giết chết con trai của Hoàn Nhan Lượng là thái tử Hoàn Nhan Quang Anh, sau đó lại chúc mừng việc đăng cơ của Hoàn Nhan Ung. Năm sau ông ta lại vào cung thăm viếng Hoàn Nhan Ung. Đối với một nhân vật quan trọng như vậy từ thời kỳ Hoàn Nhan Lượng, thấy ông ta có ý định thuần phục mình thì Hoàn Nhan Ung tỏ ra hoan nghênh, vẫn để giữ chức vụ quan trọng và cho làm Thái ngai, đồng thời còn hạ lệnh làm đô nguyên sứ, còn cử Thái phụ, Thượng thư lệnh Tương Hạo trấn giữ ở Biện Kinh, người này cũng là một nhân vật quan trọng của Hoàn Nhan Lượng. Sau khi Trương Hạo bày tỏ ý định sẽ trung thành với Hoàn Nhan Ung thì lập tức ông ta đã được sắc phong làm Thái sư, tiếp tục kế nhận chức vụ Thượng thư lệnh của mình. Đương nhiên cũng không phải là một mực nhượng bộ hoặc là không chia phải trái đúng sai để lôi kéo bè phái. Bỏ qua lỗi lầm trước đây, vẫn trịnh trọng đề cử để tăng thêm sự nhắc nhở. Ông ta đã trực tiếp nói với Trương Hạo: “khanh được Hoàn Nhan Lượng trọng vọng làm Tể tướng, không dám nói là khanh không vô tội. Nhưng vì khanh đã quen việc được mấy mươi năm, thành thạo với chức vụ và công việc của mình vì vậy vẫn chọn khanh làm Tể tướng. Đấy là tùy theo ý khanh, không cần phải phục tùng theo ý trẫm”. Đối với các tướng lĩnh ở bên ngoài, ông ta cũng vô cùng tôn trọng chỉ cần những người đó tự nguyện tiếp nhận sự thống trị của hoàng đế mới thì ông ta sẽ không để ý tới quá khứ họ đã chống lại ông ta ra sao, chỉ cần hiện tại ủng hộ ông ta thì ông ta sẽ nhất định tín nhiệm, tiếp nhận. Ví dụ như: “Bạch Sam Kính, Khất Thạch Liệt Chí Ninh, hai người này vốn dĩ nhận lệnh của Hoàn Nhan Lượng nên đã dẫn binh đi đàn áp cuộc khởi nghĩa của dân du mục Khiết Đan, khi hành quân đến Bắc Kinh, nghe được tin tức Hoàn Nhan Ung xưng đế nên hai bọn họ đã dẫn binh quay lưng phản đối Hoàn Nhan Ung và còn giết chết sứ giả của Hoàn Nhan Ung. Sau khi Hoàn Nhan Lượng chết, bọn họ mới đầu hàng, Hoàn Nhan Ung không hề tra cứu chuyện trước đây của bọn họ và vẫn trọng dụng Bạch Sam Kính làm tiết độ sứ Hạc Tô Quán, sau đó lại cho vời vào triều, cử làm Khanh sứ đại phu. Còn Khất Thạch Liệt Chí Ninh được phong làm Tiết độ sứ Lâm Hải, tiếp tục để ông ta dẫn quân đi chinh phạt cuộc khởi nghĩa của dân du mục Khiết Đan. Chính vì vậy ông ta thu nạp phương sách đem những sự vật có liên quan tới phương diện của mình đều dung nạp, bao hàm nội tại nên mới bình ổn và dẹp yên chính quyền.

Trong thời gian trị vì, do từ nhỏ ông ta đã bị ảnh hưởng sâu đậm của nền văn hóa Hán, đọc thông và am hiểu thư tịch lịch sử, thấm nhuần tư tưởng và biện pháp thống trị của các hoàng đế nhà Hán, do đó ông ta rất chú trọng tiếp thu kinh nghiệm trong lịch sử thống trị của các hoàng đế đời trước, rút ra bài học và lối đi cho mình.

Trong quá trình chấp chính ông ta rất chú trọng việc tiếp thu lời can gián, trọng đãi hiền thần. Ông ta còn nói với các đại thần: “Chính Long (chỉ Hoàn Nhan Lượng) rất chuyên quyền độc đoán nên mới bị thất bại. Trẫm thường ngưỡng mộ các đế vương, tĩnh tâm thu nạp lời can gián. Hôm nay, trẫm hi vọng được nghe những lời nói chân thật, các khanh có việc thì cứ tấu, muốn nói thì cứ nói, đừng có e dè”. Một mặt khuyến khích các đại thần dũng cảm tấu trình những lời trung thực, một mặt khác lại yêu cầu họ tiến cử người hiền tại. Ông ta nói: “Trẫm lên ngôi chưa lâu, không thể nhận biết được ai là người có tài, việc này phải trông mong vào các khanh tiến cử người hiền tài cho trẫm”. Ông ta lại nói: “Trọng dụng nhân tài, không được tùy tiện bừa bãi thích ai thì tiến cử người đó mà cần phải nhận biết rõ tài cán của họ rồi theo tài năng mà sử dụng. Ông còn tuyên bố với các đại thần: “Trẫm trị vì thiên hạ, chính vì muốn các khanh và trẫm cùng vạch kế hoạch mưu lược. Những việc sai trái các khanh cần thẳng thắn chỉ ra, vạn nhất không được a dua phục tùng theo ý trẫm, đừng tùy theo sự vui vẻ của trẫm.”

Đối với một số quan lại không phù hợp chức vị, không hiểu pháp luật ông ta cũng không bao che, mà còn thẳng tay nghiêm trị bãi miễn. Có một lần đi săn ở dải Cố An, ông ta nghe thấy dân chúng chê bai huyện lệnh Cố An là một thằng cha không ra gì, không xứng với chức vụ nên Hoàn Nhan Ung lập tức ra lệnh bãi miễn chức vụ của tên quan đó. Nghe nói tiểu sứ Bá Châu là Thành Khiên Tiên rất công minh chính đại, làm việc theo đạo lý vì thế ông liền phong cho ông ta làm huyện lệnh Cố An. Do Hoàn Nhan Ung duy trì những điều kiện chính sách đối nội đối ngoại thời Hi Tông, đồng thời còn lấy tấm gương của Hoàn Nhan Lượng bị mất ngôi làm bài học, thu nạp để giáo huấn cho sự thất bại, tuy không phải là chuyện kinh thiên động địa nhưng ông ta cũng có thái độ nghiêm túc và trí óc sáng suốt, mưu cầu để làm chính trị, không những bình ổn cho chính quyền mà còn nghênh đón thời kỳ hưng thịnh của triều Kim.

Ngày nay trong giới quản lý, phải cụ thể như vậy là tác phong tất yếu, phàm là những doanh nghiệp theo đuổi sự thành công, cũng không cần là nhà tán dóc để rồi khuếch trương phóng đại, giương oai múa võ. Mỗi doanh nghiệp thành công đều phải giẫm lên thực tế, kết hợp rất sát sao với thực tế để đặt định và xác lập ra một loạt, chế độ quy tắc và trình tự làm việc có hiệu quả, và càng tạo thành thói quen, thiết lập một tình thế ổn định. Trong chốc lát tình thế này đã bắt đầu vận hành, duy trì bảo vệ sức mạnh, không dễ gì cho phép ai đó phá hỏng.

Công ty xe hơi Quickly của Đức đã duy trì tinh thần “ba phục vụ”, đảm bảo phục vụ hài lòng cho bạn trước khi sản xuất. Phục vụ không công sau khi bán hàng, phục vụ sáng tạo cái mới sau khi lãnh đạo trào lưu, đó chính là “cái thế” ổn định, chính là đảm bảo được danh nhân, được mến mộ của hãng xe Quickly, đảm bảo cho hãng xe hưng thịnh không bị suy yếu. Mua xe Quickly thì đầu tiên là hài lòng về chất lượng, vì vậy công ty Quickly làm loại xe tải “Quickly” loại 600 nên đã quảng cáo: “Nếu như có ai phát hiện xe của hãng Quickly phát sinh sự trục trặc, trên đường đi bị gián đoạn, thì công ty chúng tôi sẽ tặng người đó 10.000 đô la” - một lời quảng cáo rất đơn giản mà ngắn gọn, nhưng trong lòng người mua đã có một lời an ủi và tin tưởng. “Xe hơi của hãng Quickly - chất lượng thật đáng tin cậy”.

Nhưng công ty này không đơn thuần dựa vào quảng cáo để gây sự chú ý của mọi người, mà còn có hành động cụ thể và thiết thực để đảm bảo lợi ích và hình tượng.

1. Đảm bảo sự hài lòng cho bạn bè trước khi sản xuất, trong công ty xe hơi Quickly có 3.700 loại hình hiệu, bất cứ một loại yêu cầu gì đều được làm hài lòng và thỏa mãn. Muôn vàn kiểu yêu cầu: màu sắc khác nhau quy cách khác nhau, thậm chí máy ghi âm được bày đặt như thế nào trong xe…. công ty đều có thể làm thỏa mãn nguyện vọng của khách hàng. Trong nhà máy, ở trên mỗi khung xe đều treo một tấm biển ghi rõ: tên khách hàng, hình hiệu xe, hình dáng, màu sắc, quy cách và yêu cầu đặc biệt lúc khách hàng đến lấy xe, công ty còn tặng cho họ một chiếc xe bé tí để làm đồ chơi cho trẻ em. Khiến cho con cái của chủ xe cũng có cảm tình tốt đẹp về công ty và giành được lòng tin khiến con cháu bọn họ đều trở thành khách hàng của công ty.

2. Phục vụ miễn phí sau khi mua.

Phục vụ miễn phí sau khi mua khiến cho chủ nhân của chiếc xe đó tuyệt nhiên không thấy sự phiền hà trên lãnh thổ nước Đức, công ty đó đã đầu tư khoảng hơn 1.700 trạm sửa xe, có khoảng 60.000 đến 70.000 người làm thợ bảo dưỡng và thợ sửa xe. Trên đường lớn cứ khoảng 25km lại tìm được một trạm sửa xe của công ty Quickly. Ở ngoại thành cũng đặt khá nhiều trạm sửa chữa, số người làm công tác phục vụ là ngang bằng với công nhân viên tham gia sản xuất xe. Hạng mục phục vụ là từ hỏi ý kiến, từ linh kiện nhỏ cho đến máy tĩnh điện, mở rộng hạng mục tư vấn. Xe của hãng Quickly thông thường đi khoảng 7500 km thì thay dầu chạy được 150000km, lại bảo dưỡng. Một số hạng mục này đều được bảo hành trong ngày. Nếu trên đường đi, xe phát sinh hỏng hóc ngoài ý muốn, lái xe chỉ gần gọi điện cho trạm sửa xe gần nhất, lúc đó trạm sẽ phái người đến sửa chữa hoặc lái xe về trạm để sửa chữa.

3. Sáng tạo mới lãnh đạo trào lưu.

Dịch vụ hướng dẫn đổi kiểu xe theo trào lưu, để khách hàng dưa ra cách phục vụ sáng tạo mới mẻ, đứng hàng đầu ở thời đại đó là dặc điểm của công ty Quickly.

Kaer Bezi là ông tổ của hãng xe hơi thế giới. Năm 1879 Bezi cho ra đời loại động cơ Bezi, ông ta đã sáng chế ra mô tơ có thể thay đổi tốc độ của loại xe ba bánh, loại xe này xuất hiện sớm nhất trên thế giới. Ngày nay mỗi một xe hơi trên thế giới đều dùng nguyên lý “điểm bugi” của ông ta. Năm 1936 bắt đầu sản xuất ra loại xe tải nhỏ, động cơ chạy bằng dầu, không lâu sau lại sản xuất ra loại xe tải nhỏ “mô hình” 5540 K.

Năm 1938 lại sản xuất ra loại xe tải hào hoa Saidersi tốc độ 230 mã lực, 8 xi lanh nén động cơ. Từ năm 1939 hãng xe Qintuos đã thi đấu với các hãng xe trên thế giới thì có 76 lần giành phần thưởng, 17 lần phá vỡ kỷ lục thế giới. Năm 1973 Saidersi 450 SEL6.9 đã lấy kỹ thuật làm mũi nhọn, được hãng xe hơi thế giới tôn sùng và tuyển chọn là xe hơi đẹp nhất năm đó.

Về chất lượng và mĩ quan đều ngang bằng nhau, an toàn và tiết kiệm năng lượng đều là mục tiêu quan trọng mà các hãng chế tạo xe hơi không ngừng theo đuổi. Công ty Quickly trong giai đoạn cạnh tranh với bạn đồng hành luôn luôn tiến lên phía trước. Năm 1953 loại xe kết cấu hàm nối chịu trọng tải, hình khung gầm thấp đã được bán ra thị trường. Loại kỹ thuật mới này được đánh giá so sánh theo phương hướng có mĩ quan và an toàn, tiến thêm một bước tiến mới. Trên cơ sở này, họ lại nghiên cứu sáng chế ra “khoang chở khách an toàn”, ngồi trong khoang này nếu phát sinh sự cố giao thông thì không nguy hiểm, thùng động cơ và thùng hành lý là chỗ tiếp nhận va đập, hai thùng này gọi là “khu va đập”, vì không muốn để cho la bàn phương hướng của người lái xe bị sai nên đã chuyển dạng cột thành dạng ống, có thể nhấc lên, mỗi một bộ phận của xe từ thân xe cho tới buồng lái, tổng cộng có 136 linh kiện phục vụ cho sự an toàn,

Tùy theo sự phát sinh của máy khí dầu, công ty Quickly đã gắng sức nghiên cứu nguồn năng lượng của các đời xe. Một vị chủ quản của công ty nói: “Không có doanh nghiệp nào được như chúng tôi: nghiên cứu lợi dụng tất cả các nguồn năng lượng để có thể dùng được”.

Đây chính là một loại “thế cấu thành”, “ba phục vụ”. Từ năm 1926 đến nay công ty xe hơi Quickly cạnh tranh ngày càng mãnh liệt, thậm chí khi nguy cơ kinh tế chỗ này chìm, chỗ kia nổi, các hãng xe hơi sống chết không ngừng nhưng công ty này vẫn giữ vững biểu hiện vinh quang của mình. Căn cứ vào điều tra về mức tiêu phí các loại sản phẩm trên thế giới “công việc điều tra này do công ty của Mỹ thực hiện” thì thấy rằng công ty xe hơi Quickly chỉ đứng sau hãng nước giải khát Coca Cola và đồ điện Sony, còn đứng thứ nhất trong mười hãng xe hơi của thế giới. Xe tải cao cấp “hình hiệu 600” là một phương tiện giao thông quan trọng được nhiều nguyên thủ quốc gia và danh sĩ trên thế giới mua dùng. Thậm chí giá cả của xe cũng chỉ bằng một phần hai giá tiền chiếc xe hơi Nhật Bản. Nhưng xe hơi của công ty Quickly không chỉ cản được áp lực của hãng xe Nhật Bản mà còn xuất khẩu sang Nhật Bản, đảm bảo sự tồn tại của mình trong thị trường Nhật Bản.

40 Quan huyện nhân từ dân đen mới yên ổn làm ăn

Ngài Tislin - tổng giám đốc công ty xe hơi Thosyons đã nói: “Hãy lấy đi tiền vốn của tôi nhưng phải để nhân tài của công ty lại. Năm năm sau tôi sẽ giành lại tất cả những gì đã mất”.

Nhân tài chính là tiền vốn, tài sản. Từ xưa đến nay đều như vậy.

Trong 28 năm trị vì, Hoàn Nhan Ung luôn nhấn mạnh việc sử dụng nhân tài; đặc biệt chú trọng tuyển chọn đề bạt những nhân tài ở cấp cơ bản của xã hội. Ông thường nói: “huyện lệnh là người gần gũi dân nhất nên cần phải để người hiền tài đảm nhận”.

Trong thời gian làm hoàng đế, có một câu chuyện kể về việc ông trừng phạt công chúa, bảo vệ và giữ gìn uy tín của người tài.

Vào đêm tuyết lớn tháng 11 năm nọ, tên gia nô Hồ cẩu của Tào Quốc công chúa đã chặn đường cưỡng hiếp dân nữ Thất Cân. Cha của Thất Cân đến huyện đường Uyển Bình đánh trống kêu oan, đưa đơn lên quan huyện Lưu Nhan Bật. Xem qua đơn, Lưu Nhan Bật phẫn nộ nói: “Nô tài của quý công chúa, sao dám làm những chuyện càn rỡ như vậy”. Ông lập tức phê chuẩn công văn sai nha dịch đi bắt Hồ Cẩu. Tên nha dịch đi nửa ngày rồi trở về tay không, tâu lên: “Thưa lão gia, bọn tiểu nhân phụng lệnh đi bắt Hồ cẩu. Hắn không những không tuân theo mà còn sai bọn gia nô trong nhà đánh đuổi bọn tiểu nhân. Lưu Nhan Bật tức giận, đập tay xuống bàn, đứng dậy quát lớn: “Chuẩn bị kiệu!”. Ông dẫn theo các nha dịch, ngồi kiệu đến ngoài phủ của công chúa, rồi xuống kiệu đi thẳng vào trong. Tên nô tài Hồ Cẩu cậy được công chúa sủng ái, không coi huyện lệnh ra gì. Hắn đứng dậy nghênh ngang nói: “Huyện lệnh phủ Uyển Bình to gan dám làm náo loạn phủ công chúa”. Hắn chưa nói hết câu, Lưu Nhan Bật đã sai các nha dịch tóm lấy rồi tát vào mồm hắn, sau đó còng tay lại, lôi về huyện phủ.

Trên công đường, nhân chứng vật chứng đầy đủ cả nhưng ỷ thế được công chúa che chở, Hồ Cẩu vẫn không chịu thừa nhận hành vi bỉ ổi của mình, hắn ra sức chửi mắng huyện lệnh, gây khí thế lên mặt thị uy. Lưu Nhan Bật lệnh lôi hắn ra ngoài đánh cho năm mươi trượng.

Tào Quốc công chúa thấy tên nô tài tâm phúc của mình bị bắt giữ thì quả mất thể diện, bèn vội vàng khởi giá tới huyện phủ, lại thấy hắn bị đánh rách da rách thịt, vừa hận vừa tức. Bà ta đùng đùng đi tới công đường, không nói không rằng chỉ tay sai bọn thị vệ lôi Lưu Nhan Bật ra khỏi bàn xử án, đẩy ngã quỵ xuống đất rồi vả liên tiếp 50 cái tát vào mồm, khiến răng hàm lung lay, mồm miệng đầy máu. Hành hung quan huyện xong, Tào Quốc công chúa nghênh ngang dẫn bọn nô tài phá đổ quan từ rồi quay về. Khi công chúa đi rồi, lũ nha dịch trốn biệt bên ngoài mới dám chạy vào dìu lão gia về phủ. Lưu Nhan Bật gạt mọi người ra, tuyên bố: “Ta sẽ đi Tỉnh Đài kiện bà ta”

Thượng thư tỉnh, tả Thừa tướng Hột Thạch Liệt Lương Bật biết chuyện Tào Quốc công chúa bênh vực gia nô sỉ nhục huyện quan thì vô cùng khó xử. Ông ta bèn bàn bạc với Tham tri chính sự Kính Tự Huy; “Theo vương pháp, Tào Quốc công chúa sỉ nhục mệnh quan triều đình là không thể được, ngài có biện pháp gì giải quyết được chăng?” Kính Tự Huy nói:

– Tào Quốc công chúa được thánh thượng tin yêu, nếu xử lý bà ta e rằng sẽ gặp chuyện không hay. Huống hồ chẳng qua bà ta mới tát huyện lệnh mấy cái, làm thế nào bây giờ?

Lương Bật cũng cảm thấy khó xử, liền gác chuyện này lại. Lưu Nhan Bật đợi tới đợi lui không thấy Thượng thư tỉnh trả lời, rất sốt ruột liền đích thân đến viện kiểm soát để đưa đơn kiện. Viện lại truyền đơn lên hoàng thượng. Hoàn Nhan Ung biết chuyện bèn cho đòi công chúa vào cung, phán một cách nghiêm khắc: “Khanh thân là quý công chúa không biết tự trọng, dám sỉ nhục mệnh quan triều đình. Khanh cho rằng Lưu Nhan Bật là một lệnh quan nhỏ nhoi thì thích làm gì thì làm ư?”

Tào Quốc công chúa thấy sắc mặt phụ hoàng lạnh như băng, sợ hãi không dám cãi lại. Hoàn Nhan Ung nói tiếp:

– Trẫm niệm tình khanh là con gái, lần này xá tội cho khanh, nếu còn tái phạm sẽ xử phạt! Thôi, hãy lui ra!

Tào Quốc công chúa xấu hổ lui gót. Hoàn Nhan Ung triệu Lương Bật, Kính Tự Huy vào cung giáo huấn cho một trận:

– Trẫm đã từng nói, trong các cấp quan thì quan huyện là người gần gũi với dân chúng nhất. Quan huyện nhân từ, thanh liêm thì các con dân của trẫm mới có thể làm ăn sinh sống yên Ổn. Lưu Nhan Bật vì dân làm chủ, trách tội gia nô của công chúa, không sợ quyền thế, làm hết trách nhiệm của mình. Đó mới là vị quan hiền lương. Khanh thân là Đài phu vậy mà sợ uy lực chỉ muốn cầu an, không làm tròn bổn phận.

Nhà vua hạ lệnh cắt bổng lộc một tháng của hai người để cảnh cáo. Sau đó, ông đem vụ án này tuyên bố với quần thần:

– Thiên tử coi bách tính là con, nhưng thiên tử không thề một mình đi đến từng nhà được nên phải nhờ cậy vào các quan. Các quan có tài, bách tính mới yên tâm. Nếu dùng người không đúng thì bách tính sẽ nói trẫm cái gì đây?

Hán Cao Tổ Lưu Bang cũng có lần nói với các đại thần trong triều:

– Nếu như bàn về công đánh chiếm thành đoạt đất đai thì ta không bằng Hàn Tín. Bàn về kế mưu lược ta chẳng được như Trương Lương. Bàn về những trù bị vận chuyển lương thực ta không bằng Tiêu Hà. Nhưng ta có thể sử dụng linh hoạt ba người này, vì vậy mà giành được thiên hạ.

Thật đúng là trong miệng Thiên tử có thể phá vỡ được thiên cơ. Theo những câu nói được lưu hành hiện nay, nguyên nhân thành công của Lưu Bang là ông giỏi lãnh đạo tướng lĩnh, giỏi sử dụng người. Triều Kim của Hoàn Nhan Ung có được một giai đoạn hưng thịnh là cũng do biết trọng dụng nhân tài, bảo vệ nhân tài. Điều đó có thể thấy rằng yêu quý và bảo vệ người giỏi mang ý nghĩa cốt yếu của người trị nước trị quân.

“Nhân tài là vốn liếng, kiến thức là của cải” đã trở thành khẩu hiệu văn minh trong chiến trường thương mại của thời đại tin tức, đồng thời nó cũng trở thành tiêu điểm tranh giành sống chết trong thương trường.

Công ty H.P của Mỹ hằng năm đều tổ chức “Hội chiêu mộ nhân tài” do hàng trăm kỹ sư và giám đốc đầy kinh nghiệm tập hợp lại. Họ lấy những sinh viên tốt nghiệp xuất sắc ở hơn hai trăm trường đại học trong toàn nước Mỹ.

Mấy năm gần đây, ở các tỉnh như Quảng Đông, Sơn Đông (Trung Quốc) cũng đã tổ chức nhiều đợt ra nước ngoài chiêu mộ nhân viên với qui mô lớn. Họ lập ra những chính sách ưu đãi để tỏ lòng quan tâm, thật lòng muốn tìm người tài.

Ở cửa lớn của tổng công ty mỹ phẩm Mary Kahn ở Mỹ có treo một tấm ảnh chân dung to hơn người thật. Nhân vật trong tấm ảnh không phải là người sáng lập ra công ty và cũng không phải là tổng giám đốc mà cũng chẳng phải minh tinh nào cả. Đó chính là chủ nhiệm bộ phận tiêu thụ của công ty.

