Văn chương Hayashi Fumiko: thân phận con người, bước chân lữ khách và tâm hồn nghệ sĩ

Hành trình đời sống - hành trình văn chương

Hayashi Fumiko là một cây bút nữ nổi bật của văn học hiện đại Nhật Bản, sáng tác cả thơ và văn xuôi. Về ngày tháng năm sinh và nơi xuất thân của nữ sĩ, có những thông tin không thống nhất được ghi nhận trong một số tài liệu khác nhau. Theo đó, năm sinh của bà có thể là 1903 hoặc 1904, còn nơi sinh có thể là Shimonoseki - một đô thị thuộc tỉnh Yamaguchi, miền Chugoku, phía nam đảo Honshu - hoặc thành phố Moji, ngày nay là thành phố Kita-kyushu, tỉnh Fukuoka, đảo Kyushu. Tuy nhiên, dù được sinh ra ở Yamaguchi hay Fukuoka, Hayashi Fumiko vẫn được xem là người sinh trưởng ở miền nam Nhật Bản, lớn lên trong không gian văn hóa của miền này. Ở thành phố Onomichi thuộc tỉnh Hiroshima - nơi gia đình Fumiko đã ổn định cuộc sống và bản thân nữ sĩ được đến trường từ năm 13 đến năm 19 tuổi, cũng là nơi bà thỉnh thoảng trở về sau khi đã lập nghiệp ở Tokyo - có tấm bia đá lớn khắc một đoạn trích từ tác phẩm nổi tiếng của bà, được biết đến như một trong những hình ảnh tiêu biểu của thành phố đã ít nhiều gắn bó với cuộc đời nữ sĩ.

Do gia đình tan vỡ khi ở độ tuổi mới bắt đầu chương trình tiểu học, Hayashi Fumiko phải theo mẹ buôn bán hàng rong, sống cuộc đời phiêu bạt nay đây mai đó, việc học ở trường lớp bị gián đoạn nhiều lần. Cho đến khi thành danh trong nghề viết nhờ tác phẩm tự thuật Phiêu lãng ký được xuất bản và bất ngờ được đón nhận nồng nhiệt, Fumiko từ bé đã trải qua cuộc sống vô cùng vất vả, phải mưu sinh bằng những công việc cực nhọc, thu nhập thấp, thường phải tá túc ở chỗ này chỗ khác trong tình cảnh không nhà. Thêm vào đó, Fumiko hơn một lần nếm trải bất hạnh trong chuyện tình cảm và đời sống hôn nhân từ lúc tuổi đời còn rất trẻ, trước khi có cuộc hôn nhân tốt đẹp với người chồng tốt tính - một họa sĩ biết chia sẻ và đỡ đần cho vợ, để Fumiko phát triển thuận lợi trong sự nghiệp văn chương.

Trong thập niên 1930, khi đã trở thành một nhà văn có tên tuổi và được nhiều độc giả mến mộ, Hayashi Fumiko thường đi đây đi đó để diễn thuyết, hoặc để làm phong phú nguồn tài liệu cho công việc viết văn. Tuy là phụ nữ, bà không ngại di chuyển một mình trong những chuyến đi xa, đến những vùng đất chưa từng biết. Vì vậy chỉ cần có đủ chi phí để du hành là Fumiko hăng hái bước vào những chuyến đi. Nữ sĩ đã từng đến Trung Quốc và cả những thành phố nổi bật của châu Âu như Paris hay London, và đã viết nhiều bài du ký gửi về đăng trên các tạp chí đương thời ở Nhật, trong khi bản thân rong ruổi qua những miền đất xa xôi để trải nghiệm những điều mới mẻ.

Khi chiến tranh nổ ra giữa Nhật Bản và Trung Quốc, trong những năm cuối của thập niên 1930, Hayashi Fumiko đã đến một số nơi như Nam Kinh hay Vũ Hán, với tư cách là đặc phái viên của Báo Asahi, hoặc là thông tín viên của cơ quan truyền thông do nội các Nhật Bản đương thời quản lý. Tiếp đó, trong cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, Fumiko cũng đã đến làm việc ở một số nơi trong khu vực Đông Nam Á, như Java hay Borneo. Trong thời gian này, Fumiko cũng đã có nhiều trải nghiệm ở Đà Lạt, và Đà Lạt trở thành một phần bối cảnh trong tiểu thuyết Phù vân - tác phẩm tự sự trường thiên xuất hiện sau cùng trong cuộc đời viết văn của nữ sĩ.

Tiểu thuyết Phù vân ra mắt bạn đọc lần đầu tiên năm 1951 thì cũng trong năm đó, vào ngày 28 tháng Sáu, Hayashi Fumiko đột ngột qua đời do nhồi máu cơ tim, trong khi vẫn đang là một cây bút đầy nhiệt huyết, đang bận rộn vì thu thập tài liệu để viết bài.

Nhà riêng của vợ chồng nữ sĩ, được xây dựng năm 1941 ở Shinjuku thuộc khu vực trung tâm Tokyo, sau này đã trở thành Nhà lưu niệm Hayashi Fumiko, do quận Shinjuku thành lập. Ngoài ra, còn có Bảo tàng văn học Hayashi Fumiko, vốn là ngôi nhà mà nữ sĩ đã thuê một phần để ở khi sơ tán, tránh những cuộc không kích nhắm vào Tokyo, trong khoảng thời gian từ tháng Tư năm 1944 cho đến khi trở về ngôi nhà ở Shinjuku vào tháng Mười năm 1945. Bảo tàng này nằm ở gần suối nước nóng Kakuma, thuộc thị trấn Yamanouchi, huyện Shimotakai, tỉnh Nagano - nơi nổi tiếng trong ngành du lịch nghỉ dưỡng và trượt tuyết ở miền trung nước Nhật.

Cuộc sống trần ai và “con mắt xanh” của tâm hồn phiêu lãng

Nếu đọc văn chương Hayashi Fumiko sau khi biết qua những thông tin căn bản về tác giả, như ở phần trên đã trình bày, người đọc sẽ dễ dàng nhận thấy từ sáng tác của Fumiko toát lên nét đặc trưng quan trọng: tác phẩm không đơn thuần là kết quả của hoạt động văn nghệ điểm thêm sắc màu cho cuộc sống, mà là thứ tinh chất được chắt lọc, chưng cất nên từ chính cuộc đời nữ sĩ. Từ những thông tin trên bề mặt tác phẩm như hình ảnh nhân vật, mối quan hệ giữa các nhân vật, bối cảnh câu chuyện v.v… cho đến những thông điệp nằm ở bề sâu, đằng sau những câu chuyện tưởng như đơn giản, như những vấn đề trong tình yêu nam nữ và đời sống hôn nhân, ý nghĩa của chiến tranh và thân phận con người, đặc biệt là những người yếu thế trong xã hội v.v… Sự thống nhất giữa văn chương Hayashi Fumiko và cuộc đời tác giả tập trung vào ba điểm nổi bật, được thể hiện phổ biến qua nhiều tác phẩm, tuy rằng bối cảnh và nội dung câu chuyện khác nhau.

Thứ nhất là hình ảnh và thân phận con người phiêu lãng. Bản thân Hayashi Fumiko từ khi còn rất bé đã phải sống cuộc đời lang bạt, do người bảo trợ của bà kiếm sống bằng công việc bán hàng rong. Đến lúc tự lập khi trưởng thành, Fumiko vẫn tiếp tục cuộc sống thường xuyên dịch chuyển. Bà đi diễn thuyết ở nhiều nơi, đi thu thập tài liệu cho nghề viết, đi đến vùng chiến sự vì công tác trong lĩnh vực truyền thông, và đi du lịch tự do khi cá nhân có đủ điều kiện. Điều này đã để lại dấu ấn đậm nét trong tác phẩm của bà. Lữ khách là hình ảnh quen thuộc, thường xuất hiện trong thế giới văn chương Fumiko. Lữ khách trong tác phẩm của Fumiko không giới hạn ở khái niệm là khách hàng của dịch vụ du lịch. Vì nhiều lý do, người ta có thể trở thành lữ khách trong nhiều tình huống của cuộc đời, khi phải xa quê hương mà không biết bao giờ trở lại, hoặc khi phải thường xuyên di chuyển, không có một nơi chốn cụ thể để ổn định cuộc sống. Do vậy, hình ảnh lữ khách trong văn chương Fumiko đa dạng, từ kiểu người tha hương cầu thực, người bán hàng rong, đến kiểu nghệ sĩ thích rong ruổi mọi miền để trải nghiệm những cảm giác mới. Bước đi của những nhân vật phiêu lãng này tạo nên sự dịch chuyển về mặt không gian trong tác phẩm, như những cánh cửa được mở ra, thổi vào câu chuyện nhiều hương sắc đa dạng từ những miền đất mới. Mặt khác, phần lớn những nhân vật lữ khách trong tác phẩm của Fumiko thuộc về thành phần yếu thế trong xã hội, nên bước đi của họ không phải là sự dịch chuyển đơn thuần, mà như sự lật giở từng trang đời bấp bênh gian khó. Cuộc lữ nhọc nhằn là số phận của một nhân vật cụ thể trên trang sách, nhưng cũng có thể là thân phận của biết bao người, là thân phận làm người trong cõi đời tục lụy.

Điểm nổi bật thứ hai tạo nên nét riêng của văn chương Hayashi Fumiko thể hiện ở mối quan hệ giữa các nhân vật trong tác phẩm. Các nhân vật của Fumiko thường gặp vấn đề trong quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân. Điều đó cũng gợi nhắc về những trải nghiệm thiếu may mắn của bản thân Fumiko thời trẻ. Điều đáng chú ý là dưới ngòi bút Fumiko, những bất hạnh, đổ vỡ trong mối quan hệ giữa người với người được miêu tả ở nhiều góc độ, không theo kiểu rập khuôn và cũng không thiên lệch về giới tính. Nhân vật nam cũng như nhân vật nữ đều có thể là nhân tố tiêu cực làm phát sinh vấn đề. Có khi, sự bất hạnh không bắt nguồn từ những con người đang có mối quan hệ tình cảm với nhau, mà xuất phát từ những vấn đề trong đời sống, đơn giản vì mọi chuyện đều có thể xảy ra, gây nên những đau thương, mất mát, dở dang cho ai đó vào bất cứ lúc nào. Có lẽ đó là điều mà bản thân nữ sĩ đã thấm thía qua trải nghiệm thực tế sâu rộng, từ góc nhìn của một phụ nữ xuất thân nghèo khó và sống qua những biến động to lớn của thời cuộc trong nửa đầu thế kỷ XX.

