Không có gì là thật, cũng không có gì là giả;

tất cả chỉ là dối trá và mộng tưởng,

Là ảo tưởng con tim được một hy vọng

hão huyền dung dưỡng

Sự thật duy nhất của loài người chúng ta,

là nỗi đau trong chính mình.

   Lamartine, Ngôi mộ một người mẹ

Sự thanh thản là món quà trời ban. Đừng nghĩ đó là điều ắt có.

Năm hai mươi tuổi, hẳn tôi không thể hình dung nổi sẽ có ngày tôi luyến tiếc những con ngõ nhỏ làng mình, cảnh sắc đơn điệu của những rừng cây chìm trong sương và những ngày tháng không chút gập ghềnh cứ mãi lặp đi lặp lại. Tôi nghĩ đến tất cả những gì người ta viết về tôi từ đầu câu chuyện này. Cánh nhà báo thỏa thuê phóng bút. Đó là nghề của họ. Nhưng chưa bao giờ, chưa bao giờ tôi đọc được một bản tóm tắt rõ ràng các sự việc.

Đây là một nhiệm vụ rủi ro, bởi mọi chuyện đã bị màng lọc ký ức làm cho rối rắm. Bản thân cảm xúc cũng khiến tình thế trở nên nhiễu bẩn. Suốt các cuộc thẩm vấn, những gương mặt xưa cũ đã mang chiếc mặt nạ mà tôi phải lột xuống để tìm lại sự vô tội thuở ban đầu. Khi ấy chẳng ai quan tâm đến màu sắc của chiếc xe hơi, làn nước mát mẻ hay nụ cười của Céline.

Tôi phải quên đi nỗi ăn năn và đau khổ để nhắc mình nhớ về chàng trai trẻ là mình khi đó. Để nhìn lại chính mình, trẻ trung đến vậy, tự tin đến vậy, tuy vô danh nhưng luôn chắc chắn rằng có một vận mệnh đặc biệt đang đợi mình.

Tôi đã đúng. Ở khía cạnh nào đó.

PHẦN 1

1

Chủ nhật, ngày 3 tháng Mười hai năm 2017

Siêu thị rung chuyển dưới bước chân của các khách hàng. Họ có vẻ vội vã với những ý tưởng mua sắm chuẩn bị cho Giáng Sinh. Trong khu mua sắm của trung tâm thương mại, một phụ nữ tóc vàng đi ngược dòng người. Chiếc cổ dài và ngoan cố của cô bất chấp đám đông khách hàng, nhưng mỗi cử động lại ngập ngừng như thể xin lỗi. Không thể nhìn ra màu mắt cô bởi cô đang cúi gằm nhìn những ghi chép của mình. Cô cũng tẻ nhạt như tất cả những người mà ta gặp ngoài đời thực. Nếu ta đưa hình ảnh cô lên một bộ phim truyền hình chiếu vào giờ cơm tối, cô sẽ được trang điểm, vận những bộ đồ sặc sỡ làm tôn lên nước da nhợt nhạt. Khi đó có lẽ cô sẽ xinh đẹp, và chắc hẳn khán giả truyền hình sẽ ghen tị với vẻ thoải mái và giản dị của cô. Nhưng dưới ánh sáng sống sượng của đèn neon khiến hai quầng thâm mắt cô nổi bật, đứa trẻ từng là cô một thuở bỗng thoáng ẩn thoáng hiện. Một bé gái ngoan ngoãn, có vẻ chăm chú, vai so lại để không chiếm quá nhiều không gian ở hàng ghế thứ ba trên lớp.

Còn lúc này, ngực cô phập phồng liên hồi khi đọc kỹ lại những điểm khác nhau trong bảng câu hỏi:

– Đặc điểm người tiêu dùng: tầng lớp xã hội, giới tính, độ tuổi;

– Lý do đến mua: gần nhà, giá cả, các tiện ích trong khu mua sắm;

– Tần suất đến mua;

– Hoạt động của người tiêu dùng: giỏ đầy hay giỏ vơi (ít hơn mười sản phẩm), đi một mình hay đi cùng gia đình;

– Sử dụng các tiện ích khác nhau trong khu mua sắm: làm tóc, chụp ảnh tự động, cà phê...

– Đi lại trong cửa hàng: lên danh sách trước hay đi xem không chủ đích;

– Điểm đánh giá tổng quát của người tiêu dùng từ 1 đến 10.

Sau bốn năm, cô đã hiểu nguyên tắc. Cô có thể soạn các kết luận mà không cần ra khỏi nhà, không làm khách hàng bực bội vào sáng Chủ nhật ở trước cửa siêu thị.

“Cuộc điều tra chỉ ra sự đa dạng ở các nhóm khách hàng hay lui tới siêu thị, với những mong muốn tiêu dùng khác nhau. Việc mở cửa siêu thị vào chủ nhật tạo ra...”

– Bertie, hăng hái lên, xin em đấy! Nhìn qua cũng thấy em còn chưa điền được mười phiếu và ta sẽ không ở đây nguyên ngày hôm nay đâu...

Bertille gật đầu trả lời Flore, đồng nghiệp của cô, người đã tiếp cận những khách hàng mới. Tựa như đấu sĩ đánh mất tấm khiên, cô vô vọng đi về phía một cặp đôi đang đẩy xe.

– Xin lỗi, chúng tôi đang làm một cuộc khảo sát...

– Cô không có gì tốt hơn để làm vào sáng chủ nhật ngoài việc làm phiền mọi người sao? Cô có biết giờ đang là cuối tuần và chúng tôi muốn thư giãn không?

– Tôi hiểu rồi, tôi xin lỗi...

Cô nhìn họ rời đi và chen chúc trong đám đông để hòa mình vào nơi thư giãn của họ, rồi vờ như đang đánh dấu vào một tờ phiếu hòng làm hài lòng Flore và Lucas, những người vẫn luôn để mắt dõi theo cô. Bertille thích các cuộc khảo sát qua điện thoại hơn. Không phải mặt đối mặt, cũng không phải tiếp xúc trực tiếp. Cô tiến về phía mấy quầy thanh toán giành cho những người mua “dưới mười món hàng”.

Một người đàn ông đang xếp lại đống hàng của mình. Ông đã có tuổi, có lẽ đã nghỉ hưu. Cô thắc mắc ông làm gì ở quầy thanh toán tự động, chỉ người nào đang vội mới chọn loại máy đó. Những người khác, những người không còn lợi ích gì cho xã hội nữa, thích tiếp xúc với nhân viên thu ngân hơn. Họ vừa dò đoán xem khách thanh toán trước mình nói gì vừa chuẩn bị sẵn câu sẽ nói khi đến lượt họ điền vào séc hoặc gõ mật khẩu. Đây là dịp duy nhất họ được nghe giọng nói của chính mình, để đảm bảo nó vẫn tồn tại. Sau đó, mấy lời vỏn vẹn này sẽ theo họ đến tận tối. Họ sẽ nghĩ lại về những gì người phụ nữ tóc nâu nói với con hoặc với chồng cô ta, họ sẽ hình dung cuộc sống của cô ta và sau đó lại chìm đắm trong ký ức của chính họ.

Dù động tác chậm chạp, ông lão vẫn quét mã vạch thành thục. Ông lấy hàng, xoay nó trong tay như một ảo thuật gia đang luyện tập, rồi đưa nó xuống dưới tia sáng phớt xanh. Một tiếng bíp vang lên và gương mặt nhăn nheo quay về phía cô. Bertille đã gặp ông, vừa nãy, ở lối vào cửa hàng. Cô chẳng dám phỏng vấn vì tâm trí ông có vẻ xa xăm, cách cả ngàn dặm so với cái đền đài của chủ nghĩa tiêu thụ này, nơi những bước chân ông đưa đường dẫn lối đến. Cô máy móc chú ý vào chai soda, cái túi đựng hai quả gì đó, có vẻ là táo, một bọc giấy từ quầy thịt, giăm-bông hoặc pa-tê, và một ổ bánh mì baguette được ông cẩn thận gập làm đôi để đóng kín được chiếc túi đi chợ của mình. Ông thao tác chậm chạp, thận trọng, và cái lưng gù xuống vì phải nhìn xem cần đặt chân vào đâu.

– Thưa ông, xin lỗi vì đã quấy rầy ông, nhưng tôi đang thực hiện một cuộc điều tra...

Ông đột ngột ngước mặt lên, vẻ lo lắng.

– Tôi muốn hỏi ông...

2

Nhiều giờ sau, nằm trên giường nhà mình, Bertille nhớ lại từng giây của cảnh tượng đó. Cặp mắt lồi của người đàn ông, gương mặt vốn đã nhăn nheo quắt lại như một thước phim tua nhanh cảnh nhiều năm trôi qua để phóng đại sự cần kíp của một loại kem chống lão hóa, miệng như biến mất bởi môi đã mím chặt lại vì hoảng sợ, cuối cùng đôi chân ông từ từ nhũn ra, trong khi ánh mắt sáng sủa của ông níu lấy ánh mắt cô để ngăn mình ngã quỵ. Trong suốt khoảnh khắc vô tận đó, Bertille không phác bất cứ cử động nào, cô bất động vì ngạc nhiên hơn là vì sợ hãi và ngơ ngác chờ người đàn ông ngã xuống rồi mới ngồi quỳ gối bên cạnh ông. Khi thuật lại sự việc ở văn phòng, cô nhấn mạnh khoảng thời gian trôi qua trước khi những người khác đến: khách của cửa hàng, hai đồng nghiệp, và sau cùng là đám lính cứu hộ thẳng thừng đẩy cô ra để kiểm soát mọi việc, họ làm việc càng hiệu quả thì càng thể hiện rõ sự vô dụng của cô, cô đã không thể giúp người đàn ông vừa bị cô làm cho choáng váng.

Vì, dù không ai nhận ra thì cô cũng có trách nhiệm. Khi cất tiếng hỏi ông lão, cô đã gây ra một phản ứng có lẽ sẽ giết chết ông nêu chẳng may. Trong khoảnh khắc, cô đã nghĩ đến việc tránh xa cơ thể bất động này và các thiết bị hồi sức, rời đi cùng hai đồng nghiệp, như thể họ chỉ là ba khán giả vô tội trước cơn choáng váng của một khách hàng kiệt sức. Suốt những tháng sau đó, cô vẫn thường tự hỏi tại sao mình còn ở lại.

Trong nhiều phút, các nhân viên cấp cứu hoạt động hối hả xung quanh cơ thể bất động, không ngừng nói chuyện với cô để giải thích từng thao tác của họ trong khi người đàn ông có vẻ như đã chết. Sau đó, một người trong số họ hô lên ra lệnh và tất cả đồng loạt đứng lên, như một điệu ba lê được phối hợp hoàn hảo. Chính khi ấy, Bertille nhìn thấy đôi mắt sáng. Cô ngạc nhiên khi không còn đọc thấy trong đó sự hoảng loạn mà lẽ ra là vào lúc này thì lại hợp lý.

Những điều xảy ra tiếp theo vẫn mãi mơ hồ trong ký ức cô. Qua lời Flore thuật lại cho cô sau đó, cô mới biết mình đã nhặt lại túi xách của người đàn ông và đi theo mấy người lính cứu hộ, tay cầm tập phiếu khảo sát, vô cớ nài nỉ để được đi cùng ông lão đến bệnh viện, ở đó, cô đã chờ, chờ rất lâu. Ngồi trên chiếc ghế cho phép cô quan sát dòng người đi lại trong sảnh. Một y tá đi đến hỏi tên bệnh nhân. Cô không biết gì cả. Rồi ánh sáng ngoài trời dịu đi chứng tỏ chiếc đống hồ quả lắc trong sảnh không chạy đúng giờ. Việc chuyển sang múi giờ mùa đông không phải lúc nào cũng có tác dụng với người nhà bệnh nhân, những người vì thế mà chờ đợi trong một không gian-thời gian hỗn loạn.

Cửa kính tối dần và một bác sĩ đến báo với cô rằng người đàn ông đã qua cơn nguy kịch.

– Cô có thể thăm ông ấy trong năm phút nếu muốn.

– Không, không... Tôi không muốn quấy rầy ông ấy, anh biết mà, tôi không quen ông ấy. Tôi chỉ vừa hay có mặt ở đó khi ông ấy ngã xuống.

– Ông ấy nói chẳng có ai để báo tin. Hẳn là ông ấy sống một mình. Cô thật tốt khi đã đi cùng ông lão.

– Tôi cầm túi đi chợ của ông ấy. Tôi không biết...

– Nếu trong đó có đồ ăn, chúng tôi không thể giữ nó ở bệnh viện. Cô phải mang chiếc túi đi. Hãy để lại số điện thoại của cô ở quầy lễ tân và chúng tôi sẽ báo cho cô ngày ông ấy xuất viện. Cô hoàn toàn có thể mang đến cho ông ấy những món còn ăn được.

Vị bác sĩ trẻ liếc mắt hoài nghi nhìn chiếc túi bạc phếch. Rồi anh đi ra chỗ mấy bác sĩ nội trú đang đứng tranh luận gì đó ở cuối hành lang.

Mãi sau đó, có lẽ là hôm sau, Bertille mới nhận ra mình chưa hỏi danh tính người đàn ông. Khi ghi lại số điện thoại của cô, người phụ nữ ở quầy lễ tân đã khen ngợi thái độ công dân ở cô. Việc này làm cô bối rối. Cô định giải thích mình chỉ làm vì bản thân có liên can mà thôi, nhưng cô đã im lặng do cô lễ tân chắc chắn sẽ phủ nhận trách nhiệm ấy của Bertille. Có thể cô ấy sẽ nói đó là tình cờ, và rằng ông lão đã có tuổi, như thể chỉ riêng từ “có tuổi” cũng đủ chứng mình cho nỗi hoảng sợ mà Bertille đọc được trong ánh mắt mệt mỏi đó.

*

Hôm thứ Hai, các đồng nghiệp của cô tán thưởng chuyện này vì nó mang lại chút lý thú cho cuộc điều tra không biết đã là lần thứ bao nhiêu về việc mở cửa siêu thị vào Chủ nhật. Flore vừa đùa vừa gợi ý phải đòi một khoản trợ cấp rủi ro. Chắc chắn phải vậy, Bertille cười bảo. Cô không dám tiết lộ chuyện mình giữ cái túi và để lại số liên lạc của mình, những thứ duy nhất từ nay còn liên quan đến bệnh nhân vô danh ở phòng số 128 trong một bệnh viện ở ngoại ô Paris.

Đến tận thứ Ba, cái túi vẫn được đặt ở lối vào căn hộ của cô. Giăm-bông đã tìm được một chỗ trong tủ lạnh. Cái bánh mì baguette gập đôi bị vứt vào thùng rác.

Bệnh viện cố gọi cho cô vào sáng thứ Tư, đúng lúc cô đang nghe điện thoại. Cô từ chối cuộc gọi, nhưng lại ngạc nhiên vì tin nhắn. Ông André yêu cầu nhận lại đồ đạc. Bertille có thể giữ đồ ăn, nhưng phải mang những thứ còn lại đến quầy lễ tân.

Những thứ còn lại. Bốn tiếng này đeo đẳng cô đến tận tối. Ngay khi vào nhà, cô liền đổ các thứ trong túi ra ngay chỗ sàn lối vào. Một cái chai và hai quả táo... Còn gì khác nữa? Ngoài cái túi xấu xí trông như đã trải qua hàng thập kỷ và hoàn toàn không tiện dụng này. Vành túi dày, được may lót bằng bìa cứng để giữ nhiệt, giờ trở nên kém hiệu quả hơn cả những hộp kem nhỏ được bán tại quầy đông lạnh. Chính khi đặt chiếc túi gần cửa ra vào mà cô nảy ra một ý tưởng điên rồ. Với những người hỏi cô, rất lâu sau đó, cô trả lời rằng cô không biết mình đã nghĩ gì trong đầu khi lấy kéo cắt móng tay để cắt đường may của chiếc túi. Sau vài phút, những trang giấy nhỏ ngả vàng rơi đầy trên sàn lối vào, bốn mươi trang, có thể hơn, viết tay với nét chữ nhỏ nhắn và cẩn thận.

*

Tôi lớn lên ở Saintes-Fosses, một ngôi làng miền Đông nước Pháp với cái tên hẳn một thời ai cũng biết. Nhưng, vào năm 1972 thì chưa được như vậy. Khi nghĩ lại về thời thơ ấu của mình, tôi có cảm tưởng mỗi hình ảnh đều gắn với Céline và cái chết của em trai cô ấy. Bằng một quá trình kỳ lạ, trí nhớ đã phục hồi lại câu chuyện của chúng tôi từ một vài sự kiện mà chúng tôi không thể gạt bỏ. Vậy nên những năm 72, 73 dường như kéo dài mãi cho đến nửa đời tôi mặc dù mấy mươi năm trở lại đây đã tan biến trong sương mù.

Ngôi nhà nơi gia đình tôi sinh sống nằm ở ngay lối vào làng. Chễm chệ trên con đường dẫn ra hồ, ngôi nhà là nơi tôi và đám bạn hẹn gặp, họ ghé qua đó trước khi ra hồ nước, chỗ chơi chính của chúng tôi. Đến bây giờ vẫn còn như vậy chứ? Tôi không biết. Sau khi Simon chết, các bậc phụ huynh đã phải cấm đám nhóc trong làng ra đó, nhưng vào những năm sáu mươi, đó là nơi chúng tôi trải qua mùa hè của mình, vui sướng vì có một nơi để bơi lội chỉ cách trường mười phút. Bắt đầu từ cuối tháng Năm, chúng tôi cho đồ bơi vào cặp sách để đi đến đó sau giờ học. Trời lúc ấy hẳn là đẹp và nóng. Tuy nhiên, tôi không còn thấy lại cái hồ dưới ánh mặt trời. Tôi chỉ có thể tưởng tượng ra hồ nước qua những dải sương mù. Cứ như thể thời tiết ngày 17 tháng Mười một năm 1973 đã xóa sạch mọi ký ức trước đó.

Chính thời niên thiếu là lúc Céline bước vào cuộc đời tôi. Chúng tôi khi đó đã lớn. Chúng tôi đã thôi chạy chân trần đuổi theo lũ ếch, và những chiếc khăn tắm biển đã thay thế các đội hướng đạo kiểu Junior Woodchucks chúng tôi thành lập trên bờ hồ. Đám con trai bắt đầu tập cơ ngực còn đám con gái thì lôi mấy bộ đồ bơi hiệu Vichy ra ngay khi những tia nắng mặt trời đầu tiên ló rạng. Đám con trai chúng tôi vẫn chưa dám chạm vào họ, nhưng các trò chơi là dịp để sượt nhẹ qua họ, khiến các giác quan trong chúng tôi rạo rực. Ngay từ khi vào trung học, Céline đã trở thành ngôi sao của trường. Cô ấy đẹp nhưng lại không biết điều đó, mái tóc cô bắt lấy ánh sáng, tạo thành một vầng dương xung quanh mình. Như một ngôi sao điện ảnh được tay kỹ thuật viên ánh sáng theo sát không biết mệt. Với tất cả đám thanh niên quanh vùng, làng tôi mất đi tên gọi riêng và trở thành “làng Céline’’. Cô ấy không lấy gì làm hãnh diện trước thành công này. Bây giờ, lẽ ra chúng tôi phải được cảnh báo trước vẻ giản dị, gần như ngượng nghịu của cô. Bất cứ đứa con gái nào cũng có thể huênh hoang, tận dụng sự sùng bái này đế kiểm soát đám con trai và lấn át đám con gái với thái độ khinh thường.

Céline thì không.

Từ khi mười bốn tuổi, tôi đã nhận mọi việc mẹ giao. Để đến trung tâm thị trấn, tôi vòng qua con phố Mortagne và dừng lại vài phút trước ngôi nhà nơi Céline sống. Vào mùa nắng đẹp, tôi thấy cô trong vườn với em trai và tôi ra hiệu chào cô. Đến giờ vẫn vậy, chỉ cần nhắm mắt là tôi lại thấy cô đang bước chân sáo đến gần và ngồi xuống cạnh tôi trên bức tường con dùng làm hàng rào. Tôi đọc cho cô chi tiết danh sách đồ mà tôi phải mua và cô không ngạc nhiên về quãng đường vòng đưa tôi đến con phố nhà cô. Chúng tôi nói về trường học và những gì xảy ra trong ngày của từng người. Cô chế nhạo mấy giáo viên dạy mình, tôi thì chế nhạo mấy giáo viên dạy tôi, cho đến khi sự im lặng hình thành báo hiệu tôi phải rời di. Những lúc liều lĩnh, tôi hỏi xem cô có phải mua chút gì trong làng không, nhưng lần nào cô cũng lắc đầu rồi vẫy tay tạm biệt trước khi mất hút vào trong nhà. Rất lâu sau đó tôi mới biết rằng cô không được phép ra ngoài chừng nào chưa làm xong một vài việc nhà. Cô phụ trách giặt giũ, rửa bát và dọn dẹp, mẹ cô giành việc đi chợ và nấu nướng. Cuối tuần, cô được phép đi gặp chúng tôi với điều kiện phải dẫn theo em trai.

Nhưng, khi mười bốn tuổi, ta không hình dung được mỗi gia đình khác nhau đến mức nào, và ta phóng chiếu cuộc sống duy nhất mà ta biết lên bạn bè mình. Nhiều năm sau, sự nhẹ nhàng của cô thiếu nữ ấy vẫn có thể rẽ lối vào trong những giấc mơ của tôi. Khi tỉnh dậy, tôi cố gắng liên kết mọi điều mà sau đó mình biết được về gia đình và cuộc đời cô với những gì mình mơ. Vô ích. Céline là ánh sáng và tôi chẳng thể tưởng tượng nổi bóng tối bao quanh cô. Trong suốt vụ xét xử, những điểm trọng yếu đã bị bỏ qua và rất lâu sau tôi mới biết sự thật. Sự thật... Một từ rất quan trọng đối với những sự việc mới mâu thuẫn với tất cả những gì đã được bên bị cũng như bên nguyên nêu ra. Câu chuyện này phản ánh cuộc sống, ta tìm thấy rất nhiều phiên bản của nó khi phỏng vấn các nhân vật chính, mỗi người lại đánh giá các hành động theo quan điểm riêng của mình.

3

Tiếng chuông cửa làm gián đoạn quá trình đọc của Bertille. Cô nhìn giờ trên chiếc đồng hồ quả lắc và nhớ ra Flore phải gửi con gái ở đây. Vội vàng nhét mấy trang giấy vào sâu trong túi, cô lấy chân đẩy nó rồi mở cửa.

– Sao rồi, người đẹp? Ổn định lại cảm xúc chưa? Em biết mọi người ở văn phòng đều nói về em chứ? Bertie, cô nàng làm khảo sát giết người!

– Thôi đi! Sau vụ đó em đã không biết phải tiếp tục kiểu gì thì chớ!

– Thôi nào! Đừng lo, chị và Lucas đã bàn nhau rằng bọn chị có thể làm đỡ em phần còn lại của bảng câu hỏi về siêu thị... nhưng với một điều kiện...

– Em đang nghe đây.

– Em nhập tất cả dữ liệu vào máy tính và phụ trách các bảng điều tra.

– OK! Chị muốn gì cũng được miễn là em không phải đặt chân vào cửa hàng nữa. Cảm ơn cả hai người.

Flore quay người lại để treo áo khoác của con gái cô ở lối vào.

– Không thể tin nổi! Đây là cái túi của ông lão à? Em thừa biết chuyện này thực sự xui xẻo mà, họ có thể buộc em tội tấn công ông lão để trộm bữa ăn của ông ấy đấy! Em định làm gì với nó?

- Ngày mai em phải mang nó về lại bệnh viện. Em không thể để đổ ăn lại đó, họ không cho phép.

– Thế là em phải đánh vật một tiếng cả đi cả về trên xe buýt vì một cái túi có tuổi đời ít nhất cũng phải bốn mươi năm và chẳng chút giá trị gì! Chờ đã, cuối tuần này chị rảnh, mình sẽ đi ô tô đến đó.

– Được đó, nhưng em không thể. Nếu ông ấy ra viện trước, em không biết ông ấy sống ở đâu, mà ông ấy thì muốn lấy lại cái túi.

– Tùy em... Này, chị để Mélanie ở lại với em, em chắc là mình không bận việc gì tối nay chứ?

– Chị biết rõ là không mà, với lại con gái chị cũng dễ thương. Bọn em có thể nấu ăn cùng nhau và con bé có thể ngủ trong phòng em, em sẽ ngủ ở xô pha.

– Em đúng là thiên thần. Nhưng rồi một ngày, em sẽ phải bắt đầu lại cuộc sống. Nicolas đã đi từ rất lâu rồi, em có nhà, có công việc, bằng lái... Em là một người phụ nữ mới rồi, Bertie à, không phải đàn ông nào cũng như anh ta đâu.

Bertille vừa cười vừa nói đồng ý, nhưng trong đầu lại vang lên tiếng bát đĩa vỡ. Cô cầu trời phù hộ cho đứa bé gái đang đi đến kéo tay áo cô.

*

Céline, giống như rất nhiều thanh niên trong làng, chọn học trường CET ¹ định hướng này cho phép cô vừa học vừa có trong tay tấm bằng nghề. Cô đã hoàn thành tất cả các kỳ thi và đạt bằng giỏi khóa đào tạo nghề. Từ đó, việc học trường nghề không còn là lựa chọn của riêng những người thi trượt vì những học sinh giỏi nhất làng cũng chọn hướng đi này. Trong mắt chúng tôi, làm tóc hiển nhiên trở thành một ngành học xuất sắc. Trong khi Pascal, Yves và tôi chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học, Céline đã được nhận vào làm ở tiệm Tiff-Annie, một tiệm làm tóc trong làng. Kể từ đó, địa điểm gặp mặt cuối tuần chuyển từ khu hồ đến quán Bar Trung tâm nằm trên quãng trường và là điểm quan sát lý tưởng nhất, chúng tôi tụ tập ở đó, chỗ vòng cung đối diện con đường, đồ uống trên tay, mắt dán chặt vào cánh cửa tiệm làm tóc.

Khi kết thúc công việc, Céline đến chơi trò bi lắc và pinball trước khi về nhà. Ngay khi cô bỏ chúng tôi lại, một nỗi buồn xâm chiếm quán cà phê và chúng tôi vội vàng rời đi để buổi tối qua mau và ngày hôm sau đến nhanh hơn. Tổng cộng, chúng tôi gồm mười hai thanh niên hay đi lang thang trong vùng và giành tất cả các ngày cuối tuần trong làng với bia, trò pinball, bi lắc và âm nhạc. Cách tiêu khiển này không khác với những gì diễn ra ở mọi thị trấn nhỏ trên nước Pháp vào thời kỳ chưa có trò chơi điện tử. Nhưng ở Saintes-Fosses, chúng tôi nghĩ rằng cái từ “Fosses” ² trong tên thị trấn đã an bài cho chúng tôi một mối phiền muộn chết chóc.

Tôi không có bất kỳ ký ức nào về những chuyện có thể đã xảy ra bên ngoài làng trong suốt những năm tháng tuổi trẻ. Tương tự như vậy, các giai đoạn trong lịch sử gia đình tôi bị đứt đoạn, cứ như thể tôi đã được kể cho nghe các mẩu chuyện lẻ tẻ hoặc đã trải qua những chuyện đó sau màn hình ti vi. Có các buổi tiệc gia đình - Giáng sinh, sinh nhật - là dịp ông bà đến nhà tôi chơi, nhưng tôi lại chỉ tham gia như một khách du lịch. Thế giới người lớn là một vũ trụ song song không liên quan đến tôi. Bây giờ tôi tự trách vì đã không cố gắng hiểu cha mẹ mình khi còn có thể, mà lại coi việc đi lang thang với đám bạn là tất cả những gì quan trọng với mình. Tôi chỉ cảm thấy ở đúng vị trí khi ở trong cái băng nhóm nhỏ chúng tôi thành lập, tụ tập quanh tiệm cà phê. Thỉnh thoảng, tôi lại ngửi thấy mùi cây đoạn. Nỗi đau âm ỉ bật ra cùng mùi hương đó và giải phóng tất cả các giác quan của tôi, như cơn sóng từng phóng thích những mẩu đá nhỏ yếu ớt bám trên vách đá. Lảo đảo, tôi bèn dựa vào cái bàn làm việc nhỏ khắc những lời chửi rủa của những người tùng dùng nó trước đây và chờ đợi. Tôi chờ đợi mùi dầu khét của căn bếp và mùi cống rãnh rốt cuộc cũng xua đi được mùi hương của quá khứ.

Năm 1968 ³, chúng tôi theo dõi các sự kiện, từ xa. Tỉnh lẻ nhìn vào Paris, tỉnh lẻ rung chuyển cùng Paris, nhưng không phải là Paris. Cuộc cách mạng dừng lại ở vùng ngoại vi và ở Saintes-Fosses, cuộc sống vẫn tiếp diễn như trước. Bốn năm sau đó, vào thời điểm mọi chuyện bắt đầu, chúng tôi khoảng hai mươi tuổi. Bảy người trong số chúng tôi đã bắt đầu học nghề từ năm mười sáu tuổi và đang tự chủ tài chính. Thậm chí vài người còn sống với người yêu, việc này đem đến cho họ chút uy thế. Ba người chúng tôi đã đỗ kỳ thi công chức sau khi lấy bằng tốt nghiệp cấp ba hai năm trước. Một cách tượng trưng, chúng tôi diễn lại những trận đánh ở Paris tháng Năm năm 1968. Hai-một. Một người làm cảnh sát, hai người làm trong ngành giáo dục nước nhà. Đối với những người còn lại trong nhóm, chúng tôi đại diện cho đám có cuộc sống sung túc, những người mà cả đời sẽ trôi qua bình lặng và sẽ nghỉ hưu vào năm năm mươi lăm tuổi mà không phải vấy bẩn đôi tay.

Họ đã lầm...

Nhưng vào năm 1972, chúng tôi chưa biết điều đó và chúng tôi tiến về phía trước, tin tưởng vào tương lai. Cùng người bạn thân nhất của mình là Pascal, chúng tôi tin mình thuộc về cánh tả và để tóc dài cùng râu quai nón rậm rạp. Chính vào dịp khai giảng năm học sau đó, để chuẩn bị cho vị trí giáo viên tiểu học của mình, chúng tôi đã chọn cắt một kiểu tóc khiến phụ huynh yên tâm hơn. Tôi nhớ rất rõ buổi cắt tóc đó. Céline cầm kéo trên tay, cười phá lên. Cô mang dụng cụ đến tiệm cà phê và chúng tôi trưng dụng buồng trong của tiệm để có thể hiện tài nghệ. Cô rất có tài. Từ thời trung học, cô làm gì cũng xuất sắc. Khi chúng tôi hỏi sao cô không thử làm bác sĩ hay luật sư, cô có vẻ tự giễu.

– Cậu có tưởng tượng được tớ cả ngày trong chiếc blouse trắng hay váy dài đen không? Ít ra ở tiệm Tiff–Annie, tớ còn mặc váy ngắn. Thế không tốt hơn sao?

Rồi cô phác động tác như bước nhảy trước mặt chúng tôi trước khi đến quầy bar uống một ly. Tất cả chúng tôi đều yêu Céline. Những người độc thân, cả những người khác nữa. Nhưng kỳ lạ là đám con gái không ghét cô. Ngược lại, họ tranh nhau trở thành bạn cô, để đi theo bước chân cô, đi dưới cái bóng của cô. Vả lại, Céline không phải loại chuyên đi cướp bạn trai. Cô chẳng hứng thú với việc đó.

Cô chẳng hứng thú với chúng tôi.

4

Bertille để lại tập giấy lên bàn. Mélanie ngủ trong phòng và khi đang định ngủ luôn trên xô pha, Bertille chợt nghĩ lại điều mình vừa khám phá ra. Các ngón tay cô run rẩy, vì sợ hãi hoặc kích động. Câu chuyện này hiển nhiên chứng minh được giá trị của chiếc túi đối với chủ nó. Vì vậy, cô phải đặt lại các tờ giấy vào lớp lót của chiếc túi và khâu lại cẩn thận. Ông lão sẽ chẳng phát hiện ra điều gì và chính cô cũng sẽ quên tất cả. Trừ phi. Trừ phi cô bị cuốn vào bản thú tội này và muốn đọc đến cùng. Cô bị hấp dẫn bởi tính chính xác của những câu từ vang vọng trong cô như thể chúng bật ra từ bàn tay cô. Một cuốn nhật ký, giống với cuốn mà cô chưa bao giờ đủ can đảm viết ra, vì sợ bị phát hiện.

Chỉ sau khi gõ lên Google các từ “vụ xét xử” và “Saintes- Fosses” cô mới hiểu quy mô truyền thông của vụ việc, chính vào khoảnh khắc đó, cô đã đưa ra một quyết định, cũng là nguồn cơn của rất nhiều xáo trộn sau này. Chắc hẳn, sự việc đã khép lại về mặt pháp lý, nhưng về mặt đạo đức, chẳng bao giờ có gì chấm dứt đối với những ai xoay quanh một vụ giết người, và những trang giấy này cho phép cô lần nữa xâm nhập vào những góc khuất của một cuộc điều tra tội phạm. Sau vụ xét xử từng làm rúng động miền Đông nước Pháp, một người đàn ông đã bị kết án chung thân, đồng thời thoát khỏi án tử hình trong gang tấc.

Tất cả bắt đầu vào ngày 17 tháng Mười một năm 1973. Ngày hôm đó, thi thể của một đứa trẻ mười tuổi đã được vớt trong tình trạng trôi nổi trên mặt nước nơi người dân Saintes-Fosses khoa trương gọi là “cái hồ”. Với bề mặt rộng nửa hecta và độ sâu tối đa hai mét năm mươi, ta có thể gọi đây là “ao”, nhưng cánh nhà báo thời đó lập tức chọn tít “án mạng hồ nước”, ít nhiều khéo léo chơi chữ với họ của đứa trẻ chết đuối: Simon Dulac. ⁴

Nghi vấn bắt đầu dấy lên ngay từ khâu khám nghiệm tử thi, nhân viên pháp y thời đó không thể xác định chắc chắn liệu họ đang đối mặt với một vụ giết người hay một vụ tai nạn.

*

Bertille lùng sục trên mạng đến tận 2 giờ sáng. Cô bắt gặp một bài báo ngày 20 tháng Mười một năm 1973 giải thích tại sao những ngày trước khi phát hiện thi thể, người ta không tìm kiếm đứa trẻ kỹ hơn. Cậu bé Simon được miêu tả trong bài báo là khó bảo. Thời đó, các gia đình không vội vàng đến gặp bác sĩ tâm lý chỉ vì bọn trẻ trốn nhà mà nạn nhân thì đã từng bỏ nhà ba bốn lần riêng trong năm 1973. Những lần đầu, người ta bắt được cậu bé bỏ trốn đang xin đi nhờ xe cách Saintes-Fosses ba mươi lăm ki lô mét, hoặc đang chờ một chuyến tàu trên ga Saint-Dié-des-Vosges. Cảnh sát khuyên người mẹ giám sát con trai mình kỹ hơn nếu không muốn xảy ra chuyện gì. Xem xét tình hình, phía cảnh sát thông cảm - một số người hẳn sẽ nói họ quá dễ dãi.

Trước năm lên bảy, cậu bé Simon là một đứa trẻ lặng lẽ lớn lên dưới bóng những cây thông tỉnh Vosges cùng cha mẹ và chị gái. Nhưng, vào ngày sinh nhật lần thứ bảy của cậu, họ đã tàn nhẫn thông báo với cậu rằng cậu sẽ rời khỏi nhà, rời xa mẹ và chị gái để đến miền Nam nước Pháp với cha, người đã dự tính trước việc ly hôn và xin việc trong một nhà máy đồ hộp ở Marseille. Hai đứa trẻ chật vật chịu đựng những sắp đặt của cha mẹ và sự thiếu vắng mối liên hệ giữa hai nửa gia đình trong suốt ba năm.

Bài báo không nói đến người cha và cuộc sống của ông ở Marseille, nhưng tiết lộ rằng Simon đã quay về Saintes-Fosses năm mười tuổi rưỡi. Trong khoảng thời gian đó, từ một cậu bé biết vâng lời đã biến thành đứa trẻ nổi loạn và hay gây gổ, cả làng đã phải rất độ lượng với cậu để chấp nhận thói ngông nghênh và những cơn cáu kỉnh ở cậu mà không oán thán gia đình cậu. Mặt khác, các chủ tiệm thường xuyên nhắm mắt bỏ qua thói ăn cắp vặt của cậu và, vì nghe nói mẹ cậu không chịu nổi thái độ của con trai nên người ta gọi người chị khoảng hai mươi tuổi đến và cô cố hết sức đưa cậu về đúng đường, chính cô là người đi theo cậu trên đường hoặc trong sân ga mỗi lần cậu gói hành lý trở về Marseille.

Vì vậy, ngày 12 tháng Mười một năm 1973, khi biết tin em mình không đến trường, người chị cả đã lấy xe đi tìm. Do sợ phải nghe phía cảnh sát khiển trách một lần nữa, mãi đến hôm sau người mẹ mới báo mất tích, cảnh sát lao vào lùng sục dấu vết cậu bé bỏ nhà muộn mất một ngày. Họ liên lạc với các nhà ga, các trạm dừng nghỉ trên đường cao tốc và hỏi nhân viên các trạm xăng xem liệu có thấy cậu bé xuất hiện trên một chiếc xe hơi. Hiển nhiên, giả thuyết cậu bé tự bỏ trốn được đưa lên hàng đầu và người ta tìm kiếm một chiếc xe có khả năng đã cho cậu đi nhờ. Không may, do không có hệ thống camera giám sát và các phương tiện định vị như chúng ta biết ngày nay, theo dấu một đứa trẻ bỏ trốn thường tốn nhiều thời gian và không chắc chắn.

Ngày nay, việc một trẻ vị thành niên mất tích sẽ làm dấy lên cảnh báo bắt cóc và mạng xã hội sẽ liên tục đưa tin với một chút vui mừng. Trong chưa đầy hai mươi tư giờ, mỗi người Pháp sẽ ghi nhớ hình ảnh cậu bé Simon trong đầu. Nhưng, vào năm 1973, vụ việc chỉ dừng lại ở phạm vi địa phương cho đến trưa thứ Bảy, khi cảnh sát nhận được cuộc gọi từ một người đi câu phát hiện ra thi thể trôi nổi giữa hai con nước giữa hồ.

*

Tắt máy tính, Bertille do dự một lúc. Để sao chụp lại mấy trang này, cô phải mang chúng đến văn phòng sáng ngày mai. Không có chuyện cô mạo hiểm như vậy. Vì tin rằng ông lão sẽ chẳng bao giờ mất công kiểm tra món đồ giấu trong túi nên cô không nghĩ gì mà lấy luôn một tập giấy trắng cùng độ dày với tập cô để trên bàn và luồn vào bên trong lớp lót túi. Bằng một cây kim, cô cẩn thận đâm vào những lỗ ban đầu rồi chà xát đường khâu để làm sờn chỗ chỉ quá tối hoặc quá sáng. Trưa hôm sau, cô để túi ở quầy lễ tân bệnh viện.

Nhược điểm của người già là họ thường xuyên bị ám ảnh, và ở ông lão đó đã hình thành mối ngờ vực sâu sắc với chính đồng bào mình, chiều thứ Năm, khi cô hộ lý vào phòng đưa lại cho ông cái túi trống không, ông thở phào một lúc, nhưng, vài giờ sau, nỗi bất an trở lại. Sau khi điền xong tờ khai thông tin bệnh nhân và lên lịch hẹn kiểm tra với bác sĩ tim mạch, ông vừa gọi taxi vừa ôm chặt cái túi vào người. Ông đã làm động tác này mỗi ngày từ nhiều năm nay và lập tức cảm thấy lớp lót cứng hơn. Mặc cho mồ hôi đang dần thấm vào áo sơ mi, ông tập trung nhìn đường để tránh cơn choáng váng có nguy cơ khiến ông trở lại phòng cấp cứu. Ngay khi vào nhà, vẫn mặc nguyên áo khoác, ông lao ngay xuống bếp và run rẩy chộp lấy con dao hiệu Opinel để rạch đường khâu.

Một lần nữa, thế giới của ông sụp đổ.

*

Năm 1972, làm ngành giáo dục vẫn còn nhiều lợi ích. Đặc biệt là chỗ ở cho công chức được chính quyền thành phố sở tại cấp cho chúng tôi. Những người bạn cùng khóa xin ở lại Épinal nơi chúng tôi theo học trong hai năm, nhưng Pascal và tôi không tạo được mối liên kết với thành phố này, dù sao thì cũng không sâu sắc như mối liên kết chúng tôi đã gìn giữ với đám bạn thời thơ ấu. Vì vậy, chúng tôi xin quay lại phía đông bắc của tỉnh, trở về những lớp học độc nhất bị các bạn học coi thường. Với vận may đặc biệt, tôi đã được nhận vào thay cho một giáo viên ở Saintes-Fosses, người vừa nghỉ hưu vào tháng Sáu. Đúng vậy, thời ấy, tôi gọi đó là vận may.

Nước mắt lưng tròng, thầy giáo cũ trao lại cho tôi chìa khóa chỗ ở của ông vào những ngày cuối tháng tám. Ông tự hào khi có một học trò cũ tiếp bước mình và đề nghị giúp tôi chuẩn bị bài giảng, tôi vui vẻ nhận lời. Ngày hôm đó, tôi vẫn chưa biết ông là người duy nhất bảo vệ tôi trước những sự việc sắp xảy ra và tôi để ông dẫn đi thăm căn hộ đầu tiên của mình. Tôi nhớ sàn nhà cũ bằng gỗ kêu cọt kẹt dưới mỗi bước chân, cửa sổ với các lớp sơn chồng chất lên nhau khiến chúng trở nên kín bưng và chỉ được mở ra khi thời tiết khô ráo để nhìn ra sân và nhà vui chơi. Năm trước, tòa thị chính đã lắp đặt một nhà tắm đúng nghĩa và cái bồn tắm đã đem đến cho nơi này vẻ hiện đại mà tôi không bao giờ dám hy vọng. Đây là chỗ ở riêng đầu tiên của tôi.

Như vậy, niên khóa 1972-1973 trở thành khoảng thời gian giải phóng của tôi. Tôi rời trường nội trú đề vào sống giữa những bức tường của mình, cách nhà cha mẹ hai ki lô mét và cách quán cà phê nơi chúng tôi tụ tập cuối tuần năm trăm mét. Tuy nhiên, quan hệ với bạn bè trong năm đó đã có khoảng cách. Tôi có ít thời gian rảnh hơn. Ngoài giờ lên lớp, tôi còn giám sát việc học và trông coi căng tin, các ngày thứ Tư và chiều thứ Bảy giành để họp giáo vụ hoặc soạn giáo án và tôi chỉ có thể gặp bạn bè vào Chủ nhật. Nhưng trên hết, cái danh giáo viên tiểu học bám dính lấy tôi. Khác với Pascal, người đã được cử đi làm việc cách đó ba mươi ki lô mét, tôi không còn là cậu trai trẻ trong làng như những người khác. Ở tuổi hai mươi hai, tôi trở thành thầy giáo của đám nhóc chạy trên những con đường ở Saintes-Fosses và, trước mặt gia đình chúng, tôi phải thật hoàn hảo. Nếu tôi tiếp tục lui tới cái bàn ở quán cà phê của chúng tôi nơi quảng trường, lúc nào tôi cũng phải xác nhận xem cha mẹ học sinh có mặt ở quán không trước khi lấy ra chai rượu để tên mình phía sau quầy bar.

May thay, nhờ sự giúp đỡ của thầy giáo tiểu học cũ, thầy Vigneault, lớp tôi vận hành khá tót. Từng là một học sinh tầm thường, bị đúp lớp 8 và trượt kỳ thi tốt nghiệp cấp ba đầu tiên, vậy mà mấy tháng nay tôi đã tìm được niềm vui khi sự nghiệp thành công. Có công việc tốt dù xuất phát điểm kém và chưa từng bộc lộ thiên hướng có vẻ phù hợp với chức vụ này, tôi ngạc nhiên nhận ra mình cũng có chút tài năng nào đó trong việc dạy lũ trẻ. Trong kỳ nghỉ lề Các Thánh, bạn tôi Pascal kể cho tôi nghe nỗi thất vọng của cậu về những đứa học sinh lớn nhất và, rất tự nhiên, tôi khuyên cậu về cách cư xử nên áp dụng khi đối mặt với vấn đề bạo lực hoặc kích động ở trẻ... tóm lại, lần đầu tiên trong đời tôi thấy mình có những kỹ năng thực sự.

Về phương diện cá nhân, tôi lại không thành công rõ ràng đến thế. Tôi chỉ có vài mối tình thoáng qua trong hai năm ở trường Sư phạm. Khi trở về Saintes-Fosses, thời gian rảnh của tôi trôi qua cùng nhóm bạn thân trọn đời gồm Céline, Yves, Pascal và tôi, những người duy nhất còn độc thân, chúng tôi lang thang trong các buổi tiệc tùng của mấy làng lân cận với mục tiêu định trước là tìm bạn đời, dựa vào hoàn cảnh phù hợp hơn là vào sức hấp dẫn của quan hệ đôi lứa. Thế là mối liên kết giữa chúng tôi ngày càng sâu sắc và chúng tôi thành lập một nhóm nhỏ trong băng nhóm chính thức. Trong những lần đi chơi này, chúng tôi công khai tán tỉnh những bạn tình một đêm rồi cả đám lôi ra cười đùa khi đi trên xe. Đối với tôi, đó là khoảnh khắc tuyệt vời nhất buổi tối vì trong mắt tôi, không cô gái nào có thể khiến tôi hứng thú. Tôi yêu Céline, như những người khác. Có lẽ chính sự đồng điệu này ngăn chúng tôi tiến bước đầu tiên, một số người được tiếng cười giòn giã của cô ấy chào đón, tiếng cười hạ đo ván kẻ si tình. Dù hằng đêm vẫn nằm trên giường thú nhận tình yêu giành cho Céline, nhưng tôi lại không hiểu cô ấy. Tệ hơn, tôi nghĩ mình không quan tâm. Tôi yêu một hình ảnh, một giấc mơ, một biểu tượng. Công bằng mà nói, tôi nghĩ các chàng trai khác trong nhóm cũng vậy. Chúng tôi để mình bị chinh phục mà không tìm hiểu chút nào về những khao khát và nỗi sợ của Céline. Nếu chúng tôi tìm hiểu, phần sau của câu chuyện có lẽ đã khác.

Mối quan hệ của chúng tôi tiến triển vào tháng Ba năm 1973, khi em trai Céline quay về Saintes-Fosses sống. Ba năm trước đó, cha mẹ họ ly hôn, với sự đồng thuận đáng ngạc nhiên, họ quyết định chia con cũng như chia bát đĩa. Chị cả ở với mẹ, cậu em đi với cha. Sự chia cắt này thật đau đớn. Céline rất thân với em trai, lúc nào người ta cũng thấy họ bên nhau dù cách nhau mười tuổi. Lúc cha mẹ ly thân, cô mười bảy tuổi. Ba năm sau, cô vẫn sống với mẹ và lại phụ trách việc dạy dỗ cậu em trai vừa trở về sống cùng họ. Tôi là người hạnh phúc nhất trong chuyện này. Năm đó, Simon đến học lớp tôi còn tôi xoay xở giúp cậu bé hòa nhập, làm đủ thứ để có được những buổi gặp phụ huynh không thể tránh với người chị gái.

Hôm nay, tôi vẫn không biết liệu Céline có hiểu động cơ của tôi không. Hồi đó, cô không ám chỉ gì cả, cô cảm ơn tôi về thời gian tôi giành cho em trai cô và các buổi học ngoài giờ miễn phí. Hai chúng tôi trải qua rất nhiều thời gian bên nhau, chúng tôi nói về tương lai của Simon, về việc học hành và bạn bè của cậu bé, và tôi nghĩ rằng cuộc sống tương lai của chúng tôi sẽ lặp lại như vậy, khi Céline và tôi kết hôn và chúng tôi cùng chăm sóc những đứa con của chính mình.

5

“Không. Tôi không muốn bà đưa thông tin liên lạc của tôi. Tôi không mong nhận lời cảm ơn, tôi chỉ muốn người ta để tôi yên!”

Đó là câu cuối cùng Bertille thốt ra trước khi cúp di động. Tối hôm qua, phía bệnh viện để lại cho cô ba lời nhắn và cuối cùng cô phải gọi lại cho họ. Bệnh nhân cũ phòng 128, ông André nào đó, muốn bày tỏ lòng biết ơn với cô. May thay, người ta đã không chuyển số điện thoại của cô cho ông lão và ông André này không có cách nào để liên lạc với cô. Có phải ông đã phát hiện ra trò bịp bợm? Và ông có liên hệ gì với vụ Dulac? Từ những thông tin lượm nhặt trên mạng, không khó để đoán ra người đã viết lời thú tội này: Victor Kessler, người đàn ông từng ngồi tù ba mươi năm vì tội sát hại một đứa trẻ mười tuổi.

Ngày 18 tháng Mười một năm 1973 (tờ L’Est républicain)

Hôm qua, khoảng 1 giờ 15 phút chiều, cảnh sát Épinal đã vớt được thi thể Simon Dulac, mười tuổi rưỡi, trong một hồ nước phía tây nam làng Saintes-Fosses. Một người đi câu thường xuyên tới đây đã phát hiện ra thi thể và cấp báo cảnh sát. Đứa trẻ đã trốn khỏi nhà mẹ mình vào hôm thứ Hai, nhưng mãi đến hôm sau người mẹ mới báo lực lượng chức năng về việc con mình mất tích. Việc khám nghiệm tử thi được tiến hành cùng ngày sẽ cho phép xác định thời gian tử vong. Những tuyên bố đầu tiên từ phía cảnh sát chỉ rõ Simon đã bỏ nhà vài lần kể từ khi quay lại sống ở nhà mẹ mình. Cha mẹ cậu đã ly hôn từ ba năm trước, không còn bất cứ mối quan hệ nào và cậu bé đã rất đau khổ vì hoàn cảnh gia đình.

Ngày 20 tháng Mười một năm 1973 (tờ L’Est républicain)

Một cuộc khám nghiệm tử thi đã được thực hiện hôm qua trên thi thể nạn nhân trẻ được tìm thấy hôm thứ Bảy tại Saintes-Fosses. Thi thể xuất hiện nhiều vết tụ máu và bầm tím. Quần áo là bộ nạn nhân mặc sáng thứ Hai, ngày cậu bé mất tích, những xét nghiệm đầu tiên không loại trừ khả năng đây là một án mạng. Thật vậy, vết thương ở đầu, nguyên nhân gây ra cái chết, có thể là hậu quả do ngã xuống hồ hoặc dấu vết một vụ tấn công. Vậy nên lúc này, phía điều tra viên không loại bỏ bất cứ manh mối nào.

Bài báo thứ hai đăng kèm ảnh hồ nước ở Saintes-Posses. Cả một bên hồ nước nhỏ nhô cao và chứng minh cho giả thuyết tai nạn dấy lên sau khi khám nghiệm tử thi. Một cây thông trên sườn đồi dốc đứng đổ xuống về phía bờ và người ta nhìn thấy những tảng đá mấp mô trên nền đất đen khiến nơi này có vẻ đáng lo ngại. Nếu đứa trẻ trượt chân ở chỗ này, rất có thể nó đã bị va đập trước khi chìm xuống dòng nước lạnh. Sau những nhận định đầu tiên và căn cứ vào hành vi bỏ nhà của Simon, thật ngạc nhiên khi họ không trực tiếp đưa ra kết luận cho một vụ tai nạn đơn thuần.

Khi lướt từ khung cảnh này sang khung cảnh khác, Bertille trôi ngược về giữa những năm tháng tuổi trẻ. Ký ức ồ ạt ùa về thành những làn sóng mãnh liệt. Từng bức ảnh đẩy cô vào một thế giới nằm ngoài thời gian vì đây vừa là quá khứ, vừa là hiện tại của cô, một vài hình ảnh thường xuyên quay về ám ảnh cô hằng đêm. Cô cũng lớn lên trong một ngôi làng nhỏ ở cạnh Vosges. Ai biết liệu một ngày nào đó cô có từng đến thăm Saintes-Fosses, khi cô còn nhỏ hay không? Có thể lắm. Trước khi Julien ra đời. Khi họ vẫn còn đi dạo cùng nhau...

*

Cả đời mình, tôi chưa từng chật vật với ai như với Simon. Phải chăng vì thế mà chúng tôi trải qua quãng thời gian tốt đẹp bên nhau? Tôi không biết nữa. Simon thông minh và trưởng thành hơn mọi đứa trẻ bình thường. Một mối quan hệ đặc biệt hình thành. Đó không phải mối liên kết bình thường giữa học sinh và thầy giáo, không, và tôi cũng không đứng ở vị trí của một người anh. Tôi là bạn cậu bé. Một người bạn hơn cậu mười hai tuổi, nhưng là người cậu tin tưởng tâm sự. chúng tôi tin tưởng lẫn nhau. Trừ tình yêu của tôi với chị gái cậu, tôi kể cho cậu mọi thứ. Về những lần thi trượt ở trường, mong muốn bỏ trốn khi còn niên thiếu, những hy vọng khi tôi vào trường Sư phạm và cả những hoài nghi về chính bản thân tôi, về người đàn ông mà một ngày tôi sẽ trở thành. Nghe có vẻ lạ lùng, nhưng khi nghĩ lại, người bạn tâm giao thực sự và duy nhất trong đời tôi lại là một đứa trẻ mười tuổi.

Từ tháng Ba đến tháng Mười một năm 1973, Simon trốn khỏi nhà bốn lần. Những lần đầu, tôi biết. Dù không chính thức nói ra, chắc chắn rồi, nhưng bằng một cách kém tinh tế, cậu đã hỏi mượn tôi chút tiền, hỏi tôi về những chuyến tàu chạy đến Marseille, muốn biết tôi đã từng xin đi nhờ xe chưa... Hôm nay, khi tôi nghĩ lại điều đó, rõ ràng cậu bé đã cầu xin tôi giúp đỡ; lẽ ra tôi phải can thiệp để ngăn cậu bỏ trốn. Thời đó, tôi cương quyết không phản bội cậu, nhất là vì những cuộc nói chuyện của chúng tôi cho phép tôi giúp đỡ Céline khi cô đi tìm Simon. Tôi đứng về cả hai phe và sẽ là dối trá khi chối bỏ trách nhiệm của tôi trong những vụ việc xảy ra sau này.

Khi Simon xuất hiện trở lại, tôi trách mắng cậu vì đã khiến chị và mẹ mình sợ hãi, rồi tôi nghe cậu vừa mỉm cười vừa giải thích cho tôi rằng cậu nhớ cuộc sông ở Marseille đến mức nào. Sự ồn ào, thế giới, bạn bè và sự tự do mà cậu phát hiện ra khi cha cậu đi làm và để cậu ở lại căn hộ một mình. Khi đó, cậu cùng hai bạn học đi ngang dọc khắp thành phố và kiểm chứng sự độc lập của bản thân. Tôi ghen tị với cậu. Lúc mười tuổi, cậu đã trải nghiệm những điều mà tôi chưa bao giờ biết và cậu có dũng khí rời đi, một mình. Mỗi lần cậu biến mất, tôi lại rung cảm cùng cậu. Khi biết cậu trốn đi, tôi tưởng tượng ngay đến cuộc thám hiểm của cậu. Tôi biết các kế hoạch của Simon, tôi thấy cậu đi trên lề đường, vẫy một chiếc xe tải lại để xin đi nhờ thêm mười ki lô mét và vượt qua cánh đồng đến một ngã tư mới hoặc một trạm xăng nơi có những cơ hội tốt nhất để tìm được một chiếc xe con. Một lần, cậu lén lút chui dưới tấm bạt của một chiếc xe tải trong khi tài xế đang uống cà phê và nói chuyện với cô thu ngân. Nhưng rủi thay chiếc xe lại đi ngược về hướng Saintes-Fosses và Simon phải nhảy ra khỏi xe lúc dừng đèn đỏ dưới cái nhìn sửng sốt của những tài xế phía sau. Nhưng dù thất bại hết lần này đến lần khác, cậu vẫn không bao giờ từ bỏ ý định trở lại Marseille.

Tuy vậy, lần đi về miền Nam của cậu lại rất hỗn loạn. Khi đó, cậu mất hết điểm mốc và nằm khóc trên giường mỗi tối. Ngay buổi sáng đầu tiên học ở trường mới, cả lớp đã chế nhạo giọng cậu và cậu đã nảy ra ý tưởng tồi là viết chính tả không mắc lỗi. Cậu trở thành nạn nhân bị bắt nạt của một học sinh lưu ban, có biệt danh là Kaa ⁵ do bị lác và thường kẹp cứng đối thủ trong đôi tay quá khổ. Khi Simon hiểu ra rằng cố tình bị điểm kém mới là khôn ngoan thì đã quá muộn, cậu đã trở thành đối tượng bị đánh đập và giễu cợt. Một buổi sáng, khi cậu ra chợ với danh sách đồ cần mua, Kaa đã chặn cậu giữa đường. Nó lột sạch túi áo túi quần cậu, vừa cười cợt vừa trấn hết số tiền cha cậu đưa để mua sắm cho cả tuần. Simon nổi điên và lao đến đánh vào mặt tên nhóc kia. Khi Simon nghĩ mình sắp toi đời thì một cậu bé khác từ bên kia đường tiến sang để bảo vệ cậu và đánh túi bụi vào đối thủ. Roger, mười một tuổi, cậu học trường ở khu phố bên cạnh sau khi bị trường của Simon đuổi. Kể từ hôm đó, Roger và cậu em Damien chín tuổi chịu trách nhiệm bảo vệ Simon như lẽ tự nhiên. Tôi hỏi cậu bé rằng cha cậu phản ứng ra sao khi biết tin cậu bị đánh, nhưng cậu chỉ nhún vai. Cậu nói về cha như một người yếu đuối, trầm uất, người đã để mặc cậu tự lo liệu cuộc sống hằng ngày ngay khi họ đến Marseille trong khi cậu chỉ mới bảy tuổi. Cậu dửng dưng kể về cuộc sống của hai cha con và chỉ nuối tiếc tai nạn của cha đã khiến cậu phải trở về Vosges. Nỗi sợ lớn nhất của cậu là bạn bè ở Marseille sẽ quên cậu nếu thời gian cậu ở Saintes-Fosses kéo dài. Vì lý do đó, cậu lên kế hoạch bỏ trốn, tin rằng họ sẽ bỏ mặc cậu cho số phận định đoạt nếu cậu thành công về lại được căn hộ ở Marseille. Cậu tự thấy mình đủ trưởng thành để xoay xở một mình miễn là cha cậu cho cậu đủ tiền cần thiết để sống sót. Lạ lùng thay, tôi tin cậu. Để giúp cậu tránh gặp thêm khó khăn, tôi thậm chí còn làm giả điểm số, để trấn an chị gái cậu rằng trình độ của cậu không đến nỗi tệ và rằng cậu đã tiến bộ một cách ngoạn mục. Tôi còn sẵn lòng tuyên bố cậu là học sinh giỏi nhất để được thấy gương mặt Céline bừng sáng trước những kỳ tích của em trai mình.

6

– Chào, Bertie! Này, đây là các phiếu câu hỏi bọn chị đã tập hợp hôm qua. Thẳng thắn mà nói, chị không muốn phải giành hết các chủ nhật để vào trung tâm thương mại đâu... À! Nhân tiện, bọn chị đã nhìn thấy ông lão thoát nạn của em đấy! Lucas là người nhận ra ông ấy, bọn chị hiểu rằng ông lão đang kiếm em. Ông ấy đã nói chuyện với bọn chị, ông ấy sẽ nhắn em vài lời.

– Sao lại thế, nhắn em vài lời ư?

– Đúng, chị đã cho ông ấy địa chỉ của em, em không phiền chứ? Ông ấy trông như sắp khuỵu đến nơi nên chị không nghĩ ông ấy sẽ đến gặp em đâu. Có lẽ ông ấy sẽ viết cho em một bức thư cảm ơn với những lời lẽ tuyệt đẹp. Chị không đành lòng từ chối mong muốn này của ông ấy! Được không, Bertie?

Bertille cảm thấy mặt đất nhũn ra dưới chân. Không, không được. Sao cô lại không nghĩ đến địa điểm họ gặp nhau chứ? Hiển nhiên, ông ấy sẽ đến đó, lẽ ra cô phải báo trước cho Flore và Lucas... Người đàn ông này là ai? Không có ông André nào trong những bài báo cô đọc, nhưng dù thế nào ông lão đó cũng đã có được câu chuyện này rồi giữ nó như một kho báu giấu kín.

Về đến nhà, Bertille bật máy tính. Cô phát hiện vào năm 1973, cuộc khám nghiệm tử thi thứ hai đã chính thức công nhận điểm không trùng khớp giữa vết thương của đứa trẻ và tác động của những hòn đá. Giả thuyết tai nạn lập tức bị gạt bỏ, việc điều tra của cảnh sát đã có hiệu quả. Sau khi loại bỏ hướng điều tra về một kẻ du thủ du thực có thể đã tấn công đứa trẻ, họ tra hỏi đám nhóc trong làng trong đó vài đứa từng bị Simon bắt nạt và có lẽ đã muốn trả thù. Thật không ngờ, những cuộc nói chuyện tập trung vào trường học ấy đã làm lộ ra thái độ mập mờ của vị thầy giáo mới. Các học sinh, trong niềm vui mừng vì được lắng nghe, đã nói rõ rằng thầy giáo thỉnh thoảng cho chúng ngồi lên đùi hoặc không tiếc giành cho chúng những hành động không phù hợp và không chính đáng. Giả thuyết người thầy ấu dâm dần hình thành, làm đảo lộn quá trình điều tra và hé mở giả thuyết về một kẻ sát nhân giết người diệt khẩu. Chính giả thuyết này đã được giữ lại tại phiên tòa và dẫn đến việc thẩm định vụ án là một vụ giết người có chủ đích.

Năm 1980, một nữ luật sư nộp đơn kháng cáo lên tòa phá án. Đơn dựa trên lời chứng của một tài xế, người đã nhận ra xe của bị cáo ở bãi đỗ xe nhà ga Saint-Dié vào thời gian tử vong giả định của đứa trẻ. Luật sư biện hộ rằng trong quá trình xét xử, công tố viên đã gây khó dễ cho nhân chứng đến mức người này đuối lý, khiến một lời khai mang tính quyết định không được công nhận. Bất chấp sự can thiệp này của luật sư, khi đóng hồ sơ, Bộ trưởng tư pháp, thay mặt Bộ Tư pháp, đã kết luận không có bất cứ tình tiết mới nào được đưa ra có tính chất chứng minh Victor Kessler vô tội. Từ đó, tỉnh Vosges mới có thể rơi vào quên lãng cho đến khi cái chết của một đứa trẻ khác xảy ra vài năm sau đó và trở thành tiêu điểm của truyền thông: vụ Grégory.

Về phía báo chí, một nhà báo đã cố khuấy động dư luận vào năm 1988, sau khi gặp Geoffroy Barnabé. Chính người này, trong một lần cho lời khai vào năm chín tuổi, đã kể rằng thầy giáo mình rất thích ôm học sinh vào lòng hoặc cho ngồi lên đùi. Những từ như vậy thốt ra từ miệng một đứa trẻ và rất nhanh sau đó được những đứa trẻ khác lặp lại chính là món hời để kết tội bị cáo. Nhưng, nhiều năm sau, cậu bé Geoffroy đã lớn và tự trách mình vì đã để bị lợi dụng như vậy. Lớp học nhận trẻ từ năm đến mười hai tuổi, thầy Kessler, một người lớn, có thói quen bế những đứa nhỏ nhất khi muốn chỉ cho chúng thứ gì đó trên bảng. Có lần, ông cũng đặt một đứa trẻ ngồi trên đùi để hướng dẫn nó cách viết bút mực. Khi nghĩ lại, Geoffroy khẳng định không có học sinh nào cảm thấy khó chịu với thầy giáo và ông cũng chưa từng có cử chỉ không phù hợp với chúng. Lời phản cung này đã có vài tác động lên báo chí địa phương, nhưng người thầy giáo, đang mẫu mực chịu án tù, đã từ chối tận dụng cơ hội này. Thời đó, người ta không dễ dàng xem xét lại tính đúng đắn của tòa án.

Bertille rời màn hình. Mặc dù đang bước vào một lĩnh vực quen thuộc khi xem xét chi tiết hoàn cảnh dẫn đến cái chết của đứa trẻ, nhưng trước những bài báo, cô vẫn không thể ngăn mình run rẩy. Cô nghĩ về bản thú tội vẫn luôn đợi cô trong ngăn kéo nhỏ bàn làm việc, hấp dẫn nhưng cũng đáng sợ.

*

Hôm nay, khi nhìn lại, tôi thấy niên khóa 1972-1973 là khoảng thời gian đẹp nhất đời mình. Lẽ ra không phải thế. Sau tất cả, chính từ lúc đó, mọi thứ bị đảo lộn và tương lai của tôi hiện ra như một chuỗi những ngày bất tận sống với ánh đèn neon và vòi tắm tập thể. Tuy nhiên, đó là sự thật, tôi nghĩ lại về năm đó và nụ cười tươi rói nở trên môi. Khi cửa lớp học đóng lại, tôi như trải qua một khoảnh khắc diệu kỳ. Cảm giác từ bỏ thực tại để bước vào một thế giới được bảo vệ. Sự gần gũi đám trẻ cũng không chừng, chúng có khả năng chơi đùa với mọi thứ, không coi điều gì là nghiêm túc, tin vào quái vật và nàng tiên, nghĩ rằng người lớn có năng lực siêu phàm và mơ về cuộc sống không giới hạn, không rào cản. Vả lại, đó là lần đầu tiên có người lắng nghe tôi, nuốt từng lời của tôi, như thể tôi đang nắm giữ bí mật mà chỉ mình tôi có khả năng tiết lộ cho chúng...

Với chiều cao một mét tám mươi sáu, trong mắt lũ trẻ, tôi hẳn như người khổng lồ và không thể bị tiêu diệt. Tuy nhiên, chỉ vài từ của chúng đã đủ đánh bại tôi và khiến tôi tiêu đời. Tôi chưa bao giờ trách lũ trẻ, bởi có lẽ tôi cũng sẽ làm như chúng. Đòi hỏi sự thật từ lũ trẻ là một hành vi ngược đãi. Trẻ em sinh ra là để nói dối, vì lời nói dối là một giấc mơ. Khi yêu cầu chúng nói sự thật, toàn bộ sự thật, ta mở cho chúng cánh cửa tới một thế giới buồn bã và bất biến nơi trò chơi không khởi động lại từ con số 0 mỗi buổi sáng, cuộc chơi mà ở đó ta chỉ có duy nhất một mạng. Tôi, trên băng ghế bị cáo, tôi đứng về phía lũ trẻ. Tôi không được phép mỉm cười với chúng, luật sư đã cảnh báo tôi: một cái nhìn khả nghi về phía một học sinh đồng nghĩa với án tử! Tuy nhiên, với mỗi đứa trẻ làm nhân chứng, tôi rất muốn ôm chúng vào lòng, trấn an chúng, nói với chúng rằng tất cả những gì chúng nói đều là thật và rằng nếu là chúng, tôi cũng sẽ dùng những từ như vậy.

Tôi đã tin tưởng vào những đứa trẻ này. Trong suốt hơn một năm học, tôi đã cho đi tất cả. Tôi biết có một thế giới sau cánh cửa, một thế giới mà người lớn vội vàng đẩy lũ trẻ vào khi nói với chúng về tương lai trong khi chúng mới chỉ sáu, bảy hay mười tuổi. Còn tôi, tôi chọn cách kể cho chúng nghe thế giới của chúng tôi, thế giới mà ở đó, việc tìm ra chuyến tàu Paris-Nancy khởi hành lúc 18 giờ 22 sẽ gặp chuyến Strasbourg-Paris vào lúc mấy giờ mang tính chất sống còn bởi một con rồng đã trốn ở bên trong, thế giới mà ở đó động từ thay đổi vỏ bọc mọi lúc bởi đó là một mật vụ. Theo thời gian, hẳn tôi sẽ trở thành một giáo viên giỏi, tôi biết thế. Nhưng với những học sinh theo học trường Saintes-Fosses Năm 1973, tôi đã hoàn toàn thất bại. Bởi vì tôi, chúng đã mất đi một phần của niềm tin mù quáng mà chúng giao phó cho người lớn một cách tự nhiên.

7

Bertille ném mấy trang giấy lên tủ đầu giường. Ra vậy. Lời thú tội của một sát nhân ấu dâm. Sao người ta có thể giữ một lời khai như vậy dưới lớp lót túi xách của mình như thể đó là một bức thư tình? Tác giả của những dòng chữ này đã phải đền tội ba mươi năm trong tù, thay vì chịu án chung thân. Ông ra tù cuối năm 2003 và mất tăm mất tích. Chắc ông đã rời đến Nam Mỹ hoặc New Zealand. Còn cậu bé Simon đã không có cơ hội này.

Cô sẽ không đọc đoạn sau. Lẽ ra cô không bao giờ nên cầm những tờ giấy này. Cô sẽ làm gì với chúng? Chủ của chúng muốn lấy lại đồ ư? Tốt nhất là trả lại cho ông kho báu và quên đi tất cả. Bertille không muốn dính líu gì đến ông. Khi nghĩ về một cuộc gặp gỡ có thể xảy ra, cô đổ mồ hôi lạnh. Cô có thể nói chuyện với ông chứ?

Ngày hôm sau, khi đi làm về, Bertille nhét bản thú tội chưa đọc hết vào một phong bì lớn. Chủ nhật, cô sẽ đến khu mua sắm ở trung tâm thương mại nơi cô từng gặp ông lão và đợi ông ở đó. Ở giữa đám đông, cô sẽ không thấy sợ, cô sẽ trả lại đồ cho ông mà không nói gì cả và ông sẽ vĩnh viễn biến mất khỏi đời cô. Bertille thấy nhẹ nhõm đến nỗi đã nhận lời đi xem phim với Flore và cô con gái. Đó là một bộ phim cho trẻ em và Mélanie chắc hẳn đã rất nóng lòng. Chí ít đó là điều cô thầm nghĩ khi nghe tiếng bấm chuông cửa sớm một tiếng. Cô mở cửa với nụ cười thật tươi giành cho bé gái. Nụ cười tắt ngấm. Đối mặt với ông lão, người khiến cô bận tâm nghĩ ngợi phần lớn ngày hôm đó, cô không thể làm bất cứ cử chỉ nào. Người đàn ông vòng qua cô và tiến vào trong căn hộ mà không nói lời nào, như thể Bertille đang chờ ông đến, tệ hơn, như thể cô mời ông đến. Ông chống gậy, có lẽ đó là hậu quả của cú ngã ở siêu thị, và ông mất một lúc để lách đến chỗ một trong hai cái ghế gấp đặt đối diện nhau ở hai bên cạnh bàn, chính giữa phòng. Không có gì diễn ra như dự kiến. Cuộc gặp gỡ với Victor André là một trong những khoảnh khắc mấu chốt trong đời cô, một trong những bản lề ta sẽ xác định Nhiều năm sau đó, khi ta bước vào mùa thu của đời mình, khi ta nhìn lại và tự hỏi làm sao mọi chuyện lại đến nước ấy.

Người đàn ông cuối cùng cũng đưa mắt lên nhìn chủ nhân căn nhà. Bertille cứng người. Cô kết luận rằng nỗi sợ hãi đến tê liệt này sẽ không bao giờ rời khỏi cô; bằng cách này hay cách khác, nó sẽ luôn ở đó, ngay trong tầm với, sẵn sàng tỉnh giấc chỉ với một kích thích nhỏ nhất. Cô thấy bàn tay nhăn nheo níu lấy mép bàn bằng cách nào đó không còn thấy ngón cái đâu nữa - nhìn như thể ông lão chỉ có bốn ngón bên tay phải.

– Tôi phải cảm ơn cô vì đã giúp đỡ tôi hôm đó, trong trung tâm thương mại...

Giọng nói du dương không ăn khớp với cơ thể tàn tạ đứng trước mặt cô. Điều gì đó khập khiễng và khiến cô khó chịu, nhưng cô không biết là gì. Ông mỉm cười hiền từ và cô thấy một chiếc răng của ông xiêu vẹo. Thật kỳ lạ, điểm không hoàn hảo này khiến cô an tâm và cô nhìn chăm chú vào đó để có thể đáp lại ông.

– Không có gì. Nhất là khi tôi có cảm giác mình là nguyên nhân khiến ông bị choáng.

– Đó là để nghiên cứu cái gì, cuộc khảo sát của cô ấy?

– Tôi làm việc ở Dares ⁶, và chúng tôi thực hiện một cuộc điều tra về việc mở cửa siêu thị vào Chủ nhật, rốt cuộc thì...

*

Bertille muốn rút lại lời nói của mình, nhưng đã quá muộn. Cô thấy ngón tay thứ năm đột ngột xuất hiện trên mặt bàn. Ông lão chớp mắt trước từ “cuộc điều tra” và chắc hẳn giờ đang nghĩ đến những trang giấy mà ông đến để lấy lại từ cô. Cô bất động. Trong khi lẽ ra cô phải tống khứ cái túi và đuổi người đàn ông này ra ngoài, nhưng cô nhận ra mình không còn muốn làm vậy chút nào. Ngược lại, cô muốn giữ ông lại thêm lúc nữa. Để biết. Biết ít nhất một phần của câu chuyện mà cô không dám đọc đến cùng. Cô dán mắt vào hàng lông mày bạc trắng và rậm rạp đang cố xích lại gần nhau dù bị những nếp nhăn cản trở. Cô thậm chí không dám đặt câu hỏi.

– Cô đã đọc bản thú tội của tôi.