Vị chủ nhiệm này là trụ cột của công ty. Những ai nhìn qua tấm ảnh này đều có ấn tượng công ty này rất coi trọng người tài. Đây chính là hình tượng cần thiết của công ty.

Người sáng lập ra công ty là Mary Katt Asha đã nói:

– Bạn quan sát bất kỳ một công ty mô hình lớn nào đều phát hiện được rằng: sở dĩ những công ty đó phát triển, làm ăn phát đạt vì họ biết dựa vào nhân tài của công ty. Công ty đứng đầu thì người giỏi cũng đứng đầu.

Những ai gia nhập công ty đều nhận được sự quan tâm chu đáo. Chỉ cần họ đến làm việc thì công ty sẽ tìm mọi cách giữ họ ở lại.

Trong số bảy người thư ký của Mary thì có một không phù hợp với công việc nhưng cô ta rất yêu quý công ty, thái độ rất nghiêm túc. Mary đích thân tư vấn cho cô ấy rất nhiều vấn đề, sau đó để cô ấy làm tại phòng kế toán, về sau cô trở thành một người xuất sắc trong công ty.

Mary luôn có câu nói cửa miệng: “Nhân tài rất khó phát hiện vì vậy khi tìm được rồi thì điều quan trọng phải tìm cách giữ họ lại.

Một công ty nếu có đội ngũ người giỏi đứng đầu, thì sẽ có kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và sản phẩm đứng đầu. Đó cũng có nghĩa là lợi ích kinh tế và kinh nghiệm thành công đứng hàng thứ nhất vậy.

41 Dùng tình khích tướng giữ thành

Lúc tiến sát thành Thái Châu của triều Kim, bên ngoài tiếng súng nổ vang lộng trời xanh, tiếng hô giết nổi lên khắp bốn phía. Bốn cửa thành đóng chặt, bọn lính tốt bao vây đầy phía ngoài và trong thành. Mệnh lệnh mới ban ra: thống sư Khương Thất, phó thống sư Hoàn Nhan Thừa Lân trấn thủ ở mặt phía đông, phó tướng Ô Cát, Luận Cảo trấn thủ ở mặt phía nam, điện trước do đô điểm kiểm Ngột Lâm Đáp Hồ Thổ trấn thủ ở mặt phía tây, quân sư trung hiếu Vương Sơn Nhi trấn thủ ở phía bắc. Trên hành cung của điện chính, tướng sư giữ thành cũng đang đứng, hoàng đế trẻ của triều Kim là Hoàn Nhan Thủ Tự không ngồi, ông ta đứng phía sau long án, một tay ấn trên các tập văn bản, thân nghiêng người về phía trước, ánh mắt ngó nhìn những người ở xung quanh, ông ta nói bằng giọng trầm lắng, nhưng vô cùng khẩn thiết: “Từ khi Thái Tổ lập nghiệp đến nay đã được hơn 100 năm. Các khanh người thì dựa vào công lao của cha ông mà được kế thừa chức vị, người thì dựa vào công lao chiến tích của mình mà được thăng chức. Bất luận là ai, tất cả đều đã xông pha trận mạc rồi. Hôm nay nước Kim rơi vào vận mệnh nguy hiểm, quân địch sắp chiếm giữ thành, các khanh hãy cùng trẫm gánh vác hoạn nạn, hãy làm những trung thần của trẫm!

Hiện nay quân Thát Đát ngày đêm đánh thành, đây chính là cơ hội để các khanh báo đáp quốc gia, cho dù chết trận cũng đều làm quỷ trung hiếu. Trước đây các khanh thường lấy việc đánh chiếm lập công, thường thì trẫm không biết rõ sự tình. Hôm nay các khanh cản địch giữ thành, trẫm đích thân nhìn tận mắt. Hi vọng các khanh lại liên tiếp nhận được sự khen ngợi gắng gỏi phấn đấu.

Các tướng sĩ triều Kim thấy hoàng đế nói hết chân tình thì vô cùng cảm động, vội vàng đáp lễ đồng thanh hô to “chúng thần thề chết báo đáp quốc gia”. Hoàn Nhan Thủ Tự thấy vậy luôn mồm nói: “tốt, tốt” và ra lệnh cho thị thần Tông Khuê: “Dâng rượu”. Tông Khuê mang rượu đến và rót ra những cái cốc đặt trên bàn đưa đến trước mặt các tướng sĩ. Hoàn Nhan Thủ Tự nói với các tướng sĩ: “Các ái khanh hãy uống cạn ly rượu này” Các tướng sĩ hai tay bưng chén rượu, uống một hơi hết sạch, đặt chén xuống vài đồng thanh hét “chúng thần xin xuất thành đánh trận”. Hoàn Nhan Thủ Tự nói: “Mong các khanh đẩy lui quân địch”.

Động viên trước khi đánh trận, bi tráng biết bao, thân thiết biết bao! Nó phát sinh trong lúc người Mông Cổ tiến tới chinh phạt triều Kim. Hóa ra, sau khi Thế Tông Hoàn Nhan Ung ốm chết đã truyền ngôi cho Hoàn Nhan Cảnh Sứ lấy hiệu là Chương Tông, Chương Tông chết thì con trai là Doãn Tê lên kế vị và lấy hiệu là Thế Tông. Vào cuối thời Kim vài vị hoàng đế này không chỉ không có công đức gì mới mẻ huống hồ còn khiến cho sự nghiệp mà Kim Thái Tổ tạo dựng bị suy yếu dần, chính trị dần dần thối rữa, triều chính ngày càng hoang phế, lực nước cũng dần dà bị suy yếu. Sau khi Doãn Tế lên kế vị thì tộc Mông Cổ vốn cư trú ở thảo nguyên phương Bắc ngày càng hưng thịnh, bọn họ đã liên tiếp phát động những cuộc chiến tranh với qui mô lớn tiến xuống miền Nam xâm lược triều Kim, nội bộ triều Kim lại bị quân áo hồng sinh sự.

Giống như thuyền gặp bão lớn, lá cây gặp mưa gió dưới sự tấn công mạnh mẽ của quân Mông Cổ và sự công kích của quân áo hồng, thêm vào đó triều Nam Tống nhân cơ hội đó để mượn gió bẻ măng, xâm phạm quấy nhiễu nên triều Kim mất đi uy phong của thời kỳ đầu, khắp nơi đều rơi vào nguy nan rối ren xao động. Từ tháng 4 năm 1211 (năm thứ ba Đại An), Thành Cát Tư Hãn phái binh tấn công triều Kim cho đến năm 1219 (năm thứ 3 Hưng Định) quân Mông Cổ đã chiếm hữu được nhiều thành trì, có những vùng đất quan trọng như Tây Kinh, Đại Đồng, Trung Đô, Toái châu, Tào châu (nay thuộc Hà Trạch, Sơn Đông), Tân châu (nay thuộc huyện Tân tỉnh Sơn Đông); Đệ châu (nay thuộc Huệ Dân tỉnh Sơn Đông); Sào châu (nay thuộc Sơn Đông), Càn Châu (nay thuộc Lâm cần tỉnh Sơn Đông), Ích Châu, Đại châu (nay thuộc huyện Đại tỉnh Sơn Tây), Bình Dương (nay thuộc Lâm Phần tỉnh Sơn Tây)… lúc thế nước đang gặp nguy nan, Hoàn Nhan Thủ Tự mới có 27 tuổi đã đứng ra tiếp nhận ngôi vị hoàng đế. Vừa mới lên đăng cơ, ông ta đã không có một ngày sống yên ổn. Thậm chí ông ta còn quyết tâm cứu vãn cục thế rối ren, hạ chiếu cầu hòa với triều Nam Tống để tránh cảnh chiến sự trong lãnh thổ miền Nam và kết bạn với triều Tây Hạ, xưng thần xin làm Tây Hạ vương, đổi xin làm huynh đệ nhằm tránh việc sinh sự ở phía tây, tập trung lực lượng chống trả quân Mông Cổ, chẳng qua cũng chỉ vì thời vận đã tàn mà thôi. Quân Mông Cổ từ mọi ngả đường tấn công vào triều Kim, quân Kim quay Đông quay Tây, tự do cho mình cũng không xong. Năm thứ tám Chính Đại (năm 1231) hoàng đế Mông Cổ là Oát Khoát Đài đích thân thân chinh, tiến từ Khánh Dương (nay thuộc Khánh Dương, tỉnh Cam Túc) đến Phụng Tường (nay thuộc Phụng Tường, Thiểm Tây) từ Phụng Tường đến Hà Trung. Phái hoàng đế Đà Lôi thống trị các cánh quân, xuống đến miền Nam lại vòng xuống phía nam Đăng châu thuộc Hà Nam, tiếp đó lại từ phía bắc vượt sông Hán Giang tấn công Đặng châu. Cánh quân dần dà bao vây chặt chẽ, Hoàn Nhan Thủ Tự phái người tới doanh trại quân Mông Cổ xin nghị hòa, kết quả bị từ chối. Ông ta đành chạy từ Nam Kinh (nay thuộc Khai Phong) tới trốn ở Thái Châu (nay thuộc Nhũ Dương, Hà Nam). Quân Mông Cổ lại bám đuổi đằng sau, vì thế mới có tiệc rượu khích lệ tinh thần tướng sĩ như đã kể ở trên.

Các tướng sĩ sau khi uống chén rượu khích lệ của hoàng thượng và nhận được sự cổ vũ về tinh thần, mọi người đều thề chết bảo vệ thành Thái châu, hộ giá hoàng thượng, họ mở cổng lớn, quan binh nhất loạt xông ra khỏi thành sống chết với giặc. Tục ngữ có câu: “Một người liều mạng 10 người khó cản”. Quân Kim liều chết báo quốc, xông vào trận địch tung hoành ngang dọc, một trận huyết chiến đã xảy ra, cuối cùng đẩy lui được sự công kích của quân Mông Cổ.

Chủ soái Đáp Thái Nhĩ chỉ huy quân Mông Cổ đánh thành Thái châu đã có nhận xét: “Quân Kim đã bại trận như chim sợ cung tên, thành Thái Châu nhỏ bé như cá nằm trên thớt huống hồ trong thành chỉ còn vài ngàn người. Chỉ cần một trận công kích dữ dội tất chiếm được thành. Bây giờ thấy nhuệ khí của quân Kim như vậy nên đã nảy sinh ý định: “Sẽ thu binh để cầu hòa”. Sau khi thu quân, đích thân dẫn 500 kỵ binh tiến tới phía đông của thành. Hoàn Nhan Thừa Lân canh giữ ở mặt phía đông khi nhìn thấy quân Mông Cổ tiến đến vẫn không chịu nhượng bộ mà hỏa tốc dẫn binh nghênh địch, đánh một trận tơi bời với Đáp Thái Nhĩ. Quân Kim ai nấy đều hận thù mắt vằn đỏ giống như mãnh hổ khi tức giận, với khí thế như vậy bọn họ đã đẩy lùi quân của Đáp Thái Nhĩ, liên tiếp bại trận hai lần, Đáp Thái Nhĩ mới biết quân địch rất khó thu phục, do đó đã hạ lệnh: “Vây hãm kinh thành”.

Độc một mình chỉ có thành Thái châu, khu biệt vài ngàn người ngựa, rất khó nghĩ rằng có thể cứu vãn triều Kim khỏi cảnh diệt vong. Nhưng Hoàn Nhan Thủ Tự khi ở trên thuyền lớn, trước khi ra trận đã nói hết những lời từ đáy lòng, tự nhiên đã khơi dậy quyết tâm liều chết sống mái vì sự sinh tồn của kinh thành, quả thật làm lộ ra sức chiến đấu mãnh liệt. Thậm chí sau đó trơ trọi không có quân cứu viện, lương thóc không đủ, ba tháng sau thành mới bị đánh bại.

Quân Kim cũng treo cổ tự sát theo Hoàn Nhan Thủ Tự và có một số chết thiêu. Nhưng những giây phút lâm nguy nhất ông ta vẫn tràn đầy tình cảm, dùng sách lược kích động các tướng sĩ liều chết giết địch, đây quả là chuyện đáng được trân trọng.

Hoàn Nhan Thủ Tự tại sao lại chỉ dùng vài lời nói đơn giản, thành thật và một chén rượu nhạt mà có thể kích động lòng quyết tầm giết địch của các tướng sĩ? Các tướng sĩ trung thành với tư tưởng cố nhiên của triều đình mà không thể loại bỏ. Nhưng Hoàn Nhan Thủ Tự chỉ dùng vài câu nói, một chén rượu nhạt mà đã làm lộ ra tình cảm chân thật tôn trọng, tin dùng các tướng sĩ, quả thực đã phát huy uy lực làm động lòng người và tác dụng lớn lao.

Tình cảm quả là một sợi dây vô hình trói buộc con người với con người. Bởi con người không thể thiếu khuyết món ăn tinh thần, không cần hoài nghi, nó cũng là một động lực quan trọng trong quản lý.

Trong thương trường thời hiện đại chú trọng lấy tình cảm con người, lấy tình để thôi thúc con người là chuyện chẳng có gì mới. Đương nhiên ngày nay chúng tôi đề xướng tình cảm, cách xa nhiều so với Hoàn Nhan Thủ Tự. Tình cảm mà chúng tôi nói đến ngày hôm nay là xây dựng sự tôn trọng lẫn nhau, tìm hiểu lẫn nhau, quan tâm lẫn nhau giữa các đồng sự trên cuộc sống cùng chung lý tưởng, tình cảm càng chân thật, càng đẹp, càng cao thượng vì thế mà càng có sự duy trì lâu dài và uy lực mãnh liệt.

Coi trọng chuyện đầu tư tình cảm đã trở thành các cuộc nói chuyện kinh nghiệm ở nhiều xí nghiệp. Chuyên gia khí cụ điện kế Long Hà Hán đã làm phó giám đốc kiêm tổng công trình sư ở nhà máy khí cụ điện kế A Thành. Anh ta khẳng khái nói “30 năm qua, tôi luôn lấy phương châm “tín nhiệm làm hàng đầu, bây giờ đã được như ý nguyện, tôi muốn liều mình gây một trận phong ba”. Nhận chức được một năm, anh ta cho đầu tư sản xuất 24 loại sản phẩm mới. Lưu Cát làm bí thư đảng ủy ở nhà máy dệt nhuộm Hiệp Tân Mao (ở Vô Tích) thông qua một số thanh niên, đặc biệt là những thanh niên mới lớn để tìm hiểu, quan tâm, tin dụng, cổ vũ khiến xí nghiệp của mình đạt được tiếng vang và nhanh chóng đi lên. Từ thành công của họ có thể thấy được lực lượng của tình cảm và hiệu quả sự động viên khích lệ.

Một cây một lá cũng đủ ôm ấp tình cảm, đầu tư tình cảm là chuyện vô thời, vô địa và phức tạp. Nhất cử nhất động một lời nói, một hành vi của người quản lý đều ảnh hưởng đến việc giao lưu tình cảm trên dưới. Thậm chí lúc một cá nhân gặp khó khăn như gia cảnh thất bại, ốm đau, gặp chuyện ngang trái, bị đánh đập… người lãnh đạo giơ bàn tay nhân ái nâng đỡ cứu giúp, mở ra bộ mặt ôn hòa, thì lúc đó họ như có đi dưới trời tuyết gặp than hồng, càng thắt chặt thêm mối tình cảm trên dưới, khiến cấp dưới không cách gì xa lìa nảy sinh thứ tình cảm “được người cho nước, báo đáp tới tận nguồn”, “bát cơm phiếu mẫu trả ơn ngàn vàng” tất phát sinh tinh thần làm việc hăng hái tiến lên phía trước.

V GIỎI ĐÁNH VU HỒI, TÂY HẠ KHÉO XUYÊN THOI

Tộc Đảng Hạng là một dân tộc nhỏ bé ở miền tây bắc Trung Quốc, ỷ vào chiến công đã giúp triều Đường dẹp yên cuộc khởi nghĩa của Hoàng Sào (vào cuối đời Đường) nên mới được cư trú ở một dải tây bắc - Trung Quốc. Nhưng kẻ yếu mà lại không yếu, dưới sự tương ngộ với những địch thủ mạnh như tộc Thổ Phồn, triều Đại Đường Ngủ Đại Thập Quốc, triều Đại Tống, triều Liêu, triều Kim… tộc Đảng Hạng đã di dời tới miền tây bắc Trung Quốc khống chế sinh hoạt phong cách độc lập sinh tồn của mình thông qua sự cố gắng của các thủ lĩnh như Lý Kế Thiên, Lý Đức Minh và Lý Nguyên Hạo, cuối cùng đến năm 1083 đã lập ra quốc gia riêng và tạo thành cục diện “vạc ba chân” với triều Tống và triều Kim. Sau đó nhờ vào sự sáng suốt và dũng cảm của những người trong tộc để tranh giành địa vị với các triều đại. Mãi đến năm 1227 mới bị quân Mông Cổ tiêu diệt.

42 Hổ không rời núi, cá không rời nước

Tộc Đảng Hạng là dân tộc du mục cư trú ở phía tây bắc của Trung Quốc - tộc này là tộc cổ xưa và có lịch sử rất lâu đời.

Vào những năm cuối đời Đường lúc bùng nổ cuộc khởi nghĩa nông dân Hoàng Sào, thì thủ lĩnh bộ Bình Hạ - tộc Đảng Hạng là Thác Bạt Tư Cung đã xuất binh trợ giúp triều Đường trấn áp cuộc phản loạn của Hoàng Sào và đi theo đại tướng Lý Khắc Dụng (nhà Đường) giành lại thành Trường An. Để biểu dương chiến công hiển hách của quân đội tộc Đảng Hạng, triều Đường đã chọn vùng Hạ châu làm Định Nan Quân (quân Định Nan), cho Thác Bạt Tư Cung làm Tiết độ sứ, tấn phong làm Hạ quốc công và đổi thành họ Lý. Từ đó tộc Đảng Hạng cư trú ở 5 châu: Ngân, Hạ, Tịnh, Tuy, Hựu. Bộ Bình Hạ và Thác Bạt Tư Cung dần dà chiếm danh tiếng, có địa vị cao trong tộc Đảng Hạng. Lúc đó triều Đường, tộc Thổ Phồn đều là những triều đình hùng mạnh, triều Hậu Lương, Hậu Đường thuộc thời Ngũ Đại vẫn đủ lực lượng uy thế để khống chế vùng Tây Bắc, sau khi tộc Khiết Đan xây dựng nước Liêu, thế nước dần mạnh mẽ nên cũng gây được sự thị uy với khu vực mà tộc Đảng Hạng cư trú, vì vậy không còn cách gì bọn họ đành thông qua việc đối ngoại: bắt tù binh để làm nô lệ, thực hiện sự chuyển biến từ chế độ nguyên thủy sang chế độ nô lệ. Đến năm 960 khi nhà Tống thiết lập triều đình mới, tộc Đảng Hạng vẫn dựa vào chế độ phụ quyền của xã hội thị tộc, quá trình văn minh dần dà bị tụt hậu so với triều Tống. Các bộ lạc vẫn chưa có thủ lĩnh cộng hợp cũng chưa đặt ra chế độ pháp luật và thuế má. Họ tin vào Vu giáo nguyên thủy, bị bệnh tật không dùng phương pháp chữa trị, mà cho gọi “thầy phù thủy” đến diệt ma trừ quỷ hoặc, giam người bệnh trong phòng một mình để “lánh bệnh”. Tâm lý phục thù giữa các bộ lạc giống như lửa cháy. Nhưng “lễ bất phạt tang” người bị báo thù chỉ cần “đeo giáp diệp” ở lựng để chứng tỏ mình đang chịu tang tất không bị kẻ thù gây phiền hà cản trở. Muốn giải bỏ thù hận phải dùng đầu lâu người chết đựng đầy máu cho uống máu ăn thề “nếu như lại báo thù thì sẽ bị mất mùa, nam nữ bị bệnh, bị thú cắn chết, rắn độc chui vào giường”. Nếu kẻ phục thù bất lực không có đủ uy phong và sức lực trả thù sẽ phải tập hợp một đám phụ nữ dắt dê cùng đi đến đốt phá doanh trại của người bị báo thù. Vì vậy mọi người rất thấm thìa câu “kẻ địch là phụ nữ thì không may mắn, không tốt đẹp”, lúc này kẻ bị báo thù chỉ có thể mở to mắt nhìn doanh trại, nhà cửa bị phá hoại. Các phong tục, tâm lý quái dị, lạc hậu, nguyên thủy có rất nhiều sự việc tương đồng, cá tính mới mẻ, đặc dị.

Lập quốc không lâu, Tông Thái Tổ cử Lý Di Hưng làm tiết độ sứ quân Định Nan (anh ta là hậu duệ của Thác Bạt Tư Cung) lấy hiệu là Thái úy, tiếp tục thừa nhận địa vị, quyền lực của anh ta và bộ Bình Hạ trong tộc Đảng Hạng. Năm 962 Lý Di Hưng công tiến cho triều Tống 300 con ngựa và cúi đầu xưng thần.

Tộc Đảng Hạng xin làm thần dân cho triều Tống, việc này phù hợp với nguyện vọng của Tông Thái tổ Triệu Khuông Dận. Ông ta có dã tâm hừng hực không chỉ muốn gạt bỏ thế lực, áp chế đối với nhân dân Đảng Hạng mà còn muốn thu nạp vùng đất đai của họ để quy vào bản đồ đất đai của mình nhưng vẫn chưa giành được thời cơ.

Năm 982, nội bộ quý tộc Đảng Hạng vì quyền lực mà sinh ra oán hậu tranh giành lẫn nhau. Tiếp nhận chức vị Tiết độ sứ quân Định Nan không lâu, Lý Kế Bổng, người giữ chức tiết độ sứ không lâu bèn dẫn bộ lạc, tù trưởng tiến xuống phía nam phụ giúp triều Tống. Được tin Tống Thái Tông vô cùng vui mừng, phong Lý Kế Bổng làm tiết độ sứ quân Chương Đức, tiếp đó sai bọn Lý Kế Bổng thống lĩnh quân đội trấn giữ ở kinh sư. Ông ta còn phái sứ quan đặc địa đi đến Hạ Châu, hộ tống toàn bộ tộc của Lý Kế Bổng dời xuống miền Nam, ngoài ra còn phái quan binh trong thời gian ngắn chiếm lĩnh bốn châu: Hạ châu, Ngân châu, Tuy châu, Tịnh châu. Thái Tông cho rằng từ những thủ đoạn đó có thể không đánh mà thắng, bằng chính sách hòa bình giành được đất đai vùng Tây Bắc của tộc Đảng Hạng.

Tộc trưởng chi dưới Lý Kế Bổng là Lý Kế Thiên định cư ở Định Nan đều biết cái giá phải trả cho chức vị độ sứ, ông ta là một người dũng cảm có mưu trí, gặp chuyện khó đều không ngại. Lúc đó, ông ta đang cư trú ở Ngân châu, nghe tin tộc của Lý Kế Bổng tiến xuống phía nam phụ giúp triều Tống và trấn giữ ở kinh sư không muốn quay về nơi chôn nhau cắt rốn, do đó Lý Kế Thiên buồn rầu đau đớn trong lòng, các thủ hạ khuyên ông ta: “Theo lệ cũ Tiết độ sứ Lý Kế Bổng vẫn được triều Tống tôn sùng, ở kinh thành triều Tống lại có những thú vui dân gian hưởng lạc không hết, đây là tộc đầu mối giúp Đảng Hạng và triều Tống tiến một bước trong mối quan hệ thống nhất, chẳng lẽ không phải là chuyện vui sao, cần gì buồn rầu như vậy? Chúng ta nên nhanh chóng ‘đi đút lót đợi sứ thần của triều Tống đến, cùng về kinh sư hưởng phúc.”

