TÔI ĐI ĐÂY

Jean Echenoz

Making Ebook Project

BOOKAHOLIC CLUB

Tên sách:TÔI ĐI ĐÂY

Tác giả: Jean Echenoz

Dịch giả: Phạm Văn Ba

Nguyên tác:Je m'en vais

Nhà xuất bản: Hội Nhà văn

Năm xuất bản: 2002

Số trang: 278

Giá tiền: 27.000 Đồng

Khổ: 13 x 19 cm

Đánh máy: Thanh Tùng, Le Quan, Minh Chi, Quang Vinh, Thiên Nhai

Kiểm tra: Thùy An

Chế bản ebook: Thảo Đoàn

Ngày thực hiện: 16/12/2010

Making Ebook Project #78 – Web.taisachnhanh.cloud

Bạn đang đọc ebookTÔI ĐI ĐÂY của tác giảJean Echenoz doBookaholic Club chế bản theoDự án chế bản Ebook (Making Ebook Project).

Mong rằng ebook này sẽ mang đến cho bạn một tác phẩm Văn học hay, giàu giá trị biểu cảm và nhân văn, với chất lượng cao. Chúng tôi luôn cố gắng mang đến những chế bản ebook tốt nhất, nếu trong quá trình chế bản có lỗi sai sót nào mong bạn góp ý và cho chúng tôi biết những ebook mà đang mong muốn.

Making Ebook Project củaBookaholic Club là một hoạt động phi lợi nhuận, nhằm mục đích mang đến những chế bản ebook hay, có giá trị với chất lượng tốt nhất mà chúng tôi có thể với Cộng đồng đọc - người Việt. Tuy nhiên, nếu bạn có khả năng xin hãy đọc tác phẩm này bằng sách trước hết vì lợi ích cho Nhà xuất bản, bản quyền tác giả và góp phần phát triển xây dựng nền Văn hóa đọc.

Hãy chỉ đọc chế bản này trong điều kiện bạn không thể tìm đến ấn phẩm sách.

TÁC GIẢ

Jean Echenoz, sinh năm 1947 , tại Orange.

Các tác phẩm:

- Ravel,2006

- Au piano, 2003

- Jérôme Lindon, 2001

- Je m'en vais, 1999,Prix Goncourt 1999

- Un an, 1997

- Les grandes blondes, 1995

- Nous trois, 1992

- Lac, 1989

- L'occupation des sols, 1988

- L'équipée malaise, 1987

- Cherokee, 1983, Prix Médicis 1983

- Le méridien de Greenwich,1979

GIỚI THIỆU TÁC PHẨM

“Tôi đi đây” là sự kết hợp của nhiều thể loại tiểu thuyết: hình sự với những pha giết người, bắt cóc; kinh dị với xác chết hồi sinh; phiêu lưu với chuyến hành trình kỳ quái lên Bắc cực và thể loại tiểu thuyết tâm lý với những kẻ luôn trốn chạy khỏi gia đình, công việc…

“Tôi đi đây” là lời chào từ biệt của một thể kỷ không có khả năng nhận biết được nó đang đi về đâu và thậm chí còn quên hỏi mình đi đâu. Đây là một cuốn tiểu thuyết hiện thực phản ảnh chúng ta đang mất khả năng nhìn nhận thực tế như thế nào và cuộc sống tuột khỏi chúng ta ra sao…” (Pierre Lepape – Le monde) để dẫn tới một kết luận rằng con người không thể nào trở nên nghiêm túc được khi lao vào những thói tự do quá trớn.

1

Anh đi đây, Ferrer nhỏ nhẹ, tạm biệt em. Anh để lại cho em tất cả. Anh đã quyết định rồi, anh đi đây. Suzanne nhìn xuống mặt đất, ánh mắt vô định, thẫn thờ lướt khắp căn phòng rồi dừng lại vô cớ nơi ổ điện. Félix Ferrer đặt chìa khóa lên bậc cửa lối ra vào, cài nốt hàng cúc áo măng-tô, bước ra ngoài rồi đưa tay nhẹ nhàng khép cánh cửa lại.

Ra đến ngoài, Ferrer không ngoái nhìn chiếc xe của Suzanne đang đỗ lặng lẽ dưới ngọn đèn đường đỏ quạch, cửa kính xe phủ mờ hơi nước, mà lặng lẽ rảo bước về phía bến tàu điện ngầm Corentin-Celton cách đó khoảng sáu trăm mét. Tối chủ nhật tuần đầu tháng một, mới chín giờ mà chuyến tàu gần như vắng tanh. Cả toa khoảng chục người đàn ông đơn độc, và Ferrer, từ hai mươi lăm phút lại đây, trở thành một trong những người đàn ông như thế. Anh ta có vẻ hài lòng tìm được một khoang ghế trống như đã đặt chỗ trước vậy và cảm thấy rất thoải mái được ngồi một mình như thế trong tàu điện ngầm. Tối nay, Ferrer hầu như không bận tâm tới bất cứ điều gì, hoàn toàn thư giãn, kể cả việc chia tay với Suzanne, một người đàn bà cực kỳ khó tính. Ferrer đã chuẩn bị đón nhận cơn thịnh nộ của Suzanne, cô ta sẽ phản ứng quyết liệt, la hét đầy hăm dọa và lăng mạ nặng nề, nên Ferrer không áy náy một chút nào nhưng chính sự thanh thản ấy lại là nguyên nhân khiến cho anh ta phiền lòng.

Đặt chiếc hòm nhỏ đựng quần áo và vài thứ lặt vặt khác xuống bên cạnh, Ferrer ngước mắt nhìn những tấm biển quảng cáo, cố gắng giải mã những thông tin về đất cát và bất động sản. Một lúc sau, quãng giữa bến Vaugirard và Volontaire, Ferrer mở hòm lấy cuốn sách quảng cáo danh mục bán đấu giá các tác phẩm nghệ thuật cổ truyền Thổ Nhĩ Kỳ, lật xem từng trang cho tới khi tàu đến bến Madeleine, anh ta bước xuống tàu.

Xung quanh nhà thờ Madeleine, những vòng hoa kết bằng bóng đèn điện nâng giữ những ngôi sao đã tắt ngấm treo lủng lẳng trên những đường phố lúc này còn quạnh vắng hơn cả trong tàu điện ngầm. Những cửa kính trang hoàng lộng lẫy của những cửa hiệu sang trọng gợi lại cho lữ khách qua đường vô tình rằng họ vẫn đang sống với những ngày lễ hội cuối năm. Cô độc trong chiếc áo măng tô, Ferrer đi vòng qua nhà thờ hướng về phía một con số chẵn trên phố Arcade.

Ferrer phải mở hết hàng cúc áo để lấy cuốn sổ ghi mã số mở cửa ra vào khu chung cư, tay trái thò vào lấy cuốn sổ để tận túi trong, tay phải móc cặp kính trong túi ngực. Cánh cửa được mở ra, Ferrer bỏ qua thang máy, nhằm cầu thang thường bước đại lên. Anh ta leo lên đến tầng sáu, không đến nỗi đứt hơi như tôi tưởng, bước đến trước một cánh cửa sơn màu gạch đỏ cẩu thả, có hai thanh nẹp đứng, chứng tích ít nhất của hai lần cạy cửa đột nhập vào phòng. Trên cánh cửa, không ghi tên chủ nhân, chỉ có một bức ảnh đóng đinh ghim, các góc đã bong ra phồng lên, in hình thi thể của Manuel Montoliu, dũng sĩ đấu bò tót gốc gác nông phu, bị con bò Cubatio đâm thủng tim, hình như đó là bìa một cuốn sách đề ngày 1 tháng 5 năm 1992: Ferrer khẽ khàng gõ hai lần lên chỗ tấm ảnh đó. Trong lúc chờ đợi, Ferrer nhẹ nhàng luồn mấy ngón tay phải sang cánh tay trái, chỗ cổ tay nổi đầy những đường gân và mạch máu xanh chằng chịt dưới làn da trắng. Một mái tóc màu nâu rất dài, gương mặt nữ chủ nhân chưa quá tuổi ba mươi, cao không dưới một mét bảy lăm, tên là Laurence, mở cửa phòng, không chào hỏi gì, mỉm cười với Ferrer rồi đưa tay khép cánh cửa lại. Sáng ngày hôm sau, khoảng mười giờ, Ferrer quay trở lại xưởng vẽ.

2

Sáu tháng sau, cũng vào khoảng mười giờ, trước cổng B sân bay Roissy-Charles-de-Gaulle, cũng anh chàng Felix Ferrer bước xuống xe tắc-xi dưới ánh nắng nhạt tháng sáu, phía tây bắc có nhiều mây. Ferrer đến sớm nên các quầy làm thủ tục vào sân bay chưa bắt đầu: còn bốn lăm phút nữa, người đàn ông phải lang thang trong phòng đợi, đẩy chiếc xe chở túi đeo, túi xách tay và chiếc áo măng-tô đã trở nên quá dày bởi thời tiết lúc này đã bắt đầu bước sang hè. Sau khi uống thêm một tách cà phê nữa, mua một ít khăn giấy, thuốc aspirine, Ferrer tìm một góc khuất yên tĩnh kiên nhẫn ngồi chờ chuyến bay.

Tìm được một chỗ yên tĩnh ở đây thật không dễ gì, sân bay không phải là nơi tồn tại cho riêng nó, là nơi hội tụ, nhộn nhịp, là một chiếc sàng lớn, một khuôn viên lẻ loi nằm giữa cánh đồng mênh mông bát ngát, một vọng lâu được bao quanh bởi những đường băng cất hạ cánh, ở đó thường có những chú thỏ hốt hoảng nhảy cẫng lên vì mùi xăng dầu, một mặt sàn động bị ô nhiễm bởi những luồng không khí chở đầy những siêu thực thể có nguồn gốc rất khác nhau – những hạt cát của sa mạc, những bụi vàng và mica của nhiều dòng sông, khói bụi núi lửa, bụi phóng xạ, phấn hoa, vi-rút, tàn xì gà và bụi trấu. Tìm một góc yên tĩnh không phải là điều dễ dàng, nhưng cuối cùng Ferrer phát hiện ở dưới tầng ngầm của nhà ga cuối một khu nhà nguyện nhỏ ở trong có những chiếc ghế bành, mọi người có thể bình tâm thư giãn, không phải suy nghĩ đến những vấn đề lớn lao. Ferrer giết một phần thời gian ở đây trước khi vào làm thủ tục đăng ký hành lý ở khu vực miễn thuế vì anh ta không đem theo rượu, thuốc lá, nước hoa, không có gì hết. Anh ta không phải đi nghỉ hè và không có bất cứ lý do gì để phải mang nặng cả.

Gần mười ba giờ, Ferrer bước lên chiếc máy bay DC-10, một bản nhạc nhẹ nhàng làm cho vị khách của chúng ta bớt phần căng thẳng, Ferrer bước lại chỗ ngồi, gập gọn áo măng-tô, nhét cả áo và chiếc túi đeo vào trong khoang hành lý, rồi ngồi xuống khoảng không gian rộng chừng một mét vuông vừa vặn với khổ người ngay bên cạnh cửa sổ và sửa soạn xếp sắp vài thứ, đeo thắt lưng bảo hiểm, lục tìm mấy tờ báo, tạp chí bày ra trước mặt, kính và thuốc ngủ đặt đúng tầm tay. Chỗ ngồi bên cạnh may mắn không có ai ngồi, anh có thể sử dụng như một ghế phụ.

Như mọi chuyến bay khác, Ferrer cứ phải kiên nhẫn, một tai nghe những lời thông báo quen thuộc, mắt lơ đễnh liếc nhìn chỉ dẫn an toàn bay. Rồi cuối cùng, máy bay cũng bắt đầu nhúc nhích, lúc đầu là những chuyển động nhẹ nhàng, khó nhận ra nhưng sau đó mỗi giây trôi qua, máy bay di chuyển càng nhanh rồi cất cánh trực chỉ hướng tây – bắc xuyên qua những đám mây dày đặc. Ít phút sau, máy bay vượt qua tầng mây, nghiêng người về phía cửa sổ, Ferrer nhìn thấy mặt biển rộng mênh mông bao quanh hòn đảo quen thuộc, rồi một dải đất ở giữa là một cái hồ, đến lúc này thì chịu, không thể xác định vị trí phía dưới được nữa. Ferrer cảm thấy buồn ngủ, nhưng vẫn mơ màng theo dõi trên màn hình vô tuyến những hình ảnh giới thiệu về một bộ phim mà chắc là sẽ rất khó khăn mới xem cho đến hết được, rồi lại lơ đễnh nhìn mấy cô chiêu đãi viên đi lại, hình như lúc này họ không giống như mọi khi, tâm trạng của Ferrer lúc này hoàn toàn cô độc.

Hai trăm con người nêm trong một chiếc máy bay thế nhưng anh ta vẫn cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết. Nỗi cô đơn lạnh lẽo này, anh ta suy nghĩ, có lẽ là cơ hội tốt để điểm lại cuộc đời mình đã trải qua, suy nghĩ về ý nghĩa của những sự kiện kết nối với nhau làm nên chặng đường chìm nổi ấy. Ferrer nghĩ ngợi một lúc, tự ép mình một chút nhưng không cố nằn nì trước những lời độc thoại rời rạc, cuối cùng, anh ta gạt bỏ hết mọi thứ, không nghĩ ngợi gì thêm nữa, thu mình lại, uể oải, muốn gắng ngủ một chút nên hỏi xin người tiếp viên một cốc nước, có lẽ như thế sẽ dễ ngủ hơn, rồi lại một cốc nước nữa để chiêu một viên thuốc ngủ và rồi anh ta ngủ thật.

Đến Montréal, khi bước xuống chiếc DC-10, anh ta cảm thấy nhân viên nhà ga hình như bị phân tán một cách không bình thường dưới một bầu trời như rộng lớn hơn so với những bầu trời khác, chiếc xe ca Greyhound cũng dài hơn những chiếc xe ca ở nơi khác, nhưng chiều rộng đường cao tốc thì lại bình thường. Đến Québec, Ferrer gọi một chiếc tắc-xi hiệu Subaru để đi ra bến cảng, thuộc khu vực đồn biên phòng duyên hải, đê chắn sóng 11. Xe tắc-xi thả anh xuống trước một tấm biển có ghi dòng chữ bằng phấntuyến: Bắc cựcvà, hai giờ sau chiếc tàu phá băng NGCCDes Groseillierskhởi động nhằm hướng cực Bắc rẽ sóng.

3

Từ năm năm nay, cho tới buổi tối tháng một vừa rồi, có người còn trông thấy anh ta rời khỏi căn phòng phía trên tầng chái ngôi nhà ở Issy. Trừ chủ nhật còn tất cả những ngày còn lại của Félix Ferrer đều diễn ra giống nhau. Thức dậy bảy giờ rưỡi, mười phút đi vệ sinh đem theo một tờ báo hay một tờ quảng cáo rẻ tiền, sau đó vào bếp chuẩn bị bữa điểm tâm một cách khoa học, đủ vitamine và khoáng chất cho Suzanne và cho mình. Hai mươi phút vừa tập thể dục vừa nghe bản tin sáng của đài. Xong đâu đấy, tới đánh thứ Suzanne, rồi ra mở toang cửa sổ thông gió cho căn nhà.

Sau đó, Ferrer vào nhà vệ sinh đánh răng kỹ tới mức làm cho răng chảy máu, vẫn thói quen không bao giờ nhìn vào gương, và cứ để cho khoảng mười lít nước của thành phố từ vòi nước chảy ra một cách vô ích. Bao giờ anh ta cũng tắm theo một trình tự, bất biến, từ trái qua phải, từ trên xuống dưới. Cạo râu cũng theo một trình tự, không thay đổi từ má phải rồi mái trái, cằm, môi dưới rồi môi trên, cổ. Và do Ferrer luôn tuân thủ những trật tự bất di bất dịch đó nên mỗi buổi sáng anh ta tự vấn làm thế nào để giải thoát được thói quen cổ hữu này, rồi câu hỏi ấy cuối cùng cũng đã trở thành một thành viên của những thói quen cổ hữu đó. Biết rằng sẽ không bao giờ giải quyết được mâu thuẫn này, nên chín giờ, anh ta đành tới xưởng họa làm việc.

Cái mà Ferrer gọi là xưởng thì không còn là xưởng nữa. Nó lờ mờ là cái xưởng khi Ferrer tự xưng là nghệ sĩ và cho mình là một điêu khắc gia, phía sau là phòng tranh, chỗ này có thể sử dụng như một phòng trưng bày kể từ ngày anh ta trở lại nghề buôn bán các tác phẩm nghệ thuật. Đó là tầng trệt của một khu chung cư nhỏ ở quận IX, trên một con phố chẳng có cái gì chứng tỏ để có thể mở một phòng trưng bày các tác phẩm nghệ thuật ở đây, chẳng hạn như nó phải nằm ở một trục đường buôn bán sôi động, đằng này chỉ là một khu chung cư bình thường nằm trong một khu phố. Đối diện với phòng trưng bày là một công trường lớn đang trong giai đoạn chuẩn bị khởi công, đó mới chỉ là những hậu quả đầu tiên cho anh ta: lúc này, họ đang chuẩn bị đào những hố móng sâu. Ferrer đến xưởng, pha một tách cà phê, uống hai viên Efferralgan sủi, mở mấy bì thư, chỉ liếc mắt đọc phần cần quan tâm, vuốt phẳng vài tờ giấy bị nhàu và kiên nhẫn cho đến mười giờ, định hút thêm một điếu thuốc nữa nhưng kiên quyết cưỡng lại. Ferrer ra mở cửa phòng trưng bày, gọi vài cú điện thoại đi đâu đó. Khoảng mười hai giờ mười phút, vẫn qua điện thoại, anh ta tìm người để cùng đi ăn trưa và kết quả là luôn tìm được ai đó.

Từ mười lăm giờ và suốt cả buổi chiều, Ferrer thường xuyên có mặt tại phòng tranh cho đến tận mười chín giờ ba mươi tối rồi gọi dây nói cho Suzanne, vẫn là những câu muôn thuở, nếu em đói thì không phải đợi anh cùng ăn tối đâu. Còn cô ấy thì vẫn luôn luôn chờ đợi, hai mươi giờ ba mươi, Ferrer lên giường cùng với cô, cảnh gia đình hai người, một buổi tối, hai mươi ba giờ tắt đèn. Trong năm năm trời, vâng, mọi việc cứ đều đặn thế trôi qua rồi bị đảo lộn vào ngày ba tháng giêng mới rồi. Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều đã thay đổi: không phải không có một chút thất vọng, nhưng anh ta buộc phải chấp nhận, chẳng hạn trong phòng tắm của Laurence, Ferrer vẫn tiếp tục tắm từ trái qua phải, từ cao xuống thấp, nhưng anh ta không ở lại nhà cô ấy lâu hơn như mọi khi, những ngày gần đây, thì về ở hẳn tại xưởng.

Máy hút bụi gần như chẳng mấy khi được sử dụng, cái xưởng này chứng tỏ rằng đây đã trở thành cái hang của một kẻ độc thân, một nơi ẩn náu tạm thời trong tình thế tuyệt vọng, một kỷ vật bị đem dùng không đúng mục đích trong lúc những người thừa kế đang cãi lộn nhau. Năm thứ đồ đạc đảm bảo cho căn phòng có được chút tiện nghi tối thiểu, cộng với một chiếc két sắt mà từ lâu Ferrer đã quên không chú ý tới sự hiện diện của nó, một ngăn bếp diện tích một nhân ba mét gồm một cái lò đầy những vệt loang lổ, một tủ lạnh chẳng đựng gì ngoài hai cây rau đã héo khô, thực phẩm dự trữ đã quá thời hạn sử dụng. Ngăn lạnh hầu như không được sử dụng tới, lớp tuyết lâu ngày chiếm trọn khoang làm đá và đã trở thành thứ băng cực rắn, Ferrer phải dùng một chiếc máy sấy tóc, một con dao cắt bánh để cạy chúng ra. Lớp cáu bẩn, lớp muối đọng, thạch cao vón cục đã làm cho toàn lớp men màu sáng trắng của phòng tắm trở nên loang lổ, trong chiếc tủ treo quần áo là sáu bộ quần áo màu tối, nhiều áo sơ-mi trắng, và một bộ cà-vạt. Những khi làm việc ở phòng trưng bày, Ferrer thường đóng bộ hợp mốt nhất: quần áo nghiêm chỉnh, nhưng không quá trang nghiêm như một chính khách hoặc giám đốc một nhà băng nào đó.

Trong những thứ chứng tỏ anh ta đã ở đây, ngoại trừ hai tấm áp phích triển lãm ở Heidelberg và Montpellier thì chẳng có gì cho thấy đã có những hoạt động nghệ thuật diễn ra ở phòng trưng bày này. Cũng có thể nói thêm là ngoại trừ hai khối đá cẩm thạch xấu xí được đẽo gọt dùng làm chiếc bàn thấp lè tè thường được sử dụng làm giá đặt chiếc vô tuyến. Hai khối đá ấy có thể là một hộp sọ, một vòi nước, một người ở trần, nhưng Ferrer đã bỏ rơi tất cả.

4

Giờ đây là chiếc tàu phá băng dài một trăm mét, rộng hai mươi mét: tám đôi máy với tổng công suất lên đến 13.600 sức ngựa, tốc độ tối đa 16,20 hải lý, mớn nước 7,16 m. Người ta xếp chỗ cho Ferrer trong một ca bin: đồ đạc trong phòng được bắt ốc vào các vách ngăn, vòi nước có bàn đạp chân, vô tuyến gá lắp ngay phía cuối chiếc giường đơn, cuốn Kinh Thánh để sẵn trong ngăn kéo chiếc tủ con. Cộng thêm một chiếc quạt máy thổi ngược vì hệ thống lò sưởi nằm ở tận dưới hầm tàu, sản sinh ra một lượng nhiệt năng khoảng ba mươi độ sưởi ấm cho mọi thiết bị địa cực, dù đó là con tàu, là buồng điều khiển hay ngôi nhà. Ferrer xếp đồ đạc vào tủ treo quần áo, đặt vừa tầm tay, cạnh giường ngủ, một tác phẩm bàn về điêu khắc của các bộ lạc phương bắc[1].

Thủy thủ đoàn của con tàuDes Groseiller là khoảng năm chục người đàn ông và ba người đàn bà mà Ferrer kịp làm quen ngay sau đó: một cô trẻ người chắc nịch trang điểm lòe loẹt được giao phụ trách đống dây chão, một cô thích cắn móng tay là kế toán thủ quỹ và một y tá có sức khỏe lý tưởng đúng tiêu chuẩn của một ý tá, trang điểm khá kín đáo, làn da nhuộm nắng một cách tinh tế và dưới lớp áo bơ-lu, hình như không được kín đáo cho lắm, tên có ấy là Brigitte, kiêm luôn chức trông coi thư viện sách và băng vidéo, Ferrer thường đến chỗ cô mượn sách và phim nên có dịp tìm hiểu về cô gái có tên là Brigitte này, đêm xuống, cô ta đến với người điện báo viên có chiếc cằm vuông, mũi hình thoi và bộ râu vểnh. Chẳng còn mấy hy vọng kiếm tìm được cái gì ở đó nữa nhưng để rồi xem, để rồi xem liệu có chuyện gì xảy ra không.

Ngày đầu tiên, trên bong tàu, Ferrer làm quen với các chỉ huy tàu. Viên thuyền trưởng như một diễn viên và phó thuyền trưởng như một người dẫn chương trình nhưng mọi chuyện không chỉ dừng lại ở đó: những sĩ quan khác, trung cấp hoặc hạ sĩ, không tỏ ra có chuyện gì đặc biệt cả. Những lời giới thiệu đã được kết thúc đâu đấy, cũng do mọi người chẳng có mấy chuyện để mà nói với nhau, nên Ferrer đi vào căn phòng ấm cúng rộng rãi của con tàu phá băng, mùi từ căn phòng tỏa ra thúc giục anh ta cất bước vào đó. Nhìn thoáng qua, căn phòng có vẻ sạch sẽ và không có mùi gì đặc biệt, nhưng để ý một chút người ta phân biệt được, trong sự trật tự đó, những bóng ma của dây thần kinh khứu giác là mùi khí ga, dầu, mùi mỡ cháy, mùi thuốc lá, bãi nôn và thùng đựng rác đã tràn ứ ra ngoài, xa hơn một chút, một mặt sàn bập bênh và ẩm ướt bẩn thỉu nhớp nháp, ống thải nước, tiếng ồn của xi phông.

Tiếng loa phóng thanh rầm rì những mệnh lệnh, những bóng người đùa cợt phía sau những cánh cửa mở hé. Đi từ đầu mũi ra phía sau tàu, Ferrer gặp một vài thủy thủ nhưng không chuyện trò gì với họ cả, đầu bếp và thợ máy không quen với sự hiện diện của những người không-có-việc và vì họ rất bận: ngoài nhiệm vụ của họ là thực hiện những thao tác vận hành máy móc, đa phần họ hối hả với công việc trong những gian máy rộng lớn hoặc máy phát điện nằm ở khoang dưới đáy con tàu, được bố trí những máy công cụ đồ sộ vả cả những dụng cụ nhỏ bé tế nhị. Anh ta chỉ làm quen được với một thủy thủ trẻ có vẻ nhút nhát, dễ xúc động nhưng khỏe mạnh, vạm vỡ, anh ta đang chăm chú dõi theo những con chim bay ngang qua bầu trời. Hình như đó là những chú gà gô trắng, những con vịt biển mà bộ lông của chúng được sử dụng làm chăn lông, chim hải âu, và tôi tin là hầu như đủ loại.

Gần như tất cả mọi bữa ăn đều giống nhau, giàu chất mỡ, được dọn ra theo giờ nhất định và chỉ có nửa giờ ở quán bar ngắn ngủi vào buổi tối, để uống một vài cốc bia. Ngày đầu tiên trôi qua là ngày của khám phá, sáng ngày hôm sau, trời phủ đầy sương mù, thời tiết bắt đầu như dãn nở ra. Qua cửa phòng ngủ, Ferrer nhìn thấy vùng Đất-Mới đang lướt qua phía bên phải trước khi đi dọc theo bờ biển Labrador[2] tới vịnh Davis rồi vào eo biển Hudson nhưng hình như không ai nhận ra tiếng gầm rú của động cơ.

Không khí được bao bọc vào giữa những vách đá dựng đứng màu nâu-đỏ tím, và trở nên buốt giá hơn, không khí như ngưng đọng lại, đè nặng lên mặt biển cũng phẳng lặng không kém: không một ngọn gió, không một bóng tàu, và không một cánh chim khuấy động vùng không khí dù chỉ là một cái chao cánh, không một tiếng động. Hoang vắng hoàn toàn, thỉnh thoảng có những vạt rêu và địa y như những gò má không được cạo cẩn thận, bờ biển như tụt thẳng xuống mặt nước.

Qua lớp sương mù đơn điệu, người ta phán đoán chứ không nhìn thấy tận mắt từ những mỏm núi, những dải băng hà tụt xuống với một tốc độ không thể nhận ra được. Sự im lặng ngự trị tuyệt đối nơi đây cho tới lúc người ta nhận ra những tảng băng trôi.

Do lớp băng lúc đầu còn tương đối mỏng, nên con tàu phá băng dễ dàng mở đường ngay trước mũi tàu. Rồi rất nhanh lớp băng trở nên rất dày tới mức con tàu không thể tiếp tục tiến lên được nữa: tàu phải dừng lại dùng sức nặng của nó đè nát lớp băng dày: lớp băng nổ tung vỡ vụn bung ra tứ phía, và cứ liên tục như vậy. Đi xuống hầm tàu chỗ phía mũi điểm chạm với lớp băng, mũi tàu bằng kim loại dày tới sáu mươi milimét, Ferrer nghe được rất gần tiếng động con tàu nghiến vào lớp băng: một dải âm thanh đủ loại rít, miết và gầm gừ, hiệu ứng trầm và những tiếng nghiến riết rỏng khác nhau. Nhưng khi lên mặt boong, anh ta chỉ còn nghe thấy những tiếng gãy nhỏ răng rắc liên tục, như một mảnh vải bị xé toạc ra phía trên những chiếc tàu ngầm nguyên tử nằm bất động, lặng lẽ, đỗ một cách bình yên dưới đáy biển, và trong những chiếc tàu ngầm đó, thủy thủ đoàn nói chuyện với nhau bằng những lời giả dối trong thời gian đợi chờ vô vọng những mệnh lệnh mới.

Ngày lại ngày trôi qua, con tàu tiếp tục cuộc hành trình mà không gặp bất cứ con tàu nào ngoại trừ một lần duy nhất với chiếc tàu phá băng cùng kiểu dáng. Hai con tàu đỗ lại một giờ cạnh nhau, rồi lại tiếp tục cuộc hành trình sau khi các vị thuyền trưởng trao đổi cho nhau bản đồ và bản sao nhật ký hải trình, tất cả chỉ có vậy. Đó là những vùng đất mà con người chưa bao giờ đặt chân đến mặc dù những vùng đất ấy đã có không ít quốc gia đòi sát nhập vào lãnh thổ của họ: bán đảo Scandinave, những người thám hiểm đầu tiên đặt chân đến vùng đất này là người Nga, bởi nước Nga cách đây chẳng xa xôi gì, rồi Canada cũng là một quốc gia gần gũi, rồi Hợp chủng quốc Hoa Kỳ cũng tương tự như vậy, họ cho rằng họ cũng rất gần. Hai hoặc ba lần gì đó, người ta nhìn thấy những khu làng hoang vắng trên bờ vịnh Labrador, những khu làng này do chính quyền trung ương xây dựng phục vụ những người dân bản địa, cùng với một cụm máy phát điện, rồi cả nhà thở được trang bị rất hoàn hảo. Nhưng do không thích ứng với những nhu cầu của người dân địa phương, nên họ đã phá bỏ đi trước khi biến chúng trở thành hoang phế. Gần những ngôi nhà tồi tàn trống huơ hoác, đây đó vẫn còn một vài bộ xương chó biển phơi khô treo lủng lẳng trên những chiếc giá, dấu tích của việc dự trữ thức ăn cũng như phương cách tự vệ chống lại loài gấu trắng.

Phong cảnh nơi đây thật thú vị, thật bao la và thật là hùng vĩ, nhưng sau một vài ngày thì bắt đầu cảm thấy chán ngắt. Tới lúc này Ferrer đã trở thành một kẻ cần mẫn trong thư viện, lục tìm những cuốn sách nói về những chuyến thám hiểm địa cực – Greely, Nansen, Berentsz, Nordenskjold – và những cuốn băng vidéo đủ loại –Rio Bravo, tất nhiên là cả bộ phimKiss me deadly,Cô thủ quỹ đồi bại,Cô thực tập háu đói.

Ferrer chỉ mượn những tác phẩm mới nhất cho đến khi biết rõ mối quan hệ của Brigitte với người điện báo viên: biết rằng không còn chút hy vọng dù mong manh với cô nữ y tá, nhưng Ferrer đã không còn ngại ngùng với đôi mắt cô ta nữa. Những đắn đo vô ích: nụ cười bình đẳng, độ lượng như của một người mẹ, Brigitte hững hờ ghi tên bộ phimBốn kỵ sĩ của ngày tận thế hayHãy đánh nhau với bọn ta vào cuốn sổ. Với nụ cười trấn an và ngụ ý, Ferrer không đắn đo thêm nữa mà cứ hai ngày một lần, bịa ra những ngón tình cảm trìu mến giả vờ - đau đầu, đau mình mẩy – để yêu cầu được chăm sóc – dán cao, hoặc mát-xa. Hiệp đầu khởi sự như thế là ngon lành.

5

Chuyện xảy ra cách đây sáu tháng, không được thuận lắm, ấy là công việc của phòng trưng bày. Bởi vì vào thời điểm tôi nói, thì thị trường các sản phẩm mỹ thuật không được sáng sủa lắm hoặc nói cách khác, kết quả điện tâm đồ của Ferrer không được thật tốt cho lắm. Anh ta đã có những dấu hiệu về bệnh tim mạch, chứng nhồi máu nhẹ dù chưa gây ra hậu quả gì ghê gớm ngoại trừ buộc phải bỏ hẳn thuốc lá, nhưng đó là việc mà bác sĩ chuyên khoa Feldman cho biết là không thể điều trị được. Tới lúc đó, nếu cuộc sống của Ferrer được đánh dấu bằng thuốc lá Malboro, giống như việc leo lên trên một sợi dây có nút thắt, thì từ nay nếu không được hút thuốc lá nữa, thì chẳng khác nào anh ta vĩnh viễn phải leo trên sợi dây trơn tuột.

Những năm gần đây, Ferrer tự cho mình là một cái kho nhỏ chứa các nghệ sĩ được anh ta chăm sóc thường xuyên, thậm chí đôi khi còn khuyên bảo họ đôi điều, dĩ nhiên những lời góp ý đó cũng làm họ phiền lòng. Ở xưởng anh ta không có những nhà điêu khắc kể cả những vị đã có danh tiếng mà chỉ có các họa sĩ, tất nhiên, như Beucler, Spontini, Gourdel và đặc biệt là Martinov, một nghệ sĩ vào thời điểm này đang được ưa chuộng, thường chỉ sử dụng độc gam màu vàng và thêm một vài nghệ sĩ tạo hình khác nữa. Chẳng hạn như Elioseo Schwartz, một chuyên gia trong lĩnh vực sử dụng nhiệt độ cực điểm, đang xây dựng một hệ thống ống dẫn nhiệt khép kín (tại sao lại không bổ sung thêm một số xu-páp nữa, Ferrer gợi ý, một hoặc hai cái nữa có tốt hơn không?), rồi Charles Esterellas đang sử dụng kỹ thuật sắp đặt những gò đồi bằng đường kính trắng và dễ tan (toàn bộ món gò đồi của anh hình như không có sắc màu gì cả nhỉ? Ferrer mạo muội nói), Marie-Nicole Guimard thì phóng to những vết châm đốt của côn trùng (hình như cô chưa bao giờ nhìn thấy lũ sâu róm châm đốt bao giờ thì phải? Ferrer tưởng tượng. Đấy là vết cắn của những con rắn đấy chứ?) và Rajputek Fracnatz, một người có thói quen làm việc trong trạng thái mơ mơ màng màng (trông Mollo giống như là kẻ mới uống thuốc ngủ ấy, Ferrer lo lắng). Nhưng mà thời nay, những kiểu góp ý như thế này hoàn toàn không một ai ưa, sau nữa, những nghệ sĩ này, đặc biệt là Rajputek, do bị góp ý quá sống sượng, nên anh ta phản ứng gay gắt cho rằng chuyến viếng thăm của Ferrer thật chẳng đúng lúc chút nào.

Nhưng rồi thì tranh ảnh cũng chẳng bán được bao nhiêu. Đã hết cái thời điện thoại đổ chuông liên hồi, những bản fax liên tục được xé ra, các phòng tranh trên khắp thế giới hỏi thông tin về các nghệ sĩ, quan niệm sáng tác, tiểu sử và những bức ảnh của các nghệ sĩ, những mẫu quảng cáo và những dự án triển lãm. Đã từng có vài năm có những cơn sốt khá vui vẻ cho nên việc chăm sóc, quan tâm tới các nghệ sĩ rất chu đáo, có thể tìm học bổng cho họ ở Berlin, quỹ tài trợ ở Floride hoặc những công việc trong các trường mỹ thuật ở Strasbourg hay Nancy. Nhưng rồi, mốt thời thượng hình như đã trở nên lỗi thời và mọi nguồn lợi trở nên cạn kiệt.

Do không thuyết phục được đủ những nhà sưu tập mua các tác phẩm đang được trưng bày trong cửa hàng của Ferrer, vả lại nhận thấy nghệ thuật thuộc các tộc người thiểu số đang lấn sân, cho nên từ bấy lâu nay Ferrer đã nghĩ tới chuyện đổi hướng hoạt động. Anh ta ngầm bỏ rơi các nghệ sĩ tạo hình, tất nhiên, để tập trung chăm sóc các họa sĩ của mình, nhất là Gourdel và Martinov – một người đang trong giai đoạn phát triển rực rỡ, đang thăng hoa, còn người kia đang trong giai đoạn thoái trào – nhưng bây giờ anh ta chủ trương tập trung phần lớn những cố gắng của mình về những công việc có tính truyền thống hơn. Nghệ thuật Bambarra[3], nghệ thuật Bantou[4], nghệ thuật đồng bằng Ấn Độ và đủ mọi thứ nghệ thuật theo xu hướng này. Về cố vấn của anh ta trong lĩnh vực đầu tư, Ferrer giao cho một chuyên gia tin học có năng lực tên là Delahaye, anh này mỗi tuần ba buổi chiều có mặt tại phòng trưng bày.

Delahaye là một người có năng lực nghề nghiệp, nhưng cung cách ăn mặc, vẻ bề ngoài lại phản bội anh ta. Delahaye cao như một cây sào, lưng lại còng, gương mặt nhu nhược và râu ria xén tỉa không cân xứng che lấp toàn bộ môi trên cứ như muốn chui cả vào trong mồm, một vài sợi mọc ngược như muốn chui tọt vào trong lỗ mũi: dài quá cho nên nó có cảm giác như râu giả. Cử chỉ của anh ta lóng ngóng, lập cà lập cập, phương pháp tiến hành công việc và cách suy nghĩ rất quanh co và cho đến hai cái gọng kính cũng xoắn xuýt lại, hai mắt kính xộc xệch, tóm lại là không có một cái gì ở anh ta cho thật đoan chính cả. Đứng thẳng lên một chút xem nào Delahaye, đôi khi Ferrer nhăn nhó nói với anh ta như vậy. Với người khác, chắc người ta mặc kệ.

Những tháng đầu tiên trôi qua từ dạo anh ta rời khỏi căn nhà ở Issy, Ferrer tận dụng triệt để cái trật tự mới trong cuộc đời. Một chiếc khăn mặt, một chiếc bát và một nửa chiếc tủ để đồ đạc ở nhà Laurence, lúc đầu các buổi tối hình như Ferrer đều ngủ ở nhà cô ta ở phố Arcade. Rồi dần dần, Ferrer ngủ lại đó ngày một ít đi: chỉ còn hai đêm ngủ lại đó một lần, rồi ba đêm rồi thì bốn, còn lại Ferrer ngủ ngay ở phòng trưng bày, ban đầu ngủ một mình, rồi thì với ai đó, cho tới một ngày, Laurence: bây giờ thì anh cút đi, cuốn xéo đi, cô ta nói với Ferrer, nhớ mang hết đồ đạc, và biến đi.

Được, đồng ý, Ferrer nói (thực ra thì từ đáy lòng, tôi đã cóc cần). Nhưng sau một đêm lạnh lẽo cô đơn nằm ở gian phía sau phòng trưng bày, anh ta dậy sớm và việc đầu tiên là đi đến gõ cửa một hãng kinh doanh bất động sản gần nhất. Xưởng tranh này tồi tàn quá, chắc là không thể tồn tại lâu dài được. Người ta đề nghị với Ferrer đi xem một căn phòng ở trên phố Amsterdam. Lắm mánh khóe, đặc trưng của nghề môi giới, cho thuê bất động sản, để thuyết phục người thuê nhà thuê với giá cao nhất, anh thấy không, nhân viên của hãng cất tiếng nói dẻo quẹo: đường chỉ trên trần, ván sàn kẻ chỉ, phòng đôi và hai lối vào, cửa hai lớp kính, có gương, lò sưởi ốp đá cẩm thạch, hành lang rộng rãi, phòng làm việc và ba tháng tiền bảo lãnh. Tốt, đồng ý, Ferrer nói (tôi thuê vậy).

Anh ta dọn đến, đó là công việc của cả tuần để mua một số đồ đạc và xem lại hệ thống dẫn nước. Cuối cùng, một buổi tối, anh ta cảm thấy thật sự là đang ở nhà mình, ngồi trên một trong những chiếc ghế bành mới tinh, chiếc cốc trên tay, một mắt nhìn lên vô tuyến, có tiếng chuông gọi cửa,thì ra Delahaye bất ngờ đến thăm. Tôi chỉ ghé qua chút thôi, Delahaye nói, tôi chỉ muốn bàn với anh một việc, tôi không làm phiền anh đấy chứ? Khuôn hình của Delahaye hình như không đủ che chắn cho một cái gì đó hay một ai đó ở sau lưng anh ta, trong bóng tối nhập nhoạng của hành lang. Ferrer nhẹ nhàng nhón chân lên nhìn. Vâng, Ferrer nói và quay lại phía sau, xin lỗi. Tôi đi cùng với một cô bạn, cô ấy rụt rè quá. Chúng tôi có thể vào được chứ?

Mỗi người có thể quan sát anh ta theo cách của mình, theo tôi, anh ta thuộc về loại người có thân thực vật. Nó gợi lên những hoa lá, cây cối: hoa hướng dương, sậy, bao báp. Cách ăn mặc của Delahaye lúc nào cũng luộm thuộm, gợi lại những giống thực vật vô danh và xám xịt, chúng mọc lên giữa thành phố, giữa những phiến đá lát bập bênh của một khoảnh sân kho, chỗ trũng của một kẽ nứt xâm lấn mặt tiền của một tòa nhà đổ nát. Gầy còm, lờ đờ, uể oải, vẻ kín đáo, nhưng rất cương quyết, chúng biết rằng chúng chỉ là một vai phụ trong cuộc đời, nhưng rất biết cách nắm giữ nó.

Nếu như cốt cách của Delahaye, thái độ của anh ta, cách diễn đạt lẫn lộn vụng về, nó gợi lên một thứ cô độc khó uốn nắn, thì cô bạn gái cùng đi với anh ta thuộc một phong cách thảo mộc khác. Tên cô ta là Victoire và là một loại thảo mộc đẹp ngay từ cái nhìn đầu tiên, có vẻ ít lời, và hoang dã hơn cả một loài cây cảnh dùng để trang trí hoặc để phục vụ cho thú vui giải trí, thứ cây cà độc dược chứ không phải hoa mimôda, kém rực rỡ hơn mà lại lắm gai, tóm lại, dáng vẻ bề ngoài không được phù hợp cho lắm. Cho dù có thế nào chăng nữa, Ferrer biết ngay rằng anh chàng này sẽ không rời mất khỏi cô gái: tất nhiên, anh ta nói, các bạn vào đi. Rồi một tai lơ đễnh hướng về những điều Delahaye đang nói lộn xộn, Ferrer vẫn tiếp tục công việc của mình đang dang dở, như không có chuyện gì xảy ra, mọi cử chỉ tỏ ra thật hấp dẫn và tìm cách đánh mắt liếc nhìn thật nhiều về phía cô gái. Nhưng mọi cố gắng đều vô ích ngay từ cái nhìn đầu tiên, có vẻ như còn lâu mới đạt được ý đồ, rồi ai mà biết được. Nhưng mà Delahaye đang nói điều gì đó có vẻ lưu loát hơn, và không phải là không đáng nghe.

Ngày 11 tháng 9 năm 1957, anh ta trình bày, ở cực bắc Canada, một con tàu buôn cỡ nhỏ tên làNechilikbị kẹt lại tại vùng biển thuộc huyện Mackenzie, cho tới hôm nay địa điểm này vẫn chưa được xác định một cách cụ thể. Con tàuNechilikđi từ vịnh Cambridge và Tuktoyaktuk, rồi bị kẹt lại giữa những lớp băng dày, trên tàu chở lông cáo, lông gấu, lông hải cẩu và cả một lô đồ cổ thuộc khu vực cực kỳ nổi tiếng vì sự hiếm hoi của nó. Con tàu bị đắm vì húc phải một dải đá ngầm, ngay lập tức nó bị kẹp chặt vào giữa mặt băng đông cứng. Rời khỏi chiếc xuồng, rất nhiều thuyền viên đã hoàn toàn bị tê cóng, họ phải chạy bộ, phải trả giá cho sự rét buốt, một số thành viên của thủy thủ đoàn khó khăn lắm mới tới được một cơ sở gần nhất ở đó, một vài người trong số họ phải chịu cắt cụt chân. Nhiều tuần lễ sau đó, mặc dù biết chuyến hàng rất có giá trị, nhưng khu vực này lại quá cách biệt với vị trí con tàu đắm cho nên hãng tàu biển thuộc vịnh Hudson nản chí không dám xông ra cứu nạn con tàu.

Delahaye tường thuật lại toàn bộ câu chuyện vừa mới hóng hớt được đâu đó và cho biết thêm là người còn nói rằng nếu biết cách tìm kiếm thì có thể thu lượm được những thông tin chi tiết, chính xác hơn về các số liệu liên quan đến con tàuNechilik bị đắm. Toàn bộ những thông tin đó cho tới nay, tất nhiên, là rất mù mờ, nhưng nếu biết ráp nối, củng cố lại các thông tin rời rạc ấy một cách hệ thống và cụ thể hơn thì cuộc tìm kiếm có thể thực hiện được và nó sẽ mang lai những ích lợi đáng kể. Theo phương pháp cổ điển, trên thực tế, các cuộc khám phá một món đồ mỹ nghệ của dân tộc thiểu số hoặc một món đồ cổ thường là phải trải qua khoảng bốn hoặc năm giai đoạn. Trước hết phải có một cơ sở kiểm tra sơ bộ các món đồ; sau đó, phải có một tay anh chị thổ dân giám sát, theo dõi việc buôn bán thứ hàng hóa này trong khu vực; rồi một người trung gian có chuyên môn cao trong lĩnh vực liên quan; cuối cùng là phải có một chủ phòng trưng bày nhận đỡ đầu trước khi nhà sưu tập có thời gian tạo ra những mắc xích cuối cùng của sợi dây xích. Toàn bộ cái thế giới nhỏ bé đó, hiển nhiên, ngày càng giàu có lên, giá trị của từng món đồ tăng gấp mười lần ở mỗi giai đoạn. Cho nên, trong trường hợp của con tàuNechilik, nếu có cách can thiệp thích hợp, thì người ta có thể tránh được tất cả những kẻ trung gian đó và hành động một cách trực tiếp: như thế thì sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và kiếm được nhiều tiền bạc hơn.

Nhưng tối hôm đó, nói thực là Ferrer không chú ý lắm tới câu chuyện con tàu đắm, bởi anh ta quá quan tâm đến cô Victoire mà không biết rằng cô ấy đến đây với ý định sẽ ở lại nhà mình khoảng một tuần. Khi cô gái ngập ngừng đề đạt nguyện vọng ấy, thì anh ta thực sự sung sướng, mặc dù không phải là không có một vài lo lắng, hiển nhiên thôi. Mãi tới lúc Delahaye nói cho Ferrer biết rằng cả ba người tập trung tối nay ở nhà Ferrer, rồi sau đó mỗi người sẽ phải chia tay nhau theo cách riêng của mình trước cuối tháng này, kể cả Ferrer, thì anh ta mới thực sự lo lắng.

6

Ngày con tàu vượt qua địa cực, thông thường những người đi biển phải tổ chức một bữa tiệc khi đi qua đường giới tuyến này. Ferrer được báo trước bằng một cách nói bóng gió, giọng giễu cợt pha chút lo sợ vẩn vơ, dấu ấn của định mệnhkhổ tận cam lai. Tuy nhiên, anh ta không biết gì về sự đe dọa này, mà giả thiết đó là một thứ lễ nghi thường thấy mỗi khi vượt qua đường xích đạo, hoặc khu vực chí tuyến. Vậy mà không: những việc như thế này thường được cử hành ở xứ lạnh.

Cho nên, buổi sáng hôm đó, ba thủy thủ cải trang thành những con yêu tinh nhảy bổ vào phòng Ferrer gào thét và bịt mắt anh ta lại, rồi kéo xềnh xệch anh ta dọc theo hành lang tới tận phòng thể thao lúc này bị che tối om. Họ cởi băng bịt mắt cho anh ta: Thần Neptune[5] đang ngồi trên cái bục trung tâm, bên cạnh là vị thuyền trưởng và một số hạ sĩ quan. Đeo vương miện, mặc áo choàng, cầm đinh ba, đi giày trang trí hình cọ của thợ lặn, Neptune, do bếp trưởng thể hiện, cùng với cô gái hay cắn móng tay trong vai Amphitrite[6]. Vị chúa tể của nước, hai tròng mắt quay tròn bắt Ferrer phải quỳ lạy và đọc theo anh ta những điều ngớ ngẩn, đo kích thước căn phòng thể thao, mò chùm chìa khóa có những chiếc răng nhọn nằm dưới đáy một chậu nước sốt cà chua và nhiều trò ăn hiếp vô hại khác.

Trong suốt thời gian Ferrer thực hiện các yêu cầu đó, anh ta nghe thấy hình như Neptune đang kín đáo nguyền rủa Amphitrite. Cuối cùng, viên thuyền trưởng đọc một bài diễn văn ngắn và trao cho Ferrer thẻ chứng nhận cuộc thử thách trên tàu.

Cuộc hành trình tiếp tục, con tàu vượt qua Bắc cực, người ta bắt đầu nhìn thấy một vài tảng băng trôi. Nhưng phía xa kia chỉ toàn những tảng băng trôi, những con tàu, tốt nhất, là hãy tránh xa nó ra. Những tảng băng đôi khi nằm rải rác, đôi khi nhóm lại với nhau thành từng núi băng bất động, giống như buông neo lại ở đó, một vài mảng băng trơn láng và lóe sáng, toàn bộ khối băng đá không hề có một chút tì vết nào cả, một số khác trông lại rất bẩn, đen thui, hoặc vàng khè do tích tụ lâu ngày. Nhìn nghiêng, những tảng băng giống hình thù của những con vật đủ loại hoặc giống rất nhiều dạng hình học, kích thước của chúng bằng cả quảng trường Vandôm và Champs-de-Mars. Tuy nhiên, những tảng băng ở đây có vẻ rời rạc, không rắn chắc như những tảng băng ở Nam cực, ở đó chúng thường di chuyển thành những khối băng lớn, có góc cạnh, không cân xứng và gồ ghề, lồi lõm, cứ như chúng vừa trở lại sau những giấc ngủ không yên bình.