Thế đấy. Sâu trong tâm hồn, cô vẫn luôn biết điều đó. Cô nhìn kỹ gương mặt bình thản đối diện mình và thấy chính cơ thể mình thư thái. Victor André, tên thật là Victor Kessler. Sao ông có thể trở thành một người khác như vậy? Và sao cô có thể ngồi đối diện tên sát nhi này thay vì tống ông ra khỏi cửa, thậm chí đẩy ông xuống cầu thang để góp phần nào đó hỗ trợ công lý loài người? Nhưng không, cô vẫn bất động, bị thu hút trước gương mặt lặng lẽ, cam chịu, gần như thanh thản ấy. Cô xem xét tỉ mỉ các đường nét quá đỗi nhăn nheo, quá nhăn với một người đàn ông bao nhiêu tuổi nhỉ, mới ngoài bảy mươi chăng? Cái lưng gù khiến ông có vẻ thấp bé hơn vóc dáng thật và một lọn tóc rủ xuống trán, vẽ nên một dấu phẩy mời gọi người ta dừng lại quan sát. Sau cùng là ánh mắt ấy, trẻ hơn nhiều tới mức khó mà ăn khớp được với phần còn lại, đôi mắt quá trong trẻo để mang tội danh sát hại một đứa trẻ.

– Cô tính trả nó cho tôi chứ?

– Sao cơ?

– Cô sẽ trả tôi bản thú tội mà cô đã lấy của tôi chứ?

– Tôi đi kiếm nó đây.

Khi cô trở lại, ông lão không động đậy. Ông từ tốn nhận lại xấp giấy và mỉm cười một lần nữa, duyên dáng dù chiếc răng xiêu vẹo. Ông cảm ơn chân thành mà không khúm núm. Mọi thứ lẽ ra nên dừng ở đó. Ông sẽ lên đường trở về căn hộ hai phòng xập xệ còn cô sẽ tiếp tục hỏi ý kiến những người qua đường về hành vi tiêu dùng hoặc về quá trình đồng hành sát sao với người tìm việc từ phía các văn phòng tư nhân giới thiệu việc làm. Nhưng ông ở đó, đối diện cô, và đã từ vài phút, Bertille cảm thấy nhẹ lòng, khác xa vẻ lo lắng thường trú ngụ cùng cô trong căn hộ này.

– Thật ra thì... tôi chưa đọc hết... tôi muốn giữ nó thêm một chút.

– Với tư cách gì? Tôi không thấy nó có thể liên quan gì đến cô.

– Tôi chỉ muốn hiểu chuyện đó xảy ra thế nào. Xem liệu rằng tòa án có phán quyết đúng...

– Tòa án luôn đúng, bằng cách này hay cách khác.

– Tôi sẽ không nói chuyện này với ai, tôi sẽ gọi cho ông khi tôi đọc xong và ông có thể lấy lại nó.

– Tôi không có điện thoại và dù gì tôi cũng chưa từng viết hết bản thú tội, đọc tiếp cũng không cho cô biết thêm điều gì đầu.

Lúc này, ông đang dò xét cô. Sự chú ý ấy khiến cô bối rối và cô thấy ông cũng nhận thức được điều đó. Cô không dám đón ánh mắt ông. Đây là một năng lực mà cô đã mất từ lâu. Nhìn sâu vào mắt người khác đồng nghĩa với việc mạo hiểm để người đó bước vào nội tâm bạn, hoặc tệ hơn, để bạn bước vào nội tâm họ. Điều đó giống như cưỡng bức vậy.

Ông lão đã gập phong bì làm đôi. Ông ngập ngừng. Cách ông hít thở sâu hơn đã phản bội ông, như thể ông đang lấy đà tuyên bố quyết định của mình. Khi ông đứng dậy và gập phong bì thêm lần nữa để khiến nó biến mất vào túi trong áo vest, cô nghĩ mọi chuyện đã kết thúc, nhưng ông lại chỉ vào tập giấy đặt cạnh điện thoại.

– Ghi địa chỉ của tôi đi, không quá xa đây đâu. Tôi sẽ suy nghĩ và, về phần cô, hãy tự hỏi liệu cô có thật sự muốn làm điều này không, chìm trong một vụ án hình sự nhơ nhớp. Nếu cô không đổi ý, hãy ghé qua, rồi tôi sẽ đích thân kể cô nghe đoạn kết.

*

Bertille tỉnh dậy lúc sáng sớm sau một đêm trằn trọc khi những lý lẽ thực tế liên kết lại với nhau khiến quyết định cô đã đưa ra trở nên khó khăn. Cô đảm nhận vị trí điều tra viên bốn năm trước. Một cơ may bất ngờ khi cô chỉ có duy nhất một kinh nghiệm chuyên môn, trong một lĩnh vực rất khác. Nhờ công việc này, cô dần dần xây dựng lại bản thân. Cô đã phải chăm sóc cơ thể tàn tạ và học lại cách sống. Tất cả các hoạt động trong cuộc sống thường ngày đều lạ lẫm đối với cô. Bertille nhớ rất rõ lần đầu tiên đi chợ, một mình. Cô cảm thấy mình bị phơi bày, tin rằng mọi người đều đang quan sát mình. Ở quầy thu ngân, cô tính trước đến việc cô nhân viên giật túi tiền từ tay cô như thể cô đã trộm số tiền ấy. Nhưng đúng là vậy. Cô nhanh chóng tiêu hết khoản tiến bồi thường Nicolas trả cho mình. Sau phán quyết, cô được một nhân viên xã hội đồng hành làm các thủ tục ở ngân hàng và ở trung tâm việc làm. Rồi cô mua một căn hộ, đứng tên mình. Từ đó, cô tiết kiệm tiền; cô không kiếm được nhiều, nhưng đã học được cách không tiêu gì cả. Cô mặc thay phiên ba bộ đồ, cô ăn ít và tận dụng nhà ăn công ty vào buổi trưa. Cô thậm chí không dùng đến ngày phép, điều này khiến Flore, người không bao giờ thiếu ý tưởng để rủ cô đi du lịch theo đoàn, rất thất vọng.

Và khi, lần đầu tiên trong bốn năm, cô quyết định vận động, thoát ra khỏi sức ì của bản thân, thì đó lại là để quay về vùng đất nơi cô đã trốn chạy từ mười lăm năm trước. Bác sĩ tâm lý của cô sẽ nói gì? Không gì cả. Cô đã dừng trị liệu ngay khi ông ta hỏi về tuổi thơ của cô.

Bertille bắt đầu đi đi lại lại trong căn hộ. Cô sẽ xin nghỉ phép và có khoảng chục ngày để dùng, chuyện sau đó, rồi cô sẽ tính. Tệ nhất thì cô sẽ ngồi sau máy tính, món quà duy nhất cô tự tặng cho mình. Cô mua nó theo lời khuyên của Flore và nó đã làm thay đổi cuộc đời cô. Bertille có thể đi du lịch, đọc sách báo, gặp gỡ mọi người, làm mọi việc mà không gặp bất cứ nguy hiểm nào. Cô truy cập vào mọi thông tin cô muốn mà không phải bước chân ra khỏi cửa. Trong ba năm, nó đã trở thành người bạn tốt nhất của cô.

Hồi đi học, cô không học nhiều. Cô chỉ vừa đủ điểm tốt nghiệp và bước vào đại học trước khi từ bỏ mọi thứ để chăm sóc mẹ mình. Không phải vì cô ngốc, không. Mà vì cô sợ. Nỗi sợ luôn hiện hữu. chính nó khiến cô không dám nhìn thẳng khi trả lời người khác, nó khiến cô run rẩy mỗi khi nghe thấy tiếng hét trên phố... Vậy nên, về lại đó, dẫu cam tâm tình nguyện, vẫn là một hành động điên rồ.

Giống như khi cô nói với ông lão rằng cô muốn thấu hiểu câu chuyện của ông vậy. Phải chăng cô không được bình thường? Chắc vậy. Cuộc đời cô là một chuỗi những bí mật, dối trá, những điều chưa nói. Và những câu hỏi. Hàng tấn câu hỏi chưa có lời giải, những câu hỏi không bao giờ được hỏi. Có phải vì lý do này mà cô bị ông lão cô tình cờ gặp thu hút? Cô có cảm giác đã quen ông từ rất lâu rồi. Và cô muốn hiểu. Khi bắt gặp ánh mắt ông vào khoảnh khắc ông thú nhận mình là người viết bản thú tội, cô đã đọc được trong đó sự tin tưởng và bình lặng. Hai thứ cảm xúc mà bản thân cô chưa từng cảm thấy và cô không ngờ sẽ thấy được ở một người đàn ông đã ngồi tù ba mươi năm vì tội giết người. Phía công tố đã để nghị án tử hình, duy có nghi ngờ của bồi thẩm đoàn mới giúp ông thoát án tử. Dẫu nghi ngờ ấy không ngăn được án chung thân. Tại sao ư? Chỉ có hai trường hợp: hoặc ông có tội hoặc ông vô tội; trường hợp đầu tiên, ông sẽ bị tử hình, trường hợp còn lại, ông sẽ được xử trắng án. Nhưng không.

Bồi thẩm đoàn đã chọn một phán quyết phi lý nhằm công nhận điều gì đây, có tội-một nửa ư?

Ông đã giết một đứa trẻ. Nhưng ông lại thanh thản như thể ông đã đền tội. Lẽ nào việc ngồi tù có khả năng giúp bạn gột rửa tội lỗi mà bạn đã phạm phải? Thế những kẻ phạm tội vẫn được tự do thì sao? Làm sao họ có thể sống khi còn nợ máu trên tay và khi họ là người duy nhất biết điều đó? Những câu hỏi này lẽ ra không liên quan đến cô, nhưng cô thấy cần phải giải đáp chúng, càng nhanh càng tốt. Cứ như thể những câu trả lời được mang đến hôm nay có thể chuộc lại tất cả những điều cô đã không tìm hiểu, trong chính câu chuyện của mình...

8

Bertille bắt đầu kỳ nghỉ phép vào ngày 22 tháng Mười hai. Cô nói với Flore rằng cô sẽ đi thăm một người cô trong kỳ nghỉ lễ. Với lời nói dối nho nhỏ này, cô đang ngấp nghé bình thường trở lại và các đồng nghiệp có thể ngừng lo lắng cho cô. Trong chốc lát, chính cô cũng tin vào điều đó. Suy cho cùng, đúng là Bertille có một bà cô sống ở Vosges, mặc dù cô không gặp bà từ hơn mười lăm năm nay.

Khó khăn nhất là liên lạc lại với “ông lão”. Khi nghĩ đến ông, cô không biết nên xưng hô thế nào. Họ không đủ thân thiết để cô gọi ông là Victor. Mà cũng không thể gọi là ông André, một thân phận đi mượn. Còn Kessler, đó là cái tên của kẻ sát nhân mà cô từ chối thốt ra hay thậm chí nghĩ đến. Cô biết đa phần mọi người coi đầu óc họ là một nơi riêng tư, được bảo vệ trước bất cứ sự xâm nhập nào. Cô thì không. Cô luôn biết rằng người ta có thể xâm nhập vào những ý nghĩ bí mật nhất. Và điều này đã nhiều lần được chứng minh.

Sau khi gõ địa chỉ của ông lão trên mạng, cô nán lại trước những bức ảnh chụp tòa nhà, ngắm những ô cửa sổ như thể những bức hình đang sống, như thể có một chút cơ hội thấy ông xuất hiện sau một ô cửa kính. Cô sẽ đến đó lúc 5 giờ chiều. Chắc hẳn ông không thường xuyên rời khỏi căn hộ và cô đã biết ông đi chợ vào sáng Chủ nhật.

Cuộc gặp lần thứ hai này rất khác so với lần đầu. Cô sợ sệt bấm chuông, cố đoán trước xem ông lão sẽ ngạc nhiên ra sao khi thấy cô đứng trên tấm thảm trước cửa. Cô nghe thấy tiếng bước chân ông loẹt quẹt trên sàn, tiến đến gần cửa và thầm nghĩ độ cách âm ở đây cũng không tốt hơn chỗ cô là bao. Cô ngạc nhiên khi ông mở toang cánh cửa mà không chần chừ hay kinh ngạc, cho đến khi hiểu ra rằng mắt thần trên cửa đã đóng vai Judas. Chủ nhà tiến vào hành lang trống, để mặc cô lo việc đóng cánh cửa sau lưng. Không cả mời cô ngồi, ông mời cô uống một loại trà mà cô đồng ý dù không muốn. Cô chỉ muốn có thêm chút thì giờ, hít hà hương thơm cô phát hiện bên trong căn hộ. Cuối cùng ông lão để cô lại và đi vào bếp, ông không còn phải chống gậy và cử động có vẻ thoải mái hơn lần trước. Cô xem xét các bức tường treo đầy bản sao các tác phẩm nghệ thuật mà cô không biết. Không có bất cứ tấm ảnh hay đồ vật nào giống một vật kỷ niệm, về điểm này thì hai người họ giống nhau. Ở nhà Flore, khắp nơi là ảnh chân dung, của cô ấy, của con gái cô ấy, chụp trên phố hoặc ở những địa điểm khiến người ta liên tưởng đến đầu bên kia trái đất. Bước vào đó như thể bước vào nhà của một người nổi tiếng, nhà của một người ta thấy trên tạp chí và có vẻ là người đi chơi với một nhiếp ảnh gia kè kè bên cạnh. Cô ấy cũng có đủ thứ đồ mỹ nghệ, bày trên các giá để đồ như từng ấy minh chứng cho cuộc sống trước đây của mình.

Trong căn hộ này, ngược lại, khó mà xác định ai đang sống ở đây. Không có dấu hiệu nào về giới tính hay tuổi tác, cũng chẳng có dấu vết về cuộc sống người đó đã trải qua hay về những người có thể đóng vai trò quan trọng. Bertille hít thở. Đây là cách bài trí phù hợp với ông. Ẩn danh một cách hoàn hảo với một người sống dưới tên giả.

Khi quay lại, ông lão mang theo một cái khay đựng trà và bánh quy, như thể đã đoán trước được cô sẽ đến. Họ bắt đầu uống mà không hé ra lời nào. Trà rất ngon còn Bertille thì đang tìm cách đặt câu hỏi mình đã chuẩn bị mà không xúc phạm đến vị chủ nhà. Nhưng chính ông lại là người bắt đầu.

– Cô vẫn luôn hứng thú với Saintes-Fosses à?

– Vâng. Tôi cũng không biết nữa... Thật ra thì, tôi đang nghỉ lễ và tôi nghĩ là mình sẽ đến đó.

– Cô muốn đến đó sao? Vào lễ Giáng sinh ư? Nhưng để làm gì chứ?

– Tôi cũng là người miền Đông. Tôi muốn đến thăm làng ông...

– Làm thế thì có tác dụng gì với cô?

– Tôi không biết... Để gặp những người địa phương còn nhớ ông hoặc học trò cũ của ông, những người...

– Nhưng điều đó thì có thể giúp được gì cho cô? Chẳng ai quan tâm đâu, đó là một vụ giết người cách đây bốn mươi tư năm! Cô không phải phóng viên đấy chứ?

– Không, tôi chỉ muốn tìm hiểu thôi...

– Tại sao? Cô có liên quan đến gia đình Simon à?

– Không. Tôi không thực sự còn người thân thích. Nhưng bà tôi từng sống ở Lépanges-sur-Vologne và tôi đã lớn lên cùng vụ án Grégory. Thời đó, tôi đọc tất cả các bài báo, nghe các cuộc phỏng vấn... Nhưng tôi chưa bao giờ nghe nói đến Simon Dulac. Thật kỳ lạ, hai vụ giết người đều xảy ra trong cùng một vùng, cách nhau mười một năm, một vụ được truyền thông cật lực đưa tin, còn vụ kia bị dập tắt rất nhanh, và cũng chính vì vụ đó, ông phải ngồi tù ba mươi năm. Và rồi, tôi đã đọc phần đầu bản thú tội của ông, tôi đã phát hiện ra ở đó... tôi không biết nữa, nhưng có điều gì đó trong lời lẽ của ông không khớp với...

– Thôi đi! Cô không biết tôi! Dù sao, trong những vụ việc kiểu này, ai cũng có tội cả... Và tôi không muốn làm cô buồn, câu chuyện này quá nặng nề để một người nghiệp dư mổ xẻ, cô nên lo việc của mình thì hơn.

– Ông nhầm rồi. Ý tôi là... tôi không có gì tốt hơn để làm cả. Tôi không biết giải thích thế nào cho ông nhưng... tôi cần phải làm việc này.

Không thể tiếp tục được nữa, Bertille cúi đầu, để tránh phải đưa ra những giải thích mà cô không cách nào làm được. Nhưng không có gì xảy ra.

Lần thứ ba ông lão chỉ uống trà. Ông không mời cô và Bertille tự hỏi liệu có phải ông đã quên mất sự hiện diện của cô. Ông nhắm mắt thưởng thức món đồ uống và chỉ mở mắt ra khi tách trà đã cạn. Lạ lùng thay, sự yên lặng này không khiến cô khó chịu. Cô hiểu. Tuyệt hơn nữa là cô thích như vậy. Cô thấy cơ thể thả lỏng, như thể nó không thuộc về mình nữa; cô nghĩ đến viên kẹo dẻo màu xanh lục đang ung dung nằm trên tủ trưng bày của tiệm bánh mì nơi cô thường đến mua bánh, hồi còn nhỏ. Trái lại, một sức mạnh dâng lên trong cô và căng phồng mỗi lần cô hít vào, giống như một cái nệm hơi. Người đàn ông nói tiếp:

– Xin thứ lỗi, nhưng tôi không nghĩ cô phù hợp để nghiên cứu những bánh răng của một vụ án hình sự, dù nó đã xảy ra cách đây bốn mươi bốn năm.

– Có thể trông tôi ngốc nghếch, và kể cả tôi có ngốc thật đi nữa, nhưng tôi vẫn luôn say mê các vụ điều tra tội phạm và ông không hình dung được toàn bộ những gì tôi đọc được ở đó đâu.

– Vậy thì, tôi nghe cô đây. Cô sẽ làm gì khi đến Saintes- Fosses?

– Có thể tôi sẽ đóng vai một nhà báo viết bài về tất cả các vụ xét xử từng làm rúng động tỉnh Vosges năm mươi năm qua. Tôi sẽ đến gặp cảnh sát, những người có tuổi trong làng... Điều này không phiền ông chứ?

Người đàn ông lắc đầu trước khi nhìn chằm chằm vào một điểm phía sau cô. Bertille không quay lại mà đợi ông nói. Nỗi sợ hãi vẫn luôn ở đó, nhưng bây giờ cô có cảm giác mình có thể hành động. Bất chấp nỗi sợ đó. Hành động cùng với nó.

– Cô có thể đến gặp Guy, một cảnh sát. Thật ra thì ông ấy làm cảnh sát năm 1973 và vẫn tiếp tục làm đến năm 1988. Sau đó, tôi không biết ông ấy ra sao, có lẽ đã chết từ lâu rồi. Đó cũng sẽ trở thành vấn đề của cô. Khi ta điều tra muộn bốn mươi tư năm, ta sẽ bước vào vùng đất của người chết, và người chết ấy à, để mà hỏi được họ thì... Xin lỗi, nhưng cô không ghi chú lại sao?

– Tôi xin lỗi... Tôi không nghĩ đến điều này. Tôi đến đây mà không mang gì theo...

Lần đầu tiên, người chủ nhà làm một điệu bộ mà ta có thể hiểu đó là một nụ cười mỉm.

– Cô là một điều tra viên đáng thương, cô biết chứ? Nhưng hãy đi đi, hãy trở về vùng đất tuổi thơ của cô và khoác lên người bộ trang phục Fantômette ⁷ cho kỳ nghỉ. Suy cho cùng, có rất nhiều người sử dụng ngày nghỉ phép để theo dấu Jack Đồ Tể! Tuy nhiên, cô phải gạt tất cả những gì cô đã đọc sang một bên để lật lại các sự kiện từ đầu. Đừng tin ai, nhất là những người có vai trò chủ chốt thời đó. Đừng quên rằng trí nhớ là kẻ nói dối đại tài nhất! Nó ở đó để bảo vệ ta, nó luôn tự sáng tạo lại ký ức để giúp ta tiến về phía trước; nó sẽ không giúp cô tìm ra sự thật... Vì lẽ đó, tôi sẽ không để cô đọc đoạn tiếp theo trong câu chuyện của tôi trước khi cô trở về. Chính cô hãy tự đưa ra ý kiến của mình!

Bertille nhận ra ý tưởng mà cô đề xuất do một thôi thúc nào đó vừa được ông thông qua. Mặc tất thảy những điều đã nói với cô, ông lão vẫn chấp nhận để cô đến đó thăm dò. Cô chộp lấy chiếc túi. Bây giờ cô phải về nhà, phải được cảm thấy an toàn để suy nghĩ về toàn bộ chuyện này. Cô đột ngột chào ông lão và chính ông, trong khi đi cùng cô ra cửa, lại hẹn gặp cô vào tuần sau.

Khi cửa căn hộ đóng lại phía sau Bertille, ông lão chộp lấy tập giấy đang chờ trên tủ buýp phê từ khi ông lấy lại chúng. Ông đã thầm hy vọng cô sẽ đến tận đây, nhưng chưa bao giờ đoán rằng cô lại sẵn sàng lên đường đến Vosges. Tinh thần quyết tâm của người phụ nữ này khiến ông thích thú, nhưng đồng thời cũng khiến ông sợ hãi. Ông không chắc mình có sống sót được qua một lần đương đầu với quá khứ nữa không. Nhưng ông còn lựa chọn nào khác sao? Chẳng phải đây là cơ hội ông đã chờ đợi hơn ba mươi năm nay để cuối cùng có thể viết ra cái kết của câu chuyện? Trước khi bắt tay vào nhiệm vụ này, ông sẽ phải đọc lại mỗi ngày phần đầu của bản thú tội được viết mười năm sau khi ông bị tống giam. Khi Bertille khởi hành đến Vosges, ông sẽ miệt mài trong câu chuyện của mình; vì thế ông sẽ có cảm giác như đi cùng cô đến đó.

Khác với hai cuộc gặp đầu tiên, cuộc gặp thứ ba không làm Bertille cũng như Victor ngạc nhiên. Bởi đó là lần đầu tiên hai người cùng hẹn gặp nhau và việc liên lạc diễn ra khá đơn giản, gần như tự nhiên.

– Tại sao ông lại cảm thấy cần phải viết?

– Tôi không chắc liệu cô có hứng thú với chuyện này không. Cô còn quá trẻ để hiểu điều gì đang rối bời trong đầu ta khi ta mất hết hy vọng...

– Ông nhầm rồi, tôi ba mươi chín tuổi nhưng lại cảm giác mình đã bảy mươi tám.

– Tôi bắt đầu viết bản thú tội này khi ở trong tù, tôi cần phải làm thế. Tôi muốn chuyển nó cho người nào đó... đặc biệt. Rồi một ngày, tôi dừng lại, dù chưa viết xong. Người ấy không còn ở đó nữa, những dòng chữ này cũng không còn tác dụng gì.

– Nhưng bản thú tội này hẳn rất quan trọng với ông. Nếu không, ông đã không giữ nó suốt nhiều năm trời. Còn tôi cũng sẽ chẳng bao giờ có nó trong tay.

– Cô nghĩ gì vậy chứ? Rằng cô được định sẵn phải đánh thức những sự việc này chỉ vì tôi đã ngã dưới chân cô trong một siêu thị sao? Vì cơn choáng váng của tôi là một hành vi sai lạc?

Bertille đỏ mặt cúi đầu. Đó là điều cô đã suy nghĩ ngay từ đầu. Cô tin rằng cuộc gặp gỡ của họ không phải ngẫu nhiên và cuộc đời cô cuối cùng cũng sẽ tìm được ý nghĩa nếu cô hiểu điều gì đã xảy ra trong ngôi làng ở tỉnh Vosges ấy, năm năm trước khi cô ra đời. Cô nhận ra đây là lần đầu tiên từ bao lâu nay, cô chịu ở một mình với một người đàn ông mà không cảm thấy khó chịu. Điều này khiến cô thắc mắc, bởi người đàn ông này đã ở tù ba mươi năm vì tội giết một đứa trẻ! Cô chọn cách để những ngờ vực sang một bên.

– Ông có chỗ nào tư vấn cho tôi để trọ gần làng không?

– Cô đùa sao? Tôi chưa từng đặt chân về đó kể từ ngày 24 tháng Chín năm 1974, ngày dựng lại hiện trường vụ án gần khu hồ.

– Xin lỗi. Tôi thật ngốc nghếch. Tôi đã thấy một nhà trọ giá rẻ trên đường dẫn vào làng, nhưng tôi phải xem có phương tiện công cộng nào không vì tôi không có ô tô.

– Không thể tin được! Cô đến Vosges mà không có bằng lái ư? Nhưng cô sẽ không thể làm được gì ở đó mà không có xe đâu!

– Thật ra thì, tôi có giấy phép lái xe. Nhưng tôi không có xe. Và kể cả có xe đi nữa thì tôi cũng không thể một mình lái từng ấy đường!

– Vậy thì hãy đi tàu đến đó và thuê một chiếc xe ở nhà ga. Nếu mọi thứ không thay đổi quá nhiều thì không có mấy phương tiện đi về hướng Saintes-Fosses đâu. Và để đề phòng, hãy thuê một chiếc xe có trang bị lốp đi tuyết, dù sao giờ vẫn đang là tháng Mười hai.

Ông ngừng lại.

– Cô sao vậy? Tôi đã nói điều gì ngu ngốc sao?

– Không, không. Chỉ là... tôi không quen lái xe và tôi không biết...

– Quyết định đi, Bertille. Hoặc là cô thực sự muốn đến đó, nếu vậy cô cần một chiếc ô tô, hoặc là cô từ bỏ, và chúng ta sẽ không nhắc đến nó nữa.

– Tôi đã quyết định rồi, tôi sẽ đi.

– Vậy thì ta hãy đặt phòng qua mạng ngay bây giờ và tôi sẽ chi trả luôn những ngày cô ở đó.

– Không, đương nhiên là không! Tại sao ông lại làm vậy? Vả lại tôi cũng có vài đồng tiết kiệm, ông biết mà.

– Tôi cũng vậy! Lợi tức từ khoản thừa kế của tôi đã được tích lại mà tôi thì không có mấy dịp để tiêu đến... và vì những vấn đề sức khỏe, giờ tôi không thể đi khám phá thế giới được nữa. Tôi chỉ có một điều kiện: cô hãy ghi lại tất cả. Hãy ghi âm lại các cuộc gặp bằng cái máy tôi sẽ đưa cho cô, và mỗi tối, cô hãy viết lại tất cả những ấn tượng của mình về những người cô gặp và chép lại những gì người ta nói với cô. Kể cả những điều tồi tệ nhất. Tôi chẳng có gì phải sợ, cô biết đấy, tôi đã đền tội của mình rồi.

Bertille tán thành trước nụ cười của ông lão. Cô tự hỏi làm sao người ta có thể nhắc đến ba mươi năm trôi qua sau song sắt với vẻ nhẹ nhàng như thế. Khi về nhà, cô vừa nhẹ nhõm vì mọi chuyện đã được giải quyết, vừa khiếp sợ trước thế giới lạ lẫm đang chờ đợi mình. Cô xuất phát ngày 25 tháng Mười hai và không thể lùi bước nữa. Phòng trọ với một bữa chính đã được đặt trước cho mười hai ngày và một chiếc ô tô sẽ đợi sẵn cô ở nhà ga. Lần đầu tiên cô đi du lịch một mình bằng ô tô, cô phải nghiên cứu đường đi đến tận nhà trọ, vì cô thậm chí không chắc mình biết cách dùng GPS. Còn với tàu TGV, cô đã không đi từ mười lăm năm nay, từ khi cô rời làng mình đến đương đầu với Paris. Cô run rẩy lấy cuốn sổ đã mua để viết lại các ghi chú.

9

Sáng nay, Bertille xuất phát đến Vosges. Uống hết ấm trà này đến ấm trà khác, Victor đọc lại phần đầu bản thú tội và dừng ở cùng chỗ với cô. Đoạn sau, cô vẫn chưa biết; ông sẽ tiếp tục đọc lại một mình trước khi quyết định cầm lại bút để tiết lộ những lời cuối cùng.

*

Thời đó, lớp học kết thúc vào cuối tháng Sáu và trẻ cấp một được nghỉ hè hai tháng. Người ta chưa có ý muốn thay thế chất lượng bằng số lượng và đặt lên giáo viên niềm tin mà người ta đã cướp mất của họ từ thời đó. Người ta nghĩ giáo viên có khả năng dạy trẻ em những điều cần thiết trong khoảng thời gian được ấn định cho họ và rồi, tự hào vì sự kính trọng đó, giáo viên chiến đấu bằng cả thể xác lẫn tâm hồn để hoàn thành nhiệm vụ. Hơn nữa, họ giành một phần mùa hè đồng hành cùng học trò: các trại hè, câu lạc bộ giải trí, hoạt động thể thao...

Vậy nên, mùa hè năm 1973, tôi nghiễm nhiên quản lý trại hè tháng Bảy vốn do người tiền nhiệm của mình vận hành.

Tôi phải tổ chức các hoạt động ngoài trời trong ba tuần rồi theo nhóm đi cắm trại vài ngày cuối tháng. Ban đầu, Céline từ chối cho em trai tham gia những chuyến đi của chúng tôi; tôi phải nài nỉ đến khi cô nhượng bộ. Mẹ cô làm việc cả ngày, bản thân cô cũng bận bịu với công việc ở tiệm làm tóc và Simon có xu hướng tích những trò nghịch ngợm lại để làm ngay khi cậu bé có cơ hội hiếm hoi được ở một mình. Tôi khẳng định với cô ấy rằng ở với tôi cậu bé sẽ được giám sát. Biến cố xảy ra vào ngày thứ hai của kỳ nghỉ hè đã giúp lập luận của tôi thêm chắc chắn. Simon thường xuyên lang thang trên những con đường làng để tìm mấy đứa bạn sẵn sàng hùa theo những trò ngu xuẩn của cậu bé. Ngày hôm đó, cậu bé ở một mình và cảm thấy nhàm chán. Simon đến gặp chị gái ở tiệm làm tóc và đề nghị giúp chị quét phòng. Cô ấy hẳn rất vui trước đề nghị này cho đến khi bà chủ đóng cửa tiệm và phát hiện thiếu một trăm năm mươi franc trong két. Céline lập tức hiểu ra; cô tìm thấy đống tiền trong phòng em trai. Cô được bà chủ nhắm mắt cho qua nhưng phải hứa không để Simon vào tiệm làm tóc nữa.

Vì lẽ đó, tôi nhận được bản đăng ký của cô. Những ngày đầu, Céline đều đặn tham gia các buổi dã ngoại ngoài trời của chúng tôi hoặc bất chợt xuất hiện trong lớp nơi chúng tôi đóng thuyền để sau đó mang ra chèo trên hồ. Tháng Bảy năm 1973, tôi đã rút ra một kết luận chắc nịch: cô ấy trân trọng sự hiện diện của tôi. Tôi rất vui, sự kiên trì của tôi đã được đền đáp và chẳng bao lâu nữa mọi người sẽ biết chúng tôi là một cặp. Tôi kể với người bạn tốt nhất của mình là Pascal, người cố thuyết phục tôi điều ngược lại. Cậu ta tin rằng Céline chỉ tạm lánh ở bên tôi bởi tình bạn giữa chúng tôi sẽ bảo vệ cô khỏi những điều có thể xảy ra phía trước. Với cậu ta, hiện tại tôi thậm chí là người có ít cơ hội đưa cô ấy lên giường nhất...

Thứ Sáu ngày 20 tháng Bảy, khi chúng tôi chuẩn bị đến một lễ hội làng ở tỉnh lân cận, tôi bèn đề nghị đưa Céline di. Tôi định trong đầu sẽ đập tan lý luận của Pascal, nhưng tôi cần thật nhiều rượu trước khi hôn được cô ấy. Chúng tôi đang trên đường trở về thì tôi cho xe tấp vào lề đường. Tôi vẫn nhớ ánh mắt cô nhìn tôi khi tôi áp sát mặt mình vào mặt cô. Ánh mắt chứa đầy sự khó hiểu và kinh hãi. Cô đẩy mạnh tôi ra trước khi bỏ chạy khỏi xe. Tôi bất động hồi lâu, sững sờ, tự hỏi mình có nên đuổi theo cô hay để cô đi bộ một chút cho bình tĩnh. Xe của đám bạn vừa bấm còi vừa phóng qua mặt tôi, còn tôi chờ một lúc rồi mới đi gặp Céline. Cô ở cùng Yves và Pascal. Họ đỗ xe theo kiểu cố ý chặn đường cô và Yves đưa cô lên xe. Cô ra hiệu cho tôi dừng lại. Giận dữ, tôi tăng tốc. Tôi biết họ đã uống nhiều nhưng lại mong rằng khi kết thúc đoạn đường với hai anh chàng say khướt, Céline sẽ tha hồ luyến tiếc vì không đi cùng tôi. Sau chuyện không may đó, tôi tránh mặt cô đến tận cuối mùa hè. Em trai cô không tham gia đợt cắm trại và tôi cấm mình đi đường vòng để qua quán cà phê ở quảng trường. Khi tháng tám đến, tôi rời làng và đến Anh ba tuần.

Với tôi, chạy trốn là lựa chọn tốt nhất. Céline không cần tôi và tôi quyết định sẽ làm tất cả để quên cô.

Nhưng vô ích.

Cuối tháng tám năm 1973, tôi về lại Saintes-Fosses. Tôi biết năm học này sẽ khác. Pascal đã xin được việc ở Vittel và chúng tôi sắp không gặp được nhau nữa, đó là điều không thể tránh. Còn Yves đã yêu một cô nàng Parts trong kỳ nghỉ, cậu ta xin được bổ nhiệm vào một đồn cảnh sát ở vùng Île-de-France. Vai ngày nữa, hai người bạn thân nhất của tôi sẽ rời Saintes-Fosses và tôi một mình ở lại quán cà phê trong làng. Cái bàn chúng tôi vẫn ngồi sẽ được đám học sinh cấp ba sử dụng và tôi thậm chí không còn dũng khí để nhìn chúng thế chỗ chúng tôi.

Còn Céline, cô tiếp tục làm nghề cắt tóc ở Saintes-Fosses và khẽ ra dấu chào khi tôi đi ngang qua trước tiệm. Mặc cho tôi đã quyết tâm thế nào suốt mùa hè, tất cả hy vọng của tôi lập tức trở lại ngay khi tôi đặt chân về làng. Cô ấy đẹp hơn bao giờ hết và chúng tôi là những người duy nhất của nhóm bạn cũ còn lui tới thị trấn trong tuần. Những người bạn khác dần sống cuộc sống của người trưởng thành và cho thời niên thiếu ở Saintes-Fosses sang trang.

Chính Simon là người liên lạc lại với tôi trước khai giảng. Một buổi sáng, cậu bé bấm chuông cửa nhà tôi. Đó là lần đầu tiên cậu leo lên những bậc thang ngăn lớp học với căn hộ. Simon không hề đề cập đến chuyện cậu vắng mặt trong buổi dã ngoại hồi cuối tháng Bảy và kể cho tôi những trò ngông cuồng của cậu trong tháng tám như thể đó chẳng là gì. Qua đó, tôi biết cậu đã suýt phải vào trại cải tạo sau khi lấy trộm tiền doanh thu của lễ hội làng. Ban đầu, không ai nghi ngờ Simon vì cảnh sát không nghĩ một đứa trẻ lại có thể là thủ phạm của vụ trộm. Một tuần sau đó, cái kim trong bọc cũng bị lộ ra khi cậu bé định đi đến ga Épinal. Người đưa thư, đang trên đường giao đồ, đã nhận ra cậu trên quốc lộ. Vì đã được cảnh báo về những trò điên rồ của cậu bé, anh ta lập tức báo cảnh sát, trong lúc bắt đứa trẻ, viên cảnh sát đồng thời phát hiện số tiền bị đánh cắp trên người cậu. Thị trưởng đã mở một hội đồng đặc biệt. Chủ quán cà phê rút đơn khiếu nại, nhưng mẹ của Simon phải thanh toán toàn bộ chi phí phát sinh do vụ trộm. Lần này, phía cảnh sát thực sự tức giận. Họ không thể để mặc đứa trẻ này chìm trong những hành vi phạm tội mà không làm gì. Vì vậy, đội cảnh sát thành phố đã đề nghị cả làng cùng hành động. Simon không còn được tự do ngoài vòng giám sát và mỗi người dân khi thấy cậu bé đi lang thang trên đường sẽ phải báo cho gia đình cậu hoặc đưa cậu về nhà, có thế ép buộc nếu cần. Trước tinh thần đoàn kết của mọi người, mẹ Céline nước mắt lưng tròng và nồng nhiệt cảm ơn những người có mặt. Nhưng rõ ràng hành động vì lợi ích của Simon này sẽ là hành động cuối cùng và từ nay cậu bé sẽ phải đi đúng đường.

Tôi không biết các thành viên hội đồng nghĩ gì vào ngày người ta vớt được thi thể Simon. Tôi không biết liệu họ có thấy tội lỗi khi nhiệm vụ mà họ đồng lòng đảm nhiệm đã thất bại.

PHẦN 2

Thứ Tư, ngày 10 tháng Một năm 2018.

Căn phòng nhìn ra phía thung lũng. Đây đó một vài ngôi nhà như chiếc ghim điểm vài chấm đỏ lốm đốm lên bức tranh cảnh vật đơn sắc màu xám và lục. Nhưng khu rừng kháng cự. Nó băng bó những vết thương và từ từ chảy xuống từ các đỉnh núi tròn lan đến tận ven những con đường rải nhựa ngoằn ngoèo. Trước ô cửa sổ đang mở, cái lạnh cắt da cắt thịt chiếm lấy Bertille mà không cho cô bất cứ sự chống cự nào. Tối nay, lúc 6 giờ 05, cô sẽ đón tàu TGV về Paris. Cô biết mình có thể giữ phòng đến tận giờ khởi hành và cô sẽ cần cả ngày hôm nay để viết. Suốt những ngày đầu của kỳ nghỉ cực kỳ đặc biệt này, tối nào cô cũng nghĩ mình sẽ bắt tay vào viết, nhưng cô đã không làm được. Cô không ngờ mọi thứ lại diễn ra nhanh đến vậy, và rằng đến tận hôm nay, cô mới trở lại với quyển sổ đầy những ghi chú cần sắp xếp lại, hàng loạt tờ rơi và hàng giờ trò chuyện được bí mật ghi âm bằng cái máy nhỏ chưa từng rời khỏi túi. Thỉnh thoảng cô lén chạm vào nó, như để đảm bảo nó giữ lại dấu vết không thể xóa bỏ của những gì người ta nói với cô.

Cô vẫn chưa biết điều đó, nhưng những từ ngữ chồng chất này có khả năng cuốn theo mọi thứ trên đường chúng đi. Giống như cách những giọt nước vô hại tích tụ thành dòng thác và mang trong mình thứ năng lực hủy diệt.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Người lớn đôi khi viết nhật ký. Họ giành thời gian ngồi xuống ghi lại trên giấy trắng mực đen những tổn thất mà họ gặp phải, và cuộc độc thoại nội tâm này thi thoảng cũng giúp họ vực dậy. Tôi chưa bao giờ có dũng khí ấy. Quá nhiều hệ lụy, hẳn nhiên rồi. Nhưng hôm nay, tôi sẽ làm điều đó. cho ông, Victor. Tôi sẽ viết lại tất cả những gì mình nghe được trong suốt hai tuần qua, từng ngày một. Tôi không biết liệu mình có dũng khí đi đến cùng hay không, nhưng tôi sẽ làm thử xem sao. Tôi đã hứa với ông sẽ không kiểm duyệt gì cả, vì thế hãy coi những nét gạch xóa và những điều không hoàn hảo khác như bằng chứng cho sự chân thành của tôi. Tôi xin bắt đầu vào ngày lễ Giáng sinh.

Thứ Hai, ngày 25 tháng Mười hai năm 2017

Đến Saintes–Fosses

Tàu TGV dừng lúc 3 giờ 13 chiều ở ga Saint-Dié-des- Vosges. Ông đã cam đoan với tôi rằng tôi có thể một mình lái xe ba mươi chín ki lô mét từ đây đến nhà trọ, nhưng suy cho cùng, ông đâu biết gì chứ? Tôi chưa từng làm thế. Dù tôi thường lái xe của Flore, nhưng lúc nào cũng có cô ấy ngồi cạnh.

Người đàn ông trẻ ở quầy “Cho thuê xe” tên là Rémi, theo như thẻ tên trên áo. Anh ta bỏ tai nghe xuống khi thấy tôi lại gần và tôi nghe ra nhịp rap trong tiếng lạo xạo phát ra từ đó. Anh ta mỉm cười, hẳn là vui lắm khi làm việc trong một nhà ga hoang vắng vào ngày Giáng sinh. Tôi để anh ta lục lọi trong máy tính rồi nhận cái móc chìa khóa có in hình quảng cáo anh ta đưa và ký vào tờ phiếu, như thể tôi đã làm việc ấy cả đời. Bên ngoài, màn sương đang chờ đợi tôi. Không phải loại sương ứ đọng ở Paris, không. Mà là màn sương của tuổi thơ tôi. Một loại sương không bám vào các tòa nhà mà nhẹ nhàng trượt trên đá lát ở nhà ga. Một loại sương miệt mài lượn quanh các công trình và bóng khách bộ hành tài tình đến nỗi ta thấy nó khi thì dày như sương mù, khi lại nhẹ như lớp mạng che mặt cô dâu. Tôi xác định vị trí chiếc Clio có biển số xe ghi trên móc chìa khóa và chui tọt vào trong. Rồi tôi chờ đợi. Tôi chờ đến khi cảm nhận được nguồn sức mạnh đã thôi thúc mình, mười lăm năm trước, leo lên tàu TGV chạy đến Paris. Rốt cuộc, tôi đã rời được bãi đỗ xe và ra khỏi thành phố.

Thật may là đường vắng xe vào ngày Giáng sinh. Đôi chỗ sương mù tản ra để lộ một khoảng trời thấp và xám xịt, tôi rời mắt khỏi lớp nhựa đường để nhìn những vùng xung quanh. Mùa đông ở Vosges. Cảnh vật xung quanh tôi nối tiếp nhau, ẩm ướt nhưng chào mời. Liệu ông có hiểu nếu tôi nói với ông rằng, vào khoảnh khắc đó, tôi thấy như đang ở nhà mình? Tôi gặp lại những khu rừng u tối, những dải đường ngoằn ngoèo màu ghi nằm tách xa rừng cây và những ngôi nhà với ống khói nghi ngút từ tháng chín đến tháng Sáu. Tôi đã trốn khỏi vùng đất này mười lăm năm trước và giờ đây, trong khi quan sát làn mưa phùn gột tẩy đường chân trời, tôi tua ngược cuốn phim thời gian.

Sau một giờ đi đường, cuối cùng tôi cũng đến trước nhà trọ: Relais Vosgien. Trước khi rời khỏi sự ấm áp bên trong ô tô, tôi quyết định gọi cho Guy Marchal, viên cảnh sát. Sau hồi chuông thứ ba, một tiếng “a lô” vang lên, vọng lại trong buồng lái, nhưng không át được hoàn toàn tiếng hò reo của đám trẻ phía sau ô tô đang đỗ, tay phải bấu chặt trên vô lăng, mắt nhắm chặt, tôi kể cho ông ta một lèo câu chuyện mà chúng ta, ông và tôi, đã bịa ra và tôi đã lặp đi lặp lại trên tàu. Sau khi nhỏ giọng nói với ai đó, ông ta đồng ý gặp tôi, cuối buổi sáng ngày hôm sau. Tôi đã thành công. Cuộc điều tra của tôi sắp sửa bắt đầu.

Mây đổ xuống thành mưa khi tôi lấy va li ra khỏi cốp, như thể nó chỉ chực chờ thời điểm ấy. Tôi không ngần ngại để làn nước lạnh buốt gột rửa khuôn mặt một cách thích thú. Tôi đã thực sự quay về thời thơ ấu. Ở Paris, nước mưa không bao giờ lạnh như ở đây, ông hẳn cũng nhận ra điều đó. Tôi lau mặt khi thấy một người phụ nữ từ bậc cửa dò xét mình. Tôi lại gần.

– Xin chào! Tôi tưởng cô định dầm mưa cả buổi tối đấy.

– Không, không. Chỉ là tôi thích những giọt nước tươi mát sau chuyến đi trên ô tô thôi.

– Mát ư? Cô dễ thương quá! Nó lạnh như băng ấy!

Trong nhà, tiếng lửa lốp đốp khiến tôi quên đi cơn gió đang giật mạnh. Tôi lơ đãng nghe người phụ nữ xưng là chủ nhà, bà Lecomte, nói chuyện. Dần dần, tôi để mình bị ru ngủ bởi âm sắc rất đặc biệt đã theo tôi suốt những năm tháng tuổi trẻ mà giờ tôi chẳng còn nghe thấy. Khi bà đưa tôi một cốc vang nóng và mấy cái bánh quy nhỏ hình ngôi sao và cây thông, vài giọt nước mắt chực trào ra. Đó chính là loại bánh mẹ tôi từng làm.

Khoảnh khắc đầy cảm xúc này đã xóa tan mọi khoảng cách giữa chúng tôi, kể từ lúc đó, bà chủ nhà tỏ ra đặc biệt ân cần. Ông biết không, bà Lecomte khoảng sáu mươi tuổi, bà ấy sống một mình giữa những khách trọ. Tối đó, hẳn bà ấy nghĩ tôi vừa đổ vỡ trong chuyện tình cảm và bà quyết định chăm sóc tôi. Điều ấy không có gì khó bởi tôi là vị khách duy nhất. Bà ấy dự kiến đóng cửa nhà trọ một tuần, rồi lại đổi ý khi biết tin con gái và con rể không thể đón Giáng sinh cùng mình.

– Hai đứa nó được nhận lương thưởng cuối năm và đã dùng số tiền ấy để đi du lịch. Tưởng tượng mà xem, thời tiết ở đó những ba mươi độ, thật tuyệt diệu!

“Tuyệt diệu” nghe có vẻ hơi giả tạo, nhưng hợp với tôi. Nhất là khi nó cho phép tôi dùng bữa trong bếp với bà ấy. Tôi rất sợ phải ăn một mình, bên cạnh các gia đình hay các cặp đôi, thật nhẹ nhõm khi nghĩ đến nhà trọ trống không trong những ngày sắp tới. Cuối buổi tối, chúng tôi gọi nhau bằng tên thay vì gọi họ và bà Nadine biết được tôi cũng là người gốc vùng này. Tôi nghĩ có lẽ ông sẽ trách tôi vì tỏ ra thân thiết như thế, vì lẽ ra tôi phải giữ khoảng cách...

Thứ Ba, ngày 26 tháng Mười hai năm 2017

Ngày đầu tiên ở Saintes-Fosses

– Như vậy là cô sẽ lật lại cuộc điều tra?

Đó là những từ đầu tiên Guy Marchal thốt ra khi tôi bắt tay ông ta vào hôm thứ hai sau ngày tôi đến Vosges. Vài phút trước, khi xuống khỏi ô tô, tôi đã tưởng mình trở lại ngôi nhà thời thơ ấu. Cũng những cửa sổ tròn, cũng những khung cửa sơn màu hạt dẻ và trên ban công, những chậu đất trống đầy hoa hồng tuyết để nở vào tháng Mười hai...

Ngôi nhà nằm tách biệt ở rìa làng, viên cựu cảnh sát ra khỏi nhà ngay khi nghe thấy tiếng động cơ. Tôi đợi đến khi ngồi trong phòng khách mới trả lời ông.

– Không, không hẳn thế. Tôi làm việc cho một chương trình truyền hình sắp chiếu vào mùa thu tới. Tôi muốn tái hiện các sự kiện theo tuần tự thời gian, lật lại những điểm mấu chốt và các sự việc đã thuyết phục bồi thẩm đoàn trong phiên tòa.

– Cô biết là tôi có quen biết riêng với hung thủ chứ? Đó là chuyện thường thấy làng quê. Với tư cách cảnh sát, chúng tôi phải thẩm vấn hoặc bắt giữ những người thân quen với mình.

– Tôi đến đây chính là để nghe ông nói về ông ấy: ông ấy là ai? Ông ấy có quan hệ như thế nào với người dân trong làng? Rốt cuộc những chuyện kiểu này...

Guy Marchal lắc đầu, còn tôi, tôi hình dung những ký ức đang ùa về. Đến tận khi ông ta đứng dậy mời tôi uống cà phê. Tôi theo ông ta vào bếp. Căn phòng ấm cúng hơn phòng khách, chắc là bởi ở đó có những đồ vật chẳng có tác dụng gì. Một cái xe trượt Scooter dựa vào bàn, một con gấu bông với bộ lông sờn cũ đặt trên bàn bếp và ba đôi ủng cao su dính đầy bùn đất đang đợi ở gần cửa kính dẫn ra vườn. Mưa vẫn rơi, nhưng trong phòng rất dễ chịu. Viên cựu cảnh sát chắc cũng cảm thấy vậy, vì ông ta đã ngồi vào bàn ăn và kéo một cái ghế ra cho tôi.

– Thời đó, tôi sống ở đồn cảnh sát. Tôi chưa có gia đình, nhưng chị tôi ở Saintes-Fosses và thỉnh thoảng tôi đến nhà chị ăn trưa. Romain, con trai chị, đi học trong làng, chính vì thế, tôi gặp được Victor Kessler. Ông ta là giáo viên duy nhất vì chỉ có một lớp học. Nhưng giờ còn tệ hơn bởi lớp học đã đóng cửa. Có lẽ toàn bộ chuyện ấy giúp phía thanh tra giáo dục dễ dàng ra quyết định hơn. Dù gì những việc như thế cũng không có lợi cho việc duy trì một trường học ở vùng quê... Chị tôi biết Victor, ông ta lớn lên trong làng và dù chị tôi lớn hơn ông ta khoảng chục tuổi, chị ấy vẫn chứng kiến ông lê la khắp những con đường ở Saintes-Fosses cùng đám bạn cấp hai rồi cấp ba. Vả lại, chị ấy rất vui khi ông ta tiếp quản vị trí của người giáo viên trước. Cháu tôi quý ông ta lắm và lũ trẻ cũng hăng hái học tập, tốt hơn nhiều so với ông thầy cũ.

– Còn ông, ông nghĩ thế nào về con người ông ấy?

– Thật hổ thẹn khi phải thú nhận, nhưng hồi đó tôi rất quý ông ta. Chúng tôi trò chuyện khi tôi đi đón cháu và tôi từng giúp ông ta chuẩn bị trại hè tổ chức vào cuối năm học đầu tiên ông ta giảng dạy ở đây. Cô thấy đấy, tôi có tất cả trừ một đôi mắt tinh tường...

– Thế mà ông không hề băn khoăn gì khi ông ấy bị bắt ư?

– Đương nhiên là có! Khi người ta kể lại những hành vi sờ soạng lũ trẻ, tôi đã bảo vệ ông ta! Tôi đã thấy ông ta với lũ trẻ và ông ta cực kỳ chú ý lắng nghe chúng, thú thực là tôi không thể tin nổi... Nhưng khi mọi bằng chứng được đưa ra, tôi buộc phải cho mình một lý do. Tôi đã bị cảm tính che mờ mắt. Giá mà cô biết tôi giận mình thế nào! Khi nghĩ lại cảnh tôi nài nỉ chị mình đăng ký cho con tham gia các hoạt động mùa hè do Victor tổ chức... Cô nghĩ liệu thằng bé có gặp phải chuyện gì không?

Dù đã nhiều năm trôi qua, Guy Marchal vẫn run lên khi nhớ lại những ký ức này. Ông ta đứng dậy và pha hai cốc cà phê. Ông quen tay rót một chút sữa vào từng cốc còn tôi thì không dám nói rằng tôi uống cà phê đen.

– Chờ đã... tôi chắc rằng... Đừng đi đâu cả, tôi quay lại ngay.

Người đàn ông rời khỏi phòng bếp và tôi nhân cơ hội này đổ vội cốc của mình vào bồn rửa bát và tự pha một cốc cà phê thực thụ. Rồi tôi đi về phía cửa kính và đắm mình trong cảnh sắc ngày mưa. Phía sau hàng thông bao lấy khu vườn, những đỉnh đồi biến mất, bị nuốt chửng trong mây. Khi Guy Marchal trở lại, ông ta cầm trong tay một album ảnh.

– Cô xem đi! Tôi không biết cô có hứng thú không, nhưng tôi có hai bức ảnh chụp vào năm 1973 nhân dịp lễ hội trường Saintes-Fosses; ta sẽ thấy Victor trong đó. Ông ta đấy, đang chơi trò Bingo với lũ trẻ.

Tôi nghiêng người nhìn vào cuốn album, quan sát hồi lâu chàng thanh niên trong bức ảnh, ngạc nhiên vì thấy anh ta quả là hấp dẫn. Anh ta đang đưa cho đứa trẻ một tờ phiếu số và mỉm cười nhìn về phía người chụp. Thật lòng thì tôi suýt không nhận ra ông. Chàng thanh niên Victor Kessler cao lớn và khỏe khoắn, anh ta toát ra vẻ điềm đạm khiến người ta yên tâm và có vẻ hoàn toàn thoải mái trên bục với lũ trẻ vây quanh. Từ đó, tôi hiểu tại sao viên cảnh sát và toàn bộ phụ huynh đều tin tưởng ông. Đó là điểm chung duy nhất tôi nhìn thấy giữa người thanh niên trong ảnh và ông lão đến gõ cửa nhà tôi: sự tin tưởng tuyệt đối mà ta muốn trao cho ông. Lần đầu tiên tôi tự hỏi liệu mình có đúng khi đến tận đây để theo đuổi câu chuyện này. Suy nghĩ ấy khiến tôi rùng mình và Guy Marchal đã hiểu lầm phản ứng của tôi.

– Tôi biết cô nghĩ gì. Lẽ ra tôi phải vứt hết đống ảnh này sau những gì ông ta đã làm... Nhưng nếu cô biết ông ta từ trước thì cả cô cũng sẽ bị chinh phục thôi. Ông ta dễ mến, giản dị và tử tế với mọi người, nhất là với cha mẹ mình, vào buổi tối sau giờ học, ông ta thường ghé qua xem họ có cần gì không.

– Cha mẹ ông ấy còn ở trong làng không?

– Không. Họ không thể. Lúc đầu, mọi người đều bênh vực Victor và ai cũng phẫn nộ trước phán quyết sai lầm ấy. Ông ta quan tâm đến Simon vì muốn giúp thằng bé, không hơn. Chúng tôi biết con gái nhà Dulac rất quý ông ta và chung quy, việc ông ta giúp đỡ em trai bà ấy sau giờ học cũng chẳng có gì phản cảm. Vì vậy, thú thực là chẳng ai tin những tin đồn mới xuất hiện. Tôi lại càng không. Rồi lũ trẻ đưa ra lời chứng. Bấy giờ, dân làng mới bắt đầu do dự. Họ chia thành hai phe đối lập: những người vẫn bênh vực thầy giáo và những người bắt đầu đặt nghi vấn. Tại sao thầy giáo lại dạy học vào buổi tối? Tại sao ông ta luôn giữ Simon lại một mình? Cho đến khi lời kể đã được đề cập nhiều lần của một cậu bé tiết lộ rằng thầy giáo thường cho chúng ngồi lên đùi và ôm chúng vào lòng... Một quả bom thực sự. Tất thảy bị lật đổ. Những người ủng hộ ông ta đến tận lúc đó bắt đầu dè đặt hơn còn những người khác thì hô hào. Cũng chính từ lời khai đó, người ta bắt đầu ném sỏi đá vào cửa kính nhà cha mẹ ông ta. Họ không thể ra ngoài mà không bị tấn công còn tôi và đồng nghiệp đã phải nhiều lần can thiệp để trấn an những người đến chửi bới dưới cửa sổ nhà họ. Một buổi sáng, cha mẹ Victor biến mất và chúng tôi không gặp lại họ nữa, cho đến tận ngày xét xử. Ở dồn cảnh sát, chúng tôi chỉ biết họ đã chuyển đến miền trung nước Pháp. Đúng như cô đoán, họ phải mất một thời gian mới rao bán ngôi nhà, nhưng nhờ hạ giá mà họ đã tìm được người mua. Người đó không phải dân ở đây.

– Đó là lúc kẻ tình nghi trở thành người có tội...

– Đúng thế. Nhưng là dưới con mắt của người dân trong làng thôi. Bởi, với những người đi điều tra như chúng tôi, cần phải có bằng chứng khác ngoài lời nói của lũ trẻ. Dù có bị lung lay, chúng tôi vẫn muốn có nhân chứng, vật chứng.

– Không có nhân chứng, vật chứng nào vào ngày gây án sao?

– Không. Bác sĩ pháp y đầu tiên xác định thời điểm tử vong là khoảng 4 giờ chiều, Victor có bằng chứng ngoại phạm vì lúc đó ông ta đang lên lớp... Nhưng, ngay sau đó, một chuyên gia khác đã chứng minh rằng sau nhiều ngày nằm dưới nước hồ rất lạnh, ta không thể xác định chính xác thời gian tử vong của nạn nhân. Vì vậy, vụ án có thể xảy ra muộn hơn nhiều, vào buổi tối, thậm chí ban đêm. Trùng hợp là ngày hôm đó, Victor không giám sát bọn trẻ học, điều mà ông hiếm khi làm. Ông ta đã cho chúng về nhà. Việc thay đổi thói quen ấy rõ ràng đã khiến ông ta bị tình nghi.

– Thế người ta không hỏi ông ấy nguyên nhân sao?

– Có chứ, tất nhiên rồi. Nhưng câu trả lời của ông ta không thuyết phục. Simon vắng mặt khiến ông ta lo lắng và ông ta lái xe đi tìm thằng bé... Ông ta nói ông đã đi qua ga Saint-Dié rồi men theo quốc lộ đến tận Épinal... Vấn đề là ông ta không tìm được nhân chứng đáng tin nào để xác minh lời mình nói.

– Vậy là chưa từng có bằng chứng phạm tội nào?

– Cô muốn nói về chuyện ấy trong chương trình của mình à? Rằng cảnh sát đã không làm tròn chức trách? Rằng trước khi xét nghiệm ADN được phát minh thì chúng tôi chỉ là một lũ vô dụng? Cô đừng chối!

– Không phải đâu, tôi xin lỗi, tôi lỡ lời. Tôi tin chắc rằng ông ấy sẽ không bị bắt nếu không có suy đoán nghiêm túc. Tôi chỉ muốn sắp xếp lại các sự việc đúng như những gì đã diễn ra. Nhấn mạnh yếu tố quyết định.

– Tôi không trách cô. Những sự kiện ấy đã giày vò chúng tôi ở đồn cảnh sát. Ngay khi đám nhóc bắt đầu lên tiếng, chúng tôi không còn ngăn các phụ huynh muốn con mình làm chứng về thái độ mập mờ của người thầy nữa. Tuy nhiên vài năm trước, bộ phim Rủi Ro Nghề Nghiệp ⁸ được ra mắt, với Jacques Brel trong vai thầy giáo... Chắc cô xem rồi chứ?

– Chưa.

– Thế thì hãy xem nếu có dịp. Bộ phim sẽ cho cô cái nhìn về bầu không khí trong làng khi chúng tôi thẩm vấn lũ trẻ.

– Cháu của ông cũng được lấy lời khai chứ?

– Thật may là không. Tôi đã khuyên can chị mình, việc đó quá nhạy cảm vì tôi thuộc đội điều tra. Sau đó... chúng tôi đã nhắc lại chuyện ấy. Thằng bé có ký ức rất tốt về Victor... Với nó, ông ta vô tội. Một hôm, khi chúng tôi cùng nhau mua sắm cho đêm Giao thừa, thằng bé tự nhiên nói với tôi như thế. Nó ngạc nhiên về phản ứng phải nói là hơi kịch liệt của tôi. Tôi nghe nó khẳng định rằng thầy giáo lúc nào cũng đối tốt với học sinh và rằng cái chuyện ấu dâm kia đúng là điều nhảm nhí... Tôi xin lỗi, nhưng thằng bé đã nói vậy đấy. Tóm lại, tôi đã nổi khùng: sao nó có thể kể chuyện đó cho tôi, người đã tham gia bắt giữ ông ta chứ? Nhưng thằng bé hẵng còn nhỏ khi vụ việc xảy ra và nhiều năm sau nó mới nhận ra tính nghiêm trọng của những lời chứng. Giờ tôi vẫn gặp lại thằng bé, nó mỉm cười vỗ vào cánh tay để trấn an tôi, nói thêm rằng tôi không phải chịu trách nhiệm cho chuyện ấy và rằng mọi người đều làm thế và tôi đâu thể làm gì khác. Thằng bé đã vô tình giáng cho tôi một đòn chí tử. Vì điều lấn cấn nhất trong toàn bộ chuyện này chính là, nếu không có cáo buộc về hành vi đụng chạm đó, vị thầy giáo tiểu học ấy không có bất cứ động cơ nào để giết Simon...

– Tôi không có ý gì đâu, nhưng ông có chắc Victor Kessler đã giết Simon Dulac không? Rốt cuộc, chẳng phải ông ấy chưa từng thừa nhận đã giết người sao?

– Chưa, nhưng ông ta cũng không chối bỏ, và rồi có quá nhiều tình tiết ăn khớp với nhau. Vả lại, ông ta cũng không tự bào chữa. Nếu tham dự phiên xét xử, chắc hẳn cô cũng sẽ không nghi ngờ chút nào. Victor toát ra vẻ tội lỗi, nó tỏa ra từ từng lỗ chân lông trên da ông ta và ông ta còn không thèm giải thích hành vi của mình. Tôi nghĩ đến lúc ấy ông ta mới nhận ra việc mình đã làm. Đó là lý do bổi thẩm đoàn không nghe theo công tố viên, người đã yêu cầu án tử hình, rõ ràng đây là vụ án không chủ ý và tôi vẫn tin rằng Victor không muốn giết Simon.

– Nhưng tôi không hiểu... Tôi vẫn tưởng ông ấy giết Simon để bịt miệng cậu bé. Để cậu bé không tiết lộ mình là nạn nhân bị sàm sỡ...

– Tôi nghĩ Victor đã phản ứng thô bạo khi Simon đe dọa tố cáo ông ta. Victor hẳn đã đánh cậu bé và Simon bị ngã mạnh.

– Ông cho rằng đó là ngộ sát ư?

– Không có gì chứng minh được, nhưng tôi không hiểu tại sao luật sư không đưa ra chiêu bài đó, ông ta đã có thể xin giảm án cho thân chủ của mình.

– Còn chị của nạn nhân: bà Céline, ông có biết bà ấy sống ở đâu không?

– Không, không ai biết. Bà ấy ở lại làng khá lâu và ai cũng băn khoăn làm sao bà ấy có thể trụ vững. Nhưng bà ấy đã làm được. Bà ấy vẫn hòa nhã, thậm chí có thể nói bà ấy đối xử tốt với mọi người. Rồi, một buổi sáng đẹp trời, bà ấy đóng gói hành lý rời đi. Như vậy đấy. Mẹ bà ấy đã nài nỉ cảnh sát đi tìm bà ấy. Thử nghĩ xem chúng tôi có muốn làm phiền bà ấy không! Tất cả chúng tôi đều có chung phản ứng: dù bà ấy có ở đâu thì cũng tốt hơn nơi này. Bẵng đi một thời gian, một phóng viên lần theo dấu vết của bà ấy, chắc chắn là để đẻ thêm một trang mới cho tờ báo địa phương và lợi dụng hệ quả từ vụ án Grégory. Ở đồn cảnh sát, cảnh sát trưởng vì tò mò nên đã gọi một cuộc điện. Nhưng không tìm được gì. Có lẽ bà ấy đã ra nước ngoài hoặc sống ẩn dật đâu đó dưới một cái tên khác. Không ai trong làng có tin tức gì về bà ấy. Hôm qua, sau cuộc điện thoại của cô, tôi đã lên mạng tìm kiếm theo tên thời con gái của mẹ bà ấy để phòng khi. Nhưng không thấy gì, tôi nghĩ bà ấy đã làm lại cuộc đời ở một đất nước khác. Nơi bà ấy không còn xuất hiện, dẫu chỉ là một phần nhỏ trong một bản tin...

*

Trong khoảng thời gian từ lúc phát hiện thi thể vào tháng Mười một đến lúc tôi bị bắt, tôi đã nói chuyện với Guy, một trong những cảnh sát phụ trách điều tra. Chúng tôi tình cờ gặp nhau vào một tối khi anh ta đến đón cháu mình tan học. Chúng tôi đều bàng hoàng trước cái chết của Simon. Guy kể cho tôi về những điều tra của họ xoay quanh vụ việc đã được coi là án mạng, về vết thương trên đầu Simon không trùng khớp với hình dáng đá quanh hồ. Tôi chưa bao giờ hé răng về cuộc trò chuyện đó. Thật ngu ngốc, nhưng tôi không muốn vị cảnh sát trẻ bị khiển trách vì đã bép xép với người đàn ông sẽ trở thành nghi phạm số một. Vào thời điểm ấy và trong suốt vài ngày sau, trong mắt tất cả những người quen biết, tôi vẫn là thầy giáo của bọn trẻ. Là người dạy chúng đọc, viết, đếm và đặc biệt là trưởng thành. Guy nghĩ mình có trách nhiệm trong chuyện này. Anh ta tin rằng mình đã mềm lòng trước mẹ của Simon trong khi lẽ ra anh và các đồng nghiệp phải báo cáo từ lâu rằng bà ta không đủ khả năng chăm sóc con trai mình. Anh ta tiết lộ với tôi rằng sau khi người cha rời khỏi nhà, có người đã đâm đơn khiếu nại nhưng không được thụ lý giải quyết. Một cô hàng xóm đã phản ánh về những hành vi ngược đãi trẻ em và những tiếng kêu gào đến tận đêm khuya. Nhưng cô này đã rút đơn khi cảnh sát đến lấy lời khai chính thức.

Nhưng vào sáng ngày 29 tháng tám Năm 1973, khi Simon bấm chuông cửa nhà tôi, một vài tuần trước cuộc bỏ trốn hẳn là cuối cùng của cậu bé, tôi vẫn chưa biết những chuyện ấy. Ngay khi cậu bé giải thích với tôi rằng cậu có một kế hoạch mới, chắc chắn thành công và giúp cậu kiếm đủ tiền đi Marseille, tôi đã đoán ngay rằng cậu sẽ đương đầu với những rắc rối nghiêm trọng. Khi Simon thông báo rằng cậu đang định tống tiền ai đó, tôi không gặng hỏi thêm gì mà cố khuyên can cậu đừng làm. Không hy vọng nhiều, bởi tận đáy lòng, tôi biết cơn giận dữ đang ngự trị trong cậu. Với cậu, lý trí không bao giờ chiến thắng trái tim, cậu sẽ không rút lại quyết định của mình. Vả lại, thú thật là tôi ngưỡng mộ tính liều lĩnh của Simon. Cậu bé dám cả gan lách luật, đương đầu với thế giới người lớn mà không cảm thấy mình thua kém, không nghĩ rằng tuổi tác cho họ khả năng suy nghĩ tốt hơn. Trong tâm trí tôi, Simon là vị anh hùng đã tưới đẫm tuổi thơ tôi, một Thierry la Fronde ⁹ thời hiện đại.

Suốt những năm sau đó, không ngày nào tôi không tự vấn việc lẽ ra mình có thể làm, lẽ ra mình nên nói để tránh khỏi thảm kịch này. Nhưng xét đến cùng, có lẽ dù tôi có làm thế thì cũng không thay đổi được gì...

Ngày 29 tháng tám năm 1973, Simon đóng sập cửa rời khỏi nhà tôi. Cũng có thể là do gió. Vì tôi vẫn nhớ thời tiết khi ấy thay đổi đột ngột. Từ cửa sổ căn hộ, tôi giành khoảng thời gian cuối buổi sáng nhìn gió lốc lùa vào trong sân và khiến cây cối rung lắc, cuốn đi những chiếc lá đầu tiên sớm hơn một tháng. Các cửa phòng vệ sinh dập lạch cạch, để lộ những chiếc bồn cầu kiểu Thổ Nhĩ Kỳ và hộp dựng giấy vệ sinh mới được tòa thị chính lắp đặt. Dưới sân chơi có mái che, có thể thấy đống thùng gỗ và hộp bảo quản rỗng thải ra từ hội chợ lần trước. Lần đầu tiên, tôi thấy trường mình buồn bã và hoang tàn.

Với tôi, hôm đó là ngày đẹp trời cuối cùng dẫu tôi biết thực tế không phải vậy. Thời tiết những ngày cuối hè hẳn nhiên rất đẹp và đám thanh niên thường ra hồ để bơi trong lúc đợi ngày đi học trở lại. Nhưng khi tôi dò dẫm trong trí nhớ của mình, sương mù và mưa đã xâm chiếm Saintes-Fosses ngày 29 tháng tám và bao trọn nơi này đến tận ngày 17 tháng Mười một năm 1973.

Mãi tới khi trở lại con đường đến trường, thật ra là lách người qua cái cửa nhỏ ngăn cách căn hộ của tôi và lớp học, tôi mới gặp lại Simon. Là một giáo viên tử tế, tôi đã chuẩn bị cho lễ khai giảng. Tôi gặp lại tất cả học sinh của năm học trước ngoại trừ ba trò mới nhập học lớp một. Những đứa lớn nhất đã vào trung học nên Simon trở thành học sinh nhiều tuổi nhất lớp. Tôi bắt cậu bé làm bài tập để cải thiện kết quả trước khi lên lớp sáu.

Trong phiên tòa, tôi khai rằng mình coi Simon như mọi đứa trẻ khác trong lớp. Nhưng đó là nói dối. Ngày nào tôi cũng tự hỏi khi ấy cậu bé định làm gì. Tôi đã nhiều lần nghĩ đến việc hỏi cậu về vấn đề đó, buộc cậu tiết lộ những gì cậu phát hiện và tên của người bị tống tiền. Nhưng nhắm mắt làm ngơ lại thoải mái hơn. Thế mà tôi lại có thể tin vào những lời nói vớ vẩn của một đứa trẻ mười tuổi khao khát chiến đấu với sự nhàm chán tựa như con đỉa bám lấy ngôi làng phía đông nước Pháp này.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Tư, ngày 27 tháng Mười hai Năm 2017

Ngày thứ hai ở Saintes-Fosses

Sáng hôm đó, tôi uống cốc cà phê đầu tiên trong ngày, ngồi một mình trong bếp của Relais Vosgien, bên cửa sổ.

Cuộc nói chuyện với viên cảnh sát hôm trước quay cuồng trong đầu. Tôi ghi vào sổ tên của ba vị luật sư đã biện hộ cho ông qua các năm. Hai người đã nghỉ hưu, còn người thứ ba đã qua đời năm 2001. Uống hết cốc cà phê, tôi thử liên lạc với vị luật sư mà ông tìm được dấu vết của bà ở Épinal. Bà đang ở nhà và giành thời gian nghe tôi nói. Năm 1980, lần đầu bà biện hộ cho một vụ án hình sự và có hứng thú với câu chuyện xảy ra nhiều năm trước của ông. Giờ đây, khi đã nghỉ hưu, bà đồng ý cho tôi ghé qua ngay buổi chiều. Chúng tôi hẹn gặp lúc 2 giờ.

Không còn việc gì, tôi quyết định đi loanh quanh trong trung tâm làng cho hết buổi sáng. Tôi đến thăm ngôi trường cũ của ông và chỗ ở cho giáo viên ở ngay bên trên, giờ đã thành thư viện và phòng cho các câu lạc bộ. Giữa quảng trường, tôi mất một lúc chiêm ngưỡng cây đoạn vĩ đại hẳn đã ở đó khi ông còn nhỏ, rồi lách qua nó để đến gần quán cà phê và tiệm làm tóc. Duy những cái tên đã thay đổi. Tiệm cà phê tên là chez Gabin còn tiệm làm tóc treo biển Jacques Dessange. Trong tiệm, một cô gái đang chăm chú trang trí cửa kính và tôi lập tức được đưa về quá khứ của ông. Tôi quay đầu theo bản năng về phía trong quán bar. Bàn ghế trống không. Có lẽ vì đang nghỉ đông, vì trò chơi điện tử hoặc các trung tâm thương mại hấp dẫn hơn.

Quảng trường vắng bóng người nên tôi vào quán cà phê và miễn cưỡng đi tới quầy bar nơi ba ông lão đang nhấm nháp một ly vang trắng. Khi tôi nói mình làm việc cho đài truyền hình, họ liền bắt chuyện rôm rả. Không ai yêu cầu tôi cho xem cái thẻ phóng viên giả do ông cẩn thận làm trước khi tôi đi, nhưng chắc chắn tôi phải giới thiệu chút ít về “chương trình” tái hiện các cuộc điều tra lớn trong những thập niên vừa qua. May mắn thay, tôi là một khán giả truyền hình cần mẫn của tất cả các chương trình dựng lại vụ án.

– Cô đã tham gia đưa tin vụ Grégory à? Sao tôi không nhớ đã thấy cô trong các phóng sự trên ti vi nhỉ.

– Tôi không bao giờ lên truyền hình. Tôi là người thực hiện bước điều tra thực địa đầu tiên, việc của tôi là lên danh sách các nhân chứng và cảnh sát, sau đó có thể người dẫn chương trình sẽ phỏng vấn họ.

– Ý cô là dân trong làng chúng tôi sẽ được lên ti vi à?

– Những người có chuyện để kể thì có thể lắm. Nhưng tôi không dám nói chắc điều gì... Hiện tại tôi chỉ thu thập thông tin thôi.

– Vậy thì cô tìm đúng người rồi đấy! Ông Roger đây đã lớn lên ở làng, Roger nhỉ? Cả em gái ông ấy nữa, bà ấy đã học lớp của gã giết người. Nghĩ mà xem! Suýt nữa bà ấy có thể cũng bị giết đấy!

Ông Roger được nói đến không khách sáo tiếp lời:

– Đúng vậy. Em gái tôi học cùng cậu bé bị sát hại và nó đã mất rất lâu mới vượt qua được. Tôi cũng thế, dù lớn tuổi hơn một chút nhưng tôi cũng quen biết cậu bé.

– Còn Victor Kessler, ông có thường gặp ông ấy không?

– Tất nhiên là có. Tôi thường đến trường đón em và gặp ông ta cùng đám bạn ở lối ra.