Lý Kế Thiên không nghĩ đó là chuyện vui, ông ta kiên quyết cho rằng tộc Đảng Hạng đang đứng trước thử nghiệm nghiêm trọng rơi vào cục diện diệt vong, nếu không thu nạp biện pháp sách lược quả đoán có hiệu quả, tất mất đi nhà cửa ruộng vườn… đó là một chuyện không thể tránh khỏi, tộc Đảng Hạng là một dân tộc có lịch sử lâu đời, cá tính độc lập. Tuy là một dân tộc có tinh thần, có khí tiết nhưng vẫn bị thiêu hủy trong chốc lát. Nguyên nhân ở đâu? “Hổ lạc xuống Bình Dương gặp phải cú lừa lớn”. Hổ sở dĩ oai phong lừng lẫy, ngạo nghễ nhìn bầy thú bởi nó có mấy ưu điểm: Thứ nhất nó giở uy lực đặc biệt của mình chiếm lĩnh địa bàn núi cao rừng sâu, thứ hai nó giơ nanh vuốt để người thấy người sợ, chó thấy chó chạy. Nếu như để hổ xuống núi, vậy thì khác gì lão hổ chỉ có thể hướng về con chó nhỏ xin thán phục! Tộc Đảng Hạng và các tộc xung quanh được liệt vào đối thủ ngang hàng với triều Tống, có điều là trình độ văn minh thì có sự khác biệt giữa núi cao và kinh thành, thế nước mạnh yếu cũng lệch nhau khá xa không thể ngồi một chỗ mà nói.

Nhưng chính phía tây bắc là vùng hiên ngang, có thể phát huy ưu thế đặc biệt nhất dũng mãnh, ngang ngược ở núi cao rừng sâu. Tộc Đảng Hạng cư trú ở nơi này tập trung được tâm lý dân tộc vốn có và diện mạo dân tộc, vì vậy các cường quốc ngó nhìn bốn phía thấy sức sống hừng hực, ra sức cướp đoạt dằng dặc trong mấy trăm năm. Triều Tống không có cách gì tiến vào núi bắt hổ, hiện nay ôm giữ Lý Kế Bổng là muốn thực hiện được kê “điệu hổ ly sơn”, nếu như thực hiện được kế “điệu hổ ly sơn” tộc Đảng Hạng và thủ lĩnh khác chẳng phải là rời núi ở “tây bắc”, tính cách dân tộc dần bị đồng hóa, lực lượng dân tộc bị triều Tống phân tán khống chế, nanh vuốt bị bẻ gãy, vậy thì con hổ tộc Đảng Hạng không chỉ bị phục thần bởi con chó nhỏ, càng có khả năng lớn dần dà sẽ trở thành một món ăn ngon trong dĩa, ăn của nó.

Làm cách gì đâu? Lý Kế Thiên quyết tâm vắt óc suy nghĩ để xoay chuyển cục diện nguy nan của bộ tộc. Trải qua một hồi suy nghĩ ông ta quyết định dùng kế “hổ không rời núi, cá không rời nước” để phá hoại kế sách “điệu hổ ly sơn” của triều Tống.

Lý Kế Thiên quyết tâm không để triều Tống triệu đến kinh thành và ở lại tây bắc, tổ chức lực lượng của tộc Đảng Hạng, tuy nhiên chính vào lúc này, sứ thần triều Tống đã đến Ngân châu, hạ lệnh cho Lý Kế Thiên ngày khởi hành về triều Tống.

Lý Kế Thiên nắm chắc thời cơ để đưa ra sự quyết đoán nói với sứ thần Tống: “Chẳng may đúng lúc nhũ mẫu của tôi vừa mất, tôi vô cùng buồn rầu, thật lòng muốn tiễn biệt linh cữu của bà đến chôn cất tại ngoại thành, hi vọng đại nhân cho tới chậm nửa ngày. Sứ thần triều Tống biết thói quen cứng rắn của người Đảng Hạng là nói một không nói hai, càng không thể bẽ gãy, lung lay ý định. Lý Kế Thiên liền dẫn 10 người chạy đến vùng Địa Cân Trạch (nay thuộc phía tây bắc Ngạc Thác Khắc Kỳ của Nội Mông Cổ).

Ở Địa Cân Trạch, Lý Kế Thiên giơ cao di tượng của tổ tiên nhắc lại các sự việc anh hùng, các chiến tích vĩ đại, tỏ ra mình vì sự sinh tồn và phát triển của tộc Đảng Hạng mà không ngừng có thái độ cứng rắn cố gắng, các chư bộ của tộc Đảng Hạng ở Địa Cân Trạch ôm tâm lý báo thù rất lớn, bắt đầu mật thiết vây quanh Lý Kế Thiên.

Từ đó, Lý Kế Thiên không ngừng chỉ huy tộc Đảng Hạng tác chiến với triều Tống, trong quá trình chiến đấu, tộc Đảng Hạng cũng không ngừng phát triển lực lượng lớn mạnh, cuối cùng xây dựng một quốc gia độc lập - đó là nước Tây Hạ.

Kế “điệu hổ ly sơn” nằm trong 36 kế, “hổ” là chỉ kẻ địch mạnh, ngoan cố, “sơn” là chỉ trận địa có lợi, hoàn cảnh có lợi mà kẻ địch mạnh chiếm giữ. Phương pháp này khiến cho kẻ mạnh dời trận địa có lợi, tự nhiên sẽ làm kẻ mạnh thành kẻ yếu. Vì vậy “điệu hổ ly sơn” là một phương sách hữu hiệu “không đánh mà khuất phục được kẻ địch”. Vậy thì hóa giải đối thủ như thế nào khi mình đã rơi vào kế “điệu hổ ly sơn” đây. Phương pháp tốt nhất hãy làm như Lý Kế Thiên, sau khi nhận thức được cục diện “bị ăn quả lừa của đối thủ”, phải quả đoán kế “hổ không rời núi, cá không rời nước”. Cơ nhiên hổ vẫn dựa vào núi mà giương oai, cá dựa vào nước mà tự do bơi lội, vậy thì phải kiên định trấn thủ trận địa, tuyệt đối không dễ dàng rời núi, rời nước.

Lý Kế Thiên kiên trì không rời khỏi núi ở Tây Bắc bảo vệ phẩm tính độc lập của tộc Đảng Hạng, phát huy tính dũng cảm ngoan cường và tâm lý phục thù cố hữu của dân tộc mình, từ đó khiến tộc Đảng Hạng xây dựng được quốc gia của mình, trở thành một lực lượng lớn mạnh khiến triều Tống, Liêu, Kim không dám coi thường, sách lược này rất thâm trầm sâu sắc, thực tế rất đáng được giới kinh doanh lấy đó làm gương để học hỏi.

Trong kinh doanh thương nghiệp, chủ yếu phải kiên quyết áp dụng kế “hổ không rời núi, cá không rời nước” giữ vững “trận địa” hiện có của mình, không dễ dàng di chuyển “địa bàn”, hóa giải kế “điệu hổ ly sơn” của đối thủ. Thứ hai suy luận và mở rộng một số điều và kiên trì giữ vững đặc sắc kinh doanh của mình, còn có thể duy trì biển hiệu hàng hóa của mình mà không dễ dàng bị đồng hóa với các loại sản phẩm cùng loại. Ở dưới dây là ví dụ điển hình về mưu kế “hổ không rời núi, cá không rời nước” trong kinh doanh của cửa hàng Jishancat, họ kiên quyết giữ vững biển hiệu “chính trị” của mình.

Năm 1977, Jishancat bị “ép xuống Lương Sơn” đẩy ra khỏi cảnh giới chính trị. Nhưng Jishancat không vì vậy mà bỏ đi những sự quen thuộc, sở thích, sở trường… trong hoạt động chính trị. Ông ta biết, vũ đài chính trị là nơi duy nhất mà “mãnh hổ” có thể dựa vào núi, ông ta duy nhất chỉ ở trong ngọn núi cao dũng mãnh có sinh khí thì mới có thể phát huy được giá trị. Vì vậy, ngay cả trong mơ ông ta nghĩ một lần nữa lại bước vào vũ đài chính trị. Trong hoạt động quản lý nhà nước “thất bại rồi lại giành được thế đắc thắng” (lui về ở ẩn sau đó lại phục chức). Không ngờ, vợ của ông ta phiền chán về chuyện chính trị nên đã phát biểu: Nếu như ông ta dám đăng quang lên vũ đài chính trị một lần nữa thì bà ta sẽ ly hôn chia tay với ông ta. Không còn biết làm sao, Jishancat tự nhiên bị cuốn vào làn sóng thương nghiệp.

Mở một cửa hàng nhỏ? Động viên mọi người mở công xưởng? Đi tổ chức ngân hàng? Đi buôn chuyến đường dài?… đi… Nhưng cũng đều không thể được! Ông ta có thể làm như vậy, nhưng như thế rất khó “ca khúc khải hoàn thành công”, càng khó có thể thực hiện được lý tưởng vĩ đại “nhà chính trị sa sút”, “không chán nản”! Jishancat là người quá thông minh, tự nhiên sẽ không làm như vậy, ông ta chiêu biển vang dội “nhà chính trị được thuê mướn” mở trung tầm tư vấn thương nghiệp, công khai tuyên bố “ông ta nguyện vì những xí nghiệp tư nhân mà chỉ ra những chiến lược sai lầm, đảm nhận trách nhiệm tư vấn ngoại giao, vì chủ tịch hội đồng quản trị của công ty giữ chức cố vấn tư nhân cho sự an ninh quốc gia…

Quả thật là có khí thế chấn động trời đất, khiến người ta thất kinh. Jishancat trưng biển không lâu thì vốn lãi của ông ta đã nảy nở rất nhiều, sự nghiệp phát đạt, không chỉ có ba tập đoàn tư bản lũng đoạn mà trong chốc lát đã khoét được 35 triệu đô la để ông ta thành lập hiệp hội Jishancat, huống hồ một loạt bạn bè trong giới chính trị, bao gồm những người như: Skaklufuter - cố vấn an ninh quốc gia, Irgo Baker, phó quốc vụ khanh và những tư nhân khác đều ở dưới trướng của ông ta. Căn cứ vào tình hình đó, Jishancat đã dùng hình thức kinh tế quốc tế của mình nhằm phát triển ưu thế xác đáng lý giải và phân tích lập luận sắc sảo, ý kiến sâu sắc nên mỗi năm thu nhập số lãi từ 100 triệu đô la trở lên.

Hành động thương nghiệp của ông ta thật đáng coi là phong độ vĩ đại. Nhưng chúng ta cũng suy nghĩ thấu đáo từ công việc thương nghiệp của ông ta, quả thật là phát huy sở trường chính trị của mình, thân thì ở trong thương nghiệp nhưng tâm hồn vẫn không rời núi “chính trị”, như vậy há chẳng phải anh ta dùng kế “hổ không rời núi, cá không rời nước” sao? Có điều anh ta vận dụng theo thời thế để làm mà không lộ tung tích.

43 Thua trăm trận không ngã lòng

Triều đình nhà Tống không muốn cất binh mà mình vẫn giành được thắng lợi, nay mượn cớ thủ lĩnh Đảng Hạng là Lý Kế Bổng vào kinh định sẽ bắt hết các nhân vật chủ chốt trong các bộ tộc người Đảng Hạng đem về kinh, sau đó thừa cơ chiếm luôn vùng đất người Đảng Hạng sinh sống. Lý Kế Thiên nhìn thấy tâm địa của triều đình, không bị mắc lừa nhà Tống. Ông ta chỉ dẫn theo mấy chục người từ Ngân châu chạy tới Địa Cân Trạch.

Triều đình nhà Tống biết rằng con cá bị lọt lưới sẽ rất khó bắt lại, mãnh hổ trong rừng thẳm khí thế càng mạnh. Để giữ thể diện cho Lý Kế Bổng, để yên định những người Đảng Hạng họ đang có trong tay, triều đình đương nhiên không công khai hạ chiếu truy bắt Lý Kế Thiên nhưng tướng lĩnh giữ biên ải của nhà Tống ai ai cũng biết: Có bình định được Đảng Hạng hay không, vấn đề cốt lõi ở đây nằm cả trên mình Lý Kế Thiên. Vì vậy, bắt được hay giết được ông ta, đó vừa là cơ hội lập công cho đất nước, vừa là cơ hội để mình thăng quan tiến chức. Vì vậy bọn họ ai cũng mở to con mắt tìm kiếm tông tích của Lý Kế Thiên, không ai không xoa tay giậm chân muốn thử một lần, muốn tóm được Lý Kế Thiên.

Lý Kế Thiên thông minh hơn người, ông biết rất rõ về hoàn cảnh hiện tại của mình. Phía nam có đại Tống, phía đông có đại Liêu, phía tây có các dân tộc thiểu số sinh sống bằng nghề du mục như mình, bất kỳ lúc nào họ cũng có thể đánh ông một đòn chí mạng… Người Đảng Hạng từ trước tới nay vốn sinh sống ở những vùng núi cao rừng thẳm, vậy mà ngày nay, đa số đất đai, địa bàn sinh sống của họ đã bị nhà Đại Tống khống chế. Con đường duy nhất giúp dân tộc của mình thoát khỏi nguy cơ, muốn chấn hưng dân tộc thì mình phải hùng mạnh ngang với nhà Tống. Khó khăn, gian khổ là điều hiển nhiên, thất bại là chết. Nhưng Lý Kế Thiên không bao giờ muốn lưu tâm tới vấn đề này. Ông biết rằng dân tộc của ông cũng không thèm quan tâm tới vấn đề này. Họ vẫn sinh sống ở phía tây bắc như xưa, chỉ biết một điều là vầng mặt trời còn thì họ còn, họ cũng như cây tùng, cây bách vậy. Lý Kế Thiên và dân tộc của ông chỉ biết có một điều là: “Đất mất, phải đòi lại, dân tộc không cần tới sự thịnh vượng, có thù, tất phải báo” và họ đã ngoan cường, bất khuất cùng quân Tống triển khai những trận đánh kinh hồn.

Người dân Đảng Hạng kiên cường, dũng mãnh dưới sự chỉ đạo kiên cường, dũng mãnh của Lý Kế Thiên, liên tục tiến hành những trận đánh với quân Tống.

Thế nhưng, thắng bại trong chiến tranh cuối cùng vẫn được quyết định bởi thế lực của đôi bên. Địch mạnh hơn ta, đó là sự thực. Người Tống liên tục cất quân đánh cho đội quân báo thù của người Đảng Hạng thua tơi tả.

Năm 983, Lý Kế Thiên dẫn quân tiến công Hà Lư Xuyên, lại tiến đánh Tam Phân Khẩu ở Hạ châu. Tuy kỵ binh của Đảng Hạng dũng mãnh vô song nhưng mãnh hổ nan địch quần hồ, quân Tống nhiều hơn họ gấp mười, gấp trăm lần xông lên chém giết, máu người Đảng Hạng chảy thành sông.

Cũng trong năm ấy, mưu sĩ người Hán của Lý Kế Thiên là Trương Bồ đưa ra ý kiến nên tránh kẻ thù mạnh, tấn công kẻ yếu, đánh vào điểm quan trọng của quân Tống ở Hưu châu. Lý Kế Thiên nghe theo kế của ông ta. Ngờ đâu nơi yếu nhất của quân Tống vẫn có thực lực mạnh hơn người Đảng Hạng nhiều lần. Chỉ một trận đánh, thế bại đã nghiêng về phía người Đảng Hạng. Quân sĩ Đảng Hạng bị tiêu diệt gần hết, Lý Kế Thiên dẫn theo mấy tên kỵ binh sống sót cắm đầu bỏ chạy. Bây giờ ông ta lại phải bắt đầu từ con số không.

Năm 984, tri phủ Hạ Châu Y Hiến và Đô tuần kiểm sứ Tào Quang Thực bí mật dò ra Địa Cân Trạch sau đó họ dẫn quân tinh nhuệ lẻn đến, nhân lúc nửa đêm tập kích vào đại bản doanh của Lý Kế Thiên. Trận này thật thê thảm. Hơn bốn trăm lều trại của người Đảng Hạng trở thành một bó đuốc khổng lồ. Mẹ và vợ của Lý Kế Thiên cũng bị quân Tống bắt được. Cơ nghiệp do Lý Kế Thiên khổ công xây dựng ở Địa Cân Trạch chỉ trong một đêm đã hóa thành mây khói. Hy vọng báo thù của họ thật mong manh, số lần thảm bại của họ nhiều không kể xiết. Thế nhưng Lý Kế Thiên vẫn không đổi ý, ngọn lửa phục thù vẫn bừng cháy mãnh liệt trong lòng ông.

Lý Kế Thiên bỏ Địa Cân Trạch chạy tới vùng biên giới phía bắc của Hạ châu là Hoàng Dương Bình, ở đó có bộ tộc Dã Lợi cũng là người Đảng Hạng, ông kết hôn với người của bộ tộc Dã Lợi, sau đó lại giương cao sĩ khí của cha ông, nói với tộc trưởng của các bộ tộc:

– Họ Lý (chỉ họ Thác Bạt của ông) đời đời chiếm cứ một vùng, các ngài không quên nhà tôi, có thể cùng tôi chấn hưng dòng họ không?

Bộ tộc Dã Lợi cũng sôi sục đòng máu báo thù như Lý Kế Thiên, vì vậy họ mau chóng đoàn kết lại, đứng bên cạnh “thần báo thù” Lý Kế Thiên. Từ đó Lý Kế Thiên lại có thực lực để đối đầu với quân Tống.

Vốn là trước đây, bộ lạc Thác Bạt ở Ngân châu vào thời nhà Liêu chuyên sinh sống trong các sơn cốc. Lúc này họ sai người tới nói với Lý Kế Thiên.

Ngân châu địa thế bốn bề hiểm trở, nếu ông dẫn quân đến, tôi sẽ dẫn quân ra giúp, có thể chiếm được châu thành này.

Lý Kế Thiên biết rõ rằng thời cơ không đến hai lần, cơ hội phục thù không thể bỏ qua. Nhưng sau nhiều lần thảm bại, ông đã biết được rằng muốn thắng địch nhất thiết phải dùng mưu gian. Vì vậy, tháng 2 năm 985, Lý Kế Thiên giả vờ cùng đường mạt lộ, tâm trí đã nguội lạnh, sai người tới lừa Tào Quang Thực nói mình chuẩn bị tới xin hàng, hẹn sẽ gặp mặt tại Hà Lư Xuyên. Tào Quang Thực nóng lòng muốn lập công nên lén dẫn theo hơn trăm kỵ binh đi phó hội. Lý Kế Thiên lừa giết được Tào Quang Thực, đánh thêm trận nữa chiếm được Ngân châu.

Với ý chí kiên cường bất khuất, sau nhiều lần thảm bại, từ lúc này, ông bắt đầu có được những thành quả đầu tiên. Đương nhiên không đời nào Lý Kế Thiên chịu vứt bỏ ý nguyện chấn hưng dân tộc của mình. Ông chuyển tới Ngân châu, tự xưng làm Đô chi phiên lạc sứ. Sau khi quân đội của mình đã được củng cố, ông lại liên tục phong cho tộc trưởng của các bộ tộc làm thứ sử, chuẩn bị cho những cuộc báo thù với qui mô lớn hơn.

Thế nhưng cục diện địch mạnh ta yếu vẫn không hề thay đổi. Thế bại vẫn luôn theo sát Lý Kế Thiên. Lý Kế Thiên muốn hoàn thành chí nguyện báo thù, chấn hưng dân tộc của mình thì điều duy nhất là ông phải giữ vững ý chí kiên cường bất khuất, trăm trận thua không nản chí của mình.

Tháng 3 năm 985, Lý Kế Thiên tiến đánh Hội châu. Tống Thái Tông sai tri phủ Tần châu là Điền Nhân Lang và Lý Kê Long đem quân đi thảo phạt. Tộc trưởng Đảng Hạng là Triết La Ngộ và em trai của ông ta chết trận. Triết La Ngộ bị quân Tống bắt xử tội chết. Tới tháng 4, Lý Kế Thiên thế cùng lực kiệt đành phải bỏ thành Ngân châu chạy tháo thân. Tới tháng 6, quân Tống thừa thắng truy kích, các bộ lạc người Đảng Hạng bị diệt quá nửa.

Khí thế của quân Tống quá mạnh, người Đảng Hạng lại tan tác, hơn nữa trong thời gian ngắn, họ không thể hồi phục nguyên khí để đánh với quân Tống. Nhưng ngọn lửa báo thù là bất diệt. Năm 986, Lý Kế Thiên thông hảo với nhà Liêu. Để có được thế lực có lợi tạo thế cân bằng cho mình, Liêu Thánh Tông lập tức phong cho Lý Kế Thiên làm Định Nan Quân tiết độ sứ, đô đốc Hạ châu chủ quân sự. Phong cho người em thứ ba của Lý Kế Thiên là Lý Kế Trung làm phó, lại gả công chúa Nghĩa Thành cho Lý Kế Thiên. Năm 990 lại phong cho Lý Kế Thiên là Hạ quốc vương.

Lại một lần nữa Lý Kế Thiên bắt đầu từ con số không “châm lại ngọn lửa đã tàn”, dưới sự giúp đỡ của nhà Liêu, ông lại bắt đầu cùng nhà Tống quyết một trận thắng phụ.

Năm 987, Lý Kế Thiên vung giáo đánh Hạ châu. Tống Thái Tông thấy Lý Kế Thiên đã giao hảo với nhà Liêu, không tiện công khai dùng binh với họ nên đã dùng kế “dĩ di chế di” tặng cho Lý Kế Bổng họ Triệu, đổi tên thành Triệu Bảo Trung, phong cho làm thứ sử Hạ châu, Định Nan quân tiết độ sứ, kiêm quản lý 5 châu Hạ, Ngân, Tuy, Hựu, Tĩnh sai ra trấn giữ Hạ châu, chống lại Lý Kế Thiên.

Lý Kế Thiên kiên cường bất khuất, không thèm đếm xỉa xem nhà Tống muốn giở trò gì, trước sau vẫn muốn báo thù, phục hưng các dân tộc người Đảng Hạng. Thảm bại không nhụt chí, thắng trận nhỏ lại muốn thắng trận lớn hơn. Chỉ cần có một chút lực lượng, có một tia hi vọng là ông cố hết sức tiến lên, không ngừng cắn xé quân Tống.

Tháng 4 năm 989, tướng của Lý Kế Thiên là Ngự Nê, Bố La Thụ bị Lý Kế Bổng đánh bại.

Tháng 4 năm 990, Lý Kế Thiên kịch chiến ở An Khánh Trạch, thua trận phải lui.

Tháng 10 năm 990, Lý Kế Thiên đánh bại Lý Kế Bổng ở thành Hạ châu.

Đầu năm 991, Lý Kế Thiên lại tiến đánh Hạ châu.

Tháng 7 năm 991, Lý Kế Thiên dồn sức tấn công hai châu Ngân, Tuy và chiếm được hai châu này.

Đầu năm 994, Lý Kế Thiên tiến công Khánh châu, Nguyên châu, đánh Hạ châu, Lý Kế Bổng thua trận phải lui.

Năm 996, Lý Kế Thiên chặn đánh đoàn quân lương của nhà Tống, sau đó lại lần lượt tiến đánh Linh châu, Hoàn châu, Tuy châu của nhà Tống. Hai bên có thua, có được.

Kỵ binh của Lý Kế Thiên dũng mãnh vô song, xuất hiện rồi biến mất như quỷ mị, đánh trận thắng thì truy kích như chớp giật, thua thì bỏ chạy như mây bay khiến quan binh nhà Tống mụ cả đầu óc, mỏi mệt vô cùng. Phải đối diện với kẻ địch ngoan cường như vậy, cuối cùng nhà Tống đành phải phong cho Lý Kế Thiên là Ngân châu quan sát sứ, tặng cho ông tên là Triệu Bảo Cát, lại cho mở chợ để hai bên thông thương ở Thiểm Tây. Năm 997, Tống Thái Tông qua đời, Tống Trân Tông kế vị. Thù trong giặc ngoài khiến cho nhà Tống phải liên tục nhượng bộ, phong cho Lý Kế Thiên làm thứ sử Hạ châu, Định Nan quân tiết độ sứ, quan sát sứ của năm châu Hạ, Ngân, Tuy, Hựu, Tịnh.

Từ đó Lý Kế Thiên lại giành lại mấy ngàn dặm đất vùng Ngũ châu, trở thành cơ sở vững chắc trong công cuộc chấn hưng dân tộc của người Đảng Hạng.