Ban đêm, Ferrer ngủ không yên giấc, anh ta ra khỏi giường đi lên phòng chỉ huy tàu để giết thời gian với những người thủy thủ trực ban. Bình minh, trống trải và rộng mênh mông như một phòng đợi, mọi phía của căn phòng chỉ huy được ghép bằng kính trong suốt. Dưới sự giám sát trong trạng thái ngủ gật của một sĩ quan, hai thủy thủ lái tàu cứ bốn giờ thay phiên nhau một lần đứng trước bàn điều khiển, máy đo độ sâu và ra-đa, mắt hướng về máy đo chuẩn hướng đi. Ferrer ngồi vào một góc trên một tấm thảm dày. Anh ngước mắt nhìn phong cảnh được những ngọn đèn pha công suất mạnh chiếu sáng mặc dù chẳng có cái gì để mà ngắm nhìn cả, phía xa tít tắp, chẳng có cái gì khác ngoài một màu trắng chìm trong đêm tối. Để làm một cái gì đó cho có ích, anh ta đến lục lọi, tra cứu những tấm bản đồ, máy định vị toàn cầu, các bản fax thông tin dự báo thời tiết. Được mấy thủy thủ trực ban hướng dẫn, Ferrer giết thời giờ bằng cách dò tìm sóng phát thanh trên mọi tần số của chiếc radio. Cũng phải mất hơn mười lăm phút, nhưng cái mà anh ta muốn tìm thì lại chẳng tìm được.

Vì lý do kỹ thuật, con tàu phải dừng lại giữa lớp băng, phía dưới đáy tàu đã có chuyện gì xảy ra. Thủy thủ ném thang xuống và trên những nấc thang bằng gỗ, nước đá đã tích tụ tạo thành hình dáng như những dải núi nhỏ, Ferrer bước xuống dạo một vòng. Im lặng, im lặng vĩnh cửu, không có một tiếng động nào khác ngoài tiếng bước chân của anh ta ngập trong lớp tuyết dày và hơi thở của gió, một hoặc hai lần gì đó có tiếng kêu của một con chim cốc. Mặc dù đã có quy định nhưng Ferrer vẫn muốn đi ra xa hơn một chút và phát hiện thấy một gia đình nhà moóc đang đứng ngồi lổn nhổn, chen chúc tựa vào nhau bên một tảng băng trôi. Bên cạnh các bà vợ là những ông chồng moóc già chỉ quen với chế độ một vợ một chồng, trọc đầu và đầy râu, khắp cơ thể đầy những vết sẹo, dấu tích của những trận kịch chiến. Một con cái thỉnh thoảng he hé mắt nhìn, những chiếc vây bơi của nàng quạt quạt trước khi lại tiếp tục thiu thiu ngủ. Ferrer quay lại tàu.

Và mọi chuyện lại cứ tiếp tục như vậy, không ngơi nghỉ. Tuy nhiên, có một phương sách để chống lại sự buồn tẻ: chặt thời gian ra như những khúc xúc-xích. Chia chúng ra thành bảy ngày (N trừ 7, N trừ 6, N trừ 5 trước khi tới nơi) và giờ cũng vậy (tôi thấy đói: G trừ 2 trước bữa ăn trưa), rồi thì phút (tôi đã uống suất cà phê của tôi: bình thường P trừ 7 hoặc 8 trước khi tôi đi vệ sinh) và ngay cả giây nữa (tôi đi một vòng trong phòng chỉ huy: G trừ khoảng 30; nằm giữa khoảng thời gian tôi đi một vòng và khoảng thời gian sau đó dành để suy nghĩ, tôi cứu được một phút). Tóm lại, như ở trong tù, chỉ cần đếm, ước lượng thời gian của tất cả những công việc mà người ta đã làm – ăn cơm, xem vidéo, chơi đố chữ hoặc xem phim hoạt hình – để giết chết sự buồn tẻ ngay từ trong trứng. Mặc dù người ta cũng có thể không làm gì hết, có thể dành cả buổi sáng, vận áo ngủ và quần đùi, nằm trong phòng đọc sách, rồi dậy tắm rửa và mặc quần áo. Do lớp băng phản chiếu ánh sáng chói chang lên cửa sổ thành tàu, màu sáng trắng ấy làm cho cả cabin cũng sáng lên tứ phía, làm cho không một cái bóng nào có thể in hình được trong khoang cabin giống như dưới hệ thống đèn không gây bóng trong phòng mổ, Ferrer căn một chiếc khăn tắm lên cửa mở, rồi chờ đợi.

Nhưng cũng có một vài trò giải trí, thực ra chẳng có ý nghĩa gì: trưởng máy và người chịu trách nhiệm bảo hiểm đi kiểm tra đều đặn các buồng, huấn luyện những bài tập sơ tán và mặc áo phao cứu hộ. Anh ta cũng tới thăm cô y tá Brigitte thường xuyên hơn, và còn mạo hiểm tán tỉnh cô ta khi biết chắc người điện báo viên đang ở trong phòng làm việc, nịnh bợ cô ta về các khả năng trí tuệ và ngoại hình tuyệt mỹ, về màu da nâu cô ta có được trong thứ khí hậu băng giá khắc nghiệt này. Qua câu chuyện Ferrer biết rằng để tránh căn bệnh trầm uất hoặc là điều gì đó tồi tệ hơn, một thỏa ước lập thể đã được ban hành rằng trong những vùng không có mặt trời, các nhân viên nữ có quyền được chiếu tia cực tím bốn giờ một tuần.

Phần còn lại của thời gian, đó là ngày chủ nhật, một ngày chủ nhật dài dằng dặc mà sự im lặng tuyệt đối giữ một khoảng cách giữa âm thanh, các sự việc và thậm chí cả những khoảnh khắc thời gian: màu trắng như hòa vào không gian và cái lạnh giá làm cho thời gian như chậm lại. Có cái gì đó đủ làm cho người ta lạnh cóng trong con tàu phá băng ấm áp, ngay cả chuyện đi lại Ferrer cũng không còn mơ tới nữa vì các khớp xương như cứng lại, từ lúc vượt qua đường địa cực, anh ta không còn dám đặt chân tới phòng thể thao, trên thực tế, mọi cố gắng chỉ còn tập trung vào giờ các bữa ăn mà thôi.

7

Đồng tử tròn vo trên tròng mắt xanh như ánh sáng điện giống như chiếc bóng phát quang của những chiếc máy thu thanh cổ lỗ, nụ cười lạnh lùng nhưng dù sao cũng là cái cười, thế là Vitorie lưu lại trong ngôi nhà trên phố Amsterdam.

Cô ta đến mà chẳng mang theo nhiều đồ đạc, chỉ độc một chiếc va li nhỏ và một chiếc túi đã được đặt ở lối ra vào, như là gửi tạm một vài tiếng đồng hồ ở ngăn hành lý nhà ga. Và trong phòng tắm, ngoài bàn chải đánh răng còn có một chiếc túi nhỏ đựng mấy thứ lặt vặt có thể gập được và vài ba mẫu mỹ phẩm.

Cô ta ngồi kia, trong một chiếc ghế bành, quãng thời gian minh mẫn nhất cô ta dành cho việc đọc sách, trước mặt là màn hình vô tuyến nhưng bị tắt tiếng. Cô ta ít nói, dè dặt đến mức tối đa, trả lời các câu hỏi bằng một câu hỏi khác. Hình như lúc nào cô ta cũng đề phòng, ngay cả khi không có một mảy may đe dọa nào từ bên ngoài, cho dù cái không khí ngờ vực này đôi khi có nguy cơ làm nảy sinh những suy nghĩ ác ý. Khi Ferrer tiếp khách, cô ta luôn luôn tỏ vẻ như thuộc về phía những vị khách mời, trong thâm tâm, anh ta muốn mười hai giờ đêm cô ta cũng phải ra đi như những người khác, nhưng cô ta đã ở lại, ở lại.

Ngoài những hậu quả do sự hiện diện của Victorie ở trong nhà gây ra, thì Ferrer còn phải chịu đựng Delahaye lui tới thường xuyên hơn và luôn luôn trong bộ quần áo nhàu nát, luộm thuộm. Một buổi tối trên phố Amsterdam, anh ta ăn mặc còn thảm hại hơn mọi khi, bộ quần áo pác-ca không còn ra hình thù gì, các vạt áo xoắn lại, Ferrer thề là sẽ phê phán anh ta vào cuối buổi làm việc. Giữ Delahaye một lúc ngoài hành lang, đừng ăn mặc như thế Delahaye, Ferrer nói, hãy ăn mặc cho nó đĩnh đạc hơn một chút khi tới phòng tranh làm việc, một người bán đồ mỹ nghệ cần phải chăm sóc bề ngoài của mình chứ, Delahaye nhìn anh ta không hiểu gì cả.

Hãy đặt anh vào vị trí của một nhà sưu tập, giọng trầm, Ferrer nhấn mạnh tay ấn trả lại nút hẹn giờ công-tắc điện. Người sưu tập sẽ mua của anh một bức tranh. Ông ta lưỡng lự. Và anh biết rõ điều ông ta cần cái gì trong khi mua một bức tranh, anh biết rõ là ông ta rất sợ bị mất tiền,sợ mất mối hàng, sợ bỏ lỡ mất cơ hội mua được bức tranh của Van Gogh, sợ cái điều mà bà vợ ông ta sẽ nói, đấy anh thấy đấy. Ông ta sợ nhất là không còn nhìn thấy bức tranh nữa, có đúng thế không. Ông ta chỉ còn nhìn ở anh thôi, với tư cách là người bán hàng, nhìn anh trong bộ áo quần của người bán hàng. Cho nên, bề ngoài của anh không chỉ có giá trị cho anh mà bề ngoài đó còn tôn lên giá trị của bức tranh, mong anh hiểu cho tôi. Nếu anh mặc những bộ áo quần khốn khổ như thế, thì toàn bộ sự khổ hạnh của anh sẽ phủ trùm lên mọi thứ. Cho nên, nếu vẻ bề ngoài của anh tuyệt mỹ thì sẽ là điều ngược lại, và như vậy sẽ tốt cho bức tranh và cho tất cả mọi người, đặc biệt là cho chúng ta, anh đồng ý chứ.

Vâng, Dehalaye nói, tôi tin là tôi đã hiểu rõ vấn đề. Tốt, Ferrer nói, vậy thì từ ngày mai, hãy làm như tôi nói nhé. Cô có tin là anh ta đã hiểu ra vấn đề không? Sau đó Ferrer lại đặt câu hỏi nhưng biết trước là không có hy vọng có được câu trả lời, bởi Victorie đã đứng lên đi ngủ rồi. Lần lượt tắt hết đèn, Ferrer đi về phía căn phòng tối om và ngày hôm sau vào buổi chiều, anh ta xuất hiện ở phòng tranh, trong bộ quần áo hàng tuýt màu hạt dẻ, áo sơ-mi kẻ sọc lính thủy màu xanh da trời, cà-vạt dệt kim màu nâu xen màu vàng. Đến sớm hơn, Delahaye cạo râu sơ sài, vẫn mặc áo quần như thế, thậm chí còn tồi tệ hơn hôm qua, cứ như là đêm qua anh ta đã mặc cả bộ quần áo ấy mà ngủ vậy, nhìn chiếc áo sơ-mi thì cũng đủ biết là như vậy.

Tôi nghĩ là cái chuyệnNechilik tiến triển tốt đấy, Delahaye nói. Hả cái gì? Ferrer hỏi. Con tàu ấy mà, Delahaye nói, anh biết đấy, con tàu chở đồ cổ ấy mà. Tôi tin là tôi đã tìm được mấy tay thạo tin rồi. Ờ nhỉ, Ferrer nói nước đôi, lơ đễnh bởi tiếng chuông reo ngoài cửa. Này, anh ta nói khẽ, có ai đến đấy. Có lẽ là Réparaz đấy.

Réparaz, đó là một khách hàng quen biết. Anh ta kiếm được rất bộn tiền trong việc buôn bán nhưng bây giờ thì đã chán ngấy rồi, không phải tất cả mọi ngày anh ta đều phởn chí độc quyền thế giới về môn Smartex. Khi đi mua những tác phẩm nghệ thuật là những khoảnh khắc giải trí tốt nhất của anh ta. Anh ta cũng rất thích được mọi người cố vấn cho mình, chỉ cho anh ta biết những xu hướng nghệ thuật đang thịnh hành, rồi cũng rất thích được người ta đưa đi giao đãi với giới mỹ thuật. có một chủ nhật, Ferrer đưa anh ta đi thăm xưởng làm việc của một nhà điêu khắc ở gần cửa Montreuil, thường thì Réparaz chỉ đi ra khỏi quận VII để vượt Đại Tây Dương trên chiếc máy bay riêng của mình, nên rất phấn khích khi đến thăm quận XI. Ôi, kiến trúc ở đây thật đẹp, dân cư ở đây là những ngoại kiều, thật không thể hình dung nổi, chủ nhật tôi sẽ đến đây với anh. Tuyệt. Réparaz không mất oan ngày chủ nhật. Tuy nhiên, anh ta thuộc vào hạng người hay dao động. Lúc này, anh ta đang vờn quanh một bức tranh lớn màu vàng rất đắt giá của Martinov, tiếp cận, lùi ra, rồi lại tiếp cận, cứ như thế. Đợi cho một chút, vẫn chất giọng trầm Ferrer thầm thì nói với Dehalaye, rồi anh sẽ thấy. Tôi sẽ làm cho hắn ta phải cuống lên, bọn chúng đang rất hâm mộ bức tranh này đấy.

Thế nào, Ferrer nói và bước lại gần bức tranh Martinov, anh hài lòng chứ? Có cái gì không ổn, Réparaz nói, đúng là có cái gì đó không ổn thật. Tôi cảm thấy thế, anh thấy đấy, nói như thế nào nhỉ. Tôi biết, tôi biết rất rõ mà, Ferrer nói. Nhưng thành thật mà nói thì không được hay lắm, còn lâu mới là cái tuyệt nhất trong bộ sưu tập, nhưng mà dù sao thì cũng chưa phải là đã hoàn toàn kết thúc. Đấy là chưa kể tới mối quan hệ của chúng ta thì Martinov là hơi đắt đấy. Thế à, một người khác nói, tôi thì tôi thấy rõ ràng là có cái gì đó không ổn với gam màu vàng này. Tất nhiên, Ferrer nhượng bộ, không tồi, tôi không nói như vậy. Nhưng mà nói gì thì nói vẫn hơi đắt đấy. Nếu tôi ở vào vị trí của anh, thì tôi phải nhìn ngắm nó một chút, anh ta nói tiếp đồng thời chỉ tay vào một tác phẩm gồm bốn hình vuông bằng nhôm sơn màu xanh sáng đặt kề liền nhau, đang xếp ở góc phòng trưng bày. Cái đó thú vị đấy. Chẳng mấy chốc nó sẽ có giá đấy, bây giờ thì cũng đang hấp dẫn đấy. Anh thấy không bức tranh thật sáng sủa đấy chứ? Hiển nhiên rồi. Thật thần tình.

Thực ra thì các tác phẩm được trưng bày ở đây ít quá, người phụ trách xưởng nói. Tôi muốn nói là chúng tôi không thấy có cái gì đáng giá ở đây. Thoạt nhìn thì, Ferrer nói, người ta có cảm giác như vậy đấy. Nhưng ít nhất khi anh về nhà, anh có bức tranh này treo trên tường, anh không bị công kích đâu. Cái đó, tôi sẽ suy nghĩ thêm, Réparaz rảo bước rồi nói, tôi sẽ trở lại cùng với vợ tôi. Tốt thôi, Ferrer nói với Delahaye, rồi anh sẽ thấy. Chắc chắn là anh ta sẽ tới mua bức tranh Martinov này cho mà coi. Cần phải có quan điểm đối lập với họ, đôi khi phải như vậy. Cần phải tạo cho họ ấn tượng rằng chính họ là những người suy nghĩ như vậy. Kìa lại có người khác đến đấy.

Bốn mươi tám tuổi, môi dưới một chòm râu, áo vét nhung, mặt tươi tỉnh, Gourdel là tên anh ta, một khung tranh bọc giấy bao bì kẹp dưới cánh tay, còn người kia là một họa sĩ được Ferrer chăm sóc thường xuyên từ mười năm nay. Ferrer mang lại một bức tranh rồi đi thẳng vào một vài vấn đề.

Cái đó không thật hay lắm, Ferrer nói giọng mệt mỏi. Cậu nhớ lão Barillenx đã mua của cậu một bức tranh chứ. Hắn ta đã trả lại cho tôi rồi đấy, lão không muốn mua nữa, cho nên tôi phải giữ nó đây này. Kurdjin cũng thế, cậu nhớ chứ, anh ta cũng có ý định mua. Thế rồi cuối cùng cũng chẳng mua nữa, anh ta lại thích mua một bức tranh của một người Mỹ hơn. Rồi cậu vẽ hai bức tranh khổ lớn được trưng bày ở phòng bán tranh, người ta trả một cái giá chẳng nghĩa lý gì, thẳng thừng mà nói thì đó là một bức tranh rất trung bình. Thế à, Gourdel nói miệng cười gượng gạo tay bóc lớp giấy bọc khung tranh, tôi mang tới cái này đây.

Cũng cần phải nói rằng một phần cũng vì lỗi của cậu, Ferrer nói tiếp mắt chẳng thèm nhìn vào bức tranh mới của Gourdel. Cậu hoàn toàn thất bại khi chuyển từ trường phái trừu tượng sang tượng hình, cho nên tôi buộc lòng phải thay đổi chiến lược để phù hợp với khuynh hướng của cậu. Cậu biết là việc thay đổi này đã đặt ra một số vấn đề, người họa sĩ thay đổi thường xuyên xu hướng sáng tạo, mọi người chờ đợi một cái gì đó là lạ, nhưng rồi người ta thất vọng. Cậu biết rằng tất cả mọi bức tranh trở nên nổi tiếng đều nhờ mồm mép của người giới thiệu, việc này đối với tôi còn dễ hơn việc triển khai một cái gì đó mà nó không có mấy thay đổi, nếu không thì thật là tai họa. Cậu cũng biết rõ rằng tất cả những chuyện đó rất là mong manh. Cuối cùng tôi muốn nói với cậu điều này, tự bản thân cậu phải nhận ra điều đó thôi. Dù thế nào đi nữa thì bức tranh này tôi không thể lấy được, trước hết tôi phải đẩy hết những cái cũ đi đã.

Một lát, Gourdel bọc lại qua loa bức tranh, gật đầu chào Ferrer rồi bước ra. Ra đến ngoài đường anh ta gặp Martinov đang đi đến. Martinov là một họa sĩ còn trẻ, ánh mắt có vẻ nham hiểm nhưng vô hại, họ trao đổi với nhau vài câu. Cái thằng ngu ấy đang muốn dẹp tôi sang một bên, Gourdel nói. Thế thì tôi hơi ngạc nhiên đấy, Martinov an ủi. Anh ta biết anh làm gì chứ, anh ta tin tưởng vào anh cơ mà. Thực ra thì anh ta cũng có đôi chút khả năng về mỹ thuật đó. Ồ không, tôi không tin, Gourdel nói rồi rảo bước dưới bầu trời nhợt nhạt, chẳng có ai có năng khiếu thẩm mỹ đâu. Những người có đôi chút thẩm mỹ thì chỉ có Giáo hoàng và vua chúa thôi. Từ đó tới nay, không còn ai nữa.

Này, cậu gặp Gourdel ngoài kia đấy chứ, Ferrer nói. Tôi vừa gặp anh ta ngoài đường, Martinov nói, có vẻ không được tốt lắm nhỉ. Cậu ấy hoàn toàn bị sa sút rồi, Ferrer nói, về góc độ kinh tế, thì hoàn toàn thất bại rồi, đó chỉ là một thứ cặn bã của khuynh hướng tượng trưng mà thôi. Còn cậu, ngược lại, những bức tranh của cậu vào thời điểm này là tốt đấy. Có một cha vừa mới qua đây lúc nãy, hắn ta chắc chắn sẽ mua bức tranh khổ lớn màu vàng của cậu đấy. Thế cậu có mang theo gì không? Ồ có chứ, Martinov nói, tôi vừa ra một loạt tranh theo thể trực. Tôi sẽ đưa một hoặc hai bức tham gia một cuộc triển lãm. Khoan đã, Ferrer nói, chuyện này là sao? Chẳng có chuyện gì cả, Martinov nói, đúng ra chỉ có chuyện chuẩn bị mở một cuộc triển lãm tập thể ở khu Nhà kho và chuyện ký quỹ thôi mà. Cái gì, Ferrer hỏi, cậu sắp mở một cuộc triển lãm ở khu Nhà kho và phải ký quỹ sao? Vậy thì sao, Martinov nói, triển lãm ở đó thì tốt quá đi chứ. Về mặt cá nhân, Ferrer nói, tôi thấy chuyện cậu tham gia cuộc triển lãm đó nó buồn cười thế nào ấy. Buồn cười lắm, thật đấy, mà lại cả một nhóm tham gia triển lãm nữa chứ. Cậu tự hạ thấp mình quá đấy. Tôi nói cho cậu biết thế. Nhưng mà thôi, cậu cứ làm như cậu muốn vậy.

Ferrer thêm khó chịu khi nghe những thông tin của Delahaye nói về nghệ thuật phương bắc: các trường phái Ipiutak, Thulé, Choris, Birnik và Denbigh, và các nền văn hóa cá voi cổ[7] nối tiếp nhau giữa năm 2500 và năm 1000 trước công nguyên. Khi Dehalaye so sánh nguyên liệu, những ảnh hưởng, phong cách, Ferrer có vẻ không chú ý bằng khi có ai đó nói về số doanh thu: câu chuyện về các di vật bị bỏ rơi trong băng giá trên thực tế cho thấy là rất có thể, và nếu như nó được khẳng định là có thực, thì cần phải lên đường tìm kiếm thôi. Vậy mà cho tới bây giờ nó vẫn không được khẳng định là có thật hay không, bởi các thông tin thu lượm được thiếu chính xác vô cùng. Nhưng trong những ngày cuối cùng của tháng một, chúng tôi đã quyết định dù thế nào chăng nữa, Dehalaye nhắc lại, kể cả khi không thu lượm thêm được thông tin gì mới nữa, điều kiện thời tiết có thể không cho phép khởi hành trước mùa xuân, nhưng vào thời điểm đó, ở vùng vĩ độ cao ấy, trời sẽ sáng dần, nhất định chúng ta sẽ lên đường.

8

Vừa mở mắt ra Ferrer đã nhổm dậy: cửa sổ con tàu vẽ một hình tam giác màu xanh – xám nhạt trên thành cabin. Trên chiếc giường ngủ nhỏ bé chật hẹp, quay lại phía thành tàu đối diện không dễ dàng gì, nhưng mãi rồi cũng quay lại được, Ferrer chỉ có ba mươi xăng-ti-mét đệm vừa đủ để nằm nghiêng, nhưng ít nhất thì sáng nay củng ấm hơn so với những buổi sáng khác. Anh ta định thay đổi tư thế nằm cho thoải mái hơn, cử động rất khẽ khàng, hy vọng có thể thay đổi được nhưng vô ích. Rồi cố gắng một lần nữa, cũng bằng chừng ấy cử động, nhưng mạnh thêm một chút để có phần đệm ấm hơn, rộng hơn nhưng một cú đẩy bất ngờ hất ngược anh ta ra phía sau: Ferrer ngã nhào ra khỏi giường. Cả sức nặng của cơ thể đè lên vai phải, tưởng trẹo vai, Ferrer run lập cập: mặt sàn lạnh khủng khiếp còn Ferrer thì trần như nhộng chỉ trừ chỗ đeo đồng hồ. Anh ta chống cả tay chân gượng đứng dậy, đưa tay lên cào mặt da đầy lông lá, rồi leo trở lại giường ngủ.

Ôi, mọi sự dường như đã thay đổi. Điều không dự kiến đã xảy ra. Trên chiếc giường ngủ lúc này, là cô y tá, một cô gái si tình đang trở mình và tiếp tục ngáy như sấm rền, giấc ngủ thật thoải mái. Làn da rám nắng của cô gái lúc này càng sẫm hơn, giàu màu sắc hơn lúc bình thường, một màu xám pha lẫn màu da cam. Hôm qua, chắc cô ta ngủ dưới đèn UV[8] lâu quá, tội nghiệp, và đã uống hơi quá chén một chút. Ferrer nhún vai, người vẫn run lên vì rét, anh ta nhìn đồng hồ, đã sáu giờ hai mươi phút sáng, đành khoác vội chiếc áo len.

Ferrer không cảm thấy thoải mái, nói thực như vậy, anh ta lo lắng thì đúng hơn. Lần cuối, anh ta đã đến phòng khám Feldman, một bác sĩ chuyên về tim mạch, ông ta đã lưu ý Ferrer phải cẩn thận với mọi loại thời tiết tới hạn: quá nóng hoặc quá lạnh, độ chênh lệch quá lớn, tất cả những điều đó là cực kỳ nguy hại đối với hệ thống động mạch vành. Cậu phải sắp xếp để có một cuộc sống ổn định phù hợp với thể trạng của cậu, Feldman đã nói như vậy. Không chỉ đoạn tuyệt hoàn toàn với chuyện hút thuốc là được mà đây là cả một chương trình rèn luyện sức khỏe, vệ sinh trong sinh hoạt cần được điều chỉnh ngay từ bây giờ. Thế nhưng Ferrer lại không cho ông bác sĩ biết chuyện đang sửa soạn một chuyến du ngoạn lên Bắc cực. Anh ta chỉ đề cập đến việc sắp tới có một chuyến đi công cán dài ngày, chứ không nói cụ thể đi đâu. Được thôi, ba tuần nữa hay một tháng cậu trở lại đây, Feldman nói, lúc đó là thời điểm cần phải làm điện tâm đồ cho cậu và tôi sẽ tìm ra những lý do để buộc cậu phải chấm dứt những điều ngu ngốc tai hại. Ferrer nhớ lại những lời cảnh báo ấy, đột nhiên như một cái máy, anh ta đặt tay lên vùng tim, áng chừng để kiểm tra xem tim mình có đập quá nhanh, quá chậm, hay là không được đều đặn, nhưng không, không thấy gì cả, mọi chuyện có vẻ êm xuôi cả.

Lúc này Ferrer cảm thấy đỡ lạnh hơn, có vẻ dễ chịu trong chiếc áo len, cái của quý đáng thương của anh ta bị nhiễm lạnh co rút lên tận phía trên. Để xoay trở sao cho khá hơn, anh ta đưa mắt nhìn lên cửa sổ thành tàu. Một tia sáng lấp lánh xa xăm giống như tia nắng mặt trời đột ngột ló rạng, đang phản chiếu những cánh én biển chao liệng giữa những tầng không. Trong thứ ánh sáng hiếm hoi đó, Ferrer cho rằng con tàu đã đi qua phần đất bị biển lấn sâu nằm phía bên tay trái đảo Southampton xám xịt như một đống cuội cũ kĩ: con tàu sắp đi vào con lạch hướng tới vịnh Wager Bay: Ferrer cởi chiếc áo đen và quay trở lại giường nằm.

Có thể nhận xét một cách dễ dàng rằng thân hình của cô y tá Brigitte thật cân xứng, và thật quyết đoán gần như vừa khít với toàn bộ chiều rộng của chiếc giường đơn: không còn một chút chỗ trống để có thể chen vào dù chỉ nằm nghiêng. Thôi đành trông cậy vào lòng can đảm vậy, Ferrer chọn cách tiếp cận chiếc giường bằng cách nhảy bổ vào nằm lên người cô y tá bằng tất cả sự tế nhị vốn có. Nhưng Brigitte bắt đầu làu bàu có vẻ không ưng thuận lắm. Cô ta lẩn trốn và kháng cự, có lúc Ferrer nghĩ là sắp đạt tới mục đích, rồi do tình cảm hay vì bị đánh lấn từng bước, cuối cùng cô y tá chấp nhận cuộc tình. Chiếc giường ngủ chật hẹp đã không cản trở cuộc tình. Cả hai lần lượt kẻ nọ nằm lên kẻ kia thay đổi vị trí cho nhau, thậm chí phải đảo chiều, nhưng như thế cũng tốt chán. Cả hai thư thã tận hưởng bởi hôm nay là chủ nhật, họ xoắn tít vào nhau, tìm cách chinh phục nhau và chỉ ra khỏi phòng khi đã mười giờ sang.

Đó là một ngày chủ nhật, một ngày chủ nhật thật sự, điều này có thể nhận thấy giữa khoảng không một vài đàn chim cốc bay tản mạn, uể oải không giống như mọi khi. Khi trở lại đài chỉ huy, anh ta gặp một nhóm thủy thủ đang từ tháp chỉ huy đi xuống, trong đó có người điện báo viên vẻ mặt đang cố giấu sự bực tức. Nhưng chẳng mấy chốc nữa anh ta cũng sẽ đạt được mục tiêu như Ferrer, đối với anh chàng điện báo viên này, dù thế nào chăng nữa thì đây chỉ còn là vấn đề thời gian mà thôi, kẻ tình địch sẽ bị loại bỏ, dù hắn đã đạt được mục tiêu, hắn sẽ phải từ biệt thuyền trưởng, thủy thủ đoàn trên đài chỉ huy, quay lại phòng ngủ thu dọn va li rồi cuốn xéo.

Ferrer xuống tàu ở vịnh Wager Bay, nhanh chóng tiếp tục cuộc hành trình. Hôm đó, sương mù dày đặc, bầu trời như sà xuống giống như một mái trần thấp lè tè, che lấp tất cả mọi đỉnh núi xung quanh và cả những đài tháp cao nhất của những con tàu, nhưng đồng thời ánh sáng từ những ngọn đèn pha cũng rực rỡ hơn. Đặt chân xuống đất, Ferrer nhìn con tàu phá băngDes Groseillers như vỡ ra giữa đám sương mù đó, toàn bộ thân tàu đồ sộ như bị hòa tan ngay lối ngoặt rồi những đường nét của nó cuối cùng cũng biến mất ngay ở chỗ giao nhau.

Ferrer nhanh chóng rời khỏi cảng Wayger Bay: ở đây chỉ có mươi chiếc nhà nhỏ, mái tôn lượn song đã hoen rỉ có trổ những cửa sổ ánh lên màu đất son bụi bặm. Những ngôi nhà nép mình quanh một cột cờ dựng đứng, một vài đường phố sơ sài vừa đủ để hiểu đây là con phố, lối đi chật hẹp ngoằn ngoèo, mặt đường gồ ghề bởi những lớp băng bẩn thỉu đọng lại, nhiều đống tuyết bịt cả lối đi, các ngã ba ngã tư được trải những tấm kim loại dày hoặc bê tông, những mảnh nhựa lâu ngày cứng queo. Một lá cờ mở căng cứng còng như một đường thẳng băng, tuyết bám đầy theo chiều ngang, lá cờ bất động trên đỉnh cột, bóng cột đổ dài tới tận chân lá cờ hiệu sân bay trực thăng.

Sân bay trực thăng nhỏ bé này nằm gần bên một ga hàng không nơi Ferrer sẽ lên máy bay để đến Port Radium, trên chiếc máy bay nhãn hiệu Saab 340 Cityliner chở khoảng sáu người nhưng trên khoang lúc này ngoài Ferrer ra chỉ có một kĩ sư không lưu thuộc trạm khí tượng Eureka. Năm mươi phút sau máy bay tới Port Radium, cũng như ở Wager Bay, giống như đám anh em không hợp nhau, Ferrer gặp những người hướng dẫn. Họ là dân địa phương, một người tên là Angoutretok và người kia là Napaseekadlak, cả hai khoác những tấm chăn lông được làm bằng chất liệu synchilla, những bộ quần áo lót giữ nhiệt bằng chất liệu capilène, bộ quần áo của họ có chất phát quang và găng tay được trang bị hệ thống sưởi ấm. Họ là dân thuộc huyện Tultoyatuk bên cạnh, dáng người cả hai gần như nhau, nhỏ bé nhưng béo mập, chân ngắn và bàn tay rất nhỏ, gương mặt ngũ giác không có râu, nước da vàng, gò má lồi và tóc cứng, đen và răng thì trắng nhởn. Sau khi làm quen với nhau, họ đưa Ferrer về phía lũ chó kéo xe.

Bầy chó săn ngồi chồm hổm phía trong tường rào vây quanh một con đầu đàn, những con chó lông xồm, bẩn thỉu, màu lông đen ngả màu vàng hoặc vàng, bám đầy chấy rận và tính nết của chúng thật khó chịu. Nếu chúng tỏ ra không mấy thiện cảm với những người đàn ông này, thì họ cũng chẳng yêu quý gì chúng, chẳng bao giờ vuốt ve chúng, lũ chó cũng có vẻ không thân thiện với nhau lắm: những ánh mắt nhìn nhau chỉ bộc lộ sự thèm khát và nganh tị. Ferrer nhanh chóng hiểu ra rằng không có con nào trong đám chó này có thể giao lưu được với con người. Khi một con trong đàn bị gọi – mỗi con được đặt cho một cái tên – nó quay lại rồi lập tức quay đi nếu không nhìn thấy cái gì có thể ăn được. Khi bị buộc phải làm việc, nó không phản ứng gì cả, người ta thường dùng con đầu đàn để bắt cả đàn làm việc. Con đầu đàn này ý thức được tầm quan trọng của nó, cho nên hay lên mặt, chỉ đáp lại tiếng gọi bằng nửa con mắt, con mắt nổi giận trong cơn stress, con mắt lơ đễnh của cô thư kí đang ngồi sửa sang móng tay.

Họ trang bị súng carabine Savage 116FFS, ống nhòm 15x45 IS có thiết bị ổn định hình ảnh, dao và roi. Con dao của Napaseekadlak thật tuyệt vời, rất mềm dẻo, rất bền và cán xốp cầm trong tay rất vừa khéo. Còn dao của Angoutretok không phải là một con dao truyền thống, đó là một con dao White hunter II Puma, cán bằng Kraton.

Ra khỏi Port Radium, họ nhập vào một đoàn diễu hành nhỏ. Đây đó vài tảng băng tuyết sụt xuống, vỡ ra tung tóe trên những tảng đá giống như mảng bọt bên thành thùng bia bốc rỗng. Mọi người nhanh chóng tiến lên, họ bị chao lắc mạnh trên chiếc xe trượt bởi mặt đất lòi lõm. Ban đầu, Ferrer cố gắng nói vài điều gì đó với những người hướng dẫn, chủ yếu là với Angoutretok, anh ta biết chút ít tiếng Anh, còn Napaseekadlak chỉ biểu hiện thái độ bằng nụ cười mà thôi. Một điều đặc biệt là ở khu vực này, khi nói, giọng nói phát ra, chỉ ngân vang được một khoảng ngắn rồi bị bóp méo: những lời nói như bị đóng băng ngay lại giữa không khí, sau đó chỉ cần chìa bàn tay ra, lập tức những lời nói ấy rơi xuống, lả tả, lời nói nhẹ nhàng tan ra giữa những ngón tay trước khi tắt ngấm trong tiếng nấc.

Muỗi, muỗi nhiều vô kể, tấn công dồn dập nhưng thật may mắn là chúng rất dễ dàng bị giết chết. Trong những vùng đất như thế này, trên thực tế loài vật không hiểu biết gì về con người, chúng không hề cảnh giác với họ: bàn tay vung lên, nhưng những con muỗi không tìm cách lẩn tránh. Giết bao nhiêu cũng không ngăn nổi chúng tiếp tục cuộc chiến, hàng chục con tấn công ào ào, đốt xuyên qua áo quần nhất là vùng gần vai, đầu gối là những chỗ vải bị kéo căng ra. Giả thiết họ muốn chụp một bức ảnh thì có lẽ cũng không sao chụp nổi vì chúng bám dày đặc che lấp cả ống kính. Nhưng họ không có máy ảnh, họ đến đây không phải để chụp ảnh. Để bịt những lỗ thoát khí trên chiếc mũ, họ vừa bít vừa xua, đập vào hai bên sườn. Một lần họ trông thấy một con gấu trắng thấp thoáng ở phía xa nên không có cơ hội chiêm ngưỡng được tính hung dữ của nó.

Lũ chó chính là những kẻ mới gây ra lắm chuyện. Chẳng hạn một buổi sáng, Ferrer bị hất tung ra khỏi xe trượt rơi tõm vào một đống tuyết, chiếc xe bị mất thăng bằng tiếp tục chạy loạng quoạng. Đáng lẽ phải dừng lại, thì lũ chó cứ tưởng là chúng được tự do, đồng loạt chạy nháo nhào ra mọi hướng. Chiếc xe trượt cuối cùng bị đổ nghiêng rồi kẹt lại ngang đường, lũ chó chịu đứng im ở đầu dây kéo, nhưng ngay lập tức chúng cất tiếng sủa om sòm cắn xé nhau ầm ĩ. Ferrer cố gắng chống tay đứng dậy phủi quần áo. Angoutretok tìm cách trấn an lũ chó bằng roi vọt nhưng chẳng ăn thua gì, càng kích động chúng hăng tiết thêm: thật khó khăn mới làm cho chúng bình tĩnh trở lại, con chó đầu tiên bị đánh đòn phản ứng ngay lập tức cắn vào con bên cạnh, rồi con bên cạnh lại cắn con tiếp theo, cứ thế lũ chó xâu xé lẫn nhau, cuộc xung đột mỗi lúc một lan rộng, không kiểm soát được. Phải rất vất vả họ mới làm chủ được tình hình. Đoàn người lại tiếp tục lên đường. Ngày hè ở địa cực kéo dài, không bao giờ có đêm.

9

Paris đầu tháng hai, Ferrer mất tích, hoàn toàn không để lại dấu vết. Cuối tháng một là những ngày rất bận bịu. Bị Delahaye giục giã rất nhiều lần, nhấn mạnh sự cần thiết phải tìm bằng được con tàuNechilikthì Ferrer mới quyết định tập trung nghiên cứu vấn đề này một cách nghiêm túc. Anh ta đi thăm bảo tàng, nghiên cứu nhiều bộ sưu tập cá nhân, tham khảo ý kiến các chuyên gia, những nhà du lịch và những người làm công tác bảo tồn, Ferrer dần hiểu ra những vấn đề liên quan đến mĩ thuật vùng địa cực nhưng giá trị thương mại của chúng là điều anh ta quan tâm đầu tiên. Nếu những cổ vật và hàng hóa trên con tàu một ngày nào đó có thể thu nhặt được thì chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn. Tại phòng trưng bày của Marais, Ferrer mua hai bức điêu khắc nhỏ, buổi tối anh ta dành thời gian tập trung nghiên cứu một cách rất cẩn thận: một bức tạc người đàn bà đang ngủ thuộc vùng Povungnituk và một bức thể hiện một vị thần thuộc vùng Pangnirtung. Mặc dù anh ta không thông thạo lắm các đường nét trên hai bức điêu khắc này, nhưng ít ra thì cũng hi vọng là có thể hiểu được chúng, phân biệt được phong cách, phân định được giá trị của chúng.

Lúc này, cuộc hành quân về phương bắc chỉ mới bắt đầu nhen nhóm mà thôi. Bất chấp mọi cố gắng, Delahaye vẫn không thể nào thu lượm được đầy đủ cho phép xác định chính xác vị trí tàu đắm. Trong khi chờ đợi, Ferrer phải trù tính ngay từ lúc này, những vấn đề quan trọng để thực hiện cuộc viễn du. Nhưng chính trong những ngày mùa đông lạnh giá này lại có những vấn đề lo ngại mới nảy sinh. Dự án trưng bày lần đầu tiên toàn bộ tác phẩm của Martinov sau khi anh chàng này từ chối không tham gia triển lảm tập thể tại Trung tâm kho hàng, xưởng vẽ của Esterellas bị nước tràn vào làm cho hầu hết mọi chi tiết sắp đặt bằng chất liệu đường kính trắng tan hết, rồi vụ tự sát bất thành của Gourdel và những mối quan tâm lo lắng khác đã làm cho Ferrer ngập đầu vì công việc mà từ trước tới nay chưa bao giờ xảy ra. Anh ta phải đảm đương nhiều việc cùng một lúc: kĩ thuật viên kiêm nhân viên nghiên cứu thị trường. Đó là công việc mà anh ta chưa bao giờ ý thức được một cách rõ ràng: chỉ vài ngày sau, anh ta phải trả giá.

Buổi tối trong giấc ngủ, anh ta cảm thấy cơ thể có những biểu hiện tồi tệ: các cơ quan trọng yếu như bị tê liệt. Tình trạng này chỉ kéo dài tối đa hai hoặc ba tiếng đồng hồ, trong thời gian đó, nhịp sinh học của anh ta bắt đầu nổi loạn. Nhịp tim, sự lưu thông không khí trong phổi, có thể ngay cả sự thay đổi của tế bào cũng chỉ đảm bảo ở mức tối thiểu, đủ để nhận ra, một dạng hôn mê, người bình thường gần như không thể phân biệt được đó là dấu hiệu của chết lâm sàng. Những gì đang xảy ra trong cơ thể, Ferrer cũng không ý thức được nữa, cũng không cảm thấy đau đớn, cứ như vừa trải qua một giấc mơ và sự thật thì anh ta cũng đang mơ. Có lẽ đó không phải là một giấc mơ quá tồi tệ nên khi tỉnh dậy, gương mặt anh ta nom cũng khá dễ chịu.

Càng về sau, khi tỉnh dậy cũng giống như mọi khi, anh ta không nhận ra cái gì đã xảy ra với cơ thể mình. Một thoáng anh ta không nghĩ rằng mình vừa trải qua một cơn đột quỵ nhẹ do khối tâm nhĩ thất gây ra. Ferrer từng được bác sĩ chuyên khoa về tim kiểm tra cẩn thận. Dĩ nhiên, ông bác sĩ nghĩ ngay tới căn bệnh B.A.V. dạng Mobitz II, nhưng sau một lúc suy nghĩ kĩ hơn, ông chẩn đoán đó là căn bệnh thuộc cấp độ hai dạng Luciani-Wenckebarch.

Mặc dù sức khỏe trong tình trạng như vậy, nhưng lúc tỉnh dậy, Ferrer không thấy Victoire ở trong nhà mình nữa. Hình như đêm qua cô ta không về nhà ngủ. Nếu đúng như vậy thì cũng chẳng có gì kì lạ cả: thỉnh thoảng cô ta vẫn ngủ lại nhà người bạn gái, hình như tên là Louise, chỉ có điều là cũng nên giải thích để cho Ferrer yên lòng, dù biết rằng việc đó nhằm mục đích che giấu ý định thoái thác – Ferrer cũng không phải loại là người có tình cảm thủy chung, gắn bó keo sơn với một ai đó để có thể tự đảm bảo cho mình. Đôi lần thức dậy, Ferrer nhận ra giữa đêm Victoire sang giường khác ngủ, mục đích là để được ngủ yên giấc, lý do đơn giản là tránh tiếng ngáy, Ferrer biết đôi khi anh ta có ngáy, như thế thì đành phải chấp nhận thôi. Biết vậy, Ferrer đi vào trong phòng trong xem Victoire có ngủ ở đó hay không. Không. Tốt. Nhưng rồi, trong nhà tắm cũng không thấy áo quần vệ sinh của cô ta ở đó nữa, cả quần áo cô ấy treo trong tủ áo và những bộ thường mặc hàng ngày cũng không còn ở đó nữa, thế thì chắc chắn cô ta đã ra đi thật rồi.

Rồi tận dụng mọi thời gian rỗi, Ferrer đôn đáo chạy tìm cô ta khắp mọi nơi, nhưng chưa bao giờ cô ta cho biết những mối quan hệ bạn bè cũng như gia đình để anh có thể đến thăm hỏi tin tức. Chỉ có một vài quán bar là anh biết rõ đôi lần cô ta lui tới đó: Le Cyclon, Le Soleil và nhất là Le Central, đây cũng là quán bar mà Delahaye thường hay lui tới nhất, nhưng lúc này gặp được Delahaye cũng không dễ dàng gì, anh ta quá bận bịu với chuyện kiếm tìm thông tin cho dự ánNechilik: Một hai lần Ferrer trông thấy Victoire đi cùng người đàn bà trẻ trạc tuổi cô ta tên là Louise, cô này đang hưởng lương tại SNCF[9] theo một hợp đồng có thời hạn. Ferrer đi khắp lượt các quán bar, tìm gặp Louise, nhưng không thu được tin tức gì cả.

Thế là Ferrer lại trở về với cuộc sống độc thân và rõ ràng là chẳng hay ho gì đối với anh ta cả. Và buổi sáng khi thức dậy lại càng tệ hại hơn trong trạng thái thật tế nhị bởi thiếu vắng nửa kia, giống như đa phần như những người đàn ông khác, đại thể phần lớn mọi buổi sáng trước khi chạy loăng quăng giữa buồng ngủ, bếp và nhà vệ sinh. Anh ta cứ phải đi đi lại lại như vậy và may mắn sự căng thẳng giảm đi đôi phần: phải kìm nén, cơ thể mất thăng bằng bởi thứ của nợ luôn dựng đứng lên đòi hỏi, cuối cùng anh ta phải ngồi xuống với tay lấy tờ báo mở ra đọc vài trang, rồi bộ máy của anh ta trở lại trạng thái bình thường.

Không, không tốt cho anh ta một chút nào, tình trạng này không thể kéo dài được. Nhưng mà không dễ gì ứng biến ngay được một khi khoảng trống ấy đã trở thành hiện hữu. Nếu như sự hiện diện của Victoire kéo dài chẳng bao lâu, thì nó cũng đủ để xóa nhòa đi sự hiện diện của người đàn bà khác từng chung sống với Ferrer. Anh ta cứ nghĩ là họ vẫn còn cả ở đây, tin tưởng một cách ngây thơ rằng những người đàn bà kia vẫn kiên nhẫn chờ anh. Thế nhưng họ đã phạm những sai lầm, họ không thể đợi chờ, tất nhiên họ chỉ biết sống cho chính cuộc sống của họ mà thôi. Cho nên không nên sống độc thân quá lâu, cần phải đi tìm. Nhưng mỗi người biết rằng họ sẽ không gặp được ai cả trong mọi cuộc kiếm tìm, tốt hơn hết là giả vờ không đi tìm nữa, làm ra vẻ như không có chuyện gì xảy ra.

Tốt nhất là chờ một cuộc gặp tình cờ, nhưng điều cốt tử là không được tỏ ra là mình đang mong chờ cuộc gặp đó. Bởi như vậy, như người ta nói nó sẽ sản sinh ra những phát minh vĩ đại: nhờ cuộc tiếp xúc bất ngờ của hai sản vật được đặt một cách ngẫu nhiên, cái nọ cạnh cái kia trên bàn trong phòng thí nghiệm. Điều cần thiết là người ta cần có những sản vật này, hai thứ đó đặt cạnh nhau, ngay cả khi người ta không nghĩ đến việc ráp nối chúng lại với nhau. Và một điều hết sức cần thiết nữa là người ta phải có hai thứ trong cùng một thời điểm: bằng chứng là, ngay cả trước khi người ta biết rõ giữa chúng có cái gì đó cần xem xét kĩ. Đó là hóa học, đúng như vậy. Người ta sẽ đi tìm kiếm từ khắp mọi nơi, đủ mọi thành phần phân tử với ý định kết hợp chúng lại với nhau: chẳng được gì cả. Người ta cho gửi mẫu sang nhiều nước: vẫn chẳng tìm được cái gì. Và rồi một ngày, do sơ ý, người ta đẩy hai đồ vật đã nứt lăn lóc nhiều tháng nay trên bàn thí nghiệm, nước bắn lên một cách bất ngờ, ống nghiệm bị đổ vào trong một bình thủy tinh, ngay lập tức phản ứng mà người ta trông chờ từ nhiều năm nay đã xảy ra. Chẳng hạn chuyện nhà bác học đã quên khuấy thí nghiệm cấy vi khuẩn vào trong một ngăn kéo và rồi bỗng một ngày tình cờ ông đã tìm ra thuốc pésniciline.

Sau một thời gian dài kiếm tìm vô vọng, theo một quy trình giống nhau và trong suốt thời gian đó, Ferrer đã tìm kiếm kĩ càng theo một bán kính mỗi ngày một mở rộng ra ngoài thành phố Amsterdam, rồi cuối cùng anh ta đã tìm thấy cái mà anh ta cần tìm, chẳng ở đâu xa mà ở ngay nhà cô hàng xóm tên là Bérangère Eisenman. Đây đúng là điều không ngờ tới, nó ở ngay sát cửa bên cạnh. Dĩ nhiên, chúng ta hãy đừng quên rằng một sự gần gũi như vậy không phải luôn luôn có những điều thuận lợi, mà nó có cái tốt và có cả cái không hay, vấn đề là chúng ta sẵn sàng cố gắng nghiên cứu sâu sắc từng chi tiết nếu thời gian cho phép. Nhưng bây giờ thì chúng ta không thể tiếp tục phát triển cái luận điểm này được nữa vì một vấn đề thời sự cấp bách tổng động viên tất cả trí não chúng ta: Delahaye đã đột ngột chết một cách rất bi đát.

10

Lũ chó càng ngày càng gây ra lắm chuyện. Một hôm, giữa hai thấu kính bằng băng trong suốt, đoàn xe gặp một xác động vật thuộc lớp da dày bị băng phủ kín không rõ từ bao giờ. Xác chết bị chôn ngập trong băng chỉ lộ một phần ra ngoài. Xác chết được lớp băng bảo vệ còn tốt hơn cả những xác Pharaon ướp trong kim tự tháp: cái lạnh đã bảo tồn một cách tuyệt vời tất cả những gì nó đã giết chết. Bất chấp những tiếng la mắng, những ngọn roi vút lên reo réo của hai người dẫn đường, lũ chó vẫn hào hứng lao về xác ướp đó và ngay lập tức chỉ còn nghe thấy những tiếng vỡ rách toạc, những tiếng nhai rau ráu, ngấu nghiến của lũ chó háu đói. Chúng ních chắc bụng, ngấu nghiến hết phần con vật lộ ra ngoài khối băng mà không chịu chờ cho lớp băng tuột ra khỏi xác chết, họ đành chờ cho chúng kết thúc bữa điểm tâm rồi mới tiếp tục lên đường. Ferrer bắt đầu thấy ngán ngẩm về lũ chó. Nhưng lúc này chưa phải là ngày cuối cùng người ta cần đến công việc của chúng. Họ vẫn phải tiếp tục dấn bước trong băng giá, dưới thứ ánh sáng trắng bất tận nhưng ngày càng tối tăm hơn bởi những đám mây muỗi ùn ùn kéo tới.

Chúng ta cần nhớ rằng ở đây không có cái gì có thể xóa nhòa được ánh sáng ban ngày, mặt trời không bao giờ lặn. Lúc nào cũng phải nhìn đồng hồ để biết khi nào cần phải nghỉ ngơi, ngủ phải bịt mắt lại sau khi dọn dẹp nền đất căn lều bằng một cánh chim mòng biển. Về lũ muỗi, từng đàn ấu trùng tới hồi trưởng thành từ trong vô vàn ao hồ nhào tới tấn công đốt chích. Không phải là hàng chục mà hàng trăm ngàn con trong một mét khối, chúng tấn công ào ạt, chui vào cả mũi, vào miệng, vào tai và cả mắt của anh còn anh phải bước thật dài, nhẫy cẩn trên mặt băng để xua đuổi chúng. Theo lời khuyên của Angoutretok, trái với những lời căn dặn của bác sĩ Felman, Ferrer phải hút thuốc mặc dù mùi thuốc lá kèm với cái giá lạnh vô cùng, làm cho Ferrer buồn nôn rất khó chịu. Nhưng đó là phương tiện duy nhất để đẩy lùi lũ côn trùng: cần phải hút thôi và trong cơn tức giận anh hút liên tục hai ba điếu liền.