– Ông ấy là người thế nào?

– Em gái tôi quý ông ta lắm.

– Ấy, hồi đó ông đâu có bảo bọn tôi rằng em gái ông phải lòng kẻ sát nhân!

– Im đi Gérald! Ông muốn họ bô bô chuyện ấy trên ti vi à? Không phải thế đâu, em tôi ấy mà, con bé cũng như mọi học sinh khác. Chúng chuyển từ ông thầy vừa già vừa nghiêm khắc sang một người trẻ trung và hay vui đùa cùng chúng, thế nên rõ ràng là chúng rất thích đến lớp. Chính vì vậy, ông ta chinh phục được chúng, đúng là tên biến thái bẩn thỉu...

– Ý ông là em gái ông...

– Không, không... Con bé không vướng vào rắc rối kiểu đó... Dù sao, ông ta hứng thú với các bé trai cơ. Gã là pê-đê đấy!

– Tôi nghe nói ông ấy hẹn hò với chị gái nạn nhân mà.

– Bà thợ cắt tóc ư? Để làm mồi nhử thôi! Chắc chắn ông ta làm thế để tiếp cận cậu em dễ dàng hơn. Bà ấy khổ sở vì chuyện này lắm, tội nghiệp! Cô nghĩ xem bà ấy đã phải trải qua những gì sau cái chết của cậu bé? Chúng đều bám theo bà ấy. Thậm chí còn có tin nói rằng bà ấy thông đồng với ông thầy vì lúc nào cũng để Simon ở với ông ta. Phải nói thời đó như thế là không lành mạnh. Nhưng Céline, bà ấy quá yêu cậu bé, sẽ chẳng có ai nói với cô điều ngược lại. Nhưng tình yêu ấy đã phá hủy mọi thứ...

– Bà ấy vẫn sống quanh đây à?

– Không. Hồi xảy ra vụ xét xử, tôi ở Lyon. Nhiều năm sau tôi mới quay về và chưa từng gặp lại chị của Simon. Mọi người đều bảo bà ấy đã biến mất và không ai trong làng có tin tức về bà ấy nữa. Thời đó, mọi người vẫn tránh nhắc đến chủ đề này. Dân trong vùng đã quá ngán ngẩm cánh phóng viên... May cho cô là thời thế đã thay đổi.

Đoạn còn lại của cuộc nói chuyện chuyển sang tin tức thời sự và khó khăn lắm tôi mới rời đi được sau khi tạm biệt những quý ông duyên dáng ấy. Sang đến tiệm tạp hóa, tôi nhớ lại một điểm đặc trưng ở mọi ngôi làng. Một người rời khỏi quán trong lúc tôi thảo luận với người tên Roger Claudel và khi tôi vừa đặt chân vào cửa hàng Huit à Huit, cô thu ngân đã hỏi tôi có phải là phóng viên truyền hình không. Bạn của ông Roger đã đi một vòng các hàng quán để giới thiệu. Tôi phải mua vài món đồ vệ sinh và tờ báo địa phương để có thì giờ dừng máy ghi âm trong túi. Dĩ nhiên cô nàng tạp hóa còn quá trẻ nên khó có được phiên bản riêng về thảm kịch, nhưng cô ấy đã gọi điện cho dì mình trước mặt tôi, mười lăm phút sau, tôi ngồi trước cốc cà phê thứ ba của buổi sáng cùng bà Georgette. Bà Georgette học cùng lớp với ông cho đến khi ông bị lưu ban năm cuối trung học. Bà ấy bùi ngùi nói chuyện với tôi về quá khứ và trả lời các câu hỏi tôi đưa ra một cách nhẹ nhàng và chân thành không chút dè chừng.

– Bà còn nhớ cái chết của cậu bé Simon chứ?

– Dĩ nhiên rồi, ngay sau mùa hè năm 1973, tôi không thể quên kỳ nghỉ đó.

– Do vụ giết người ư?

– Không phải đâu. Cô biết không, niên khóa 1972-1973 được gọi là “năm của những vụ cưỡng hiếp”... Sau này, năm 1973 lại trở thành “năm của vụ giết người” và mọi người đã quên đi ba vụ xâm hại các cô gái trẻ xảy ra vài tháng trước cái chết của Simon.

– Ba vụ xảy ra trong làng ư?

– Đúng nhưng cũng không đúng. Các vụ xâm hại xảy ra loanh quanh trong tỉnh. Nhưng cả ba cô gái đều xuất thân từ làng này hoặc có gia đình ở đây. Chính từ lúc đó, các bé gái không được phép ra ngoài một mình. Nếu để đi học thì không vấn đề gì. Nhưng, sang tháng bảy và tháng tám, các cô con gái đã khiến phụ huynh vò đầu bứt tai vì không chịu nghe lời, dù vừa có thêm vụ cưỡng hiếp mới vào tháng sáu. Nhờ thế mà tôi được phép xuống miền Nam chơi với đám bạn. Tôi đã được tận hưởng vì đấy là kỳ nghỉ đầu tiên tôi đi xa khỏi làng, nhưng em gái tôi khi ấy mới mười hai tuổi nên con bé thậm chí không được đi vào trung tâm làng nếu không có anh chúng tôi đi cùng. Cậu em mười bảy tuổi của tôi không muốn dắt con bé kè kè đi khắp nơi chút nào. Vì vậy con bé đã trải qua một phần mùa hè đấy tù túng. May mắn là vào tháng bảy, Victor đã tổ chức trại hè. Con bé có thể ra ngoài một chút.

– Người giáo viên không bị nghi ngờ là thủ phạm mấy vụ cưỡng hiếp sao?

– Trước khi xảy ra vụ sát hại Simon thì không... Nhưng sau đó chắc chắn là có! Các vụ xâm hại bắt đầu khi ông ta vừa vào trường dạy còn hai trong số các cô gái đó có em trai hoặc em họ học lớp ông ta. Dân làng đã vơ hết các tội lại: cưỡng hiếp, ấu dâm... mọi người gán mọi tội danh lên lưng ông ta suốt mấy tuần trời. Tuy nhiên, cảnh sát Épinal chịu trách nhiệm điều tra các vụ cưỡng hiếp đã có bằng chứng chứng minh ông ta vô tội. Một trong số các nạn nhân đã miêu tả đặc điểm của kẻ xâm hại mình là cao không quá một mét bảy lăm, và cô ấy chắc chắn điều đó. Trên hết, cô gái đã nhìn thấy mắt của hung thủ sau chiếc mũ che mặt: mắt hắn màu đen. Chúng tôi đã biết những tin ấy từ tháng sáu, nhưng sau cái chết của Simon, mọi người lật lại vụ việc. Họ cho rằng cô gái trẻ bị hoảng loạn nên lời chứng của cô ấy không đáng tin... Điều cuối cùng tôi có thể nói với cô là Victor không hề lo lắng và cảnh sát đã có bằng chứng ông ta vô tội; nếu không, hẳn họ đã thừa cơ móc nối hai vụ cùng một lúc. Bởi ông ta có vẻ có tội lắm.

– Như vậy là sao?

– Tôi và Victor là bạn cùng lớp nhiều năm liền và ông ta không phải hạng người nổi loạn. Ngay từ khi bị tình nghi, ông ta đã cư xử đúng như người ta mong đợi. Ông ta cụp mắt khi nhìn đống ảnh; khi người ta liệt kê các cáo buộc, ông ta chỉ lắc đầu như thể đang hối hận.

– Tôi nghe nói có những tin đồn... Ông ấy định trả thù chị gái Simon bằng cách tấn công em trai bà ấy.

– Không thể nào, thật vớ vẩn! Đúng là ông ta yêu Céline! Như toàn bộ thanh niên ở Saintes-Fosses và những vùng lân cận. Céline xinh đẹp vô cùng, và hơn nữa, bà ấy chẳng để họ vào mắt. Thế là cả đám con trai đổ rạp dưới chân bà ấy. Céline kém tôi hai tuổi, tôi đã chứng kiến bà ấy lớn lên và càng lớn bà ấy càng xinh đẹp hơn. Nhưng bức màn bí ẩn bao quanh bà ấy đã khiến cánh thanh niên phải bỏ cuộc. Bà ấy không bao giờ kể về mình, chúng tôi chỉ biết bà ấy có hoàn cảnh gia đình phức tạp và họ phải chật vật mỗi cuối tháng. Nhưng, khác với tất cả chúng tôi, bà ấy không bao giờ phàn nàn. Ngay cả về mẹ mình...

– Bà có thể nói thêm cho tôi về mẹ bà ấy không?

– Tôi không thể. Tôi không thực sự biết về mẹ bà ấy và tôi chỉ có thể kể cho cô vài lời đồn thổi trong làng thôi.

– Tôi hứa với bà sẽ tiếp nhận thông tin hết sức thận trọng.

– Có thể nói mẹ của Céline và Simon có tiếng là... lăng nhăng. Cha mẹ tôi cứ nói mãi rằng bà ta nên chăm sóc bọn trẻ thay vì chạy theo đàn ông. Mọi người đồn rằng bà ta có quan hệ với tay thầy giáo cũ mặc dù bà ta đã kết hôn... Dù sao, cha mẹ tôi kinh doanh tiệm tạp hóa và hồi đó cũng có nhiều người qua lại. Họ nghe ngóng mọi chuyện được bàn tán ở Saintes-Fosses lúc ấy. Nhưng không có nghĩa là chuyện gì cũng đúng.

– Thế còn khi chồng bà ta bỏ đi?

– Chẳng ai bất ngờ cả. Mấy bà ngồi lê đôi mách khẳng định rằng lẽ ra ông ta nên dẫn cả con gái theo nếu không muốn nó đâm ra hư hỏng... Nhưng thế này, tôi có thể cho cô biết quan điểm của tôi: Céline không phải loại người đó. Tôi và các bạn tôi rất muốn tìm ra khuyết điểm của bà ấy, trách cứ bà ấy về chuyện giao du với đám con trai, vì ghen tị. Nhưng bà ấy quả thực là một cô gái tốt. Bà ấy chật vật vì lo cho em trai. Ngày nào bà ấy cũng làm việc ở tiệm làm tóc và tôi đoán bà ấy chọn thôi học là để phụ giúp kinh tế gia đình. Bà ấy còn là học sinh xuất sắc: nếu là bà ấy, tôi sẽ tận dụng khả năng của mình để học tiếp ở một thành phố lớn và đi thật xa khỏi đây!

– Có thể nào bà ấy ở lại là vì người thầy không? Hoặc vì một chàng trai khác?

– Tôi không nghĩ vậy. Tôi chưa từng thấy bà ấy đi cùng người yêu. Bà ấy luôn được một đám con trai vây quanh, nhưng lại không hẹn hò với người nào cụ thể cả.

– Ngay cả với Victor Kessler ư?

– Đúng vậy. Bà ấy thường đi với ông ta và rõ ràng bà ấy quý ông ta lắm. Nhưng yêu thì tôi nghĩ là không.

– Bà có gặp lại bà ấy sau cái chết của cậu em trai không?

– Có. Vào thời điểm thảm kịch xảy ra, tôi đang làm việc ở Strasbourg. Năm đó, tôi về làng nghỉ Giáng sinh. Tôi phụ cha mẹ và em trai ở cửa hàng. Họ rất bận bịu vào các dịp lễ vì cửa hàng tạp hóa vẫn tổ chức các buổi bày bán mỗi ngày ở các làng lân cận. Tôi ở quầy thanh toán một mình và Céline thường xuyên đến mua hàng cho mình và mẹ. Cuối tháng Mười hai là thời điểm ngay giữa vụ bê bối, tay thầy giáo vừa bị bắt, thế rồi, một buổi tối, bà ấy len vào cửa hàng tôi ngay lúc đang đóng cửa để tránh đám phóng viên xoay quanh bà như lũ kền kền trong làng. Vì thấy bà ấy thực sự hoang mang, tôi đề xuất giao hàng tận nhà cho mẹ con bà đến khi mọi chuyện lắng xuống. Bà ấy đồng ý. Bà ấy đặt hàng qua điện thoại và tôi đã đi giao được vài lần. Một hôm, bà ấy nói với tôi về chuyện Victor bị bắt. Chính lúc đó bà ấy cam đoan với tôi rằng ông ta chẳng làm gì hết và ông ta sẽ sớm được thả. Bà ấy có vẻ chắc chắn đến độ ngày đó tôi đã tin bà ấy và đến giờ tôi vẫn tiếp tục tin, dẫu chưa từng có gì minh oan cho tội lỗi của ông ta...

*

Lái xe ra khỏi Saintes-Fosses, tôi nghĩ đến bà Agnès Kamcha, người tôi phải gặp vào buổi chiều. Tôi đã đọc báo về sự nghiệp luật sư của bà và về những vụ kiện bà đã thắng. Nhưng vào thời điểm bà ấy lần đầu đến thăm ông trong tù, tức bảy năm sau vụ việc, bà ấy chỉ mới bắt đầu chuyển sang biện hộ cho các vụ án hình sự. Suốt quãng đường từ nhà trọ đến nhà bà ấy, tôi không ngừng run rẩy. Đúng là tôi vẫn còn căng thẳng khi lái xe, nhưng trên hết, tôi sợ phải nói dối một luật sư. Dù bà ấy không còn hành nghề, tôi chắc chắn bà ấy sẽ nhìn thấu tôi ngay thôi.

Nhưng tôi đã nhầm. Những lời nói dối càng cách xa hiện thực thì lại càng đáng tin. Và rồi, nhân vật mà chúng ta tạo ra bắt đầu thực sự ám lấy tôi. Tôi đang thay đổi. Khi tôi hóa thân thành phóng viên, tôi thấy trong mình một cảm giác chính đáng chưa từng có. Tôi ngạc nhiên khi thấy bản thân đang ở đúng vị trí. Bao lâu nay, tôi luôn quan sát những gì xảy đến với mình với vẻ dửng dưng của một khán giả, và thật khó tin là từ khi tôi nhét cái thẻ phóng viên giả của ông vào túi, tôi có cảm giác được trở về với cơ thể mình. Tôi không biết ông hiểu ra sao khi đọc những dòng này, nhưng dù thể nào, hai ta cũng đã nói rõ rằng tôi phải viết vào đây mọi thứ xuất hiện trong đầu mình...

Tôi chẳng cần trình giấy tờ gì để khiến bà luật sư đồng ý nói chuyện. Bà ấy đâu thèm để tâm tôi là ai. Bà ấy là người thích buôn chuyện và chỉ muốn tìm được ai đó nghe mình nói và, may mắn thay, máy ghi âm của ông hoạt động.

– Tôi nhớ rất rõ hoàn cảnh khi tôi gặp Victor. Đó là năm năm sau khi vụ án của ông ấy khép lại và một đồng nghiệp trẻ của tôi là luật sư biện hộ cho vụ đó. Năm 1980, tôi bào chữa cho một vụ tai nạn giao thông. Thân chủ của tôi ngủ gật khi đang lái xe và đâm vào một chiếc xe đi ngược chiều. Tài xế kia yêu cầu bồi thường vì bị chấn thương. Khi xem xét kỹ lưỡng hồ sơ của thân chủ mình, tôi tình cờ thấy một lời chứng ông ấy khai tại sở cảnh sát năm 1974, đó là lần đầu tiên ông ấy sử dụng giấy phép lái xe trọng tải lớn và đang chở bia đến các cơ sở trong vùng. Ông ấy được lấy lời khai để phục vụ cuộc điều tra về cái chết của Simon Dulac vì ông ấy cam đoan đã nhìn thấy chiếc R5 của Victor đỗ trước ga Saint-Dié tối hôm cậu bé Simon mất tích. Chiếc R5 đó rất đặc biệt: màu đỏ, với cửa xe bên phải màu hạt dẻ. Sau một vụ va chạm xe cộ, Victor Kessler đã lấy cánh cửa này từ một bãi phế liệu và không sơn lại. Việc ô tô của Victor xuất hiện ở khu vực đó xác minh lời nói của ông ấy. Vào thời điểm bị cáo buộc sát hại Simon, ông ấy đang trên đường đi tìm cậu bé. Thân chủ của tôi đã miêu tả phiên xét xử. Ông ấy cảm thấy mình bị cho vào tròng, điều ấy khiến tôi sinh nghi. Một sự việc như vậy có thể tạo thành điểm bất thường trong trình tự tố tụng. Dù khi ấy chỉ là người mới vào nghề nhưng tôi đã nghĩ mình phải đưa một người vô tội ra khỏi tù.

– Vậy là bà đi gặp Victor Kessler.

– Đúng vậy. Tôi gọi điện cho luật sư của ông ấy, anh ta kể cho tôi toàn cảnh phiên xét xử diễn ra năm năm trước. Ngày thân chủ tôi hầu tòa, công tố viên chiếu ảnh một chiếc R5 và ông ấy lập tức xác nhận đó là chiếc xe mình đã thấy ở nhà ga Saint-Dié ngày 12 tháng Mười một năm 1973... chỉ có điều, công tố viên đã gài bẫy ông ấy: họ đã chụp ảnh của một chiếc xe khác. Nó cũng sơn màu đỏ, nhưng lại có một cửa màu đen. Thân chủ tôi vì hồi hộp đã muốn trả lời thật nhanh và bị nhầm lẫn. Ông ấy trở nên lắp bắp khi công tố viên thông báo rằng chủ nhân chiếc xe trong hình không phải Victor Kessler, rằng người này sống cách nhà ga năm trăm mét và thường xuyên đỗ xe ở nơi ông ấy tưởng rằng đã nhìn thấy chiếc R5 của Victor Kessler. Ông ấy lặp lại rằng mình tin chắc cửa xe có màu hạt dẻ, nhưng đã quá muộn. Đối với bồi thẩm đoàn, ông ấy không còn đáng tin nữa.

– Vậy bà đã làm gì?

– Tôi đến gặp Victor nhiều lần để thuyết phục ông ấy nộp đơn kháng cáo. Tôi muốn ông ấy đồng ý để tôi làm luật sư. Thật lòng mà nói, lôi lại một vụ án hình sự chưa bị rơi vào quên lãng sẽ là một cơ hội thực sự trong sự nghiệp của tôi. Nhưng Victor không muốn nghe gì cả. Ông ấy tin chắc hành động kiểu đó sẽ gây ra hàng đống điều tiếng mà chẳng đem lại gì, bởi thời điểm tử vong của Simon vẫn luôn là điểm tranh cãi trong vụ xét xử. Ông ấy chưa sẵn sàng nghe lại những cuộc khẩu chiến của các chuyên gia xoay quanh việc chênh lệch nhiệt độ giữa thi thể Simon và nước hồ. Bị kết án chung thân nên ông ấy không muốn có động tĩnh gì. Nhưng khi ấy là năm 1980, phim Áo len đỏ ¹⁰ vừa được ra mắt... Đối với tôi, đó là thời điểm thuận lợi để kháng án. Nhưng ông ấy thì không muốn lại làm trung tâm của các cuộc tranh luận xem có nên kết án tử hình hay không và càng không muốn người ta móc nối vụ án của ông với vụ của Patrick Henry xảy ra trước đó ba năm, vụ án đã tạo ra những phản ứng mà cô cũng biết rồi đấy. Tôi đã làm tất cả những gì có thể để thuyết phục ông ấy đấu tranh. Nhưng vô ích.

Thế rồi, địa phương lại rúng động bởi vụ án Grégory năm 1984 và vụ sát hại hai đứa trẻ xảy ra hai năm sau, hung thủ khi ấy được cho là Patrick Dils. Nhằm thu hút người nghe, các bản tin truyền hình đã khéo léo cạnh tranh để nâng cao nhận thức quần chúng. Truyền thông coi mỗi trẻ em Pháp như mục tiêu dễ bị nhắm đến của một kẻ đa nhân cách hoặc biến thái. Đây không còn là thời điểm hành động nữa. Tôi theo dõi mọi chuyện từ xa vì thời đó, tôi vừa được chấp nhận thuyên chuyển đến Paris. Vì thế, rất lâu sau đó tôi mới gặp lại Victor. Thời hạn ngồi tù tối thiểu theo bản án của ông là ba mươi năm, trong thời gian đó, ông không được hưởng bất kỳ lệnh đặc xá nào. Hết thời hạn, phải có luật sư lập hồ sơ để ông được ra tù và ông đã ủy thác việc ấy cho tôi. Trước đó không lâu, Patrick Dils được xóa án, ông được công nhận là nạn nhân của một sai lầm tư pháp sau mười lăm năm ngồi tù. Bước lùi ấy từ phía nhà nước Pháp đã đánh động Victor. Ông ấy hẳn phải hối tiếc lắm vì không đấu tranh để chứng minh mình vô tội.

– Bà chưa từng nghĩ đến trường hợp ông ấy có tội ư?

– Dĩ nhiên là có... Khi Victor từ chối để tôi nhúng tay vào câu chuyện của ông ấy, tôi nghĩ ông ấy có điều gì đó không muốn người ta phát hiện. Dù đã bị kết án chung thân nhưng ông ấy lại tỏ vẻ cứng đầu mỗi khi có người muốn mở lại hồ sơ vụ án... Trong một thời gian, tôi từng nghĩ có lẽ ông ấy đã phạm một tội khác có thể khiến ông ấy chắc chắn lĩnh án tử hình... Nhưng đến tháng Chín năm 1981, nước Pháp xóa bỏ án tử hình mà ông ấy vẫn án binh bất động. Thời gian thụ án của Victor kết thúc, tôi gặp lại ông ấy nhưng chuyện kháng án lúc đó chẳng còn quan trọng nữa, tôi đã học được cách nhìn người và tôi không coi ông ấy là sát nhân. Dù dĩ nhiên ông ấy vẫn mang trên mình một tội danh như thể ông ấy đã làm việc gì đó không được trong sạch, một tội danh mà ông ấy cho rằng vì nó mình đáng phải giành cả đời sau song sắt nhà tù...

*

Cuối tháng Chín, tôi yêu cầu gặp mẹ Simon để bàn về việc học của cậu bé. Tôi biết rõ rằng bà Dulac sẽ không đến và hai ngày sau, đúng như tôi hy vọng, cả phòng học bừng sáng nhờ nụ cười của Céline. Tôi bỏ đống sách vở lại và bước xuống bục giảng trong lúc cô ngồi xuống một chiếc bàn nhỏ đối diện bàn giáo viên. Đây là lần đầu tiên tôi được gặp riêng cô kể từ tháng Bảy. Cô ấy nhìn tôi chăm chú với vẻ dịu dàng hệt như mỗi lần chúng tôi tình cờ gặp nhau trong làng từ khi tôi trở về sau kỷ nghỉ, tuy nhiên, tôi thấy cô ấy đã thay đổi. Nữ tính hơn. Và cũng đẹp hơn nữa. Nhưng trong ánh mắt cô có gì đó rạn nứt, một lớp màn khiến cô bớt đi vẻ rạng ngời. Hoặc biết đâu cô thấy ái ngại vì hai tháng trước đã từ chối tôi theo cách ấy. Tôi bắt đầu nói về Simon, về việc cậu bé thực sự có năng khiếu nhưng lại bị kìm hãm do không học tập đến nơi đến chốn. Cậu không thèm quan tâm đến điểm số, cũng chẳng bao giờ học bài...

Tôi ngừng nói khi hai giọt nước mắt lăn trên má Céline.

Simon vẫn còn hy vọng, chỉ cần cậu học bài là sẽ đủ điểm vào cấp hai, tôi tin như vậy! Tôi muốn ôm Céline vào lòng, nhưng ký ức lúc cô dứt khoát đẩy tôi ra hồi tháng Bảy đã ngăn tôi lại. Thế là tôi đề nghị phụ đạo cho Simon. Tôi sẽ giữ cậu bé ở lại lớp sau giờ học để kèm cậu làm bài trong lúc đợi cô xong việc ở tiệm làm tóc. Cô lau nước mắt.

– Cảm ơn, Victor. Không cần đâu.

Céline biết trước là tôi sẽ không để bụng lời từ chối ấy nên cô cảm ơn tôi và rời khỏi phòng học, không nói thêm gì.

Cả buổi tối, tôi tua đi tua lại cảnh tượng ấy mà không tài nào hiểu vì sao Céline lại xúc động như vậy. Cô vẫn giận vì tôi định hôn cô ư? Hay cô hối hận vì thái độ của mình? Tôi không hề bắt gặp cô đi với chàng trai nào từ đầu hè; lúc nào cô cũng chỉ loanh quanh ở tiệm làm tóc và ở nhà. Tôi đã phải kiên nhẫn chờ thêm một tháng mới hiểu ra rằng Céline có những mỗi bận tâm khác ngoài vấn đề yêu đương.

Đó là một buổi tối tháng Mười, vài ngày trước kỳ nghỉ lễ Các Thánh. Sau khi tan học, tôi chuẩn bị bảng viết cho hôm sau và Simon là học trò cuối cùng đang làm nốt bài tập. Tiếng chuông điện thoại vang lên ở tầng trên và tôi chạy lên căn hộ của mình, để cậu học trò một mình trong lớp. Khi đi xuống, tôi nghe thấy giọng của Céline. Em trai cô ấy phản ứng gay gắt.

– Nếu em không bắt hắn trả giá cho những gì hắn đã làm thì sẽ chẳng có ai làm hết!

– Đừng nói vậy, Simon, chị van em...

Cuộc tranh luận đột ngột đừng lại khi tôi vào phòng. Mãi sau đó, khi chuẩn bị đi ngủ, tôi mới nhận ra mối liên hệ giữa vụ tống tiền mà Simon đã nhắc đến và cuộc nói chuyện ấy. Hồi cuối tháng tám, khi cậu bé bảo tôi rằng cậu sẽ tống tiền một “tên khốn”, tôi không mảy may nghĩ rằng hành động sai trái ấy lại liên quan đến Céline.

Kể từ hôm đó, mối nghi ngờ ấy đeo đẳng tôi mỗi ngày, làm thay đổi hoàn toàn ký ức của tôi về buổi tối ngày 20 tháng Bảy Năm 1973. Tôi nhớ lại lúc Céline bền lề đường, ra hiệu bảo tôi dừng xe. Nhỡ đó là một tín hiệu cầu cứu thì sao? Nhỡ đâu một người bạn của tôi đã gây khó dễ với cô trên đường trở về từ lễ hội? Cả hai người họ đều là những gã tử tế, nhưng tôi cũng ở vị trí phù hợp để biết rõ họ đã uống say bí tỉ, dưới ảnh hưởng của men rượu, họ đối xử với phụ nữ theo kiểu nài ép... Tôi nhớ về cảnh tượng ấy dưới một điểm nhìn khác: Céline đã cầu cứu tôi nhưng tôi lại không chịu dừng xe. chuyện gì xảy ra sau đó? Có khi nào Céline đã tâm sự với cậu em trai mười tuổi của cô và tại sao cô lại làm vậy? Cô đã tiết lộ chuyện gì mà cậu bé lại có ý định khiến kể chịu trách nhiệm phải trả giá?

Trong kỳ nghỉ lễ Các Thánh, tôi vắng nhà để đi gặp một anh bạn đã mời tôi đến Lille. Chúng tôi quen nhau mùa hè năm đó ở Anh và anh đã rủ tôi đến thăm nơi anh sống. Đi xa khỏi Saintes-Fosses, những nghi ngờ liên quan đến bí mật của Simon càng bắt rễ sâu hơn trong tâm trí tôi. Kể từ đó, tôi coi việc hai người bạn của mình rời khỏi làng là hành động trốn chạy và là bằng chứng cho tội lỗi của họ.

Vì vậy, khi từ Lille trở về, tôi không về nhà cất hành lý trước mà vội vàng đến nhà Dulac. Tôi bấm chuông nhiều lần mà không thấy ai mở cửa. Cuối cùng, hàng xóm của họ, cũng là bà của một cậu học trò, xuất hiện trên bục cửa nhà mình cho tôi biết tình hình.

– Không có ai ở nhà đâu: bà Dulac ra ngoài cả ngày và tôi vừa thấy Simon cùng cô chị lái ô tô đi rồi. Thầy có muốn tôi chuyển lời cho họ không?

– Không thưa bà Bazin. Cũng không có gì gấp. Sáng mai tôi sẽ gặp Simon ở trường. Chúc bà buổi tối vui vẻ.

Những câu nói hoàn toàn hình thường ấy đã được trích lại vô số lần trong phiên xét xử. Chúng bị mổ xẻ, người ta truy hỏi chính xác từng từ tôi đã nói và yêu cầu bà Bazin tội nghiệp miêu tả biểu hiện trong mắt tôi khi tôi nói chuyện với bà trong thứ ánh sáng mờ tối từ khoảng cách vài mét. Sau ngần ấy năm, tôi gần như đã quên lý do mình đến nhà Céline. Để nói chuyện với cậu em hay cô chị? Tôi nghĩ là với cả hai. Nếu tối đó tôi quyết định làm đến cùng, có lẽ tôi sẽ biết được điều Simon biết. Và chí ít, tôi có thể khuyên cậu bé đừng đi. Hôm đó là ngày 4 tháng Mười một, tám ngày trước khi cậu mất tích...

Đồng hồ đếm ngược bắt đầu.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Năm, ngày 28 tháng Mười hai năm 2017

Ngày thứ ba ở Saintes-Fosses

Ông Victor à, cho đến lúc đó, mọi lời chứng tôi thu thập được về bà Céline đều ăn khớp với nhau. Một bé gái dễ thương lớn lên thành một thiếu nữ hay cười rồi thành một cô nàng rạng rỡ. Các phụ lão trong làng nhấn mạnh tình yêu thương bà giành cho em trai và những gì bà đã làm để giúp đỡ gia đình. Tóm lại, mọi người không ngớt lời khen ngợi cô búp bê tóc vàng đã chiếu rọi băng ghế của ngôi trường làng rồi tiếp cục tỏa sáng rạng rỡ trong tiệm làm tóc ở Sainces-Fosses.

Vậy nên, sáng hôm đó, tôi quyết định đến gặp một đồng nghiệp cũ của Céline. Bà Nadine bảo tôi rằng có bà thợ cắt tóc đã mua lại tiệm và làm việc một thời gian với chị của Simon, bà ấy vẫn sống tại làng sau khi nghỉ hưu. Tôi hy vọng bà ấy đồng ý gặp tôi. Đi xuống bếp, tôi nhìn chấy một bữa sáng cực kỳ hấp dẫn. Cà phê đặc, mứt nhà làm và một đĩa bánh Männele. Ông có biết thứ bánh nhỏ nổi tiếng hình người tuyết mà ở đây người ta thường ăn vào dịp lễ Thánh Nicolas không? Mẹ tôi làm món bánh ấy cho chúng tôi mỗi Chủ nhật từ tháng Mười một đến cuối tháng Một. Đứng trước bàn ăn, tôi nhận ra rằng mười lăm năm nay, tôi đã tỉ mỉ xóa sạch mọi ký ức tuổi thơ mình. Như thể chúng chứa đựng mầm mống của những gì xảy ra sau đó... Nhưng không phải vậy. Khi nhớ lại mười năm đầu đời, tôi có thể thấy rất nhiều hình ảnh vui vẻ như đa số mọi người. Dù sao thì cũng là tôi nghĩ thế...

Aiglecourt là ngôi làng phụ cận Saintes-Fosses, cách khoảng mười ki lô mét về phía nam, theo hướng đi tiếp từ con hồ nhỏ. Ở đó, tôi gặp Geneviève Tisserand, thợ cắt tóc cũ của tiệm làm tóc ở Saintes-Fosses. Bà ấy tiếp đón tôi tử tế, để chuyện trò thoải mái, chúng tôi ngồi ở một khoảng hiên rộng nhìn ra vườn. Mùa hè trước khi thảm kịch xảy ra, bà Tisserand làm việc cùng Céline, bà chủ tiệm tóc hồi đó phải làm một cuộc phẫu thuật.

– Céline rất có tài. Tôi biết bà chủ tiệm định cho bà ấy nối nghiệp. Lý do duy nhất tôi trở lại làm toàn thời gian ở tiệm vào năm 1985 là bởi bà ấy đã rời Saintes-Fosses.

– Hai người là bạn phải không?

– Không, tôi không nghĩ thế. Trong công việc, chúng tôi rất hợp nhau, nhưng chúng tôi không gặp gỡ nhau ở ngoài tiệm. Bạn bè tôi ở Épinal, còn bà ấy...

– Vâng?

– À thì, tôi nghĩ bà ấy không thực sự có bạn...

– Tôi nghe nói bà ấy đi cùng một nhóm thanh niên thường tụ tập ở quán cà phê.

– Đúng vậy. Nhưng họ không giống đám bạn tôi thời đó. Có cảm giác bà ấy đi gặp họ theo thói quen hơn là vì bà ấy muốn. Đúng, đúng vậy đấy, bà ấy thường miễn cưỡng đến gặp họ.

– Bà ấy nói thế với bà à?

– Không, không hề, có thể tôi nhầm. Nhưng ngay khi dọn dẹp tiệm xong, bà ấy lại lắc đầu và nói với tôi: “Được rồi, tôi phải đến tiệm cà phê đây, mai gặp lại nhé.” Rồi bà ấy rời đi với vẻ chẳng hào hứng gì. Bà ấy quả thực có tài làm người khác ngạc nhiên. Một hôm, vị hôn phu của tôi đến đón tôi ở tiệm làm tóc và chúng tôi cũng ghé qua quán cà phê. chúng tôi ngồi vào một góc phòng cho yên tĩnh bởi nhóm bạn của Céline quá ồn ào. Lúc đó, tôi rất ngạc nhiên khi nhận thấy cô gái trẻ đang độc chiếm mọi sự chú ý. Bà ấy không còn điểm nào giống với cô thợ cắt tóc nghiêm túc và lịch sự mà tôi sát cánh ở nơi làm việc. Tôi tưởng Céline đã uống quá chén cho đến khi bà ấy đến quấy bar gọi thêm cốc soda chanh bạc hà thứ hai! Tôi thấy rõ rằng bà ấy là ngôi sao của nhóm. Nhưng biết nói với cô thế nào đây? Tôi thấy mối quan hệ giữa họ có vẻ giả tạo.

– Hai người nói gì với nhau ở tiệm làm tóc? Tôi đoán có những lúc không có khách chứ.

– Từ khi cô gọi điện, tôi đã nhớ lại xem có gì để kể cho cô không, nhưng tôi không nhớ được gì. Chúng tôi thường tán gẫu một chút vào ban ngày và tôi nghĩ bà ấy gần như biết mọi thứ về chuyện học hành, gia đình và bạn trai của tôi thời đó. Tôi kể cho Céline những buổi hẹn hò, những bộ phim chúng tôi xem ở rạp... còn bà ấy thì không kể gì. Phải đến khi cô gọi điện tôi mới nhận ra mình không biết gì nhiều về cuộc sống của bà ấy. Tôi chỉ biết về những buổi học làm tóc của bà ấy, về chuyện bà ấy sống cùng mẹ và về nhóm bạn thời thơ ấu của bà ấy. Céline chưa bao giờ đề cập đến ai đó có thể là người gần gũi nhất với bà ấy. Cũng không tiết lộ việc bà ấy muốn làm trong tương lai, tuy nhiên, bà ấy lúc nào cũng tươi cười, gần như rạng rỡ. Chính vì thái độ vui vẻ đó mà khách hàng hay yêu cầu bà ấy. Hơn nữa, Céline còn biết lắng nghe họ, hỏi han họ về chuyện con cái, gia đình, kỳ nghỉ vừa qua và bà ấy không bao giờ quên một chi tiết nào về cuộc sống của họ... Cô biết không? Tôi phải mất bốn mươi năm để nhận ra cô gái này bí ẩn đến mức nào...

*

Khi về đến nhà trọ, tôi nhận thấy bầu trời sau buổi sáng đã nặng trĩu và những bông tuyết đầu tiên rơi xuống khi tôi dùng bữa. Lúc đầu tuyết rơi nhẹ, sau đó dày dần cho đến khi làm toàn bộ cảnh vật xung quanh biến mất. Tôi tâm sự với bà Nadine rằng tôi không thể lái xe trên tuyết. Bà ấy suy ra rằng tôi sẽ không rời khỏi nhà trọ trong vài giờ tới và đề nghị mở một chai vang mới. Hai ly rượu đủ khiến tôi nói nhiều hơn và đến 3 giờ chiều, chúng tôi vẫn ngồi ở bàn ăn. Các mép cửa sổ cũng trắng xóa như bãi đỗ xe nhỏ mà ở đó chúng tôi thậm chí không còn nhận ra xe của tôi dưới lớp áo khoác trắng của tuyết. Tôi đã nói suốt hơn một tiếng đồng hồ. Về cha mẹ tôi. Về tuổi thơ tôi. Về Julien. Bà Nadine thi thoảng lại đặt tay lên tay tôi và tôi thậm chí còn tiết lộ cả phần đời thứ hai của tôi mà chỉ mình Flore biết.

Ngày 7 tháng Mười năm 2002, tôi đặt chân xuống ga tàu ở Paris. Tôi sợ. Tôi nhốt mình trong khách sạn đầu tiên sáu ngày. Rồi tôi chuyển sang chỗ trọ thứ hai rẻ hơn và ở đó gần ba năm, ban đầu tôi ở đó với tư cách khách trọ, sau đó tôi làm nhân viên phục vụ ăn uống và ở trong một căn phòng nhỏ cho người làm với giá thuê không đáng kể. Tôi kể cho bà Nadine về một vị khách rất tử tế đến ăn hai bữa trưa mỗi tuần và kiếm sống bằng nghề trình dược. Nếu chúng tôi sống ở một thế kỷ khác, tôi sẽ dùng từ ve vãn để nói về thái độ của anh ta với tôi vì đó là từ phù hợp một cách hoàn hảo với những lời lẽ tình tứ, những cử chỉ dịu dàng mà chừng mực của anh ta và với việc sau tám tháng từ lần gặp mặt đầu tiên anh ta mới mời tôi đi chơi. Ông chủ nhà hàng nhẹ nhàng trêu chọc tôi. Ông đùa rằng vị khách này sẽ hỏi cưới tôi dù chưa gặp tôi bên ngoài nhà hàng bao giờ. Nhưng không phải vậy. Sau lời mời đầu tiên, chúng tôi qua lại gần một năm trước khi anh ta ngỏ lời cầu hôn tôi. Tôi như sống trong mơ.

Nicolas là người đàn ông hoàn hảo. Hai tháng trước lễ cưới, tôi dọn đến nhà anh ta. Nicolas sống cách nhà hàng hai mươi phút đi bộ và tôi hài lòng vì có thể tiếp tục làm việc ở đó. Ông chủ đã có tuổi và với tôi, ông như một người cha. Vợ ông đứng bếp và tôi thường giúp bà làm vài món. Một hôm, bà ấy gợi ý tôi có thể tiếp quản nhà hàng của họ, và tôi về nhà với tâm trạng hào hứng. Đó là lần đầu tiên tôi và Nicolas cãi nhau. Sau những tiếng quát tháo, anh ta xin lỗi tôi; anh ta không muốn những đứa con tương lai của chúng tôi cảm thấy bị mẹ bỏ mặc vì mẹ chúng không sắp xếp được thời gian phù hợp để chăm sóc con cái. Anh ta từng bị cha mẹ bỏ rơi nên muốn con cái mình phải được cưng chiều. Điều ấy nghe thật tuyệt vời nên tôi nhanh chóng làm theo lý lẽ của anh ta.

Vì quá đỗi vui mừng trước những trách nhiệm mới nên tôi chẳng hề để tâm đến cuộc sống gia đình của hai vợ chồng và đó là lỗi của tôi.

Từ hôm ấy, Nicolas liên lục hỏi tôi đã đến kỳ chưa và xem tôi có mang thai hay không. Tôi bảo anh ta rằng chúng tôi vẫn còn thời gian, vẫn còn trẻ, nhưng không ăn thua, anh ta ngày càng nóng lòng muốn thấy bụng tôi lớn lên. Bốn tháng sau lễ cưới, anh ta chợt nghĩ rằng công việc của tôi có thể là nguyên nhân khiến tôi bị hiếm muộn. Vâng, anh ta đã dùng từ đó đấy. Tôi nói chuyện này với bác sĩ và ông cười trước lo lắng của tôi. Nhưng tháng sau đó, tôi đã xin nghỉ việc. Thời điểm ấy, tôi hy vọng có thể quay lại làm việc sau khi sinh đứa con đầu lòng. Ông chủ đã hứa cho tôi thời gian biểu linh hoạt, sắp xếp để tôi có thời gian cho gia đình. Dẫu vậy lúc tạm biệt, ông rơi nước mắt và nói một câu mà tôi không bao giờ quên: “Chăm sóc tốt bản thân nhé, Bertille, cô là một người rất đáng quý và tôi hy vọng ta sẽ gặp lại.”

Tôi đã hứa. Nhưng tôi chưa bao giờ gặp lại ông.

Tôi trở thành bà nội trợ. Ngày trở nên dài hơn dù Nicolas vẫn thường tranh thủ thời gian giữa hai cuộc họp để tạt về, sau vài tháng sống dưới chế độ ấy, tôi tuyên bố sẽ tìm một việc mới để làm. Tôi không thể chịu được cảnh mãi ru rú ở nhà trong khi tôi vẫn còn trẻ và khỏe mạnh. Nhưng Nicolas nổi điên. Khao khát có con khiến anh ta gắt gỏng. Anh ta đổ cho tôi là không muốn có con và tự mình đặt hẹn với bác sĩ phụ khoa. Bác sĩ đồng ý làm xét nghiệm và trấn an chúng tôi. Chúng tôi nên sinh hoạt bình thường và đừng quá chú trọng vào chuyện mang thai. Nhưng Nicolas có thể thuyết phục người khác rất tài; anh ta giải thích với bác sĩ rằng trước đây nhà anh cũng từng rất lo lắng và đến tận năm bốn mươi lăm tuổi mẹ anh ta mới sinh anh ta. Tôi đã rất kinh ngạc. Khi tôi trách anh ta trên đường về nhà, anh ta hung hăng đáp trả:

– Thế còn em, em có kể hết với anh về quá khứ của em không?

Tôi đỏ mặt cúi đầu. Anh ta chỉ nói bâng quơ hay đã biết điều gì? Dù thế nào, anh ta cũng có lý. Đến tận lúc đó, tôi vẫn tin rằng những ký ức khó khăn mà tôi hằng giấu không liên quan gì đến cuộc sống của tôi với anh ta. Nhưng tôi đã lầm. Thậm chí có thể vấn đề “hiếm muộn” của tôi có liên quan đến sự tồn tại của Julien. Lần đầu tiên tôi phải thừa nhận rằng tôi sợ làm mẹ. Cảm giác tội lỗi ấy khiến tôi ngoan ngoãn hơn trước những đòi hỏi của chồng. Tôi không đi bộ những quãng đường dài ở Paris nữa. Cũng vì thế, tôi chấp nhận không đi chợ để tránh bị mệt. Vì vậy ngày tháng của tôi trôi qua với nhịp điệu chậm chạp, chỉ có ti vi và sách báo để giải khuây.

Nicolas vẫn là người đàn ông tôi yêu. Phần lớn thì giờ anh ta dễ mến và chăm sóc chu đáo cho những mong muốn nhỏ nhất của tôi, với điều kiện duy nhất: tôi phải ở nhà để cơ thể và nhất là buồng trứng của mình nghỉ ngơi... Nếu không có hình ảnh Julien chen giữa chúng tôi, tôi hẳn sẽ không chịu được cảnh bị cấm ra ngoài, đi làm và sống. Tôi biết điều đó.

Bởi thời gian càng trôi, tôi càng tiếc nuối những ngày tháng ở nhà hàng. Và càng nghĩ về nó, tôi càng trách bản thân vì đã ôm ấp suy nghĩ như thế trong khi đã kết hôn với một người đàn ông rất giàu tình cảm. Tôi cứ sống như không sống suốt ba năm, trong thời gian đó, tôi làm nhiều cuộc xét nghiệm để chắc chắn rằng, về mặt thể chất, chẳng có gì ảnh hưởng đến việc tôi mang thai. Nicolas ráo riết muốn tôi mang thai. Nhiều tháng trôi đi và dẫu đời sống hôn nhân của chúng tôi có mất đi sự dịu dàng thuở ban đầu thì tôi cũng bằng lòng tha thứ cho chồng mình. Suy cho cùng, anh ta kết hôn với tôi để xây dựng một gia đình còn cơ thể tôi lại từ chối niềm hạnh phúc đó.

Rốt cuộc, hạnh phúc cũng đến sau bốn năm kết hôn. Quả là món quà trời ban. Tôi quên bẵng những khó khăn trước đó và Nicolas cũng vậy. Tháng thứ hai mang thai, chúng tôi đã chuẩn bị phòng cho con. Mỗi dịp cuối tuần, chúng tôi dạo quanh các cửa hàng để mua những món đồ chơi và quần áo trẻ em mới. Tôi vui vẻ rạng rỡ. Chúng tôi tay trong tay đi dạo ở các công viên Paris và dừng lại ngắm những đứa trẻ đang chạy nhảy dưới con mắt ân cần của cha mẹ. Tôi cũng hài lòng vì Nicolas có tư tưởng bình đẳng trong việc dạy dỗ con cái. Anh ta muốn bên tôi ở từng giai đoạn thai kỳ và không bao giờ để tôi đi một mình đến công viên hay phòng khám. Một hôm, anh ta nhắc đến ý tưởng để con học ở nhà: giáo viên là những kẻ vô dụng khiến học sinh lười biếng. Tôi không đồng ý và lấy can đảm nêu ý kiến của mình. Lần đầu tiên tôi bị anh ta tát và tôi không thốt nên lời. Tôi có cảm giác như đang bơi giữa cơn ác mộng, nhưng tôi vẫn không động đậy. Không làm gì cả. Trong khi lẽ ra phải chạy đi thì tôi lại đứng đó trước mặt chồng, tay ôm má. Anh ta phản ứng lại nhanh hơn tôi và ôm siết tôi vào lòng. Anh ta đã bị kích động và hối hận về hành động của mình. Nhưng từ đó, tôi phải tránh không cãi lời anh ta khi nói về chuyện con cái... Ngày 2 tháng Một năm 2010, tôi mang thai được gần ba tháng. Kể từ ngày đó, mọi thứ trở nên mơ hồ. Vì không đủ can đảm nên tôi tự thuyết phục rằng Nicolas biết rõ hơn tôi điều gì mới tốt cho con và tôi đành cum cúp tuân theo chương trình anh ta lập nên. Tôi nghe nhạc cổ điển đến phát ngán, tôi đọc sách của những nhà văn lớn trong khi tôi còn chẳng bao giờ đọc hết một cuốn tiểu thuyết bị bắt đọc hồi cấp hai hay cấp ba, tôi ăn uống với chế độ cân bằng – chồng tôi chuẩn bị các bữa ăn cho tôi. Tôi chơi giải ô chữ mỗi buổi chiều và phải cho anh ta xem thành quả khi anh ta về nhà buổi tối. Nếu tôi tiến bộ vừa đủ, cả ba chúng tôi, như lời anh ta nói, sẽ ra ngoài để hít thở khí trời. Tôi chỉ lên tiếng phản đối Nicolas khi anh ta bắt đầu gọi con chúng tôi bằng cái tên anh ta chọn mà không bàn bạc với tôi: Cyril. Chúng tôi còn chưa biết giới tính của con! Đó là lần thứ hai anh ta xuống tay với tôi. Anh ta đã quan sát tôi rất kỹ và hiển nhiên là tôi mong đợi một cậu con trai! Vì là một người cha có trách nhiệm nên anh ta có nghĩa vụ đặt tên con ngay lập tức để tránh việc con sinh ra mà không biết mình là ai để rồi sau này trở thành một phần trong số những thiếu niên khốn khổ quay cuồng giữa hai giới tính. Hôm đó, lần đầu tiên tôi tự hỏi con chúng tôi sẽ ra sao nếu nó không đúng như kỳ vọng của anh ta. Ký ức về cha mình ám ảnh tôi và tôi thấy sợ. Trên tờ lịch, tôi đã khoanh tròn ngày 18 tháng Ba năm 2010, ngày siêu âm thứ hai. Chính ngày đó tôi sẽ phải nghe một thông báo mà tôi vẫn e sợ. Thật tình cờ đó lại là ngày Thánh Cyril. Tôi không hề biết trước điều ấy và tôi nhắm mắt khi cô bác sĩ hỏi chúng tôi có muốn biết giới tính đứa bé không. Nicolas cười đáp rằng chúng tôi đã biết, nhưng chúng tôi sẽ rất vui nếu cô ấy xác nhận lại. Rồi cô ấy quay sang tôi, chờ đợi tôi trả lời nhưng tôi không thể nói gì. Cô kết thúc buổi khám trong im lặng.

– Thế nào rồi, con trai của chúng tôi ổn chứ?

– Rất tốt, thưa anh, và đó là một bé gái cực kỳ xinh xắn.

– Cô đùa tôi đấy à?

– Nhìn này, ở đó... tư thế nằm của bé rất dễ nhìn; nếu là bé trai thì ta sẽ nhìn thấy bộ phận kia của bé.

Nicolas lao ra phía cửa phòng khám và rời đi không nói một lời. Bác sĩ phụ khoa toan nói đùa về chuyện cánh đàn ông lúc nào cũng muốn có con trai, nhưng cô ấy ngừng lại khi thấy những giọt nước mắt lăn trên má tôi. Trở lại với giọng chuyên nghiệp hơn, cô ấy muốn biết tôi có cần hỏi thêm gì không. Mãi tôi mới dám mở miệng.

– Mọi thứ bình thường chứ?

– Vâng, mọi thứ đều hoàn hảo. Cô có lo lắng gì sao?

– Không, không. Vậy ta sẽ gặp lại vào buổi siêu âm thứ ba chứ?

– Vâng, đúng vậy. Hãy đặt hẹn với thư ký của tôi trên đường ra ngoài nhé.

Sau đó, tôi thường tự hỏi liệu điều gì sẽ xảy ra nếu bác sĩ phụ khoa gặng hỏi thêm, nếu cô ấy thực sự giành thời gian hỏi thăm tình trạng của tôi. Nếu tôi thú nhận những nỗi sợ của mình, về đứa con, về vợ chồng tôi...

*

– Cô có muốn ta ra ngoài đi bộ dưới tuyết một chút không?

Tôi mỉm cười với Nadine, bà đã hiểu đoạn sau câu chuyện là một bi kịch. Bà cho tôi mượn đôi bốt lót lông và chúng tôi ra ngoài, phủ lên con đường những vết chân mới. Tuyết dày chưa đến mười xăng ti mét nhưng tôi vẫn thấy được cảm giác sào sạo dưới chân mình. Và cả sự yên tĩnh êm ái mà chỉ tuyết mới có thể đem đến cho chúng tôi.

Thật tuyệt. Chính những khoảnh khắc như thế mới khiến tôi hạnh phúc khi được ở nơi đây. Mỗi ngày tôi lại thấy nhẹ nhõm hơn và câu chuyện tôi đang kể có lẽ cũng có liên quan gì đó.

Khoảng 4 rưỡi chiều, tuyết lại rơi và chúng tôi trở về nhà trọ. Trời đã tối, nhưng tấm thảm trắng vẫn hắt lên thứ ánh sáng phớt xanh. Bên trong nhà trọ nổi bật những màu sắc ấm áp; chúng tôi ngồi trước ngọn lửa. Bà Nadine phải chuẩn bị phòng cho khách đã đặt vào ngày mai, nhưng chắc hẳn bà không muốn để tôi lại.

– Sau đó Nicolas phản ứng ra sao? Ý tôi là khi anh ta qua cơn bàng hoàng.

– Tệ lắm. Anh ta không chuẩn bị phòng ốc nữa và chúng tôi không còn những buổi đi dạo lãng mạn. Anh ta vẫn nhắc đến đứa con trai mà anh ta muốn có và không chấp nhận mọi ám chỉ của tôi liên quan đến bé gái. Đó là lúc tôi nảy ra ý tưởng tồi tệ là nói đến đứa con thứ hai. Để anh ta chấp nhận con gái, tôi gợi ý mang thai cậu em trai trong vài năm sau đó.

– Anh ta không muốn có thêm con ư?

– Ồ có chứ! Nhưng anh ta bắt đầu tính toán thời gian cần thiết giữa hai lần mang thai để mọi thứ phải thật tốt cho đứa con thứ hai. Với anh ta, ý tưởng này tuyệt vời đến nỗi anh ta tuyên bố rằng sớm thôi mỗi người chúng tôi sẽ chăm riêng một đứa. Anh ta sẽ chăm sóc cậu con trai còn tôi phụ trách dạy dỗ cô chị. Nhưng điều tồi tệ nhất xuất hiện khi anh ta bắt đầu tìm hiểu về việc sinh non. Một buổi tối, anh ta nói rằng tôi nên sinh con càng sớm càng tốt để lần mang thai đầu tiên không quá mệt mỏi và cho phép tôi mang thai ngay sau đó. Bấy giờ, tôi hiểu ra rằng anh ta đã hoàn toàn thay đổi và anh ta đã khác xa, rất xa, so với người đàn ông tôi từng hình dung.

– Vì sao cô vẫn ở lại?

– Tôi không biết. Tôi sợ. Hơn cả nỗi sợ anh ta là nỗi sợ không biết mình sẽ ra sao nếu chỉ có một mình, vào lúc sinh con, không công việc, không gia đình, không bạn bè.

Nicolas là chân trời duy nhất của tôi. Để tự trấn an, tôi nghĩ đến những ông bố không muốn có con rồi lại yêu con điên cuồng khi nhìn thấy đứa bé. Đúng vậy, tôi đã ở lại. Chúng tôi lại đi dạo, nhưng với nhịp điệu khác hẳn. Chúng tôi đi bộ hàng ki lô mét qua các con phố ở Paris với tốc độ điên rồ, bởi anh ta hy vọng làm thế sẽ kích thích việc sinh con. Khi ấy tôi mang thai năm tháng rưỡi. Tôi cầu nguyện giữ được con gái mình. Con bé đã trụ được. Trong vòng mười ngày. Cho đến ngày 27 tháng Ba năm 2010.

*

Lớp học đã bắt đầu được một tiếng và tôi không ngừng nhìn đồng hồ. Và nhìn Simon. Sáng hôm trước tôi đã dò hỏi cậu bé xem cậu đang giữ bí mật gì. Tôi nhắc đến cuộc nói chuyện tôi nghe được trước đó giữa hai chị em và tôi chờ đợi ít nhất một nét mặt khó chịu từ phía cậu. Nhưng không. Cậu bé chỉ cười phá lên và kể lại câu chuyện chẳng hề đáng tin về một vấn đế xảy đến ở tiệm làm tóc. Một ông khách lần nào cũng yêu cầu Céline cắt tóc nhưng sau đó lại phê bình công việc của cô ấy với bà chủ tiệm. Céline phàn nàn chuyện ấy ở nhà nên Simon đã nài ép cô chỉnh đốn lại ông ta. Nhưng sau đó mọi chuyện đã được giải quyết ổn thỏa. Bà chủ đã nhận ra chiêu trò ấy của ông khách và khăng khăng đích thân cắt tóc cho ông ta. Từ hôm ấy, lão đó đổi tiệm làm tóc. Chuyện đến đấy là hết.

Tôi liền thở phào. Việc dạy học có vẻ dễ dàng và tôi mừng thấm vì đã không làm hai anh bạn của mình bứt rứt về buổi tối ngày 20 tháng Bảy năm 1973 ấy. Hội chứng bạch mã hoàng tử, hẳn Pascal sẽ nói thế. Tôi vẫn thường ảo tưởng cảnh mình bay đến giải cứu những cô gái tuyệt vọng. Chắc hẳn, cậu ta sẽ nhắc lại cảnh tượng xảy đến hồi cấp hai mà vẫn khiến chúng tôi buồn cười. Đó là năm đầu tiên chúng tôi học cùng lớp vì tôi học lại lớp tám. Tôi luôn ngồi hàng cuối cùng và nhìn được bao quát cử động của cả lớp trong giờ học. Tôi đã phát hiện tiểu xảo của Grégoire, một anh chàng trung học đẹp trai hay quanh quẩn bên cạnh Sophie, một thiếu nữ mong manh và nhạy cảm. Kỹ thuật tiếp cận của cậu ta khá vồ vập, còn Sophie thì ngồi cách cậu ta vài dãy bàn. Nhưng nhìn chung Grégoire vẫn thành công ngồi ngay sau cô nhờ mua chuộc mấy người bạn học. Từ đó, cậu ta ném cho Sophie những cục giấy vo tròn, khiến cô chẳng tài nào nghe giảng hay ghi bài được. Vài lần tôi thấy Sophie vừa ra khỏi trường vừa khóc nên một ngày, tôi quyết định ra tay. Tôi đợi đến tiết địa lý của ông thầy nghiêm khắc nhất trường và chuẩn bị một cục giấy bên trong nhét chặt viên đá cuội. Trong lúc đó, Grégoire đã chuẩn bị “đạn được” trên một góc bàn như thường lệ, cậu ta đang nhắm vào Sophie mỗi lần giáo viên quay lưng lại mà không hề biết về đòn tấn công tôi chuẩn bị ở cuối lớp. Tôi chọn đúng thời điểm đó để ném “đạn” vào thầy giáo, trúng ngay giữa đầu. Tôi không thấy phản ứng của ông vì tôi đã lập tức cúi đầu nhìn vào trang vở, nhưng tôi nghe tiếng ông gầm lên. Ông tiến về hàng cuối vì tin chắc thủ phạm là một cậu học sinh lười biếng, nhưng ông đứng lại cạnh bàn của Grégoire và đống giấy vo tròn được cậu ta xếp đâu ra đấy. Cậu thiếu niên trước đó chẳng nhìn thấy gì đã bị ông thầy bắt tại trận. Tôi nghĩ Grégoire bị lôi đến phòng hiệu trưởng mà chân còn không chạm sàn vì cơn giận của ông thấy khiến sức mạnh của ông tăng gấp bội. Tôi không biết cậu ta bị phạt ra sao, nhưng Sophie đã tìm lại được một chút yên tĩnh. Người duy nhất biết vai trò của tôi là Pascal, cậu bạn ngồi cạnh tôi trong lớp, và tôi yêu cầu cậu ta ngậm miệng. Sự thông đồng ấy là xuất phát điểm cho tình bạn của chúng tôi.

Thế mà nhiều năm sau, tôi lại sẵn sàng cáo buộc chính người bạn ấy tội tấn công tình dục. Bởi sau đó, tôi nhớ lại câu chuyện của Simon và tôi đọc được trong đó nhiều điểm khó tin. Buổi tôi hôm trước, hết giờ học, tôi lấy bài kiểm tra toán của Simon làm cớ để gọi Céline đến hỏi chuyện. Tôi lái câu chuyện sang tiệm làm tóc và chúng tôi nói về vài vị khách chắc hẳn khó tính. Đúng như tôi đoán, Céline chưa từng bận lòng chút nào vì những chuyện kiểu này.

Lời nói dối mới này của Simon khiến tôi nghĩ đến kịch bản tôi đã dựng lên: nếu cậu bé không dám thổ lộ với tôi thì đó là bởi kẻ xâm hại chị gái cậu là một người trong đám bạn của tôi...

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Sáu, ngày 29 tháng Mười hai năm 2017

Ngày thứ tư ở Saintes-Fosses

Sau ba ngày điều tra, tôi hơi mất phương hướng. Tất cả những người tôi đã gặp đều cho ý kiến về việc ông có tội hay không, nhưng không ai có bằng chứng xác đáng làm nền móng cho suy nghĩ của mình. Cứ như thể thứ mà ta gọi là niềm tin tự trong lòng cuối cùng cũng đủ để kết tội hay đặc xá cho một người. Đúng như ông báo trước, đa phần nhân chứng đã chết hoặc rời khỏi vùng này và tôi bắt đầu nhận ra mình thật ngu ngốc khi quan tâm đến một vụ giết người xảy ra từ bốn mươi bốn năm trước. Vì vậy, để kiếm việc làm cho hết buổi sáng, tôi quay lại quán cà phê của Saintes-Fosses.

Ở đó, tôi gặp ông chủ mới của quán, ông ta vắng mặt khi tôi đến lần trước. Đó là một người khổng lồ: thân hình đồ sộ, cử chỉ chậm chạp và cẩn thận. Tôi liếc mắt quan sát ông ta trong lúc hãm trà. Ông ta trả lời từng người bằng giọng cục cằn chẳng muốn nói chuyện, tuy nhiên, khách hàng vẫn chống khuỷu tay lên quầy bar, chẳng có vẻ gì khó chịu với thái độ bất lịch sự của ông chủ quán. Thi thoảng, vóc người to lớn ấy buông ra một lời càu nhàu đủ khiến cuộc nói chuyện phía bên kia quầy sôi nổi trở lại. Mọi người nói về thời tiết hoặc tin tức thời sự, và ông chủ quán tên Gabin tham gia vào tất cả các cuộc tranh luận dù chẳng bao giờ mở miệng. Tôi phải uống hai cốc trà lớn mới có cơ hội một mình đối diện với ông ta. Gabin không để tôi nói hết câu đầu tiên.

– Tôi biết cô là ai. Nhân viên kể cho tôi là cô đã hỏi chuyện khách hàng của tôi rồi. Trả tiền trà rồi đi đi, tôi không có gì để nói cho cô đâu.

Lời cảnh cáo của ông chủ quán khiến tất cả những người có mặt im bặt. Tôi cảm nhận được những ánh mắt nhìn mình chòng chọc và không đủ dũng khí để đương đầu với chúng nếu muốn đi ra cửa. Vậy nên tôi cúi gằm mặt, tập trung nhìn trà trong tách, bỗng chuông điện thoại đặt gần đó vang lên làm tôi giật bắn.

– Ừ... Ừ...

Tôi không nghe được tiếng ở đầu dây bên kia, nhưng qua điệu bộ của người tên Gabin, rõ ràng ông ta đang nhận một tin xấu.

– Ồ! Gabin! Lấy cho chúng tôi món như mọi khi nhé?

Gã khổng lồ vẫn bất động, hàm nghiến chặt. Ông ta có vẻ nghĩ ngợi. Mặc dù tính tình ông ta cục cằn nhưng nhân vật này lại khiến tôi cảm động, có lẽ vì ông ta làm tôi nhớ đến người chủ quán cũ ở Paris. Tôi quay người về phía bàn vừa nói chuyện cộc lốc với ông ta cùng bốn cốc bia cạn sạch. Thế là chẳng nghĩ ngợi gì, tôi vòng ra quầy bar và lấy bốn cốc bia mới mang đến cho các vị khách. Họ liền trêu rằng Gabin đang dùng khách du lịch như nhân viên và mấy câu đùa trẻ con ấy đã kéo ông ta quay về hiện thực.

– Tôi có thể biết cô vừa làm trò gì với bia của tôi không?

– Không, tôi chẳng làm gì cả. Tôi chỉ giúp ông thôi, để ông có thời gian lấy lại tinh thần sau cú điện.

– Ô... đúng là rắc rối thật...

Thường thì tôi không giỏi ra vẻ xởi lởi cho lắm, đó thậm chí còn là trở ngại thực sự trong công việc của tôi. Nhưng từ vài ngày nay, tôi thấy mình đã đúng khi hỏi chuyện đồng loại của mình. Và ngay thời khắc ấy, tôi thực sự muốn biết chuyện gì đã khiến ông chủ quán chìm trong trạng thái đó.

– Có vấn đề gì sao?

– Gần như thế. Chẳng là cậu nhân viên làm hôm 31... Cậu ta không thể đến được. Tên ngốc đó đi trượt tuyết và bị gãy chân. Chắc tôi phải hủy bữa tiệc tất niên thôi...

– Việc của anh nhân viên đó là gì?

– Tất cả. Tức là phục vụ đồ ăn cho toàn bộ khách vì tôi sẽ bị kẹt cứng trong bếp. Đó không phải là bữa tiệc thế kỷ nhưng tôi có hai mươi ba chỗ ngồi với thực đơn đặc biệt và rượu... tóm lại, tôi sẽ sắp xếp ổn thỏa thôi...

– Thế nếu tôi đề nghị giúp ông, ông có thể trụ được chứ?

Ông chủ quán đáp lại tôi bằng một cú liếc mắt. Thường thì tôi đã trốn sang tận đầu kia của quán rồi, nhưng lúc đó thì không. Tôi nhìn thẳng vào mắt ông ta và đợi ông ta tiếp lời.

– Tại sao cô lại làm vậy? Cô không có kế hoạch đón lễ gì à? Vả lại, tôi dám chắc cô chả biết việc đi đi lại lại với đống đồ ăn và bát đĩa suốt tám tiếng liền là thế nào đâu!

– Ông thì biết gì chứ? Tôi đã làm việc đó ở Paris đấy. Đó là công việc đầu tiên của tôi: bồi bàn và phụ bếp. Có vẻ tôi khá có tài là đằng khác.

– Thế cô muốn bao nhiêu?

– Tôi không cần gì cả. Mà đúng hơn là có! Ông hãy trả công trước cho tôi: tôi sẽ không phải trả tiền đồ uống khi đến quán trong thời gian tôi ở đây.

– Được thôi... Nhưng cô phải đến phụ tôi vào trưa Chủ nhật vì tôi không thể vừa chuẩn bị thực đơn trong bếp vừa phục vụ khách quen. Vả lại như vậy tôi sẽ xem được cô làm việc thế nào... dù là trưa Chủ nhật nhưng quán không đông khách đâu. Ta không phục vụ quá mười món...

– Tôi sẽ đến.

Chúng tôi bắt tay nhau và dù không thốt ra một lời cảm ơn nào, nhưng chí ít cơn giận trong mắt ông ta cũng đã tắt.

Tôi tự hào về bản thân đến nỗi đã kể lại toàn bộ chuyện ấy cho bà Nadine khi trở về nhà trọ.

Ông biết về việc làm đầu tiên của tôi ở Paris rồi. Vậy thì, khi đọc những dòng này, Victor ạ, có thể ông sẽ nghĩ tôi muốn sống lại những ngày đầu của mình ở thủ đô. Ai mà biết được? Tôi đâu phải bác sĩ tâm lý. Nhưng nói thật với ông, bác sĩ tâm lý có nói gì thì tôi cũng mặc! Nghĩ đến được làm việc ở đó, tôi liên hít thở thoải mái hơn, đó là điều tôi không làm được từ... rất lâu rồi. Chuyện không dừng lại ở đó: khi tôi kể cho bà Nadine về việc tôi được thuê, bà ấy bảo tôi điên rồi, rằng tôi sẽ không thể xoay xở một mình. Rồi, với vẻ gần như rụt rè, bà ấy để nghị giúp tôi một tay.

– Cô biết đấy, hôm 31, tôi chỉ có một mình. Tôi chỉ phải làm bữa sáng cho hai ba khách từ hôm trước khi họ rời đi. Sau đó, tôi cực kỳ rảnh và tôi sẽ rất vui nếu không phải đón giao thừa một mình. Năm nay là lần đầu tiên mấy đứa con không ở nhà cùng tôi...

Đúng vậy, tôi thừa nhận là lúc đó tôi đã hoàn toàn quên đi lý do mình đến Saintes-Fosses, và câu chuyện của ông không còn là mối bận tâm lớn nhất của tôi. Buổi trưa, tôi dùng bữa cùng bà Nadine trong tiếng cười, rồi đến giờ uống cà phê, khi cả hai đang thiu thiu ngủ, bà đặt tay lên tay tôi và nhẹ giọng nhắc đến chuyện con gái tôi mất... Đó có lẽ là thời điểm tôi cần tâm sự chuyện ấy với một người khác ngoài vị bác sĩ trị liệu tâm lý từng chữa cho tôi.

Điều tệ nhất chính là con gái tôi không qua đời ngày 27 tháng Ba năm 2010. Con bé không còn tồn tại chỉ với mình tôi. Bởi đối với chính quyền, một thai nhi biến mất trước tháng thứ sáu của thai kỳ thì không tồn tại. Họ gọi đó là sẩy thai. Dưới con mắt của pháp luật và do đó là của cả xã hội, chồng cũ của tôi không phải kẻ sát nhân; anh ta không giết con mình.

Vào thời điểm đó, tôi thậm chí còn không nghĩ đến việc buộc tội anh ta. Chính tôi mới là kẻ có tội. Sáng hôm đó, tôi đã khiến anh ta phát khùng khi hỏi anh ta rằng nếu đứa thứ hai cũng là con gái thì sao. Anh ta nổi điên và hét lên rằng tôi sẽ không đẻ mấy đứa con gái hay tè dầm cả đời và có đầy cách kích thích để sinh con trai. Tôi vừa mới dọn bàn ăn vì anh ta không thèm động đậy dù chỉ là ngón tay nhỏ nhất kể từ khi biết tôi mong chờ một bé gái. Tôi giận sôi người đến nỗi bất chấp cả nỗi sợ và khi ra khỏi phòng, tôi nói thẳng vào mặt anh ta rằng tinh trùng của anh ta là thứ duy nhất định đoạt giới tính con chúng tôi và tôi chẳng liên quan gì. Tôi lập tức hối hận ngay khi vừa thốt ra câu nói ấy. Và tôi vẫn còn hối hận từng giờ từng ngày. Nicolas lao đến tôi trong chớp mắt. Anh ta túm tóc tôi và giật mạnh về phía sau khiến tôi thậm chí không thể níu vào khung cửa. Tôi đau đến không chịu nổi và cảm thấy da đầu mình bị tách ra khỏi sọ. Nhưng đó không phải điều tồi tệ nhất. Còn hơn cả đau đớn là nỗi khiếp sợ khiến dạ dày tôi quặn lại. Anh ta lôi tôi từ đầu này đến đầu kia phòng bếp và tôi không thể kháng cự chút nào. Tôi như một con rối. Một con rối nặng nề ngã sấp bụng xuống khi anh ta thả tôi ra. Tôi không nói gì. Anh ta cũng im bặt. Anh ta đóng sập cửa rời khỏi căn hộ, còn tôi thì thấy vô cùng nhẹ nhõm dẫu cơn đau ngày càng khủng khiếp. Rồi những cơn co thắt lắng xuống và tôi nghĩ con gái mình lại bám trụ được thêm lần nữa. Mãi đến khi nghe thấy tiếng Nicolas trở về lúc chiều tối, tôi mới nhận ra tôi không còn cảm nhận được tiếng òng ọc từ bụng mình khi bé con cử động. Tôi không biết từ bao giờ. Tôi đã khóc suốt hơn một tiếng đồng hồ rồi thiếp đi vì kiệt sức. Tôi rất đau. Nicolas bối rối. Anh ta đưa tôi đến phòng cấp cứu và tỏ vẻ chăm sóc tôi rất chu đáo trong lúc làm xét nghiệm. Mấy cô y tá hẳn đã nghĩ tôi thật may mắn khi có một người chồng giàu tình thương như vậy. Cho đến khi biết tin. Thật không thể chịu nổi. Con gái tôi đã chết. Tôi biết vì trước khi ra khỏi bệnh viện, chỉ có các nữ hộ sinh thật lòng nói với tôi rằng đứa bé đã chết trong bụng mẹ chứ không phải sẩy thai bình thường. Tôi không cảm thấy gì cả. Không thấy gì ngoài sự trống rỗng. Sự trống rỗng trong bụng tôi. Và sự im lặng. Im lặng đến buốt óc. Suốt nhiều tháng trước đó, tôi đã cầm cự nhờ những cuộc nói chuyện hồi lâu với bé con trong bụng. Thậm chí, tôi còn nghĩ rằng con bé sẽ cho tôi sức mạnh để rời đi. Một ngày nào đó. Rời khỏi Nicolas. Gây dựng điều gì đó khác. Vì con bé...

– Chúa ơi, Bertille, tôi thật lòng lấy làm tiếc... Tôi không biết nói gì về những chuyện cô đã trải qua. Chí ít, cô cũng có gia đình giúp đỡ cô chứ?

– Không. Dù sao tôi cũng không thể liên lạc lại với cha hay cô mình. Tôi đã không làm thế. Tôi vẫn ở lại ngôi nhà.

– Với chồng cô ư?

– Vâng. Với Nicolas. Kẻ giết người. Tệ hơn nữa là thời điểm đó, tôi vẫn không hề coi anh ta là thủ phạm gây ra cái chết của con chúng tôi. Đáng lẽ tôi phải bảo vệ con gái mình tốt hơn và không nên ra vẻ trong khi tôi biết anh ta có thể làm gì. Tôi là người duy nhất có trách nhiệm. Có lẽ vì thế mà tôi trở về nhà. Không có nơi nào tốt hơn để chuộc lại sai lầm của mình. Về phần Nicolas, anh ta hẳn là thấy nhẹ nhõm lắm vì tôi không nói gì, bởi anh ta lại trở về vẻ ân cần và chăm sóc tôi như thể tôi chỉ đang dưỡng bệnh. Như thể một ngày tôi sẽ bình phục khỏi nỗi đau mất con.

Trong vòng ba tháng, anh ta hòa thuận với tôi. Nói đúng hơn là tôi không làm phật ý anh ta. Thậm chí tôi còn không mở miệng nữa. Tôi đã trở thành một cái xác sống. Nhưng một hôm... anh ta bỗng nhắc đến chuyện mang thai lần thứ hai. Tôi lúc ấy ba mươi ba tuổi và đối với anh ta, đó là cơ hội cuối cùng để tôi trở thành mẹ. Sau tuổi ba lăm, phụ nữ chắc chắn sẽ sinh ra những đứa trẻ yếu ớt...

