MỘT GÁNH XIẾC QUA

Tác giả: Patrick Modiano

Người dịch: Cao Việt Dũng

Phát hành: Nhã Nam

Nhà xuất bản Văn Học 01/2018

—★—

ebook©vctvegroup

Tặng bố mẹ tôi

Tôi mười tám tuổi và người đàn ông mà tôi đã quên mặt gõ máy chữ lại các câu trả lời tôi dùng để trình bày thông tin về nhân thân, địa chỉ và danh hiệu sinh viên bịa ra. Ông ta hỏi khi rảnh rỗi tôi hay làm gì.

Tôi ngần ngừ mất mấy giây:

- Tôi đến rạp xem phim và ghé các hiệu sách.

- Cậu không chỉ hay tới các rạp chiếu phim và hiệu sách.

Ông ta nêu tên một quán cà phê. Có nhắc đi nhắc lại với ông ta rằng tôi chưa từng đặt chân đến đó thì tôi vẫn cảm thấy rõ ông ta không tin lời tôi. Rốt cuộc, ông ta quyết định gõ câu sau đây:

“Những lúc rảnh rỗi tôi hay đi xem phim và tới các hiệu sách. Tôi chưa bao giờ đến quán cà phê Tournelle, số 61 trên ke cùng tên.”

Các câu hỏi lại xoáy vào thời khắc biểu của tôi và vào bố mẹ tôi. Đúng, tôi có đến khoa văn nghe giảng. Nói lời dối trá này với ông ta thì cũng có sao đâu, bởi tôi có ghi danh ở trường thật, nhưng đấy chỉ là để kéo dài thời hạn hoãn quân dịch. Về phần bố mẹ tôi, họ đã ra nước ngoài và tôi không biết khi nào mới quay về, đấy là giả dụ có lúc nào họ còn trở về.

Rồi, ông ta nêu tên một người đàn ông và một phụ nữ, hỏi tôi có quen họ không. Tôi đáp là không. Ông ta bảo tôi nghĩ kỹ thử xem. Nếu không chịu nói thật, tôi có nguy cơ phải gánh chịu những hậu quả rất nặng nề. Lời đe dọa này được thốt ra bằng một giọng bình thản, hờ hững. Không, thực sự, tôi không quen hai người kia. Ông ta gõ lại câu trả lời của tôi rồi chìa cho tôi tờ giấy ở dưới cùng ghi mấy chữ: đã đọc, đồng ý và ký tên. Thậm chí tôi còn chẳng đọc lại lời khai và ký tên bằng cái bút bi nằm lăn lóc trên mặt bàn.

Trước khi đi, tôi muốn biết tại sao mình lại bị thẩm vấn như vậy.

- Tên cậu xuất hiện trong sổ agenda của một người.

Nhưng ông ta không nói người đó là ai.

- Chúng tôi sẽ triệu tập cậu nếu còn thấy cần.

Ông ta đưa tôi ra đến cửa phòng làm việc. Ngoài hành lang, trên băng ghế da, có một cô gái chừng hăm hai tuổi.

- Đến lượt cô rồi đấy, ông ta nói với cô gái.

Cô ta đứng dậy. Chúng tôi, cô và tôi, thoáng nhìn nhau. Qua cánh cửa mà ông ta vẫn để hé, tôi nhìn thấy cô ngồi xuống đúng cái chỗ mới lúc trước tôi đã ngồi.

* * *

Tôi ra đến ngoài ke. Đang là khoảng năm giờ chiều. Tôi đi bộ về phía cầu Saint-Michel với ý định sẽ đợi cô gái kia đi ra sau cuộc thẩm vấn. Nhưng tôi không thể cắm chốt trước lối vào tòa nhà của cảnh sát. Tôi quyết định trú vào quán cà phê nằm ở góc ke giao với đại lộ Palais. Thế nếu cô gái đi về hướng ngược lại, tức là xuôi phía Pont-Neuf, thì sao? Nhưng điều này, thậm chí tôi còn không nghĩ đến.

Tôi ngồi sau ô kính ngoài hiên, ánh mắt chăm chăm về phía ke Orfèvres[1]. Cuộc thẩm vấn cô dài hơn rất nhiều so với cuộc thẩm vấn tôi. Khi bóng tối đã buông tôi mới nhìn thấy cô tiến về phía quán cà phê.

Đúng lúc cô đi ngang qua trước hiên, tôi lấy mu bàn tay gõ lên kính. Cô ngạc nhiên nhìn tôi rồi đi vào bên trong tới chỗ tôi.

Cô ngồi xuống bàn như thể chúng tôi có quen biết và đang hẹn gặp. Cô là người lên tiếng trước:

- Họ có hỏi anh nhiều không?

- Tên tôi xuất hiện trong sổ agenda của ai đó.

- Thế anh có biết người ấy là ai không?

- Họ không nói. Nhưng có lẽ cô sẽ nói cho tôi biết.

Cô nhíu mày.

- Nói cho anh biết cái gì?

- Tôi cứ tưởng tên cô cũng xuất hiện trong quyển sổ đó và người ta thẩm vấn cô về cùng một chuyện.

- Không. Tôi thì chỉ để làm chứng thôi.

Trông cô có vẻ tư lự. Thậm chí tôi còn có cảm giác dần dà cô quên bẵng sự hiện diện của tôi. Tôi giữ im lặng. Cô mỉm cười với tôi. Cô hỏi tôi bao nhiêu tuổi. Tôi đáp hai mươi mốt. Tôi đã tự làm mình già đi ba tuổi: vừa hết tuổi vị thành niên, theo luật định thời ấy.

- Bạn có đi làm không?

- Tôi buôn bán loanh quanh ở hiệu sách, tôi nói bừa với cô, giọng cố sao nghe cho cả quyết.

Cô săm soi tôi và hẳn là tự hỏi có thể tin tôi hay không.

- Bạn giúp tôi một việc được không? cô hỏi tôi.

* * *

Tại quảng trường Châtelet, cô muốn đi tàu điện ngầm. Đang là giờ cao điểm. Chúng tôi phải ép sát người vào cánh cửa. Ở mỗi bến, những người đi xuống đẩy chúng tôi ra ngoài ke. Rồi chúng tôi lên tàu lại cùng các hành khách mới. Cô ngả đầu lên vai tôi và mỉm cười nói “sẽ chẳng ai có thể tìm ra chúng ta giữa đám đông này”.

Ở bến Ga Bắc, chúng tôi bị lôi tuột theo dòng người đổ về phía các chuyến tàu ngoại ô. Chúng tôi băng ngang sảnh nhà ga và trong phòng có các ngăn chứa đồ tự động cô mở một ô rồi lấy từ đó ra một cái va li bằng da màu đen.

Tôi xách cái va li, nó khá nặng. Tôi tự nhủ nó đựng những thứ không phải quần áo. Thêm một lần nữa, tàu điện ngầm, trên cùng tuyến, nhưng theo hướng ngược lại. Lần này chúng tôi có chỗ ngồi. Chúng tôi xuống tại bến Cité.

Ở đầu Pont-Neuf, chúng tôi đợi đèn chuyển sang đỏ. Càng lúc tôi càng thấy lo lắng hơn. Tôi tự hỏi Grabley sẽ tiếp đón thế nào đây, chừng nào chúng tôi về tới căn hộ. Tôi có cần nói trước với cô vài điều về Grabley không nhỉ, để cô khỏi bất ngờ khi thấy có ông?

Chúng tôi đi dọc theo Nhà Tiền[2]. Tôi nghe chuông đồng hồ của Học Viện Pháp điểm chín giờ.

- Bạn có chắc sẽ không làm phiền ai nếu mình đến nhà bạn không? cô hỏi.

- Không. Chẳng ai đâu.

Không thấy ánh đèn ở các cửa sổ căn hộ nhìn xuống ke. Có phải Grabley đã lui về phòng của ông phía trong sân? Lệ thường, ông đỗ xe ở giữa quảng trường nhỏ hõm vào giữa Nhà Tiền và Học Viện Pháp, nhưng lúc này nó không có đó.

Lên đến tầng năm, tôi mở cửa và chúng tôi đi qua sảnh ngoài, chúng tôi bước vào căn phòng mà bố tôi dùng làm phòng làm việc. Ánh sáng hắt xuống từ một bóng đèn không chao treo trên trần. Không có đồ đạc nào khác, ngoài cái trường kỷ cũ phủ vải họa tiết cành lá màu đỏ lựu.

Tôi đặt cái va li xuống bên cạnh trường kỷ. Cô bước về phía một cửa sổ.

- Ở đây cảnh đẹp quá...

Bên trái là đầu mút cầu Nghệ Thuật và điện Louvre. Trước mặt, điểm cuối đảo Cité và khu vườn của Vert-Galant[3].

Chúng tôi ngồi xuống trường kỷ. Cô nhìn xung quanh và tỏ vẻ ngạc nhiên trước sự trống trải của căn phòng.

- Đang chuyển nhà à?

Tôi nói với cô rằng, thật không may, chúng tôi phải rời nơi này trong vòng một tháng nữa. Bố tôi đã sang Thụy Sĩ để kết thúc cuộc đời ở đó.

- Tại sao lại là Thụy Sĩ?

Thực sự là quá dài để giải thích cho cô hiểu, tối hôm ấy. Tôi nhún vai. Grabley sắp về đến nơi rồi. Ông sẽ phản ứng như thế nào khi thấy cô gái, cùng cái va li? Tôi sợ ông sẽ gọi điện sang Thụy Sĩ cho bố tôi và bố tôi, đột nhiên bị cơn hối thúc sau chót của phẩm giá hành hạ, sẽ lại muốn đóng cái vai nhân vật trịnh trọng bằng cách nói với tôi về việc học hành và tương lai thảm hại của tôi. Nhưng ông có làm thế thì cũng chỉ vô ích mà thôi.

- Mình thấy mệt...

Tôi bảo cô nằm lên trường kỷ. Cô đã không cởi cái áo gió. Tôi nhớ ra hệ thống sưởi không hoạt động nữa.

- Cô có đói không? Tôi sẽ xuống bếp xem có gì...

Cô vẫn ngồi trên trường kỷ, hai chân gập lại, tì lên hai gót.

- Khỏi đi. Chỉ cần có gì đó để uống thôi...

Ngoài sảnh không còn ánh đèn. Ô kính lớn của hành lang rộng dẫn xuống bếp rọi vào đó những phản chiếu nhợt nhạt, như thể đang kỳ trăng tròn. Grabley đã không tắt đèn trần trong bếp. Trước thang máy cũ, đặt một cầu là mà trên đó tôi nhận ra cái quần dài thuộc bộ com lê kiểu Hoàng tử xứ Wales[4] của ông. Ông tự tay là áo sơ mi và các thứ quần áo khác. Trên bàn chơi bài bridge, nơi thỉnh thoảng tôi dùng bữa cùng ông, có một hộp sữa chua rỗng, vỏ một quả chuối và một túi Nescafe. Tối nay, ông đã ăn tối ở đó. Tôi tìm được hai hộp sữa chua, một lát cá hồi, vài thứ hoa quả và một chai whisky vơi mất ba phần tư. Khi tôi quay lại, cô đang đọc một trong các tờ tạp chí mà Grabley chất thành đống từ nhiều tuần nay trên lò sưởi phòng làm việc, các tạp chí “dễ dãi” như chính ông hay gọi và là thứ ông rất ham.

Tôi đặt cái khay trước mặt chúng tôi, trên sàn nhà.

Cô để xuống bên cạnh tờ tạp chí đang mở và tôi nhìn thấy bức ảnh đen trắng chụp một phụ nữ khỏa thân, từ sau lưng, tóc buộc đuôi ngựa, chân trái duỗi, chân phải gập lại, đầu gối gác lên khung một cái giường.

- Bạn đọc những thứ hay thật...

- Không, không phải tôi đâu... đó là một người bạn của bố tôi.

Cô cắn một quả táo và tự rót một ít whisky.

- Cô cho những gì vào cái va li này thế? tôi hỏi.

- Ồ, chẳng có gì hay đâu... vật dụng cá nhân thôi...

- Nặng lắm. Tôi cứ nghĩ nó đựng vàng thoi.

Cô mỉm cười vẻ gượng gạo. Cô kể với tôi rằng cô sống tại một ngôi nhà ven Paris, phía Saint-Leu-la-Forêt, nhưng chủ nhà tối qua vừa đột ngột về. Cô đã muốn đi khỏi đó vì quan hệ giữa cô và họ không êm ả lắm. Ngày mai, cô sẽ lấy một phòng khách sạn trong lúc chờ một nơi ở ổn định.

- Cô cứ ở lại đây đến chừng nào cô muốn.

Tôi chắc chắn rằng Grabley, chỉ cần qua khoảnh khắc ngạc nhiên đầu tiên, sẽ chẳng hề phản đối điều đó. Còn ý kiến của bố tôi, nó cũng chẳng còn quan trọng với tôi nữa.

- Cô buồn ngủ rồi à?

Tôi đề nghị cô lên ngủ ở phòng phía trên. Tôi sẽ ngủ lại trên trường kỷ phòng làm việc.

Tôi đi trước dẫn đường, tay xách va li, leo cái cầu thang nhỏ dẫn lên tầng sáu. Căn phòng cũng trống trải hệt như phòng làm việc. Một cái giường kê sát bức tường phía cuối. Không còn bàn đầu giường cũng như đèn ngủ. Tôi bật mấy bóng nê ông lắp trong hai tủ kính đặt hai bên lò sưởi, nơi bố tôi để bộ sưu tâp quân cờ của ông nhưng chúng đã biến mất, cũng như cái tủ Trung Hoa nhỏ và bức tranh chép Monticelli vẫn để lại dấu vết trên vách gỗ màu xanh da trời. Tôi đã giao ba thứ đó cho một người buôn đồ cổ, tên là Dell’Aversano, để nhờ bán hộ.

- Phòng của bạn đây à? cô hỏi.

- Ừ.

Tôi đã đặt cái va li xuống trước lò sưởi. Cô lại ra đứng ở cửa sổ giống lúc trước, dưới phòng làm việc.

- Nếu nhìn hẳn sang bên phải, tôi nói với cô, cô sẽ thấy bức tượng Henri Đệ Tứ và tòa tháp Saint-Jacques đấy.

Cô lơ đãng liếc nhìn các giá sách, giữa hai cửa sổ. Rồi, cô nằm lên giường và cởi giày bằng một động tác uể oải của bàn chân. Cô hỏi tôi sẽ ngủ ở đâu.

- Dưới kia, trên trường kỷ.

- Ở lại đây đi, cô bảo tôi. Mình không thấy phiền đâu.

Cô vẫn mặc cái áo gió. Tôi tắt đèn trong các tủ kính.

Tôi nằm xuống bên cạnh cô.

- Bạn có thấy lạnh không?

Cô nằm sát lại và nhẹ nhàng đặt đầu lên vai tôi. Những ánh phản chiếu và những cái bóng hình mắt lưới lướt trên các bức tường và trần nhà.

- Cái gì thế? cô hỏi tôi.

- Tàu ruồi[5] đấy.

Tôi choàng tỉnh giấc. Cửa ra vào vừa sập lại.

Nàng nằm cạnh tôi, trần truồng, trong cái áo gió. Đã bảy giờ sáng. Tôi nghe thấy tiếng bước chân của Grabley. Ông đang nói chuyện điện thoại trong phòng làm việc. Giọng ông mạnh dần lên, như là đang cãi nhau với một ai đó. Rồi ông rời khỏi phòng làm việc, quay về phòng riêng.

Nàng cũng thức giấc và hỏi tôi mấy giờ rồi. Nàng nói mình phải đi. Nàng đã để lại đồ đạc ở ngôi nhà tại Saint-Leu-la-Forêt và muốn về đó lấy càng sớm càng tốt.

Tôi đề xuất cùng ăn sáng. Vẫn còn vài gói Nescafe trong bếp và một hộp bánh quy Choco BN, loại mà Grabley vẫn đều đặn mua. Khi tôi quay trở lại tầng sáu cùng cái khay, nàng đang ở trong phòng tắm lớn. Nàng từ đó bước ra, trên người mặc cái jupe và chiếc pull-over, đều màu đen.

Nàng sẽ gọi cho tôi vào đầu giờ chiều. Nàng không có giấy để chép lại số điện thoại. Tôi vớ lấy một quyển sách từ trên giá, xé trang để trắng và viết lên đó tên tôi, địa chỉ và DANTON 55-61. Nàng gập mẩu giấy lại làm bốn rồi nhét nó vào một trong mấy cái túi áo gió. Sau đó, môi nàng lướt qua môi tôi rồi nàng thấp giọng nói nàng cảm ơn tôi và rất nóng lòng gặp lại tôi.

Nàng bước đi trên vỉa hè bờ ke về phía cầu Nghệ Thuật.

Tôi nán lại thêm một lúc ở cửa sổ, rình đợi bóng hình nàng ở đằng kia, trên cây cầu.

* * *

Tôi nhét cái va li vào kho đồ, phía trên cầu thang. Tôi đặt nó nằm áp xuống sàn. Nó được khóa chặt. Tôi lại đi nằm và ngửi thấy mùi của nàng ở chỗ hõm xuống trên gối. Chắc rốt cuộc nàng sẽ kể cho tôi tại sao người ta lại thẩm vấn nàng chiều hôm qua. Tôi cố nhớ tên hai người mà viên cảnh sát đã nói với tôi, tự hỏi mình có biết họ hay không. Một trong hai cái tên có âm gì đó giống như “Beaufort” hay “Bousquet”. Ông ta đã tìm thấy tên tôi trong quyển sổ agenda nào? Có lẽ ông ta muốn moi thông tin về bố tôi chăng? Ông ta đã hỏi tôi bố tôi đi nước nào. Tôi đã cố tình làm rối các dấu vết bằng cách trả lời:

- Đi Bỉ.

Tuần trước, tôi đã đi cùng bố tôi ra Ga Lyon. Ông mặc chiếc pác đờ xuy cũ màu xanh lính thủy và hành lý chỉ có độc một cái túi da. Vì đến sớm, chúng tôi đợi chuyến tàu đi Genève trong phòng quán ăn lớn tầng trên từ đó có thể nhìn xuống sảnh và các đường ray. Có phải ánh sáng cuối ngày, các họa tiết bằng vàng trang trí trên trần, các đèn chùm trùm vẻ rực rỡ lên chúng tôi? Đột nhiên tôi thấy bố tôi thật già nua và mệt mỏi, như một ai đó, từ đã quá lâu, chơi trò “mèo đuổi chuột” và đã sắp chịu thua.

Quyển sách duy nhất mà ông mang theo cho chuyến đi tên là Đi săn bằng chó. Ông đã nhiều lần khuyên tôi đọc nó, vì trong đó tác giả nhắc đến căn hộ của chúng tôi nơi ông ta từng sống trước đó hai mươi năm. Sự trùng hợp thật quá mức kỳ cục... Đời bố tôi, ở nhiều đoạn, chẳng giống với một cuộc đi săn bằng chó trong đó ông là con mồi bị truy đuổi hay sao? Nhưng cho đến lúc này, ông vẫn thoát được khỏi tay đám thợ săn.

Chúng tôi ngồi đối diện nhau trước hai tách cà phê espresso. Ông hút thuốc, điếu thuốc lá ngậm ở khóe miệng. Ông nói với tôi về “chuyện học hành” và tương lai của tôi. Theo ông, rất thú vị khi có ý định viết tiểu thuyết như tôi mong muốn nhưng sẽ là thận trọng hơn nếu lấy được vài “mảnh bằng”. Tôi ngồi câm lặng, nghe ông nói. Những từ “mảnh bằng”, “cuộc sống ổn định”, “nghề nghiệp” nghe rất kỳ quặc khi phát ra từ miệng ông. Ông phát âm mấy từ đó với vẻ kính cẩn và với chút hoài nhớ. Sau một lúc, ông thôi nói, thở ra một đám mây khói và nhún vai.

Chúng tôi không nói với nhau thêm một lời nào nữa cho đến lúc ông bước lên toa tàu và thò đầu qua cửa sổ đã hạ kính xuống. Tôi đã đứng lại trên ke.

- Grabley sẽ ở căn hộ cùng con. Sau đó, chúng ta sẽ quyết định. Sẽ phải thuê một căn hộ khác.

Nhưng ông nói điều đó với vẻ không chút tin tưởng. Đoàn tàu đi Genève đã rùng rùng và tôi có cảm giác vào thời khắc ấy tôi đang nhìn khuôn mặt ấy và cái áo măng tô xanh lính thủy ấy rời xa vĩnh viễn.

* * *

Quãng chín giờ, tôi xuống tầng năm. Tôi đã nghe thấy tiếng bước chân của Grabley. Ông ngồi trên trường kỷ phòng làm việc, khoác cái áo choàng Ê-cốt mặc trong nhà. Cạnh ông là một cái khay trên đó có một tách trà và một gói Choco BN. Ông chưa cạo râu và trông mặt rất phờ phạc.

- Xin chào, Obligado...

Ông đã đặt cho tôi biệt danh đó sau một cuộc cãi cọ thân ái giữa chúng tôi. Một tối nọ, chúng tôi hẹn nhau trước một rạp chiếu phim trên đại lộ Grande-Armée. Ông bảo đó là ở bến tàu điện ngầm Obligado. Nhưng bến ấy giờ tên là Argentine, tuy nhiên ông nhất định không chịu công nhận điều này. Chúng tôi đánh cược và tôi đã thắng.

- Đêm qua chú ngủ có hai tiếng thôi. Chú đã “làm một chầu”.

Ông vê hàng ria mép vàng hoe và nheo mắt lại.

- Vẫn là mấy chỗ ấy à?

- Vẫn.

“Một chầu” của ông bao giờ cũng khởi đầu vào lúc tám giờ ở quán cà phê Les Deux Magots nơi ông uống một cốc rượu khai vị. Rồi ông đi sang hữu ngạn và dừng ở quảng trường Pigalle[6]. Ông quanh quẩn tại khu ấy cho đến rạng sáng.

- Còn cháu thì sao, Obligado?

- Tối qua cháu đã cho một cô bạn ngủ nhờ.

- Bố cháu có biết không?

- Không.

- Lẽ ra cháu phải hỏi ý kiến ông ấy. Chắc chắn chú sẽ nói chuyện được với ông ấy qua điện thoại.

Ông bắt chước bố tôi mỗi lúc nào bố tôi muốn tỏ ra nghiêm trọng và trách nhiệm, nhưng khi ông làm vậy, mọi thứ trông có vẻ còn giả dối hơn cả so với bản chính.

- Kiểu thiếu nữ như thế nào?

Ông có kiểu nói nhừa nhựa mà ông vẫn dùng để rủ tôi, vào mỗi sáng Chủ nhật, đi cùng ông đến nhà thờ dự lễ mixa.

- Trước hết, đó không phải một thiếu nữ.

- Xinh không?

Tôi lại nhìn thấy nụ cười phô trương và vẻ tự mãn lố bịch ấy, đặc vị nhân viên chào hàng, cái kẻ kể cho ta nghe số đào hoa của hắn trước một cốc bia, trong một quán ăn nhà ga hẻo lánh.

- Con bé của chú đêm qua cũng không tệ...

Giọng đã trở nên gây hấn, như thể ông đang muốn đua tranh với tôi. Tôi không còn biết rõ lắm nữa mình từng cảm thấy gì vào thời ấy những lúc có mặt người đàn ông đó, ngồi trong phòng làm việc trống hoác làm người ta nghĩ đến một cuộc chuyển nhà quá vội vã, đồ đạc và tranh pháo đã đưa hết đến hiệu cầm đồ hoặc thậm chí đã bị tịch biên. Ông là trợ thủ của bố tôi, chân tay của ông ấy. Họ đã làm quen với nhau từ khi còn rất trẻ trên một bãi biển ven Đại Tầy Dương và bố tôi đã làm cái con người tiểu tư sản Pháp kia trở nên hư hỏng. Từ ba mươi năm nay, Grabley sống trong cái bóng của bố tôi. Thói quen duy nhất mà ông còn giữ được từ tuổi thơ và sự giáo dục tốt đẹp ông từng được hưởng, là Chủ nhật nào cũng đến nhà thờ dự lễ mixa.

- Cháu giới thiệu cho chú cô gái đó nhé?

Ông nháy mắt với tôi, vẻ đồng lõa.

- Thậm chí chúng ta còn có thể đi chơi chung, nếu cháu muốn... Chú thích các cặp trẻ tuổi.

Tôi tưởng tượng thấy chúng tôi, nàng và tôi, trên chiếc xe của Grabley băng qua sổng Seine đi về hướng Pigalle. Một cặp trẻ tuổi. Tôi từng đi cùng ông một tối nọ đến quán Les Deux Magots, trước khi ông lên đường “làm một chầu” thường lệ. Chúng tôi ngồi ở một cái bàn ngoài hiên. Tôi đã ngạc nhiên khi thấy ông chào một cặp chừng hăm lăm tuổi đi ngang qua: người phụ nữ, một cô tóc vàng rất duyên dáng, và người đàn ông, tóc nâu vô cùng thanh nhã. Thậm chí ông còn sang nói chuyện với họ, đứng đó trước bàn của họ, trong khi tôi ngồi lại để quan sát. Tuổi tác và dáng điệu của họ đối nghịch với cung cách cũ rích của Grabley đến nỗi tôi tự hỏi vì sự tình cờ nào mà ông quen với họ. Người đàn ông có vẻ vui thích trước những lời của Grabley, còn cô gái thì có vẻ xa cách hơn. Lúc tạm biệt họ, Grabley bắt tay người đàn ông và chào người phụ nữ bằng cách nghiêm cần cúi đầu xuống. Khi chúng tôi đi ra, ông giới thiệu họ với tôi nhưng tôi đã quên mất tên của họ. Rồi, ông bảo tôi rằng “chàng trai ấy” là một “mối quen biết rất hữu ích” và rằng ông đã làm quen với anh ta trong các “chầu” của ông tại Pigalle.

- Trông cháu có vẻ tư lự, Obligado... Cháu yêu đấy à?

Ông đứng dậy, đi đến đứng thẳng trước mặt tôi, hai tay nhét vào túi cái áo choàng mặc ở nhà.

- Chú sẽ phải làm việc cả ngày. Chú phải lọc và chuyển đi mọi thứ giấy tờ ở số 73.

Đó là một văn phòng mà bố tôi đã thuê, trên đại lộ Haussmann. Tôi thường đến đó gặp ông vào cuối buổi chiều. Một căn phòng đầu hồi trần rất cao. Ánh sáng đi vào qua bốn cửa sổ bo sát đất nhìn xuống đại lộ và xuống phố Arcade. Những hộp đựng giấy tờ kê dựa vào tường và một cái bàn rất lớn trên đó xếp các lọ mực, dấu thấm và một bệ kê tay để viết.

Ở đó ông làm loại công việc gì? Lần nào, tôi cũng bắt chợt ông đang nói chuyện điện thoại. Sau ba mươi năm, tôi vừa tình cờ phát hiện một cái phong bì trên mặt sau in dòng chữ: Hiệp hội Nghiên cứu Xử lý Quặng, 73, đại lộ Haussmann, quận 8, Paris.

- Cháu có thể cùng cô bạn đến gặp chú ở số 73. Chúng ta sẽ đi ăn tối cùng nhau...

- Cháu không nghĩ tối nay cô ấy sẽ rỗi.

Ông có vẻ thất vọng. Ông châm một điếu thuốc lá.

- Dẫu sao thì cũng cứ gọi đến số 73 để nói cho chú biết cháu định thế nào nhé... Chú sẽ rất vui nếu biết cô ấy...

Tôi nghĩ sẽ phải tách ra thật xa, nếu không chúng tôi có nguy cơ sẽ bị ông quấy rầy hai tư trên hai tư giờ mỗi ngày. Nhưng tôi chưa từng bao giờ biết từ chối điều gì.

Tôi ở lại trong phòng làm việc, đọc sách, đợi cú điện thoại của nàng. Nàng đã bảo: đầu giờ chiều. Tôi đã đặt máy điện thoại lên trường kỷ. Từ ba giờ trở đi, tôi cảm thấy một nỗi lo lắng mơ hồ, dần dà nó trở nên nặng nể hơn. Tôi sợ nàng không gọi cho tôi nữa. Tôi cố sức đọc sách tiếp nhưng chỉ vô vọng. Rốt cuộc điện thoại cũng đổ chuông.

Nàng vẫn chưa lấy được những thứ đồ còn để lại ở Saint-Leu-la-Forêt. Chúng tôi hẹn nhau lúc sáu giờ ở quán Tournon.

Tôi còn kịp thời gian đến gặp Dell’Aversano để xem ông định mua bức tranh chép Monticelli của tôi bao nhiêu tiền, cùng cái tủ Trung Hoa và các quân cờ, những thứ mà tôi đã giao cho ông.

Tôi qua Pont-Neuf và đi theo các bờ ke. Dell’Aversano có một cửa hàng đồ cổ trên phố François Miron, ngay sau Tòa Thị chính. Tôi đã quen với ông hai tháng trước trong lúc chọn vài quyển sách cũ giữa đống sách xếp trên các giá đặt ở lối vào cửa hàng.

Đó là một người tóc nâu, chừng bốn mươi tuổi, có khuôn mặt kiểu La Mã và cặp mắt sáng màu. Ông nói tiếng Pháp hơi lai âm sắc nước ngoài. Ông đã nói với tôi là ông buôn đồ cổ qua lại giữa Pháp và Ý, nhưng tôi không hỏi quá nhiều về chuyện này.

Ông đang đợi tôi. Ông dẫn tôi đi uống một tách cà phê trên ke gần nhà thờ Saint-Gervais. Ông chìa cho tôi một cái phong bì, nói với tôi là ông mua lại tất tật với giá bảy nghìn năm trăm franc. Tôi cảm ơn ông. Tôi có thể sống lay lắt thật lâu nhờ món tiền này. Rồi, sẽ phải rời căn hộ và tự mình xoay xở.