Thua trăm trận không nản lòng, kiên cường bất khuất cùng những cố gắng vượt bậc cũng được chúng ta coi là một loại mưu trí, bởi vì chỉ có tinh thần không sợ gian khổ, không sợ nguy hiểm, những người thất bại, hay nói cách khác là chỉ có những người nhận thức rõ một mục tiêu và theo đuổi mục tiêu đó đến cùng, như vậy họ mới có thể nắm chắc được thời cơ và cơ hội. Nhưng “cơ hội” đến với người ta là như nhau, vì vậy họ mới có cơ hội từ vực thẳm của sự thất bại vùng lên để đi tới thành công, đi tới sự huy hoàng. Những vĩ nhân, danh nhân trên thế giới đều có lịch sử kinh tâm động phách của họ. Nhưng cuối cùng họ vẫn trở thành bậc vĩ nhân, danh nhân, vậy họ dựa vào đâu? Đó là vì họ dựa vào tinh thần bất khuất, thua trăm trận không nản lòng. Nếu họ không có tinh thần ấy, người Đảng Hạng do Lý Kế Thiên lãnh đạo lúc nào cũng có thể đầu hàng nhà Tống cho xong chuyện để đợi sự diệt vong của chính mình. Lý Kế Thiên thành công, người Đảng Hạng được phục hưng khiến chúng ta không thể không thán phục sức mạnh của tinh thần thua trăm trận không nản lòng. Cũng trên cơ sở đạo lý ấy, trong các cuộc cạnh tranh trên thương trường, cơ hội, thành công, huy hoàng rực rỡ cũng chỉ đến với những ai có tinh thần thua trăm trận không nản lòng.

Vào thập kỷ 70 của thế kỷ XX, sản phẩm tivi màu Sony của Nhật Bản trong con mắt kỳ thị của người Mỹ chỉ là một loại sản phẩm phế thải. Nhưng mục tiêu của người trong hãng Sony là sản phẩm của mình phải đứng hàng đầu thế giới. Người của hãng Sony vốn nổi tiếng thế giới vì tinh thần thua trăm trận không nản lòng. Ban lãnh đạo của tập đoàn điện tử Sony ở nước ngoài cần mẫn như những con kiến, họ quyết tâm đưa sản phẩm Sony của mình vào thị trường vàng nước Mỹ, để người dân Mỹ phải ghi sâu vào tâm trí của họ cái tên Sony chất lượng vàng.

Thế nhưng người Mỹ với mọi điều kiện Ưu việt và thái độ ngạo mạn, họ luôn kỳ thị hàng ngoại nhập, đặc biệt là các loại sản phẩm của một nước nhỏ như Nhật Bản và đầu óc bảo thủ của họ chẳng khác gì một toà thành kiên cố. Thế nhưng ban lãnh dạo của Sony không khác gì Lý Kế Thiên khi xưa, họ được sinh ra với ý chí ngoan cường, không sợ thất bại, họ luôn cắm đầu lao tới như một con trâu. Vì vậy họ đã lập ra một cửa hàng tiếp thị sản phẩm cực lớn ở Mỹ và dùng nơi này làm cơ sở để tấn công đối phương.

Ban lãnh đạo Sony tìm tới giám đốc của công ty Maxilier nhưng bị từ chối.

Lâu sau họ lại tìm tới giám đốc công ty Maxilier nhưng vẫn bị từ chối.

Sau ba lần liên tiếp không đạt mục tiêu, cuối cùng giám đốc công ty Maxilier đồng ý gặp mặt. Nhưng đến khi gặp mặt, họ lại dội ngay một gáo nước lạnh:

– Chúng tôi không tiêu thụ sản phẩm Sony. Sony giống như một quả bóng xì hơi vậy, đá đi, đá lại mà chẳng ai dùng, cuối cùng phải hạ giá bán để thu hồi vốn!…

Sau một thời gian “hàn gắn” vết thương lòng, lãnh dạo của tập đoàn Sony luôn dự tính rằng trước mỗi thành công đều phải có thất bại. Ông đã dùng kế để đối phó lại thái độ ngạo mạn của giám dốc công ty Maxilier, thái độ chỉ trích hà khắc cùng với những bài báo có hình tượng xấu về sản phẩn Sony.

Một thời gian sau, ông lại tìm đến văn phòng của công ty Maxilier. Ông giám đốc của công ty này vẫn giữ thái độ lạnh nhạt đầy khiêu khích:

– Chế độ phục vụ sau bán hàng của Sony kém lắm, rất tệ.

Ông không tranh cãi, trở về, lập tức lập ra một bộ phận gọi là tư vấn sức khỏe sản phẩm, phụ trách duy tư và các hoạt động phục vụ sau bán hàng. Sau đó ông cho công bố địa chỉ, số điện thoại của bộ phận này lên tivi và báo chí, bảo đảm rằng

những người sử dụng sản phẩm Sony chỉ cần gọi là họ sẽ có mặt ngay lập tức.

Lại một lần nữa, người lãnh đạo của tập đoàn Sony tìm đến vị giám đốc nọ. Ông giám dốc nọ vẫn không chịu, vin vào cớ:

– Màn hình Sony độ nét không cao, hình không đẹp, không được người tiêu dùng hoan nghênh.

Chỉ một câu nói đó, ông ta đã bày tỏ đầy đủ thái độ không chấp nhận sản phẩm Sony của mình.

Nhưng vị lãnh đạo kia vẫn không nhụt chí. Ông ta vốn là một người thông minh, tháo vát, tích cực, năng động. Vì vậy ông đã chiêu mộ được ba mươi người công nhân, bắt họ mỗi người phải gọi 5 cú điện thoại cho giám đốc công ty Maxilier dặt mua tivi Sony. Liên tục có điện dặt hàng gọi đến khiến cho nhân viên trong văn phòng cuông lên. Họ cho rằng giờ đây sản phẩm của hãng Sony đã dượt lọt vào hàng “top” của những mặt hàng tiêu thụ được. Ông giám đốc nọ vừa lo, vừa buồn, vừa nghi ngờ.

Lãnh đạo của hãng Sony lại một lần nữa gặp ông ta. Sau khi đã trình bày hết những ưu điểm của Sony cho vị giám đốc này nghe, vị lãnh dạo kia thành thật nói:

– Tôi năm lần bảy lượt tìm đến ngài, đương nhiên xuất phát từ lợi ích của công ty tôi, đồng thời cũng vì lợi ích của công ty các ngài! Nhất định sản phẩm của hãng Sony sẽ giúp các ngài hái ra tiền!

Cuối cùng vị giám đốc này cũng đồng ý nhận thử hai chiếc tivi.

“Mở đầu tốt đẹp là một nửa của thành công”. Người của hãng Sony đã dùng công ty Maxilier làm căn cứ. Chỉ 3 năm sau, sản phẩm tivi của hãng Sony đã chiếm 30% tổng sản lượng tivi bán ra trên thị trường nước Mỹ.

44 Thừa kẽ hở chen chân vào, nắm lấy động cơ chính

Lý Kế Thiên với tinh thần thua trăm trận không nản, nhờ vào ưu thế tuyệt đối của kỵ binh liên tục tiến hành các cuộc sách nhiễu, cướp bóc, đánh phá các đội quân nhà Tống ở khu vực rộng lớn phía tây bắc. Lúc ấy triều đình nhà Đại Tông từ trong ra ngoài đều rơi vào hiểm cảnh, vì vậy họ đã phải thỏa hiệp với Lý Kế Thiên. Cuối cùng, sau vô số thất bại, Lý Kế Thiên đã giành lại thắng lợi không nhỏ. Nhưng Lý Kế Thiên thông minh, trí dũng hơn người không chỉ có tinh thần thua trăm trận không nản, ông ta không bao giờ bằng lòng với những gì mình đã có, không ngừng vươn lên. Sau khi ép cho nhà Tống phải thỏa hiệp, hùng tâm của Lý Kế Thiên vẫn bất diệt, hơn nữa ông càng khéo léo, tầm nhìn càng xa, càng rộng, ông đã tiến hành những cuộc báo thù với nhà Tống càng có hiệu quả hơn.

Năm 996, Tống Thái Tông sai tướng quân Bạch Thủ Vinh hộ tống 40 vạn hộc quân lương tới Kinh Châu, lệnh cho quân giữ lương chia làm 3 đội, lại có các đinh phu luôn sắp sẵn cung tên để tự vệ. Ngoài ra còn có binh sĩ bày trận thế sẵn để yểm trợ, lại lệnh cho quan sát sứ Điền Chiêu Bân dẫn quân đi tiếp ứng. Lý Kế Thiên với hơn chục năm kinh nghiệm tác chiến đã xuất kỳ bất ý, đánh vào nơi không phòng bị, bên Phủ Lạc Hà đánh một trận khiến quân Tống phòng bị nghiêm ngặt như vậy cũng thua tan tác. 40 vạn hộc quân lương bị họ lấy sạch. Sau khi đã cướp được lương, Lý Kế Thiên gióng trống, dẫn theo hơn vạn kỵ binh kéo tới vây kín vùng hiểm yếu Linh Châu.

Đây thực là một trận đánh vây thành cướp lương tuyệt vời.

Triều đình nhà Tống bị cướp mất một lượng lớn quân lương, ai nấy vô cùng căm phẫn. Tống Thái Tông đích thân tới Khánh châu, Diên châu, Hạ châu, Hoàn châu và Lân châu thống lĩnh năm châu đại quân, lại có Phốc Điểu Bạch Địa dẫn quân Linh châu đi tiếp ứng, định cướp lại số quân lương đã mất và tiêu tiệt tận gốc thế lực của Lý Kế Thiên.

Đối mặt với trăm vạn quân Tống đang ầm ầm kéo tới, Lý Kế Thiên vẫn ung dung tự tại.

Trước đây chúng ta có khen Lý Kế Thiên cướp lương vây thành là trận đánh đẹp mà không nói tới việc ông ta cướp lương chọc giận triều đình nhà Tống. Lại thuận thế gióng trống vây khốn Linh châu mà không đề cập tới việc Lý Kế Thiên chọc giận Tống triều khiến họ mất đi sự bình tĩnh, điều động 5 lộ đại quân đến đánh, chỉ vì trận đánh này Lý Kế Thiên đã bộc lộ rõ tài năng chỉ huy quân sự của mình. Đó chính là “thấy kẽ hở phải chen chân vào ngay, nắm lấy động cơ chính”. Lý Kế Thiên vận dụng một cách nhuần nhuyễn mứu kế này chứng tỏ rằng ông đã thoát ra khỏi giai đoạn mang tính cướp bóc, sách nhiễu, báo thù đối với nhà Tống, bước vào thời kỳ cụ thể hóa lý tưởng phục hưng dân tộc của mình. Mỗi bước đi, mỗi việc làm của ông đều có từng bước rõ ràng. Đó là đầu tiên họ cướp lấy cơ sở cho sự thịnh vượng của dân tộc là Linh châu, lập nên thế chân vạc của người Đảng Hạng (Tây Hạ), Khiết Đan (Liêu), Đại Hán (triều đình nhà Tống) khiến người Đảng Hạng thoát ra khỏi mọi sự ràng buộc của triều đình nhà Tống.

Vốn là sau khi suy xét thấu đáo, từ lâu Lý Kế Thiên đã nhận thấy ý nghĩa của thành Linh châu đối với người Đảng Hạng. Vì vậy ông đã coi Linh châu là cơ sở cho việc lập quốc, chấn hưng dân tộc của mình. Linh châu đất vuông ngàn dặm, có sông, núi là bình phong của trời đất, dễ thủ mà khó công, ở đó đất đai phì nhiêu, cây cỏ tốt tươi, là vùng chăn thả gia súc tốt nhất của vùng Tây Bắc và cũng là vùng trồng trọt tốt nhất. Nếu người Đảng Hạng chiếm được vùng đất màu mỡ rộng lớn này có thể coi như họ đã có một bước tiến lớn trong việc quân bình lực lượng để đối chọi với người Trung Nguyên. Hơn nữa hai châu Hoàn, Khánh của nhà Tống ở phía bắc cách đó ngàn dặm xa xôi, ứng phó cho nhau liền thành một dải, vì vậy đã chia ba thành này ra làm hai bộ phận. Hai bộ phận này hoàn toàn tách biệt với nhau, đương nhiên rất khó cứu ứng lẫn nhau. Nếu một khi người Đảng Hạng có được vùng Linh châu, đương nhiên Lý Kế Thiên đã có công nối liền dải đất phía tây. Như vậy, vùng đất quan trọng chuyên cung cấp chiến mã cho người Trung Nguyên đã nằm trong sự khống chế của Lý Kế Thiên. (Triều Tống lúc ấy có thể mua chiến mã của người Khiết Đan nhưng lúc ấy họ đang đánh nhau với người Liêu, chiến mã của người Tống chỉ còn ở phía Thành Tây). Hơn nữa còn phải nói tới việc người Đảng Hạng hùng mạnh hơn bao nhiêu sau khi họ thống nhất được một dải Đông Tây. Chỉ cần xét trên phương diện binh lực, với tình hình lúc đó, kỵ binh của người Đảng Hạng chiếm Ưu thế hơn hẳn so với bộ binh của triều đình nhà Tống. Vậy là bại lui tất thắng tiến, lùi mãi, tiến mãi, người chiếm thế thượng phong luôn nắm quyền chủ động - Quân Tống không thể làm gì nổi người Đảng Hạng, kỵ binh của người Đảng Hạng lúc nào cũng có thể tiến hành công kích quân Tống.

Nhưng quân Tống không lúc nào rời mắt khỏi vùng đất chiến lược Linh châu. Họ luôn sai trọng binh trấn thủ ở đó. Lý Kế Thiên là người rất giỏi đánh du kích nhưng rất kém trong việc công thành, vậy ông ta phải làm sao?

Lý Kế Thiên bí mật quan sát thái độ của triều đình nhà Tống đối với vùng đất quan trọng Linh châu, ông luôn đợi thời cơ, lúc nào họ có kẻ hở là ông sẽ chen chân vào ngay, dùng mưu trí để thủ thắng. Không lâu sau, quả nhiên Lý Kế Thiên đã tìm được kẻ hở.

Vốn là Linh châu cách Trung Nguyên rất xa, giữa Trung Nguyên và Linh châu bị ngăn cách bởi “Hãn Hải”. Đối với triều đình nhà Tống, nó thực sự là vùng đất quan trọng khống chế vùng Tây Bắc nhưng đối với họ, vùng đất này không hề đem đến một chút lợi nào. Nó chỉ mang tới cho triều đình nhà Tống những vất vả, âu lo trong việc vận chuyển lương thảo, quân nhu, khí giới. Do Liêu, Tống hai bên ngày càng giao tranh kịch liệt, quân khố trống rỗng, dân chúng mệt mỏi, khó khăn, Việc vận chuyển quân lương cho Linh châu trong một thời gian dài đã trở thành gánh nặng không nhỏ cho triều đình nhà Tống. Thêm nữa dân phu khó tìm, vùng biên cương giặc dã thi nhau nổi lên, kỵ binh Đảng Hạng lại như ma như quỷ, khó khăn lắm mới thu gom được một ít quân lương lại lo nửa đường bị cướp. Vậy là một số đại thần có tầm nhìn nông cạn đã đua nhau dâng tấu xin hoàng đế mau mau. vứt bỏ Linh châu, lui quân về phía nam để giảm nhẹ gánh nặng cung ứng quân lương, tăng cường thế lực ở những vùng biên ải khác. Lý Kế Thiên đã tỉnh táo nhìn ra cơ hội ngàn năm có một để đoạt lấy vùng Linh châu.

Nhưng muốn Tống Thái Tông nén lòng vứt bỏ vùng đất quan trọng Linh châu quả không dễ. Tuy Tống Thái Tông luôn để ý đến những lời tâu khổ của các đại thần nhưng ông ta vẫn không ngừng cung ứng quân lương cho Linh châu, rốt cuộc không chịu vứt bỏ Linh châu. Vì vậy, tới năm 996, sau khi nghe ngóng, bày mưu tính kế và sắp xếp ổn thỏa, ông đã dốc toàn lực tiến hành cuộc chiến cướp lương tuyệt vời bên sông Vô Địch, sau đó kéo quân tới vây Linh châu.

Mọi việc sau đó tiến triển không nằm ngoài dự kiến của Lý Kế Thiên. Tống Thái Tông mất bình tĩnh, tức giận như điên đã quay lưng lại những kiến thức cơ bản nhất trong chỉ huy quân sự, ngồi trong cung chỉ huy chiến dịch một cách mù quáng, liên tục khống chế bước tiến của 5 đạo binh mã. Kết quả là 5 lộ binh mã hành quân xa mệt mỏi, quân nhu cung cấp không đầy đủ, luôn không ứng cứu được nhau: Lý Kế Thiên vây thành, đánh quân cứu viện, lấy sức nhàn đánh với sức mỏi, quân Tống đành phải rút lui khi chưa lập được công trạng gì. Vậy là sau cơn cuồng nộ, Tống Thái Tông lại rơi vào vực thẳm của sự tuyệt vọng, bắt đầu nghĩ tới vấn đề “không trừ được Kế Thiên, Linh châu không còn là của triều đình nữa”. Ý muốn bỏ đi vùng Linh châu ngày càng mãnh liệt.

Lý Kế Thiên liên tục vây hãm Linh châu, liên tục đánh lui quân cứu viện của nhà Tống. Kế hoạch đưa quân đi cứu viện Linh châu của nhà Tống liên tục thất bại, cuối cùng họ cũng mệt mỏi, dần dần coi việc mất còn của Linh châu chỉ là chuyện vặt. Quân giữ Linh châu rơi dần vào thảm cảnh, các thành trì gần đó bắt đầu bỏ thành đầu hàng. Thế là đến năm 1002, Lý Kế Thiên tập trung toàn bộ binh lực, đánh một trận quyết định chiếm lấy vùng đất mình hằng thèm muốn từ lâu.

Tống Thái Tông thấy cục diện đã mất, thế lực của người Đảng Hạng ngày càng mạnh, lại sợ Lý Kế Thiên liên kết với triều đình nhà Liêu, cùng nhà Liêu tấn công nhà Tống từ hai phía đông, tây nên vội sai sứ giả tới nghị hòa với Lý Kế Thiên, bằng lòng nhường lại khu vực Định Nan Quân cho người Đảng Hạng.

Lý Kế Thiên đổi tên Linh châu thành Tây Bình. Năm 1003, ông chuyển từ Hạ châu sang ở Tây Bình. Từ đó, xu thế định đô, lập quốc của người Đảng Hạng đã hình thành. Nhà Tống cũng mất đi địa vị nước lớn đối với người Đảng Hạng.

Không còn nghi ngờ gì nữa, cùng với việc nhà Tống mất đi Linh châu là sự phục hưng của người Đảng Hạng. Cuộc chiến kéo dài suốt trăm năm của hai nhà Tống, Hạ đã đến hồi quan trọng. Với thực lực của “đội quân du kích” của Lý Kế Thiên vốn không thể có đủ lực lượng để đánh chiếm vùng đất Linh châu hiểm yếu của nhà Tống nhưng Lý Kế Thiên đã cân nhắc kỹ nặng nhẹ, không chỉ nhẹ nhàng, khéo léo lấy được vùng đất Linh châu, hơn nữa ông còn đánh mạnh vào sĩ khí của nhà Tống, nâng cao uy tín của người Đảng Hạng, qua việc đánh thành đã tăng cường lực lượng của mình, lập ra thế chân vạc của ba nước. Chúng ta không thể không công nhận uy lực kinh nhân của mưu kế “thừa kẽ hở đặt chân, nắm lấy động cơ chính”.

“Thừa kẽ hở đặt chân, nắm lấy động cơ chính” tức là đặt chân vào chỗ trống, nắm lấy những vấn đề cốt lõi quan trọng nhất. Lý Kế Thiên thừa lúc quân Tống đang lo đánh nhau ở chiến trường phía đông đã quyết đoán thay đổi cách đánh nhỏ, quấy rối địch trước đây theo kiểu báo thù nhỏ nhặt đã tiến nhanh một bước, vận dụng kế hoạch to lớn, nhân lúc hai bên Tống, Liêu đang lo đánh nhau, họ ngồi ở giữa hưởng lợi. Đó chính là điểm mấu chốt trong mưu kế “thừa kẽ hở đặt chân, nắm lấy động cơ chính” của Lý Kế Thiên. Điều này khiến cho nhà Tống lo ở phía đông phải bỏ rơi phía tây nên rơi vào thế loạn. Như vậy Lý Kế Thiên đã đạt được mục đích của mình, phản khách vi chủ, giành lấy quyền chủ động. Chiến lược cao minh này đã đem tới thắng lợi Linh châu cho ông. Nhân lúc một số đại thần của nhà Tống cho rằng Linh châu là vùng xa xôi, vận lương khó nhọc, phải bỏ nhiều công sức vào đó mà không thu được lợi ích gì, chi bằng chủ động bỏ nó đi, ông đã tiến bước đầu tiên nhằm vào việc đánh vào đoàn vận lương, chỉ một trận cướp được bốn mươi vạn hộc quân lương của nhà Tống. Đó là bước cụ thể đầu tiên trong kế “đặt chân vào kẽ hở” của ông. Nếu Lý Kế Thiên muốn dùng binh lực để đánh chiếm Linh châu, như vậy Kế Thiên đã rơi vào thế khách, quân Tống ở thế chủ. Thông thường mà nói, khách phải chịu theo ý chủ, quyền chủ động đã bị quân Tống nắm mất. Dù có đến mười Lý Kế Thiên cũng khó lòng lấy được Linh châu. Nay Lý Kế Thiên vận dụng mưu này, nhân có Linh châu cách xa Trung Nguyên, đối với nhà Tống vùng đất này chỉ đe lại cho họ mỏi mệt, không lợi lộc gì nên đã chen chân vào, nắm chắc lấy “động cơ chính” của nhà Tống là lo vận chuyển lương khó nhọc, dần dần giành lấy quyền chủ động từ tay nhà Tống, từ đó ép nhà Tống vào thế tự động hoặc nửa tự động bỏ Linh châu. Vậy là trên phương diện chiến thuật ông đã ép nhà Tống phải thừa nhận tư cách độc lập của dân tộc Đảng Hạng. Có thể nói rằng Lý Kế Thiên đã thành công rực rỡ.

“Thừa kẽ hở đặt chân, nắm lấy động cơ chính” huyền diệu vô cùng. Nó giúp người ta bỏ ra ít công sức mà đem về thành công lớn, hạ kẻ cường địch mà không để lại dấu vết gì. Trên thương trường, nó cũng trở thành sách lược được các doanh nghiệp nhỏ, bị động về nguồn vốn áp dụng.

Một nhân viên tiếp thị của Mỹ nghèo đến mức không đủ tiền học hết trung học tên là Klard sau khi quen biết với hai anh em ông chủ một hiệu ăn tên là Mac Donal đã trở thành một người có công rất lớn trong việc cải tiến ngành ăn nhanh ở Mỹ. Nhưng anh ta là một người rất nghèo, có tư cách gì để chen vào ngành ăn nhanh và thực hiện hoài bão của mình?

Sau khi anh ta quan sát và cân nhắc kỹ lưỡng, anh yêu cầu anh em nhà họ Mac giữ anh lại cửa hàng, dù họ chỉ cho anh làm công việc của một người gói bánh anh cũng cam lòng. Anh ta nói: “Tôi sẽ làm việc trong cửa hàng, kiêm luôn công tác tiếp thị trước đây của tôi và sẽ nhượng lại 5% tiền lãi cho anh chủ. Anh em nhà họ Mac nghe anh nói vậy, đương nhiên họ đã vui vẻ nhận lời.