Lẽ ra anh ta không nên nói vậy. Tôi chờ anh ta ra khỏi nhà rồi vội vàng đến khám một bác sĩ phụ khoa ở đầu kia Paris. Tôi bước vào phòng khám như một người điên và yêu cầu được gặp bác sĩ gấp. Trong sảnh chờ, các bệnh nhân sợ hãi khi thấy tôi kích động như vậy; họ đồng ý nhường chỗ cho tôi. Ngồi trước mặt bác sĩ, tôi kể lại câu chuyện của mình lộn xộn không đầu không đuôi. Bác sĩ khá hiểu nỗi tuyệt vọng của tôi và kê cho tôi một liều thuốc tránh thai. Cô ấy cũng cho tôi tên một bác sĩ tâm lý và tôi hứa sẽ nhanh chóng đến gặp ông ấy, tôi về nhà vừa kịp lúc để nằm lên xô pha trước khi Nicolas trở về. Khi chồng tôi bước qua cửa, tôi vẫn còn thở dốc và kinh hãi về việc mình vừa làm. Tôi giấu những vỉ thuốc dưới đáy hộp bột mì và đã kịp vứt vỏ hộp thuốc vào thùng rác công cộng ngay trước khi đi vào khu nhà mình. Kể từ hôm đó, tôi đóng kịch. Tôi chấp nhận chuyện quan hệ tình dục mà không nói lời nào và tôi ăn nhiều món nhỏ mà Nicolas nấu. Tôi thầm cười nhạo về chế độ sinh hoạt anh ta bắt tôi phải theo để thuận lợi cho việc mang thai con trai, và kỳ lạ thay, thái độ chống đối ngầm giúp tôi lấy lại hứng thú với cuộc sống. Mặc dù tôi vẫn nghĩ về cô con gái đã chết của mình từng phút một, nhưng cảm giác tội lỗi trước cái chết của con đang mờ dần từng ngày. Từ đó, tôi muốn chồng mình phải trả giá.

Suốt hơn một năm, chúng tôi chờ đợi con trai của anh ta. Tôi lén lút quay lại khám cô bác sĩ phụ khoa đó, cô ấy đã phát hiện trên cơ thể tôi dấu vết bạo lực do quan hệ tình dục, cô khuyên tôi nên chia tay và đâm đơn khiếu nại. Cô ghi lại kết quả khám trên giấy trắng mực đen, phòng trường hợp tôi cần. Tôi nói dối cô rằng tôi đã đi gặp bác sĩ trị liệu và tôi nghĩ sắp tới tôi có thể rời khỏi địa ngục này nhờ sự giúp đỡ của cô. Hiển nhiên, tôi đã vứt giấy chứng nhận của cô đi trước khi về nhà với chồng. Ra đi không còn là một lựa chọn. Tôi có sợ không? Thật lòng tôi nghĩ là không. Dĩ nhiên, nếu tôi cố chạy trốn, anh ta sẽ tìm lại tôi và có lẽ sẽ giết tôi... nhưng điều đó không làm tôi sợ hãi. Đây là lối thoát duy nhất khả dĩ. Bởi trước khi ra đi, tôi muốn anh ta trả giá. Tôi đã sẵn sàng chết hoặc hy sinh phần đời còn lại của mình nếu đổi lại, anh ta kết thúc đời mình trong tù.

Chỉ có điều Nicolas chưa từng thôi quan sát tôi, và anh ta có khả năng đoán chính xác những gì tôi nghĩ trong đầu. Anh ta biết tôi đã thay đổi. Những lần hiếm hoi tôi ra ngoài là để đi đến hiệu thuốc và tôi bỏ nhiều thời gian để xóa mọi dấu vết nguy hiểm. Tôi đi tất lên cầu thang ngay từ tầng trệt nhằm tránh bị phát hiện dấu giày có thể dẫn đến cửa nhà chúng tôi. Lúc trở về, nếu trời mưa, tôi sẽ cẩn thận lau đôi ủng để nó trông nguyên vẹn và khô ráo khi anh ta trở về. Tôi từng thấy anh ta nhìn đế giày và tôi đã hiểu. Ban đầu anh ta có vẻ nhẹ nhõm trước cảnh sinh hoạt đơn điệu hằng ngày của tôi, nhưng có vẻ sau đó anh ta nhận ra rằng ngày nào tôi cũng lục lọi trong hộp bột mì, bởi một buổi sáng, tôi đi vào bếp và thấy cái hộp bị đổ úp trên bàn và vỉ thuốc đang nằm trong tay Nicolas. Khi ấy tôi mới biết anh ta đã có ý tưởng tuyệt vời là giấu camera trong căn hộ. Tôi đã không thấy anh ta làm việc đó. Rất có thể anh ta đã lắp chúng trong lúc tôi tắm.

Tôi biết thời khắc cuối của mình đã điểm. Tôi không cảm nhận được gì sau những cú đánh đầu tiên. Rồi tôi tính toán xem các vết đánh sẽ lộ rõ đến mức nào. Vì anh ta đánh mà chẳng thèm suy nghĩ nên tôi hiểu hôm đó tôi sẽ không chết. Nicolas sẽ không để mình mắc bẫy như thế. Ngày tôi chết, mọi thứ sẽ được sắp đặt để người ta kết luận là do tai nạn. Khi thấy những vết thương lan rộng, anh ta trói tôi vào giường còn tôi thì không phản kháng. Sau đó, anh ta ra ngoài đi làm như bình thường. Tôi còn lại một mình. Tôi khát. Tôi không thể nhúc nhích, mà dẫu sao một cử động nhỏ nhất cũng khiến tôi đau đến phát khóc. Tôi biết mặt mình sưng húp và tôi chỉ còn nhìn được bằng một bên mắt. Mắt còn lại hẳn đã sưng quá to. Trong một khoảng thời gian, tôi cố nhịn đi vệ sinh, nhưng đến một lúc tôi không thể kìm lại được nữa. Cả ngày tôi chờ anh ta về, không còn chút khái niệm về thời gian. Buổi tối, anh ta vừa bước vào căn hộ tôi đã nghe thấy tiếng huýt sáo. Tôi biết tâm trạng anh ta lại thay đổi. Anh ta rất dịu dàng với tôi. Anh ta lau rửa cho tôi, thay ga giường mà tôi đã làm bẩn, rồi chuẩn bị bữa tối và lớn giọng bình luận về các việc làm của mình cho tôi nghe. Tôi không còn bị trói vào giường nhưng anh ta cũng chẳng lo ngại gì, bởi tôi không thể đứng dậy hay đi vào tận trong bếp. Tôi nhớ chân mình đã bị đập rất mạnh vào khung cửa. Dù không tin lắm nhưng tôi vẫn bảo anh ta rằng chân tôi chắc chắn đã gãy. Anh ta rất bực mình khi nghe thế bởi không đời nào anh ta đưa tôi đến bệnh viện trong tình trạng này. Nicolas đưa cho tôi thuốc giảm đau và lấy cớ rằng có thể tôi chỉ bị bong gân. Anh ta đã đúng. Bởi sáng hôm sau, cơn đau đỡ ngay, dù tôi vẫn không thể đặt chân xuống đất. Tôi quyết định thêm dầu vào lửa. Tôi giả bộ bất tỉnh khi anh ta ép tôi xuống tận bếp và anh ta phải vác tôi vào giường. Trước khi đi làm, anh ta đặt mấy thứ đồ ăn lên tủ đầu giường, để lại cho tôi thuốc giảm đau và một cái xô nếu cần đi vệ sinh. Tôi cố tình hét lên khi anh ta nắm lấy cái chân bị thương của tôi và quyết định chỉ đeo xích vào bên chân còn lành. Đó là loại xích thường dùng cho xe đạp, anh ta còn lắp thêm ổ khóa ở mắt cá chân để đảm bảo chắc chắn. Tôi giả vờ uống thuốc giảm đau và làm bộ ngủ gà gật không lâu sau đó dưới tác dụng của thuốc, rồi cuối cùng anh ta cũng rời đi, hứa với tôi sẽ ghé về trong ngày. Tôi phải làm thật nhanh. Ngay khi anh ta vừa ra ngoài, tôi vớ lấy cái cờ lê hiệu Ikea giấu dưới tủ đầu giường. Vì hôm trước tôi đã kịp nghĩ đến chuyện đó và tôi hiểu ra rằng cách cởi trói duy nhất là tháo khung giường và rời khỏi nhà với sợi xích còn móc quanh chân. Nicolas tưởng tôi đã ngủ khi anh ta đi tắm. Với chỉ một bên mắt còn mở và một chân lành lặn, tôi lết trong căn phòng chuẩn bị cho con chúng tôi để lấy cái cờ lê nhét trong tủ com mốt. Tôi đã giấu nó ngay trước khi anh ta ra khỏi nhà tắm. Tôi không cảm thấy đau nữa và dù bị xích một chân, tôi đã thành công giải thoát cho mình. Tôi chộp lấy áo khoác và đi ra đường, chân trần, dây xích cầm trong tay, thậm chí còn không xem lại mặt mình trong gương.

Những người đầu tiên nhìn thấy tôi lập tức hét lên và gọi cảnh sát. Mọi chuyện sau đó xảy ra rất nhanh.

Thứ Bảy, ngày 30 tháng Mười hai năm 2017

Ngày thứ năm ở Saintes-Fosses

Mặt nước đen ngòm. Quá tối nên không thể xác định được độ sâu của hồ. Vả lại, gọi đây là “hồ” cũng hơi phóng đại nên tôi quyết định đi một vòng bờ hồ mặc cho vài giọt mưa đang rơi xuống và gió thì quất vào mặt. Để suy nghĩ và thử tưởng tượng cảnh đám trẻ con trong làng hì hụp dưới hồ suốt những tháng hè, tôi dừng ở phần đất nhô cao có tầm nhìn tốt về phía những tảng đá bên dưới. Có lẽ chính mỏm đá đó đã khiến người ta nghĩ cái chết của Simon có thể là một tai nạn.

Đúng lúc đó, tôi nghe thấy tiếng loạt soạt phía sau. Do quay người quá nhanh, tôi bước hụt và một bàn tay đã cứu tôi vừa kịp lúc để tôi khỏi rơi xuống hồ. Tôi vừa thoáng hình dung vẻ mặt ông khi biết tin tôi chết ở đúng nơi thi thể Simon được vớt lên thì đã bị nỗi sợ hãi xâm chiếm. Một khuôn mặt khó đăm đăm quan sát tôi với vẻ vô cảm. Một người đàn ông. Theo cách anh ta nhìn tôi chằm chằm, chẳng lạ gì nếu tôi nghĩ anh ta sẽ đổi ý và ném tôi xuống hồ.

– Chiếc ô tô đỗ ở lối vào nhà Perrin là của cô à?

– Chiếc Clio màu xanh dương phải không? Đúng vậy... Tôi không biết mình đang ở trên đường tư nhân. Tôi sẽ đi ngay.

Nhưng người đàn ông đứng chắn ngay đầu đường và không xê dịch chút nào. Tôi cố cầu viện nhân cách phóng viên trong mình, người không sợ bất cứ điều gì - nhưng vô ích. Thế là, như một đứa trẻ, tôi bắt đầu run rẩy trước dáng vóc cao lớn như một tay tiều phu của người đang đứng trước mặt. Trời lạnh mà anh ta chỉ mặc áo len. Gương mặt đầy nếp nhăn của những người sống giữa thiên nhiên, bị biến dạng bởi vết sẹo rạch ngang má trái trước khi khuất lấp dưới mái tóc quá ngắn khó mà che hết vết sẹo. Cặp mắt đen của anh ta có vẻ dữ tợn, nhưng ánh mắt ấy dẫn dịu xuống khi anh ta nghe tôi giải thích. Sau khoảng thời gian có vẻ rất dài với tôi, anh ta rốt cuộc cũng giúp tôi xuống khỏi mỏm đất tôi vừa leo lên. Mãi đến khi thấy vệ đường và chiếc ô tô của mình ở đằng xa, tôi mới có thể mở miệng.

– Anh là chủ chỗ này à?

– Không. Ông Perrin gọi cho tôi vì một cái ô tô đã chắn đường ông ấy ra ngoài. Chúng tôi là hàng xóm, nên tôi đến xem.

– Tôi xin lỗi. Ở đây không có biển báo nào.

– Thế còn hộp thư đằng kia? Cô không nghĩ là nó có chủ ư?

– Tôi không nhìn thấy nó, cho tôi xin lỗi lần nữa. Tôi đi ngay đây.

– Cô chính là cô phóng viên truyền hình à?

– Vâng... Tôi tập hợp vài lời chứng về một vụ sát hại xảy ra từ rất lâu.

Người đàn ông không còn vẻ bặm trợn nữa. Ngược lại, anh ta có vẻ chăm chú, quan tâm.

– Cô nên đến đồn cảnh sát. Biết đâu họ có thông tin cho cô.

– Tôi đã gặp ông Guy Marchal, ông ta từng làm cảnh sát thời đó. Ông ta đã cho tôi biết suy nghĩ của mình về vụ việc.

– Tốt hơn cô hãy gặp Christophe Houdin. Anh ta là cảnh sát, anh ta có thể giúp cô. Anh ta có phiên trực từ 4 giờ chiều nay.

– Cảm ơn vì đã cho tôi biết, thưa anh...?

– Hãy ra khỏi đường này trước khi ông Perrin đến. Ông ấy không phải người dễ tính dâu.

*

Người đàn ông cuốc bộ rời đi dọc theo con đường, còn tôi nhốt mình bên trong chiếc ô tô ấm áp. Anh ta đã thành công trong việc làm tôi căng thẳng, tôi chùn bước khi khởi động xe. Chỉ khi về đến nhà trọ, nhận được nụ cười chào đón của bà Nadine, tôi mới lấy lại nhịp thở bình thường. Tôi không nói gì về cuộc gặp vừa xong. Dù sao, chắc bà cũng không nghe tôi nói bởi bà đang tập trung lên thực đơn cho đêm Giao thừa. Bà ấy đã gặp Gabin, ông ta chấp nhận đề nghị tình nguyện giúp đỡ của bà theo cùng cái cách mà ông ta chấp nhận lời đề nghị của tôi, tức là không thèm cảm ơn một lời. Vì ông ta không rành các món tráng miệng nên bà hứa sẽ chuẩn bị chúng ở đây và mang tất cả đến cho ông ta vào chiều hôm sau. Bà rất vui trước công việc này. Nhà trọ của bà không đông khách lắm vì nằm ngoài trung tâm. Bà chỉ tiếp vài vị khách hiếm hoi dừng chân một đêm trước khi khởi hành tiếp vào ngày hôm sau. Trên thực tế, bà Nadine duy trì mở cửa nhà trọ chỉ để có vài vị khách bầu bạn trong khi chờ con gái và con rể về thăm dẫu chẳng mấy khi.

Trong lúc uống cà phê, tôi lại nghĩ đến ông. Tôi sẽ không để mình từ Saintes-Fosses về mà không xác thực được điều gì, dù không chắc có phát hiện được manh mối nào thực sự mang tính quyết định hay không, tôi vẫn phải đến đồn cảnh sát. Tôi đã nhớ kỹ tên của viên cảnh sát trong đầu. Vào một ngày thứ Bảy, ngay giữa tỉnh Vosges: hẳn anh ta sẽ tìm được thời điểm thích hợp để nói với tôi về vụ việc.

Tôi đã tìm thấy trên mạng tòa nhà vừa xây được đặt làm đồn cảnh sát mới cách đầy vài tháng. Tòa nhà bằng bê tông thô, dễ dàng ngụy trang trong màn sương nơi đây. Vì không có ai ở quầy tiếp dân, tôi không dám tiến vào khu vực văn phòng mà không được cho phép. Tôi hắng giọng nhưng không ai đáp lại, tôi phải gọi nhiều lần rồi cuối cùng cũng nghe được tiếng chuyển động từ cuối hành lang nhỏ. Người đàn ông tôi gặp ở bờ hồ sáng nay xuất hiện trong trang phục cảnh sát.

Không biết do ngạc nhiên hay lo lắng đột ngột khi phải ở một mình với một người đàn ông tại nơi vắng vẻ... tôi thấy choáng váng và phải bấu vào quầy trước khi hoàn toàn quỵ xuống. Từ một năm nay, những lần bị ngất do căng thẳng hiếm khi xảy ra, nhưng vẫn xuất hiện những lúc tôi yếu đuối. Bức màn tối đen chỉ kéo dài vài giây và tôi nghe thấy giọng của viên cảnh sát khi anh ta đặt gối dưới đầu tôi. Tâm trí tôi bình tĩnh một cách đáng ngạc nhiên và khi tôi mở mắt, anh ta đã biến mất. Tôi vừa yên tâm vừa sửng sốt. Yên tâm vì có thể tỉnh lại mà không ai chứng kiến và không phải nghe hàng đống câu hỏi quen thuộc dồn dập, nhưng sửng sốt vì anh ta đã để tôi dưới đất mà không gọi hỗ trợ, cũng không xác minh xem tình trạng của tôi nghiêm trọng đến mức nào. Tôi vừa ngồi dậy thì anh ta trở lại với một cốc cà phê.

– Cô uống đi, nó sẽ làm cô khá hơn.

Tôi nhăn nhó vì nếm thấy vị đường, nhưng nhanh chóng cảm thấy mình có thể đứng dậy.

– Cô cứ ngồi đi. Chờ ít nhất nửa tiếng. Dù sao chúng ta cũng có thể nói chuyện ở đây, không có ai khác đâu.

– Christophe Houdin...

– Là tôi.

– Sao anh không thể nói thế với tôi sáng nay?

– Tôi có thể, nhưng cô sẽ không tiếp nhận được. Nhất là sau ấn tượng đầu tiên của cô.

– Anh nghĩ anh đã làm tôi sợ à?

– Đúng vậy và tôi xin lỗi. Nhưng với cốc cà phê thứ hai, mong cô xí xóa chuyện ấy.

– Cảm ơn anh, nhưng đừng cho đường nhé.

Tôi cảm thấy khá hơn. Cốc cà phê thứ hai cũng ngọt như cốc đầu, nhưng tôi không hề phát hiện ra. Tôi nhìn chằm chằm tập hồ sơ anh ta cầm trên tay, rồi anh ta mở ra và đặt nó lên cái bàn thấp giữa hai cái ghế chúng tôi ngồi.

– Đây là hồ sơ của đồn cảnh sát à?

– Không, đây là hồ sơ tôi lập.

– Anh đã điều tra vụ sát hại cậu bé Simon ư? Nhưng đó là năm 1973...

– Tôi biết. Đó là năm tôi sinh ra. Khi tôi vào đây làm, mọi người không thực sự phải vật lộn với mấy cuộc điều tra về các vụ giết người. Các cựu cảnh sát nói về án mạng ở hồ như vụ án để đời của họ, vì vậy mà tôi hứng thú với nó, trong những lúc rỗi việc. Nó vẫn thú vị hơn những vụ cãi cọ giữa mấy người hàng xóm hay những vụ trộm xe đạp.

– Thế anh có phát hiện gì không?

– Một vài bằng chứng mới... Nhưng dù vậy, tôi cũng không lần theo được gì rõ ràng, họ đã bắt được kẻ sát nhân.

– Nếu anh nghĩ thủ phạm đã ở trong tù thì tại sao anh lật lại hồ sơ?

– Bởi vì ở đây, tại đồn cảnh sát, những người từng tham gia điều tra đều nói rằng cuộc điều tra đã bị dừng một cách vội vàng, và có rất nhiều bằng chứng chưa đầy đủ. Vì vậy dù phải đi tuần trên địa bàn, tôi vẫn đọc lại tất cả những gì mình tìm được và cố gắng đến gặp gia đình nạn nhân.

– Và anh đã gặp được họ?

– Tôi đã có cơ hội hỏi chuyện mẹ cậu bé một năm trước khi bà qua đời. Tôi chưa từng gặp người chị đã biến mất mười năm sau cái chết của Simon, nhưng tôi có gặp vị bác sĩ tâm lý điều trị cho bà ấy trước khi bà ấy rời đi.

– Ông ta nói gì với anh?

– Tôi đã ghi chép hết ở đó rồi. Giải thích toàn bộ cho cô sẽ mất nhiều thời gian đấy. Cầm lấy hồ sơ và đọc đi, khi nào xong thì quay lại. Ta sẽ tiết kiệm được thời gian.

– Anh để nó lại cho tôi ư?

– Với một điều kiện duy nhất: nếu cô sử dụng những gì ghi bên trong thì đừng nhắc đến tên tôi. Xoay xở thế nào tùy cô, những tôi không muốn dính líu đến truyền hình!

Thế là tôi giành thời gian cuối buổi chiều để đọc hết các trang phỏng vấn và bình luận mà anh ta giao cho tôi. Bộ hồ sơ hơi lộn xộn đối với một cảnh sát, những tôi đã phát hiện được vài thứ. Khi nghiên cứu kỹ những lần ông tiếp phụ huynh, tôi biết được rằng Céline thường xuyên đến gặp ông. Những người trong làng có biết chuyện này không? Họ phản ứng ra sao khi biết chị gái nạn nhân ủng hộ ông? Ông đã không nói gì với tôi về toàn bộ chuyện này khi chúng ta nhắc đến bản án của ông. Theo như ông nói, mọi người đều nhất trí rằng ông có tội... Ông đã nói dối. Một số người nghĩ ông vô tội, một số khác nghi ngờ về tính nghiêm túc của cuộc điều tra. Đến cả cảnh sát cũng nói về chuyện điều tra hấp tấp... Tôi không hiểu. Vì sao các luật sư của ông không tìm cách làm gì cả?

Tối hôm đó, càng đọc tập hồ sơ, tôi càng thấy câu chuyện của ông phức tạp. Ông đã đổi luật sư ngay đầu phiên xét xử. Tại sao vậy? Luật sư Béranger đã làm gì để khiến ông không thuê ông ta biện hộ vào phút chót? Tôi không tìm được bất cứ câu trả lời nào trong hồ sơ của viên cảnh sát: năm 1999, luật sư Béranger từ chối gặp Christophe Houdin, không lâu sau đó ông ấy qua đời.

Tôi cũng đọc cả lời kể của bà Dulac: trong bốn trang giấy, bà ta nói ông có tội, nhưng lại không hề gay gắt với ông. Đối với bà ta, đó có thể chỉ là một tai nạn, vì ông thực sự rất thân với Simon. Bà ta nhấn mạnh mối quan hệ thân thiết khó tin giữa ông với con trai bà. Dĩ nhiên, bà ta cũng nói những lời ấy ở phiên tòa và điều đó có lợi cho việc buộc tội, khiến hình ảnh kẻ ấu dâm họ gán cho ông càng rõ rệt hơn. Lẽ nào bà ta cố tình nói vậy?

Christophe Houdin cũng đã trao đổi với bác sĩ tâm lý của Céline vào năm 1999, hai mươi sáu năm sau vụ án mạng. Người này đề cập đến những rối loạn sang chấn tâm lý, chứng mù cảm xúc. Tôi ngạc nhiên khi đọc được rằng Céline thậm chí từng nhập viện vài ngày sau một lần bất ngờ lên cơn ở tiệm làm tóc.

Tại sao năm 1981, tám năm sau cái chết của em mình, bà ấy mới suy sụp? Bác sĩ tâm lý viện dẫn việc quay về thực tại hoặc một yếu tố kích thích nào đó, nhưng tôi không tài nào hiểu được vì sao thời gian giữa cái chết của Simon và việc trị liệu tâm lý cho người chị lại cách nhau xa như vậy. Dù sao đi nữa, Céline đã ngừng điều trị tâm lý vào tháng Một năm 1984, rồi bà ấy rời khỏi Saintes-Fosses mãi mãi. Christophe Houdin không tìm thấy giấy chứng tử có tên bà và giả thuyết của viên cựu cảnh sát vẫn có khả năng cao nhất: hẳn Céline đã sang tận đầu kia trái đất để làm lại cuộc đời.

Trong hồ sơ, tôi còn biết rằng ông đã nhận được thư trong những năm ngồi tù. Ai đã viết thư cho ông? Gia đình ông? Những người bạn ông vẫn giữ liên lạc? Những người đam mê điều tra hình sự? Céline? Sao ông không nói gì với tôi về việc này?

Màn đêm buông xuống. Trước khi đi giúp bà Nadine làm bánh ga tô cho đêm Giao thừa, tôi ghi vào sổ tất cả các liên lạc Christophe Houdin đã liệt kê trong phụ lục. Gặp vị bác sĩ tâm lý điều trị cho Céline hẳn sẽ có ích bởi, với tư cách chị gái nạn nhân, bà ấy là tâm điểm của vụ việc này. Trước đó, tôi đã hứa sẽ trả tập hồ sơ cho viên cảnh sát và cho anh ta biết cảm giác của mình. Nhìn chung thì cũng gần giống như với ông. Nhưng về phần Christophe Houdin, những thắc mắc của tôi có vẻ ít chính đáng hơn. Tại sao tám năm trước anh ta lại cất công viết những tổng kết này? Hay đúng hơn là viết cho ai? Tôi biết ông đang nghĩ gì: còn tôi thì sao? Tại sao một phụ nữ không có liên hệ gì với nạn nhân cũng như hung thủ lại quan tâm đến những sự việc xảy ra từ bốn mươi bốn năm trước? Tôi có một lý do. Tôi sẽ nói cho ông sau. Một ngày nào đó.

*

Tôi từ bỏ ý định vặn hỏi Simon. Bởi cậu bé hẳn sẽ tiếp tục nói dối với vẻ tự tin như thường lệ và đôi mắt to vô tội. Thế là ngay khi kết thúc ca học buổi tối, tôi liền đến Vittel. Tôi mất một giờ đi đường để đến nói chuyện với cậu bạn Pascal và hỏi cậu ta câu hỏi mà tôi luôn đau đáu: “Chuyện gì đã xảy ra hôm 20 tháng Bảy khi trở về từ lễ hội?”

Khi tôi đến, cậu ta vừa ăn tối xong và đang nghe đài trong lúc chữa bài cho học sinh. Cậu ta nở một nụ cười rất tươi làm sáng bừng cả gương mặt khi mở cửa cho tôi khiến tôi cảm thấy áy náy vì những ngờ vực trong lòng. Cậu ta dọn bàn và pha cà phê cho chúng tôi. Kỳ lạ là cậu ta có vẻ không mấy ngạc nhiên khi thấy tôi dù đây là lần đầu tiên tôi đến Vittel từ khi cậu ta được bổ nhiệm. Cậu ta kể về lớp học của mình, dễ dàng hơn lớp năm ngoái, về niềm vui khi không còn một mình ở trường và có những đồng nghiệp có thể giúp đỡ và ủng hộ cậu ta trong những ngày khó khăn vất vả. Tôi để cậu ta nói dông dài mà không tài nào tập trung được vào thứ cậu ta đang nói, cuối cùng tôi bèn ngắt lời cậu ta.

– Tôi có một việc cần hỏi cậu. Về Céline...

Tay cậu bạn tôi run lên, khuấy mạnh cái tách đến nỗi làm bắn vài giọt cà phê ra bàn. Cậu ta lao đến bồn rửa chộp lấy miếng bọt biển và đặc biệt chăm chú lau chùi những vệt cà phê trên tấm khăn trải bàn bằng nhựa.

– Tôi cần cậu kể cho tôi về lần trở về từ lễ hội ngày 20 tháng Bảy.

– Ngày 20 tháng Bảy nào cơ?

Đôi mắt cậu ta tiết lộ điều mà cậu ta không thể thú nhận: cậu ta biết rõ tôi đang nói về chuyện gì. Tôi gần như thương hại cậu ta.

– Pascal, nhớ lại đi... Đó là tôi hôm tôi định hôn Céline. Cô ấy đã chạy ra đường và các cậu gặp cô ấy cách đó không xa.

– Có, tôi có nhớ. Mà thực ra tôi chủ yếu nhớ được những gì các cậu kể lại vì lúc đó tôi hơi say, cậu biết mà. Yves lái xe còn tôi thì ngủ trên ghế cạnh lái. Tôi tỉnh lại khi bọn tôi đón Céline lên xe. Sau đó, tôi nhớ tôi đã chui ra ghế sau để cô ấy ngồi phía trước và bọn tôi đưa cô ấy về. Nếu tôi nhớ không lầm, Yves đã phải dừng cách đó một đoạn vì tôi quá say. Tôi thừa nhận là tôi không tự hào gì về điều đó. Từ tối hôm đó, tôi đã bớt mấy trò rượu chè một chút...

– Các cậu đã về thẳng nhà à?

– Tôi nghĩ vậy. Nhưng mọi việc mơ hồ lắm...

– Yves chở ai về nhà trước: cậu hay Céline?

– Tôi, chắc vậy. Tại sao giờ cậu lại bận tâm đến chuyện đó? Céline nói gì với cậu à?

Cậu ta có vẻ căng thẳng. Lẽ ra tôi nên nói dối, nhưng Pascal là bạn tốt nhất của tôi.

– Không. Nhưng Simon đã mập mờ nhắc đến một vụ xâm hại. Cậu bé không nói gì hơn, nhưng trước khi tra hỏi cậu bé, tôi muốn hỏi liệu cậu có biết thêm gì không.

– Đợi đã! Cậu nghĩ bọn tôi làm gì ở đó sao?

– Tôi không biết. Nhưng cậu đã uống rất nhiều với Yves và tôi nghĩ... các cậu có thể đã làm cô ấy sợ.

Pascal đứng bật dậy và cốc cà phê của cậu ta rơi vỡ trên sàn.

– Cậu coi tôi là loại người gì vậy?

Cậu ta cau có nhặt những mảnh cốc vỡ, nhưng dù vậy, tôi vẫn không thể tin sự phẫn nộ của cậu ta là thật. Cậu ta nói tiếp với giọng giận dữ, nhưng không hề nhìn vào mắt tôi.

– Cậu nghĩ tôi lao vào Céline vì tôi đang say bí tỉ phải không? Mà lúc đó tôi còn chẳng thể đứng thẳng! Cậu thấy tôi ra sao lúc cuối lễ hội chứ? Tôi đâu thể làm gì với một cô gái trong tình trạng đó được... Và cậu cũng không nghĩ rằng Yves...

– Tôi không biết nữa. Cũng như cậu nói đấy, cậu ta có thể uống hơi quá. Rồi khi tôi phóng xe qua các cậu trên vệ đường, Céline đã ra hiệu cho tôi dừng lại.

– Nhưng cậu lại đi tiếp.

– Đúng, và giờ tôi thấy hổ thẹn vì điều đó. Tại sao cô ấy lại gọi tôi nhỉ?

– Ai biết. Có một lúc, tôi nhớ cô ấy đã hét lên, có thể là với cậu khi cậu lái xe ngang qua bọn tôi lần nữa, hoặc có thể là với Yves để cậu ta đưa cô ấy về. Cậu đừng phức tạp hóa vấn đề. Céline sẵn sàng làm tất cả để được người khác quan tâm, còn cậu thì nhẹ dạ cả tin... Cậu biết rõ thỉnh thoảng cô ấy có thể nói linh tinh mà! Vả lại, đâu phải vì cô ấy từ chối hẹn hò với cậu mà cô ấy cũng phải làm điều tương tự với Yves chứ. Suy cho cùng, biết đâu giữa họ lại có gì đó.

– Thế mà Yves không khoe khoang chuyện ấy sao?

– Đừng ngốc thế! Ai chẳng biết cậu yêu Céline! Cậu sẽ là người cuối cùng được biết chuyện đó! Vả lại, cậu không nghĩ Céline sẽ tâm sự với cậu nếu có ấy bị xâm hại sao?

– Không. Bởi nếu có chuyện gì xảy ra với có ấy đêm đó, chính tôi là người có trách nhiệm, chính tôi đã đề nghị đưa cô ấy đến buổi tiệc và tôi phải là người đưa cô ấy về nhà an toàn. Lẽ ra tôi không nên bỏ mặc cô ấy trên đường. Đó là phạm tội.

– Nhưng cậu không bỏ mặc có ấy, chết tiệt! Có ấy đã bỏ đi... còn cậu để cô ấy lại với bọn tôi, hai thằng bạn thân nhất của cậu, và cũng là của cô ấy... Mà kể cả Yves có tán tỉnh Céline đi nữa, nếu cô ấy không muốn, cô ấy sẽ đẩy ra như đã làm với cậu... Huống hồ ai nói với cậu rằng nụ hôn của cậu không phải thứ khiến có ấy tổn thương tâm lý? Và nếu sau cùng, chính cậu là kẻ xâm hại cô ấy thì sao?

– Tôi đã nghĩ đến chuyện đó rồi, cậu nghĩ mà xem... Nhưng điều đó là không thể. Tôi không ép buộc, tôi chỉ mới chạm vào cô ấy. Sau đó, cô ấy đã giận dỗi tôi cả mùa hè, thật đấy. Nhưng bây giờ nghĩ lại, sự việc còn tệ hơn thế. Cô ấy có vẻ tốn thương và buồn bã. Tôi chắc chắn có chuyện gì đó nghiêm trọng đã xảy ra, chuyện gì đó khiến cô ấy mất đi nụ cười.

Khi rời khỏi Vittel, tôi không điều tra sâu thêm. Dù rất muốn tin nhưng Pascal đã không thuyết phục được tôi. Yves thì vừa được thuyên chuyển đến Créteil và tôi không muốn nói chuyện này qua điện thoại. Còn Céline. Nghĩ đến cô ấy, tôi thấy thể xác mình đau đớn đến nỗi tôi phải đỗ lại bên đường. Tôi ở đó một giờ đồng hồ, có thể hơn, và khoảng thời gian ấy đã quyết định phần đời còn lại của tôi. Nói như vậy có vẻ khó tin, nhưng trong cuộc sống của chúng ta tồn tại một vài khoảnh khắc có quyền năng ấy. Quyền năng đặt ta vào một con đường mà rất lâu sau đó ta mới biết nó tốt hay xấu. Cũng vì vậy, tôi để Céline xuất hiện trong tương lai của mình. Cảm xúc tôi giành cho cô ấy không chỉ là tình yêu, mà là niềm tin chắc rằng cuộc đời tôi sẽ không còn ý nghĩa nếu tôi không giúp được gì cho cô. Lúc đó, tôi tự giễu khi thầm nhủ liệu cô ấy có yêu mình không hoặc liệu một ngày nào đó chúng tôi có thành tình nhân không, không, chỉ cần nghĩ rằng phần đời còn lại tôi sẽ dâng hiến cho cô là đủ...

Nhiều năm sau đó, tôi nhắm mắt lại và vẫn cảm thấy sự xáo trộn chạy qua mình tối hôm đó, khi dừng xe trên con đường liên tỉnh số 36. Một kiểu cảm giác viên mãn, khi rốt cuộc khám phá ra mình đang đi đâu và tại sao.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Chủ nhật, ngày 31 tháng Mười hai Năm 2017

Ngày thứ sáu ở Saintes-Fosses

Ngày cuối cùng của năm 2017, tôi không viết gì trong sổ về ngày này, nhưng tôi nhớ nhiệt độ đột ngột tăng lên. Lúc giữa trưa nhiệt độ còn lên xấp xỉ hơn mười độ. Trời tối đen, có vẻ sẽ mưa, nhưng khi tôi và bà Nadine rời nhà trọ thì trời vẫn tạnh ráo. Bà có vẻ hứng khởi, bánh của bà rất tuyệt và bà tự hào muốn cho ông Gabin xem. Bữa trưa tại quán trôi qua yên ả với mười ba suất ngồi, và chúng tôi trò chuyện với thực khách. Nhiều khách quen trong làng thường tiếp khách vào buổi tối và không muốn vào bếp cho bữa trưa. Vài người đã biết đến sự hiện diện của tôi, họ hỏi tôi từng làm gì trong lĩnh vực dịch vụ. Lần đầu tiên kể từ khi trở về Vosges tôi trả lời thật lòng: nhiều năm trước, tôi đã làm việc trong lĩnh vực nhà hàng và tôi rất sẵn lòng giúp bà Nadine và ông Gabin chuẩn bị tiệc mừng năm mới.

Khi tôi đang dọn bàn, một người đàn ông bỗng đến hỏi về chương trình truyền hình của tôi. Ông ta có thể cho tôi thông tin về gia đình Simon nếu tôi cam đoan không nêu tên ông ta trong phóng sự. Đảm bảo không tiết lộ danh tính của ông ta thì dễ thôi... Chúng tôi hẹn gặp nhau ngày 2 tháng Một tại nhà trọ.

Đây là cuộc gặp duy nhất ngày hôm đó. Ngay khi lau dọn sảnh ăn xong, chúng tôi phải chuẩn bị đồ ăn cho buổi tối. Ông Gabin càu nhàu khi nghe bà Nadine gợi ý trang trí gian phòng, tuy vậy bà vẫn có thể làm những gì bà muốn. Vừa chuẩn bị món khai vị trong bếp, tôi vừa cười một mình khi nghe họ tranh luận. Người đàn ông khổng lồ vừa đưa cho bà Nadine mấy vòng hoa bà mang đến từ nhà trọ, vừa không ngừng càu nhàu về cách bà biến đổi gian phòng. Tôi thấy lại bầu không khí nơi nhà hàng đầu tiên tôi làm việc và tôi đã suýt khóc. Cảm giác ấy vẫn theo tôi đến tận 4 giờ sáng, đó là giờ những người đi tiệc tùng trở về nhà. Buổi tối rất thành công, và ông Gabin, dù không nói câu nào, đã bắt tay chúng tôi đầy xúc động.

Chắc hẳn, những trang tôi viết sau đây không liên quan đến câu chuyện của ông, nhưng nó cần thiết với tôi. Bởi khi viết ra, tôi hiểu được một điều: trong lúc điều tra về quá khứ của ông, đắm mình vào bốn mươi bốn năm về trước, tôi đã thành công xóa đi tất cả những điều xảy đến với tôi kể từ đó. Cuộc đời tôi, thời thơ ấu của tôi, việc tôi được sinh ra. Năm 1973, cha mẹ tôi thậm chí còn chưa gặp nhau...

Thứ Hai, ngày 1 tháng Một Năm 2018

Ngày thứ bảy ở Saintes-Fosses

Ngày đầu tiên của năm mới, tôi thức dậy trước bà Nadine và quyết định ra ngoài đi bộ một hoặc hai tiếng. Vừa đi được mười phút thì điện thoại của tôi rung lên. Là Christophe Houdin. Anh ta muốn biết liệu tôi có tìm được gì không... Tôi nhắc nhở anh ta rằng hôm đó là một ngày khá đặc biệt với hầu hết mọi người, nhưng dầu sao tôi vẫn kể cho anh ta về ông Victorien Bazin tôi gặp ở quán cà phê hôm trước. Viên cảnh sát nói sẽ tìm hiểu mối liên hệ của ông Bazin với vụ án. Theo thói quen, anh ta cúp máy mà không chào tạm biệt. Tôi ngạc nhiên khi thấy anh ta can thiệp sâu vào việc này như vậy, đến nỗi anh ta gọi tôi vào ngày lễ để giám sát tiến độ điều tra của tôi.

Cuối buổi sáng, tôi gặp lại bà Nadine đang chuẩn bị điểm tâm với phần đồ ăn thừa được ông Gabin đưa cho. Trong bữa ăn, bà hỏi tôi về ngôi làng tôi sống khi còn bé và gợi ý ghé qua đó sau khi uống cà phê. Tôi từ chối nhưng bà nằn nì, tin chắc rằng những bóng ma dường như đang níu bước chân tôi có thể sẽ biến mất khi tôi trở về căn nhà cũ. Tôi đã không hoàn toàn nói thật về quãng thời gian niên thiếu sống ở Vosges và tôi phải thú nhận với bà rằng cha tôi còn sống. Có thể ông ấy vẫn sống tại căn nhà tôi ở hồi nhỏ. Và tôi vẫn còn một người cô, cô Agnès, thời đó cô sống ở khu quảng trường trong làng.

– Lần cuối cùng cô gặp họ là khi bao nhiêu tuổi?

– Hai mươi tư tuổi.

– Sau ngần ấy thời gian, họ không mong sẽ gặp cô trên đường đâu, đến đó cô cũng đâu mất gì. Thậm chí, chúng ta có thể ngồi trong xe. Tôi sẽ lái xe, chúng ta sẽ đi quanh làng một chút rồi trở về.

Và thế là, sau mười lăm năm rời đi, tôi đi xe ngang qua căn nhà số 4, hẻm Lilas. Cú sốc không đáng sợ như tôi e ngại. Thậm chí, tôi còn thấy cuộc dạo chơi trên những con đường nhỏ tuổi thơ như đang cô đặc lại khoảng thời gian đã trôi qua kể từ khi tôi rời đi. Suốt buổi chiều, tôi nói nhiều hơn, tôi chỉ đường cho bà Nadine để cho bà xem trường cấp một, cấp hai của tôi và tôi thậm chí còn đồng ý đỗ xe vài phút trước cửa nhà mình.

Vẫn là căn nhà khi xưa. Cái cửa sổ hình bát giác trên tầng hai nhìn ra cầu thang: đó từng là điểm quan sát của tôi khi cha tôi rời khỏi nhà. Tôi nhìn xe ông xa dần trên con phố nhỏ và cuối cùng tôi hít một hơi căng tràn lồng ngực. Ở bên cạnh, cái cửa sổ cao hình chữ nhật là cửa sổ phòng tôi. Tấm thảm màu hồng cũ kỹ do bà tôi chọn và tôi rất thích nằm dài trên đó đọc sách. Khi bà mất, tôi vừa khóc vừa vuốt ve tấm thảm và hứa với nó sẽ không bao giờ thay nó đi... Phòng của Julien nhìn ra phía sau, từ đó ta không thấy được con đường. Bên dưới, cửa bên phải đã được thay bằng cửa kính. Ban đầu, đó là phòng cha mẹ tôi, rồi trở thành phòng của mẹ khi bệnh ung thư của bà chuyển nặng, chính trong căn phòng đó, tôi đã trải qua những tháng cuối cùng của mình ở đây. Hình ảnh ấy mang theo cả mùi của bệnh tật. Thứ mùi xông lên nhức óc làm mờ tầm nhìn của tôi và tôi quay đầu đi. Những đứa trẻ chơi trong vườn không bận tâm đến chiếc xe đỏ trước cửa nhà chúng. Tôi nhờ bà Nadine đọc tên trên hộp thư: Gérardin. Chắc hẳn cha tôi đã bán nhà và rời đi. Lạ thay, tôi thấy thất vọng. Đến nỗi tôi đề nghị ghé qua khu phố nhà cô mình. Lần này, chúng tôi không cần đến gần hộp thư: chúng tôi vừa đỗ trước ngôi nhà thì một người phụ nữ xách túi rác bước ra và đi tới chỗ thùng rác lớn. Bà không hề liếc mắt về phía chúng tôi, nhưng tôi nhận ra bà. Một loạt hình ảnh ùa về. Ký ức về những món quà chiều ăn ở nhà bà khi tan học. Những khoảnh khắc tĩnh mịch tôi trộm tận hưởng dưới hiên nhà bà khi nhà tôi vang lên những tiếng quát tháo. Bà là người duy nhất ôm chặt tôi vào lòng. Nhà tôi không ai làm chuyện đó cả. Mọi người đều giữ khoảng cách, ở nhà bà thì hoàn toàn ngược lại. Tôi vừa bước qua ngưỡng cửa bà đã kéo tôi lại và ôm tôi đến nghẹt thở. Rồi bà ngắm nghía, vuốt ve má tôi, chỉnh lại tóc cho tôi. Nhưng trên hết, bà lắng nghe tôi. Bà đặt những món đồ đang làm dở lên bàn: đồ đan len, thêu thùa, kim móc hay đồ khâu vá, rồi bà chăm chú nghe từng lời tôi nói. Như thể những câu từ nhỏ nhặt nhất của tôi cũng mang vẻ quan trọng đáng kể, một sự thật về thế giới xung quanh... Tôi khóc. Sao tôi lại có thể bỏ mặc bà? Suốt thời niên thiếu của tôi, bà đã coi tôi như con gái. Chắc hẳn bà, người chưa từng kết hôn và sinh con, đã chuyển toàn bộ tình thương của mình lên tôi. Lẽ nào bà sợ xây dựng cho mình một gia đình riêng? Có thể lắm. Bà kém tuổi cha tôi và tấm gương về gia đình của cha tôi thì không mấy lý tưởng.

Tôi ra đi cũng nhờ bà. Nhờ tiền của bà mà tôi có thể bỏ trốn. Và hiển nhiên, cũng chính bà là người đã phải nghe cha tôi khiển trách. Do hèn nhát, tôi đã bỏ mặc đồng minh duy nhất của mình... Đó là những gì tôi kể cho bà Nadine trên đường trở về. Khi đến nhà trọ, bà làm một món xúp và chúng tôi ngồi ăn trước lò sưởi. Bà Nadine thấy trong phòng rất nóng, nhưng tôi thì run lẩy bẩy suốt bữa ăn và lại tiếp tục đập răng lập cập đến tối muộn, rồi bám chặt lấy cái máy sưởi trong phòng mình.

Thứ Ba, ngày 2 tháng Một năm 2018, buổi sáng,

Ngày thứ tám ở Saintes-Fosses

Sau hai ngày gián đoạn, đã đến lúc vùi đầu trở lại vào quá khứ của ông. Ngày ghi trên tấm vé về Paris đang đến gần và tôi phải công nhận rằng tôi đã đặc biệt đánh giá quá cao tài năng điều tra của mình khi mơ tưởng đến chuyện làm ông kinh ngạc và khám phá được một sự việc đến nay vẫn còn là ẩn số.

Khi vào bếp buổi sáng hôm đó, tôi thấy bà Nadine đã hâm nóng cà phê và lấy ra chiếc bánh ga tô ngon tuyệt. Bà ra khỏi phòng bếp khi Victorien Bazin bấm chuông cửa và tôi nghe thấy bà mời ông ta vào ăn cùng chúng tôi. Tôi không biết liệu ông có nhớ chút nào về ông ta hồi nhỏ, khi ông ta đến chơi nhà họ hàng không. Liệu hai người có từng gặp nhau? Suy cho cùng, giáo viên đâu giám sát tất cả lũ trẻ chơi trong làng, nhất là vào kỳ nghỉ. Giờ đây, Victorien Bazin đã già, điều đó là đương nhiên. Nhìn ông ta ngồi xuống trước mặt mình, tôi thấy ông ta có vẻ do dự, bồn chồn. Rõ ràng, ông ta thà ở bất kỳ nơi nào khác hơn là nơi này. Tuy nhiên, phía sau vẻ không thoải mái, tôi nhận thấy một quyết tâm vững vàng. Người đàn ông này có lẽ sẽ khai hết những gì mình biết.

– Cô cam đoan sẽ không nhắc đến tên tôi ở bất cứ đâu chứ?

– Vâng. Tôi hứa với ông. Ông biết đấy, tôi ở đây để tìm hiểu một chút ấn tượng ban đầu về vụ án, đào sâu vài manh mối, tôi thậm chí không chắc chúng có được giữ lại trong phóng sự không.

– Nhưng nếu có thì sao?

– Đó là nếu lời khai của ông có đủ yếu tố để làm nảy sinh nghi vấn và chứng minh cho chương trình, mà chỉ dựa trên một lời chứng duy nhất thì không làm được điều đó đâu. Tôi đảm bảo với ông, thưa ông Bazin, rằng ông sẽ không phải nhắc lại trước máy quay những điều ông sắp nói ở đây, giữa chúng ta.

– Xin lỗi cô vì đã đa nghi. Nhưng tôi không muốn thấy, trên mạng xã hội hay ở bất cứ nơi nào khác, tên mình dính líu đến một tội ác, dù có là việc từ bốn mươi năm trước...

– Xin hãy tin tôi, ông sẽ không phải mạo hiểm gì đâu.

– Chuyện là thế này, năm 1973, bà tôi là hàng xóm của nhà Dulac. Tôi và cha mẹ thì sống ở Nancy. Nhưng vì là con một nên kỳ nghỉ nào tôi cũng đến nhà họ hàng ở Saintes- Fosses. Năm đó tôi bảy tuổi và tôi vẫn nhớ rõ cái đêm Giáng sinh cả nhà tôi đều nói về đứa trẻ bị chết đuối. Người lớn không dùng từ “giết người” để tránh làm chúng tôi hoảng sợ, nhưng dĩ nhiên khi lớn lên chúng tôi vẫn biết. Nhất là khi bà tôi phải ra tòa làm chứng... Lần ra tòa đó khiến bà tôi thực sự chao đảo, và suốt nhiều năm, chủ đề này luôn được khơi lại trong mọi bữa ăn của gia đình tôi. Hai anh họ của tôi từng là học sinh của thầy Kessler. Thời điểm thảm kịch xảy ra, họ lần lượt lên sáu và tám. Người anh lảng tránh chủ đề này, còn người em, dù mới chỉ biết ông thầy vài tháng, lại không ngừng hỏi về nạn nhân. Rồi thì, nhờ thời gian xoa dịu, bà tôi rốt cuộc cũng trút bầu tâm sự. Vườn nhà bà thông với vườn nhà Dulac. Bà thường nghe thấy tiếng bọn trẻ la hét, vào mùa nắng, khi các cửa sổ để mở. Và đó không phải tiếng kêu biểu lộ niềm vui. Đúng hơn là tiếng kêu vì sợ hãi, tiếng kêu rên xiết đi kèm đòn roi, cô thấy đấy. Trước khi người cha nhà đó bỏ đi, bà tôi đã vài lần bắt gặp cảnh bạo lực giữa hai vợ chồng họ. Nhưng sau khi họ ly hôn, mọi thứ trở nên yên tĩnh, người mẹ và cô con gái có vẻ hòa thuận. Đến khi cậu con trai quay về thì những xung đột cũng trở lại trong căn nhà. Khoảng thời gian đó, chúng tôi không phản đối việc bà mẹ đánh đòn cậu bé để đưa cậu đi đúng đường và cả làng đều công nhận rằng Simon đã khiến mẹ và chị gái mình phải vò đầu bứt tai. Nhưng khi người ta tìm thấy thi thể cậu bé và biết trên người cậu có nhiều vết đánh đập... Bà tôi lập tức nghĩ rằng có lẽ bà mẹ đã lỡ tay trong lúc trừng phạt con trai. Dĩ nhiên, bà không nói gì bởi lời buộc tội đó quá nghiêm trọng. Sau đó đến nghi vấn sàm sỡ trẻ em và ông thầy bị tuyên có tội. Thế nên bà tôi giữ lại những ngờ vực ấy trong lòng. Nhưng khi anh họ tôi đến tuổi thành niên, bà kể cho anh nghe mọi chuyện và anh thắc mắc có lẽ nào thầy giáo anh đã phải đền tội thay cho mẹ của Simon. Không lâu sau khi nghe bà kể lại, anh ấy đến đồn cảnh sát xin tường trình. Một cảnh sát đã đồng ý cho anh thì giờ để nói về chuyện ấy. Victor Kessler lúc đó đã ở tù mười một năm. Viên cảnh sát giải thích cho anh rằng cuộc điều tra đã được tiến hành cẩn thận và lời chứng của anh quá mong manh nên sẽ chẳng thay đổi được gì. Anh họ tôi khi ấy chỉ mới mười bảy tuổi. Họ không coi trọng lời nói của anh ấy.

– Bà ông đã ra tòa làm chứng. Tại sao bà ấy không nói gì?

– Bà tôi quá hoảng sợ. Cảnh sát triệu tập bà vì bà đã nói chuyện với nghi phạm vài ngày trước khi thảm kịch xảy ra và bà đành phải trả lời luật sư. Nhưng tôi biết bà vô cùng hối hận. Qua nhiều năm, bà tôi ngày càng thường xuyên nói về chuyện này. Để tỏ lòng kính trọng hồi ức của bà, tôi bằng lòng chia sẻ điều đó với cô hôm nay, dù nó không thay đổi được gì nữa...

– Thực lòng cảm ơn ông. Tôi xin hỏi một câu cuối cùng: các anh họ của ông có được lấy lời khai về hành vi của người thầy không?

– Cảnh sát đã lấy lời khai từ người anh, nhưng anh ấy không có ấn tượng gì cả. Khi lớn lên, anh ấy đã muốn quên đi tất cả. Như thể anh tự trách vì đã trao niềm tin cho một người lớn có thể đã giết một bạn học của mình. Tôi nghĩ anh ấy cảm thấy tội lỗi vì đã không đoán trước được gì... Còn người em tên Jules thì lại rất quan tâm đến vụ án mạng, như tôi vừa nói. Đến nỗi sự việc đó đã truyền cảm hứng cho sự nghiệp của anh ấy. Hiện anh ấy viết truyện trinh thám.

– Ông ấy từng viết một tiểu thuyết về vụ việc này sao?

– Không. Tôi đã đọc tất cả các cuốn sách của anh ấy và không có quyển nào giống với thảm kịch ở Saintes-Fosses, nhưng các kịch bản người ta dựng lên xung quanh cái chết của Simon chắc chắn đã truyền cảm hứng cho anh ấy... Dù sao, anh ấy đã thoát khỏi công việc quản lý nhân sự nhờ miệt mài viết lách. Anh ấy bắt đầu có độc giả tại địa phương, phải nói rằng mọi câu chuyện của anh ấy đều diễn ra trong vùng này. Mọi người rất thích đọc thấy trong tiểu thuyết những nơi họ biết ngoài đời thực...

Cuộc đối thoại này không biết đã là lời khai thứ bao nhiêu đứng về phía ông. Mỗi ngày trôi qua ở đây tôi đều gặp các nhân chứng, dù chỉ là gián tiếp, cho rằng ông vô tội. Điều khiến tôi bận tâm cả buổi chiều và vẫn còn ám ảnh tôi khi tôi chuẩn bị rời khỏi Saintes-Fosses, ấy là nếu những người này cùng nhau đứng lên làm chứng, hẳn họ đã có thể khiến bồi thẩm đoàn hoài nghi. Tại sao họ không nói gì? Và tại sao ông lại khoác lên mình cái vai kẻ có tội hoàn hảo đến vậy?

*

Từ một năm nay, việc bỏ dần giờ học chiều thứ Bảy ở trường đã giúp Bộ Giáo dục cân bằng lại tuần học bằng cách chuyển ngày nghỉ của học sinh từ thứ Năm sang thứ Tư.

Thứ Tư đầu tiên của tháng Mười một đó, tôi lấy cớ cắt tóc để đi gặp Céline. Tôi không thể hỏi han cô tại nơi cô làm việc, nhưng tôi đã tận dụng khoảng cách gần kề đó để nói chuyện với hình cô phản chiếu trong gương và đề nghị hẹn gặp cô. Céline tan làm lúc 4 giờ chiều và cô đồng ý ghé qua trường trên đường về. Có lẽ cô nghĩ tôi muốn nói chuyện về em trai cô. Tôi muốn làm cô bất ngờ. Tôi nhất định phải tìm hiểu xem chuyện gì đã xảy ra với cô ngày 20 tháng Bảy, hiểu được tại sao cô lại tâm sự với Simon, một cậu nhóc mới mười tuổi mà không phải tôi, bạn của cô. Trên hết, tôi muôn biết trách nhiệm của mình đến đâu. Có phải hai cậu bạn tôi chỉ đơn giản làm cô sợ? Có phải Yves đã cưỡng hiếp cô?

Những lần chúng tôi đến tiệm cà phê, cô chỉ uống soda chanh. Tôi hiếm khi thấy cô uống rượu, kể cả vào buổi tối. Thỉnh thoảng cô có gọi vang trắng, nhưng không uống hết. Vì vậy, tôi mang vào lớp một khay đồ uống với xi rô và nước soda chanh. Như tôi dự đoán, vừa vào đến nơi có đã hỏi tôi ngay xem Simon làm sai điều gì. Tôi tiết kiệm được chút thời gian.

– Thằng bé không làm sai gì cả, chí ít là không phải ở trường. Tớ chỉ muốn biết thằng bé ở nhà với cậu và mẹ ra sao. Simon có nghe lời hai người không? Có làm bài tập không? Không giấu gì cậu, mấy bài kiểm tra gần đây của thằng bé không tốt lắm...

– Victor... Tớ không biết phải làm gì nữa... Từ kỳ nghỉ hè, thằng bé chẳng chịu làm gì cả và...

Tôi mở đầu bằng cách nói về Simon để bầu không khí thoải mái hơn, nhưng rồi Céline lại khóc trước mặt tôi. Tôi không thể ôm cô vào lòng mà chỉ đành hơi vụng về nắm lấy một bền khuỷu tay cô. Cô kêu lên một tiếng như thể tôi làm có đau và theo bản năng, tôi kéo tay áo cô lên. Những gì tôi chứng kiến khi đó khiến tôi không biết phải làm sao. Cánh tay Céline đầy vết bầm, ở các mức độ màu sắc khác nhau: xanh lam, vàng và đen lẫn lộn và có vẻ kéo dài lên tận vai. Có vội vàng kéo lại tay áo và cúi đầu.

– Cậu sao vậy? Có chuyện gì xảy ra với cậu thế Céline?

– Không có gì đâu, không phải tại người đó...

– Nhưng người cậu đang nói là ai?

– Simon... Nhưng không sao đâu... Bây giờ thằng bé đang giận và cậu cũng biết chuyện chị em thế nào rồi mà...

– Thằng bé đánh cậu?

– Không! Đương nhiên là không, chỉ là cuộc tranh cãi chuyển hướng xấu, tớ muốn ngăn thằng bé ra khỏi nhà, rồi khi thằng bé đẩy tớ ra để bỏ đi, tớ va phải cái cây treo áo ở lối vào. Tạng người tớ dễ lên vết bầm, chỉ vậy thôi.

– Tớ sẽ giải quyết chuyện này. Thật không thể chấp nhận được, Céline à! Dù giận hay không thì thằng bé cũng phải thay đổi thái độ nếu không tớ sẽ...

– Thôi đi, Victor. Xin cậu đấy, đừng nói gì cả. Lần này là ngoại lệ... Thằng bé làm tớ bực quá nên tớ đã đáp trả bằng một cái tát. Thằng bé đã phản ứng lại, thế thôi. Nó chỉ là một cậu nhóc, cậu biết những năm vừa qua khó khăn với nó nhường nào rồi mà. Cậu là người duy nhất nó chịu nghe lời một chút, nên xin cậu đừng can thiệp vào chuyện này. Nếu không, cậu sẽ lãng phí hết công sức.

Vừa nói, Céline vừa sát lại bên tôi cho đến khi gần như cuộn trong lòng tôi. Tôi nhắm mắt lại và thời khắc ấy tôi cảm thấy mãn nguyện đến nỗi tôi hứa với cô sẽ làm tất cả những gì cô yêu cầu, vậy mà cái “tất cả” ấy chỉ gói gọn trong ba tiếng duy nhất: không gì cả. Tôi chỉ có thể ép cô hứa sẽ đến gặp tôi nếu ngộ nhỡ em trai cô tái phạm. Céline cảm ơn và thân thiết hôn lên má tôi trước khi rời khỏi lớp học. Tôi đã bối rối đến mức phải rất lâu sau mới nhận ra rằng mình chưa hỏi cô về chuyện xảy ra tối ngày 20 tháng Bảy. Từ đó, tôi hiểu rằng có những cuộc nói chuyện tự tìm được lối thoát, có những từ không thể được thốt ra mà không có nguy cơ làm đảo lộn vĩnh viễn sự cân bằng vốn đã mong manh trong cuộc sống của chúng ta.

Ngay sáng hôm sau, tôi biết mình sẽ rất khó giữ lời hứa ấy với Céline. Vừa thoáng thấy Simon trong sân, tôi liền bừng bừng giận dữ. Cả buổi sáng, cơn giận ấy cứ bám lấy tôi và tôi hành xử đặc biệt gay gắt với Simon. Tôi gọi cậu bé lên bảng và nổi cáu vì cậu không học bài. Những học sinh khác nhìn tôi, kinh ngạc trước thái độ khác thường này. Còn Simon, thằng bé chỉ nhìn tôi chằm chằm rồi quay về chỗ ngồi. Tôi siết chặt nắm đấm trong túi với một mong muốn điên rồ là đánh thằng bé.

Sau khi tan học ba mươi phút, tôi bước vào tiệm làm tóc. Tôi vẫn còn giận điên người và muốn xác minh rằng Céline vẫn ổn. Không may thay, bà chủ tiệm đang ở đó và Céline trừng mắt chỉ tôi đi ra khỏi cửa. Tôi ra hiệu rằng sẽ đợi cô ấy ở quán cà phê.

Tôi kiên nhẫn đợi. Để tỏ vẻ bình tĩnh, tôi uống vài cốc bia và ngồi ở quầy bar nói chuyện cùng Constant và Louis, hai cha con chủ quán. Quán đông do sắp đến giờ ăn tối. Những người vừa tan làm ghé qua uống một ly vang trắng trước khi về nhà với vợ con đang chờ. Tiếng cười nói ồn ào lớn dần cùng số rượu bia họ nốc vào bụng, nhưng mọi ánh mắt đều công khai hướng về phía cửa khi Céline bước vào. Tôi ngẩn người, ước gì Céline bớt xinh đẹp, bớt quyến rũ trong mắt đám đàn ông trong quán, những kẻ vừa nốc nốt ly rượu vừa dòm ngó đôi chân cùng cổ áo khoét sâu của cô. Có băng qua căn phòng, đầu ngẩng cao như thể cô cũng không thích gây chú ý một cách không cần thiết ở nơi này.

– Tớ không ngồi được lâu đâu, Victor. Tớ còn có việc ở nhà. Mẹ tớ đang ốm và bà ấy không thể quán xuyến hết mọi việc. Nhưng cậu đừng đến tiệm làm tóc nữa. Cậu biết bà chủ không thích bạn bè ghé thăm tớ trong giờ làm mà.

– Tớ xin lỗi. Tại tớ lo cho cậu. Tớ muốn chắc rằng Simon không tái phạm.

– Không, không. Ổn cả, đừng nghĩ về chuyện đó nữa! Tớ đã nói với cậu đó là một tai nạn mà.

– Đã hiểu. Vậy thì hãy chứng minh cho tớ cậu vẫn ổn bằng cách chấp nhận đi chơi cùng tớ... Chúng ta có thể đi dạo trong rừng vào cuối tuần này. Mang theo đồ picnic, hoặc chỉ đi bộ một chút bên hồ...

– Trời hơi rét để đi picnic đấy, phải không? Nhưng đi dạo một vòng thì được... Chúng ta sẽ đi vào thứ Bảy. Hẹn nhau ở quảng trường lúc 2 giờ nhé?

Thế chứ, tôi rất vui. Céline là một phần cuộc đời tôi, mãi mãi là vậy. Sau này, năm tháng trôi qua, cảm giác ấy ngày càng chính xác nhưng chắc chắn không phải như tôi mong đợi. Đến bây giờ, tôi vẫn còn kinh ngạc trước tính ích kỷ của bản thân. Chỉ cần Céline đồng ý để tôi đi cùng đã đủ khiến tôi gác những vết bầm tím của cô cùng buổi tối ngày 20 tháng Bảy sang một bên.

Tôi còn cao hứng đến mức ở lại quán bar để ăn mừng. Tôi hơi chếnh choáng men say và gần như thấy biết ơn Simon vì đã đánh chị mình. Đúng là ý nghĩ đó thật khó tha thứ nhưng nó đã vụt qua trong tâm trí tôi. Bí mật tôi chia sẻ cùng Céline giúp chúng tôi xích lại gần nhau. Và lần này, tôi sẽ không mắc sai lầm. Thứ Bảy tới, tôi sẽ không toan tính gì hết. Tôi sẽ xin lỗi vì đã cướp đi nụ hôn của Céline hồi tháng Bảy. Tôi hứa sẽ không chạm vào cô nếu cô không muốn, và hứa sẽ ở bên cạnh cô, như một người bạn. Dĩ nhiên, sâu thẳm trong lòng, tôi mong muốn một điều hoàn toàn khác. Nhưng tôi cảm thấy cần phải có thời gian để cô lay chuyển. Về lâu về dài, rồi cô cũng sẽ yêu tôi; đó là điều quan trọng hơn cả.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Ba, ngày 2 tháng Một năm 2018, buổi chiều

Ngày thứ tám ở Saintes-Fosses

Khoảng 3 giờ chiều, tôi sẽ đến gặp Christophe Houdin để thuật lại cuộc nói chuyện giữa tôi và Victorien Bazin. Tôi vừa nói tên anh ta cho người ở quầy tiếp dân thì viên cảnh sát mặt sẹo bỗng xuất hiện trong sảnh với vẻ khó chịu như thường lệ. Anh ta mời tôi vào một văn phòng nhỏ gần đó và sau khi đóng cửa, anh ta liền càu nhàu.

– Cô làm gì ở đây vậy?

– Anh đùa sao? Chính anh là người muốn nghe Victorien Bazin đã kể gì cho tôi! Tôi cất công đến đây mà anh lại không vừa lòng à?

– Cô xuất hiện trước mặt đồng nghiệp của tôi!

– Là vì họ không biết sao? Anh tiến hành điều tra mà không nói gì với bất kỳ ai à? Vậy thì trong trường hợp này, chẳng phải anh nên báo trước cho tôi sao?

– Ai chả biết cô thám thính khắp làng để hỏi này hỏi nọ và cô tưởng cảnh sát thích điều đó à? Không hề! Đúng hơn là họ khó chịu khi cánh phóng viên muốn lật lại vụ việc...

– Tôi không muốn lật lại bất cứ việc gì và anh cũng biết điều đó. Rõ ràng tôi chỉ muốn tìm hiểu, cũng giống như anh!

Anh ta lấy ra một mẩu giấy và nhanh chóng viết nguệch ngoạc vài chữ.

– Đây là địa chỉ của tôi, chúng ta sẽ gặp nhau ở đó lúc 8 giờ tối. Về phía đồng nghiệp, tôi sẽ nói rằng cô đến đây để xem liệu nhà Perrin có khiếu nại việc cô tự ý vào nhà họ hay không. Họ sẽ chẳng ngạc nhiên về bất cứ điều gì liên quan đến cô đâu.

Anh ta đứng phắt dậy.

– Tôi tiễn cô.

– Không phiền anh, tôi tự về được, còn chuyện tối nay... tôi sẽ cân nhắc.

Anh ta trừng mắt nhìn tôi không chớp còn tôi thì rời căn phòng và đóng sầm cửa lại.

Vừa ra đến ngoài, tôi liền thấy choáng váng, nhưng không phải như ông nghĩ đâu. Ở tuổi ba mươi chín, lần đầu tiên trong đời tôi vừa đối chọi lại một người đàn ông. Tuyệt hơn nữa, tôi đã không sợ hãi. Dĩ nhiên, thật vô lý khi nghĩ mình có thể gặp nguy hiểm vào lúc giữa trưa trong đồn cảnh sát, nhưng ngay lúc ấy, tôi thậm chí còn không nghĩ đến chuyện đó. Tôi chưa hề trở nên vô dụng. Tôi không câm như hến, tôi đã đáp trả. Và hơn thế nữa, tôi quyết định sẽ đến nhà anh ta. Bởi nhờ vai diễn tự mình tạo ra, rốt cuộc tôi cũng có thể rời bỏ vai nạn nhân. Tôi viết lại tất cả những chuyện này vì chúng quan trọng với tôi, nhưng Victor à, vì ông là đàn ông nên tôi không nghĩ ông có thể hiểu.

Tôi tự hào đến mức không thể ngăn bản thân kể về kỳ tích đó cho bà Nadine.

– Tôi thực sự mừng cho cô, Bertille! Đó là một bước tiến lớn... Tuy nhiên, tôi sẽ đi cùng cô tối nay. Tôi thực sự không biết anh chàng Houdin đó, nhưng tôi thấy anh ta đúng là một gã thô lỗ. Tôi không yên tâm để cô một mình với anh ta.

– Không cần đâu, bà Nadine. Tôi không sợ gì cả. Tôi sẽ đi sau bữa tối, vì tôi muốn anh ta nói ra lý do anh ta thực hiện những điều tra này. Anh ta ám ảnh đến mức ấy thì thật không bình thường. Nếu cả hai chúng ta cùng đến thì anh ta sẽ không nói đâu.

– Thế cô nghĩ anh ta sẽ tiết lộ cho một người làm ở đài truyền hình sao? Suy cho cùng, anh ta không quen biết cô và anh ta sẽ nguy to nếu cấp trên biết những trò đó!

8 giờ 30 phút tối, tôi đến địa chỉ mà anh ta đưa. Trong lúc đỗ xe, tôi băn khoăn không biết mình sẽ được chào đón ra sao. Christophe Houdin mở rộng cửa và hất đầu chỉ hướng cho tôi. Tôi bước vào một nơi có vẻ là phòng khách. Căn phòng chật hẹp, hoặc do có quá nhiều đồ đạc. Các bức tường chất đầy sách và hai cái ghế bành để ở hai bên lò sưởi biến mất dưới lớp chăn sặc sỡ. Tổng thể căn phòng rất ấm cúng, dù sao cũng ân cần hơn vị chủ nhà. Trên chiếc bàn thấp, một cái chai và hai chiếc cốc có vẻ như đang đợi tôi đến. Trên một trong hai chiếc ghế bành có một quyển sách đặt sấp mà tôi không thể nhìn thấy nhan đề vì nó được bọc giấy xi măng bảo vệ. Tôi ngồi lên chiếc ghế trống duy nhất.

– Cô là ai?

– Sao cơ, tôi là ai ư? Anh nhớ mà... Bertille Monnier... Tôi làm việc cho đài truyền hình.

– Tôi đã gọi mấy cuộc cho trụ sở France Télévision: không có Bertille Monnier nào làm việc cho họ cả. Vậy tôi hỏi lại nhé: cô là ai?

Những ngày vừa qua tôi vẫn luôn tự tin, nhưng khi nhìn người đàn ông với vết sẹo dài trên mặt đang siết chặt nắm đấm bên hông, tôi thấy hoảng loạn. Chỉ trong chốc lát, vỏ bọc bên ngoài cùng tinh thần bạo dạn của tôi bay biến. Tôi dùng toàn bộ sức lực để ngăn mình không rơi nước mắt và nhất là không ngất đi. Vị chủ nhà chắc hẳn đã cảm nhận được tâm trạng của tôi, anh ta rót vào hai cốc nhỏ thứ chất lỏng không màu, đưa một cốc cho tôi. Môi tôi run rẩy, mặt mày nhăn nhó. Rồi, đến khi đặt chiếc cốc xuống bàn, tôi mới dám nhìn vào mắt anh ta lần nữa. Anh ta lập tức dồn hỏi:

– Cô tự ý tra hỏi cả làng về một vụ án cách đây bốn mươi năm nhưng cô lại ngạc nhiên khi người ta tìm hiểu về cô ư?

– Còn anh thì sao? Một viên cảnh sát lo sợ người ta nói với đồng nghiệp rằng anh ta đang tiến hành một cuộc điều tra nhỏ sau lưng họ!

– Vậy ta thỏa thuận nhé! Tôi sẽ giải thích cho cô lý do của tôi nếu cô nói cho tôi biết cô thực sự là ai và cô đang làm cái quái gì ở đây.

Thật lòng, tôi không có lựa chọn. Tôi không thể để Christophe Houdin điều tra sâu hơn vì sợ anh ta sẽ phát hiện ra bí mật tôi để lại ở Vosges. Bởi mọi thứ chắc chắn đã được lưu trong hồ sơ và phía cảnh sát có quyền tra cứu.

– Tôi đúng là Bertille Monnier, nhưng tôi không làm việc cho đài truyền hình. Tôi là điều tra viên của Dares, một viện điều tra. Tôi đến đây vào kỳ nghỉ.

– Tại sao?

– Vì tôi đã gặp Victor Kessler và ông ấy đã kể hết cho tôi. Tôi muốn hiểu...

– Ông ấy biết chuyện này sao?

– Vâng.

– Và cô đến đây vì cô nghĩ ông ấy vô tội?

– Vâng. Mà không. Ông ấy không nói với tôi rằng mình vô tội. Mà ngược lại. Nhưng tôi tin ông ấy đang che giấu điều gì đó. Hơn nữa, cách ông ấy nói chuyện... làm tôi cảm động.

– Ông ấy là gì với cô?

– Chẳng là gì cả... rốt cuộc, tôi chỉ muốn nói rằng chúng tôi không phải họ hàng. Chỉ là chỗ quen biết thôi.

– Vì một người quen mà cô đặt mình vào nguy hiểm!

– Vậy là sao, nguy hiểm ư?

– Nếu quả thực Victor Kessler không có tội thì nhất định có ai đó đã giết cậu bé Simon! Và nếu hung thủ vẫn còn sống, hắn sẽ không thích ý tưởng về một phóng sự trên truyền hình đâu... Có thể hắn sẽ muốn trừ khử cô...

– Dù còn sống thì chắc hẳn hắn đã rất già... Tôi nghĩ hắn khó lòng tấn công tôi. Thế còn anh? Tại sao anh lại âm thầm điều tra vụ án này?

Ông Victor ạ, khi thốt ra những từ đó, tôi chẳng trông chờ gì ngoài việc kéo dài thời gian, gạt đi những lời nói dối về thân phận điều tra viên và trên hết là để lấy lại bình tĩnh. Vì vậy, khi anh ta đứng lên để tự rót cho mình một cốc, khi anh ta rời khỏi bàn với chiếc cốc được ủ ấm trong tay, tôi liền thở phào. Tôi coi sự im lặng của anh ta như một món quà từ trên trời rơi xuống và tôi gần như quên mất câu hỏi của mình khi anh ta trả lời.

– Henri Dulac là cha tôi...

Mất một lúc tôi mới nhận ra tầm quan trọng của những từ anh ta vừa nói, não tôi bắt đầu nhẩm trừ số năm. Tôi nghĩ đến ông. Tự hỏi liệu ông có biết Céline và Simon có một người em trai không... Thấy vẻ mặt sững sờ của tôi, viên cảnh sát cầm chiếc cốc tôi để trên bàn và đưa cho tôi. Rồi như một người máy vừa được lên dây cót, anh ta kể một mạch câu chuyện của mình. Sau khi ly hôn, ông Dulac rời đến sống tại Marseille với cậu con trai Simon. Ở đó, ông gặp một người phụ nữ làm việc trong cùng nhà máy đồ hộp. Bà tên là Danielle Houdin. Họ yêu nhau và sinh một đứa con chính là người hiện tại ngồi trước mặt tôi. Khi biết mình sắp được làm cha lần nữa, ông Henri Dulac nói về “tấm thiệp hồng”, như người ta vẫn nói những năm đó. Nhưng Danielle Houdin từ chối và bà làm vậy là đúng với mối quan hệ của họ. Vài tuần sau, Henri Dulac nhập viện, ông gặp tai nạn trong lúc làm việc. Sau một thao tác sai, tay áo ông bị cuốn vào guồng quay của một chiếc máy đang chạy và cánh tay ông bị nghiến nát khiến ông phải trải qua năm cuộc phẫu thuật nhưng không lần nào giúp cơn đau của ông thuyên giảm. Từ sau khi Simon chết, ông chỉ còn một thân một mình, không công ăn việc làm, ông chìm trong bệnh trầm cảm và không thể thoát ra được nữa - cho đến khi ông qua đời trong một vụ tai nạn giao thông vào ngày 12 tháng Bảy năm 1981.