Cứ như là đoán được suy nghĩ của tôi, Dell’Aversano hỏi tôi định làm gì trong tương lai.

- Cậu cũng biết đấy, đề xuất của tôi vẫn còn hiệu lực...

Ông mỉm cười với tôi. Ở lần gặp trước, ông đã nói với tôi là ông có thể tìm cho tôi một công việc bên Rome, chỗ một chủ hiệu sách quen biết của ông, họ cần một nhân viên người Pháp.

- Cậu đã suy nghĩ chưa? Cậu có đồng ý đi Rome không?

Tôi nói với ông là có. Xét cho cùng, tôi chẳng còn lý do nào để ở lại Paris nữa. Tôi chắc chắn Rome sẽ hợp với tôi. Tại đó sẽ là một cuộc đời mới. Tôi sẽ phải kiếm một tấm bản đồ thành phố, ngày ngày nghiên cứu nó, học tên mọi phố và mọi quảng trường.

- Ông có biết rõ Rome không? tôi hỏi ông.

- Có. Tôi sinh ra ở đó.

Thỉnh thoảng tôi sẽ đến gặp ông, mang theo tấm bản đồ, và tôi sẽ hỏi ông về các khu của thành phố. Như thế, chừng nào tới Rome, tôi sẽ không bỡ ngỡ.

Nàng có đồng ý đi cùng tôi không? Tối nay tôi sẽ nói chuyện này với nàng. Có lẽ đó là một giải pháp có thể giải quyết các vấn đề của cả nàng nữa.

- Ông từng sống ở Rome à?

- Tất nhiên rồi, ông đáp. Hai mươi lăm năm.

- Ở phố nào?

- Tôi sinh ở khu San Lorenzo và địa chỉ cuối cùng của tôi là via Euclide.

Tôi những muốn chép lại tên khu và tên phố, nhưng tôi sẽ cố ghi nhớ rồi tìm chúng trên bản đồ.

- Tháng tới cậu có thể đi, ông nói với tôi. Người bạn kia sẽ tìm cho cậu một chỗ ở. Tôi nghĩ công việc sẽ không nặng nhọc lắm đâu. Phụ trách những quyển sách tiếng Pháp thôi.

Ông hít một hơi thuốc lá thật dài, rồi, bằng một động tác duyên dáng, như thể là quay chậm, ông đưa tách cà phê lên miệng.

Ông kể với tôi là ở Rome, hồi ông còn trẻ, ông cùng các bạn vẫn ngồi ngoài hiên một quán cà phê. Họ tổ chức thi xem ai uống một cốc nước cam được lâu nhất. Thường thì phải hết cả buổi chiều.

Tôi đến chỗ hẹn sớm và thơ thẩn trên các lối đi trong vườn Luxembourg. Lần đầu tiên, tôi cảm thấy mùa đông đang xáp lại gần. Cho tới lúc đó, chúng tôi đã trải qua toàn những ngày mùa thu đầy nắng.

Khi tôi ra khỏi vườn, bóng tối đã buông và những người canh gác chuẩn bị đóng các cổng lại.

Tôi chọn một chỗ trong góc phòng ở quán Tournon. Năm trước, quán cà phê này với tôi là một chốn trú ẩn hồi tôi còn hay lai vãng trường Henri Đệ Tứ, thư viện thành phố của quận 6 và rạp chiếu phim Bonaparte. Ở đó tôi hay quan sát một người khách quen, nhà văn Chester Himes[7], lúc nào vây quanh ông cũng là các nhạc công jazz và những phụ nữ tóc vàng rất xinh đẹp.

Tôi đến Tournon vào quãng sáu giờ, sáu rưỡi vẫn chưa thấy nàng đâu. Chester Himes ngồi trên băng ghế dài, gần cửa kính, cùng hai phụ nữ. Một người mang kính râm. Họ trò chuyện sôi nổi, bằng tiếng Anh. Những người khách đứng ăn uống trước quầy. Để bớt sốt ruột, tôi định lắng nghe cuộc trò chuyện giữa Himes và các bạn gái của ông, nhưng họ nói quá nhanh, trừ một trong hai phụ nữ có âm sắc Scandinavia mà tôi hiểu được vài câu. Cô muốn đổi khách sạn và hỏi Himes khách sạn ông từng ở lúc mới đến Paris tên là gì.

Tôi rình đợi nàng qua ô cửa kính. Trời đã tối hẳn. Một chiếc taxi dừng lại trước quán Tournon. Nàng từ đó bước xuống. Nàng vẫn mặc chiếc áo gió. Người tài xế cũng xuống xe. Ông ta mở cốp sau và chìa cho nàng một cái va li, nhỏ hơn cái tối qua.

Nàng tiến về phía tôi, va li cầm tay. Nàng có vẻ sung sướng khi nhìn thấy tôi. Nàng vừa từ Saint-Leu-la-Forêt quay về, tại đó nàng đã có thể lấy nốt chỗ đồ còn lại. Nàng đã tìm được một phòng khách sạn cho tối nay. Nàng chỉ nhờ tôi mang cái va li này về cất ở nhà tôi. Nàng muốn nó được “an toàn” tại đó, cùng cái va li kia. Thêm lần nữa, tôi bảo nàng mấy cái va li này đựng các thoi vàng. Nhưng nàng đáp trong đó chỉ toàn những thứ đồ vật chẳng có chút giá trị đặc biệt nào, ngoại trừ giá trị đối với nàng.

Tôi tuyên bố với nàng, giọng chắc nịch, rằng nàng đã sai lầm khi lấy phòng khách sạn bởi vì tôi có thể cho nàng ở nhờ trong căn hộ, tới chừng nào nàng muốn.

- Tốt hơn là để mình ở khách sạn.

Tôi cảm thấy từ phía nàng nỗi e ngại. Nàng che giấu tôi một điều gì đó và tôi tự hỏi là do nàng không hoàn toàn thấy tin tưởng nơi tôi hay vì nàng sợ gây choáng váng cho tôi nếu nói sự thật.

- Còn bạn, bạn có làm gì hay ho không?

- Không có gì đặc biệt. Tôi đã bán đồ trong nhà để kiếm một ít tiền.

- Có bán được không?

- Có.

- Bạn cần tiền à?

Nàng nhìn tôi chằm chằm bằng ánh mắt xanh nhạt.

- Ngốc thế. Mình có thể cho bạn vay tiền mà.

Nàng mỉm cười với tôi. Người phục vụ tiến lại để chúng tôi gọi đồ. Nàng muốn một cốc nước lựu. Tôi bắt chước nàng.

- Mình để dành được một ít tiền, nàng bảo tôi. Nó là của bạn.

- Cô tốt quá, nhưng tôi nghĩ là tôi đã tìm được việc làm rồi.

Tôi kể cho nàng lời đề nghị của Dell’Aversano: sang Rome làm việc tại một hiệu sách. Tôi ngần ngừ một lúc rồi cả quyết:

- Cô có thể đi cùng tôi...

Nàng không tỏ ra ngạc nhiên trước đề xuất của tôi.

- Ừ... Ý rất hay. Bạn có biết sẽ ở đâu bên Rome chưa?

- Ông chủ hiệu sách thuê tôi sẽ tìm cho tôi chỗ ở.

Nàng nhấp một ngụm nước lựu. Màu cốc nước rất tiệp với màu xanh lơ nhạt mắt nàng.

- Thế bao giờ bạn đi?

- Trong vòng một tháng nữa.

Im lặng, giữa hai chúng tôi. Cũng giống hôm qua, ở quán cà phê trên đảo Cité, tôi có cảm giác nàng quên mất sự hiện diện của tôi và có nguy cơ nàng sẽ đứng dậy rồi nói lời từ biệt.

- Lúc nào mình cũng mơ được sang sống ở London hoặc Rome, nàng bảo tôi.

Rồi ánh mắt nàng lại đậu lên tôi.

- Tại một thành phố xa lạ ta có thể được bình yên... Chẳng ai biết chúng ta...

Tối qua nàng cũng đã nói với tôi một suy nghĩ tương tự trên tàu điện ngầm. Tôi muốn biết có phải ai đó ở Paris muốn làm điều xấu với nàng không.

- Không hẳn. Đấy là do cuộc thẩm vấn hôm qua... Mình cảm thấy bị theo dõi. Họ đặt cho ta cả đống câu hỏi... Họ đã tra hỏi mình về những người mà mình quen biết nhưng không gặp lại từ lâu rồi.

Nàng nhún vai.

- Điều phiền phức nằm ở chỗ họ đã không tin lời mình... Chắc họ tưởng mình vẫn gặp những người ấy...

Mấy người khách ngồi xuống bàn bên cạnh bàn chúng tôi. Nàng vươn mặt sát vào mặt tôi.

- Còn bạn? nàng thấp giọng hỏi. Có bao nhiêu người thẩm vấn bạn?

- Chỉ một thôi. Cái người ở đó khi cô đi vào ấy...

- Còn với mình, có tận hai người. Người thứ hai tới sau đó một lúc. Ông ta làm ra vẻ tình cờ ghé qua, nhưng rồi ông ta bắt đầu hỏi mình nhiều câu. Người kia cũng tiếp tục hỏi. Mình có cảm giác bị biến thành một quả bóng bàn.

- Nhưng những người mà cô từng biết thuộc loại người nào?

- Mình không biết rõ họ đâu. Chắc mình chỉ mới gặp họ một hay hai lần, thế thôi.

Nàng thấy lời đáp này không làm tôi thỏa mãn.

- Cũng như bạn thôi, khi người ta bảo tên của bạn xuất hiện trong một quyển sổ agenda... Thậm chí bạn còn chẳng biết là chuyện gì nữa.

- Bây giờ, cô có cảm giác đang bị theo dõi à?

Nàng nhíu mày. Nàng nhìn chăm chăm vào tôi với một dáng vẻ kỳ cục, như thể một mối nghi ngờ đột nhiên lướt qua nàng. Tôi đoán được nàng nghĩ gì: nàng dã trông thấy tôi lần đầu tiên khi tôi bước ra khỏi phòng thẩm vấn của cảnh sát và, ba tiếng sau, tôi vẫn quanh quẩn ở đó, ngồi ngoài hiên quán cà phê ấy.

- Cô nghĩ tôi phụ trách theo dõi cô phải không? tôi mỉm cười hỏi cô.

- Không. Bạn không có vẻ mặt của cớm. Tuổi cũng không.

Nàng không rời mắt khỏi tôi. Nét mặt nàng dịu lại và rốt cuộc cả hai chúng tôi phá lên cười.

* * *

Cái va li mới không nặng bằng cái tối qua. Đi theo phố Tournon và phố Seine, chúng tôi ra đến ke. Không có ánh đèn ở các cửa sổ căn hộ. Đã khoảng bảy giờ rưỡi và Grabley, tại văn phòng số 73 đại lộ Haussmann, hẳn vẫn đang sắp xếp đống “giấy tờ” mà tôi chưa từng ngờ đến sự tồn tại. Tôi đã luôn tin rằng chốn ấy cũng trống không giống như mấy lọ mực trên bàn và rằng bố tôi dùng nó như một dạng phòng chờ. Thế nên tôi rất kinh ngạc khi, ba mươi năm sau đó, phát hiện một dấu vết hiển hiện cho thấy đúng là ông có lướt qua đại lộ Haussmann, dưới hình dạng cái phong bì mang dòng chữ Hiệp hội Nghiên cứu Xử lý Quặng ấy. Nhưng quả thật mấy chữ viết đằng sau một cái phong bì thì không chứng tỏ được gì nhiều: ta có đọc đi đọc lại nó thì vẫn cứ mù mờ mà thôi.

Tôi muốn chỉ cho nàng nơi tôi đã cất cái va li đầu tiên và chúng tôi leo cầu thang nhỏ bên trong để lên tầng sáu. Cửa kho đồ mở ra phía bên trái, ngay trước khi tới căn phòng. Trong đó lơ lửng mùi da và mùi rêu trên gỗ. Tôi đặt cái va li đang xách trên tay xuống bên cạnh cái va li kia rồi tắt đèn đi. Chìa khóa kho đồ nằm trên cửa. Tôi xoay hai vòng ổ khóa rồi đưa chìa cho nàng.

- Bạn giữ đi, nàng nói với tôi.

Chúng tôi đi xuống phòng làm việc. Nàng muốn gọi điện thoại. Nàng bấm số nhưng đầu kia không trả lời.

Nàng bỏ máy, vẻ thất vọng.

- Tối nay, mình phải ăn tối với một người. Bạn có thể đi cùng mình không?

- Nếu em muốn.

Tôi vừa buột miệng xưng hô thân mật với nàng.

Nàng định nói thêm gì đó, nhưng rõ ràng là nàng thấy bối rối.

- Mình nhờ bạn một việc được không? Đừng nhắc gì đến cuộc thẩm vấn hôm qua và nhận bạn là em trai mình nhé...

Tôi không thấy ngạc nhiên trước lời đề nghị này. Tôi sẵn sàng làm mọi điều nàng muốn.

- Cô có em trai thật à?

- Không.

Nhưng điều đó thì quan trọng gì. “Ai đó” mà chúng tôi sắp gặp, nàng quen từ chưa lâu và dường như cho tới lúc này nàng chưa hề nói với người đó về sự tồn tại của một người em trai sống ở vùng ven Paris. Cứ cho là Montmorency nhé, ngay gần Saint-Leu-la-Forêt.

Điện thoại đổ chuông. Nàng giật nảy mình. Tôi nhấc máy. Grabley. Ông vẫn đang ở số 73 đại lộ Haussmann và đã sắp xếp lại rất nhiều “hồ sơ”. Ông vừa gặp bố tôi “qua dây nói” và bố tôi chỉ thị vứt càng nhanh càng tốt tất tật giấy tờ đi. Ông đang do dự giữa hai cách thức: đợi người gác cổng nhà 73 đẩy các thùng rác của tòa nhà ra vỉa hè đại lộ rồi tống cái đống “hồ sơ” này vào đó hay cứ thế mà vứt xuống một miệng cống mà ông đã thấy trên phố Arcade. Nhưng có chọn cách nào đi nữa, thì ông cũng có nguy cơ gây chú ý quá nhiều.

- Cứ như là chú đang phải phi tang một xác chết ấy, Obligado khốn khổ ạ...

Ông hỏi tôi tin tức về “bạn gái” của tôi. Không, ba chúng tôi sẽ không thể gặp nhau tối nay. Cô ấy phải ăn tối ở nhà em trai, đâu đó giữa Montmorency và Saint-Leu-la Forêt.

Taxi đỗ lại cho chúng tôi xuống ở góc đại lộ Champs-Élysées giao với phố Washington. Nàng nhất định đòi trả tiền.

Chúng tôi đi dọc phố trên vỉa hè số lẻ. Chúng tôi bước vào quán cà phê đầu tiên. Những người khách vây lấy chỗ máy chơi pinball, gần cửa kính, và trong lúc một người chơi, họ nói chuyện rất ồn ào.

Chúng tôi đi qua căn phòng. Về cuối, nó thu hẹp lại chỉ còn kích cỡ một hành lang dọc theo đó xếp nối đuôi nhau, như là trong một toa ăn tàu hỏa, những bàn và băng ghế bọc moleskin màu cam. Một người đàn ông tóc nâu, mới chớm độ tuổi ba mươi, đứng dậy khi chúng tôi bước tới.

Nàng giới thiệu hai bên.

- Jacques... Em trai tôi, Lucien...

Anh ta khoát tay mời chúng tôi ngồi xuống băng ghế đối diện.

- Chúng ta có thể ăn tối ở đây... Các bạn đồng ý không?

Và thậm chí còn chẳng buồn đợi câu trả lời của chúng tôi, anh ta giơ tay gọi người phục vụ, ông ta đến để ghi đồ. Anh ta chọn món trong ngày[8] cho chúng tôi. Nàng tỏ ra bàng quan trước những gì sẽ ăn.

Anh ta nhìn tôi chằm chằm vẻ tò mò.

- Tôi chưa từng được biết về cậu đấy... Tôi rất vui vì được làm quen với cậu...

Anh ta quay sang nhìn chằm chằm nàng rồi ánh mắt lại đậu lên tôi.

- Quả thật... Hai người giống nhau lắm...

Nhưng tôi thoáng nhận ra chút nghi ngờ trong lời nhận xét ấy.

- Ansart không đến được. Ăn xong chúng ta sẽ đến chỗ ông ấy.

- Em cũng không biết, nàng nói. Em hơi mệt và bọn em phải quay về Saint-Leu-la-Forêt.

- Không sao. Anh sẽ lái xe chở hai em về.

Anh ta có một khuôn mặt khả ái, giọng nói thì êm. Và dáng vẻ phong nhã trong bộ com lê flanen tối màu.

- Cậu làm gì thế, Lucien?

- Cậu ấy vẫn đi học, nàng đáp. Học văn chương.

- Tôi cũng thế, tôi từng đi học. Ngành y.

Anh ta nói câu ấy với một gợn buồn bã như thể đó là một kỷ niệm đau đớn. Người ta mang đến cho chúng tôi món cá hồi cùng các loại cá xông khói.

- Chủ ở đây là người Đan Mạch, anh ta nói với tôi. Có lẽ cậu không thích đồ ăn Scandinavia?

- Có chứ, có chứ. Tôi rất thích.

Nàng phá lên cười. Anh ta quay sang nàng.

- Tại sao em cười?

Anh ta xưng hô thân mật với nàng. Anh ta quen nàng từ bao lâu rồi và họ đã gặp nhau trong hoàn cảnh nào?

- Lucien làm em thấy buồn cười quá.

Và nàng hất cằm về phía tôi. Chính xác thì mối quan hệ giữa họ là như thế nào? Và tại sao nàng lại bảo tôi giả làm em trai nàng?

- Tôi rất sẵn lòng mời các bạn đến ăn tối ở nhà tôi, anh ta nói. Nhưng tối nay trong bếp tôi không còn gì.

Nàng chỉ ăn vài miếng trên đĩa của mình rồi châm một điếu thuốc lá.

- Em không đói à?

- Không. Bây giờ thì không.

- Em có vẻ lo lắng...

Và anh ta nắm lấy cổ tay nàng, bằng một động tác âu yếm. Nàng định rút tay ra nhưng anh ta giữ chặt lấy và rốt cuộc nàng để yên. Anh ta giữ tay nàng trong tay mình.

- Hai người quen nhau lâu chưa? tôi hỏi.

- Gisèle chưa bao giờ nói với cậu về tôi à?

- Gần đây bọn em ít gặp nhau lắm, nàng đáp. Lúc nào cậu ấy cũng đi xa.

Anh ta lẳng về phía tôi một nụ cười.

- Chị cậu đã được giới thiệu cho tôi cách đây hai tuần, qua một người bạn... Pierre Ansart... Cậu có biết Pierre Ansart không?

- Không, nàng đáp. Cậu ấy không biết đâu.

Đột nhiên, nàng có vẻ mệt rũ ra và sẵn sàng rời khỏi bàn. Nhưng anh ta vẫn giữ chặt tay nàng.

- Cậu không biết gì về cuộc sống của chị cậu à?

Anh ta nói câu vừa xong với vẻ nghi ngờ.

Nàng mở túi xách và rút từ đó ra cặp kính râm. Nàng đeo kính vào.

- Gisèle rất kín đáo, tôi thong thả nói. Chị ấy không hay kể chuyện cho tôi nghe.

Tôi thấy thật kỳ khôi khi nói tên nàng lần đầu tiên. Từ hôm qua, thậm chí nàng còn chưa nói cho tôi biết nàng tên là gì. Tôi ngoảnh sang nhìn nàng. Đằng sau cặp kính rầm, nàng thản nhiên, xa xôi, như thể đã không hề dõi theo cuộc trò chuyện và, dẫu có thế nào, chuyện cũng liên quan đến một người khác chứ chẳng phải nàng.

Anh ta xem đồng hồ đeo tay. Đã mười giờ rưỡi.

- Em trai em có đi cùng chúng ta đến nhà Ansart không?

- Có, nhưng sẽ không lâu đâu nhé, nàng đáp. Tối nay em phải cùng cậu ấy về Saint-Leu-la-Forêt.

- Thế thì tôi sẽ lái xe chở hai bạn đến đó rồi quay lại gặp Ansart.

- Anh có vẻ không hài lòng...

- Có chứ, anh ta đáp, giọng khô khốc. Anh hài lòng. Có lẽ anh ta không dám giải thích khi có mặt tôi ở đây.

- Anh không việc gì phải đi đi lại lại nhiều lần đâu, nàng nói. Bọn em đi taxi về Saint-Leu-la-Forêt cũng được.

* * *

Chúng tôi lên một chiếc xe màu xanh lính thủy đỗ trên lối đi phụ của đại lộ Champs-Élysées. Nàng ngồi ở ghế trước.

- Cậu có bằng lái không? anh ta hỏi tôi.

- Chưa. Chưa có.

Nàng quay về phía tôi. Tôi đoán định ánh mắt xanh nhạt của nàng đằng sau cặp kính râm. Nàng mỉm cười với tôi.

- Buồn cười nhỉ... Em không hình dung được em trai em lái xe thì sẽ như thế nào...

Anh ta nổ máy và chầm chậm chạy dọc Champs-Élysées. Nàng vẫn ngoảnh đầu về phía tôi. Bằng một cử động miệng gần như không thể trông thấy, nàng gửi tới cho tôi một nụ hôn. Tôi áp mặt lại gần mặt nàng. Thiếu điều tôi đã hôn nàng. Sự hiện diện của người đàn ông kia hoàn toàn không làm tôi thấy hề hấn gì. Tôi muốn được cảm nhận làn môi nàng và vuốt ve nàng đến nỗi anh ta không còn ý nghĩa gì nữa.

- Chắc cậu phải thuyết phục chị cậu dùng cái xe này đi. Như thế cô ấy sẽ tránh được taxi và tàu điện ngầm...

Giọng anh ta làm tôi giật nảy mình và đưa tôi trở lại thực tại. Nàng quay đầu đi.

- Em cứ lấy xe lúc nào em muốn, Gisèle ạ...

- Em có thể lấy nó tối nay để về Saint-Leu-la-Forêt không?

- Tối nay à? Nếu em nhất định thế...

- Em muốn mượn xe tối nay. Em phải học lái nó cho quen.

- Được thôi.

Chúng tôi chạy theo rừng Boulogne. Cửa ô Muette. Cửa ô Passy. Tôi hạ kính cửa xuống một chút và hít vào một luồng không khí mát lạnh cùng mùi lá và đất ướt. Tôi những muốn cùng nàng dạo chơi trên các lối đi trong rừng, bên bờ những cái hồ, về phía Cascade hoặc Croix-Catelan nơi tôi vẫn hay đến, một mình, cuối buổi chiều, sau khi đã đi tàu điện ngầm nhằm rời xa khỏi trung tâm Paris.

Anh ta đi vào phố Raffet và đỗ lại ở góc phố Docteur-Blanche. Vài năm về sau tôi sẽ rành khu phố này hơn và tôi đã nhiều lần đi qua trước tòa nhà nơi chúng tôi đến gặp Ansart, đêm hôm ấy. Đó là số nhà 14 phố Raffet. Nhưng các chi tiết địa chỉ gây một hiệu ứng kỳ lạ lên tôi: thay vì làm cho hình ảnh quá khứ trở nên gần gũi và rõ ràng hơn, chúng lại tạo ra một cảm giác xé ruột về những mối dây bị cắt đứt và về sự trống rỗng.

Chúng tôi đi qua sân tòa nhà. Ở phía cuối là một ngôi nhà nhỏ một tầng. Anh ta bấm chuông cửa. Một người đàn ông tóc nâu, lực lưỡng, trạc tứ tuần xuất hiện. Ông ta mặc áo sơ mi phanh cổ bên trong một chiếc săng đay màu be. Ông ta hôn má Gisèle và ôm choàng lấy Jacques.

Chúng tôi vào một căn phòng tường trắng. Một cô gái tóc vàng chừng hai mươi tuổi ngồi trên một cái đi văng đỏ. Ansart chìa tay cho tôi, kèm một nụ cười rộng ngoác.

- Em trai Gisèle đấy, Jacques nói. Còn đây là Pierre Ansart.

- Rất hân hạnh được gặp cậu, Ansart nói với tôi.

Giọng ông trầm, thoáng ầm sắc ngoại ô. Cô gái tóc vàng đứng dậy và ôm hôn Gisèle.

- Tôi xin giới thiệu với cậu Martine, Ansart nói với tôi.

Cô gái tóc vàng chào tôi bằng một cái gật đầu khẽ khàng và một nụ cười rụt rè.

- Thế ra, em đã giấu chúng tôi cậu em trai đấy à? Ansart hỏi.

Ông nhìn chúng tôi, cả nàng và tôi, bằng một ánh mắt sắc lẹm. Ông có bị lừa vì lời nói dối này không? Ba chúng tôi ngồi xuống mấy cái phô tơi cùng màu đỏ giống đi văng. Ansart ngồi xuống đi văng và quàng tay quanh vai cô gái tóc vàng.

- Mấy người ăn tối ở phố Washington rồi à?

Jacques gật đâu. Cuối căn phòng có một cầu thang hình xoáy trôn ốc. Qua cánh cửa lúc này đang sập xuống, ta có thể vào chỗ hẳn là phòng ngủ. Bên trái, phòng khách thông với một căn bếp lớn hẳn cũng dùng làm phòng ăn luôn và tôi có thể nhận ra, từ chỗ phô tơi đang ngồi, màu trắng của nó, cùng các trang thiết bị mới và sáng loáng.

Ansart bắt chợt ánh mắt tôi.

- Trước đây chỗ này là ga ra để xe đấy, tôi đã sửa lại thành căn hộ.

- Rất dễ chịu, tôi nói với ông.

- Mọi người muốn uống gì không? Trà tizan nhé?

Cô gái tóc vàng đứng dậy đi vào trong bếp.

- Làm cho bọn anh bốn tách tizan, Martine, Ansart nói, vẻ uy quyền như một ông bố.

Ánh mắt ông vẫn chăm chăm vào tôi, như thể ông tìm cách đoán xem mình đang dây vào loại người gì.

- Cậu trẻ quá...

- Tôi hai mốt tuổi rồi.

Tôi nhắc lại lời nói dối hôm qua. Nàng đã bỏ cặp kính râm và nhìn tôi chăm chăm như thể mới lần đầu tiên trông thấy tôi.

- Cậu ấy đang đi học, Jacques nói, cũng nhìn tôi.

Tôi cảm thấy bực bội khi trở thành đối tượng cho sự chú ý của họ. Rốt cuộc tôi tự hỏi mình đang làm gì ở đây, giữa những người mà tôi không quen biết. Và nàng, tôi đâu có biết nàng hơn những người kia.

- Học gì thế? Ansart hỏi.

- Văn chương, Jacques đáp.

Cô gái tóc vàng từ bếp đi ra, mang theo một cái khay và đặt nó xuống, ở giữa chúng tôi, trên tấm thảm. Bằng cử chỉ duyên dáng, cô đứa cho mỗi người một tách tizan.

- Khi nào thì cậu sẽ học xong? Ansart hỏi.

- Còn hai hay ba năm nữa.

- Trong lúc chờ đợi, chắc là bố mẹ cậu chăm lo cho cậu...

Họ vẫn nhìn tôi chằm chằm, như thể tôi là một con vật kỳ quặc. Tôi nghĩ tôi nhận ra trong giọng nói của Ansart một niềm khinh bỉ đầy khoái trá.

- Cậu thật may mắn vì có bố mẹ tốt giúp cho cậu...

Ông nói điều đó với chút cay đắng thoáng qua và ánh mắt ông mờ đi.

Phải đáp lại thế nào đây? Tôi bỗng nghĩ đến bố tôi, cuộc trốn chạy sang Thụy Sĩ của ông, Grabley, căn hộ trống hoang, Dell’Aversano, mẹ tôi mất hút tại miền Nam Tây Ban Nha... Xét cho cùng, tốt hơn hết là cứ để ông coi tôi là một thanh niên tốt được bố mẹ chăm lo.

- Ông nhầm rồi, đột nhiên nàng cất tiếng. Chẳng ai giúp cậu ấy đâu. Em trai tôi tự xoay xở đấy...

Tôi xúc động vì nàng đã giải cứu cho tôi. Tôi quên biến chúng tôi là chị em và, do đó, chúng tôi có cùng bố mẹ.

- Vả lại, chúng tôi cũng không còn người thân nào nữa. Như thế thì mọi chuyện đơn giản hơn nhiều...

Ansart ngoác miệng cười:

- Lũ trẻ khốn khổ của tôi...

Bầu không khí chùng xuống. Cô gái tóc vàng rót thêm tizan vào mấy cái tách không cho chúng tôi. Dường như cô rất quý Gisèle và xưng hô thân mật với nàng.

- Tối nay anh có ghé quán không? Jacques hỏi.

- Có, Ansart đáp.

Gisèle quay sang tôi:

- Pierre có một quán ăn nhỏ trong khu.

- Ồ, vớ vẩn thôi ấy mà, Ansart nói với tôi. Một phi vụ đang tấn tới và tôi đã mua lại, vậy thôi, cho vui...

- Hôm nào chúng tôi sẽ đưa các bạn đến đó ăn tối, Jacques nói.

- Tôi không biết em trai tôi có đến được không. Cậu ấy chẳng bao giờ đi chơi.

Nàng nói bằng giọng dứt khoát như thể muốn bảo vệ tôi trước họ.

- Nhưng dẫu sao cũng sẽ rất vui nếu cùng ăn tối, cả bốn người, cô gái tóc vàng nói.

Cô lần lượt đặt ánh mắt ngay thẳng của mình lên Gisèle rồi lên tôi. Dường như cô có những ý nghĩ rất tốt đẹp về chúng tôi.