Bên cạnh đó, sự kết nối giữa cuộc đời tác giả và văn chương còn tập trung ở một điểm quan trọng, là vấn đề chiến tranh. Về phương diện này, có thể nói Hayashi Fumiko là trường hợp đặc biệt trong xã hội Nhật Bản - nơi người dân ít có trải nghiệm chiến tranh, và phụ nữ ít tham gia hoạt động xã hội. Tuy không thuộc về lực lượng đi chiến đấu, ít nhất Fumiko cũng là người từng trải nghiệm cuộc sống ở vùng chiến sự, với vị trí công việc cho phép cá nhân bà quan sát và thông tin thu thập về cuộc chiến. Cho nên, có thể nói rằng Fumiko đã có điều kiện để trực tiếp quan sát những sự việc xảy ra trong chiến tranh ở phạm vi gần, ghi nhận được những hình ảnh thực tế mà người không đến vùng chiến sự thì không thể nắm bắt. Có lẽ do vậy mà dường như chiến tranh là một vấn đề khó có thể bỏ qua trong thế giới văn chương của tác giả này. Dù không miêu tả trực tiếp về chiến trận, nhiều sáng tác của Fumiko, chủ yếu ở thể loại truyện ngắn, vẫn có sự hiện diện của chiến tranh như là một vấn đề. Với người lính đã trải qua thời gian tại ngũ thì chiến tranh là một giai đoạn bất thường của cuộc đời, tạo ra những hệ lụy với vô vàn ý nghĩa, nhiều mức độ và được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau. Với người dân bình thường phải sống qua thời chiến, đặc biệt là những người yếu thế trong xã hội, chiến tranh vẫn là thứ tai ương khủng khiếp, có thể khiến họ đột ngột phải gánh chịu những nỗi bất hạnh mà người ta không bao giờ biết đến trong cuộc sống thời bình, đẩy họ vào vị trí là nạn nhân của những sự băng hoại, đứt gãy trong đạo đức cá nhân và quan hệ xã hội.

Kết hợp những điểm nổi bật tạo nên bầu không khí đặc thù của thế giới văn chương Fumiko, độc giả có thể nhận thấy khá rõ ấn tượng về đời sống con người vô định, bấp bênh nhưng đồng thời lại vướng mắc những vấn đề nặng trĩu. Đặc biệt là những truyện có nhiều yếu tố liên quan đến chiến tranh. Những người vốn đã sống nghèo khổ, hằng ngày phải bươn chải mọi cách để kiếm được miếng ăn, lại gánh thêm những hậu quả chồng chất do chiến tranh làm mất đi các nguồn lực vốn có, làm xô lệch trật tự xã hội và đứt gãy những mối quan hệ gắn kết mỗi người với thế giới xung quanh. Nhưng, thật lạ lùng, khi mọi thứ tưởng chừng như rơi vào hố sâu, bị đẩy vào ngõ cụt thì tia sáng mỏng manh có thể bất chợt lóe lên từ đâu đó. Thường thì trong sáng tác của Hayashi Fumiko, những tia sáng như vậy không xuất phát từ thế giới bên ngoài, như vận may bất ngờ tìm đến với nhân vật, mà là do nhân vật nhìn đời bằng “con mắt xanh” của tâm hồn phiêu lãng. Một khi lữ khách chấp nhận dấn bước vào nẻo đường gió bụi, vì mang lấy thân phận làm người trong cuộc sống trần ai, thì điều quan trọng nhất để duy trì cuộc lữ là “con mắt xanh” biết ghi nhận những điểm sáng để giữ lửa tâm hồn, đồng thời dám mở ra những cánh cửa để tìm một ánh mắt cảm thông, một giọng nói ân cần, một bàn tay chia sẻ, dẫu những vấn đề của cuộc sống trầm luân chẳng bao giờ kết thúc.

Về tập truyện Phố tuyết

Lần đầu tiên giới thiệu tác giả Hayashi Fumiko đến độc giả Việt Nam qua một tập truyện ngắn, người dịch đã cố gắng lựa chọn những tác phẩm tuy dung lượng ngắn gọn và cốt truyện đơn giản, nhưng là những trường hợp thể hiện khá rõ nét đặc trưng của thế giới văn chương Fumiko, cho thấy sự kết nối từ trải nghiệm cá nhân trong đời sống đến phong cách biểu đạt văn chương của tác giả này. Theo cách nhìn như vậy, Phố tuyết là hình ảnh có thể giúp độc giả hình dung phần nào về những điều được nói đến bên trong tập truyện, theo cách gần gũi nhất với bầu không khí toát ra từ những tác phẩm được lựa chọn để giới thiệu lần này.

Với mỗi truyện ngắn trong tập sách, bạn đọc sẽ gặp những con người sống những cảnh đời riêng. Họ gặp gỡ và bước vào đời nhau, hoặc “va chạm” với nhau trong dòng đời ngổn ngang vướng mắc, và không ít những ngả rẽ bất ngờ. Có những khi tưởng chừng nhân vật đang tiệm cận mục tiêu mà họ đã trải qua cuộc hành trình gian nan để quyết tâm tìm đến, nhưng chỉ cần qua một khúc quanh thì cuộc kiếm tìm thoắt cái bỗng trở thành ảo vọng. Lại có khi đến được mục tiêu rồi, thì nhân vật bỗng nhận ra cả cuộc hành trình chỉ là điều vô nghĩa. Có những thử thách nghiệt ngã đẩy con người đến lằn ranh sống - chết nhưng cũng thổi bùng lên trong lòng nhân vật niềm khát khao được sống, được thưởng thức những điều tốt đẹp của cuộc đời. Có trường hợp thì cuộc sống quá ư bình lặng lại là rào cản khó vượt qua, khiến nhân vật cảm thấy như bị nhốt giữa bốn bức tường của một gian nhà kho u ám v.v…

Đó là một thế giới trĩu nặng nỗi đời nhưng không thiếu những nẻo đường lộng gió mênh mông. Thế giới ấy sẽ đến với bạn đọc qua lời kể nhẹ nhàng của một người từng trải, qua hình ảnh những nhân vật mang số phận nhọc nhằn nhưng không ngại dấn thân, như dòng nước tuôn chảy không e sợ thác ghềnh. Mà một khi đã chấp nhận vượt thác băng ghềnh như một phần tất yếu của cuộc đời, thì tâm hồn phiêu lãng cũng có quyền mơ đến những đóa hoa dịu dàng nở giữa bình nguyên bát ngát xanh, những bờ cát tinh khôi hay đồng lúa rực vàng ở một vùng hạ lưu yên ả.

Trong thế giới như vậy, những hình ảnh, những biến cố, vấn đề v.v… sẽ tự bộc lộ ý nghĩa một cách rất tự nhiên. Thông điệp từ tác phẩm sẽ nhẹ nhàng chảy trôi vào tâm hồn người đọc. Như bữa cơm đơn giản mà người khách lãng du thưởng thức nơi lữ quán, khi tâm hồn hướng về nhân thế đang rộng mở, và cảnh quan trước mắt khơi dậy những hoài niệm êm đềm… Mong rằng qua tập sách nhỏ này, cái tên Hayashi Fumiko sẽ còn lại trong trí nhớ bạn đọc cùng những ấn tượng đẹp về một phong cách viết, một khoảng trời văn chương bé nhỏ nhưng bát ngát hương đời.

Nhân dịp tập sách nhỏ này ra mắt quý độc giả, người dịch xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến cô Noda Atsuko - chuyên gia nghiên cứu về sáng tác của Hayashi Fumiko, hiện đang công tác tại Cơ quan Nghiên cứu Nữ giới và Truyền thông quốc tế ở Tokyo - về sự giúp đỡ quý báu trong việc tra cứu tư liệu có liên quan đến nội dung tác phẩm. Nhờ có sự hỗ trợ từ phía cô Noda, bản dịch tập truyện ngắn lần này đã được hoàn thiện với độ tin cậy cao về thông tin tư liệu. Người dịch cũng vô cùng biết ơn nếu nhận được những thông tin bổ ích và những lời góp ý tích cực từ độc giả sau khi tập sách ra đời.

Xin trân trọng giới thiệu!

Người dịch

Mưa

Đang giữa tiết đại hàn nhưng chẳng hề có cảm giác tuyết rơi, trong suốt hai, ba ngày chỉ có sụt sùi mưa ở dạng pha lẫn tuyết. Kojiro mệt rã rời vì đi quanh trong phố từ lúc ban trưa. Anh tự nhủ, liệu có nhà nào cho mình ngủ trọ đêm nay chăng, dẫu là nhà ở đâu cũng được. Anh nhảy hú họa lên chuyến tàu điện trên phố vừa chạy đến trước mặt, bỏ qua chừng ba trạm dừng trong bóng tối, rồi thử xuống tàu ở quãng phố xem chừng sẽ có nhà. Cứ như kéo giật thân mình ra khỏi chuyến tàu điện đông kín đến suýt bị nghẹt thở, anh bước xuống con đường đang lầy lội khủng khiếp trong mưa. Ngay khi xuống tàu, Kojiro đã thử hỏi người đàn ông đang đứng cạnh mình, rằng chỗ này là nơi nào vậy. “Chỗ này là điểm xuất phát của tuyến tàu Seto đấy”, người đàn ông kia nói thế rồi rời đi, sau khi bật đánh xoạch cây dù gọng to đã nhuốm màu cũ kỹ. Dường như khách xuống tàu lẫn lên tàu đều không đáng kể, nên khi tàu điện chạy đi rồi thì trên đường phố rộng và tối chẳng còn lấy một bóng người. Kojiro ướt như chuột lột trong chiếc áo khoác trùm kín từ đầu xuống, đi trở lui về phía có ngọn đèn. Cuốc bộ dưới mái hiên những ngôi nhà đóng cửa đang chìm trong bóng tối, Kojiro nhận thấy dường như cảm giác trống rỗng không thể đo đếm được trong anh biến thành khối muộn sầu, đọng lại nặng trĩu giữa cõi lòng giá lạnh. Ngay cả trong mơ anh cũng không nghĩ rằng mình lại còn có thể quay trở về Nhật Bản. Chính vì thế mà hơn một tuần nay, kể từ khi đặt chân lên mặt đất ở Sasebo, Kojiro cảm thấy thời gian trôi qua như đã một năm rồi vậy.

Đến trước ngọn đèn thì biết chỗ đó quả nhiên là quán rượu, nhưng từ phía bên này lại trông như đã bị thiêu rụi cả. Ngôi nhà ấy là kiểu nhà dựng tạm, và có thể thấy những tàn tro rải khắp xung quanh nhà, giống như một đầm sen trải rộng, ánh lên mờ ảo giữa đêm mưa. Kojiro mở khung cửa kính kêu lọc xọc rồi bước vào trong quán.

“Ồ, quán đã đến giờ nghỉ rồi ạ.”