Sau khi Klard vào làm việc trong cửa hàng, một mặt anh mau chóng nắm lấy điều kiện và thực lực của họ, mặt khác anh đã vô cùng phấn đâu để giành lấy lòng tin của hai ông chủ. Đồng thời anh liên tục gợi ý cho anh em nhà Mac về vấn đề cải thiện hoàn cảnh kinh doanh của cửa hàng, gia giảm cơm canh, thức ăn, đóng gói gọn nhẹ, đưa ra ngoài cửa hàng. Anh còn gợi ý rằng nên lắp đặt thiết bị nhạc ở phòng phía sau để khách hàng cảm thấy thoải mái, cố gắng cải thiện vấn đề vệ sinh thực phẩm, luôn nghiên cứu hợp lý hóa đội ngũ phục vụ. Anh để các cô gái nhanh nhẹn, thái độ phục vụ chu đáo ra phục vụ khách, sắp xếp cho những cô gái nhan sắc hơi kém ra làm việc ở phía sau… Đương nhiên, mỗi cải cách của ông luôn làm hai ông chủ vừa ý. Anh ta có vẻ là một con người thực thà, đáng tin cậy, khiêm tôn, cẩn thận… Quả thực anh ta cũng giúp cửa hàng lôi kéo không ít khách. Công việc làm ăn của cửa hàng ngày một khấm khá, hai ông chủ vô cùng kính trọng, tin tưởng anh.

Chớp mắt anh làm việc trong cửa hàng này đã được sáu năm, kinh nghiệm của anh càng ngày càng phong phú, những tư duy mới của ông ngày càng nhiều. Danh tiếng của cửa hàng ăn nhanh Mac Donal nổi tiếng trên toàn nước Mỹ.

Vậy là sau bao năm lăn lộn, Klard đã kiếm được một khoản tiền kha khá. Một đêm nọ năm 1961, anh mời hai ông chủ từ lâu đã trở nên thân thiết với mình đến nói với họ rằng anh muốn mua lại cửa hàng với giá 2,7 triệu đô la.

Mọi việc tiến triển khá thuận lợi. Ngày hôm sau, ở cửa hàng xảy ra một chuyến khiến người ta phải để ý tới. Nhân viên trong cửa hàng tên là Klard đã ngồi trên ghế giám đốc.

Sau đó, diện mạo của cửa hàng ăn nhanh này càng được đổi mới, toàn mĩ hơn. Chỉ trong khoảng thời gian ngắn, 2,7 triệu đô la đã nhanh chóng quay về tài khoản của Klard. Hai mươi năm sau, tổng giá trị cửa hàng đã lên tới con số 4,2 tỉ đô la và thức ăn nhanh ở đâu đã trở thành một trong mười sản phẩm nổi tiếng nhất thế giới.

Klard bước chân vào ngành ăn nhanh nhờ vào trận địa có sẵn của anh em nhà họ Mac. Anh ta đã vào và đánh chiếm trận địa này, anh đã đánh vào tính tham lợi nhỏ của anh em nhà Mac và từ kẻ hở có được từ lòng tham và tầm nhìn nông cạn của anh em họ, ông đã tiến dần lên. Với 5% số tiền lãi, ông bước vào cửa hàng, lại sau sáu năm trường kỳ mai phục, tiến hành cải cách cho cửa hàng, tấn công thẳng vào anh em ông chủ, cuối cùng anh dùng 2,7 triệu đô la ép hai ông chủ phải rời khỏi quyền kinh doanh cửa hàng - Nếu ông chủ không chịu bỏ ra, nhất định Klard sẽ xin thôi việc mà một khi Klard thôi việc, nhà hàng này không bao giờ đạt được cái giá 2,7 triệu đô la. Ở đây, Klard đã quá hiểu tâm lý, nhược điểm của hai anh em nhà họ Mac cùng với những thiếu sót trong năng lực kinh doanh của họ. Vì vậy anh đã “nắm lấy” động cơ chính này.

45 Nhìn xa trông rộng, hòa vào dòng chảy của đối phương

Tháng Giêng năm 1004, thủ lĩnh dân tộc Đảng Hạng Lý Kế Thiên qua đời, con trai của ông là Lý Đức Minh kế vị. Trong thời gian Lý Kế Thiên giữ ngôi, ông với tinh thần “thua trăm trận không nhụt chí” đã liên kết với Liêu chống lại nhà Tống, nhân lúc nhà Tống đang vất vả đối phó với những cuộc chiến xâm lược của nhà Liêu, ông tung hoành rong ruổi trên vùng đất rộng lớn phía tây bắc, liên tục tiến hành các cuộc đánh phá vùng biên giới của nhà Tống, cuối cùng chiếm được vùng đất hiểm yếu Linh châu, lập ra cục diện chân vạc của ba nước Hạ, Liêu, Tống. Lý Đức Minh kế thừa ý chí của cha, lợi dụng tình thế có lợi này chuẩn bị mở rộng hơn nữa thế lực cho người Đảng Hạng, đánh nhau với nhà Tống. Vì vậy, việc đầu tiên của ông sau khi kế vị là sang Liêu báo tang, bày tỏ thái độ liên kết với Liêu như xưa. Lúc ấy triều đình nhà Liêu phong cho Lý Đức Minh làm Tây Bình vương, thừa nhận địa vị lãnh đạo người Đảng Hạng của ông. Vậy là cục diện chân vạc của ba nước vẫn không đổi, vẫn giữ vững mối quan hệ hữu hảo với nhà Liêu, đương nhiên vùng đất Linh châu rộng lớn, phì nhiêu họ mới có được đã góp phần không nhỏ trong việc tăng cường lực lượng cho người Đảng Hạng đấu với nhà Tống.

Nhưng Đức Minh lại không nhân cơ hội tốt ấy như cha ông luôn dùng vũ lực đối phó với nhà Tống mà ông quay ngoắt lại 180 độ. Năm 1005, ông sai nha tướng là Vương Mân sang Tống dâng biểu xưng thần với nhà Tống.

Đối với người Đảng Hạng dũng mãnh, thiện chiến, lúc nào cũng hừng hực ngọn lửa chiến tranh, hành động này của Đức Minh thật khiến cho người ta phải trợn mắt, cứng họng. Nhưng đối với một người có trí, có mưu, mỗi hành động của họ đều nằm ngoài dự liệu của người khác. Người ta cảm thấy hành động này của ông thật khó hiểu nhưng những kẻ hào kiệt đều hiểu rõ về ông, họ sẽ đồng tình với ông. Lý Đức Minh không chỉ là người Đảng Hạng văn võ song toàn mà ông còn là một vị quân chủ hùng tài thao lược. Ông không quan tâm tới những nghi ngờ của dân chúng Đảng Hạng, ông chỉ chuyên tâm theo mưu kế vĩ đại do mình đề ra.

Vốn là sau khi Đức Minh kế vị không lâu, tức là vào mùa đông năm 1004, hai nước Tống, Liêu ký kết “minh ước Thiền Uyên” nổi tiếng trong lịch sử. Cuộc đại chiến của hai nước Tống, Liêu từ đó kết thúc, hai nước đã bình thường hóa quan hệ với nhau. Hiển nhiên, sự việc trọng đại này cũng trực tiếp ảnh hưởng tới mối quan hệ của ba nước Tống, Liêu, Hạ. Người Đảng Hạng đã ký hòa ước với Liêu từ lâu, mối quan hệ của họ coi như vẫn binh thường. Thế nhưng mối quan hệ của người Đảng Hạng với Tống từ xưa đến nay chỉ là mối quan hệ binh đao. Tại sao từ trước đến nay, người Đảng Hạng và người Tống giao chiến với nhau, phần thắng đa số thuộc về người Đảng Hạng? Điều này không phải vì mạnh hơn người Tống mà chiến thắng. Họ chiến thắng vì người Tống không lo nổi trên cả hai mặt trận, họ dồn toàn bộ binh lực để đối phó với người Liêu. Hiện nay hai nước Tống, Liêu đã làm hòa với nhau, nếu kích giận nhà Tống, họ sẽ dốc toàn lực ra để đối phó với người Đảng Hạng, như vậy còn nói gì đến việc giữ được cục diện chân vạc của ba nước, e rằng sự tồn vong của dân tộc Đảng Hạng cũng là một vấn đề cực kỳ nan giải.

Quân Tống cũng không nhất định phải nhớ thù xưa đối với người Đảng Hạng. Nếu họ với người Đảng Hạng gây chiến, chiến hỏa liên miên, binh mệt nước nghèo, ai dám bảo đảm nước Liêu không trở thành ngư ông đắc lợi. Nước Liêu là lực lượng đối trọng của nước Tống. Họ cho người Đảng Hạng một chút dễ dàng, điều này hoàn toàn không có hại đối với nhà Tống.

Hơn nữa cha ông là Lý Kế Thiên đã chinh chiến suốt 20 năm, trải qua trăm đắng ngàn cay mới có được cục diện ba nước như ngày nay, quả không dễ dàng chút nào. Dân chúng vốn đã khổ sở lắm rồi, nay dùng vùng đất Linh châu mới có được làm nơi dưỡng sức. Vì vậy việc quan trọng nhất hiện nay là phải nghỉ ngơi, nhân tình hình này mau chóng làm mạnh sức nước để cục diện chân vạc của ba nước được kiên cố hóa.

Vấn đề hiện thực nhất ở đây là sau bao nhiêu năm chiến tranh với người Đảng Hạng, nước Tống cũng nhận thức được rất nhiều. Khi Lý Kế Thiên qua đời, Lý Đức Minh mới lên ngôi, một đại thần nhà Tống tên là Tào Vĩ bẩm với Tống hoàng đế:

– Lý Kế Thiên tung hoành ở vùng Hà Nam (nay là khu vực Ngạc Nhĩ Đa Tư) 20 năm, quân sĩ không hề cởi giáp khiến nước ta phải lo từ hai phía. Nay bọn họ vừa yếu vừa nhỏ (Lý Đức Minh mới 23 tuổi), nếu ta không diệt đi, sau này họ lớn mạnh lên, khó mà khống chế nổi. Xin hoàng thượng mau sai tinh binh bắt Đức Minh về đây?

Chỉ có điều lúc ấy Tống và Liêu mới trải qua một trận kịch chiến, bị quân Liêu đánh cho tan tác ở Vọng Đô, tự cứu mình còn chưa xong. Vì vậy họ mới không đủ sức điều quân xuống phía tây. Vì vậy nhà Tống đành phải dẹp ý kiến của Tào Vĩ sang một bên để áp dụng một kế khác mềm mỏng mà cũng rất khó phòng. Một mặt hạ chiếu đòi Đức Minh “giao nộp bản đồ”, mặt khác hạ chiếu lệnh cho các tộc Đảng Hạng như Vạn Sơn, Vạn Ngộ, Bàng La, Triết An, Vạn Tử v.v… phải dẫn quân về qui hàng nhà Tống và phong cho họ làm đoàn luyện sứ cả, tặng cho mỗi người vạn lạng bạc, vạn súc lụa, năm vạn quan tiền, năm ngàn cân trà… định dùng phần thưởng hậu hĩnh làm tan rã nội bộ người Đảng Hạng. Hơn nữa, bắt đầu từ những năm 1001, nhà Tống đã giúp cho tộc trưởng Cửu Cốc Bộ của Thổ Phồn là Phan La Chi thống trị Tây Lương. Vì vậy Phan La Chi rất trung thành với nhà Tống, luôn đánh lén người Đảng Hạng. Lý Kế Thiên chết bởi tên lạc trong trận đại chiến với Phan La Chi. Vì vậy, phía tây có Thổ Phồn Phan La Chi và Hồi Hột được Tống giúp đỡ, phía nam nhà Liêu vừa đình chiến giảng hòa với nhà Tống, nội bộ của mình có khả năng tan rã. Nếu Lý Đức Minh không có những biện pháp ứng phó kịp thời, vận mệnh của người Đảng Hạng có thể bị chấm dứt bởi tay ông.

Vì vậy Lý Đức Minh đã quyết đoán sai nha tướng Vương Mân sang Tống dâng chiếu xưng thần để cho quân dân được nghỉ ngơi dưỡng sức, tiễu trừ nguy cơ ở vùng biên giới phía tây và xây dựng đất nước. Triều đình nhà Tống không biết đó là kế, lập tức chấp nhận nghị hòa đình chiến và liên tục nhượng bộ trong các điều kiện đàm phán.

Không lâu sau, hai nước Tống, Liêu không ngừng gia phong quan tước cho Lý Đức Minh. Nước Tống lại lệnh cho các bộ tộc dân tộc thiểu số ở vùng Hà Tây ai giữ vùng đất của người ấy, cấm không được xâm phạm vùng đất Hạ, lại dùng các thứ như vàng bạc, vải vóc, trà lá trước đây vốn dùng làm vũ khí để chia rẽ nội bộ Đảng Hạng “ân tặng” cả cho Lý Đức Minh.

Lý Đức Minh có được vô số của cải “ân tặng” này, ông đã dùng nó để lung lạc, lôi kéo, lấy lại sự đoàn kết trong giới quý tộc của người Đảng Hạng. Cùng đó, ông lại có được quãng thời gian hòa bình quý báu để xây dựng lại đất nước khiến cho thực lực của người Đảng Hạng không ngừng lớn mạnh. Sau đó, một mặt ông cho xây dựng thành trì ở vùng biên cương phía nam, tiến hành phòng bị quân Tống. Mặt khác ông mở rộng biên cương xuống phía tây, liên tục tiến đánh Hồi Hột, Thổ Phồn, chiếm được rất nhiều đất đai, khiến bộ tộc Tây Hạ trở thành một nước lớn. Năm 1020, ông lại xây dựng kinh đô ở trấn Hoài châu - Linh châu, dời kinh từ Tây Bình tới Tân Thành, đổi tên thành Hưng châu (nay là Ninh Hạ). Tây Bình nằm ở phía đông sông Hoàng Hà, cách biên giới nhà Tống khá gần. Hưng Châu nằm ở phía tây sông Ích Hà, quân Tống không thể đến được vì bị sông Hoàng Hà cách trở. Hơn nữa Hưng Châu lại có núi Hạ Lan làm lá chắn, đó thực là vùng đất quý của việc định đô lập quốc. Thế là nền móng của đế quốc Đại Hạ đã được ổn định, dân tộc Đảng Hạng từ đó hoàn toàn thoát ra khỏi tầm khống chế của nhà Tống.

“Chiêm” tức là nhìn lên phía trước, “thự” là nhìn chăm chú. “Cao chiêm viễn thự” có nghĩa là đứng ở trên cao, nhìn ra xa, làm việc gì cũng thoải mái, có hướng phát triển cho tương lai, công việc chu toàn. “Tiễn” là thực tiễn, thực hành; “mặc” là qui củ, pháp độ. “Tiễn mặc tùy địch” có nghĩa là trong lúc đưa ra phương pháp tác chiến thậm chí cả lúc trực tiếp chỉ huy tác chiến đều phải biến hóa theo những biến hóa của địch. Lý Đức Minh không câu nệ theo phương pháp tấn công của cha ông, luôn giữ thái độ thù địch với nhà Tống mà ông quan sát tỉ mỉ tình hình thực tế, đưa ra chiến lược phát triển lâu dài cho người Đảng Hạng, sáng suốt, khéo léo xưng thần với nhà Tống, vận dụng kế sách “cao chiêm viễn thự, tiễn mặc tùy địch”, cuối

cùng ông đã dễ dàng thoát khỏi “tình thế tốt” trong đó ẩn tàng “nguy cơ lớn” mà người thường không thể nhìn nhận ra, lập lên công lao cực kỳ to lớn trong công cuộc sáng lập đất nước, chân hưng dân tộc cho người Đảng Hạng.

Thị trường luôn biến động, tình cảnh của thương trường luôn nằm trong những biến động của sự phát triển. Tôn Tử đã từng nói: “Người có thể biến hóa theo kẻ địch để thủ thắng, đó thực là thần”. Thuận theo ý trời, địch biến ta cũng biến, chỉ có như vậy ta mới có thể khắc chế kẻ địch, giành lấy chiến thắng. Đó mới được gọi là dụng binh như thần.

Thế nhưng có rất nhiều nhà kinh doanh thường xét việc qua óc suy nghĩ hạn hẹp của mình, chỉ tiến hành phân tích, phán đoán dựa trên tầm nhìn và những kinh nghiệm vốn có, hạn hẹp của họ. Ví dụ như một người nông dân mở một cửa hiệu bán quần áo, họ sẽ bán quần áo theo kiểu đi bán khoai lang hay một ông chủ doanh nghiệp xuất thân từ một nhân viên thống kê, họ sẽ viết hợp đồng theo kiểu hóa đơn, một nhà doanh nghiệp xuất thân từ một giáo viên, họ thường “dạy dỗ” khách hàng của họ theo kiểu thầy giáo dạy học sinh… Và những nhà doanh nghiệp này thường đưa công việc kinh doanh của mình vào ngõ cụt vì họ đã quên mất một điều căn bản nhất trong kinh doanh. Áp dụng kế sách “Cao chiêm viễn thự, tiễn mặc tùy địch” tức là họ đã thoát ra khỏi tầm nhìn hạn hẹp và kinh nghiệm nông cạn của mình, căn cứ vào những quy luật vốn có trong ngành kinh doanh thương mại, đưa doanh nghiệp của mình đứng vào vị trí liên tục phát triển trong tương lai, thực sự nắm được mạch đập và những xu hướng biến hóa của thị trường, kịp thời điều chỉnh phương án, kế hoạch, phục vụ những nhu cầu của khách một cách linh hoạt, thuận lợi, khéo léo điều chỉnh giá cả, nắm vững những xu thế biến động của thị trường, từ đó khiến cho doanh nghiệp luôn được phát triển, lớn mạnh một cách không ngừng dù họ có gặp phải trở ngại hay biến động.

Năm 1986, thị trường hàng điện tử của Trung Quốc gặp phải những biến động lớn, sản phẩm không tiêu thụ được, giá sản phẩm hạ mạnh. Có nhà máy chịu lỗ vốn, có nhà máy phải đóng cửa. Trong hoàn cảnh ấy, họ phải làm sao để doanh nghiệp vẫn được đứng vững và tiếp tục phát triển? Trương Gia Khẩu Thị là một doanh nghiệp chuyên sản xuất ổ cắm, phích cắm, công tắc và các loại khí tài điện tử khác đã vận dụng kế “cao chiêm viễn thự, tiễn mặc tùy địch”.

Đầu tiên họ “cao chiêm viễn thự” tức là phân tích xu thế của thị trường. Ban lãnh đạo nhà máy từ phó giám đốc trở xuống được chia làm năm nhóm để tiến vào nội địa, các đặc khu và thị trường quốc tế để tiến hành điều tra, nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, sau đó xác nhận: các loại sản phẩm mới, sản phẩm chất lượng cao và đài ghi âm dùng cho học sinh vẫn được tiêu thụ rất chạy. Sự sinh tồn và phát triển của doanh nghiệp không chỉ thể hiện ở việc dám mở rộng thị trường trong nghịch cảnh, đồng thời họ càng phải đưa ra nhiều loại sản phẩm mới nữa.

Họ đã thoát ra khỏi mô hình sản xuất cố định trước đây để đứng lên chỗ cao, nhìn ra xa, nhìn cho rõ những bước chuyển ngoặt trên thị trường, nắm lấy vấn đề mấu chốt của những biến hóa trên thị trường hàng điện tử. Sau đó bọn họ bắt đầu tiến hành kế “tiễn mặc tùy địch”.

Đầu tiên họ chủ động tiến công, tiến hành đột phá trong bảy ngày bảy đêm ngắn ngủi, tiến công liên tục.

Sau đó bọn họ tiến hành chế tạo thử loại ổ cắm công tắc dùng cho dàn điện tử một cách nhanh nhất để cung ứng cho các nhà máy sản xuất đàn điện tử ở Nam Thông, Thường Châu. Vậy là họ đã mở ra được một thị trường mới cho sản phẩm điện tử nguyên kiện của mình. Vậy là các nhà máy cùng ngành đang trong giai đoạn “ăn đói mặc rét” thì nhà máy này lại trở lên sung túc. Năm 1986, chỉ tiêu kinh tế của nhà máy này vượt năm trước hơn 70%. Họ có được thành công như vậy không thể không nhắc tới hiệu quả thần kỳ khi họ áp dụng mưu kế “cao chiêm viễn thự, tiễn mặc tùy địch”, “nhìn cao trông xa nhận rõ tình hình, ứng biến linh hoạt” mang lại cho bản thân mình.

Sau đó nhà máy này vẫn vận dụng kế sách này, họ liên tục đưa ra sản phẩm mới, chuyển đổi linh hoạt cơ chế giá cả, kế hoạch và kinh doanh. Sản phẩm của họ liên tục được đưa vào các đặc khu, đưa vào thị trường toàn quốc, sau đó bước chân vào thị trường quốc tế. Họ chính là những người tiên phong trong việc đưa sản phẩm mạch điện nguồn an toàn của tivi màu ra thị trường quốc tế, góp phần cống hiến quan trọng trong việc kết thúc xuất khẩu sản phẩm tivi màu nhưng không có hệ thông mạch điện nguồn an toàn của Trung Quốc. Hiện nay, nhà máy này đã hợp tác làm ăn với công ty nước ngoài, trở thành công ty trách nhiệm hữu hạn khí tài điện tử Hoa Phong nổi tiếng Trung Quốc. Công ty này có khả năng sản xuất 3 triệu bộ phận điện nguồn tivi màu tự động một lượt, và đa số sản phẩm của họ được tiêu thụ tại thị trường nước ngoài. Quay đầu nhìn lại, năm 1986, họ chỉ là một công ty nhỏ, giờ đây công ty Hoa Phong đã được chắp cánh bay cao, nó có thể được coi là một con chim phượng hoàng bằng vàng với đôi cánh lớn vượt ra khỏi thị trường quốc tế.

46 Tự lực cánh sinh

Năm 1031, Lý Đức Minh bị bệnh chết, trong đối ngoại tác chiến lập ra thái tử Nguyên Hạo đã có công lớn kế thừa chức thủ lĩnh của tộc Đảng Hạng. Lý Đức Minh tại vị gần 30 năm, giữ mối quan hệ hòa binh với hai nước Tống và Liêu. Người Đảng Hạng nhân cơ hội hòa bình hiếm có này, củng cố lại nội bộ, mở rộng biên giới sang phía tây, chiến thắng không ít các bộ lạc Thổ Phồn, Hồi Cốt. Đến năm 1036, khu vực thống trị của Đảng Hạng “phía đông đến Hoàng Hà, phía tây giáp Ngọc Môn, phía nam gần Tiêu Quan, phía bắc giáp Đại Mạc”; bao gồm các khu vực rộng lớn của các châu như Ngân, Hội, Hạ, Hựu, Tuy, Tĩnh, Linh, Diêm, Thắng, Uy, Định, Thừa và Cam, Lương, Qua, Sa, Túc. Đô Thành cũng do Tây Bình Thiên vì sự an toàn Hưng châu thành đông đúc giàu có. Nền móng đất nước đã được an toàn vững chắc.

Nhưng trong 30 năm đó, Đảng Hạng ngày càng ỷ lại vào kinh tế của đất Tống. Rất nhiều đại thần quí tộc nếu mất trợ cấp của nhà Tống ban cho thì chẳng sống được. Lý Nguyên Hạo tính tình mạnh mẽ, thông hiểu binh lược, thấy chướng mắt sự biến chất yếu đuối của Đảng Hạng, không hài lòng dựa dẫm vào nhà Tống, áp dụng kế hoạch “tự lực cánh sinh”, chuẩn bị cải cách mạnh mẽ đến tận gốc, triệt để thoát khỏi sự yếu kém hủ bại, ăn bám của Đảng Hạng, không dựa dẫm vật chất, kinh tế vào nước Tống.

“Tự lực cánh sinh” là dựa vào chính sức của mình mà làm lấy, không dựa dẫm vào người khác. Lý Nguyên Hạo kiên quyết phản đối người Đảng Hạng luôn ỷ lại vào Tống mà muốn tự mình làm lấy, vào thời đó thì phải nói rằng Nguyên Hạo là người biết nhìn xa trông rộng.