- Chúng tôi phải quay về Saint-Leu-la-Forêt bây giờ, Lucien và tôi, Gisèle nói.

- Hai người không định ở lại thêm một lúc nữa à? Jacques hỏi.

Tôi hít một hơi thật sầu rồi nói, giọng chắc nịch:

- Không. Chúng tôi phải đi ngay thôi. Chúng tôi đang có nhiều vấn đề ở nhà, chị em tôi...

Chắc hẳn nàng đã nói với họ về ngôi nhà ở Saint-Leu-la-Forêt. Có lẽ về chủ đề này nàng đã nói với họ những chi tiết khác mà tôi không biết.

- Thế em có lấy xe không? Jacques hỏi.

- Có.

Anh ta quay sang Ansart:

- Tôi cho cô ấy mượn xe. Tôi mượn một cái của anh có được không?

- Nhất trí. Lát nữa ta sẽ ra ga ra lấy.

Chúng tôi đứng dậy, nàng và tôi. Nàng ôm hôn cô gái tóc vàng. Tôi bắt tay Ansart và Jacques.

- Khi nào chúng ta gặp lại? Jacques hỏi nàng.

- Em sẽ gọi điện.

Anh ta có vẻ rất thất vọng vì nàng đi.

- Trông chừng chị cậu cẩn thận nhé.

Anh ta đưa cho nàng chìa khóa xe.

- Đi cẩn thận. Nếu mai gọi điện mà anh không có nhà, em cứ gọi đến quán.

Ansart lại nhìn tôi chằm chằm, giống như lúc tôi mới đến.

- Tôi rất vui vì được làm quen với cậu. Nếu có lúc nào cậu cần cái gì đó...

Tôi kinh ngạc trước sự ân cần đột ngột này.

- Đôi khi thật khó khăn ở tuổi của cậu... Tôi biết rất rõ, tôi cũng từng trải qua giai đoạn đó...

Ánh mắt ông mang một nét buồn bã tương phản hẳn với giọng nói âm vang và những đường nét cương nghị trên khuôn mặt.

Cô gái tóc vàng đi cùng chúng tôi ra đến cửa.

- Chúng ta có thể gặp nhau ngày mai, cô nói với Gisèle. Mình sẽ ở đây cả ngày.

Trên ngưỡng cửa, ở khoảng sân nhập nhoạng tối, khuôn mặt cô gái ấy như thể còn trẻ hơn. Tôi nghĩ Ansart phải đáng tuổi bố cô. Chúng tôi đi qua sân, và cô đứng lại đó, ánh mắt dõi theo chúng tôi. Bóng dáng cô nổi rõ lên trong khung cửa được đèn rọi sáng. Người ta những tưởng cô muốn đi cùng chúng tôi. Cô giơ tay lên vẫy.

Chúng tôi đã quên mất xe đỗ ở đâu. Chúng tôi cứ thế đi xuôi phố để tìm nó.

- Hay ta đi tàu điện ngầm nhé? nàng hỏi. Phức tạp quá, cái xe này... vả lại chắc mình đánh mất chìa khóa rồi...

Giọng nói buông tuồng của nàng khiến tôi phá lên cười như điên, tràng cười của tôi lây sang cả nàng, chúng tôi nhanh chóng không sao tự chế ngự được nữa. Tiếng cười của chúng tôi vang âm trên phố vắng và tĩnh. Đến cuối phố, chúng tôi đi ngược lại trên vỉa hè đối diện. Rốt cuộc, chúng tôi cũng tìm được cái xe.

Nàng mở cửa sau khi thử hết bốn cái chìa trong chùm. Chúng tôi ngồi lên bảng ghế da.

- Giờ thì phải làm nó chạy thôi, nàng nói.

Nàng nổ được máy. Nàng lùi một cú khiếp hãi, vừa kịp dừng khựng lại đúng lúc xe chuẩn bị vọt lên vỉa hè tông thẳng vào cửa một tòa nhà.

Nàng chạy xe trên phố về phía rừng Boulogne, người thẳng đơ, mặt hơi chúi về phía trước, như thể đây là lần đầu tiên nàng cầm vô lăng.

Chúng tôi ra đến các ke sông qua đại lộ Murat. Vào lúc đại lộ rẽ ngoặt theo góc vuông, nàng bảo tôi:

- Mình từng sống ở đây.

Lẽ ra tôi phải hỏi nàng vào thời điểm nào và trong hoàn cảnh như thế nào, nhưng tôi đã để lỡ cơ hội. Ta còn trẻ, ta bỏ qua mất một số chi tiết hẳn sẽ rất quý giá sau này. Đại lộ lại ngoặt một góc vuông nữa và đâm ra sông Seine.

- Bạn thấy mình lái giỏi không?

- Rất giỏi.

- Bạn không sợ đấy chứ?

- Không hề.

Nàng nhấn ga. Từ ke Louis-Blériot, đường thu hẹp lại, nhưng mỗi lúc nàng lại đi nhanh thêm. Một đèn đỏ. Tôi sợ nàng sẽ vượt luôn. Nhưng không. Nàng phanh gấp.

- Mình tin là mình đã quen với cái xe này...

Giờ đây, nàng đi với vận tốc bình thường. Chúng tôi tới đoạn khu vườn Trocadéro. Nàng đi qua cầu Iéna, rồi chạy dọc Champ-de-Mars.

- Chúng ta đang đi đâu đấy? tôi hỏi.

- Đến khách sạn của mình. Nhưng trước đó, mình muốn đi lấy một thứ mà mình đã quên mất.

Chúng tôi ở trên quảng trường vắng tanh của Trường Quân Sự. Tòa nhà lớn như thể bị bỏ không. Ta đoán định được Champ-de-Mars giống như cánh đồng thoai thoải dốc xuống về phía sông Seine. Nàng tiếp tục đi thẳng. Khối sẫm màu và bức tường một trại lính. Tôi nhìn thấy ở đầu đường cây cầu cạn dùng cho tàu điện ngầm trên không. Chúng tôi dừng xe trước một tòa nhà trên phố Desaix.

- Bạn đợi mình nhé? Mình sẽ không đi lâu đâu.

Nàng vẫn để chìa khóa cắm trong công tắc trên táp đờ lô. Nàng đi vào trong tòa nhà. Tôi tự hỏi nàng có quay trở lại không. Sau một lúc, tôi xuống khỏi xe và đứng chôn chân trước cửa tòa nhà, một cánh cửa gắn kính với các họa tiết sắt rèn. Có lẽ là có một lối ra thứ hai. Nàng sẽ biến mất và để lại tôi với cái xe vô tích sự này. Tôi cố suy nghĩ cho ngay ngắn. Trong trường hợp nàng vuột đi mất khỏi tôi, tôi có vài mốc định vị: quán cà phê trên phố Washington nơi Jacques là một khách quen, căn hộ của Ansart và nhất là hai cái va li. Tại sao lại có nỗi sợ là thấy nàng biến mất ấy? Tôi mới quen nàng từ hai mươi tư tiếng và không biết gì về nàng. Ngay tên nàng, tôi cũng chỉ biết thông qua những người khác. Nàng không ở yên một chỗ, nàng đi từ nơi này sang nơi khác như thể đang chạy trốn một mối nguy hiểm. Tôi có cảm giác không thể giữ được nàng.

Tôi bước tới bước lui trên vỉa hè. Đằng sau, tôi nghe tiếng cửa tòa nhà đóng lại. Nàng đi nhanh đến chỗ tôi. Nàng không còn mặc chiếc áo gió, giờ nàng kẹp nó dưới nách, mà choàng một chiếc măng tô lông thú.

- Bạn định đi đấy à? nàng hỏi tôi. Bạn không muốn đợi mình nữa?

Nàng hướng về tôi một nụ cười lo lắng.

- Không hề. Tôi đã nghĩ là cô đi mất ấy chứ.

Nàng nhún vai.

- Ngốc thế... điều gì khiến bạn nghĩ thế?

Chúng tôi bước về phía chiếc xe. Tôi đỡ lấy cái áo gió của nàng, vắt lên vai.

- Cô có cái áo măng tô đẹp quá, tôi nói với nàng.

Nàng tỏ ra bối rối.

- Ừ... đó là một bà mà mình quen... Bà ấy sống ở đây... một bà thợ may... mình đã đưa cho bà cái áo này để bà khâu lại mấy đường viền.

- Cô có báo trước cho bà ấy là sẽ ghé muộn như thế này không?

- Bà ấy không thấy phiền đâu... bà ấy làm việc ban đêm...

Nàng giấu tôi sự thật và thiếu điều thì tôi đã đặt những câu hỏi cụ thể hơn, nhưng tôi kìm được. Rốt cuộc nàng sẽ quen với tôi, dần dà nàng sẽ tin tưởng tôi và thú nhận với tôi mọi chuyện.

Chúng tôi lại lên xe. Tôi để cái áo gió của nàng lên băng ghế sau. Nàng nổ máy, lần này rất êm.

- Khách sạn của mình ở ngay gần đây...

Tại sao nàng lại chọn một khách sạn ở khu này? Chắc chắn không phải vì tình cờ. Hẳn có điều gì đó giữ nàng lại nơi đây, một điểm neo đậu. Sự hiện diện của bà thợ may bí hiểm kia chăng?

Chúng tôi đi vào một trong những phố khởi đầu từ đại lộ Suffren chạy về hướng Grenelle, ở ranh giới giữa quận 7 và quận 15. Chúng tôi dừng xe trước một khách sạn có mặt tiền được chiếu sáng bởi biển hiệu chói mắt của một xưởng sửa xe góc phố. Nàng bấm chuông và người gác đêm ra mở cửa cho chúng tôi. Chúng tôi đi theo ông ta đến chỗ quầy tiếp tân. Nàng hỏi chìa khóa phòng mình. Ông ta chĩa về phía tôi ánh mắt nghi ngờ.

- Cậu có thể điền phiếu đăng ký được không? Tôi cần xem một loại giấy tờ tùy thân nào đó.

Tôi không mang theo hộ chiếu. Dẫu thế nào, thì tôi vẫn đang tuổi vị thành niên.

Ông ta đặt cái chìa khóa lên mặt quầy tiếp tân. Nàng nóng nảy cầm lấy nó.

- Đây là em trai tôi...

Ông ta do dự một lúc.

- Thế thì phải chứng minh điều đó. Phải cho tôi xem giấy tờ.

- Tôi quên mất rồi, tôi đáp.

- Trong trường hợp ấy, tôi không thể để cho cậu đi lên cùng cô đây.

- Tại sao? Bởi vì đây là em trai tôi...

Ông ta im lặng nhìn chúng tôi và tôi nghĩ tới viên cảnh sát hôm qua. Ngọn đèn rọi xuống một khuôn mặt chữ điền, một cái đầu hói mất một nửa. Một máy điện thoại đặt trên quầy. Tôi chờ đợi, vào bất kỳ giây phút nào, ông ta nhấc máy lên và trình báo về sự hiện diện của chúng tôi cho sở cảnh sát gần nhất.

Chúng tôi là một cặp kỳ khôi và hẳn trông chúng tôi phải đáng ngờ lắm, cả đôi. Tôi còn nhớ cái quai hàm bạnh của người đàn ông đó, cặp môi mỏng mím chặt và niềm khinh bỉ bình lặng khi ông ta nhìn chằm chằm vào chúng tôi. Chúng tôi bị tùy thuộc vào ông ta. Chúng tôi chẳng là gì hết.

Tôi quay sang nàng:

- Chắc em để quên giấy tờ khi chúng ta ăn tối với mẹ rồi, tôi nói, giọng rụt rè. Có lẽ mẹ đã tìm được.

Tôi nhấn mạnh vào từ “mẹ” để tạo cho ông ta cảm giác yên tâm hơn về chúng tôi. Nàng thì, ngược lại, tôi đoán nàng rất sẵn lòng đối đầu với tay gác đêm này.

Nàng cầm chìa khóa ở tay. Tôi bất thần giật lấy nó, và nhẹ nhàng đặt xuống quầy tiếp tân.

- Đi thôi... Chúng ta sẽ thử tìm lại giấy tờ...

Tôi nắm lấy cánh tay nàng kéo đi. Phải đi chừng chục mét mới ra được cửa khách sạn. Tôi chắc chắn người đàn ông dõi ánh mắt theo chúng tôi. Đi một cách tự nhiên hết mức. Nhất là, không được có vẻ đang chạy trốn. Và sẽ thế nào nếu ông ta đã khóa chặt cửa lại, và rồi chúng tôi bị mắc trong cái bẫy? Nhưng không.

Bên ngoài, tôi thấy nhẹ cả người. Tay gác đêm ấy chẳng còn có thể làm gì chống lại chúng tôi nữa.

- Cô có muốn quay lại khách sạn một mình không?

- Không. Nhưng mình chắc chắn nếu chúng ta cứ khăng khăng, ông ta sẽ để yên thôi.

- Tôi không nghĩ thế.

- Bạn sợ ông ta à?

Nàng nhìn tôi với một nụ cười chế giễu. Tôi những muốn thú nhận với nàng rằng tôi đã gian tuổi và tôi mới chỉ mười tám.

- Thế thì, chúng ta đi đâu đây? nàng hỏi tôi.

- Về nhà tôi. Sẽ tốt hơn nhiều so với ở khách sạn.

Trên xe, trong lúc chúng tôi chạy dọc đại lộ Suffren, về phía các bờ ke, tôi lại cảm thấy cùng nỗi e sợ hệt như lúc đứng trước tay gác đêm. Chiếc xe ô tô này cùng cái măng tô lông thú mà nàng mặc trên người, tôi tự hỏi không biết những thứ ấy có thu hút còn nhiều sự chú ý lên chúng tôi hơn hay không. Tôi sợ đến ngã tư sắp tới chúng tôi sẽ bị chặn lại bởi một chốt gác của cảnh sát rất hay gặp ở Paris quãng thời gian ấy, sau nửa đêm.

- Cô có bằng lái không đấy?

- Chắc là trong túi xách của mình, nàng đáp. Bạn có thể xem.

Túi xách của nàng đặt trên táp đờ lô. Trong đó không có nhiều thứ và ngay lập tức tôi thấy bằng lái xe. Tôi rất muốn mở nó ra để xem tên nàng, địa chỉ, ngày và nơi sinh của nàng. Nhưng tôi đã không làm thế, sợ tỏ ra tọc mạch.

- Và cô nghĩ chúng ta có giấy tờ xe đấy chứ?

- Chắc chắn rồi... đâu đó trong ngăn đựng đồ thôi.

Nàng nhún vai. Nàng tỏ ra hờ hững với mọi mối nguy mà tôi lo ngại cho chúng tôi. Nàng đã bật radio và dần dà tiếng nhạc khiến tôi dịu lại. Tôi lại thấy tin tưởng. Chúng tôi đã không làm điều gì xấu. Người ta có thể chê trách chúng tôi điều gì đây?

- Chắc ta nên xuống miền Nam bằng chiếc xe này, tôi nói với cô.

- Mình tưởng bạn muốn sang Rome cơ mà.

Cho tới lúc đó, tôi vẫn nghĩ mình sẽ đi sang Rome bằng tàu hỏa. Giờ đây tôi thử hình dung chuyến đi của chúng tôi bằng đường xe ô tô: trước hết chúng tôi sẽ xuống miền Nam. Rồi vượt biên giới ở Vintimille. Chỉ cần chút ít may mắn là mọi chuyện sẽ diễn ra không gặp trắc trở nào. Vì còn đang tuổi vị thành niên, tôi sẽ tự viết một bức thư có chữ ký của bố tôi cho phép tôi đi ra nước ngoài. Tôi đã quen cái trò giả mạo này rồi.

- Cô nghĩ anh ta có cho chúng ta mượn xe không?

- Có chứ... Tại sao lại không?

Nàng không muốn trả lời tôi một cách cụ thể.

- Nhưng cô quen biết họ chưa lâu lắm...

Nàng im lặng. Tôi tiếp tục lấn tới.

- Người tên là Jacques, cô quen qua Ansart à?

- Ừ.

- Nhưng Jacques, anh ta làm gì?

- Anh ta là liên danh của Ansart trong làm ăn.

- Còn Ansart, cô đã quen ông ta như thế nào?

- Tại một quán cà phê.

Và nàng nói thêm:

- Jacques sống trong một căn hộ rất đẹp trên phố Washington. Anh ta tên là Jacques de Bavière...

Sau đó tôi thường nghe thấy cái tên ấy phát ra từ miệng nàng: Jacques de Bavière. Tôi nghe có chuẩn không? Hay đó là một cái tên tầm thường hơn, chẳng hạn như: de Bavier hoặc Debaviaire? Hay chỉ đơn giản là một cái tên giả?

- Anh ta quốc tịch Bỉ, nhưng lúc nào cũng sống ở Pháp. Anh ta sống cùng mẹ kế ở phố Washington.

- Mẹ kế?

- Ừ. Vợ góa của bố anh ta.

Chúng tôi đã tới cầu Concorde. Thay vì đi vào đại lộ Saint-Germain, nàng lại băng qua sông Seine.

- Mình thích đi theo các bờ ke, nàng nói.

- Tay Jacques de Bavière ấy... anh ta có vẻ yêu cô...

- Có thể. Nhưng mình không muốn sống với anh ta. Mình muốn giữ sự độc lập.

- Cô thích ở lại Saint-Leu-la-Forêt hơn à?

Giọng tôi đầy vẻ châm biếm, như thể tôi không tin vào sự tồn tại của ngôi nhà Saint-Leu-la-Forêt ấy.

- Mình có quyền có cuộc sống riêng...

- Một ngày nào đó cô phải dẫn tôi đến Saint-Leu...

Nàng mỉm cười.

- Bạn chế giễu mình phải không?

- Không hề. Tôi chỉ rất tò mò về ngôi nhà của cô...

- Thật không may, mình không còn sống ở đó từ hôm qua rồi... Bạn cũng biết thế mà...

Pont-Neuf. Chúng tôi đang theo cùng lối mà chúng tôi đã đi bộ, hôm qua. Nàng đỗ xe lại ở đoạn hõm vào trên ke Conti, tại góc của ngõ cụt.

Các cửa sổ phòng làm việc và phòng kế bên sáng đèn. Lần này, chúng tôi sẽ không thể tránh được Grabley và viễn cảnh ấy khiến tôi thấy khó ở. Tôi nói với nàng:

- Chúng ta đi rón rén nhé.

Nhưng vào đúng lúc chúng tôi đi ngang qua sảnh trong bóng tối nhờ nhợ, Grabley mở cửa căn phòng bên cạnh phòng làm việc.

- Ai đấy? Có phải cháu không, Obligado?

Ông mặc trên người cái áo choàng Ê-cốt mặc ở nhà.

- Cháu có thể giới thiệu cho chú được không...

- Gisèle, tôi nói, giọng không mấy chắc chắn.

- Henri Grabley.

Ông tiến về phía nàng và chìa tay cho nàng nhưng nàng không nắm lấy.

- Rất vui vì được biết cô. Xin lỗi vì đã đón tiếp cô trong trang phục này.

Ông đóng vai chủ nhà. Vả lại toàn bộ con người ông hết sức ăn nhập với căn hộ trống hoác này...

- Ông Grabley là một người bạn của bố tôi, tôi nói với nàng.

- Bạn lâu năm nhất đấy.

Ông ra hiệu bảo chúng tôi đi vào căn phòng ấy, sát bên phòng làm việc, nó chưa bao giờ có mục đích sử dụng rõ rệt: lúc là phòng khách - trước đây ở đó có một trường kỷ nhung xanh thẫm, hai ghế tựa cùng màu, và một cái bàn thấp - khi là “phòng cho bạn bè”.

Các cửa sổ không ri đô nhìn xuống bờ ke.

- Chú đã chán nhìn xuống sân. Nên chú chuyển sang bên này. Cháu cho phép chú chứ, Obligado?

- Chú cứ tự nhiên.

Ông đã bước vào phòng, nhưng chúng tôi vẫn ở lại trên ngưỡng cửa. Một tấm nệm đặt trên sàn, bên góc trái. Ánh sáng hắt ra từ một bóng đèn gắn trên một chân đèn. Không còn lại một thứ đồ nào khác. Trên lò sưởi đá hoa cương là cái túi vải bạt màu đen mà Grabley thỉnh thoảng xách theo để đi chợ buổi sáng, và chiếc radio to tướng.

- Cháu thích sang bên phòng làm việc hơn à?

Ông chăm chăm nhìn nàng, nụ cười phô trương, đầu hơi ngẩng lên.

- Cô đẹp quá, thưa cô...

Nàng không phản ứng trước câu nói đó nhưng tôi sợ nàng sẽ bỏ đi mất vì ông.

- Cô không trách tôi vì đã sỗ sàng đấy chứ, thưa cô?

Sự im lặng của chúng tôi khiến ông lúng túng. Ông quay sang tôi.

- Chú không sao liên lạc được với bố cháu. Số điện thoại bố cháu để lại cho chú không trả lời.

Chẳng có gì đáng ngạc nhiên trong chuyện ấy. Thậm chí tôi còn có thể dự đoán số điện thoại sẽ đổ chuông trong trống không suốt vĩnh cửu.

- Chú chỉ cần nhất quyết làm đến cùng thôi, tôi nói với ông. Cuối cùng rồi sẽ trả lời cho mà xem.

Giờ đây ông có vẻ hơi bối rối, ở đó, trước mặt chúng tôi, như một người bán hàng rong đã không thuyết phục được ai:

- Thế mai ba chúng ta ăn tối cùng nhau nhé?

- Cháu không biết Gisèle có rỗi không.

Tôi nhìn nàng, tìm kiếm một sự giúp sức.

- Tôi cám ơn rất nhiều, thưa ông, nhưng tối mai tôi sẽ không ở Paris.

Tôi thấy biết ơn nàng vì đã nói bằng cái giọng thân ái đó vì tôi chỉ sợ nàng xẵng lời đáp lại ông. Đột nhiên tôi cảm thấy thương hại Grabley, với hàng ria vàng hoe và cái túi to trên lò sưởi, thương hại bố tôi đã bỏ trốn... Ngày hôm nay, tôi nhìn thấy lại cảnh tượng ấy từ xa. Đằng sau ô kính một cửa sổ, trong làn ánh sáng ngột ngạt, tôi nhìn rõ một người đàn ông tóc vàng trạc ngũ tuần vận áo choàng Ê-cốt, một cô gái trẻ mặc măng tô lông thú và một chàng thanh niên... Bóng đèn, trên chân đèn, quá nhỏ và quá yếu. Nếu đi ngược được thời gian để quay trở lại căn phòng ấy, hẳn tôi có thể thay bóng đèn. Nhưng dưới một làn ánh sáng rực, tất tật những cái đó có nguy cơ tan biến mất.

* * *

Trong căn phòng tầng sáu, nàng nằm bên cạnh tôi. Tôi nghe thấy có tiếng nhạc và giọng đều đều của một phát thanh viên.

Bên dưới, Grabley đang nghe radio.

- Ông ấy có vẻ rất kỳ, nàng nói với tôi. Ông ấy làm gì thế?

- Ồ, đủ mọi thứ việc.

Một hôm, tôi tìm thấy một cái ví mà ông để quên trong phòng làm việc. Giữa các thứ giấy tờ khác cất trong đó, có một thứ, rất cũ, khiến tôi kinh ngạc: một tờ giấy xin đăng ký kinh doanh nghề bán rau quả ở khu chợ thành phố Reims.

- Còn bố anh? Cũng cùng kiểu người như thế à?

Đây là lần đầu tiên nàng xưng hô thân mật với tôi.

- Không. Không hẳn...

- Ông ấy sang Thụy Sĩ vì ở Pháp có nhiều chuyện rắc rối?

- Phải.

Toàn bộ câu chuyện dường như không làm nàng xáo động nhiều lắm.

- Còn em? Em có gia đình không? tôi hỏi nàng.

- Không thực sự có.

Nàng nhìn thẳng vào mắt tôi và mỉm cười:

- Em có một em trai tên là Lucien...

- Nhưng em làm nghề gì?

- Đủ mọi thứ việc...

Nàng nhíu mày, như thể đang tìm từ. Rồi rốt cuộc nàng nói:

- Thậm chí em còn lấy chồng rồi.

Tôi làm ra vẻ đã không nghe thấy. Chỉ một từ, một động tác thôi cũng có nguy cơ làm đứt đoạn phút giây tâm tình ấy. Nhưng nàng đã im lặng trở lại, ánh mắt đăm đắm hướng lên trần nhà.

Những ánh phản chiếu lướt trên các bức tường. Hình dạng và chuyển động của chúng gợi về những tán lá xào xạc và run rẩy dưới cơn gió. Đó là chuyến tàu ruồi cuối cùng, với các ngọn đèn chiếu chĩa lên các mặt tiền nhà trên những bờ ke.

Hôm sau là một thứ Bảy. Mặt trời và bầu trời xanh lơ tương phản với những đám mây thấp và vẻ ảm đạm của ngày hôm qua. Trên bờ ke, một người bán sách cũ đã mở hòm của mình. Tôi có cảm giác như thể đang trong kỳ nghỉ, điều mà tôi từng cảm thấy vào những thứ Bảy hiếm hoi trong quá khứ lúc tôi thức giấc cũng trong căn phòng này, ngạc nhiên thấy mình đang ở rất xa phòng ngủ chung của trường.

Sáng hôm ấy, nàng có vẻ thoải mái hơn ngày hôm trước. Tôi nghĩ đến chuyến khởi hành sắp tới của chúng tôi sang Rome và quyết định kiếm một tấm bản đồ thành phố càng sớm càng tốt. Và rồi, tôi hỏi nàng có muốn vào rừng Boulogne đi dạo không.

Grabley đã để lại cho tôi mấy dòng trong phòng làm việc:

Obligado yêu quý,

Chú lại phải quay lại đại lộ Haussmann để vứt nốt những giấy tờ mà bố cháu đã để ở đó. Tối nay, chú sẽ “làm một chầu”. Nếu cháu và bạn gái cháu muốn đi cùng, thì ta hẹn gặp vào lúc tám giờ ở quán Magots nhé. Cô gái thực sự xinh đẹp đấy... Tìm cách dẫn cô ấy theo nhé...

Chú sẽ rất vui nếu được giới thiệu các cháu, trong tối nay, với một người cũng không hề tệ chút nào.

H. G.

Nàng muốn kiểm tra xem hai cái va li có còn ở trong kho đồ không. Rồi nàng nói với tôi sẽ phải đi lấy, về phía ke Passy, một thứ trước buổi trưa. Thật là tiện, vì nơi đó nằm trên đường tới rừng Boulogne.

Đúng lúc chuẩn bị bước lên xe, tôi bảo nàng đợi một lúc và chạy đến chỗ cái hòm của người bán sách cũ. Trong dãy sách chủ đề du lịch và địa lý, tôi tìm được một quyển cẩm nang du lịch Rome cũ kỹ và sự tình cờ này khiến tôi thấy đây là điềm rất tốt lành.

Giờ đây chúng tôi đã quen với chiếc xe và thậm chí tôi còn có cảm tưởng xưa nay nó vẫn thuộc về chúng tôi. Buổi sáng thứ Bảy ấy, trên đường có rất ít xe cộ giống như đang là một kỳ nghỉ, phần lớn người dân Paris đã rời khỏi thành phố. Chúng tôi sang bên hữu ngạn qua cầu Concorde. Các bờ ke bên này còn vắng vẻ hơn. Sau khu vườn Trocadéro, chúng tôi dừng lại ở góc phố Alboni, bên dưới cây cầu cạn dành cho tàu điện ngầm.

Nàng bảo để nàng đi một mình. Nàng hẹn gặp lại tôi sau một tiếng ở quán cà phê trên ke.

Nàng ngoái đầu lại nhìn tôi và giơ tay vẫy tôi.

Tôi tự hỏi nàng có biến mất luôn hay không. Hôm qua, tôi có một điểm định vị: tôi đã nhìn thấy nàng đi vào một tòa nhà, nhưng lúc này, thậm chí nàng còn không muốn tôi đi cùng đến tận nơi. Với nàng, tôi không thể chắc chắn vào bất kỳ điều gì.

Tôi thích đi bộ hơn là ở yên một chỗ mà đợi tại quán cà phê, và tôi đã đi lần lượt khắp các phố tiếp giáp cùng các cầu thang có lan can và nhiều cột đèn. Sau này, tôi vẫn hay quay trở lại khu ấy và lần nào các cầu thang trên phố Alboni cũng làm tôi nhớ đến ngày thứ Bảy ấy khi tôi bước đi ở đó, trong lúc đợi nàng. Khi đó là tháng Mười một, nhưng trong ký ức của tôi, vì hôm ấy nhiều nắng, một làn ánh sáng mùa hè tưới đẫm lên cả khu phố. Những vệt nắng lổ đổ trên các vỉa hè và bóng râm bên dưới cây cầu cạn dành cho tàu điện ngầm. Một lối đi hẹp và tối trước đây từng là con đường nông thôn ngược lên qua các tòa nhà cho tới phố Raynouard. Ban đêm, ra khỏi bến Passy, các cột đèn tỏa thứ ánh sáng nhợt nhạt xuống những tán lá.

Hôm trước, tôi lại muốn đến lại nơi đó lần cuối cùng. Tôi tiến vào cái vùng toàn những tòa nhà của chính quyền đó, bên bờ sông Seine. Người ta đang phá đi phần lớn trong số chúng. Hàng đống gạch vữa, những bức tường thủng, như là sau một trận oanh tạc. Đám xe ủi, dáng vẻ chậm chạp, dọn sạch đi những vương vãi. Tôi quay lại theo phố Charles-Dickens. Tôi tự hỏi địa chỉ cái nhà nàng tới là thế nào, hôm thứ Bảy ấy. Chắc chắn là trên phố Charles-Dickens. Khi chúng tôi chia tay tôi đã nhìn thấy nàng rẽ trái và, một tiếng sau đó, tôi chuẩn bị đi đến quán cà phê trên ke nơi chúng tôi hẹn nhau. Tôi bước trên vỉa hè phố Fremiet về hướng sông Seine và tôi đã nghe tiếng người gọi tên mình. Tôi ngoái đầu lại: nàng đang tiến về phía tôi và tay dắt theo một con labrador màu đen.