Họ vẫn dấn bước trên con đường nhỏ có thể nhận ra được nhờ các mốc đánh dấu, cứ khoảng hai hoặc ba kilomet, bằng một mô đất hoặc đá dựng lên. Những cột mốc tuy đơn giản, nhưng chúng được những người thám hiểm tới đây đầu tiên, thường là những người dân địa phương, xếp lên để đánh dấu lối họ đã đi qua, những cột mốc đánh dấu ban đầu ấy được dùng làm điểm xác định thường bằng đá, nhưng đôi khi người ta cũng trông thấy một vài cột mốc được đánh dấu bằng những đồ vật chứng minh những hoạt động, những công việc đã diễn ra ở trong vùng: vài dụng cụ đã cũ, phần còn lại của thức ăn bị cháy, vũ khí hỏng và thậm chí đôi khi cả những tài liệu hoặc cả những bộ xương. Có lần họ còn nhìn thấy hốc mắt của một hộp sọ có những cọng rêu nước mọc xuyên qua.

Cứ như vậy đoàn người tiếp tục vượt qua hết cột mốc này đến cột mốc khác, nhưng tầm nhìn càng ngày càng hạn chế, bởi vì muỗi không chỉ là yếu tố duy nhất làm cho không gian xung quanh tối sầm lại, mà lúc này là sương mù đã bắt đầu phát huy tác dụng. Sương mù không chịu hài lòng với việc làm cho không khí trong suốt ở khắp xung quanh vẩn đục lên, che lấp mọi thứ mà sương mù còn có thể phóng đại mọi thứ một cách đáng kể. Trái ngược với những vật thể nhìn thấy trong kính chiếu hậu, trông chúng lúc nào cũng gần hơn khi ở giữa không gian mênh mông một màu trắng xóa, nhìn những cột mốc màu nâu sẫm, ảo giác làm cho họ tưởng chúng rất gần ngay trong tầm tay, ấy thế mà phải mất một tiếng đồng hồ sau xe trượt mới tới nơi.

Vụ xác chết cho chúng ta thấy vì sao những người dẫn đường lúc nào cũng nhẫn nại đến như vậy. Sau khi nghỉ ngơi tại trạm dừng chân đầu tiên kể từ lúc rời Port Radium, tại nhà một người cho thuê xe trượt, họ đã đổi toàn bộ số chó lấy ba chiếc xe rồi cột những chiếc rơ-móc nhẹ vào những chiếc xe đó. Họ tiếp tục tiến lên phía trước, tiếng động ràn rạt phát ra từ chiếc xe trượt Veslosolex chẳng ăn nhằm gì với cái im lặng bắc cực. Để lại trên mặt bụi tuyết phía sau lưng họ là rất nhiều vết dầu mỡ, họ tiếp tục cuộc hành trình ngoằn ngoèo giữa những khối băng tuyết, đôi khi vẽ ra những đường vành khuyên dài để tránh những đống tuyết ngáng ngang đường, họ không gặp bất cứ một ngọn cây cũng như không có một cọng cỏ nhú lên, không bao giờ có được những thứ đó. Vạn vật đã không mấy thay đổi ở khu vực này từ nam mươi triệu năm qua. Nơi đây đã từng có những cây dương, sồi, nho và cả cây cù tùng nhưng tất cả nay đã không còn nữa. Nếu như hôm trước, xa về phía nam một chút, thỉnh thoảng người ta còn nhìn thấy một ít địa y, một lớp thạch thảo, một cây bulo già cỗi hoặc cây liễu thấp tè, một cây thuốc phiện vùng bắc cực, một gốc nho mọc hoang dại, nhưng bây giờ thì chẳng còn cái gì nữa, không một nhánh thực vật nào hiện diện ra trước mắt họ.

Các bữa ăn của họ đều bằng thứ thức ăn chế biến sẵn, tiêu chuẩn mỗi bữa như nhau, cân đối do một cơ sở nghiên cứu sản xuất. Để cải thiện bữa ăn, họ nhặt mấy con cá angmagssaets cho vào chảo rán. Một khối nước đá lớn đổ sập xuống biển, một con sóng cuộn lên hất tung lên bờ rất nhiều cá giống như cá xác-đin; họ cố gắng xua lũ chim mòng biển đang lâm le bổ nhào xuống cướp cá; chúng bay rào rào kêu inh ỏi phía trên những con cá angmagssaets. Một lần khác, Napaseekadlak phóng lao bắt được một con hải cẩu. Họ biết thịt hải cẩu ăn được, gần giống như thịt lợn ở vùng địa cực: thịt hải cẩu được nướng lên, chần chín, ninh nhừ, máu của chúng có vị lòng trắng trứng làm món dồi ăn cũng tàm tạm, mỡ của hải cẩu dùng thắp sáng, sưởi ấm, da của chúng thuộc đi để làm những tấm vải che lều tuyệt vời, xương hải cẩu làm kim, gân làm chỉ, thậm chí ruột của chúng, người ta còn làm những chiếc màn gió trong suốt xinh xắn cho cửa sổ ngôi nhà. Còn linh hồn hải cẩu, một khi con vật đó chết đi, thì nhập vào trú ngụ trên đầu mũi lao. Vì lẽ đó, trong khi Angoutretok chuẩn bị một đĩa gan hải cẩu nấu với nấm trên chiếc lò than, Napaseekadlak đặt mũi lao bên cạnh lò than để cho linh hồn của nó không bị lạnh giá. Trong bữa ăn, Angoutretok dạy cho Ferrer nói một số từ trong một trăm năm mươi danh từ liên quan đến tuyết thuộc thổ ngữ iglulik, từ loại tuyết đóng thành lớp cứng đến thứ tuyết vụn mỗi khi bước trên lớp tuyết lạnh đó lại vang lên những tiếng kêu lạo xạo, tuyết cứng và lượn sóng, tuyết mịn và tơi như bụi, tuyết ẩm ướt và đặc quánh và tuyết bị gió cuốn lên.

Càng đi về phương bắc, trời càng lạnh giá, điều này là chuyện bình thường. Bụi tuyết rơi bám trên từng sợi lông trên mặt Ferrer: tóc và lông mi, râu và lông mày, bám cả vào trong hốc mũi. Ferrer và những người hướng dẫn đeo kính đen, họ men theo quanh những miệng hố tròn do những tảng thiên thạch rơi xuống tạo thành, những người dân ở đây từ lâu đã biết khai thác từ những cái hố thiên thạch đó lấy sắt để rèn vũ khí. Lại một lần nữa, họ nhìn thấy phía xa một con gấu độc thứ hai giữa lớp băng, nó đang dán mắt vào cái lỗ thủng lấy không khí do hải cẩu khoét ra. Do quá chăm chú với cái lỗ hổng đó, con gấu trắng không biết có người đang đi tới nhưng Angoutretok với tất cả sự khôn khéo tinh ranh cần thiết đã hướng dẫn cho Ferrer biết cách đi như thế nào trong trường hợp bất ngờ gặp phải gấu. Nên nhớ anh không bao giờ được bỏ chạy: gấu chạy nhanh hơn anh. Tốt nhất đánh lạc hướng ánh mắt của nó bằng cách ném một thứ áo quần gì đó nhiều màu sắc sang bên cạnh. Nếu không tránh được cuộc đối đầu, thì trong tình cảnh tuyệt vọng nên nhớ rằng gấu là loài thuận tay trái: hãy quên chuyện phòng thủ đi, tốt nhất tiếp cận con vật từ phía nó chậm chạp nhất. Nghe tưởng đó là chuyện hảo huyền nhưng đúng là như vậy.

11

Lễ tang của Delahaye không được tổ chức, chỉ có lễ ban phước lành tại một nhà thờ nhỏ trong vùng Alesía, vào cuối buổi sáng. Khi Ferrer đến nơi thì đã thấy rất đông người tụ tập ở đó nhưng không nhận ra người quen nào cả. Ferrer không nghĩ Delahaye lại còn đủ cả bố mẹ và bạn bè đông đến như vậy, nhưng có thể đó là những con nợ cũng nên. Kín đáo, Ferrer tìm một chỗ trống trong góc nhà thờ, không phải trong dãy ghế cuối cùng cũng không phải phía sau một cây cột mà là dãy ghế gần phía cuối và không quá xa cây cột.

Những người này vừa mới tới nơi, họ đang đi lại lộn xộn, và một số khác đang đi vào: để tránh những ánh mắt, Ferrer cúi xuống ngắm nhìn đôi giày của mình nhưng sự thanh thản của anh thật ngắn ngủi: len lỏi ngược dòng người đang đi vào, một người đàn bà xanh xao má trũng sâu đến gặp Ferrer: vợ góa của Delahaye. A, Ferrer thốt lên, anh ta không biết và cũng không bao giờ nghĩ rằng Delahaye đã lấy vợ. Tốt thôi, anh ta đã có vợ, thế thì tốt cho anh ta thôi.

Tuy nhiên, vợ Delahaye cho biết cô ta và Delahaye từ sáu năm nay đã ly thân, ai ở nhà nấy, mặc dù nhà của hai người rất gần nhau, đúng thế. Dù đã thỏa thuận với nhau một cuộc sống như vậy, nhưng cứ ba ngày một lần họ gọi điện cho nhau và trong trường hợp ai đó vắng nhà thì mỗi người đều có chìa khóa của nhau để đến chăm sóc cây cảnh trồng trong nhà và nhận giúp thư từ. Nhưng một tuần nay, cô ta lo lắng không biết vì sao Delahaye lại im lặng, sau nhiều lần đắn đo, cô quyết định đến nhà anh ta và trông thấy thi thể Delahaye nằm còng queo giữa tấm thảm trong phòng tắm. Đó là một vấn đề đáng lưu tâm đối với những người sống độc thân, cô ta kết luận kèm theo ánh mắt vẻ dò hỏi. Đúng thế, Ferrer tán thành. Rồi bà vợ Delahaye, cô ta nói tiếp, đã được nghe rất nhiều lần anh ấy nói về Ferrer, Louis-Philippe rất quý mến anh, cô ta khẩn thiết đề nghị Ferrer đến ngồi bên cô ta ở hàng ghế đầu tiên. Rất sẵn lòng, anh ta nói một cách giả dối, và miễn cưỡng đi đến. Nhưng đây là lần đầu tiên, Ferrer thú nhận, anh ta dự một cuộc hành lễ như thế này, đây là dịp tốt để anh ta mục kích một đám tang diễn ra như thế nào.

Thực tế thì cũng khá đơn giản. Quan tài để trên cái mễ, có chân ở phía trước. Phía cuối quan tài, có đặt một vòng hoa. Vị cha cố đứng ở phía sau cánh trái và người đón khách đứng ở mặt trước cánh phải – thân hình vạm vỡ, mặt đỏ au của ông bác sĩ tâm lý, giọng nhỏ nhẹ, ăn vận quần áo đen, tay phải cầm que rảy nước phép. Rồi có nhiều người đến dự lễ. Khi gian chính nhà thờ gần như chật cứng im phăng phắc, cha cố cất giọng đọc vài câu cầu nguyện, tiếp theo là sự tỏ bày lòng thành kính đối với người quá cố, sau đó, cha cố mời mọi người vào viếng, họ lần lượt đi đến kính cẩn nghiêng mình trước linh cửu, rồi cầm que vẩy nước phép cầu cho vong hồn người quá cố được bình an, mọi người có thể tự chọn cách tỏ bày lòng thương tiếc. Buổi lễ diễn ra khá ngắn ngủi và chẳng mấy chốc đã kết thúc, Ferrer chăm chú theo dõi đám người đang cúi đầu trước linh cữu của Delahaye, thì người vợ của người quá cố cấu vào tay, hất cằm chỉ vào cái quan tài đồng thời đôi lông mày nhíu lại. Ferrer nhíu mày tỏ vẻ không hiểu gì cả, người đàn bà góa lại phải nhíu mày và hất cằm chỉ vào quan tài một lần nữa, đồng thời bấm vào cánh tay anh ta mạnh hơn và đẩy mạnh anh ta lên phía trước. Hình như đến lúc Ferrer cũng phải làm như mọi người. Anh ta đứng lên, mọi người dồn mắt về phía anh ta, Ferrer tỏ ra lúng túng nhưng cố trấn tĩnh dấn bước lên. Anh ta không biết phải làm như thế nào, bởi chưa bao giờ anh ta phải làm như vậy.

Người chủ lễ trao cho Ferrer cái que rảy nước phép, Ferrer cầm lấy mà không biết chắc chắn là mình đã cầm đúng chiều chưa, rồi đưa que vảy nước phép lên không theo một nguyên tắc lễ nghi nào cả. Anh ta vung que làm một vài vòng tròn và bán khuyên, một tam giác, một dấu thập ngoặc Saint-Andre, rồi đi vòng quanh quan tài trước những cặp mắt kính kinh ngạc của mọi người. Anh ta không biết khi nào phải dừng lại và không biết phải dừng lại như thế nào cho tới khi đám đông bắt đầu cất tiếng rì rầm và rồi người chủ lễ phải nắm lấy tay áo kéo anh ta về chỗ ngồi ở hàng đầu. Giật mình và ngạc nhiên bởi cú kéo tay khá mạnh của người chủ lễ, Ferrer nâng cao cái que vảy nước phép trên cao, đột ngột buông ra: cái que rơi xuống đụng vào nắp quan tài bật lên một tiếng kêu khô khốc.

Về sau vì quá xúc động, lúc từ trong nhà thờ bước ra, Ferrer nhìn thấy người góa phụ của Delahaye đang trò chuyện với một người đàn bà trẻ: Thoáng vài giây, Ferrer nhận ra đó là Louise. Mặc dù cả hai đứng nói chuyện quay lưng về phía Ferrer, nhưng nhận ra anh ta đang nhìn họ nên cả hai chuyển ánh mắt về phía anh ta. Ferrer phải luồn lách giữa đám đông đứng thành từng nhóm nhỏ như từ trong rạp hát đi ra, tìm lối đi về phía họ. Mọi người quay lại nhìn bởi ai cũng nhận ra người diễn viên của cảnh cầm que rảy nước ban phép ban nãy.

Ferrer im lặng nên Louise chủ động nói ngay rằng cô ta chẳng có tin gì về Victoire cả. Người góa phụ, cũng không được vài lời thăm hỏi, nên bộc bạch rằng Delahaye ra đi là cả một khoảng trống lớn không có cái gì có thể bù đắp nổi. Buổi lễ kết thúc, cô ta nói một cách hứng khởi, hình như là có cái gì đó không thể tưởng tượng nổi là từ nay Delahaye không bao giờ trở lại nữa. Trong khi chờ đợi hoàn tất thủ tục khai tử, họ hẹn gặp nhau lần nữa ngoài nghĩa trang trong tiệc trà. Cứ như bị triệu tập lên công sở, Ferrer không thể lẩn tránh được. Đó là chuyện mai táng còn bây giờ phải trở về nhà ở phố Amsterdam cái đã rồi trở lại dự tang lễ mai táng sau. Một chiếc phong bì lớn màu be nhét dưới cửa ra vào, thường thì người ta đưa thư không đến vào giờ này, cho nên dấu hiệu ngày càng làm cho Ferrer lo lắng thêm gấp bội. Trên phong bì ghi rõ ràng tên và địa chỉ người nhận, còn nội dung thư là những thông tin liên quan đến con tàuNechilik.

Qua 118 độ kinh tuyến và 69 vĩ độ bắc, cách vòng cực Bắc về phía bên kia khoảng hơn một trăm kilomet và chưa đến một nghìn dặm tính từ cực Bắc có lực hấp dẫn, xác thuyền đắm ở vịnh Amundsen, tại điểm giới hạn cực Bắc của vùng đất Tây-Bắc. Thành phố gần nhất là Port Radium. Ferrer kiểm tra lại thông tin trên tập bản đồ.

Đối với vùng cực, mỗi người có thể có cách xác định riêng, đó là những vùng đất rất khó thể hiện cụ thể trên bản đồ. Không bao giờ người ta có thể tìm thấy được vị trí chính xác của chúng. Từ hai vị trí chỉ chọn lấy một thôi. Trước hết người ta có thể tạm coi những địa cực là ở những điểm cao nhất và thấp nhất của hình cầu cổ điển, đường xích đạo được coi là đường trung tuyến nằm ngang. Nhưng ở vùng đất này mọi đặc điểm địa hình được nhìn từ một mặt cắt nằm ngang, do đó không thể nào nhìn thấy được đầy đủ, kết cục, những thông tin thu lượm được không thỏa mãn yêu cầu. Người ta có thể nhìn các địa cực từ phía trên chẳng hạn như từ một máy bay: những bản đồ địa hình như vậy đã xuất bản. Nhưng cách diễn đạt về các châu lục lại không theo thông lệ bình thường cho nên rất khó hiểu, thế nên, loại bản đồ này cũng không có giá trị thực tiễn cao. Tóm lại, vị trí địa lý các vùng địa cực vẫn rất khó hình dung theo mặt phẳng nằm ngang. Địa hình vùng địa cực bắt buộc người ta phải suy nghĩ, tưởng tượng đồng thời với rất nhiều khoảng cách và chiều kích thước khác nhau, nó đòi hỏi phải giải quyết rất nhiều vấn đề phức tạp trong việc xuất bản bản đồ. Tốt nhất là phải có một quả địa cầu, nhưng lúc này Ferrer lại không có. Cuối cùng anh ta đã tìm ra được những đặc điểm của vùng này: rất xa, rất trắng, rất lạnh. Sau một hồi suy nghĩ, ít nhiều đem lại cho Ferrer một số kết quả về vùng địa cực, bây giờ là lúc phải quay lại nghĩa trang. Ferrer ra khỏi nhà, một mùi thơm xông vào mũi: mùi nước hoa của người láng giềng cùng cầu thang.

Bérangere Eisenmann là cô gái cao lớn, tính tình vui nhộn, rất thích dùng nước hoa, đúng là cô ta rất vui tính, và hơi lạm dụng nước hoa: Ngay hôm Ferrer để ý tới cô ta, chỉ trong vòng vài giờ, mọi việc xem ra đã “xuôi chèo mát mái”. Cô ta sang nhà Ferrer uống vài ly rượu, rồi cả hai ra phố ăn tối. Cô ta nói tôi để cái túi lại đây có được không? Anh ta nói được chứ, cứ để túi của chị lại đây đi. Rồi buổi tối vui vẻ đầu tiên qua đi, Ferrer bắt đầu cảm thấy nghi ngại: những người đàn bà quá dễ gần gũi thường gây ra những vấn đề rắc rối, nhất là những người láng giềng cùng chung cầu thang. Không phải do các bà ấy hay thường xuyên lui tới, điều này nếu xảy ra thì có lẽ cũng tốt thôi, nhưng cái chính anh ta lại quá chủ động thăm hỏi họ, dù đôi khi miễn cưỡng. Tất nhiên, mọi sự đều có lí do của nó. Đương nhiên, cần phải biết rõ người ta cần cái gì.

Nhưng trước hết, ngay lập tức, vấn đề nước hoa được đặt ra. Extatics Elixir là loại nước hoa có mùi chua và hắc khủng khiếp, một thứ mùi đặc biệt pha trộn hương loại hoa cam cùng với mùi cống rãnh, làm cho anh ta ngạt thở. Mỗi lần Bérangère sang nhà, ngay sau đó anh ta phải lau rửa nhà rất kĩ càng. Phương thuốc tương đối hiệu nghiệm khi mùi nước hoa như lặn vào trong da thịt, là phải thay ga trải giường, khăn tắm, ném tất cả quần áo và máy giặt – chứ không vứt vào trong giỏ đựng đồ bẩn vì nếu làm như vậy, mùi nước hoa sẽ nhanh chóng lây lan sang tất cả mớ quần áo bẩn trong giỏ. Ferrer cũng mất rất nhiều thời gian để thông gió cho căn phòng, phải mất rất nhiều giờ sau, thứ mùi đặc biệt đó mới tan đi, nhưng thực tế thì cái mùi đó không bao giờ tan hết được. Mùi nước hoa đó hình như mạnh đến nỗi chỉ cần Bèrangère nhấc máy gọi là mùi hương có thể chạy theo đường dây tràn đến chiếm lĩnh cả căn phòng.

Trước khi gặp Bèrangère Eisenmann, Ferrer chưa bao giờ biết loại nước hoa Extatics Elixir này tồn tại. Lúc này đây, mùi nước hoa vẫn sực nức suốt đoạn hành lang đi qua để tới chân cầu thang máy, chỗ tấm thảm chùi chân: mùi hoa thoát ra từ lỗ tra chìa khóa, những khe hở bên mép cửa, mùi hương đeo đuổi anh ta tới tận nhà. Tất nhiên Ferrer có thể gợi ý cho Bèrangère thay đổi loại nước hoa khác nhưng lại ngại, và tất nhiên anh ta có thể tặng cho cô một loại nước hoa mình ưa thích nhưng những lập luận trái chiều làm cho anh ta thay đổi ý định, làm thế thì rồi lại quá gắn bó với cô ta, phiền toái lắm, a, đúng rồi, lạy Chúa, Bắc cực muôn năm.

Thôi, phải đến nghĩa trang Auteuil cái đã. Đó là một nghĩa trang nhỏ vuông vức, phía tây có một bức tường bao kín mít và phía bắc, phố Claude-Lorrain, với tòa công sở đồ sộ. Hai phía còn lại là những tòa nhà, mọi cửa sổ đều hướng ra phía nghĩa trang. Đây không phải là những khu nhà sang trọng như những ngôi nhà trên những con phố đẹp đẽ, mà đây là những dãy nhà thuộc loại HLM[10], cửa sổ được cải tạo lại, từ những cửa sổ ấy, trong sự im lìm của khu nghĩa địa, những mụn vải bay như những mảnh khăn, rơi xuống, những tiếng ồn phát ra từ khu nhà bếp hoặc phòng tắm, ống thoát nước, những tiếng la hét om sòm cổ vũ những trò chơi điện tử, tiếng cãi cọ và la hét của con trẻ.

Một giờ trước khi những người đến dự lễ mai táng có mặt, ở đây không đông người như ở nhà thờ Alésia, một người đàn ông đi đến gặp bà gác cửa của một trong những dãy nhà ở đây, phía lối vào trên phố Michel-Ange. Người đàn ông cố đứng thẳng người, nói năng kiệm lời, gương mặt vô cảm và lạnh băng, anh ta mặt một bộ comle xám còn mới. Tôi không muốn đến xem căn phòng trên tầng năm, nghe nói người ta muốn cho thuê, anh ta nói, chính tôi đã gọi điện cho bà hôm thứ hai nói sẽ đến xem căn phòng đó. A, vâng, bà gác cổng nhớ lại, tên ông là Baumgarten phải không? …tner, người đàn ông chữa lại, Baumgartner. Tôi có thể lên xem căn phòng được không? Tôi không làm phiền bà chứ, tôi lên xem qua rồi sẽ quyết định có thuê hay không. Bà gác cổng trao chìa khóa căn phòng cho anh ta vài thứ và toàn màu sẫm, cũ rích, một cái ghế băng nhỏ hiệu Clic-Clac có những vết rạch màu nâu sủi lên chứng tỏ chiếc ghế làm bằng chất liệu đáng ngờ, một chiếc bàn bằng foocmica sứt mẻ, rèm cửa cứng quèo bám đầy bụi dầu mỡ và những tấm ri đô màu xanh dấp dính. Điều lạ là người đàn ông bước qua căn phòng mà không nhìn bất cứ thứ gì trong phòng, đi thẳng về phía cửa sổ. Anh ta mở hé cửa, đứng lấp ló phía sau cánh cửa, về một bên, từ bên ngoài không ai có thể thấy được, anh ta đứng khuất phía sau tấm ri đô. Từ vị trí đó, anh ta chú ý quan sát quang cảnh cuộc mai táng, sau đó lặng lẽ quay xuống gặp bà gác cổng, trả lời bà là không, căn phòng này không phù hợp với tôi, tối và ẩm ướt quá. Bà gác cổng cũng thừa nhận như vậy, có lẻ phải tu sửa lại thôi.

Thật tiếc, Baumgartner lai nói, bởi vì anh ta muốn tìm một căn hộ ngay trong khu chung cư này, người giới thiệu mô tả rất khác so với căn hộ anh ta vừa xem. Bà gác cổng không phải là người khó tính, ưa kiếm chuyện, chúc anh ta may mắn tìm được căn hộ như ý. Baumgartner quày quả bước đi xem một căn phòng khác nằm đầu đại lộ Exelmans. Đương nhiên, Baumgartner không thuê căn phòng ở phố Michel-Ange nữa.

12

Họ phát hiện ra vị trí con tàu đắm Nechilik vào một buổi sáng đẹp trời, từ một khoảng cách khá xa, một khối nhỏ màu đen hoen rỉ như một đám nhọ nồi nhô lên giữa lớp băng trắng lóa lô nhô những mỏm đá lộ thiên, như món đồ chơi cũ vỡ nát đặt giữa tấm thảm rách bươm. Hình như con tàu bị kẹt trong lớp băng dưới chân một vách đá trơ trọi, một phần bị tuyết phủ nhưng một bên sườn của vách đất ấy sụt xuống tạo thành một đoạn vách trần trụi. Nhìn từ khoảng cách này, xác đắm có vẻ được bảo quản không đến nỗi tồi lắm: được giữ chặt bằng những sợi dây neo thẳng căng, hai chiếc cột buồm nhỏ vẫn nguyên vẹn đứng thẳng một cách kiên nhẫn, và khoang lái ở phía sau hình như còn khá nguyên vẹn đủ để chắn che những mối đe dọa hãi hùng. Chúng ta cần lưu ý rằng trong những vùng đất như thế này, đôi mắt thường hay bị ảo giác đánh lừa. Cho nên, lúc đầu họ hoài nghi con tàu này là một bóng ma, Ferrer phải chờ cho tới khi chỉ còn cách con tàu một quãng ngắn mới dám chắc là mình đúng.

Ảo ảnh thực sự ngự trị dưới các tầng khí hậu nơi đây. Hôm qua còn khủng khiếp hơn, mọi người dấn bước, cặp mắt được bảo vệ bằng các cặp kính đen, không có những cặp kính đen đó thì mặt trời vùng bắc cực sẽ đổ đầy cát vào mắt các bạn và phủ lên đầu đầy những bụi chì, rồi cũng mặt trời đó đột nhiên được nhân ra thành nhiều mặt trời khác giữa những đám mây băng giá, đó là những mặt trời ảo: Ferrer và những người dẫn đường bị rơi vào trong tình cảnh có những năm mặt trời cùng một lúc chiếu sáng lóa lên đầu mình, năm mặt trời xếp thành một hàng ngang, trong số những mặt trời đó, mặt trời thật – cùng với hai vì tinh tú phụ khác xếp theo chiều dọc với mặt trời thật. Hiện tượng này chỉ kéo dài khoảng một giờ trước khi mặt trời thật trở lại đơn độc.

Từ một khoảng cách khá xa, họ nhìn xác tàu đắm, Ferrer ra hiệu cho hai người dẫn đường im lặng và đi chậm lại cứ như trước mặt họ là một sinh vật sống, hay ít ra là một con gấu trắng đang chực nhảy bổ vào họ. Họ hãm phanh chiếc xe trượt một cách dứt khoát rồi tắt máy áp sát vào thân tàu, họ thận trọng như người gỡ mìn, nắm chặt gi-đông đẩy xe trượt lên áp xe vào lớp vỏ kim loại của con tàu. Hai người địa phương đứng cách Nechilik một quãng, với họ, việc tiếp cận con tàu là một việc rất hệ trọng, còn Ferrer leo lên thân tàu.

Đây là một con tàu buôn cở nhỏ, dài hai mươi ba mét, có một tấm đồng tán đinh ri-vê ở dưới tay lá, ghi rõ năm khánh thành con tàu (1942) và địa điểm đăng kí (Saint John, New Brunswick). Thân tàu và dây chão hình như còn khá tốt, lớp băng bao phía ngoài bị vỡ ra như một mớ gỗ mục. Ferrer đi vào ca bin đưa mắt nhìn lướt qua buồng lái: cuốn sổ nhật kí hành trình đang mở rộng, một cái chai rỗng, một khẩu súng đã hết đạn, quyển lịch năm 1957 in hình một cô gái khá hở hang, hình ảnh cô gái hiện lên sự nóng bức dữ dội và làm tăng thêm nhiệt độ môi trường lúc này là khoảng hai mươi lăm độ âm. Nhưng trang giấy cuốn nhật kí hành trình bị băng dính chặt không thể nào lật mở được. Qua cửa kính buồng lái mà bốn mươi năm nay không một ánh mắt nào nhìn qua đó, Ferrer liếc nhìn quang cảnh xung quanh tàu một màu trắng toát. Rồi anh ta bước xuống tham dò hầm tàu, ngay lập tức nhìn thấy cái mà anh đang cần tìm.

Tất cả hình như vẫn nguyên vẹn ở đó, giống như dự đoán, chúng được lèn chặt trong ba chiếc hòm kim loại mà thời gian chưa kịp tàn phá. Ferrer khó khăn lắm mới mở được mấy cái nắp thùng bì băng giá làm cho kẹt cứng, lật xem qua loa những thứ đựng bên trong, rồi trở lại mở boong tàu gọi hai người hướng dẫn. Angoutretok và Napaseekadlak thận trọng, vẻ mặt kính phục, nhanh chóng đi tới chỗ Ferrer, họ bước xuống hầm tàu rón rén như đám đào tường khoét gạch ăn trộm ở một ngôi nhà biệt lập. Những chiếc thùng rất nặng và cầu thang sắt dẫn xuống hầm tàu trơn tuồn tuột. Để đưa được những chiếc hòm lên boong, chất lên xe tải là cả một sự kiện. Hai người dẫn đường cột chặt những chiếc hòm vào mấy chiếc rơ-móc, họ thì thầm điều gì đó với nhau. Ferrer không nói gì, hai người dẫn đường cười cợt trêu chọc nhau bằng những chuyện khôi hài nhưng rất tiếc không thể nào dịch sang tiếng Pháp được. Trước những kết quả bất ngờ, cả hai người dẫn đường không mấy quan tâm, còn Ferrer thì xúc động. Công việc kiếm tìm thế là xong. Bây giờ chỉ tính chuyện đường về nữa thôi. Nhưng trước lúc lên đường trở về phải cho cái gì vào bụng cái đã, Napaseekadlak đề nghị.

Trong khi Napaseekadlak loay hoay nhóm lửa, dùng rìu bổ những chiếc cột buồm phía mũi con tàuNechilik, thì Ferrer, theo sau là Angoutretok trở lại hầm tàu kiểm tra kĩ một lần nữa. Lông thú là một phần hàng hóa của chuyến tàu buôn này vẫn còn nguyên vẹn, nhưng không được bảo quản tốt cho lắm, những tấm lông thú cứng queo như gỗ nhiệt đới, lông đã bắt đầu bong ra khỏi da: những tấm da này chẳng còn giá trị thương mại gì nữa. Ferrer chọn tấm da cáo nhỏ có vẻ còn tốt hơn những tấm khác, để một lúc cho tan giá, có lẽ làm quà tặng, nhưng mà cho ai, để rồi xem. Còn việc chuẩn bị bữa ăn, phải thuyết phục Angoutretok mở một hộp thịt bò đã quá hạn sử dụng gần một nửa thế kỉ nay. Rất tiếc, hiển nhiên thôi, là không thể nhặt thêm một số đồ đạc không tồi lắm năm lăn lóc trên tàuNechilik, những cây đèn nhỏ bằng đồng xinh xắn, cuốn Kinh Thánh được đóng một cách trang nhã, một chiếc máy lục phân tuyệt hảo. Nhưng từng ấy thùng đã đủ nặng cho chuyến trở về, không thể đem theo thêm một món đồ nào khác nữa. Bữa ăn trưa kết thúc, họ lập tức lên đường trở về.

Hành lý nặng, không thể di chuyển nhanh được, họ phải mất rất nhiều thời gian mới trở về tới Port Radium. Không thể nào dự kiến được các điểm dừng chân giải lao nghỉ ngơi, những lưỡi gió sắc lạnh đôi khi bùng lên chặn ngang bước tiến của họ, làm cho cuộc hành trình đã chậm lại càng chậm hơn. Và mùa xuân bắc cực bắt đầu mở ra những lỗ hổng bất ngờ giữa mặt đất lúc này vẫn còn bị băng giá phủ kín: mỗi lần Ferrer sa chân vào giữa những lỗ hổng đó, ngập tới quá đầu gối, để lôi chân ra khỏi hố là cả một vấn đề, không phải chuyện dễ dàng gì, rồi phải hông khô ủ ấm đôi chân. Lúc này mọi người nói chuyện với nhau ít hơn so với lúc đi, họ ăn uống vội vàng và giấc ngủ chập chờn, lúc này; Ferrer chỉ còn nghỉ đến món chiến lợi phẩm nữa thôi. Đến Port Radium, nhờ những người bà con, Angoutretok tìm cho Ferrer một căn phòng trát bằng xi-măng tại một tụ điểm câu lạc bộ, hay hội quán gì đó, đó là tất cả những gì để có thể gọi là khách sạn tại khu vực này. Cuối cùng, còn lại một mình trong phòng, Ferrer mở hết mấy chiếc thùng đựng đồ, kiểm kê tất cả mọi thứ đựng bên trong.

Như đã dự đoán trước đây, tất cả những món đồ trong thùng thuộc nghệ thuật điêu khắc cổ trên xương cá voi rất quí hiếm, gồm nhiều phong cách khác nhau mà Delahaye và một số chuyên gia khác đã giải thích cho anh ta hiểu. Giữa những món đồ đó, có hai chiếc ngà voi ma mút được chạm trổ rất tinh xảo bị khoáng chất vivianít màu xanh phủ lên, sáu cặp kính đi tuyết được cắt gọt từ những nhánh gạc hươu, nai, một con cá voi nhỏ được chạm trên tấm răng lược cá voi, một bộ áo giáp bằng ngà có đeo dây trang sức, một công cụ khoét mắt tuần lộc làm bằng sừng tuần lộc, những viên đá có chữ viết, mấy con búp bê bằng thạch anh, những con lật đật bằng xương trụ hải cẩu, bằng sừng bò xạ, những chiếc răng nanh kì lân biển và răng cá mập được chạm khắc, những chiếc nhẫn và cái dùi bằng ni-ken lấy từ những tảng thiên thạch. Cũng có không ít những món đồ tế lễ và tang chế, là những chiếc bánh mang hình số tám hoặc vành khuyên, được làm bằng chất xtê-a-tít hoặc nê-phrít trơn, đen và đủ các loại màu đốm, da rắn. Rồi những chiếc mặt nạ đủ loại và cuối cùng là một bộ sưu tập những hộp sọ miệng bị bít lại bằng một loại đá nào đó, các hốc mắt bị lấp bằng những mẫu ngà của sư tử biển, có khảm những đồng tử đen huyền. Đây đúng là một đống gia tài.

13

…Hôm nay, thứ sáu, ngày 22 tháng 6, giữa lúc Ferrer đang lội trong băng giá thì Baumgartner mặc một bộ comple len, áo sơ mi trắng toát và một cái cà vạt sang trọng. Mặc dù mùa hè thật sự mới bắt đầu, bầu trời hài hòa với cảnh thiên nhiên, luôn khạc ra những cơn mưa phùn thật đê tiện. Baumgartner từ dưới bến tàu điện ngầm Chateaux-Rouge bước lên phố Suez, thuộc quận XVIII Paris. Đây là một trong những con phố nhỏ nằm gần đại lộ Barbès, trên phố có rất nhiều cửa hàng thực phẩm của người Phi, những người bán cả gà còn sống, dàn ăng ten parabôn và đủ các loại hàng dệt đủ màu sắc in ở Hà lan.

Phố Suez, phía số chẵn, phần lớn các cửa ra vào và cửa sổ những ngôi nhà cổ xuống cấp đã bị bít lại bằng những phiến đá theo một cách thức thống nhất, dấu vết còn lại của việc trưng dụng trước khi bị dỡ bỏ. Một trong những tòa nhà đó hoàn toàn bị bịt kín: hai cửa sổ trên tầng cuối cùng là còn mở he hé một chút để lấy không khí, được những tấm ri đô che kín rủ xuống bảo vệ, những tấm kính đục mờ vì bụi bám đầy – một tấm kính bị vỡ mất một góc được gia cố bằng một mảnh vải nhựa cách điện, một ô khác thiếu hẳn kính được thay thế bằng một cái túi đựng rác màu đen đóng khung lại. Bị kẹt ở lưng chừng, cánh cửa ta vào của tòa nhà nhìn ra trước hêt là hai dãy thùng thư lẻ bộ không đề tên đã tung hết cánh cửa, tiếp đến là một cái cầu thang phân bậc không đều nhau, vách tường nứt toác. Trên tường, rải rác có các điểm đánh dấu do cơ quan quản lí nhà thành phố xác định để theo dõi diễn biến của các vết nứt. Bộ phận rơ le thời gian của hệ thống chiếu sáng đã không còn hoạt động được nữa, vì thế Baumgartner phải mò mẫm bò mấy tầng lầu mới lên đến tầng trên cùng. Anh ta gõ cửa, rồi đưa tay đẩy cánh cửa mà không cần đợi chủ nhân trả lời bởi cảm thấy hình như cánh cửa tự động mở ra, một gã gầy còm, khô đét độ ba mươi tuổi vội vã bước ra, suýt nữa thì xô vào Baumgartner. Trong cảnh đang tranh tối tranh sáng, Baumgartner nhận diện được gã đàn ông – mặt dài ngoẵng, trán hói, cười nham hiểm, mũi khoằm, tay chân khẳng khiu như những dấu phẩy, lầm lì và chắc chắn hắn mang chứng dạ thị bởi hắn cứ bước ào ào trên cầu thang tối mà không một chút vấp váp nào cả.

Trong lúc đẩy cánh cửa bước vào phòng, Baumgartner biết thằng cha này không thích quay lại khép cửa bao giờ: căn phòng tồi tàn nghẹt thở, không thoải mái chút nào, mặt bằng căn phòng phía trong rất khó xác định, đảo đi quay lại như một chiếc găng tay. Bao quanh căn phòng là bốn bức tường và một cái trần bảo vệ, nền nhà mờ mờ ảo ảo đầy những rác rưởi, giấy gói thức ăn đã quá hạn sử dụng, từng mớ dây buộc, mấy tờ tạp chí rách bươm và những tờ quảng cáo mốc meo, một mẫu nến nhỏ cấm trên cái đĩa sứt mẻ đặt trên một cái sọt ở góc phòng tỏa ra thứ ánh sáng lờ mờ đủ để đọc được vài con chữ. Căn phòng bị hâm quá nóng bởi bếp lò dùng khí bu-tan, không khí như đặc quánh lại thành một khối mùi đậm đặc yểm khí lâu ngày không được thông thoáng, mùi ga cháy hăng hắc trộn lẫn với mùi mốc, thật khó thở. Một chiếc radio-cassettes cũ rích để đầu giường phát ra tiếng rè rè không rõ là đang nói về cái gì.

Hình dáng của gã thanh niên dặt dẹo nằm ườn trên tấm đệm mút nhũn nhẹo, ga trải giường rách bươm được cột túm lại đầy những nút, cái gối bẩn thỉu bẹp dí dúm dó. Baumgartner bước gần lại, trông thấy gã thanh niên mắt khép hờ có vẻ như vẫn thoi thóp thở, dấu hiệu của sự sống nơi hắn ta. Hắn nằm bất động như kẻ sắp chết. Cái radio-cassettes được dùng làm giá đỡ cho một chiếc thìa nhỏ, một chiếc bơm tiêm, một nhúm bông bẩn thỉu và phần còn lại của một quả chanh, Baumgartner hiểu ngay gã thanh niên này đang trong trạng thái nào, tuy nhiên anh ta vẫn lo lắng. Này, Flétan, anh ta gọi, này Flétan. Baumgartner cúi xuống trông thấy Flétan đang thở dốc, chứng tỏ hắn đang trong trạng thái rất khó chịu chứ không phải đang phiêu diêu nơi miền cực lạc. Mặc dù, đã bước lại gần hơn, lại đốt thêm cả một cây nến nữa, nhưng ngay cả ánh sáng được tăng cường cũng như khoảng cách được rút ngắn lại thì hình hài của Flétan vẫn nhập nhèm, cứ như tạo hóa đã ban phát cho hắn một dáng vẻ đặc biệt. Một thân hình xanh mướt, không còn sức sống, áo quần sẫm màu và nhàu nát, tuy nhiên, hắn ta cũng không đến nỗi tỏ ra quá bẩn thỉu. Cuối cùng một bên mắt của hắn cũng mở ra được.

Flétan mệt mỏi chống tay ngồi dậy chìa một bàn tay về phía Baumgartner. Baumgartner nắm lấy bàn tay hâm nóng và nhớt nhát lôi hắn dậy, rồi bước lùi ra đưa mắt tìm một chỗ ngồi, chỉ có một chiếc ghế đẩu khập khiễng, thấy thế, Baumgartner không ngồi mà đành chịu đứng. Còn gã thanh niên lai buông mình chống tay xuống gối như sắp nôn tới nơi. Có lẽ, hắn nói, giọng uể oải, tôi cần một chén trà, nhưng tôi không thể ngồi dậy được, quả thực không làm sao ngồi dậy được. Baumgartner bĩu môi nhưng rõ ràng anh ta không thể từ chối việc pha trà giúp hắn được, cần phải giúp hắn trong lúc này. Trông thấy một cái ấm đun đặt gần chậu rữa tối tăm, anh ta đổ đầy nước, đặt lên bếp ga rồi moi ở tận trong góc phòng trên nền nhà ẩm ướt loang lổ một cái chén sứt quai và một cái bát mẻ. Cả hai thứ dụng cụ này chẳng cân xứng một chút nào. Flétan lại nhắm mắt, vẻ mặt khi thì vui vẻ khi thì nhăn nhó. Trong lúc chờ nước sôi, Baumgartner lục tìm đường nhưng không có, nhặt lại mẫu chanh đã dùng, còn hơn là không có, chiếc radio tiếp tục lải nhải giết thời gian. Này, Flétan vừa nói vừa uống trà, khi nào thì tôi có thể tiến hành công việc.

Vấn đề đó chỉ còn tính ngày thôi, Baumgartner nói và lôi trong túi ra một chiếc điện thoại di động, cái này hoạt động được trong một tháng đấy. Vấn đề là ngay từ bây giờ, tao cần phải liên lạc được với mày trong bất cứ lúc nào, anh ta nói và chìa ra chiếc điện thoại di động cho gã thanh niên. Mày cần phải chuẩn bị tinh thần sẵn sàng ngay khi tình huống xảy ra.

Flétan vồ lấy chiếc điện thoại di động, đưa ngón tay trỏ lên lỗ mũi trái ngoáy rồi lần lượt kiểm tra điện thoại di động và ngón tay của mình: tuyệt vời, hắn ta kết luận sau khi đã xem xét cả hai thứ, số của nó thế nào? Mày không cần quan tâm đến số thuê bao, Baumgartner nói, tao là người duy nhất biết được điều này, biết được số của cái điện thoại này, như thế tốt hơn. Tao nói cho mày hay điều quan trọng ở cái điện thoai này là nó không phải dung để gọi, có phải không? Nó chỉ dùng để nhận các cú gọi đến thôi. Nó chỉ dùng vào mỗi một việc nghe tao nói thôi, nghe tao thôi, khi tao gọi cho mày, mày hiểu chứ? Hiểu rồi, gã thanh niên nói và hỉ mũi vào ống tay áo. Mày phải đeo nó thường xuyên bên mình, nhớ đấy, Baumgartner nói tay cầm nước sôi đổ đầy chiếc chén và cái bát mẻ. Tất nhiên rồi, Flétan nói. Có điều, Flétan nói thêm, tôi cần một chút tạm ứng.

Được thôi, Baumgartner đồng ý đưa tay vào túi lấy ra sáu tờ giấy bạc loại năm trăm quan nằm giữa một cái kẹp. Tốt, Flétan nói và trả lại chiếc kẹp cho anh ta. Hiển nhiên, nếu được nhiều hơn một chút nữa thì cũng tốt. Không, Baumgartner nói, và đưa tay chỉ vào thứ dụng cụ đặt trên chiếc radio, tao biết mày lắm, đưa cho mày rồi mày lại đem ném nó vào những trò ngu xuẩn thôi. Nhưng Flétan cứ kì kèo mãi cuối cùng Baumgartner đành phải dúi cho hắn thêm bốn tờ khác nữa. Baumgartner kéo căng chiếc kẹp bóp lại cho tới khi nó trở thành gần như một thanh sắt thẳng dẹt.

Một lát sau, khi đã ở ngoài phố, Baumgartner kiểm tra cẩn thận xem những thứ ô uế, bẩn thỉu trong căn hộ của Flétan còn đeo bám trên áo quần của anh ta không. Dù không thấy gì, nhưng Baumgartner vẫn dùng cái phất trần quét mạnh lên quần áo cứ như mọi thứ yểm khí hôi hám trong nhà Flétan đang bám chặt làm ô uế áo quần, mặc dù anh ta cố gắng không để quần áo chạm vào bất cứ thứ gì trong căn hộ đó, nhưng điều cần thiết phải làm là rửa tay thật sạch sẽ, và khi về nhà là phải đánh răng. Trong khi chờ đợi để làm mọi việc, Baumgartner đến bến tàu điện ngầm Chaateau-Rouge để trở về nơi ở mới. Còn cả một tiếng đồng hồ không biết dùng vào việc gì, trên toa mặc dù chẳng đông khách nhưng Baumgartner vẫn thích ngồi ở chỗ ghế phụ.

Trên tàu điện ngầm, dù là tàu đông khách hay thậm chí chẳng có ai thì Baumgartner vẫn thường chọn cho mình chiếc ghế phụ, điều này khác hẳn với Ferrer, anh ta lại rất thích ngồi trên những ghế băng dài. Ngồi trên những chiếc ghế băng, Baumgartner thường bị bắt buộc phải ngồi bên cạnh một ai đó hoặc phải đối diện với một người nào đó. Ngồi như thế, hắn thấy rất khó chịu vì cứ phải đụng chạm vào nhau, chân tay không được thoải mái co duỗi, rồi những ánh mắt giao nhau, những cuộc trò chuyện bất đắc dĩ, nhiều lần hắn phải đứng lên nhường chỗ, cho nên chiếc ghế phụ tỏ ra phù hợp với hắn hơn. Thêm nữa, cái ghế phụ biệt lập trong một góc hiếm hoi đó, dưới mắt hắn là một ưu thế hơn hẳn chiếc ghế phụ ghép đôi, bởi lẻ loại ghế này vẫn thường gây ra những điều phiền toái hỗn tạp – nhưng mà sự phiền toái hỗn tạp này dù sao vẫn ít tác hại hơn là sự bất cập của cái ghế băng kia. Baumgartner là như vậy đó.

Nửa giờ sau, hắn bước vào căn hộ mới bên đại lộ Exelmans, mân mê ngó nghiêng mẩu dây sắt giữa những ngón tay, Baumgartner không thể làm sao để có thể vứt nó đi được: cuối cùng hắn cắm cái mẩu sắt đó vào một cái chậu hoa rồi nằm dài trên đi-văng. Hắn muốn chợp mắt một lát, hắn muốn ngủ quá, chỉ cần chợp mắt khoảng hai mươi phút hoặc nửa tiếng đồng hồ thôi, nhưng không, không thể được.

14

Ferrer cũng trong tình trạng tương tự, đêm xuống anh ta không làm sao chợp mắt được. Quỳ gối trước những chiếc thùng mở toang, mân mê cả nghìn lần những món đồ cổ, xoay đủ mọi chiều, ngắm nghía. Lúc này sức lực anh ta thật sự đã cạn kiệt, không còn đủ tỉnh táo để mà ngắm nghía chúng nữa, không còn chút sinh khí để mà vui sướng với những món đồ đắt giá mới tìm được. Khắp mình mẩy đau ê ẩm, anh ta cố gắng bước đứng lên bước về phía cửa sổ nhìn thấy mặt trời đã mọc nhưng không phải, anh ta bị ảo giác đánh lừa mà thôi, ở Port Radium, chỉ có ban ngày không bao giờ có ban đêm.

Căn buồng Ferrer tạm trú giống như một phòng cá nhân trong kí túc xá, sự so sánh có vẻ khập khiễng, nhưng quả đúng là như vậy: những bức tường sơn màu xanh nhợt nhạt và trống trơn, một chiếc bóng đèn điện treo lủng lẳng trên đường, nền đất rải thảm nhựa, chậu rửa mặt đặt tít tận trong góc, giường tầng, Ferrer chọn một giường ở tầng dưới, máy thu hình bị hỏng, trên giá chứa đồ chỉ độc một cỗ bài – thoáng nhìn thì có vẻ còn dùng để chơi được nhưng kiểm tra thì không vì thiếu hẳn con át cơ – bốc mùi thum thủm bởi lâu ngày không ai sờ mó tới, lò sưởi lập lòe. Chẳng có sách báo hay tạp chí gì để đọc cả, nhưng lúc này Ferrer cũng chẳng buồn đọc chút nào, cuối cùng cơn buồn ngủ ập đến.

Sau cuộc kiếm tìm các tác phẩm nghệ thuật trên con tàuNechilik, rất vất vả, họ mới trở về Port Radium, mọi người tranh nhau thở - mỗi lần hơi thở thoát ra người ta lai nhìn thấy những vòng xoáy hơi nước đặc quánh lại giống như những miếng ngạc bông y tế, chúng thoát ra khỏi cửa miệng rồi đụng vào không khí lạnh toát vỡ loang ra. Ferrer trả tiền công dẫn đường cho Angoutretok và Napaseekadlak rồi nói lời cảm ơn từ biệt họ. Sau đó cả hai đi về hướng Tuktoyaktuk, còn Ferrer tiếp tục ở lại thành phố thêm gần hai tuần vẫn trong căn phòng kề ngay cạnh xưởng giặt. Ngôi nhà Ferrer tạm trú là một câu lạc bộ, một phần cơi nới thêm giống như một chái bếp, Ferrer không thể hình dung được nó là cái gì, lúc nào cũng trống trải, người quản lí với vẻ mặt im lìm thường trực. Nơi đây hình như chẳng có một cuộc chuyện trò, giao lưu nào cả, có lẽ vùng đất này đã bị con người và Chúa lãng quên mất rồi, thỉnh thoảng chỉ thấy một vài du khách hiếm hoi. Ngày dài lê thê, chẳng có cái gì gọi là để giải trí, giết thời gian ở nơi đây, đúng là chó má thật. Không có đồn cảnh sát, không có cơ quan hành chính quản lý, cho nên mọi người thường e ngại người lạ đến trú ngụ ở khu vực này, họ cho rằng những người tới vùng đất này chẳng qua là muốn trốn tránh cơ quan pháp luật. Ferrer mất rất nhiều ngày, tốn kém rất nhiều đô la, phung phí nhiều cái cười, và nhiều cuộc chuyện trò cuối cùng mới giảm bớt được sự hoài nghi của người quản lí khách sạn.