Vào thời Lý Đức Minh, thái tử Lý Nguyên Hạo đã sớm bắt đầu khuyên phụ thân nên thay đổi thái độ đổi với nhà Tống, nhưng Lý Đức Minh lại chủ trương giữ nguyên hiện trạng, dựa dẫm nhà Tống. Ông ta nói: “Dân tộc ta 30 năm nay không phải mặc áo da mà được mặc lụa là gấm vóc đều là nhờ vào nhà Tống cả”. Lý Nguyên Hạo bác bỏ: “Mặc áo da, nuôi súc vật là tập quán vốn có của chúng ta, anh hùng nên bá chủ thiên hạ, cần gì phải mặc lụa là gấm vóc. Mà tất cả lễ vật được ban cho chúng ta chỉ dành cho quý tộc thiểu số sở hữu, rất nhiều bộ lạc không có cách nào thoát khỏi đói nghèo, họ vẫn phải mặc áo da như trước kia. Nếu chúng ta chỉ vì lụa là gấm vóc mà mất đi bộ lạc thì chúng ta làm sao giữ được cái thân mình? Lẽ nào lại giống Lý Kế Bổng muốn làm quan hưởng lạc ở Kinh Đô đất Tống mà nghe lời hủy diệt Đảng Hạng? Vì tương lai, chúng ta nên dựa vào thực lực hiện có của Đảng Hạng, cắt đứt việc cống nạp, luyện tập binh mã, vẫn yếu thì có thể đi cướp phá, mạnh rồi thì có thể giành đất đai, mọi người đều có thể giàu có, dân tộc Đảng Hạng mới có thể hưng thịnh được…” Lời lẽ của Lý Nguyên Hạo khẳng khái, từng câu đều thế hiện sự hiểu biết sâu rộng. Nhưng Lý Đức Minh đã mất đi dũng khí trước đây, quá quen với cuộc sống nhẹ nhàng nên từ đầu chí cuối nhất quyết không tán thành ý kiến của Lý Nguyên Hạo.

Sau khi Lý Nguyên Hạo lên ngôi, lập tức bắt tay vào thực hiện kê hoạch của mình:

Trụi tóc - Lý Nguyên Hạo hạ lệnh thực hiện rộng rãi kiểu tóc truyền thống của người Đảng Hạng, cấm để tóc kiểu người Tống để tiện cho việc chiến đấu. Lý Nguyên Hạo tự mình cắt tóc trước, sau đó ra lệnh trong vòng ba ngày người Đảng Hạng phải cắt hết, nếu ai không nghe sẽ chém làm gương.

Đổi họ lập hiệu - xóa bỏ họ Lý họ Triệu của nhà Đường, nhà Tống ban cho, đổi họ Đảng Hạng “Nguy danh”. Bỏ danh hiệu Bình Tây Vương của nhà Tống mà tự xưng là “Ngột Thốt” (cũng viết là Tác Ngộ Tổ, có nghĩa là con trời).

Lập niên hiệu - thời Lý Đức Minh, tộc Đảng Hạng dùng niên hiệu Tống. Năm 1032, Lý Nguyên Hạo tự lập niên hiệu riêng. Năm 1034 đổi niên hiệu là Khai Vận, Quảng Vận. Năm 1036 lại đổi thành Đại Khánh.

Tạo văn tự - Lý Nguyên Hạo tinh thông Hán văn nhưng vì muốn độc lập, thoát khỏi sự khống chế của nhà Tống bèn hạ lệnh cho quý tộc Mô Ninh Lệnh Dã Lợi Nhân Vinh tạo ra mười hai quyển văn tự Tây Hạ. Từ đó, kỷ sự văn thư nước Hạ đều dùng chữ nước Hạ mới tạo ra. Năm 1037, thiết lập quốc tự viện và hán tự viện. Hán tự chỉ dùng vào văn thư để qua lại với nhà Tống, đặt ngang hàng với chữ Tây Hạ, các dân tộc khác như Thổ Phồn, Hồi Cốt, Trương Dịch, Giao Hà đều dùng chữ Tây Hạ, đồng thời phụ thêm chữ các dân tộc. Trong gần hai trăm năm nhà Hạ thống trị, chữ Tây Hạ luôn được dùng, sau khi nhà Hạ bại vong nó vẫn được lưu truyền rộng rãi.

Kiến đô lập quốc - Năm 1033, Lý Nguyên Hạo nâng cấp Hưng Châu lên thành phủ Hưng Khánh, mở rộng cung điện, chuẩn bị lập quốc. Năm 1038, Lý Nguyên Hạo chính thức lập nước có tên là Đại Hạ, tự xưng “Thùy Văn Anh Vũ Hưng Pháp Kiến Lễ Nhân Hiếu Hoàng đế” (là Hạ Cảnh Tống), đổi niên hiệu là “Thiên Thụ Lễ Pháp Diên Tộ”.

Ngoài ra, Lý Nguyên Hạo còn cải cách các loại lễ nghi văn hóa dùng của nhà Tống, chế định lại nghi phục, lễ lạc mang màu sắc dân tộc rõ ràng, chống đối lại Nho giáo của nhà Tống, sáng tạo ra Phồn học (tức là Đảng Hạng học), chủ trương “thuận kỳ tính nhi giáo chi công lợi, nhân kỳ tục nhi nghiêm dĩ hình thưởng”, theo đuổi việc quân, phản đối lễ lạc thi thư, phát huy tính cách khổng võ thương chiến, cương liệt hào hùng của người Đảng Hạng.

Tuy nhiên, kế hoạch mưu cầu độc lập, nội dung rất quan trọng đó là lập quan chế và binh chế mới, ông đã áp dụng ưu điểm quan chế và binh chế của nhà Tống, chú ý kết hợp với đặc điểm dân tộc người Đảng Hạng. Nhà Hạ xuất binh chiến đâu, dựa vào chế binh khác nhưng vẫn bảo đảm được thói quen, phong tục trước kia. Trước khi xuất binh, thủ lĩnh các bộ lạc cắt máu ăn thề. Lý Nguyên Hạo dẫn đầu thủ lĩnh các bộ lạc trước khi xuất binh thì đi săn bắn, bắt được dã thú đem về làm thức ăn, cùng bàn bạc chuyện quân cơ, chọn điều thiện mà làm theo. Chế độ nghị sự và điển lễ xuất binh này phát huy được điểm mạnh của dân tộc, cổ vũ tinh thần quân sĩ, ý nghĩa vô cùng to lớn.

Lý Nguyên Hạo thay đổi cách thức cứ ỷ lại vào nhà Tống, xóa bỏ thói quen sùng bái Tống, mạnh dạn cải cách, kiến quốc xưng đế, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và ý thức độc lập của người Đảng Hạng, tạo sức mạnh tinh thần mạnh mẽ, đất nước thịnh vượng hẳn lên. Nhà Hạ mới thành lập nằm giữa hai nước lớn là Tống và Liêu nên khó tránh khỏi xảy ra xung đột với họ. Tuy nhiên lúc này Lý Nguyên Hạo áp dụng kế sách “tự lực cánh sinh”, thực hiện cải cách các hạng mục, dẫn dắt Đại Hạ Đảng Hạng không dựa vào bàn tay “không thân thiện” của nhà Tống. Ông ta dựa vào ưu thế kỵ binh của mình, dựa vào lực ngưng tụ cao độ và lòng muốn phục thù- mãnh liệt của mình, dựa vào các biện pháp có hiệu quả để tự lực cánh sinh, đủ sức chống lại Tống, Liêu và có thể chủ động xuất kích. Trên con đường đi tìm độc lập của mình, nước Hạ đã triển khai cuộc chiến sinh tử chống lại Tống và Liêu nhưng nước Hạ không phải đi vào chỗ chết, mà không ngừng củng cố lại cục diện.

Lý Nguyên Hạo sử dụng kế hoạch tự lực cánh sinh, hoàn thành sự nghiệp to lớn là xây dựng nhà nước Tây Hạ. Đây là một việc lớn trong lịch sử tộc Đảng Hạng, cũng là một việc vô cùng to lớn trong lịch sử phát triển các dân tộc Trung Hoa. Việc xuất hiện của nhà Hạ có ảnh hưởng vô cùng to lớn trong việc phát triển lịch sử các dân tộc của nước ta. Sự nghiệp xây dựng và phát triển các nền văn hóa của nhà Hạ là một bộ phận cấu thành không thể thiếu trong di sản văn hóa truyền thống Trung Hoa. Ngày nay, khi chúng ta đang học lịch sử, kế thừa và phát huy di sản văn hóa nước nhà, đương nhiên cũng không quên chiến lược “tự lực cánh sinh” vô cùng hiển hách.

Có câu tục ngữ nói rằng: “không dựa cha, không dựa mẹ, chỉ dựa vào chính mình”. Dựa vào người khác thì chỉ thành công lúc đó, tuy có thể nhất thời tiết kiệm sức lực nhưng khó tránh khỏi bị thoái hóa, bị người khác khống chế. Cho dù có dựa vào cha mẹ là người cùng huyết thống gần gũi nhất thì cũng có lúc cha mẹ tạ thế thì sẽ mất đi năng lực sinh tồn. Vì vậy, tự lực cánh sinh, chỉ dựa vào mình làm lấy mọi việc, mưu cầu tự lập, đó mới là căn bản của kẻ mạnh. Dân tộc hưng thịnh như vậy, sự nghiệp thành công như vậy, kinh doanh buôn bán cũng nên đi theo con đường “tự lực cánh sinh”. Một ví dụ về việc “kiên trì sử dụng nhãn hiệu hàng hóa của mình” của công ty Sony để chứng minh điều đó.

Năm 1956, Shetianzhafu mang theo chiếc máy cát-sét Yozhe vừa ra đời không lâu, đến New York - Mỹ với nỗi hoài nghi trong lòng. Người Mỹ sinh ra đã có tính hiếu kỳ rất mạnh, Shetianzhafu mang đến một đồ rất mới lạ liền bị thu hút luôn. Đơn đặt hàng liên tiếp khiến Shetianzhafu rất tự tin. Ông ta nhanh chóng nhận đơn đặt hàng một vạn chiếc.

Như vậy đã làm kinh động đến một công ty lớn rất nổi tiếng của Mỹ, công ty Bulowa rất quan tâm đến chiếc cát-sét Yozhe mới lạ này, họ bày tỏ với Shetianzhafu rằng “chúng tôi rất muốn có một lô hàng này, chúng tôi muốn mười vạn chiếc”. Nhưng họ có một điều kiện: “Buộc phải thay nhãn hiệu Sony của Nhật, dùng thương hiệu của Mỹ, dùng nhãn hiệu Bulowa. Bởi vì nhãn hiệu của công ty tôi đã có năm mươi năm rồi, chẳng ai biết đến nhãn hiệu Sony của các ông cả. Cát-xét Yozhe sử dụng tên của chúng tôi, nhất định sẽ tiêu thụ rất mạnh. Tại sao các ông không dựa vào nó chứ?”

Hãng Sony lúc đó chưa có tiếng tăm, chưa đứng vững trên thị trường Mỹ. Nếu nhận lời đề nghị này, công ty Sony sẽ chắc chắn thu được lãi lớn. Điều này đối với Shetianzhafu mà nói thì là một lực hút và khảo nghiệm rất mạnh. Nhưng sau khi suy nghĩ kỹ, Shetianzhafu nhất định khước từ lời đề nghị này. Ông nói với công ty Bulowa: “50 năm trước, nhãn hiệu của công ty các ông cũng chẳng có tiếng tăm giống như công ty chúng tôi ngày nay. Chúng tôi hiện đang tiêu thụ một loại sản phẩm mới, trên thực tế nó là bước tiến đầu tiên của công ty chúng tôi trong 50 năm tới. Nếu từ bước đầu tiên này mà chúng tôi nằm vào trong “nhãn hiệu”, “ghế tàu nhỏ” của công ty các ông, thì 50 năm sau chúng tôi vẫn là một “hành khách đáng thương” của quý công ty. Ngược lại, chúng tôi chỉ có thể dựa vào chính đôi chân của mình, tuy có khó khăn nhưng tôi bảo đảm rằng, chỉ cần cứ đi thế này, 50 năm sau, danh hiệu công ty chúng tôi cũng sẽ nổi tiếng như danh hiệu công ty các ông hôm nay”.

Hơn 40 năm sau. Những năm 90, nhãn hiệu Sony gần như có mặt ở khắp các nơi trên thế giới. Nhưng còn nhãn hiệu Bulowa đã có hơn 100 năm lịch sử thì sao? Hình như chúng ta chẳng thấy nghe nói tới.

Sau chuyện này, Shetianzhafu cho rằng kiên trì sử dụng nhãn hiệu Sony của mình, kiên trì đi theo con đường riêng, tự lực cánh sinh là một trong những quyết định đúng đắn nhất từ trước tới nay của ông ta. Sự thực đã chứng minh rõ ràng rằng, chỉ cần kiên trì đi theo con đường đã chọn thì sớm muộn gì nhãn hiệu Sony sẽ phát triển nổi tiếng cùng với chất lượng sản phẩm. Nếu chấp nhận lời đề nghị của người Mỹ thì Sony sớm muộn cũng bị đồng hoá và bị nuốt chửng. Cái tên Sony cũng vì thế bị mất đi. Sony muốn chiếm lĩnh thị trường Mỹ cũng chỉ có thể là giấc mộng Nam Kha mà thôi.

47 Giỏi mà tỏ ra khờ

Sau khi Lý Nguyên Hạo nhậm chức thủ lĩnh tộc Đảng Hạng liền thi hành chính sách “tự lực cánh sinh”, đưa tộc Đảng Hạng thoát khỏi sự khống chế và ràng buộc về kinh tế, văn hóa, tinh thần của nhà Tống, áp dụng một loạt các biện pháp mưu cầu độc lập tự chủ. Đến tháng 10 năm 1038, thấy thời cơ chín muồi, liền phất cờ “Đại Hạ”, công khai dựng nước phong đế. Nước Tống luôn coi thường người Đảng Hạng, thấy vậy thì vô cùng tức tối. Thế là một nước hùng mạnh chiến đấu với một nước nhỏ. Cuộc chiến giữa Tống và Hạ bắt đầu nổ ra.

Tháng chạp năm đó, Tống Nhân Tông lập tức sai tri Vĩnh châu Hạ Tùng kiêm an phủ sứ lộ Kinh Nguyên, Tần Phượng tri Diên châu Phạm Ung kiêm an phủ sứ Phù Diên, Hoàn Khánh làm tốt công tác chuẩn bị xuất binh đến Hạ châu tấn công Lý Nguyên Hạo. Năm ngoái, Tống Nhân Tông thấy trước mưu đồ nên hạ chiếu phế bỏ chức quan của Lý Nguyên Hạo, đồng thời dán cáo thị ở gần biên giới, chiêu tập người bắt giữ Nguyên Hạo, phái Bàng Tịch làm Thể Lượng an phủ sứ tỉnh Thiểm Tây, liên kết với Hạ Tùng, Phạm Ung tiếp tục tăng cường phòng ngự, chuẩn bị xuất kích.

Đối với khí thế hùng hùng hổ hổ uy hiếp người khác và thái độ cứng rắn tích cực chuẩn bị cho cuộc chiến của nhà Tống thì Lý Nguyên Hạo sớm đã có sự chuẩn bị về tư tưởng và tâm lý, đồng thời tiến hành công việc tỉ mỉ chặt chẽ, dùng vũ lực để bảo vệ sự độc lập của nhà Hạ. Trong lúc Lý Nguyên Hạo đang tiến hành công việc cải cách thì nhà Tống lại mở thị trường buôn bán với Tây Hạ, Lý Nguyên Hạo lập tức lệnh cho thương nhân lấy danh nghĩa buôn bán để do thám, tìm hiểu rõ ràng địa hình núi non biên giới và sức mạnh của nhà Tống. Sau đó, nhà Tống lại miễn xá cho một loạt cung nữ, Lý Nguyên Hạo bèn dùng tiền mời bọn họ, để tìm hiểu về đại sự triều chính thậm chí còn tìm hiểu cả những chuyện bí mật trong cung nhà Tống. Tuy nhiên sức lực cũng có hạn, nước Tây Hạ bất luận là dân số, đất đai, tài nguyên hoặc trang bị cho quân sự đều không thể bằng nhà Tống. Lực lượng chênh lệch, tuy Nguyên Hạo đã chuẩn bị từ trước nhưng cũng không dám lơ là, coi thường nhà Tống, ông ta biết rõ dùng lực thì không thể thắng mà phải dùng trí, cho nên đặc biệt chú ý sử dụng mưu kế.

Tháng 6 năm 1039, Tống Nhân Tông hạ chiếu cắt chức quan của Lý Nguyên Hạo, đồng thời yết bảng tìm người bắt Lý Nguyên Hạo. Nhưng tháng giêng năm đó, Lý Nguyên Hạo chủ động dâng biểu lên nhà Tống nói rõ rằng: Do yêu cầu mạnh mẽ của dân chúng, nên đã lập quốc hiệu, xưng đế đổi thành Nguyên. Ông ta tự biết mình không có quyền ngồi ngang hàng với nhà Tống, do vậy trên danh nghĩa vẫn tình nguyện làm tôi tớ của nhà Tống, xin nhà Tống thừa nhận nước Hạ, sách phong đế hiệu. Tuy nhiên Lý Nguyên Hạo đã bắt đầu dùng mưu nhà Hạ xin nhà Tống thừa nhận mình, đế hiệu được nhà Tống công nhận. Tây Hạ biết rõ mình là kẻ thù của nhà Tống.

Lý Nguyên Hạo đường đường tích cực mưu cầu độc lập đồng thời tự tin mình có thể giành được độc lặp, nhưng lại “năng nhi thị chi bất năng”, khiến cho quân thần nhà Tống bàn luận vô cùng sôi nổi. Có người cho rằng nên sách phong cho Lý Nguyên Hạo trước, sau đó mới dẫn dắt dần dần, lại có người cho rằng không nên để Lý Nguyên Hạo được đằng chân lân đằng đầu… Trong lúc nhà Tống đang không ngừng tranh luận thì Lý Nguyên Hạo đã biết rõ được tình hình quân sự của biên giới nhà Tống và có thời gian quý báu để tiến hành cuộc chuẩn bị cuối cùng.

Tháng 10 năm 1039, bày binh bố trận đã xong xuôi. Tháng 11, Lý Nguyên Hạo dẫn quân đột nhập vào quân bảo an nhà Tống. Nhà Tống rất mạnh còn Lý Nguyên Hạo “không thể đánh được” quân Tống đánh lên mạnh mẽ, quân Hạ rút quân, tổn thất hơn 2000 quân. Nhưng Lý Nguyên Hạo vừa rút vừa đánh, tấn công Thừa Bình Tái, Phù Diên phó đô đốc ở Phú Diên là Hứa Hoài Đức lập tức dẫn quân còn lại xuất kích từ trong thành ra, kết quả là hơn 3 vạn kỵ binh Tây Hạ bỏ chạy tán loạn.

Quân Tống bắt đầu đắc ý, cho rằng tiêu diệt quân Hạ không phí chút sức nào, nhưng về sau mới biết, Lý Nguyên Hạo đã dùng kế “năng nhi thị chi bất năng”. Một mặt, đây chẳng qua chỉ là cuộc chiến thăm dò của Lý Nguyên Hạo, ông ta thông qua kế “hành động để biết động tĩnh”, tìm ra điểm yếu khi chiến đấu của quân Tống, mặt khác, thông qua trận chiến nhỏ này làm quân Tống kiêu ngạo, nới lỏng canh gác không đề phòng, từ đó giành thắng lợi huy hoàng.

Qua trinh sát tỉ mỉ và phân tích kỹ, địa điểm Lý Nguyên Hạo lựa chọn tấn công là Diên châu nhà Tống để đánh vào thái độ cứng rắn và khí thế uy hiếp của nhà Tống. Thế là khi ở Thừa Bình Trại ông ta nói rằng sẽ đánh Diên châu.

Tướng lĩnh Phạm Ung canh giữ Diên châu, đa mưu túc trí, giỏi cả văn lẩn võ, sau khi Lý Nguyên Hạo nói vậy rất giật mình, vội vàng tăng cường phòng bị, đồng thời xin nhà Tống tăng thêm quân. Nhưng không lâu sau, Lý Nguyên Hạo lại sai Nha Hiệu Hạ Chân đến Diên châu xin gặp Phạm Ung, nói rằng Lý Nguyên Hạo hai lần bị thất bại, biết mình không phải là đối thủ của nhà Tống. Vì vậy nguyện từ đây đầu hàng Diên châu, quy thuận triều đình. Phạm Ung vui mừng ra mặt lập tức bẩm báo với triều đình, đồng thời tặng hậu lễ trả lại Đảng Hạng phục mệnh. Từ đó Diên châu không đề phòng người Đảng Hạng nữa. Kế hoạch “năng nhi thị chi bất năng” đánh chiếm Diên châu của Lý Nguyên Hạo bắt đầu thành công.

Tháng 3 năm 1039, Lý Nguyên Hạo trinh sát được từ những người Tây Hạ đến Diễn châu là Kim Minh Trại Trung có gần 10 vạn quân. Tướng giữ thành Lý Sĩ Bân là hào trưởng địa phương, canh giữ vùng đó, anh dũng thiện chiến, được gọi là “tướng công vách sắt”, luôn coi Tây Hạ ]à kẻ thù. Nếu không diệt trừ Lý Sĩ Bân thì người Tây Hạ khó có thể tấn công dễ dàng vào Diên châu, cho nên Lý Nguyên Hạo cố tính dùng kế “phản gián”, đem thư tín và nhiều gấm vóc vàng bạc vứt ở biên giới Diên châu. Trong thư viết rằng các vật phẩm này là đồ tặng cho Kim Minh Trại Lý Sĩ Bân, hẹn Lý Sĩ Bân ngày này tháng này phản Tống, Tây Hạ sẽ toàn lực phối hợp. Tuy nhiên kế phản gián không thành công mà lại càng làm Lý Sĩ Bân hận người Tây Hạ hơn. Lý Nguyên Hạo sai người có tài ăn nói đến thương thuyết với Lý Sĩ Bân, Lý Sĩ Bân không đợi mưu sĩ mở lời đã chém ông ta. Thế là, Lý Nguyên Hạo đành thay đổi kế hoạch. Trước hết ông ta sai một số thường dân ở biên giới Tây Hạ giả đầu hàng. Lý Sĩ Bân không biết, bèn báo chuyện này lên Phạm Ung, đồng thời xin sắp xếp cho những người ra đầu hàng đến sống ở phía nam. Phạm Ung nói: “Thảo nhi cầm chi, thục nhược chiêu nhi trí chi!” lập tức hậu thưởng cho những người Tây Hạ, đồng thời cho họ làm bộ hạ của Lý Sĩ Bân. Thế là, số người Tây Hạ đầu hàng Lý Sĩ Bân ngày càng nhiều. Để “ngăn chặn” dân thường binh lính sang đầu hàng Tống, Lý Nguyên Hạo còn sai tướng lĩnh đi đánh Lý Sĩ Bân. Thế nhưng, tướng lĩnh Tây Hạ vừa nhìn thấy Lý Sĩ Bân đã bỏ chạy, nói: “Tướng sĩ chúng tôi nghe nói đến “tướng công vách sắt” thì hồn siêu phách lạc, không dám chống lại”. Thế là, Lý Sĩ Bân bắt đầu dương dương tự đắc, cho rằng người Tây Hạ đầu hàng ông ta là chuyện dương nhiên. Ông ta sắp xếp cho phần lớn người Tây Hạ nằm dưới sự chỉ huy của ông ta, sắp xếp tại các cửa trại quan trọng.

Phạm Ung, Lý Sĩ Bân đều mong đợi Lý Nguyên Hạo đầu hàng quy thuận nhưng tháng giêng năm 1040 Lý Nguyên Hạo dẫn hơn 10 vạn đại đội kỵ binh tổng công kích nhà Tống.

Trước tiên Lý Nguyên Hạo tấn công Kim Minh Trại. Những kẻ đầu hàng sống trong trại Kim Minh làm nội ứng, quân Hạ nhanh chóng bị tiêu diệt. Trong lúc hỗn loạn, Lý Sĩ Bân sai tìm ngựa, thủ hạ liền đưa cho ông ta một con ngựa yếu. Thế là vừa đánh quân Hạ một trận, Lý Sĩ Bân đã bị bắt trói. Sau khi bắt sông Lý Sĩ Bân, Lý Nguyên Hạo chiếm luôn Khắc An Vận, Sài Môn, Vĩnh Bình Chư Sài, thừa thắng xông lên, dẫn quân tiến về phía tây nhanh chóng bao vây Diễn châu.