Ông chủ quán, có vóc người nhỏ như trẻ con, vội tắt đi ngọn đèn trong quán. Kojiro vẫn đứng sững trên nền đất chìm trong bóng tối. “Cho cháu uống chút đi”, anh nói rồi ngồi xuống chiếc ghế gỗ ở ngay chỗ chân mình.

“Chẳng còn gì nữa cả.”

“Thế ạ? Cháu đang có việc đi xa nhà, trời mưa thế này oải người thật… Nếu có rượu thì vui lòng cho cháu một cốc, cho dù đắt bao nhiêu cũng được. Cháu rã rời hết cả người rồi.”

Chủ quán im lặng giây lâu. Dường như trời nổi gió nên nghe rõ tiếng mưa đập mạnh xuống ván lợp mái nhà.

“Ông chủ ạ, cho cháu một cốc đi…”

Kojiro vừa di di mũi giày lạnh ngắt xuống nền đất nhiều lần, vừa vắt chiếc áo khoác bị ướt lên lưng ghế.

“Hâm nóng chứ nhỉ?”

“Vâng, nếu mà hâm nóng giúp cho thì càng tốt.”

Kojiro, trong cảm giác nhẹ nhõm, tháo chiếc khăn choàng cổ bị ướt, đặt lên chiếc ghế bên cạnh cùng với bọc hành lý được gói lại bằng loại khăn vuông. Một thiếu niên khoảng mười lăm, mười sáu tuổi, mũi đang sụt sịt, từ trong bếp đi ra đóng chốt cửa kính của gian quán.

“Rõ khổ vì quán sắp hết giờ phục vụ!”

Cũng chẳng quay nhìn về phía Kojiro, cậu thiếu niên lẳng lặng biến vào trong bếp. Ngay lúc ấy, trong bóng tối của gian phòng nền đất, chủ quán mang đến cốc rượu đã hâm nóng, và chiếc đĩa có đựng gì đó hình như là món kho.

“Làm phiền ông chủ quá!”

“Mực kho với củ cải. Chỉ còn có thế này thôi.”

“Không sao ạ, món gì cũng được mà.”

Kojiro liền cầm lấy chiếc ví, đưa cho chủ quán tờ bạc một trăm yên được gấp nhỏ lại.

“Chỗ này thì tôi tính giá hai lăm yên.”

“Vâng, cháu xin gửi tiền ạ.”

Rượu nóng đến không thể nhấp môi, nhưng thấm qua lưỡi đang bị lạnh có vị ngon tê tái. Chủ quán kéo ngọn đèn trong bếp về phía mép vách trượt shoji ngăn giữa nhà bếp và gian quán.

“Không sao đâu, vẫn nhìn thấy được mà.”

“Nhưng thế vẫn là quá tối ấy.”

“Rượu ngon đấy, ông chủ ạ!”

“Vâng. Trước đây nơi này là quán rượu, cũng có chút rượu ngon…”

“Đã bị cháy ạ?”

“Đúng thế.”

“Rõ khổ nhỉ!”

Chủ quán không đáp lời mà chỉ mang tiền thừa đến. Kojiro vội giơ một cánh tay lên, nói rằng “Thêm một cốc nữa. Vui lòng cho thêm một cốc nữa… Rượu ngon nên cháu muốn uống thêm một cốc.” Chủ quán nhìn Kojiro trong khi vẫn đang cầm mấy tờ giấy bạc. “Nếu vậy thì tôi lấy thêm hai mươi lăm yên nữa” - Ông nói, vừa vân vê ngón tay vừa rút ba tờ bạc, rồi đặt chỗ tiền còn lại lên quầy và đi vào góc phía trong gian quán.

Kojiro lục tìm trong túi lấy thuốc lá ra, châm lửa vào thuốc rồi hút với vẻ ngon lành. Có lẽ vì mệt nên mắt anh rất khô và bị đau khi chớp mắt. Khi anh ghé mặt xuống gần chiếc cốc đang tỏa ra hơi nóng thì cùng với hương rượu phả lên nồng nàn, làn hơi ấm dịu dàng khơi dậy trong anh niềm vui sống. Kojiro cảm giác như ở khóe mắt đang bị khô có ứa ra giọt lệ. Lần đầu tiên, nước mắt cô độc lặng lẽ dâng lên mí mắt anh. Khi chủ quán mang đến cốc rượu nóng thứ hai đặt trên một chiếc đĩa thì Kojiro đang chếnh choáng say trong cảm giác dễ chịu.

“Ông chủ ạ, quanh đây liệu có chỗ nào là quán trọ không nhỉ? Sáng mai cháu sẽ đi tàu hỏa lên Tokyo, nhưng liệu có nhà nào để có thể ngủ đẫy giấc không nhỉ?”

“Thế thì… Hơn nửa số nhà trọ đã cũng bị cháy mất rồi ấy.”

“Thế cơ ạ?”

Hình như chủ quán đang thì thào nói chuyện với cậu thiếu niên lúc nãy, và rồi bảo anh rằng “Có một chỗ ở khu vực trung tâm, vậy tôi hỏi cho nhé?” Kojiro thầm nghĩ, người ta nói ‘Gặp Phật nơi địa ngục’ là trường hợp này đây.

“Xin phiền ông chủ ạ.”

“Dào, chẳng biết có trọ lại được không, nhưng cứ thử hỏi xem đã nhé.”

“Chỗ như thế nào cũng được ạ. Dù sao đi nữa, trời mưa thế này thì…”

“Nagoya cũng bị cháy mất hơn một nửa rồi ấy…”

“Thế ạ? Thật không ngờ, vì cháu mới từ Trương Gia Khẩu trở về dạo gần đây.”

“Cậu đã nhập ngũ phải không nhỉ?”

“Vâng ạ.”

“Thế thì vất vả cho cậu nhỉ!… Con trai tôi cũng đi Myanmar rồi tử trận.”

“Thế ạ? Rõ khổ!”

Hình như vì xe tải chạy qua nên nước bắn rào rạt lên cửa kính. Kéo cốc rượu thứ hai lại gần, Kojiro châm điếu thuốc hút dở đã bị tắt rồi lại hút.

“Gia đình bác ngủ lại ở đây ạ?”

“Vâng, tôi và thằng con út ngủ lại đây.”

“Còn bà chủ thì sao ạ?”

“Đang ở Handa, cách đây chừng hai tiếng.”

“Chỉ có đàn ông thôi mà làm giỏi quá nhỉ!”

“Vì cũng có làm món gì ghê gớm đâu mà…”

Cậu con trai đã quay trở lại. Cậu thì thào nói chuyện với bố. Chủ quán gật đầu nhưng thái độ chừng như không được hào hứng lắm.

“Không ổn ạ?”

“Nghe nói họ nghỉ rồi, không còn cho thuê chỗ trọ nữa.”

“Gay go nhỉ!”

“Khu này tuyệt nhiên không có lữ quán nào…”

“Thế ạ?”

Kojiro chậm rãi uống cốc rượu thứ hai, vẻ như đang nóng lòng vì không thể chịu đựng nỗi cô đơn thêm nữa.

“Sáng mai cậu lên tàu hỏa à?”

“Vâng, đúng thế ạ.”

“Vậy thì cậu ở lại đây nhé? Chỗ hẹp chỉ có hai chiếu thôi, xem như là thức qua đêm vậy.”

“Thế là tốt lắm rồi… Thật phiền bác, nhưng nếu được thế thì cháu rất cảm kích đấy ạ.”

Biết rằng mình có thể ở lại nơi này, Kojiro cảm thấy sự mệt mỏi lan dần trong cơ thể, cứ như mình đã mất hết sức lực vậy.

“Chỗ đó lạnh đấy, cậu nên đến chỗ này rồi dùng lò sưởi mà hơ nóng…”

Kojiro gom hành lý của mình lại một chỗ trong gian quán, rồi cầm chiếc cốc và chiếc đĩa đựng món oden đi về phía ngọn đèn.

“Chăn đệm cũng chỉ thế này thôi, chẳng có gì nữa cả.”

Dưới ánh đèn, gương mặt ông chủ quán không ngờ trông lại già hơn tuổi, cũng có vẻ là người tốt tính. Cậu con trai dường như sống nhọc nhằn cùng bố nên vẻ mặt rầu rĩ, và có cố tật sụt sịt mũi liên hồi. Góc phía trong gian quán, rộng hai tấm chiếu, được dùng làm nhà bếp và nơi để vật dụng. Từ phía ấy, thỉnh thoảng mưa gió hắt hơi lạnh vèo sang.

Chỉ là một gian nhà lạnh lẽo đơn sơ với vách gỗ và vách trượt shoji, nhưng vẫn hơn là ở ngoài trời. Bên trong tấm chăn chừng như không còn thấy được mẫu hoa văn vì cáu bẩn, có đặt lò sưởi kotatsu dùng điện, nhỏ bằng cỡ một chú mèo trong tư thế cuộn tròn. Tháo đôi giày đã cứng lại vì ướt, Kojiro đưa chân vào gần chiếc lò sưởi nhỏ ấy. Hình như chủ quán cũng uống một cốc rượu trước khi đi ngủ, nên cũng đặt cốc rượu trên sàn chiếu giống như Kojiro, và nhờ cậu con trai nướng cá trích loại nhỏ trên chiếc lò than.

Thế rồi, chủ quán cũng vừa thổi vừa uống cốc rượu nóng. Ông đang mặc chiếc áo khoác dài tay, trông có vẻ chắc chắc là kiểu người cương trực. Kojiro lấy ra chiếc hộp bằng nhôm đựng thuốc lá, đưa mời ông.

“Bác thật tốt với cháu. Đúng là đành bó tay lúc trời mưa thế này… Cháu từ Shinshu tìm đến thăm một người, nhưng nhà ấy cũng không còn tồn tại…”

“Shinshu là ở đâu?”

“Ở chỗ có Matsushiro đấy ạ.”

“Trong quân ngũ thế nào?”

“Vâng, có lẽ cháu cũng may mắn ạ… Vì dẫu sao, cháu cũng đã cố gắng hết sức với mong muốn là còn sống trở về… Cháu cứ nghĩ là mình muốn sống, rồi dốc hết tâm lực chỉ vì điều đó thôi đấy ạ. Nếu mà nghĩ rằng giờ đây mình sẽ chết, rằng vậy là hỏng rồi, thì không thể được đâu. Trong bất cứ việc gì, chỉ cần cảm thấy quyết tâm sống vì nó là có thể sống được.”

“Có lẽ là đúng như thế đấy.”

“Hai lần cháu bị gọi nhập ngũ, nhưng may là cả hai lần cháu đều nghĩ đến chuyện đi bệnh viện. Vì thành thật mà nói, cháu cũng không muốn chết đâu ạ.”

“Ồ! Có thể làm thế sao?”