* * *

Con chó, khi nhìn thấy tôi, vẫy đuôi. Nó giơ hai cẳng trước tì lên hai chân tôi. Tôi vuốt ve nó.

- Buồn cười thế... trông cứ như là nó có biết anh.

- Chó của em đấy à? tôi hỏi nàng.

- Vâng, nhưng em đã gửi nó nhờ trông hộ vì thời gian vừa rồi em không thể chăm lo cho nó.

- Nó tên là gì?

- Raymond.

Nàng có vẻ sung sướng vì đã mang được nó về.

- Còn bây giờ, em có phải đi lấy cái gì nữa không?

- Không. Lúc này thì không.

Nàng mỉm cười với tôi. Chắc hẳn nàng đã nhận ra là tôi đang thân ái chế giễu nàng. Hai cái va li, áo măng tô lông thú, con chó... Giờ đây tôi đã hiểu rõ hơn những chuyến đi tới lui để tìm cách thu nhặt những mảnh rải rác của một cuộc đời.

Con chó chui vào xe và nằm lên băng ghế sau như thể chỗ này rất thân quen với nó. Nàng nói với tôi là trước khi đến rừng Boulogne, nàng phải ghé qua nhà Ansart. Nàng muốn hỏi Jacques de Bavière xem chúng tôi có thể giữ cái xe được hay không. Thứ Bảy, Ansart và Jacques de Bavière luôn luôn ở cùng nhau tại căn hộ hoặc tại quán ăn của Ansart. Như thế, những người đó có các thói quen và tôi, giờ đây, ít nhiều tôi cũng đã dự vào nhóm của họ, mà không thực sự biết rõ là tại sao. Tôi là một người lữ khách, nhảy lên một đoàn tàu đang lăn bánh và thấy mình ở giữa bốn người không quen biết. Và anh ta tự hỏi mình có nhầm tàu không. Nhưng có quan trọng gì đâu... Xung quanh, những người kia bắt đầu nói chuyện với anh ta.

Tôi quay sang con chó.

- Thế còn Raymond, nó có quen Ansart và Jacques de Bavière không?

- Có, nó có quen họ.

Nàng phá lên cười. Con chó ngẩng đầu lên, dỏng tai nhìn tôi.

Khi gặp họ lần đầu tiên, nàng có dắt theo con chó. Lúc ấy nàng vẫn sống ở Saint-Leu-la-Forêt. Những người mà về sau nàng nhờ trông hộ con chó có một ngôi nhà gần Saint-Leu-la-Forêt và một căn hộ trong Paris. Hôm nay họ đã mang con chó về Paris cho nàng.

Tôi tự hỏi có nên tin lời nàng hay không. Những câu giải thích ấy khiến tôi thấy vừa quá dồi dào lại vừa không đầy đủ, cứ như thể nàng đang che giấu sự thật bên dưới đống chi tiết ngồn ngộn. Tại sao nàng ở lại đó hẳn một tiếng đồng hồ trong khi việc chỉ đơn giản là dắt một con chó đi? Và tại sao nàng lại không muốn tôi đi cùng? Những người ấy là ai?

Tôi nghĩ thật không đáng phải đặt các câu hỏi với nàng. Tôi mới quen nàng từ bốn mươi tám tiếng nay. Hẳn sẽ chỉ cần vài ngày gần gũi là đủ để các thanh barie giữa chúng tôi đổ sụp. Tôi sẽ sớm biết mọi điều thôi.

Chúng tôi dừng lại trước tòa nhà trên phố Raffet và đi ngang qua sân. Nàng đã thả dây buộc cổ con chó, nhưng nó chỉ ngoan ngoãn đi theo sau chúng tôi. Martine, cô gái tóc vàng, là người ra mở cửa cho chúng tôi. Cô ôm hôn Gisèle. Rồi, cả tôi nữa, cô cũng ôm hôn. Tôi thấy ngạc nhiên trước sự thân tình này.

Ansart và Jacques de Bavière đang ngồi cùng nhau trên đi văng xem những bức ảnh lớn, vài cái rơi rải rác dưới chân họ, trên tấm thảm. Họ không ngạc nhiên khi thấy chúng tôi tới. Con chó trèo lên đi văng và rối rít vui mừng với họ.

- Thế nào, em có vui vì đã đòi lại được con chó không? Jacques de Bavière hỏi.

- Rất vui.

Ansart gom các bức ảnh lại rồi đặt chúng lên cái bàn thấp.

- Em không gặp vấn đề gì với cái xe đấy chứ? Jacques de Bavière hỏi.

- Không hề.

- Ngồi xuống đây một lát đi, Ansart nói, với chút âm sắc ngoại ô của ông.

Chúng tôi ngồi xuống ghế phô tơi. Con chó đến nằm trước Gisèle. Martine ngồi bệt xuống đất, giữa Jacques de Bavière và Ansart, lưng dựa vào mép trường kỷ.

- Em muốn hỏi bọn em có thể mượn cái xe thêm một thời gian hay không, Gisèle nói.

Jacques de Bavière nở một nụ cười châm biếm:

- Tất nhiên rồi. Hai người cứ lấy nó đến bao giờ cũng đước.

- Chỉ với một điều kiện... Ansart nói.

Ông giơ ngón tay lên để thu hút sự chú ý của chúng tôi. Khuôn mặt toác ra vì một nụ cười, ta thấy như thể ông sắp nói một câu đùa rất cao thủ đến nơi.

- Với điều kiện các bạn giúp tôi một việc...

Ông rút một điếu từ bao thuốc lá đặt trên cái bàn thấp, rồi vội vã lấy bật lửa châm lên. Ông nhìn tôi, thẳng vào mắt, như thể ông nói chuyện với tôi còn Gisèle thì ít nhiều cũng đã biết rồi.

- Đây nhé... Rất đơn giản thôi... chỉ cần hai bạn làm người đưa tin cho tôi...

Jacques de Bavière và Martine ngắm nghía con chó đang ở tư thế nhân sư, dưới chân Gisèle, nhưng tôi có cảm giác đó chỉ là để tỏ ra vô tư lự và để không bắt gặp ánh mắt tôi. Có lẽ họ sợ tôi bị choáng trước lời đề nghị của Ansart.

- Không phức tạp gì đâu... Chiều mai, các bạn sẽ đi vào một quán cà phê mà tôi sẽ chỉ chỗ... Các bạn đợi người này vào quán...

Ông cầm một trong những bức ảnh trên cái bàn thấp giơ lên cho chúng tôi nhìn từ xa. Khuôn mặt một người đàn ông tóc nâu, chừng bốn mươi tuổi. Gisèle không tỏ ra ngạc nhiên vì lời đề nghị này nhưng chắc chắn Ansart có nhận thấy sự nghi ngờ của tôi. Ông nghiêng người về phía tôi:

- Cậu cứ yên tâm. Chẳng gì còn tầm thường hơn được... Người này là một mối quan hệ làm ăn của tôi... Chừng nào anh ta đã ngồi vào một cái bàn, một trong hai người chỉ cần đến nói với anh ta câu này: “Ông Pierre Ansart đang đợi ông trên chiếc xe đậu ở góc phố...”

Ông lại mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ như của trẻ con. Rõ ràng khuôn mặt ông thuần túy toát lên vẻ ngay thẳng.

Tôi những muốn biết ý kiến của Gisèle. Nàng cúi xuống nhặt lấy bức ảnh mà Ansart đã để lại xuống cái bàn thấp. Cả hai chúng tôi cùng nhìn nó. Có thể nói đó là bản phóng to một bức ảnh thẻ căn cước. Một khuôn mặt với những đường nét cân đối. Mái tóc đen chải hất về phía sau. Trán rộng.

Martine và Jacques de Bavière cũng nhìn những bức ảnh khác chụp cùng người đàn ông ấy, theo nhiều góc độ, một mình hoặc cùng những người khác.

- Ông ta làm gì thế? tôi hỏi, giọng rụt rè.

- Một cái nghề hết sức đáng kính, Ansart đáp nhưng không nói gì thêm. Vậy là, các bạn đợi người đàn ông này đến rồi chuyển cho anh ta lời nhắn của tôi... sẽ là ở Neuilly, ngay gần rừng Boulogne.

- Rồi sau đó? Gisèle hỏi.

- Sau đó, các bạn hoàn toàn được tự do. Và vì tôi không có thói quen nhờ người khác làm việc gì không công, tôi sẽ tặng mỗi người hai nghìn franc vì vụ cỏ vê này.

- Tôi cám ơn nhưng tôi không cần tiền, tôi đáp.

- Ngốc thế, cậu bé ơi. Ở tuổi của cậu người ta lúc nào cũng cần tiền...

Giọng nói đầy vẻ cha chú và ánh mắt có một biểu hiện dịu dàng và buồn bã đến mức người đàn ông ấy đột nhiên khiến tôi cảm thấy có chút cảm tình.

Suốt cả buổi chiều trời vẫn nắng đẹp nhưng chúng tôi đang ở quãng thời gian của năm khi bóng tối buông vào khoảng năm giờ. Ansart muốn chúng tôi đến quán của ông ăn trưa. Nó nằm hơi chếch lên phía Bắc quận 16, trên phố Les Belles-Feuilles. Ansart, Jacques de Bavière và Martine lên một chiếc xe màu đen còn chúng tôi đi theo sau, qua các phố vắng ngày thứ Bảy.

- Em nghĩ ta có thể làm cho ông ấy việc kia không? tôi hỏi Gisèle.

- Có mắc mớ gì tới chúng ta đâu...

- Nhưng ngoài quán ăn này, em không biết ông ấy làm nghề gì à?

- Không.

- Chắc nếu biết được thì sẽ hay lắm...

- Anh nghĩ thế à?

Nàng nhún vai. Ở một chỗ đèn đỏ, trên đại lộ Suchet, chúng tôi bắt kịp họ. Hai chiếc xe đứng đợi, cạnh bên nhau. Martine ngồi ở băng ghế sau, mỉm cười với chúng tôi. Ansart và Jacques de Bavière thì đang có với nhau một cuộc trò chuyện rất nghiêm túc. Bằng ngón tay trỏ, Jacques de Bavière vẩy tàn thuốc lá qua cửa kính xe đã hạ xuống một nửa.

- Em đến quán ăn của ông ấy bao giờ chưa?

- Rồi, hai hoặc ba lần. Anh cũng biết, em quen biết họ từ chưa lâu...

Quả thật, nàng mới quen họ từ ba tuần nay. Chẳng có gì gắn kết chúng tôi với họ theo một cách chắc chắn, trừ phi nàng che giấu tôi một điều gì đó. Tôi hỏi nàng có ý định tiếp tục giao du với họ không. Nàng nói với tôi rằng Jacques de Bavière đã hết sức tốt với nàng và anh ta giúp nàng ngay từ lần đầu họ gặp nhau. Thậm chí anh ta còn cho nàng vay tiền.

- Không phải vì họ mà em bị cảnh sát thẩm vấn hôm trước đấy chứ?

Ý tưởng này đột nhiên lướt qua óc tôi.

- Ôi không. Không hề...

Nàng nhíu mày và hướng sang tôi một ánh mắt lo lắng.

- Nhất là không được để họ biết là em đã bị thẩm vấn...

Hôm trước nàng đã dặn dò tôi điều này, nhưng không nói gì thêm.

- Tại sao? Họ có thể gặp phiền nhiễu vì thế à?

Nàng nhấn ga. Con chó ngồi bật dậy trên băng ghế sau và đặt đầu lên hõm vai tôi.

- Họ đã triệu tập em tới đó bởi vì họ tìm thấy tên em trong sổ đăng ký của một khách sạn. Nhưng dẫu sao, tự em cũng sẵn sàng đến gặp họ...

- Tại sao?

Chúng tôi vượt xe của Ansart và Jacques de Bavière. Chúng tôi lao rất nhanh và dường như đã vượt một đèn đỏ. Tôi cảm thấy hơi thở của con chó trên cổ.

- Em đã bỏ chồng và anh ta thuê người tìm em.

Những tháng cuối cùng em ở với anh ta, anh ta đã không ngừng đe dọa em... Em đã kể mọi chuyện với cảnh sát...

- Em sống với anh ta ở Saint-Leu-la-Forêt à?

- Không.

Nàng cộc lốc đáp. Nàng đã thấy tiếc vì kể chuyện ấy với tôi. Tôi thử đánh liều thêm một câu hỏi:

- Chồng em là kiểu người như thế nào?

- Ồ...Thì cũng giống mọi người khác thôi.

Tôi hiểu lúc này mình sẽ không còn nghe thêm được gì từ nàng nữa. Những người kia đã đuổi kịp chúng tôi. Jacques de Bavière thò đầu qua cửa kính xe. Anh ta hét lên:

- Hai người tưởng đang ở Vingt-Quatre Heures du Mans[9] đấy à?

Và họ vọt qua chúng tôi, rồi đi chậm lại. Nàng cũng vậy. Giờ đây chúng tôi chạy phía sau họ, gần sát, hai pa đờ sốc gần như chạm vào nhau.

- Sau bữa trưa, chúng ta sẽ có thể đi dạo trong rừng Boulogne chứ? tôi hỏi nàng.

- Tất nhiên... Chúng ta không buộc phải ở lại với họ...

Tôi sung sướng vì nàng nói với tôi điều đó. Tôi cảm thấy phụ thuộc vào người lớn và vào ý muốn của họ. Ngôi trường tôi từng biết trong vòng sáu năm và nguy cơ tới đây phải nhập doanh trại mang lại cho tôi cảm giác phải giành giật mỗi khoảnh khắc tự do và cảm giác mình đang sống lậu.

- Đúng thế... Chúng ta đâu có nợ nần gì họ...

Câu này của tôi khiến nàng phá lên cười. Con chó vẫn thở vào cổ tôi và thỉnh thoảng đưa cái lưỡi ráp của nó liếm tai tôi.

Quán ăn mang cùng tên với phố: Les Belles Feuilles.

Một căn phòng nhỏ. Gỗ lát tường sáng màu. Một quầy bar gõ dái ngựa. Đám bàn phủ khăn trắng và những băng ghế bọc moleskin đỏ.

Khi chúng tôi bước vào, đang có ba người khách dùng bữa. Đón tiếp chúng tôi là người phục vụ, một người đàn ông tóc nâu chừng ba lăm tuổi vận vest trắng mà họ gọi tên là Rémy. Ông ta xếp cho chúng tôi ngồi vào một cái bàn trong góc. Gisèle vẫn không rời cái áo măng tô lông thú.

Nàng nói với Ansart:

- Ông nghĩ ở đây có gì cho con chó ăn không?

- Tất nhiên là có chứ.

Ông gọi Rémy và tất cả chúng tôi đều chọn món trong ngày. Ansart đứng dậy và bước về phía bàn của khách. Ông nói chuyện với họ, dáng vẻ hết sức lịch thiệp. Rồi ông quay về với chúng tôi.

- Thế nào, cậu nghĩ sao về quán của tôi? ông hỏi tôi, lại nở với tôi nụ cười rộng ngoác.

- Tôi thích lắm.

- Trước, đây là một quán cà phê-than[10], tôi hay ghé hồi bằng tuổi cậu, hồi đó đang là chiến tranh. Lúc ấy tôi chẳng bao giờ nghĩ được là mình sẽ biến nó thành quán ăn đâu.

Ông hết sức sẵn sàng tâm sự với tôi. Do bởi sự rụt rè của tôi? Vì cặp mắt chăm chú của tôi? Vì tuổi của tôi, khiến ông nhớ lại các kỷ niệm?

- Kể từ ngày hôm nay, ở đây cậu tha hồ ăn miễn phí.

- Cám ơn ông.

Jacques de Bavière ra chỗ quầy bar gọi điện thoại. Anh ta đứng sau quầy, như một ông chủ.

- Khách khứa của tôi hoàn toàn không ồn ào, Ansart nói. Những người sống trong khu...

- Cả cô cũng trông coi quán à? tôi hỏi Martine.

- Cô ấy chỉ giúp tôi tí chút trong việc trang trí thôi.

Ông trìu mến đặt tay lên vai cô. Tôi những muốn biết họ đã gặp nhau trong hoàn cảnh nào, cả Ansart cùng Jacques de Bavière nữa, tại sao họ quen nhau. Ansart phải hơn anh ta ít nhất mười tuổi. Tôi cố hình dung ông ở tuổi của tôi, một buổi tối tháng Mười một, bước vào quán cà phê hẳn còn chưa mang tên “Les Belles Feuilles”. Hồi ấy ông làm gì trong khu phố?

* * *

Ăn xong, chúng tôi còn nán lại chuyện gẫu một lúc trên vỉa hè. Gisèle đã nói với họ là chúng tôi định dắt chó đi dạo trong rừng. Ansart muốn chở Jacques de Bavière về nhà anh ta, trên phố Washington, chúng tôi nói không cần làm thế đâu, Jacques de Bavière có thể lấy lại cái xe. Nhưng không, anh ta nhất quyết để nó cho chúng tôi. Anh ta thật tốt bụng.

Tôi hỏi Ansart chúng tôi sẽ phải thực hiện công việc kỳ lạ chiều tối mai tại nơi nào ở Neuilly.

Đó là phố Ferme, ngay ở rìa khu rừng.

- Các bạn muốn đi thám thính thực địa trước phải không? Các bạn có lý đấy. Như vậy thì thận trọng hơn. Tốt hơn hết là xem xét từ trước mọi lối thoát hiểm.

Và ông vỗ vỗ lên vai tôi, khuôn mặt toác ra nụ cười thật lớn.

Quá cửa ô Dauphine, chúng tôi đi vào con đường dẫn tới chỗ mấy cái hồ và đỗ xe lại trước Chòi Hoàng Gia. Một buổi chiều thứ Bảy ngập nắng cuối mùa thu, giống những thứ Bảy trong tuổi thơ tôi, khi tôi đến cùng nơi đây vào cùng giờ này, bằng xe buýt số 63 dừng ở Cửa Ô Muette. Đã có rất đông người ở chỗ ghi sê thuê thuyền.

Chúng tôi bước đi dọc theo hồ. Nàng đã thả sợi dây buộc con chó, nó chạy trên lối đi phía trước chúng tôi.

Những lúc nó chạy đi xa quá, nàng lại gọi: Raymond! và ngay tắp lự nó chạy ngược trở lại. Chúng tôi đã đi qua bến tàu nơi xuất phát xuồng máy sang Chalet des Iles.

- Lát nữa chúng ta có phải gặp lại họ không?

Nàng ngẩng đầu về phía tôi và nhìn tôi chăm chăm bằng ánh mắt xanh nhạt.

- Vậy thì tốt hơn, nàng nói. Họ có thể giúp chúng ta... Vả lại họ đã cho chúng ta mượn xe.

- Em thực sự tin là phải nhận làm cái việc họ đề nghị chúng ta à?

- Anh sợ?

Nàng nắm lấy cánh tay tôi và chúng tôi tiếp tục đi theo con đường mỗi lúc một thu hẹp thêm, giữa những hàng cây.

- Nếu giúp Pierre, chúng ta sẽ có thể nhờ ông ấy bất kỳ điều gì. Pierre rất tốt, anh cũng biết đấy...

- Nhờ gì, chẳng hạn?

- Giúp chúng ta đi sang Rome.

Nàng đã không quên dự định mà tôi nói với nàng. Tôi vẫn để quyển cẩm nang du lịch Rome trong túi áo và đã giở nó ra xem nhiều lần.

- Em cũng thế, nàng nói, em cũng sẽ ổn hơn nhiều nếu ở Rome.

Tôi những muốn nàng giải thích cho tôi một lần cho xong hoàn cảnh của nàng.

- Nhưng thật ra chuyện gì đã xảy ra với chồng em?

Nàng dừng bước. Con chó đã trèo lên ta luy và hít ngửi các thân cây. Nàng siết chặt tay tôi hơn.

- Anh ta cố tìm em, nhưng lúc này thì không làm được đâu. Dẫu sao lúc nào em cũng sợ tình cờ gặp phải anh ta.

- Anh ta ở Paris à?

- Thỉnh thoảng.

- Ansart và Jacques de Bavière có biết chuyện không?

- Không. Nhưng phải tỏ ra dễ mến với họ. Họ có thể bảo vệ em trước anh ta.

- Anh ta làm nghề gì?

- Ồ... Còn tùy thuộc là ngày nào...

Chúng tôi đã đến Giao lộ Cascades. Chúng tôi đi dọc hồ ở phía bên kia. Nàng không còn kể nhiều chuyện cho tôi nữa, ngoài việc nàng đã lấy chồng năm mười chín tuổi và chồng nàng nhiều tuổi hơn nàng. Tôi đề nghị đi ô tô đến chỗ chúng tôi sẽ phải làm cái việc kia cho Ansart.

Chúng tôi đi cắt ngang khu rừng cho đến rìa phía bên Neuilly và tới phố Ferme. Điểm hẹn là một quán bar kiêm quán ăn, nằm ở góc giao với phố Longchamp. Những tia nắng cuối cùng còn trùng trình trên các vỉa hè.

Tôi thấy thật lạ vì mình lại đang ở đây. Tôi biết rõ khu phố này. Tôi từng cùng bố tôi và một người bạn của ông lai vãng nơi đây, rồi sau đó là cùng Charell và Karvé, hai người bạn học cùng trường. Trên phố Ferme không có lấy một người bộ hành và các chuồng ngựa dường như đã đóng cửa.

* * *

Bóng tối đã buông khi chúng tôi quay lại nhà Ansart. Ông và Jacques de Bavière ngồi trên cái đi văng màu đỏ, cũng như lần trước. Martine mang từ trong bếp ra một cái khay, trên đó có mấy tách trà cùng bánh ngọt.

Đống ảnh vẫn nằm trên cái bàn thấp. Tôi nhặt bừa một bức lên, nhưng đó lại đúng là bức tôi đã xem.

- Ông nghĩ chúng tôi có thể nhận ra anh ta không? tôi hỏi Ansart.

- Có chứ. Chắc hẳn tối mai trong quán sẽ không đông khách đâu... Và để tôi nói cho cậu một chi tiết sẽ đập ngay vào mắt cậu: tay ấy chắc chắn sẽ mặc một cái quần cưỡi ngựa.

Tôi hít thật sâu để lấy can đảm rồi nói với ông:

- Nhưng tại sao ông không tự đi vào quán cà phê ấy?

Ansart hướng vào tôi ánh mắt buồn bã và dịu dàng trái ngược hẳn với nụ cười ngoác miệng của ông.

- Cậu sẽ ngay lập tức nhận ra vấn đề thôi: tối mai không có cuộc hẹn nào giữa tay ấy và tôi... Đó sẽ là một điều bất ngờ cho anh ta...

- Một bất ngờ thú vị?

Ông không trả lời câu hỏi của tôi. Tôi nghĩ nếu lúc trước ông không có ánh mắt dịu dàng đến thế, hẳn tôi đã cảm thấy một nỗi lo lắng nhất định. Martine rót trà cho chúng tôi. Ansart thả vào mấy cái tách của chúng tôi, tách của Gisèle và tách của tôi, một mẩu đường, được ông dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ nhón lấy.

- Cậu không phải lo, Jacques de Bavière nói, lơ đãng nhìn một trong các bức ảnh. Chúng tôi chỉ chuẩn bị cho anh ta một trò đùa thôi...

Tôi không thực sự thấy bị thuyết phục nhưng Gisèle, ở bên cạnh tôi, dường như thấy tất tật chuyện này hết sức tự nhiên. Nàng nhấp từng ngụm nhỏ nước trà. Nàng đút cho con chó một mẩu đường.

- Cái ông đó cưỡi ngựa à? tôi lên tiếng để phá vỡ sự im lặng.

Jacques de Bavière gật đầu.

- Tôi đã làm quen với anh ta tại một chuồng ngựa trên phố Ferme nơi tôi thuê một ngăn cho con ngựa của tôi.

Gisèle quay sang tôi và cứ như thể nàng muốn cuộc trò chuyện xoay sang một giọng điệu phù phiếm hơn:

- Jacques có một con ngựa rất đẹp. Nó tên là Đồng Hoẵng.

- Tôi không biết là tôi còn giữ nó lâu không, Jacques de Bavière nói. Một con ngựa thì tốn kém lắm và tôi cũng không còn nhiều thời gian rảnh rỗi để cưỡi nó nữa.

Giọng anh ta không thoáng âm sắc ngoại ô như Ansart và sự tồn tại của con ngựa ấy khiến tôi thấy rối trí. Tôi rất tò mò muốn xem căn hộ trên phố Washington và gặp “bà mẹ kế” mà Gisèle từng kể với tôi.

- Ngày mai, các bạn có thể ghé qua đây trước hoặc đến thẳng phố Ferme, Ansart nói. Đừng quên... cuộc hẹn vào lúc sáu giờ... Này, cầm lấy, cho cậu và chị cậu...

Và ông chìa cho tôi hai cái phong bì mà tôi không dám từ chối.

* * *

Chúng tôi dừng lại ở đoạn phía trên của đại lộ Champs-Élysées và phải khó nhọc lắm mới đỗ được xe. Bên ngoài, không khí vẫn ấm áp như một tối thứ Bảy mùa xuân.

Chúng tôi quyết định vào rạp xem phim, nhưng lại không muốn để con chó lại trên xe. Tôi nghĩ rằng ở rạp Napoléon, về phía đại lộ Grande-Armée, người ta sẽ dễ tính hơn với chó, so với các phòng chiếu lớn. Quả thật, người đàn bà thu tiền và người xếp chỗ đã để nó vào cùng chúng tôi. Bộ phim tên là Tay phiêu lưu Rio Grande.

Ra khỏi rạp, tôi đề nghị nàng vào quán để ăn. Tôi vẫn giữ trên người bảy nghìn năm trăm franc của Dell’Aversano, số tiền vừa được cộng thêm hai phong bì mà Ansart đưa, mỗi cái đựng hai nghìn franc.

Tôi muốn mời nàng, nhưng tôi thấy bị khớp trước các quán ăn trên Champs-Élysées. Tôi bảo nàng chọn quán.

- Ta có thể quay lại phố Washington, nàng nói.

Tôi sợ sẽ gặp ở đó Jacques de Bavière. Nàng trấn an tôi. Anh ta sẽ ở lại với Ansart và mãi đêm muộn mới về nhà.

Chúng tôi ngồi gần cửa kính.

- Jacques sống ở phía đối diện.

Và nàng chỉ cho tôi cổng vòm của nhà số 22.

Tôi chỉ mong sao chúng tôi quên phắt đi sự tồn tại của họ, nhưng thật khó, khi mà chúng tôi còn chưa rời khỏi Paris. Vì nàng bảo tôi rằng những người ấy có thể giúp chúng tôi, tôi rất muốn tin lời nàng. Chỉ đơn giản là tôi thích biết nhiều hơn về họ.

- Em đã bao giờ lên căn hộ của Jacques de Bavière chưa? tôi hỏi nàng.

- Rồi. Nhiều lần.

- Anh thấy tò mò muốn xem anh ta ở một cái nhà như thế nào...

- Chắc mẹ kế anh ta có nhà đấy.

Sau bữa tối, chúng tôi băng qua phố và, trước cổng vòm nhà số 22, tôi do dự mất một thoáng.

- Thôi không cần...

Nàng vẫn khăng khăng. Chúng tôi sẽ nói với bà mẹ kế rằng chúng tôi có hẹn với Jacques de Bavière hoặc, chỉ đơn giản là chúng tôi đi qua khu này và nảy ra ý định ghé thăm anh ta.

- Nhưng giờ chẳng phải đã quá muộn để thăm hỏi sao? Em có quen bà ấy à?

- Một chút.

Chúng tôi bước vào nhà số 22 và Gisèle bấm chuông một cánh cửa ở tầng trệt. Bên trên cái chuông là một tấm bảng nhỏ bằng bạc khắc dòng chữ: Ellen James.

Một giọng phụ nữ cất lên:

- Ai đấy?

Trên cánh cửa có gắn lỗ nhòm. Chắc bà đang quan sát chúng tôi.

- Bọn cháu là bạn của Jacques, Gisèle đáp.

Cửa mở ra và xuất hiện một người đàn bà tóc vàng trạc bốn mươi lăm tuổi, mặc một cái rốp lụa đen. Trên cổ bà đeo một chuỗi ngọc trai.

- A, là cô... bà nói với Gisèle. Tôi đã không nhận ra cô đấy...

Bà hướng về tôi một ánh mắt dò hỏi.

- Em trai cháu đấy, Gisèle nói.

- Vào đi...

Các bóng đèn vách bằng thủy tinh mờ yếu ớt chiếu sáng sảnh. Trên một cái trường kỷ, dựa vào tường, vứt hỗn độn áo măng tô đàn ông và phụ nữ.

- Tôi không biết là cô có một con chó đấy, bà nói với Gisèle.

Bà dẫn chúng tôi vào một phòng khách lớn với các cửa sổ bo sát đất nhìn ra một khu vườn. Tận trong góc, từ căn phòng kế bên, vẳng đến chúng tôi tiếng trò chuyện lạo xạo.

- Tôi đang tiếp các bạn đến chơi bài. Nhưng tối nay Jacques không có nhà...

Bà không bảo chúng tôi cởi áo măng tô. Tôi có cảm giác bà sắp bỏ chúng tôi lại để quay về nhập bọn với những người khác và mặc chúng tôi bơ vơ trong phòng khách này.