Ở Port Radium, tìm được một người thợ thủ công giỏi có khả năng đóng được những cái thùng đủ tiêu chuẩn để đựng những món đồ cổ lấy được trên con tàu Nechilik thật không dễ dàng gì. Cái khó nhất là không kiếm đâu ra gỗ trong thời tiết khắc nghiệt này: nói là không tìm ra nhưng mọi thứ đều có thể, vấn đề là giá cả. Ferrer gặp một chủ cửa hàng ở khu siêu thị chấp nhận sửa chữa những chiếc thùng trước đây dùng để dựng vô tuyến, tủ lạnh, máy công cụ thành những thùng chứa hàng. Việc sửa chữa cũng mất một thời gian, Ferrer không còn cách lựa chọn nào khác là phải kiên nhẫn chờ đợi. Trong thời gian chờ đợi, nói chung, Ferrer luôn để mắt tới căn phòng của mình, không bao giờ rời xa những món đồ cổ, cam chịu giam mình trong cảnh âm u buồn bã khi không còn sức chiêm ngưỡng chúng nữa. Port Radium không phải là điểm đến để giải trí, kể cả chủ nhật, không khí nơi đây thật buồn tẻ, im lìm lạnh lẽo.

Cuối cùng Ferrer cũng phải chịu chui ra khỏi căn phòng, ra ngoài dạo một vòng, nhưng cũng chẳng tìm ra được cái gì thú vị cả: ba phần chó một phần người và khoảng hai chục nóc nhà nhỏ phủ màu ảm đạm, mái lợp tôn ngoảnh mặt ra hướng cảng. Trời lạnh quá, Ferrer có thói quen không bao giờ đứng lâu ở bên ngoài. Qua những dãy phố hầu như không một bóng người, anh ta nhanh chân dạo một vòng quanh những ngôi nhà được xây dựng theo hình tròn, lối kiến trúc khối tròn này nhằm mục đích là không để cho cái lạnh còn chỗ để bám víu ở các góc cạnh, băng giá không còn chổ để neo đậu. Để ra phía bến cảng, anh ta men theo khu nhà khám bệnh sơn màu vàng, một cơ sở bưu điện sơn màu xanh, khu siêu thị sơn màu đỏ và ga-ra sơn màu xanh, phía trước dựng một hàng dài xe trượt tuyết. Và trên khu vực cảng, có rất nhiều con tàu xếp hàng chờ đợi mùa khí hậu ôn hòa tới. Điều quan trọng nơi đây là trên mặt đất tuyết thường tan sớm, nhưng giữa biển băng chỉ có một con kênh nhỏ hẹp được khơi thông, phần còn lại của vịnh vẫn bị băng phủ kín.

Xung quanh vẫn lặng lẽ, Ferrer quan sát một số hoạt động đang diễn ra ở đây. Có hai người, lợi dụng lúc tan băng, đào những cái lỗ trên nền đất mai táng người thân của họ bị chết trong mùa đông vừa qua. Hai người khác, xung quanh chất đầy nguyên vật liệu, đang xây một ngôi nhà theo đúng khuôn mẫu những ngôi nhà khác đã xây ở đây căn cứ vào bản thiết kế trên băng ghi hình có thuyết minh chi tiết; phá tan sự yên lặng là một chiếc máy phát điện đặt ngoài trời đang cung cấp điện năng cho bộ vidéo. Ba đứa trẻ đi gom nhặt vỏ chai ở khu siêu thị. Rồi một ngôi nhà thờ cổ mái kim loại vươn cao bên bờ biển tại một góc cảng, ở đó có hai chiếc thuyền máy vỏ sắt sơn màu xám, đang di chuyển giữa con kênh hẹp trên boong có khoảng mười hai hành khách mặc áo quần trượt tuyết, đi những đôi giày to xù. Vùng băng trên mặt vịnh đã bắt đầu nứt ra thành từng mảng như những mảnh trò chơi ghép hình của một kẻ mới bắt đầu tập chơi và phía ngoài ca kia rất nhiều những mảng băng lớn nhỏ đang tan dần dưới ánh nắng mặt trời nhợt nhạt, và có đến hàng trăm núi băng đủng đỉnh trên mặt biển. Trên đường quay về nơi ở, Ferrer gặp lại hai người đàn ông đang tiếp tục xây căn nhà của họ. Để thay đổi không khí và giải trí một chút, họ đã thay cuộn băng vidéo ghi bản thiết kế ngôi nhà bằng một cuộn băng ghi hình phim tươi mát, cả hai đứng bất động, im lặng mặt đầy suy tư.

Những ngày đầu, Ferrer ăn cơm một mình trong phòng, không có ý định làm quen với người quản lí khách sạn. Nhưng cuộc đối thoại với ông ta trong một lần nào đó hình như có cải thiện đôi chút, làm cho ông ta yên tâm hơn, nhưng thực ra trong đầu ông ấy vẫn còn lởn vỡn hoài nghi một điều gì đó. Cố gắng diễn đạt, bày tỏ thái độ bằng ngôn ngữ cử chỉ đã làm cho Ferrer chán ngấy lên rồi. Những cuộc dạo chơi ngắn ngủi, những người địa phương mà anh có dịp gặp trên đường luôn mỉm cười với anh và anh cũng mỉm cười với họ. Nhưng mọi việc cũng chỉ dừng lại ở đó. Rồi trước hôm chuẩn bị rời Port Radium, tò mò, anh ta nhìn qua cửa sổ màu vàng của một ngôi nhà, thấy một cô gái trẻ đang mỉm cười với anh như mọi cư dân khác ở đây. Và cũng như đối với những người khác, Ferrer cũng mỉm cười đáp lễ, nhưng lần này còn có cả bố mẹ cô gái cũng cười với anh ta. Rất vui vẻ, không khách sáo gì cả, họ mời anh ta vào nhà uống rượu: để làm lạnh rượu whisky, ông bố bảo cô con gái chạy ra ngoài bẻ băng ngay sát vách nhà rồi mọi người cứ thế uống rượu suông, cuối cùng họ giữ Ferrer ở lại cùng ăn tối, nhưng trong lúc chờ đợi, họ đưa Ferrer đi thăm ngôi nhà: ngôi nhà rất biệt lập, có điện thoại, ti vi, một chiếc chảo ăng ten lớn, bếp hiện đại, đồ gỗ màu trắng giá rẻ làm theo kiểu phương bắc nhưng mua ở tận ngoại ô Paris.

Ferrer nhanh chóng gây được thiện cảm với cả gia đình Aputiarjuk. Lúc ngồi vào bàn, anh ta không hiểu lắm về nghề nghiệp của ông bố cuối cùng vỡ lẽ ra rằng ông ta không có nghề nghiệp gì cả. Ông ta là người hưởng tiền trợ cấp xã hội, rất thích đi săn hải cẩu ở ngoài biển hơn là đổ mồ hôi trong văn phòng bé tí tẹo, trong nhà máy khổng lồ hoặc trên một con tàu xuyên đại dương. Ngay cả việc đi câu, dưới con mắt người đàn ông này, cũng chỉ là một thứ cần câu cơm thảm hại: không có công việc gì có thể so sánh với việc đi săn hải cẩu được cả, đó thật sự là một môn thể thao thú vị. Ferrer cùng với mọi người ăn bánh mì, nâng cốc chúc mừng, chuốc rượu nhau một cách hào phóng mừng cho những cuộc đi săn hải cẩu thành công, họ uống rất nhiệt tình vì sức khỏe của những con hải cẩu. Chẳng mấy chốc, rượu đã phát huy tác dụng, họ mời Ferrer ngủ lại nhà họ nếu không có gì trở ngại. Ferrer có thể chia sẻ căn phòng cùng với cô con gái, không có vấn đề gì. Rồi ngày hôm sau, kể cho nghe những giấc mơ như mọi gia đình khác vẫn làm theo phong tục của họ vào mọi buổi sáng. Thật là phức tạp, Ferrer không thể chối từ được, ngọn đèn phát ra thứ ánh sáng yếu ớt và chiếc radio đang phát một bài hát của Tonny Bennett, trong căn phòng ấm cúng, chiếc chảo sôi sùng sục, tất cả mọi người vui đùa, cô gái mỉm cười với Ferrer nì nèo kể cho em nghe về Port Radium đi anh.

15

Từ hôm đến thăm Flétan, trên tàu điện ngầm trở về nơi ở mới, theo thói quen, Baurngartner vẫn ngồi trên chiếc ghế phụ, cho tới nay lại một tuần nữa trôi qua. Căn hộ mới thuê này cũng không xa phố Saint- Michel bao nhiêu, nằm ngay phía sau lối rẽ sang đại lộ Exemans : ba ngôi biệt thự được xây dựng từ những năm 1930 không được quy củ cho lắm nằm giữa một một khu vườn rộng lớn đẹp đẽ, ở phía sau đại sứ quán Việt Nam.

Nhưng nhìn từ bên trong chắc là cũng mát mắt, không đến nỗi nào, khu nhà nằm ở quận XVI. Có lẽ nhiều người nghĩ những người ở trong những ngôi nhà đó buồn lắm, nhưng họ đã nhầm. Những đại lộ khắc khổ, những đường phố nghèo nàn này trông như những chiến lũy hay những tấm mặt nạ, bề ngoài trông thật thảm hại: thực ra người ta che giấu những căn hộ duyên dáng đến kinh ngạc ở bên trong. Đó là một trong những thủ đoạn thông minh của những kẻ giàu có muốn làm cho người khác tin rằng cuộc sống của họ rất muốn thảm trong những khu phố này, đến mức mà hình như ai tới đây cũng động lòng trắc ẩn, thương cảm và muốn chia sẻ, coi họ như những người chịu nhiều thiệt thòi, phải sống trong đói khổ sa sút. Không, người ta hoàn toàn nhầm lẫn.

Tầng trên cùng của một trong ba ngôi biệt thự, Baumgartner đã thuê một gian cực lớn với giá cắt cổ làm phòng trưng bày. Cầu thang sơn màu xanh thẫm tới mức gần như màu đen. Các bức tường của căn phòng được ốp đá cẩm thạch màu nâu, ống khói bằng đá cẩm thạch viền trắng và trên trần được khoét những cái phễu nhỏ trong đó có lắp những chiếc bóng đèn chiếu sáng. Những bộ ván dài gần như để trống trơn, một chiếc bàn dài trên có một chiếc đãi bẩn, một bộ ghế dài được phủ một lớp vải xanh. Căn phòng quá rộng tới mức chiếc đàn dương cầm hiệu Bechstein nằm trong góc trở thành một chi tiết trang trí vụn vặt, rồi chiếc máy thu hình to tướng cũng trở thành một cái cửa tò vò bé tí tẹo đặt trong một góc khác của căn phòng. Còn một đồ vật vô dụng khác: cái tủ treo quần áo rộng mênh mông bên trong treo một chiếc móc váy đồ sộ nhưng lại treo mấy chiếc áo quần có vẻ còn mới. Những cửa sổ cao nhìn ra ngoài với nào hoa cẩm chướng, cây keo, lối sỏi… rồi nhìn sang một trần mái phủ đầy bụi bặm có những chiếc bồn trũng chứa đầy đất nhưng không có một cây hoa nào mà chỉ thấy cỏ dại mọc xanh um, giữa đám cỏ là một cây bồ công anh vươn cao.

Baumgartner đã sống ở đây từ mấy ngày nay, rất ít khi đi ra ngoài. Hiếm khi hắn đi chợ, mà dùng minitel[11] để mua đồ ăn thức uống. Y xa lánh với thế giới bên ngoài cứ như là hắn đang đợi chờ giây phút lâm chung. Cả ngày gần như hắn không làm gì cả. Hắn cho mấy người mang hàng tới vài đồng bồi dưỡng. Cuộc sống của hắn được tổ chức như một kẻ sống độc thân. Sự thật thì hắn rất biết cách sống cô độc. Nhưng hắn không phải là một gã chưa vợ, bằng chứng là hắn vẫn gọi điện thoại cho vợ hắn.

Chiếc điện thoại di động cho phép hắn di chuyển khắp căn phòng trong khi nói chuyện. Ừ, hắn nói và di chuyển từ chỗ cây đàn dương cầm ra phía cửa sổ, cuối cùng thì em cũng biết là người ta sống một mình là như thế nào. Thường xuyên phải ăn món nguội thôi, hắn nói thêm cho vợ hắn hiểu tình cảnh của hắn lúc này, hắn với tay lấy chiếc điều khiển vô tuyến ngắt tiếng loa rồi lướt nhanh các chương trình: phim truyền hình, tư liệu rồi trò chơi. Không, hắn nói, các chất vitamin à, đúng thế, anh quên mất. Nhưng mà, hắn buông lửng câu nói nửa chừng rồi tắt vô tuyến, mắt nhìn ra phía cửa sổ: trời đầy mây, những cây bìm bìm leo ngoài cửa những con quạ.

Được, nhưng anh không để ý các cửa hàng thuốc trên phố này, nhưng mà, hắn lại nói tiếp chân bước về phía cây đàn dương cầm Bechstein ngồi xuống, chỉnh lại chiếc ghế cho vừa tầm rồi nhấn một vài phím đàn, chân ấn nhẹ lên bàn đạp, hắn chỉ biết duy nhất có một bản đàn. Ừ thế à, em nghe rõ đấy à, đó chỉ là phần cuối của bản nhạc mà thôi. Này, em nghe cho rõ đây, em hiểu không, hắn nói rồi đứng lên, bước ra khỏi chỗ cây đàn. Hắn đi ngang chỗ đặt bình hoa, thuận tay hắn rút mẩu sắt đã cắm vào đó hôm trước: hắn phủi đất trên mẩu sắt, rồi xoắn lại thành rất nhiều hình thù khác nhau, xoắn ốc, ăng ten, hình bánh kem….

Nhưng mà anh không biết, đột nhiên, Baumgartner hét to lên, em phải ve vãn hoặc làm cái gì đó tương tự. Khoan đã, tất nhiên, tất nhiên là em biết rõ, hắn mỉm cười đưa tay vuốt ve hai cánh mũi. Nhưng anh nghĩ tốt nhất, anh phải đi xa xa đâu đó một chút, anh không muốn mạo hiểm gặp phải một ai đó. Anh phải trông coi cái phòng trưng bày nhưng anh sẽ về tỉnh lẻ một vài ngày. Tất nhiên là anh sẽ thông báo cho em biết. Không, ngay tôi nay anh đi rồi, anh thích đi vào ban đêm. Tất nhiên rồi. tất nhiên là không. Ừ anh cũng vậy, hôn em. Hắn tắt máy rồi lại bấm số gọi một máy khác mà chỉ có mình hắn biết rõ số máy đó mà thôi, ấy là số máy di động mà hắn đã giao cho Flétan. Chuông reo mãi một lúc mới thấy phía bên kia bấm máy nghe. A lô, tôi nghe đây, Flétan nói, a chào ông. Ngay lập tức giọng của Flétan đã không bình thường : từ ngữ phát ra líu cả lưỡi như một nồi nước sôi ùng ục, nguyên âm phụ âm không phân biệt được cụ thể.

Căn phòng Flétan vẫn luôn trong tình trạng tối tăm, cái bóng của gã đàn ông cao lênh khênh mặc áo quần màu tối mà Baumgartner đã gặp hôm trước trong cầu thang đang hí hoáy cái gì không rõ với chiếc gương bỏ túi cùng với lưỡi dao cạo hiệu Gilét ngay sát cạnh chiếc radio, tối thui không nhìn rõ cái gì cả. Gã thanh niên cao lênh khênh mặt tối tăm hé miệng nhếch mép cười và tiếp tục hí hoáy cái gì đó.

Cái gì, Flétan nói, giọng nói của tôi làm sao? Ồ không, tôi chẳng hút hít cái gì cả, ôi, tôi đang ngủ ấy mà, thế thôi. Tôi thì lúc nào cũng cứ từ từ mỗi khi bị người ta đánh thức. Không phải ông à? Vấn đề là tôi cần thêm chút tiền nữa ( gã thanh niên hất đầu mạnh ra phía sau). Thế nào, không được ư? ( Hắn nhíu mày). Ôi, xin chờ cho một khắc. Hắn tắt máy.

Gác máy, Baumgartner chuẩn bị vali, hắn chọn lựa cẩn thận áo quần tỉ mỉ, áo quần nào chức năng đó, như là nhân cơ hội này hắn muốn kiểm kê lại toàn bộ số áo quần, công việc này làm cho hắn mất gần tiếng đồng hồ nhưng hắn còn khố thời gian: “ Hắn sẽ đi ra đường vành đai qua cửa Orléans rồi phi thẳng lên đường cao tốc tiếp theo đó hắn sẽ đi về hướng Tây- Nam nước Pháp qua ngã Poitiers, rồi nghỉ qua đêm ở đó.

Những tuần tiếp theo, Baumgartner có mặt trên mọi nẻo đường ở Aquitaine giống như một người đi nghỉ hè, một mình, thường xuyên thay đổi khách sạn, tất nhiên là cũng chỉ ngủ một mình. Hắn tỏ ra là một kẻ không phải vâng theo một âm mưu đặc biệt nào và hành động cũng không theo một kế hoạch vạch sẵn nào cả. Càng ngày hắn càng ít đi ra ngoài, ở vùng Pyrénées – Atlantique, phần lớn thời gian, hắn đi xem các nhà bảo tàng, buổi sáng đi lễ ở nhà thờ, rồi thăm thú mọi danh thắng nơi miền quê này, và buổi chiều hắn đi xem phim nước ngoài có phụ đề tiếng Pháp tại những rạp chiếu bóng rất vắng khách. Đôi khi, hắn lái xe lang thang hàng giờ vô định, ngắm nhìn phong cảnh lướt qua ngoài xe, mở đài nghe chương trình phát tiếng Tây Ban Nha, và chỉ dừng lại khi cần đi toa lét ở một chỗ trũng nào đó dọc đường đi hoặc sau một cái cây, đôi khi hắn ở lì cả ngày trong phòng khách sạn, tìm kiếm thông tin trong mớ tạp chí và xem phim truyền hình.

Baumgartner, bề ngoài như một kẻ đi tìm nơi giải trí, không muốn ai phát hiện ra sự hiện diện của hắn, nói năng rất thận trọng chỉ tiếp xúc với những ai thật cần thiết mà thực ra thì mục địch chỉ là nhằm không để mất thói quen sử dụng từ ngữ mà thôi, hắn vẫn gọi điện cho vợ hắn vào buổi tối và cứ bốn hoặc năm ngày gọi điện cho Flétan. Ngoài ra, cho dù hắn ở đâu, tại Clos Ze1phyr (Bayonne), Meuliéres (gần Anglet) hoặc ở khách sạn Albizzia (ngoại ô Saint- Jean- Luz), hắn không bao giờ tiếp xúc với ai cả.

16

Một con thỏ bị rượt đuổi chạy nháo nhào trên mặt đất xanh um cỏ dại. Một con chồn sương tên là Wiston đang rượt đuổi con thỏ hoang ấy. Con thỏ đã nhận ra cửa hang của nó cách đó không xa lắm, nó nghĩ hắn vô tội nên tìm cách nhanh chân chạy về chui tọt vào hang. Nhưng may khi vừa chui vào, nó đang loay hoay tìm chỗ trú sao cho kín đáo ở tận đáy hang thì con chồn hương đã bủa vây dồn nó vào trong gõ cụt ấy rồi tóm gọn. Con chồn hương ngoạm vào động mạch cánh con thỏ, một tia máu phọt ra, hắn ghé miệng hút sạch dòng máu ngay trong bóng tối hang thỏ. sau khi ních đầy bụng máu thỏ, hắn nằm lì trong hang đánh một giấc ngay cạnh con mồi của hắn.

Hai nhân viên kĩ thuật sân bay Paris kiên nhẫn ngồi chờ trước cửa hang thỏ. Cả hai nghĩ con chồn hương chắc đã ngủ quên nên buộc lòng họ phải gọi hắn nhiều lần. Một lúc sau mới thấy Winston xuất hiện, ánh mắt có vẻ trách móc, nó ngoạm theo xác con thỏ kéo lê trên mặt đất, trên cổ con thỏ in hằn những vết răng sâu hoắm của con chồn hương như những vết ghim kẹp. Hai nhân viên kĩ thuật nhặt lấy xác con thỏ rồi nhốt con chồn hương vào cũi. Sau đó, cả hai vừa đi vừa bàn với nhau chuyện chia chác, chế biến món thịt thỏ, tìm kiếm nước sốt… họ trèo lên một chiếc xe chạy điện hướng về phía đường băng sân bay, ở đó, trên một tuyến đường băng, chiếc máy bay mang kí hiệu QN 560 từ Montréal vừa hạ cánh, trong số hành khách có cả Ferrer, trông anh ta có vẻ mỏi mệt múi giờ quá chênh lệnh.

Ferrer lưu lại khác lâu ở Port Radium so với dự kiến. Một cách nồng nhiệt, gia đình Aputiarjuk đã nhận anh ta làm con nuôi, vì vậy, những ngày cuối cùng, anh ta chuyển sang ở hẳn bên nhà Aputiarjuk, hàng ngày dùng bữa với gia đình và ban đêm thì chung chăn gối với cô con gái, anh ta tìm cách kéo dài thời gian thuê đóng mấy chiếc hòm gỗ đựng đồ. Trong vài ba ngày, do sự quan tâm quá nhiệt thành của gia đình nhà Aputiarjauk, nên nhiều lúc Ferrer quên khuấy không ngó ngàng gì tới những món đồ cổ của mình nữa. Những ngày ở Port Radium thật vui vẻ. Tới khi các thùng chứa hàng đã đóng xong, anh ta đành quyết định phải ra đi. Ferrer e ngại trước việc ra đi của mình, nhưng ông bà Aputiarjuk đã không gây khó dễ gì họ hiểu rằng anh ta không phải là con rể của họ. Chuyện ra đi của Ferrer cuối cùng cũng diễn ra trong sự vui vẻ.

Thuê một chiếc xe Twin Otter, loại hai động cơ công suất nhỏ vẫn thường hay sử dụng ở vùng địa cực, vượt qua các trạm hải quan của Montréal, mọi chuyện được dàn xếp không mất mấy thời gian. Và rồi cái ngày quay trở lại nước Pháp cũng đã đến. Đó là một ngày chủ nhật, trong những tuần đầu tiên của tháng Bảy, vào buổi sáng sớm, những công việc ban đêm như quét tước, dọn dẹp, cọ rửa, cạo rỉ sân bay vừa kết thúc, những cầu thang cơ khí, dây chuyền bắt đầu chuyển động tạo thành một bản giao hưởng âm thầm.

Vào thời điểm này, gần như không có một ai làm việc ngoại trừ mấy nhân viên hải quan và bác sĩ của sân bay, họ đang quá bận rộn với một đám người Pakistan buôn đồ trang sức và những người Colombô mang danh nghĩa du khách nên chẳng có ai nhòm ngó đến Ferrer cả. Họ soi máy tìm kiếm hàng hóa trong hành lí và trên người những kiểu dân này, bắt họ uống thuốc nhuận tràng để đẩy hết những viên đá quý và những gói côcain nhỏ được nuốt giấu vào trong bụng, các nhân viên hải quan, bác sĩ phải đi găng tay để nhặt nhạnh lại những thứ đó, đôi khi họ còn phải bủa vây cả những người buôn giống nhện khổng lồ và những con trăn khổng lồ, thuốc lá lậu nhét trong bột sắn và hàng giả. Buổi sáng hôm đó quả thật Ferrer không mấy khó khăn lắm khi hoàn tất các thủ tục nhập cảnh tại quầy gửi những kiện hàng khả nghi, hành lí của anh ta đi qua trước mặt lực lượng cảnh sát hình sự và các nhân viên của Bộ Tài chính mà không một ai phát hiện ra. Rồi khi các thùng hàng đã được thư về đầy đủ, anh ta gọi điện thuê một chiếc xe hòm đến chất lên chở đi. Hôm nay là chủ nhật nên chắc cũng không có gì phức tạp quá nhưng Raputek giật mình vì bị đánh thức đột ngột, cuối cùng cũng chấp nhập đi đến chở hàng mặc dù vẫn càu nhàu đôi chút. Trong lúc chờ xe tới, Ferrer tới khu đền Hồi giáo ngồi nghỉ ngơi thư giãn.

Thánh đường Hồi Giáo này nằm ở tầng ngầm của sân bay, giữa khu vực cầu thang và thang máy. Phòng đợi hơi lạnh, đồ đạc chỉ có những dãy ghế bằng sắt, khay giới thiệu hàng được nhét những cuốn sách bằng bảy thứ tiếng, những chiếc thùng to chứa những loại cây xanh phát triển tốt tươi. Những cánh cửa của ba chiếc cửa mở he hé có khắc dấu thập ngoặc, một ngôi sao hoặc một vành trăng khuyết. Ngồi xuống một chiếc ghế, Ferrer quan sát đồ đạc còn lại trong đền: một chiếc điện thoại treo tường, một bình cứu hỏa, một hộp quyên tiền.

Lúc này trời vừa sáng, một ngày mới bắt đầu nên chẳng có bao nhiêu người trong khu vực này cả, Ferrer liếc mắt nhìn qua khe cửa he hé. Ngôi nhà thờ Do Thái nhỏ bé gần như trống trơn, ba chiếc ghế đặt quanh một chiếc bàn thấp. Cũng như thế trong một tháp chuông nhỏ có một lọ hoa, bàn thờ và tượng Đức mẹ, một cuốn sổ kèm theo một chiếc bút bi và hai dòng đề nghị: một là nên cầu nguyện hai là xin đừng mang chiếc bút bích đi. Ngôi đền Hồi giáo nhỏ bé được rải một lớp thảm xanh, một cái giá móc áo măng tô và một tấm thảm chùi chân, sát bên cạnh có một vài đôi giày Adidas, giày da mộc, vài đôi giày sản xuất tận bắc Phi, trung Phi và cận đông.

Thời gian trôi qua và lúc này tại khu vực nhà nguyện đã có rất nhiều người lui tới. Họ chủ yếu là nhân viên sân bay, duy tu, bảo dưỡng mặc quần áo xanh lao động, nhân viên an ninh luôn mặc quần áo đen và hình dáng cao lớn máy bộ đàm lúc nào cũng kè kè bên mình, còn khách quá cảnh chỉ chiếm tỉ lệ rất ít. Cũng có người thường xuyên đến đây cầu nguyện: một cô gái theo đạo Hồi xinh xắn người Libăng, một bà mẹ và cậu con trai cao lớn người Bungari, một người đàn ông nhỏ bé yếu đuối râu rậm, trông bề ngoài có lẽ đó là một người Etiôpi- đôi mắt đỏ đọc có lẽ sợ hãi cảnh trống vắng nơi đây, lo sợ thiếu dưỡng khí trước khi lên máy bay cho nên anh ta cần nguyện cầu một lúc, còn Ferrer đến đây chỉ là sự bất đắc dĩ.

Chiếc xe hòm do Raputek lái mãi gần trưa mới tới nơi. Một lần nữa những chiếc thùng lại được chất lên xe rồi lại được dỡ xuống đưa vào hành lang, cẩn thận xếp vào xưởng vẽ, xong xuôi, Ferrer đi bộ về nhà, anh ta đưa mắt nhìn khu nhà đang xây dựng: hình như mới đào xong móng, và công nhân đang đặt khung sắt, một chiếc cần cẩu màu đỏ đang lắp ráp hai chiếc cần cẩu lớn màu vàng. Tiếng ồn thật khủng khiếp kéo dài triền miên.

Trong khi chờ đợi, hôm nay là chủ nhật, thời tiết đã sang hè, Paris im lìm gợi nhớ sự im lìm của băng giá, tất nhiên không còn mặt băng lạnh giá nữa mà thay vào đó là mặt đường bị mặt trời nung nóng làm chảy lớp nhựa bề mặt. Ferrer bước vào phòng nhưng lạ thay không có mùi nước hoa Extatics Elixir cứ như sự lặng yên của phố phường đã làm cho nó biến mất hoàn toàn đi đằng nào. Anh ta hỏi thăm người trực cổng, được biết trong thời gian Ferrer vắng nhà, Bérangère Eisnmann đã dời đi nơi khác. Như thế là không có người đàn bà nào trong lúc này rồi. Ferrer cởi bỏ đồ đạc, xem xét lại mọi thứ, kiểm tra lại tấm lông thú lấy dưới tàuNechilik: tấm lông thú hỏng hoàn toàn, lông bong ra từng mảng, ở nhiệt độ bình thường này tấm lông bắt đầu bục ra. Ferrer quyết định vứt bỏ rồi vùi đầu vào đồng thư từ báo chí.

Một đống báo chí, thư từ, như một thứ phần thưởng, sau khi thanh toán xong mọi hóa đơn, vứt hết mớ giấy mời, thiếp mời, thông báo và tạp chí vào sọt, thì gần như không còn thứ giấy tờ nào khác ngoài tờ giấy triệu tập anh ta đến Tòa án trong thời gian ba tháng, tháng mười, để làm thủ tục li hôn với Suzanne. Thế là anh ta không còn vợ, không còn người đàn bà nào khác nữa, tình trạng này không thể để kéo dài. Không thể chậm trễ hơn được nữa.

17

Thế là đã hai ngày trôi qua. Buổi sáng thứ ba, Ferrer có cuộc hẹn ở phòng trưng bày với một chuyên gia, người này đi cùng với một người đàn ông và một phụ nữ: cả hai là trợ lí của ông ta. Người chuyên gia tên là Jean- Philippe Raymond, khoảng năm mươi tuổi, một con dao săn đen ngòm giấu trong lớp áo choàng rộng thùng thình, ánh mắt sắc lạnh. Anh ta đi lại cẩn trọng nhưng không chắc chắn như bị mất thăng bằng, đôi khi phải nắm tay vào lưng ghế. Vì đã nhờ anh ta một vài lần, nên Ferrer hiểu đôi chút về người chuyên gia này. Còn người trợ lí bước đi một cách mạnh bạo, và cứ năm phút lại lau tay vào khăn giấy ẩm. Còn cô trợ lí, khoảng ba mươi tuổi, cô ta trả lời một cách lạnh lùng, tên cô ta là Sonia. Tóc vàng, mắt xanh và khuôn mặt đẹp nhưng hơi khô khan, đầy vẻ lạnh lùng, áo sơ mi màu kem, tay lúc nào cũng bận bịu, một bên cầm gói Benson, còn tay kia là chiếc điện thoại di động hiệu Ericsson.

Ferrer mời họ ngồi xuống ghế rồi dỡ các món đồ mang về từ vùng đất lạnh. Vừa đặt đít ngồi xuống, ngay lập tức, Philippe Raymond chăm chú vào những cổ vật nhưng không đưa ra một lời bình phẩm nào, đôi khi buột miệng thả ra vài câu bí hiểm như tiếng lóng trong giới giang hồ. Sonia đứng sau lưng ông ta thầm thì cái gì đó vào máy điện thoại di động với ai đó chẳng ai biết được nội dụng, rồi người đối thoại cũng trả lời cô ta những câu cũng rất trừu tượng. cuối cùng ông chuyên gia cùng với người trợ lí ra về, còn Ferrer chẳng để ý gì làm đến những lời giải thích của họ, chỉ chăm chú vào cô gái, ánh mặt họ giao nhau, đầy ngụ ý.

Cả hai hiểu rõ ánh mắt đầy ngụ ý ngay từ cái nhìn đầu tiền của hai người không quen nhau và cả hai âm thầm vui sướng giữa một đám người xa lạ. Những ánh mắt thoáng qua ngắn ngủi nhưng rất có ấn tượng và có pha trộn đôi chút lo lắng, đôi khi cố ý giữ ánh mắt giao nhau thật lâu một cách thái quá, nhưng mất người kia chẳng ai nhận thấy, tuy nhiên có lúc Sonia cũng lúng túng nhầm lẫn cả chức năng mà cô đang thực hiện.

Toàn bộ công việc giám định kéo dài khoảng một tiếng đồng hồ, cả hai không một ai quay lưng về phía Ferrer dù chỉ một lần, nhưng rõ ràng nơi khóe miệng của Jean-Philippe Raymond nhăn nhúm lại những nếp gấp đáng ngờ. Thái độ của người giám định làm cho Ferrer hiểu ra rằng thế là toi công: tất cả không đáng giá một xu, toàn bộ chuyến đi thế là công toi. Nhưng cần đời, số tiền anh thu được từ vụ buôn bán này trừ thuế đi có thể tương đương với giá bán một hoặc hai lâu đài nhỏ vùng Loire đấy. Tôi không nói là Lâu đài Chambord hay Chenonceaux, tôi chỉ nói về những tòa lâu đài loại nhỏ hoặc loại vừa vừa thôi dạng như Montocontour hoặc Talcy, những tòa lâu đài ấy đã là đáng giá lắm rồi. Anh có két sắt chứ, người chuyên gia giám định hỏi. Ồ không, Ferrer đáp, két sắt ư, tôi chưa có đâu. Ờ nhưng mà có đấy, ngay ở phía sau đó, nhưng mà cái két ấy nhỏ quá.

Cần phải để tất cả những món đồ này vào trong két sắt, Jean- Philippe Raymond nói một cách nghiêm chỉnh, một cái két sắt loại lớn ấy. Anh không thể phơi bày những thứ này ở đây như thế này được đâu. Thêm nữa phải thỏa thuận ngay với một công ty bảo hiểm, anh không có két sắt nhưng có được một người bảo hiểm tôi anh những món đồ này, thế cũng tốt rồi phải không? Vâng, Ferrer nói, ngày mai tôi sẽ làm tất cả những chuyện đó. Nếu tôi là anh, Raymond nói và đứng lên, tôi sẽ không chờ đến ngày mai đâu, nhưng mà thôi cái đó thì tùy anh. Bây giờ tôi phải đi đây, cô Sonia ở lại đây tính toán với anh về lệ phí giám định, anh có thể giải quyết mọi chuyện với cô ta. Giải quyết mọi chuyện với cô ta ư, Ferrer suy nghĩ, tất nhiên rồi.

Thế ngoài chuyện này ra, công việc buôn bán của anh như thế nào? Raymond hỏi, giọng lạnh nhạt, tay xỏ vào áo măng tô. Phòng trưng bày ư? Nói chung đều tốt cả, Ferrer nói chắc chắn. Tôi có một vài ngôi sao, anh ta bịa chuyện nhằm gây ấn tượng với Sonia. Nhưng tôi không thể hai năm một lần mang ra trưng bày được, với những ngôi sao thì đắt đỏ lắm. Tôi cũng có những tác phẩm của những người mới vào nghề, nhưng đó lại là chuyện khác. Với những người mới vào nghề, không nên mang tác phẩm của họ ra trưng bày ngay lập tức và quá thường xuyên. Tôi chỉ trưng bày tác phẩm của họ thỉnh thỏang thôi. Làm như thế tôi thấy tốt hơn, anh ta nói thêm, chỉ tổ chức cho họ những cuộc triển lãm nhỏ thôi, thế cũng tốt lắm rồi. Anh ta ngừng lời, bởi ý thức được rằng lời nói của mình đang rời vào khoảng không, mọi người đang lơ đãng nhìn ra nơi khác.

Rồi chuyện tiền nong lệ phí được thanh toán xong xuôi, việc mời Sonia đi ăn tối cũng không đến nỗi khó khăn lắm. Cô gái này bề ngoài không để lộ ra bất cứ điều gì nhưng rất gây ấn tượng. bên bàn ăn, Ferrer đã kể cho cô gái nghe về chuyến viễn du, về những món đồ cổ. Câu chuyện làm cho cô gái xúc động tói mức phải tắt cả điện thoại di động để không bị quấy rầy làm gián đoạn câu chuyện. Rồi Ferrer tiễn Sonia về tận nhà cô ta, đó là một căn hộ ở tầng trên cùng một ngôi nhà cách bên Branly không xa. Khi Ferrer đưa Sonia về nhà, anh ta nhìn thấy một cô gái trẻ ngồi dưới căn gác lửng, xung quanh cô gái là rất nhiều tài liệu sao chụp về luật hiến pháp, phía trên là ba vỏ hộp sữa chua và một chiếc máy nhận tin bằng nhựa màu hồng thắm, giống như một thứ đồ chơi. Một không gian khá hài hòa và yên ả bao trùm cả căn phòng. Rất nhiều gối màu hồng màu đỏ để chồng đống trên bộ sa lông bọc vải hoa. Trên một cái mâm, dưới một ngọn đèn dịu, những trái cam ngả màu như những quả đào.

Cô gái trẻ và Sonia nói với nhau về Bruno, mà theo như Ferrer hiểu thì đó là một thằng bé khoảng gần hai tuổi đang ngủ trên căn gác lửng: chiếc váy màu hồng thắm gọi là babyphone có khả năng thu và phát những tiếng khóc của đứa bé. Cô gái trông trẻ phải mất khá nhiều thời gian để sắp xếp lại đống tài liệu, ném mấy vỏ sữa chua vào thùng rác rồi tháo chiếc babyphone trước khi ra về. Cô gái vừa bước ra khỏi nhà thì cả hai đã xoắn xuýt vào nhau như một cặp cua rồi dịch gần về phía buồng ngủ của Sonia, chiếc nịt vú đen được tháo ra rơi nhẹ nhàng trên tấm thảm trải nền căn buồng ngủ trông như một cặp kính râm vĩ đại.

Nhưng mới được một lát, chiếc babyphone để đầu bàn ngủ bắt đầu phát ra những tiếng thở, tiếng cựa quậy, những tiếng lèo nhèo, eo éo ban đầu còn nhẹ nhàng và trái ngược với tiếng rên rỉ khoái lạc của Sonia âm lượng giọng nữ cao, nhưng liền sau đó nó bị khỏa lấp nhường chỗ cho những nhịp điệu mạnh dần lên của những tiếng hét, tiếng khóc chói tai của thằng bé. Ngay lập tức cả hai buông nhau ra, mặc dù rất khó chịu, Sonia leo lên căn gác lửng dỗ cho thằng bé yên lặng.

Năm lại một mình trên giường và định kiếm một giấc ngủ tạm, Ferrer kín đáo tìm cách giảm bớt âm lượng chiếc babyphone. Nhưng do không biết sử dụng chiếc máy, anh ta ấn bừa vào một cái núm, và thế là gây ra hậu quả ngược lại, không giảm được âm lượng những tiếng khóc, những tiếng mè nheo của thằng bé, anh ta thay đổi tần số thu của chiếc máy và đột nhiên chiếc máy phát ra giọng nói của những người trong đội anh ninh và tự do, Ferrer nghe rõ giọng nói phân công nhiệm vụ canh gác ban đêm, cảnh giới và trấn áo bọn kẻ trộm của đội an ninh. Đến nước này thì Ferrer không còn giữ bình tĩnh được nữa, anh ra giận dữ ấn bừa vào tất cả mọi cái nút bấm nhìn thấy trên chiếc máy, tìm chiếc ăng ten để vặt đi hay sợi dây để cắt nguồn, vẫn không xong. Anh ta nhét đại chiếc máy xuống dưới gối để khỏa lấp âm thanh của nó đi, nhưng vẫn không có kết quả: mỗi lần anh ta tìm cách tắt đi những tiếng gào thét chói tai là lại một lần khuếch đại âm lượng chiếc máy to hơn. Cuối cùng Ferrer đành bó tay đầu hàng, đứng lên mặc lại áo quần và chuồn thẳng, không kịp cài lại cả khuya áo, đành phải làm cái việc đó trên từng bậc cầu thang, tiếng gào của chiếc máy loang ra trong không gian, cả khu nhà đều có thể nghe được, những ngày sau đó, anh ta không còn để ý đến chuyện đó ra nữa.

Ngay ngày hôm sau, một phụ nữ gọi điện cho Ferrer, đó là Martine Delahaye, người đàn bà góa chồng mà anh ta đã gặp ở nhà thờ Alésia hôm lễ tang Delahaye. Bấp chấp hôm đó là tang lễ của chồng mình, hình như cô ta vẫn cảm thấy Ferrer là một người rất hấp dẫn, nhưng Ferrer chỉ nghĩ rằng cô ta lúc đó đang cần một bờ vài để tựa và để khóc mà thôi. Và bây giờ cô ta gọi điện tới viện cớ là vì một tờ giấy bảo hiểm gì đó mà Delahaye có thể để lại ở chỗ phòng trưng bày. Ôi, tôi nghĩ là không có đâu, Ferrer nó, anh ta chẳng để lại cái gì ở đó cả. Vậy hả, ngược lại, em có thể đến thăm anh được không, Martine Delahaye nói, chúng ta uống với nhau một cái gì đó, nó sẽ giúp em gợi lại những kỉ niệm.

Chuyện này có vẻ phức tạp đây, Ferrer nói dối vì không muốn dan díu với vợ của Delahaye, tôi vừa mới về nhà sau một chuyến đi dài ngày và tôi lại sắp sửa phải ra đi, nên lúc này tôi bận lắm. Thật tiếc, thôi không sao, Martine Delahaye nói. Thế anh mới đi xa về à? Ferrer kể sơ qua chuyến viễn du về phương Bắc cho Martine nghe. Thật tuyệt vời, người góa phụ thật nhiệt tình, tôi luôn khát khao được tới thăm vùng đất ấy. Chắc chắn là rất đẹp, Ferrer nói đãi bôi, chắc chắn là tuyệt vời rồi. Anh thật may mắn, Martine thán phục, được nghỉ ngơi ở vùng đất tươi đẹp như vậy. Cô biết không, Ferrer lạnh lùng trả lời, chuyến đi của tôi không hoàn toàn là một chuyến đi nghỉ ngơi mà là chuyến đi giải quyết công chuyện. Tôi đi tìm những món đồ cho phòng trưng bày thôi mà. Thật tuyệt vời, cô ta lặp lại, thế anh tìm được cái gì không? Tôi tin là tôi đã tìm được một cái gì đó, Ferrer nói một cách thận trọng nhưng còn phải kiểm tra cụ thể, tôi chưa có được những lời đánh giá chính xác. Em muốn được xem những món đồ đó quá, Martine Delahaye nói, khi nào thì anh trưng bày những món đồ đó? Lúc này thì tôi chưa thể nói với cô được gì nhiều lắm, Ferrer đáp, ngày tháng chưa được xác định, nhưng mà tôi sẽ gửi giấy mời cho cô. Vâng, Martine nói, anh nhớ gửi giấy mời cho em nhé, anh hứa chứ? Ừ, tôi hứa, Ferrer trả lời.

18

Suốt thời gian qua, Baumgartner sống với những quán ăn, nhà nghỉ và những khách sạn sang trọng dựa theo sự mô tả về chất lượng và giá cả trong những cuốn sách hướng dẫn du lịch. Chẳng hạn, tháng bảy, anh ta đã ở bốn mươi tám tiếng đồng hồ tại khách sạn Albizzia, chỉ ra khỏi khách sạn vào cuối buổi chiều. Bồn trăm hai mươi quan kèm theo một bữa ăn điểm tâm, thoáng nhìn căn phòng không đến nỗi tồi tàn lắm: khá rộng, nhưng cách bố trí đồ đạc trong phòng rất cân xứng, rèm đăng ten, thảm hiệu Anatolie, phòng tắm đa chức năng, các băng hình phim gợi dục, khăn trải giường màu vàng hung, nằm giữa một không gian thoáng đãng của một công viên nhỏ có rất nhiều chim sáo đá, bạch đàn và cây mimosa nhập ngoại.

Nhưng con sáo đá làm tổ trên cây bạch đàn, dưới lớp ngói khách sạn Albizzia, thậm chí trong hốc tường, chúng kêu điếc tai, riết rỏng, nhại tiếng nhau và hằng cách đó, chúng làm giàu thêm những bài ca của chúng: những bài ca của những con sáo đá hòa trộn vào âm thanh của những trò chơi điện tử, tiếng còi ô tô như những điệu nhạc, âm thanh phát ra từ những chiếc máy thu thanh nào đó, rồi tiếng nói chuyện qua điện thoại di động hàng ngày Baumgartner gọi cho Flétan trước khi leo lên giường đi ngủ sớm cùng với một quyển sách.

Rồi ngày hôm sau, hắn xuống dùng bữa điểm tâm khá sớm, trên tay cầm một tờ báo, khi trong phòng ăn chưa có người. tiếng va chạm của những dụng cụ làm bếp, tiếng nói từ trong bếp vọng ra, tiếng bước chân nặng nề: hắn kéo cặp kính xuống sống mũi, đầu vẫn không ngẩn lên, mắt không rời khỏi tờ báo.

Một vài tuần sau, lúc này, Baumgartner lại chuyển đến một khách sạn khác ở phía bắc, thuộc khu nhà nghỉ Meulière trên bờ biển Anglet. Ở đây không có vườn tược gì cả, nhưng có một khoảng sân lát đá trồng những cây tiêu huyền cổ thụ, giữa những cây đó là những vòi nước nhỏ, hay đúng hơn là những tia nước khá lớn đang phun lên tạo ra những âm thanh dễ chịu, bất thường. Phần lớn thời gian, những âm thanh này hình như muốn bắt chước những tràng pháo tay nhẹ nhàng, rời rạc, và hơi kém nhiệt tình hoặc đơn thuần là một thú vui nho nhỏ nào đó. Nhưng đôi khi những nhịp tay cũng trở nên đều đặn, xâu chuỗi vào nhau như người nghệ sĩ phải trở ra sân khấu theo yêu cầu của cộng đồng.

Theo thói quen, hàng ngày Baumgartner vẫn gọi điện thoại cho vợ hắn, nhưng lần này cuộc nói chuyện qua điện thoại như dài hơn so với mọi khi. Baumgartner hỏi rất nhiều, ghi chép những câu trả lời vào bên lề một tờ báo rồi cúp máy. Suy nghĩ. Rồi lại mở máy gọi tiếp cho Flétan. Flétan nhấc máy ngay. Tốt đấy, Baumgartner khen hắn, tôi nghĩ là chúng ta đã đến lúc chuẩn bị hành động. Trước hết mày phải đi thuê một chiếc xe bảo ôn, không phải là xe tải nghe chưa, chỉ cần loại xe thể tích nhỏ thôi. Không có vấn đề gì cả, Flétan nói, tại sao lại cần tới xe bảo ôn? Mày không cần quan tâm tới cái đó, Baumgartner nói. Mày chỉ cần biết là tao cần một cái xe lạnh. Tao sẽ cho mày một số điện thoại ở Paris, ngày mai tao về trên đó vài ngày, mày gọi điện cho tao khi nào xong việc. Được, Flétan nói, tôi hiểu rồi. Ngày mai tôi sẽ lo liệu và tôi sẽ gọi cho anh ngay sau đó.

19

Phải chăng bây giờ chưa phải là lúc Ferrer có thể thư giản nghỉ ngơi đôi chút? Phải chăng anh ta quá mải mê với những trò phiêu lưu trong những cuộc kiếm tìm mà anh ta biết rõ, lần này cũng như những lần trước, kết cục của nó, một kết cục tốt đẹp chăng? Nhưng lúc này, ngay trở ngại đầu tiên, anh chàng đã buông tay: sau chuyện nước hoa Extatics Elixir, anh ta chẳng màng tới chuyện đi tìm Bérangére đang ở đâu và rồi sau đoạn khởi đầu câu chuyện babyphone, anh ta cũng không tính đến chuyện gặp lại Sonia nữa.

Trong khi chờ đợi, còn chút thời gian rỗi, anh ta tìm đến phòng khám của ông bác sỹ điện tâm đồ theo hẹn. Tôi sẽ kiểm tra lại tiếng thổi tâm thu cho anh như tôi đã nói, Feldman nói với Ferrer, anh đi ra chỗ này. Căn phòng như dài ra trong bóng tôi lờ mờ bị ánh sáng của ba chiếc màn hình máy tính chọc thủng, nhờ ánh sáng màn hình, có thể nhìn thấy trên tường ba bức ảnh sao chụp nhòe nhoẹt, hai chiếc bằng chứng nhận về mạch học được những tổ chức ý tế nước ngoài công nhận trao cho Feldman và trong một cái khung lồng kính có những bức ảnh người thân và tấm ảnh một con chó. Ferrer cởi áo quần, trừ độc chiếc quần cộc, nằm lên giường khám bệnh có trải giấy hấp thụ màu xanh, mặc dù trời nóng nhưng đột nhiên anh ta rùng mình. Cậu phải thư giãn, Feldman nói sau khi đã lên chương trình cho các máy móc của ông ta.

Rồi bác sĩ Feldman tiến hành áp đầu mũi một vật đen và thuôn dài, giống như một chiếc bút chì điện tử hay một thứ gì đó đại loại như vậy, lên khắp cơ thể của Ferrer, vào nhiều điểm khác nhau: cổ, háng, gót chân và góc mắt. Mỗi lần bút chì dí vào một điểm trong một khu vực nào đó, là có tiếng rít với tần số cao vang lên trong máy tính điện tử, những âm thanh khả nghi nghe như những luồn gió mạnh, ngắn, hay như những tiếng thổi của bộ định vị bằng sóng âm. Ferrer nghe rõ nhịp đập của các động mạch chủ, trên màn huỳnh quang, ánh sáng của các bước sóng thể hiện hình ảnh của các nhịp đập.

Cuộc kiểm tra kéo dài khá lâu, cuối cùng Feldman kết luận: không được mĩ mãn lắm, cậu có thể ngồi dậy lau người đi, Feldman nói, tay ném cho Ferrer chiếc khăn. Kết quả không khả quan một chút nào, Feldman nhấn mạnh. Ngay từ bây giờ, cậu phải thật sự cẩn trọng. Phải tôn trọng chế độ ăn uống mà tôi đã nói với cậu. Xin lỗi tôi phải nói thật với cậu rằng trong lúc này cậu không được phép sống buông thả. Lúc này thì tôi không có vấn đề gì lo lắng cả, Ferrer nói. Có thể thực hiện triệt để chỉ dẫn của bác sĩ. Còn điều này nữa, Feldman nói thêm. Cậu phải tránh tuyệt đối môi trường nhiệt độ nóng quá hoặc lạnh quá, tôi đã nói với cậu rồi, những người như cậu sống trong môi trường đó là một thảm họa đấy. Nhưng mà, người bác sĩ lẩm bẩm, nghề nghiệp của cậu, chắc cũng chẳng có nhiều cơ hội tiếp xúc với những loại nhiệt độ như thế. Tôi chấp hành những chỉ dẫn của bác sĩ, Ferrer nói nhưng không mảy may hé ra chuyện anh ta vừa thực hiện một chuyến viễn du đến cực Bắc trở về.