“Chẳng có nơi nào giả dối như quân đội đâu ạ. Khi nhận giấy triệu tập lần thứ hai, cháu đã nghĩ là đến thế này rồi thì khó mà sống được. Dù sao đi nữa, vì hằng ngày cháu chỉ đan bè để luyện tập cho tình huống lênh đênh, nên trong quá trình đó cháu dần cảm thấy sợ, rồi có ý chạy trốn…”

“Thì đấy. Tôi cho rằng cuộc chiến tranh này không kết thúc đơn giản được đâu, nhưng họ gây chuyện bê bối kinh khủng quá ấy nhỉ, vì dẫu sao thì họ đã gây chiến mà không suy xét đến hậu quả, cứ như dựa vào trực cảm mà đoán định… Thật khốn khổ, như vợ tôi đây, vì con trai thì chết, nhà thì bị cháy, con rể cũng sang Trung Quốc, giờ thì con gái phải lo gánh vác chuyện con cái, hơn nữa, thằng bé này lại mất một cánh tay do tai nạn ở nhà máy Okazaki…, nên vợ tôi cũng vì vậy mà thành ra dở người ấy chứ, mất đến nửa năm như hóa thành cô bé, cứ vẩn vơ hoàn toàn chẳng làm được việc gì luôn kia.”

Kojiro nhìn về phía cậu con trai đang nướng cá trích. Cậu ta đang nướng cá trên lò bằng tay trái. Vì cậu mặc Âu phục, anh đã không để ý cho đến khi nghe chuyện cánh tay. Nhưng Kojiro ái ngại nghĩ rằng, phải chăng vì thế mà có làm việc gì thì cậu vẫn cứ im lặng suốt, chẳng nói lời nào cả. Có lẽ phần vì trạng thái hơi say rượu nên khi nghe ông chủ quán này kể chuyện đều đều, lòng anh chợt dấy lên cảm giác thân thương như là trong mối quan hệ chân thành đã có từ lâu theo một kiểu nào đó, chứ không phải là những người mới quen biết.

Khi chiến tranh kết thúc, đơn vị của Kojiro tập kết về địa điểm có tên gọi là Cảo Sinh Trấn, một nơi nhỏ và gần Bắc Kinh, rồi sống ở đó chừng ba tháng. Họ bán bít tất hay thuốc lá, đã được cấp phát với số lượng lớn, cho dân địa phương ở nơi này, rồi mua lấy thực phẩm. Dân địa phương không hề khiến cho lính Nhật cảm thấy bị tổn thương, mà thậm chí còn tử tế với họ. Trong ba tháng ấy, Kojiro có nghe phong thanh chuyện một đơn vị nào đó trong vùng núi đã âm thầm hàng phục Bát lộ quân… Kojiro vốn dĩ không phải là lính trong đơn vị này. Có thể nói là giữa chừng Kojiro trà trộn vào đơn vị, còn đơn vị trước đó của anh thì chắc hẳn đã phải lên tàu đi về một hòn đảo nào đấy ở phía nam.

Hồi sinh hoạt trong đơn vị chính thức đóng ở Sơn Hải Quan, hằng ngày cứ luyện tập đan bè rồi dần dần cảm thấy sợ hãi, Kojiro chợt nghĩ mình bị ốm, nên một hôm thử nhờ bác sĩ quân y khám bệnh cho. Chợt nhận ra rằng chuyện sẽ nghiêm trọng nếu người ta phát hiện mình giả ốm, trống ngực anh đập dồn, và trước mặt bác sĩ anh không dám ngước mặt nhìn lên. Vị bác sĩ trẻ tuổi đo huyết áp cho Kojiro, bảo rằng cậu bị loạn nhịp tim kinh khủng, lúc nào cũng vậy sao, rồi xác định liệu pháp là có lẽ anh cần nghỉ ngơi đến một tuần. Công việc của Kojiro là vẽ tranh, nên vị bác sĩ trẻ có đến nhờ Kojiro vẽ tranh hoa lá… Trong thời gian tại ngũ, Kojiro chỉ có thiện cảm với bác sĩ quân y. Anh nghĩ rằng có nhiều người hiền lành và yêu thích tranh vẽ.

Khi mới nhập viện, Kojiro bị chứng tiêu chảy nặng vì ăn sashimi cá sông. Ngay sau đó anh được chuyển đến bệnh viện ở Bắc Kinh, nhưng vị bác sĩ quân y ấy vẫn đến nhờ Kojiro vẽ tranh. Kojiro vốn không phải là họa sĩ thực thụ nhưng anh thích vẽ tranh. Là con nhà nông dân, khi học hết trung học cơ sở thì anh làm việc cho công ty gỗ ở Suzaka, nhưng anh thích hội họa, và có niềm vui là thỉnh thoảng đi xem triển lãm, hoặc mua và sưu tập các dụng cụ vẽ tranh mỗi lần đến Tokyo. Lần đầu tiên từ quân ngũ trở về, anh đã cưới vợ ở miền quê, rồi đến năm thứ hai sau đó bị gọi nhập ngũ.

Sau khi ra viện ở Bắc Kinh, anh gia nhập vào một đơn vị hỗn hợp, đi đến Trương Gia Khẩu, rồi trải qua chừng một tháng ở đó chẳng làm gì cụ thể rõ ràng… Chiến tranh kết thúc, từ khi anh chuyển đến Cảo Sinh Trấn thì không còn những thứ như luật lệ đáng sợ trong quân đội kia nữa, binh đội chẳng có gì khác hơn là một tập hợp những con người bình thường. Sự nhẫn nại lâu ngày đã làm chai sạn đi tâm hồn người lính. Cũng có người khiến cho ai nấy đều bật cười khi nói rằng tuy mất cơ hội nhận huân chương nhưng giữ được mạng sống, còn Kojiro thì cảm thấy trút bỏ được gánh nặng trong lòng, cứ như anh được cứu rỗi nhờ chiến tranh kết thúc. Không khí mùa thu càng rõ rệt thì tiếng côn trùng cũng râm ran quanh vùng ấy, và những người lính mỗi ngày càng thêm da diết nhớ quê hương. Mỗi người trong số họ đều vô cùng nhớ công việc mình làm đã từ lâu trước đó. Cứ sáng ra là chuyện giải đoán giấc mơ lại trở nên sôi nổi. Binh đội chỉnh tề vẫn rầm rập hành quân mải miết cùng với xe chở đạn và xe tăng cho đến mãi gần đây đã biến thành một đám người thảm hại khi chiến tranh kết thúc… Bao giờ cũng vậy, không gây sự chú ý cho bất kỳ ai, Kojiro rời khỏi nhóm người đang trò chuyện để được ở một mình. Anh chưa từng cảm thấy yêu quý sinh mạng mình như vậy. Anh rất sợ phạm phải dù chỉ là một vết thương nhỏ sượt qua, khi bị cuốn vào những cuộc tranh luận ngớ ngẩn giữa đám người thảm hại. Một nhóm trong đơn vị bắt đầu chơi đánh bạc. Kojiro bị nhóm ấy nài nỉ nhờ vẽ cho cỗ bài, vì chẳng biết làm cách nào khác nên anh vẽ cỗ bài cho họ, nhưng chẳng được bao lâu thì xảy ra hậu quả là do cỗ bài ấy mà hai người lính đã chĩa súng bộ binh vào nhau. Vì những chuyện như thế mà Kojiro ngày càng sống khép mình. Hằng ngày, anh trải qua cuộc sống đời thường ngột ngạt và buồn tẻ vì chẳng làm gì cả. Kojiro mơ tưởng, mong có diễm phúc sớm được trở về quê, ngồi uống trà nóng bên chiếc bàn làm việc được lau chùi nhẵn bóng ở công ty gỗ nọ. Anh nhớ tất cả bạn bè đồng trang lứa ngày xưa. Anh thương nhớ vô cùng ngay cả những kẻ mình từng ghét. Đặc biệt, anh cảm thấy dưới da tê rần khi nhớ về hình bóng Hatsuyo bấy lâu mình đã để lại nhà. Nỗi nhớ ấy khiến anh hình dung rõ ràng cảnh tượng vui vẻ ngày gặp lại. Không biết mình sẽ cập bến ở cảng nào, nhưng anh muốn đánh điện báo tin để khiến nàng bất ngờ sau khi mình cập bến. Nàng là một phụ nữ thôn quê bình thường, và lồng ngực Kojiro bị vò xé vì dáng vẻ nàng chừng như rối bời lúc chia xa. Đôi khi Kojiro mơ thấy vóc người thấp và đầy đặn ôm choàng lấy cổ mình. Chắc hẳn là nàng đang mòn mỏi ngóng trông. Mẹ thì vẫn tự hào là sức làm việc của Hatsuyo bằng ba người khác, còn Kojiro thì cảm thấy ái ngại vì ngần ấy thể lực đang tha thiết yêu mình. Cả những trường hợp như khi nhìn thấy con ngựa gục xuống vì mỏi mệt, Kojiro cũng nghĩ đến hình ảnh người nông dân Hatsuyo đang làm lụng bằng sức làm việc của ba người, và anh có cảm giác muộn phiền khó tả. Kojiro nhập ngũ mà vẫn chưa hề có ý niệm gì về tiền tuyến, nhưng anh nghĩ rằng kẻ nhút nhát như mình nếu mà đến một nơi như thế thì chắc chắn sẽ điên loạn mất thôi. Thời gian ở bệnh viện, Kojiro đã nhìn thấy hàng trăm thương binh do mặt trận gửi về. Người lính nào cũng kêu rên khổ sở. Trong số đó, có trường hợp nước mắt chảy xuống gương mặt tái nhợt và lem luốc. Nhưng suốt đời anh không thể quên được người thương binh nọ đã tỏa ra thứ mùi xú uế xộc thẳng lên mũi. Đây không phải là đời sống của con người bình thường. Đây là chuyện dị thường. Kojiro thầm nghĩ trong lòng, cảm thấy mình rõ ràng đang ở chốn địa ngục… Những thương binh gọi bác sĩ quân y trong tình trạng bi thảm, khi được đặt nằm chật cứng giữa những tấm ván, và trên mình chỉ có một chiếc chăn lông. Thậm chí còn có những trường hợp được đưa vào ở trạng thái đang nằm trên cáng, rồi cứ vậy mà trút ra hơi thở cuối cùng. Cũng có những thương binh hóa thành người điên bởi vì đau đớn quá. Nhìn những người lính trong thảm cảnh như vậy, Kojiro chỉ có thể nghĩ rằng, cái gọi là sự thảm hại của đời sống con người thì còn tệ hơn cả con vật. Khi những quân nhân này rời xa quê hương, những người sống ở quê hương ấy đã vẫy cờ đưa tiễn. Bản thân anh cũng thế, được gia quyến và bè bạn tiễn đưa. Nhưng Kojiro không thể quên được những lời mà ai nấy đều nói ra khi đó, bảo anh đi rồi nhớ trở về, bảo anh hãy dốc lòng phụng sự. Cái việc được gọi là phụng sự ấy giống như chẳng mang vũ khí phòng vệ mà vào dọn vệ sinh bên trong chuồng sư tử. Mọi người lớn nhỏ đều bị thương rồi được gửi trả về… Chỉ cần những thứ mùi kinh khủng như mùi thuốc sát trùng và mùi các chất thải của cơ thể cũng đủ khiến người ta cảm thấy nôn nao. Và lính thì ai nấy đều khắp người đầy rận.