- Tôi không biết mấy giờ thì nó về...

Trong ánh mắt bà có biểu hiện lo lắng.

- Hôm nay cô có gặp nó không? bà hỏi Gisèle.

- Có, bọn cháu đã ăn trưa với nhau. Ông Ansart đã đưa bọn cháu đến quán ăn của ông ấy.

Khuôn mặt người đàn bà dãn ra.

- Tôi thì sáng ra đã không thấy nó... nó đi từ rất sớm...

Đó là một phụ nữ đẹp, nhưng tôi nhớ rằng tối hôm ấy đối với tôi bà đã già lắm, một người trưởng thành ở độ tuổi bố mẹ tôi. Tôi từng có cảm giác tương tự với Ansart. Jacques de Bavière thì khiến tôi nghĩ đến các thanh niên sang Algérie đánh nhau hồi tôi mười sáu tuổi.

- Xin lỗi cô cậu nhé, bà nói, nhưng tôi phải vào với khách.

Tôi mau chóng liếc nhìn phòng khách. Gỗ lát màu xanh da trời, bình phong, lò sưởi đá hoa cương màu nhạt, nhiều gương kính. Dưới chân một cái bàn console, tấm thảm sờn đến xơ hết cả và, trên một bức tường, tôi nhận ra dấu vết một bức tranh đã bị gỡ đi. Đằng sau mấy cửa sổ dài lộng khung những chòm cây dưới ánh trăng, và tôi không nhìn được khu vườn rộng đến đâu.

- Cứ như là đang ở nông thôn ấy, có phải không? người đàn bà tóc vàng nói với tôi, bà đã bắt gặp ánh mắt tôi. Vườn rộng đến tận các tòa nhà trên phố Berri đấy...

Tôi những muốn hỏi thẳng băng xem bà có thật là mẹ kế của Jacques de Bavière không. Bà đưa chúng tôi ra đến cửa.

- Nếu tôi gặp Jacques, cô có cần nhắn lại gì không?

Bà lơ đãng đặt câu hỏi ấy. Chắc hẳn bà đang nóng lòng quay lại với những người khách.

* * *

Vẫn còn sớm. Người ta đứng xếp hàng trước rạp chiếu phim Normandie mua vé suất chiếu thứ hai của buổi tối.

Chúng tôi đi xuôi đại lộ cùng con chó.

- Em có thực sự tin đó là mẹ kế của anh ta không? tôi hỏi.

- Anh ta nói thế đấy. Anh ta bảo bà ấy tổ chức một câu lạc bộ chơi bài bridge trong căn hộ và, thỉnh thoảng, anh ta cùng làm chung với bà ấy.

Một câu lạc bộ bài bridge. Đó là lý do khiến tôi có cái cảm giác khó ở ấy. Lẽ ra tôi đã không phải ngạc nhiên khi thấy đồ đạc phủ vải. Thậm chí tôi còn nhìn thấy hàng chồng tạp chí trên một cái bàn thấp, giống như tại các căn phòng dùng làm phòng chờ chỗ các nha sĩ. Vậy ra căn hộ nơi Jacques de Bavière sống cùng người được coi là mẹ kế của anh ta trên thực tế là một câu lạc bộ bài bridge. Tôi nghĩ đến bố tôi. Cả ông chắc cũng sẽ sẵn lòng viện đến cái trò này, và Grabley hẳn sẽ vào vai thư ký và nhân viên gác cửa. Nhất quyết, tất tật họ đều thuộc cùng một thế giới.

Chúng tôi đi đến đoạn các vòm tường Lido. Một ham muốn cháy bỏng được trốn chạy khỏi thành phố này xâm chiếm tôi, như thể tôi cảm thấy một mối đe dọa đang lảng vảng xung quanh.

- Anh bị sao thế? Mặt anh nhợt nhạt quá...

Nàng dừng bước. Một nhóm người bộ hành xô đẩy chúng tôi lúc đi ngang qua. Con chó, đầu ngẩng lên về phía chúng tôi, như thể cũng lo lắng.

- Không sao đâu... Quay cuồng một chút thôi...

Tôi gắng gượng mỉm cười.

- Anh có muốn ngồi một lúc để uống gì đó không? Nàng chỉ một hiên quán cà phê nhưng tôi không thể ngồi ở giữa đám đông tối thứ Bảy này. Tôi sẽ ngộp thở mất. Dẫu sao cũng làm gì có chỗ trống.

- Không... cứ đi tiếp thôi... sẽ ổn hơn...

Tôi cầm lấy tay nàng.

- Em có muốn chúng ta đi Rome luôn bây giờ không? tôi hỏi nàng. Nếu không, anh có cảm giác sẽ là quá muộn...

Nàng nhìn tôi, hai mắt tròn xoe.

- Tại sao, luôn bây giờ à? Phải đợi Ansart và Jacques de Bavière giúp chúng ta đã chứ... Chúng ta sẽ chẳng thể làm gì nhiều nhặn nếu không có họ...

- Ta qua đường nhé? Bên kia yên tĩnh hơn...

Quả thật, trên vỉa hè bên trái có ít người hơn. Chúng tôi bước đi về phía Quảng trường Ngôi sao, nơi chúng tôi đã đỗ cái xe. Và giờ đây khi cố nhớ về buổi tối hôm ấy, tôi nhìn thấy hai bóng người cùng một con chó, đang đi ngược đại lộ. Xung quanh họ, những người bộ hành mỗi lúc một thưa thớt hơn, các hiên quán cà phê vắng khách dần, các rạp chiếu phim tắt đèn đi. Trong giấc mơ của tôi, đêm hôm ấy, tôi ngồi ngoài hiên trên Champs-Élysées giữa vài người khách muộn màng. Người ta đã tắt đèn trong phòng và tay bồi gác đống ghế lên những cái bàn để làm chúng tôi hiểu đến lúc phải đi khỏi đây rồi. Tôi đi ra. Tôi bước về phía Quảng trường Ngôi sao và tôi nghe thấy một giọng người xa xôi nói với tôi: “Phải đợi Ansart và Jacques de Bavière giúp chúng ta đã chứ” - giọng trầm của nàng, lúc nào cũng hơi khàn.

* * *

Ở ke Conti, các cửa sổ phòng làm việc vẫn sáng. Grabley đã quên tắt đèn vào lúc đi ra ngoài làm một chầu chăng?

Lúc đi ngang sảnh trong bóng tối nhờ nhợ, cùng con chó, chúng tôi nghe thấy những tràng cười.

Chúng tôi đi nhón chân và Gisèle túm lấy vòng cổ của con chó. Chúng tôi hy vọng lên lên được cầu thang mà không khiến ai chú ý. Nhưng đúng vào lúc chúng tôi tới trước cánh cửa phòng làm việc đang khép hờ, nó bật mở và Grabley xuất hiện, một ly rượu trên tay.

Ông nhảy dựng khi nhìn thấy chúng tôi. Ông đứng đó trong khung cửa và kinh ngạc nhìn con chó.

- Kìa... Tôi không quen nó đấy, con này này...

Ông uống quá nhiều rồi chăng? Bằng một cử chỉ trịnh trọng, ông mời chúng tôi đi vào.

Một phụ nữ trẻ nhỏ bé tóc nâu cắt ngắn mặt tròn đang ngồi trên trường kỷ. Dưới chân cô là một chai sâm banh. Cô cầm trên tay một cái ly và sự xuất hiện của chúng tôi hồ như chẳng hề làm cô bối rối chút nào. Grabley giới thiệu chúng tôi với nhau.

- Sylvette... Obligado và cô...

Cô mỉm cười với chúng tôi.

- Anh có thể mời họ chút sâm banh, cô nói với Grabley. Uống một mình thế này em thấy buồn bực quá.

- Để anh đi tìm thêm cốc...

Nhưng trong bếp không có ly. Chỉ còn lại độc hai cái: ly của ông và ly của cô gái kia. Ông sẽ buộc phải mang ra mấy cái tách, hoặc thậm chí mấy cái cốc bằng bìa mà chúng tôi hay dùng từ nhiều tuần nay.

- Không phải cầu kỳ đâu, tôi nói với ông.

Con chó tiến lại gần cô gái tóc nâu bé nhỏ. Gisèle kéo vòng cổ lôi nó lại.

- Cứ để mặc nó... tôi thích chó lắm...

Cô vuốt trán nó.

- Đoán thử xem chú đã làm quen với Sylvette ở đâu đi? Grabley hỏi.

- Anh thực sự nghĩ họ quan tâm đến chuyện đó à? cô hỏi.

- Chú đã quen với cô ấy ở Cà Chua...

Gisèle nhíu mày. Tôi sợ cô sẽ đi mất luôn.

Cô gái tóc nâu bé nhỏ nhấp một ngụm sâm banh, để tỏ ra là mình đang rất thoải mái.

- Cháu không biết Cà Chua à, Obligado?

Tôi nhớ mình đã đi qua trước chỗ đó mỗi tối Chủ nhật khi đến chỗ mẹ tôi, bà diễn tại một nhà hát trong khu Pigalle.

- Tôi là vũ công, cô nói, vẻ lúng túng, và họ đã thuê tôi hai tuần ở đó... nhưng tôi sẽ không ở lại... Xấu lắm, diễn với chẳng dở...

- Không hề mà, Grabley nói.

Cô đỏ mặt và cụp mắt xuống.

Thật ngốc khi cảm thấy bối rối trước chúng tôi. Tôi còn nhớ những tối Chủ nhật ấy khi tôi cuốc bộ băng ngang Paris, từ Tả Ngạn sang Pigalle, và biển hiệu sáng đèn ở đầu phố Notre-Dame-de-Lorette, màu đỏ, rồi lục, rồi xanh lơ.

CÀ CHUA

THOÁT Y VŨ

KHÔNG NGỪNG

Dịch lên trên một chút, là nhà hát Fontaine. Mẹ tôi diễn ở đó một vở vaudeville: Nàng công chúa thơm. Và chúng tôi quay trở về bằng chuyến buýt cuối cùng, cái căn hộ trên ke Conti này, cũng gần xập xệ như tối nay.

- Chúc sức khỏe Cà Chua, Grabley nói, giơ ly của mình lên.

Cô gái tóc nâu bé nhỏ cũng nâng ly lên, như muốn thách thức. Chúng tôi đứng bất động, Gisèle và tôi. Và con chó. Ly của họ cụng vào nhau. Một quãng im lặng kéo dài. Tất cả chúng tôi đang đứng trong làn ánh sáng nhợt của bóng đèn treo trên trần, vẻ như đang ăn mừng một lễ kỷ niệm bí hiểm.

- Xin lỗi nhé, Gisèle nói, tôi buồn ngủ quá.

- Ngày mai Chủ nhật, tất cả chúng ta có thể đến Cà Chua để xem Sylvette biểu diễn, Grabley nói.

Thêm một lần nữa, tôi lại nghĩ đến những tối Chủ nhật xưa cũ.

* * *

Tôi ngủ một giấc thật không yên. Thỉnh thoảng, tôi choàng tỉnh dậy và kiểm tra xem có thật nàng đang nằm cạnh mình trên giường hay không. Tôi lên cơn sốt. Căn phòng đã biến thành khoang xe lửa. Bóng hình của Grabley và cô gái tóc nâu bé nhỏ hiện ra trong khung cửa kính. Họ đứng trên ke và đợi chúng tôi khởi hành. Mỗi người bọn họ đều cầm một cái cốc bằng bìa và giơ tay lên để cụng, như hình ảnh quay chậm. Tôi nghe thấy giọng của Grabley, gần như nghẹn lại:

- Hẹn gặp vào Chủ nhật ngày mai ở Cà Chua nhé... Nhưng tôi biết chúng tôi sẽ không tới chỗ hẹn. Chúng tôi đang rời Paris vĩnh viễn. Đoàn tàu rung bần bật. Các tòa nhà và những căn nhà ngoại ô loang loáng một lần cuối cùng, đen thui trong một bầu trời hoàng hôn. Chúng tôi ép sát vào nhau trên một chỗ giường nằm và toa tàu chao đảo lắc chúng tôi thật mạnh. Sáng mai, tàu sẽ dừng tại một bờ ke ngập ánh nắng.

Chủ nhật. Chúng tôi dậy rất muộn, với cảm giác đã nhiễm cúm. Phải tìm một hiệu thuốc có mở cửa trong khu để mua một tuýp aspirin. Và dẫu sao thì chúng tôi cũng phải đưa con chó ra ngoài.

Grabley đã đi. Ông để lại mấy dòng, ở chỗ dễ nhìn thấy trên trường kỷ phòng làm việc.

Obligado yêu quý,

Cháu vẫn chưa dậy, còn chú phải đến dự lễ mixa lúc mười một giờ ở Saint-Germain-des-Prés.

Sáng nay bố cháu đã gọi điện nhưng đường dây kém lắm vì ông ấy gọi từ một trạm điện thoại ngoài trời: nghe rõ tiếng còi và tiếng xe cộ đi lại, nên không nghe được ông ấy nói gì mấy.

Vả lại đường dây đã bị ngắt giữa chừng nhưng chú chắc chắn ông ấy sẽ gọi lại. Chắc cuộc sống bên Thụy Sĩ của ông ấy không dễ dàng. Chú đã cố gàn ông ấy đừng sang đó. Đó là một đất nước khó sống với những ai không nhiều tiền...

Bọn chú nhất quyết đợi các cháu tối nay,

Chủ nhật, ở Cà Chua. Hai suất diễn cuối cùng vào lúc tám giờ và mười rưỡi. Tùy các cháu chọn nhé.

Sau đó chúng ta sẽ đi dùng bữa đêm gần đó. Các cháu nhớ đến đấy.

Henri

Một hiệu thuốc mở cửa trên phố Saint-André-des-Arts. Chúng tôi vào một quán cà phê trên bờ ke để uống aspirin, rồi đi tiếp đến cầu Tournelle sau khi đã tháo dây buộc con chó.

Trời đẹp, cũng giống hôm qua, nhưng lạnh hơn, thành thử cứ như thể đang là một ngày nhiều nắng của tháng Hai. Tức là sắp mùa xuân rồi. Ít nhất, tôi tự nuôi ảo tưởng ấy bởi vì viễn cảnh sẽ phải trải qua cả mùa đông ở Paris mà không chắc chắn có được ở lại trong căn hộ hay không khiến tôi thấy hơi lo lắng.

Trong lúc đi dạo, chúng tôi đã cảm thấy khá hơn. Chúng tôi ăn trưa tại một khách sạn trên ke Grands-Augustins tên là Le Relais Bisson. Khi nhận ra các món rất đắt, chúng tôi chỉ gọi một bát xúp, một đét xe và một ít thịt xay cho con chó.

Và buổi chiều trôi đi trong một sự ù lì êm dịu trên giường căn phòng tầng sáu và, sau đó, là nghe radio, chúng tôi đã bật cái radio trong phòng làm việc. Tôi còn nhớ đó là một chương trình nhạc jazz.

Đột nhiên, phép thuật tan biến. Một tiếng nữa, chúng tôi phải đến chỗ hẹn mà Ansart đã chỉ định.

- Hay là ta cho ông ấy leo cây? tôi hỏi.

Nàng do dự một lúc. Tôi cảm thấy nàng gần như đã bị thuyết phục.

- Thế thì, sẽ hoàn toàn không được gặp lại họ nữa và để xe lại ở phố Raffet...

Nàng rút một điếu từ bao thuốc Camel mà Grabley để quên. Nàng châm nó và rít vào một hơi. Nàng bật ho. Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy nàng hút thuốc lá.

- Sẽ thật ngốc nếu bọn mình hục hặc với họ...

Tôi thấy thất vọng vì nàng đã đổi ý. Nàng dụi điếu thuốc vào gạt tàn.

- Chúng ta sẽ làm những gì họ đã bảo ta làm, rồi sau đó, em sẽ hỏi Ansart thật nhiều tiền để chúng ta có thể đi Rome.

Tôi có cảm giác nàng nói điều đó để thuyết phục tôi nhưng bản thân nàng thì không tin. Một tia nắng cuối cùng rọi lên điểm cuối hòn đảo, tận cuối khu vườn Vert-Galant. Chỉ còn lại đôi ba người bộ hành trên bờ ke và những người bán sách cũ đang khóa hòm. Tôi nghe tiếng đồng hồ ở Học Viện Pháp điểm năm tiếng.

Chúng tôi quyết định để con chó lại căn hộ với ý định sẽ thật mau chóng quay về với nó. Nhưng cửa vừa đóng lại, nó đã sủa không ngừng và cứ thế rên rỉ. Vậy nên chúng tôi đành phải đưa nó đi cùng đến cuộc hẹn.

Trời vẫn còn sáng khi chúng tôi tới rừng Boulogne. Chúng tôi đến sớm và dừng lại trước lâu đài Madrid cũ kỹ. Chúng tôi đi bộ trong khoảnh rừng thưa toàn những cây thông tán tròn tới chỗ đầm Saint-James nơi tôi từng xem người ta trượt patanh, một mùa đông hồi tôi còn nhỏ. Mùi đất ướt và bóng tối đang buông lại nhắc tôi về những tối Chủ nhật ngày xưa, tới mức gợi lên ở tôi một nỗi sợ hãi cũng ngấm ngầm ngang với nỗi sợ mà tôi cảm thấy trước viễn cảnh sáng hôm sau phải quay lại trường. Tất nhiên, hôm nay, hoàn cảnh đã khác, tôi bước đi trong rừng Boulogne cùng nàng chứ không phải cùng bố tôi, với mấy cậu bạn tôi, Charell hoặc Karvé. Nhưng một điều gì đó tương tự vẫn lơ lửng trong không khí, cùng cái mùi ấy, và cũng là một Chủ nhật.

- Ta đi thôi... nàng nói với tôi.

Cả nàng cũng có vẻ hoảng sợ. Để tự trấn an, tôi không rời mắt khỏi con chó chạy phía trước chúng tôi. Tôi hỏi nàng chúng tôi có đi xe không. Nàng đáp là không cần đâu.

Chúng tôi đi bộ dọc theo phố Ferme. Giờ đây nàng nắm đầu sợi dây buộc chó. Chúng tôi đi qua cổng nhà Charell rồi qua trước chuồng ngựa Howlett trông như thể bị bỏ không. Chắc hẳn gia đình Charell đã rời khỏi ngôi nhà của họ. Họ thuộc vào loại người không ở cố định bất kỳ chỗ nào. Tối nay, Alain Charell có thể ở đâu? Đâu đó bên Mexico chăng? Tôi nghe thấy tiếng vó ngựa lộp cộp xa xa. Tôi ngoái đầu lại: hai kỵ sĩ, mà tôi chỉ nhìn thấy bóng dáng, vừa hiện ra ở đầu đường. Một trong hai người có phải là người đàn ông mà lát nữa chúng tôi sẽ phải tiếp cận?

Họ dần tiến lại gần chúng tôi. Vẫn còn kịp thời gian để bước trở lùi, lấy xe, để nó lại trước tòa nhà trên phố Raffet rồi biến mất cùng con chó và không bao giờ cho ai biết tin tức nữa.

Nàng siết thật mạnh vào cánh tay tôi.

- Sẽ không lâu đâu, nàng nói.

- Em nghĩ thế à?

- Nói chuyện xong với cái tay ấy, ta sẽ rời khỏi quán ngay, để mặc họ tự xoay xở.

Hai kỵ sĩ đã rẽ sang phải, vào phố nhỏ Saint-James. Tiếng vó ngựa lộp cộp đã tắt ngấm.

Chúng tôi đến trước quán cà phê. Ở đó, trên đoạn phố Ferme chạy ra sông Seine, tôi nhận ra chiếc xe ô tô của Ansart. Ai đó đang ngồi trên một bên chắn bùn. Jacques de Bavière ư? Tôi không chắc lắm. Hai bóng người ngồi trên băng ghế trước.

Chúng tôi đi vào. Tôi ngạc nhiên trước vẻ tiện nghi của nơi này vì vốn dĩ tôi trông đợi sẽ thấy một quán cà phê giản dị. Một quầy bar và những cái bàn tròn gỗ dái ngựa. Các ghế phô tơi bằng một thứ da đã hơi sờn. Trên tường lát gỗ. Trong cái lò sưởi bằng gạch, người ta đã nhóm lửa.

Chúng tôi ngồi xuống cái bàn gần cửa ra vào nhất. Quanh chúng tôi có vài người khách, nhưng trong số họ tôi không nhận ra người đàn ông kia.

Con chó ngoan ngoãn nằm dưới chân chúng tôi. Chúng tôi gọi hai tách cà phê và tôi trả tiền luôn để có thể đi khỏi ngay sau khi đã chuyển xong lời nhắn cho người lạ mặt.

Gisèle rút từ trong túi áo gió ra bao thuốc lá của Grabley và châm một điếu. Nàng rít một hơi, vẻ vụng về. Tay nàng run.

Tôi hỏi nàng:

- Em sợ à?

- Không hề.

Cửa mở và ba người bước vào: một phụ nữ và hai người đàn ông. Một trong số họ chính là người trên bức ảnh: trán rộng, mái tóc nâu sẫm chải hất về phía sau.

Họ tiếp tục trò chuyện sôi nổi. Người phụ nữ phá lên cười.

Họ ngồi xuống một cái bàn, trong góc, gần lò sưởi. Người đàn ông đã cởi chiếc áo măng tô màu xanh lính thủy. Ông ta không mặc quần cưỡi ngựa.

Gisèle đã dụi điếu thuốc vào gạt tàn. Nàng cúi đầu xuống. Có phải nàng tìm cách tránh ánh mắt của người đàn ông kia?

Ông ta xây mặt về phía chúng tôi, ở đó, nơi cái bàn trong góc. Hai người còn lại, người phụ nữ tóc nâu trạc ba mươi tuổi và một người đàn ông tóc vàng khuôn mặt hẹp có cái mũi khoằm, chỉ nhìn được từ phía nghiêng.

Người phụ nữ nói khá to. Người đàn ông có vẻ trẻ hơn so với trên bức ảnh căn cước phóng to.

Tôi đứng dậy, hai bàn tay xâm xấp.

Tôi tiến đến, đứng trước bàn họ. Họ ngừng cuộc trò chuyện.

Tôi cúi người về phía ông ta:

- Tôi có một lời nhắn chuyển cho ông.

- Một lời nhắn của ai?

Giọng ông ta hơi the thé, như thể bị bóp cổ, và ông ta tỏ ra bực bội vì bị tôi quấy rầy.

- Của Pierre Ansart. Ông ấy đợi ông trên xe, ngoài góc phố.

Người tôi cứng lại và tôi đã nói câu ấy bằng cách cố sức phát âm các âm tiết rõ hết mức.

- Ansart à?

Khuôn mặt ông ta biểu hiện nét bối rối của một người bị nhắc nhở phải theo đúng khuôn khổ tại một nơi và vào một thời điểm mà người ấy không thể ngờ tới.

- Ông ấy muốn gặp tôi ngay bây giờ à?

- Vâng.

Ông ta ném một ánh mắt lo lắng ra cửa.

- Hai người đợi tôi một lát nhé, ông ta nói với hai người còn lại. Tôi phải ra chào một người bạn đang đợi bên ngoài.

Hai người kia nhìn tôi với chút ngạo mạn: có phải vì vẻ ngoài rất trẻ và trang phục nhếch nhác của tôi không? Tôi nghĩ về sau họ sẽ có thể nhận ra tôi. Họ có để ý thấy sự có mặt của Gisèle hay không?

Ông ta đứng dậy và choàng cái măng tô xanh lính thủy lên người. Ông ta quay sang người tóc vàng, nói:

- Cậu đặt bàn tối nay nhé... Chúng ta sẽ có tổng cộng tám người...

- Thật là ngốc, người phụ nữ nói. Lẽ ra em có thể tổ chức bữa tối ở nhà em...

- Thôi mà... Hẹn lát nữa nhé...

Tôi vẫn đứng chôn chân trước họ. Ông ta nói với tôi:

- Thế nó ở đâu, cái xe ấy?

- Tôi sẽ chỉ cho ông.

Tôi đi trước ông ta ra phía cửa. Gisèle đã đợi sẵn, đứng trước cái bàn cùng con chó. Ông ta có vẻ ngạc nhiên khi trông thấy nàng. Tôi mở cửa và nhường đường cho họ đi ra trước.

Chiếc xe đã tiến lại gần. Lúc trước họ đỗ nó ở góc phố Longchamp. Jacques de Bavière đang đứng, dựa hờ vào xe. Ansart bước ra, vẫn để cánh cửa phía trước mở và đưa tay vẫy chúng tôi. Phố sáng ánh đèn. Trong làn không khí lạnh và trong, các mặt tiền nhà, các khoảng tường, chiếc xe hiện lên rõ mồn một.

Người đàn ông tiến về phía họ, còn chúng tôi, chúng tôi đứng yên trên vỉa hè. Ông ta đã quên mất chúng tôi. Ông ta cũng giơ tay về phía Ansart.

Ông ta nói:

- Ngạc nhiên quá...

Ansart và ông ta nói chuyện với nhau ở giữa đường. Chúng tôi chỉ nghe thấy tiếng nói rì rầm. Lẽ ra chúng tôi có thể đi tới chỗ họ. Chỉ cần vài bước. Nhưng tôi thấy dường như nếu đến gặp họ chúng tôi sẽ bước vào một vùng nguy hiểm. Vả lại, cả Ansart lẫn Jacques de Bavière đều chẳng hề để ý đến chúng tôi. Đột nhiên, họ thật cách xa chúng tôi, trong một không gian khác, và giờ đây khi cảnh ấy đã đông cứng lại vĩnh viễn, tôi sẽ nói: trong một thời gian khác.

Cả con chó, không còn bị giữ bởi sợi dây buộc, cũng bất động, bên cạnh chúng tôi, như thể nó cũng cảm thấy một đường ranh giới vô hình giữa họ và chúng tôi.

Jacques de Bavière mở một cánh cửa và để người đàn ông bước lên xe, rồi vào ngồi bên cạnh ông ta. Ansart ngồi phía trên. Người cầm vô lăng đã không xuống khỏi xe và tôi không nhìn được rõ mặt người đó. Mấy cánh cửa đóng sập lại. Chiếc xe vòng ngược lại, và theo phố Ferme, đi về phía sông Seine.

Tôi dõi nhìn theo cho tới lúc nó biến mất ở đoạn rẽ vào ke.

Tôi hỏi Gisèle:

- Em nghĩ họ đi đâu?

- Họ đưa ông ta về phố Raffet...

- Nhưng ông ta đã nói với các bạn là sẽ quay lại ngay...

Và thế nhưng, họ đã không hề dùng vũ lực đẩy ông ta lên xe. Chắc hẳn Ansart đã thuyết phục được ông ta đi theo họ trong cuộc trò chuyên ngắn ở giữa phố.

- Có lẽ để anh vào bảo hai người kia đừng đợi ông ta nữa, tôi nói.

- Thôi... đừng xía vào chuyện của họ...

Tôi ngạc nhiên trước giọng nói quyết liệt của nàng và có cảm giác nàng biết nhiều hơn tôi.

- Em thực sự nghĩ ta không nên báo cho họ biết?

- Không mà... Họ sẽ nghi ngờ chúng ta... và đặt các câu hỏi cho chúng ta...

Tôi tưởng tượng ra mình đứng trước bàn họ, giải thích với họ rằng bạn của họ đã lên xe đi rồi. Và những câu hỏi sẽ ào xuống như những cú đấm, mỗi lúc một nhiều hơn và mạnh tay hơn:

Cậu đã nhìn thấy anh ấy đi à? với ai?

Những người giao cho cậu chuyển tin là ai?

Những người đó sống ở đâu?

Chính xác thì cậu là ai?

Và tôi, thậm chí còn chẳng thể nào bỏ chạy trước hàng tràng câu hỏi của họ, hai chân như đổ chì giống trong các cơn ác mộng.

- Hẳn ta không nên ở lại đây nữa, tôi nói với nàng.

Bất kỳ lúc nào họ cũng có thể đi ra để xem bạn của họ có ở đó không. Chúng tôi đi dọc phố Ferme về phía rừng. Đến đoạn nhà cũ của gia đình Charell, tôi tự hỏi Alain sẽ nghĩ gì về mấy chuyện này.

Tôi cảm thấy rất khó ở. Một người đàn ông đã rời khỏi hai người và nói với họ: “Hẹn lát nữa nhé.” Ông ta bị đưa lên một chiếc xe chạy về phía sông Seine. Còn chúng tôi, nàng và tôi, vừa là chứng nhân nhưng cũng vừa là tòng phạm của vụ mất tích này. Toàn bộ câu chuyện đã diễn ra trên một phố ở Neuilly, gần khu rừng Boulogne, một khu phố nhắc tôi nhớ đến những Chủ nhật khác... Tôi từng đi dạo trên các con đường rừng với bố tôi và một người bạn của ông, một người đàn ông rất cao lớn, rất mảnh dẻ, chỉ còn giữ lại được, từ một giai đoạn hào nhoáng hơn của cuộc đời, một cái áo choàng lông và một cái áo blazer mà ông vẫn mặc tùy theo mùa. Hồi ấy, tôi đã nhận thấy quần áo của ông cũ đến mức nào. Chúng tôi hay đi cùng ông vào buổi tối, đưa ông về một khách sạn ở Neuilly có vẻ ngoài của một nhà trọ gia đình. Phòng của ông, ông nói, rất nhỏ nhưng khá tiện nghi.

- Anh nghĩ gì thế?

Nàng đã nắm lấy cánh tay tôi. Chúng tôi đi qua khoảnh rừng thưa trồng thông tán tròn. Băng qua đó, chúng tôi sẽ tới được chỗ đỗ xe nhanh hơn. Nhưng trời quá tối và chỉ đại lộ Richard-Wallace có sáng đèn.