Christophe Houdin chỉ được gặp cha hai lần. Lần gặp đầu tiên không để lại cho anh ta ký ức gì; đó là lúc anh ta thăm cha trong bệnh viện khi mới ba tuổi. Henri Dulac vừa phải trải qua một cuộc phẫu thuật không biết lần thứ bao nhiêu và khi tỉnh, ông muốn gặp lại người bạn gái cũ và nhìn mặt con trai mình. Danielle Houdin không oán giận ông, bà đã giới thiệu hai người với nhau. Cuộc gặp gỡ này không khiến tình cha con nảy nở bởi mãi đến sinh nhật lần thứ bảy của anh ta hai người mới gặp lại nhau. Anh ta chỉ mơ hồ nhớ được hình ảnh về ông lão già nua và buồn bã. Vài năm sau đó, mẹ anh ta cho anh ta biết về cái chết của cha mình trong một tai nạn giao thông. Đó cũng là lúc bà nhắc đến Simon và vụ sát hại cậu bé. Christophe khi đó đương tuổi thiếu niên, anh ta tìm những bài báo liên quan đến vụ án mạng. Sau này, khi làm cảnh sát, anh ta có cơ hội thuyên chuyển đến địa phương nơi Simon tử vong. Ở đó, vào thời gian rảnh, anh ta bắt đầu tìm hiểu vụ việc.

– Đến giờ anh vẫn tiếp tục điều tra sao?

– Không. Tôi đã dừng lại vào năm 2003. Victor Kessler vừa ra tù, còn tôi thì đón sinh nhật ba mươi tuổi mà vẫn chẳng điều tra thêm được gì. Đó cũng là năm Guy Marchal nghỉ hưu; ông ta là cảnh sát cuối cùng có liên quan đến vụ việc mà vẫn còn tại chức. Ông ta nói rất nhiều về vụ án và tưởng tôi có hứng thú với nó vì đó là chuyện xảy ra ở địa phương. Tôi chưa từng thú thật với ông ta danh tính cha mình.

– Anh có đến gặp Victor trước khi ông ấy ra tù không?

– Kessler ư? Không. Tôi không thể làm việc đó một cách kín đáo. Chuyện một cảnh sát đến gặp một tù nhân bị kết án chung thân chắc chắn sẽ bị người khác để ý. Tương tự, tôi cũng không dám liên lạc với Geoffroy Barnabé, cậu bé đã rút lại lời khai của mình năm 1984. Nhưng giờ nghĩ lại thì... cô, cô có thể làm điều đó. Ý tôi là với danh tính phóng viên giả của cô... Cậu ta có vẻ rất bối rối khi đến cho lời khai vào năm 1984, mười năm sau vụ án. Marchal cho rằng cậu ta cảm thấy có trách nhiệm với bản án giành cho thầy giáo cũ của mình và suy nghĩ ấy buộc cậu phải hành động. Dù vậy, có thể nói cậu bé không được cảnh sát thời đó chào đón cho lắm.

– Anh có biết người đó sống ở đâu không? Giờ ông ấy hẳn đã...

– Năm mươi tư tuổi. Đúng, đã lâu quá rồi... nhưng những sự kiện ấy đã để lại dấu vết trong tuổi thơ ông ấy, có thể ông ấy vẫn cần nói về chúng... Thậm chí, ông ấy còn từng liên lạc với một phóng viên vào năm 1988.

– Anh có lý, nếu ông ấy không ở quá xa, tôi sẽ tới gặp. Được rồi, tôi nghĩ giờ mình phải về thôi. Vì tôi, anh hãy hứa sẽ không nói gì nhé?

– Trước khi về, ít ra cô có thể cho tôi biết lý do thực sự đưa cô tới xó xỉnh này... Mà thôi, bỏ đi... Nhìn mặt cô, tôi đoán cô sẽ lại bịa ra những lời nói dối. Nhưng dù cô nói gì, tôi đoán sự tò mò về Victor Kessler không phải động cơ duy nhất khiến cô có mặt ở đây.

Tận thâm tâm, tôi thấy nhẹ nhõm khi có ít nhất một người biết về thân phận thật sự của tôi cùng mối liên hệ giữa tôi và ông, Victor ạ. Tôi không còn đơn độc trong cuộc điều tra này, và điều ấy thậm chí còn khiến tôi thấy an tâm và có thêm động lực. Hơn nữa, cái tính cộc cằn của người đàn ông đó có một điểm cộng: anh ta thẳng thắn. Tôi thấy anh ta không định tiếp tục bí mật đào sâu vào quá khứ của tôi để có được đáp án cho thắc mắc của mình.

Thế rồi trên đường về nhà trọ, tôi ở lại bên ngoài một lúc, ngồi trên bậc thềm trước nhà nhìn trời. Lần đầu tiên trong đời tôi thấy bầu trời phủ đấy sao lấp lánh. Tôi hít một hơi, không khí lạnh giá tràn đầy lồng ngực và tôi lại cảm nhận được thứ sức mạnh bên trong đang lớn dần từng ngày kể từ khi gặp ông. Đã bao lâu rồi tôi không hít thở sâu thế này? Tôi thấy có gì đó chuyển động phía sau. Khi đứng lên, tôi nhận ra bà Nadine ở phía sau tấm rèm. Bà đang chờ tôi về với bình trà đã chuẩn bị trước, mong ngóng tôi kể cho bà về cuộc gặp vừa xong.

Victor ạ, sống cùng bà Nadine ở đây giúp tôi nhận ra niềm hạnh phúc khi được chờ đợi ở một nơi nào đó và cảm xúc ấy, sau này, đã sinh ra nỗi trống trải trong tôi. Tôi không nhớ trước đây có ai từng lo lắng cho mình. Thuở nhỏ, bố mẹ trông nom tôi vì họ coi đó là nghĩa vụ, nhưng một khi về đến nhà, thì tôi chui tọt vào phòng mình mà không ai bận tâm về những chuyện xảy ra trong ngày hay về tâm trạng của tôi. Sau này, Nicolas thì dò xét và cầm tù tôi để thỏa mãn nhu cầu thống trị của anh ta... Đây là lần đầu tiên có người thực sự quan tâm tới tôi.

*

Bầu trời âm u. Tuy vậy tôi vẫn mở tung các cửa sổ cho thoáng nhà, thay ga trải giường và sắp xếp những thứ vương vãi khắp nơi. Cuộc đi dạo trong rừng của chúng tôi dự định bắt đầu lúc 2 giờ chiều và tôi hy vọng Céline sẽ ghé qua nhà tôi lúc xế chiều. Tôi chẳng định làm gì trừ một khoảnh khắc thân mật. Trừ phi một trận mưa rào đổ ập xuống và chúng tôi buộc phải trở về trú ở đây, hoặc tuyệt hơn, trong khi đang đi dạo, chúng tôi bất ngờ vì cơn mưa và vội vàng ôm chặt lấy nhau dưới tán cây đề tránh những giọt nước. Tôi diện bộ quần áo đẹp nhất và cạo râu thật sạch. Buổi trưa, tôi phải ép mình ăn gì đó trước khi đến gặp cô.

Điểm hẹn cách nhà tôi năm phút và tôi đi bộ băng ngang qua làng. Cô ấy đã ở đó. Cô đang đợi tôi bên cạnh chiếc xe của mình và tôi tiến về phía cô. Tôi nheo mắt, tưởng tượng cô già đi, tôi nghĩ đến mười, hai mươi năm nữa và biết rằng có sẽ luôn rạng rỡ như vậy. Ba mươi năm nữa, cô sẽ không còn dáng vẻ nhỏ nhắn và gương mặt cô sẽ đầy những nếp nhăn. Cánh đàn ông không còn theo đuổi cô với cái nhìn hau háu, và cuối cùng cô sẽ chỉ đẹp trong mắt tôi. Cô ngẩng đầu khi nghe thấy tiếng bước chân tôi và đôi môi có nở nụ cười vô cùng dịu dàng.

Vào cái giờ nghỉ trưa ấy, các hàng quán đã đóng cửa, quảng trường không còn bóng người. Vài kẻ thích hóng chuyện chui vào quán cà phê để trốn khỏi cảnh tẻ nhạt. Céline đỗ xe trên con đường liền kề, khuất tầm nhìn của khách trong quán bar. Tôi thì lại muốn mọi người nhìn thấy chúng tôi, muốn mọi chuyện được chính thức, dù biết rằng cô chưa sẵn sàng cho việc này. Dọc đường, tôi có thể thoải mái ngắm nhìn góc nghiêng của có. Céline tập trung lái xe còn tôi thao thao bất tuyệt để biện bạch cho những lần liếc nhìn cô. Kỳ lạ là tôi không nhớ chúng tôi đã nói những gì. Đọng lại từ cuộc đi dạo hôm ấy chỉ còn khoảnh khắc chúng tôi quay ngược lại. Chúng tôi băng qua rừng và tới bên trên hồ. Phía dưới, ở bên kia hồ, một cặp tình nhân đang ôm ấp nhau cạnh chiếc ô tô. Chúng tôi dừng lại cách một đoạn xa để không làm phiền không gian riêng tư của họ. Chúng tôi nán lại quan sát họ một lúc. Khi rời đi, tôi đạp phải một cành cây khô và tiếng rắc giòn tan đủ khiến cặp đôi ngoái đầu lại. Céline đẩy tôi ra sau một cái cây và nép mặt mình vào vai tôi. Sau đó, có lẽ tôi đã mơ, nhưng dường như tôi cảm nhận được môi cô đặt lên cổ mình. Tôi đứng bất động một lúc tưởng như bất tận, rồi cô ra hiệu rằng cặp đôi đã trở vào chiếc xe đỗ ở đầu đường. Chúng tôi tiếp tục đi.

Hồi ức ấy có lẽ không có thực. Đó có thế là một giấc mơ hay một ảo giác sờ vào được. Điều chắc chắn duy nhất là, kể từ ngày đó, khoảnh khắc ấy đều đặn đến vùi mình vào những giấc mơ của tôi, và sức mạnh gợi tình của nó là thứ không bao giờ có khung cảnh tình tứ nào có thể soán ngôi được.

Trở về quảng trường, tôi mời cô uống thứ gì âm ấm ở quán cà phê bởi lúc này mà mời cô qua nhà thì có vẻ hơi sỗ sàng. Đáng tiếc là đám bạn đã ngồi uống cạnh bàn bi lắc và chúng tôi phải chia sẻ khoảnh khắc ấy cùng sáu hay bảy người bạn, những người chưa đến lượt chơi. Thi thoảng tôi liếc mắt nhìn sang Céline đang nhấp môi uống cốc sô cô la nóng. Tôi buộc phải uống hết cốc bia của mình, chẳng có gì xảy ra. Tôi không biết những người khác có thể hiện tình cảm của mình như vậy không. Tôi chẳng có mấy kinh nghiệm trong chuyện này, rõ ràng ở tù thì lấy đâu cơ hội.

Mấy năm gần đây tôi có một người bạn. Chúng tôi ở cùng buồng giam trong suốt bảy năm và ông đã ra tù được hai năm. Chúng tôi không giữ bí mật với nhau chuyện gì. Ông biết vụ sát hại Simon, ông hiểu tôi. Régis ghen tị với tình yêu vô điêu kiện mà tôi giành cho Céline. Ông chưa bao giờ có được cảm xúc như vậy và ông tin mình sẽ không bao giờ được trải nghiệm nó. “Tình yêu là một thứ cơ bắp vô hình, ông nói, tình yêu của tôi không được tập tành từ thời thơ ấu đến thuở thiếu niên. Giờ tôi đã quá già để phát triển nó.” Tháng tư Năm 1983, khi Régis ra tù, tôi cảm thấy cô đơn. Những tháng đầu chúng tôi thường xuyên viết cho nhau. Bây giờ thì rất hiếm khi thư từ. Khi đề xuất mở lớp dạy tiếng Pháp, tôi gặp những tù nhân khác. Họ không bao giờ trở nên thân thiết được như Régis, nhưng các mối quan hệ giúp tôi giảm nhẹ gánh nặng ngồi tù. Vài tháng gần đây, một tù nhân khác cũng mở lớp, Georges. Nghe nói anh đã giết vợ mình. Ngoài đời, anh dạy Văn ở trường đại học và chúng tôi trao đổi rất nhiều chuyện sách vở. Chính bằng cách ấy chúng tôi kể chuyện của mình cho nhau, qua những lần thảo luận về các cuốn tiểu thuyết. Một ngày nọ, tôi được biết rõ về động cơ gây án của anh. Nhưng phía sau những bức tường nhà tù, mọi điều khủng khiếp ấy chẳng còn quan trọng. Tôi khám phá con người qua các tác giả mà anh thích hoặc ghét, và nhờ vậy, có lẽ tôi hiểu anh hơn cả những người thân của anh...

Tuy nhiên, lần tiếp xúc đầu tiên của chúng tôi lại khá căng thẳng. Đó là vào tháng Mười năm ngoái, vài ngày sau vụ sát hại cậu bé Grégory. Trong lúc chúng tôi dạy học cho vài bạn tù đang tập trung tại sảnh chung, Georges vặn hỏi tôi trước cả nhóm:

– Anh có hãnh diện khi có người hâm mộ bắt chước tội ác của mình không?

Phải nói sau năm đầu tiên ở tù, tôi chẳng mấy khi phải chịu cảnh bắt nạt, chủ yếu nhờ Régis đã thuyết phục thành công những tù nhân khác rằng tôi vô tội. Với cú chơi xấu đó của Georges và việc truyền thông đưa tin vụ sát hại cậu bé Grégory, tôi có nguy cơ phải chịu những trận đòn mới. Được ăn cả, ngã về không. Tôi đứng lên đối mặt với anh và tuyên bố rằng nếu anh nghi ngờ sự trong sạch của tôi, tôi sẵn sàng tẩn nhau với anh một trận. Sau vụ đó, chúng tôi dạy học cạnh nhau, trong cùng phòng, lờ nhau suốt ba tuần. Rồi một buổi sáng, anh hỏi tôi tại sao lại gánh trên lưng tội giết người trong khi mình thực sự trong sạch. Tôi từ chối trả lời. Một vị luật sư đã quấy rầy tôi hòng lật lại bản án và tôi đã cưỡng lại được, đó không phải chuyện có thế tiết lộ trước mặt một tù nhân. Phải nói rằng ở đây không có chuyện gì là bí mật cả, các luật sư thường xuyên chạm mặt nhau và trao đổi về thân chủ của mình như hai giáo viên nói chuyện về học sinh. Tôi tin tưởng Régis, nhưng với Georges thì chưa được như vậy.

Tuy nhiên, niềm đam mê dạy học dần mang chúng tôi xích lại gần nhau hơn. Những tên côn đồ đã quá quen với nắm đấm lần đầu tiên trong đời ngồi phân tích một đoạn văn là một cảnh tượng khó tả. Với những gã đàn ông ấy, Georges và tôi là anh hùng, những người không thể chạm tới... Từ đó, tôi biết đến niềm vui được truyền tải và mở ra con đường sách vở trong tù. Hầu hết các tù nhân tôi tiếp xúc ở đây không phải người xấu, ít nhất là không xấu như những kẻ lởn vởn phía bên kia song sắt. Nếu như thời trẻ, họ được phép thoát thân thông qua sách vở và tiếp cận tri thức thì tôi tin chắc giờ họ đang chung sống hòa bình với những con người tự do. Tôi không hề xấu hổ khi thừa nhận rằng, với tôi, cuộc sống trong tù cũng không đến nỗi nào, thậm chí đôi khi còn dễ chịu. Georges thì tiếc nuối vì không được gần gũi phụ nữ. Anh là một giáo viên có tiếng, quen với việc được các cô gái trẻ ngưỡng mộ, mê mệt nghe anh nói. Tôi thì không có cảm giác thiếu thốn ấy. Những năm gần đây, vài chuyến thăm của Céline cũng đủ nuôi dưỡng nhu cầu yêu thương ngoài mong đợi của tôi. Niềm hạnh phúc ấy quả là vô giá.

Ở đây tôi chỉ đau đớn khi phải rời xa một thứ: những khu rừng ở Vosges. Tiếng lá xào xạc dưới chân, mùi dương xỉ đương độ trưởng thành, ánh sáng nhàn nhạt cố xuyên qua những phiến lá đầu tiên phía trên đầu...

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Tư, ngày 3 tháng Một năm 2018

Ngày thứ chín ở Saintes-Fosses

“Thầy Kessler là một thầy giáo tuyệt vời. Tôi thực sự không còn chút ký ức nào về người giáo viên tôi học trước thầy, trong những lớp học nhỏ, và cả người dạy thay thầy sau này. Nhưng mười lăm tháng được thầy kèm cặp để lại ấn tượng mạnh mẽ trong tôi. Trong lớp của thầy, chúng tôi luôn vui vẻ. Chúng tôi có cảm giác chơi đùa trong khi tôi nhớ năm ấy là năm chúng tôi phải học nhiều nhất. Khi chúng tôi làm tốt một bài tập, gương mặt thầy rạng rỡ nụ cười tươi tắn. Nụ cười ấy khiến trái tim chúng tôi ấm áp.”

Đó là lời của Geoffroy Barnabé, cậu học sinh ông dạy lớp 3 và đầu lớp 4. Geoffroy là người đã kể với điều tra viên rằng ông rất thích ôm lũ trẻ vào lòng và để chúng ngồi lên đùi. Không có ý gì mập mờ trong những lời ông ấy nói vào thời đó. Ông ấy nghĩ mình chỉ đang chứng minh sự tốt bụng của ông với cảnh sát... Giờ Geoffroy Barnabé đã năm mươi tư tuổi. Người đàn ông tuổi ngũ tuần vẫn rơi nước mắt khi nhớ về chuyện này.

Khởi hành từ sáng sớm, tôi gõ cửa nhà Geoffroy Barnabé lúc 8 giờ. Một người đàn ông dong dỏng và lịch thiệp mở cửa cho tôi. Tôi trình bày lý do mình có mặt trong lúc chậm rãi theo ông ấy vào nhà, bởi người đàn ông tội nghiệp ấy phải chống gậy và đi tập tễnh rõ ràng. Ông ấy vẫn còn rất giận đám cảnh sát đã bóp méo lời khai của mình. Nhưng ông ấy cũng trách cứ cả cha mẹ mình vì đã giữ mình tránh xa vụ việc: mãi nhiều năm sau ông ấy mới biết lời chứng của mình có vai trò quyết định thế nào. Vì thế, năm 1984, khi đã trở thành một chàng trai, ông ấy đến trình diện ở đồn cảnh sát để cố rút lại lời khai cách đấy mười năm. Người ta trả lời ông ấy rằng chuyện đó là không thể. Rằng, khi ông ấy chín tuổi, phiên lấy lời khai của ông ấy đã được tiến hành đúng quy trình, họ không hề tác động đến nhân chứng nhỏ tuổi là ông ấy hồi đó và họ chẳng việc gì phải xới tung mọi chuyện. Ông thầy giáo là kẻ đã sát hại Simon, chấm hết.

Thực ra, Geoffroy chỉ mong có thể giảm nhẹ án tù cho ông bằng cách xóa bỏ những lời buộc tội ấu dâm. Bởi, dù không nghi ngờ việc ông phạm tội giết người, nhưng ông ấy vẫn tin ông không lạm dụng Simon, cũng không lạm dụng những đứa trẻ khác mà người ta giao phó cho ông. Vì vậy, cùng năm đó ông ấy đã liên lạc với những học sinh cũ vẫn còn ở trong vùng và đề nghị họ cũng đến đồn cảnh sát trình diện. Tất cả đều từ chối.

– Đừng hiểu lầm! Họ đồng ý với tôi rằng những lời buộc tội ấu dâm thảy đều vớ vẩn. Nhưng họ đã quên chuyện xảy ra năm đó và biện minh cho sự im lặng của mình bằng những luận điểm y như phía cảnh sát. Người thầy vào tù vì tội sát hại Simon, ông ta xứng đáng với án phạt này. Dù ông ta có hứng thú với các bé trai hay không cũng chẳng thay đổi được gì nữa. Nhưng với tôi thì ngược lại, chuyện ấy thay đổi mọi thứ. Một người đàn ông đã bị kết tội ấu dâm bởi chính tôi đã nói rằng đôi lúc ông đặt chúng tôi lên đùi và tôi phải sống với trách nhiệm ấy.

– Nếu ông cho rằng ông ấy không có quan hệ đặc biệt với Simon, thì ông giải thích thể nào về việc ông ấy sát hại cậu bé?

– Đó hẳn là một tai nạn. Thầy Kessler luôn chăm sóc Simon, nhưng giống như cách một người anh trai thường làm. Thầy giúp cậu ta học và ai cũng cảm thấy thầy quý cậu ta vô cùng. Đôi khi chúng tôi hơi ghen tị với sự quan tâm ấy, nhất là Simon chẳng làm gì xứng đáng để nhận được tình cảm như vậy. Cậu ta chẳng chịu nghe giảng, không học bài và còn đánh các học sinh khác ở ngoài sân chơi. Nhiều lúc chúng tôi chỉ muốn thầy phạt cậu ta, nhưng thầy không bao giờ làm vậy.

– Ý ông là cậu bé được thấy thiên vị ư?

– Không hẳn. Thấy Kessler cũng chưa từng phạt chúng tôi. Hãy nhớ rằng mọi thứ thay đổi sau người thầy cũ, người từng bắt chúng tôi để tay trên đầu chạy nhiều vòng quanh sân, hay chép phạt hàng trăm dòng chỉ vì một lỗi nói chuyện riêng cỏn con! Rồi đột nhiên, chúng tôi được quyền thể hiện quan điểm trong lớp; tuyệt hơn nữa là chúng tôi cảm thấy được lắng nghe. Simon đã tận dụng tốt điều đó: cậu ta thắc mắc về mọi thứ và thầy Kessler trả lời với vẻ điềm đạm và kiên nhẫn thường ngày. Tôi đoán rằng, vào ngày xảy ra vụ án, cậu học sinh đã làm gì đó quá đà và lần đầu tiên, thầy giáo phản ứng lại. Chắc thầy định tỏ ra tức giận hơn thường ngày để khiến cậu ta bỏ hẳn ý định trốn nhà. Hoặc thầy đã tìm được Simon đang lang thang gần hồ, cậu ta không chịu theo thầy về và không ngừng mấy trò ngu ngốc lại...

– Nhưng tại sao Victor Kessler lại không nói gì nếu đó chỉ là một tai nạn?

– Đó chính là câu hỏi đặt ra trong đầu tôi suốt nhiều năm nay...

Như ông thấy đấy, bốn mươi bốn năm sau vụ việc, Geoffroy Barnabé vẫn cho rằng ông là người gây ra cái chết của Simon, dù không cố ý. Và cũng giống như tất cả những người có cùng ý kiến, ông ấy không hiểu vì sao ông không bao giờ bào chữa cho mình.

Trước khi tôi rời đi, ông ấy cho tôi tên hai người bạn thân nhất của Simon, những người duy nhất có thể đã được nghe cậu ấy tâm sự. Vừa ngồi vào ô tô, tôi gọi ngay cho Christophe Houdin để nói với anh ta về chuyện này. Anh ta không nghe máy. Ở đồn cảnh sát, tôi được biết anh ta đã xin nghỉ phép cuối tuần.

Thế là, trên đường trở về, tôi dừng lại ở nhà ông Guy Marchal. Tôi nghĩ năm 1973 ông ta hẳn đã nghe thấy cái tên Éric Bresson và Gilles Grosjean, hai người bạn được nhắc đến. Có thể ông ta sẽ nhớ ra tình tiết quan trọng nào đó. Chủ yếu tôi đang tìm việc gì đó để làm cho hết buổi sáng vì tôi không hy vọng gì mấy vào một cuộc thảo luận khác với viên cựu cảnh sát này.

– Đám trẻ tới đồn cùng bố mẹ. Khi đó chúng tôi bận bù đầu... Tôi không phải người lấy lời khai của Gilles Grosjean. Bố cậu bé là thợ làm bánh mì và ông ta đã làm toáng lên khi thấy hàng người đang đợi. Họ được gọi đến lúc đầu giờ chiều vì không nên làm ông ta lỡ mất giấc ngủ trưa. Vậy là đồn trưởng đã đặc biệt tiếp họ. Ông ấy chẳng lấy được gì từ cậu bé, cậu vẫn chưa hết bàng hoàng sau cái chết của bạn mình và run rẩy như thể người ta sắp gán cho cậu tội gì đó. Trong nhóm ba người, Simon là người quyết định mọi chuyện, hai người kia hùa theo những trò nghịch ngợm của cậu - khi họ không chuồn đi. Còn về những lần trốn nhà, Simon không bao giờ nói trước, chí ít đó là những gì cậu bé Gilles nói với chúng tôi khi ấy...

– Thế còn người kia?

– Với Éric Bresson thì chuyện ấy được thu xếp nhanh chóng. Gia đình cậu bé gửi cậu đến trường nội trú ở Thụy Sĩ ngay sau vụ án. Bố mẹ cậu điều hành một xưởng sản xuất giấy và giấy bìa lớn, họ sống trong ngôi nhà nguy nga mà cô hẳn đã thấy ở lối vào Saintes-Fosses. Cậu nhóc không việc gì phải đi học trường công, nhưng lại muốn ở cùng bạn bè trong làng. Dù vậy, hai ngày sau khi phát hiện thi thể Simon, cậu bé Éric đã đến học ở ngôi trường phù hợp hơn với mức sống của bố mẹ mình... Thế nên chúng tôi không thể lấy lời khai của cậu. Chúng tôi cũng đã đề cập đến việc cử hai cảnh sát đến Thụy Sĩ, nhưng sau đó... chúng tôi có đủ bằng chứng nên đã từ bỏ ý định. Chúng tôi thực sự không có điều kiện chi trả cho việc đó.

– Ông nghĩ sau này cậu bé có quay lại đây không?

– Tôi cho là có. Công ty vẫn theo họ gia đình đó, hẳn cậu bé đã tiếp quản sự nghiệp. Nếu tôi nhớ không nhầm thì cậu bé Eric là con một. Cô vẫn có thể tới đó, xưởng giấy cách Saintes-Fosses chừng ba mươi cây số. Nếu cô đợi đến mai, tôi có thể đi cùng cô... Tối nay con cháu tôi về nhà chúng.

Ban đầu, tôi chỉ tò mò và không có ý định tới gõ cửa nhà ông Bresson, nhưng vì Guy Marchal đã ngỏ lời giúp đỡ nên tôi không ngần ngại mà đồng ý.

Tôi quay lại xe lúc giữa trưa. Tôi nhận được tin nhắn của Christophe Houdin bảo tôi qua nhà anh ta ngay khi có thể. Tôi phân vân với việc quay về nhà trọ để dùng bữa trưa với bà Nadine, nhưng cơn tò mò đã chiến thắng. Viên cảnh sát đã ngồi sẵn bên bàn khi tôi đến.

Không hỏi gì tôi, anh ta lấy thêm đĩa và mời tôi dùng món gì đó giống món tofaille ¹¹ tôi ăn hồi nhỏ. Nó rất ngon. Nó được làm theo công thức của bà anh ta. Bà qua đời ở Gérardmer; anh ta thường xuyên đi thăm bà, cho đến ngày bà mất cách đây vài năm. Lần đầu tiên kể từ khi gặp nhau, chúng tôi đề cập đến chủ đề khác ngoài cái chết của Simon Dulac và tôi thả lỏng áp lực trong mấy ngày gần đây. Đáng lẽ tôi không nên làm thế. Tôi còn chưa ăn hết phần của mình thì Christophe Houdin đã đột ngột kéo tôi trở về hiện thực.

– Tôi biết vì sao cô lại làm chuyện này.

Tôi im lặng ngay tức thì. Tôi không chỉ hơi chóng mặt vì đã uống một ly Riesling, mà còn lúng túng vì anh ta đột ngột nói giọng cộc cằn trở lại.

– Em trai cô, Julien...

Thốt ra cái tên ấy cũng chính là ấn vào nút reset. Tôi lịm đi. Thật ngớ ngẩn và đột ngột. Khi hoàn hồn lại, tôi đang nằm dưới đất. Tôi không còn biết mình ở đâu. Mình là ai. Chúng tôi đang chếnh choáng ở năm nào. Xung quanh tôi là những mảnh đĩa vỡ vụn và chỗ thức ăn còn dư. Tôi nhìn theo vệt nước xốt trải dài rồi biến mất giữa hai miếng ván lát sàn và tâm trí tôi tập trung cả vào mẩu tofaille ấy. Trong khoảnh khắc, nó là thứ duy nhất đáng để tâm. Tôi nhớ mình đã nghĩ xem chỗ nước xốt có chảy sâu xuống kẽ sàn hơn không, không thể hớt nó lên được nữa. Chi tiết ấy trở nên quan trọng đến mức tôi cố đứng dậy để vớt vát hậu quả. Nhưng không thể. Thật kỳ lạ, tôi nhớ lại cái lần ông ngất đi ở trung tâm thương mại. Tôi tự hỏi khi đó ông có trải qua cảm giác rã rời như vậy không. Có lẽ là có. Tôi nhớ lại vẻ thất thần của ông khi nhân viên cứu hộ tất bật xung quanh.

Sau đó, tôi cảm thấy một tấm khăn ẩm trên trán và Christophe Houdin đặt tôi lên chiếc ghế bành như anh ta làm với một gói hàng cồng kềnh. Rõ ràng người đàn ông này không phải kiểu người lo cuống lên chỉ vì một cơn ngất. Anh ta đưa tôi một cốc nước mà tôi uống chỉ vì không thể nói được gì. Chính lúc ấy, khi nuốt ngụm nước, tôi mới nhớ ra nguyên nhân cơn chóng mặt. Tôi cần phải rời khỏi đây càng nhanh càng tốt.

– Tôi xin lỗi. Tôi không ngờ cô lại có phản ứng như vậy... Cô thấy ổn hơn chưa?

Anh ta nghĩ gì vậy chứ? Rằng năm tháng sẽ xóa nhòa nỗi đau ư? Rằng anh ta có thể nói tên của Julien mà chẳng hề gì và tôi sẽ vừa tươi cười vừa trả lời anh ta giữa lúc ăn hai miếng tofaille?

Tôi biết, Victor ạ. Tôi đã không nói với ông về Julien. Điều ấy thực sự khó khăn. Đến tận bây giờ, việc gợi nhắc chuyện ấy vẫn khiến dạ dày tôi quặn lại và làm tôi buồn nôn. Vẫn sẽ luôn như vậy.

Lúc này, tôi ngước mắt khỏi trang giấy trắng. Tôi tìm kiếm thứ gì đó để an ủi bằng cách nhìn chăm chăm vào khu rừng nhỏ tôi thấy được từ cửa sổ phòng mình. Gần như giống hệt khu rừng tôi từng vào lúc bé, bằng lối đi qua cánh cổng nhỏ của khu vườn phía sau nhà. Khi tôi đi vào bóng cây và được rừng cây bảo vệ, tôi vòng cánh tay trẻ con của mình quanh thân cây và cảm nhận nhựa cây tràn qua người mình. Tôi là một cái cây, vừa được nuôi dưỡng nhờ sức sống mãnh liệt từ bên trong, vừa được lớp vỏ bảo vệ bao bên ngoài.

Nhưng sau cái chết của Julien, lớp vỏ ấy đã vỡ vụn. Năm đầu tiên, chỉ còn lại nỗi đau. Mãnh liệt. Nỗi đau ấy dâng lên từng cơn vào bất kỳ thời điểm nào, cả ngày lẫn đêm. Và tôi sợ hãi cuộc đời này, cuộc đời của chính tôi, thứ vẫn tiếp diễn như không có chuyện gì. Tệ hơn nữa, bố tôi xử sự như thể chúng tôi đã được giải thoát... Ông như được hồi sinh trong khi mẹ tôi lụi tàn và đến những bến bờ giờ đây không thể với tới. Và rồi sự nghi ngờ. Những ánh mắt của hàng xóm láng giềng. Lời nói dối của bố. Sự biến mất của mẹ. Sự hiện diện vô hình của tôi.

Ngồi đối diện người đàn ông mang vết sẹo dài trên mặt, tôi không biết phải bắt đầu từ đâu. Tôi co người trong tấm chăn anh mang cho và chờ cơ thể mình hồi phục. Lúc thì anh uống hai ly rượu; lúc khác tôi lại quan sát anh cầm một cuốn sách. Tôi đắm mình trong im lặng. Mọi thứ đều bị xóa nhòa. Khi tôi tỉnh lại, anh vẫn ở đó, nhưng hẳn anh đã di chuyển vì anh đang cầm chiếc cốc trong tay. Thức uống trên tay anh bốc khói và tỏa ra hương gỗ cháy bao phủ khắp căn phòng. Bữa trưa trên bàn đã được dọn dẹp.

– Tôi đã pha cà phê, cô muốn uống không?

Tôi gật đầu và nhổm dậy để cầm chiếc cốc anh đưa. Tôi hiểu ra mình sẽ không thể rời căn phòng này mà không khơi lại những ký ức về Julien. Thật lạ là hang ổ của người đàn ông cộc cằn kia bỗng cho tôi cảm giác đây là nơi tôi có thể giải phóng bí mật của mình. Sự tĩnh lặng, hương cà phê, chiếc chăn ấm áp và trạng thái nửa tỉnh nửa mê do cú ngất vừa rồi gây ra, tất cả dường như đều thuận lợi để tôi buông bỏ bí mật.

Vậy là cuối cùng tôi đã nói ra, Victor ạ, và tôi cũng nợ ông câu chuyện này.

Em trai tôi tên là Julien. Thằng bé ra đời năm tôi lên mười và mất khi tôi mười bảy tuổi. Cảnh sát tìm thấy thằng bé chết đuối dưới bốn mươi xăng ti mét nước, tại con suối nơi tôi thường dẫn nó đến chơi và câu cá. Đó là căn cứ của bọn tôi. Ở đó, chúng tôi cùng nhau xây tàu, đắp đập và Julien rất thích thú. Thằng bé tươi cười và nghĩ ra hàng đống ý tưởng để xây những tòa lâu đài mà chúng tôi giấu trong khu rừng nhỏ để bố không nhìn thấy. Vì ông cấm Julien ra khỏi nhà nên chúng tôi đã lén đi tới đó. Tôi luôn có mối liên hệ đặc biệt với em trai mình. Tôi không biết vì sao, nhưng chúng tôi hiểu nhau chỉ với một ánh mắt. Trong khi phần lớn mọi người đều khó giao tiếp với thằng bé thì tôi lại hiểu những mong muốn dù là nhỏ nhất của nó. Và cả những nỗi sợ.

Khi Julien lên bốn, mẹ tôi nài nỉ cho thằng bé đi học trong làng. Cuối cùng bố tôi đành nhượng bộ. Mọi thứ diễn ra tốt đẹp trong một năm, cho đến ngày diễn ra vụ ẩu đả vốn rất bình thường giữa lũ trẻ trong sân. Julien về nhà với một vết sưng rất lớn và đầu gối rướm máu. Đó chỉ là vết thương ngoài da, nhưng khi nghe mẹ tôi kể lại cảnh đánh nhau, bố tôi bùng nổ. Khi ấy tôi mười lăm tuổi. Tôi nhớ rõ đêm ấy như thể mới xảy ra hôm qua. Tôi nghe bố tuôn ra cơn thịnh nộ và nỗi xấu hổ của ông hàng giờ liền. Ông không thể chịu đựng được em trai tôi. Ông không ưa bộ dạng của thằng bé. Lúc Julien tỉnh dậy, tôi nhón chân đi vào phòng nó. Tôi nằm cạnh nó, vừa vỗ về vừa lấy hai tay che tai nó để bảo vệ nó trước những lời hằn học phát ra từ tầng trệt. Từ hôm ấy, em trai tôi ở nhà với mẹ.

Christophe Houdin đặt cốc xuống. Anh chờ phần tiếp theo của câu chuyện. Tôi không biết chính xác anh đã đọc được gì về cái chết của em tôi. Trên báo, chỉ ít thứ được chắt lọc. Một vụ tai nạn bình thường. Một cậu bé không được ai trông nom và bị đuối nước ở một con suối. Nhưng cảnh sát ở đây chắc hẳn được quyền truy cập vào dữ liệu báo cáo của cảnh sát và thậm chí có thể xem cả biên bản lời khai của gia đình nạn nhân. Tôi cũng được lấy lời khai, với sự có mặt của phụ huynh do còn là trẻ vị thành niên. Trước mặt bố mình, tôi không thể nói rằng chúng tôi thường xuyên tới bờ suối bất chấp bố mẹ ngăn cấm.

– Cô có cảm thấy có trách nhiệm với tai nạn của em mình không?

– Đúng hơn là tôi không hiểu gì. Julien không bao giờ ra khỏi nhà mà không có tôi và chỉ khi bố tôi vắng nhà. Mẹ bao che cho chúng tôi. Bọn tôi bảo mẹ rằng mình chơi ở cuối vườn, nhưng bà biết. Tôi nghĩ bà nhìn theo chúng tôi khi tôi mở cánh cổng nhỏ sau vườn và khi hai đứa tôi chạy vào tận trong rừng. Bà chưa bao giờ nói gì với bố tôi, hay với điều tra viên. Vào ngày xảy ra tai nạn, chúng tôi đều ở nhà. Đó là một ngày thứ Bảy. Sau bữa trưa, tôi tới gặp em trai mình, thằng bé đang ngủ, nằm dài trên tấm thảm trải sàn. Thỉnh thoảng em tôi ngủ như vậy vào đầu giờ chiều. Tôi để nó nghỉ ngơi và chui vào phòng mình ôn thi tiếng Pháp. Bố tôi nhốt mình trong phòng làm việc còn mẹ thì đi uống cà phê ở nhà hàng xóm. Khoảng 4 giờ chiều, tôi nghe tiếng bố rời khỏi nhà để đi đến câu lạc bộ thể thao. Cơ hội đi dạo một vòng cùng Julien đã đến. Tôi sắp xếp bài vở rồi sang phòng thằng bé. Căn phòng trống không. Ngay lập tức tôi cảm thấy có chuyện không ổn. Bởi Julien có thể tự chơi một mình hàng giờ và, khi thấy chán, nó sẽ gọi tôi tới. Lần duy nhất thằng bé tự mình đi xuống tầng trệt, nó đã chạm mặt một đồng nghiệp của bố đang ngồi ở phòng khách. Nó bị phạt nặng đến nỗi không bao giờ tái phạm nữa.

– Thứ lỗi cho tôi, Bertille, nhưng tôi không hiểu lắm. Từ lời của cô, tôi có cảm giác em trai cô bị giam giữ trong chính ngôi nhà của mình. Tại sao lại có sự phân biệt đối xử như vậy giữa hai người?

– Anh chưa đọc báo cáo về việc này ư? Em trai tôi mắc hội chứng Down.

*

Chủ nhật ngày 11 tháng Mười một là ngày yên bình cuối cùng của tôi. Và tôi vô cùng hạnh phúc. Ngày hôm trước, khi ra khỏi quán cà phê, Céline đã từ chối lời đề nghị đưa về của đám bạn; cô đi ô tô tới. Rồi cô quay về phía tôi và tôi nhận ra cô đỗ xe trên con đường qua căn hộ của tôi. Thế là hai chúng tôi rời đi dưới làn mưa. Vào đến xe, cô đặt túi xách lên ghế cạnh lái và tạm biệt tôi bằng một cái hôn nhẹ vào má. Nhưng tôi cảm giác môi cô hơi dừng lại và đặc biệt, cô nắm tay tôi và giữ như vậy một lúc lâu. Trước khi buông tay và ngồi vào sau vô lăng, cô mỉm cười cảm ơn tôi. Tôi không biết cô cảm ơn vì điều gì nhưng chẳng quan trọng, tôi ngỡ mình đang ở trên thiên đường. Tôi nhìn cô rời đi trong khi mưa rơi trên mặt mình và mang đi cùng cô những năm tháng hoài nghi cùng bấp bênh. Sao tôi có thể đoán được điều gì sẽ xảy ra vào ngày hôm sau?

Đến trưa, tôi tới nhà bố mẹ dùng bữa và chúng tôi trò chuyện về kỳ nghỉ mới đây của tôi và lễ Giáng sinh sắp tới. Tôi ngồi cùng họ mà đầu óc lơ đãng, thời gian cứ thế trôi qua giữa những tiếng cười. Tôi nghĩ đến cái ngày trong mơ khi Céline ngồi bên tôi trong bữa ăn gia đình, trên chiếc ghế trống. Đến nụ cười của cô tràn ngập ngôi nhà và tức thì mang đến âm nhạc cùng ánh sáng. Bố mẹ tôi hẳn sẽ vui mừng khi thấy tôi hẹn hò với cô. Họ chưa bao giờ hỏi xem liệu tôi đã có bạn gái nhưng chắc hẳn họ có nói chuyện ấy với nhau. Dù sao tôi cũng là đứa con duy nhất của họ...

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Năm, ngày 4 tháng Một Năm 2018

Ngày thứ mười ở Saintes-Fosses

Mưa rơi không ngớt và tôi vui vẻ nhường ghế lái cho Guy Marchal. Trên đường đi, ông thú nhận đã nhắn trước cho ông Bresson rằng chúng tôi sắp tới và giải thích với ông ta về công việc của tôi. Vị giám đốc xưởng sản xuất giấy bìa, người đàn ông có tầm ảnh hưởng lớn trong vùng, cung cấp rất nhiều việc làm cho người dân và không thể gặp ông mà không báo trước. Ông tiếp chúng tôi ở phòng làm việc. Đương nhiên, ông chỉ giành ra được nửa tiếng cho chúng tôi vì đang đợi một đơn hàng quan trọng.

– Thưa ông Bresson, như ông Marchal đã nói qua điện thoại, chúng tôi đang tìm những chi tiết quan trọng trong cuộc điều tra về cái chết của Simon Dulac bằng cách làm rõ những bằng chứng quyết định hồi đó.

– Um, cô tìm nhầm người rồi. Tôi đã báo trước với ông mà Marchal, tôi không ưa thể loại chương trình cô đây đang làm. Tất cả các chương trình thực tế theo kiểu dựng lại hiện trường này khiến tôi ghê sợ. Mà nhất là tôi không hề tham gia vào vụ việc ồn ào đó. Tôi đã sống ở Thụy Sĩ khi cảnh sát lấy lời khai học sinh của ông Kessler.

– Tôi chỉ cần ông nói về Simon. Về những kỷ niệm của hai người.

– Thế thì đã mấy chục năm trôi qua, mà tôi chỉ chơi cùng Simon có vài tháng, từ khi cậu ấy từ Marseille trở về cho đến khi cậu ấy mất. Tôi chỉ có thể nói với cô một điều, đó là cậu ấy không biết giới hạn là gì. Chính vì vậy, tất cả chúng tôi đều khâm phục cậu ấy. Thời đó, trẻ con đứa nào cũng ngoan ngoãn nghe lời người lớn. Còn Simon thì thể hiện ý chí tự do của mình. Cậu ấy không tuân theo những luật lệ mà người ta đề ra. Tôi cho rằng ở một vài mặt cậu ấy chín chắn hơn chúng tôi rất nhiều.

– Còn gia đình cậu ấy thì sao?

– Tôi đã nói với cô rồi, chúng tôi không chơi với nhau lâu. Cậu ấy sống cùng mẹ... Bố cậu ấy ở lại miền Nam. Chủ yếu chị cậu ấy là người chăm nom và cố làm cậu ấy nghe lời mỗi khi cậu ấy đi quá đà. Vả lại, thi thoảng cậu ấy có vết bầm tím trên mặt hoặc cánh tay... Đúng là cậu ấy có đánh nhau với lũ trẻ khác trong sân, nhưng tôi nghĩ cậu ấy cũng bị ăn đòn ở nhà.

– Cậu ấy có nói với ông là đã bị ai đánh không?

– Hẳn là bà mẹ. Đôi khi là chị cậu ấy. Nhưng cậu ấy không bao giờ nói nhiều về chuyện đó. Cậu ấy chỉ nhún vai đùa cợt. Cậu ấy nói với chúng tôi rằng cậu ấy không cam chịu và đa phần, cậu ấy đáng bị như vậy.

Lần đầu tiên kể từ đầu cuộc gặp, Guy Marchal lên tiếng:

– Thế còn ông, ông nghĩ sao: Simon là một đứa trẻ bị bạo hành?

– Không. Tôi không nghĩ vậy. Quả đúng là cậu ấy khiến mẹ và chị mình khốn khổ đủ điều và đôi khi hai người họ phải bùng nổ, đó là điều dễ hiểu. Simon thực sự có khả năng bày ra những trò nghịch ngợm tồi tệ nhất và cậu ấy còn có thể trở nên rất hung hăng hay nổi trận lôi đình. Thú thật, cuối cùng tôi thấy nhẹ nhõm khi bị ép phải chia tay cậu ấy. Nhiều lần, tôi bất chấp mọi cấm đoán chỉ vì tôi sợ phản ứng của Simon nếu tôi không chịu làm theo cậu ấy. Và Gilles, người thứ ba trong nhóm, cũng làm như vậy. Nhưng chúng tôi không được tự tin như Simon và chúng tôi sợ chết khiếp mỗi lần tham gia trò ăn cắp.

– Ăn cắp gì?

– Những thứ lặt vặt. Như là ăn cắp kẹo trong tiệm tạp hóa hay đánh lạc hướng cô thu ngân ở tiệm bánh mì trong khi Simon nhón lấy mười đồng franc trong két. Chúng tôi không làm gì tệ hơn, nhưng tôi phải thú nhận rằng chúng tôi từng đi trên con đường hư hỏng...

Sau lời thú tội ấy, Éric Bresson im bặt. Ông nhìn đồng hồ. Ý tứ khá rõ ràng. Chúng tôi chuẩn bị đứng lên ra về thì vị giám đốc lại nói tiếp:

– Tôi nhớ Simon đã nói với chúng tôi một điều kỳ lạ không lâu trước khi cậu ấy chết... Đó là hôm cậu ấy cãi lại chị mình. Cậu ấy kể rằng không hiểu tại sao cậu ấy phải tiếp tục nghe lời chị vì cô ấy không phải chị ruột.

– Sao có thể thế được? Chẳng phải Céline và cậu bé có cùng bố sao?

– Lưu ý nhé! Tôi kể cho cô là vậy nhưng cô phải biết Simon rất hay bịa chuyện. Đó thậm chí còn là chuyên môn của cậu ấy, nên chúng tôi chỉ bán tín bán nghi.

– Cậu ấy tiết lộ chuyện đó với ông khi nào?

– Tôi không rõ ngày chính xác nữa, nhưng đó là vào mùa thu trước khi cậu ấy bị sát hại.

Trên đường trở về, chúng tôi bàn luận về thông tin vừa nhận được. Có thể đó lại là chuyện bịa đặt lần thứ không biết bao nhiêu của cậu nhóc để được chú ý. Nhưng trong trường hợp ngược lại... như vậy có nghĩa là có một người đàn ông khác trong câu chuyện. Nếu Henri Dulac không phải cha của Céline, điều này giải thích rõ ràng việc ông ta mang Simon theo và để Céline lại với bà mẹ vào thời điểm ly dị. Guy Marchal biết vài lời đồn về tính tình phóng túng của bà Dulac. Nhưng đó không phải nguyên nhân duy nhất khiến ông khó chịu. Mặc dù khi đó chỉ là một cảnh sát non trẻ, ông vẫn ý thức được cuộc điều tra được tiến hành hời hợt thế nào.

Về đến Saintes-Fosses, tôi quyết định quay về nhà Georgette, dì bán tạp hóa, cũng là bạn học cũ của ông, người đầu tiên kể cho tôi những tin vỉa hè về các mối tình của mẹ Simon... Tôi dừng lại ngang đường để mua mấy chiếc bánh và mong mình không tới đúng vào giờ nghỉ của bà. Georgette chào đón tôi với nụ cười rạng rỡ.

– Cô đến đúng lúc quá, tôi vừa pha cà phê xong, chúng ta cùng uống nhé. Thế nào? Cô điều tra đến đâu rồi?

– Thú thực, tôi chưa tiến triển được gì mấy. Sáng nay, tôi gặp một bạn học cũ của Simon... Ông ấy nói về những tin đồn khiến tôi bối rối. Về Céline và bố mẹ bà ấy... Lần trước, bà đã tốt bụng kể cho tôi những lời đồn đại về bà mẹ và các thói tật của bà ấy, có thể nói là hơi trăng hoa. Bà có tình cờ biết gì về người bà ấy thường qua lại trước khi mang thai Céline không?

– Céline ư? Đúng ra phải là Simon chứ? Gã mà ta đang nói tới hẳn là thầy giáo của Céline, khi bà ấy còn nhỏ. Người ta đồn rằng tên thầy giáo nhiều lần qua lại với mẹ cô học trò, trong khi cô nhóc thoạt nhìn không gặp bất kỳ vấn đề gì trong học tập. Và những cuộc hẹn ở trường cứ thế kéo dài... Đồng ý rằng đó là những chuyện ngồi lê đôi mách trong làng. Nhưng nếu cô quan tâm đến chúng... Có lẽ ta nên tìm hiểu xoay quanh sự ra đời của Simon mới phải.

– Nếu vậy, vào thời điểm ly dị, lẽ ra ông Dulac phải mang con gái theo, mà không phải Simon chứ?

– Trừ phi ông ta không biết gì... Có thể ông ta cho rằng cô con gái nhỏ muốn ở cùng mẹ hơn. Và rồi Céline đã có con đường vạch sẵn, bà ấy theo học làm tóc và làm việc trong tiệm cắt tóc của làng.

Nhờ cà phê và mấy chiếc bánh nhỏ, cuộc trò chuyện kéo dài cả buổi chiều. Bằng giọng đầy trẻ con, tôi được nghe những mẩu chuyện đồn đại có móc nối với nhau.

Khi tạm biệt Georgette vào lúc xế chiều, tôi tạt qua nhà Christophe Houdin, anh mời tôi vào mà không nói gì, như thể anh đang chờ tôi đến. Chúng tôi tự rót hai ly rượu vang. Nghe tôi thuật lại chi tiết cả ngày hôm nay, anh phản ứng mạnh mẽ trước lời nói của cậu nhóc Simon. Nếu bà mẹ nói cho cậu sự thật không lâu trước khi cậu ấy bị giết, với tính hiếu chiến của mình, có thể phỏng đoán cậu ấy sẽ chạy đi tìm người bố thật để hỏi cho ra lẽ...

– Ý anh thì đó có thể là một động cơ khả dĩ? Thế mà đồng nghiệp trước đây của anh chưa từng điều tra và thậm chí còn không hề biết đến kẻ tình nghi đó?

– Chỉ là một khả năng thôi, tôi không đọc được gì trong hồ sơ vụ án về mối liên hệ giữa bà Dulac với một người đàn ông khác.

– Thế còn tên thầy giáo trước: gã ta có gia đình không? Có vợ con không?

– Được rồi, Bertille. Tôi sẽ tìm hiểu toàn bộ chuyện này.

Trời tối dần và trong lúc chờ về nhà với bà Nadine, tôi vừa uống nốt ly rượu của mình vừa nghe Christophe kể về thời thơ ấu của anh ở miền Nam và thời niên thiếu vất vả ở ngoại ô Marseille. Mặc dù vẫn xưng hô lịch sự nhưng giờ chúng tôi đã gọi nhau bằng tên và mối quan hệ có vẻ thoải mái hơn. Dù vậy tôi vẫn cảnh giác nên chủ đề cuối cùng mà anh đề cập lúc tiễn tôi ra cửa chỉ khiến tôi hơi bất ngờ.

– Tôi muốn biết... Về cái chết của em trai cô... tại sao phía cảnh sát lại tổ chức điều tra?

– Tôi không biết gì cả, chẳng phải người ta vẫn làm vậy mỗi khi có trẻ bị chết đuối sao?

– Nhưng không đến mức ấy. Với vụ của em cô, cảnh sát không chỉ thẩm vấn cả gia đình, mà còn cả hàng xóm, nhân sự trong trường, đồng nghiệp của bố cô...

Tôi đã mở sẵn cửa như thể chuẩn bị bỏ chạy. Christophe nắm cánh tay giữ tôi lại và tôi thẳng thừng đẩy anh ra.

– Tôi đã nói là tôi không biết! Khi đó tôi mới mười bảy tuổi và ở nhà mọi người chẳng nói gì với tôi! Anh lại muốn lật lại công việc của đồng nghiệp nữa à?

– Không... Nhưng nếu cô thắc mắc về cái chết của cậu ấy, lúc nào tôi cũng có thể thu thập hồ sơ giúp cô. Tôi nói điều này là vì cô, Bertille ạ...

Tối đó, tôi không tài nào ngủ được. Những lời nói sau cùng ấy của Christophe ám ảnh tôi. Tôi nằm nhìn trần nhà chăm chăm và cố ghi nhớ từng thiếu sót như tôi vẫn làm, hồi nhỏ, trong phòng mình. Rồi tôi cụp mắt nhìn xuống bức tường trước mặt và cố nhấn chìm nó vào những bông cẩm quỳ trên tấm thảm treo tường. Tôi nhìn đăm đăm đến khi mắt mờ đi và tôi chờ đợi. Tôi chờ đợi màn sương xâm chiếm suy nghĩ của mình. Giữa lúc ấy, những kỷ niệm về Julien dội lại vô cùng rõ nét.

Niềm hạnh phúc khi thằng bé chào đời. Tôi khi đó mười tuổi và em xuất hiện như một món quà. Thằng bé đáng yêu vô cùng. Dễ thương hơn bất kỳ đứa trẻ sơ sinh nào. Ba tháng tuổi, em được chẩn đoán có vấn đề về tim mạch và phải nằm viện nhiều ngày. Đó là khi bố mẹ tôi bắt đầu la hét, vào buổi tối. Ban ngày thì ngược lại, họ không còn nói với nhau câu nào và sự im lặng nặng nề ấy bóp nghẹt mọi hơi thở. chúng tôi sống trong cảnh ngột ngạt ấy mà tôi không hiểu vì sao. Khi Julien cuối cùng cũng được về nhà, tôi tưởng bố mẹ sẽ tươi cười trở lại. Nhưng không. Tôi không hiểu chuyện gì đang xảy ra dưới mái nhà mình, cho đến cái ngày định mệnh ấy. Julien được sáu tháng. Tôi học lớp 5, bạn thân nhất của tôi tên là Judith. Một sáng thứ Hai, tôi nghe thấy cậu ấy cãi nhau với hai đứa bạn khác. Cậu ấy có vẻ cực kỳ tức giận và cả ba người im bặt khi thấy tôi lại gần. Judith ngoảnh về phía tôi và hai đứa kia bỏ chạy.

– Cậu biết hai đứa ranh đó nói gì không? Bọn nó bảo em trai cậu bị Down!

Dĩ nhiên là cả tôi và cậu ấy đều bật cười. Cậu ấy còn hứa với tôi sẽ không nói chuyện với hai đứa kia nữa. Bịa chuyện như vậy rõ là thảm hại! Có lẽ thế, nhưng sáng hôm đó, tôi không thể tập trung nghe giảng. Bởi chính Corinne là người đã nói với Judith về em trai tôi, mà Corinne có mẹ làm trong bệnh viện nơi Julien vừa phải trải qua cuộc phẫu thuật tim. Buổi trưa, tôi về nhà ăn cơm. Suốt bữa ăn, tôi chăm chú nhìn Julien. Tôi thấy thằng bé thật kháu khỉnh. Thằng bé tóc nâu còn tôi tóc vàng, đôi mắt hạnh nhân làm nó có nét của người châu Á. Và lúc nào nó cũng tươi cười. Mỗi khi tôi làm mặt xấu, mỗi khi nó nuốt một miếng thức ăn, mỗi khi nó nghe thấy âm thanh nào đó...

Tôi luôn muốn hỏi mẹ; nhưng không thể. Tôi sợ bà khó chịu. Chắc hẳn Corinne nhầm với một đứa trẻ khác. Thứ Tư tuần tiếp theo, tôi tranh thủ tạt qua thư viện để lục lọi các kệ sách tài liệu. Khi chúng tôi đến lớp, đám con trai đang trêu chọc một học sinh bụ bẫm bằng cách cho cậu ta xem trang sách có hình trẻ mắc bệnh Down. Bọn họ chế giễu và lặp lại rằng đó là chân dung của cậu ta. Bắt đầu từ hôm đó, họ đặt biệt danh cho cậu là “đồ Down”. Tôi lấy lại quyển sách. Trốn sau một giá sách, tôi nhìn chằm chằm vào gương mặt to kín trang giấy. Dĩ nhiên là gương mặt ấy không giống Julien, nhưng tôi nhận ra đôi mắt và biểu cảm rạng rỡ của em trai mình. Liệu bố mẹ tôi có nghi ngờ như vậy không? Tôi không thể thổ lộ với họ. Thế nên, tôi quyết định nghe lén lúc họ cãi nhau mỗi tối. Tôi chẳng phải chờ lâu. Ngay ngày hôm sau, bố tôi đi làm về muộn và những tiếng gào thét nổ ra.

– Anh phải ngừng uống rượu như vậy đi. Em xin anh, Jean, em cần anh giúp đỡ để nuôi dạy lũ trẻ.

– Cô nghĩ gì vậy? Rằng có tôi thì thằng bé sẽ khôn ra ư? Không. Nó là một thằng thiểu năng! Cô nên nhớ điều ấy trong đầu. Cứ nghĩ đến đám bác sĩ khốn nạn tự hào là đã cứu mạng thằng bé bằng cách mở tung lồng ngực nó ra... Họ đâu phải người gánh một cục nợ suốt đời!

– Jean, anh không thể nói thế được... Julien là một đứa bé đáng yêu. Anh biết đấy, em đã đến buổi giao lưu mà bác sĩ gợi ý và em biết được rất nhiều người trong số họ được đến trường và học đọc học viết. Một vài người còn có việc làm...

– Cô im đi! Nó sẽ không đến trường! Mà cũng không đi đâu hết. Tôi không thể chịu nổi cảnh bị người ta gọi là bố của kẻ Down! Cô thì dễ rồi, cô chỉ ở nhà, cô không có các mối quan hệ làm ăn, cô chẳng phải chứng tỏ gì cả!

Vậy đấy. Bố mẹ tôi đã biết. Những trận cãi vã mấy tháng nay không phải vì bệnh tim của em tôi, mà vì con người em: người mắc hội chứng Down. Tôi có một cậu em bị Down. Khi từ đó bật ra, một cảm giác nhẹ nhõm kỳ lạ xâm chiếm tôi. Tôi đã hiểu tường tận, ngay từ khi em ra đời, rằng ở Julien có gì đó đặc biệt. Và cùng lúc, sự khác biệt ấy khiến tôi yêu quý em hơn bất kỳ người em trai nào mà cuộc đời có thể trao cho tôi. Tôi sẽ chăm sóc thằng bé. Em sẽ trở thành đứa trẻ mắc bệnh Down thông minh nhất thế giới!

Ngày hôm sau, tôi nói với cô bạn thân nhất về điều ấy và mời cậu ấy tới nhà chơi. Judith chưa gặp Julien bao giờ kể từ khi em ra đời. Bệnh tim rồi thời gian nhập viện đã khiến cậu ấy không được gần gũi với thằng bé. Cậu ấy rất mừng khi được gặp em. Cậu ấy nghĩ rằng đứa trẻ nào tuổi ấy cũng khóc liên tục, vì chúng đói, vì chúng muốn được thay quần áo, vì chúng mệt... Nhưng Julien thì không, chúng tôi chơi với thằng bé đến khi em ngủ ngon lành mà không mè nheo lần nào. Mẹ tôi còn chuẩn bị một chiếc bánh, điều bà không còn làm kể từ khi em trai tôi ra đời. Tôi yên tâm rằng mọi việc sẽ ổn thỏa và gia đình tôi sẽ cân bằng trở lại.

Đó là không tính đến bố tôi. Và men rượu, thứ đã bước vào cuộc đời chúng tôi. Ông bắt đầu từ một hay hai ly sau khi tan làm để chống chọi quãng đường về nhà, rồi dần dần, tôi không còn thấy bố mình xuất hiện mà không có chai whisky trong tay. Khi ông lượn lờ quanh nhà, tôi hiểu ra rằng tốt nhất nên tránh dẫn Julien xuống phòng khách. Mẹ và tôi cho thằng bé ăn sớm hơn. Vì thế, chúng tôi luôn chỉ để ba bộ dao dĩa trên bàn ăn tối. Bố tôi nói chuyện về công việc như trước đây, mẹ con tôi giả bộ ngồi nghe nhưng mắt thì liếc về phía cầu thang. Một ngày nọ, mẹ đưa tôi một cuốn sách về trẻ mắc hội chứng Down. Tôi lén lút đọc. Tôi biết được từ cuốn sách rằng từ “bị Down” là từ mang nghĩa xúc phạm nên tôi cấm bản thân không được dùng từ đó. Tôi hiểu rằng cần phải động viên Julien nhiều hơn cả những gì mình đang làm. Thế nên, ngay khi thằng bé được một tuổi, tôi dạy em cách đi.

Có lúc thằng bé ngã và khóc, nhưng em chẳng khóc lâu. Rồi chúng tôi lại luyện tập. Mỗi ngày. Mỗi giờ, khi tôi không phải đi học. Đồng thời, tôi muốn dạy thằng bé tập nhại theo các từ. Tôi nhớ cảm xúc của mình khi em đi được những bước đầu tiên. Em còn chưa đầy hai tuổi và tôi tự hào đến mức mang em xuống phòng khách để cho bố mẹ thấy kỳ tích này. Mẹ tôi bật khóc vì mừng rỡ. Bố tôi gập tờ báo lại, cầm ly rượu đã cạn một nửa và chui vào phòng làm việc sau khi phun ra những lời ác độc:

– Con nghĩ gì thế hả Bertille? Rằng bọn ta sẽ vỗ tay tán thưởng nó ư? Con đấy, con biết đi từ năm lên một, như mọi đứa trẻ bình thường!

Tôi bắt đầu ghét bố mình. Tôi coi nỗi sợ của ông thật đáng khinh và nỗi xấu hổ là minh chứng của sự kém cỏi. Cũng chính từ hôm ấy tôi bắt đầu lo ngại cho tính mạng của Julien. Cứ uống rượu vào là bố tôi trở nên hung dữ và la mắng em. Có lần, tôi bàng hoàng khi ông nhấc thằng bé bằng một tay, giơ ra lơ lửng phía trên khoảng trống của gác lửng. Ánh mắt chúng tôi chạm nhau trong tích tắc. Đó là lúc tôi hiểu ra. Tôi bắt được Julien, không nói một lời, và tự thề rằng sẽ không để em một mình với bố nữa. Điều ấy cũng chẳng khó khăn gì. Buổi tối ông về nhà ngày càng muộn. Thứ Bảy và sáng Chủ nhật, ông đến câu lạc bộ thể thao và tôi chỉ cần trông nom Julien sát sao vào chiều Chủ nhật. Vì tôi không được phép ra khỏi nhà nên chúng tôi ở lại trong vườn, hoặc trong phòng tôi nếu trời mưa.

Em trai tôi thốt ra từ đầu tiên khi em được ba tuổi rưỡi: “Tille”. Đó cũng là cách em gọi tôi suốt cuộc đời mình. Tôi không cho bố biết về những tiến bộ ấy, nhưng khi cho mẹ thấy Julien bắt đầu phát được ra các âm, tôi thành công thuyết phục bà rằng Julien cần được đi học. Rằng em sẽ phát triển nhanh hơn. Mẹ mất sáu tháng để khiến bố chấp nhận ý tưởng ấy và tôi chưa bao giờ biết được bà làm cách nào. Dù sao thì đến năm lên bốn, Julien bắt đầu học mẫu giáo. Từ đó, thằng bé tiến bộ nhanh vô cùng. Em nói theo các từ và biết kẻ các đường lên giấy. Tôi cầm tay để em viết tên mình và tôi vỗ tay khen ngợi khi em làm được. Tôi kinh ngạc trước sự thông minh, khả năng học tập nhanh nhạy của em. Đồng thời, thằng bé không bao giờ cười khi bố tôi ở nhà. Thằng bé có thứ gì đó như giác quan thứ sáu, thì thầm vào tai em rằng đừng khiến ông chú ý đến mình. Ngược lại, ngay khi bố rời đi, Julien lại yêu đời và hóm hỉnh.

Còn tôi thì sợ hãi. Mọi lúc. Khi học cấp ba, tôi tự hỏi chuyện gì đang xảy ra trong nhà mình. Mẹ tôi ngày càng ít nói, có hai lần tôi phát hiện những vết xanh tím trên mặt bà.

Vì hèn nhát mà tôi không hỏi câu nào. Tôi chờ đợi. Trong những giấc mơ điên cuồng nhất của tôi, bố tôi gặp tai nạn, hoặc ông bỏ nhà đi vĩnh viễn không quay lại. Bởi, mặc tất cả những gì ông khiến chúng tôi phải chịu đựng, ở bên ngoài, ông vẫn duy trì dáng vẻ một cuộc sống bình thường. Một đôi lần, đứng sau tấm cửa kính, tôi nhận ra mấy người đồng nghiệp đưa ông về trước cửa. Ở đó, trên vỉa hè bao quanh khu vườn, tôi thấy một người đàn ông khác, sôi nổi, cười đùa với bạn bè. Rồi lớp mặt nạ rơi xuống ngay khi ông đẩy cánh cửa bước vào. Và những trận quát tháo lại vang lên. Với tôi, với mẹ, với Julien khi thằng bé không may bị ông bắt gặp.

Năm tuổi rưỡi, Julien bị lũ bạn cùng lớp đánh trong sân chơi. Lũ học trò, lớn hơn thằng bé một chút, gọi em là “thằng Down” và đẩy em ngã ra đất. Vì em tôi không đánh trả nên những đứa khác cũng đến đánh em trước khi giáo viên can ngăn. Bố tôi tỏ ra bình tĩnh đến kỳ lạ khi người ta thuật lại vụ việc không may ấy. Ông gần như mỉm cười khi đưa ra hình phạt:

– Ngay ngày mai, bà không được cho con trai bà đến trường nữa, Martine. Rõ ràng nó chả làm được tích sự gì ở đấy cả.

Tôi vẫn nhớ vẻ mặt thản nhiên, gần như thanh thản của ông khi thốt ra những lời đó. Nhưng giọng điệu chừng mực ấy lại đầy vẻ đe dọa và qua biểu cảm của ông, tôi hiểu rằng Julien sẽ không bao giờ có cơ hội chơi cùng những đứa trẻ khác nữa. Những tiếng cãi cọ vang lên trong đêm. Mẹ tôi cố đáp trả và muốn bố tôi đổi ý. Chắc hẳn bà tự trách mình vì đã kể cho ông chuyện ấy. Nhưng đã quá muộn. Chính bà phải gánh chịu hậu quả. Quãng đường bà đi cùng em trai tôi cũng cho bà cơ hội hiếm hoi được nói vài lời với người khác. Sau cùng, tôi nghĩ... chúng tôi chẳng bao giờ nói về chuyện này.

Trong ký ức của tôi, đó là khi bà bắt đầu bỏ rơi tôi. Buổi tối, bà đi ngủ ngay khi cho Julien ăn xong, trước cả khi bố tôi về, và tôi căm ghét bà vì đã bỏ mặc tôi ngồi ăn đối diện ông. Tôi không biết phải làm gì, nói gì. Bố luôn chỉ trích gay gắt kết quả học tập ở trường cấp ba của tôi và tôi run lẩy bẩy khi ông muốn xem điểm kiểm tra. Một hôm, một bản án mới, tàn nhẫn, rơi xuống đầu chúng tôi. Và vẫn với nụ cười chiến thắng ấy trên môi, ông nói:

– Chính vì thằng em mà con mới học hành dốt nát như thế! Chúng ta sẽ xử lý chuyện này. Nó hơn sáu tuổi rồi, nhà ta sẽ tìm cho nó một trung tâm và cả ba chúng ta có thể trở lại cuộc sống bình thường.

*

8 giờ 30 phút sáng, Simon vẫn chưa tới. Tôi lo lắng Nhưng không phải lo cho cậu bé, mà cho Céline. Tôi đứng bên cửa sổ suốt tiết học buổi sáng, chờ đợi một người nhà Dulac. Céline vẫn báo trước cho tôi mỗi khi em trai ốm, còn Simon thì không nói đến chuyện bỏ nhà kể từ mùa hè. Có gì đó không ổn. 11 giờ 30, tôi gọi điện đến nhà Dulac. Hôm ấy tiệm làm tóc đóng cửa và Céline nghe máy ngay. Cô không biết gì về chuyện em trai mình vắng mặt. Cô và mẹ nhanh chóng kết luận rằng thằng nhóc đã bỏ trốn. Vài phút sau, Céline xác nhận thiếu mất vài bộ quần áo và cô rời đi theo đường Épinal. Tôi hứa với cô sẽ hỏi thăm bạn bè của cậu bé, khi đó đang ở nhà ăn.

Vì không ai biết Simon đi đâu nên cả buổi chiều, tôi nhớ đi nhớ lại những lời cuối cùng hai chúng tôi nói với nhau. Nhưng không ích gì: mấy ngày gần đây, tôi xa cách với cậu bé. Điều tồi tệ nhất là tôi không cho cậu cơ hội nào để giải thích và cậu không biết lý do tôi thay đổi thái độ. Tôi thấy mình cũng có phần trách nhiệm trong lần bỏ trốn này và tôi phải dắt cậu về với chị mình. Vì lẽ đó, tôi cho học trò về trước giờ tan trường.

Quyết định ấy đã được bình luận rất nhiều lần trong phiên tòa. Lần đầu tiên tôi không giám sát học sinh lúc làm bài trong khi Simon đã bỏ nhà đi tận ba lần kể từ khi học lớp tôi. Nhưng đó cũng là lần đầu tiên tôi không có manh mối nào về việc cậu bé rời đi và tôi không thể nào nói chuyện ấy trước bồi thẩm đoàn. Tôi không thể tưởng tượng được cảnh thú nhận trước mặt Céline rằng, trong những lần bỏ trốn trước, em trai cô đã bóng gió báo trước cho tôi kế hoạch của mình và tôi đã để cậu thực hiện. Anh mắt Céline nhìn tôi hẳn còn gây sát thương hơn cả ghế điện. Vì thế tôi đã không bào chữa việc mình rời đi bằng ô tô, và điều ấy đã thêm vào đống tội danh mà họ dồn lên đầu tôi tội lơ là trong việc trông nom những đứa trẻ được phụ huynh tin tưởng giao phó. Chỉ là một tình tiết nhỏ? Có lẽ vậy, nhưng trong một phiên tòa hình sự, người ta bị xét xử dựa trên những tình tiết nhỏ. Khi toàn bộ thành viên bồi thẩm đoàn, những người hẳn là các bậc cha mẹ mẫu mực, nghe thấy tôi để học trò về nhà một mình sớm hơn nhiều so với giờ tan trường trong khi những trò nhỏ nhất còn chưa đầy sáu tuổi, tôi đọc được trong mắt họ vẻ không tài nào hiểu nổi. Vài người đã kết tội tôi ngay lúc ấy, tôi biết. Người ta chỉ xét đến những tình tiết nhỏ.

Nhưng, tất nhiên, tôi không hề nghĩ đến toàn bộ tình huống ấy vào ngày 12 tháng Mười một, khi lái xe về hướng ga Saint-Dié. Simon từng giải thích với tôi rằng chằng mấy ai đi con đường dẫn tới đó. Cậu đã kể cho tôi về con đường tắt: có một đường mòn xuyên qua khu rừng nhỏ và dẫn trực tiếp ra sau trạm xăng, ở đó cậu có thể tìm một tài xế tiềm năng. Thế nên tôi đi vào con đường tắt ấy và lang thang suốt hai giờ đồng hồ trên mọi con đường cậu bé có thể đi để nhờ quá giang đến nhà ga. Tới đó, tôi đi loanh quanh bãi đỗ xe và mấy đường liền kề mà không hề nghĩ đến việc hỏi thăm nhân viên nhà ga xem có cậu bé nào tới đây hay không. Đó là một sai lầm, chắc chắn là vậy, nhưng tôi nghĩ Simon hẳn sẽ lén lên tàu bằng mọi cách mà không phải trả tiền. Có lẽ cậu bé sẽ không phung phí chút tiền ít ỏi mà mình có để mua vé tàu...

Dù sao, lời chứng của nhân viên giao bia khẳng định chắc chắn rằng đã nhìn thấy xe của tôi ở bãi đỗ xe nhà ga Saint-Dié suýt chút nữa đã minh oan cho tôi. Điều đó là vô lý. Bởi vào thời điểm tôi rời khỏi nhà ga, Simon vẫn còn sống. Làm sao nhân viên pháp y đầu tiên có thể nhầm lẫn thời gian tử vong một cách sơ đẳng đến thế? Tôi không biết, nhưng sai lầm ấy đã suýt tránh cho tôi phải ngồi tù... nếu công tố viên không xoay cậu nhân viền giao bia như chong chóng.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Sáu, ngày 5 tháng Một năm 2018

Ngày thứ mười một ở Saintes-Fosses

Vậy là đã đến ngày 5 tháng Một, ngày ghi trên vé về mà ông đặt cho tôi... Nhưng tôi đã báo cho bà Nadine rằng tôi sẽ giữ phòng thêm vài ngày nữa. Dù sao tôi cũng còn một tuần nghỉ phép và thật lạ là tôi thích sống ở Saintes-Fosses hơn nhà mình. Thế là tôi gia hạn thuê xe đến thứ Tư và lùi vé tàu TGV trước khi nghĩ lại những gì Simon đã nói với bạn mình. Céline không phải chị ruột cậu bé. Vậy ai trong hai người mới là con riêng? Nếu là Simon, ta sẽ có “động cơ giết người”, như người ta vẫn nói trong các xê ri phim truyền hình, nhất là khi cậu bé nóng lòng muốn gặp bố ruột. Hai mươi tư giờ vừa qua, một hướng đi mới không liên quan đến ông xuất hiện, Victor ạ, và tôi thậm chí còn không biết đó là tin tốt hay tin xấu. Vả lại, nếu ông vô tội, điều tồi tệ nhất là gì? Là ông đã mất ba mươi năm sau song sắt chẳng vì lý do gì, hay là tên sát nhân giết một cậu bé đã thoát khỏi vòng lao lý?