Kojiro cầu mong rằng trong tình thế làm sao đó, mình sẽ không bị cuốn vào vòng xoáy dị thường này. Anh những muốn chạy trốn nếu có thể trốn được. Kojiro không từ bỏ hy vọng rằng mình sẽ còn sống trở về. Một cách âm thầm nhưng táo bạo, anh dốc lòng giữ lấy sinh mệnh của bản thân.

Rốt cuộc rồi cũng đến hồi kết thúc chiến tranh như anh hằng mong đợi. Rồi sẽ đến một ngày là thời điểm anh được đưa về với tổ quốc… Nhưng để về được tới quê hương đất nước thì dặm đường sông núi còn xa. Kojiro nhìn xuống hai tay mình. Được rồi, chỉ cần cố gắng chút nữa thôi, anh lên tiếng động viên mình như vậy. Dẫu là bằng cách bơi đi nữa, anh vẫn phải trở về tổ quốc nay đã trở thành chốn điêu tàn. Đi rồi nhớ trở về. Anh thấy giận những người đã bảo mình hãy dốc lòng phụng sự. Trái ngược với tất cả những người dường như chỉ sống vì thói chuộng hư vinh, Kojiro cảm thấy u buồn… Anh muốn sớm trở về rồi vẽ bức tranh đẹp như hoa, không có gì sánh được. Không thể chịu nổi nếu không nhìn thứ gì đẹp đẽ. Không thể sống mà không ăn thứ gì ngon ngọt. Không thể nào không yêu phụ nữ. Đó là cách sống của con người. Kojiro có cảm giác ghen tỵ khi hình dung đời sống của các loài động vật cứ vô tư chơi đùa với thiên nhiên nơi núi đồi thung lũng. Cứ cho rằng dẫu có thế nào đi chăng nữa con người cũng chỉ sống được vỏn vẹn năm mươi năm, thì phải chăng những phát minh của con người từ trước đến nay chỉ là những thứ đẩy người ta rơi vào cảnh quá ư thảm hại? Kojiro không khỏi cảm thấy thật lạ lùng trước sự ngớ ngẩn của đời sống con người cứ lặp đi lặp lại theo lối sống dị thường như thế. Anh không thể lý giải sự kỳ lạ của số phận con người, khi người ta không thể sống một cách tốt đẹp để bù đắp đủ đầy cho cuộc đời ngắn ngủi. Như lầm rầm độc thoại, Kojiro cứ nhẩm đi nhẩm lại trong lòng, rằng thấm thoát mà mình đã hai mươi chín tuổi. Anh vô cùng nuối tiếc những ngày tháng lưu lạc nơi trận địa thế này. Kojiro vẫn nhớ mãi chuyện hồi còn ở đơn vị ban đầu, khi hằng ngày anh cứ đan bè và tập luyện đối mặt với cái chết, một ngày nọ có vị thượng cấp mắng binh lính lười nhát, bảo rằng ‘nếu nghĩ đến cái chết thì chắc chắn việc gì cũng có thể làm được’. Chính vì muốn sống nên có thể làm bất cứ điều gì, chứ nghĩ rằng sẽ chết thì cắn lưỡi chết ngay lúc này là cực kỳ đơn giản đấy thôi. Những người lính bị mắng đã nói khi khuất mặt vị kia như vậy, Kojiro cũng chia sẻ điều đó. Người ta nói về nỗi khổ đau khi chết, nhưng với Kojiro thì cái gọi là nỗi khổ đau khi chết chỉ mơ hồ trong cảm giác chơ vơ. Với một người như Kojiro, cảm xúc thực tế rõ ràng hơn khi nghĩ về nỗi khổ đau lúc sống.

Vào buổi sáng một ngày trong tháng Một, đặt chân lên đất liền ở Sasebo khi bình minh vẫn đang dần hé rạng, Kojiro nhặt chiếc hộp thuốc lá rỗng không bị rơi nằm dưới đất. Có tranh vẽ lạc đà trên chiếc hộp bọc giấy sáp bên ngoài. Trong tranh vẽ là hình ảnh con lạc đà màu vàng, kim tự tháp màu vàng và ba cây dừa, toát lên vẻ tinh xảo đúng kiểu của hộp thuốc lá Mỹ. Trên hộp thuốc còn có ghi chữ CAMEL màu trắng rõ ràng. Đó là những màu sắc đầu tiên anh gặp khi mới vừa về đến tổ quốc.

Trong tình thế dẫu sao thì cũng phải ở lại Sasebo một đêm để thu xếp cho xong mọi việc, Kojiro nhìn diện mạo tổ quốc đã trở nên khác hẳn mà thấm thía nỗi buồn. Như một đứa trẻ, anh không thể ngăn dòng nước mắt tuôn tràn. Tất cả những người lính cùng về với anh đều có vẻ mặt chừng như muốn bật khóc. Thật ra ai đã lựa chọn sự rủi ro thế này?… Kojiro cảm thấy rất kỳ lạ, không thể hiểu vì sao tất cả mọi người đều lặng thinh chịu đựng cho đến lúc thành ra thế này đây. Vẻ điêu tàn bạc trắng dường như cũng đang thể hiện ra sự thú nhận thực lòng của người Nhật. Thậm chí quang cảnh này có cả sự nghiêm túc. Dường như vì đám lính đổ bộ lên bến cảng nên có những bóng người vất vưởng đó đây. Trời mưa lất phất. Những người như Kojiro đã mất đi sự nhạy cảm với thời tiết, đến mức chẳng còn cảm giác nóng hay lạnh… Chẳng biết thế nào mà trong lòng những người lính cảm thấy chán ghét với tất cả - nỗi chán ghét ngày càng đậm sâu hơn. Chưa bao giờ nhiều nỗi sầu nhân thế đồng thời đến xâm chiếm tâm hồn những người lính như vậy. Người thì đoán rằng sẽ không còn nhà cửa. Người thì đoán rằng gia quyến còn sống sót. Người thì lo nghĩ mai này liệu có tìm được việc làm chăng. Khi đặt chân lên đất liền tổ quốc, tất cả những điều họ đã hình dung ở chiến trường giờ đây đều tựa như bọt nước mong manh.

Đêm thứ ba thì Kojiro về đến Matsushiro, gặp bố ra ga đón. Vừa mới gặp là Kojiro như bị bố kéo đi, bước về phía đường ruộng trong bóng tối. Kojiro vừa khóc vừa bước đi trên con đường tuyết phủ, vừa nói đến điều gì đã rơi nước mắt ngay.

“Thật ngạc nhiên là con còn sống!”

“Con đã gắng hết sức để còn sống trở về.”

“Cứ tưởng là con đã chết rồi ấy chứ. Hầu hết lính cùng đơn vị với con đều tử trận ở vùng biển phía nam, và cũng có tin từ phía cơ quan hữu trách mà.”

“Chuyện đó là khi nào thế ạ?”

“Hồi mùa xuân năm ngoái.”

“Mọi người cho là con đã tử trận rồi ư?”

Như thể những ngọn núi tối mờ lúc đêm buông cứ đua chen nhau gọi gió về, không biết từ đâu trỗi lên tiếng hú nghe ghê rợn. Gió lạnh có pha lẫn tuyết và nước mưa chừng như đang làm đông cứng đôi gò má. Không chừng rồi sẽ có bão tuyết đêm nay. Bố anh đi về phía thị trấn. Kojiro thắc mắc trong lòng, nhưng anh vẫn khoác hành lý đi theo bố.

“Mình không về nhà ạ?”

“Ờ thì… đã chuẩn bị sẵn rồi, nên mình sẽ đi uống chén rượu.”

Bố anh bước vào căn nhà tựa một lữ quán nhỏ. Đi lên cầu thang tương đối rộng, bước vào căn phòng ở phía trong thì thấy chiếc lò sưởi có mặt bàn lớn ở phía trên, trên bàn có đặt bình đựng và chén để uống rượu. Trong ánh đèn tối mờ, bố anh cởi bỏ chiếc áo choàng ngắn tay.

“Thế mà con vẫn sống khỏe mạnh đấy chứ. Cứ như trong mơ vậy. Con cũng không gầy đi mà đã trở về được hẳn hoi…”

“Bản thân con ấy ạ, cho dù có chuyện gì xảy ra thì con vẫn muốn sống. Con muốn mình sống và được gặp bố mẹ.”

Bố anh, ông Sakutaro, chớp mắt trong thoáng chốc. Trong hai năm không gặp, bố anh đã già đi khá nhiều.

“Chắc là con đã vất vả lắm nhỉ!…”

Bố anh bất ngờ nói vậy. Kojiro vội lấy khăn tay áp lên mặt rồi bật lên tiếng khóc nức nở. Anh xiết bao vui sướng vì mình còn sống để trở về. Thoắt có thoắt không, những suy đoán bất an vẫn như cái bóng chờn vờn trong tâm trí, nhưng điều đó lập tức tan biến hết nhờ những lời bố đã nói ra. Anh chỉ còn thấy vui, khiến những giọt nước mắt vui mừng rơi thánh thót.

“Mẹ vẫn mạnh khỏe ạ?”

“Ừ, cũng mạnh khỏe. Trong nhà, mọi người đều khỏe cả…”

“Thế ạ? Con cứ nghĩ về điều đó suốt thôi.”

“Nào, chắc con thấy lạnh nhỉ? Mình uống một chén chứ?”

Cầm lấy chiếc bình đựng rượu chỉ còn hâm hẩm nóng, ông Sakutaro rót vào chén uống rượu. Rượu được rót đầy, sóng sánh trong chiếc chén cỡ lớn. Người bố đưa cho con trai rót rượu, rồi chính mình cũng nhanh chóng uống cạn hai, ba chén. Bầu không khí trầm lặng khó tả kéo dài trong ít lâu. Kojiro lại gợn lên cảm giác hơi lo lắng.