Phạm Ung ở Diên châu vô cùng lo lắng, vội vã triệu Phù Diên Hoàn Khánh phó đô bộ thị Lưu Bình, Phù Diên phó đô bộ thị Thạch Nguyên Tôn cùng nhanh chóng đến chi viện. Lưu Bình thấy quân Tây Hạ từ trước đến nay luôn đại bại trước quân Tống nên rất coi thường Lý Nguyên Hạo. Thấy cấp trên triệu lệnh bèn cho rằng đây là cơ hội lập công nên dẫn quân xông đến. Nhưng không ngờ, mới chỉ đến Tam Xuyên khẩu đã lọt vào ổ phục kích của quân chủ lực Lý Nguyên Hạo. Hai tướng Lưu Bình và Thạch Nguyên Tôn trở thành tù binh của Tây Hạ. Quân Tống bại trận.

Trong “Binh pháp Tôn Tử. Thử Kế Thiên” có viết: “Binh giả, ngụy đạo giả. Cố năng giả nhi thị chi bất năng, dụng nhi thị chi bất dụng; cận nhi thị chi viễn, viễn nhi thị chi cận, lợi nhi dụ chi, loạn nhi thủ chi… Ti nhi kiêu chi, dật nhi lao chi, thân nhi lí chi. Công kỳ vô bị, xuất kỳ bất ý”. Có nghĩa là: dùng quân thì dùng kế gián điệp bí mật, cho nên nếu ta có năng lực thì phải cố tình làm ra vẻ chẳng có năng lực, muốn sử dụng cách gì thì cũng làm ra vẻ không muốn sử dụng cách đó, nghĩ đến nơi gần thì lại tạo cho người ta cảm giác mình muốn nơi xa, nghĩ đến nơi xa lại làm cho người ta nghĩ đến nơi gần, kẻ địch tưởng có lợi, dụ dỗ địch bằng cái lợi đó, làm cho nội bộ của địch rối loạn, để từ đó mà trực tiếp tấn công, kẻ địch tự ti nên cẩn thận phòng ngừa, nên phải vạch ra kế hoạch khiến cho kẻ địch kiêu ngạo, lơ là phòng ngừa; quân địch nhàn hạ không luyện tập dẫn đến mệt mỏi; nội bộ quân địch đoàn kết thì phải tìm cách làm cho bọn chúng phân rã. Tóm lại, muốn tấn công địch, ngoài việc chuẩn bị lực lượng ra thì phải áp dụng những kế làm kẻ địch không ngờ tới.

Tôn Tử đã kể ra rất nhiều cách biến hóa khôn lường trong việc dụng binh, mối liên hệ tương quan giữa chúng với nhau, bổ sung cho nhau, trong anh có tôi, trong tôi có anh, kết thành một mối không rời. Điều then chốt nhất là kế “năng nhi thị chi bất năng”. “Kế năng nhi thị chi bất năng” nói rằng: ta rõ ràng là có năng lực nhưng cố tình cho người khác biết là mình chẳng có năng lực gì cả, vô cùng bế tắc, từ đó kẻ địch nới lỏng cảnh giác, mất phòng bị, mà biến hóa “công kỳ bất bị, xuất kỳ bất ý”. Lý Nguyên Hạo đánh Quan Ải, bao vây Diên châu, đánh Tam Xuyên, bắt sống tướng của nhà Tống, xuất quỷ nhập thần, lấy yếu áp đảo mạnh, giành thắng lợi huy hoàng trong trận chiến tranh Tống - Hạ đầu tiên. Nguyên nhân thì rất nhiều, nhưng nguyên nhân quan trọng nhất là ông ta đã liên tiếp thực hiện thành công diệu kế dụng binh “năng nhi thị chi bất năng”, trong đó Lý Nguyên Hạo đã áp dụng kế “khổ nhục kế” như: dâng sớ xin hàng, cầu hòa, bị đánh bại trận mấy lần để kẻ địch khinh thường, phái dân làm gián diệp v.v… đồng thời cũng đạt được mục đích để kẻ địch lơ là phòng bị, từ đó mà giành được thắng lợi một cách hợp lý.

“Năng nhi thị chi bất năng” biến hóa khôn lường, trong kinh doanh thì chuyện này cũng thường gặp, vì vậy kế “năng nhi thị chi bất năng” cũng trở thành một trong những kế sách có hiệu quả trong ngành kinh doanh thương nghiệp.

Ớ nước Mỹ có hai tiệm quần áo của hai anh em Drupi, họ đã hợp nhất lại thành một cửa hàng lớn. Sự phục vụ của họ vô cùng nhiệt tình. Hàng ngày, người anh đều đứng ở trước cửa hàng bán hàng, chỉ đáng tiếc người anh trai lại “điếc” nặng, buôn bán càng lớn, mà “thiệt thòi” càng nhiều, mà “thiệt thòi” càng nhiều thì khách hàng thích rẻ càng nhiều. Điều kỳ lạ là hai anh em không mệt mỏi, trước sau đều đón tiếp khách hàng với bộ mặt vui vẻ nhiệt tình.

Hãy xem một ví dụ khác.

Một trong hai anh em lấy thân phận là nhân viên cửa hàng nhiệt tình mời khách vào cửa hàng, giới thiệu rất vụng về nhưng thành thực với khách hàng về đặc điểm chất lượng của bộ quần áo nào đó, nói rằng nếu khách hàng mặc vào thì có vừa không, có đẹp không và đặc biệt nhấn mạnh bộ quần áo đó giá cả thế nào. Nếu sau khi khuyên bảo một hồi, khách hàng hỏi: “Thế bộ quần áo đó bao nhiêu tiền?”

Nhân viên “điếc đặc” theo thói quen đưa tay lên tai hỏi lại: “Ngài nói cái gì ạ?”

Khách hàng lại nói to hơn: “Bao nhiêu tiền một bộ này?”

“0, giá ạ? Đợi tôi hỏi “ông chủ” đã. Vô cùng xin lỗi, tai của tôi không tốt”. Anh ta quay ra chỗ “ông chủ” (anh trai hoặc em trai) và hét lên: “Bộ quần áo cotton này bán bao nhiêu?”

“Ông chủ” đứng dậy, xăm xoi bộ quần áo rồi nhìn khách hàng, nói: “Bộ này ít nhất 72 đôla!”

“Bao nhiêu?”

“72 đôla”. Ông chủ cao giọng đáp.

“Nhân viên” quay lại chỗ khách hàng, cười và nói: “ Thưa ngài, 42 đôla một bộ”.

Khách hàng thấy “ông chủ” nói “72 đôla”, trong lòng còn do dự, không ngờ “nhân viên” lại nói thành “42 đôla” thì mọi do dự suy nghĩ bay đi tất cả vội rút tiền mua bộ quần áo rẻ này.

Anh em nhà Drupi ngốc nghếch thật và điếc thật không? Không đâu! Họ là cao thủ trong việc sử dụng “năng nhi thị chi bất năng”. Bộ quần áo đó, nếu có khách hàng trả giá 38 đôla thì họ cũng đủ lãi rồi. Nhưng ông khách hàng đáng thương đó lại không nghi ngờ gì về hai anh em vừa ngô vừa điếc đó nên đã trúng kế mà lại cho rằng đã mua được hàng rẻ, còn cam tâm tình nguyện rơi vào bẫy.

48 Phá mưu

Trong “Binh pháp Tôn Tử. Mưu Công Thiên” có nói rằng: “Cô thượng binh phạt mưu, kỳ thứ phạt giao, kỳ hạ công thành, công thành chi pháp, vi bất đắc dĩ”. Nghĩa của nó là: Sách lược dùng binh tốt nhất là chính phá vỡ mưu đồ của địch, tiếp đó là ngăn không cho địch kết hợp với lực lượng bên ngoài, cuối cùng là đánh bại sức mạnh vũ trang của địch. Hạ sách chính là liều mạng đi tấn công kẻ địch. Chúng tôi muốn nói ở đây là kẽ “phá mưu”, kế này là sử dụng tài trí nhằm vào kế hoạch, cách bỗ trí, kế sách của địch, vạch ra kế hoạch phá hoại kế hoạch của địch, quấy nhiễu bố trí của địch, làm địch xoay như chong chóng, dùng mưu để chinh phục mưu, để từ đó hoặc đạt được kết quả lý tưởng “bất chiến nhi khuất nhân chi binh”, hoặc tạo điều kiện thuận lợi nhất và phải bảo đảm chắc chắn thắng lợi cho việc “phá giao”, “phá binh”. Trí lược của Lý Nguyên Hạo hơn người, vì vậy ông ta thường vận dụng một cách tài tình kế “phá mưu” đạt kết quả cao nhất.

Đầu năm 1040, sau khi thắng lợi giành được Tam Xuyên Khẩu, Lý Nguyên Hạo tiếp tục bao vây Sài Môn, An Viễn… Đến tháng 5 thì chiếm được Sài Môn và An Viễn, bắt sông Sài Môn trại chủ Nội Điện Thừa Chế Cao Nguyên Đức, giết chết Lâm ấp tả thị Cấm vương Kế Nguyên. Tháng 9, trong lúc ưu thế của kỵ binh đang mạnh, nhân lúc đối phương không ngờ đến đưa quân tiến về Tây Nam đường dài hơn 500 dặm, liên tiếp đánh mấy trận ở Tam Xuyên trại, Sư Tử Bảo… Như vậy, từ khi Tây Hạ lập quốc đến nay đây là trận đại chiến lớn đầu tiên giữa Hạ và Tống. Trận chiến ở Diên châu đã hạ màn, đồng thời cũng tuyên bố bắt đầu cuộc đại chiến thứ hai - tiếng trống mở màn trận chiến Hảo Thủy Xuyên đã được gióng lên.

Nhà Tống bị thảm bại ở Diên châu thì rất ngạc nhiên, vấn đề phải đối phó với Tây Hạ thế nào giờ đây đã trở thành chuyện quan trọng được bàn bạc trong triều. Nhà Tống bắt đầu nhận thức được mối nguy hiểm bắt nguồn từ Tây Hạ nên không dám coi thường. Ngoài một loạt các quan có liên quan đến thất bại ở Diên châu ra thì một loạt vấn đề then chốt như nên chủ động tấn công hay phòng thủ nghiêm ngặt, tấn công thế nào và phòng thủ ra sao mỗi người nói một phách, ai cũng cho là mình đúng. Hoàng đế nhà Tống không biết nên nghe theo ai, đến khi tiếng trống mở màn cho trận đánh lần thứ hai nổi lên mà vẫn chưa quyết định xong.

Lý Nguyên Hạo biết rõ, nhà Tống thảm bại không hoàn toàn vì ông ta anh dũng, thiện chiến, càng không phải là thực lực quân Tây Hạ cao hơn quân Tống. Nguyên nhân quan trọng nhất đó là nguyên nhân vốn có của bản thân quân Tống gây nên. Ví dụ không có sự liên lạc với nhau giữa các thủ trại ở biên giới nhà Tống, không gọi chi viện nên đã tạo điều kiện thuận lợi để quân Hạ đánh chiếm. Tuy nhiên sau khi Diên châu và Tam Xuyên trại, Sư Tử Bảo thì quân Tống đã thay tướng giỏi cho vùng biên giới, đồng thời ra sức giáo dục, xóa bỏ các tệ nạn hiện có. Như vậy, nhà Tống đã áp đảo Tây Hạ về sức nước, sức quân, tăng cường bố trí cẩn mật và tăng cường kế hoạch tác chiến, như vậy một nước Tây Hạ mới độc lập, thế cố lực yếu làm thế nào chống đỡ nổi. Làm gì đây? Nếu liều mạng thì như trứng chọi với đá, giở thủ đoạn cũng khó thay đổi được cục diện nguy hiểm này, cách duy nhất là ra tay từ bên trong, thế là Lý Nguyên Hạo chọn kê “phá mưu”, xem xét các kế hoạch, bố trí của nhà Tống mà dùng kế. Trong lúc các quân thần nhà Tống chưa thống nhất về vấn đề Tây Hạ, Lý Nguyên Hạo cho rằng đây là một cơ hội rất tốt, ông ta bắt đầu tích cực hành động.

Khi đó Phạm Trọng Yêm ở Việt châu bị điều đến Diên châu và Vĩnh Khánh Quân. Phạm Trọng Yêm cho rằng quan ải trống rỗng, nếu Lý Nguyên Hạo thừa thắng tiếp tục xông lên, cắt đứt con đường tiếp tế, như vậy kinh thành sẽ nguy hiểm khôn lường. Vì thế ông ta cho đóng cửa thành, tạo vườn không nhà trống để quân địch không có gì dựa cả. Quân Hạ đến thì thành trống rỗng, không đánh được ai thì sẽ hỏng ý đồ. Hai ba năm sau thì quân địch sẽ tự nhiên yếu đi. Hiện nay có người đề nghị tấn công Tây Hạ theo năm hướng, do chiến đấu lâu dài, thiếu quân tinh nhuệ, hành động này rất mạo hiểm. Những điều Phạm Trọng Yêm nói được triều đình chấp thuận Phạm Trọng Yêm đã làm một loạt biện pháp ở Diên châu, tu sửa lại những thứ đã bị phá, triệu hồi dân lưu manh, dọn sạch sẽ Diên châu. Tháng 9, Lý Nguyên Hạo đột nhiên dời Diên châu tiến về Tam Xuyên trại, một nguyên nhân rất quan trọng là vì Diên châu đã bị Phạm Trọng Yêm xây lại kiên cố, quân Tây Hạ khó lòng đạt được ý đồ.

Tống Nhân Tông đã tán thành chủ trương của Phạm Trọng Yêm, canh giữ yếu trại cẩn thận, không cho quân Tây Hạ có thời cơ đánh chiếm. Tuy vậy trong lòng vẫn muốn sai quân chủ động tiến công, nhanh chóng thu phục Lý Nguyên Hạo, cho nên ông ta không ngừng thúc giục các tướng ở biên giới báo cáo. Thế là, Thiểm Tây đô bộ thự kiêm kinh lược An phủ sử Hạ Tùng miễn cưỡng tạo ra một sách lược tấn công cho Tống Nhân Tông. Nhân Tông lập tức hạ lệnh gom hơn 1 vạn con lừa trong nhân dân ở Khai Phong phủ, Kinh Đông Tây, Hà Đông Lộ dùng làm vận chuyển quân bị, đồng thời lệnh cho Hạ Tùng lấy tháng giêng năm 1041 làm ngày đại quân xuất soái.

Phạm Trọng Yêm lập tức dâng sớ tâu với Tống Nhân Tông: “Xét mọi mặt như thời tiết, tháng giêng khởi binh thì bất lợi cho quân Tống, hi vọng có thể đổi thời gian xuất quân sang mùa xuân”. Ngoài ra ông ta còn nói: “Thần đã hạ sắc triệu thủ lĩnh tộc Dụ Phan, thăm dò thái độ của bọn họ đối với nhà Tống thế nào, xem họ có khả năng quy thuận không. Hi vọng triều đình giữ lại con đường Diên châu. Trước khi xuất binh, cho phép thần bày tỏ ân điển này cho họ, trong vòng một năm có thể chiêu nạp hòa bình. Nếu kế này không thành thì sẽ đem quân đi đánh”. Cuối cùng Phạm Trọng Yêm còn đưa ra kế hoạch dùng binh phòng khi phải dùng vũ lực giải quyết vấn đề. Tống Nhân Tông thấy Phạm Trọng Yêm nói có tình có lý và còn cẩn thận thì rất hài lòng, không quy định rõ ngày xuất binh, đồng thời chỉ thị cho Phạm Trọng Yêm phải cố gắng hợp tác với người Hạ Tùng.

Điều lo lắng nhất của Lý Nguyên Hạo là việc hợp tác của đại quân các lộ nhà Tống, bởi vì nếu kỵ binh nhỏ bé của ông ta đối phó với quân Tống thì ông ta chỉ có thể tập trung binh lực đối phó được một phần quân Tống, nếu quân Tống quả thực hiện hiệp đồng nhất trí bao vây thì mười Lý Nguyên Hạo cũng bị giết. Ông ta biết Diên châu phòng thủ nghiêm ngặt, không có lợi cho ông ta, lại biết Phạm Trọng Yêm có dụng ý chiêu nạp hòa bình, vội sai người nói lời lẽ cũ rích thi thố thế tấn công với Phạm Trọng Yêm. Phạm Trọng Yêm từng biết rằng Lý Nguyên Hạo sẽ không dễ dàng đầu hàng nhưng tin rằng nếu phòng thủ cẩn thận thì sẽ có ngày Lý Nguyên Hạo cùng đường mà phải đầu hàng, nếu cố gắng triển khai chiến thuật mềm mỏng đối với Lý Nguyên Hạo và thủ lĩnh các bộ lạc, kiên quyết phản đối việc chủ động xuất binh.

Điều này có thể làm hại Hạ Tùng Đẳng Nhân. Bởi vì phương lược tấn công của Hạ Tùng vốn lấy Phạm Trọng Yêm ở lộ Lộc Diên làm một trong những điểm chính: do hai lộ Lộc Diên và Kinh Nguyên triển khai giáp công đông tây Lý Nguyên Hạo. Nếu Phạm Trọng Yêm không muốn tham gia trận chiến thì quân Tống trúng kế “các cá kích phá” của Lý Nguyên Hạo, lại gặp thảm bại lần nữa. Tống Nhân Tông tuy cảm thấy Hạ Tùng Đẳng Nhân nói có lý nhưng vẫn không muốn bỏ hẳn ý kiến của Phạm Trọng Yêm, chỉ lấy phân tích của Hạ Tùng chuyển cho Phạm Trọng Yêm mà không nói sẽ quyết định ủng hộ mặt nào. Thế là Lý Nguyên Hạo tiếp tục dùng kế hoãn binh để làm yếu dần, kéo dài Phạm Trọng Yêm. Phạm Trọng Yêm không biết mình trúng kế, một mực triển khai kế hoạch ngoại giao hòa bình mà Hạ Tùng luôn làm khó, chẳng biết làm thế nào.

Hai kế sách hòa hay đánh của nhà Tống chưa thống nhất, bố trí chiến lược lỏng lẻo không ổn định. Ngược lại Lý Nguyên Hạo đã dẫn kỵ binh, tập trung lực lượng chủ động công kích Kinh Nguyên, tấn công Vị châu, đánh Hoài Viễn thoắt ẩn thoắt hiện, xuất quỉ nhập thần. Quân Tống không làm thế nào nắm được ý đồ của cách bố trí, hướng tiến công chủ yếu của kỵ binh Tây Hạ nên rất bị động, đề phòng khắp nơi. Kết quả nơi nào cũng cảnh giác, lúc nào cũng trong trạng thái chuẩn bị đánh. Tuy tổn thất không lớn nhưng mọi người đều ở trong trạng thái căng thẳng. Như vậy sau khi phương án chiến lược của Tống bị Lý Nguyên Hạo khống chế, nhiễu loạn thì phương án chiến thuật của Kinh Nguyên lộ hoàn toàn hỗn loạn.

Trung tuần tháng 2 năm 1041, căn cứ vào hoạt động lộ tuyến và tình hình quân Tống, Lý Nguyên Hạo nhanh chóng chọn Tam Xuyên khẩu của Lục Bàn Sơn Hạ làm chiến trường chính, bố trí kỵ binh mai phục, bên đường cố ý đặt lồng chim bồ câu bên ngoài che chắn bằng vải. Ngày 14, 10 vạn quân Tống bị kỵ binh Tiểu cổ Hạ dẫn dụ vào nơi phục kích. Quân Tống phát hiện ra lồng chim câu bị che bằng vải, thấy bên trong có tiếng động, vì nghi ngờ nên mở vải ra, hàng trăm con chim bồ câu với tiếng rít chói tai bay vút lên trời, lượn vào chỗ quân Tống. Thế là, quần Hạ ở xung quanh nhất loạt bao vây. Đại tướng Nhậm Phúc của quân Tống bị tử trận, quân sĩ hoặc bị rơi xuống vách núi mà chết hoặc bị tên bắn chết, số còn lại bị bắt làm tù binh… Trận chiến kết thúc, quân Hạ bao vây tấn công trong khoảng một dặm mà tiêu diệt hơn 13.000 quân chủ lực của nhà Tống, quân Tống dường như bị tiêu diệt toàn bộ.

Trời đất buồn thảm, nhà Tống khiếp đảm! Sau thất bại ở Diên châu, nhà Tống lại một lần nữa gặp thảm bại.

Xét về tổng thể chiến dịch, Lý Nguyên Hạo sử dụng chiến lược, chiến thuật làm nhiễu loạn, khống chế nhà Tống để hành sự. Xét về chiến lược mà nói, ông ta giả vờ qua lại giao hảo với Phạm Trọng Yêm, tỏ vẻ muốn đầu hàng, từ đó phá vỡ phương án hợp nhất bao vây hai lộ của quân Tống, để quân Tây Hạ có khả năng tập trung binh lực tấn công quân Tống ở Kinh Nguyên. Xét về mặt chiến thuật, thực lực của đại quân Tống ở Kinh Nguyên vượt xa kỵ binh Tây Hạ nhưng Lý Nguyên Hạo hoặc dương đông kích tây hoặc dụ địch vào bẫy, làm quân Tống tinh thần căng thẳng lai không rõ tông tích của địch, nhân đó mà dùng quần bình thường, bố trí phân tán. Cuối cùng Lý Nguyên Hạo sai một tốp nhỏ giả bại trận dẫn dụ quân Tống khiến kế hoạch hành quân và nhất cử nhất động của quân Tống đều bị Lý Nguyên Hạo khống chế, thậm chí mượn tay địch, để chúng mở lồng cho chim bay lên làm tín hiệu bao vây tiêu diệt quân Tống, biến hành động của quân Tống thành một mắt xích trong kế hoạch của mình không khỏi khiến người ta khen ngợi.

Kế “phá mưu” là kế dựa vào mưu mô, kế hoạch của địch mà coi nặng thành nhẹ, biến cái mạnh của địch thành vô hình, cho nên Tôn Tử mới gọi là “thượng thượng chi sách”. Trong việc làm ăn buôn bán, giữa các đối thủ cũng sẽ dùng kế hỗ trợ,

nhưng có một người giỏi dùng mưu để chinh phục đối phương được gọi là cao thủ dụng kế.

Xưởng cơ điện Mẫn Đông - Phúc Kiến năm 1976 vẫn là một xưởng nhỏ, chỉ có hơn 500 người, trải qua “đấu tranh” mấy năm, đến năm 1981 đã phát triển thành xưởng lớn với hơn 2.000 nhân viên, lợi nhuận tăng gấp bốn, năm lần, sản phẩm tiêu thụ khắp Đông Nam Á, bao trùm thị trường Hồng Kông, trở thành đối thủ cạnh tranh điện cơ trên thị trường thế giới.

Một dải Đông Nam Á, mạng lưới điện công cộng ít, ở những nước gồm nhiều đảo thì có nhiều biệt thự gia đình, máy phát điện loại nhỏ sử dụng rất linh hoạt thuận tiện, có thị trường rộng lớn. Lúc đó, thị trường rộng lớn này đã bị nước Anh chiếm lĩnh nhưng Nhật Bản đang có xu thế tranh giành thị trường này. Xưởng cơ điện Mẫn Đông cho rằng: Nếu gọi máy phát điện mini là “hổ” thì thị trường Đông Nam Á chính là “vùng núi” để hể có thể phát huy uy lực mạnh nhất của mình. Để sản phẩm của xưởng ta có thể đứng được trên thị trường thì phải cố gắng rất nhiều lần, lấy hết dũng khí tiến quân vào thị trường Đông Nam Á. Sau một đợt, xưởng cơ điện Mẫn Đông bắt đầu có chỗ đứng và phát triển mạnh mẽ. Do giá hàng điện cơ của Anh đắt, trong thế tiến công mạnh mẽ của đồ cơ điện Mẫn Đông thì hàng của Anh dần bị đánh bật. Dân buôn bán đồ cơ điện Nhật Bản rất rõ cuộc chiến hai hổ trên núi Đông Nam Á không phải giữa Nhật và Anh mà là giữa Nhật và Trung Quốc.