Lúc này là một buổi sáng tháng bảy, thành phố khá yên tĩnh, không gian tĩnh lặng trầm buồn, Ferrer ngồi một mình trong quán cà phê gần quảng trường Saint Sulpice, trước mặt là một cốc bia. Từ Port Radium, đến Saint Sulpice là cả một khoảng cách xa vời vợi, về múi giờ lệch nhau đến sáu giờ đồng hồ, cho tới lúc này, Ferrer vẫn chưa lấy lại được thói quen thường ngày trước đây. Bất chấp những lời khuyên của Jean- Philippe Raymond mãi đến sáng hôm sau anh ta mới đi kiếm két sắt và mua bảo hiểm cho những món đồ cổ mới kiếm được, bởi anh ta còn có hai cuộc hẹn sau đó vào cuối buổi chiều. Trong khi chờ đợi, Ferrer đem tất cả những món đồ cất trong một chiếc tủ nằm tít tận phía sau căn phòng rồi khóa lại. Lúc này cái mà anh ta cần là sự nghỉ ngơi, mặc dù chẳng ai có được sự nghỉ ngơi đúng nghĩa cả, đôi khi người ta nói, người ta tưởng tượng ra là đang nghỉ ngơi hoặc sẽ nghỉ ngơi, nhưng thực chất chỉ là một sự hi vọng mong manh mà thôi, người ta biết chắc chắn rằng chuyện nghỉ ngơi thư giãn thật khó mà thực hiện hay thậm chí sự nghỉ ngơi không bao giờ tồn tại đúng nghĩa, đó là cái mà người ta thường nói khi mệt nhọc.

Cho dù mệt mỏi, Ferrer cũng không chối từ việc ngắm nhìn những người đàn bà qua đường vào mùa này ăn mặc không được kín đáo cho lắm. Những bước chân của các cô nàng thật duyên dáng. Ferrer cũng thích những ánh mắt tình cờ giao nhau, những ánh mắt chỉ nhìn xuống mặt đường, thích nhìn vào bước chân của họ, những ánh mắt biết rằng từ trong quán cà phê có người đang dõi theo họ. Nhưng những lời khuyên của bác sĩ Feldman đã kéo Ferrer trở về với thực tại.

Cũng trong thời gian đó , Flétan đi bộ về phía một bãi đỗ xe rộng lớn nằm ở phía bên kia đường vành đai, phía sau cửa Champerret, có những con chó to xù làm nhiệm vụ canh gác. Vừa đi, Flétan vừa hít thở không khí, hắn cảm thấy dễ chịu hơn so với ban nãy. Hắn bị bệnh ngứa ngoài da cho nên tay lúc nào cũng đưa lên gãi sồn sột, nhưng không sao cả, hắn có thể đi hàng giờ liền dưới ánh mặt trời nung đốt mà không làm sao cả, hắn cứ đi như vậy vượt qua một trạm sửa chữa xe nhỏ- vài chiếc bàn nâng , một hố rửa xe và ba chiếc xe con đã tháo tung các bộ phận, một ròng rọc. Tiếp đến là bãi đỗ xe chuyên dụng trong đó có những chiếc xe tải hạng nặng, rơ-móc, trong một căn phòng bằng kính trong suốt là sáu chiếc màn hình làm nhiệm vụ theo dõi cảnh giới và hai chiếc gạt tàn đầy những mẩu thuốc, người đàn ông làm nhiệm vụ trông coi bãi đỗ xe thân hình nhỏ bé, nhưng đặc như một hòn pin, một toe toét cười như một cánh cửa mở toang hoác. Flétan nói với anh ta rằng hắn đến đây để lấy chiếc xe bảo ôn đã đặt thuê từ hôm trước qua điện thoại, người đàn ông gật đầu xác nhận. Người trông coi bãi xe có vẻ biết rõ việc này nên chạy ra đi vượt lên trước Flétan về phía chiếc xe.

Đó là một chiếc xe hòm nhỏ màu trắng giống như một chiếc hộp vuông vức hoặc giống như những chiếc lán ở Port Radium: hình dạng thùng xe không được thiết kế để hạn chế lực cản không khí. Phía trên nóc ca bin có gắn một động cơ làm lạnh, xung quanh có những ống tản nhiệt đối lưu giống như một tấm lưới lò sưởi. Người gác bãi xe mở khóa, kéo rộng hai cánh cửa phía sau thùng xe, để lộ ra một khoang chứa hàng khá lớn, xung quanh bọc kín bằng kim loại, một vài tấm xốp áp sát trần. Khoang chở hàng có vẻ sạch sẽ, chắc hẳn là đã được rửa sạch ở trạm Karcher, nhưng vẫn bốc ra một thứ mùi gây gây khó chịu, mùi máu, chiếc xe chắc được dùng để chở thịt.

Flétan lơ đãng nghe người bảo vệ bãi đỗ giải thích cách vận hành chiếc xe, hắn trả trước một phần tiền thuê mà Baumgartner ứng trước cho hắn, hắn mở cửa xe nhảy lên buồng lái. Đợi cho người bảo vệ đi xa một quãng, hắn rút đôi găng tay làm bếp bằng cao su màu vàng, mặt trong chiếc găng và các ngón nổi lên một lớp thô ráp nhằm tăng độ bám chống trượt khi cầm nắm đồ vật. Flétan lồng đôi găng vào hai bàn tay, tra chìa vào ổ khóa rồi khởi động xe. Chiếc xe lùi lại một cách khó khăn, nhưng khi tốc độ tăng dần, chiếc xe lăn bánh một cách nhẹ nhàng nhất là khi đi vào tuyến đường vành đai rộng rãi qua ngả Châtillon.

Tới quảng trường Cửa Châtillon, Flétan dừng xe sát một ca bin điện thoại. hắn xuống xe, đi vào cabin, nhấc máy quay số, nói một vài câu gì đó. Hình như ai đó trả lời hắn rất cộc lốc, hắn bỏ lại trên tổ hợp vài giọt nước bọt- nhíu mày gác máy, có vẻ không được hài lòng lắm. Thậm chí ánh mắt hắn còn tỏ ra một chút hoài nghi.

20

Baumgartner cũng gác máy, gương mặt không biểu lộ một chút gì đặc biệt. Nhưng hắn tỏ ra hài lòng bước về phía cửa sổ căn phòng: chẳng có gì ngắm nhìn ở chỗ này cả, Baumgartner mở cửa sổ: vắng lặng, vài tiếng chim hót, phía xa xa khói xăng ô tô xả ra bốc lên tạo thành một màn sương dập dềnh. Thế là hắn đã trở về Paris, trở về với căn phòng lớn trên đại lộ Exelmans, hắn không còn chuyện gì phải làm ngoài sự chờ đợi, như lúc này đây hắn giết thời gian bằng cách nhìn qua cửa sổ. Khi màn đêm buông xuống, hắn lại ngồi lặng im trước máy thu hình.

Sân lát đá, có trồng những cây đoạn và cây keo làm thành một khu vườn nhỏ có hàng rào bao quanh, ở giữa là một cái hồ nhỏ có những tia nước phun thẳng lên mặc dù không được đều cho lắm như hôm nay có lẽ là vì có chút gió nhẹ . Một vài con chim sẻ, mấy con quạ và chim hét mái đang nhảy nhót trên những cành cây, ở đó có một chiếc chậu nhựa màu trắng nhạt nhãn hiệu Bricorama đặt giữa chạc cây cao, chiếc chậu bị làn gió thổi phồng lên trông như một cánh buồm nhỏ, phát ra những âm thanh rì rầm, giống như một ống sáo sậy. Phía dưới sân, một chiếc xe đạp trẻ con bị mất bộ phận giữ cân bằng vứt chỏng chơ. Ba chiếc đèn được bố trí ở các góc sân và ba chiếc ca-mê-ra cảnh giới được bố trí trên những cánh cửa của mỗi tòa biệt thự.

Mặc dù bị những cành cây che khuất các ngôi biệt thự, nhưng Baumgartner vẫn nhìn rõ trên sân thượng của những tòa biệt thự đó có bày những chiếc ghế bọc vải kẻ sọc, bàn gỗ tếch, ban công và những ô cửa lớn, dàn ăng ten vô tuyến hiện đại. Xa hơn một chút là một dãy nhà cao tầng với lối kiến trúc khác biệt, nhưng khá thuận mắt, không có chi tiết nào quá đối lập, quá khập khiễng: phong cách kiến trúc năm 1910 cũng rất ăn nhập với phong cách kiến trúc năm 1970, sự chung sống này đã đạt tới mức hài hòa, đồng tiền phát huy sức mạnh để dìm chết sự lỗi thời.

Những người sống trong những ngôi biệt thự này hình như có một đặc điểm chung là trong khoảng thời gian ước chừng bốn mươi lăn năm nay đều có cuộc sống khá giả thu lợi từ những công việc phục vụ lĩnh vực nghe nhìn. Có một người phụ nữ mang thai, ngồi trong căn phòng màu xanh, tai đeo một ống nghe cực lớn, gõ bàn phím vi tính nội dụng bản tin đọc hàng ngày vào lúc mười một giờ mà Baumgartner vẫn nghe trên sóng đài phát thanh Quốc gia. Một người đàn ông thân hình nhỏ bé, tóc hung, ánh mắt lơ đễnh, nụ cười chẳng mấy khi thay đổi, gần như gắn chặt với chiếc ghế băng ở sân thượng, chắc ông này là nhà sản xuất chương trình. Một nữ phóng viên chiến tranh của đài truyền hình rất hiếm khi có mặt ở văn phòng, hầu hết thời gian cô có mặt tại những điểm nóng của các cuộc xung đột, lao vào những chốn hiểm nguy với chiếc điện thoại thu phát trực tiếp qua vệ tinh từ chiến trường Khmer đến Tchetchenes, từ Yémen đến Afghans. Hình như lúc nào cô ta cũng ngủ, bởi lúc cô ta ở nhà mọi cửa sổ đều được buông xuống, rất ít khi Baumgartner nhìn thấy cô ta ngoại trừ vài lần trên màn ảnh vô tuyến.

Nhưng lúc này hắn không trông thấy ai cả.

Sáng nay, phía sau tòa Đại sứ quán Việt Nam, có năm, sáu nhà ngoại giao trong bộ áo choàng khoác ngoài quần áo thể thao, họ tập thái cực quyền như mọi ngày. Còn bây giờ, phía bên kia hàng rào tòa Đại sứ, không có bất cứ cái gì khác ngoài tấm bảng bóng rổ được đóng chặt vào một thân cây, một chiếc võng treo lệch không cân đối, một chiếc két sắt rỉ lật ngửa, trên mặt sân xi-măng rộng chỉ có một chiếc ghế trống đổ nghiêng. Hình như hôm nay phía bên kia hàng rào, trời nóng hơn, độ ẩm nhiều hơn nhằm vào tòa đại sứ sản sinh ra một vùng tiểu khí hậu Đông Nam Á.

Nhưng, Baumgartner chỉ nhìn mọi người ở một khoảng cách khá xa. Nếu hắn quan sát mọi người, hắn cứ muốn thủ tiêu người ta, và hắn không chào ai cả ngoại trừ thứ hai hàng tuần, đem một bọc tiền to tướng đến trả tiền thuê nhà cho ông bác sĩ nha khoa nghỉ hưu ở tầng trệt, người đã cho hắn thuê cả tầng gác theo tuần. Cả hai đã thỏa thuận với nhau theo cách thức này, vì ngay từ đầu, Baumgartner đã nói trước với người nha sĩ rằng hắn không tá túc ở đó lâu ngày và rằng hắn có thể phải ra đi bất cứ lúc nào. Phần lớn thời gian còn lại hắn giam mình trong căn phòng khá buồn tẻ và để thay đổi chút ít không khí, hắn bắt buộc thỉnh thoảng phải ra ngoài.

Ô kìa, đúng lúc đang định ra ngoài dạo một vòng, hắn trông thấy cô phóng viên chiến trường đã thức dậy, miệng ngáp vì ngái ngủ, hình như cô ta tới dự một cuộc họp trong ban biên tập thì phải. Đây là một trong những cô gái có mái tóc vàng uốn thành lọn lớn, tóc vợ hắn, màu lục thiên thanh. Khu phố này có đông người danh giá cư ngụ và họ quen biết không ít những kẻ nổi danh, đây cũng là khu phố đẹp luôn cuốn hút không ít những gã săn ảnh giật gân rình rập.

Đúng là có hai gã săn ảnh đang ngó nghiêng rình rập dưới một mái che ở phố Michel- Ange, họ đeo những chiếc máy chụp ảnh có ống kính thuôn dài màu xám cỡ lớn, trông không giống máy chụp ảnh mà giống như kính viễn vọng hay những công cụ giải phẫu hoặc thậm chí nó giống một loại vũ khí có hệ thống ngắm bắn bằng tia hồng ngoại. Những tay săn ảnh này còn rất trẻ, trẻ một cách đáng kinh ngạc, ăn mặc như trên bãi biển, áo sơ mi cộc tay nhưng trên gương mặt của họ thật căng thẳng, ánh mắt không rời cánh cổng phía đối diện, chắc chắn họ đang đợi một siêu sao nào đó xuất hiện cùng với người tình mới. Baumgartner tò mò, hắn dừng lại giây lát bên cạnh họ, kín đáo quan sát, không để lộ ý đồ mãi tới lúc có người lịch sự đề nghị hắn đi chỗ khác. Hắn không phản ứng gì mà bỏ đi.

Hắn là một kẻ nhàn cư, rỗi rãi đến đau khổ. Hắn dạo một vòng xung quanh khu nghĩa trang Auteuil cách đó một quãng ngắn, chu vi nghĩa trang cũng không có gì là ghê gớm cả, tại đây, có nhiều người Anh yên nghỉ, họ nguyên là những bá tước, thuyền trưởng. Một vài phiến đá bia mộ đã bị vỡ, không người chăm sóc, một vài ngôi mộ khác đang được tu sửa, một trong những tượng đài của nghĩa trang giống như một mái đình nhỏ được gắn trang trí những bức tượng và những câu danh ngôn của Credo, Baumgartner đi qua nấm mồ Delahaye nhưng không dừng lại, mặc dù hắn lùi lại vài bước dựng lại chiếc bình hoa đã bị đổ nghiêng và sửa lại cho ngay ngắn tấm bia ngôi mộ của một người vô danh mà lúc còn sống chắc anh ta có đôi tai kém thính –Những người bạn kém thính Orléans kính viếng, phiến đá như muốn gào lên- rồi trước mộ Hubert Robert -Người con hiếu thảo, người chồng thắm thiết, người cha tốt, người bạn thủy chung, phiến đá thì thầm- thôi đủ rồi: hắn rời khỏi khu nghĩa trang Auteuil, đi ngược theo phố Claude- Lorrain trở về phố Michel- Ange.

Một lúc sau, siêu sao mà những kẻ săn ảnh mong đợi xuất hiện dưới mái vòm cổng ngôi nhà cùng với người tình mới, họ giương máy nhắm vào đôi tình nhân bấm liên tục. Cô gái đứng như trời trồng, tức tối trước việc mình bị mấy tay thợ ảnh săn đuổi, còn Baumgartner, từ nghĩa trang trở về, trong đầu đang rối lên bao ý nghĩ cho nên vô tình đi qua mà không biết hắn bị lọt vào ống kính của những tay săn ảnh trước khi trở về nhà mình. Hắn rót một cốc đầy rượu, lại nhìn qua cửa sổ thong thả ngồi nhìn ánh tà dương đang làm cho mọi vật xung quanh như dài ra, bóng những ngôi nhà, những hàng cây, những bậc thềm và bóng những cây keo, rồi cuối cùng những cái bóng đó bị nhấm chìm trong một cái bóng khác lớn hơn làm cho sắc màu của chúng trở nên nhạt nhòa cho tới khi hấp thụ hoàn toàn, uống cạn ráo, làm cho chúng tắt ngấm và biến mất, đúng lúc đó chuông điện thoại reo vang.

Tôi đây, Flétan nói. Mọi việc đều diễn ra tốt đẹp cả. Mày có chắc là không ai nhìn thấy mày chứ? Baumgartner lo lắng hỏi. Anh nghĩ xem, Fléntan nói, tôi đã nhiều lần quan sát, kể cả phía sau không thấy ai cả. nói thật là ngay cả trong quán cũng chẳng có ma nào cả. Những thứ đó có vẻ không được mĩ mãn cho lắm. Anh nói cho tôi hay, nghệ thuật hiện đại là thế nào? Câm mồm đi, thằng ngu, Baumgartner nói, rồi sao nữa? Bây giờ mày đang để những thứ đó ở đâu? Tất cả đang ở trong thùng bảo ôn như đã dự kiến, Flétan trả lời, hiện chiếc xe đang đỗ gần nhà tôi, ngay khu vực mà anh đã thuê. Làm gì bây giờ đây? Ngày mai gặp nhau ở Charenton, Baumgartner nói, mày vẫn nhớ địa chỉ đó chứ?

21

Trong thời gian đó, Ferrer đang ngồi trước một cốc bia, trời nắng, nhâm nhi hết cốc này đến cốc khác. Nếu như anh ta chưa từ giã khu phố bên tả ngạn, điều đó có nghĩa là anh ta đã thay đổi chỗ làm ăn rồi. lúc này, phòng trưng bày và kinh doanh của anh ta đặt tại khu ngã tư Odéon, thông thường đây không phải là một nơi lí tưởng cho việc giao dịch mặc dù ở đó lúc nào cũng có đủ những hạng người để mà hết lòng vì nhau: đó là một nút cổ chai đông đúc, ồn ào treo đầy những bóng đèn hiệu nhiều màu, xe cộ nhốn nháo khắp mọi hướng, thêm nữa, ngã tư này có những luồng gió mạnh thổi từ phố Danton tới làm cho không khi lúc nào cũng lạnh. Nhưng mùa hè đến, Paris ít nhiều vắng vẻ, thì quán cà phê là nơi đông người lui tới. Ánh sáng như lắng lại, giao thông giảm đáng kể, từ trong quán cà phê có thể nhìn rõ cả hai lối lên xuống của bến tàu điện ngầm. Rất ít người lên xuống ở hai cửa lên xuống của bến tàu điện ngầm, Ferrer nhìn mọi người đi qua nhưng chỉ quan tâm tới phần nửa đám người đi qua là đàn bà mà thôi, ít ra đàn bà cũng là số đông, ai cũng biết như vậy, ưu thế hơn hẳn nửa còn lại kia của thế giới.

Phần nửa giống cái này, anh ta nhận xét, có thể cũng chưa chia làm hai loại cho cá tính khác nhau: một là những người, tất nhiên không phải lúc nào cũng như vậy, khi anh nhìn họ bước xuống cầu thang của một bến tàu điện ngầm thì họ quay lại đúng ngay lúc anh vừa rời mắt khỏi họ, và loại thứ hai, không biết có phải lúc nào cũng như vậy không, họ không bao giờ ngoảnh lại phía sau. Về phần Ferrer, anh ta luôn là người đầu tiên ngoảnh mặt lại để đánh giá mối quan hệ mới mẻ này xem cô ta, ngoảnh lại hay không ngoảnh lại, thuộc loại đàn bà nào. Rồi anh ta cúi gập người theo cách của mình, điều chỉnh thái độ cho phù hợp với thái độ của cô nàng, tất nhiên, việc quay lại hay không quay lại của anh ta cũng chẳng được tích sự gì nếu như cô nàng không ngoảnh mặt lại.

Nhưng ngày hôm nay không có một cô nàng nào ngoảnh lại nhìn Ferrer cho nên anh ta đành đứng dậy về nhà. Đợi mãi, chẳng thấy một chiếc tắc xi nào trống chỗ… Ferrer đành quyết định tản bộ về nhà vì đang còn khá nhiều thời gian rỗi rãi dù đường về còn khá xa, nhưng không phải là không thể đi bộ được, vả lại đây cũng là cách rèn luyện sức khỏe và có thời gian sắp xếp, điều chỉnh những công việc đang rối tung rối mù trong đầu và có cơ hội cho cơ thể thích nghi trở lại với sự chênh lệch thời gian.

Nhiều ý nghĩ rối rắm, lộn xộn trong đầu anh ta không phải do những gì đã qua, mà nó liên quan đến việc đăng kí bảo hiểm cho các món đồ cổ và phải gọi điện cho ông chủ cửa hàng bán két sắt đàm phán lại giá tiền công thuê đóng mấy chiếc giá đỡ, rồi chuyện quảng bá và tổ chức triển lãm tranh của Martinov, đây là con át chủ bài của mà Ferrer vừa tung ra trong lúc này, anh ta là hoại sĩ duy nhất lúc này đang được mến mộ, rồi chuyện bố trí hệ thống chiếu sáng phòng trưng bày, phải suy nghĩ lại toàn bộ làm sao cho phù hợp với những món đồ cổ này, cuối cùng, là chuyện có cần gọi Sonia đến làm việc nữa hay không, nó làm anh ta băn khoăn mãi.

Sau khi lội bộ ngoằn ngoèo trên vỉa hè đầy những lọn cứt chó, Ferrer đến gần khu Amsterdam, quang cảnh thành phố trật tự ngăn nắp gọn gàng bày ra trước mắt. Một bé gái đang nói chuyện với mẹ nó, rằng nó đã suy nghĩ rất kỹ trước khi chọn học môn đu, một môn thể thao hấp dẫn, rồi có hai người đàn bà đang xỉa xói nhau chỉ vì một chỗ đỗ xe, phía sau họ có một chiếc xe bảo ôn loại nhỏ đang lướt đi êm ru.

Về tới cửa phòng trưng bày, Ferrer dừng lại chốc lát vì có một nghệ sĩ được Rajputek giới thiệu đến, muốn trình bày với Ferrer một số dự án triển lãm của anh ta. Anh ta là một nghệ sĩ tạo hình trẻ, tính tình hài hước, tự tin, có rất nhiều bạn bè trong giới mĩ thuật và cũng giống như Ferrer anh ta có rất nhiều dự định. Lần này, anh ta không cần mang tranh đến treo lên tường, mà sử dụng luôn bức tường của nhà sưu để họa bức tranh của theo phương pháp sử dụng dung dịch a-xít ăn mòn, kết quả sẽ tạo thành một bức tranh: khổ nhỏ hình chữ nhật 24×30 chiều sâu 25 milimét. Về ý tưởng của tác phẩm này, tôi cũng thấy một vài nhược điểm, nếu anh muốn, người nghệ sĩ giải thích ấy là tôi làm cho bức tường mỏng đi chút ít mà lẽ ra phải bồi cho nó dày thêm. Được đấy, Ferrer nói, thú vị đấy, nhưng lúc này tôi không muốn đi theo hướng này nữa. Có thể chúng ta sẽ hợp tác làm một cái gì đó về sau này, chứ không phải ngay bây giờ. Chúng ta sẽ trao đổi lại vấn đề này, anh cứ để cuốn sách của anh lại đây cho tôi rồi tôi sẽ cho anh biết ý kiến của tôi. Ferrer đuổi khéo anh chàng nghệ sĩ ra khỏi nhà trưng bày, rồi ngay lập tức tập trung xử lí mọi vấn đề đang tồn tại với sự trợ giúp của một người phụ nữ trẻ tên là Elisabeth mà anh ta mới thuê thay thế vị trí Delahaye. Người đàn bà này thuộc loại biếng ăn nhưng dư thừa vitamin, và lúc này đang trong giai đoạn thử việc, phải xem cô ta làm ăn thế nào đã. Anh ta giao cho người giúp việc một số công việc cụ thể.

Rồi Ferrer lại ôm lấy máy điện thoại, vẫn là chuyện liên lạc với người ở công ty bảo hiểm và người bán két sắt, cả hai người ngày mai sẽ đến. Anh ta lại gọi điện cho người thợ mộc khẳng định lại giá thuê đóng mấy chiếc kệ, báo cho ông ta biết rằng trong tuần này sẽ đến xem xét kết quả công việc. Ferrer không làm sao liên lạc trực tiếp được với Martinov, chỉ thấy điện thoại của anh ta trả lời. rồi Ferrer bàn rất kĩ với Elisabeth việc cải tạo hệ thống chiếu sáng phòng trưng bày để đạt hiệu quả tốt nhất đối với các món đồ thuộc nền mĩ thuật địa cực. để cụ thể hóa ý tưởng của mình, Ferrer đề nghị người giúp việc đi vào trong xưởng tìm một vài chiếc bóng đèn, chúng ta thử chiếu sáng chiếc móc néo buồm bằng ngà chẳng hạn xem thế nào và với chiếc ngà voi ma – mút xem sao, cô sẽ thấy ngay điều mà tôi muốn nói, Elisabeth ạ. Nói rồi Ferrer đi vào phía trong phòng trưng bày, mở khóa cửa kho và thấy cánh cửa đã bị phá, mở toang hoác, chẳng còn bất cứ món đồ nào ở đó nữa. Thế là chẳng còn thời gian tự vấn xem có nên gọi điện cho Sonia nữa hay không.

22

Đặt hai chiếc va li to tướng khóa cẩn thận gần lối ra vào. Căn phòng trưng bày được sắp xếp rất gọn gàng cứ như hắn ta thu dọn hết mọi thứ để không bao giờ trở lại đây nữa, Baumgartner nhanh chóng đóng sập cửa rồi ra đi. Như một chiệc âm thoa, như tiếng chuông điện thoại hay tiếng còi báo hiệu cửa đóng tự động trên tàu điện ngầm, tiếng va chạm khô khan và đục đã tạo ra một nhịp âm thanh hoàn hảo của chiếc dương cầm hiệu Bechstein: sau khi Baumgartner rời khỏi khách sạn, trong khoảng mười đến hai mươi giây , một bóng ma đồng lõa sẽ ám ảnh căn phòng trước khi từ từ phân rã rồi cuối cùng tan biến.

Baumgartner vượt qua đại lộ Exelmans đi bộ một lúc về phía sông Seine trước khi rẽ sang phố Chardon- Lagache. Thời tiết bây giờ đang giữa hè, quận XVI lúc này còn vắng vẻ hơn mọi ngày, nhất là tại nút Chardon-Lagache, và một số khu vực khác, tạo ra nhiều điểm nhìn như những hạt nhân tế nào. Baumgartner xuống ga-ra gầm dưới một tòa nhà chung cư hiện đại ở đại lộ Versailles lấy lại chiếc xe con lái ra phía bờ sông Seine rồi ngoặt ra phía đường cao tốc đến gần cầu Sully lại thoát ra khỏi xa lộ này. Hắn lái xe đến quảng trường Bastille rồi từ đó chạy ngược lên dọc theo con đường dài hun hút phố Charenton về hướng đông- nam tới tận Charenton. Cứ thế anh ta nhằm một động mạch thẳng vượt qua quận XII lúc này phố xá đã đông người hơn so với quận XVI, người dân ở quận XVI thường ít sử dụng ngày nghỉ hơn là người dân ở quận XII. Trên vỉa hè, mọi người có thể nhận ra, chậm chạp, đơn độc và lúng túng, những người sinh ra ở đây thuộc thế giới thứ ba và những ngoại kiều thuộc lứa tuổi thứ ba.

Xe vào đến Charenton, chiếc Fiat rẽ sang bên phải chạy theo một con đường nhỏ mang tên Molière hay Mozart gì đó, Baumgartner không bao giờ nhớ hay phân định được một cách cụ thể hai người này nhưng hắn biết rằng con đường này sẽ đưa hắn đến một xa lộ khác, phía bên kia xa lộ này là một vùng tiểu công nghiệp nằm bên bờ sông Seine. Vùng này được được xây dựng hai dãy kho, những phân xưởng, bao quanh là những tấm kim loại, trên đó có ghi rõ tên hãng. Những dãy xưởng và nhà kho này được một tấm biển lớn chỉ dẫn, ở đây cũng có rất nhiều kho cho thuê để chứa đồ, một khoảng sân rộng trên hai ngàn mét vuông. Ở đây còn có hai hoặc ba nhà máy nhỏ khá yên tĩnh hình như chỉ chạy khoảng một phần tư công suất và một trạm xử lí rác thải, tất cả những cơ sở này được bố trí dọc theo một trục đường hình như không có tên.

Đây là một khu vực còn khá trống vắng so với nhiều nơi khác giữa mùa hè, và gần như im lặng tuyệt đối : chỉ có những tiếng ồn có thể nhận ra dưới dạng những tiếng lào thào ầm ì bất định, những đợt rung nặng nề, những âm thanh không biết là cái gì. Quanh năm, chỉ có hai ông bà già cùng với con chó đến đi dạo ờ đây. Một số người dạy lái ôtô cũng nhận ra đây là vị trí rất thuận tiện để tổ chức lớp thực hành lái xe cho các học viên an toàn nhất, ít xảy ra rủi ro, đôi khi, người ta trông thấy một du khách đi xe đạp phải vác xe lên vai đi qua chiếc cầu nhỏ bắc trên sông Seine về phía Ivry.

Nhưng ngày hôm nay, không có cái gì đặc biệt ở đây cả, cũng không thấy một ai đến đi dạo ở đây. Chỉ có một chiếc xe bảo ôn đang đỗ phía trước một gian nhà kho, không có ai khác ngoài Flétan đang ngồi sau tay lái chiếc xe bảo ôn được trang bị hệ thống máy lạnh Thermo King này. Baumgartner lái chiếc Fiat của hắn lên đỗ song song với chiếc xe tải rồi hạ thấp cửa kính xuống chứ không bước ra khỏi xe: Flétan đang lôi mọi thứ từ trong khoang chứa hàng chiếc xe tải xuống. Người hắn ướt đẫm mồ hôi, miệng làu bàu không rõ hắn nói cái gì. Mồ hôi đầm đìa làm cho bộ dạng còm nhom của hắn đã nhếch nhác lại càng nhếch nhác hơn: tóc hắn bết lại từng món, bóng láng như được bôi mỡ, chiếc áo hắn đang mặc mồ hôi vã ra ướt đẫm, những nếp nhăn hằn sâu ngang dọc trên khuôn mặt của một kẻ nghiện ma túy nặng.

Tốt rồi, Flétan nói, hết tất cả rồi đấy. Bây giờ phải làm gì nữa? Mày phải khuân hết, Baumgartner trả lời tay trao cho hắn chiếc chìa khóa ngăn chứa hàng, nhét tất cả vào trong đó. Làm cẩn thận đấy nhé kẻo hỏng đồ. Trời nóng thế này, Flétan nhắc. Vác đi, Baumgartner nhắc lại.

Ngồi sau tay lái, không rời khỏi ghế, như chẳng có ai chứng kiến mọi chuyện đang xảy ra ở đây, Baumgartner xỏ đôi găng tay bằng chất liệu rất nhẹ và mềm mại, được khâu bằng những sợi lanh, mắt hắn luôn giám sát chặt chẽ mọi thứ đồ được chuyển vào gian chứa hàng. Trời thật nóng bức, không một chút gió, Flétan ướt đẫm vì mồ hôi vã ra như tắm. Các bắp cơ hắn dù đã nhão ra bởi nghiện ngập quá nặng thế mà lúc này cũng có vẻ như đang phồng lên đôi chút dưới làn áo, Baumgartner có vẻ không thích như vậy, và không thích nhìn công việc đang diễn ra trước mắt hắn. Một lát, mọi việc kết thúc, Flétan đi lại chiếc Fiat. Tốt rồi, hắn nói. Anh có muốn lại xem không? Ô, anh đeo găng à. Tốt, Baumgartner nói, đến lượt tôi, trời nóng thật. Mày bỏ xuống hết rồi chứ? Rồi, tất cả, Flétan nói. Chờ tao kiểm tra đã, Baumgartner bước ra khỏi xe nói rồi đi vào kho kiểm tra những thứ vừa được đưa vào.

Baumgartner ngẩng đầu lên nhíu mày. Đang thiếu một thùng, hắn nói. Cái gì? Flétan hỏi. Một thùng nữa, Baumgartner nói. Còn một thùng nữa chưa chở đến đây. Anh đùa đấy à, tay nghiện thốt lên. Lúc chở đi cả thảy có bảy thùng và bây giờ bảy thùng ở cả đây. Thôi được, nhưng mà tao không tin, Baumgartner nói, hãy lên kiểm tra lại thùng xe đi, chắc chắn là mày quên một thùng trên đó.

Flétan nhún vai hồ nghi, nhưng vẫn làm theo. Hắn vừa đặt chân lên thùng xe thì Baumgartner đã bất thần đóng sập hai cánh cửa thùng xe lại phía sau hắn. Giọng nói của Flétan như bị chẹn lại, lúc đầu là cảu nhảu, rồi thì lạc giọng, sau cùng đầy vẻ lo âu. Baumgartner khóa trái cửa xe lại, đi vòng lại phía đầu xe bảo ôn, mở cửa ca bin ngồi vào sau tay lái.

Từ trong buồng lái, hắn hoàn toàn không nghe tiếng Flétan nói ở phía sau. Baumgartner kéo chiếc cửa sổ nhỏ phía sau ghế tài xế, tháo bỏ then cài rồi mở vuông cửa sổ nhỏ hình chữ nhật ăn thông với khoang chứa hàng ở phía sau. Kích thước cửa sổ này chỉ bằng bao thuốc lá loại mười điếu: nó cho phép nhìn vào thùng xe phía sau, kích thước của nó hẹp tới mức không thể thò cả bàn tay vào trong được.

Bây giờ là lúc kết thúc mọi chuyện được rồi, Baumgartner nói. Khoan đã, Flétan hỏi, anh làm cái gì vậy? Xin đừng làm chuyện gì bậy bạ đấy. Bây giờ là lúc mày phải trả lại sự yên bình cho tao. Tôi có bao giờ làm khó dễ cho anh đâu, Flétan giải thích. Hãy cho tôi ra đi. Tao không thể, Baumgartner nói, mày làm tao thật khó chịu. hãy tha cho tôi, Flétan cố nài nỉ, nếu không anh sẽ chuốc lấy mọi hậu quả đấy. Tao không nghĩ như vậy đâu, Baumgartner nói. Về mặt pháp lí, mày chẳng có giấy tờ tùy thân chứng minh sự tồn tại của mày một cách hợp pháp cả, mày có hiểu không. Cho nên, sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra hết. Ngay cả khi có người báo cho cảnh sát. Không một ai biết mày ngoại trừ kẻ giao dịch với mày, nhưng hắn được ích lợi gì khi phải quan tâm tới mày chứ. Mày có hiểu là tao biết rất rõ mày từ lâu đã không còn tồn tại trên cõi đời này nữa không? Có ai chú ý đến sự vắng mặt của một kẻ vô thừa nhận như mày không? Thôi, yên tâm đi. Nhanh thôi mà, chỉ một chút nóng lạnh thôi mà.

Ôi, không, Flétan hoảng hốt, không được làm như thế, đừng nói nhảm nữa đi. Hắn cố gắng thuyết phục Baumgartner bằng những lí lẽ xoàng xĩnh trong cơn tuyệt vọng, thủ đoạn của anh thật là xoàng. Cách giết người đó người ta đã từng thấy trên các phim truyền hình, chẳng có gì độc đáo cả. Quả là mày nói không sai, Baumgartner thừa nhận, nhưng tao có bắt chước phim ảnh đâu. Phim truyền hình là một thứ nghệ thuật như mọi lĩnh vực khác. Thôi, đủ rồi.

Dứt lời, hắn kéo sập cánh cửa lại, khởi động động cơ máy làm lạnh. Nguyên tắc làm lạnh của chiếc xe này nhìn chung giống như những chiếc tủ lạnh: bên các thành xe có gắn hệ thống ống ga, những ống ga này hấp thụ nhiệt trong thùng xe. Nhờ một động cơ nhỏ đặt trên nóc ca-bin và nhờ bộ phận nén khí làm cho khí ga lưu thông, không khí nóng trong khoang bị hấp thụ được làm lạnh. Loại xe này có hai mức điều chỉnh nhiệt: + 5* hoặc -18*. Từ hôm trước, qua điện thoại, Baumgartner đã dặn kĩ Flétan phải chọn được chiếc xe đảm bảo chạy ở mức nhiệt -18*.

23

Những món đồ cổ không cánh mà bay hiển nhiên là một tổn thất rất lớn. Về tài chính, Ferrer đã đầu tư không ít tiền cho cuộc viễn du tới Bắc cực, nay mất sạch, nguy cơ về sự phá sản hoàn toàn là điều không thể tránh khỏi. Tai họa này lại rơi đúng vào lúc phòng trưng bày chẳng còn gì để bán, rồi các chủ nợ cũng đến kì hối thúc thu hồi lại vốn của họ, cũng là lúc các nghệ sĩ muốn kiểm tra lại số tiền trong tài khoản của họ rồi thì các khoản vay ngân hàng cũng đến kì phải hoàn trả làm cho anh ta lo lắng thêm gấp bội. Mùa hè sắp qua, cũng như mọi năm vào thời điểm này hàng loạt món tiền đóng đủ loại thuế đã đến lúc phải trả, các món lệ phí, những suất tiền đóng góp, tới kì làm lại các hợp đồng thuê mướn kèm theo là các hóa đơn thư bảo đảm của công đoàn. Nghĩ đến tất cả những thứ đó, Ferrer bắt đầu cảm thấy bị rơi vào tình thế tuyệt vọng.

Tất nhiên, bây giờ trước hết phải làm đơn trình báo việc mất cắp đã. Đây rõ ràng là một vụ trộm, Ferrer gọi điện báo cho cảnh sát quận IX lập tức một sĩ quan cảnh sát tư pháp vẻ mặt mệt mỏi xuất hiện ngay. Người sĩ quan kiểm tra hiện trường vụ trộm, sơ bộ đánh giá thiệt hại, lấy lời khai và hỏi tên hãng bảo hiểm cho các món đồ cổ. Ôi giời ơi, Ferrer nói, chúng chọn đúng lúc các món đồ chưa được bảo hiểm để nẫng đi tất cả. Tôi đang chuẩn bị để mua thì… Anh thật là ngu ngốc hết sức, viên sĩ quan cảnh sát tư pháp đột ngột cắt ngang làm cho Ferrer bẽ bàng vì sự cẩu thả của mình. Viên sĩ quan nói vậy là số phận những món đồ cổ mất tích ấy giờ đây rất bấp bênh, rất khó có thể thu hồi lại được, chỉ trông chờ vào sự may rủi thôi. Loại công việc này, ông ta cho biết, rất ít khi được giải quyết kể cả cơ quan cao nhất phụ trách việc buôn bán đồ cỗ mĩ nghệ: vụ việc này có chiều hướng bị kéo dài lôi thôi đấy. Tôi sẽ nghiên cứu xem có thể làm được cái gì giúp anh lúc này, nhưng tôi phải nói trước là rất phức tạp, tốn kém và khó khăn lắm. Tôi sẽ cho một nhân viên giám định tới, viên sĩ quan chốt lại, xem họ có khám phá ra được điều gì không. Trong khi chờ đợi, anh không được đụng tới bất cứ cái gì ở đây.

Vài giờ sau, nhân viên kĩ thuật giám định tới. Anh ta không giới thiệu gì cả mà đi khắp căn phòng xem xét tỉ mỉ đồ đạc trong phòng. Một gã mắt cận lòi, gầy nhẳng, tóc vàng sợi mảnh lơ thơ, nụ cười thường trực và có vẻ không vội vàng gì, chưa muốn bắt tay ngay vào công việc. Lúc đầu Ferrer cứ tưởng anh ta là một khách hàng – Anh cũng quan tâm đến nghệ thuật đương đại à? – trước khi người đàn ông trao chứng minh thư nghề nghiệp trong đó ghi rõ chức danh sĩ quan giám định tư pháp Paul Supin. Nghề của ông chắc là thú vị lắm nhỉ, Ferrer nói. Anh biết đấy, người kia nói, tôi chỉ là một kĩ thuật viên thôi mà, rời khỏi kính hiển vi điện tử là tôi không nhìn thấy được gì nhiều lắm. Nhưng đúng là cái nghề này luôn luôn cuốn hút tôi, vâng đúng thế. Sau khi xem xét toàn bộ căn phòng của Ferrer, anh ta mới mở túi đồ ra, một hộp đựng các dụng cụ nghề nghiệp kinh điển: máy ảnh, hóa chất trong suốt, bột, chổi, găng tay. Ferrer theo dõi anh ta tiến hành công việc từ đầu cho tới phút cuối cùng. Giám định viên có vẻ nản chí, phải đi làm lại nhiều lần, thời tiết đã bắt đầu trở nên nóng bức ngột ngạt.

Mùa hè vẫn trôi đi một cách chậm chạp, hơi nóng làm cho thời tiết trở nên nhớt nhát, ẩm thấp. Phần lớn những người trong độ tuổi lao động đã đi nghỉ hè, Paris thông thoáng hơn, sáng hơn nhưng vẫn không dễ thở chút nào, bầu không khí vẫn bất động, đậm đặc mùi khí thải như trong một quầy bar nồng nặc mùi thuốc lá trước khi đóng cửa. Gần như khắp nơi trong thành phố, tận dụng khoảng thời gian xe cộ đi lại trên phố bớt đông đúc, người ta cho đào đường sửa sang lại các khu phố: tiếng búa máy đập inh ỏi, tiếng máy khoan riết rỏng, mùi nhựa đường nóng chảy bốc lên hăng hắc dưới ánh nắng mặt trời. Nhưng Ferrer hoàn toàn không để ý gì tới quang cảnh xung quanh – bởi vì anh ta có quá nhiều thứ phải suy nghĩ, có quá nhiều việc phải giải quyết, anh ta nhảy lên tắc xi lượn khắp Paris, từ nhà băng này tới nhà băng khác, cố gắng trong cơn tuyệt vọng có thể vay mượn đủ số tiền để có thể tái dựng lại phòng tranh của mình. Cho nên lúc mười một giờ sáng, người ta lại nhìn thấy Ferrer, dưới ánh nắng mặt trời nóng ngột ngạt, trên phố mồng Bốn tháng Chín.

Dãy phố mang tên mồng Bốn tháng Chín rất rộng , nhưng lại rất ngắn. Giá thuê nhà ở phố này đắt ở mức kỉ lục. Kiến trúc tất cả những ngôi nhà ở đây đều giống nhau và theo phong cách kiến trúc dưới thời Napoléon đệ tam. Ngự trị trong những ngôi nhà này là trụ sở của các ngân hàng quốc tế, các tổ chức bảo hiểm, các hãng môi giới, các cơ sở làm việc theo giờ, bộ biên tập của các tờ tập chí tài chính, dịch vụ đổi tiền và các chuyên gia, các văn phòng quản trị về bất động sản, cơ sở giao dịch bất động sản, văn phòng luật sư, cửa hàng sưu tập bán những đồng tiền cổ, những mảnh vỡ của ngân hàng Lyon sau vụ cháy. Chỉ có một cửa hàng bán đồ cũ ở đây tên là Agio. Và ở đây còn có văn phòng đại diện của Hãng Hàng không Ba-lan, cửa hàng sao chụp tài liệu, hãng du lịch, thẩm mĩ viện, một cửa hàng cắt tóc, và tấm biển bằng đồng tưởng nhớ một thanh niên FFI[12] chết vì nền độc lập của nước Pháp lúc mới mười chín tuổi.

Ở khu phố số Bốn tháng Chín này còn có hàng nghìn mét vuông văn phòng đang được tân trang lại để cho thuê, việc cải tạo được giám sát một cách chặt chẽ của các phương tiện điện tử: họ dỡ bỏ tất cả đồ cũ nội thất, chỉ giữ lại mặt tiền ngôi nhà, hàng cột, những chiếc đầu chạm trổ nhìn xuống những chiếc cổng xe ra vào. Họ cải tạo kết cấu của các tầng gác theo tiêu chuẩn văn phòng làm việc hiện đại với những khoảng không gian thoáng đãng rộng lớn, trang trí những bức tranh phong cảnh và các cửa kính đều hai lớp ấm về mùa đông, mát về mùa hè. Và để tăng tích lũy cho hầu bao của mình, mùa hè ở Paris, chỗ nào cũng vậy, người ta trông thấy những người công nhân đội mũ bảo hiểm lao động hối hả, trước mặt họ là những bản thiết kế xây mới hoặc cải tạo trải rộng, họ ăn bánh săng-đuých ngay giữa hiện trường, chuyện trò với nhau bằng máy bộ đàm.

Đây là nhà băng thứ sáu mà Ferrer đã tới trong hai ngày qua để tìm cách vay tiền, và rất tiếc lại trở ra với kết quả là không vay mượn được gì, mồ hôi tay túa ra làm hoen ố cả tập hồ sơ vay tiền. Sau khi tìm cách vận động, thuyết phục băng thứ sáu không đem lại kết quả, Ferrer thất vọng thật sự chui vào thang máy, các cánh cửa thang máy đều mở ra ở tầng trệt toàn nhà hướng ra một căn phòng rộng lớn nhưng không một bóng người, căn phòng được trang bị những bộ bàn ghế thấp. Ferrer đi qua căn phòng rộng lớn này, nhưng chưa muốn về nhà ngay lúc này bởi quá mệt mỏi và tâm trạng chán chường, dừng lại ngồi nghỉ trên một chiếc ghế. Tâm trạng Ferrer lúc này hoàn toàn tuyệt vọng, bi quan, trông bộ dạng anh ta thật thảm hại. Trời nóng ngột ngạt là thế, vậy mà anh ta cứ mặc cả chiếc áo vét dày, bụi bám đầy trên tay áo cũng không buồn phủi nữa, bụi rơi vào mắt cũng mặc kệ, một người đàn bà đi qua, khác với mọi khi, anh ta không thèm để mắt.

Vẻ bề ngoài của người đàn bà là cái dễ đập vào mắt hơn cả. Xét về mặt lô-gíc, nếu ai đã từng quen biết Ferrer thì trong trường hợp như thế chắc chắn anh ta sẽ rất quan tâm. Hình dáng người đàn bà dỏng dỏng cao, mảnh mai, xinh như một pho tượng, môi như vẽ, đôi mắt dài xanh sáng, tóc màu đồng hun cuốn thành từng lọn, đi giầy cao gót, mặc đồ đen mỏng, phía lưng để hở một khoảng rộng vắt ngang vài vạt vải màu sáng có hình kẻ sọc trên bờ vai và nơi háng.

Người đàn bà đó đi ngang bên cạnh Ferrer, bất cứ những ai, kể cả anh ta trong trạng thái bình thường, cũng phải nảy ra ý nghĩ rằng bộ quần áo cô ta đang vận trên người sẵn sang chờ đợi sự cởi bỏ, thậm chí có thể xé toạc ra. Chiếc túi đựng hồ sơ màu xanh cô ta kẹp dưới cánh tay, chiếc bút đưa nhẹ trên làn môi như những đạo cụ phim ảnh đúng nghĩa, cô gái giống như một nữ diễn viên của một bộ phim tình ái dữ dội đang thể hiện những cảnh mào đầu hay khởi động mà mỗi người gọi một cách khác nhau làm đà cho máy móc trở nên sôi động. Có thể nói người đàn bà này hoàn toàn không có trang điểm gì đặc biệt. Đúng lúc Ferrer nhận ra tình tiết này, mặc dù anh ta chẳng quan tâm gì lắm tới người đàn bà và cảnh bài trí trong phòng, thì một cảm giác đột ngột ập đến, cực kì khó chịu, nó chụp xuống đầu anh ta, toàn bộ cơ thể chìm trong trạng ngộp thở như thiếu dưỡng khí.

Một khối lượng nặng hàng trăm kilô đột ngột đồng thời đè ụp xuống vai, hộp sọ và cả lồng ngực anh ta. Trong miệng anh ta dâng đầy một thứ dịch vị như kim loại bị axít ăn mòn và bụi khô quánh đặc, trán toát mồ hôi, cổ bỏng rát, gáy nhức nhối, cảm giác nghẹt thở. Ferrer cảm nhận là không thể cưỡng lại được cảm giác tệ hại đó, cổ tay bị tê dại, tinh thần hầu như hoàn toàn bị tê liệt, mất khả năng tri giác, nỗi lo lắng, sợ hãi ập đến như người sắp chết đến nơi. Một cơn đau dữ dội như xé toạc lồng ngực Ferrer, như mũi khoan xoáy sâu từ cổ xuống xương mu, từ rốn lên vai làm tê dại hai cánh tay, chân trái rồi toàn thân, làm anh ta ngã nhào xuống ghế, mặt đất chao đảo lật nhào, nghiêng ngửa vùi xuống anh ta, thời gian như chậm lại. Sau khi ngã nhào xuống đất, Ferrer nằm bất động, không thể lấy lại thăng bằng rồi ngất lịm đi – bao nhiêu lâu, anh ta không thể nào biết được, nhưng một lúc sau, trí não bắt đầu phục hồi, anh ta nhớ lại những gì mà bác sĩ Feldman đã dặn rất kĩ rằng nếu trường hợp anh ta rơi vào vùng nhiệt độ tới hạn, quá lạnh hoặc quá nóng, thì nó sẽ có những tác động, ảnh hưởng cực xấu tới hệ thống động mạch vành.

Trí nhớ Ferrer nhanh chóng được phục hồi nhưng miệng cứ lắp bắp mà không thể nói được lời nào: đây không phải là toàn màu đen chiếm lĩnh toàn bộ màn hình vô tuyến như lúc tắt máy, không, tầm mắt của Ferrer đã tiếp tục hoạt động trở lại thu nhận những hình ảnh như một máy quay phim bị đổ kềnh xuống đất khi người quay phim đột ngột tử vong, khi đổ xuống nó tiếp tục ghi được một cảnh tĩnh bất ngờ đập vào ống kính: một góc tường, một cái gói, một góc bệ lọt vào khuôn hình. Ferrer cố gắng đứng lên nhưng lại nặng nề đổ gục xuống, lại cố gắng lần nữa nhưng vẫn không được. Ngoài người đàn bà trẻ khoác áo đen còn có dăm ba người khác chạy đến chỗ anh ta, Ferrer cảm nhận được họ đang cúi xuống nhìn mình, họ cởi chiếc áo khoác anh đang mặc, đặt anh nằm ngửa chân duỗi thẳng, rồi họ gọi điện, những người lính cứu hỏa lao đến trên những chiếc xe tải.