“Thật ra, bức điện báo đó mẹ con đã nhận rồi đưa cho bố xem… Nhìn bức điện ấy rồi, hằng ngày trong lòng bố cứ ngổn ngang bao điều suy nghĩ… Hồi chiến tranh mới kết thúc ấy mà, bố đã cho Hatsuyo về làm vợ của Sozaburo. Chuyện đã lỡ ra như vậy đấy… Bố cứ lo lắng vì không biết làm sao mà giải thích với con…”

Ồ, ra vậy cơ à. Kojiro im lặng nhìn vào phía trên bàn ăn một hồi lâu. Cô gái trẻ phục vụ bàn mang đến một đĩa cá trích kho rong biển. Gió thổi rung lách cách một góc của vách trượt shoji.

Sozaburo là em kế của Kojiro. Trở về sau khoảng hai năm tòng quân vì chiến tranh Trung - Nhật, cậu ấy ở nhà phụ giúp việc đồng áng. Với bản tính thành thật, cậu là đứa em mà Kojiro yêu thương nhất. Nếu mà mình tử trận, thế nào Sozaburo cũng phải trở thành người nối nghiệp gia đình.

“Hatsuyo có khỏe không ạ?”

“Ờ, nó là đứa chăm làm. Sống với Sozaburo, hai đứa làm lụng cứ như là ngựa kéo xe ấy…”

Ông Sakutaro đã thành thực nói rõ ra sự tình như vậy… Kojiro cảm thấy ái ngại cho hai người. Hatsuyo hình như đúng là lớn hơn Sozaburo hai tuổi. Nghe chuyện em trai bị ép lấy chị dâu và làm lụng cứ như ngựa kéo xe, Kojiro chẳng thể nào ghét ai được cả. Không còn tâm thế như trẻ con với bao điều hình dung mỗi ngày nơi chiến địa, cõi lòng anh trống trải cứ như đã mất hết tinh thần. Ông Sakutaro đứng dậy đi vào nhà vệ sinh. Ông đi qua mà cứ để nguyên cánh cửa trượt mở ra độ chừng hai, ba tấc, nên hơi lạnh từ phía bên kia cửa thổi thốc tới như xuyên thấu vào vai. Kojiro nằm vật ra sàn chiếu, nhắm mắt lại. Bức vẽ con lạc đà to lớn hiện lên trong đầu anh. Cảm giác say rượu cũng dường như mất hẳn. Nghe bố kể đầu đuôi sự việc, giờ đây anh thậm chí càng cảm thấy nhẹ tênh. Theo một cách nào đó, hình bóng Hatsuyo cũng tan biến vào trong sương mù, chẳng cách nào níu giữ. Chừng như vì cơ thể mỏi mệt nên anh cũng chẳng cảm thấy đau đớn về thân xác, chỉ có cảm giác cứ như mọi thứ giờ đây đều là lớp vỏ rỗng đã bị loài vật thoát xác lột bỏ đi.

“Rốt cuộc bão tuyết cũng đến rồi. Cơn bão to lắm đấy!”

Ông Sakutaro cúi khom người khi trở về chỗ cũ.

“Con suy nghĩ thế này bố ạ. Đúng là con không trở về nhà thì tốt hơn… Để giải quyết vấn đề một cách tự nhiên thì cần thêm chút thời gian nữa, cho nên con định có thể ngày mai sẽ thử đến chỗ bạn con ở Nagoya. Bố thấy thế nào ạ? Thật lòng mà nói, con không muốn trở về nhà đâu!…”

“Ờ thì vậy… Bố cũng đã nghĩ nhiều phương án nhưng mà…”

“Nên làm thế nào thì hay hơn cả ạ?”

“Trước hết, bố mừng vì con đã tiếp nhận mọi chuyện một cách nhẹ nhàng. Bố lo là có thể con sẽ giận. Mẹ con hằng ngày cũng chỉ toàn phàn nàn về điều đó, nói là tội nghiệp con…”

“Dù con có giận thì cũng chẳng cách nào giải quyết đâu cả đúng không? Được biết Hatsuyo cũng đang hạnh phúc khi về chung sống với cậu ấy, như vậy là nhất rồi… Chỉ còn vấn đề về phía con… Con định trước mắt sẽ đến Nagoya hoặc Tokyo, rồi thử suy nghĩ về cuộc sống trong thời gian tới…”

Kojiro cảm thấy buồn như khi không thể chĩa mũi kiếm vào người chính trực, đồng thời trong anh cũng dấy lên cảm giác buồn cho bản thân mình đã nỗ lực giữ gìn mạng sống và tìm về đến đây. Khi nghĩ rằng mình đã sống được vì bản thân muốn sống, đâu đó trong lòng mình vẫn có tình cảm sâu đậm dành cho người thân nữa kia mà. Nghĩ vậy, anh không thể nói rằng mình không có cảm giác tựa như lòng biết ơn.

Mấy chiếc bình đựng rượu đặt cạnh nhau trên bàn. Đêm dần về khuya. Nghe có tiếng động chừng như cô gái phục vụ bàn khi nãy đang sửa soạn đệm nằm ở căn phòng bên cạnh, nhưng âm thanh đó rồi cũng ắng lặng ngay. Ông Sakutaro cời tro và cho thêm than vào lò sưởi.

“Tối nay có thể ở lại đây chứ ạ?”

“Ờ, bố cũng ở lại mà…”

“Hình như lâu rồi con mới ngủ chung với bố ấy nhỉ.”

Ông Sakutaro vừa cười vừa ló mặt ra từ trong chăn, vẻ như bị chói mắt. Hai người đều có tửu lượng cao nên mãi mà vẫn chưa ngủ được. Cuối cùng, họ lấy dưa cải Nozawa làm thức nhắm để uống rượu. Cứ lặp đi lặp lại bao nhiêu chuyện lan man. Ông Sakutaro có vẻ thích thú nhất khi nghe chuyện con trai đã giữ được mạng sống vì rời đơn vị cũ rồi đi theo đơn vị hỗn hợp. Cô gái phục vụ bàn cho biết rằng đã gần mười hai giờ, rượu cũng đã hết. Rượu là do ông Sakutaro mang đến, cùng với những thứ như gạo và than củi. Rốt cuộc rồi cảm giác buồn ngủ cũng đến, khi ấy chắc là khoảng một giờ. Kojiro kéo đệm nằm từ phòng bên cạnh sang, rồi đặt lò sưởi ở giữa khi trải đệm. Để bố nằm ở phía vách phòng, Kojiro cởi quần áo mặc ngoài, rồi vẫn mặc nguyên đồ lót mà chui vào trong chăn, nằm kề bên cửa trượt. Hẳn là có những người nào đó đã sử dụng qua tấm chăn này. Tấm chăn có hơi người trong mùi mốc tỏa ra. Kojiro mãi vẫn chưa ngủ được. Nghe nói rằng sáng sớm mai mẹ anh sẽ đến, Kojiro cảm thấy nghẹn lòng. Ông Sakutaro thì vừa đặt lưng xuống sàn nhà đã ngủ ngáy đúng kiểu người luống tuổi. Cứ để mặc cho nước mắt chậm rãi lăn xuống chảy vào tai, Kojiro nằm trong chăn suy nghĩ hồi lâu về nơi mình sẽ đến. Trong đầu anh hiện ra hình ảnh Sozaburo với gương mặt tươi cười, có nốt ruồi đen ở khóe miệng bên phải. Ngôi nhà nơi người thân của anh đang yên giấc ở cách đây những bốn cây số. Chắc hẳn Hatsuyo cũng đang say sưa ngủ bên cạnh Sozaburo. Anh không muốn gây xáo trộn cho những người đang sống bình yên, nhưng cứ thế này thì cũng có cảm giác như chưa được thỏa lòng. Anh cũng thấy hiện ra trong đầu cả gương mặt nữ giới mơ hồ khó tả. Anh chỉ đi tàu hỏa một mạch từ Kyushu về đây, nên chẳng thể biết được đời sống đã thay đổi thế nào. Thỉnh thoảng lại có tuyết bay vào bám trên lớp cửa kính phía bên ngoài cửa trượt. Anh đã cầu mong sẽ được thêm một lần hít thở bầu không khí như đang đóng băng thế này ở quê hương, nhưng giờ đây khi điều đó đã trở thành hiện thực, thì anh chỉ cảm thấy quá ư lạnh lẽo. Từ ngày mai mình sẽ sống chỉ với nỗi buồn đau trong lòng, không mục đích, không hy vọng, chẳng có việc gì mà làm cả. Nghĩ vậy, Kojiro tự hỏi phải chăng điều đó là phần thưởng cho bản thân đã giữ được mạng sống, rồi chẳng biết làm gì khác hơn là tự gật đầu với chính mình, ừ, vậy đấy sao, vậy đấy sao. Lúc này thậm chí anh còn hoài niệm về cuộc sống ở chốn lưu đày Cảo Sinh Trấn - hẳn là quãng đời lao khổ nhất mà anh đã trải qua.

Kojiro choàng tỉnh vì giọng nói của bà Ume, mẹ anh. Anh ngóc đầu dậy thì thấy bà Ume đang ngồi bên cạnh chỗ anh nằm, nở nụ cười với đôi mắt dường như đã sưng phồng vì khóc. Chỉ thấy khoảng tối ở phía trong bờ môi nhợt nhạt của bà, vì không có răng giả.

“Con đã trở về hẳn hoi rồi đấy nhỉ!”

“Mẹ đến khi nào thế?”

“Mẹ đến lúc còn sớm, nhưng nghĩ là không nên đánh thức con, nên nói chuyện với bố con vậy.”

“Mấy giờ rồi nhỉ? Ngủ lâu thật ấy chứ!”

Thấy Kojiro vẫn mặc nguyên đồ lót trở dậy, bà Ume đứng lên lấy áo kimono chần bông của lữ quán dành cho khách ở trọ, đã được hong chỗ lò sưởi cho ấm, đưa cho Kojiro mặc vào.

“Súp miso cũng đã nấu từ lúc nãy rồi đấy.”

Anh ngửi thấy mùi hương thơm ngon đúng kiểu món súp này. Không gian xung quanh đã sáng chói cả mắt. Nắng rọi vào lối đi ngay cạnh cửa ra vào. Anh xuống phía dưới cầu thang để rửa mặt, thì thấy trong bồn rửa vẫn còn nguyên lá cây nổi trên mặt nước nhưng nước đã đóng băng. Có vẻ như đêm qua rất lạnh, dưới mái hiên có đến mấy chỗ đóng nhũ băng cáu bẩn như những chiếc sừng bò. Trong khoảng vườn nhỏ, nơi có đặt chiếc bồn rửa mặt, những đụn tuyết tơi xốp mới hình thành lấp lánh trong ánh nắng. Đã lâu rồi Kojiro mới ngủ say mê mệt. Khi anh trở về phòng thì thấy bà Ume làm gì cũng ngại ngần rón rén. Được biết anh hầu như không ăn không uống khi xuất phát từ Sasebo, đôi mắt bà Ume đã ngân ngấn lệ. “Khốn khổ biết bao! Khốn khổ biết bao!” Bà nói thế và đưa tay áo lên quệt mũi. Kojiro ăn đến bốn chén cơm gạo trắng. Không hẳn là vì thức ăn ngon, mà đúng hơn là vì sự háu ăn chừng như vô độ.