Tôi nghĩ đến bóng dáng người đàn ông ấy, đến nụ cười của ông và khuôn mặt chỉ mới bắt đầu già nua của ông. Nhưng sau một lúc, ta thấy rõ là ông hòa làm một với cái blazer cùng chiếc áo choàng lông sờn rách và rằng một lò xo trong ông đã gãy. Ông là ai? Ông ra sao rồi? Chắc chắn ông đã biến mất, cũng giống người đàn ông vừa xong.

* * *

Nàng nổ máy và chúng tôi chạy xe về phía vườn Acclimatation. Tôi ngắm nhìn ánh sáng ở cửa sổ các tòa nhà.

Nàng dừng xe trước đèn đỏ trên đại lộ Madrid. Nàng nhíu mày. Dường như nàng cũng cảm thấy cùng nỗi khó ở giống như tôi.

Các mặt tiền nhà trôi qua cùng đèn điện của chúng. Thật tệ vì chúng tôi không quen ai cả. Lẽ ra chúng tôi đã có thể bấm chuông cửa một trong những căn hộ êm đềm đó. Lẽ ra chúng tôi đã được mời ăn tối cùng những con người xuất chúng và tạo cho người ta cảm giác an lòng. Câu nói của người đàn ông quay trở lại trong óc tôi:

- Cậu đặt bàn tối nay nhé... Chúng ta sẽ có tổng cộng tám người...

Họ có đặt chỗ dẫu cho đã chờ đợi vô vọng ông ta quay trở lại không? Nếu vậy, bảy người khách sẽ cứ ở đó mà đợi người thứ tám. Nhưng ghế ngồi sẽ trống.

Một quán ăn mở cửa vào tối Chủ nhật... Chúng tôi hay đến một quán, bố tôi, người bạn của ông và tôi, gần Quảng trường Ngôi sao. Chúng tôi đến đó từ sớm, vào quãng bảy giờ rưỡi. Những người khách lục tục bước vào khi chúng tôi đã ăn xong. Một tối Chủ nhật, có những người rất sang trọng đi vào theo nhóm và, mặc dù mới mười một tuổi, tôi vẫn rất chú ý đến vẻ đẹp và sự rạng rỡ của mấy người phụ nữ. Ánh mắt của một trong số họ đột nhiên đậu lên người bạn của bố tôi. Ông vẫn đang mặc chiếc áo blazer cũ sờn. Người phụ nữ có vẻ hoảng hốt khi thấy ông ở đó, nhưng sau một thoáng khuôn mặt bà lại trở nên trơn nhẵn và thản nhiên. Bà và những người cùng đi ngồi xuống một cái bàn cách xa bàn chúng tôi vào người họ, như là mân mê một mảnh vải, để chắc chắn họ thực sự có tồn tại.

- Anh nghĩ ông ấy có thể làm gì đó cho chúng ta à? nàng hỏi tôi.

- Ai mà biết được?

Còn quá sớm để đến gặp ông. Còn phải đợi thêm hai tiếng nữa. Bên trái, ngay gần, trên đại lộ, tôi nhìn thấy mặt tiền sáng đèn của Maillot Palace, và tôi đề nghị với nàng vào xem bộ phim đang chiếu: Nữ hoàng đồng cỏ. Người xếp chỗ không nói gì về con chó.

Khi chúng tôi ngồi xuống ghế nhung đỏ, nỗi khó ở của tôi tan biến.

* * *

Phố Notre-Dame-de-Lorette tối om và hai bên vỉa hè hoang vắng. Vào giờ này, người ta đang kết thúc bữa tối rồi sau đó sẽ đi ngủ sớm. Ngày mai, sẽ lại phải quay về trường và đi làm. Trên cao, biển hiệu sáng đèn của Cà Chua nhấp nháy chẳng để làm gì, trên một phố chết. Ai có thể đến xem buổi diễn tối Chủ nhật đây? Một lính thủy đang về phép, trước khi lên tàu đi tới Cherbourg từ nhà ga Saint-Lazare chăng?

Người xếp chỗ chỉ cho chúng tôi lối vào hậu trường. Ở dưới tầng hầm. Chúng tôi bước xuống cầu thang dẫn tới một sảnh nhỏ với các bức tường treo đầy những tấm áp phích cũ rích.

Grabley đang đứng trước một trong các cánh cửa dẫn vào các lô, vận com lê Hoàng tử xứ Wales và đeo cà vạt da hoẵng. Trông ông có vẻ lo lắng.

- Bất ngờ quá... thật tốt vì đã tới.

Nhưng ông cho chúng tôi biết Sylvette đang có tâm trạng rất tồi tệ và vào lúc này cô đang thay đồ trong lô của mình. Chúng tôi đến bây giờ là rất tốt, vì sẽ không có buổi diễn mười giờ rưỡi. Ông bảo chúng tôi đi vào phòng. Tôi đáp chúng tôi thích ở lại đây hơn, với ông. Dẫu sao, người ta cũng sẽ không để con chó vào trong đó.

- Thật tiếc cho các cháu.

Rõ ràng ông rất phật lòng vì chúng tôi thiếu nhiệt tình như vậy đối với buổi diễn.

Cửa lô mở ra và Sylvette xuất hiện. Cô mang mặt nạ xa tanh màu đen che nửa mặt và mặc áo bó da báo. Cô chào chúng tôi, giọng rất xẵng. Rồi, quay sang Grabley, cô nói là ông không bị buộc phải đợi cô ở hậu trường. Cô xấu hổ vì phải tham gia buổi diễn này, nhưng khi có ai đó đi cùng cô rồi lại còn ở lì trong lô của cô, thì chuyện còn tồi tệ hơn nhiều... Đã lên giọng. Phải, bất kỳ người đàn ông biết nghĩa lý nào cũng đều phải hiểu là đối với một nữ vũ công, thật nhục nhã khi phô bày rẻ tiền nhưng phải kiếm sống thôi vì chẳng có ai giúp đỡ ta hết cả. Sau đó, cô trách ông vì đã mời chúng tôi đến. Dẫu sao, cô vẫn còn chưa hoàn toàn trở thành một con thú diễn xiếc hoặc một con vật mà người ta đến xem ở vườn bách thú vào ngày Chủ nhật. Grabley cúi gằm mặt xuống. Cô để chúng tôi chơ vơ lại đó và tiến về phía cầu thang, bắt đầu bước lên trên đôi giày cao gót, và cách đánh hông của cô ngay lập tức gợi cho tôi nhớ đến một điều: đúng rồi, cái cô gái khỏa thân tóc buộc đuôi ngựa xuất hiện trên một số tạp chí ở phòng làm việc, chính là cô.

Grabley nhìn dõi theo cho tới lúc cô biến mất. Những nốt đầu tiên của một bản nhạc Mexico vang lên với tiếng kèn trom pét. Chắc chắn cô đã bước ra sân khấu.

- Cô ấy khó tính quá, khó tính quá... ông nói.

Chúng tôi, Gisèle và tôi, liếc nhìn nhau, và phải cố gắng lắm chúng tôi mới khỏi lăn ra cười. Thật may mắn, ông không hề để ý đến chúng tôi. Ông nhìn chăm chăm lên phía đầu cầu thang, ngây độn, như thể cô đã biến mất mãi mãi.

Sau một lúc, chúng tôi không biết có nên đi khỏi hay không. Và tôi không còn thấy buồn cười nữa. Có phải vì ánh sáng vàng vọt của sảnh, vì các áp phích cũ trên tường cho thấy nơi này từng là một nhà hát cho các ca sĩ, vì trom pét Mexico và vì người đàn ông vận bộ com lê Hoàng tử xứ Wales và đeo cà vạt da hoẵng này, vừa bị xát xà phòng xong? Lơ lửng trên chúng tôi một nỗi buồn bã mơ hồ.

Tôi lại nghĩ đến bố tôi. Tôi hình dung ra ông trong cùng hoàn cảnh, mặc chiếc măng tô màu xanh lính thủy và đợi đằng sau cửa lô một nhà hát tương tự nơi này: một “Kit Cat” hay một “Carrousel” nào đó ở Genève hoặc Lausanne. Tôi nhớ đến kỳ Giáng sinh cuối cùng chúng tôi ở với nhau. Tôi mười lăm tuổi. Ông đã đến đón tôi tại một ngôi trường vùng Thượng Savoie nơi người ta không thể giữ tôi trong kỳ nghỉ.

Tại Genève, một người phụ nữ đợi ông sẵn, trẻ hơn ông chừng hai mươi tuổi, một phụ nữ Ý tóc vàng rơm, và ba chúng tôi đi máy bay sang Rome. Từ chuyến đi ấy, còn lại một bức ảnh mà tôi đã tìm thấy dưới đáy một cái rương chất đầy giấy tờ, ba mươi năm về sau. Nó cố định hóa vĩnh viễn hình ảnh một đêm cuối năm, trong một hộp đêm gần via Veneto, nơi người phụ nữ Ý dẫn chúng tôi đến sau khi gây một cuộc cãi cọ với bố tôi: có thể nghe thấy họ to tiếng ngoài hành lang khách sạn.

Chúng tôi ngồi trước một xô sâm banh. Vài cặp đang nhảy đằng sau chúng tôi. Quanh bàn, một người đàn ông tóc nâu, chải hất ngược về đằng sau. Trên khuôn mặt ông ta, một dáng điệu vui vẻ gượng gạo. Cạnh ông ta là một phụ nữ trạc ba mươi tuổi, nước da bì bì, tóc vàng rơm rất bồng và búi lại. Và một thằng thiếu niên vận smoking đi thuê quá rộng so với thân hình và có ánh mắt trống trải như mọi đứa trẻ rơi vào hoàn cảnh tệ hại bởi vì chúng không biết nói gì và còn chưa thể sống cuộc đời mình. Tôi có muốn quay trở lại Rome thì cũng chính là để chỉnh sửa cái quá khứ này.

- Ta đi chứ? Gisèle hỏi tôi.

Con chó đã thấy sốt ruột. Nó trèo lên cầu thang, rồi, nhận thấy chúng tôi không đi theo, lại xuống và nằm bên dưới các bậc cầu thang.

Đột nhiên Grabley thoát ra khỏi trạng thái đờ đẫn của mình:

- Các cháu không định đi đấy chứ? Sylvette sẽ thất vọng lắm... Cô ấy sẽ còn khó tính hơn nhiều...

Nhưng tôi không thấy thương hại ông. Ông làm tôi nhớ đến bố tôi, mái tóc vàng rơm của người phụ nữ và cái buổi tối cuối năm kia. Lúc này tôi được tự do để đi bất kỳ nơi nào mà tôi muốn.

- Bọn cháu sẽ không ở lại đâu, chú ơi, tôi bảo ông. Cháu phải đưa Gisèle về Saint-Leu-la-Forêt.

- Các cháu thực sự không muốn ăn đêm với bọn chú à?

Ông có cùng khuôn mặt lo lắng giống bố tôi khi chúng tôi ở trên vỉa hè via Veneto. Trước chúng tôi là một nhóm người tiệc tùng thổi những cái kèn giấy. Người phụ nữ tóc vàng rơm có vẻ đang dỗi. Đột nhiên cô bắt đầu rảo bước thật nhanh, rồi chạy như thể muốn thoát khỏi chúng tôi. Bố tôi bảo tôi:

- Nhanh lên... Đuổi theo cô ấy... dịu dàng với cô ấy vào... Nói với cô ấy là chúng ta rất yêu cô ấy... rằng chúng ta cần cô ấy... đưa cho cô ấy cái này...

Và ông đưa cho tôi một cái gói nhỏ bọc trong tờ giấy bạc.

Tôi đã chạy. Hồi ấy tôi còn nhỏ quá. Và giờ đây tôi cảm thấy một nỗi buồn trộn lẫn với hờ hững đối với cái quá khứ hẵng còn rất gần ấy. Chẳng gì trong số đó còn quan trọng nữa. Cả bố tôi, Grabley, cũng như cái tay đã lên chiếc xe ô tô kia, vừa lúc nãy. Bọn họ cứ chết hết cả đi.

* * *

Trên vỉa hè, tôi cảm thấy nhẹ, tách hẳn khỏi mọi sự. Tôi những muốn nàng cùng tôi chia sẻ trạng thái tinh thần ấy. Tôi quàng tay quanh vai nàng và chúng tôi bước về phía cái xe.

Con chó chạy phía trước chúng tôi. Tôi đề nghị với nàng đi sang Rome luôn. Nhưng nàng đã để tiền trong một cái va li.

Chỉ cần ghé ke Conti và cho cái va li vào cốp xe mà thôi.

- Nếu anh muốn, nàng nói.

Nàng cũng đã tìm lại được sự vô tư lự của mình, giống như tôi.

Thế nhưng một ý nghĩ vừa vụt đến nhắc nhở tôi phải cần thận. Tôi còn tuổi vị thành niên và phải kiếm một tờ giấy cho phép đi ra nước ngoài, bên dưới tôi sẽ giả mạo chữ ký của bố tối. Tôi không dám thú nhận với nàng điều đó.

Tối nay chưa đi được đầu, tôi nói với nàng. Trước hết cái ông người Ý phải nói cho anh hết các thông tin đã.

* * *

Phố Fontaine, rạp hát đã đóng cửa. Chỉ có lác đác vài ánh đèn, phía trên cao. Sau khi đi vẩn vơ qua vài phố trong khu, chúng tôi dừng lại trước Gavarny.

Chúng tôi ăn tối ở đó. Lúc đầu, tôi sợ sẽ thấy Grabley và Sylvette bước vào, nhưng tôi tự nhủ chắc họ thích những chỗ ồn ào hơn.

Chỉ có chúng tôi là khách trong quán. Tôi nhận ra người đàn ông mặc áo vest trắng phục vụ chúng tôi, vài lần hiếm hoi tôi ăn tối ở đây cùng mẹ, tối Chủ nhật, sau buổi diễn.

Khi chúng tôi bước vào, ông ta đang ngồi ở một cái bàn chơi trò giải ô chữ. Tôi tự hỏi tiếng nhạc phát ra từ loa đặt trong góc phòng hay từ một cái radio: một thứ âm nhạc với âm vang mơ mộng của đàn cymbalum.

Con chó nằm xuống dưới chân tôi. Tôi vuốt ve nó để chắc chắn về sự hiện diện của nó. Tôi ngồi đối diện với nàng. Tôi không rời mắt khỏi mắt nàng. Tôi đưa tay lên chạm vào mặt nàng. Tôi lại thấy sợ nàng sẽ tan biến mất.

Kể từ tối hôm ấy, chúng tôi đã cắt đứt khỏi mọi thứ. Chẳng gì còn là thực tại quanh chúng tối nữa. Cả Grabley, cả bố tôi, đang lưu lạc bên Thụy Sĩ, cả mẹ tôi, đâu đó miền Nam Tây Ban Nha, cả những người mà tôi từng gặp nhưng không biết gì về họ: Ansart, Jacques de Bavière... Phòng quán ăn cũng tuyệt đối không mang chút thực tại nào, cứ như thể đó là một trong những nơi xưa kia ta từng lai vãng và rồi quay trở lại trong giấc mơ.

Ra khỏi quán Gavarny, chúng tôi, mẹ tôi và tôi, thường lấy xe buýt số 67 trên quảng trường Pigalle và nó thả chúng tôi xuống ke Louvre. Những thứ ấy cách đây mới ba năm và đã thuộc một cuộc đời khác... Chỉ người đàn ông vận áo vest trắng vẫn còn ở yên chỗ của ông ta. Tôi rất muốn nói chuyện với ông ta, nhưng ông ta có thể nói cho tôi điều gì đây?

- Cấu anh đi để anh thấy là mình không mơ...

Nàng cấu vào má tôi.

- Mạnh hơn đi.

Nàng phá lên cười. Và tiếng cười của nàng vang vọng trong căn phòng hoang vắng. Tôi hỏi nàng hay có cảm giác như thể đang nằm mơ không.

- Có, thỉnh thoảng.

Người đàn ông mặc áo vest trắng lại say sưa với trò giải ô chữ. Kể từ lúc này, hẳn sẽ không còn có thêm người khách nào nữa.

Nàng cầm lấy tay tôi và nhìn tôi bằng cặp mắt xanh nhạt, kèm với nụ cười

Nàng giơ tay lên và véo vào má tôi mạnh hơn những lần trước.

- Tỉnh lại đi...

Người đàn ông đứng dậy đi vòng ra sau quầy bật radio. Nhạc hiệu vang lên rồi đến giọng phát thanh viên đọc bản tin. Tôi chỉ nghe thấy văng vẳng âm sắc của giọng nói ấy như một tiếng ồn làm nền phía sau.

- Thế nào, anh đã tỉnh lại chưa?

- Anh không biết, tôi đáp. Anh thích không phải xác quyết điều gì.

Các tối Chủ nhật, ở phòng ngủ chung tại trường, sau các kỳ nghỉ, giám thị tắt đèn lúc chín giờ kém mười lăm và giấc ngủ dần dà tới. Tôi choàng tỉnh, giữa đêm, không biết mình đang ở đầu nữa. Ngọn đèn đêm tẩm một làn sáng xanh lơ lên các dãy giường tàn nhẫn nhắc tôi về thực tại. Và kể từ quãng thời gian ấy, mỗi khi nào nằm mơ, tôi lại cố trì hoãn, bên trong giấc mơ của tôi, cái khoảnh khắc phải tỉnh dậy vì sợ thấy mình đang ở trong một phòng ngủ chung. Tôi cố giải thích cho nàng hiểu.

- Em cũng thế, nàng nói, chuyện ấy cũng thường xảy đến với em... Em sợ thức dậy trong tù...

Tôi hỏi nàng tại sao: trong tù? nhưng nàng có vẻ lúng túng và rốt cuộc trả lời tôi:

- Thì như thế...

Ra ngoài phố, tôi do dự. Viễn cảnh phải quay trở về ke Conti với tôi thật quá ngán ngẩm. Tôi những muốn hai chúng tôi đang ở một nơi nào không còn gợi nhớ chút gì của quá khứ. Nhưng nàng nói có gì là quan trọng đâu một khi chúng tôi được ở bên nhau.

Chúng tôi đi xuôi phố Blanche. Thêm lần nữa, tôi có cảm giác mình đang nằm mơ. Và đó là một giấc mơ nơi tôi có cảm giác hân hoan tràn đầy. Chiếc xe lăn bánh mà tôi chẳng hề nghe thấy tiếng động cơ chạy, như thể nó đang bon bon xuôi dốc.

Đại lộ Opéra, những ngọn đèn và lòng đường vắng hoe của nó mở ra trước chúng tôi. Nàng quay sang tôi:

- Chúng ta có thể lên đường vào ngày mai, nếu anh muốn.

Lần đầu tiên trong đời, tôi cảm thấy những vây bủa và ràng buộc giằng níu tôi cho tới thời điểm này đều bị xóa bỏ. Có lẽ đó chỉ là một ảo tưởng sáng mai thôi sẽ tan biến. Tôi hạ kính xuống và không khí lạnh còn làm tăng thêm nữa niềm hân hoan của tôi. Không có đến một chút hơi nước đọng, không một mẩu quầng nào quanh những ngọn đèn đang nhấp nháy dọc theo đại lộ.

Chúng tôi đi qua cầu Carrousel và, trong ký ức của tôi, chúng tôi xuôi theo bờ ke, bên trái, mặc kệ đó là đường một chiều, chúng tôi băng ngang trước cầu Nghệ Thuật, chúng tôi đi thật chậm, không có chiếc xe nào tiến tới từ chiều ngược lại.

Grabley vẫn chưa về. Chúng tôi đi qua sảnh và căn hộ tách ra khỏi quá khứ. Tôi bước vào đó lần đầu tiên. Chính nàng là người dẫn đường cho tôi. Nàng đi trước trên cầu thang nhỏ dẫn lên tầng sáu. Trong phòng, chúng tôi không bật đèn.

Những ngọn đèn dưới ke chiếu lên trần nhà một vệt sáng cũng chói giống như tia sáng mùa hè chui vào qua các khe cửa sổ. Nàng nằm trên giường với chiếc jupe và cái áo pull-over đen.

Sáng hôm sau, khi chúng tôi rời khỏi căn hộ, Grabley vẫn chưa về. Chúng tôi đã quyết định trả xe cho Ansart và không gặp lại họ nữa, cả ông lẫn Jacques de Bavière. Chúng tôi định sẽ khởi hành đi Rome càng sớm càng tốt.

Chúng tôi tìm cách gọi điện thoại cho họ, nhưng không có ai nhấc máy ở nhà Ansart, cũng như tại nơi vẫn được cho là chỗ ở của Jacques de Bavière. Kệ thôi. Chúng tôi sẵn sàng bỏ lại cái xe trên phố Raffet.

Đó là một ngày mùa thu nắng rạng, cũng như hôm qua. Tôi cảm thấy nhẹ bẫng và sung sướng trước viễn cảnh cuộc ra đi của chúng tôi. Tôi sẽ chỉ để lại sau lưng những gì đã bắt đầu tan rã: Grabley, căn hộ trống hoang... Tôi phải tìm lại tờ giấy cho phép mà tôi đã dùng hồi năm ngoái cho một chuyến đi sang Bỉ và tôi sẽ sửa lại ngày tháng cùng đích đến. Ở Rome, một cơ hội sẽ xuất hiện, cho phép tôi thoát khỏi cơ quan hành chính Pháp và nghĩa vụ quân sự.

Nàng bảo với tôi là nàng thì không có vấn đề gì nếu muốn rời khỏi Pháp. Tôi thử tìm cách biết thêm về người chồng mà nàng từng nhắc đến với tôi.

Nàng đã không gặp anh ta từ lâu rồi - tính đến giờ là gần ba tháng. Nàng lấy chồng chỉ vì một ý muốn bất thần. Nhưng đúng ra thì anh ta là ai?

Nàng nhìn thẳng vào mắt tôi và với một nụ cười gượng gạo, nàng nói:

- Ồ, một người kỳ cục lắm... Anh ta phụ trách một rạp xiếc...

Tôi tự hỏi nàng đang đùa hay đó là sự thật.

Nàng có vẻ đợi xem phản ứng của tôi.

- Một rạp xiếc?

- Đúng, một rạp xiếc.

Anh ta đã lên đường lưu diễn cùng đoàn xiếc ấy nhưng nàng không muốn đi theo.

- Em thấy khó chịu vì phải nói về tất tật những chuyện đó...

Và chúng tôi giữ im lặng cho đến lúc tới trước tòa nhà trên phố Raffet.

Chúng tôi bấm chuông cửa căn hộ. Không có ai ra.

- Có lẽ họ đang ở quán, Gisèle nói.

Một người đàn bà quan sát chúng tôi, từ chỗ lối vào sân. Bà ta bước về phía chúng tôi.

- Cô cậu tìm ai à?

Giọng rất xẵng, như thể bà ta nghi ngờ chúng tôi.

- Ông Ansart, Gisèle đáp.

- Ông Ansart đã đi rất sớm sáng nay rồi. Ông ấy gửi tôi giữ chìa khóa nhà. Ông ấy sẽ không quay về trước ba tháng.

Vậy, đây là người gác cổng.

- Ông ấy có nói là đi đâu không? Gisèle hỏi.

- Không.

- Thế có thể viết thư cho ông ấy theo địa chỉ nào đó không?

- Ông ấy nói sẽ gửi thư cho tôi để tôi biết địa chỉ mới của ông ấy. Nếu muốn viết thư cho ông ấy, cô cứ đưa cho tôi.

Giọng đã dịu xuống. Bà ta nhìn theo chúng tôi lúc chúng tôi đi qua sân cùng con chó. Dường như bà ta thấy việc “Ông Ansart” đi khỏi như thế là rất bình thường. Rốt cuộc chắc bà ta sẽ tự đặt cho mình nhiều câu hỏi về cái con người có vẻ dễ mến và học thức cao đó. Rồi, hẳn những người khác sẽ tới đặt cho bà ta các câu hỏi, có lẽ vẫn tại căn phòng nơi chúng tôi đã bị thẩm vấn, Gisèle và tôi. Hẳn người ta sẽ yêu cầu bà ta nhớ lại từng chi tiết nhỏ nhất liên quan đến Ansart, cùng những người hay lai vãng. Và bà ta sẽ nhớ ra rằng hôm sau khi ông biến mất một thanh niên và một cô gái, cùng một con chó, đã đến bấm chuông cửa nhà ông.

- Ta làm gì với cái xe bây giờ? tôi hỏi Gisèle.

- Ta sẽ giữ nó.

Nàng lục tìm trong hộp đựng đồ và rút ra giấy đăng ký xe. Nó mang tên Pierre Louis Ansart, sinh ngày 22 tháng Giêng năm 1921 tại quận 10, Paris, địa chỉ 14 phố Raffet, quận 16, Paris.

Chúng tôi chạy xe dọc rừng Boulogne, theo con đường mà chúng tôi đã đi vào thứ Bảy để đến ăn trưa tại quán của Ansart. Tôi cầm trên tay giấy đăng ký xe. Chúng tôi đi vào phố Les Belles-Feuilles. Quán đóng cửa. Người ta đã gắn lên trên mặt tiền các tấm gỗ sơn màu lục tróc mẻ chắc chắn có từ hồi Les Belles Feuilles còn là một quán cà phê-than, như Ansart đã kể.

Lần này, nàng tỏ ra lo lắng. Chắc phải có một mối liên hệ giữa sự biến mất đột ngột của Ansart và những gì xảy ra hôm qua tại Neuilly mà chúng tôi có vai trò còn hơn là các chứng nhân.

- Em có nghĩ Jacques de Bavière cũng đi rồi không? tôi hỏi.

Nàng nhún vai. Khuôn mặt Martine hiện ra trong ký ức tôi cùng cách thức cô giơ tay vẫy chào chúng tôi trong khi chúng tôi đi qua cái sân, đêm hôm trước.

- Còn Martine? Ta có thể gặp cô ấy ở đâu không?

Nàng gần như không biết gì về Martine, trừ việc cô sống với Ansart từ nhiều năm nay. Điều duy nhất mà nàng còn nhớ là tên đầy đủ của cô: Martine Gaul.

Chúng tôi dừng lại ở một quán cà phê trên phố Spontini và gọi hai chiếc sandwich cùng nước cam. Nàng lấy từ trong túi xách ra một quyển sổ agenda và bảo tôi gọi điện thoại đến phố Washington xem Jacques de Bavière có ở đấy không.

- A lô... Ai thế?

Một phụ nữ giọng trầm. Có phải người đã tiếp chúng tôi tối hôm thứ Bảy không?

- Tôi muốn nói chuyện với Jacques de Bavière...

- Cậu là ai?

Giọng nói khô khốc, giọng của một người đang cảnh giác cao độ.

- Chúng tôi là bạn của Jacques. Tối thứ Bảy chúng tôi đã đến...

- Jacques đi Bỉ rồi.

- Lâu không?

- Tôi không thể nói cho cậu.

- Ông Ansart có đi cùng anh ấy không?

Một quãng im lặng. Thậm chí tôi đã tưởng đường dây bị cắt.

- Tôi không biết ông ấy. Tôi rất tiếc, nhưng tôi phải dập máy đây.

Người phụ nữ bỏ máy.

Vậy là, họ đã cùng nhau đi khỏi. Hẳn là với cả Martine nữa. Sang Bỉ hoặc đâu đó khác. Làm sao kiểm tra được đây?

- Em có chắc anh ta tên là de Bavière không? tôi hỏi Gisèle.

- Chắc. De Bavière.

Như thế thì có thể biết thêm gì nào? Chắc chắn tên anh ta không xuất hiện trong danh bạ cũng như trong sách Gotha, như ta sẽ tưởng nếu căn cứ vào họ tên[11].

Nàng chỉ cho tôi một quán cà phê, phía xa, trên phố, cách chừng năm mươi mét.

- Anh vào hỏi người đứng sau quầy tin tức của Ansart đi...

Tại sao nàng không đi cùng tôi?

Tôi bước đi dọc phố và ngoái lại nhìn xem nàng có còn ở đó không. Tôi nghĩ nàng đợi tôi vào quán cà phê để rồi cũng biến đi mất giống những người khác.

Quán cà phê không có tên, nhưng trên mặt tiền có một nhãn bia Bỉ. Tôi bước vào. Ở góc căn phòng nhỏ có vài cái bàn nơi khách đang dùng bữa trưa.

Đằng sau quầy một người đàn ông cao lớn, tóc nâu, mũi hơi tẹt và mặc com lê xanh lính thủy, đang nói chuyện điện thoại. Tôi đợi. Một người phục vụ vận áo vest màu đỏ lựu tiến về phía tôi.

- Một chai Vittel.

Cuộc nói chuyện điện thoại kéo dài. Người đàn ông lắng nghe đầu dây bên kia và đôi khi đáp “vâng... vâng... đồng ý...” hoặc một tiếng thì thầm tỏ ý tán thành ngắn gọn. Ông kẹp ống nghe vào giữa vai và má để châm một điếu thuốc và ánh mắt đậu xuống tôi, nhưng tôi không biết ông có nhìn thấy tôi hay không. Ông bỏ máy xuống.

Giọng rụt rè, tôi hỏi ông:

- Ông có tin tức của ông Ansart không?

Ông mỉm cười với tôi. Nhưng tôi có cảm giác nụ cười này chỉ là vẻ bề ngoài và nó tạo ra một khoảng cách giữa ông và tôi.

- Cậu quen ông Ansart à?

Giọng nói của ông có âm sắc trẻ trung khiến tôi nhớ đến giọng của diễn viên Jean Marais. Ông đi vòng sang bên phía tôi và chống cùi chỏ lên mặt quầy:

- Vâng, tôi có quen ông ấy và cũng quen cả Martine Gaul nữa.

Tại sao tôi lại nói thêm chi tiết ấy? Để khiến ông tin tưởng?

- Sáng nay tôi ghé qua phố Raffet nhưng họ đã đi mất.