Về người có thể là tình nhân của bà Dulac, gần trưa, Christophe chuyển cho tôi những thông tin đầu tiên mà anh nhận được. Anh tìm lại được dấu vết ông thầy giáo cũ của Saintes-Fosses. Không biết ông có biết ông ta không, nhưng ông Vigneault đã mất năm 1983, trong một vụ trộm xảy ra ở chính nhà mình. Ông ta tỉnh dậy giữa đêm, bắt gặp tên trộm, gã này không ngần ngại đâm ông ta rồi bỏ trốn. Vợ ông ta, vì uống thuốc ngủ, không nghe thấy gì và phát hiện thi thể chồng vào lúc sáng sớm, dầm mình trong vũng máu trên sàn bếp. Lại thêm một kẻ sát nhân không bị trừng phạt. Còn bà Vigneault thì qua đời mười bảy năm sau đó, năm 2000, sau một căn bệnh kéo dài. Họ có hai người con gái: người con cả sống ở Strasbourg, và Christophe Houdin vẫn chưa tìm được nơi ở của người con út.

Vì không muốn một mình đến tận Strasbourg nên tôi chờ Christophe xong việc ở đồn lúc 3 giờ chiều. Đương nhiên, tôi đã gọi cho con gái đầu lòng của ông thầy giáo cũ mà không nói rõ người đi cùng tôi làm nghề gì. Tôi nói đó là một đồng nghiệp ở đài truyền hình. Dù phản ứng đầu tiên của Sylvie Vigneault là từ chối gặp chúng tôi nhưng cuối cùng cũng đồng ý gặp mặt lúc 7 giờ tối khi hiểu ra rằng nếu bà từ chối thì chúng tôi sẽ tìm đến em gái bà. Tuy nhiên, bà cũng nói trước là mình có một cuộc hẹn lúc tối, ở đầu kia thành phố.

Đúng giờ hẹn, Sylvie Vigneault chờ chúng tôi ở căn hộ của mình. Nếu Christophe không đọc cho tôi lý lịch của bà trên đường tới đây, chắc tôi sẽ không nghĩ bà đã sáu mươi sáu tuổi. Tôi quan sát bà. Người bà thẳng đơ, mái tóc nhuộm vàng, có vẻ lai Thụy Điển hoặc Na Uy. Đôi mắt xanh của bà chĩa thẳng về phía tôi khi tôi nói và tôi cảm thấy khó mà chịu được ánh mắt ấy khi tôi nhắc đến những tin đồn liên quan đến bố bà và bà Dulac. Tôi hiểu ra bà đã biết chuyện khi thấy bà gật đầu với vẻ mất kiên nhẫn.

– Thế rồi sao? Các người muốn liên hệ chuyện này với vụ sát hại cậu bé ư? Chẳng liên quan gì đâu. Tôi không hiểu các người mong đợi gì ở tôi.

– Chúng tôi chỉ muốn tìm hiểu tính cách của bà Dulac. Bà xem, chúng tôi được biết Simon đã bị bạo hành ở nhà và chúng tôi thắc mắc liệu bà mẹ có thể là người gây ra chuyện ngược đãi đó không.

Trong trò nói dối, Christophe Houdin rõ ràng giỏi hơn tôi nhiều. Anh vừa nói những lời ấy vừa từ tốn mỉm cười, bằng giọng điệu mà tôi chưa từng thấy. Sylvie Vigneault gật đầu và quay hẳn về phía anh ta trả lời.

– Khi đó tôi còn trẻ nên không thể nói với hai người về nhà Dulac. Tuy nhiên, tôi biết rất rõ chuyện gì xảy ra trong nhà mình. Bố tôi từng ngủ với người đàn bà đó, tôi dám chắc như vậy. Tôi đã bắt quả tang họ một lần ở lớp học. Khi ấy tôi đứng ở đầu hành lang, chỗ gác lửng bên trên lối vào chung của khu nhà ở và phòng học. Bà Dulac lẻn vào và lao vào lòng bố tôi. Họ không biết tôi đang ở ngay trên đầu họ, hai người chui vào phòng chứa đồ và đóng cửa lại. Đó là một cú sốc lớn với tôi, nhất là khi tôi nhận ra mẹ mình cũng biết chuyện mà bà chẳng hề nói gì. Tôi không biết mối quan hệ của họ kéo dài bao lâu.

Vì đang bật máy ghi âm trong túi, tôi để người tự xưng là đồng nghiệp của mình dẫn dắt cuộc trò chuyện còn tôi thì quan sát vẻ mặt của Sylvie Vigneault. Cơ mặt bà giãn ra. Bà không còn lo lắng gõ vào tay vịn ghế bành và đã quên mất cuộc hẹn của mình. Bà thậm chí còn mời chúng tôi uống rượu. Bà mang ra một chai vang trắng đã mở sẵn và rót vào ba ly rượu xếp thành hình tam giác đặt trên chiếc bàn ở giữa chúng tôi. Christophe cảm ơn bà và tôi gật đầu theo phản xạ trước khi nhấp môi uống.

– Khi hai người họ ngoại tình thì bà bao nhiêu tuổi?

– Mười tuổi, tôi học lớp bố tôi dạy, cùng Céline. Đó là năm cuối cấp một.

– Bà có kể chuyện ấy với Céline không?

– Đương nhiên là không! Tôi đã vô cùng hổ thẹn... đúng hơn là tôi tránh mặt bà ấy. Tôi không rõ bà ấy có biết chuyện của bố mẹ hai đứa không. Vài tháng sau, tôi nghĩ hai người họ đã dừng lại, dù sao thì tôi không bao giờ thấy họ đi cùng nhau nữa.

Tôi nín thở, cầu mong bà tiếp tục thổ lộ câu chuyện, và tôi ngưỡng mộ Christophe khi anh vừa nhấm nháp rượu vừa mỉm cười bình thản với Sylvie Vigneault như thể chắc chắn về chuyện sắp xảy ra tiếp theo. Bà có vẻ do dự. Không phải vì điều bà muốn kể, không, mà đúng hơn là vì bà không biết phải nói thế nào. Bà cắn môi tìm từ phù hợp.

– Khi Simon qua đời, tôi hai mươi tuổi... Tôi vẫn về nhà bố mẹ vào cuối tuần và trong các kỳ nghỉ. Thời gian còn lại tôi ở khu nội trú cách Saintes-Fosses cả trăm cây số. Cái chết ấy đã gây ra một thảm họa trong vùng, mà ở nhà tôi còn tệ hơn nữa. Những kỳ Giáng sinh sau khi Simon qua đời, bố mẹ tôi thường xuyên cãi nhau và tôi phải nghe mẹ gọi thằng bé là con hoang thì rốt cuộc mới nảy ra được điều gì đó trong đầu. Mọi người muốn tôi phải làm sao, khi ấy tôi còn chưa đủ chín chắn trong chuyện đó, và việc Simon ra đời vào cái năm bố tôi ngoại tình với bà Dulac chưa được làm sáng tỏ. Hoặc có thể đó là cách tôi giữ mình tránh khỏi chuyện này... Dù gì, đến tháng Mười hai năm 1973, tôi mới nhận ra rằng cậu bé bị sát hại mà ai cũng nói tới chính là người có chung nửa dòng máu với mình.

– Bà chưa từng liên hệ vụ sát hại ấy với cái gọi là “thân thế” của Simon ư?

– Thật may là không. Khi tôi nhận ra Simon có quan hệ như thế nào với gia đình mình thì hung thủ đã ở trong tù và động cơ ra tay không liên quan gì đến hoàn cảnh ra đời của thằng bé. Rồi hai người có khả năng bị truy cứu trách nhiệm, ý tôi là mẹ tôi và người bố trên giấy tờ của Simon, tức hai người “bị lừa” trong chuyện này, có thể đã biết sự thật từ lâu. Ngược lại, tôi chưa từng nghe thấy bất kỳ lời qua tiếng lại nào trong làng về chuyện này và người ta cũng chưa bao giờ đào sâu khía cạnh ấy trong cuộc điều tra năm 1973-1974.

– Bà có cho rằng Simon biết chuyện không?

– Tôi không biết, nhưng Céline thì chắc chắn là có. Hồi học cấp hai, chúng tôi chỉ có ba học sinh nữ đến từ Saintes- Fosses. Về lý đáng ra chúng tôi phải thân nhau, nhưng bà ấy lại tránh mặt tôi. Bà ấy không tỏ vẻ khó chịu với tôi, nhưng rõ ràng bà ấy cũng không muốn chúng tôi qua lại. Với tôi, đó là dấu hiệu cho thấy bà ấy đã biết chuyện.

– Cảm ơn rất nhiều vì đã thẳng thắn với chúng tôi, thưa bà Vigneault. Chúng tôi xin lỗi lần nữa vì đã đề cập đến câu chuyện đau lòng này.

– Ôi! Với tôi, tất cả chuyện ấy đều xưa rồi; bố tôi đã rời khỏi cõi đời ba mươi lăm năm trước. Nhưng quan trọng hơn cả, hãy để em gái tôi yên. Mọi người biết đấy, em ấy nhỏ hơn tôi và không hề biết gì về toàn bộ chuyện này. Tôi muốn duy trì như thế. Em ấy trân trọng ký ức về bố chúng tôi và hãy để niềm ngưỡng mộ ấy được vẹn nguyên.

– Xin hãy yên tâm, thưa bà Vigneault, chúng tôi sẽ để em gái bà đứng ngoài chuyện này. Chúng tôi không muốn làm tổn thương bất kỳ ai.

– Dù vậy, chằng phải hai người biết rất rõ rằng điều ấy sẽ xảy ra hay sao? Ta không thể lật lại quá khứ mà không làm đảo lộn hiện tại.

*

Đúng lúc rời khỏi nhà ga Saint-Dié, tôi bắt gặp Simon, thằng bé đang đi vào thành phố. Dĩ nhiên, khi trông thấy chiếc xe quá dễ nhận ra của tôi, cậu bé cố bỏ chạy, nhưng tôi đã bắt được cậu cách đó không xa. Tôi rất giận. Tôi tóm lấy cậu bé và ném vào trong xe mình, không hề lo ai đó đi qua có thể hoảng sợ trước hành động thô bạo như vậy. Lúc đó, chuyện có nhân chứng hay không chưa phải vấn đề với tôi. Trong phiên xét xử, tôi phát hiện ra không ai chứng kiến được cảnh đó. Bởi lúc tôi tìm được cậu bé, trời đã tối hẳn.

Bây giờ, tôi nghĩ lại cách xử sự của mình tối hôm ấy và tự trách bản thân. Tôi không cho đó là ngược đãi trẻ em. Tôi chưa bao giờ làm vậy. Nhưng khi thấy Simon lẳng lặng đi bộ trên lề đường trong khi chị gái cậu đang tuyệt vọng vì cậu bỏ đi, tôi thực sự cảm thấy muốn giết người. Cậu bé khóc lóc trong khi tôi vừa lái xe vừa trấn tĩnh lại, và đó là lần đầu tiên tôi thấy cậu suy sụp đến thế kể từ khi cậu trở về Saintes-Fosses. Vậy mà tôi lại hét lên giận dữ và buộc tội cậu đã đánh chị gái. Simon phản bác. Hai chị em họ thường xuyên cãi cọ và nếu cuối cùng họ có đánh nhau thì cậu cũng không bao giờ là người khơi mào. Thế rồi cậu cởi áo phông ra khiến tôi không kịp phản ứng và tôi nhìn thấy những vết bầm tím trên người cậu. Tôi không kinh ngạc vì số lượng vết bầm mà vì hình dạng của chúng, bởi đó rõ ràng là dấu vết của những cú đấm. Tôi đưa cậu bé về nhà mà không nói một lời. Về đến đầu đường, tôi để cậu xuống xe mà không bận tâm đưa cậu đến tận cửa nhà, chỉ vài bước chân ấy có lẽ sẽ làm thay đổi câu chuyện... Nhưng sau một ngày dài, tôi thấy mình không thể đối diện với Céline và mẹ cô, truy cứu họ về những vết thâm tím lộ ra trên cơ thể Simon. Mà tôi cũng không thể làm như mình không biết gì. Hẳn là chàng trai nhỏ hiểu được điều ấy bởi, trước khi đóng cửa xe, cậu nghiêng người và muốn làm dịu mọi chuyện.

– Tất cả chuyện này chẳng là gì đâu. Sẽ ổn thôi, em hứa với thầy. Thầy làm ơn quên chuyện này đi nhé.

Những lời ấy đã khuấy đảo tâm trí tôi và khi quay trở về, tôi không còn biết mình đang ở đâu. Lúc đó là 8 giờ 24 phút tối. Tôi chẳng thể quên được cái giờ ấy, mốc thời gian đã được nhiều hàng xóm xác minh và là nguyên nhân khiến vụ xét xứ bị trì hoãn nhiều lần. Công tố viên nói rằng vì ăn năn mà tôi đã lái xe đi lang thang một lúc quanh con hồ trước khi trở về nhà.

Luật sư bào chữa thì cố gắng chứng minh rằng một hung thủ hẳn sẽ tạo cho mình bằng chứng ngoại phạm, hoặc về nhà sớm hơn vào tối đó. Nhưng chẳng ích gì.

Những năm đầu ngồi tù, tôi hài lòng tin rằng mình đang nắm những quân bài trong tay. Rằng tôi chỉ cần tiết lộ việc mình đã gặp Simon tối hôm đó và đưa cậu bé về nhà là đủ khiến bộ máy pháp lý phải tiến hành nghiên cứu lại một kịch bản mới và thủ phạm mới. Ảo tưởng ấy giúp tôi trụ vững. Lá bài joker trong ống tay áo tượng trưng cho tấm thẻ bảo đảm của tôi, lá bài "bạn được ra tù”. Cùng với Régis, người bạn tù của tôi, chúng tôi mô phỏng lại vụ xét xử, tưởng tượng mọi người kinh ngạc thế nào khi nghe tiết lộ ấy... Và năm tháng cứ thế trôi qua. Céline thường xuyên đến thăm tôi, cô mỉm cười với tôi, cũng nói về cái ngày tôi ra tù như thể nó đang đến gần. Thật lạ là cô ấy cho rằng người ta sẽ tìm thấy những bằng chứng mới, nhân chứng mới, trong khi việc điều tra đã khép lại từ hàng tháng, rồi hàng năm.

Ban đầu, qua luật sư của mình, tôi được biết Céline đang cố giải oan cho tôi, cô đi hỏi thăm những người dân sống ở gần hồ nhất... Cô thậm chí còn liên lạc với bố mẹ tôi. Tôi thật không hiểu nổi. Nhất là khi chúng tôi chưa hề đề cập đến việc Simon về nhà tôi hôm ấy. Phải chăng cô biết tôi là người đưa cậu bé về? Phải chăng em trai cô đã nói cho cô biết những gì xảy ra giữa chúng tôi? Chẳng lẽ cô đã quên mọi thứ một cách kỳ lạ như vậy?

Đó là những gì tôi nghĩ, trong suốt những năm đầu khi mỗi quan hệ của chúng tôi bị chia cắt bởi bức tường của nhà tù Plexiglas. Bởi, vào giờ ấy hằng tháng, chúng tôi nói về những thứ vô thưởng vô phạt. Về cuộc sống, về ước mơ, về những gì chúng tôi sẽ làm sau này... chúng tôi không bao giờ nhắc đến cái chết của Simon, đến khả năng phạm tội hay điều kiện sống trong tù của tôi. Phía sau những bức tường, hệ quả của sự kiện tháng Năm Năm 1968 đã làm dấy lên làn sóng nổi loạn kể từ năm 1971, rồi đạt đỉnh điểm vào tháng Bảy và tháng tám năm 1974. Những cuộc nổi dậy ấy là nguyên nhân dẫn đến cuộc cải cách hệ thống nhà tù năm 1975 và, dần dần, bức tường ngăn cách tù nhân và người thăm tù sụp đổ. Tôi có thể chạm vào Céline. Nụ hôn thực sự đầu tiên của chúng tôi là ở trong phòng thăm thân nhân. Chúng tôi chỉ được tiếp xúc giới hạn ở tay, nhưng nhân viên giám sát ở cửa phòng châm chước cho Céline ôm chầm lấy tôi và hôn tôi để chào tạm biệt. Vẻ đẹp của cô rực rỡ đến mức xóa tan sự dơ bẩn của nơi này và bao phủ lên từng tù nhân mà cô đi qua. Khi cô rời khỏi tôi, lần nào tôi cũng cảm thấy cùng một sự tan vỡ, đó là nỗi sợ không bao giờ được gặp lại cô.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Bảy, ngày 6 tháng Một năm 2018

Ngày thứ mười hai ở Saintes-Fosses

Vừa thức dậy tôi đã nghe lại đoạn ghi âm lén cuộc nói chuyện ngày hôm qua ở nhà bà Sylvie Vigneault. Ngay cả Christophe Houdin cũng không biết chuyện tôi lưu lại dấu vết mọi cuộc trò chuyện, trong đó có cả những lần nói chuyện với anh. Quả là bệnh nghề nghiệp. Tôi phát hiện ra một sự thật mới khi nghe những lời nói vang lên trong phòng mình. Những khoảng lặng, những câu từ ấp úng cung cấp nhiều manh mối không kém gì bản thân lời nói. Ngày hôm trước, tôi gặp một người phụ nữ mạnh mẽ và quyết đoán khiến tôi ấn tượng và đây, trong khi thiết bị nhỏ bé này phát lại đoạn độc thoại của bà, tôi nhận thấy một người tâm ý tương thông với mình. Đằng sau người phụ nữ sáu mươi sáu tuổi ấy, tôi nhận ra đứa trẻ lần đầu tiên vấp phải sự hèn kém của người lớn. Khi thế giới sụp đổ và trưng ra cảnh hỗn loạn đáng sợ. Khi những người khổng lồ rơi khỏi bệ đỡ và vỡ vụn dưới chân chúng ta. Khi họ đánh mất cả vẻ không bao giờ phạm sai lầm của mình lẫn niềm tin trong chúng ta. Khi họ dùng móng tay cào rách đường ranh giới vùng trời của chúng ta, thứ cho đến lúc ấy vẫn còn nguyên vẹn. Ranh giới ấy là thứ họ giành cả đời cố gắng xây dựng lại. Nhưng vô vọng.

Giống như tôi, một sáng nọ, cô bé Sylvie Vigneault phát hiện ra bộ mặt thật của bố mình. Tôi biết rằng sau cái cảnh gây chấn động trông thấy từ phía trên cầu thang, bà không bao giờ còn cảm thấy an toàn trong thế giới đàn ông. Những đoạn ngập ngừng khiến vài câu nói ngắt quãng đã tố cáo nỗi sợ của bà. Những âm tiết bị gằn xuống với nhịp điệu quá nhanh, sự kích động mà bà cố gắng dằn lại.

Đúng vậy, Victor. Đọc câu chuyện của tôi đến đây, hẳn ông sẽ tự hỏi về những nỗi đau thời thơ ấu của tôi, về cách em trai tôi qua đời. Chính thức mà nói, em trai tôi không bị sát hại, thằng bé bị đuối nước, dù gì đó cũng là kết luận của phía cảnh sát. Trừ việc Julien không bao giờ ra khỏi nhà một mình. Trừ việc, ngày hôm đó, em rời đi ngay sát giờ với bố tôi để đến nơi em không bao giờ tới mà không có tôi. Ông biết đấy, em trai tôi rất nhút nhát, em ấy sợ nước. Em không thò chân xuống suối nếu tôi không đưa tay cho em. Hơn nữa, thằng bé chỉ để ướt ngón chân. Về việc tắm rửa, chúng tôi không tài nào bắt được thằng bé tắm bồn, chúng tôi phải dùng găng tay và xả nước cho em bằng tia nước nhỏ từ vòi hoa sen. Vậy thì làm sao tôi có thể chấp nhận luận điệu của cảnh sát theo đó em trai tôi đã một mình rời khỏi nhà, băng qua cánh rừng để ra suối chơi mà bỏ lại Book, chú khủng long nhồi bông nhỏ em luôn mang bên mình và chúng tôi phải giặt chú trước mặt Julien để rồi em ấy cầm lại món đồ chơi vẫn còn ướt sũng?

Tôi cho rằng em trai tôi bị giết, Victor ạ. Bởi một kẻ luôn muốn em chết từ rất lâu. Một kẻ căm ghét em và không thể tưởng tượng cuộc đời mình phải gắn với một đứa trẻ như em. Dĩ nhiên không có gì là chắc chắn. Thậm chí còn chẳng có mấy bằng chứng. Vả lại, tôi chưa bao giờ nói chuyện với bố mình sau cái chết của Julien. Ông chạy trốn khỏi gia đình, cả tôi cũng vậy. Rồi tôi rời nhà đi học đại học và, vào cuối tuần, tôi về nghỉ ở nhà cô mình. Mẹ tôi một mình ở lại khóc thương con trai. Tôi giận bà vì không đấu tranh cho sự thật. Cho đến ngày biết được bệnh tình của bà. Thế rồi tôi rũ bỏ tất cả và trở về chăm sóc bà suốt gần ba năm. Khi bà mất, tôi thậm chí còn không đến dự đám tang. Được cô mình ủng hộ, tôi sắp xếp hành lý, cầm tiền cô cho và biến mất.

*

Thứ Bảy ấy, lần đầu tiên Christophe Houdin ghé qua nhà trọ và tôi biết anh có một thông tin quan trọng ngay khi bà Nadine mời anh xuống bếp. Bà kéo một chiếc ghế. Trong lúc bà pha cà phê cho chúng tôi, viên cảnh sát lấy ra từ túi áo một tờ giấy và Nadine đứng dậy để chúng tôi ở riêng. Nhưng anh lắc đầu. Anh biết bà dõi theo cuộc điều tra của tôi ngay từ đầu. Rồi tôi biết được thông tin liên lạc của một bác sĩ: Hervé Dantin. Một cái tên lạ.

– Đây là ai?

– Trong hồ sơ tôi cho cô mượn, tôi có thuật lại cuộc nói chuyện năm 1999 với vị bác sĩ điều trị cho Céline từ năm 1981. Tôi thấy có vẻ sẽ có ích nếu cô gặp ông và tôi định gặp ông ở bệnh viện Saint-Dié nơi ông làm việc thời đó. Nhưng ông đã về hưu. Vị trưởng khoa mới cho tôi biết. May mắn là vào năm 1983, ông trưởng khoa lại đang thực tập dưới sự hướng dẫn của bác sĩ tâm lý của Céline. Vì ông vẫn nhớ bà ấy, ông chấp nhận gặp cô. Tôi đã đặt lịch hẹn vào chiều nay.

– Tôi hiểu, chúng ta xuất phát lúc mấy giờ?

– Cô hãy đi trong mười phút nữa... Tôi có việc bận đến tận tối rồi.

– Lẽ ra anh phải hỏi ý tôi chứ!

– Cô sẽ nói không ư? Thôi nào, đầy có thể là một nhân chứng chủ chốt đấy!

Dù nhìn thấy ánh mắt giết người tôi ném về phía viên cảnh sát, bà Nadine vẫn không tỏ thái độ. Bế ngoài thì bà vẫn ngồi yên, nhưng chỉ riêng điệu cười nửa miệng đã thể hiện rõ thái độ vui vẻ của bà trước cái bẫy anh giăng cho tôi. Tôi nhận ra vì sao anh mời bà Nadine ở lại với chúng tôi. Nếu không có bà, hẳn tôi đã đuổi khéo anh đi rồi. Tôi giật mẩu giấy từ tay anh và đi lên lấy túi.

Chiều thứ Bảy ấy, tôi tìm ra bệnh viện nơi Céline đến khám khá đều đặn từ tháng Ba năm 1981 đến tháng Một năm 1984. Tôi không biết đội ngũ nhân viên có thay đổi nhiều trong ba mươi lăm năm từ đó đến nay không. Dù sao thì ngày nay, ta có thể đi vào tòa nhà một tầng sau khi băng qua vườn hoa cảnh quan kiểu Pháp rộng lớn. Những bụi cây được cắt tỉa chính xác đến từng mi li mét và tạo thành hai hàng rào đối xứng ở hai bên lối đi trung tâm. Tôi không chắc việc uốn nắn thiên nhiên theo những quy tắc hình học ấy có giúp người ta thuyết phục bệnh nhân làm theo chuẩn mực hay không, nhưng tôi không phải người ở vị thế phù hợp nhất để biết được cái gì có thể chữa lành một tâm hồn bị bóp méo.

Nói thẳng với ông, tôi không ưa bác sĩ tâm lý. Vị bác sĩ thăm khám cho tôi sau khi Nicolas bị bắt là người có danh tiếng. Chắc vậy. Ông ta lục tìm trong tuổi thơ tôi những khởi đầu của mỗi quan hệ lệch lạc và bất bình đẳng giữa tôi và chồng mình. Những câu nói đều đều bằng giọng điệu trung lập, dửng dưng đến mức ông ta có thể trình bày y như vậy về lợi ích của việc ăn năm loại rau quả mỗi ngày. Cuối cùng tôi đến các buổi điều trị một cách thụ động, nhờ chuyên môn của ông ta để cùng ông ta tái hiện thể loại quan hệ mà tôi coi như phải hạ gục. Vị bác sĩ tâm lý tiếp đón tôi ở Saint-Dié hơi giống ông ta. Ông có gương mặt tròn và sáng sủa, mái tóc bạc rất dài bao quanh mặt. Cặp mắt xanh lục, có vẻ vừa chăm chú vừa vô cảm, bởi việc không có nếp nhăn quanh mắt chứng tỏ nụ cười của ông thường là giả tạo. Khi ra chào tôi, ông mặc áo blouse trắng có thêu tên mình; tuy nhiên văn phòng của ông lại có vẻ giống phòng quản lý. Ông hứng thú với công việc của tôi ngay lập tức. Liệu ông có cơ hội tham gia chương trình tôi đang chuẩn bị không? Tôi trả lời rằng có thể lắm. Kể từ đó, ông luôn giữ vẻ vui tính bề ngoài. Ông đồng ý trả lời tôi một cách nhiệt tình. Kể từ khi dùng mánh khóe nhỏ này, tôi rất ấn tượng vì thấy màn ảnh nhỏ khiến không ai thờ ơ được. Có người ngại xuất hiện trên truyền hình và có người thì muốn được như vậy. May cho tôi, bác sĩ Dantin thuộc loại thứ hai.

– Tôi gặp Céline vào năm cuối cùng bà ấy điều trị ở đây. Khi đó tôi đang thực tập, chưa được làm trợ lý, và tôi được giao việc ghi chép lại các buổi khám của ba bệnh nhân. Trong đó có bà ấy.

– Năm 1999, vị bác sĩ tiền nhiệm của ông kiêm cựu trưởng khoa đã được một cảnh sát hỏi chuyện và đề cập đến hội chứng hậu sang chấn xảy ra sau cái chết của em trai bà ấy.

– Đúng vậy, tôi đã xem lại hồ sơ của bà ấy sáng nay và đó đúng là hội chứng PTSD ¹². Tuy nhiên, bệnh của bà ấy không liên quan đến vụ em trai bà ấy bị sát hại. Chấn thương tâm lý đã có từ trước đó rất lâu, trong thời thơ ấu của bà ấy. Sự kìm nén có vẻ bắt đầu từ sau vụ hiếp dâm.

– Hiếp dâm ư?

– Đúng vậy. Bà ấy đã bị xâm hại tình dục, cô không biết ư? Đúng là ca của bà ấy cũng phức tạp và phải phân biệt rõ đâu là thật đâu là giả vì lời bà ấy trong mỗi buổi điều trị lại mâu thuẫn với nhau, chính vì thế tôi đã chọn ca bệnh của bà ấy để làm báo cáo thực tập.

– Nhưng vụ xâm hại ấy, ông có biết nó diễn ra khi nào không?

– Céline khi đó hẳn hơn mười tuổi. Gã đó là người quen. Việc bà ấy từ chối tiết lộ hoàn cảnh hay nhắc đến bố mẹ mình dĩ nhiên hướng chúng tôi đến việc nghi ngờ kẻ đó là bố của bà ấy. Hơn nữa ông ta sau đó đã rời khỏi nhà, khi Céline trưởng thành, và đó là việc thường xảy ra khi nạn nhân bắt đầu lên tiếng.

– Ý ông là ông ta bỏ đi vì sợ bà ấy tố cáo mình?

Khi nói ra thành tiếng khả năng ấy, tôi tự hỏi mình nên kể gì với Christophe. Bố của Céline cũng là bố của anh. Liệu tôi có đủ dũng khí để thông báo với anh rằng ông ta đích thị là kẻ đã xâm hại một cô bé mười tuổi? Liệu tôi có quyền giữ im lặng và vừa nhìn vào mắt anh vừa nói rằng tôi không biết được thêm gì? Vị bác sĩ tâm lý đã phá giải tình thế tiến thoái lưỡng nan của tôi.

– Không, gượm đã! Đừng vội kết luận, chẳng có gì nói ông ta là thủ phạm cả. Điều chính xác duy nhất mà chúng ta có, ấy là việc Céline từng là nạn nhân bị sàm sỡ nhiều lần khi còn nhỏ. Đến tuổi thiếu niên, kể cả khi Céline đã đẩy lùi quãng đời ấy, nhưng cũng giống như các nạn nhân bị lạm dụng tình dục lúc còn nhỏ, bà đã hình thành tâm lý dè chừng đàn ông theo bản năng. Sự dè chừng ấy còn mạnh hơn vì bà ấy hoàn toàn không biết nguyên nhân nó hình thành, và mối quan hệ với bố trở nên bất hòa, thậm chí bạo lực. Cơn trầm cảm đầu tiên của bà ấy, năm 1981, xuất hiện do những ký ức cũ ùa về một cách lộn xộn. Trong quá trình điều trị, bác sĩ Siebert đã khuyên bà ấy tiết lộ tên của kẻ quấy rối. Dù không tố cáo, chuyện ấy vẫn có thể giúp bà ấy nhẹ nhõm thực sự. Và cuối cùng bà ấy đã làm thế.

– Ông có biết bà ấy nói với ai không?

– Không phải với chúng tôi, mà với một người bạn thân. Đúng vậy, kể cả khi chuyện này có thể khiến cô bàng hoàng... Bà ấy thổ lộ với người đàn ông đã bị bắt vì tội giết hại em trai bà ấy. Kỳ lạ là bà ấy nói rằng đó là người duy nhất mình có thể tâm sự. Bác sĩ của bà ấy vẫn không biết danh tính thủ phạm.

Khi đó, tôi hiểu ra rằng ông đã lừa dối tôi. Ông đã nắm được thông tin này từ lâu còn tôi thì đang cố gắng tiến lên trong bóng tối. Thời khắc ấy, tôi cảm thấy bị phản bội và quyết định dừng lại tất cả, quay về Paris và không bao giờ đặt chân trở lại Vosges. Trên đường về, tôi ghé qua nhà Christophe Houdin để báo cho anh quyết định của mình. Anh chưa về và tôi chờ anh trong xe, đỗ ở đầu đường mòn đối diện nhà anh. Nửa tiếng sau anh trở về. Thân hình cao lớn, bờ vai rộng, tôi nhìn anh bước đi với dáng vẻ hơi lạch bạch, càng nổi bật thêm chắc bởi đôi giày leo núi. Anh hẳn sẽ điển trai nếu không có vết sẹo rạch đôi gương mặt và vẻ phật ý thường trực. Tôi định xuống xe để tới chỗ anh thì anh quay về phía tôi và ra hiệu. Như thể ngay từ đầu anh đã biết tôi đứng đó quan sát mình.

Trái ngược thói quen thường ngày, anh không dồn hỏi tôi về cuộc gặp với bác sĩ Dantin. Lẽ nào anh cảm nhận được nỗi thất vọng, bực dọc của tôi? Tôi không rõ. Anh kể cho tôi mình phải can thiệp vào hiện trường một vụ tai nạn giao thông, may mắn không có thương vong. Tôi lơ đãng nghe anh nói, thư giãn bên tách trà và tìm cách trình bày thật đơn giản với anh những gì mình biết. Rồi tôi cất tiếng. Vừa nghe, anh vừa gật đầu, không bình luận câu nào. Khi tôi thông báo mình sẽ rời đi, giọng anh khàn đi và âm sắc trở nên hung dữ.

– Cô không thể từ bỏ trong khi chúng ta đã tiến được một bước lớn! Cô hãy gọi cho Victor Kessler và ép ông ấy tiết lộ tên của kẻ hiếp dâm.

– Ông ấy không có điện thoại... Tôi có một địa chỉ email, ông ấy dùng nó để đặt vé, đặt phòng... Nhưng tôi không thể nói chuyện ấy qua email được!

– Tại sao chứ? Cô cho rằng cơ quan tình báo trung ương theo dõi mình ư?

Trong lúc thốt ra câu ấy với giọng điệu mỉa mai, anh đặt máy tính cá nhân của mình lên bàn phòng khách, trước mặt tôi. Vậy là tôi gửi thư cho ông ở nhà anh ta. Rồi Christophe giành thời gian còn lại của buổi tối để thuyết phục tôi chờ thêm vài ngày trước khi từ bỏ mọi thứ. Khi cho rằng mình đã đạt được mục đích, anh mời tôi uống một ly. Và anh thành công chuyển hướng câu chuyện sang chủ đề về Nicolas. Anh không hỏi câu nào mà chỉ lắng nghe, kể cả lúc tôi dừng lại khi quá khó nói. Nỗi đau này nối tiếp nỗi đau khác, tôi kết thúc bằng cái chết của Julien. Những ngờ vực của mình... Anh không khuyên tôi chất vấn bố mình, cũng không phán xét những lời buộc tội ngu ngốc của tôi. Trái lại, bằng thái độ vô cùng nghiêm túc, anh hỏi tôi rằng điều trong thâm tâm tôi vẫn luôn chờ đợi có phải là nhìn thấy bố tôi bị công khai kết tội giết em trai tôi không.

Tối đó, lần đầu tiên tôi nghe thấy câu nói ấy được thốt ra và ông không thể tưởng tượng nổi nó đã làm tôi thoải mái nhường nào.

Chủ nhật, ngày 7 tháng Một năm 2018

Ngày thứ mười ba ở Saintes-Fosses

Tôi nhận được thư trả lời của ông lúc 6 giờ 30. Tôi bật khóc. Nếu một ngày ông đọc được cuốn nhật ký này, ông sẽ biết tuổi thơ và thời niên thiếu của tôi khó khăn đến mức nào. Tuy nhiên, trong những điều tôi đã phải chịu đựng, không gì có thể sánh với nỗi kinh hoàng mà Céline từng trải qua.

Tôi cần hít thở; tôi lấy xe đi ra ngoài. Khi nhận được tin nhắn của Christophe, tôi ngắt điện thoại. Cuối cùng, tôi đỗ xe ở một bãi đỗ gần khu rừng và tôi xuống đi bộ. Cây cối ở đây giống hệt những cái cây từng che chở phía sau vườn nhà tôi. Tôi nhớ lại những ngày khi tôi tiến vào rừng, bàn tay nhỏ nhắn của Julien quắp chặt lấy tay tôi, vẻ sốt ruột của em muốn đi nhặt sỏi và que gỗ bên bờ nước, cùng niềm hạnh phúc, đúng vậy, niềm hạnh phúc đích thực tràn ngập trong tôi khi chúng tôi ở bên nhau, chỉ riêng hai người. Cách xa nỗi buồn và sự phục tùng của mẹ. Cách xa cơn giận và sự trừng phạt của bố.

Khi ấy, có một dự định giúp tôi trụ vững. Đó là tìm một công việc ngay khi trưởng thành và mang em trai theo. Tôi chỉ cần chịu đựng một năm rưỡi nữa. Có thể mẹ sẽ đến ở cùng chúng tôi. Cuộc chiến mà bà khai mào khi bố tôi muốn đưa Julien đến một trung tâm chăm sóc đặc biệt đã rút cạn phần sức lực cuối cùng của bà. Hiện bà đang chịu đựng. Trong câm lặng.

Tôi có niềm tin mãnh liệt vào kế hoạch ấy. Nhưng khi tuổi mười tám đến, em trai tôi qua đời còn mẹ thì bắt đầu cú trượt dài xuống địa ngục.

Tôi giành ba giờ đồng hồ dưới tán cây. Dần dần tôi đắm mình vào giữa lòng thiên nhiên ấy, những suy nghĩ tự do trôi đi. Tuổi thơ tôi, cuộc đời phụ nữ của tôi, toàn bộ những năm tháng tôi chờ đợi tự do. Và ông biết gì không? Từ khi tới Vosges, tôi có cảm giác mình đã chạm được vào nó. Chính trong lúc đào bới quá khứ của ông, tôi có thể dần dần vứt bỏ quá khứ của mình. Nhưng, dĩ nhiên, ông biết đấy...

Khi mở điện thoại, tôi nhận được năm tin nhắn của bà Nadine. Bà rất lo lắng khi tỉnh dậy mà không thấy tôi, còn xe tôi thì đã biến mất khỏi chỗ đậu xe. Tôi hối hận vì khiến bà hoảng sợ như vậy, bà - người đã yêu thương chăm sóc tôi kể từ khi tôi tới. Nhưng chí ít, tôi đã quyết định. Tôi sẽ ở lại và tận dụng tối đa ba ngày còn lại.

*

Tôi nhớ rõ buổi tối hôm ấy. Nó được tái hiện rất nhiều lần trong suốt vụ xét xử và dưới nhiều phiên bản khác nhau. Dĩ nhiên, tất cả đều sai. Ngày 12 tháng Mười một, trên đường về nhà, tôi đi uống một ly rượu. Tôi đi lòng vòng trong khi chờ cuộc gọi của Céline, chờ cô cảm ơn vì đã chăm sóc em trai cô. Nhưng điện thoại vẫn im lặng. Ngay lúc ấy, tôi lại vừa lòng với sự yên tĩnh đó, thứ giúp tôi suy ngẫm. Không gì có thể biện bạch cho việc đánh một đứa trẻ. Nếu Céline và mẹ cô ấy không thể trị được cậu bé, họ sẽ phải tìm người giúp đỡ, và tôi đã sẵn sàng cho việc đó. Tôi mơ đến khả năng có thể xảy ra ấy, đến vai trò vị cứu tinh, cho tới tận cuối ngày. Thực tế là tôi vẫn nghĩ đến chuyện đó khi có người gõ cửa nhà mình. Lúc ấy là gần 3 giờ sáng, người đó đi lên mà không bấm chuông cổng chính, điều này khá bất thường, kể cả khi tôi thường xuyên quên cài chốt lối vào dẫn sang lớp học và căn hộ của mình.

Gương mặt nhăn nhó biến dạng của bà Dulac khiến tôi ớn lạnh. Bằng giọng hổn hển, bà nói về Céline, về Simon, về trận ẩu đả. Các con bà cần tôi, càng sớm càng tốt, tôi là người duy nhất có thể giúp họ.

Bà đi bộ đến và chúng tôi rời đi bằng ô tô của tôi. Bà không thể trả lời những gì tôi hỏi. Bà bảo tôi đỗ xe sau nhà để không đánh thức hàng xóm. Vào đêm không trăng, ta chẳng thể nhìn thấy gì. Chúng tôi tiến đến cửa chính, tôi tưởng sẽ nghe thấy tiếng la hét, tiếng khóc. Nhưng không có gì. Sự im lặng cũng đặc quánh không kém gì bóng tối. Không ánh đèn đường, cả khu phố chìm trong cảnh tranh tối tranh sáng. Càng lạ hơn nữa là ở nhà Dulac, tôi không nhìn thấy một tia sáng lờ mờ nào, mặc dù Céline và Simon đang ở trong. Thế là tôi cho rằng Simon đã bỏ trốn và Céline lao đi đuổi theo cậu bé. Tuy vậy, bà Dulac vẫn mở cửa mà không gây tiếng động, như thể bà sợ đánh thức người nào đó. Để xác nhận cảm giác ấy, bà đưa ngón tay lên môi và bảo tôi rằng sau khi Céline nổi giận với Simon, cô cần phải ngủ. Tôi theo bà vào bếp và trong lúc bà bắt đầu lan man kể chuyện vụ cãi vã chuyển biến xấu thì tôi nhìn thấy Simon nằm dưới đất. Tôi vội vàng định đỡ cậu bé dậy thì tôi nhận ra, trước cả khi chạm vào cậu, rằng cậu đã chết. Sau đó tôi cảm nhận được chất lỏng dính dớp ở ngón tay, thứ thấm đẫm mái tóc cậu và tôi nhìn thấy vệt máu đỏ dưới sàn. Đã quá muộn, dù vậy tôi vẫn quay về phía bà Dulac và bảo bà gọi cấp cứu. Bà không phản ứng, lảo đảo đi tới đi lui với đôi bàn tay xoắn vào nhau, và tôi đi tìm điện thoại một mình. Tôi cầm điện thoại lên nhưng bà tiến vào phòng và giữ lấy ống nghe từ tay tôi. Bà bật khóc. Bà không muốn con gái mình phải ngồi tù trong khi con trai vừa mới qua đời. Đó chỉ là một trận cãi vã vượt tầm kiểm soát giữa hai chị em và tôi không thể khiến cô bị kết tội được. Không phải tôi.

Nhiều năm sau, ngồi trên chiếc ghế kim loại trong xà lim, mọi thứ hiện ra thật rõ ràng trước mắt tôi. Lẽ ra tôi phải gọi cảnh sát. Nếu giải thích chuyện diễn biến ra sao, có thể Céline sẽ bị kết tội ngộ sát, nhưng sẽ dễ dàng tập hợp được hàng chục nhân chứng đứng về phía cô ấy. Đến mức cái chết của Simon có thể sẽ chính thức được coi như một tai nạn, giống như lúc ấy nó vẫn được cho là vậy. Cậu bé chống trả và ngã xuống nền gạch. Cú ngã khiến cậu tử vong. Giờ đây, tôi biết rằng cô ấy hẳn sẽ thoát khỏi chuyện đó với hình phạt tối thiểu. Nhưng liệu cô ấy có chịu nổi điều đó không?

Đêm hôm ấy, cảnh tượng khuôn mặt Céline phía sau song sắt chỉ đơn giản là khiến tôi không chấp nhận được. Hơi thở tôi gấp gáp, cùng lúc ấy, não tôi bắt đầu tự vận hành, nảy ra hàng loạt phương án khả thi để cứu người con gái tôi yêu. Tôi phân tích tình huống một cách lạnh lùng, điều đến giờ vẫn khiến tôi thấy sợ. Hàng xóm có biết Simon đã về nhà không? Bà Dulac lắc đầu. Céline và Simon có cãi nhau to đến mức ngoài đường cũng nghe thấy không? Bà ta nghĩ là không, mọi thứ diễn ra rất nhanh và chỉ có vài tiếng la hét. Khi ấy, tôi nhận ra mẹ của Simon cũng đã hoàn toàn bình tĩnh trở lại, và bà ta hoàn toàn tin vào quyết định mà tôi sắp đưa ra. Dĩ nhiên, mười một năm sau, tôi dễ dàng hiểu ra bà ta không hề gõ cửa nhà tôi vì hoảng sợ, mà bà ta đã chọn ra một kẻ hiến tế. Ngoài tôi ra, còn ai có thể chấp nhận quấn xác của Simon trong một cái chăn, mang cậu bé ra tận xe, dọn sạch sàn bếp rồi đi ném một cậu bé mười tuổi xuống hồ, chờ cho làn nước đen ngòm nuốt chửng đến tận dấu vết tồn tại cuối cùng của cậu bé? Còn ai có thể yêu Céline đến mức biến một tai nạn kinh hoàng thành một vụ giết người và là người duy nhất chịu gánh lấy trách nhiệm?

Trước khi mang em trai cô đi, tôi yêu cầu được gặp Céline. Tôi muốn chắc chắn rằng cô biết tôi ở đó, nói với cô rằng tôi sẵn sàng làm mọi thứ vì cô, bằng bất cứ giá nào. Bà Dulac dẫn tôi lên tầng và mở hé cánh cửa phòng cô: Céline đang ngủ. Để biện minh cho sự bình tĩnh không thể hiểu nổi sau một sự kiện bi kịch đến vậy, bà mẹ giải thích rằng bà đã phải cho có uống thuốc an thần. Rồi bà ta nói rõ rằng Céline là một có gái “vô cùng nhạy cảm”, như thể chỉ một tinh thần nhạy cảm bất thường mới có thể giải thích cho việc người ta sẽ kích động sau khi giết hại em trai mình...

Trước khi rời đi, tôi chỉ nói ba câu với bà Dulac. Chúng tôi thỏa thuận rằng Simon đã không về nhà và chúng tôi không có tin tức gì về cậu bé từ sáng, chúng tôi không nói đến cuộc điều tra hay cảnh sát. Lúc ấy tôi vẫn chưa thể diễn tả thành lời điều mình đang làm.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Hai, ngày 8 tháng Một năm 2018

Ngày thứ mười bốn ở Saintes-Fosses

Cuối cùng, tôi đã gọi lại cho Sylvie Vigneault để hẹn gặp bà trước khi rời đi, dự kiến là ngày 10 tháng Một. Bà ấy nhanh chóng đồng ý gặp tôi và, sáng thứ Hai, tôi đến trước cửa nhà bà lúc 10 giờ 30, không đi cùng Christophe. Chúng tôi vẫn ngồi ở chỗ cũ như lần trước và, khi thấy bà nhìn vào chiếc ghế trống bên cạnh tôi, tôi đành thú nhận rằng tôi đã chọn gặp riêng bà. Tôi tới đây với một tiết lộ đau lòng đến mức không thế để phơi bày trước mặt anh.

– Về chuyện bố ruột của tôi à? Tôi đã biết ông ấy không phải người tốt đẹp gì...

– Là về Céline, chị của Simon, một trong những học sinh cũ...

– Đừng nói nữa. Tôi biết mọi chuyện rồi.

Bà đứng dậy để tới chỗ cái bàn phía sau và lấy ra một chai whisky. Bà rót thứ nước màu hổ phách vào hai cái ly rồi đặt một ly trước mặt tôi. Uống rượu vào giờ này thì sớm quá, nhưng tôi vẫn cầm lấy chiếc ly.

– Thật đau khổ khi biết được ta đến từ đâu. Lẽ ra ta không nên biết bố mẹ mình là ai. Ý tôi là với những người... Lẽ ra họ nên là chính họ như ta thấy khi còn bé. Hoặc, khi đối diện sự thật, ta cần có được khả năng rời đi thật xa để bắt đầu lại cuộc đời từ con số 0...

– Tôi có thể nói rằng làm vậy cũng chẳng ích gì đâu.

Tôi buột miệng trả lời. Sylvie Vigneault ngẩng đầu và chăm chú quan sát tôi, rồi bà giơ ly rượu ra trước mặt cho tới khi tôi cũng làm như vậy và hai chiếc ly chạm vào nhau vang lên tiếng keng đặc trưng khi người ta chúc mừng một sự kiện nào đó. Lúc này chúng tôi đang chúc mừng điều gì? Tôi nghĩ là một dạng đồng điệu, một sự công nhận lẫn nhau. Tôi nhấp môi uống thứ rượu cay nồng và đượm mùi trái cây. Rồi Sylvie bắt đầu kể.

– Lần trước, khi cô đến phỏng vấn, rất nhiều thứ lại hiện về trước mắt tôi. Bố tôi viết nhật ký vào những cuốn sổ nhỏ, trong đó ông kể lại những câu chuyện về cuộc sống gia đình. Khi ông qua đời, mẹ tôi đã cất hết lên gác xép. Bà không muốn đọc chúng nhưng cũng không vứt chúng đi. Rồi bà cũng ra đi và, đến lượt mình, tôi để những cuốn sổ ấy dưới đáy những chiếc thùng các tông cũ, giữa một đống đồ linh tinh khác. Khi em gái tôi hỏi chúng ra sao, tôi đã nói dối, tôi nói rằng tôi không cầm chúng, rằng mẹ tôi hẳn đã tống khứ chúng đi... Tôi đã lờ những cuốn sổ đó đi suốt nhiều năm. Chỉ cần nghĩ đến chúng thôi cũng khiến tôi khó chịu, như thể tôi đã linh cảm trước nội dung của chúng. Hôm thứ Sáu, sau khi cô rời đi, tôi tìm được vài cuốn dưới tầng hầm. Tôi cầm trong tay cuốn viết vào năm 1963. Mọi thứ đều ở đó. Không chỉ những cuộc hẹn hò lén lút của ông với mẹ Céline, mà cả nét hấp dẫn ông thấy ở con gái bà ta, khi đó là học sinh của ông. Ông giãi bày mọi thứ mà không biết xấu hổ, ông kể chi tiết những gì mình đã nói với cô học sinh khi chỉ còn hai người sau giờ học và, vài trang sau, không phòng bị gì thêm, ông viết về những điều kinh khủng mà mình đã làm với cô ấy trong suốt mùa hè. Thật ghê tởm. Tôi thề với cô rằng tôi không hay biết gì suốt bao lâu nay... Mẹ tôi cũng vậy. Chúng tôi chỉ có linh cảm về điều gì đó gớm ghiếc. Và điều tồi tệ nhất chính là những cuốn sổ ấy luôn chình ình trong phòng làm việc của ông, trước mắt tất cả chúng tôi. Bất kỳ ai cũng có thể đọc được chúng. Tại sao chúng tôi lại không làm vậy? Tôi không biết. Giờ thì cô sắp biết chuyện gì đã thực sự xảy ra: bố tôi không dừng lại ở đó. Trong khi lật xem cuốn nhật ký khác, viết vào năm 1972, tôi hiểu ra ông chính là thủ phạm của những vụ hiếp dâm xảy ra trong vùng năm ấy. Ông không viết rõ như vậy, nhưng ông chỉ ra từng người trong số những cô gái đó. Người đầu tiên là một học sinh cũ của ông, hai người còn lại có gia đình sống trong làng. Ông bám theo họ suốt nhiều ngày và kể lại từng chi tiết của cái mà trong nhật ký của mình ông gọi là “cuộc đi dạo”. Rồi họ bất ngờ biến mất trong nhật ký. Tôi đã xác minh: việc ấy trùng với ngày cậu thiếu niên mà các cô đang tìm hiểu bị tấn công. Khi Simon chết, ông hẳn đã rất sợ hãi trước cuộc điều tra. Khi đám học sinh buộc tội Victor Kessler vì những hành vi đáng ngờ, hẳn ông đã tưởng rằng mọi người sẽ móc nối sang mình. Nhưng mọi người không hề nghĩ đến ông...

Sylvie Vigneault không hề chú ý đến những giọt nước mắt đang chảy dọc má mình rồi nhẹ nhàng biến mất sau cổ áo sơ mi. Bà cũng không lo lắng xem tôi sẽ làm gì với những thông tin ấy; kể từ cuộc gọi thứ hai của tôi, bà đã quyết định tiết lộ tất cả. Rồi tôi nhận ra rằng bà đang nhường cho một người thứ ba trách nhiệm tố cáo hay im lặng. Trong khi bắt tay chào tạm biệt bà, tôi vẫn chưa biết mình nên làm gì với tất cả chuyện này.

Còn ông? Tại sao ông lại giữ im lặng về những điều kinh tởm mà Vigneault, thầy giáo cũ và cũng là người tiền nhiệm của ông, đã làm với Céline? Ông là người duy nhất được nghe bà ấy kể về chấn thương tâm lý này: ông đã làm gì trước chuyện ấy?

Mãi sau, khi đang ngấu nghiến chiếc sandwich trong một quán ăn, tôi mới nhận ra sự trùng hợp khiến tôi bối rối. Gã thấy giáo chết năm 1983. chỉ vài tháng sau khi Céline đến tiết lộ mọi chuyện với ông...

Đương nhiên, khi ghé qua nhà Christophe, tôi đã bị tiếp đón lạnh nhạt. Anh trách tôi vì đã hấp tấp đi mà không có anh. Dù sao, anh cũng bình tĩnh lại khi nghe tôi kể về nỗi đau của Sylvie Vigneault. Về những giọt nước mắt lặng lẽ của bà. Và tệ hơn là cảm giác tan vỡ khi bà trút hết nỗi lòng mình trong suốt một tiếng rưỡi. Anh tỏ vẻ gần như thương cảm.

– Hẳn bà ấy rất bàng hoàng khi đọc được nhật ký của bố mình!

– Tôi biết.

Giọng điệu cụt lủn của tôi khiến anh ngẩng đầu.

– Tôi xin lỗi, nhưng tất cả chuyện này đều ảnh hưởng đến cô và vì thế cô không nên đến đó một mình. Lỡ cô ngất xỉu mà không có tôi ở đó để đỡ cô thì sao?

Anh nở nụ cười trấn an. Nhưng không thành công. Anh nói tiếp:

– Cô có biết rằng cái tên Vigneault chưa từng được nhắc đến trong suốt vụ xét xử không? Tôi khá là ngạc nhiên đấy. Hắn đã ngoại tình với mẹ của nạn nhân, có vẻ hắn chính là bố của Simon, hắn xâm hại chị cậu bé khi cô mới hơn mười tuổi và có hành vi hiếp dâm ba cô gái vào mười năm sau đó. Sau toàn bộ việc ấy, gã thầy giáo vẫn bình chân như vại, hắn vui vẻ về hưu, sống cách nơi hắn phạm tội vài ki lô mét và chưa từng bị tình nghi về bất kỳ chuyện gì! Thế còn cái chết của hắn? Nó có liên quan gì đến toàn bộ chuyện này không?

– Victor Kessler nói rằng Céline đã tiết lộ mọi chuyện cho ông ấy vào tháng Một năm 1983 và gã thầy giáo bị giết vài tháng sau đó trong một vụ trộm mà kẻ trộm không lấy bất cứ thứ gì! Anh nghĩ sao về chuyện này?

– Chẳng gì hết. Kessler lúc ấy đã ở trong tù... Tôi không nghĩ ông ấy có thể làm gì...

– Tôi biết. Vả lại, có quá nhiều thông tin cho một ngày, tôi phải về thôi. Bà Nadine hẳn đang đợi tôi về ăn tối. Tôi có cảm giác chúng ta đang đi theo mọi hướng nhưng chẳng hướng nào cho chúng ta biết chuyện gì đã thực sự xảy ra với Simon. Mà ngày kia tôi phải rời Saintes-Fosses rồi...

– Đừng đánh giá thấp mình thế, Bertille. chỉ trong mười lăm ngày, cô đã tiến xa hơn cảnh sát thời đó và còn hơn cả những gì tôi làm được suốt nhiều năm nay. Cô đã lấy được lòng tin của những người chưa từng lên tiếng và với những chứng cứ mang tính xác thực hơn, cô có thể giúp ông bạn mình xin kháng án.

– Ông ấy không phải bạn tôi. Và chúng ta có chứng cứ. Vị trưởng khoa tâm lý chắc chắn sẽ chấp nhận làm chứng cho việc Céline bị sàm sỡ. Sylvie Vigneault cũng có thể giao cho chúng ta nhật ký của bố bà ấy.

– Nhưng hắn không hề viết rằng mình đã giết Simon trên giấy trắng mực đen, đúng không? Vả lại, cô có biết hắn đã ghi chép gì trong nhật ký vào tháng Mười một năm 1973 không?

– Không. Bà ấy nói rằng còn thiếu một vài cuốn sổ. Bà ấy hứa sẽ tìm lại chúng bằng mọi cách và ta có thể tin tưởng bà ấy.

– Cô thấy đấy: năm 1973, nếu cảnh sát tìm được những thứ chúng ta có lúc này, Vigneault hẳn đã là đối tượng tình nghi chính. Và gã khốn ấy lẽ ra đã phải trả giá, ít nhất là cho những gì hắn đã khiến những đứa trẻ ấy phải chịu đựng.

– Cuối cùng hắn đã phải trả giá. Mười năm sau.

*

Trong vụ xét xử, không nhân chứng nào nhắc đến những lần đi đi về về của tôi trong đêm ngày 12 và rạng sáng ngày 13 tháng Mười một. Các luật sư tranh cãi rất lâu về việc tôi về nhà lúc 8 giờ 24 tối, nhưng trong khoảng 3 giờ đến 4 giờ 30 sáng, khi tôi lái ô tô đi mà không hề cảnh giác, có vẻ như cả làng đã ngủ say rồi.

Năm 1973, mặc dù Pháp vừa có kênh truyền hình thứ ba, nhưng chỉ có những bước đầu tiên trên mặt trăng của Neil Armstrong là được truyền hình trực tiếp trong đêm; các chương trình ban đêm chưa tồn tại. Thế nên, trong khoảng 3 giờ đến 4 giờ 30 sáng, người Pháp bình thường chẳng có việc gì để làm ngoài đi ngủ.

Rõ ràng hơn nữa, những ngày sau đó, chiếc chăn mà bà Dulac đưa cho tôi để mang thi thể Simon đi vẫn ở trong căn hộ của tôi. Gấp gọn. Nằm giữa hai tấm chăn len khác mà mẹ tôi đưa coi như của hồi môn cho kẻ vẫn luôn độc thân là tôi. Nơi ở của tôi không hề bị lục soát. Những ngày đầu tiên là vì tôi trong sạch dưới mắt mọi người. Sau đó là vì tôi đã bị xác nhận là có tội và những chứng cứ trở nên hoàn toàn dư thừa... Thực tế là tôi không đọc được ở đâu rằng thi thể của Simon đã bị bọc trong chăn. Tôi cho rằng trong năm ngày, những sợi vải thừa đã tản ra nhiều nơi trong nước hồ...

Tất cả chuyện ấy là để giải thích cho sáng ngày 13, tôi cam chịu ngồi chờ người ta đến khám xét căn hộ của mình, nằm phía trên trường học. Nhưng không viên cảnh sát nào đến gõ cửa nhà tôi. Tôi nằm lả đi trên ghế bành, chờ đợi tia sáng đầu tiên của ngày rọi qua ô cửa sổ nhìn ra sân. Rồi, với đôi mắt thâm quầng và đầu óc mờ mịt, tôi đi xuống mở cửa lớp học lúc 8giờ 30. Chiếc ghế trống của Simon đối diện tôi. Không có tin gì mới từ Céline hay mẹ cô.

Trong làng, mọi người chưa bàn tán mấy về chuyện cậu bé Dulac lại bỏ nhà đi. Sau vài lời bình phẩm đầy thấu triệt về sự bất lực của bà mẹ trong việc chăm sóc cậu con trai, mấy bà hay ngồi lê đôi mách và những gã la cà quán rượu thích quay sang nói về bài diễn thuyết của Thủ tướng Đức Willy Brandt liên quan đến việc xây dựng châu Âu hay về dòng hải lưu lạnh đang tiến gần từ phía Đông.

Tôi muốn nhớ lại từng chi tiết nhỏ nhất, nhưng những ngày sau cái chết của Simon và trước khi phát hiện thi thể cậu bé thật mơ hồ. Mọi hành động của tôi trở nên máy móc và não tôi vẫn chưa dung nạp được mức độ nghiêm trọng của hành động mình đã làm. Nhiều lần tôi bất giác nhìn đăm đăm vào cánh cửa lớp học như thể Simon sắp đến và ngồi vào chỗ. Những lần khác, tôi nghĩ đến thi thể cậu và tự hỏi nước hồ sắp đóng băng chưa. Bởi, sau hôm cậu bé chết, một trận mưa kèm tuyết rơi không ngớt trong khi nhiệt độ xuống còn gần hai độ.

Phải chờ hai ngày phía cảnh sát mới bắt đầu thẩm vấn bạn bè của Simon. Trong phiền tòa tôi mới biết rằng họ cũng hỏi một lượt nhân sự làm ở các nhà ga xung quanh. Thế nên tôi nghĩ đến khả năng có người làm chứng lúc tôi và Simon cãi vã, trong khi tôi tìm được cậu bé ở lối ra Saint-Dié-des-Vosges. Nhưng ở đó cũng vậy, không ai nhìn thấy tôi.

Trong cuộc điều tra, tôi nhận thấy có rất ít nhân chứng. Phần lớn mọi người không nhìn thấy gì, không để ý gì, cũng không nghe thấy gì. Họ vững bước trên con đường của mình, tâm trí tập trung vào cuộc sinh tồn của riêng bản thân. Trong tù, người ta chỉ có thể khao khát thái độ vô tư lự ấy. Ở đây, tù nhân nào cũng trong trạng thái rình rập. Chúng tôi quan sát nhau từ sáng đến tối. Chúng tôi có thể lập tức nắm bất được tâm trạng của tù nhân ở phòng giam bên cạnh, của cai ngục đang đứng canh, của tay côn đồ mới bị bắt... Đó là vấn đề sống còn. Trong lúc ngắm khoảnh trời hình vuông mà tôi nhìn được từ phòng giam của mình, tôi không biết liệu mình có thoát nổi khỏi đây. Và kể cả thế, liệu tôi có thể có được sự vô tư của một người đi lang thang quanh các con phố mà không nhìn chầm chầm vào từng người mình gặp? Có lẽ là không. Tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm phía sau những ánh mắt các dấu hiệu của nỗi sợ hay tội lỗi, thứ khiến mỗi cá nhân bộc lộ mình rõ ràng hơn hẳn thương hiệu chiếc ô tô họ đi hay đường cắt may quần áo họ mặc.

SỔ TAY CỦA BERTILLE

Thứ Ba, ngày 9 tháng Một Năm 2018

Ngày thứ mười lăm ở Saintes-Fosses

Tôi vừa ghi lại những dòng này vừa nghĩ đến ông. Phải chăng suy nghĩ không bao giờ đặt chân trở về quê hương nữa đang đè nặng lên ông? Hồi sống ở Paris, tôi tin mình đã cắt đứt hoàn toàn với quá khứ, với nơi tôi lớn lên. Nhưng chuyện không đơn giản như thế. Những giấc mơ thường dẫn tôi quay trở lại nơi đây. Nơi từng ngọn cây cưỡng lại gió trời cho đến khi khiến gió trời rít lên. Nơi mỗi mùa đông trắng xóa lại che phủ những bí mật của cuộc chiến tranh chưa từng bị lãng quên. Nơi từng con thác mùa xuân thách thức lòng sông vốn lẽ ra phải đón nhận dòng nước thác. Nơi mỗi mùa hè lại trùm lớp sương mù lên những đỉnh núi bị thời gian bào mòn... Nơi đây, thiên nhiên là đấng tối cao, và chỉ sức mạnh vô tận của Người mới có thể khiến vùng đất này được gột rửa khỏi những tội lỗi mà con người phạm phải.

Tôi đã sẵn sàng nói lại lời vĩnh biệt với vùng đất này. Đây là ngày áp chót của tôi ở Saintes-Fosses. Liệu tôi có thể dứt khoát rời khỏi mảnh đất Vosges mà không nói một lời với cô tôi không? Kể từ khi tôi nhìn thấy cô trên phố, một hình ảnh cứ mãi đeo bám tôi. Hình ảnh người phụ nữ bé nhỏ lưng còng đi vì sức nặng của năm tháng, không hay biết gì về cuộc đời người cháu gái. Tôi đã tìm được số của cô, rất dễ dàng, trên trang web danh bạ. Tại sao cô lại sống ẩn mình? Khỏi ai? Khỏi điều gì? Một cuộc đời không có quá khứ. Tôi ngồi đó, ngắm nghía dãy số mà tôi vừa ghi vào danh mục liên lạc, rình chờ một dấu hiệu dù là nhỏ nhất có thể thuyết phục tôi bấm máy. Đúng lúc ấy điện thoại rung lên trong lòng bàn tay tôi. Là Christophe.

– Tôi đã tìm thấy Pascal Mangeot.

– Đó là ai?

– Thầy giáo từng học trường Sư phạm cùng Kessler, bạn của ông ấy suốt thời niên thiếu. Ông ấy sống cách đây một giờ chạy xe. Tôi đã gọi cho ông ấy và nói về cô. Ông ấy đồng ý gặp chúng ta vào chiều nay.

Hình ảnh cô tôi hiện lên. Túi rác trên tay. Cô đơn. Bị bỏ rơi, một lần nữa.

– Không.

– Gì cơ, không ư?

– Tôi có kế hoạch khác rồi. Tôi không làm theo yêu cầu mà tôi biết là của anh đâu. Anh phải đến đó một mình.

Tôi vừa cúp điện thoại thì bà Nadine bước vào phòng. Tôi để cửa mở. Nhà trọ không có khách, bà đang dọn dẹp một chút ở trên tầng.

– Cô ổn chứ, Bertille?

– Vâng, rất ổn.

– Tôi đã nghe thấy tiếng cô... Liệu tôi có vô ý vô tứ khi hỏi người mà cô từ chối kiểu thế là ai không?

– Không đâu. Đó là Christophe, anh ấy muốn quyết định thời gian của tôi trong khi tôi chẳng có trách nhiệm gì phải giải trình với anh ấy. Dù sao anh ấy cũng là cảnh sát, không có tôi, anh ấy vẫn có thể dễ dàng xoay xở.

– Vậy thì, nếu đó là mục đích gọi điện duy nhất của anh ta thì đuổi cổ anh ta là điều đúng đắn đấy.

Dù sao tôi cũng không quen đối đáp với cánh đàn ông. Khi tôi còn nhỏ, bố làm tôi sợ hãi, và sau này, theo phản xạ, tôi nghe lời bất kỳ người đàn ông nào ngang qua đời mình. Tôi đã để Nicolas quyết định cuộc đời mình và, kể cả sau anh ta, những kẻ hiếm hoi đại diện cho giới nam mà tôi hẹn hò cũng đứng ở vị thế cao hơn, còn tôi thì ngoan ngoãn phục tùng yêu cầu của họ. Nhận ra ý nghĩa tượng trưng trong hành động của mình, tôi nắm lấy bà Nadine và nhảy vài bước với bà. Cho đến khi chuông cửa vang lên. Bà xuống mở cửa, tôi nhận ra giọng nói đó và vội vàng chạy xuống. Sự tự do mói mẻ này như tiếp cho tôi đôi cánh.

– Bertille, tôi xin lỗi, vừa rồi tôi đã tỏ ra hơi độc đoán. Mong cô thứ lỗi. Tôi thực sự cần cô. Ông ấy, Pascal Mangeot, đã ở bên Kessler và Céline suốt thời niên thiếu, rồi trong cả vụ việc. Chắc chắn ông ấy có thể mang đến cho ta góc nhìn mới. Nếu tôi đến đó một mình, ông ấy sẽ không nói gì đâu: tôi không có địa vị chính thức nào... Còn cô thì có tấm thẻ nhà báo... Nếu cô đồng ý, tôi sẽ chở cô đến đó. Tôi đã xin nghỉ cả ngày hôm nay. Trên đường về ta sẽ tạt qua đâu đó ăn, tôi mời. Dù gì đây cũng là buổi tối cuối cùng cô ở cùng chúng tôi.

Lời anh nói thực sự cảm động. Nhưng, đằng sau sự lịch thiệp ấy, tôi không thể ngăn mình ngầm áp lên đó thái độ hòa giải của Nicolas khi anh ta cố thuần hóa tôi. Và tôi cũng nhớ lại tất cả những gì xảy ra sau đó.

– Nghe này, tôi sẽ đi cùng anh, nhưng tôi sẽ về đây ăn tối.

Christophe cúi gằm xuống, nhưng anh đồng ý mà không bàn cãi.

– Tùy ý cô. Tôi qua đón cô lúc 3 giờ chiều nhé?

Tôi gật đầu và anh ra về. Dĩ nhiên, bà Nadine thấy anh thật tuyệt. Nhưng bà không biết gì về những gã quá đỗi hấp dẫn. Bà kết hôn với người bạn thuở nhỏ, ông qua đời vì ung thư năm năm trước. Tình cảm của hai người được xây dựng dựa trên sự bình đẳng và cuộc sống gia đình của họ diễn ra êm đềm, không trở ngại. Bà có vẻ lúng túng khi thú nhận với tôi rằng tối nay, bà sẽ ăn tối với Gabin, ông ấy muốn cảm ơn bà vì đã giúp đỡ, thế nên tôi sẽ ở nhà trọ một mình. Tôi cưỡng lại ý muốn hỏi bà tại sao tôi lại không được mời và để bà vừa đỏ mặt vừa trốn lên tầng.

2 giờ 50 phút chiều, Christophe đến trước cửa nhà. Tôi đã sẵn sàng, song không hề có ý định trò chuyện. Tôi cùng anh bước vào xe mà không nói lời nào. Tôi nghĩ đến cô mình.

Trên đường đi, những phút đầu tiên trôi qua trong im lặng, có chút căng thẳng. Rồi dần dần, chúng tôi bắt đầu tán gẫu. Về phong cảnh, về Vosges, về tuổi thơ ở miền Nam nước Pháp của anh, về tuổi thơ của tôi và về em trai tôi. Tôi thừa nhận với anh rằng ngày nào tôi cũng nhớ Julien, còn hơn cả cô con gái nhỏ mà tôi đã để mất, đứa con tôi chưa từng đặt tên. Chuyện ấy không khiến anh bất ngờ. Rồi tôi kể cho anh những lúc hai mẹ con tôi gắn bó và Julien xuất hiện ở giữa chúng tôi. Thằng bé đi cùng chúng tôi, trên con đường dọc hai bên là hàng thông mà nó rất đỗi yêu thích. Đó là một cậu bé vô cùng thông minh. Và cũng rất nhạy cảm. Thằng bé phỏng đoán mọi thứ. Ta có thể đọc được trong mắt nó mọi điều tốt xấu sắp xảy đến trong gia đình chúng tôi. Đôi khi, tôi cảm thấy bố tôi sẽ nổi giận chỉ vì sự lo lắng bao phủ ánh mắt thằng bé. Cũng với sự nhạy bén ấy, nó luôn nhận ra mỗi khi tôi không thoải mái. Tôi chỉ cần hơi bận tâm đôi chút nó đã đến gần tôi và làm mặt nhăn cho tới khi tôi bật cười. Thằng bé dựng lên tấm bình phong đích thực chống lại sự xấu xí của thế giới. Chúng tôi mạnh mẽ khi ở bên nhau, bất chấp sự hèn nhát của mẹ và sự nhẫn tâm của bố.

– Cô có cho rằng mẹ mình yếu đuối không?

– Có lẽ là không. Nhưng tôi tiếc vì bà không đủ dũng khí để mang chúng tôi rời đi. Bà phải bảo vệ chúng tôi nhưng bà không làm thế.

Phút tiếp theo, ngón tay trên vô lăng của Christophe chuyển màu trắng bệch và tôi nghe được câu hỏi tiếp theo.

– Nicolas có giống bố cô không? Ý tôi là, về cách cư xử.

Thật kỳ lạ, tôi trả lời không chút khó khăn. Từ ngữ lan ra khắp khoang lái, nhưng tôi cảm thấy tự tin. Chúng có lẽ sẽ không lọt ra khỏi đây.

– Không, không hẳn. Trước khi Julien ra đời, trong mắt tôi, bố là một người tuyệt vời. Ba chúng tôi đi chơi rất nhiều cùng nhau, và khi ở nhà, chúng tôi thường xuyên cười nói. Chúng tôi ăn mừng mỗi sự kiện gia đình, mỗi sinh nhật. Thế rồi... mọi thứ thay đổi. Ông ấy la mắng và nổi giận vô cớ. Dần dần, cuối cùng tôi và mẹ nín lặng mỗi khi có mặt bố. Chúng tôi tránh mặt ông ở hành lang và chuyển sang phòng khác mỗi khi ông bước vào. Ban ngày thì không sao, nhưng chúng tôi không thể tránh bữa tối. Lúc nào cũng có quá nhiều đồ ăn bởi mẹ và tôi không nuốt nổi thứ gì. Chúng tôi rề rà ăn từng mẩu đồ ăn trên đĩa, đầu cúi gằm, cố gắng không nhìn vào mắt ông, nhưng mỗi miếng đều như tra tấn. Tôi có cảm giác những khoảnh khắc ấy như kéo dài vĩnh viễn... Với Nicolas thì mọi chuyện lại khác. Tâm trạng anh ta thay đổi liên tục. Anh ta có thể tỏ ra ân cần, hấp dẫn, tuyệt vời với tôi. Quan tâm đến cảm giác của tôi, tìm cách làm tôi vui. Rôi đột nhiên, anh ta thay đổi. Bởi một câu nói hay hành động mới chớm, bởi một nụ cười phác ra không vì lý do gì. Thế rồi anh ta trở nên hung bạo. Đầu tiên là bằng lời nói. Anh có biết sức mạnh của ngôn từ không? Nó có thể sắc bén như đao kiếm, nó chém anh một nhát thật ngọt và vết thương ấy để lại những vết sẹo theo anh cả đời. Nó có thể tàn phá mọi thứ như súng đạn: một tia chớp trắng lóe lên và mọi thứ nổ tung từ bên trong, anh không còn tồn tại nữa. Nó cũng có thể nện vào anh như những cú đấm bất ngờ và mãi sau ta mới nhận ra sự hung bạo của chúng, khi thấy những vết bầm tím hiện trên da thịt. Trong những năm tôi sống cùng Nicolas, ngôn từ còn gây đau đớn hơn cả những trận đòn. Và nó vẫn ở đó, khi xương gãy đã lành và các vết khâu đã liền sẹo...

Tôi quay đầu về phía Christophe, lúc này vẫn đang dán mắt nhìn đường. Chỉ cằm anh chốc chốc lại co lại, cho thấy anh đang ghi nhớ câu trả lời của tôi.

– Hắn là một tên bệnh hoạn, Bertille ạ. Cô xứng đáng gặp được người tốt, ai đó yêu cô nhiều vì cô xứng đáng.

– Tôi không nghĩ vậy. Anh biết đấy, có một vài dấu ấn mãi mãi không thể xóa nhòa. Tôi sẽ không bao giờ có thể nhìn một người đàn ông mà không thấy hình ảnh của Nicolas ẩn phía sau.

– Tôi thực sự rất tiếc... Không phải đàn ông nào cũng giống hắn...

Rồi tôi nhận ra chiếc xe đi chậm hẳn lại và tôi tập trung vào phong cảnh xung quanh. Christophe liếc mắt nhìn tôi rồi nhấn ga về vận tốc bình thường và hắng giọng nói.