… Công ty gỗ bây giờ cũng thay đổi hầu hết nhân công. Bà Ume, theo kiểu thường thấy ở đàn bà, đi vào từng chi tiết tỉ mỉ khi kể cho anh nghe mọi chuyện. Bà kể rằng còn có chuyện mùa thu năm ngoái trời mưa suốt cả tháng, đồng ruộng nhà ta cũng thất thu, tưởng chừng lúa phơi trên hanren cứ thế mà nẩy mầm lên ấy. Bà Ume mang đến rất nhiều bánh giầy đựng trong vuông khăn buộc lại làm tay nải. Bánh giầy ăn với nước tương shoyu đủ để khơi lên trong lòng Kojiro nỗi sầu nhớ quê hương thời thơ ấu. Nhiều lần anh những muốn đi luôn về nhà để gặp gỡ mọi người.

Ông Sakutaro gợi ý rằng anh nên đến khu suối nước nóng gần đó mà nghỉ dưỡng khoảng chừng một tháng, nhưng Kojiro cứ ngủ li bì suốt hai ngày ở lữ quán ấy. Đến tối thì anh lại thức dậy, uống rượu của bà Ume mang tới rồi một mình thẫn thờ bên lò sưởi đến tận khuya. Ngay cả với những người anh đã từng thương yêu đến thế, dần dần anh cũng không còn muốn gặp nữa. Niềm ao ước mong sẽ được vẽ tranh cũng trở nên phai nhạt, anh chỉ muốn cứ mang bộ dạng này mà sống trong trạng thái lơ mơ. Lẽ ra mọi thứ đều sáng tươi nhẹ nhõm, vậy mà bản thân anh cũng không thể ngăn được cảm giác thực sự là sầu não thế này. Nghĩ rằng có thể ngày mai mình sẽ đột ngột rũ bỏ lối sống như hiện tại, anh không thể chịu nổi cảm giác bồn chồn khi sắp phải đối mặt với sự mạo hiểm đáng sợ ấy. Có lẽ vì nhập ngũ mà con người thành ra hỏng bét. Kojiro suy nghĩ theo hướng như vậy. Làm bất cứ việc gì anh cũng cảm thấy buồn bực không chịu nổi. Hễ anh muốn suy nghĩ điều gì cho thấu đáo thì như một phản xạ ngay lập tức, trong đầu anh hiện ra nhập nhằng bao nhiêu chuyện buồn chán cứ lẫn lộn vào nhau. Dù anh lắc đầu hay phẩy tay xua đuổi thì cũng chẳng có tác dụng gì. Anh bị ám ảnh bởi một điều gì đó đến mức cố chấp. Kể ra nếu mình cứ thế này mà biến mất thì sẽ là may mắn cho tất cả mọi người, thế nhưng… Thế nhưng nói thật lòng thì mình không thể cứ thế này mà biến đi mất được. Có thể là Hatsuyo đã rời đi mà cứ mãi vướng víu vì cảm giác u sầu buổi chia tay thuở trước… Cũng có thể với tâm tính đàn bà, nàng một lòng gắn bó với Sozaburo, như thể giờ đây đã hoàn toàn quên lãng những kỷ niệm phai màu. Không thể nào hiểu nổi. Tình cảm vô tư của đàn bà như vậy thì đáng sợ vô cùng. Cứ cho rằng bố mẹ mình đã ép nàng về làm vợ Sozaburo, xem nàng như một thứ công cụ tiện lợi có thể làm việc gấp ba lần người khác. Dẫu là như vậy đi chăng nữa… Kojiro muốn biết tâm tư của Hatsuyo ở thời điểm đó. Nàng là người không chăm chút cho vẻ bề ngoài, thuần túy là phụ nữ miền quê, cơ thể căng đầy nhựa sống. Chung sống với Kojiro, nàng chưa một lần nào bị ốm, buổi sáng chừng bốn giờ là thức dậy nhóm lửa lò, tối thì cũng làm việc tất bật đến tận khuya… Từ khi Kojiro ở trọ để làm việc ở Suzaka thì Hatsuyo vẫn sống ở nhà, một tháng chỉ đến chỗ Kojiro khoảng chừng một hai lần mà thôi. Cũng có người châm chọc, nói rằng chẳng biết cô về làm vợ ai ở nhà nào luôn ấy, nhưng Hatsuyo chẳng thể xa rời gia đình Kojiro quá lâu.

Có lẽ vì đã ngủ li bì đến tận hai ngày nên Kojiro hết cảm giác thèm ngủ. Điều mà anh nhớ đến lúc này, trong tâm trạng vẩn vơ buồn chán, là hình bóng thuở nào của Hatsuyo… Có vẻ như khách ở lữ quán này là quan chức nhà nước hoặc thương nhân, nên không gian tương đối tĩnh lặng. Khi đêm đã về khuya, ngoài tiếng còi tàu hỏa vang vọng bốn bề và tiếng đóng mở cánh cửa gỗ đôi lúc vang lên ở nơi có bồn nước rửa tay, thì chỉ có tiếng nước sôi riu riu trong chiếc ấm thiếc đặt trên lò ủ than trong phòng. Trong căn phòng yên tĩnh như vậy, Kojiro đã bất chợt nhớ về người bạn từng thân thiết với anh hồi còn học cấp hai ở Nagoya. Anh không biết rõ về cuộc sống của người bạn ấy lúc này, mà chỉ nghe phong thanh rằng anh ta kinh doanh hàng gốm sứ, nhưng cũng mơ hồ đoán định rằng, nếu mình tìm đến thì người bạn ấy sẽ có hướng giúp đỡ. Anh bạn ấy, tên gọi là Tsuda, từ nhỏ đã bị cận thị nặng, nên không cần lo đến chuyện bị gọi nhập ngũ. Ý nghĩ tìm đến nhờ cậy ở chỗ người bạn nọ phần nào đã định hình rõ rệt trong anh. Sáng nay, bà Ume đã gửi đến cho anh áo khoác và khăn quàng cổ ngày xưa, cùng với cả bộ com-lê nữa. Vẫn đang trong tâm trạng chán chường, Kojiro kéo những món đồ ấy lại gần và ngắm nhìn với cảm giác đong đầy hoài niệm. Chiếc khăn quàng cổ màu xám lông chuột đúng là món đồ anh đã mua trong cửa hàng trang phục kiểu phương Tây ở Nagano, với giá chưa tới năm yên, trước đó lâu lắm rồi. Dạo ấy thứ gì giá cũng rẻ… Trước hết, chiếc áo khoác bằng len màu đen thì chắc là cũng chưa tới năm mươi yên. Hình như cánh phụ nữ trong nhà đã cho băng phiến vào áo khi cất giữ, nên nghe mùi băng phiến sực nức tỏa ra. Còn com-lê thì có dán tấm giấy đã nhăn nheo, là danh thiếp trước kia của một người xa lạ.

… Kojiro cầm lấy chiếc bình một thăng chỉ còn lại chút ít, rót hết sang chiếc bình gốm nhỏ, tự hâm lên rồi rót ra chén uống một mình. Với chỗ rượu ấy, Kojiro cố gắng để khuây khỏa nỗi buồn và cảm giác phấp phỏng khi vấn đề quan trọng là nơi anh sẽ đến chưa hề được xác định rõ ràng.

Kojiro bước vào chuyến đi Nagoya với điều hứa hẹn, rằng mình sẽ làm việc ở chỗ người quen cho đến khi cảm thấy mọi chuyện bình thường, rồi sẽ trở về gặp mọi người trong gia đình sau đó. Nhưng chỗ anh tìm đến thì đã bị hỏa hoạn. Cứ như là anh đi nắm lấy mây trời, chẳng biết Tsuda đã đi đâu. Kojiro đã đi bộ trong mưa ở thành phố Nagoya một ngày. Đi mỏi chân, anh vào bên trong nhà ga Nagoya có không gian rộng rãi, cũng vẩn vơ thử đứng vào dòng người xếp hàng dài ở trước cửa soát vé, nhưng không có cảm giác bình tâm. Anh không có vé tàu, mà cũng không biết sẽ đi đâu. Phòng đợi rộng rãi, dành cho khách hạng ba, như trở thành nơi tập hợp những người phiêu bạt, nam phụ lão ấu đều chen chúc nhau mà giành chỗ nghỉ ngơi. Đã có sự thay đổi khủng khiếp như thế nào ấy nhỉ? Kojiro thầm nghĩ và nhớ lại những cảnh tượng trước đó anh đã từng nhìn thấy trong các nhà ga ở Mãn Châu hay Trung Quốc. Chính vì ga Nagoya đẹp mắt cũng là một tòa nhà rộng lớn với nhiều cây cột tròn thật to chống đỡ, nên đám đông những người không chốn nương thân chen chúc ở bên trong nơi ấy trông thảm hại không thể nào chịu được. Trời chẳng hề ngớt mưa. Anh thấy lạnh thấu xương, có lẽ vì đã đi bộ suốt cả ngày. Thử ra ngoài nhà ga, Kojiro định đi xa hơn nữa, với hy vọng may ra sẽ tìm được lữ quán. Vì nhà ga sáng đèn nên thấy mưa đang lấp lánh rơi theo chiều gió thổi. Với tiếng mưa rơi trong không trung và không gian loáng ánh mưa trước mặt, anh cảm thấy rờn rợn, phố phường như cánh đồng cháy rụi, tựa một vùng biển tối trải ra tận đằng xa. Trong không gian tối đen như biển ấy, có ánh đèn xe jeep bật lên rọi sáng những tia nước mưa rơi mờ mịt không trung, rồi xe chạy. Những hành khách không biết từ đâu xuất hiện, ai nấy đều đẫm nước mưa, lướt thướt mang hành lý vào ga. Kojiro thờ thẫn tựa người vào cây cột, cảm thấy như nước mưa đang thấm sâu vào tận tủy xương mình. Ký ức chiến trường hiện về như lá rơi xao xác. Làn sóng ký ức chuyển động xôn xao ấy đối với Kojiro lúc này u buồn và cay đắng xiết bao. Anh chợt thấy thèm muốn vô cùng được mở lời trò chuyện cùng người khác. Nhìn những người đàn ông trạc tuổi mình, Kojiro lại thấy não lòng như đang nhìn những chiến hữu trước kia. Anh thèm kinh khủng được trò chuyện cùng người khác. Anh những muốn hỏi xem, rằng thật ra vì lẽ gì mà người ta chịu đựng cho đến khi mọi thứ trở thành cánh đồng bị cháy rụi thế này. Ai sẽ bù đắp cho số phận hẩm hiu của những người không nhà, chen chúc trong phòng chờ dành cho hành khách hạng ba ở nhà ga?… Vừa mới trở về, Kojiro thấy đầy rẫy những điều không sao chấp nhận được. Trong anh trào lên nỗi tức giận, tự hỏi rằng dân chúng sau khi đã bị tận dụng mọi khả năng và bị vắt kiệt sức lao động, thì kết quả cuối cùng là rơi vào thảm cảnh thế này chăng? Nỗi tức giận ấy dần biến thành sự thúc bách sôi sục trong lòng. Chắc là những người đã chết vì trung nghĩa phải sững sờ thất vọng. Hãy cứ gọi những người đã chết sống dậy mà xem! Ngay cả bản thân mình đứng đây cũng là hồn ma thì đúng hơn ấy chứ. Kojiro tự đặt mình vào vị thế của dũng sĩ tử trận, nuối tiếc vì bị đẩy vào tình cảnh cô độc thế này. Anh cảm thấy khó thở, như thể vừa đâm đầu vào thứ gì nhơ nhuốc. Lồng ngực anh cứ dần nghẹn lại vì cảm giác chán ghét cuộc đời không thể tả. Một khi đã trượt tay vuột mất sợi dây vận mệnh, anh buộc phải vá víu manh áo rách để mà khoác lên người. Những giọt nước mắt trong veo làm Kojiro thấy đau ở hai tai, như khi gặp bố Sakutaro đêm tuyết đổ anh đã khóc nức nở nghẹn ngào.