Ông nhìn tôi bằng một ánh mắt thân ái và vẫn là nụ cười đó. Đường cắt thanh nhã của bộ com lê cùng giọng nói của ông lạc lõng trong quán cà phê. Ông có thực sự là chủ không?

- Họ đã đi nhưng chắc chắn họ sẽ trở lại. Đó là tất cả những gì tôi có thể nói với cậu.

Nụ cười của ông rộng thêm ra và ánh mắt của ông khiến tôi hiểu rằng, quả thật, ông sẽ không nói thêm gì cho tôi nữa.

Tôi chuẩn bị lấy tiền trả cho chai Vittel, nhưng ông khoát tay một cái.

- Thôi... Bỏ đi...

Ông thân chinh ra mở cửa cho tôi và hơi cúi đầu để chào tạm biệt. Ông vẫn mỉm cười.

Trên xe, Gisèle hỏi tôi:

- Ông ấy nói gì với anh?

Chắc nàng có quen biết người đàn ông có nụ cười bất di bất dịch ấy. Hẳn nàng từng gặp ông cùng Ansart và Jacques de Bavière.

- Ông ấy bảo chắc chắn họ sẽ trở lại, nhưng có vẻ ông ấy không muốn nói rõ hơn với anh.

- Cũng chẳng quan trọng. Dẫu sao thì chúng ta cũng sẽ không gặp lại họ nữa. Chúng ta sẽ sang Rome.

Chúng tôi đi theo đại lộ cho tới quảng trường Bastille. Chúng tôi đang ở không xa cửa hàng của Dell’Aversano. Tôi gợi ý với Gisèle ghé qua đó để bàn bạc dứt điểm về chuyến đi của chúng tôi.

- Em từng đến quán cà phê lúc ban nãy rồi à? tôi hỏi nàng.

- Vâng. Hay đến lắm.

Nàng ngần ngừ rồi nói thêm, như thể tiếc nuối:

- Đấy là hồi chồng em còn làm việc ở Rạp Xiếc Mùa Đông.

Nàng im lặng. Tôi nghĩ đến người đàn ông vận đồ màu xanh lính thủy. Nụ cười của ông khiến tôi chú ý và tôi vẫn nhớ đến nó mười năm sau đó khi một buổi chiều, vì tình cờ, tôi ở gần Rạp Xiếc Mùa Đông. Tôi đã không thể tự ngăn mình bước vào quán cà phê ấy. Đó là khoảng năm 1973.

Ông đứng sau quầy, bớt thanh nhã hơn so với lần trước, các đường nét khuôn mặt hằn sâu, tóc đã ngả bạc. Trên tường dán nhiều bức ảnh, một số có viết lời đề tặng, trên đó là các nghệ sĩ của Rạp Xiếc Mùa Đông khách quen của quán.

Một trong những bức ảnh, lớn hơn những bức khác, khiến tôi chú ý. Ở đó ta nhìn thấy một nhóm người đứng trước quầy, vây quanh một người phụ nữ tóc vàng mặc áo vest kỵ sĩ. Và trong số họ, tôi nhận ra Gisèle.

Tôi cũng gọi, giống lần trước, một chai Vittel.

Vao cái giờ hoang vu của buổi chiều này, chỉ có chúng tôi, ông và tôi. Tôi hỏi ông luôn:

- Ông có biết cô gái này không?

Tôi đi vòng ra sau quầy và chỉ vào Gisèle trên bức ảnh. Ông có vẻ chẳng hề thấy kinh ngạc trước hành động của tôi.

Ông ghé mặt vào bức ảnh.

- À, có, tôi có biết cô ấy... Hồi đó cô ấy trẻ quá... Nhiều buổi tối cô ấy ghé qua đây... Chồng cô ấy làm việc ở rạp xiếc... Cô ấy đợi anh ta... Lúc nào cô ấy cũng có vẻ chán chường... Chắc cũng phải mười năm rồi...

- Thế chồng cô ấy làm gì?

- Chắc là nhân viên của rạp xiếc. Anh ta già hơn cô ấy nhiều.

Tôi cảm thấy ông sẽ trả lời mọi câu hỏi nếu tôi đặt chúng cho ông. Hồi ấy tôi còn trẻ và có vẻ rụt rè, có học. Còn ông, hẳn là ông muốn chuyện gẫu với ai đó để đi qua được cái vùng trơ trọi những buổi chiều đầu hè.

Tôi thấy ông hay chuyện hơn hẳn so với trước đó mười năm. Ông đã đánh mất bí ẩn của mình hay đúng hơn là bí ẩn mà tôi từng gán cho ông. Người đàn ông thanh mảnh vận com lê xanh lính thủy giờ đây chỉ là một ông chủ quán cà phê trên phố Amelot, gần như là một lái buôn nhà quê.

- Ông có từng quen một ông Pierre Ansart không?

Ông nhìn tôi vẻ ngạc nhiên và tôi lại thấy trên mặt ông cái nụ cười vẻ ngoài của xưa kia.

- Tại sao? Anh cũng từng quen Pierre à?

- Chính cô gái kia đã giới thiệu ông ấy với tôi cách đây mười năm.

Ông nhíu mày.

- Cô gái trong bức ảnh?... Chắc Pierre đã gặp cô ấy ở đây... Ông ấy rất hay đến gặp tôi...

- Và một người đàn ông trẻ hơn, tên là Jacques de Bavière, ông có biết không?

- Không.

- Đó là một người bạn của Ansart.

- Tôi không quen hết bạn của Pierre...

- Ông có biết về sau ông ấy thế nào không?

Lại là nụ cười kia.

- Pierre? Không. Dẫu thế nào thì ông ấy cũng không còn sống ở Paris nữa rồi.

Tôi im lặng. Tôi trông chờ ông nói với tôi cùng cái câu ông từng nói lần trước: họ đã đi, nhưng chắc chắn họ sẽ trở lại.

Qua cánh cửa mở hé, mặt tròi vẽ những khoảng sáng trên các bức tường và bàn trống, tận trong góc.

- Tức là, ông từng rất thân với Ansart?

Ánh mắt và nụ cười của ông chuyển sang có chút châm biếm.

- Chúng tôi quen nhau vào năm 1943. Cùng năm ấy, chúng tôi đều bị chuyển đến Nhà tù Poissy... Anh thấy đấy, lâu lắm rồi...

Tôi không nói gì. Ông thêm:

- Nhưng đừng nghĩ xấu về ông ấy... Ai cũng có thể phạm sai lầm khi còn trẻ...

Tôi những muốn nói với ông rằng tôi từng đến đây mười năm trước để hỏi tin tức Ansart và ông đã không muốn trả lời tôi. Hồi ấy, vẫn còn nhiều bí mật cần che giấu.

Nhưng giờ đây, mọi chuyện đã qua và rốt cuộc đã mất đi tầm quan trọng.

- Thế anh vẫn gặp cô gái ấy đấy chứ?

Tôi kinh ngạc trước câu hỏi đến nỗi phải ấp úng một câu trả lời mơ hồ. Khi chỉ còn lại một mình, ngoài đại lộ, tôi đã òa khóc nức nở một cách ngu xuẩn.

Chúng tôi quay lại sông Seine và đi dọc theo ke Célestins. Lục tìm trong túi áo một bao thuốc lá, tôi nhận ra mình vẫn giữ giấy đăng ký xe của Ansart.

- Anh có thực sự tin cậy cái ông mà chúng ta sắp gặp không? Gisèle hỏi tôi.

- Có. Anh nghĩ ông ấy rất quý anh.

Thật ra, giờ đây nghĩ lại, tôi đã ước lượng được chuẩn xác hơn lòng tốt mà Dell'Aversano dành cho tôi. Ông thấy mủi lòng vì hoàn cảnh gia đình của tôi, nếu ta có thể dùng cái tính từ “gia đình” đó khi bố mẹ ta hoàn toàn lờ bẵng ta di. Lần đầu tiên tôi đến gặp ông, ông đã hỏi tôi vài câu về chuyện học hành của tôi và khuyên tôi học tiếp, hẳn ông cho rằng một thiếu niên một thân một mình có nguy cơ sẽ kết thúc rất tệ hại. Theo ông, tôi xứng đáng hơn nhiều cái việc lén lút đem bán đồ đạc ở chỗ những người buôn đồ cũ khu Saint-Paul. Tôi đã kể với ông là tôi mơ viết văn và đã gây ấn tượng tốt đẹp với ông khi tuyên bố rằng cuốn sách gối đầu giường của tôi là một tuyển tập thư của Stendhal, có nhan đề: Cho các tâm hồn nhạy cảm.

Ông đang ngồi ở bàn làm việc, tận cuối cửa hàng. Ông ngạc nhiên nhìn Gisèle và con chó.

Tôi giới thiệu Gisèle với ông, nói đó là chị gái tôi.

- Tôi có tất cả thông tin cho cậu rồi đây, ông nói. Công việc của tôi bên Rome chỗ đồng nghiệp chủ hiệu sách của ông chỉ có thể bắt đầu trong vòng hai tháng nữa.

- Cậu muốn đi luôn à?

Tôi đã không dám nói cho ông biết là chúng tôi có một cái xe ô tô, vì nếu nói thì sẽ phải đưa cho ông xem giấy đăng ký xe của Ansart và kể cho ông mọi chuyện. Một lần khác, có lẽ... Nhưng tôi thú nhận với ông rằng tôi muốn đi cùng Gisèle. Ông có thực sự tin đó là chị gái tôi không? Tôi không hề đọc thấy trên mặt ông dấu hiệu nào của sự bài xích. Ông chỉ quay sang nàng:

- Cô đã sẵn sàng đi tìm việc làm ở Rome chưa?

Ông hỏi tuổi nàng. Nàng đáp là hai mươi mốt. Ông biết tôi bao nhiêu tuổi, và tôi bấm các ngón tay vào lòng bàn tay, chỉ lo sao ông nhắc đến tuổi thật của tôi trước mặt Gisèle.

- Thậm chí tôi còn biết địa chỉ của cậu bên đó... Nếu cậu muốn, tôi sẽ bảo người bạn ấy là cậu sẽ sang sớm hơn dự định...

Tôi cảm ơn ông. Chị tôi có thể sống cùng tôi ở đó không?

Ông chăm chú nhìn hai chúng tôi. Tôi đoán ông tìm một nét giống nhau giữa chúng tôi, và ông không tìm được.

- Cũng còn tùy, ông đáp. Chị cậu có biết gõ máy chữ không?

- Có, Gisèle đáp.

Tôi chắc chắn là nàng nói dối. Tôi thấy thật khó mà hình dung nàng trước một cái máy chữ...

- Bạn tôi sẽ cần người gõ máy chữ bằng tiếng Pháp... Tối nay tôi sẽ gọi điện cho ông ấy để hỏi thêm.

Ông đứng dậy, mời chúng tôi ra quán cà phê. Chúng tôi đi qua trước cái xe nhưng tôi không nói gì và Gisèle đồng lõa với sự im lặng của tôi. Ngày mai, nhất định, tôi sẽ kể với ông chuyện gì đã xảy ra với chúng tôi. Tôi không có quyền che giấu bất kỳ điều gì trước con người đã tốt đến như vậy với chúng tôi.

Ông hỏi tôi còn được ở lại căn hộ trên ke Conti bao lâu nữa.

- Không quá ba tuần...

Ông không hiểu nổi tại sao một ông bố và một bà mẹ lại có thể bỏ rơi hoàn toàn một cậu bé say mê văn chương với cuốn sách gối đầu giường tên là Cho các tâm hồn nhạy cảm. Và điều còn khiến ông kinh ngạc hơn nữa là tôi thấy thái độ của bố mẹ tôi hoàn toàn tự nhiên và thậm chí tôi còn không hề nảy ra ý định hy vọng từ họ bất kỳ sự giúp đỡ nào.

- Cậu sẽ phải ổn định ở Rome trong vòng ba tuần nữa và chị cậu ở cùng cậu...

Theo cách ông phát âm từ “chị cậu”, tôi cảm thấy rõ là ông không hề bị lừa.

- Chị cậu có thích văn chương như cậu không?

Gisèle có vẻ bối rối. Kể từ khi gặp nhau chúng tôi chưa từng bao giờ nói chuyện văn chương.

- Tôi đang bảo chị ấy đọc Cho các tâm hồn nhạy cảm, tôi nói.

- Cô có thích không? Dell’Aversano hỏi.

- Rất thích.

Nàng nở với ông một nụ cười quyến rũ. Trời đang nắng và không khí thật ấm so với mùa này. Chúng tôi ngồi quanh cái bàn duy nhất mà người ta còn để lại ngoài hiên quán cà phê. Chuông nhà thờ Saint-Gervais đổ, báo giữa trưa.

- Ông đã biết địa chỉ sắp tới của chúng tôi ở Rome rồi à? tôi hỏi.

Dell’Aversano rút từ túi trong áo vest ra một phong bì.

- Số 7 via Frescobaldi.

Ông quay sang Gisèle:

- Cô đã đến Rome chưa?

- Chưa, Gisèle đáp.

- Tức là, cô đã không đi cùng em trai khi cậu ấy đi nghỉ Năm Mới bên đó hồi mười lăm tuổi?

Ông mỉm cười với nàng và nàng cũng mỉm cười đáp lại.

- Thế via Frescobaldi nằm ở khu phố nào? tôi hỏi ông.

- Để tôi giải thích cho cậu.

Cầm một cái bút bi, ông vạch hai đường song song trên cái phong bì.

- Đây là via Veneto... Cậu đã biết via Veneto rồi...

Tôi từng kể cho ông biết chuyện, theo lệnh của bố tôi, tôi đã tìm cách đuổi theo người phụ nữ tóc vàng rơm và có nước da bì bì, khi người phụ nữ ấy bỏ chạy trước mặt chúng tôi.

- Cậu đi theo via Pinciana dọc khu vườn của villa Borghese...

Ông tiếp tục vạch các đường thẳng trên cái phong bì và lấy đầu bút chỉ đường cho chúng tôi.

- Cậu rẽ sang trái và vẫn tiếp tục đi men villa Borghese và thế là cậu tới via Frescobaldi luôn... nó đó...

Ông vẽ một hình chữ thập.

- Lợi thế của khu này là cậu sẽ được cây xanh vây quanh... Phố của cậu ở ngay gần vườn bách thú...

Cả hai chúng tôi đều không sao rời nổi mắt khỏi tấm bản đồ mà ông vừa vẽ. Tôi bước đi cùng Gisèle, vào mùa hè, dưới những tán cây via Frescobaldi.

Ở ke Conti, Grabley đã để lại vài dòng trên trường kỷ phòng làm việc:

Obligado yêu quý,

Khoảng hai giờ chiều có người gọi điện đến cho cháu. Người đó tự giới thiệu là cảnh sát. Ông ta có để lại tên: Samson, và một số điện thoại để cháu gọi lại: TURBIGO 92-00.

Chú hy vọng là cháu không có gì để phải tự trách mình.

Tối qua, buổi tối đã kết thúc tốt đẹp hơn là chú tưởng và bọn chú rất tiếc vì không có hai cháu. Các cháu có muốn gặp bọn chú tối nay không, vẫn ở Cà Chua, vào suất diễn lúc mười giờ rưỡi?

Chú Grabley của cháu.

Tôi hỏi Gisèle có nên gọi điện thoại để biết luôn những gì mà người đàn ông kia muốn hay không. Nhưng chúng tôi quyết định là cứ đợi ông ta gọi lại.

Buổi chiều trôi qua trong sự chờ đợi, và cả hai chúng tôi đều tìm cách vượt qua trạng thái căng thẳng của bản thân. Tôi vò nát rồi xé đi lời nhắn của Grabley trong đó ông viết: “Chú hy vọng là cháu không có gì để phải tự trách mình.”

- Em có nghĩ họ biết việc chúng ta đã làm chiều hôm qua không?

Gisèle nhún vai và mỉm cười với tôi. Nàng tỏ ra bình tĩnh hơn tôi. Chúng tôi đã trải rộng trên sàn nhà tấm bản đồ Rome và cố gắng làm quen với khu phố bằng cách học tên các phố, các công trình lớn và nhà thờ gần chỗ ở tương lai của chúng tôi: Porta Pinciana, Nhà thờ Santa-Teresa, Đền Esculape, Museo Coloniale... Sẽ chẳng ai tìm thấy chúng tôi ở nơi ấy.

Một lúc sau ngày bắt đầu lụi và chúng tôi nằm dài trên trường kỷ. Nàng nhỏm dậy mặc jupe và áo pull-over màu đen vào.

- Em đi mua thuốc lá.

Nàng muốn tôi ở nhà để trả lời điện thoại. Tôi bảo nàng mua một tờ báo ra buổi tối.

Tôi nhìn nàng từ cửa sổ. Nàng không đi xe. Nàng bước đi với dáng điệu trễ nải, hai tay đút vào túi áo gió mở phanh.

Nàng biến mất ở góc Nhà Tiền.

Tôi lại nằm xuống trường kỷ. Tôi cố nhớ lại các thứ đồ đạc trước kia từng nằm trong phòng làm việc.

Điện thoại đổ chuông. Một giọng nói sượng đục, hơi đớt.

- Tôi thay mặt ông Samson gọi cho cậu, ông ấy đã hỏi cậu một số thông tin hôm thứ Năm tuần trước. Một cô gái đã bị triệu tập ngay sau cậu... Một lúc sau hai người gặp nhau tại quán cà phê Mặt Trời Vàng...

Ông ta ngừng một lúc. Nhưng tôi không nói gì. Tôi cảm thấy không thể nào thốt ra lấy một lời.

- Bốn ngày vừa rồi hai người đã ở cùng nhau và cô ta sống trong nhà cậu... Tôi muốn cảnh báo cậu...

Giờ đây trong phòng làm việc đã tối nhờ nhợ và ông ta vẫn tiếp tục nói bằng cái giọng sượng đục ấy.

- Cậu không biết rất nhiều điều liên quan đến cô ta... Tôi cho rằng cô ta thậm chí còn nói dối cậu về tên tuổi... Cô ta tên là Suzanne Kraay...

Ông ta đánh vần cái họ, theo một lối máy móc: K.R.A.A.Y. Tôi có cảm giác mình đang nghe thấy một giọng nói được thu âm từ trước trên một cái đĩa, giống như với đồng hồ biết nói.

- Cô ta đã phạm một số tội khiến cô ta từng bị nhốt nhiều tháng ở nhà tù Petite-Roquette... Nhưng điều đó, tôi cho rằng cô ta đã giấu cậu... Chắc chắn cô ta cũng giấu cậu là cô ta đã lấy chồng...

- Tôi có biết, tôi nói bằng một giọng mà tôi muốn thật xẵng.

Im lặng một lúc.

- Chắc hẳn cậu không biết hết các thông tin.

- Tôi không quan tâm, tôi đáp.

- Nhưng tôi thì có quan tâm và cậu quên mất là cậu còn đang ở tuổi vị thành niên...

Giọng nói lại trở nên sượng đục, xa xôi.

- Và cậu đang gặp phải những nguy cơ lớn...

Tôi nghe thấy những tiếng lạo xạo như thể người nói chuyện với tôi đang ở đầu thế giới bên kia. Nhưng tiếng ồn đã ngừng và giọng nói lại vang tới tôi, rất gần và rất rõ.

- Tôi muốn gặp cậu thật sớm để chúng ta nói rõ mọi chuyện. Đấy là vì lợi ích của chính cậu. Cậu phải biết mình đang gặp phải chuyện gì bởi vì cậu vẫn còn tuổi vị thành niên... Cậu có đồng ý gặp tôi không?

Ông ta nói câu cuối cùng bằng một giọng vừa mơn trớn vừa hách dịch của một số giám thị trường học.

- Đồng ý, tôi đáp.

- Tối nay, lúc mười giờ, ngay gần nhà cậu... Tại quán cà phê, trên bờ ke, đối diện Hàng Cột Louvre... Từ cửa sổ nhà cậu cũng có thể nhìn thấy... Tôi sẽ đợi cậu vào đúng mười giờ... Tôi là ông Guélin.

Ông ta đánh vần tên mình, rồi bỏ máy.

Tôi cũng bỏ máy. Trước khi ông ta xưng danh, giọng của ông ta đã gợi cho tôi nhớ đến một người mà tôi hay bắt gặp vào thứ Bảy, những lúc tôi tới vườn Luxembourg hoặc rạp chiếu phim Danton. Ông ta mặc bộ quần áo thể thao màu xám và đi từ một phòng tập gym ra. Một người đàn ông tóc vàng trạc tứ tuần, tóc rất ngắn và má hóp. Một buổi chiều, ông ta đã bắt chuyện với tôi tại một trong những quán cà phê buồn bã ở Giao lộ Odéon. Ông ta là nhà văn và nhà báo. Tôi đã nói với ông ta là tôi cũng muốn viết, sau này. Thế là, ông ta nở nụ cười khinh mạn:

- Phải làm việc nhiều lắm đấy, cậu có biết không... Làm việc rất nhiều... Chắc chắn cậu sẽ không đủ sức đâu...

Rồi ông ta nêu ví dụ về một vũ công trẻ và nổi tiếng mà ông ta ngưỡng mộ, anh ta “tập luyện hai tư trên hai tư tiếng mỗi ngày”.

- Viết tức là như vậy đấy, cậu có hiểu không... hai tư giờ rèn luyện hằng ngày... tôi ngờ rằng tính cách của cậu không đủ mạnh... Thậm chí còn chẳng đáng để thử.

Ông ta đã gần như thuyết phục được tôi.

- Tôi có thể chỉ cho cậu thấy là tôi viết như thế nào...

Ông ta hẹn tôi đến nhà, trên phố Dragon. Hai căn phòng tường quét vôi trắng toát, các xà gỗ sẫm màu, một bàn làm việc gỗ mộc cùng màu và những cái ghế rất cứng lưng dựa cao. Ông ta mặc bộ quần áo thể thao. Ông ta ký tặng tôi một quyển sách mà tôi đã quên mất nhan đề. Trước nỗi kinh ngạc to lớn của tôi, ông ta khuyên tôi đọc Các thiếu nữ của Montherlant. Rồi, ông ta muốn lái xe chở tôi về nhà, đó là một chiếc Dauphine Gordini. Những tháng tiếp theo, từ cửa sổ phòng mình tôi nhìn thấy, ban đêm, cái xe màu xanh lơ với các vạch trắng ấy đỗ trước nhà. Và tôi thấy sợ.

Tôi thử nhìn xem nhỡ đâu hôm nay nó cũng ở đó.

Nhưng không. Chỉ có sự im lặng. Bóng tối đã buông hẳn. Tôi thích những ánh phản chiếu của các ngọn đèn đường lên tường hơn so với ánh sáng ngột ngạt của cái bóng đèn treo trên trần nhà. Thêm một lần nữa, tôi sợ Gisèle sẽ không quay trở lại. Giọng nói mà tôi vừa nghe qua điện thoại càng làm tăng thêm trong tôi cảm giác cô đơn và ruồng bỏ. Nó tương hợp hết mức với căn phòng làm việc này, nơi tôi thấy thật khó mà nhớ nổi vị trí các thứ đồ.

Petite-Roquette... Một hôm tôi từng đi qua phố mang cùng cái tên ấy và tôi đã đi qua trước nhà tù. Thường xuyên, trong những giấc mơ của tôi, phố Roquette dẫn đến một quảng trường giống như hay thấy ở Rome, ở giữa đó có một vòi phun nước. Lúc nào cũng là mùa hè. Quảng trường vắng hoe và ngập ánh nắng. Sự im lặng chỉ bị khuấy động bởi tiếng thì thầm róc rách của vòi nước. Và tôi nán lại đó, trong bóng râm, đợi Gisèle từ trong tù đi ra.

Cửa ngoài sập lại: tôi nhận ra tiếng bước chân nàng. Nàng đứng đó, trước mặt tôi, trong cái áo gió mở phanh. Nàng bật đèn lên. Nàng bảo tôi là trông mặt tôi buồn cười quá.

- Cha đó gọi điện rồi.

- Sao?

Tôi kể với nàng rằng đó là một người muốn có thông tin về bố tôi và đã hẹn gặp tôi vào tối nay, lúc mười giờ, ngay tại quán cà phê đối diện, bên kia sông Seine.

- Sẽ không lâu đâu.

Tôi ôm lấy mặt nàng và hôn nàng. Quan trọng gì đâu việc nàng tên là Gisèle hay Suzanne Kraay và chuyện nàng từng bị nhốt ở Petite-Roquette. Nếu quen biết nàng vào quãng thời gian ấy, hẳn tôi sẽ chẳng bỏ lỡ dịp nào để đến thăm nàng tại phòng gặp phạm nhân. Và dẫu cho nàng đã phạm một tội ác thì tôi cũng chẳng quan tâm, vì nàng đang ở đây, sống động, đứng sát vào tôi, trong cái jupe và chiếc pull-over màu đen.

- Anh có sợ ông ấy xuất hiện đúng lúc để quấy rầy chúng ta không? nàng thì thầm vào tai tôi.

Thoạt tiên, tôi cứ tưởng nàng muốn nói đến cái tay vừa gọi điện. Nhưng nàng đang nhắc tới Grabley.

- Không. Chú ấy đang ở Cà Chua...

Dẫu sao chúng tôi cũng đẩy cái trường kỷ để nó chặn ánh cửa phòng làm việc lại.

Tôi nhìn thấy ánh sáng của quán cà phê bên kia bờ sông Seine bừng lên, ở góc bờ ke. Người đàn ông đó đã đến chưa? Tôi rất muốn có một cặp ống nhòm thật mạnh để có thể quan sát ông ta. Cả ông ta, từ quán cà phê, cũng có thể kiểm tra xem các cửa sổ căn hộ có đang sáng đèn hay không. Và ý nghĩ ấy đột ngột gây cho tôi một cảm giác lo lắng, cứ như thể một cái bẫy đang sập lên tôi.

- Anh nhìn gì thế?

Nàng nằm trên trường kỷ. Cái jupe và áo pull-over vương vãi giữa cái bàn thấp.

- Anh đợi tàu ruồi, tôi đáp.

Tôi mở hé cửa sổ. Ke Conti vắng tanh một lúc lâu, cho đến khi đèn chuyển sang xanh, đằng kia, đoạn Pont-Neuf. Và trước khi vài chiếc ô tô lại hiện ra, một sự im lặng trùm xuống, hẳn cũng là sự im lặng mà bố tôi từng biết đến vào những buổi tối hồi chiếm đóng[12] ở đằng sau vẫn cái cửa sổ này.

Thời ấy, quán cà phê đối diện không sáng bừng lên và hàng cột của cung điện Louvre chìm trong bóng tối. Ngày nay, lợi ích là biết được mối nguy nằm ở đâu: chính là ánh sáng ở bờ bên kia sông Seine.

- Anh phải đến chỗ hẹn đây.

Tôi nhìn đồng hồ đeo tay. Mười giờ kém mười lăm.

Nàng ngồi dậy trên mép trường kỷ. Nàng lấy hai tay chống cằm.

- Anh có buộc phải đến đó không?

- Nếu giờ mà anh không đi, cái tay đó sẽ lại kiếm anh... Tốt hơn hết là rũ bỏ hắn ngay lập tức.

Tôi nhắc lại với nàng rằng chuyện liên quan đến một liên danh cũ của bố tôi. Tôi rất muốn kể cho nàng sự thật. Tôi kìm được đúng lúc. Nàng thích đi cùng tôi hơn là ở lại một mình trong căn hộ. Chúng tôi đi ra cùng con chó. Nàng đã nghĩ là chúng tôi sẽ đi bộ đến quán qua cầu Nghệ Thuật. Nhưng tôi bảo nàng tốt hơn hết là đi xe.

Vào đúng lúc chúng tôi bắt đầu đi lên cầu Carrousel, thiếu điều tôi đã bảo nàng cứ tiếp tục chạy thẳng, dọc theo các bờ ke. Rồi, bên hữu ngạn, chúng tôi càng tiến lại gần quán cà phê, tôi càng nghĩ rất lung. Giờ đây tôi đã sẵn sàng cho cuộc gặp và thậm chí còn sốt ruột muốn nhìn thấy mặt người đàn ông đó.

Chúng tôi dừng xe ở góc bờ ke giao với phố Louvre, trước cửa quán cà phê. Chỉ có độc một người khách, ngồi ngoài hiên. Ông ta đang đọc một tờ báo đặt trên bàn và không nhìn thấy xe chúng tôi. Tôi cảm thấy bàn tay Gisèle siết chặt lấy cánh tay tôi. Nàng nhìn chằm chằm người đàn ông, miệng há ra. Mặt nàng tái nhợt đi.

- Đừng đi, Jean... em xin anh đấy.

Tối ngạc nhiên vì nàng gọi tên tôi. Nàng giữ lấy cánh tay tôi.

- Tại sao? Em biết ông ta à?

Ông ta vẫn đọc báo, dưới ánh đèn nê ông. Trước khi lật một trang, ông ta đưa ngón tay trỏ lên miệng liếm.

- Nếu anh đi, chúng ta sẽ tiêu đời... Em từng gặp chuyện với hắn ta...

Một vẻ kinh hoàng làm mặt nàng co rúm lại. Nhưng tôi thì hết sức bình tĩnh. Tôi dịu dàng vuốt trán và miệng nàng. Tôi những muốn hôn nàng và thì thầm với nàng những lời trấn an. Tôi chỉ nói:

- Đừng sợ... Hắn KHÔNG THỂ LÀM GÌ CHỐNG LẠI CHÚNG TA đâu...

Nàng vẫn cố giữ tôi lại nhưng tôi đã mở cửa xe và bước xuống.

- Đợi anh ở đây... Nếu thấy lâu quá thì cứ về nhà trước nhé.

Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy tự tin vào bản thân. Sự nhút nhát của tôi, những nỗi nghi ngờ của tôi, cái thói xin thứ lỗi về mọi cử động của mình, tự nhạo báng bản thân, thường cho người khác là đúng chứ không phải mình, tất tật những thứ đó đã biến mất giống như một lớp da chết rụng đi. Tôi ở trong một giấc mơ nơi ta đối mặt với các hiểm nguy và những dằn vặt của hiện tại nhưng lần nào ta cũng tránh được chúng bởi vì ta đã biết tương lai và cảm thấy không thể bị xâm phạm.

Tôi đẩy cánh cửa gắn kính. Ông ta ngẩng đầu lên khỏi tờ báo. Một người đàn ông trạc tứ tuần, tóc màu hạt dẻ, hói đầu như thầy dòng bị cạo tóc. Ông ta mặc một cái măng tô màu hạt dẻ nhạt.

Tôi đứng sững trước mặt ông ta.

- Ông Guélin, có phải không?

Ông ta nhìn tôi đầy vẻ lạnh lùng, như thể đang ước lượng cái giá sẽ bắt tôi phải trả cho dáng vẻ buông tuồng của tôi.

- Vào bên trong kia sẽ tốt hơn...

Giọng ông ta the thé hơn so với qua điện thoại. Đứng đó, trong chiếc măng tô, với khung người và bóng dáng lực lưỡng, chỗ đầu hói phía trên khuôn mặt tàn nhẫn ấy, ông ta khiến tôi nghĩ đến một cầu thủ bóng đá xưa kia.

Chúng tôi ngồi xuống một cái bàn, trong góc quán, ông ta trên băng ghế bọc moleskin đỏ. Không có ai khác ngoài chúng tôi. Trừ một người ăn vận chỉn chu ở chỗ quầy, tại đó người ta cũng bán cả thuốc lá nữa. Nhưng vẻ như người đàn ông ấy lờ tịt chúng tôi đi.

Ông ta tì tay lên bàn, hai cùi chỏ choãi rộng và vẫn nhìn tôi bằng ánh mắt lạnh lẽo, cằm hơi hếch lên:

- Cậu đã làm đúng khi tới đây... nếu không tình hình của cậu có thể sẽ còn phức tạp hơn nữa...

Ông ta tìm cách làm tôi cụp mắt xuống. Nhưng không, ông ta không làm được việc ấy. Thậm chí tôi còn đưa mặt tôi lại gần mặt ông ta, như muốn thách thức.

- Đã xảy ra một chuyện rất nghiêm trọng, chiều hôm qua, ở Neuilly... Cậu có hiểu tôi muốn nói gì không?

- Không.

- Thật à? Cậu là một chàng trai thông minh cơ mà, tốt hơn hết là nói hết với tôi đi...

Tôi không cụp mắt xuống và mặt ông ta ở gần mặt tôi đến nỗi trán chúng tôi chực chạm vào nhau. Hơi thở của ông ta có mùi rượu anit.

- Trước hết, cậu còn tuổi vị thành niên... Và cô người yêu của cậu làm điếm từ lâu nay...

Những lời ấy phát ra bằng một giọng thản nhiên nhưng ông ta rình xem phản ứng của tôi.

Tôi cố mỉm cười, một cái cười ngoác miệng chắc trông rất giống cú nhăn mặt.

- Cô ta hay đến một căn hộ, số 34 phố Desaix... Tôi biết rõ chỗ đó cùng bà chủ nhà... và thậm chí phần lớn khách... Cậu cũng thế chứ, tôi cho là vậy?

Tôi nhớ đến đêm hôm trước, khi tôi đợi nàng trước các tòa nhà. Cây cầu cạn của tuyến tàu điện ngầm trên không, nơi đầu phố. Và bức tường bao bất tận của doanh trại Dupleix. Tôi nhìn thấy nàng bước từ một tòa nhà ra và đi về phía tôi.

- Tôi hình dung cậu cũng có quen chồng của người yêu cậu?

- Những chuyện ấy không liên quan gì đến tôi, thưa ông.

Tôi lấy một giọng mơ màng, xa vắng.

- Có đấy, chuyện có liên quan đến cậu. Và cậu sẽ kể thật chi tiết cho tôi nghe những gì đã xảy ra chiều hôm qua.

Tờ báo được gập lại nhét trong túi áo măng tô ông ta.

Lúc nãy, tôi đã nhờ Gisèle mua cho tôi cùng tờ báo buổi tối này, nhưng nàng đã quên mất.

- Chiều hôm qua chẳng có chuyện gì xảy ra hết.

Tôi nhích ra xa khỏi ông ta để không phải ngửi thấy hơi thở nồng nặc mùi rượu anit nữa. Tôi dựa lưng vào thành ghế.

- Chẳng có gì? Cậu đùa rồi...

Ông ta khoanh tay lại.

Tôi không rời được mắt khỏi tờ báo, trong túi áo ông ta. Có lẽ ông ta sẽ mở nó ra, chỉ cho tôi bức ảnh người đàn ông mà chúng tôi đã nhìn thấy chui vào xe ô tô của Ansart và cho tôi biết rằng xác ông ta trôi nổi dưới cầu Puteaux đã được vớt lên. Nhưng viễn cảnh ấy chỉ khiến tôi thấy thờ ơ. Mãi sau này, ở quãng tuổi ba mươi, tôi mới bắt đầu cảm thấy những nỗi hối hận mơ hồ khi nghĩ tới một số quãng đời quá khứ, giống như người đi dây cảm thấy một cơn chóng mặt hồi cố khi đã đi qua miệng vực.

- Cậu sẽ đi cùng tôi, đến chỗ mấy người bạn. Và tôi khuyên cậu kể cho chúng tôi nghe, nếu không cậu có nguy cơ gặp phải những mối phiền lớn...

Giọng nói rất dứt khoát không cho phép phản đối và cặp mắt hung dữ của ông ta vẫn chú mục vào tôi. Tôi cảm thấy đất dưới chân mình hẫng đi, và để có thêm can đảm, tôi nói:

- Nhưng thật ra thì ông là ai?

- Tôi là một người bạn rất thân của ông Samson.

Ông ta định ám chỉ điều gì đây? Rằng ông ta là người của cảnh sát ư?

- Một người bạn rất thân, nghĩa là sao?

Ông ta lúng túng trước câu hỏi của tôi. Rồi ông ta định thần lại:

- Là một người có thể ngay lập tức bắt giam cậu.

Đúng lúc ấy xảy ra một hiện tượng kỳ lạ: tôi đã không cụp mắt xuống, và người đàn ông mất đi dáng điệu tự tin. Dần dà, ông ta làm tôi nghĩ đến vài chục con người mà bố tôi hay đến gặp tại các sảnh khách sạn hoặc quán cà phê giống như nơi này. Tôi thường đi cùng ông. Hồi ấy tôi mới mười bốn tuổi nhưng tôi quan sát tất tật những người ấy trong ánh đèn nê ông. Ở người phong nhã nhất trong số họ, người mới thoạt tiên trông cứ như là đáng kính lắm, rốt cuộc luôn luôn để lòi ra bản chất một kẻ bán hàng rong trong cơn tuyệt vọng.

- Bởi vì ông muốn chăm lo việc giáo dục tôi?

Ông ta có vẻ bị lung lay:

- Cậu sẽ sớm không chơi trò ma lanh được nữa đâu.

Nhưng đã là quá muộn cho ông ta. Ông ta lùi xa trong thời gian. Ông ta sẽ đến nhập bọn với tất tật các hình tượng mờ nhạt kia, tất tật những phụ kiện khốn khổ của một quãng đời tôi: Grabley, người phụ nữ có mái tóc vàng rơm, Cà Chua, căn hộ không đồ đạc, một cái áo pác đờ xuy màu xanh lính thủy lẫn trong đám đông hành khách nơi nhà ga Lyon...

- Tạm biệt, thưa ông.

Tôi đã ra đến bên ngoài. Ở đó, trên quảng trường nhỏ, nàng đang rình đợi tôi. Nàng đưa tay lên vẫy. Nàng đã đỗ xe lại trong bóng đổ nhà thờ Saint-Germain-l’Auxerrois.

* * *

- Em cứ sợ hắn bắt anh đi...

Bàn tay nàng run rẩy. Nàng phải xoay chìa khóa nhiều lần thì mới nổ được máy.

- Không phải sợ đâu, tôi nói với nàng.

- Hắn có mặt trong phòng khi người kia thẩm vấn em. Nhưng em biết hắn từ trước rồi... Hắn có nói với anh điều gì về em không?

- Không. Không có gì.

Chúng tôi chạy dọc phố Rivoli. Thêm lần nữa, cảm giác hân hoan xâm chiếm tôi. Nếu cứ tiếp tục đi theo các vòm tường mà ở giữa rực sáng lên những cột đèn chạy dài hút tầm mắt, chúng tôi sẽ đi tới một quảng trường lớn bên bờ biển. Qua cửa kính được hạ xuống, tôi đã ngửi thấy mùi của biển khơi.

- Anh thề là hắn không nhắc gì đến em chứ?

- Anh thề.

Những gì bóng ma đó đã nói với tôi không còn chút quan trọng nào nữa: Petite-Roquette, nhà số 34 phố Desaix và buổi chiều ở Neuilly nơi đã xảy ra “một chuyện rất nghiêm trọng”. Tất tật những thứ ấy thật quá xa xôi... Tôi đã nhảy vọt vào tương lai.

- Đêm nay, tốt hơn hết là chúng ta không ở lại căn hộ.

Tôi có nhắc đi nhắc lại với nàng rằng chúng tôi không gặp phải nguy cơ nào hết, nàng vẫn tỏ ra hết sức lo lắng, bồn chồn, đến nỗi rốt cuộc tôi bảo nàng:

- Chúng ta sẽ tới nơi nào em muốn...

Nhưng tôi thấy nhói ở tim khi thấy nàng bị cầm tù giữa những cái bóng và các sự kiện đối với tôi đã qua rồi ấy. Cứ như thể tôi bơi được ra xa khơi và nhìn nàng vật lộn với dòng nước, đằng sau tôi.

* * *

Chúng tôi về đến căn hộ trên ke Conti để lấy hai cái va li của nàng. Nàng đợi tôi ở chân cầu thang nhỏ dẫn lên tầng sáu.

Đúng lúc tôi mở cửa kho đồ, điện thoại đổ chuông. Nàng cứng người lại nhìn tôi.

- Đừng nhấc máy.

Tôi xuống khỏi cầu thang cùng hai cái va li và bước vào phòng làm việc. Những tiếng chuông vẫn theo nhau đổ dồn. Tôi lần mò tìm cái điện thoại:

- A lô...

Im lặng.

- Ông vẫn ở chỗ quán cà phê đấy à, Guélin? tôi hỏi.

Không có lời đáp. Dường như tôi nghe thấy tiếng thở của ông ta. Nàng đã cầm lấy ống nghe. Chúng tôi đứng gần một cửa sổ. Tôi không thể ngăn mình liếc nhìn về phía bờ bên kia sông Seine. Nơi ấy, quán cà phê sáng bừng. Tôi nói:

- Sao nào, thằng già đê tiện?

Thêm một tiếng thở. Nghe cứ như tiếng gió sột soạt trong các tán lá. Nàng muốn tôi bỏ máy, túm lấy ống nghe và tìm cách giật nó ra khỏi tôi nhưng không nổi. Tôi giữ chặt nó, áp vào tai. Một buổi tối, cũng giờ này, cùng nơi này, hồi chiếm đóng, bố tôi nhận được một cú điện thoại rất giống. Không ai lên tiếng. Chắc hẳn cũng là một kẻ giống như tên lúc nãy, tóc hạt dẻ, hơi hói, cái áo pác đờ xuy màu hạt dẻ nhạt và là người của Bộ phận Permilleux[13] phụ trách tìm kiếm những người Do Thái lẩn trốn.

Có tiếng lạo xạo. Bên kia đã gác máy.

- Ta phải đi ngay lập tức, nàng nói với tôi.

Nàng tự xách một va li, cái nhẹ hơn, và chúng tôi đi qua sảnh. Đúng vào lúc chúng tôi sắp đi ra, tôi đặt cái va li kia xuống:

- Đợi đã. Anh quay lại ngay...

Tôi leo thật nhanh lên cái cầu thang nhỏ và trong căn phòng tầng sáu tôi vơ lấy mấy quyển sách vẫn còn lại trên cái giá giữa hai cửa sổ, trong số đó có Cho các tầm hồn nhạy cảm.

Tôi vun chúng lại thành đống trên một tấm chăn rồi buộc lại như một cái bị. Những quyển sách ấy đã có sẵn ở đó từ lâu trước khi bố tôi đến ở căn hộ này. Người thuê nhà trước, tác giả Đi săn bằng chó, đã bỏ quên chúng. Một vài trong số đó có viết tên, ở trang trắng, một Francois Vernet bí ẩn nào đó.

Khi tôi trở xuống với cái túi vừa ứng biến, nàng đang đợi tôi trên thềm.

Tôi sập cửa lại và có cảm giác mình đang rời khỏi căn hộ vĩnh viễn, vì những quyển sách mà tôi mang theo đây.

* * *

Lần này chúng tôi đã để con chó lại trên xe. Nhìn thấy chúng tôi, nó kêu ư ử và rối rít mừng rỡ với chúng tôi.

Chúng tôi cho hai cái va li cùng bọc sách vào trong cốp xe.

- Chúng ta đi đâu đây? tôi hỏi nàng.

- Đến khách sạn nơi em đã đặt phòng.

Tôi nghĩ đến người gác đêm, quai hàm bạnh của ông ta, cặp môi mỏng dính và ánh mắt khinh miệt mà ông ta ném về phía chúng tôi, tối hôm trước. Giờ đây, tôi không còn thấy sợ ông ta nữa.

Cả nàng cũng thế, vì nàng bảo tôi:

- Lẽ ra hôm trước chúng ta nên đưa tiền cho ông ta, ông ta sẽ nhắm mắt làm ngơ cho chúng ca thôi.

Tôi quay sang nàng.

- Em có ít tiền để đi sang Rome không?

- Có. Em đã tiết kiệm được ba mươi nghìn franc.

Cùng tiền của Dell’Aversano và tiền của Ansart, chúng tôi đã có hơn bốn mươi nghìn franc.

- Em để một nửa trong một cái va li và giấu chỗ còn lại trong căn nhà ở Saint-Leu-la-Forêt. Ngày mai em phải về đó lấy.

Tôi không dám hỏi nàng số tiền ấy ở đâu ra. Có phải tiền tiết kiệm của chồng nàng không? Hay là tiền nàng kiếm được ở nhà số 34 phố Desaix, cái căn hộ mà lúc nãy người đàn ông kia đã nhắc tới? Nhưng có còn quan trọng gì nữa đâu. Đó là quá khứ rồi. Ở Rome, một tối mùa xuân, chúng tôi sẽ bắt đầu sống cuộc đời thực của chúng tôi. Hẳn chúng tôi sẽ quên đi tất tật những năm tuổi niên thiếu này, đến cả tên của bố mẹ chúng tôi.

Chứng tôi đi theo các bờ ke. Mặt tiền tối om của ga Orsay[14] với các ô văng gỉ hoen của nó không còn dẫn vào đâu nữa. Và khách sạn, trong cùng tòa nhà với ga. Chúng tôi dừng lại trước đèn đỏ và tôi nhìn thấy lối vào cùng phòng tiếp tân.

Nàng hỏi tôi:

- Anh có muốn chúng ta thuê một phòng ở đây không?

Hẳn chúng tôi sẽ là những người khách duy nhất của cái khách sạn có phía bên ngoài hòa lẫn vào với nhà ga tiêu điều.

Đôi khi tôi mơ mình ở cùng nàng, giữa sảnh tiếp tân. Người gác đêm mặc một bộ đồng phục sờn cũ của sếp ga. Ông ta vừa đưa chìa khóa cho chúng tôi. Thang máy không còn hoạt động và chúng tôi bước lên một cầu thang bằng đá hoa cương. Ở tầng hai, chúng tôi tìm phòng của mình nhưng không thấy. Chúng tôi đi ngang qua phòng ăn lớn chìm trong bóng tối nhờ nhợ và chúng tôi lạc lối trong các hành lang. Rốt cuộc chúng tôi tới một phòng chờ cũ được một bóng đèn không chao treo trên trần chiếu sáng, chúng tôi ngồi xuống băng ghế duy nhất còn lại. Nhà ga không còn hoạt động nhưng ai biết đâu được:chuyến tàu đi Rome có thể đi qua, vì nhầm lẫn, và dừng lại vài giây, vừa kịp để chúng tôi lên một toa.

* * *

Chúng tôi đỗ xe ở góc đại lộ Suffren giao với phố nhỏ của khách sạn. Tôi xách hai cái va li còn nàng mang bọc sách. Con chó đi trước chúng tôi, không dây buộc.

Cửa khách sạn không đóng như lấn trước. Vẫn người gác đêm ấy đứng sau quầy tiếp tân. Ông ta không nhận ra chúng tôi ngay. Ông ta nghi ngại liếc nhìn cái bọc chăn mà Gisèle đang cầm và con chó.

- Chúng tôi muốn thuê một phòng, Gisèle nói.

- Chúng tôi không bao giờ cho thuê chỉ một đêm, người gác đêm đáp, giọng lạnh lùng.

- Thế thì hai tuần vậy, tôi dịu dàng nói. Và tôi sẽ trả tiền mặt luôn, nếu ông muốn.

Tôi rút từ trong túi áo măng tô ra tệp tiền mà Dell’Aversano đã đưa cho tôi.

Ông ta có vẻ quan tầm. Ông ta nói:

- Tôi tính nửa giá cho con chó.

Chính vào lúc ấy ông ta nhận ra tôi. Ông ta nhìn tôi chằm chằm bằng ánh mắt hồ li.

- Hôm trước cậu đã đến đây... Cậu là em trai của cô... Chỉ có điều, phải cho tôi xem...

Tôi nhét vài tờ một trăm franc vào túi ngực áo vest của ông ta. Ánh mắt ông ta dịu di ngay.

- Cám ơn cậu.

Ông ta quay đi và rút một cái chìa khóa từ một trong các ô.

- Phòng số ba cho cậu và chị cậu...

Giờ đây, ông ta dành cho chúng tôi một thái độ lịch thiệp nhà nghề.

- Trên tầng hai ấy.

Ông ta đưa chìa khóa cho tôi và cúi người về phía chúng tôi.

- Đừng nhầm nhé... Khách sạn chỉ còn giữ tầng hai của tòa nhà nữa thôi. Phần còn lại là các căn hộ cho thuê kèm đồ đạc.

Ông ta mỉm cười.

- Dĩ nhiên, vậy là không được hợp lệ cho lắm... Nhưng có rất nhiều điều trong đời không theo đúng quy tắc mà, phải không?

Tôi đã cầm lấy chìa khóa, chỉ là một cái chìa kim loại màu trắng không hề có dáng vẻ chìa khóa phòng khách sạn.

- Thật không may là tôi sẽ không thể xuất hóa đơn đâu đấy.

Ông ta có vẻ lấy làm tiếc.

- Không sao đâu, tôi đáp. Như thế thì tốt hơn.

Chúng tôi leo lên cầu thang, phủ một tấm thảm màu đỏ cũ rích.

Nhiều cánh cửa, ở cả hai bên hành lang. Trên mỗi cánh cửa ghi một chữ số bằng phấn.

Chúng tôi bước vào phòng số ba. Nó rất rộng và trần cao. Một ô kính lớn nhìn thẳng xuống phố. Cái giường, rất rộng, trải ga màu xanh lơ và một cái chăn Ê-cốt. Một cầu thang nhỏ bằng gỗ trắng dẫn lên một gác lửng. Con chó nằm xuống đất, dưới chân giường.

- Chúng ta có thể ở lại đây cho đến lúc nào đi Rome, Gisèle nói.

Đúng thế. Trong lúc đợi chuyến khởi hành ấy, chúng tôi sẽ không rời khỏi khu phố này nữa, noi theo những hành khách trong phòng transit một sân bay trước giờ lên máy bay. Thậm chí chúng tôi sẽ không rời khỏi căn phòng này cũng như cái giường này. Và tôi hình dung ra người đàn ông mặc măng tô hạt dẻ sáng màu lúc nãy, bấm chuông căn hộ trên ke Conti, lúc sáng sớm, để tìm chúng tôi giống như ông ta từng làm trước đó hai mươi năm với bố tôi và như ông ta sẽ vẫn làm mãi mãi. Nhưng ông ta sẽ không bao giờ tóm được chúng tôi.

- Anh đang nghĩ gì thế? nàng hỏi tôi.

- Đến Rome.

Nàng tắt đèn đầu giường. Chúng tôi nằm trên giường và không kéo ri đô ô kính lớn lại. Tôi nghe thấy những tiếng nói chuyện và sập cửa vang lên từ xưởng sửa xe trước mặt. Những ánh phản chiếu từ biển hiệu sáng rực của nó hắt lên chúng tôi. Rất mau chóng, chỉ còn lại im lìm. Tôi cảm thấy môi nàng hôn lên thái dương tôi và chỗ hõm tai tôi. Nàng thì thầm hỏi, tôi có yêu nàng không.

Hôm sau, khoảng mười giờ chúng tôi ngủ dậy. Ở quầy tiếp tân khách sạn không có ai.

Chúng tôi đi ăn sáng trên phố Laos tại một quán cà phê mang cùng tên phố.

Nàng bảo tôi là nàng sẽ về Saint-Leu-la-Forêt luôn để lấy tiền và nàng hy vọng “chuyện sẽ thuận lợi”. Đúng, nàng có nguy cơ sẽ gặp phải chồng mình và những người khác sống ở ngôi nhà. Nhưng xét cho cùng, có quan trọng gì đâu? Nàng không còn món nợ nào phải trả cho ai.

Tôi đề nghị đi cùng nàng, nhưng nàng tuyên bố sẽ tốt hơn nếu nàng đi một mình.

- Em sẽ gọi điện cho anh vào lúc một giờ, nếu thấy cần anh.

Chúng tôi quay trở lại khách sạn để nàng ghi số điện thoại. Người gác vẫn chưa có mặt ở đó nhưng trên mặt quầy chúng tôi thấy có một chồng danh thiếp màu be ghi: Khách sạn-nhà trọ Ségur - căn hộ có sẵn đồ đạc, 7 bis phố Cavalerie (quận 15) SUFFREN 75-55. Nàng lấy một cái cho vào túi áo gió.

Chúng tôi đi ra chỗ đỗ xe. Nàng khoác tay tôi. Nàng muốn mang theo con chó. Nàng ngồi xuống trước vô lăng còn nó ở băng ghế sau. Tôi viện ra một cái cớ để khỏi phải rời nàng ngay lập tức. Nàng có thể chở tôi đến chỗ một quầy bán báo không?

Nàng chạy xe dọc đại lộ Suffren về phía sông Seine. Nàng dừng lại trước quầy bán báo đầu tiên.

- Hẹn anh lát nữa nhé.

Nàng thò đầu ra khỏi cửa đã hạ kính và vẫy tay với tôi.

* * *

Tôi nhét tờ báo vào túi. Tôi rẽ vào phố đầu tiên, bên trái, tôi đi theo nó và tới một quảng trường ở giữa là một công viên nhỏ có ki ốt nhạc.

Tôi ngồi xuống một cái ghế băng gần ki ốt để đọc tờ báo. Trước mặt tôi là mặt tiền doanh trại Dupleix.

Trời nắng. Một bầu trời không mây. Trên băng ghế bên cạnh, một phụ nữ tóc nâu chừng ba mươi tuổi trông chừng một thằng bé đi xe đạp.

Tôi ngạc nhiên khi nghe thấy tiếng vó ngựa lộp cộp tiến lại gần. Một nhóm kỵ sĩ vận quân phục chậm rãi đi vào doanh trại. Tôi nhớ đến những buổi sáng Chủ nhật hồi còn nhỏ, tôi cũng nghe thấy cùng những tiếng vó ngựa ấy khi đoàn diễu hành Vệ binh quốc gia đi qua trên bờ ke.

Ở trang tin vặt, tôi không thấy có bức ảnh người đàn ông mà họ đã đưa lên xe ô tô, buổi chiều Chủ nhật. Không có gì về Ansart, cũng như về Jacques de Bavière, hay Martine Gaul.

Tôi nghĩ đến đêm hôm trước, chúng tôi ở ngay gần đây và quyết định đi bộ đến phố Desaix, mà không biết chính xác nó ở đâu. Nhưng chỉ cần cứ thế đi men theo bức tường doanh trại.

Tôi nhận ra tòa nhà số 34. Đúng, chính ở đây tôi đã đợi nàng. Cây cầu cạn dành cho tàu điện ngẩm trên không, bên trái, chắn ngang đường chân trời của phố. Căn hộ nằm ở tầng mấy?

Tôi đi ngược lại và, thêm lần nữa, tới quảng trường có công viên nhỏ, trước doanh trại.

Tôi quay lại đại lộ Suffren và phố nhỏ của khách sạn.

Vẫn không có ai ở chỗ quầy tiếp tân. Điện thoại đặt trên giá gỗ bên dưới các ô. Đã gần một giờ. Tôi đứng chống khuỷu tay vào quầy. Một giờ. Một giờ mười lăm. Không hề có tiếng chuông điện thoại. Tôi nhấc máy lên kiểm tra xem nó có hoạt động hay không và nghe thấy có tín hiệu.

Nàng đã hẹn tôi vào quãng hai giờ, ở quán cà phê trên phố Laos. Tôi không muốn lên phòng. Tôi đi ra phố và theo đại lộ Suffren, nhưng lần này trên vỉa hè phía bên kia. Bên này đại lộ thật êm ả. Dọc theo vỉa hè đối diện là các tòa nhà cũ của Trường Quân Sự. Và mấy hàng cây tiêu huyền. Chúng tôi sẽ không nhìn thấy lá của chúng vào mùa xuân tới vì lúc đó chúng tôi đã ở Rome rồi.

Càng bước đi, tôi càng thấy như thể mình đã ở một thành phố xa lạ và đang trở thành một người khác. Những gì tôi từng trải qua hồi nhỏ và vài năm tiếp theo đó, cho tới cuộc gặp với Gisèle, dịu dàng tách đi khỏi tôi theo từng mẩu, loãng dần, đến mức, thỉnh thoảng, tôi phải hết sức nỗ lực để giữ lại vài mảnh tí xíu trước khi chúng bay biến mất: những năm ở trường, bóng dáng bố tôi vận măng tô xanh lính thủy, mẹ tôi, Grabley, những ánh phản chiếu của tàu ruồi trên trần phòng tôi...

Hai giờ kém mười, tôi đến trước quán cà phê phố Laos. Nàng vẫn chưa ở đó. Tôi muốn mua cho nàng, ở chỗ hàng hoa đối diện, một bó hoa hồng nhưng tôi không mang theo tiền. Tôi đi bộ về khách sạn. Khi tôi bước vào, người gác đêm đang ở đằng sau quầy tiếp tân.

Ông ta nhìn tôi chằm chằm. Mặt ông ta đỏ bừng.

- Cậu...

Ông ta không tìm ra lời nhưng tôi đã hiểu hết trước cả khi kịp nghe. Bạn gái của cậu. Tai nạn. Ngay sau cầu Suresnes. Người ta đã tìm thấy danh thiếp khách sạn trong túi áo gió cô ấy và gọi điện đến đây.

Tôi máy móc bước ra ngoài. Ngoài phố, mọi thứ đều nhẹ, rõ, hờ hững, giống như bầu trời tháng Giêng những lúc nó có màu xanh lơ.

[1] Địa chỉ của Sở Cảnh sát Paris vẫn hay được gọi tắt là “quai des Orfèvres”.

[2] Tên đầy đủ là “Monnaie de Paris”, đây là một cơ quan rất cổ, có từ thế kỷ IX và đến nay vẫn tồn tại, phụ trách làm ra tiền cùng nhiều công việc khác liên quan đến tiền.

[3] “Vert-Galant” là tên gọi khu quảng trường ở đầu mút (về phía điện Louvre) của đảo Cité trên sông Seine, nơi này trồng nhiều cây.

[4] Tên gọi loại com lê có điểm đặc trưng là may bằng len, kẻ ca rô.

[5] “Bateau-mouche”, loại tàu thủy đặc trưng chạy trên sông Seine trong nội đô Paris.

[6] Quán cà phê Les Deux Magots nằm ở Saint-Germain-des-Prés, tức là phía tả ngạn sông Seine; còn Pigalle là khu vực Montmartre, bên hữu ngạn.

[7] Chester Himes (1909-1984): nhà văn Mỹ da đen, rất nổi tiếng (nhất là ờ Pháp) với loạt tiểu thuyết trinh thám lấy khu Harlem làm bối cảnh; Chester Himes sống nhiều năm ở Pháp.

[8] Tại các quán ăn Pháp, “plat du jour” (món trong ngày) là món do quán tự đề nghị, thường là rẻ hơn các món khác, nhìn chung là thay đổi theo ngày.

[9] Tên giải đua xe ô tô lâu đời nhất thế giới, được tổ chức từ thập niên 20 của thế kỷ XX, tại thành phố Mans nước Pháp.

[10] Loại quán cà phê xưa kia, kiêm bán than; thông thường, những quán như thế này do người vùng Auvergne mở.

[11] Cái tên “Jacques de Bavière” khiến người ta nghĩ ngay đến một người thuộc dòng họ quý tộc lâu đời và nổi tiếng; “sách Gotha" là một dạng “almanach” ghi phả hệ các gia đình quý tộc châu Âu.

[12] Quãng thời gian quân phát xít Đức chiếm đóng nước Pháp trong Thế chiến thứ hai.

[13] Cơ quan thời Chiếm đóng phục vụ quân Đức.

[14] Ở thời điểm này, Orsay còn chưa được cải tạo thành bảo tàng, vẫn còn là một nhà ga cũ.