– Cô có thể nhập địa chỉ của Pascal Mangeot vào GPS không? Chúng ta gần đến làng rồi.

Ông bạn Pascal của ông đang đợi chúng tôi trong vườn nhà. Ngôi nhà to, một tầng, núp giữa lòng thiên nhiên. Cửa sổ hai bên cửa chính đóng kín, còn cửa chính thì mở toang và há to như một cái miệng chờ đợi con mồi. Chúng tôi tới đây như bước vào một cái bẫy, cảm giác ấy có lẽ còn tăng thêm trước sự cô đơn của ông ấy giữa chốn khỉ ho cò gáy này. Kỳ lạ là bên trong căn nhà lại dễ thở hơn. Các bức tường phủ kín ảnh gia đình. Từ chất lượng không đồng đều của các bức ảnh, tôi nhận ra chúng trải dài qua hai thế hệ: các con của ông khi họ còn nhỏ, và sau này, những người cháu được chụp lại ở cùng độ tuổi. Một gia đình dễ mến, hơi giống những gì ta thấy trong quảng cáo trên ti vi. Ông xác nhận nhà chỉ có mình ông và chúng tôi có thể bình thản nói chuyện. Rồi ông nhìn Christophe chăm chú và hỏi thẳng.

– Vết sẹo của anh là do tai nạn à?

– Đúng hơn là một vụ tấn công. Hồi tôi mười bốn tuổi. Tôi vừa được tặng chiếc xe đạp địa hình đầu tiên làm quà và điều đó khiến nhiều đứa ghen tị... chuyện ấy xưa rồi. Như tôi đã giải thích qua điện thoại, chúng tôi đến để hỏi về những ký ức còn xa xưa hơn bởi chúng tôi đang điều tra về vụ án Dulac. Victor Kessler là bạn thân của ông phải không?

– Đúng vậy. Ông ấy là một chàng trai tốt. Ngay thẳng, thật thà, trung thực. Tôi vẫn khó mà tin được ông ấy có thể...

– Ông nghĩ ông ấy có tội ư?

Pascal Mangeot nhún vai.

– Nếu không thì tại sao lại phải ngồi tù ba mươi năm mà không phản đối gì?

– Ông có biết Céline ra sao không?

Tôi nhảy vào hỏi mà không nghĩ ngợi, nhưng bạn học cũ của ông trở nên suy sụp trước mắt chúng tôi. Ông ấy có vẻ chần chừ khi nhìn lần lượt chúng tôi, như thể không chắc chúng tôi có đáng tin không. Rồi ông ấy đứng dậy đi về phía cửa kính trước khi quay ra nói với chúng tôi. Bằng cách đó, ông ấy lợi dụng sự ngược sáng và tôi nhận ra ông ấy cố tình chọn trả lời bằng cái bóng của mình.

– Bà... Bà ấy vẫn ổn.

– Vậy ông còn giữ liên lạc sau khi bà ấy rời khỏi Saintes- Fosses chứ?

– Có. Tôi đã hứa với Victor điều đó khi ông ấy ở tù. Ông ấy muốn tôi để mắt đến bà ấy và giúp đỡ bà ấy tốt nhất có thể. Tôi đã làm vậy. Khi bà ấy rời Vosges năm 1984, tôi tìm cho bà ấy một công việc ở tiệm làm tóc trong làng nơi em họ tôi sống. Bà ấy thuê trọ ở nhà em tôi một thời gian rồi mua một căn hộ một phòng. Suốt nhiều năm sau cái chết của Simon, lũ nhà báo không ngừng quấy rầy bà ấy. Hơn nữa, ở Saintes-Fosses, bà ấy có thể sẽ mãi là chị gái của cậu bé dưới hồ, cuộc sống cá nhân hoàn toàn là điều không tưởng. Bằng cách rời xa Vosges, bà ấy mới có thể vực dậy, kết hôn, mặc dù tôi biết con đường trở về với cuộc sống của bà ấy vô cùng trắc trở. Bà ấy phải trải qua nhiều năm trị liệu mới có thể bước sang trang khác.

Vừa nghe ông ấy nói, tôi vừa suy nghĩ vẩn vơ. Tâm trí tôi lênh đênh trên những điểm chung kết nối chúng tôi, Céline và tôi, và Christophe tiếp tục cuộc phỏng vấn một mình. Pascal Mangeot không hể phật ý về chuyện ấy.

– Ông có liên lạc của bà ấy không?

– Có. Nhưng hãy biết rằng tôi sẽ không đưa cho các vị đâu. Tôi đã giữ lời hứa và sẽ tiếp tục làm vậy. Tôi đã trông chừng Céline, và tôi sẽ bảo vệ danh tính của bà ấy để không ai biết đến. Vì thế tôi chấp nhận gặp hai người hôm nay. Nếu các vị muốn hỏi gì, tôi sẽ dốc sức trả lời. Tôi biết bà ấy cho phép tôi nói thay mình. Nhưng các vị sẽ không được gặp bà ấy.

– Có người khẳng định với chúng tôi rằng bà ấy không tin Victor có tội. Bà ấy có đả động lời nào với ông không?

– Dĩ nhiên là có. Ban đầu, chúng tôi thường xuyên tranh cãi về chuyện ấy. Bà ấy không chấp nhận cách lý giải theo đó Victor hành động một cách có chủ ý và cố tình chở Simon đến bờ hồ. Nhưng tôi, tôi đã đến xem buổi dựng lại hiện trường vụ án. Khi họ yêu cầu ông ấy ném hình nhân xuống hồ, ông ấy đã thực hiện tự nhiên đến mức khiến tôi bối rối. Đột nhiên, nỗi khiếp sợ trở nên khả thi. Không có động cơ gây án. Victor rất yêu mến Simon và ông ấy hoàn toàn không phải một kẻ ấu dâm, tôi có thể cam đoan điều đó. Tôi biết ông ấy không bao giờ muốn giết Simon.

Pascal Mangeot đã lấy lại tự tin, ông ấy bước dần về phía ánh sáng và vừa tiến gần chúng tôi vừa tiếp tục nói.

– Nhiều năm sau, Céline tâm sự với tôi rằng, ngay trước khi xảy ra vụ án, bà ấy đã ẩu đả với em trai mình. Khi phát hiện những vết bầm trên tay bà ấy, Victor đã nổi điên. Nếu có động cơ, thì ta hẳn phải tìm ở điểm đó. Victor tức giận với Simon vì cậu bé đã đánh chị mình. Đó là cách lý giải phù hợp duy nhất.

– Ông có biết thầy giáo cũ của Saintes-Fosses, người dạy trước Victor Kessler không?

– Không, tôi không rõ lắm. hồi nhỏ tôi không sống ở Saintes-Fosses mà ở ngôi làng cách đó vài cây số. Mãi khi lên cấp hai tôi mới quen Victor, Céline cùng những người khác và kể từ năm lớp 10 chúng tôi mới thường xuyên đến quán cà phê Saintes-Fosses. Nhờ có xe máy điện mà chúng tôi đi lại được từ làng này sang làng khác. Gã thầy ấy, sau này tôi mới gặp hắn lúc hắn giúp đỡ Victor khi Victor bắt đầu đứng lớp. Và tôi cứ tưởng hắn là người tốt...

Christophe chờ một lúc trước khi tiết lộ chuyện không thể tránh khỏi xảy ra tiếp theo.

– Ông có biết hắn đã xâm hại Céline không?

– Có. Bà ấy đã nhắc đến hắn, rất lâu sau đó. Bà ấy bắt đầu bình tâm lại và gã thầy giáo đã chết. Năm ba mươi tuổi, bà ấy gặp một bác sĩ tâm lý đang thử nghiệm liệu pháp thôi miên. Đó là việc khá hiếm hoi thời bấy giờ, nhưng nhờ các buổi trị liệu, bà ấy cuối cùng cũng chấp nhận mình là nạn nhân. Và bà ấy thừa nhận mình không thể chịu đựng được chuyện đó: hồi nhỏ, bà ấy theo học lớp của gã thầy giáo biến thái, kẻ đã lạm dụng bà ấy. Tên thầy giáo đe dọa sẽ báo cho mẹ bà ấy nếu bà ấy không tuân theo những ham muốn thất thường của hắn. Vậy nên Céline luôn nghĩ chuyện xảy ra là lỗi của mình. Có lần bà ấy cố tâm sự với mẹ. Bà mẹ cho rằng bà ấy nói dối và tát bà ấy. Kể từ đó, bà mẹ đã thay đổi, bà ta trở nên hung hăng, không chỉ với con gái mà cả với chồng mình. Các vị có tưởng tượng được cảm giác tội lỗi của cô con gái nhỏ không? Nhờ thôi miên mà Céline nhận ra bố mình rời khỏi nhà vì ông bị đánh. Ông mang theo Simon vì bà vợ bắt đầu trút giận lên cậu bé. Ông ấy không biết bà ta còn ngược đãi cả Céline bởi bà ta làm việc đó kín kẽ hơn. Sau khi ông bố rời đi, mọi thứ thay đổi và chuyện giữa hai người dịu bớt. Tôi cho rằng việc ngược đãi vẫn tiếp diễn nhưng ngấm ngầm hơn, đến mức chính Céline cũng không nhận ra. Cho đến khi Simon quay về Saintes-Fosses... chỉ trong vài tháng, bạo hành thể xác lại xuất hiện trong ngôi nhà. Bà ta chủ yếu hướng vào Simon, nhưng trái ngược với người chị, cậu bé đánh trả. Đứa trẻ tức giận là lên cơn điên loạn khó lòng kiểm soát. Sau những buổi trị liệu, Céline thừa nhận rằng mẹ và em bà ấy có bệnh và bà ấy đã không có trách nhiệm với những lần lên cơn của họ. Đương nhiên bà ấy cũng tiếp tục gánh tội lỗi về cái chết của em trai mình, nhất là khi bà ấy nhận ra Victor có lẽ đã giết cậu bé để bảo vệ bà ấy...

– Nhưng bà ấy vẫn tiếp tục gặp Kessler sau khi ông ấy vào tù...

– Đúng vậy, trong suốt nhiều năm. Sau đó, khi rời khỏi Saintes-Fosses, bà ấy tiếp tục viết thư cho ông ấy từ Corrèze. Nhưng tôi nghĩ rằng bà ấy đã ngừng mọi liên lạc sau đợt trị liệu thôi miên. Vài ký ức hiện về càng chứng thực sự liên quan của Victor. Bà ấy không trách ông ấy, nhưng bà ấy không còn cảm thấy mình nên liên lạc với người đã giết em trai mình nữa. Và bác sĩ đã thuyết phục bà ấy rằng mối ràng buộc sai trái đó cản bước bà ấy tiến lên.

– Còn ông thì sao?

– Tôi thì đã bỏ mặc Victor trước bà ấy rất lâu, tôi buộc phải thú nhận điều này. Tôi chỉ đến thăm ông ấy đúng một lần, sau buổi dựng lại hiện trường. Tôi không biết phải nói gì với ông ấy. Victor là bạn tôi, nhưng tôi không thể tán thành hành động của ông ấy. Thế nên, tôi đã tự bảo vệ mình và bỏ chạy. Mãi đến ngày ông ấy liên lạc lại với tôi, gần mười năm sau, để nhờ tôi giúp Céline. Đợt trị liệu tâm thần mà bà ấy bắt đầu thực hiện năm 1981 đã khiến chấn thương tâm lý hồi nhỏ quay lại. Dĩ nhiên, ông ấy không nói chi tiết ngay lúc đó những gì bà ấy đã phải chịu đựng nhưng tôi vẫn góp sức đưa bà ấy rời xa Saintes-Fosses và tôi gợi ý bà ấy đến ở cùng em họ Françoise của tôi ở Corrèze. Hai người họ quen biết nhau một chút; Françoise ở nhà tôi một phần mùa hè hồi còn niên thiếu.

– Ông nói rằng bà ấy đồng ý rời khỏi Saintes-Fosses năm 1984... Tức là sau cái chết của gã thầy giáo cũ?

– Thật kỳ lạ khi hỏi tôi câu đó. Bà ấy rời đi ít lâu sau cái chết của hắn. Phải nói rằng ở Saintes-Fosses, ai ai cũng biết tên Vigneault bị giết ra sao: bị một tên trộm đâm chết... Mọi người dân đều thương xót hắn. Hắn đã giành phần lớn sự nghiệp ở đó và rất nhiều người là học trò của hắn. Nghĩ xem Céline cảm thấy khó khăn thế nào khi phải nghe mọi điều tốt đẹp mà ai nấy đều nghĩ về gã thầy giáo cũ đó!

– Bà ấy chưa từng có ý định tố cáo hắn ư?

Câu hỏi của Christophe khiến tôi ngẩng đầu lên và tôi bắt gặp ánh mắt anh. Tôi hiểu ra anh đang cân nhắc từ ngữ vì giữ ý với tôi, như thể anh e sợ tôi quá mong manh để tham gia cuộc trò chuyện này. Tôi cười với anh. Tôi ổn.

Pascal Mangeot nói tiếp:

– Không, tôi nghĩ là không. Với bà ấy, điều khó chấp nhận nhất chính là bà ấy có vẻ là nạn nhân duy nhất của hắn. Với một lớp có ngần ấy học sinh, chẳng phải hắn có thể xâm hại những bé gái khác sao? Do đó, bà ấy không thể ngừng cho rằng mình đã cư xử không đúng, theo cách đáng ra không nên làm...

– Những nạn nhân khác có thể cũng giữ im lặng, giống Céline... Chúng tôi đã có thể xác nhận Vigneault là thủ phạm gây ra những vụ xâm hại quanh Saintes-Fosses năm 1972 và 1973, khi hắn về hưu.

– Anh đùa đấy à? Lão già bại hoại ấy chính là kẻ xâm hại ba cô gái ư?

Pascal Mangeot nhắm mắt lại như thể đang chìm về những năm trước.

– Chúng tôi khi đó là những tên nhóc ngu ngốc, hai người biết đấy. Chúng tôi nói về những cô gái bị xâm hại và hoài nghi lời chứng của họ; ở quán cà phê, vài người nói rằng các cô ấy đã đi tìm hắn và chúng tôi lại cười cợt, với cốc bia trên tay... Những cô gái tội nghiệp... Rồi mùa hè 1973 đến và không còn chuyện nào tương tự nữa.

– Tại sao? Chuyện gì đã xảy ra vào mùa hè đó?

– Thời kỳ bước sang tuổi trưởng thành, tôi nghĩ vậy. Đó là một cú tát trời giáng mà chúng tôi không bao giờ hoàn toàn vượt qua được. Mùa thu đến, cái chết của Simon đã tước đi ảo mộng cuối cùng của chúng tôi. Chúng tôi phàn nàn vì phải lớn lên ở một góc xó xỉnh nơi chẳng bao giờ xảy ra chuyện gì, nhưng chúng tôi đã có một tuổi trẻ tuyệt vời mà không hay biết. Xung quanh chúng tôi, một số người đã phải trải qua tuổi trẻ đau đớn, như Céline. Còn chúng tôi chỉ có tầm nhìn hạn hẹp. Cuối cùng, dù bà ấy từng là cô gái được nhiều người xung quanh tán tỉnh nhất, nhưng chẳng ai thực sự quan tâm đến bà ấy.

Chúng tôi trở về trong yên lặng. Đó là một ngày âm u như rất nhiều ngày khác ở miền Đông nước Pháp. Màn đêm buông xuống trong lúc chúng tôi chạy xe, nhưng từ các thành phố vẫn lan ra thứ ánh sáng mờ ảo ma mị xuyên qua lớp sương mù. Gần đến Saintes-Fosses, viên cảnh sát lại mời tôi ăn tối lần nữa.

– Tôi đã nghe được từ bà Nadine. Tối nay cô chỉ có một mình. Vả lại, sau những thông tin vừa nhận được, ta cần phải tổng kết một chút chứ nhỉ? Nhất là ngày mai cô sẽ rời đi...

Tôi cảm thấy ánh mắt Christophe đang đặt lên người mình. Và cả sự lo lắng của anh trước tâm trạng của tôi. Mặc dù tự cho mình đủ mạnh mẽ để trải qua buổi tối một mình, tôi vẫn chấp nhận để anh giúp tôi lèo lái mọi chuyện. Vì tôi không muốn nói chuyện trong nhà hàng, chúng tôi quyết định về nhà anh. Trong khi Christophe chuẩn bị bữa tối, tôi hỏi anh liệu chúng tôi còn cơ hội cuối cùng để chứng minh ông trong sạch không.

– Khó mà làm được sau những gì chúng ta đã nghe. Nói thật, tôi rất muốn tin Vigneault là thủ phạm giết cậu bé. Nhưng trong trường hợp đó, Kessler hẳn phải đấu tranh chứ? Nhất là sau khi Céline thú nhận những điều kinh khủng mà gã thầy giáo cũ đã gây ra cho bà ấy! Tôi rất tiếc, Bertille, nhưng tôi tin rằng Kessler đã chấp nhận án phạt này bởi ông ấy thực sự có tội.

– Vậy sao ông ấy lại để tôi đến đây? Cứ như thể ông ấy muốn tôi tìm ra điều gì đó. Khi ông ấy đặt vé, tôi nhìn thấy một tia hy vọng trong mắt ông ấy. Kessler ngăn mình tin vào điều đó nhưng quả đúng là như vậy.

– Ông ấy đã không thành thực với cô. Nếu mong muốn sự thật, hẳn ông ấy đã không che giấu những chi tiết quan trọng với cô. Có thể chỉ đơn giản là ông ấy hạnh phúc khi được cô quan tâm. Victor là một người đàn ông rất cô đơn, không phải sao?

– Đúng là thế, nhưng anh không ở đó. Nếu anh gặp ông ấy, anh sẽ có cùng ý kiến như tôi: ông ấy không giết Simon. Ông ấy sẽ không có thái độ đó nếu ông ấy có tội! Còn nữa, anh cũng đồng ý rằng có những chi tiết không hợp lý... Ta biết ông ấy rõ ràng không phải kẻ ấu dâm nhưng ông ấy cũng không biện minh cho mình. Và toàn bộ bằng chứng về bản chất con người ông ấy: bình tĩnh, dịu dàng, lắng nghe các em nhỏ... Thật không hợp lý chút nào với cơn giận biến ông ấy trở thành kẻ giết người...

– Bertille, hẳn cô sẽ bảo tôi dở tệ trong khoản phân tích tâm lý người khác... nhưng Victor Kessler... Ông ấy gần bằng tuổi ông chủ cũ của cô ở Paris đúng không? Chẳng phải sự đồng cảm mà cô cảm thấy có thể được lý giải như thế hay sao? Hệt như mối liên hệ đặc biệt mà cô giành cho Gabin...

– Anh định nói gì? Rằng họ khiến tôi nghĩ đến bố mình ư? Hay họ thuận lợi thế chỗ ông ấy? Còn anh thì sao? Anh không cùng tuổi họ, vậy mà tôi vẫn tin tưởng anh đến thế...

Tôi chẳng biết gì về những trò cưa cẩm trai gái. Những trải nghiệm cuối cùng tôi có đã diễn ra cách đây quá lâu và bị bóp méo bởi tính cách kỳ quặc của Nicolas. Nhưng khi Christophe quay sang tôi với nụ cười mà tôi chưa từng thấy, tôi hiểu ra mình vừa thú nhận một thứ tình cảm khiến anh có phần hài lòng.

PHẦN 3

1

Bertille thả cuốn sổ vào va li.

Kết thúc rồi. Cô đã viết mọi thứ. Không kiểm duyệt, không đọc lại. Chưa lúc nào cô nghĩ đến người sẽ đọc những trang giấy ấy. Vả lại, có lẽ còn chẳng có ai đọc. Cô nhận ra sự thân mật trong lối viết và giờ cô đã hiểu nỗi đau của Victor khi cô lấy cắp bản thú tội của ông. Người ta chỉ viết ra cho bản thân họ. Cô phải kể câu chuyện của mình cho ông, cô nhận ra mình chỉ nói về bản thân, số phận của họ được kết nối bởi một cảm xúc tội lỗi đồng điệu.

Cô nhớ lại tình trạng khó ở của ông khi ông ngã khuỵu dưới chân cô. Mấy tuần nay, ông ấy thường bị như vậy, cả cô cũng thế. Vài ba lần ngất không mấy nghiêm trọng và thường xuyên bước hụt chân. Cô vấp ngã, bước hụt một bậc thang, trượt chân trên tuyết, căn nhầm khoảng cách với chướng ngại vật... Mặt đất hẫng xuống như để nhắc cô nhớ sự yếu đuối của mình trước các sự việc, sự mong manh trước khó khăn. Trong suốt kỳ nghỉ, cô đã chú ý hơn trong việc quan sát những người xung quanh mình và cô thường ghen tị với sự tiến bước của họ trên phố, trong quán cà phê, ở quán trọ.

Họ đang tiến lên.

Mà không vấp phải đồ đạc. Không làm đổ món đồ nào. Không va vào khung cửa. Họ tiến về phía trước. Đầy tự tin.

Họ có điều gì mà cô không có? Từ đâu họ có niềm tin chắc chắn rằng họ đang ở đúng chỗ của mình, cái cảm giác tồn tại chính đáng ấy? Và sự vụng về cứ đeo đẳng cô, luôn cho thấy cô không có khả năng hiện hữu, bắt nguồn từ vết thương xưa cũ nào?

Chí ít thì mấy tuần gần đây cũng giúp cô hiểu vì sao cô luôn cảm thấy chao đảo vì những người bị ngất. Nghĩa kép của từ này ¹³ giúp cô phát hiện ra những người giống mình.

Họ xích lại gần nhau, với mong muốn chung là trở nên vô hình...

2

Bertille thả mình xuống tràng kỷ. Về đến Paris tối thứ Tư, cô đã chờ tới cuối tuần mới liên lạc lại với Victor. Trong hai ngày, cô đọc lại những ghi chú đã soạn ở Saintes-Fosses và phân vân không biết có nên cho ông biết toàn bộ suy nghĩ của mình như vậy không. Thế rồi, đầu giờ chiều, cô sẵn sàng đến gặp ông. Cô bấm chuông cửa căn hộ, gạt mọi nỗi sợ sang một bên. Cô cảm thấy nhẹ nhõm, giống như khi người ta đã làm việc cần làm và giờ thì quá muộn để suy nghĩ. Khi cô vừa ngồi xuống, ông đưa cho cô bản thú tội chưa viết xong, được chấp bút từ năm 1984 mà cô đã đọc phần đầu từ tháng trước, dù hồi đó chưa được ông đồng ý. Ông không đòi đổi lại thứ gì. Vì bối rối trước sự tin tưởng của ông, cô lấy cuốn sổ của mình ra. Sau cuộc trao đổi ấy, họ nói chuyện suốt hai giờ đồng hồ.

Cô gợi lại hình ảnh Saintes-Fosses. Bầu không khí ẩm thấp và băng giá luôn làm má đám trẻ đỏ ửng. Rất nhiều gia đình trẻ không biết Simon và họ đi lại quanh làng mà không nghĩ ngợi gì, hạnh phúc khi được sống ở một nơi yên tĩnh và êm ả. Rồi đến những người đã ở đó từ xưa. Những người biết chuyện. Những người không bao giờ có thể coi cái hồ là nơi câu cá được nữa. Những người vẫn gọi trường học là phòng hội họp. Những người có thể sẽ cảm thấy mùi hôi thối buồn nôn mỗi khi có một nhà sản xuất, vì thiếu khán giả mà lật lại những tình tiết lắt léo trong vụ Grégory.

Trên đường về nhà, cô đắm chìm trong bản thú tội của Victor. Đúng là chưa đầy đủ, nhưng hôm nay, ông đã báo với cô ông sắp viết xong. Rằng đã đến lúc kết thúc chuyện này... Cô nhìn chiếc đồng hồ quả lắc, kim chỉ 2 giờ sáng và cô đang cầm trên tay những trang cuối cùng.

*

Thứ Năm và thứ Sáu trước ngày phát hiện thi thể, cuộc sống ở Saintes-Fosses gần như trở lại bình thường. Bầu không khí trong lớp khá yên bình. Có lẽ học trò nhận ra tâm trạng rối loạn của tôi. Có thể lắm. Kinh nghiệm giảng dạy ít ỏi tôi có dù sao cũng giúp tôi rút ra rằng: lũ trẻ nhận biết được chính xác đến nhường nào trạng thái tâm lý của người lớn mà chúng gần gũi.

Cơn phong ba đổ ập xuống Saintes-Fosses vào cuối buổi sáng thứ Bảy. Lúc ấy tôi vẫn chưa biết, nhưng tôi đang ở tâm bão. Từ nhà mình, tôi nghe thấy tin đồn nổi lên. Như một tấm voan màu đen dần phủ kín ngồi làng, tiếng thì thầm lan ra từ con phố này sang con phố khác và kéo tôi ra cửa sổ. Điệu bộ những người qua đường đề lộ tâm trạng hoảng hốt của họ. Tôi ngừng chữa bài. Bên ngoài, mẹ của một học trò vừa băng qua đường vừa gọi tôi. Với những từ ngữ ngắc ngứ và lộn xộn, bà giải thích cho tôi rằng người ta đã vớt được xác của Simon... Tôi bỏ chạy về trường và đến vừa kịp lúc để nôn bữa trưa vào bồn rửa bát. Tôi đứng khom mình trên vòi nước rất lâu, hít vào thứ mùi hôi hám. Thực tại đang ở đó. Tôi chính thức là tòng phạm của một vụ giết người. Tôi đã đào thải thành công buổi tối thứ Hai ấy trong nhiều ngày, tôi tiếp tục sống như thể không có gì là sự thật: cuộc bỏ nhà của Simon, cú điện thoại của bà mẹ, thi thể không còn sức sống nằm dài trên sàn bếp lạnh lẽo và mọi thứ xảy ra sau đó... Céline có biết người ta đã tìm thấy Simon không? Cô nghĩ gì về cách tôi dọn thi thể cậu bé? Cô thấy thế nào về hành động quăng cậu bé xuống hồ của tôi? Cô nhìn thấy ở đó bằng chứng tình yêu hay sự ghê tởm? Cái hồ nơi chúng tôi trải qua mỗi mùa hè, từ thuở thơ ấu đến thời niên thiếu, cái hồ nơi tôi khám phá ra thế nào là tình yêu và những đau đớn của cô.

Céline không quay lại tiệm làm tóc từ sau cái chết của em trai. Có lẽ nỗi khiếp sợ đã bắt kịp cô vào buổi sáng thứ Ba, khi liều thuốc ngủ bà mẹ đưa cho hết tác dụng. Cô có nghĩ tôi thật vô cảm khi trở lại làm việc sau những gì chúng tôi đã làm không? Hẳn cô sẽ sớm hiểu rằng tôi đang duy trì vỏ bọc bên ngoài để bảo vệ cô. Đó là toàn bộ những gì quan trọng với tôi.

Dưới mắt mọi người, việc thầy giáo làng đến chia buồn với gia đình là việc chính dáng. Thế nên tôi quyết định tới thăm nhà họ vào tối hôm đó. 6giờ 30 chiều, tôi bấm chuông cửa nhà Dulac. Trong vụ xét xử, chuyến thăm này được cho là bằng chứng cuối cùng cho sự đồi bại của tôi. Tên sát nhân đến thăm gia đình nạn nhân... Ta có thể hình dung sự việc ấy có lợi thế nào cho việc buộc tội.

Khi đi qua lối vào, tôi không thể ngăn mình liếc nhìn căn bếp. Mùi của cái chết có len lỏi qua lớp gạch màu vàng và xám không? Tôi không cảm nhận được gì. Bà Dulac thản nhiên nhìn tôi, rõ ràng đang chờ tôi giải thích lý do mình có mặt. Tôi lo lắng cho tình trạng của Céline; bà ta ngước mắt nhìn trời.

– Con bé tội nghiệp đã suy sụp, nó có vẻ mất trí rồi. Con bé đã quên hết mọi chuyện. Như vậy có lẽ lại tốt hơn. Thế nên anh hãy cẩn thận lời nói của mình, hãy để ý tới con bé, tôi xin anh đấy.

Tôi đi lên gặp Céline mà không trả lời bà mẹ. Cô lao vào lòng tôi và nức nở suốt hàng chục phút mà không nói lời nào. Đến khi cuối cùng cô cũng mở miệng, tôi vẫn đứng sững người.

– Victor, tại sao Simon lại đến gần hồ nước? Với lại thằng bé đã đi đâu suốt cả ngày thứ Hai? Cậu có nghĩ thằng bé vẫn trốn ở Saintes-Fosses không?

Tôi không thể trả lời. Cô ngước đôi mắt to tròn nhìn tôi và tôi thấy trong đó vẻ chân thành đến mức tôi không thể quay đi. Mười năm gần đây, tôi đã tìm hiểu tài liệu; bây giờ tôi biết rằng người ta có thể bị mất ký ức sau khi gặp sang chấn tâm lý. Một cơ chế tồn tại khiến mạch cảm xúc và ký ức bị rối loạn.

Hiện tượng này dẫn đến cái mà người ta vẫn gọi là “rối loạn phân ly”. Năm 1973, người ta gần như không nói về hiện tượng dạng này và tôi cảm thấy hoàn toàn thiếu kiến thức khi đối mặt với cái mà tôi cho là một dạng mất trí nhớ. Điều rõ ràng duy nhất là Céline không hề giả vờ. Cô ấy đã thực sự xóa đi ký ức về những gì đã làm với em trai mình...

Vì cảm thông, hay vì hèn nhát, tôi bắt chước thái độ giống hệt cô. Tôi cố gắng an ủi cô, tôi cam đoan mình sẽ luôn ở bên cạnh cô và cô có thể dựa vào tôi bất kỳ lúc nào. Quyết định giữ im lặng, tôi lại trở về làm người bạn, người tri kỷ. Nhưng nhất là, tôi chấp nhận, một cách có ý thức với chính mình, sống trong tình trạng phân ly như những gì cô phải chịu đựng. Thực tế là tôi thấy nhẹ nhõm, chứng mất trí nhớ của Céline là một cơ hội trời cho. Trước tiên là bởi cô giảm được đáng kể cảm giác tội lỗi, thứ hai là vì vị trí của tôi trong mắt cô được phục hồi. Tôi đã sợ sự có mặt của mình sẽ vĩnh viễn khiến cô nhớ lại tội ác tàn bạo mà chúng tôi phạm phải. Từ nay, cuộc đời chúng tôi có cơ hội tiếp tục như trước.

Đó thành thực là điều tôi tin tưởng trong những ngày sau khi phát hiện thi thể. Bất ngờ là lần khám nghiệm tử thi đầu tiên đã hướng điều tra viên đến giả thuyết tai nạn. Nhờ thế, tôi cho rằng chúng tôi có thể thoát tội một cách bình yên vô sự. Đúng vậy, “bình yên vô sự”. Ngày hôm nay, tôi thấy ghét bỏ gã trai trẻ đầy khinh suất là tôi khi đó. Dù cách biệt tuổi tác nhưng Simon từng là bạn tôi, vậy mà tôi còn không hề khóc thương sự ra đi của cậu bé. Tôi chỉ coi trọng tình yêu của mình với Céline. Tình cảm ấy xâm chiếm đầu óc và thân xác tôi như đám ký sinh trùng lấy thức ăn từ vật chủ.

Trong ba tuần, Saintes-Fosses trải qua tình cảnh náo động không mấy tốt đẹp của ngôi làng vô danh bỗng chốc trở nên nổi tiếng. Ở đó ta bắt gặp những viên cảnh sát chưa từng gặp, ta thấy xe cảnh sát đỗ ngang qua quảng trường và đám phóng viên lần mò tìm kiếm một chi tiết độc đáo để đề cập trong bài báo của mình. Mọi lý do ra khỏi nhà đều được hoan nghênh: chưa bao giờ lại gặp nhiều người hút thuốc đi tìm mua thuốc lá đến vậy, nhiều người đau nửa đầu đi tìm mua aspirin đến vậy, nhiều người vợ mang đồ ăn cho mẹ chồng đến vậy, nhiều đàn ông sẵn sàng bình luận tin tức thời sự bên tách cà phê hay ly vang trắng đến vậy... Mùa đông năm ấy, cánh tiểu thương ở Saintes-Fosses bội thu còn người dân thì phát hiện thú vui trò chuyện trên phố. Quả là một tin vặt...

Trong lúc ấy, cơn cuồng phong sắp hạ gục tôi bắt đầu chuyển hướng. Lần hỏi cung đầu tiên của tôi xác định chiều hướng những lần tiếp theo. Tôi được một điều tra viên triệu tập đến đồn cảnh sát. Anh ta được gọi đến để hỗ trợ và không phải người trong làng. Anh ta không hiểu vì sao tôi lại cho đám trẻ nghỉ học vào tối thứ Hai trong khi lẽ ra chúng phải ở lại học. Tôi trả lời thành thật: tôi day dứt vì lo lắng, tôi đã lên đường lần theo Simon mà không chần chừ.

Vấn đề của sự thật, đó là không phải lúc nào sự thật cũng đáng tin. Năm trước đó, Simon đã trốn nhà hai lần mà tôi không mảy may phản ứng. Các buổi học, cũng như tiết dạy kèm, diễn ra bình thường cho đến khi người ta báo với tôi cậu bé đã trở về. Vậy thì ngày hôm ấy có gì khác sao? Còn tôi, tôi có thể giúp ích được gì? Tôi chỉ khẳng định rằng mẹ và chị gái cậu bé có vẻ lo lắng hơn thường ngày, nhưng tôi thấy rất rõ vẻ hoài nghi trong mắt viên cảnh sát. Tuy nhiên, ngay lúc ấy, tôi cảm thấy tự hào khi mình không bối rối. Bằng cách hướng sự chú ý của họ vào tôi, tôi đã tránh không để họ chuyển hướng sang Céline.

Tại sao tôi không dự trù chuyện sẽ xảy đến? Làm thế nào tôi lại có thể nghĩ mình giỏi giang hơn người thường, được che chở khỏi sự ngờ vực nhờ chức vụ giáo viên, một địa vị được công nhận thời đó, và nhờ thiện cảm mà dân làng giành cho tôi từ một năm nay? Khi cắm rễ ở nơi mình sinh ra, ta sẽ cảm thấy thoải mái như ở nhà, ta không nghĩ mảnh đất mình chập chững những bước đi đầu tiên một ngày kia có thể trở thành nơi ta trượt ngã. Ta tưởng rằng những người từng mỉm cười trước những lời ba hoa của ta sẽ mãi tin tưởng ta, dù ta có nói gì. Ta lầm tưởng mình sẽ không bao giờ sa vào tội lỗi trong mắt những người từng giúp ta trưởng thành.

Rồi ngày nọ, một đứa trẻ không đủ sức phản kháng trước một cảnh sát mặc đồng phục, cha mẹ và cảnh sát hỏi cậu những câu mà cậu không nhận thức được thực tế, dù vậy cậu vẫn kể. Cậu kể rằng cậu rất yêu quý thầy giáo, bởi thầy tốt bụng, bởi khi học trò viết sai, thầy không phạt mà ngược lại, thầy đặt chúng ngồi trên đùi để hướng dẫn những cử chỉ vụng về của chúng. Cậu kể rằng mỗi lần đi quanh các bàn học, thầy lại vò rối mái tóc học trò khi phát hiện lỗi sai trong bài chính tả hay nhầm lẫn trong phép tính, tất cả những cử chỉ bình thường và vô thức ấy bỗng mang ý nghĩa ghê tởm khi chúng lần lượt được viết trên biên bản. Niềm tin mù quáng mà dân làng giành cho người thầy càng khiến cơn giận cuộn trào từ đó tăng lên theo cấp số nhân. Họ ngoảnh mặt khi đi trên đường, ánh mắt lảng tránh hoặc đầy hung hăng. Đến cả những gương mặt có ra vẻ khoan dung cũng bị phủ lên sự ngờ vực bác bỏ vẻ niềm nở ban đầu.

Tôi lặng lẽ quan sát cả làng dần liên kết chống lại mình. Tuy nhiên, khi phía cảnh sát quay lại thẩm vấn, tôi vẫn tự tin. Mặc dù lượng bằng chứng đã tăng lên, tôi vẫn tin vào công lý. Cho đến ngày 7 tháng Mười hai Năm 1973. Hôm đó, một trong những học trò “lớn” trong lớp đã chỉ ra sự thay đổi thái độ của tôi với Simon vài ngày trước khi cậu bé qua đời. Như thể tôi giận dữ với cậu bé; tôi thường xuyên nổi nóng, trái ngược với thường ngày. Trước đó, đúng ra là tôi vẫn tỏ ra dịu dàng quá mức khiến đám học sinh gọi cậu bé là học trò cưng.

Tôi không thể phản bác được gì trước bằng chứng ấy khi luật sư thuật lại cho tôi. Tất cả đều là sự thật. Tôi chỉ thú nhận với anh ta rằng Simon đã thố lộ với tôi ngay trước khi cậu trở về và cậu định dùng trò tống tiền để gom góp tiền giúp cậu rời khỏi Saintes-Fosses. Tôi không đề cập chi tiết, không nói đến mối nghi ngờ của mình liên quan tới việc Céline bị xâm hại khi trở về từ lễ hội và thật may lã tôi đã làm thế. Bởi, khi chuẩn bị cho vụ xét xử, luật sư của tôi muốn sử dụng thông tin mà tôi bí mặt đưa cho anh ta. Anh ta muốn chỉ ra Simon dưới một khía cạnh khác: một cậu thiếu niên đi tống tiền người lớn xung quanh và không biết giới hạn. Trong cơn giận dữ, tôi đã yêu cầu loại anh ta ra khỏi vụ án, và đó là sai lầm lớn nhất tôi phạm phải. Vị luật sư mới không biết chi tiết vụ án mà cũng không hề cố gắng tìm hiểu chúng. Kể từ ngày đó, tôi không còn đồng minh nào trong làng. Hay đúng hơn là cũng có. Một người vẫn trung thành với tôi trong suốt thời gian đó: ông Vigneault, vị thầy giáo tiền nhiệm của tôi. Chỉ một mình ông ta đứng lên bênh vực tôi trước những phụ huynh đột ngột gán cho tôi đủ loại tội ác. Khi thấy ông ta đi xa đến mức tha thứ cho những khuynh hướng theo lời ông ta là “tự nhiên” mà người ta có thể cảm thấy trước lũ trẻ, tôi lên cơn phẫn nộ, tôi thề với ông ta rằng tôi không hề như thế. Lúc ấy tôi cho rằng ông ta đang tìm cách thu thập những bí mật có thể có. Nhưng sau này, khi biết những gì ông ta đã khiến Céline phải chịu đựng, tôi hiểu ra rằng vào năm 1973, cái gã đóng vai người bạn ấy chỉ mong biện minh cho tội ác của chính mình.

Tuy nhiên, vào thời đó, đáng lẽ tôi đã dễ dàng thoát tội ấu dâm. Tôi chỉ cần nhắc đến những vấn đề gia đình của Simon, tiết lộ xung đột giữa cậu với chị gái và mẹ, những cú đánh cậu tung ra và nhận về. Nhưng tôi không thể. Ngay khi tôi mở miệng nói ra hẳn cũng sẽ là lúc Céline bị chỉ điểm.

Tôi không hối hận gì. Sự im lặng của tôi và chứng mất trí nhớ của cô đã giúp cô vượt qua chuyện này. Cô đã có thể kiếm một công việc và, khi cô viết thư cho tôi, tôi nhận thấy cô đang dần vượt qua cái chết của em trai mình.

Tôi nhớ cả, nhưng nếu Céline theo khóa điều trị, có nguy cơ câu chuyện về cái chết của em trai cô sẽ quay trở lại. Hẳn cô sẽ không vượt được qua. Tôi biết điều đó.

Vậy nên, tôi dốc hết can đảm rời xa cô. Tôi không hy sinh hơn mười năm đời mình để thấy cô vật lộn trong nỗi kinh hoàng...

Bertille đặt lại những trang giấy ngả vàng lên bàn. Vậy đấy, một kết luận như bao kết luận khác. Victor có thể thêm chi tiết gì trong đây? Mô tả cuộc điều tra? Hình ảnh phiên xét xử? Hay những gì còn lại. Điều mà ta cảm nhận trong thâm tâm khi cánh cửa phòng giam khóa lại. Điều mà ta hối hận. Hoặc không. Khi ta đã hành động vì tình yêu.

3

– Tôi không nghĩ bố cô là người gây ra cái chết của Julien.

Bertille ngẩng đầu nhìn Victor, sững sờ trước lời khẳng định được thốt ra ngay giữa bữa tiệc trà. Làm sao ông dám bày tỏ lập trường về một chuyện như thế? Ông không biết gì về tuổi thơ cô, và việc đọc nhật ký của cô không cho ông quyền nói điều đó. Hơn nữa, họ hẹn gặp nhau để nói về chuyện của ông. Vậy mà ông lại nhắc đến bố cô...

– Ông ấy ghét thằng bé...

– Ông ấy không chấp nhận chuyện cậu bé không giống những đứa trẻ khác, hai chuyện này không giống nhau. Nhiều người không thể chấp nhận sự khác biệt của người thân mình, không phải vì họ không thích người đó, mà chính vì thực ra họ không thể chịu đựng nổi cái nhìn của mọi người về những người như thế, những người mà họ yêu quý. Chắc hẳn bố cô e sợ người khác phán xét. Ông ấy hèn nhát, đó là điều rõ ràng. Nhưng không có nghĩa là ông ấy đã giết em trai cô.

– Ông ấy không rơi lấy một giọt nước mắt trong đám tang thằng bé.

– Dù vậy, cô có dám nói rằng sau khi cậu bé qua đời, ông ấy đã sống vui vẻ trở lại không?

– Không. Nếu ông ấy tươi cười trở lại, tôi hẳn đã có thể giết ông ấy.

– Và cô coi sự im lặng của ông ấy như lời thú nhận tội lỗi, chứ không cho rằng ông ấy có thể đã xúc động vì cái chết của con trai mình.

– Ông ấy chưa bao giờ đối xử với Julien như con trai. Ông ấy chẳng làm gì cho thằng bé, ngoại trừ la mắng hay tránh mặt thằng bé suốt bảy năm.

– Chí ít, hãy thừa nhận rằng ông ấy không tận dụng sự tự do mà ông ấy hẳn đã có được sau khi em trai cô qua đời. Ông ấy đã ở lại nhiều năm bên người vợ để mình chết dần chết mòn vì đau buồn và người con gái căm ghét mình, rồi cả hai đều rời khỏi cuộc đời ông ấy để cuối cùng ông ấy chỉ còn lại một mình.

– Đừng bênh vực ông ấy nữa! Ông không biết ông ấy. Ông đã đọc nhật ký của tôi, ông biết rằng ông ấy không sống ở nhà chúng tôi nữa. Ông ấy có thể đã làm lại cuộc đời ở đầu kia đất nước rồi!

– Lẽ ra cô nên hỏi cô mình nếu chuyện ấy khiến cô bứt rứt đến thế. Nếu còn một cách để biết thì cô nên nắm lấy nó.

– Ông có tư cách nói với tôi điều đó ư?

– Đừng đánh đồng mọi thứ: tôi vẫn luôn biết chuyện gì đã xảy ra... chính công lý đã lờ đi sự thật ấy và như vậy thì cũng tốt.

– Vậy thì tại sao ông lại bảo tôi đến đó?

– Tôi không bảo cô đi, chính cô là người muốn đi... Tôi không có quyền ngăn cô lại: hãy cứ cho là tôi muốn có thông tin mới về những gì cô khám phá được.

Victor im lặng. Bertille nhân lúc ấy hãm thêm trà. Chuyện này giờ đã thành lệ. Mỗi lần gặp nhau, họ phải uống hết hai hay ba bình trà. Họ có chung sở thích “nghiện” trà. Trong khi cô loay hoay dưới bếp, Victor chuẩn bị những lời định nói. Khi cô quay lại rót trà, ông nói ra những suy nghĩ sâu kín của mình.

– Cô biết không, Bertille, trong thâm tâm, tôi cứ hy vọng cô sẽ mang về tin tức của Céline. Bức thư cuối cùng bà ấy gửi là vào ngày 24 tháng Một năm 1986. Bà ấy kể cho tôi cuộc sống của mình ở Corrèze, bà ấy sống trong một ngôi làng cạnh Tulle. Bà ấy thực hành thôi miên để cố giải thoát mình khỏi những ký ức tuổi thơ đeo bám bà ấy. Thú thật, tôi không tin những chuyện tầm phào ấy và không thực sự lo lắng lắm. Cho đến khi bà ấy ngừng viết thư cho tôi. Sau đó, tôi nhận được vài tin qua trung gian là Pascal: bà ấy có vẻ đã tìm lại được ý nghĩa sống. Rồi Pascal cũng im hơi lặng tiếng. Tôi tưởng họ đã mất liên lạc với nhau... cho đến khi đọc những gì cô viết...

– Ông không giận khi bà ấy bỏ rơi ông sau những gì ông làm cho bà ấy ư?

– Bà ấy không bỏ rơi tôi. Ngay vào lúc thi thể Simon chìm sâu xuống làn nước đen, tôi biết mình đã mất hết cơ hội được sống bên bà ấy. Hành động đó mãi mãi gắn chặt tôi với cái chết của em trai bà ấy. Chỉ khi tôi biết rằng bà ấy không hạnh phúc thì sự im lặng của tôi mới trở nên vô ích. Tạ ơn Chúa, bà ấy đã thoát được chuyện này.

– Tại sao ông không đi tìm bà ấy?

– Tôi đã tìm. Ngay khi ra tù, tôi đã mua một chiếc máy tính và kết nối Internet. Nhưng kể từ khi bà ấy rời khỏi Saintes-Fosses, tôi không tìm được bất kỳ dấu vết nào của bà ấy. Tôi nghĩ có thể bà ấy đã thay tên đổi họ. Dù gì, cô cũng đã thành công trong việc điều tra sâu hơn tôi.

– Ông có thể gọi cho Pascal mà...

– Không. Hai chúng tôi có một thỏa thuận. Ông ấy báo cho tôi tin tức chừng nào có thể, còn tôi, tôi đã hứa không bao giờ liên lạc với ông ấy.

– Tại sao? Vì ông ấy nghĩ ông có tội ư?

– Tôi không biết. Trong quá trình xét xử, ông ấy đã thay đổi thái độ với tôi, chắc chắn là thế. Tôi không giận ông ấy, nếu hoàn cảnh của chúng tôi đảo ngược, hẳn tôi cũng sẽ bỏ mặc ông ấy mà không hề do dự.

Bertille quyết định ra về khi đã đến lúc phải bật đèn trong căn hộ. Qua các lần gặp gỡ, cô ngày càng yêu thích những khoảnh khắc như vậy với Victor. Họ vẫn giữ khoảng cách. Không ôm hôn. Không vỗ vai. Nhưng giữa họ vẫn hình thành một mối liên kết thực sự. Một sự thấu hiểu đồng điệu. Những nỗi đau mà họ cùng chia sẻ.

Trong khi Victor tiễn cô ra cửa, Bertille quay lại, gật đầu ra hiệu và ông cũng làm y như vậy. Đó là tín hiệu giữa họ.

Tiếng bước chân của Bertille dội lại và nhỏ dần trong cầu thang. Ông lão đóng cửa lại, đi về phía bàn buýp phê, lấy ra vài tờ giấy trắng. Thời khắc đã điểm. Ông lấy cây bút chì được vót cẩn thận bằng con dao hiệu Opinel và ngồi vào bàn. Ba mươi ba năm sau phần mở đầu lời thú tội của mình, giờ ông lại chuẩn bị viết tiếp.

*

Bertille trở lại làm việc sau ba tuần nghỉ. Để thỏa mãn óc tò mò của đồng nghiệp, cô bịa ra cuộc đoàn tụ nồng ấm với người cô của mình và những chuyến đi dạo làm say lòng người trên những ngọn núi tỉnh Vosges. Cô miêu tả cảnh sắc say sưa đến độ sau cùng mọi người phải ghen tị với chuyến hành trình này. Cô nhận ra rằng mọi lời nói dối đều có một phần sự thật và sự thật không bao giờ ở nơi ta chờ đợi.

Càng ngạc nhiên hơn là cô cảm thấy khó khăn khi phải tiếp tục cuộc sống ở nơi cô đã để nó lại. Cô không còn cảm thấy mình phù hợp với văn phòng nữa. Giờ cô lại nóng lòng chờ đợi được làm việc trên thực địa, điều mà mới tháng trước cô còn ghét bỏ. Cô muốn đi về phía những người khác, hỏi han về cuộc đời họ, kể cả khi cô không bao giờ có được động lực rõ ràng như ở Saintes-Fosses. Vì lẽ đó mà cuộc gọi của Christophe, một tuần sau khi cô trở về, đã khỏa lấp mong muốn của cô. Cô cảm thấy vui vẻ khi lại được nghe thấy giọng anh. Christophe nắm được một đầu mối về Céline. Anh không muốn nói gì trước khi thực hiện vài xác minh, nhưng có vẻ anh đã quyết định liên lạc với bà ấy. Bertille cố khuyên anh đừng làm vậy. Cô sợ rằng việc lôi quá khứ đau đớn ấy trở lại sẽ khiến người phụ nữ mong manh ấy càng trở nên bất ổn. Cô kéo dài cuộc điện thoại bằng cách kể cho Christophe mọi thứ cô biết trong bản thú tội của Victor. Cô hy vọng như vậy anh sẽ cân nhắc nguy cơ có thể gặp phải khi đến nói chuyện với chị gái của Simon.

Christophe vẫn cứng đầu, anh gọi lại cho cô vài ngày sau. Manh mối đã được xác nhận và anh sẽ đến gặp Céline vào Chủ nhật tới. Anh rủ cô đi cùng mình.

– Bertille ạ, bà ấy chính là tâm điểm vụ này. Tôi nghĩ vậy kể từ khi cô tiết lộ với tôi vai trò của bà ấy và tôi không thể tin nổi bà ấy đã quên hết. Nếu bà ấy thực sự có tội, tôi mong nghe được điều đó với sự có mặt của cô. Đương nhiên, tôi không giới thiệu mình là cảnh sát và bà ấy cũng không biết nghề nghiệp thật của cô... Bà ấy sẽ gặp chúng ta ở nhà Pascal Mangeot.

– Sao lại ở nhà ông ấy?

– Nhờ ông ấy làm trung gian, tôi mới có được cuộc hẹn này. Dù gì, ông ấy cũng có địa chỉ của bà ấy. Thế nên tôi đã gọi cho ông ấy để báo rằng chương trình truyền hình sẽ đào sâu đến cùng. Rằng chúng ta đến Corrèze điều tra và nếu ông ấy có thêm tin tức gì thì ta sẽ tiết kiệm được thời gian. Ông ấy hiểu rằng ta sẵn sàng dùng trăm phương nghìn kế và ai cũng biết mấy chương trình thực tế có thể đi xa đến mức nào... Tóm lại, ông ấy muốn tổ chức một buổi gặp trong yên bình. Céline cũng đồng ý.

– Tôi không biết nữa, nếu vậy tôi buộc phải nghỉ thứ Hai và tôi đã nghỉ phép quá nhiều rồi... Vả lại, tôi cũng phải báo trước với bà Nadine...

– Cứ nghĩ cho kỹ đi, Bertille. Cô không phải thuê xe, tôi sẽ đến đón cô vào thứ Bảy ở ga TGV và tiễn cô vào thứ Hai. Nếu bà Nadine không còn phòng, tôi có một phòng ngủ cho khách để cô dùng...

– Mai đến văn phòng tôi sẽ xem sao, tôi gọi lại cho anh vào buổi tối.

Bertille nhìn màn hình điện thoại. Mười hai số liên lạc. Với một số người là quá ít, nhưng với cô con số ấy đại diện cho cả một thế giới. Một tháng trước, danh bạ của cô chỉ có một số: Flore. Tất cả các số khác đều được thêm vào trong chuyến đi Vosges. Những người cô đã gặp, phỏng vấn, ghi âm. Một số người, như bà Nadine hay Christophe, đã trở thành bạn bè. Trước đó, người duy nhất biết quá khứ của cô là Flore và những tâm sự mà cô trao gửi đã đưa cô xuống vị thế thấp hơn. Flore đóng vai trò thay thế cho người chị hay người mẹ của cô. Bà Nadine và Christophe thì ngược lại, họ coi cô là người có khả năng ra quyết định. Tuyệt hơn nữa, họ khâm phục cô. Họ khen ngợi khả năng kiên cường của cô, thứ sức mạnh cô chưa bao giờ bộc lộ nhưng lại giúp cô sống sót vượt qua thái độ của bố mình, cái chết của Julien, sự ra đi của mẹ rồi đến nhiều năm đau khổ khi sống với Nicolas. Nếu không có lời đánh giá mà hai người họ giành cho cô, có lẽ cô vẫn tiếp tục coi mình là nạn nhân, hoặc tệ hơn, là thủ phạm...

Tối đó, khi nghĩ lại ngày vừa qua, cô tính toán con đường mình đã đi được: cô đã đưa ra ngần ấy quyết định mà bốn năm trước cô không thể làm nổi. Làm sao cô có thể phục tùng một gã như Nicolas lâu như vậy? Tại sao cô không bỏ đi ngay từ đầu khi hai người chủ cũ niềm nở chào đón cô? Cô và anh ta có quá ít khoảnh khắc hạnh phúc; những khoảnh khắc ấy không biện minh được cho việc cô chấp nhận toàn bộ khoảng thời gian còn lại. Suốt những năm tháng đau khổ ấy, cô đã quên đi bản thân, chỉ nghĩ đến việc làm vừa lòng chồng, không trái ý anh ta. Kể cả khi mọi chuyện đều ổn, cô vẫn run rẩy. Những ngày sóng yên biển lặng chẳng kéo dài mãi. Cô đã học được cách canh chừng những tín hiệu đầu tiên: một cú co giật khiến anh ta siết nắm đấm tay phải, một tiếng thở dài hơn bình thường, một cái chớp mắt hơi quá nặng nề, toàn bộ những tín hiệu báo hiệu tâm trạng thay đổi. Kỳ lạ thay, những lời thóa mạ ban đầu luôn khiến cô nhẹ lòng. Chí ít, cô biết điều gì sắp xảy ra và không cần đoán xem khi nào mọi chuyện sẽ trượt bánh. Trong thâm tâm, có một điều có lẽ cô sẽ không bao giờ tâm sự với ai, đó là cô chắc chắn mình phải chịu một phần trách nhiệm trong toàn bộ chuyện này. Nếu cô không phải là cô, Bertille Monnier, hẳn Nicolas sẽ không dám cư xử như vậy. Nếu cô phản kháng lại ngay từ trận đòn đầu tiên chứ không sững người, nếu cô không coi nhẹ những phản ứng hung dữ của người đàn ông sống cùng cô, nếu cô không bám víu vào hình ảnh bạch mã hoàng tử mà anh ta phô ra thuở đầu và cũng là hình ảnh cô muốn tin tưởng trong vô vọng, thì sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra. Cô biết bất kỳ bác sĩ tâm lý hay nhân viên xã hội nào cũng sẽ đáp rằng hiện tượng tự buộc tội này là một phần của chu kỳ bạo lực tai ác mà nạn nhân phải chịu. Nhưng đó là niềm tin chắc chắn của cô. Hệt như việc cô cho rằng nếu mẹ cô biết cách khẳng định giá trị bản thân, có lẽ cuối cùng bố cô cũng sẽ chấp nhận đứa con như Julien.

Nhiều người có tội trong toàn bộ vụ việc, đó là điều cô hiểu ra khi ở Vosges và cũng là điều Victor cố giải thích với cô lần đầu họ gặp nhau. Cô sẽ phát hiện thêm điều gì khi nói chuyện với Céline? Cô đồng ý đi cùng Christophe chẳng qua chỉ để đảm bảo rằng người phụ nữ sáu mươi sáu tuổi ấy đã quên được tuổi trẻ đầy đau thương. Đó là tất cả những gì quan trọng.

4

Xe cứu thương đi xa dần, còi báo động đã tắt. Bertille nhìn theo ánh sáng xanh lam đến khi nó biến mất trên con đường liên tỉnh phía dưới rồi quay sang Christophe đang trao đổi với nhân viên cứu hộ. Nét mặt anh đanh lại từ khi anh trở về vai trò cảnh sát. Gọi cấp cứu, báo địa chỉ, mô tả triệu chứng của người bệnh trước khi bà ngất đi, anh đã thực hiện ngần ấy phản xạ nghề nghiệp vô cùng dứt khoát.

Khi quan sát nhân viên cấp cứu thực hiện các bước sơ cứu tại chỗ, Bertille đặt cảnh tượng này chồng lên cảnh tượng diễn ra tám tuần trước đó trong một trung tâm thương mại Paris. Cô biết mình là nguyên nhân của lần nhập viện mới này, mặc dù lần này, cô không còn là người duy nhất có trách nhiệm. Trên đường lái ô tô tới, Christophe đã kể lại cuộc nói chuyện qua điện thoại của anh với Pascal Mangeot. Khi Céline “biến mất” năm 1984, Pascal đã tìm cho bà công việc cắt tóc trong một ngôi làng ở Corrèze nơi em họ ông làm thị trưởng. Với địa vị của mình, người em họ này có thể nhờ làm giả chứng minh thư và Céline Dulac trở thành Angèle Dulac, dùng tên thứ hai và khẽ bo tròn chữ cái đầu tiên trong họ của mình. Được bảo vệ khỏi cánh báo chí và những kẻ tọc mạch nhờ điều đó, người phụ nữ trẻ bắt đầu làm lại cuộc đời. Mới vừa rồi, bà kể cho họ sự khó khăn trong những tháng đầu, những giọt nước mắt đau buồn nối tiếp những giọt nước mắt tức giận, những lần giật mình trên phố, rồi đến liệu pháp này, thứ ban đầu bà không tin nhưng phải công nhận bà đã có được những kết quả bắt ngờ.

– Chính Françoise, em họ của Pascal, là người nói với tôi về thôi miên. Vì quá tuyệt vọng nên tôi đã đồng ý. Dần dần, những ký ức quay lại. Thoạt tiên, tôi nhớ ra nhiều chi tiết mới về những gì tôi phải chịu đựng khi còn nhỏ, chúng ồ ạt ùa về trong buổi trị liệu đầu tiên được thực hiện tại Vosges. Những cử chỉ sai trái và ép buộc mà tôi đã biến thành bình thường để dễ dàng quên hơn. Những cái vuốt ve mà gã thầy giáo tới tấp giành cho tôi hay bắt tôi làm với hắn. Khi mẹ quay lại đón tôi, tôi phải chờ trong lớp, vừa cắm cúi làm bài tập vừa tưởng tượng bà đang phải chịu những hành vi bẩn thỉu như vậy ở căn phòng ngay cạnh. Tôi căm ghét vẻ mặt vui tươi của bà khi chúng tôi về nhà. Và nhất là, tôi tự trách mình khi là người bị chọn trong số những bé gái trong lớp, phải chịu đựng những buổi học ấy, những buổi học khiến mẹ tôi vui sướng. Sau này, liệu pháp thôi miên đã làm tôi sống lại sự kiện trở về từ lễ hội ngày 20 tháng Bảy năm 1973. Yves đã cưỡng hôn tôi khi xuống xe. Anh ta ép tôi lên mui xe và bắt đầu lột đồ trên người tôi. Tôi không biết anh ta có thể đi đến đâu nếu anh ta không phải chạy vào bụi cây để nôn. Bị bỏ lại trên mui xe, tôi không nhúc nhích. Tôi lại quay về năm mười tuổi. Người cứng đờ, không thể phản kháng. Tôi định thần lại khi Victor lái ô tô ngang qua và những tiếng kêu gào của tôi đã khiến Yves tỉnh táo lại. Anh ta ép tôi lên xe cùng Pascal và chúng tôi ra về như chưa có gì xảy ra. Tôi ghi nhớ cảnh tượng ấy như một cơn ác mộng, như thứ gì đó không có thực nhưng lại đeo bám dai dẳng. Rồi cuối cùng, trí nhớ của tôi cũng giải phóng điều mà nó đã giấu giếm suốt hơn mười năm: đêm ngày 12 tháng Mười một năm 1973. Cái chết của em tôi.

Trong khoảnh khắc im lặng sau đó, Christophe đứng dậy đi về phía căn bếp mà ta nhìn thấy qua cánh cửa để hé. Anh mở hai hay ba ngăn tủ, rót nước và quay về phòng, nhẹ nhàng đặt cốc vào tay bà Céline. Cảnh tượng ấy diễn ra trong bầu không khí vô cùng êm ả và chỉ chút xíu đó thôi hẳn cũng khiến Bertille cảm thấy quá mức. Céline mỉm cười cảm ơn, rồi bà uống cốc nước mà không nói lời nào, trước khi tiếp tục câu chuyện.

– Tôi lên đường vào đầu giờ chiều, ngay khi Victor gọi điện báo Simon mất tích. Buổi tối, sau khi đi lòng vòng hết các con đường lân cận, tôi về tranh cãi với mẹ vì bà muốn đem Simon đến trường giáo dưỡng ngay khi tìm được thằng bé. Bà không quen với việc tôi cãi lại quyết định của bà, nhưng hôm đó tôi đã bùng nổ. Một cơn suy nhược thần kinh hay thứ gì đó gần như vậy. Mẹ tát tôi một cái và cho tôi uống thuốc an thần. Hẳn bà đã cho quá liều, bởi tôi ngã xuống và quên toàn bộ những gì diễn ra tiếp theo vào đêm hôm đó. Nhờ thôi miên, những mảnh vỡ ký ức quay lại. Tiếng ồn trong bếp: tiếng Simon la hét và đe dọa. Khi nghe thấy tiếng em mình, tôi muốn ngồi dậy nhưng tôi quá yếu, tôi ngủ chập chờn và tâm trí tôi quay về khi tiếng la hét trở nên lớn hơn. Khi đó tôi nhận ra một giọng trầm: giọng của Victor. Tôi cảm thấy yên tâm. Victor là bạn tôi. Ông ấy sẽ xử lý tình hình và thuyết phục mẹ tôi giúp Simon. Ông ấy là người duy nhất tôi hoàn toàn tin tưởng nên tôi để cơn buồn ngủ thắng thế và mang tôi đi đến tận sáng hôm sau... Mãi sau buổi thôi miên ấy tôi mới biết Victor là thủ phạm giết em trai mình. Tôi đã uổng công khi tự nhắc đi nhắc lại với chính mình rằng đó chỉ là tai nạn, rằng có lẽ Victor muốn kiểm soát cơn kích động của Simon, nhưng chúng tôi không thể trao đổi thư từ nữa. Ông ấy đã cướp đi em trai tôi...

Đến đây, Bertille ngẩn người, nhìn chăm chăm Christophe. Cả hai đều biết bản thú tội của Victor và tội lỗi của Céline trong đó. Hoặc người phụ nữ trước mặt họ đang diễn kịch, hoặc bà đã thực sự mất toàn bộ ký ức về đêm đó. Liệu họ có quyền tiết lộ mọi chuyện với bà không? Mặt khác, Victor đã trả giá thay cho Céline. Giờ đây ông đã già. Tàn tạ. Mạo hiểm cả mạng sống mà không nhận được một lời cảm ơn.

– Khi Victor đến nhà bà, em trai bà đã chết rồi...

Vậy đó. Thật dễ dàng. Bertille không tin được điều mình vừa tuyên bố. Céline không trả lời. Bà quay về phía cửa sổ và liếc nhìn cảnh vật xung quanh. Khu vườn, hàng cây, con đường dẫn tới ngôi nhà trong ngõ cụt và không gian được thiết kế cho phép xe cộ có thể quay đầu. Ta nghe tiếng vài chú chim chiêm chiếp. Christophe vẫn im lặng. Anh chuyển sự chú ý từ Bertille sang Céline như thể tự hỏi nên thôi chú ý đến ai trước còn nếu cần thì lại nên chú ý đến ai. Nhưng anh không phải chọn. Bertille, dù bất động nhưng vẫn ý thức được điều gì xảy ra vào khoảnh khắc đó. Céline đặt tay lên ngực rồi ngã quỵ xuống sàn, bất tỉnh.

*

Đội cứu hộ rời đi, cửa nhà vẫn mở toang. Họ không thể đến bệnh viện mà không báo cho Pascal Mangeot, mà Christophe chỉ có số điện thoại bàn. Họ đồng lòng quay lại phòng khách để tìm cuốn danh bạ có ghi số đi động. Bertille đứng xem xét những bức ảnh trên tường. Cô không có quyền lục lọi giấy tờ tùy thân. Còn Christophe thì lấy lại các phản xạ đi đôi với nghề nghiệp của mình. Anh đi từ tủ này sang tủ khác, lục tìm trong ngăn kéo rồi bàn làm việc. Giờ thì anh chuyển sang tìm trong tủ sách, lướt qua đống bài luận triết học đẫm mùi gỗ. Trong một lúc, cả hai người đi lại mà không nói câu nào. Rồi:

– Qua xem này. Thật điên rồ.

Christophe cầm hai quyển hộ chiếu trên tay và cuống cuồng lật từng quyển một.

– Cô có thấy không?

Bertille cầm lấy cuốn hộ chiếu anh đưa. Cô đọc tên. Nhìn kỹ ảnh chân dung. Và mọi thứ đều đúng vị trí. Cảm giác khó chịu khi cô nhìn kỹ đống ảnh treo trên tường đã biến mất nhường chỗ cho một cảm xúc rõ ràng hơn: ghê tởm. Tấm ảnh thẻ là hình Céline, chắc chắn là thế, vì họ vừa nói chuyện với bà hơn một giờ đồng hồ. Nhưng họ thì lại khác: Angèle Mangeot, vợ của Pascal Mangeot. Hai người hẳn đã kết hôn từ nhiều năm trước vì Bertille nhận ra Céline trong nhiều tấm ảnh gia đình treo khắp phòng khách. Lúc ấy, cô không tưởng tượng nổi sự hợp nhất giữa hai người nhưng dù sao việc gần gũi như vậy với Pascal vẫn khiến cô khó chịu, khi so với Victor. Bởi Victor mới là người đã hy sinh vì tình yêu. Người đã ngồi tù ba mươi năm để bảo vệ người phụ nữ mình yêu. Ông sẽ phản ứng ra sao khi biết rằng người bạn thân nhất của mình lại đi cưới Céline?

Như để chạy trốn khỏi cặp vợ chồng sống trong ngôi nhà này, họ đi ra cổng theo bản năng, trên tay cầm hai quyển hộ chiếu. Họ đi từng người một, như thể đang lặng lẽ tiến lên trong hàng chờ ở sân bay. Họ quay đầu lại cùng lúc để đón chiếc xe vừa tiến vào khúc cua cuối cùng. Pascal Mangeot xuống xe và lạnh lùng liếc mắt nhìn đống giấy tờ họ cầm.

– Angèle đâu rồi?

Ông dùng cái tên thứ hai của bà với niềm tin chắc lúc này hai vị khách đã biết mối quan hệ giữa họ. Khi biết vợ mình bị ngất, ông muốn lao ngay đến bệnh viện nên Christophe để ông ngồi sau xe mình. Trong khi Bertille ngồi vào ghế phụ phía trước, Pascal Mangeot ngẩng đầu, tâm trí mắc kẹt ở một điểm mà chỉ mình ông biết.

– Tôi đã bảo bà ấy rằng cuộc hẹn này không phải ý hay. Nhưng bà ấy vẫn nhất quyết muốn gặp hai người. Bà ấy nghĩ mình phải nói về Simon, về Victor, người chắc chắn không phải kẻ ấu dâm... Bà ấy sợ mình chết đi mà không kịp nói gì, kể từ cơn đau tim khiến bà ấy phải phẫu thuật hai năm trước.

– Chúng tôi không biết điều đó. Xin lỗi ông.

– Bà ấy sẽ ổn thôi. Tôi không thể sống thiếu bà ấy và bà ấy biết điều đó. Hai người biết không, bà ấy luôn có mặt trong cuộc đời tôi, và cũng là trung tâm mọi suy nghĩ của tôi.

Bertille cảm thấy một làn khí mát tràn vào khoang xe. Hơi quay đầu lại, cô thấy Pascal Mangeot vừa hé cửa sổ xuống. Lúc này, ông nhắm mắt và có vẻ đang hứng làn gió đang từ từ ùa vào trong xe. Christophe vừa lái vừa liếc nhìn gương chiếu hậu. Anh nhẫn nại chờ ông nói tiếp.

– Thời trẻ, bà ấy không để mắt đến tôi. Bà ấy chỉ quan tâm đến Victor và tôi chỉ là cái bóng chuyên lắng nghe bạn mình tâm sự những ước vọng yêu đương. Rồi đến lần trở về từ lễ hội, khi bà ấy đẩy Victor ra rồi đi một mình trên phố. Lúc Yves định lạm dụng bà ấy, tôi đang say và nằm sõng soài phía sau xe. Tôi nghe tiếng bà hét lên, nhưng tôi không đủ sức để can thiệp. Yves gần như cưỡng hiếp bà ấy trước mặt tôi và hình ảnh ấy đã ám ảnh tôi suốt nhiều năm. Cả mặc cảm tội lỗi nữa. Tôi rời khỏi làng để không phải gặp lại bà ấy, để không phải nói dối Victor về tối hôm đó. Nhưng ông ấy đã biết, một tối nọ ông ấy đến nói với tôi về chuyện đó. Lúc ấy, nếu biết những gì Céline phải trải qua lúc nhỏ, tôi thể sẽ thú nhận toàn bộ, kể cả việc ấy có khiến tôi bị kết tội không giúp đỡ người gặp nạn. Nhưng Yves đã trốn đến Paris còn Céline có vẻ vẫn ổn, nên tôi giữ im lặng.

Chuyến đi kết thúc trong im lặng. Pascal chìm trong suy nghĩ và gương mặt ông đanh lại, hệt như gương mặt người vợ khi được đưa đi. Đến bệnh viện, Christophe tới quầy lễ tân trình thẻ cảnh sát như một đặc cách và lập tức nhận được số phòng. Pascal Mangeot nói chuyện với một bác sĩ rồi đến bên giường bệnh của Céline. Qua cửa kính, Bertille thấy người chồng nắm lấy tay vợ mình và đặt môi lên. Céline vẫn nhắm chặt mắt.

Bác sĩ nhanh chóng thông báo rằng bà đã qua cơn nguy kịch. Nhưng bà phải nằm lại hai ngày để theo dõi. Bà bị ngất do quá sốc chứ không phải vì nhồi máu cơ tim như mọi người lo sợ.

Bertille để mùi thuốc bệnh viện len lỏi trong mình đến khi nó khiến cô buồn nôn. Cô đã làm gì vậy? Điều đó có thực sự cần thiết không?

– Đó không phải lỗi của em. Chúng ta không thể làm gì khác. Chúng ta nợ bà ấy sự thật.

Christophe nắm tay cô. Bertille nhận ra hơi ấm từ ngón tay anh phủ lên tay mình, nhưng dù đó là lần đầu tiên anh gọi cô là “em”, cô vẫn cảm thấy như chưa bao giờ xa cách với anh đến thế. Sao anh có thể gọi đó là nói sự thật? Sao ta có thể dùng cách ấy để gọi các sự kiện đã chìm khuất trong bóng tối suốt hơn bốn mươi năm? Và làm thế nào một chuyện không ai hay biết suốt nửa thế kỷ có thể lập tức trở thành “sự thật”?

Cô những muốn buông tay anh và hét lên rằng anh không hiểu gì cả, rằng sự thật không phải một món nợ. Sự giả dối, đúng thế. Đó là thứ ta dựng lên để bước tiếp trong bóng tối. Là thứ được ta dùng như cây gậy để đẩy lùi mọi chướng ngại. Nói dối là bản năng sinh tồn.

5

Tuyết rơi suốt cả ngày. Trưởng phòng cuối cùng cũng trả tự do cho họ khi biết quốc lộ 118 đã bị chặn. Xe cộ đỗ đầy lề đường, bị chủ xe bỏ lại đây đó do tuyến đường tê liệt vì tuyết và Bertille không chờ xe buýt nữa mà cẩn thận đi bộ men theo vỉa hè trơn trượt. Ngày mai có lẽ sẽ không đi lại trong Paris được, tình hình thời tiết vào ban đêm còn tệ hơn. Thế nên, vì một phút tùy hứng và vì căn hộ của ông ở gần đường đang đi, cô tạt qua nhà Victor. Ông để cô vào, không hề ngạc nhiên trước chuyến thăm giữa chiều này.

Bertille tránh đối mặt với ông kể từ khi gặp Céline và lúc này, cô đang ở đó, cầm cốc trên tay, tự hỏi mình đến đây để nói chuyện hay để ngồi im.

Đó chính là vấn đề. Y như hồi bé. Trước giờ cô vẫn tin rằng không nói gì thì dễ hơn. Nhưng qua nhiều năm, sự im lặng lớn dần cùng cô, nó chiếm lấy toàn bộ cơ quan trong cơ thể cô. Nó ngấm ngầm phủ lên gan bàn chân và da đầu cô một vết chàm cứng đầu, dù chữa trị thế nào cũng không biến mất. Cô nhìn ông lão. Và cất lời.

Cô nói về ngày 12 tháng Mười một năm 1973, cái ngày chẳng có ý nghĩa gì với cô ngoài một đoạn quá khứ xảy ra trước khi cô ra đời. Cô nói về liều thuốc ngủ mà mẹ Céline cho bà uống và tiếng cãi vã loáng thoáng người mà phụ nữ trẻ nghe được khi Simon được người thầy, cũng là người bạn của cậu bé, đưa về đến cửa. Phần tiếp theo... ta chỉ có thể suy đoán. Tưởng tượng bà Dulac giáng không biết bao nhiều cái tát và ném con mình va vào góc nhọn bồn rửa. Chiếu theo định luật 3 Newton đồng thời hình dung cú va chạm mạnh và chết người với cậu bé. Cuối cùng, thả mình trong giả thuyết xảo quyệt này, theo đó bà Dulac cố tình gọi Victor đến cứu, tới mức buộc tội Céline để thuyết phục ông giúp họ, ngay cả khi ông phải gánh trách nhiệm giết Simon.