Những người lính cứu hỏa là những thanh niên đẹp trai rất bình tĩnh, tay chân rắn chắc, họ mặc quần áo màu xanh nước biển, các dụng cụ bằng da, dây lưng đeo các móc lò xo. Họ nhẹ nhàng đặt Ferrer lên một chiếc cáng, chiếc cáng được đẩy lên chiếc xe một cách chính xác. Lúc này, Ferrer cảm thấy mình được che chở bảo vệ. Trên xe, anh ta cố gắng khôi phục lại giọng nói, nhưng họ ra hiệu cho anh im lặng cho tới khi đến bệnh viện. Rồi Ferrer lại ngất đi một lần nữa.

24

Khi Ferrer tỉnh lại, cái đập vào mắt anh ta trước tiên là xung quanh toàn màu trắng chẳng khác ngày nào anh ta bị bủa vây giữa màn băng tuyết trắng xóa của vùng cực bắc. Ferrer nằm trên một chiếc giường đơn có thể điều chỉnh được theo ý muốn, trải đệm cứng, thành giường cao, một mình trong căn phòng nhỏ, không có sắc màu gì khác ngoài màu xanh lục và xa xăm của một thân cây bị bật gốc trên nền trời in hình trong một khuôn cửa sổ hình vuông. Những tấm đệm, phía trên chiếc giường, những bức tường căn phòng và bầu trời cũng toàn một màu trắng toát. Một màu xanh duy nhất là cái cây xa xa có thể là một trong ba mươi lăm ngàn cây tiêu huyền hay bảy ngàn cây gỗ đoạn hoặc ba ngàn năm trăm cây dẻ trồng khắp Paris. Thôi thì đó là một cái cây mà mình vẫn gặp đâu đó, nhưng đôi khi chẳng mấy ai quan tâm đến cái tên của nó, thậm chí còn bị coi là những thứ cây cỏ vô ích. Mặc dù cái cây cách chỗ Ferrer nằm khá xa nhưng Ferrer cố gắng xác định xem nó là cái cây gì, nhưng tựa quậy, dù chỉ một chút thôi, cũng đủ làm cho anh ta đau ê ẩm, kiệt sức, buộc lòng phải nhắm nghiền mắt lại.

Ferrer lại tỉnh dậy, không biết là năm phút sau hay là ngày hôm sau, bối cảnh xung quanh vẫn không có gì thay đổi, nhưng lần này, Ferrer cố gắng tìm hiểu bằng được cái cây đó là cây gì. Thật khó mà xác định nếu như anh ta quyết không nghĩ tới bất cứ cái gì hoặc đã mất khả năng tư duy. Ferrer cảm thấy có cái gì đó và láng máng phân biệt được cái gì đó là lạ gắn trên mũi mình, có vẻ hơi khó chịu, vướng víu, anh ta cố gắng đưa tay lên sờ nắn nhận dạng xem nó là cái gì nhưng không nhúc nhích nổi. Anh ta lờ mờ hiểu ra, cánh tay bị xoay ngửa, bị một chiếc đai kéo chặt vào thành giường và một chiếc kim truyền thuốc lớn cắm sâu dưới da. Ferrer bắt đầu hiểu cái gì đã xẩy ra, tay trái đưa lên sờ soạng, cái dụng cụ luồn vào lỗ mũi không là cái gì khác ngoài cái ống thở ô-xi. Đúng lúc đó, cửa phòng hé mở. Một phụ nữ trẻ ló đầu nhìn vào, bà ta cũng mặc toàn đồ trắng nhưng da hơi đen, sau đó bà ta quay lại phía một người, có lẽ là một cô hộ lí, yêu cầu cô ta đi báo cho bác sĩ Sarradon biết bệnh nhân số 43 đã tỉnh.

Còn lại một mình trong phòng, Ferrer lặng lẽ tiếp tục cuộc khám phá bất thành, cố gắng nhận dạng cái cây ở phía xa, nếu như không nhận dạng được cái cây đó thì chắc chắn anh ta không thể nào chợp mắt được: có một vài tiến bộ đáng kể. Khéo léo, Ferrer quan sát tỷ mỉ khắp xung quanh, ngoái đầu nhìn phân biệt các loại máy móc khác nhau để ở đầu giường, màn hình và máy tính theo dõi tình trạng quả tim: những chữ số bằng tinh thể lỏng run rẩy và liên tục thay đổi, những đường cong hình sin cũng di chuyển từ trái qua phải, lặp đi lặp lại, giống nhau rồi khác nhau, nhấp nhô như những đợt sóng. Một chiếc máy điện thoại để ngay ở đầu giường, một chiếc mặt nạ dùng để thở ô-xi trong trườn hợp cấp cứu treo trên một chiếc đinh móc. Ferrer cảm thấy sốt ruột. Bên ngoài, trời đã về chiều, biến tất cả những màu trắng trong căn phòng thành màu xám xanh và màu xanh của cái cây ngoài xa kia trở thành xanh màu đồng. Cuối cùng cánh cửa lại được mở ra lần nữa, lần này là ông bác sĩ Sarradon, bộ râu đen rậm rì và chiếc áo blu xanh màu chai, một chiếc mũ calô đội lệch cùng màu: lúc này tất cả biến thành màu xanh.

Bác sĩ khám bệnh cho Ferrer, nói cho anh ta biết rằng anh ta nhập viện trong trạng thái hôn mê hoàn toàn, bệnh viện đã cố gắng làm bằng nhiều cách để cho anh ta tỉnh lại, mọi vấn đề đã được giải quyết tương đối ổn thỏa. Nhưng khi bỏ các tấm ga trải giường ra, cô y tá tới thay băng, thì Ferrer mới phát hiện ra suốt dọc cánh tay và chân trái cũng như lồng ngực của anh ta đầy những vết khâu. Thật là một kỳ công, những đường khâu dài, mịn rất đều nhau, trông như một dải đăng ten sản xuất ở Anh quốc thời Phục Hưng hay như một hàng chữ viết đều tăm tắp. Tốt rồi, ông bác sĩ sau khi kiểm tra kết luận. Vết khâu hoàn toàn không tồi, ông nói thêm tay lật những trang bệnh án để cuối giường, còn cô y tá mặc lại chiếc áo ngủ thanh trùng cho Ferrer. Theo Sarradon thì bệnh nhân phải được chăm sóc đặc biệt trong thời gian ba hoặc bốn hôm nữa mới đưa về phòng điều trị bình thường. Rồi anh ta có thể ra viện trong khoản hai tuần. Mọi cuộc thăm viếng bệnh nhân đều phải tuân thủ theo giờ giấc nghiêm ngặt. Đêm bắt đầu buông xuống.

Sáng hôm sau, Ferrer cảm thấy sức khỏe hồi phục lại đôi chút. Anh ta giành một lát tự vấn xem có thể báo tin cho ai về tình trạng sức khỏe của mình. Tốt nhất là không nên báo cho Suzanne, hơn sáu tháng nay không có tin tức của cô ta cho nên có thể cô ấy sẽ không phản ứng gì hết trước thông tin này. Ferrer cũng không muốn làm cho gia đình phải lo lắng bởi lúc này gia đình đối với anh ta đã trở thành một quần đảo xa vời và tản mát, nước đang ngày một dâng cao có nguy cơ nhấn chìm tất cả. Nói thật là chẳng còn mấy ai nữa, nhưng Ferrer hứa với mình là trong buổi chiều sẽ gọi điện về phòng trưng bày. Mặc dù Elisabeth đã nhanh chóng nhập cuộc, quen với tình trạng thường xuyên vắng mặt ngắn ngày của Ferrer cho nên cô ta vẫn mở cửa hàng bình thường và cai quản mọi công việc hàng ngày như mọi khi, nhưng tốt nhất cũng phải cho cô ta biết hiện nay mình đang ở đâu. Nhưng mà việc này không nên vội làm gì. Vả lại cũng nên đóng cửa phòng trưng bày cho tới ngày anh ta bình phục, điều này không gây ra chuyện gì tồi tệ trong thời điểm giao thời này. Ngày mai, chắc chắn anh ra sẽ gọi. Ferrer cố gắng chợp mắt một lát khi cô y tá miễn cưỡng báo cho anh ta biết có người tới thăm. Như một cái máy, Ferrer định chống tay ngồi dậy nhưng không sao thực hiện được, anh ta còn quá yếu.

Một phụ nữ xuất hiện nhưng Ferrer không tài nào nhận ra bởi cô ta có quá nhiều thay đổi từ sau cái ngày ở phố Bốn Tháng Chín: lúc này cô ta mặc một chiếc áo len cộc tay màu xanh có những đường kẻ và một chiếc váy xé tà rất cao màu xanh. Chân đi đôi giầy thấp. Một bên sợi dây buộc của chiếc áo len cộc như sắp sửa tuột ra. Tuy nhiên, vẫn như mọi khi, cô ta là người đàn bà ít trang điểm. Sau vài giây lúng túng, cuối cùng anh ta cũng nhớ ra. Ferrer cảm thấy không được tự tin lắm trong bộ quần áo bệnh nhân của mình: một cử chỉ rất máy móc là đưa tay lên đầu vuốt lại mớ tóc dính bết vì lâu ngày không tắm gội, bởi trước khi nhập việc, Ferrer bù đầu với công việc không còn đâu thời gian để mà vệ sinh nữa.

Dù dây đeo có vấn đề, dù đường xẻ chiếc váy có cao đến đâu và mặc dù dáng đi của cô nàng tỏ ra cương quyết, nhưng ngay cái nhìn đầu tiên, Ferrer cảm thấy có cái gì đó không ổn. Mặc dù sức khỏe còn rất yếu, cặp mắt mở hé, anh ta cũng có thể nhìn rõ bóng dáng các cô y tá và lợi dụng sự có mặt của cô gái chứ không phải do nguyên cớ nào khác ẩn nấu dưới làn áo blu của họ, cô gái này không khêu gợi cho anh ta một chút cảm hứng nào khác hơn là một cuộc viếng thăm của nữ tu sĩ dòng Thăm. Gương mặt cô ta không trang điểm là cái gì đó mang tính lễ nghi tôn giáo. Ferrer cảm động thực sự và cho rằng cô ta là một người đàn bà nhân hậu.

Cô gái giải thích nhờ những người lính cứu hỏa mà cô ta có được địa chỉ bệnh viện nơi Ferrer điều trị, cô ta chỉ muốn biết tình trạng sức khỏe của anh ta lúc này ra sao. Vâng như chị trông thấy đó, mọi chuyện ổn cả, Ferrer nói, miệng cố mỉm cười, tay chỉ bâng quơ các dụng cụ truyền ô xy và thuốc. Chỉ mấy lời như vậy rồi anh ta không nói gì thêm nữa, cô gái cũng vậy không hỏi thêm gì, bước ra phía cửa như sắp sửa ra về. Trước khi đi, cô gái nói rằng cô ta sẽ trở lại thăm nếu như anh ta muốn. Ferrer có vẻ miễn cưỡng đồng ý: không dám phiền cô, tôi nghĩ không cần thiết lắm, bởi vì lúc này, trong thâm tâm, anh ta không đoán được mục đích ý nghĩa của cuộc thăm viếng này là gì, quả thực anh không hiểu cô ta muốn gì ở nơi anh.

Suốt ba ngày qua Ferrer được chăm sóc trong điều kiện đặc biệt, người đàn bà trẻ vẫn luôn đến thăm vào một thời điểm nhất định vào buổi chiều và không bao giờ ngồi quá mười lăm phút. Lần đầu tiên, cô ta ngồi trên chiếc ghế bành bọc vải nhựa màu xanh nhạt, có vẻ không được sạch sẽ lắm, cô ta kéo chiếc ghế lại gần giường Ferrer. Rồi khi đứng lên, cô ta đứng một lát bên cửa sổ giữa khuôn cửa nhìn ra phía cái cây xa xa – từ cái cây đó vọng lại tiếng chim kêu ríu rít. Ngày thứ hai, ngày thứ ba, cô ta ghé ngồi sát bên mét phía cuối chiếc giường chật hẹp: suốt thời gian cô gái đến thăm, Ferrer nằm im, đôi chân không dám cựa quậy, các ngón chân co quắp vùi trong tấm đệm.

Nhưng buổi chiều thứ ba, trước khi ra về, Ferrer mạnh dạn hỏi tên cô gái. Hélène. Hélène à. Tên cô đẹp quá. Thế cô làm gì? Phải mất mấy giây cô gái mới trả lời.

25

Baumartner chuẩn bị đỗ xe ngay trước một khách sạn lớn bên bờ biển ở Mimizan-Plage, nằm phía tây nam dãy Pyrénées-Atlantiques, ngoài vùng đất mà thời gian gần đây hắn thường xuyên lui tới. Khách sạn có vẻ không được sang trọng lắm nhưng mà vào mùa này, thật khó có thể tìm thấy được khách sạn nào khác khá hơn, thế nhưng cơ sở này cũng đầy ắp khách thuê phòng: bãi đỗ xe của khách sạn rộng mênh mông chật ních những chiếc xe mang biển số nước ngoài, Baumartner đã lựa chọn vị trí đắc địa này để cất xe. Hắn cho xe chạy từ từ dọc theo lối đi của bãi đỗ xe, hắn gặp vài đôi tình nhân, dăm ba gia đình mặc áo quần cộc nhiều màu đang đi ra phía bãi biển. Mặt trời rắc nắng trên bãi biển mênh mông, nhựa đường nóng lên dưới ánh mặt trời thiêu đốt, trẻ con chạy chân trần, chúng chạy lò cò cãi cọ nhau. Quả là không còn một chỗ trống nào trong bãi đỗ xe, Baumgartner cho xe chạy mãi mà không tìm được chỗ đỗ, rất bực mình nhưng hắn còn rất nhiều thời gian, chẳng đi đâu mà vội, việc lái xe lòng vòng kiếm chỗ đậu lại là cách tốt nhất để giết thời gian trong lúc này. Hắn cẩn thận tránh xa những chỗ đỗ xe đã được đánh dấu trên mặt đất, những hình vẽ chiếc xe đẩy đánh dấu lối đi dành cho người tàn tật. Không phải Baumgartner là người quá có ý thức trách nhiệm của một công dân, cũng không phải hắn thương xót gì tới số phận của những người tàn tật, hoàn toàn không phải, mà chẳng qua hắn muốn tránh mọi rủi ro có thể xảy ra với hắn.

Vấn đề tìm chỗ đậu xe cuối cùng đã được giải quyết, Baumgartner lôi chiếc va li của hắn ra khỏi cốp chiếc xe Fiat rồi đi về phía lối vào khách sạn. Mặt tiền khách sạn đã được tân trang lại sạch sẽ, những chòm sao màu trắng sữa thu mình kín đáo tại các góc và phòng đợi rộng mênh mông sực nức mùi sơn quét tường, mùi chua chua nồng nồng nhưng mát mẻ, giống như mùi sữa chua. Xung quanh khu khách sạn, hắn trông thấy một vài địa điểm và vật dụng chứng tỏ một công trường xây dựng nơi đây mới kết thúc, những mảnh nhựa dính vôi vựa, keo bẩn chất đống trong các công-ten-nơ đặt dọc theo bãi đỗ xe, những tấm ván gỗ dính bê bết những vết xi măng chồng đống tại một góc chết. Người lễ tân đội chiếc mũ có tấm biển viết chữ màu đỏ, đưa một tay lên gãi mạnh vào vai phải, mắt nhìn vào sổ tìm tên Baumgartner đã đăng ký giữ chỗ từ trước.

Căn phòng tối và không được tiện nghi và đàng hoàng cho lắm, đồ đạc dễ vỡ và khập khiễng có vẻ giả tạo như những đạo cụ sân khấu, chiếc giường có giát lò xo uốn cong như chiếc võng và khổ vải của tấm ri-đô không vừa với cửa sổ. Trên chiếc tràng kỉ cứng, một bản in li-tô lem nhem những lời đề nghị, vài bông hoa di-nha cắm trong lọ nhưng Baumgartner không quan tâm tới những thứ đó, hắn đi thẳng đến chỗ đặt điện thoại, đặt hành lí xuống nền nhà: hắn nhấc máy và quay số. Chắc là đầu dây bên kia đang bận bởi trông nét mặt Baumgartner nhăn nhó khó chịu, hắn gác máy, cởi áo khoác ngoài rồi xoay chiếc va li của hắn lại nhưng không mở ra.

Vài phút sau, hắn vào phòng tắm rửa tay, tiếng nước chảy từ vòi rô-bi-nê nghe đều đặn. Lúc trở ra, Baumgartner bị trượt chân trên sàn gạch men trơn láng. Trở lại phòng, hắn kéo tấm ri-đô, đứng bên cửa sổ. Từ đây, hắn nhìn bao quát khắp xung quanh, một cái giếng, không khí không được trong lành lắm, một ống thông khói nhỏ tí bốc mùi ngột ngạt. Một lát, hắn lại quay số máy điện thoại, gọi lễ tân đề nghị đổi phòng. Người lễ tân chỉ cho hắn một căn phòng khác ở tầng trên nhưng nhân viên khách sạn ở đây có vẻ trễ nải, không ai tới khuân hộ va li cho hắn nên hắn đành phải tự mang lấy.

Và ở tầng trên, mọi việc vẫn diễn ra như cũ: Baumgartner quyết gọi điện thoại lần nữa, nhưng đầu dây bên kia liên tục bận. Hắn tỏ thái độ cáu giận nhưng cố kìm nén lại, giữ bình tĩnh, hắn mở va li, bỏ áo quần ra treo vào tủ áo tối mò. Xong đâu đấy hắn đứng lên đưa mắt nhìn khắp căn phòng một lần nữa thấy vẫn giống hệt căn phòng cũ nhất là bản in lèm nhèm đặt trên chiếc tràng kỉ, hắn ngao ngán: ở đây, cây nghệ tây đã thay thế loài hoa di-nha. Nhưng nếu như cửa sổ ở căn phòng này nhìn thẳng xuống bãi đỗ xe không hay ho gì lắm thì ít ra nó cũng đón được chút nắng vào cho căn phòng, và từ đây, Baumgartner có thể canh chừng chiếc xe của hắn.

26

Tôi cũng là bác sĩ, ít lâu sau Hélène bộc bạch, nhưng không hoàn toàn như vậy, nhất là lúc này, ý tôi muốn nói là tôi không hành nghề bác sĩ nữa. Trên thực tế cô ta không điều trị cho ai cả, mà chỉ giúp những bệnh nhân trong giai đoạn họ cần có người trông nom, chăm sóc bên cạnh, cho bệnh nhân ăn uống, nhưng từ hai năm nay, cô ta đã bỏ nghề. Lần cuối cùng cô ta làm việc ở bệnh viện Salpêtrière, khoa miễn dịch học, tôi tìm kiếm các kháng thể, quan sát xem chúng có không, , tính toán số lượng, và thử quan sát xem những kháng thể đó giống cái gì, tôi nghiên cứu các hoạt tính của chúng, anh có tin không? Tất nhiên là tôi tin, Ferrer miễn cưỡng trả lời, và đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ Sarradon, đến lượt Ferrer, cũng như Baumgartner, chuyển sang phòng khác vào hai ngày sau đó nhưng tụt xuống phía dưới hai tầng.

Căn phòng mới này cũng khá giống với căn phòng cũ nhưng rộng gấp rưỡi vì có những ba chiếc giường được trang bị các phương tiện hỗ trợ nhưng không nhiều lắm, nên căn phòng không quá bừa bộn, tường được quét màu vàng tươi, và cửa sổ không hứng bóng bất cứ cái cây nào nhưng thay vào đó là một ngôi nhà gạch cũ kĩ. Những bệnh nhân cùng phòng với Ferrer, bên trái là một tay người vùng Ariège trông rắn chắc, bề ngoài trông như một cây cột cái, tràn trề sinh lực và Ferrer không hiểu tại sao hắn lại phải nhập viện, bên phải là một tay người Breton, bộ dạng ốm yếu, gầy còm, có vẻ là một nhà nghiên cứu về lĩnh vực nguyên tử, đeo kính viễn, lúc nào cũng chúi mũi vào một tờ tạp chí và thường xuyên bị những cơn đau loạn tim hành hạ. Hình như có rất ít người tới thăm nom họ, bà mẹ của người bị bệnh tim tới thăm hai lần (thầm thì an ủi hắn cái gì đó, không có tin tức gì), ông anh tay người vùng Ariège đến thăm một lần (bình luận về một trận bóng đá nào đó ầm ĩ, nhưng cũng chẳng có tin tức gì). Thời gian còn lại, những câu chuyện trao đổi giữa Ferrer với hai người này chỉ xoay quanh việc xem hay không nên xem một chương trình truyền hình nào đó hoặc điều chỉnh âm lượng của chiếc vô tuyến.

Hàng ngày, Hélène vẫn đến thăm Ferrer đều đặn, anh ta vẫn tỏ ra không mấy mặn mà, cởi mở cho lắm với cô nàng, không biểu hiện bất cứ một cử chỉ hạnh phúc nào mỗi khi trông thấy cô nàng đẩy cửa bước vào phòng. Không phải Ferrer có chuyện gì đó không hài lòng dẫn đến tỏ thái độ phản ứng cô ta mà đầu óc anh ta lúc này để tận đâu đâu. Ngược lại, ngay trong lần tới thăm đầu tiên của cô gái này, hai bệnh nhân cùng phòng tỏ ra rất sốt sắng quan tâm nồng nhiệt tới cô gái. Rồi những ngày tiếp theo, mỗi lần họ nhìn thấy cô ta là một lần sự thèm muốn khát khao lại lớn thêm, mỗi người một kiểu – tay quê ở Ariège thì nhìn chằm chặp, mồm mép liến thoắng như muốn ăn tươi nuốt sống cô gái, còn tay người Breton thì đầy những câu chữ ám chỉ. Cử chỉ thèm muốn của hai bệnh nhân kia không làm cho Ferrer thay đổi thái độ với cô gái như trong mọi trường hợp khác khi có các nhân vật thứ ba xen vào, chắc là các bạn hiểu tôi muốn nói cái gì rồi: một điều chắc chắn là các bạn không bao giờ chấp nhận sự hiện diện của người thứ ba đang thèm muốn, đang có ý đồ tranh giành vị trí với bạn, chuyện này thường gây ra những hiệu quả tương tác, nhưng trong trường hợp này tuyệt nhiên không mang lại một hiệu quả nào cả.

Mỗi lần đến thăm, Hélène đều hỏi thăm tình trạng sức khỏe của Ferrer và đặc biệt với con mắt nghề nghiệp, cô ta quan sát kĩ biểu đồ bệnh án treo ở cuối giường. Nhưng cuộc chuyện trò với các bệnh nhân chỉ xoay quanh chuyện bệnh viện, tuyệt nhiên cô ta không để lộ một tí gì về quá khứ của mình ngoại trừ những hoạt động y học mà cô ta đã tham gia trước đây. Ferrer cũng vậy, anh ta cũng chẳng muốn thổ lộ quá khứ hay nghề nghiệp của mình, lúc này anh ta chẳng còn lòng dạ nào để chuyện trò nữa.

Trong giai đoạn đầu, Hélène đến thăm hàng ngày cứ như là nghề nghiệp, là cử chỉ nhân đạo, là bổn phận của cô ta vậy và Ferrer thì bắt đầu tự hỏi, tìm cách lí giải thực ra thì cô ta đang cần cái gì ở anh, nhưng lại không dám hỏi. Cô gái này là một người đàn bà lừng chừng, không rõ ràng, lạnh lùng mặc dù luôn tỏ ra sẵn lòng giúp đỡ người khác, và hình như không bận bịu vì bất cứ cái gì. Sự sẵn lòng giúp đỡ người khác không phải là tất cả, mà cô ta không bao giờ tỏ thái độ suồng sã, tìm cách khơi gợi sự ham muốn nhục dục nào hết. Ferrer mệt mỏi sầu não luôn trong trạng thái lo sợ về sự phá sản của mình, lo ngại các ông chủ nhà băng hơn các y bác sĩ ở đây, luôn trong tâm trạng lo lắng bồn chồn, căn bệnh sầu não tuyệt vọng tỏ ra không có dấu hiệu thuyên giảm. Đương nhiên là anh ta không mù, chắc chắn là anh ta nhìn rõ Hélène, một phụ nữ xinh đẹp, nhưng hình như anh ta luôn nhìn cô ta qua một tấm kính chắn giống như trong một cuộc thử nghiệm về thuật đường đạn, tính toán lực đẩy của các đầu đạn vậy. Giữa họ chỉ có những câu chuyện trao đổi về các vấn đề hoặc rất trừu tượng hoặc là rất cụ thể, nó không dành chỗ cho thứ tình cảm ủy mị, mọi cánh cửa tình cảm đã bị khóa chặt. Nhưng rồi dần dần, những cuộc thăm viếng của cô gái thưa dần, hai ba ngày một lần.

Đúng như dự kiến, sau ba tuần, Ferrer chuẩn bị ra viện, Hélène đề nghị cho phép cô thu xếp đưa Ferrer về nhà. Hôm đó là vào cuối buổi sáng ngày thứ ba, Ferrer vẫn còn rất yếu, hai chân run lập cập, tay cầm một chiếc túi. Cô gái xuất hiện, cả hai lên tắc xi. Suốt dọc đường trở về nhà, Ferrer vẫn giữ thái độ im lặng, Hélène ngồi ở ghế sau, nhưng qua cửa kính chiếc xe, ánh mắt Ferrer bắt đầu chú ý tới những cô gái đang dạo bước trên vỉa hè cho tới khi xe về tới nhà, nói chính xác hơn là tới tận ngõ, Hélène không vào nhà của Ferrer. Chắc là Ferrer phải mời cô gái đi ăn tối ngay ngày hôm sau hoặc sau nữa, hay thậm chí một ngày nào đó trong tuần, tôi không rõ lắm, hình như anh ta có hẹn. Quả đúng như vậy. Ngày mai, vấn đề còn lại là ở nhà hàng nào: sau một vài giây lưỡng lự, Ferrer đề nghị gặp nhau tại một nhà hàng trên phố nhìn ra bảo tàng Louvre, ngay bên cạnh Saint-Germain-l’Auxerrois, tôi không rõ là chị có biết chỗ này không. Cô ta biết. Vậy thì tối mai nhé.

27

Nhưng trước hết, ngay sáng ngày hôm sau, Ferrer phải quay lại làm việc. Elisabeth đã mở cửa lại phòng trưng bày từ hôm qua, cô ta trao đổi với Ferrer những công việc cô ta đã làm trong thời gian anh ta vắng mặt: các tác phẩm mới gửi tới không có nhiều lắm, một vài tờ báo, tạp chí, thư từ, không ai gọi điện thoại, không có fax, không có thư điện tử. Vào mùa này, sự trì trệ như thế là bình thường. Những nhà sưu tập quen biết chưa xuất hiện, tất cả bọn họ đang đi nghỉ hè ngoại trừ Réparaz mới gọi điện thoại hẹn tới thăm và kìa, cửa mở anh ta xuất hiện, Réparaz cũng như mọi khi trong bộ quần áo chất liệu fla-nen màu xanh nước biển, giải áo được thêu viền. Mấy lâu nay Ferrer không gặp anh ta.

Anh ta đến, đưa tay ra bắt nói rằng bức tranh Martinov đã được bán hồi đầu năm, anh còn nhớ chứ, bức tranh Martinov cỡ lớn màu vàng ấy mà. Tất nhiên, Ferrer nói. Các bức tranh của anh ta ít nhiều thường có gam màu vàng. Anh có thêm những bức tranh mới khác rồi chứ, khi nào? Vị doanh nhân lo lắng hỏi. Tất nhiên Ferrer nói, có một vài bức, nhưng tôi chưa có thời gian trưng nó ra, đúng thế, tôi mới mở cửa trở lại. Phần lớn các bức tranh ở kia, anh đã xem hết rồi. Nhưng tôi cũng muốn xem lại một chút, Réparaz nói.

Anh ta đi khắp phòng trưng bày, thái độ vẻ lo lắng, tay đưa lên chỉnh lại cặp kính cho đúng vị trí, đưa mắt nhìn khắp lượt các bức tranh treo trên tường, cuối cùng, dừng chân trước một bức tranh dầu vẽ trên vải khổ 150x200 thể hiện một cuộc hiếp dâm tập thể, bức tranh treo từ dạo đầu hè lồng trong một khung sắt khá lớn lởm chởm những gai sắt. Sau vài giây ngắm nghía bức tranh, Ferrer đi lại chỗ anh ta. Tôi nghĩ bức tranh này như muốn nói gì với anh đấy. Có cái gì đó đúng không?

Bức tranh này hả, có thể, Réparaz nói, mặt đăm chiêm suy nghĩ. Bức tranh này, tôi nghĩ là tôi rất muốn treo bức tranh này ngay trong nhà tôi. Tuy nhiên, khổ hơi lớn quá, nhưng cái làm cho tôi khó chịu nhất, chính là cái khung. Có thể đổi cái khung khác được không? Xin chờ cho một giây, Ferrer nói, anh thấy bức tranh có hơi hướng bạo lực phải không, thậm chí phũ phàng là đằng khác. Còn cái khung, người nghệ sĩ đã cố tình làm cái khung đặc biệt như thế chính là vì bức tranh này, có phải không, bởi vì bức tranh nằm trong chuỗi ý đồ của tác giả. Nó hoàn toàn phù hợp với ý tưởng của tác giả. Giá mà đúng như anh nói, người sưu tập tranh nói. Tất nhiên rồi, Ferrer đáp lại, hơn nữa bức tranh đó đâu có đắt. Tôi suy nghĩ thêm một chút, Réparaz nói, tôi phải bàn thêm với bà xã tôi một chút nữa. Chuyện này cũng thành vấn đề đấy, anh biết đấy, cô ấy rất nhạy cảm. Tôi hoàn toàn hiểu được, Ferrer nói, anh hãy suy nghĩ đi. Hãy về bàn với chị ấy đi.

Sau khi Réparaz ra về, không còn vị khách nào khác đẩy cửa phòng trưng bày cho tới giờ đóng cửa, ngoại trừ Elisabeth. Một lát sau, Ferrer đi đến chỗ hẹn với Hélène ở nhà hàng đã chọn, một căn phòng rộng với những chiếc bàn tròn nhỏ trải khăn trắng muốt, đèn đồng và những bông hoa, bồi bàn do những người ngoại quốc xinh đẹp đảm nhiệm. Ferrer thường gặp ở đây những người ít nhiều có quen biết, nhưng không nhất thiết phải chào họ, tuy nhiên phải luôn tỏ ra có thiện cảm với những người ngoại quốc chạy bàn ở đây. Về chuyện này thì tối nay, có lẽ tốt hơn hết là phải giữ thái độ lạnh nhạt với Hélène, một người đàn bà luôn kiệm lời, hôm nay cô ta mặc bộ quần áo màu xám sáng có những đường kẻ màu trắng. Nếu như bộ quần áo này, than ôi, bờ vai không quá hở hang tới mức lạm dụng thì Ferrer làm sao nhìn thấy quanh cổ cô ta sợi dây chuyền bằng vàng sáng mỏng mảnh, một sợi dây đeo có hình mũi tên chỉ hướng một cách rõ ràng xuống cặp vú của cô nàng, đó là thứ gợi cảm nhất, và đó là thứ mà Ferrer phải dè chừng luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ.

Vô tư thật sự hay đang chuẩn bị một mưu đồ nào đó mà Hélène luôn trong trạng thái kiệm lời, nhưng may mắn là cô ta còn biết nghe, tạo hứng thú cho người đối thoại bằng những từ ngữ thích hợp và biết đưa ra những câu hỏi đơn giản đúng lúc. Ánh mắt Ferrer nhằm vào hướng mũi tên chỉ để lấy lại sức mạnh nhưng có vẻ không cương quyết để thỏa mãn ý đồ cũng giống như lúc cô ta tới thăm ở bệnh viện, tuy nhiên đó cũng làm nảy sinh nơi Ferrer những ham muốn, - có lẽ tôi giải thích không được tốt lắm, tôi đã ở đó chứng kiến, Hélène thể hiện sự thèm khát tột độ -, Ferrer luôn là người phải giữ cho cuộc chuyện trò giữa hai người được liên tục, cho nên lúc này anh ta đang nói về nghề nghiệp của mình: buôn bán đồ mĩ nghệ (lúc này đang tương đối bình tĩnh), những khuynh hướng nghệ thuật hiện nay (hơi phức tạp, rất tinh vi, chúng ta ngược về Duchamps nếu cô muốn) và những cuộc tranh luận, bút chiến đang xảy ra (cô hình dung này, Hélène, hễ khi nào nghệ thuật và tiền bạc gặp nhau, thì nhất thiết chúng sẽ va chạm nhau dữ dội), những nhà sưu tập (càng ngày càng hoài nghi, nhưng điều này thì tôi hoàn toàn hiểu được), người nghệ sĩ (càng ngày họ càng ít chiều theo thị hiếu, và cái này thì tôi cũng hiểu rất rõ) và những khuôn mẫu (ý nghĩa cổ điển của danh từ này không còn nữa, việc này thì tôi thấy đó là chuyện hoàn toàn bình thường). Để tránh sự nhàm chán, rơi vào tình thế buồn cười, nên Ferrer buộc lòng phải kể về chuyến viễn du lên phương Bắc của mình và toàn bộ câu chuyện hời hợt ấy và mọi cánh cửa tình cảm đều đóng im ỉm vẫn không làm cho Hélène buồn chán, rồi theo thói quen, Ferrer mời cô ta đi uống chút gì đó sau bữa ăn.

Nhưng mà trong những điều kiện thế này – rời nhà hàng, đi uống li rượu cuối -, một người đàn ông chú ý không ăn tỏi, không ăn củ cải đỏ hoặc uống quá nhiều, sẵn sang ôm hôn phụ nữ. Theo truyền thống thì đó là chuyện bình thường, nhưng sức khỏe của Ferrer đang trong tình trạng bị đe dọa, căn bệnh của anh ta là một nguy cơ. Không cần phải đoạn tuyệt với tất cả, bác sĩ Felman đã nói như vậy, với tư cách là một nhà tâm lí rồi sau đó là một nhà tim mạch, chứng nhồi máu đôi khi khiến cậu thiếu hụt về mặc tình cảm, nên không được đoạn tuyệt hoàn toàn về mặt tinh thần, tôi đảm bảo với cậu như thế. Thiếu hụt tinh thần ư, anh khắt khe với tôi quá đấy, Ferrer trả lời ông bác sĩ như vậy, thế nhưng lại cố tình tránh vòng tay của Hélène, và mời Hélène một ngày nào đó đến thăm phòng trưng bày.

Ngày cô ta tới thăm phòng trưng bày, hôm đó là vào cuối buổi chiều, cô ta không mặc váy như mọi hôm mà mặc một chiếc áo sơ mi và quần jean trắng, khoác một chiếc áo mưa khá rộng. Cả hai trò chuyện khoảng năm phút, Ferrer luôn trong trạng thái không được thoải mái, giới thiệu với cô ta một vài tác phẩm nghệ thuật đang trưng bày trong phòng (một bức tranh khổ nhỏ của Beucler và bốn bức tranh đồi gò của Esterellas), rồi Ferrer để cô ta một mình đi xem khắp lượt các bức tranh trong phòng. Cô ta không biết gì về các bức tranh khổ nhỏ của Martinov, nhưng lại dành quá nhiều thời gian vào các bức ảnh của Marie-Nicole Guimard, sờ tay lên chiếc ống thổi Schwartz đặt cuối phòng rồi dừng chân trước bức tranh hiếp dâm tập thể. Ferrer đứng tỳ bên mép bàn hướng dẫn Elisabeth chuẩn bị cuốn catalo Martinov, nhưng vẫn để mắt tới cô ta, bỗng nhiên một giọng nói như từ đâu đó vang lên: Spontini. A, Ferrer vui vẻ, Spontini đấy à.

Từ cuối phòng trưng bày, Hélène biết người mới đến tên là Spontini, anh ta không phải đến để giới thiệu các bức tranh, mà chỉ có những lời ta thán. Thuật ngữ hợp đồng được định nghĩa. Những sửa đổi trong hợp đồng cũng được đưa ra bàn thảo. Tỷ lệ phần trăm bị bác bỏ. Hélène đứng khá xa cho nên không nghe rõ cuộc đối thoại, bỗng nhiên cô nàng quan tâm tới những bức tranh của Blavier được treo ngay gần chiếc bàn. Anh hiểu rằng tôi, Ferrer nói, tôi đang có một vài ý tưởng cho công việc của mình, tôi áng chừng có khoảng năm mươi phần trăm tác phẩm. Nếu như bây giờ, cậu đánh giá, chẳng hạn, cái này khoảng chừng bốn mươi, thế là tốt rồi. Không, tôi thấy thế thì cao quá, Spontini nói, tôi thấy tỷ lệ đó cao quá. Thật đấy, tỷ lệ đó cao quá. Hơi quá đáng. Tôi nói thẳng thắn thế này nếu tôi không đối xử tốt hơn với Abitol, anh ta chỉ trông cậy ở tôi thôi, Abitol ấy, hôm kia tôi mới gặp anh ta trước lúc khai mạc phòng tranh của Castagnier.

Dù sao đi nữa, Ferrer nói giọng chán nản, thất vọng, đây không phải là lần đầu tiên cậu áp dụng lối chơi này với tôi. Trong suốt mười năm cộng tác với tôi, cậu đã lợi dụng tôi để thiết lập quan hệ với mọi người, cậu đã làm tiền ngay sau lưng tôi, tôi biết rõ việc này, trong khi đó cậu luôn trưng bày các bức tranh ở đây. Vậy thì tôi sẽ giải thích với ông chuyện này, khi người ta bắt tôi làm như vậy, có Abitol hay không, về nguyên tắc đó là cánh cửa. Không, cậu đã không tính tới điều này. Sự khó khăn trong việc làm ăn lúc này ở Pháp là quá rõ. Nhưng, nâng giá cho Spontini mà không đếm xỉa gì đến Beucler thì không được. Vả lại, những gì anh ta làm ăn với cậu, thì kết quả là vẫn đang ở kia kìa.

Buecler à, Ferrer nói, đó là một vấn đề hoàn toàn khác. Đối với Beucler, đó là một trường hợp đặc biệt. Cậu thử nhớ lại, Spontini nhấn mạnh, hắn đã áp đặt cho cậu bằng những tỷ lệ rất cao. Beucler, anh ta đã nhận mười phần trăm lợi nhuận cho một tác phẩm, hắn đã nhét vào túi chín mươi phần trăm, và trong giới mĩ thuật ai cũng biết điều đó. Và cuối cùng thì những bức họa của anh ta vẫn còn kia, nhưng anh vẫn lập kế hoạch cho hắn triển khai một cuộc triển lãm tại Nhật Bản. Có người nói với tôi như vậy. Tôi biết, còn bức tranh kia nữa, với tôi, ai cũng biết. Về Beucler, vấn đề rất khác nhau, Ferrer nhắc lại, đúng như vậy. Tôi đã muốn đoạn tuyệt, đó là sự thật, nhưng mà tranh anh ta vẫn ở kia. Và đó là nằm ngoài dự tính của tôi. Thôi chúng ta không nói về chuyện này nữa, tôi xin anh đấy.

Sau một hồi tranh luận, biện giải, rồi thì cả hai chẳng thấy nói chuyện gì nữa, Spontini càu nhàu bỏ đi kèm theo những lời đe dọa. Ferrer mệt mỏi buông mình xuống ghế bành, Hélène quay lại ngắm nhìn chiếc máy thổi khí Schwartz, rồi nhìn Ferrer mỉm cười. Ferrer nhoẻn miệng cười rồi đứng lên đi lại phía cô gái: chị đã nghe cả rồi đấy, tôi nghĩ là chị hiểu hết mọi chuyện. Chắc chị đánh giá tôi tồi tệ lắm nhỉ. Ồ, không, không, Hélène nói. Tôi ghê sợ những hoàn cảnh tương tự như thế, Ferrer bình luận, đưa tay lên miết hai bên gò má, đó là mặt trái tồi tệ của cái nghề này. Trong những trường hợp như thế này, tôi chỉ muốn giao cho một ai đó đảm trách, làm người đại diện cho tôi. Tôi đã từng có người giúp việc đảm đương công việc này cho tôi, anh ta tên là Delahaye, tôi đã kể với chị về chuyện này rồi, lúc đầu anh ta thay tôi làm việc rất tốt, nhưng chẳng may anh ta qua đời, thật đáng tiếc. Anh ta thật tốt, Delahaye ấy mà, anh ta thật tốt bụng và rất có khả năng làm cho mọi góc cạnh sần sùi trong mọi cuộc thảo luận trở nên tròn trịa.

Hai bàn tay Ferrer miết mạnh hai bên thái dương, lúc này anh ta có vẻ mệt mỏi hơn. Anh biết đấy, Hélène nói, tôi chẳng có việc gì to tát phải làm trong lúc này cả, tôi có thể giúp anh nếu anh muốn. Chị thật tốt bụng, Ferrer cười buồn bã, nhưng sự thật là tôi không thể nhận được lời đề nghị này. Nói chuyện riêng một chút, hoàn toàn là chuyện giữa chúng ta thôi, vào thời điểm này, tôi không thể trả tiền lương cho chị được. Thế ư? Cô ta nói. Trong thời gian gần đây, tôi có vài chuyện buồn, Ferrer thừa nhận, rồi tôi sẽ kể cho chị nghe.

Và Ferrer không giấu diếm kể cho Hélène nghe từ đầu tai họa vừa xảy ra với mình. Khi câu chuyện tới hồi kết thúc với những tình tiết đắng cay, cơ cực, thì bên ngoài đêm đã buông xuống. Phía công trường xây dựng, hai chiếc cần cẩu màu vàng, đèn tín hiệu đang phát ra những ánh sáng nhấp nháy tận đầu mút cần cẩu và trên nền trời, đèn tín hiệu trên chiếc máy bay hành trình Paris-Singapour cũng đang nhấp nháy theo cùng một nhịp ở hai đầu mút cánh: những ánh chớp giao hòa giữa đất và trời, nó báo hiệu cho cả hai biết họ đang hiện diện bên nhau.

28

Thật thà mà nói tôi đã chán ngấy cái thằng cha Baumgartner này rồi. Cuộc sống của hắn quả là chán ngắt. Ngoài việc ở lì trong khách sạn, điện thoại hàng ngày, hoặc tò mò tìm hiểu bất cứ cái gì hiện ra trước mắt hắn, thì hình như hắn chẳng có việc gì để làm cả. Hắn như thiếu một sức bật nào đó. Từ khi hắn rời Paris xuống tạm trú ở vùng Tây – Nam này, hắn dành mọi thời gian lái chiếc Fiat đi lung tung, chiếc Fiat màu trắng của hắn thật giản dị, không trang trí màu mè gì cả, trên cửa kính cũng như trên gương chiếu hậu. Hầu như lúc nào hắn cũng chọn hệ thống tỉnh lộ để đi. Một buổi sáng, hôm đó là chủ nhật, hắn lái xe tới Biarritz.

Hôm ấy biển nổi sóng dữ dội, mặt trời bị sương mù che phủ, nắng nhẹ, nhưng trên bờ biển Biarritz, có rất đông người đứng ngắm sóng. Họ đứng thành từng hàng, từng cấp cao thấp khác nhau, suốt dọc bãi biển, và cả trên sân thượng, những ban công, trên mặt đê chắn sóng, trên mọi điểm cao và hình như mọi cuộc dạo chơi đều nhằm ra hướng đại dương lúc này đang gồng mình trong những đợt sóng dữ dội, họ đứng trên tất cả những gì nhô cao và ngắm nhìn đại dương biểu diễn vở kịch dữ dội của nó. Cảnh tượng này làm cho gã đàn ông trở nên ngây dại và các giác quan như tê liệt, hắn hoàn toàn có đủ điều kiện để chiêm ngưỡng cảnh tượng ầm ào của biển cả không biết chán, chẳng có lí do gì ngăn cản hắn cả - lửa nhiều khi cũng tạo ra được những hiệu quả ghê gớm như vậy, mưa đôi khi cũng tạo ra được những cảnh tượng như vậy, thậm chí chiếc quạt của một vị khách ngồi trên sân thượng của một quán bar đôi khi cũng có thể tạo ra được hiệu quả tương tự.

Ở Biarritz, chủ nhật này, gần bên ngọn hải đăng, Baumgartner nhìn thấy một thanh niên đang diễn trò phiêu lưu với đại dương, anh ta đứng chơi vơi ngay sát mép ngoài chót vót của một mỏm đá, đùa bỡn với những đợt sóng trào bọt biển vỗ vào mỏm đá, hai bàn chân nhón lên nhào người ra phía ngoài. Có lẽ anh ta đang muốn bình luận về sức mạnh của những ngọn sóng ào ạt vỗ vào bờ đá, đón chào (nào, cố lên) một vụ nổ đặc biệt của đại dương, để cho những đợt sóng mong đợi ào ạt dồn về (Mira mira mira) và căng phồng lên (Torito toro) dào dạt (Torito bueno) – tất cả những lời động viên, tiếng kêu, la hét và mọi lời kể lể, trên đấu trường này, được con người tỏ bày cùng với lũ ác thú. Rồi sau khi những đợt sóng đổ xô về mọi hướng một cách hoang dã, bung ra, bùng nổ, khi mà con ác thú bằng nước đến ngủ và chết lịm dưới chân mình, chàng thanh niên, cánh tay thẳng băng, bàn tay đưa lên cao như muốn làm cho thời gian ngừng lại, bất động, những cử chỉ bung ra như những chàng đấu sĩ trong khoảng cách, đôi khi hơi dài, sự sống đang dần xa lìa trước khi nó đổ sụp xuống, thường là ngã nhào về một phía, tạo thành một đường vuông góc, bốn cẳng chân trở nên cứng ngắt.

Baumgartner không ở lại Biarritz quá hai ngày, biển đã trở lại thanh bình, hắn quay xe trở về, trong kì nghỉ lần trước, Baumgartner không kề cà trong thành phố, hắn chỉ cho xe chạy qua hoặc nếu có đường vòng, tránh được thành phố thì càng tốt, và ngay khi có thể. Hắn chỉ thích dừng xe ở thôn xóm làng mạc, nghỉ lại đó chốc lát trong một quán cà phê – thuốc lá, và không chuyện trò với bất cứ ai. Hắn thích lắng nghe những cuộc tán gẫu của những người uống cà phê ở đó (bốn người đàn ông rỗi rãi đối chiếu trọng lượng của họ thay thế trọng lượng bằng số quận nước Pháp tương ứng. Người gầy nhất tuyên bố rằng đó là quận Meuse, người tầm thước là Yvelines, người có vóc dáng khá mập là Terrioire de Belfort, và người béo nhất là Val-d’Oise), đọc những mẩu tin dán trên những chiếc gương (CUỘC THI NHỮNG CÂY RAU LỚN KỈ LỤC: 8h đến 11h ghi danh các loại rau. 11h đến 12h30, Ban giám khảo làm việc. 17h, trao giải và tiệc danh dự. Những loại rau sau đây tham gia dự thi: Tỏi tây, Salát, Bắp cải, Bắp cải vùng Milan, Súp-flơ, Bắp cải đỏ, Cà chua, Dưa, Bí rợ, Ớt ngọt, Bí ngô, Củ cải đỏ, Cà rốt đỏ, Cần tây, Su-hào, Củ cải mùa đông, Khoai tây, Củ cải đường, Ngô, Tỏi, Hành. Cuộc thi dành cho tất cả những người làm vườn. Một mẫu rau giới thiệu. Trình bày cả lá, cây và rễ nếu có thể. Các loại rau được đánh giá trên mọi góc cạnh, trọng lượng, màu sắc, hình dáng) hoặc theo dõi thời tiết trên các báo địa phương (Thời tiết thường xuyên thay đổi, mưa và giông sẽ ập đến bất ngờ, buổi chiều đôi khi có sấm).

Trên thực tế, thời tiết thật đỏng đảnh, tuy nhiên, Baumgartner tỏ ra không quá khó tính với chất lượng phòng ở các khách sạn mà hắn thường lui tới. Hắn ngủ trong những khách sạn bình dân hơn so với trước đây, điều này tỏ ra khá xa lạ với bản tính của hắn. Những ngày đầu tiên, hắn lượm lặt tin trên các báo ra hàng ngày ở địa phương và trung ương, đảo mắt khắp lượt các trang Văn hóa và Xã hội nhưng hắn chưa bao giờ thấy một báo nào đăng tin về một vụ trộm đồ cổ dù nhỏ nhất. Cuối cùng, Baumgartner không chú ý lượm lặt thông tin trên báo chí nữa, hắn chỉ đảo mắt tới mấy tờ báo vào bữa ăn điểm tâm với vài lát bánh mì quệt bơ và mứt, uống cà phê, mắt lướt trên những hàng chữ, tay cầm thìa ngoáy li nước cam, đôi khi tập trung vào trang kinh tế bàn về cá hồi.

Một buổi tối trời mưa như trút, hắn đang cho xe chạy ở cung đường nằm giữa Auch và Toulouse, trời mỗi lúc một tối. Cần gạt nước trước xe chạy hết công suất, đèn pha chỉ vừa đủ chiếu sáng con đường: đột nhiên hắn nhận ra mé bên tay phải, dưới mép đường, một bóng người đang đi xuôi về phía dưới. Bóng đen bị nhấn chìm trong mưa và đêm tối, như rã ra tan biến như một viên đường, bóng đen không vẫy tay, cũng không ngoảnh lại phía những chiếc xe đang chạy trên đường, những ngọn đèn pha và động cơ như bị trận giông bóp nghẹt. Nếu Baumgartner có dừng lại, thì chẳng qua là do phản ứng tự nhiên chứ không phải do hắn động lòng trắc ẩn hoặc là hắn bỗng nhiên trở nên buồn chán: hắn đánh xi-nhan cho xe áp sát bên phải vệ đường, hãm phanh dừng xe lại cách chỗ cô gái rẽ xuống khoảng trăm mét. Hắn ngồi đợi bóng đen đi lại chỗ hắn.

Nhưng bóng đen đó vẫn đi đủng đỉnh cứ như nó không muốn tạo ra cái quan hệ nhân quả giữa nó và chiếc Fiat đang dừng lại kia. Lúc đến ngang tầm xe, Baumgartner nhì rõ bóng người đó qua tấm kính bị nước mưa phủ mờ: một người đàn bà còn trẻ, không, hình như là một cô gái, cô ta mở cửa xe leo lên mà không thèm nói một lời nào như thông lệ của người đi nhờ xe vẫn làm. Cô gái đặt chiếc túi lên ghế sau rồi ngồi xuống không nói một lời nào, thận trọng khép cửa xe lại. Toàn thân cô gái ướt sũng, ngay lật tức, tỏa ra một làn khói nhẹ - Baumgartner tưởng tượng không chút hứng thú về tình trạng bị giới nghiêm sau khi cô gái ngồi lên xe. Người cô ta không chỉ có ướt sũng mà còn có vẻ bẩn thỉu và thái độ sống cách biệt với mọi người. Cô cũng về Toulouse à? Baumgartner hỏi cô gái.