Làm thế nào đánh bại được con “hổ” Trung Quốc đang có khí thế mạnh mẽ? Giới làm đồ cơ điện Nhật Bản bắt đầu dùng kế. Họ đánh vào kế hoạch “chiếm núi làm vua” ở thị trường Đông Nam Á của nhà máy cơ điện Mẫn Đông.

Phúc Châu là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh Phúc Kiến, chiếm lĩnh thị trường Phúc Châu là bước đầu tiên khi mở rộng thị trường nội địa của nhà máy cơ điện Mẫn Đông, mà cũng là bước đệm khi tiến quân vào thị trường Đông Nam Á. Họ dựng một biển quảng cáo tuyên truyền nhà máy cơ điện Mẫn Đông ở trung tâm thành phố Phúc Châu, trước hết xây dựng hình tượng rõ ràng về công ty mình ở Phúc Châu. Dân cơ điện Nhật Bản muốn đuổi nhà máy cơ điện Mẫn Đông ra khỏi thị trường Đông Nam Á và Hồng Kông, đàm phán với nhà máy, muốn dùng tiền mua lại biển quảng cáo ở trung tâm thành phố để tuyên truyền cho hàng cơ điện Nhật Bản. Nhưng mục đích khác của họ là có ý đồ chiếm lĩnh thị trường Phúc Châu, dồn nhà máy cơ điện Mẫn Đông từ Đông Nam Á trở về Mã Lai để ứng phó với cuộc cạnh tranh thị trường Phúc Châu, làm nhiễu loạn sách lược làm vua ở thị trường Đông Nam Á của nhà máy Mẫn Đông.

Lúc đó, người lãnh đạo nhà máy Mẫn Đông cho rằng một cái biển quảng cáo thì chẳng có gì ghê gớm cả, thế mà bán được những mấy trăm ngàn đôla liền đồng ý ngay. Khi chuẩn bị ký hợp đồng thì giám đốc nhà máy Mẫn Đông vội vã trở về, ông ta sau khi nghe được tin vội nói rõ rằng: đây là kế “điệu hổ ly sơn” của bọn Nhật, ông ta vội vã đề xuất với phía Nhật Bản, sẽ trả một số tiền lớn gấp mấy lần để mua lại biển quảng cáo.

Phía Nhật im lặng và cũng không nói gì đến việc ký kết hợp đồng mà gượng gạo bỏ đi, không lâu sau nhà máy cơ điện Mẫn Đông đã đánh bại sản phẩm cơ điện Nhật Bản trên thị trường Đông Nam Á và gần như độc quyền trên thị trường này.

Rõ ràng rằng, phía Nhật nhằm kế “chiếm núi làm vua” mà thực hiện kế “điệu hổ ly sơn”, đấy cũng là kế “phá mưu”. Nhưng giám đốc nhà máy cơ điện Mẫn Đông tăng số tiền gấp mấy lần để mua lại bảng quảng cáo, thì đây cũng là kế “phá mưu”, nó làm nhiễu loạn và thủ tiêu có hiệu quả kế “điệu hổ ly sơn” của đối phương.

49 Muốn tồn tại phải giỏi mượn sức người

“Quỷ Cốc Tử” cổ kim kỳ thư trong cuốn “Ngỗ Hợp” đã cho rằng: sự vật đều có hai loại tương hợp và tương bối, mà hai loại này trước sau đều cùng chuyển hóa, cùng di động. Từ tương hợp đến tương bối, rồi từ tương bối đến tương hợp, giống như cái vòng sắt không có một vết nứt. “Quái nhân” chính là muốn hiểu thấu triệt và nắm vững quy luật này, dựa vào các hình thức áp dụng các biện pháp, mượn sức mạnh to lớn vốn có khi sự vật cùng chuyển hóa và cùng di động để hoàn thành sự nghiệp mà anh ta nên hoàn thành. Điều chúng ta muốn nói đến ở đây là “giáp phùng tồn thân xảo tả lực” chính là chỉ ra rằng phải giỏi về ngắm trúng các kẽ hở của tập đoàn lớn đồng thời mạnh dạn dấn thân vào, sau đó khéo léo nhờ cậy sức mạnh to lớn phát sinh giữa các tập đoàn lớn hoặc khi liên hợp xu hướng hoặc khi phân chia xu hướng, để mình yếu nhỏ có thể tồn tại thuận lợi, phát triển nhanh chóng. Lông gà khó có thể bay lên trời xanh, nhưng nếu nó có thể bám lên mặt phi thuyền nhờ lực của thuốc nổ thì nó có thể nhẹ nhàng ngao du trên không trung. Đây là điều kỳ diệu của “giáp phùng tồn thân xảo tá lực”.

Trong các dân tộc thiểu số ở Trung Quốc, dân tộc giỏi dùng “giáp phùng tồn thân xảo tá lực” nhất là tộc Đảng Hạng. Như kể ở trên, Đảng Hạng của đời Đường là một dân tộc lạc hậu, nguyên thủy và là dân tộc nhược tiểu. Không những khi đó họ chẳng có cách nào chống đối nhà Đường và Thổ Phan mà ngay cả tộc Thổ Cốc Hồn nhỏ bé cũng coi họ như một thứ đồ chơi. Trong sự áp bức và truy đuổi của Thổ Cốc Hồn, họ từ Thanh Hải chạy theo hướng Đông Bắc về phía lưu vực sông, sống cùng với người Hán. Để có thể tồn tại được, người thủ lĩnh nghĩ ra cách xuất binh giúp nhà Đường đánh dẹp quân khởi nghĩa nông dân Hoàng Sào, từ đó được nhờ vào sức mạnh của vương triều nhà Đường, được ban cho họ Lý cùng năm châu: Ngân, Hà, Tuy, Hựu, Tĩnh.

Đến triều Tống, Lý Di Hưng cũng dùng cách đó, nhiều lần đưa quân Đảng Hạng giúp nhà Tống tiêu diệt Bắc Hán, từ đó được Tống thái tổ Triệu Khuông Dận xem trọng và được phong làm Hạ vương, từ đó tộc Đảng Hạng nhanh chóng tiếp thu nền văn hóa nhà Tống.

Không lâu sau, việc dân tộc Khiết Đan đột khởi dị quân bắt đầu thể hiện bản lĩnh với nhà Tống, tộc Đảng Hạng rất nhạy bén tìm kiếm và nhờ cậy ngoại lực bên ngoài nhà Tống và tộc Khiết Đan. Năm 982, thủ lĩnh Đảng Hạng Lý Kế Bổng vào Biện Kinh. Nhà Tống nhân cơ hội đoạt lại bốn châu: Ngân, Hạ, Tuy, Hựu của Đảng Hạng, Lý Kế Thiên em trai Lý Kế Bổng vì mưu cầu quyền sinh tồn độc lập cho tộc Đảng Hạng nhược tiểu trong “giáp phùng” mà năm 986 chủ động kết giao với Khiết Đan (nhà Liêu), Khiết Đan gả công chúa Nghĩa Thành cho Lý Kế Thiên, như vậy Đảng Hạng đã dựa vào ngoại lực Khiết Đan, hình thành thế hợp kích đung tây với nhà Tống. Lúc này, Tống Thái Tông bị Khiết Đan đánh bại ở sông Cao Lương (năm 979) và ở Giao châu (năm 980), uy thế nước lớn đang bị sa sút. Thế là, Lý Kế Thiên dựa vào thời cơ có lợi nhà Tống yếu thế để ứng phó với Liêu, nhanh chóng phát triển lực lượng, đoạt lấy mảnh đất Linh châu giàu có và mang ý nghĩa chiến lược của nhà Tống. Thế chân vạc Tống, Liêu, Hạ hình thành.

Mảnh đất Linh châu mới đoạt được rất cần khai thác, dân chúng trong mấy năm chiến tranh rất cần được nghỉ ngơi thế mà năm 1004, Tống và Liêu đã ký “liên minh Thiền Uyên”, cũng chính là nói ngoại lực đến từ phía Liêu để sinh tồn và phát triển trong vòng tròn Tống, Liêu đã bị mất đi, nhà Tống có thể dốc toàn lực để tiêu diệt Đảng Hạng. Thế là Lý Đức Minh người kế thừa Lý Kế Thiên lập tức điều chỉnh phương án, dâng sớ lên nhà Tống bày tỏ ý nguyện qui phục nhà Tống. Thế là Tống, Hạ cùng chung sông hòa bình, mở cửa mậu dịch, được rất nhiều lễ vật nhà Tống ban cho. Do được nhờ cậy sức mạnh về văn hóa, kinh tế của nhà Tọng mà Đảng Hạng phát triển rất nhanh, đồng thời còn mở rộng biên giới sang phía tây, đánh chiếm Cam châu, Tây Lương, bắt Qua châu đầu hàng. Như vậy, lịch sử tộc Đảng Hạng tự nhiên đã bước vào một thời kỳ mới.

Năm 1038, Lý Nguyên Hạo ngang nhiên lập nước xưng đế. Ông ta biết chắc điều này sẽ làm cho nhà Tống tức giận và phản đối, thế là lại quay đầu nhờ cậy nhà Liêu. Một mặt ông ta thực hiện một loạt cải cách chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự có lợi cho việc chống lại Tống và đòi độc lập. Mặt khác quan tâm hơn đến việc xây dựng mối quan hệ thân thiện với nhà Liêu, kết thông gia với nhà Liêu.

Trong tình hình độc lập hoàn toàn với nhà Tống, thì mùa xuân năm 1040, Đảng Hạng tấn công vào Diên châu - Tống, trận chiến đầu tiên triển khai tiêu diệt Tống, bắt tướng Lưu Bình, chiếm Diên châu. Mùa xuân năm 1041, tiến công Vị châu - Tống, mai phục ở Thủy châu, quân Tống thua to, hoàn thành trận thứ hai chống Tống. Mùa thu năm 1042, trận thứ ba tấn công Trấn Nhung Quân, giết chết đại tướng Cát Hoài Mẫn. Thế là nhà nước Tây Hạ uy danh bốn bể, uy thế của nhà Tống đối với Tây Hạ dần mất đi. Lý Nguyên Hạo nhờ sức mạnh có được từ mối giao hảo với nhà Liêu và tình thế vô cùng có lợi, về quân sự đã gây thiệt hại cho nhà Tống rất nhiều, cuối cùng buộc nhà Tống thỏa hiệp nghị hòa vào năm 1044, sách phong Lý Nguyên Hạo là chủ nước Hạ, mỗi năm “ban cho” nhà Hạ 13 vạn súc lụa, 5 vạn lạng bạc, 2 vạn cân trà. Ngoài ra đến dịp lễ tết và sinh nhật Lý Nguyên Hạo ban cho 2 vạn lạng bạc, 2 vạn 3.000 súc lụa, trang phục; 1 vạn cân trà.

Tây Hạ tuy nghị hòa với nhà Tống, được nhà Tống “ban” cho rất nhiều, thế là lại đem “thân thể” của mình bành trướng sang nước Liêu. Tây Hạ và Liêu chỉ cách nhau một con sông, không có thành trì bảo vệ. Các bộ lạc Đảng Hạng nằm gần biên giới vốn đều do nhà Liêu thống trị. Cùng với việc xây dựng và tốc độ lớn mạnh của Tây Hạ, những bộ lạc này thi nhau phản Liêu dựa vào Hạ. Sau đó các bộ lạc khác, thậm chí là quan của nhà Liêu (như tiết độ sứ Khuất Liệt), dưới sự cố gắng của Lý Nguyên Hạo thì cũng quy phục Hạ. Nhà Liêu không biết làm sao xuất binh được, định phá tộc Đảng Hạng và các bộ lạc phản Liêu dựa Hạ, Lý Nguyên Hạo bèn dẫn quân chống lại, để bảo vệ lợi ích của Tây Hạ. Liêu Hưng Tông rất tức giận, trách mắng Lý Nguyên Hạo và lệnh trả lại các phản tộc, Lý Nguyên Hạo cứ phớt lờ. Khi Hạ và Tống nghị hòa thì giữa Hạ và Liêu lại xảy ra cuộc chiến đấu ác liệt. Tây Hạ đánh bại Liêu, lại chứng minh tác dụng vô biên của “giáp phùng tồn sinh xảo tá lực”.

Mấy chục năm qua, Tây Hạ nhiều lần nhờ cậy vào sức mạnh của Liêu hoặc Tống, bảo vệ mình và phát triển mình. Duy trì độc lập lâu dài và phát triển tộc Đảng Hạng trong “giáp phùng” Tống và Liêu. Năm 1115, thủ lĩnh tộc Nữ Chân là Kim Thái Tổ

A Cốt Đả xây dựng nên nước Kim ở Hắc Long Giang. Miền Bắc nước Trung Quốc từ đó phát sinh ra biến động, “giáp phùng” trong cuộc sinh tồn của Tây Hạ cũng rơi vào cảnh nhiều lần chuyển hóa dịch chuyển. Nhà Kim mới hưng thịnh triển khai việc mở rộng xâm lược với qui mô lớn, trước sau đã tiêu diệt nhà Liêu và Bắc Tống, nhà Tống bị đuổi đến Giang Nam. Trong lúc này, người Đảng Hạng giỏi về việc nhờ cậy lực lượng bên ngoài lại nhanh chóng nhờ cậy người nước Kim. Năm 1124, Tây Hạ dâng biểu muốn dựa nước Kim. Nhà Kim nhượng cho nhà Hạ mảnh đất ở Tây Bắc trước thuộc nước Liêu và coi Tây Hạ như nước Phiên. Năm 1126, Hạ Sùng Tông dẫn binh chiếm đánh Thiên Đức, Vân Nội, Vũ Châu và Hà Đông Bát Quán, tháng 4 tân công Chấn Uy thành, giết Tống Tri Châu Chu Chiêu, tháng 9 chiếm đánh Tống Tây An Châu, Phù Châu Kiên Ninh trại ở Đông Bắc Lan Châu, lại san bằng hạ thành Hoài Đức Quân và tấn công Thiên Đô, Lan Châu Chư Bảo… Tây Hạ dựa dẫm hết mức vào nhà Kim, không ngừng mở rộng lãnh địa của mình, tốc độ mở rộng biên, giới phát triển đến mức rất nhanh chóng.

Tây Hạ dựa vào Kim 80 năm, không những mở rộng đất đai mà chính trị, kinh tế, văn hóa cũng đạt đến thời kỳ cực thịnh.

Lúc này, cuộc đấu tranh khốc liệt trên thảo nguyên Mông Cổ đã dự báo Tây Hạ sẽ phải đương đầu với sự thay đổi rất lớn. Thế là Tây Hạ lại bắt đầu tìm kiếm lại “chỗ dựa”. Đương nhiên, nếu làm cho Tây Hạ tránh được khó khăn thì “chỗ dựa” chỉ có thể là thế lực đến từ Mông Cổ.

Năm 1206, Thiết Mộc Chân lập ra nhà nước mới gọi là Thành Cát Tư Hãn ở sông Oát Than - Mông Cổ. Thành Cát Tư Hãn tiến về phía nam với thái độ hung hăng, tàn bạo vốn có của dân tộc Mông Cổ. Đối mặt với hai lực lượng mạnh là Mông và Kim trong cuộc vật lộn sinh tử, Tây Hạ sáng suốt chuyển từ Kim sang Mông. Năm 1211, Hạ Thần Tông vừa kế vị đã phái hàng vạn kỵ binh tiến công Kim. Mùa đông, quân lính Mông Cổ bao vây trung đô nhà Kim, Tây Hạ sai người vượt qua nguy hiểm tiến công Kinh châu, Mân châu rồi tiến vào Bình Lương phủ. Tháng 1 năm 1213 quân Tây Hạ công phá Bảo An châu, bao vây Khánh Dương phủ. Tháng 10 năm 1215 đánh Lâm Thao phủ. Sau đó không ngừng phối hợp với Mông Cổ tấn công nhà Kim.

Tuy nhiên, “thành giã tiêu hà bại giã tiêu hà”, Tây Hạ thông qua phương pháp “giáp phùng tồn sinh xảo tá lực”, bắt mối làm quen với Đường, Liêu, Tống, Kim, Thổ Phồn và Hồi Cốt, không những duy trì được việc mở rộng phát triển văn hóa của dân tộc mà còn tự dựng nước thống trị vùng tây bắc gần 200 năm. Lần áp dụng kế hoạch “nhờ vả” của “giáp phùng tồn thân” lại không hoàn toàn thành công.

Ý đồ của Tây Hạ là mượn lực lượng nhà Kim để đoạt lấy lãnh thổ nhà Liêu, ý đồ thông qua việc dựa vào Mông Cổ để cướp địa bàn nhà Kim, không ngờ Mông Cổ tuy cho “mượn” lực lượng nhưng lại ép buộc và uy hiếp Tây Hạ. Mỗi lần Tây Hạ xuất binh gây chiến tranh cho Mông Cổ đều bị tổn thất nghiêm trọng, thương vong rất lớn, từ một nước phát triển hưng thịnh đi đến chỗ suy vong. Hạ Hiến Tông đã từng muốn thay đổi tình hình, điều chỉnh phương hướng “mượn lực”, đã từng có ý đồ liên kết với Kim chống lại Mông Cổ, nhưng lúc này nhà Kim đã không còn sức nữa, từng nghĩ liên kết với Tống để xâm lược nhà Kim nhưng thế lực Mông Cổ mạnh mẽ vô cùng. Năm 1227, quân Mông Cổ bao vây quốc đô trung hưng phủ khoảng nửa năm, hoàng đế cuối cùng của Tây Hạ phải buộc đầu hàng. Nhà nước Tây Hạ tồn tại khoảng 190 năm.

Tộc Đảng Hạng thế cô lực yếu, có thể tự dựng nước và tồn tại gần 200 năm. Có thể nói rằng đây là một kỳ tích trong lịch sử dân tộc Trung Quốc. Sự xuất hiện của kỳ tích làm chúng ta không thể không nghĩ đến hiệu lực thần kỳ của “giáp phùng tồn sinh xảo tá lực”.

Trong kinh doanh, chúng ta đương nhiên phải nhấn mạnh sức mạnh sản phẩm của doanh nghiệp như chất lượng, dịch vụ, giá cả để sinh tồn và phát triển. Nhưng theo lời “Quỷ Cốc Tử” nói: “Vật hữu tự nhiên, sự hữu ly hợp”. Bất cứ một sự vật nào như doanh nghiệp, sản phẩm, nhà kinh doanh đều nằm trong “giáp phùng” rối rắm phức tạp (ví dụ: lực lượng chính trị, lực lượng quân sự, lực lượng ngoại giới, lực lượng khoa học kỹ thuật…) Nhà doanh nghiệp sáng suốt ngoài công việc phải cố gắng phát huy sức mạnh bản thân ra thì phải giỏi lợi dụng mọi thứ có thể lợi dụng được để chủ động tranh giành, xoay chuyển tình thế, cố gắng thực hiện mục tiêu đề ra. Dưới đây chúng ta sẽ xem xem một doanh nghiệp đang phải đổi mặt với nguy cơ phá sản, làm thế nào mà họ có thể vượt qua cơn hiểm nghèo này.

Mỏ dầu Paku của Nga là vùng dầu quan trọng trên thế giới, nó được khai thác từ thế kỷ XIX, đến những năm 80, các công ty dầu mỏ được xây dựng và đã triển khai kế hoạch tranh giành nhau rất quyết liệt, một số công ty có thực lực hùng hậu định độc chiếm quyền khai thác mỏ dầu rộng lớn này. Thế tiến công mạnh mẽ đó có thể coi là điều hiếm thấy trong giới kinh doanh. Như vậy, một công ty dầu mỏ do hai anh em người Thụy Điển kinh doanh không đủ vốn mà bị xếp vào hàng ngũ công ty sắp bị phá sản.

Công ty Thụy Điển rất cần vốn để thay đổi tình hình, vượt qua cơn hiểm nghèo. Nhưng khi mượn tài khoản thì công ty này chỉ có máy khoan dầu và cổ phiếu dầu mỏ làm thế chấp mà giá trị của nó không ổn định, rất khó lấy lòng tin của ngân hàng. Làm thế nào có thể vay được một khoản tiền, đây là vấn đề quan trọng có liên quan đến sự tồn vong của công ty.

Trong thời gian này, các mối quan hệ quốc tế của châu Âu đan chéo phức tạp. Sau chiến tranh Phổ - Pháp năm 1870, nước Đức thống nhất, nước Pháp bại trận nhưng Pháp vẫn có ý đồ khôi phục vị thế cường quốc của mình tại châu Âu, đoạt lại mảnh đất bị Đức chiếm và trả thù Đức. Thế là một cường quốc khác của châu Âu là Nga trở thành mục tiêu cùng tranh đoạt của hai nước Pháp và Đức. Nước Đức nổi tiếng với biệt danh “tể tướng máu lạnh” có ý đồ lôi kéo nước Nga để tránh Nga và Pháp liên minh, đặt Đức vào hoàn cảnh hai mặt đều có địch. Như vậy, làm thế nào để cải thiện mối quan hệ Đức - Nga là trọng điểm trong mối quan hệ ngoại giao của Đức. Đức đã bày tỏ thái độ cầu thân với Nga trên mọi mặt. Đức thân với Nga đương nhiên là “sức mạnh” to lớn của ngoại giao chính trị. Đối với công ty dầu mỏ của hai anh em người Thụy Điển mà nói thì đây giống như uy lực của hỏa tiễn đối với một cái lồng chim. Hai anh em họ biết rất rõ, nếu mượn được sức mạnh này của Đức thì công ty của họ không những được hồi sinh mà còn có thể phát triển, khống chế hoàn toàn cả Paku.

Thế là hai anh em người Thụy Điển bắt đầu hoạt động “mượn lực” gian khổ, khó khăn. Trước tiên họ đến Đức tìm bạn trong một hội nghị, bày tỏ ý hy vọng có được sự ủng hộ tài chính của Đức, đồng thời họ còn nói rằng, công ty của họ đóng tại Paku của Nga, nếu Đức cho chúng tôi vay tiền thì sẽ thu được công ty do Nga quản lý, rõ ràng đây là ý định có hiệu quả nhất của mối giao hảo Nga - Đức, đồng thời cũng là hành động có khả năng nhất đánh vào lòng người Nga… Vị nghị viện này đã được một khoản tiền nặng, không lâu sau, ông ta cũng rất nhanh chóng đề xuất với Pismask về vấn đề có liên quan đến việc vay tài chính để bày tỏ thái độ hữu hảo với Nga, đồng thời đặc biệt chỉ ra công ty hai anh em người Thụy Điển ở mỏ dầu Paku. Sau khi nghe xong, Pismask rất quan tâm.

Cho dù một công ty đang đứng bên bờ vực phá sản vay tiền thì sẽ gặp rủi ro về mặt tài chính, nhưng nếu qua việc này có thể làm Nga hoàng biết được tình bạn của Đức, từ đó thay đổi chính sách đối với Đức và Pháp sẽ là một việc lớn có lợi cho an ninh của Đức. Huống hồ, với thực lực của Đức thì số tiền mà công ty Thụy Điển cần chẳng thấm vào đâu. Thế là trong thời điểm hợp lý Pismask với thân phận người có quyền thế, ngầm ra lệnh cho ngân hàng Đức tạo điều kiện thuận lợi cho công ty Thụy Điển. Ngân hàng âm thầm cố gắng làm hài lòng ngài Thủ tướng đồng thời cũng muốn vì sự an toàn của Đức. Chấp nhận đề xuất vay tiền của hai anh em người Thụy Điển, các khoản vay ưu đãi không ngừng được rót vào tài khoản công ty Thụy Điển ở Paku.

Công ty Thụy Điển không những mập mờ, vực công ty dậy mà còn từ đó phát triển, phát triển như vũ bão.

Tải thêm ebook miễn phí

web.taisachnhanh.cloud