Đáng ngạc nhiên là Victor Kessler không hề biểu lộ chút cảm xúc nào khi biết mình đã hy sinh cuộc đời cho người đàn bà mình vẫn luôn căm ghét. Ông chỉ phản ứng khi Bertille nói về cuộc hôn nhân giữa Céline và Pascal rồi lo lắng cho sức khỏe của bà khi biết bà bị ngất.

Bertille lấy cớ đi pha thêm trà để ông được ở một mình trong chốc lát. Từ xa, cô quan sát bóng lưng ông lão. Cô rình chờ những tiếng nức nở có thể bộc phát sau khi bị dồn nén suốt bốn mươi năm, hay cử động co giật của vài múi cơ nhìn được qua lớp áo sơ mi, bộc lộ cơn giận dữ vô ích nhưng chính đáng.

Ngoài trời, những bông tuyết rơi nhanh hơn và lớp màn trắng ngăn cách họ với cuộc sống bên ngoài càng tăng thêm sự yên tĩnh bao trùm căn hộ. Cô quay lại phòng khách, rót trà. Victor nhìn chăm chú vào bàn. Cô nhận ra cảm giác cô độc tột cùng thường nảy sinh sau một cú sốc. Đó là cảm giác của cô sau khi Nicolas bị bắt. Lúc ấy, cô còn chưa tận hưởng sự trống trải đó như một sự giải thoát. Suốt chín năm, cô sống trong sự giày vò của chồng mình rồi trong ngày một ngày hai, việc anh ta biến mất lại khiến cô bàng hoàng mà không hiểu vì sao. Sau khi lực lượng cứu hộ và cảnh sát can thiệp, anh ta đã bị tống giam; cô chỉ gặp lại anh ta ở phiên tòa. Anh ta không hé một lời, giao cho luật sư nhiệm vụ làm tòa án động lòng bằng tuổi thơ phải chịu cảnh bạo hành của chính mình. Cô nghe thấy vị luật sư thốt ra từ trị liệu và nhấn mạnh nỗi ăn năn của thân chủ. Suốt thời gian ấy, cô cúi gằm mặt, nhìn chằm chằm bộ móng tay bị gặm nát để trốn tránh những lời bao biện. Giống như khi bị Nicolas đánh, cô dời tâm trí đến khu rừng nhỏ sau nhà thuở bé, cô nhẹ nhàng hít vào, để tìm lại mùi hương của những cây thông tiết tinh dầu từ sáng sớm. Cô đi trên lớp rêu nuốt lấy tiếng bước chân mình, để tiếng gầm của dòng sông dâng lên dữ dội cho đến khi cuối cùng cũng nhìn thấy nó. Và như mọi lần, dòng nước cuốn trôi thi thể em trai cô, kéo theo đó nỗi đau sâu thẳm đến mức khiến cô tê liệt hoàn toàn, tạm thời không thể cảm nhận được bất kỳ vết thương mới nào.

Victor uống tách trà thứ hai trong im lặng, như đứa trẻ nuốt chửng cốc thuốc mẹ pha. Rồi ông mỉm cười với cô.

– Thật không thể tin là tôi đã chối bỏ điều hiển nhiên đó, phải không? Mẹ Simon gọi cho tôi lúc nửa đêm, bắt tôi giữ im lặng về cái chết của con trai mình và nài nỉ tôi bảo vệ cô con gái... Còn Céline, người bấy giờ ngủ say như chết trong phòng sau khi vừa giết em trai mình... Tôi đã tin chuyện đó! Tuy nhiên, tôi không hề tin bà Dulac chút nào. Tôi đã chứng kiến hành vi tệ hại của bà ta với hai người con, chứng kiến cách bà ta đóng vai nạn nhân để họ chăm sóc mình và ngôi nhà, cách bà ta than vãn mỗi lần Simon bày trò điên rồ mới để hàng xóm thương hại và không bắt bà ta chịu bất kỳ trách nhiệm nào... Tôi đoán bà ta đã kết thúc đời mình trong yên bình, không mảy may ăn năn về những gì bà ta đã khiến các con phải chịu đựng.

– Và cả ông...

– Tôi ư... Tôi phải trả cái giá xứng đáng. Tôi để mình bị dắt mũi vì muốn trở thành vị cứu tinh của Céline. Bằng việc gánh tội cho bà ấy, tôi sẽ mãi mãi gắn kết chúng tôi với nhau. Nếu không có sự kiêu ngạo ấy, tôi đã gọi cảnh sát và thủ phạm đã bị bắt. Trường hợp tệ nhất là bà ta phải ngồi tù một thời gian rất ngắn, cô biết đấy. Bà ta sẽ khóc lóc rên rỉ trước tòa và cả làng sẽ lũ lượt đứng lên làm chứng cho việc chồng bà ta bỏ đi và bà ta khó khăn thế nào khi phải chăm sóc một đứa trẻ ngỗ ngược như Simon. Bà ta sẽ được hưởng những tình tiết giảm nhẹ mà tôi bị từ chối.

Lần đầu tiên kể từ khi quen biết, Bertille chủ động đặt tay lên cánh tay Victor. Cô cảm nhận được làn da ấm áp mềm mại và đầy nếp nhăn dưới ngón tay lạnh cóng của mình và tìm xem lúc này, trong hai người ai mới cần được an ủi hơn.

– Ông cảm thấy thế nào?

– Trống rỗng. Và ngu ngốc nữa. Nhưng các câu hỏi đều đã có câu trả lời và Céline không vô cớ quay lưng với tôi. Tôi từng không hiểu vì sao bà ấy lại quên tôi. Ban đầu, bà ấy tin chắc rằng Simon gặp người lạ trên đường và tên này hẳn đã rời khỏi vùng ngay sau khi gây án. Sau khi thi thể cậu bé Grégory được phát hiện năm 1984, bà ấy vui mừng vì cuộc điều tra được truyền thông rộng rãi: với bà ấy, thủ phạm của hai vụ là cùng một người. Tôi nghe bà ấy nói và điều đó khiến tôi đau lòng. Tôi gần như muốn bà ấy biết những gì bà ấy đã làm với em trai mình để bà ấy thôi khuấy đảo toàn bộ vũng bùn ấy lên. Nhưng tôi đã im lặng, tất nhiên rồi. Chuyện đó có thể giết chết bà ấy. Rốt cuộc, đó là tôi nghĩ thế. Bởi tôi tin chắc như vậy. Thế nên, khi bà ấy ngừng viết thư cho tôi sau khi rời đến Corrèze, tôi đã lường trước mọi việc và trong số những phỏng đoán của mình, tôi cho rằng bà đã lấy lại ký ức. Lúc ở Sainte-Fosses, bà ấy bắt đầu một khóa trị liệu khơi lại những hình ảnh ghê tởm hồi nhỏ. Chỉ việc ấy thôi cũng đủ khiến bà ấy khủng hoảng tinh thần. Kể từ đó, tôi chỉ có một nỗi sợ: sợ rằng ký ức ngày 12 tháng Mười một năm 1973 cũng sẽ xuất hiện trở lại. Đó là điều không nên xảy ra. Chính vì thế, Pascal phải đưa bà ấy rời xa Saintes-Fosses và phòng khám nơi bà ấy điều trị. Tôi không nghĩ ông ấy lại làm tốt vai trò của mình đến thế... Cô cũng biết bà ấy lấy luôn ông ấy rồi đấy, chết tiệt!

Bertille không thể ngăn mình mỉm cười trước lời cảm thán chân thành sâu sắc này. Victor vừa phát hiện mình đã ngồi tù ba mươi năm vô ích và ông bực bội vì Céline sống cùng Pascal Mangeot, bạn ông. Cô hình dung vực thẳm vừa mở ra dưới chân ông và cô nắm chặt cánh tay ông như để kéo ông khỏi ngã xuống. Victor không phản ứng gì, thân xác ông đang ở đâu đó, bị hành hạ ở một nơi mà cô không có chìa khóa để vào. Trong khi nhìn ông chăm chú, thấy ông co mình vào bên trong, cô đoán được nỗi đau đang vang lên theo từng nhịp tim đập.

– Ông định làm gì?

– Không làm gì hết.

– Nhưng kể cả thủ phạm thực sự đã chết, ta vẫn phải lấy lại danh dự cho ông chứ, ông đã phải ngồi tù ba mươi năm mà...

– Không. Cả cô cũng đừng làm gì. Anh chàng cảnh sát của cô cũng vậy. Hãy nhờ anh ta giữ im lặng nếu anh ta muốn cứu giúp Céline.

Bertille không hiểu phản ứng của ông. Cô nghĩ đến phản ứng cự tuyệt mà bác sĩ tâm lý của cô gợi nhắc từ nhiều năm trước. Nhưng không phải vậy. Ngay cả khi lạc vào thế giới nội tâm, Victor vẫn ý thức được thực tại, dù nó có tồi tệ đến đâu. Vậy thì vì sao? chẳng lẽ việc bấu víu vào phiên bản từng giữ ông đứng vững và giúp ông chống chọi điều tồi tệ nhất suốt ba mươi năm thì dễ dàng hơn chăng? Hay có thể ông vẫn còn nghĩ phải bảo vệ Céline. Bertille cần đảm bảo chắc chắn:

– Quá muộn rồi, ông biết mà. Ý tôi là chuyện với Céline. Bà ấy đã biết mẹ mình là thủ phạm cũng như chắc chắn bà ấy hiểu mẹ mình cố tình đưa ông vào tù thay.

– Cô chưa biết đâu.

Bertille cảm thấy cơn giận từ bên trong đang gầm gào dữ dội. Ông đang chơi trò gì đây? Ông trả tiền cho cô đến Vosges để cô mang thông tin về cho ông mà vẫn tiếp tục giấu đi phần quan trọng nhất. Cô lại sắp biết thêm gì nữa?

Victor rút cánh tay ra khỏi cái nắm tay của Bertille và lúc này ông nhìn chăm chăm vào hai bàn tay mình chắp lại như một linh mục chuẩn bị thuyết giảng.

– Đầu năm 1983, Céline đến gặp tôi ở phòng thăm thân nhân. Bà ấy kể lại những gì đã làm được nhờ liệu pháp tâm lý đang áp dụng. Những cử chỉ đê tiện của gã Vigneault đã hiện lên rõ ràng và chính xác, dù tôi không hỏi bà ấy chi tiết. Bà ấy hoảng loạn khi nghĩ đến việc gặp phải hắn trong làng. Bà ấy không ngủ được nữa. Về phần mình, tôi thực sự bàng hoàng: người mà tôi hằng ngưỡng mộ, người đã bênh vực tôi mười năm trước đó, người từng rất mực quan tâm dẫn dắt tôi khi tôi nhận lớp lại là một kẻ ấu dâm. Một tên ấu dâm khốn nạn, Bertille ạ! Một kẻ bệnh hoạn, đã hủy hoại cuộc đời Céline và có lẽ cả nhiều cô bé khác... Trong tù, người ta hay nghĩ ngợi. Người ta có thời gian để làm việc đó. Mà nhất là người ta chẳng có gì khác để làm. Thế là cơn giận bốc lên, cả ý tưởng trả thù nữa. Vấn đế là tôi bị kẹt sau song sắt nhiều năm, trong khi gã Vigneault sẽ sống đời hưu trí thật dài và tươi đẹp mà không bao giờ phải trả giá cho tội ác của mình... Thú thực, tôi tưởng mình phát điên. Nhưng bên cạnh tôi có Régis, người bạn tù của tôi. Chính ông là người đưa ra ý tưởng. Ông biết tôi nghi ngờ thái độ của Yves và Pascal khi trở về từ lễ hội. Thế nên Régis đã nói với tôi điều điên rồ này: đó chính là cách để họ tạ tội. Khi ấy chỉ còn ba tháng nữa là ông ta ra tù. Ông ghi lại mọi thông tin tôi có thể về hai người bạn cũ. Ngay khi ra tù, ông tìm đến nhà Pascal, rồi nhà Yves. Tôi không biết ông làm thế nào nhưng Régis rất giỏi thuyết phục người khác. Rất lâu sau, ông gửi thư báo cho tôi rằng Vigneault đã chết. Tôi không bao giờ gặp lại Yves, nhưng tôi đã viết cho Pascal. Ông ấy đến thăm tôi trong tù. Kể từ đó chúng tôi được gắn kết bởi một bí mật không thể nói ra. chúng tôi không bao giờ nhắc lại chuyện ấy. Ngày hôm ấy, chúng tôi đã trả hết nợ nần. Trong đó có cả thái độ của ông ấy khi từ lễ hội trở về. Rốt cuộc, ông ấy cũng chỉ nhắm mắt làm ngơ, giống như tôi. Chúng tôi là hai kẻ mang tội không giúp đỡ người bị nạn. Đó chính là lúc tôi bắt ông ấy hứa đưa Céline tránh xa vị bác sĩ tâm lý mà bà ấy thăm khám từ hai năm trước. Tôi khẳng định rằng bà ấy đã bị vị bác sĩ trị liệu chi phối. Dĩ nhiên không phải vậy, nhưng tôi không thể tiết lộ với ông ấy rằng tôi sợ liệu pháp đó diễn ra quá trôi chảy... Dẫu sao, Pascal cũng không hỏi câu nào. Ông ấy hứa sẽ làm hết sức có thể. Và có vẻ ông ấy đã giữ lời...

– Còn Céline... ông có cho rằng bà ấy đã đoán được hung thủ giết Vigneault không? Ý tôi là việc ông và chồng bà ấy có nhúng tay vào?

– Có một thời gian tôi tưởng đó là lý do bà ấy không viết cho tôi nữa. Nhưng đến hôm nay tôi vẫn tin chắc rằng Pascal chưa bao giờ thú nhận với bà ấy điều gì... Trong một đến hai năm, ông ấy viết cho tôi tin tức về cuộc sống của bà ấy ở Corrèze. Mỗi bức thư đều giúp tôi vững tâm với quyết định của mình, dù thật đau đớn. Rồi thư từ ngừng lại. Lo lắng, ủ rũ. Tôi đã nhẹ nhàng trải qua tất thảy. Tôi dừng viết “bản thú tội”. Việc đó chẳng còn ăn nhập gì với hành vi lạm dụng thái quá cái ký ức được sắp xếp gọn gàng ấy nữa. Tôi hoảng loạn vì nghĩ rằng sự thật sẽ thoát ra khỏi trang giấy mà tôi không hay biết, trái với mong muốn của tôi, vì vậy tôi không bao giờ đọc lại. Cho đến khi cô tới Saintes-Fosses. Và ở đó, không có biến cố nào xảy ra. Thế nhưng, khi tôi đọc lại, bản thú tội ấy hóa ra lại đáng thất vọng vì nó quá đỗi ngây thơ. Chẳng tiết lộ được gì. Chẳng có gì xuất hiện. Từ đó tôi nhận ra mình phải đi đến cùng.

*

Tôi bị đình chỉ công tác vào ngày 10 tháng Mười hai năm 1973. Khi cuộc điều tra chuyển hướng sang mối quan hệ mờ ám với lũ trẻ, phía thanh tra giáo dục đã phản ứng mau lẹ. Họ nhanh chóng bổ nhiệm một người thay thế tôi.

Kỳ lạ là họ vẫn để tôi ở trong căn hộ giành cho giáo viên và tôi vẫn chạm mặt học sinh và phụ huynh khi ra khỏi nhà. Cả chính quyền lẫn điều tra viên đều không khó chịu với việc này. Tôi là người duy nhất không thể chịu nổi tình cảnh ấy. Sau vài ngày, tôi quyết định quay về nhà bố mẹ, ở ngay lối vào làng, trên con đường rất ít người qua lại vào thời điểm đó trong năm. Đó là nơi cảnh sát đến bắt tôi ngày 28 tháng Mười hai. Họ không có chứng cứ mới, nhưng khi đọc đi đọc lại hồ sơ về cái chết của Simon, họ đã nhấn mạnh vào “một số yếu tố trùng khớp”. Đầu tiên là lời khai của lũ trẻ. Quá thân mật, quá nhiều động chạm thể xác và không đủ nghiêm khắc, kỷ luật với học trò: tất cả những điều giúp tôi được gia đình học sinh công nhận lúc này lại là bằng chứng không thể chối cãi cho sự biến thái của tôi... Rồi đến mối liên hệ của tôi với chị gái nạn nhắn. Những cuộc hẹn gặp Céline bị coi như âm mưu để gần gũi với Simon. Tôi đã tán tỉnh cô chị để biện bạch cho việc thường xuyên ở cạnh cậu học trò cưng. Cuối cùng là việc tôi thay đổi thái độ trên lớp mấy ngày cuối. Cách tôi “ngược đãi” nạn nhân, việc tôi vội vàng ra khỏi lớp vào ngày thứ Hai khi tội ác diễn ra...

Toàn bộ các điểm này đều được đưa ra phân tích, nhưng chi tiết đặc biệt khiến tôi thua cuộc, ấy là sự im lặng của tôi. Người không nói gì chắc chắn có điều gì đó cần che giấu, và lần này, đó là sự thật.

Régis thường hỏi làm sao tôi chịu đựng được suốt thời kỳ mọi người quay lưng với mình, khi tôi chỉ còn một mình, bị cả làng, gia đình và bạn bè ruồng bỏ... Tôi trả lời ông ấy rằng tôi không bao giờ thấy cô đơn. Không bao giờ. Céline tin tôi, với tôi thế là đủ. Bằng cách im lặng, tôi dựng lên thành lũy cho chúng tôi, thủ phạm và đồng phạm, nhưng lại cùng nhau đương đầu với phần còn lại của thế giới. Hẳn Céline cũng vô thức nhận thấy sự thông đồng ấy, bởi chúng tôi chưa bao giờ thân thiết đến thế trong suốt những năm gặp nhau ở tù. Càng tìm hiểu về bà ấy, tôi càng khinh bỉ gã thanh niên bất cẩn là tôi khi đó. Thật kỳ lạ, tôi nhận ra việc ngồi tù và những suy nghĩ đi kèm khiến tôi tốt hơn, chú tâm hơn đến người khác và cũng bao dung hơn.

Xu hướng ấy càng tăng lên khi tôi bắt đầu dạy miễn phí cho các tù nhân khác. Tôi thấy hứng thú với cuộc đời họ và nó giúp tôi điều chỉnh cách dạy phù hợp với từng người. Chúng tôi vẫn năng thư từ với một số người sau khi họ ra tù. Nói thì có thể khó nghe nhưng tôi từng có một cuộc đời trong tù. Năm tháng trôi qua, người ta càng lúc càng để tôi tự do hơn, tôi được làm công việc mình đam mê, trò bắt nạt giữa đám bạn tù không kéo dài lâu và bị quên tiệt ngay từ buổi học đầu tiên. Trong các phóng sự truyền hình về vụ việc được truyền đến tai chúng tôi trong tù, cáo buộc ấu dâm ngày càng ít được nhắc tới và Régis thuyết phục được phần lớn tù nhân rằng tôi im lặng là do chuyện tình cảm. Thật ngạc nhiên là tôi ngày càng được coi trọng. Thậm chí, thái độ hào hiệp của tôi còn giúp tôi có được tình bạn với nhiều tù nhân. Dĩ nhiên, vì Régis ra tù, rồi tôi bị Céline bỏ rơi, tôi ngày càng đau đớn khi phải gánh vết thương ấy và phẫn nộ vì sự hy sinh của mình.

Có lần suýt nữa tôi đã gọi cho luật sư Agnès Kamcha. Tiết lộ với bà ấy tất cả những gì mình biết và cùng bà ấy hình dung cách đưa tôi ra tù. Đã nhiều lần, tôi đi về phía điện thoại của nhà tù và nhìn chằm chằm vào đó như thể chỉ cần suy nghĩ thôi là tôi cũng có năng lực gọi điện. Mỗi lần như thế, tôi lại bị nỗi nghi ngờ xâm chiếm, tôi nhớ đến tính tự phụ của cánh luật sư, thái độ hai mặt ở họ khi muốn giành được sự tha bổng hay tự do cho thân chủ bằng bất cứ giá nào. Và tôi chưa sẵn sàng đem Céline làm món mồi cho công lý. Vậy nên tôi quay lại với mọi người và hoãn cuộc gọi đến hôm sau, như thể màn đêm sẽ mang tới cho tôi sự mặc khải. Tôi đã chịu đựng tốt. Cho đến năm 1988.

Mùa thu năm đó, tức mười lăm năm sau thảm kịch, một chàng trai trẻ yêu cầu thăm tù. Đó là Geoffroy Barnabé. Nhóc lùn Geoff, như biệt danh của cậu ở lớp. Lúc ấy, cậu hai mươi tư tuổi và, mặc dù cao một mét tám và để râu, tôi vẫn dễ dàng nhận ra cậu bé luôn ngồi ở hàng ghế đầu, phía gần sân. chúng tôi bắt tay nhau và tôi hỏi thăm tình hình hiện tại của cậu. Tôi không hề oán thán hay thù hận gì mà thực sự vui mừng khi được gặp một học sinh cũ. Nhưng Geoffroy ngồi sụp xuống, hai tay ôm đầu. Cậu kể rằng cuộc đời cậu bế tắc từ hai năm nay, cậu đã thôi học, không còn bạn bè và cậu đến gặp tôi theo lời khuyên của bác sĩ tâm lý. Geoff cảm thấy tội lỗi trước chứng cứ giả hay cũng là những gì cậu đã nói. Tôi có thể làm gì ngoài việc xí xóa tội lỗi cho cậu? Cậu bé từng là cậu năm 1973 không nói bất cứ điều gì chính xác tuyệt dối. Và rồi, trẻ con chín tuổi không nói dối, chúng chỉ kể chuyện. Chính người lớn tạo ra sự khác biệt.

Rồi Geoffroy báo rằng cậu đã liên lạc với một phóng viên và cậu mong tôi gặp người đó. Phải chăng một phần trong tôi mong được xét xử lại! Có lẽ vậy... Tôi không có tinh thần của một kẻ tử vì đạo và cũng có lúc tôi muốn làm nó tung mọi thứ.

Vài ngày sau, phóng viên Hugo Lazare đến nhà tù. Ông đã tìm hiểu tài liệu về toàn bộ vụ việc. Ông chỉ ra sự yếu kém trong công tác điều tra và việc thiếu bằng chứng không thể chối cãi liên quan đến tôi. Ông nhấn mạnh vào các báo cáo mâu thuẫn của bên giám định y khoa, vào việc phỏng đoán thời gian tử vong và ông không thể hiểu tại sao tôi có thái độ thụ động như vậy. Ông đăng bài báo đầu tiên với sự đồng tình của tôi. Chúng tôi đồng ý gặp lại nhau và tôi chấp nhận nguyên tắc đăng một loạt năm bài báo nhằm bác lại bản án. Mục đích của tôi không phải để người ta xem xét lại tội trạng của mình, mà để phản đối các tội cố ý giết người và ấu dâm, điều khiến tôi đau đớn đến không thể kìm nén. Tôi bắt đầu hy vọng.

Bài báo đầu tiên đã gây xôn xao và Lazare rất vui trước phản ứng này. Ông tố cáo các buổi lấy lời khai từ lũ trẻ và áp lực từ phía phụ huynh đã khiến chúng bịa ra bất kể điều gì để được truyền thông quan tâm. Điều chúng tôi không lường trước, đó là tác động của bài báo đến Geoffroy Barnabé. Ba ngày sau khi đăng bài, cậu có ý định tự sát. Dù chính cậu là người khởi xướng ý tưởng về bài báo này, nhưng cậu lại không chịu đựng nổi khi đọc lại đoạn trích từ lời khai trước đây của mình, được Hugo Lazare viết lại trên giấy trắng mực đen.

Dĩ nhiên, gia đình cậu đã công kích tờ báo và người phóng viên bị yêu cầu từ bỏ đề tài. Ông bị chuyển đến tòa soạn khác và tôi không bao giờ nghe nhắc đến ông nữa. Geoffroy Barnabé dừng xe trên đường ray chờ tàu cán qua, cậu sống sót sau chấn thương nhưng phải trải qua nhiều năm đau đớn và phục hồi chức năng. Vụ giết hại Simon Dulac vừa có thêm một nạn nhân mới.

6

Bertille nhẹ nhàng đóng hòm thư lại. Kể từ khi Sylvie Vigneault gọi điện báo sẽ gửi thư, cô luôn chờ bưu tá đến.

Cô tự tin bước chầm chậm lên cầu thang và, khi về đến căn hộ, cô vẫn chờ thêm vài phút, bất động, nhìn chăm chú vào chiếc bàn nơi cô đặt phong thư. Bàn tay cô run lên khi lôi ra bản sao nhật ký của Joseph Vigneault. Phần đầu tiên viết vào tháng Mười năm 1973, phần thứ hai vào tháng Ba năm 1981. Một bức thư của Sylvie Vigneault gửi kèm các trang giấy.

Bertille thân mến,

Cô sẽ thấy trong bưu kiện này một vài yếu tố ta đã nhắc tới vào tháng Một vừa rồi. Tôi chắc chắn chúng sẽ làm rõ thêm các tình tiết xoay quanh cái chết của cậu bé Simon Dulac. Cuối cùng, tôi đã quyết định đối mặt với sự thật và đọc toàn bộ nhật ký của bố tôi. Những gì tôi phát hiện trong đó vượt quá toàn bộ những gì tôi có thể suy đoán. Nhưng sau khi đọc xong, tôi tin chắc rằng im lặng không còn là lựa chọn khả thi nữa. Tôi đang giữ các cuốn sổ ấy và sẵn sàng trao cho cô. Tôi để cô lựa chọn: sứ dụng chúng cho chương trình của cô hay nộp lại cho cảnh sát. Tôi chỉ có một yêu cầu duy nhất, hãy cho tôi thời gian chuẩn bị tinh thần cho em gái tôi trước việc công khai mọi chuyện, điều hẳn sẽ khiến cái nhìn của em ấy về bố chúng tôi đảo lộn mãi mãi. Tôi mong các nhân vật chính trong vụ việc đau buồn này sẽ không phải đau đớn thêm vì sự hèn nhát của tôi suốt bao năm nay.

Chúc cô sức khỏe,

Sylvie Tigneault

Bertille đặt lá thư lại và đi về phía bồn rửa. Cô để dòng nước lạnh chảy qua kẽ tay đến khi tê cóng rồi đưa mặt mình xuống dưới tia nước lạnh băng. Thậm chí không buồn lau mặt, cô mở cửa sổ và đưa làn da ẩm ướt ra trước cơn gió đang ùa vào căn phòng. Bà đã làm việc ấy. Sylvie Vigneault đã nhìn thẳng vào cha mình, đối diện với con quái vật đã ban cho bà sự sống. Khi ấy bà cảm thấy ra sao? Bertille tưởng tượng ra sự quyết tâm hẳn thấy rõ trong mắt bà. Hoặc có thể là không. Có thể bà nắm chặt bàn tay trong túi, móng tay quá dài cắm vào lòng bàn tay với chút ít nỗ lực xoa dịu tinh thần. Có lẽ cuộc sống của bà ở đó vẫn tiếp diễn như nơi đây. Cũng những thông tin truyền hình như nhau, cũng những bàn tán của hàng xóm về tiết trời quá lạnh hay về việc bưu tá đến muộn, cũng những chiếc bánh sừng bò trong tiệm bánh cuối phố, không một ai, không nơi nào người ta gào lên với thế giới về tội lỗi của một gã đàn ông. Kẻ đã khiến nhiều số phận đảo lộn, kẻ đã sống mà không hề hổ thẹn, không ăn năn, và chỉ bị kết án bằng cái chết sớm mang nghĩa cứu chuộc.

Bertille rời khỏi cảm giác kim châm của cơn gió lạnh băng và quay lại, sẵn sàng đối mặt với lũ ác quỷ của Vigneault.

Thứ Tư, ngày 3 tháng Mười năm 1973

Sáng nay, Simon đến gặp tôi. Thằng bé nói nó biết. Tôi chẳng hề bất ngờ, tôi thậm chí còn ngạc nhiên khi mẹ nó đã đợi ngần ấy thời gian mới bô bô mọi chuyện. Nó là một thằng nhóc kỳ cục, tôi đã để ý nó khi tôi dạy lớp 1. Dù sao thằng bé cũng không hề bối rối, nó giống hệt mẹ. Nó muốn tiền. Tôi nói rằng tôi sẽ suy nghĩ.

Thứ Năm, ngày 4 tháng Mười năm 1973

Tôi ghé qua gặp Victor và ở lại trong giờ giải lao. Tôi cần dò la xem thằng nhóc có nói cho cậu ta biết không... vì họ luôn dính lấy nhau. Có vẻ là không. Victor không biết nói dối. Nếu cậu ta nghe ngóng được gì, hẳn tôi sẽ nhận ra. Từ nhỏ cậu ta đã bị tóm trong mọi trò nghịch ngợm. Có những đứa trẻ như vậy đấy...

Thứ Sáu, ngày 5 tháng Mười Năm 1973

Tôi đến nói chuyện với Rosine. Tôi muốn xem bà ta có biết chuyện con trai mình đến vòi tiền tôi không, hay thằng nhóc tự hành động. Nếu thế, hẳn nó giấu rất kỹ mẹ mình trò gian dối ấy để nhận lấy một khoản trợ cấp.

Chí ít, các con gái tôi, chúng luôn khiến tôi hài lòng. Sylvie chẳng mấy mà học xong đại học ở Nancy và con bé sẽ là một giáo viên toán giỏi. Nó có nguy cơ gặp khó khăn khi dạy lại đám học trò dốt nát vì toán hiện đại. Tôi hy vọng đó chỉ là mốt và sẽ hết thịnh hành, như mọi mốt khác. Còn Isabelle, con bé có kết quả rực rỡ ở trường cấp ba. Tôi là một ông bố may mắn.

Thứ Bảy, ngày 6 tháng Mười năm 1973

Chúng tôi chuẩn bị đi chợ, Sylvie về nhà nhân dịp cuối tuần. Phải tận dụng khoảnh khắc này vì tôi biết năm tới, con bé có thể nhận việc ở bất cứ đâu trên đất Pháp. Và sẽ không còn ngày cuối tuần đủ bốn người. Tôi phải ghi nhớ những khoảnh khắc mong manh và ngắn ngủi này. Thật hạnh phúc.

Chủ nhật, ngày 7 tháng Mười Năm 1973

Cha tôi đến ăn trưa nay. Tôi vẫn còn bất đồng với ông. Dù đã cố giữ bình tĩnh, nhưng vẫn có lúc tôi thấy mình buộc phải phản ứng lại. Sau khi ông rời đi, Isabelle trách tôi vì đã to tiếng với ông nội con bé, người đã cao tuổi và hay mệt mỏi. Tôi xin lỗi và hứa với con bé chuyện đó sẽ không xảy ra nữa. Tôi rất không muốn làm các con gái thất vọng.

Thứ Hai, ngày 8 tháng Mười năm 1973

Sáng mai tôi sẽ đến gặp Rosine trong lúc Céline ở tiệm làm tóc còn Simon đến trường, vậy là ổn thỏa. Bà ta có vẻ không hiểu vì sao tôi gọi. Tôi hình dung thằng nhóc sẽ chui vào xó xỉnh nào đó làm mấy trò vặt vãnh. Tôi thích như vậy hơn, tôi hiểu bà ta, bà ta sẽ biết cách làm thằng nhóc nghe lời.

Thứ Ba, ngày 9 tháng Mười năm 1973

Tôi đã nói với Rosine. Bà ta không biết làm thế nào Simon lại biết tôi là ai. Bà ta thề với tôi rằng bà ta không hề nói gì với thằng nhóc. Nhưng ả đàn bà điên khùng đó lại để bản sao thỏa thuận giữa chúng tôi ở nhà và nghĩ rằng một hôm nào đấy chắc thằng nhóc đã lục được ra khi nó ở nhà một mình. Chí ít, thằng nhóc cũng sẽ biết tôi đã rót một khoản tiền kha khá cho mẹ nó vào thời điểm nó ra đời. Rosine ý thức được con trai mình đang đi trên con đường sai trái nhưng bà ta vẫn không thèm nhúc nhích. Nếu thằng nhóc đã thấy tờ thỏa thuận thì chẳng việc gì phải chối cả, cần cho nó biết rằng nó nên giữ điều ấy cho riêng mình.

Thứ Tư, ngày 10 tháng Mười năm 1973

Tôi đến trường nộp mấy tài liệu giảng dạy mà tôi tìm thấy hôm qua trong lúc dọn dẹp tầng hầm. Càng nhiều sách vở cho đám trẻ càng tốt. Victor không có đủ trang thiết bị giảng dạy ở trường, cậu ta có vẻ mừng rỡ. Còn đám học trò sẽ có những tấm bản đồ và tài liệu để học về vùng đất tươi đẹp của chúng tôi.

Thứ Năm, ngày 11 tháng Mười năm 1973

Rosine gọi lại cho tôi. Chuyện với cậu con trai chuyển biến xấu. Hóa ra chúng tôi đã lầm hoàn toàn, thằng nhóc không biết gì về thân thế của mình. Nó nghe lỏm được một cuộc trò chuyện qua điện thoại. Bà mẹ ngu ngốc của nó đi nói với bà bạn về mối quan hệ giữa chúng tôi mười năm trước. Tôi không biết bà ta đã kể mọi chuyện ra sao, nhưng thằng nhóc tin chắc rằng tôi đã đối xử tồi tệ với mẹ nó. Vì thế nó đến đòi tôi tiền. Hôm qua, Rosine cuối cùng cũng thú nhận tôi là cha nó vì nghĩ làm thế sẽ khiến nó bình tĩnh, thật đúng là ngu ngốc, bà ta nói rằng nếu còn lặp lại chuyện này, nó sẽ mất toàn bộ cơ hội trở về Marseille. Thằng nhóc nổi điên và mất kiểm soát. Tôi mong nó sẽ hiểu im lặng là lựa chọn duy nhất của nó. Sau mười năm, tôi không muốn sai lầm này của Rosine quay lại ám ảnh tôi. Chuyện đó chẳng can hệ gì đến tôi cả.

Thứ Sáu, ngày 12 tháng Mười năm 1973

Tôi từ nhà Victor về. Tôi luôn thấy khó xử khi quay về căn hộ nơi tôi đã qua lại trong suốt nhiều năm với các bé gái. Victor ở một mình, cậu ta không biết làm gì với hai phòng ngủ rộng lớn. Cậu ta có hẹn hò với ai ngoài Céline bé bỏng không nhỉ? Con bé vẫn đẹp và quyến rũ như thể vẻ đẹp của con bé là điều gì đó phi vật thể, khiến ruột gan người ta quặn lại khi ngắm nhìn. Victor phải thật cẩn trọng. Con bé mong manh lắm. Tôi hy vọng cậu ta ý thức được điều đó.

Thứ Bảy, ngày 13 tháng Mười Năm 1973

Simon đã quay lại. Nó có vẻ bình tĩnh hơn. Nó hứa với tôi sẽ không nói gì về quan hệ cha con giữa chúng tôi, đổi lại là một khoản tiền lớn để nó trở về Marseille. Nó muốn ở đó dịp Giáng sinh. Tôi giải thích rằng tôi cần có thời gian gom tiền mặt mà không bị vợ phát hiện. Tôi sẽ kiếm thêm từ mấy buổi dạy các học sinh cũ, nhưng nó phải đợi đến cuối kỳ nghỉ lễ Các Thánh để tôi có đủ tiền. Thằng nhóc đồng ý. Thật kỳ quặc, nhưng đó là lần đầu tiên tôi nhận thấy sự kết nối giữa chúng tôi. Tôi tự hỏi thằng nhóc sẽ thế nào nếu tôi là người dạy dỗ nó, thay vì để nó vào tay gã Henri bất tài kia.

*

Phần đầu tiên Sylvie Vigneault sao ra dừng lại ở đó, bốn tuần trước cái chết của Simon. Bertille nhớ lại thái độ của cậu bé vào mùa thu năm 1973. Làm sao có thể trách cậu bé vì cậu nổi giận chứ? Cậu vừa biết được mình chẳng có quan hệ gì với người đàn ông cậu muốn gặp lại ở Marseille. Còn mẹ đẻ thì thông đồng với cha ruột cậu đem tiền đổi lấy sự im lặng của cậu... Vả lại, số tiền đó đâu rồi? Bertille không đọc được gì về vấn đề này. Gã thầy giáo đã đổi ý chăng?

Phần tiếp theo của nhật ký mà con gái Vigneault chọn ra là vào năm 1981, tám năm sau vụ việc.

Thứ Tư, ngày 11 tháng Ba năm 1981

Tôi đã làm hỏng chuyện. Sáng nay, tôi đến tiệm cắt tóc của Saintes-Fosses. Tôi không biết mình bị làm sao nữa, tối hôm trước tôi mơ một giấc mơ kỳ lạ và Céline có mặt trong đó. Vì thế, khi tỉnh lại, trong đầu tôi chỉ có một ý nghĩ: gặp con bé, chỉ một lần thôi. Đó là giải pháp duy nhất. Khi đến tiệm, tôi nài nỉ bà chủ để con bé cắt tóc cho mình...

Con bé vẫn đẹp như thế, nhưng giờ nó đã là phụ nữ và tôi không còn cảm thấy mình bị thu hút như trước, gần như là dửng dưng. Tôi thở ra. Chúng tôi nói về chuyện nghỉ hưu và tương lai ngôi làng. Lúc rời đi, tôi nói với con bé rằng tôi rất tự hào với thành công của nó. Rồi, tôi không rõ lắm, hẳn tôi đã vuốt ve cánh tay nó, nhẹ nhàng, để chào tạm biệt. Đến đây, tôi thấy con bé thay đổi thái độ. Đột nhiên, nó đẩy mạnh tôi ra và hét lên: “Buông tôi ra!” Tất cả khách trong tiệm đều quay về phía chúng tôi, không khí rất khó chịu. Tôi mỉm cười rời đi như chẳng có chuyện gì, nhưng tôi nghe thấy tiếng con bé vẫn la hét cuối phố. Lẽ ra tôi không nên đến đó.

Thứ Năm, ngày 12 tháng Ba Năm 1981

Tôi cãi nhau với Hortense ngay từ bữa trưa. Phải nói việc sống chung rõ ràng khó khăn hơn từ khi chỉ có hai người chúng tôi ở nhà còn Isabelle và Sylvie thì không về thăm chúng tôi vào cuối tuần nữa. Nhưng lý do thực sự, đó là lòng tôi cảm thấy không yên. Đêm nay, tôi trằn trọc không ngủ khi nghĩ lại cảnh tượng hôm qua, ở tiệm cắt tóc. Khi nhận tiền của tôi sau ngày sinh Simon, Rosine cũng chấp nhận phiên bản tôi đưa ra về chuyện Céline đã bóp méo những gì tôi hẳn khiến nó phải chịu đựng. Hành vi bà ta bắt quả tang được đêm nọ dù đáng ngờ, nhưng lại khớp với cố gắng an ủi mà tôi đã làm với con bé vô số lần. Vả lại, con gái bà ta chưa từng nhắc lại chuyện đó. Tôi phải nghĩ đến việc khác, tại sao Céline lại đi nói ra mọi chuyện lúc này? Và, dẫu vậy, ai sẽ nghe con bé sau ngần ấy thời gian?

Thứ Sáu, ngày 13 tháng Ba Năm 1981

Tôi giành cả buổi sáng trong vườn để tận hưởng ánh nắng xuân tuyệt đẹp. Tiết trời giúp tôi thoải mái và quên đi lo âu. Tôi chẳng có lý do gì để lo lắng về Céline cả, chúng tôi đã có những kỷ niệm đẹp đến thế kia mà. Kể cả con bé có nhớ ra mọi chuyện thì chắc đó cũng sẽ chỉ là những khoảnh khắc trìu mến khi tôi trấn an nó mỗi lần nó bị mẹ đối xử tệ. Còn người cha thì chưa bao giờ bảo vệ con bé... Nếu có một người mà con bé phải oán trách, thì chắc chắn đó là ông ta! Sai lầm duy nhất đời tôi là duy trì mối quan hệ lố bịch này với Rosine. Bà ta thậm chí còn chẳng khiến tôi thỏa mãn, tệ hơn, bà ta làm tôi ghê tởm. Nhưng chí ít, bà ta dẫn Céline đi cùng, đứa trẻ ấy thực sự như một tia nắng... Nếu không bị Rosine bắt quả tang, mối tình giữa chúng tôi đáng lẽ còn kéo dài thêm nhiều năm nữa. Con bé từng thật dịu dàng với tôi.

Thứ Bảy, ngày 14 tháng Ba năm 1981

Cuối tuần này Hortense ra ngoài gặp bạn. Đúng là chuyện tốt. Tôi thích ở nhà một mình. Sáng nay, tôi đã sửa sang nhà cửa một chút, cửa chính bị kẹt sau mùa đông. Buổi trưa, tôi sẽ đi dạo quanh thành phố và ăn trưa ở đó. Thật hạnh phúc khi ngắm nhìn các gia đình đi chơi vào những ngày nắng đẹp đầu tiên! Điều đó làm tôi nhớ lại biết bao khoảnh khắc vui vẻ, khi hai cô con gái còn nhỏ. Chúng tôi giành các buổi chiều đi loanh quanh, sau đó trở về thưởng thức đồ ăn cùng nhau trong căn hộ phía trên trường học. Tôi thật muốn quay lại thời gian ấy!

*

Bertille bỏ lại trang giấy và lao vào nhà vệ sinh. Cô không còn nhớ lần gần nhất cô bị như vậy là khi nào. Có lẽ là từ hồi niên thiếu, khi cô ép mình nhồi nhét thức ăn đầy miệng hết lần này đến lần khác để không phải trả lời cha mình. Sau đó, cô chẳng thể giữ lại gì trong bụng, như thể việc nôn ra mọi thứ cô nuốt vào là hành động miễn thứ cho sự hèn nhát của cô. Liệu Sylvie Vigneault có trải qua những lúc như thế không, khi dạ dày đẩy ra mọi oán hận và sợ hãi mà miệng đã nuốt vào?

*

Năm 1988, sau lần Geoffroy định tự tử, cơn trầm cảm chiếm lấy tôi, dữ dội nhưng không kéo dài. Tôi quay lại dạy học ngay tháng sau đó trước sự ngạc nhiên của Georges, anh nghĩ những biến cố gần đây hẳn đã chiến thắng hoàn toàn bản tính trơ ì của Tôi. Nhưng không phải vậy. Tôi nhận ra mình sẽ chấp nhận trọn vẹn hình phạt của mình, và quả thực, viễn cảnh ấy cũng không đến nỗi quá bi đát. Nếu cô đọc đến đoạn kết mà tôi viết cho cô, Bertille ạ, chắc hẳn cô sẽ nghi ngờ tôi phóng đại cá tính mạnh mẽ mà tôi thể hiện thời đó. Cô lầm rồi. Ôi! Tôi không mạnh mẽ hơn là bao so với những người bạn tù từng gục ngã trước thông báo một bản án bất lợi hay tin lệnh tạm tha bị bác bỏ. Nhưng việc mất tự do cũng khiến tôi khá đau đớn. Ta đâu cần phải chịu cảnh giam hãm để những mệnh lệnh chất chồng và tích tụ lại, rồi vạch cho ta những con đường mà ta không hề chọn.

Vậy nên, đúng thế, người đàn ông vào tù gánh trên mình một bản án nặng nề bèn mất luôn các mối quan hệ, bạn bè, gia đình, người phụ nữ của mình. Anh mất của cải, nhà cửa, mất mảnh đất vuông đôi khi thuộc về anh.

Nhưng trên hết, anh đánh mất ước mơ. Mất đi mọi khả năng được gán cho lúc nhỏ, mọi hứa hẹn được gửi gắm và vạch ra cho anh một số mệnh độc nhất và vĩ đại.

Còn tôi, tôi không có gì to tát phải từ bỏ khi ở sau những bức tường. Của cải vật chất chẳng làm tôi bận lòng và phần lương bổng chẳng mấy vinh quang của một giáo viên tiểu học giúp tôi không bao giờ phải lo lắng chuyện tiền nong.

Tôi không có bạn bè, còn gia đình tôi thì chưa bao giờ kỳ vọng gì vào sự tồn tại của tôi. Mặc dù tôi là con một, họ cũng không yêu cầu tôi phải xuất sắc, không khuyến khích phát triển thiên tư gì đó về âm nhạc hay hội họa, họ chưa bao giờ tìm xem liệu phía sau vẻ ngoài mềm mỏng của tôi, có một sự gai góc nào đó không, thứ có thể khiến tôi trở thành một cá thể đặc biệt.

Từ thời niên thiếu, chỉ một loại thiếu vắng duy nhất khiến tôi sợ hãi, ấy là thiếu vắng Céline. Vậy mà việc tôi được giải oan luôn đe dọa đến tự do của bà ấy. Vậy nên cuối cùng, tôi vẫn ở yên tại chỗ. Nếu tôi có một việc đặc biệt cần thực thi trên trái đất nấy thì chính là đây: gánh lấy tội ác đó và chấp nhận thất bại đời mình như điều gì đó đã làm tròn phận sự.

Ta đang ở năm 2018... Tôi lặng ngắm “phận sự" ấy và những tiết lộ muộn màng mà cô mang tới cho tôi chẳng thay đổi được gì, Bertille ạ. Ba mươi năm trong xà lim đã thế chỗ cho những năm tháng tôi nợ nền giáo dục quốc gia. Tôi đã dạy học, một cách ổn thỏa, và có thể nói là không quá tệ... Ngày hôm nay, Céline biết được sự thật và sẽ là dối trá khi nói rằng tôi không hề cảm thấy hài lòng chút nào: sự hy sinh chỉ có giá trị khi cuối cùng nó được công nhận. Mười lăm năm nay, tôi sống một đời hưu trí “điển hình”. Cũng như nhiều đồng hương của mình, tôi trải qua quãng thời gian ấy trong cô độc. Căn bệnh suy tim khiến tôi chậm chạp trong mọi việc và tôi lại được khám phá thời gian giành cho việc nhà giữa cuộc đời có thể nói là tự do này, như một cậu thiếu niên cuối cùng cũng rời khỏi mái ấm gia đình. Ở tuổi tôi, đi chợ, nấu ăn, dọn dẹp tốn cả ngày trời và tôi không còn suy nghĩ nhiều như khi ở trong tù nữa. Thật kỳ lạ khi nhận thấy suy nghĩ trong ta tan rã thế nào khi không gian sống quanh ta mở rộng.

Tôi thấy chán nản. Bà ấy được sắp xếp ổn thỏa vừa đúng lúc để giúp tôi được yên bình hình dung đoạn kết. Được chờ đợi bà ấy. Chẳng mấy nữa trái tim tôi sẽ buông xuôi và, từ khi biết Céline cũng bị bệnh, tôi không thể ngăn mình mơ tưởng rằng, có lẽ, trái tim chúng tôi sẽ cùng nhau ngừng đập, như một kết cục hợp lý cho hai số phận mãi mãi gắn kết với nhau...

HỒI KẾT

Không bao giờ có thể xóa bỏ một lời nói dối: kể cả sự thật cũng không đủ.

Paul Auster, Thành Phố Thủy Tinh

BERTILLE

Lối đi chính trong nghĩa trang Saintes-Fosses

Tháng Mười một năm 2019

Vị linh mục bước lên. Ông đưa mắt nhìn những người có mặt mà không tỏ vẻ kiểu cách quá mức. Ông đang hoàn toàn thoải mái. Ông có biết gì về người được chôn cất hôm nay không? Không gì hết. Hoặc có thể ngược lại, ông biết điều cốt lõi, như một linh mục đã quen với im lặng, với tất cả những gì ta không bao giờ nói ra và xác định rõ một con người cùng sự tồn tại của con người đó hơn là tường thuật lại chi tiết mọi hành động và cử chỉ của anh ta. Bertille cúi đầu xuống. Mùa thu đang phủ kín các lối đi bằng lớp lá khô chưa phai màu, bám chặt lấy mặt đất bởi cơn gió dai dẳng. Phía trên nhà thờ, mây đen tụ lại quanh gác chuông, nơi chóp nhà thờ chẳng mấy sẽ đóng vai trò cột thu lôi cho những thôn xóm xung quanh. Cô cầu nguyện cho giông bão nổi lên. Ông trời nợ ông chuyện ấy. Một cảnh tượng oai hùng cho sự ra đi không kèn không trống.

Những giọt lệ bắt đầu lăn trên khuôn mặt cô. Cô đã mất đi một người bạn. Mấy tháng gần đây, họ gặp nhau đều đặn, họ nói chuyện với nhau khá lâu. Nhờ ông, cô đã liên lạc lại với cô mình và hứa sẽ ở nhà bà vài ngày vào dịp Giáng sinh. Còn về cha cô, ông nằm viện ba năm nay, bệnh tật, nhưng cô không tìm hiểu thêm. Cô đã đến thăm ông một lần, thấy cơ thể ông ốm yếu đi, nhưng vẫn đủ tỉnh táo để cố gắng xoa dịu cô. Quá muộn rồi.

Christophe đã âm thầm lục lại tài liệu cũ ở đồn cảnh sát. Một sáng, anh đột ngột đến nhà cô, ở Paris, với tập bản sao trên tay. Anh đọc cho cô bản báo cáo mà cô không yêu cầu. Vào ngày Julien qua đời, khi rời khỏi nhà, bố cô đã tới gặp một phụ nữ. Tình nhân của ông. Chứng cứ ngoại phạm của ông. Cảnh sát tuyên bố ông vô tội, ông không giết con mình. Bertille lắc đầu. Cô cảm thấy đó là phản ứng Christophe mong đợi. Hẳn anh phải tự hào lắm khi mang đến cho cô sự giải thoát này. Nhưng bản báo cáo ấy sẽ chẳng thay đổi được gì. Không một giấy tờ chính thức nào có thể khuấy động câu chuyện. Nỗi nghi ngờ vẫn còn nguyên đó. Tình nhân ư, dối trá. Nếu không, làm sao Julien có thể ra khỏi nhà ngày hôm ấy? Và hơn hết, tại sao thằng bé lại làm thế?

Nhìn cha mình yếu đi trên giường bệnh, trong căn phòng tầng trệt trông ra khu vườn ít được chăm sóc, đáng lẽ cô phải cảm thấy thương hại. Thương hại người đàn ông đã cho cô sự sống rồi dập tắt nó từng chút một. Cảm xúc ấy không phải thứ choán lấy ruột gan cô. Không hề. Chỉ có cảm giác ghê tởm đầy chán ghét. Cô kết luận mình chẳng có gì để làm ở đây cả. Cô Agnès đến thăm ông hai lần mỗi tháng, Bertille rất thắc mắc vì sao. Có thể do tình máu mủ giữa anh trai và em gái. Thứ mà ông đã cướp đi của cô.

Bầu trời nổi tiếng ầm ầm từ đằng xa. Một cơn gió thổi vào lối đi chính, cuốn đám lá vào cơn lốc xoáy hoan hỉ bao quanh nhóm người nhỏ đang tụ tập nơi nghĩa trang. Bên phải cô, một đôi vợ chồng di chuyển. Pascal Mangeot cầm cánh tay vợ mình để đỡ bà đến tận chiếc ghế dài, ở khá xa. Bà Céline sẽ không nghe được đoạn cuối bài diễn văn của vị linh mục. Quan trọng gì chứ? Bà biết rõ hơn ai hết phẩm cách của người đàn ông đang được chôn cất. Ông đã giành trọn đời mình cho bà mà không cần đần đáp. Khi Victor từ chối những phác đồ điều trị do bác sĩ đề nghị, Bertille đã gọi cho bà, vì nghĩ rằng chỉ bà mới có thể thuyết phục ông chiến đấu để kéo dài thời gian sống. Chuyện không đơn giản như thế, bởi Céline không muốn nghe nói về cô nữa. Bà cảm thấy bị phản bội sâu sắc khi biết thực chất Bertille không làm cho đài truyền hình. Bởi điều bà hằng mong ước, đó là tiết lộ sự thật, một cách công khai. Việc trả lại họ thật cho Victor có thể khiến họ nhà Dulac bị vấy bẩn. Victor đã chịu đựng tốt. Ông không muốn làm to chuyện, cũng không muốn phục hồi danh dự. Một lễ tang đơn giản tại ngôi làng quê hương, với cái họ ông dùng sau khi ra tù. Đó là một cách để không phải đặt ra đoạn kết.

Về mặt lịch sử, Victor Kessler vĩnh viễn không qua đời...

Hôm trước lễ tang, hai bên tạm đình chiến và Céline cùng Pascal đến gặp Bertille, lúc ấy đang trọ ở nhà bà Nadine vài ngày, Christophe đến ăn tối cùng họ và cuộc trò chuyện không thể tránh khỏi việc xoay quanh người đã khuất. Ba người trong số họ từng thân thiết với ông, nhưng họ lại không nói về cùng một người. Pascal và Céline quen Victor từ thuở niên thiếu và bên cạnh ông đến tận những năm ngồi tù, khi ông vẫn là một chàng trai trẻ. Bertille thì gặp một người đàn ông đã trưởng thành, vào lúc cuối đời ông. Không như cô nghĩ, Christophe không cho Céline biết chuyện hai người họ có chung một nửa dòng máu chảy trong huyết quản, chuyện đó không quan trọng, anh kết luận, bà ấy không cần bị kéo về nguồn gốc của mình trong khi đã tạo dựng được một cuộc đời mới để có thể bước tiếp. Bertille đồng ý. Sự thật không mang lại ích lợi gì. Và nhất là, nó không bao giờ có thể thế chỗ hoàn toàn cho những gì ta đã tưởng tượng trước khi biết đến nó.

Gió thổi từng cơn qua nghĩa trang. Mạnh tới nỗi vài người có mặt phải đồng loạt ngẩng đầu. Một tia chớp xé toạc mây đen và có lẽ thật thú vị khi coi đó là lời tạm biệt cuối cùng của Victor. Nhưng Bertille không tin chuyện đó. Nhất là kể từ khi cô mười bảy tuổi và sau cái chết của em trai. Cô nhìn cái bóng đen của vị linh mục chầm chậm rời khỏi ngôi mộ, nhằm thông báo đã đến lúc trở về nhà thờ và nói lời vĩnh biệt - cho những ai vẫn còn tin vào điều đó. Christophe xoa lưng cô kèm một cái ấn nhẹ hòng giúp cô rời khỏi nơi này. Làm sao cô có thể sống tiếp mà không có Victor? Không có cuộc đấu tranh đã giúp cô đứng vững trở lại. Và nhất là không có ông, người đã trở thành bạn, thành tri kỷ. Trong vài tháng, cô kể mọi chuyện với ông và ông đã phân loại. Giữa sợ hãi và tổn thương, giữa điều cô có thể chữa lành và điều mãi mãi không thể khắc phục, nhưng lại sẽ đi cùng cô như một sự yếu đuối hay sức mạnh, tùy cô lựa chọn. Ông đã cho cô thấy cô có thể quyết định. Cô kể với ông về Christophe, về tình cảm cô giành cho anh và về cách cô giữ khoảng cách với anh mặc dù cô yêu quý anh, khao khát gọi cho anh mọi lúc và cảm thấy vui mừng khi gặp lại anh, trên sân ga, lúc cô đến Saintes-Fosses. Dẫu vậy, đó không phải tình yêu, và Victor hiểu điều ấy. Nicolas đã đánh cắp ở cô thứ gì đó mãi mãi không trở lại và, đằng sau mỗi cử chỉ của Christophe, cô hẳn sẽ luôn thấy nguy cơ mọi thứ bị đảo lộn.

Liệu cô vẫn sẽ xích lại gần anh bằng cách chấp nhận lời mời làm việc của Gabin, người muốn mở rộng nhà hàng cùng sự trợ giúp của bà Nadine? Cô thích thú khi nghĩ đến việc sống tại vùng đất tuổi thơ của Victor. Được ngắm nhìn cây đoạn và thi thoảng liếc mắt sang tiệm cắt tóc, phía bên kia quảng trường. Vả lại, làm việc trong nhà hàng cũng là cách cô tỏ lòng tri ân đến những người từng nhận cô như con gái khi cô mới đến Paris, hoàn toàn đơn độc.

Cô thầm mỉm cười, vì Victor. Tương lai không quá tăm tối, cô chỉ cần cảnh giác mà thôi...

CÉLINE

Trên băng ghế nghĩa trang Saintes–Fosses

Tháng Mười một năm 2019

Thật đau đớn.

Làm sao sống tiếp mà không có ông đây? Cuộc đời tôi từng tốt hơn khi tôi biết ông đang sống ở nơi nào đó.

Tôi có thể trao đi mọi thứ mình có để trở thành một kẻ sùng tín, vào khoảnh khắc này. Để ông ở trên đó, chờ tôi. Nhưng làm gì có chuyện ấy, đúng không? Tôi sẽ không còn cơ hội được trao cho ông tất cả những gì ông từng không muốn thấy. Tôi đã giận ông lắm, Victor ạ! Khi nhìn ông đi qua nhà tôi để mang đến hy vọng rồi rời đi, với nụ cười trên môi, bỏ lại tôi trong vòng tay mẹ. Mẹ căm hận tôi. Hay đúng hơn là chúng tôi, bởi Simon và cha tôi cũng không thoát khỏi sự thù ghét của bà. Nhưng chí ít, họ có thể chạy trốn. Mọi chuyện bắt đầu vào cái ngày bà bắt quả tang chúng tôi, khi tôi đang khóc lóc còn gã Vigneault ôm chặt lấy tôi. Tôi đã cố kể lại. Những gì hắn làm với tôi khi mẹ con tôi tới nhà hắn. Khi bà rời đi và để tôi ở đó một mình. Tôi không biết phải nói thế nào, nhưng tôi đã bảo bà rằng tôi không thích những lúc ở cùng thầy giáo, rằng tôi không muốn hắn ôm tôi, tôi đã bảo bà rằng hắn làm tôi đau. Đó chính là lúc bà bắt đầu đánh tôi. Tôi không biết ý nghĩa của những từ bà dùng. Chuyện ấy không bao giờ chấm dứt nữa. Những cái tát, những lời thóa mạ, và cái cách bà nói toạc vào mặt tôi rằng tôi đã phạm phải một hành vi ô nhục mà có giành cả đời cũng không thể gột tẩy. Khi cha và Simon rời đi, không còn những trận đánh, nhưng lời chửi rủa vẫn tiếp tục. Tôi không bao giờ đáp trả. Tôi khi ấy mười bảy tuổi. Lẽ ra tôi đã có thể làm thế. Lẽ ra tôi phải làm thế. Nhưng đứng trước bà, tôi luôn là cô bé mười tuổi.

Có phải trong thâm tâm tôi biết bà đã giết Simon? Tôi không nghĩ vậy. Nếu tôi từng nghĩ thế chỉ trong một khắc, tôi đã cầu xin ông giúp đỡ. Đáng lẽ ông đã cứu được tôi, Victor ạ. Giá như ông nói ra... Ông có khả năng đưa tôi rời xa khỏi sự kinh hoàng của căn nhà và ngôi làng ấy. Tôi đã cố nói điều ấy với ông, nhưng ông chẳng bao giờ lắng nghe. Là một thầy giáo giỏi, ông luôn cho rằng mình biết hết mọi thứ, nhỉ? Lẽ ra ông phải biết bà ta mới là hung thủ thật sự, bà ta là người đưa tôi đến bước đường ấy và giày xéo tôi, bản án bà ta gán cho tôi chắc chắn đã hủy hoại tôi nhiều hơn tất cả hành vi bẩn thỉu của gã... Còn ông, Victor, ông đã cứu kẻ hãm hại tôi...

CHRISTOPHE

Lối đi chính trong nghĩa trang Saintes-Fosses

Tháng Mười một năm 2019

Tôi không biết nữa. Kể từ khi gặp người phụ nữ thật mạnh mẽ và cũng thật mong manh ấy, tôi không còn biết gì nữa. Những góc khuất trong cô khiến tôi chao đảo. Tôi có nên nói cho cô những gì cô Agnès đã tiết lộ với mình không? Chẳng có gì là chắc chắn, chính cô là người dạy tôi biết có những sự thật cần được chôn giấu, những sự thật kéo ta xa khỏi ánh sáng. Khi có tuổi, những ký ức được nuôi dưỡng, dày lên và cản trở ta tiến bước. Tôi có tư cách gì để xua tan làn sương mù?

Agnès là người duy nhất giữ lại những tấm ảnh. Nhờ chúng mà tôi được thấy nụ cười của Julien và ánh nhìn trìu mến mà chị gái cậu giành cho cậu. Ánh mắt mà tôi mong được nhìn thấy dù chỉ một lần trong đời. Thế rồi, thứ gì đó trong tôi mở ra, một dòng chảy liên tục và mang tính hủy diệt. Không để tâm chút nào đến bà lão đã ân cần tiếp đón tôi tại nhà, cầm bức ảnh Julien trên tay, tôi đã khuấy động tất cả: nỗi hận của Bertille với cha mình, những lời buộc tội mà cô không thể không thừa nhận khi tôi đưa cô bản báo cáo của cảnh sát và nỗi đau tôi hằng mong xoa dịu ở cô. Tôi có thú nhận với bà rằng tôi đã đem lòng yêu cháu gái bà không? Tôi không biết. Nhưng tôi như thấy lại đôi mắt sáng của bà nhìn tôi và sự dịu dàng khi bà đưa hai tay mình nắm lấy tay tôi. Bà bắt tôi thề giữ im lặng. Bertille lớn lên từ nỗi hận ấy, khôi phục sự thật cũng chẳng ích gì. Sự thật nào cơ? tôi hỏi bâng quơ.

Sự thật về cái chết của Julien.

Tôi lắng nghe.

Cha Bertille không giết ai cả. Ông là một kẻ yếu đuối đã khiến gia đình mình khiếp sợ suốt nhiều năm và sợ bị người đời phán xét hơn bất cứ điều gì. Giờ thì ông tự trách mình, nhưng với ông cũng vậy, mọi chuyện đã chấm dứt.

Ngày Julien qua đời, khi ông đi gặp tình nhân, ông đã không ghé qua phòng con trai để xem mọi chuyện có ổn không. Ông không bao giờ làm thế. Nếu có, hẳn ông sẽ thấy Julien đã đi rồi. Cùng mẹ cậu. Bởi bà không thể vừa sống vừa đếm từng ngày nữa. Từng giờ. Từng phút. Bà không thể vừa sống vừa tìm xem ai sẽ là người chăm sóc con trai mình khi bệnh tật mang bà sang thế giới bên kia. Phán quyết vừa được đưa ra. Bà đã biết trước kết cục. Vậy nên bà chọn giữ con trai bên mình. Mang cậu rời xa thế giới này, nơi không ai mong muốn cậu. Rời xa người cha đã chối bỏ cậu.

Bà lặng lẽ thay đồ cho con trai. Họ rời đi bằng cửa sau, cũng là cửa Bertille và Julien vẫn dùng mỗi lần phiêu lưu. Cậu bé hiểu ý, cậu dẫn bà đến tận chỗ chơi thường ngày. Cậu cho mẹ xem con đập làm bằng cành cây và sỏi, bộ sưu tập đá cuội nhẵn thín theo thời gian cùng chiếc cối xay nhỏ chặn dòng chảy lại và làm nước văng tung tóe. Cậu bé vỗ tay mừng rỡ. Bà kéo cậu vào lòng, ôm chặt cậu, thật chặt, để nói lời vĩnh biệt. Ngày hôm ấy, bà đã chết cùng con trai mình. Sau đó, bà quay về cuộc sống bình thường, với trái tim nguội lạnh. Như mọi ngày, bà đến nhà hàng xóm uống cà phê. Thói quen. Dẫu sao, cuộc đời vẫn tiếp diễn. Bà chỉ việc để thời gian trôi đi.

Đúng vậy, Bertille ạ, bản thú tội này bắt đầu được viết cách đây ba mươi lăm năm, vì Céline, tôi viết nốt đoạn kết của nó vì cô, người có lẽ bằng tuổi con gái chúng tôi nếu là ở cuộc đời khác.

Tôi vừa từ bệnh viện về và, cô sẽ sớm biết thôi, tôi đã từ chối mọi phương pháp điều trị. Đến lúc kết thúc rồi. Thời khắc đã điểm; lần đầu tiên kể từ bao lâu nay, những suy nghĩ và hành động của tôi thời đó ùa về trong trí nhớ, mạnh mẽ đến mức khiến tôi bối rối. Chúng rõ nét, chúng đẩy lùi màn sương mù đậm chất Vosges Từng che phủ chúng suốt hơn bốn thập kỷ.

Ngày hôm nay tôi nhớ lại, chính xác như ảnh chụp, gương mặt của viên cảnh sát đã tiếp tôi trong văn phòng nhỏ hẹp bình thường mà ta có thể thấy ngay từ của vào, phía bên trái. Trong căn phòng rộng không quá mười hai mét vuông ấy, ngày 28 tháng Mười hai Năm 1973, họ tuyên bố một chuỗi tràng giang đại hải những yếu tố trùng khớp nhau, cuối cùng dẫn đến bản cáo trạng của tôi. Tôi nhớ lại chính mình, lắng nghe họ liệt kê với vẻ bình thản của một kẻ vô tội. Vô tội, Bertille ạ, bởi lúc ấy tôi vẫn còn vô tội, trong vài phút, vài giây...

Cho đến khi họ thốt ra câu nói cay đắng vang khắp căn phòng ấy: “Xét theo kết quả khám nghiệm tử thi lần hai, khoảng thời gian hung thủ có thể gây án tăng lên đáng kể. chuyên gia pháp y xác định nạn nhân nhỏ tuổi Simon Dulac có thể đã tử vong trong vòng hai giờ sau khi bị tấn công, việc nạn nhân sau đó bị ngâm trong nước cũng có thể cấu thành nguyên nhân gây tử vong do ngạt nước, hay còn gọi là chết đuối, giả thuyết được đưa ra dựa vào sắc trắng trên thi thể vẫn còn rõ nét sau hơn bốn ngày dưới nước...”

Tôi bàng hoàng. Kết quả khám nghiệm lần đầu cho thấy nguyên nhân tử vong là do va chạm ở đầu và đó là cách lý giải duy nhất khả thi. Khi ấy, dĩ nhiên, đó là năm 1973, các kỹ thuật pháp y không đáng tin như những gì ta biết hiện nay. Nhưng giả thuyết thứ hai này thật không thể chấp nhận nổi. Kỳ lạ là luật sư hai bên không hề nán lại xem xét vấn đề đó, dù nó rất quan trọng, và báo chí bấy giờ chẳng hề đưa tin về lần khám nghiệm thứ hai, ngoại trừ khả năng tối đó Simon bị giết muộn hơn khá nhiều. Về phía bồi thẩm đoàn, họ không quan tâm cậu bé tử vong vào thời điểm bị va chạm ở đầu hay sau khi bị dìm dưới nước hồ lạnh cóng, bởi kẻ đã đánh và ném cậu xuống hồ là cùng một người, và chỉ duy nhất một người...

Với tôi, đó là khởi đầu của kết thúc, mở màn cho chu kỳ địa ngục của những cơn ác mộng mà trong đó tôi luôn quay về đúng đêm hôm ấy ở căn bếp nhà Dulac. Khoảnh khắc tôi quỳ xuống xem Simon còn sống không, bắt mạch cho cậu. Cảm giác ghê rợn ấy xâm chiếm tôi khi bàn tay đang đỡ lấy đầu cậu bé của tôi dính đầy máu còn ấm và cơ thể tôi giật lùi lại. Tôi đã bắt mạch được bao lâu? Mười giây, ba mươi giây? Ta nên giành bao nhiêu thời gian để kiểm tra như vậy nếu ta thực sự muốn xác định xem một đứa trẻ đã chết hay chưa? Hay đó có phải là sự thật không, Bertille? Thứ mà cô vô cùng xem trọng, thứ mà cô muốn moi móc triệt để, vì Simon, vì em trai Julien của cô, thứ xoay quanh chúng ta suốt một phần cuộc đời để rồi cuối cùng ở lại trong bóng tối. Hoặc biến mất dưới làn nước ký ức đục ngầu...

Tôi đã tua đi tua lại trong đầu đoạn phim tàn khốc về cái đêm lạnh giá ấy hàng trăm lần, cả trăm lần tôi đều thấy mình ném thi thể bát động của người bạn bé nhỏ xuống làn nước hố đen ngòm, càng xa càng tốt.

Cả trăm lần tôi đều nghĩ đến thi thể nhẹ bỗng của cậu...

Vậy đấy, Bertille, thêm một “sự thật” nữa cần được đưa ra: tội lỗi đầy đủ của tôi, hay ít nhất cũng là sự ngờ vực về tình trạng có tội, và kể cả khi chẳng gì trong số đó còn quan trọng lúc này, chí ít tôi vẫn muốn thừa nhận với cô một điều: không ai vô tội cả...

Về phần còn lại... về những gì cô sẽ nói với Céline hoặc không, về những gì cô giữ lại như một niềm tin sâu kín, hãy làm theo ý mình, chẳng có gì rõ ràng và cô là người ở vị trí phù hợp nhất để đưa ra quyết định.

LỜI CẢM ƠN

Vậy là tôi đã ra mắt tiểu thuyết thứ ba của mình trên con đường văn chương. Đạt đến giai đoạn này trong chuyến hành trình, có lẽ tốt hơn hết tôi nên bỏ qua bước cảm ơn bởi danh sách càng dài thì tôi càng dễ bỏ sót ai đó...

Tuy nhiên tôi không thể cam tâm giấu đi lòng biết ơn của mình tới toàn bộ đội ngũ của Marie Leroy, giám đốc mảng văn học nhà xuất bản La Martinière, người mà sau khi hướng dẫn tôi bước vào con đường xuất bản đã tiếp tục đồng hành cùng tôi theo những cuốn sách mà tôi đề xuất. Tôi cảm ơn cô vì đã tin tưởng gần như mù quáng vào khả năng dẫn dắt câu chuyện của tôi, niềm tin mà tôi thường khó có với chính bản thân mình.

Cũng với lý do trên, tôi cảm ơn tất cả những ai tham gia phân phối sách của tôi ỏ Pháp và nước ngoài, những người đến tận các hiệu sách để giới thiệu tiểu thuyết của tôi, những người tổ chức liên lạc và các chuyến đi tham gia các hội sách, những người cố gắng bù đắp thiếu sót kinh khủng của tôi trên phương diện giao tiếp và mạng xã hội... Amélie, Anaïs, Arnaud, Carine, nhờ các bạn tôi mới thấy được nét đẹp tuyệt vời của hành trình văn chương tươi đẹp này.

Tôi xin cảm ơn tất cả những người, thường là các tình nguyện viên, bằng sự tốt bụng và niềm đam mê của họ, đã đóng góp vào thành công của các sự kiện xoay quanh cuốn sách: các hội sách, các buổi tọa đàm tại thư viện, tổ chức các giải thường văn học... André, Annïe, Brigitte, Céline, Daniel, Danièle, Harry, Hervé, Marie-Claude, Marie-France, Martine, Mary, Monique, Pascale, Paulette... tôi không quên các bạn đâu.

Dĩ nhiên, tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn bộ độc giả tôi đã gặp từ ba năm trở lại đây. Những người đã vô tình gặp tôi, bởi khi ấy tôi đứng trong hàng người chờ dài đặc dẫn đến quầy xuất bản của Michel Bussi hay Franck Thilliez, những người đã đợi tôi (đúng, đúng vậy), với tiểu thuyết của tôi trên tay, và những người cùng tôi nói chuyện thật lâu về việc đọc và viết, những người đã tìm trang Facebook của tôi để chia sẻ với tôi về việc nhân vật của tôi đã đánh thức trong họ điều gì và cả những người có lẽ không hay biết họ đã làm tôi hạnh phúc ra sao, những người đã bị tôi trộm tên sau một buổi ký tặng để sử dụng trong suốt cuốn sách này: Céline, Flore, Gabin, Geoffroy, Nadine và Simon... một lần nữa xin cảm ơn.

Và cuối cùng, xin cảm ơn tất cả những người tôi chưa gặp, những người có lẽ tôi không bao giờ gặp, nhưng tôi hình dung họ nằm trên giường, kê vài chiếc gối, đắm chìm vào câu chuyện của tôi dưới ánh sáng ngọn đèn ngủ... Những người yêu đọc sách, chính là những anh chị em kết nghĩa của tôi...

Notes

[←1]

CET: College of Engineering and Technology - Trường trung học dạy nghề. (Chú thích của tác giả)

[←2]

Trong tiếng Pháp, “Fosses” nghĩa là những cái hố hoặc những cái huyệt. (Mọi chú thích nếu không lưu ý gì thêm đều là của người dịch).

[←3]

Tháng Năm năm 1968 đánh dấu một năm bạo loạn với các cuộc biểu tình và tổng đình công liên tiếp của sinh viên, công nhân, viên chức trên khắp nước Pháp, đặc biệt là ở khu vực Paris.

[←4]

Trong tiếng Pháp, “lac" có nghĩa là hồ.

[←5]

Tên con trăn khổng lồ trong phim hoạt hình Cậu bé rừng xanh của Walt Disney.

[←6]

Tổng cục Điều Phối Nghiên Cứu Và Thống Kê, thuộc Bộ Lao động Pháp.

[←7]

Nhân vật chính trong xê-ri truyện cùng tên, tên thật là Françoise Dupont, cô sống hai cuộc đời cùng lúc, ban ngày là học sinh xuất sắc, khi đêm đến, cô trở thành Fantômette, nữ anh hùng giấu mặt.

[←8]

Tên gốc tiếng Pháp: Les Risques du métier, bộ phim ra mắt năm 1967, kẻ về một thầy giáo tiểu học bị kết tội xâm hại học trò của mình.

[←9]

Nhân vật chính trong xê-ri phim truyền hình Pháp cùng tên thuộc thề loại phiêu lưu, được chiếu lần đầu tại Pháp năm 1963.

[←10]

Bộ phim dựa trên tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Gilles Perrault, kể về vụ án mạng của một bé gái 8 tuổi, chàng trai Christian Ranucci bị bắt giữ và kết án tử hình mặc dù vụ án còn nhiều góc khuất bí ẩn.

[←11]

Đặc sản vùng núi Vosges, làm từ khoai tây, thịt ba chỉ, hành tây, bơ và rượu vang.

[←12]

Hội chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn.

[←13]

Nguyên bản tiếng Pháp là “s'évanouir’’, có hai nghĩa là "ngất" và “biến mất”.