Cô gái không trả lời ngay, gương mặt cô ta không được rõ ràng lắm trong cảnh tranh tối tranh sáng. Rồi cô ta nói bằng một giọng đơn điệu như thể kể lể, khá máy móc và mong manh một nỗi lo âu nào đó, cô ta không đến Toulouse mà ở Toulouse, thật là buồn cười, mọi người rất hay nhầm lẫn chức năng của những giới từ này, không có cái gì xác định dứt khoát cho nó cả, cô gái đưa tay vuốt mái tóc ướt đẫm rồi tựa đầu vào ghế xe ngủ ngay. Cô ta có vẻ điên điên khùng khùng.

Baumgartner ngạc nhiên và hơi phật ý trong vài giây nhưng rồi hắn trở lại trạng thái dễ chịu có vẻ như hắn đã suy nghĩ rất lung trước khi khởi động lại xe. Đi được một quãng khoảng năm trăm mét, hắn nghe cô gái cất tiếng ngáy khe khẽ, hắn bực mình chỉ suýt nửa dừng xe ném cô gái xuống rãnh nước tối tăm ban nãy nhưng hắn lập luận: cô ta đang ngủ ngon lành, toàn thân cô gái duỗi thẳng một cách bình yên, được sợi dây bảo hiểm giữ lại một cách mềm mại, lẽ nào hắn lại không ứng xử một cách xứng đáng để trở thành một gã đàn ông thanh lịch sao. Thứ tình cảm này làm cho hắn sang giá lên nhưng có lẽ còn do một cái gì đó khang khác hơn níu giữ hắn lại: giọng nói của cô gái gợi lại cho hắn nhớ tới một người nào đó. Bị thái độ bất cần của cô gái giang hồ cuốn hút, hắn hoàn toàn không có cơ hội nhìn rõ cô gái từ phía bên này, hơn nữa cô ta nằm nghiêng ngoảnh mặt ra phía cửa kính, xoay lưng lại phía hắn. Đột nhiên, Baumgartner như nhận ra cô ta, hắn lờ mờ nhớ lại căn cước cô gái, hoàn toàn không giống chút nào, nhưng quả là cô ta giống một ai đó, đúng như vậy. Đoạn đường tới Toulouse, hắn lái xe nhẹ nhàng, cố giữ yên giấc cho cô gái, cố gắng tránh mọi ổ gà có nguy cơ làm cô ta thức giấc. Chặng đường đi qua mất khoảng non một giờ.

Đến Toulouse vào lúc nửa đêm, Baumgartner thả cô gái xuống trước cửa ga, hắn không bật đèn trần, quay mặt sang hướng khác trong khi đó cô gái cởi dây bảo hiểm, lí nhí nói lời cảm ơn những hai lần rồi xuống xe. Không vội khởi động lại xe, qua kính chiếu hậu, Baumgartner nhìn thấy cô gái bước đi về phía quầy hàng nhà ga mà không thèm một lần quay lại nhìn hắn. Bởi vì trời đang tối, và cô ta, đối với tôi, như có vẻ như điên điên, không nhìn hắn lấy một lần, thái độ đó cho thấy cô gái không có ý nhận dạng hắn, mà có lẽ là nên làm như vậy.

Những ngày sau đó, Baumgartner tiếp tục kiên trì chặng đường lang thang của hắn. hắn gặm nhấm nỗi buồn bên những nhà hàng và trên các con đường, thường xuyên tỉnh giấc, một mình chua chát, trong phòng khách sạn, lắng nghe tiếng ồn ào khi qua những vùng nông thôn và công trường. Tình cảnh đó đeo bám hắn thêm gần hai tuần nữa, tới khoảng giữa nửa tháng chín, Baumgartner cuối cùng nhận ra hắn đang bị theo dõi.

29

Cũng trong khoảng mười lắm ngày đó, Hélène thường xuyên qua lại phòng trưng bày. Cũng như ở bệnh viện, cô ta đến phòng trưng bày không theo một giờ giấc nhất định nào cả, nhưng không bao giờ quá một giờ, cứ hai hoặc ba ngày một lần, cũng như ở bệnh viện, Ferrer đón tiếp cô ta một cách lịch sự nhưng luôn với thái độ dè dặt, lúc nào cũng trong trạng thái phòng ngừa, dè chừng, nụ cười ngượng ngạo, khiên cưỡng.

Ferrer biến nỗi ưu tư phiền muộn của mình thành một câu chuyện dài. Cô gái chú ý lắng nghe nhưng không bày tỏ thái độ gì đặc biệt cả, một chút thán phục có lẽ được dành cho chiến tích lên bắc cực của Ferrer và chút lòng trắc ẩn dành cho kết cục bi thảm của phi vụ làm ăn đó. Cô ta không nhắc lại lời đề nghị giúp đỡ Ferrer giải quyết một phần công việc ở phòng trưng bày nữa, chắc có lẽ đó là vì lí do tiền bạc. Mối quan hệ giữa họ vẫn không có gì tiến triển, cả hai cố nghĩ ra những câu chuyện để lấp những khoảng trống nhưng không phải lúc nào cũng tìm được những câu chuyện thích hợp, cho nên giữa hai người luôn tồn tại những khoảng lặng đôi khi thật vô duyên. Nhưng biết đâu như thế lại hay, bởi im lặng cũng tốt chứ sao. Đôi khi bằng ánh mắt ngụ ý và nụ cười hợp cảnh, thì sự im lặng có thể tạo ra được những kết quả tuyệt vời, những điểm nhấn hiếm hoi, và những viễn cảnh tế nhị, những dư vị ngọt ngào, những quyết định dứt khoát. Nhưng, không, đây là chứng câm lặng vì lúng túng, khoảng im lặng nặng nề, bị quấy rầy giống như cục đất sét dính bết nơi đế giầy. Sau một lúc, không ai chịu nổi. Và Hélène đến phòng trưng bày ngày một thưa dần rồi dứt hẳn.

Thời gian đầu Ferrer thở phào nhẹ nhõm, tất nhiên, nhưng rồi sự ra đi của Hélène đã tạo ra một khoảng trống vắng mà anh ta chưa bao giờ lường trước được, và anh ta giật mình khi nhận ra càng ngày anh ta càng mong đợi Hélène, ánh mắt luôn hướng ra ngoài phố như mong ngóng một ai đó nhưng vô vọng, điều đáng tiếc là cô ta chưa bao giờ tiết lộ địa chỉ, số điện thoại nhưng cũng chính là do thằng cha này quá cố chấp chưa bao giờ hỏi cả. Lúc này là sáng thứ hai cũng không hơn gì những thứ hai khác, việc buôn bán vẫn nhì nhằng, trời đầy mây, có vẻ bí hiểm, mặt đất nhớt nhát bẩn thỉu, tóm lại mọi hy vọng đều tắt ngấm và rồi chủ nhật này cũng vậy, tình hình cũng chẳng sáng sủa hơn chút nào, chẳng có việc gì để làm cả. Vài nhóm người lẻ loi vượt qua một con phố bước cả ra ngoài hàng đinh về hướng Prisunic. Tâm trạng của Ferrer lúc này cùng một màu vàng vọt và cổ lỗ như những chiếc cần cẩu của công trường đối diện và tấm bảng điện của khi siêu thị. Spontini đến không đúng lúc, lúc này đã mười một giờ trưa, lại lê thê về chuyện không nhất trí về tỷ lệ ăn chia.

Không còn nhiều thời gian để lập luận: Nghe này, Ferrer ngắt ngang lời anh ta, bây giờ tôi nói rõ quan điểm của tôi cho cậu nghe đây. Cậu không làm việc tốt, công việc của cậu không tiến triển. Đây là chuyện hoàn toàn giữa chúng ta với nhau, những cái mà cậu đang làm không gây được sự chú ý và hứng thú cho tôi nhiều lắm, cậu thấy đấy. Như thế có nghĩa là như thế nào? Spontini lo lắng hỏi lại. Cái đó muốn nói lên rằng đó không phải vì cậu đã bán tranh cho hai trung tâm mĩ thuật và chuyện ba bức tranh đặc biệt mà cậu có, Ferrer nói. Đối với tôi, cậu là con số không. Hãy chờ những người sưu tập tranh chuyên nghiệp, thường xuyên ở nước ngoài, ở đó người ta có thể nói về nghề nghiệp cho cậu nghe. Và việc này cũng muốn nói lên rằng nếu cậu không đồng ý thì lối ra ở phía kia kìa.

Trước tình cảnh như thế Spontini vội vã bước ra khỏi phòng trưng bày suýt nữa thì đâm sầm vào một gã khoảng ba mươi tuổi, mặc quần Jean màu xanh và áo bluson, kiểu ăn mặc không hợp lắm với dân nghệ sĩ ngày nay và dân sưu tập càng không phải, có lẽ kiểu cách đó chỉ hợp với nhân viên cảnh sát. Anh ta cất tiếng nói: Ông còn nhớ tôi không, Supin nói, tôi là nhân viên Sở Tư pháp. Tôi đến trao đổi kết quả thu thập theo đề nghị của ông.

Không đi sâu vào các tình tiết kĩ thuật, những tin tức Supin đề cập đại thể như sau. Một tin vui và một tin buồn, tôi muốn bắt đầu bằng mẩu tin không hay trước, bằng kính hiển vi điện tử, các bản phân tích từ các mẫu thu lượm được tại hiện trường không giúp ích gì cho công tác điều tra. Nhưng song song với điều này, chúng tôi có một tin tốt lành, đó là trong túi của một xác chết tình cờ được phát hiện, xác chết còn tương đối nguyên vẹn, sau khi làm tan băng, người ta thấy trong mớ giấy Kleenex cũ, cứng còng, nhăn nhúm một mẩu giấy có ghi biển số một chiếc xe. Sau khi nhận dạng biển số đó, đối chiếu với nhiều nguồn tin, cho phép chúng tôi giả thiết rằng chiếc xe Fiat có liên quan tới vụ trộm mà Ferrer đã khai báo. Như vậy chúng tôi đã có một chút cơ sở để tiếp tục cuộc điều tra. Hiện nay, công việc mới tiến triển tới đó.

Ngay lập tức, tinh thần Ferrer coi bộ tươi tỉnh hơn một chút. Trước khi đóng cửa phòng trưng bày vào cuối buổi chiều, anh ta tiếp một nghệ sĩ trẻ có tên là Corday. Anh này giới thiệu dự án của mình, nào giấy crô-ki, nào ma-két và dự trù chi phí sản xuất. Nguồn vốn, than ôi, thật bất hạnh, anh ta chưa tìm đâu ra để thực hiện mục tiêu của mình. Nhưng được rồi, chuyện này, Ferrer nói, rất tốt, dự án này làm tôi rất hài lòng. Nào, chúng ta sẽ tổ chức một cuộc triển lãm. Không, anh chàng kia nói. Được chứ, Ferrer nói, tất nhiên, tất nhiên rồi. Nếu như mọi việc êm xuôi, thì chúng ta sẽ tổ chúc lần thứ hai. Chúng ta kí hợp đồng chứ? Croday hình dung. Yên tâm đi, Ferrer nói, yên tâm đi. Hợp đồng này không nên kí vội vàng. Ngày mai tới đây gặp tôi, ta bàn cụ thể.

30

Hiệp ước Schengen ban hành vào năm 1995, những thỏa thuận của nó, ai cũng biết, cho phép mọi người đi lại tự do trong các quốc gia Châu Âu tham gia kí kết. Việc loại bỏ các biện pháp kiểm tra tại các cửa khẩu biên giới trong nội địa cũng như việc tăng cường giám sát ở các khu vực ngoại biên cho phép những người giàu có có điều kiện giao du với những người giàu có khác, đây là một sự thuận tiện đáng kể giữa họ với nhau, mở rộng vòng tay người giàu để đóng chắt hơn cánh cửa của họ với những người nghèo, những người bị phân biệt đối xử, có điều kiện để hiểu rõ hơn nỗi đau khổ của họ. Chắc chắn những thiết chế về hải quan không cho phép Bắc Kinh buôn bán những sản phẩm họ mong muốn mà không bị trừng phạt nhưng Bắc Kinh lúc này có thể đi lại mà không phải đợi chờ hàng giờ đồng hồ ở biên giới cho người ta soi xét hộ chiếu. Đó là việc mà Baumgartner sửa soạn phải làm.

Trong suốt thời gian qua, hắn lượn lờ khắp khu vực, những bảo tàng sinh thái, những cảnh tượng kì dị đập vào mắt hắn, khêu gợi óc tò mò của hắn, những điểm quan sát nằm ở góc dưới bên trái tấm bản đồ nước Pháp hoàn toàn không còn gì xa lạ đối với hắn nữa. Hắn gần như không rời khỏi phần đất cực Tây-Nam nước Pháp trong thời gian gần đây, không bao giờ cách xa biên giới quá một giờ đồng hồ cứ như là một hành khách bán công khai, trên boong một con tàu khách không được kín đáo cho lắm, hắn luôn luôn thận trọng đứng gần những chiếc ca-nô cứu sinh, lẩn phía sau một ống dẫn không khí.

Nhưng lúc này, Baumgartner không cần thận trọng thêm nữa, bởi hơn ba lần trong ba ngày, hắn nhìn thấy một thằng cha đi xe máy mặc quần áo và đội mũ bảo hiểm màu đỏ, nên hắn quyết định thay đổi không khí. Gã đàn ông này xuất hiện lần thứ nhất trong kính chiếu hậu xe của hắn, từ xa, trên đoạn tỉnh lộ gấp khúc, quanh co uốn lượn xung quanh toàn là những đồi những núi, hắn xuất hiện, rồi lại biến mất trong từng chốc lát. Một lần khác, gã thanh niên xuất hiện ở chỗ bán vé lên đường cao tốc, cách không xa hai tay cưỡi xe máy màu đen của cảnh sát, hình như chính hắn đang đứng tựa vào xe miệng nhồm nhoàm nhai bánh săng-đuých, chiếc mũ bảo hiểm có vẻ không làm cho giải quai hàm đưa đi đưa lại khó chịu. Lần thứ ba, xe của hắn như bị hỏng dừng ngay bên vệ đường quốc lộ dưới trời mưa tầm tã, hắn đang đứng bên ca-bin điện thoại gọi cấp cứu: khi đến ngang tầm, Baunmgartner cố tình điều khiển cho hai chiếc bánh xe bên phải chạy ngang qua một vũng nước sâu. Hắn phì cười vì qua kính chiếu hậu, hắn thấy thằng cha đó nhảy cẫng lên tạt vào một đám cỏ dính đầy bùn đất, hắn hơi thất vọng là không nhìn thấy gã đàn ông vung nắm đấm ra.

Cuộc sống của Baunmgartner trong những tuần gần đây tương đối tất tả, im lìm và bàng bạc như một làn sương mù ảm đạm, đôi khi linh hoạt một chút do sự xuất hiện của tay đi mô tô đội mũ đỏ. Sự hiện diện của gã đàn ông này và mối lo lắng về hắn làm cho Baunmgartner cảm thấy đỡ cô đơn, những tiếng ồn do việc sắp đặt đồ đạc trong phòng hắn gây ra đã giảm bớt không còn vọng sang các phòng khác của khách sạn nữa. Mối liên hệ duy nhất với thế giới con người còn lại với hắn là những cuộc điện thoại về Paris, việc này làm cho hắn bớt đi tình trạng bị cô lập, cũng qua điện thoại hắn báo cho biết hắn đã qua Tây Ban Nha. Rồi mùa thu đã đến, hắn nói, buổi tối trở nên mát mẻ. Dễ hiểu thôi, trời mưa liên tục. Ở đó, tôi sẽ cảm thấy thoải mái hơn.

Từ nơi hắn trú ngụ, hôm nay là sáng thứ năm, tới Saint-Jean-de-Luz, có thể lựa chọn một trong hai con đường để tới Tây Ban Nha. Hoặc theo đường cao tốc 63, nơi biên giới có những nhịp cầu và những hàng cột nối tiếp nhau, những tấm pa-nô và biển hiệu treo rải rác, các trạm ba-ri-e hình như lúc nào cũng trống trơn, do ba nhân viên rỗi việc trông nom, ăn mặc đồng phục không rõ kiểu gì, quay lưng về phía xe cộ không hiểu họ đang làm gì trong đó. Hoặc là đi theo tuyến đường quốc lộ 10: đó là con đường mà Baumgartner lựa chọn.

Đi theo đường quốc lộ 10, tới Béhobie thì vượt qua biên giới, trên chiếc cầu bắc qua sông Bidassoa. Những chiếc xe tải đồ sộ đỗ ngay trước ngôi nhà cuối cùng thuộc địa phận nước Pháp, trong đó có trụ sở Ngân hàng và Hải quan, tòa nhà lúc này trông như là một tòa pháo đài nhỏ hoang tàn hiu quạnh xuống cấp một cách trầm trọng, những bức mành mục nát đổ xuống xiêu vẹo. Cái còn lại của khu nhà là những mảnh kính mốc meo che đậy đống gạch vụn, thạch cao và rác rưởi chồng đống. Toàn bộ không gian đó tạo nên một cảm giác ngao ngán, chắc chắn một điều là chẳng bao lâu nữa người ta sẽ dỡ bỏ nó đi: xem tình trạng các thiết bị tháo dỡ đã được đưa đến, rồi sự bảo lãnh của chính quyền thành phố Madrid cho phương án cải tạo, lúc này chỉ còn là vấn đề thời gian nữa mà thôi, những chiếc máy xúc đang ráng chịu đựng đợi chờ quyết định phá hủy hoàn toàn phần bất động sản và kinh tế của tòa nhà, rồi sắc lệnh cho phép phá tung tất cả khu nhà sẽ được những người có thẩm quyền kí ban bố.

Toàn bộ khu vực đã có không khí của một công trường rồi. Nhiều ngôi nhà tường đã đổ sụp bị loài thảo mộc sống kí sinh đeo bám, làm cho mái nhà tụt xuống từng mảng, và sắp sụp đến nơi. Những ngôi nhà vừa mới được xây tường bao quanh, rất nhiều loại rèm vải và nhựa màu ngả đen treo trước cửa sổ. Màu sắc ấy tạo ra cảm giác có mùi rỉ a-xít và bầu trời cùng một gam màu hoen rỉ hoặc xám ngoét, giống những bức vẽ than sau một trận mưa. Một vài nhà máy hình như đã bị phá hủy, có nhiều đống rác thải bao quanh, dấu vết còn lại là những giàn giáo hoang vắng trên đó viết một vài khẩu hiệu. Vượt qua cầu, xe cộ đỗ lung tung chờ đợi các bác tài chui đầu vào hàng quán mua rượu và thuốc lá miễn thuế. Rồi xe tiếp tục cuộc hành trình, con đường như bị bóp nghẹt bởi vô vàn ngọn đèn xo nhan, nạn tắc đường như căn bệnh kinh niên ở đây, xe cộ nhích dần lên từng tí, từng tí một như đàn chấy rận.

Baunmgartner cũng làm như mọi người: hắn ra khỏi xe chạy ào dưới mưa, hai tay hắn kéo cổ áo măng tô lên che kín hộp sọ, về phía dãy hàng quán bán với giá hấp dẫn. Một người hỏi mua những chiếc mũ đi mưa nhỏ bằng nylon đen hai lớp kiểu Ê-cốt giá ba mươi lăm quan, có vẻ được giá: Baunmgartner đội thử mấy cái. Vòng đầy 58 thì nhỏ quá, 60 thì lại hơi rộng, hắn mua luôn không thèm thử lại chiếc mũ có vòng đầu 59 nhưng khi ra đến ngoài xe, hắn đội thử, đứng làm dáng trước gương xe, rất tiếc là chiếc mũ cũng không hợp với hắn cho lắm, nhưng muộn rồi, thôi mặc kệ, chiếc Fiat vượt qua đường phân định biên giới hai nước không có gì trở ngại, Baunmgartner dần lấy lại nhịp thở đều đặn.

Cơ thể biến đổi khi vượt qua đường biên, Baunmgartner cảm nhận như vậy, ánh mắt cũng thay đổi tiêu cự; độ đậm đặc của không khí như giảm đi và mùi hương, tiếng ồn cũng nổi lên một cách kì lạ, kể cả mặt trời cũng có một cái đầu khác. Những tấm pa-nô quảng cáo, chỉ đường bị ô-xi hóa gặm nhấm một cách êm ái, làm thay đổi hẳn ý nghĩa, khái niệm của từ hay hình ảnh quảng cáo, làm sai lạc cả việc cảnh báo về tốc độ ở những lối rẽ, một số lái xe ở trong tình trạng cứ như ngu dại, u mê đi, Baunmgartner cảm giác hắn đã trở thành một con người hoàn toàn khác, khi là hắn khi thì là một ai đó, giống như lúc người ta truyền máu cho anh vậy. Hơn nữa, ngay khi hắn vượt qua biên giới, một ngọn gió nhẹ dịu mát xa lạ với nước Pháp chợt nổi lên.

Cách trạm biên phòng cũ ba kilômét, lại thêm một nạn kẹt xe nữa, một chiếc xe hòm mang dòng chữ POLICA đứng chắn ngang con lộ theo hướng ngược lại, nhiều cảnh sát mặc sắc phục đen đứng suốt cả chặng đường khoảng trên năm chục mét, trước ngực đeo chéo một khẩu tiểu liên, một số người khác mặc thường phục trông coi việc lấp đất. Baunmgartner không bị giữ lại nhưng khi đi thêm được ba kilômét nữa, đang cho xe chạy tốc độ trung bình, thì một chiếc xe hòm hiệu Renault màu xanh nước biển chạy vượt qua xe hắn. Lẽ ra tiếp tục vượt lên, nhưng không, chiếc xe hòm bắt đậu chạy ngang tầm với xe hắn, kính xe hạ xuống, một cánh tay trong ống tay áo cùng màu, nhưng bàn tay xanh xao, những ngón tay nhỏ dài ra hiệu nhẹ nhàng từ trên xuống dưới, gõ nhịp vào khoảng không một cách đều đặn, các động tác xem ra nhẹ nhàng, bình tĩnh nhưng cương quyết chỉ vào mép đường, Baunmgartner buộc lòng phải dừng xe lại, không còn lựa chọn nào khác.

Phục tùng cái đuôi cá văn minh này, Baunmgartner đánh tín hiệu đèn, cố kìm nén sự bực tức, giữ bình tĩnh tối đa, từ từ hãm phanh rồi dừng hẳn. Chiếc xe hòm màu xanh chạy vượt lên nhẹ nhàng dừng lại cách chiếc Fiat khoảng chục mét. Hai người đàn ông bước xuống tiến xe lại. Họ là nhân viên Hải quan Tây Ban Nhai, cả hai vui vẻ, râu ria cạo nhẵn, mái tóc chải chuốt còn nguyên vệt lược, bộ áo quần đồng phục là phẳng phiu, nhịp điệu một bài hát nào đó còn thoáng lưu lại trên môi khi họ bước đi như khiêu vũ. Một người nói tiếng Pháp gần như không có trọng âm, người kia im lặng. Chúng tôi thuộc đội hải quan lưu động, thưa ngài, người cất tiếng trước nói, chỉ là công việc thông thường thôi, chúng tôi muốn kiểm tra giấy tờ xe và chứng minh thư của ngài, xin vui lòng mở cốp xe cho chúng tôi kiểm tra.

Chưa tới một phút, những thứ đựng trong cốp xe được tay nhân viên hải quan từ đầu đến giờ vẫn giữ thái độ I lặng, kiểm tra cho thấy chỉ có túi, phụ tùng thay thế, áo quần, các dụng cụ vệ sinh. Vẫn nhân viên hải quan không lời ấy nhẹ nhàng đóng lại cốp xe còn người kia cầm chứng minh thư của Baunmgartner trên tay, rảo bước về phía chiếc xe hòm rồi khoảng hai ba phút sau, anh ta bước ra khỏi xe, chắc chắn là đã gọi điện tới đâu đó hoặc kiểm tra qua một hệ thống nào đó. Tốt rồi thưa ngài, anh ta nói, xin lỗi đã làm phiền ngài và xin cảm ơn sự cộng tác của ngài, thái độ hợp tác của ngào là danh dự của chúng tôi trong khi thi hành nhiệm vụ và vì thế chúng tôi rất kính trọng ngài, (Vâng. Baunmgartner nói), hàng ngày chúng tôi phải vượt qua mọi khó khăn, phải đối đầu đôi khi với cả thái độ phũ phàng, cáu giận của người bị kiểm tra, nhưng công việc của chúng tôi phải làm như vậy nhằm ngăn chặn mọi ý tưởng xấu xa, mọi ung nhọt gây hiểm họa cho cả xã hội (Vâng, vâng, tôi hiểu, Baunmgartner lại bày tỏ), cho phép tôi được thay mặt nhân dân đất nước tôi nói chung và đặc biệt ngành hải quan xin chúc ngài tiếp tục cuộc hành trình may mắn. Cảm ơn, rất cảm ơn, Baunmgartner nói, mắt nhớn nhác, nhưng liền sau đó hắn lấy lại bình tĩnh, ngồi vào xe rồi tiếp tục cuộc hành trình.

Lúc này xe hắn đang tiếp tục chạy bọn bon giữa xa lộ, mù thu thực sự đã đến rồi, có lẽ hơi sớm hơn so với mọi năm, trên không trung một đàn chim thiên nga đang bay. Đã tới mùa, chúng bắt đầu cuộc thiên di đi tìm miền nắm ấm hàng năm từ Potsdam tới Nouakchott (thuộc Maurutanie) vượt qua Gibratar, cả một chặng đường dài gần như không một điểm dừng chân và chúng thường bay dọc theo những con đường trên mặt đất. Suốt cuộc hành trình, chúng chỉ ngừng cách nghỉ một lần, khoảng giữa chặng đường bay, bên trên con đường dài dằng dặc, mé bên phải từ Algésiras[13] tới Málaga[14], dọc con đường này, chính quyền địa phương cho trồng những cây cột đèn lớn, trên đầu cột, người ta làm những chiếc tổ rộng rãi chắc chắn vừa khổ những con thiên nga xinh đẹp. Đàn chim sà xuống những chiếc tổ ấy nghỉ ngơi chốc lát, có lẽ là để thở một chút, để âu yếm, đùa giỡn nhau chốc lát, để bắt chuột và rắn độc, hoặc ít ra kiếm chút thức ăn nào đó, ai mà biết được – tuy nhiên, phía xa xa, hai nhân viên hai quan đẹp trai Tây Ban Nha đang nhìn nhau cười. Người hay chuyện nói câu gì đó. Cả hai phá lên cười ngặt nghẽo, làn gió nhẹ từ đâu ùa đến mát mẻ.

Hai mươi phút sau, khoảng gần trưa, Baunmgartner tới một thành phố biển. Hắn lái chiếc Fiat vào bãi đỗ trung tâm, thuê phòng tại Hotel Londres, cửa sổ nhìn ra phía vịnh rồi hắn rời khách sạn đi lang thang không có dự định gì đặc biệt, trên những con phố rộng rãi, đèn điện chiếu sáng rực ở khu trung tâm nơi có rất nhiều hãng độc quyền bán quần áo sang trọng. Hắn biết chút ít tiếng Tây Ban Nha cho nên hắn bước vào một cửa hiệu, ướm thử một chiếc quần, nhưng không đủ vốn từ để giải thích vì sao hắn không muốn mua chiếc quần đó. Hắn đến khu phố cũ nơi có rất nhiều quán ăn. Hắn chọn một quán đi vào, chỉ tay chọn một vài món nấu với nước xốt, thịt quay hay chần nước sôi gì đó, các món ăn bày ngay trên quầy hàng rồi chỉ một loáng, hắn đứng ngốn ngấu hết chỗ thức ăn, cuối cùng hắn men theo bờ vịnh rảo bước về khách sạn.

Mười lăm ngày sau, mới đầu tháng mười mà trời rét ngọt. Người đi dạo chơi ngoài phố mặc quần áo anorack[15] và pa-đơ-xuy, áo lông, cổ quấn khăn, những chiếc khăn lông trùm kín những chiếc xe nôi nhỏ được đẩy đi rất nhanh. Từ cửa sổ căn phòng khách sạn Londres, Baunmgartner nhìn thấy một phụ nữ thân hình tuyệt đẹp mặc quần da sư tử biển, áo tắm đen một mảnh, đang đi ra phía làn nước biển màu xám xanh, chứng tỏ nước rất lạnh. Chắc chắn lúc này chỉ có một mình cô gái ấy dám ngâm mình trong làn nước lạnh giá kia, dưới bầu trời xám nâu, nhiều người đi dạo dừng lại ngắm nhìn cô gái. Cô ta đang từ từ bước xuống làn nước lạnh giá, nước bắt đầu ngập mắt cá chân, đến đầu gối, đến hông, và tới khi nước ngập gần hết toàn thân thì hai cánh tay cô gái sải rộng và cả thân hình cô ta lao vào làn nước phía trước mặt, cô gái làm dấu thánh còn Baunmgartner đột nhiên nuốt nước bọt. Tại sao cô ta lại ra bơi vào lúc này nhỉ? Hay chỉ vì cô ta biết bơi. Mà tôi thì không. Làm dấu Thánh thì tôi biết, nhưng bơi thì chịu.

31

Ngày hôm sau, Corday bực bội nói gắt gỏng, thế nào chúng ta kí hợp đồng chứ? Hợp đồng, lại hợp đồng, Ferrer nói, giọng điệu tỏ ra không mấy nhiệt tình như ngày hôm trước nữa, thư thả đã. Tôi không ký ngay bây giờ đâu. Lúc này, cứ cho là lúc này tôi chịu trách nhiệm sáng tác các bức tranh, và tôi chịu mọi chi phí. Tôi chỉ lấy lại vốn khi các tác phẩm bán được. Công việc tiếp theo khảo sát xem nếu được thì tôi sẽ tìm cho anh một điểm bày tranh khác. Ở Bỉ, Đức, hay một nơi nào đó đại loại như vậy. Nếu không được, thì chúng ta sẽ tổ chức tại Pháp, chúng ta sẽ thử tìm một địa điểm nào đó tại các trung tâm văn hóa chẳng hạn. Tôi sẽ cố gắng tìm cách tác động Frac¹hoặc Fnac¹mua cho một bức, đấy, rồi tôi sẽ đem ra trưng bày tại một địa điểm nào đó, bức tranh kia ấy mà, nó có thể tạo ra bước khởi động đầu tiên đó. Tiếp theo có thể sẽ mở một cuộc triển làm tại New York.

New York ư, gã há hốc mồm khi nghe hai từ New York. New York, đúng, Ferrer nhắc lại, New York. Chúng ta sẽ tổ chức chương trình như vậy, thế nhá. Nếu mọi việc diễn ra tốt đẹp, tôi có thể sẽ xem xét mọi khía cạnh, tiếp theo đó, mới bàn tới chuyện hợp đồng. Lúc này thì xin cậu thứ lỗi cho mình nhé.

Ngay gần lối vào phòng trưng bày, chàng sĩ quan cảnh sát Supin đang trầm ngâm trước một tác phẩm mới hoàn thành, một chiếc nịt ngực vĩ đại bằng chất liệu amiăng do người chồng của cô nhân tình của Schwartz đặt làm cho Ferrer. Supin có vẻ còn rất trẻ, anh ta lúc nào cũng mặc bộ sắc phục của một sĩ quan cảnh sát đúng tiêu chuẩn, quần áo thì nói lên được cái gì, cái quan trọng là kết quả công việc, cuối cùng là cái gì đó cuốn hút tôi.

Chiếc Fiat, Supin nói, lúc này chỉ có thể nói với anh là hình như chúng tôi đã nhận dạng được tại một địa điểm gần biên giới Tây Ban Nha. Hải quan lưu động, đội kiểm trả lưu động đường bộ đã có được những may mắn đáng kể. Họ đã cố gắng giữ tay tài xế lại một lúc nhưng với tư cách Hải quan nên họ chẳng làm được cái gì hơn trong trường hợp đó. Chúng tôi đã được thông báo một cách nhanh chóng, rất may mắn là việc hợp tác với các đồng nghiệp ở khu vực đó rất tốt đẹp. Tuy nhiên chúng tôi sẽ cố gắng xác định nhanh nghi can đó, tôi đã trao đổi với các đồng nghiệp của chúng tôi ở khu vực đó rằng chúng tôi rất quan tâm đến vấn đề này, nhưng tôi không đảm bảo được với anh cái gì cả. Nếu có tin tức gì, tôi sẽ gọi điện cho anh hay. Dù thế nào đi nữa thì tối nay hoặc ngày mai, tôi sẽ gọi điện cho anh. Này, xin anh cho biết, chỉ tò mò thôi mà, cái này được định giá bao nhiêu, cái nịt ngực kia kìa?

Hoàng hồn bởi cái giá khủng khiếp của chiếc nịt ngực, Supin lảo đảo bước ra ngoài. Mặc dù vài tin tức ban đầu do Supin cung cấp có thể hé mở ra được cái gì đó, những Ferrer vẫn chìm trong nỗi buồn sầu não. Đuổi được tay Corday càng sớm càng tốt, bởi ngay cả việc giữ lời hứa với cậu ta, Ferrer cũng không dám chắc nữa, để rồi mà xem. Ferrer buộc phải tỏ thái độ phũ phàng để cho cái giai đoạn khó khăn này không độc chiếm toàn bộ suy nghĩ của anh ra, nó có nguy cơ làm cho sự nghiệp anh ta bại hoại, tan tành, nhất là làm cho quan niệm về nghệ thuật của anh ta bị méo mó. Đảo mắt nhìn khắp một lượt các tác phẩm nghệ thuật treo trong phòng trưng bày sớm hơn mọi ngày. Ferrer nói Elisabeth kết thúc công việc, về trước, còn anh ta khóa cửa phòng lại, buông cánh cửa bằng sắt chạy điện xuống rồi bước đi, lưng còng xuống trước làn gió ngày hôm nay thổi rất mạnh, tới bến tàu điện ngầm Saint-Lazare. Đổi tàu ở bến Opéra, xuống tàu ở bến Chatelet từ đó đi đến Bộ Tư pháp, sai khi vượt qua sông Seine, mất khoảng hai mươi phút đi bộ. Những nỗi lo âu về nghề nghiệp và tài chính khác nhau của Ferrer không phải là nguyên nhân duy nhất của cái khoảng trống vắng lúc này, của cái lưng khum còng xuống, của cái khuôn mặt chảy xệ xuống, nhão ra của anh ta: hôm nay là ngày 10 tháng Mười, anh ta phải tới Toàn án làm thủ tục li dị vợ thì có gì mà hứng thú cho được.

Đương nhiên, chuyện vợ chồng li hôn, anh ta không phải là trường hợp duy nhất, không có gì phải an ủi cả: phòng đợi đứng chật các đôi vợ chồng đang đợi chờ giây phút kết thúc chặng đường đã qua của họ. Tuy nhiên, một số, bất chấp việc xét xử, có vẻ không đến nỗi xung khắc với nhau lắm, họ nói chuyện bình thản với các luật sư. Giấy triệu tập ghi rõ thời gian là mười một giờ ba mươi, thế mà đã quá bốn mươi phút, Suzanne vẫn chưa tới – lúc nào cũng đi muộn, Ferrer lẩm bẩm nghĩ về những kỉ niệm, mặt nhăn nhó, nhưng vị quan tòa phụ trách giải quyết những vần đề thuộc về gia đình cũng chưa có mặt. Những chiếc ghế nhựa không được thuận tiện cho lắm ghim chặt vào bốn bức tường là thứ đồ đạc duy nhất của phòng đợi, vây quanh một chiếc bàn thấp lè tè bên trên bày những thứ giấy tờ hỗn tạp và cũ rích: các bản tin pháp ló thường kì và tạp chí nghệ thuật, sức khỏe, tuần báo về danh nhân. Ferre nhặt bừa một cuốn, lật nhanh từng trang toàn là ảnh các ngôi sao, những ngôi sao đủ loài thuộc các lĩnh vực hài hước, truyền hình, màn bạc, thể thao, hay chính khách, thậm chí cả nghệ thuật làm bếp. Trang kéo giữa cuốn tạp chí là bức ảnh của một phụ nữ minh tinh màn bạc quyến rũ trong một cuộc chinh phục tình ái mới, phía sau là cảnh nền, hơi mờ một chút, nhưng hoàn toàn có thể nhận ra, người ra có thể phân biệt được Baunmgartner. Ferrer nhìn toàn bộ trang tạp chí bốn giây và tấm ảnh, ba giây, hai giây, một giây, nhưng Suzanne đã chọn đúng thời khắc đó xuất hiện, Ferrer gập tờ tạp chí lại không chút nuối tiếc.

Quan tòa là một phụ nữ có mái tóc màu xám, vẻ mặt vừa tỏ ra bình tĩnh vừa căng thẳng, bình tình bởi có thói quen mình là quan tòa, căng thẳng bởi cố che giấu sự bị động của mình. Mặc dù bà ta buộc phải giữ thái độ lạnh lùng, Ferrer tưởng tượng đây là một người đàn bà rất quan tâm tới những công việc riêng tư, có thể làm yên lòng mọi người và đáng yêu, vâng, chắc chắn là một người mẹ tốt trong gia đình, mặc dù hàng ngày gia đình không phải lúc nào cũng vui vẻ. Không loại trừ chồng bà ra là thư kí tòa án và phải đảm nhiệm những công việc bếp núc lúc bà ta phải về muộn trong bữa cơm chiều, và giữa bữa ăn, họ tranh cãi nhau từng điểm về quyền dân sự. Do lúc đầu, theo nguyên tắc, bà thẩm phán phải gặp cả hai vợ chồng cùng lúc, cho nên, Ferrer nghĩ rằng bà ta chỉ đặt các câu hỏi chung chung, không có mục đích cụ thể, nên phản ứng khá dè dặt.

Còn Suzanne, phần lớn thời gian, chị ta cũng giữ thái độ dè dặt, chỉ trả lời khi thấy cần phải trả lời, kiệm lời tới mức tối đa. Không, không, Ferrer trả lời khi bà thẩm phán khẳng định rằng họ không có con. Như vậy việc quyết định li hôn của chị đã được chấp nhận, nữ thẩm phán nói với Suzanne – và, quay sang phía Ferrer: Ông có vẻ không dứt khoát như bà nhà đây nhỉ. Có chứ, có chứ, Ferrer nói, không có vấn đề gì cả. Rồi lần lượt, bà ta làm việc riêng rẽ với từng người, trước hết với Suzanne. Trong khi chờ đến lượt mình, Ferrer không xem lại cuốn tạp chí cũ nữa và, khi Suzanne từ trong phòng thẩm phán bước ra, anh ta đứng lên đưa mắt nhìn, nhưng cô ta không nhìn lại. Ferrer vấp phải một chiếc ghế khi đi về phía văn phòng thẩm phán. Anh tin chắc là anh đã quyết định đúng trong việc li dị vợ rồi chứ? Thẩm phán hỏi. Vâng, vâng, Ferrer trả lời. Được, bà ta gập tập hồ sơ lại, thế là mọi việc đã được giải quyết.

Ra khỏi phòng thẩm phán, Ferrer định mời Suzanne cùng đi ăn trưa hoặc đi uống một chút gì đó chẳng hạn, ở tiệm nằm ngay trước cổng Toàn án, nhưng Suzanne đã không dành thời gian cho anh ta. Ferrer run lên vì bực mình, chuẩn bị hứng chịu ở Suzanne những điều tồi tệ nhất, những lời nói nhục mạ mà từ tháng Một tới nay anh ta đã thoát nạn, nhưng không, không có gì cả. Một ngón tay đưa lên ra hiệu cho Ferrer im lặng, cô ta mở túi rút ra chùm chia khóa phòng trưng bày lâu này vẫn để ở Issy, lặng lẽ đặt vào tay anh ta trước khi cất bước về phía cầu saint-Michel ở phía nam. Vài giây bất động, Ferrer quay trở lại con đường dẫn tới Pont au Change phía bắc. Cuối buổi chiều, như mọi ngày, Ferrer đóng cửa phòng trưng bày vào lúc chín giờ, trời nhá nhem, từ vùng đất này, Mặt Trời không còn nhìn thấy được nữa, chỉ còn lại bầu trời lúc này một màu xanh xám trong suốt giữa tầng không một chiếc máy bay đón nhận những tia sáng cuối cùng, tạo thành một nét màu hồng thắm. Ferrer đứng im bất động một lát, đảo mắt nhìn con phố trước khi cất bước. Những chủ quan trên góc phố này, cũng giống như anh ta, đang kéo các cánh cửa sắt lại. Công nhân công trường phía đối diện đã kết thúc công việc sau khi thận trọng, vào ban đêm, họ quay mũi cần cẩu về hướng thuận theo chiều gió. Trêm mặt tiền của tòa nhà bên cạnh, một trong hai cửa sổ bị kẹt lại bởi những chiếc ăng ten chảo này chắc chắc ngăn ánh sáng mặt trời rọi vào căn phòng, thay vì đón ánh sáng là những hình ảnh cho các máy thu hình thay thế cửa sổ vậy.

Khi Ferrer đi đã khá xa phòng trưng bày thì cùng lúc ấy một phụ nữ xuất hiện, hình dáng cô ta gợi cho Ferrer điều gì đó, một thoáng trôi qua, anh ta nhận ra đó là Hélène. Lần nào cũng vậy, Ferrer phải mất một lúc mới nhận ra cô ta: ở bệnh viện cũng vậy khi cô ta đi vào phòng, anh ta phải mất một lúc mới nhận ra, giống như mọi lần vào viện những đường nét của cô ta hôm trước nay đã thay đổi tất cả, như thành một con người hoàn toàn khác. Đương nhiên, những đường nét thân hình cô ta tuyệt đẹp, cái đó không có gì phải bàn nữa, rất hài hòa, Ferrer có thể chiêm ngưỡng những đường cong kiều diễm đó một cách đơn độc, cho dù những đường nét đó không ngưng thay đổi, nhưng cái quan trọng là gương mặt vẫn thế không có gì thay đổi cả. Bằng sự cân bằng động giống như các đường nét của hình thể duy trì thường xuyên với những mối quan hệ hay thay đổi, mà lẽ ra anh ta đã có thể tin vào những sự thay đổi liên tục đó. Cho nên, mỗi lần gặp lại Hélène, trước mặt anh ta, đó không phải là một người.

Còn Hélène thì luôn luôn xuất hiện một cách ngẫu nhiên, không bao giờ báo trước, và không sự kiến bất cứ cái gì cả: đề nghị Hélène uống một chút gì đó, Ferrer mở cửa phòng trưng bày. Rồi trong khi đi tìm chai sâm banh ướp lạnh để ở xưởng phía sau, Ferrer quyết định lần này phải kiên nhẫn ngắm nghía thật kĩ càng và chính xác gương mặt của Hélène, giống như nghiên cứu một bài học, quyết tìm hiểu kĩ một lần cho tất cả, để loại bỏ mọi mối nghi ngờ lúc nào cũng ám ảnh trong đầu anh ta. Nhưng mọi cố gắng đều không đem lại kết quả nào cả, số là khác với mọi khi, hôm nay, Hélène lại trang điểm, cho nên phấn son làm thay đổi tất cả và làm cho vấn đề phức tạp thêm bội phần.

Việc trang điểm là nhằm che giấu những khuyết tật đồng thời hóa trang các giác quan, mà chủ yếu là những giác quan hay sử dụng nhất. Miệng, chẳng hạn, để thở, để nói và để ăn, uống, cười, thổn thức nức nở, hôn, mút, liếm, thổi, thở dài, la hét, hút, nhăn nhó, cười, hát, huýt gió, nấc, khạc nhổ, ợ, nôn, thở hắt ra, người ta tô vẽ nó, tốt tôi, ít ra là để vinh thăng cho nó đã đảm đương nhiều chức năng sang trọng, cao cả. Người ta tô vẽ cả những đường nét xung quanh đôi mắt mà mắt thì để nhìn, để bày tỏ, diễn đạt, khó, khép lại để ngủ, đó cũng là những chức năng cao cả. Rồi người ta tô vẽ cả móng tay mà ngón tay thì cũng đảm đương một lô các hoạt động với đôi bàn tay đa dạng, phong phú hết sức và đố cũng là những chức năng cao cả và rộng lớn.

Nhưng người ra không tô son trát phấn cho các giác quan chỉ thực hiện một hoặc hai chức năng. Tai – chỉ dùng để nghe - ở đó người ta chỉ đeo cho nó đúng một cái bông tai. Mũi – chỉ dùng để thở, ngửi và đôi khi bị bịt lại – cũng như tai, người ta cũng có thể treo cho nó một cái vành khuyên, một viên đá quý, một viên ngọc hoặc ở những vùng khí hậu khác biệt là một mẩu xương rồng, còn ở chúng ta, người ta hài lòng với cái mũi được thoa phấn. Nhưng Hélène hình như không phô ra những đồ trang sức như thế, cô ta chỉ trang điểm một chút son đỏ cho bờ môi, một chút phấn thoa nhẹ nơi mí mắt, và một nét chì mảnh nơi đường viền mí mắt. Dưới mắt Ferrer, lúc này đang mở chai sâm banh, thì việc trang điểm có lẽ làm phức tạp vấn đề hơn tất cả.

Nhưng không, việc trang điểm hình như không còn thời gian để làm cho các vấn đề phức tạo thêm bởi tiếng điện thoại bỗng nhiên vang lên cắt ngang mọi luồng suy nghĩ: Tôi là Supin đây, tôi gọi cho anh hơi sớm hơn dự kiến một chút, tôi nghĩ là đã tìm ra được cái gì đó. Cầm vội chiếc bút chì, Ferrer chăm chú lắng nghe, tay ghi ghi chép chép cái gì đó trên một chiếc phong bì, rồi cảm ơn rối rít. Không có gì, Supin nói, chúng ta gặp may thôi mà. Chúng tôi có quan hệ rất tốt với Hải quan Tây Ban Nha, anh ta nhắc lại, tôi có một anh bạn đồng nghiệp tuyệt vời là một tay đua mô tô có hàng trong lực lượng hiến binh, ở đó, anh ấy đã theo dõi hắn ta qua nhiều chặng. Anh thấy đấy, đó là tất cả những gì mà người ta nói về chiến tích bước đầu của cảnh sát. Cuộc nói chuyện kết thúc, Ferrer có vẻ căng thẳng uống liền hai ngụm nước lớn. Tôi có việc phải đi giải quyết gấp đây, anh ta nói. Nhưng trong lúc chờ đợi, cuối cùng thì chị và tôi, chúng ta có chút thời gian uống với nhau vài li.

32

Dù đi theo hướng xa lộ hoặc quốc lộ, vượt qua biên giới tại Hendaye hoặc ở Béhobie, tới phần đất phía nam Tây Ban Nha, thì đều bắt buộc phải qua ngả Saint-Sébastien. Sau khi vượt qua những khu công nghiệp hoang phế, rồi dọc theo những khu nhà phong cách kiến trúc nặng nề dưới thời Frăng-cô, thỉnh thoảng anh ta tự vấn hắn làm cái quái gì ở đó, rồi đột ngột, anh ta lái xe vào một thành phố biển hoa kệ, hoàn toàn bất ngờ. Thành phố được xây dựng trên một doi đất hẹp, đầu nọ, đầu kia là một ngọn núi và một dòng sông ngăn cách hai bờ vịnh gần như đối xứng một các cân đối, vụng lõm kép này tạo nên hình dáng gần giống kí hiệu omêga, hay bộ ngực một cô gái, ăn sâu vào đất liền, hai bầu vú đại dương được nâng đỡ bằng tấm xu-chiêng là miền duyên hải Tây Ban Nha.

Ferrer lái chiếc xe mới thuê vào bãi đỗ xe đặt ngầm dưới mặt đất gần khu vực vịnh chính rồi tìm đến một khách sạn nhỏ nằm ở trung tâm thành phố. Trong khoảng thời gian một tuần, anh ta đi khắp các đại lộ rộng lớn yên tĩnh, thoáng mát, được quét dọn sạch sẽ, những khu nhà sáng sủa và sang trọng, và cả những con phố nhỏ hẹp cũng được chăm sóc rất sạch sẽ, mặc dù không được sáng sủa, dọc phố là những ngôi nhà hẹp, nhưng chắc chắn. Cung điện và những khách sạn sang trọng, những cầu và công viên, nhà thờ với phong cách kiến trúc ba-rốc, gô-tích và tân gô-tích, đấu trường rực sáng mới toanh, những bãi biển rộng mênh mông được bao bọc bởi một viện liệu pháp biển, của câu lạc bộ ten-nít hoàng gia và sòng bạc. Mọi cảnh vật, nhà cửa ở đây đều sang trọng, bốn chiếc cầu được xây dựng theo nghệ thuật lát mảnh và tạo khía răng cưa bằng đá, thủy tinh, tấm đúc, được trang trí bằng những cột tháp bằng bạc và vàng, những chiếc gương phản chiếu bằng sắt rèn dũa kĩ càng, những tượng nhân sư và tháp canh được chạm trổ những chữ kí tắt của các vương triều rất tinh xảo. Nước sông màu xanh trước khi đổi sang màu xanh thẫm hòa vào nước biển. Ferrer luôn luôn bị mê hoặc bởi những chiếc cầu và nhất là những cuộc đi dạo xung quanh bờ vịnh có hòn đảo nhỏ, trên đó người ta cho xây dựng một tòa lâu đài nhỏ.

Ferrer cứ đi dạo chơi loăng quăng như vậy, nhiều ngày trôi qua, không có mục đích gì khác biệt hơn là làm một công việc rất ngẫu nhiên, cố gắng kiểm kê hết thảy các khu phố, và cuối cùng thấm mệt thậm tệ bởi cái thành phố này quá rộng lớn mà cũng quá nhỏ bé này, không bao giờ biết được đích xác mình đang ở đâu giữa thành phố. Supin không cho thêm chỉ dẫn nào khác ngoài cái tên Saint-Sébastien, kèm theo một giả thiết rất hạn chế. Hình như kẻ đã nẫng gọn toàn bộ số đồ cổ đang sống ở đây.

Ban đầu, vào đúng giờ các bữa ăn, Ferrer thường lui tới hầu hết các quán bar nhỏ nhộn nhịp trên khu phố cổ, đứng ngay ở quầy hàng, anh ta cũng có thể ăn được mọi thứ, chỗ đó người ta không bị bắt buộc trong tình thế phải ngồi ăn một mình, cái đó làm cho Ferrer phải chịu một áp lực tâm lí mệt mỏi. Nhưng ngay cả chuyện đứng ăn, Ferrer cũng bắt đầu cảm thấy chán chường: cuối cùng, anh ta cắm rễ, ở mé cảng tại một hiệu ăn ít người qua lại, nơi đó nỗi cô đơn vơi đi ít nhiều. Anh ta gọi điện về phòng trưng bày cho Elisabeth vào mỗi cuối buổi chiều và rồi buổi tối, đi ngủ sớm. Nhưng sau một tuần, cuộc thăm dò của anh ta xem ra không có hi vọng, tìm một kẻ vô danh trong một thành phố xa lạ, rộng lớn chẳng khác nào như kẻ mò kim đáy bể, sự nản chí ngày càng bộc lộ rõ rệt trong tâm trí anh ta. Trước khi trở về Paris, Ferrer quyết định bỏ thêm hai ngày nữa nhưng rút kinh nghiệm, không chạy loăng quăng như trước mà ngồi ru rú cả buổi chiều trong một chiếc ghế vải gập trên bãi biển giữa trời thu đang đẹp, rồi giết những buổi tối còn lại sau cùng này, một mình, trong quán bar khách sạn Maria Cristina trên một chiếc ghế bành bọc da, trước mặt là một cốc txakoli và bức chân dung toàn thân một vị thống lĩnh cộng hòa.

Một buổi tối, toàn bộ tầng trệt khách sạn Maria Cristina chật ních những chuyên gia bệnh học ung thư về đây tham dự hội nghị, nên Ferrer muốn đi sang khách sạn Londres, khách sạn này ít sang trọng hơn và quán bar ở đây có cái hay là các cửa kính đều có thể mở thông thoáng. Tối hôm đó, không gian ở đây yên tĩnh hơn khách sạn Marie Cristina nhiều – ba hoặc bốn đôi trung tuổi ngồi trong phòng, hai, ba người đàn ông đứng một mình bên quầy bar, ít người đi lại, Ferrer ngồi tận trong góc phòng lưng tựa vào một cửa kính lớn. Đêm đến, ánh đèn trên bờ biển phản chiếu mờ mờ trên một đại dương màu dầu tĩnh lặng, phía cảng, là hai mươi lăm chiếc du thuyền.

Những tấm kính cho phép, theo từng góc nhìn khác nhau, quan sát được tất cả , bên ngoài cũng như bên trong căn phòng bất động qua hình ảnh phản chiếu vào gương. Một bóng người xuất hiện phía góc quầy bar: cánh cửa có ngăn đệm bắt đầu quay xung quanh nó một lúc, rồi Baumgartner đột ngột xuất hiện, hắn đi đến tỳ khuỷu tay lên quầy bar cạnh những người đàn ông đơn độc, lưng quay về phía vịnh. Phản chiếu vào cửa kính khá xa một chút, nhưng cặp vai kia, tấm lưng này làm cho lông mày Ferrer nhướng lên kinh ngạc. Ánh mắt Ferrer nhìn chằm chằm vào kẻ đang đứng quay lưng lại kia, ánh mắt hối thúc anh ta đứng lên rời khỏi vị trí thận trọng đi về phía quầy bar. Cách Baumgartner khoảng hai mét thì dừng lại, anh ta có vẻ lưỡng lự giây lát rồi tiến lại gần hắn ta. Xin ông thứ lỗi, anh ta nói, tay đặt nhẹ nhàng lên vai người đàn ông, hắn quay lại.

Ôi, Ferrer nói, Delahaye à. Tôi đã nghĩ như vậy.

33

Ferrer hết sức ngạc nhiên bởi bất ngờ gặp lại Delahaye, một kẻ đã chết cách đây vài tháng. Cũng chưa hết, chỉ trong vài tháng, mà Ferrer thấy Delahaye đã thay đổi tất cả, thậm chí trở thành một kẻ hoàn toàn khác. Ăn mặc luộm thuộm, bề ngoài lôi thôi, xộc xệch, tư duy trì trệ, nhạt nhẽo là đặc trưng của con người hắn đã biến đi đâu mất nhường chỗ cho một vẻ ngoài sang trọng, sắc sảo, như một kẻ mới được lột xác hoàn toàn.

Mọi thứ nơi con người hắn lúc này đã thay đổi trở thành một kẻ xa lạ mang tên Baumgartner, những đường nét mệt mỏi hoàn toàn biến mất chiếc cà vạt nổi tiếng nhăn nhúm, nút thắt trễ xuống tạo thành một góc lệch, hoặc cổ áo sơ mi xộc xệch chẳng bao giờ ăn nhập với chiếc cà vạt, nụ cười ngượng ngập, méo xệch, hoặc nhanh chóng tắt ngấm như cục nước đá dưới ánh nắng nhiệt đới, đường ngôi trên mái tóc lệch hẳn về một phía, dây lưng thắt theo đường chéo, gọng kính thậm chí cả ánh mắt – nói tóm lại tất cả mọi đường nét nơi hắn lúc này đã được chỉnh trang lại. Bộ râu trước đây mọc tua tủa, không kiểm soát chẳng ra hình thù gì thì nay được cắt tỉa gọn ghẽ như được vẽ bằng bút lông theo phong cách la-tinh sát ngay mép môi trên.

Một thoáng, Ferrer và hắn nhìn nhau, không nói gì cả. Để tiếp tục giữ phong thái đĩnh đạc, Delahaye, trên tay cầm cốc rượu, nhẹ nhàng co tay đưa li rượu về phía hắn rồi giữ nguyên như vậy: chất lỏng đựng trong cốc cũng xoay tròn trước khi tĩnh lại. Thôi được, Ferrer nói, chúng ta có thể ra ngồi đằng kia. Như thế nói chuyện được thoải mái hơn. Được, Delahaye khẽ nói. Cả hai rời quầy bar đi về phía mấy chiếc ghế bành ở trong góc quây xung quanh một chiếc bàn. Anh chọn chỗ đi, Ferrer nói, tôi theo anh.

Khi cả hai đã yên vị, từ sau lưng, anh ta quan sát áo quần người trợ lí cũ của mình: cả áo quần cũng đã thay đổi hoàn toàn. Bộ complê cài chéo bằng chất liệu vải flanen biến hắn trở thành như một kẻ giám hộ, làm cho người đàn ông trong bộ quần áo ấy thẳng băng. Khi quay lại ngồi xuống, Ferrer để ý chiếc cà vạt thắt trên cổ chiếc áo sơ mi kẻ sọc mảnh tinh tế màu xanh ngọc, chân đi giày đế thấp đánh xi màu đồ cổ, chiếc kim cài cà vạt và những chiếc cúc áo nơi cổ tay phát ra những ánh sáng bạc, nói tóm lại hắn lúc này ăn mặc như Ferrer đã từng mơ ước muốn khi ở phòng trưng bày. Một vết nhơ duy nhất lộ ra trong bức tranh đó là lúc Delahaye buông người ngồi xuống chiếc ghế bành, gấu quần của hắn bị lật lên: những sợi dây chun trên đôi tất của hắn hình như bị chùng lại lòi ra ngoài. Anh ngồi như thế thoải mái chứ, Ferrer nói. Những bộ quần áo anh đang mặc, mua ở đâu thế? Tôi hết ráo cả áo quần, Ferrer trả lời, cho nên tôi phải mua vài thứ ở ngay đây. Có nhiều thứ hoàn toàn không tồi chút nào tại khu phố trung tâm, anh không biết chứ ở đây giá rẻ hơn ở Pháp rất nhiều. Nói rồi hắn đứng lên sửa lại cà vạt đã bị lệch tâm chút ít, chắc chắn là do bối rối, và kéo chiếc tất bị tụt xuống xoăn lại phía trên gót chân.

Vợ tôi tặng cho tôi đôi tất này, hắn nói thêm một cách dè dặt, nhưng mà nó cứ tụt xuống, anh thấy đấy. Lúc nào cổ tất cũng chỉ muốn tụt xuống. A, Ferrer nói, chuyện đó bình thường thôi. Tất người ta tặng thì lúc nào mà chẳng tụt xuống. Đúng thế, Delahaye cười nhăn nhó, anh quan sát chuẩn đấy, anh uống chút gì chứ? Sẵn sàng thôi, Ferrer nói. Delahaye ra hiệu cho một người mặc áo vét trắng, cả hai im lặng chờ cô chạy bàn mang lại cho họ những thức uống đã yêu cầu rồi chẳng ai cười với ai, chẳng ai nói với ai, cả hai nâng cốc lên rồi uống. Thế, Delahaye ướm hỏi, bây giờ chúng ta đi chơi thế nào đây? Tôi không thông thạo lắm ở đây, Ferrer nói, cho nên, tùy cả ở anh thôi. Chúng ta đi dạo một vòng chứ?

Họ rời khách sạn Londres và lẽ ra đi thẳng ra phía biển, nhưng tối hôm đó, dự kiến trước sẽ có chuyện chẳng lành xảy ra, cho nên họ lựa chọn hướng đi ngược lại. Mặt trời lặn hẳn, đêm tối mỗi lúc phủ trùm trên thành phố. Họ đi trên đại lộ Tự Do về phía một cây cầu bắc qua sông.

Dòng chảy con sông này đổ ra đại dương, nhưng đáng tiếc là đại dương lại đón nhận dòng chảy một cách phũ phàng bởi triều cường thường dâng cao đẩy ngược dòng chảy trở lại, và nuốt trọn nó, dòng nước ngọt lành bị nước biển mặn mòi, thích gây gổ bóp nghẹt. Rồi những đợt sóng dội ngược dòng chảy lúc đầu bị nghiến nát bởi những trụ cầu Zurriola và cầu Santa Catalina, cuối cùng dịu xuống hiền hòa khi vượt qua những chân cầu Maria Cristina. Những con sóng đó tiếp tục xô dạt dòng sông bằng những đợt sóng ngầm, làm cho mặt sông cuộn lên giống như một chuỗi những vận động mềm mại tới tận cầu Mundalz và chắc chắn lá nó còn khuấy động tới tận thượng lưu. Cả hai dừng lại ở giữa cầu và chiêm ngưỡng một lát cuộc chiến âm thầm của hai dòng nước mặn và ngọt, Delahaye thoáng nghĩ hắn không học bơi bao giờ, một ý nghĩ mơ hồ nào đó lướt qua trong đầu Ferrer.

Trong thâm tâm, tôi rất muốn loại trừ anh cho khuất mắt, Ferrer nói nhẹ nhàng nhưng không tin là mình lại ăn nói như vậy. Chẳng hạn, tôi có thể dìm chết anh trong làn nước kia không một chút khó khăn gì. Đúng thế, tôi có thể làm tất cả vì những điều tệ hại mà anh đã gây ra cho tôi. Nhanh chóng, Delahaye phản bác lại rằng một sáng kiến như thế chỉ có thể đem lại buồn thảm cho tác giả của nó mà thôi, Ferrer lưu ý hắn rằng vì hắn đã biến mất một cách chính thức, sự biến mất đó chỉ có thể xảy ra mà không ai biết.

Mọi người tin là anh đã chết rồi, sự tồn tại của anh bây giờ là bất hợp pháp, phải chăng đó là cái anh muốn, không đúng vậy sao? Vậy thì tôi sẽ loại trừ anh theo cách nào đây? Giết một kẻ đã chết không phải là tội ác, anh ta giả thiết như thế mà không biết rằng chính hắn đã lập luận đúng như thế với Flétan. Như thế, Delahaye nói, có nghĩa là anh sẽ không làm như vậy. Không, Ferrer thừa nhận, tôi không tin như vậy. Thậm chí tôi không biết nên ứng xử với anh như thế nào đây, tôi hoàn toàn không thông thạo gì với loại công việc này. Tuy nhiên hãy thỏa thuận là anh đã hiểu. Tôi hiểu, Delahaye nói, hãy cân nhắc những điều anh nói, nhưng mà tôi hiểu.

Toàn bộ câu chuyện ấy chưa nói lên cho chúng ta điều gì cả, cho nên cả hai lặng im sau vài phút lập luận. Ferrer tự vấn cái gì xui khiến anh nói năng thô thiển như vậy. Thỉnh thoảng vài ngọn sóng đập mạnh vào chân cầu, nước bắn tung tóe và vài đám bọt bắn cả vào giày của họ. Hình dạng những ngọn đèn trên cầu Maria Cristina giống như những viên đường tỏa ra thứ ánh sáng nhạt nhòa. Phía thượng nguồn, họ nhìn thấy những ngọn đèn trên cầu Zurriola được kết lại thành chùm ba bốn bóng, sáng tỏa ra rực rỡ hơn.

Cho nên, Ferrer cân nhắc, tôi có thể tố cáo với nhà chức trách tống anh vào tình thế cùng quẫn vì đã dính tới một vụ trộm, một vụ lừa đảo, lạm dụng lòng tin, nhưng quả thực, tôi chưa biết nên làm thế nào nữa. Nhưng ăn cắp là hành vi bất hợp pháp rồi. Tôi nghĩ rằng việc anh đã tạo dựng một vụ chết giả cũng hoàn toàn bất hợp pháp, có đúng vậy không? Tôi không biết nữa, Delahaye cam đoan, tôi hoàn toàn không lưu tâm tới chuyện này. Thêm nữa, việc anh ra đi như vậy, Ferrer nói, tôi giả định rằng anh cũng chưa bằng lòng, còn có cái gì đó không rõ ràng. Nghĩ tới số phận bất hạnh của Flétan, Delahaye im lặng không bình luận gì về giả thiết này. Thôi được, hắn nói, tôi đã thua cuộc. Tốt, tôi đã thua keo này, mọi chuyện đã kết thúc như vậy. Nhưng tôi phải làm gì bây giờ. Anh đã nghĩ tới chuyện đó chưa? Cuối cùng, có lẽ chính anh mới là người gỡ rối cho mớ bòng bong này, hắn nói thêm một cách trâng tráo, chỉ có anh mới giải quyết được chuyện này.

Ferrer đột ngột hất Delahaye ngã ngửa vào thành cầu, miệng gào lên những câu tục tĩu, hai bàn tay bóp chặt lấy cổ hắn. Ferrer gào lên siết mạnh cổ Delahaye, anh ta gần như mất hết khả năng kiềm chế, tuy nhiên về sau anh ta tỏ ra hối hận tại sao tối hôm đó mình lại xử sự như một kẻ thô bạo, hành xử như một thằng ngu-Delahaye, đầu bị vật ngửa ra sau lơ lửng trên dòng sông đang sôi réo ầm ầm phía dưới. Hắn cố chống chế van lạy Ferrer thôi, thôi, tôi xin anh, anh đừng làm thế.

Chúng tôi không mất thời giờ vào chuyện mô tả bề ngoài con người anh ta, sức vóc anh ta như thế nào, mặc dù gần một năm nay, chúng tôi vẫn thường xuyên gặp Ferrer. Nhìn cảnh ẩu đả quyết liệt này chúng ta dễ sa vào chuyện dông dài, vì thế tốt nhất chúng ta không nên kéo dài chuyện cãi cọ này nữa: có thể nói nhanh rằng Ferrer khoảng trên năm chục tuổi, da nâu, mắt khi xanh khi xám tùy theo thời gian, con người anh ta không đến nỗi nào nhưng nói một cách chính xác rằng, bất chấp những cơn đau tim có thể ập đến bất cứ lúc nào, mặc dù anh ta không to con một cách đặc biệt, nhưng sức vóc có thể nhân lên gấp bội một khi anh ta nổi cáu. Và lúc này nó đang phát huy tác dụng.

Khốn nạn cái thằng chó chết này, anh ta tiếp tục tuôn ra những lời chửi rủa, tay vẫn kẹp chặt thanh môn của Delahaye một cách nguy hiểm hơn. Xe cộ vẫn chạy nườm nượp trên cầu, một con tàu đánh cá chạy dưới gầm cầu không đèn đóm, bốn người đi bộ nhưng không để ý tới cảnh đánh lộn đang xảy ra phía hành lang cầu đối diện, không ai dừng lại mặc dù tiếng cãi vã mỗi lúc một to báo hiệu sự nguy hiểm tính mạng sắp xảy ra. Đừng, Delahaye lúc này đã nấc lên từng cơn, đừng, tôi xin anh. Câm mồm đi, đồ ngu, câm mồm đi, Ferrer bật ra những tiếng thét giận dữ, tao sẽ cho mày biết, tao sẽ ghè miệng mày ra. Kẻ kia bắt đầu lên cơn co giật, Ferrer cảm thấy hoảng hốt khi thấy động mạch cảnh sau góc quai hàm hắn ta đập một cách bất thường, nó giống hệt những động mạch chủ của Ferrer cách đây vài tháng khi đo điện tâm đồ. Nhưng, lạy Chúa, anh ta tự vấn, cái gì xúi bẩy tôi tối nay hành động như vậy chứ?

34

Những ngày sau đó trôi qua một cách bình thường. Ferrer quyết định không vội vàng quay về Paris, nên sau một ngày lái xe chạy ròng rã trên đường, họ dừng lại khá lâu ở Angoulême, ăn trưa, rồi dạo lòng vòng thăm thú vài nơi trong vùng, cái chính là để có thời gian bình tâm xem xét lại mọi chuyện và hình dung những thứ cần phải làm. Trong xe, vì hệ thống RDS[16] không tự điều chỉnh được, nên cứ một trăm kilômét, lại phải chỉnh sóng FM, Ferrer chỉ cho âm lượng chiếc radio phát ra vừa phải.

Chuyện cãi cọ cuối cùng kết thúc một cách quá dễ dãi đối với Delahaye. Sau một hồi tức giận, Ferrer bình tâm trở lại rồi cả hai quay ra đàm phán. Delahaye bối rối, cảm thấy bị rơi vào tình thế tuyệt vọng, mọi giải pháp đều kẹt. Hắn ôm ấp những tham vọng lớn lao là sẽ bí mật bán được những món đồ cổ ăn cắp, nên hắn đã vay mượn những khoản tiền lớn, chỉ trong vài tháng, toàn bộ số tiền hắn vay mượn được đã bị ném vào những quán nhậu, vào gái và áo quần sang trọng: lúc này, thực tế hắn không còn một xu dính túi. Những hi vọng lớn lao ấy của hắn đã hoàn toàn phá sản khi Ferrer tìm được hắn. Khi lấy lại được bình tĩnh, tỉnh táo Ferrer dẫn hắn vào một quán bar ở khu phố cũ đề nghị với hắn một giải pháp. Cả hai tranh luận một cách bình tĩnh hơn, đưa ra những dự định trong tương lại và Ferrer lúc này đã bắt đầu xưng hô với người trợ lí cũ của mình một cách tôn trọng hơn.

Lúc này, không khí giữa họ đã có chiều hướng được cải thiện hơn đôi chút, nên Delahaye có nhã ý muốn giữ lại vĩnh viễn cái tên Baumgartner mà hắn đã phải dùng bao nhiêu thủ đoạn mới có được hắn đã làm mọi cách có thể, thật thế. Hắn đã phải trả một khoản tiền rất đắt để có được tấm căn cước giả và lúc này nếu trở lại tên thật của hắn thì có lẽ không sao thực hiện lại được. Nhưng hắn vẫn cố thuyết phục đổi lại những thiệt hại, hắn sẽ nói những món đồ cổ đó hiện đang được hắn cất giấu ở đâu. Mặc dù bực mình với những yêu sách của hắn, nhưng Ferrer đồng ý nếu tìm lại được những món đồ cổ đã bị đánh cắp, chấp nhận bù đắp cho hắn khoảng một phần ba số tiền hắn đã đưa ra, chừng ấy đủ cho Delahaye sinh sống một thời gian ở nước ngoài, với một khoảng chi tiêu hạn hẹp mà hắn lựa chọn. Hắn không có ý mặc cả gì thêm nữa, cuộc bàn luận dừng lại ở đó. Cuối cùng, cả hai chia tay nhau, mọi thù hằn đã được gác lại. Ferrer về tới Paris khi hoàng hôn bắt đầu buông xuống.

Ngày hôm sau, công việc đầu tiên Ferrer phải làm ngay từ sáng sớm là, tin tưởng vào sự chỉ dẫn của người trợ lí cũ của mình, đi ngay đến Charenton để lấy lại những món đồ rồi thuê một cái két lớn của nhà băng, vội vàng, hẳn nhiên là phải mua bảo hiểm và kí gửi lại đó. Mọi việc xong xuôi, buổi chiều, anh ta quay lại nhà Jean-Philippe Raymond lấy lại những bản giám định cuối cùng vừa mới gửi tới phòng thư kí, Ferrer lúc này đang đứng trước mặt Sonia. Vẫn cùng với những chiếc máy Benson và chiếc Ericsson mà Ferrer chịu không thể nối kết tự động với chiếc điện thoại trông trẻ. Cô ta tỏ vẻ khinh khỉnh lạnh nhạt với Ferrer nhưng anh ta cứ đi theo vào phía hành lang dẫn tới phòng làm việc của Raymond, đột nhiên cô ta quay lại càu nhàu trách móc tại sao lâu nay anh chẳng gọi điện thoại tới. Ferrer không giải thích, cô nàng lại càng bực mình mắng mỏ nặng lời. Ferrer cố tình thay đổi cục diện bèn đi về phía khu vệ sinh, cô nàng bước liền theo sau rồi nhào vào vòng tay Ferrer, ôi, cô ta nói, hãy ôm em đi. Ferrer né tránh vì cho rằng chỗ này và bây giờ chưa phải lúc, nên cô nàng càng phản ứng quyết liệt, chỉ chực nhảy xổ vào cào cấu cắn xé anh ta, và chẳng muốn giữ gìn ý tứ gì nữa, cô nàng kéo tuột hết cả hàng cúc áo của Ferrer rồi quỳ gối xuống với sự thèm khát dâng trào, đừng giả vờ trong trắng nữa đi, anh biết tỏng rồi còn gì. Nhưng, từ từ đã nào, sao thế, Ferrer cựa quậy tìm cách tháo lui. Nhờ lấy lại được bình tĩnh, Ferrer mới lẩn tránh được thứ tình cảm pha tạp này mà không gây thêm phản ứng nào tiêu cực nơi Sonia nữa. Về tới phòng trưng bày ít phút sau đó, thật là may mắn, trong khi anh vắng mặt mọi việc có vẻ tiến triển theo chiều hướng tốt đẹp. Chuyện kinh doanh có vẻ phục hồi đôi chút nhưng buổi chiều, Ferrer không thể nào tập trung tư tưởng để làm việc.

Việc gặp Sonia chắc chắn không phải là giải pháp tốt nhưng Ferrer, một người đàn ông như mọi người biết, sống không thể thiếu đàn bà, ngay ngày thứ hai tính từ hôm trở lại Paris, anh ta đắm đuối vào việc chuẩn bị cho những cuộc phiêu lưu tình ái mới. Đó là những mối tình tiềm tàng, những chuyện ve vãn lăng nhăng hoặc là những cái bẫy trước đây đã cài đặt sẵn, những hồ sơ đang dở dang, những chuyện kinh doanh đang trì trệ nhưng lúc này có khả năng mang lại chút ít lợi lộc. Nhưng rồi không một kế hoạch nào khả dĩ có thể triển khai được. Những người có khả năng khích lệ anh ta thì không thể gặp được, hoặc là sống quá xa hoặc là lúc này rất bận bịu. Chỉ những người làm ăn bằng lòng với chút lợi tức nhỏ nhỏ là tỏ ra có khả năng phục hồi, nhưng lúc này chính bản thân anh ta cũng không thuộc số những người này.

Hiển nhiên chỉ còn lại Hélène mà thôi, mặc dù Ferrer do dự trước ý nghĩ cần phải nối lại quan hệ với cô ta. Từ lâu anh ta đã không gặp lại cô ấy từ cái ngày cô nàng biết thế nào là trang điểm và cũng chính là cái ngày mà anh ta phi sang Tây Ban Nha và trong tâm trạng không biết nên ứng xử với cô ta thế nào nên chỉ suy nghĩ và suy nghĩ. Xa xôi mà gần gũi, dâng hiến và lạnh lùng, bí hiểm và cởi mở, không bao giờ cô ta bộc lộ ra điều gì để từ đó cho phép Ferrer đánh giá đúng thực chất con người cô ta. Cuối cùng, Ferrer quyết định gọi điện cho Hélène, nhưng rồi ngay cả Hélène, anh ta cũng không làm sao gặp được phải hẹn tới tuần sau nữa. Một tuần trôi qua, anh ta ba lần lần lữa, thâm tâm định hủy bỏ cuộc gặp, rồi mọi thứ cứ thế trôi qua theo trình tự tuyệt vọng chung, tôi muốn nói là họ ăn tối với nhau và cùng ngủ chung với nhau, đó chưa phải là một sự thành công hoàn hảo nhưng cả hai đã đến được với nhau như vậy. Rồi họ lại tiếp tục như thế. Quan hệ hai người diễn ra một cách khả quan hơn, họ tiếp tục ứng xử với nhau thân thiện hơn cho tới ngày họ cảm thấy quan hệ của họ không đến nỗi nào, vì rằng ngoài những cử chỉ âu yếm, quấn quýt bên nhau thì họ đã bắt đầu nói chuyện với nhau một cách tự nhiên hơn, nhẹ nhàng, thậm chí họ còn cười với nhau: như thế là có tiến triển theo chiều hướng tốt, mọi chuyện có thể sẽ xuôi chèo mát mái.

Chúng ta tiếp tục tiến lên, bây giờ chúng ta hãy tăng tốc lên. Trong những tuần sau đó, Hélène không chỉ dành nhiều thời gian dạo qua phố Amsterdam mà cô ta còn lui tới phòng trưng bày một cách thường xuyên hơn. Mấy hôm sau, cô ta đã có được chùm chìa khóa mở cửa phòng, rồi Ferrer chấm dứt hợp đồng với Elisabeth và hoàn toàn tự nhiên, Hélène tiếp nối công việc của cô ta, thừa kế cả chùm chìa khóa phòng trưng bày mà Suzanne đã trả lại cho Ferrer trước cổng Tòa án.

Hélène học hỏi làm quen với công việc khá nhanh chóng. Cô ta tiếp thu một cách tinh tế nghệ thuật đàm phán, cho nên mọi hợp đồng do Ferrer ủy nhiệm cho cô đều kết thúc tốt đẹp. Thời gian đầu, cô ta làm nửa ngày, chủ yếu là quan hệ với giới nghệ sĩ. Cô ta chịu trách nhiệm chẳng hạn như giám sát quá trình chuẩn bị công việc của Spontini, lên giây cót tinh thần cho Gourdel hoặc cân đối giảm bớt những tham vọng thái quá của Martinov. Vai trò ấy càng quan trọng khi mà Ferrer bị cuốn hút vào việc quản lí số đồ cổ.

Rất nhanh và hoàn toàn tự nhiên, ngay cả khi không được Ferrer chỉ dẫn gì nhiều, Hélène đến ở luôn trong căn hộ trên phố Amsterdam rồi công việc kinh doanh tiến triển ngày một tốt hơn, chỉ sau một thời gian ngắn, cô ta bắt đầu làm cả ngày tại phòng trưng bày. Hình như giới nghệ sĩ, nhất là Martinov, thích làm việc với cô ta hơn là với Ferrer: bình tĩnh hơn, nhã nhặn và khôn khéo hơn Ferrer, rồi tối đến ở phố Amsterdam, cô ta trao đổi lại cho Ferrer mọi việc diễn ra trong ngày ở phòng trưng bày. Mặc dù trên thực tế họ chưa bao giờ có phương án gì cụ thể, mà mọi việc khởi đầu giống như cuộc sống của một cặp vợ chồng. Người ta nhìn thấy họ, mỗi buổi sáng, trước mặt Hélène là cốc trà và trước mặt Ferrer là li cà phê, họ trao đổi về những con số, về quảng cáo, thời hạn sản xuất, trao đổi với nước ngoài, cuộc nói chuyện của họ kết thúc bằng việc ngón trỏ của họ cụp xuống, đồng nghĩa với việc cần hạ ngân sách chi cho các nghệ sĩ tạo hình.

Lúc này Ferrer dự kiến chuẩn bị dọn đi chỗ khác. Việc thay đổi chỗ ở là hoàn toàn có thể. Những món đồ cổ tìm thấy trên tàuNechilikđã sản sinh một khoản lợi tức kếch xù. Mặt khác, thị trường mĩ thuật lúc này đang có chiều hướng hồi phục, máy điện thoại bắt đầu reo liên tục, những nhà sưu tập lại bừng mở con mắt thằn lằn ra, những cuốn séc tuôn ra như dòng suối từ những chiếc túi của họ. Việc loại bỏ bớt những nghệ sĩ tạo hình không gây ra sự thiếu hụt trong việc kiếm tìm sưu tập. Chẳng hạn như Martinov, anh ta đã bứt ra trở thành một họa sĩ có đẳng cấp cao, chính thức người ta đặt hàng với anh ấy trang trí cho những phòng khách tiết của các bộ ở Luân Đôn, lối ra vào nhà máy ở Singapour, phông màn sân khấu, mái trần các nhà hát gần như khắp mọi nơi, tác phẩm của anh ta là đối tượng của những cuộc trưng bày ở nước ngoài, tốt, rất tốt. Beucler và Spontini, cũng tạo được những ngạc nhiên đầu tiên, bắt đầu củng cố một cách chắc chắn thu hút sự chú ý của công chúng và ngay cả Gourdel, một người mà không một ai dám tin có thể làm nên trò trống gì, thì lúc này cũng bán được ít nhiều, Nhờ vào toàn bộ nguồn vốn quyến rũ ấy, mà Ferrer đánh giá là anh ta có thể và cần phải nhanh chóng đổi nhà. Anh ta hoàn toàn có khả năng mua, lúc này: như vậy họ sẽ tìm được căn hộ lớn hơn, mới, tầng trên cùng gần với bầu trời bao la ở khu mới xây dựng ở quân VIII. Khu nhà đã sẵn sàng đón nhận những cư dân mới vào những ngày đầu tháng Một.

Trong khi chờ đợi tất cả mọi chi tiết của căn hộ được hoàn thiện, họ đón tiếp khách hàng ở căn hộ trên phố Amsterdam. Họ tổ chức những cuộc tiếp tân, những bữa ăn tối, họ mời những nhà sưu tập như Réparaz, anh ta đến một mình, những nhà phê bình nghệ thuật và các bạn đồng nghiệp có phòng trưng bày, một buổi tối họ mời Supin, anh ta đến cùng với cô người yêu. Để cảm ơn sự giúp đỡ có hiệu quả, Ferrer trịnh trọng tặng anh ta một bức tranh in li tô của Martinov mà Hélène đã thuyết phục anh ta nhường cho cô ấy với giá rẻ. Supin rất cảm động, lúc đầu từ chối nói rằng anh ta không thể nhận một món quà lớn như thế nhưng cuối cùng cũng ra về với bức tranh được bao gói cẩn thận kẹp dưới cánh tay, và cô người yêu bên phía cánh tay còn lại. Lúc này đang là tháng mười một, không khí khô và bầu trời trong xanh, thật tuyệt. Những khi họ không bận bịu tiếp khách, thì họ ra ngoài ăn tối, sau bữa ăn, họ đến uống vài li ở quán Cyclone, Central hay ở quán Soleil, tại quán bar, họ có thể gặp lại những người cùng hội, những đồng nghiệp có phòng trưng bày hoặc các nhà phê bình nghệ thuật mà họ đã mời đến nhà đêm trước.

Trong những tuần tiếp theo tới những ngày cuối tháng, Ferrer tình cờ gặp lại một vài quan hệ cũ. Một hôm anh ta nhận ra Laurence, cũng như anh ta, đang đứng đợi đèn tín hiệu chuyển sang màu đỏ, ở phía bên kia lối qua đường ở góc phố Madeleine nhưng Ferrer chợt nhớ lại chuyện chia tay không tốt đẹp của hai người nên không muốn để cô ta nhìn tấy mình. Anh ta cất bước về một lối khác cạnh đó để vượt qua đường. Một hôm khác, ở quảng trường Europe, bất ngờ mùi nước hoa Extatics Elixir đâu đó xộc vào mũi anh ta. Ferrer hít mùi hương ấy một cách thận trọng, nhưng mà không tài nào xác định được đích xác nó là mùi gì đang lưu lại trên lối cô nàng vừa đi qua. Nhưng anh ta không dám chắc đó có phải là cái cô Bérangère ngày nào không. Bởi vì gần đây, các đơn đặt hàng loại nước hoa này tăng lên rất nhiều. Ferrer cương quyết cưỡng lại cái mùi hương đang tràn ngập cơ quan khứu giác mà anh chưa bao giờ đam mê, và cũng để tránh mặt, anh ta nhón bước theo hướng ngược lại.

Cũng vào một buổi tối tại nhà hàng Central, Ferrer cùng với Hélène đang uống giải khát ở đó, bất ngờ anh giáp mặt Victoire, người mà từ đầu năm tới giờ anh ta không có dịp gặp lại. Dáng người cô ta không có gì thay đổi, mái tóc dài thêm, đôi mắt xa xăm hơn, cứ như tiêu cự ống kính chụp ảnh lùi ra ôm trọn hình ảnh ở góc rộng hơn, để có được một bức ảnh toàn cảnh. Cô ta có vẻ mỏi mệt. Cả hai trao nhau vài lời nhẹ nhàng, Victoire tỏ vẻ lơ đễnh, bâng quơ nói vài câu với Hélène, Hélène có vẻ xa cách – Hai người nói chuyện với nhau đi, Hélène nói, một nụ cười trên môi không rõ là phục tùng thoải mái hay ngượng ngạo chua chát. Victoire hình như không biết chuyện Delahaye mất tích. Ferrer kể lại cho cô ta nghe toàn bộ câu chuyện, những điều anh ta đã biết về Delahaye. Victoire nhìn Ferrer với con mắt ngao ngán. Ferrer mời cô ta một li rượu trắng không kèm theo đồ nhắm rồi anh ta từ biệt Victoire, cất bước theo Hélène.

Trong giai đoạn này, cùng với Hélène, Ferrer chuẩn bị tất cả mọi thứ cho cuộc sống chung: phòng ngủ chung và phòng riêng cho mỗi người khi cả hai thích ngủ riêng bởi vì phải dự kiến trước mọi chuyện, văn phòng làm việc, buồng tiếp đón bạn bè, bếp và phòng tắm, sân trời, và cả những khu phụ. Rất nhiều lần trong tuần, Ferrer đi ra thăm công trường đang trong giai đoạn hoàn thành. Anh ta bước đi trên sàn bê tông, hít mùi thạch cao đang ngấm sâu vào trong tòa lâu đài. Anh ta mải mê ngắm nhìn và dự kiến các công việc còn lại và các nước sơn, màu sắc của các bức màn gió, sự tương quan hài hòa của đồ đạc, nên không nghe thấy một nhân viên nhà đất bị vấp khá mạnh đang loạng quạng giữa những xà gỗ. Còn Hélène, những ngày này, cô ta lại không thích đi cùng với Ferrer trong mọi cuộc thăm viếng. Cô ta ở lại phòng trưng bày, gặp gỡ, làm việc với các nghệ sĩ, nhất là với Martinov, anh này đang cần có sự quan tâm đặc biệt, bởi để có được một thành công, dù mong manh, thì đòi hỏi phải có một sự chú ý thích đáng và thường xuyên, đó là công việc của từng giây, từng phút, trong khi đó Ferrer, từ trên sân thượng của căn hộ tương lai, ngắm nhìn từng đám mây đang dồn tụ về.

Những đám mây hình như báo trước thời tiết sẽ trở nên tồi tệ, những đám mây dầy đặc, trôi đi cuồn cuộn, dứt khoát như một đoàn quân thiện nghệ đang dũng mãnh xông lên. Thêm nữa thời tiết cũng đột ngột thay đổi cứ như mùa đông đang nóng lòng được phô trương giá lạnh của nó, báo trước một sự khắc nghiệt, dồn đuổi mùa thu bằng những trận cuồng phong đầy sự đe dọa để thay thế nó một cách nhanh nhất, rồi lựa chọn một ngày trong tháng mười một, chỉ trong một giờ, tuốt sạch mọi chiếc lá trên cành, biến chúng chỉ còn là những kỉ niệm. Về khí hậu mà nói thì người ta có quyền chờ đợi sự tệ hại.

35

Vậy là mùa đông đã tới, với anh ta thì đó là thời điểm kết thúc một năm làm việc và với cô ấy là tối cuối cùng của năm, thông lệ, mọi người sẽ đến thăm hỏi, chúc tụng nhau. Thường thường những buổi tối tụ bạ bạn bè như thế làm Ferrer khó chịu, nhưng lần này thì không, anh ta hoàn toàn vui vẻ.Ferrer chuẩn bị chu đáo, dự kiến sẽ cùng với Hélène đến nhà Réparaz dự một buổi tiếp tân rất trang trọng, sẽ có rất nhiều người tới dự với mười hai ban nhạc và mười bốn bàn tiệc lớn, ba trăm nhân vật danh tiếng đủ mọi lĩnh vực, hai bộ trưởng, toàn bộ những tình tiết ấy chắc chắn sẽ tạo nên một buổi tối cực kì vui vẻ.

Tối 31, trước chương trình thời sự truyền hình một chút, lúc Ferrer mỉm cười nói với Hélène chương trình buổi tối của họ thì bỗng có tiếng gõ cửa, người đưa thư xuất hiện, cùng đi với anh ta còn có một người phụ việc. Họ đi rao bán những cuốn lịch in hình những chú chó, những con mèo thiu thiu ngủ, những chú chim đậu trên cành, những cảng biển và những con nhím tuyết, tóm lại là những tờ lịch rất khó lựa chọn. Tất nhiên rồi, Ferrer nói một cách nhiệt tình, mời các anh vào đi.

Hélène cũng có vẻ tán thành với thái độ của Ferrer về các mẫu lịch, họ quyết định mua hai bó lịch in hai mặt và một bó loại lịch sáu tháng. Rồi rất vui vẻ, Ferrer trao cho hai người đưa thư món tiền thưởng nhiều gấp ba lần bình thường. Cả hai rất hài lòng với khoản tiền thưởng, họ liến thoắng chúc cho đôi vợ chồng hạnh phúc, Ferrer nghe cả hai người bình luận về chuyện họ được gia chủ đối xử tử tế ngoài cầu thang, anh ta khép cửa lại. Thế là xong, Hélène hình như có điều muốn nói. Tất nhiên rồi, Ferrer nói, có chuyện gì vậy em? Nó là thế này, cô ta không muốn tham dự bữa tiệc tối nay ở nhà Réparaz. Martinov cũng tổ chức một cuộc gặp mặt với khoảng hơn chục người bạn tại một xưởng họa mới, để mừng anh ra mới bán được mấy bức tranh trong thời gian gần đây và tại một địa điểm tốt hơn so với biểu giá thuế hiện nay, và đấy là nơi mà cô ta muốn tới hơn cả. Tất nhiên, nếu như điều này không làm anh bực mình.

Ôi, hoàn toàn không. Ferrer nói, em cứ làm như em muốn. Tất nhiên, ở đaây có một chút hơi tế nhị là anh ta cũng có quan hệ với Réparaz nhưng chắc là anh ấy muốn kiếm tìm một cái gì đó, có lẽ chuyện hủy bỏ hợp đồng không phải là cái gì khó khăn quá đối với anh ta. Có nghĩa là không, Hélène nói rồi quay đi, đó không phải là cái em muốn nói. Sau khi suy nghĩ kĩ, tốt nhất là cô cứ đến đó một mình vậy. Ferrer mím môi, nhíu mày, nghe này, Hélène quay lại nói anh nghe này. Cô ta nhẹ nhàng giải thích rằng cô ta đã suy nghĩ rất kĩ. Căn hộ mới này chắc là đẹp lắm. Tất cả đồ đạc mới tinh. Viễn cảnh của một cuộc sống chung với bầu trời mênh mông phía trên đầu họ, cô ta không mong gì hơn nữa. Cô ta không chắc chắn lắm với việc sẵn sàng cho cuộc sống chung đó, cần phải suy nghĩ, chúng ta cần phải trao đổi lại với nhau. Em không nói rằng thôi để mọi chuyện trôi qua, anh hiểu không, em nói rằng em muốn suy nghĩ lại một chút. Rồi trong vài ngày tới chúng ta sẽ nói lại cho rõ ràng. Được, Ferrer nói, mắt nhìn mũi giày bóng lộn mới toanh – mới toanh, từ vài tuần nay, các đôi giày đều mới toanh như vậy – được, đồng ý. Anh thật là tử tế, Hélène nói, em đi thay áo quần đây. Anh sẽ kể lại cho nghe bữa tiệc ở nhà Réparaz nhé. Ừ, Ferrer nói, anh không biết nữa.

Hélène rời khu phố Amsterdam hơi sớm một chút, anh ta nói, đối với loại tiệc tùng như thế này. Chỉ còn lại một mình, Ferrer bật vô tuyến rồi lại tắt ngay lập tức, nguyền rủa Feldman vì cấm anh ta hút thuốc. Nhấc điện thoại gọi đi đâu đó tới hai, ba lần, nhưng hôm nay là ngày lễ nên chỉ nghe toàn máy trả lời. Tự nhiên, không muốn đến nhà Réparaz, anh ta là một kẻ rất có cảm tình với Hélène từ dạo cô ấy làm việc ở phòng trưng bày, việc Hélène không tới dự tiệc có thể sẽ làm cho anh ấy rất ngạc nhiên. Chẳng có công việc gì khác dự định làm vào buổi tối nay, tìm một giải pháp thay thế, có lẽ đã hơi muộn. Lúc này mà gọi điện tới từ chối lời mời, chắc là phải lựa lời, phải thật khéo léo: chắc chắn chủ nhà sẽ rất ngạc nhiên, sẽ chất vấn với nhiều câu hỏi mà chắc là anh ta không muốn bộc bạch chút nào.

Ferrer phải nhấc điện thoại tới vài ba lần, nhưng mà kết quả đều như nhau. Anh ta nhét một chiếc đĩa nhạc vào máy nhưng ngay lập tức phải hạ chiết áp xuống rồi đổi đĩa khác nhưng tắt âm thanh để mở lại máy thu hình rồi đứng như trời trồng trước màn hình một lúc lâu, không chuyển kênh và cũng chẳng hiểu là máy đang phát chương trình gì. Anh ta cũng đứng như thế vài phút trước tủ lạnh mở ngỏ, mặt ngây ngô, và chẳng lấy bất cứ cái gì trong tủ lạnh ra cả. Rồi hai giờ trôi qua, anh ta lần xuống đường phố Rôme đi thẳng về phía bến tàu điện ngầm Saint-Lazare, từ đó đáp tàu theo hướng Coretin – Celton. Ngày 31 tháng 12 vào khoảng mười một giờ, những toa tàu điện ngầm không đông khách lắm. Không thiếu những chiếc ghế băng có thể đáp ứng hoàn toàn được thói quen của Ferrer lúc này đang chăm chăm kiếm một chỗ ngồi hợp gu của mình rồi muốn ra sao thì ra.

Họ chia tay nhau cho tới nay đã là một năm hai ngày, Ferrer biết rõ Suzanne là một người rất thành thạo trong việc chuẩn bị cho ngày cuối năm. Anh ta cũng biết rõ lúc này anh ta đang phải hứng chịu điều tệ hại nhất mà sự tệ hại đó lẽ ra có thể được giải quyết, anh ta còn biết rất rõ rằng Suzanne có thể sẽ phản ứng rất quyết liệt khi gặp lại anh ta, và chuyện gặp lại Suzanne là việc cực kì phiêu lưu. Gặp lại Suzanne là một cách tự sát nhưng nó có vẻ hợp lí với anh ta, cứ coi như chẳng còn chuyện gì để làm nữa, tôi biết làm như thế là ngu dốt nhưng mà tôi cứ làm. Và rồi, ai biết được, Suzanne có thể đã thay đổi, có thể cô ta đã được khai hóa văn minh kể từ ngày đầu tiên họ gặp nhau. Thái độ cô ta luôn thuộc về thời kì đồ đá mới và Ferrer đôi khi tự hỏi rằng phải chăng anh ta đã không tiếp cận cô ta ngay trước cửa hàng. Suzanne cầm một quả chùy trên tay, một cái rìu đánh lửa cài nơi dây lưng, ngày hôm đó trong bộ áo quần của một thợ đẽo có bộ cánh của thằn lằn ngón, quàng bên ngoài là chiếc áo đi mưa có dây lưng. Năm năm trời trôi qua, anh đã phải tranh đấu rất nhiều, điều này không dễ dàng gì, nhưng mọi việc có vẻ tiến triển, để rồi xem.

Dù sao thì ngôi nhà cũng đã có một vài thay đổi ở dáng vẻ bề ngoài. Quả đấm cửa, hòm thư sơn lại màu đỏ, trên thùng thư không còn đề tên Ferrer nữa cũng không còn tên của Suzanne thời con gái khi chưa lấy chồng. Tất cả mọi cửa sổ đều sáng ánh đèn, hình như ngôi nhà bây giờ đã có chủ mới, họ đang mở tiệc mừng ngày cuối năm. Ferrer chưng hửng đứng im một vài phút bên cổng không biết là nên làm gì lúc này, đầu óc rỗng không, không có một ý tưởng nào dù nhỏ nhất là anh ta phải làm gì cho tới khi cánh cửa ngôi nhà được mở ra, tiếng nhạc khá ồn từ trong vọng ra cùng lúc với một đứa con gái xuất hiện ở giữa khuôn cửa, nhưng không có biểu hiện gì là nó sẽ đi ra, theo bộ điệu thì có lẽ cô gái chỉ ra ngoài cửa thở hít khí trời một chút mà thôi.

Đó là một cô gái khá tử tế, nhận ra anh ta, cô ta mỉm cười đưa tay ra hiệu. Cô gái cầm một chiếc li trên tay, áng chừng hai mươi lăm hoặc ba mươi tuổi, trông không đến nỗi nào, có nét gì đó giống Bérangère, không loại trừ cô ta đang bị say rượu nhưng nhẹ thôi, điều này cũng dễ hiểu trong những buổi tối như hôm nay. Vì Ferrer cứ đứng yên bên cửa ra vào nên cô gái cất tiếng hỏi chuyện anh là bạn của George à? Ferrer lúng túng, không cất tiếng trả lời ngay được. Suzanne không ở đây sao? Cuối cùng, anh ta cất tiếng hỏi cô gái. Tôi không biết, cô gái nói, tôi không biết Suzanne nhưng có thể bà ấy ở trong đó, trong ấy đông người lắm, tôi hoàn toàn không quen biết họ. Tôi là chị của một trong những người hùn vốn với George, anh ta vừa mới dọn đến đây. Ngôi nhà không đến nỗi nào nhưng mà trong đó nóng quá. Vâng, Ferrer nói, ngôi nhà có vẻ xinh xắn đây. Anh có muốn vào uống chút gì không? Cô gái đề nghị thân tình.

Phía sau cô ta, qua cánh cửa mở ngỏ, Ferrer nhận ra lối vào đã sơn sửa lại, đồ đạc xa lạ, bộ đèn chùm xa lạ, những hình ảnh treo trên tường hoặc gắn thẳng vào tường có vẻ không phù hợp với Suzanne cũng không hợp gu anh ta. Vâng, tôi rất muốn, anh ta trả lời, nhưng tôi không muốn làm phiền. Ồ không, cô gái nói miệng mỉm cười, mời anh vào. Tôi xin lỗi, Ferrer nói thận trọng bước gần lại, tôi hoàn toàn không ngờ lại có buổi gặp mặt này. Hơi khó giải thích tý chút. Không sao cả, cô gái nói, tôi cũng tình cờ tới đây thôi. Anh sẽ thấy, có nhiều người buồn cười lắm. Nào, mời anh vào đây. Vâng, Ferrer nói, nhưng tôi chỉ vào một lát thôi, thật đấy. Tôi chỉ uống một li rồi tôi đi ngay. 

HẾT.

(Dịch xong ngày 3 tháng 2 năm 2002

tức 20 tháng chạp năm Nhâm Ngọ)

Chú thích

[1] Inui: Chỉ những bộ lạc sống ở cực Bắc châu Mỹ, vùng đảo Greenland, gần đây ta thường gọi là dân Eskimos (từ đây mọi chú thích là của người dịch).

[2] Labrador: Bán đảo thuộc Canada, nằm giữa Đại Tây Dương, vịnh Hudson và Le Saint-Laurent.

[3] Bambarras: Bộ lạc da đen sống ở Sénégal và Mali.

[4] Bantous: Chỉ toàn bộ dân châu Phi sống ở phía nam đường xích đạo, nói cùng một ngôn ngữ nhưng họ có nguồn gốc từ những bộ lạc rất khác nhau.

[5] Neptune: Theo thần thoại La Mã, Neptune là Thần của Biển cả, con trai của thần Saturne, anh trai của thần Jupiter và Pluton. Trong cung điện của Người nằm dưới đáy biển có nuôi nhiều hải mã, Neptune thường dùng chúng để kéo xe vượt trên ngọn sóng.

[6] Amphitrite: Theo thần thoại Hy Lạp, Amphitrite là nữ thần của Biển cả, vợ của Poséidon.

[7] Cultures paléobaleinières.

[8] Ultra violet (UV): Đèn chiếu tia cực tím.

[9] SNCF:Société Nationale de Chemin de Fer: Đường sắt quốc gia Pháp.

[10] HLM: Habitation à Loyer Modéré: Chung cư dành cho những người nghèo thu nhập thấp.

[11] Minitel : Thiết bị kết nối với đường dây điện thoại được người Pháp rất ưa dùng, khá gần gũi với mạng internet ngày nay, có thể tìm địa chỉ hoặc thực hiện các yêu cầu nhờ dịch vụ này.

[12] FFI: Forces Francaises de l’Interieur: Liên minh các lực lượng kháng chiến quốc nội Pháp trong chiến tranh Thế giới thứ II.

[13] Các hải cảng thuộc Tây Ban Nha.

[14] Các hải cảng thuộc Tây Ban Nha.

[15] Anorack: loại quần áo mặc để trượt tuyết.

¹ Frac: Fonds Régionaux d’Art Contemporain.

¹ Fonds Nationaux d’Art Contemporain: Hai tổ chức có trách nhiệm giúp đỡ, khuyến khích các nghệ sĩ chưa thành danh bằng cách mua các tác phẩm của họ. Nguồn tài chính do địa phương hoặc trung ương cấp.

[16] RDS: Radio Data Système: Hệ thống điều chỉnh tự động tần số Radio để thu sóng tốt hơn.