“Dù sao thì đi bộ mãi rồi cũng mỏi chân, nên cháu đã lên tuyến tàu điện chạy trên phố, xuất phát từ nhà ga, mong rằng có thể sẽ tìm được lữ quán, rồi ngẫu nhiên xuống tàu ở chỗ này đấy ạ… Cháu mừng lắm, khi ánh đèn ở đây đập vào mắt ấy mà…”

Ông chủ quán phủ một tấm chăn lông cáu bẩn lên trên tấm chăn phủ lò sưởi vốn có. Cậu con trai đã ngáy nhè nhẹ trong giấc ngủ. Anh thấy nao lòng trước dáng cậu ấy nằm co lại như con tôm, trên tấm đệm mỏng không có cả vỏ bọc. Đêm càng về khuya, tiếng mưa càng xối xả. Vì gió từ hướng tây thổi mạnh nên nước mưa tuôn thành dòng đổ xuống bãi cháy, quất sầm sập vào mái nhà lợp ván sơ sài.

“Nghe chuyện thế này, mới biết cũng có nhiều điều sai lạc về tình hình những người từ ngoại quốc trở về ấy nhỉ. Giá mà gặp trường hợp may mắn thì thằng con tôi cũng đang sống sởn sơ ở Miến Điện không chừng ấy chứ nhỉ… Ối chà chà!…”

“Bác nhận được khi nào thế ạ? Giấy báo tử ấy mà…”

“Mùa hè năm 1919. Di cốt cũng đã nhận được hồi năm ngoái, nhưng mà mở ra xem di cốt thì chỉ thấy đất thôi…”

“Chắc cũng có rất nhiều binh sĩ còn sống và trở về đấy ạ…”

Tựa lưng vào cây cột ngay bên cạnh vách trượt, Kojiro kẹp điếu thuốc lên môi. Có tiếng nước mưa từ chỗ mái dột nhỏ vào khoảng tối của gian bếp. Chủ quán hỏi rằng khoảng mấy giờ rồi nhỉ, nhưng chiếc đồng hồ đeo tay của Kojiro thì đã ngưng chạy rồi. Có vẻ trời vào khuya đã lâu, nhưng tiếng mưa ồn ã gây cảm giác như vẫn chưa khuya lắm.

“Lạnh quá rồi, làm thế nào bác nhỉ? Hay ta uống một chén nữa đi…”

Anh uống cạn hai chén rượu đã từ lâu khi nãy, cảm giác chuếnh choáng giờ cũng hết hẳn rồi. Có làm gì đi nữa thì cơ thể vẫn thấy lạnh tê tái vì gió mưa hắt vào qua khe hở. Chủ quán bước xuống chỗ khoảng sàn đất nện, vo giấy báo và cho dăm gỗ vào hỏa lò rồi nhóm lửa lên. Sau khi đặt chiếc ấm bị ám đen muội khói lên lò, chủ quán đi xuống gian bếp tối, chiết rượu vào loại bình có một chỗ miệng rót.

“Bác cũng uống một chén đi ạ. Cháu mời bác một chén. Bởi vì, chỉ cần nhìn mưa thế này thì cũng thấy mình may mắn đã không bị làm sao, bác nhỉ?…”

“Tôi cực kỳ thích rượu ấy chứ, nhưng cảm thấy giá như không đắt đỏ thế này thì tuyệt. Đến phải tròn mắt vì thứ gì cũng đắt đỏ ấy mà… Làm lụng cũng đâu phải là chuyện dễ… Nhưng mà trước hết, tôi nghĩ rằng mình không chết cháy là đã may mắn rồi. Đúng như lời quý khách, chết đi mất rồi thì chẳng còn ý nghĩa gì nữa cả.”

“Thật thế đấy ạ. Mình phải sống thọ để thêm một lần được nhìn thấy tường tận thế giới này rốt cuộc cũng trở nên yên ổn. Vì sinh mạng là đáng quý cơ mà.”

Có nghe chuyện thì thấy không phải chỉ riêng mình bất hạnh. Nào chuyện đưa con ra chiến trường. Nào chuyện cho con đi làm ở nhà máy. Chính vì yêu tổ quốc mà những người như thế vẫn chịu đựng cuộc chiến tranh phi lý dài lâu. Ai nấy đều đâm ra nản lòng về mọi chuyện, cứ như cảm giác sau khi khóc cạn nước mắt rồi… Thế nhưng, sự nản lòng ấy không phải chỉ là kiểu nản lòng vu vơ. Ngay cả những người đàn bà tẻ nhạt, cho đến giờ chưa một lần nào thử nghĩ về đất nước của chúng ta, hay là về chính trị, thì trong tình cảnh bại chiến này cũng cảm thấy như mình nâng dáng hình đất nước trên tay mà xót xa nhìn ngắm. Trong tâm tưởng những người đã cùng nhau khóc đến thỏa lòng mà chẳng ngại ngùng gì với ai, những niềm hy vọng nhỏ nhoi có thể được nhen nhóm lên dần. Nghĩ rằng thà chiến bại còn hơn là cứ kéo dài nỗi bất an tăm tối khi chiến tranh tiếp diễn, ai cũng thở phào nhẹ nhõm trước thực tại ngày nay.

“Khoảng một giờ rồi hay sao nhỉ?…”

“Không, chắc là khuya hơn chứ. Vì đến khoảng một giờ vẫn có ô tô chạy qua đây, nhưng từ nãy đã bặt hẳn tiếng xe qua lại rồi mà.”

“Chắc bác buồn ngủ phải không ạ? Thứ lỗi cho cháu nhé.”

“Ồ không, do tuổi tác nên về đêm tôi vẫn thường cứ hay thức mãi… Còn việc đi Tokyo ấy, là đi buổi sáng lúc mấy giờ?”

“Vâng thì… cháu định sẽ mua vé, rồi kịp lên chuyến tàu hỏa nào thì đi lúc ấy thôi.”

“Sẽ mua được vé chứ?”

“Vâng, cháu mới vừa trở về, nên cũng xoay xở được…”

Chiếc ấm có đựng rượu đã lục bục sôi lên. Có vẻ như chủ quán thích rượu hâm cực nóng. Ông rót ra chỗ rượu nóng tưởng chừng khiến cho chiếc cốc cũng giật mình. Kojiro dùng năm ngón tay cầm lấy chỗ vành của chén rượu nóng ấy, rồi đưa chén lên chạm vào môi. Uống được vài ba hớp rượu nóng, anh cảm thấy cơ thể đang bị lạnh của mình lâng lâng như khói tỏa.

“Cũng khổ cho bà chủ quá ấy ạ!…”

Vì anh nhớ về Hatsuyo từ nãy, nên câu chuyện bỗng ngoặt sang vấn đề vợ ông chủ quán bị bất ổn tâm thần.

“Gì cơ? Bây giờ thì đã tỉnh táo rồi… Đã hết thức nhắm, cậu có ăn rong biển sợi nhỏ sấy khô không?”

Chủ quán lấy chiếc túi giấy trên kệ xuống, dùng tay bốc rong biển sấy khô rồi trút cả vốc tay lên tờ giấy báo. Không đến mức như người ta vẫn nói là ‘mưa như thác đổ’, nhưng mưa kèm theo gió giật tương đối mạnh, nghe như có tiếng quét trên mái nhà lợp ván.

“Một trận mưa kéo dài hiếm gặp. Mưa thế này thì đúng là bó tay thật nhỉ!…”

Chủ quán không uống rượu. Ông nằm như tựa lưng vào dáng nằm của cậu con trai. Bóng đèn chớp nháy vài lần rồi mất điện, theo kiểu một sự tồn tại mong manh biến mất vì dường như không còn khả năng để cố gắng duy trì. Trong lòng đêm, có cảm giác chút ánh sáng sau cùng của ngọn đèn, tựa như huyết quản, vẫn hoài nổi trôi trong bóng tối. Tàn lửa trong hỏa lò bất chợt cháy bùng lên. Cạn chén rượu cuối cùng, Kojiro đặt chiếc cốc ra nền đất rồi nằm xuống. Trong đầu óc đang mệt mỏi của anh chỉ hiện ra toàn những điều rời rạc linh tinh.

Kojiro mơ thấy cơn ác mộng ghê người, về một đoàn quân đông đúc tràn xuống từ phía trên vách đá, như thể ai đó đổ chất nhựa đường ra. Ôi, một giấc mơ khó chịu! Anh dùng một bàn tay xoa mặt, kiểu như bôi xóa một bức vẽ trên nền bảng đen. Khi anh hé mắt nhìn thì thấy lờ mờ ánh bình minh ở chỗ cửa kính của gian quán. Có vẻ như mưa đã ngớt đi nhiều. Nghe gần đấy có tiếng nước chảy nhẹ nhàng róc rách. Ông chủ quán chừng như cảm thấy lạnh, vẫn vùi mặt dưới tấm chăn lông như lúc mới đi ngủ. Cậu con trai thì vẫn còn đang ngáy. Trong chiếc lò sưởi đã mất điện, dường như còn đọng lại hơi gió lạnh mỏng manh. Vì quá lạnh, Kojiro rón rén trở dậy, đến lấy chiếc áo khoác anh đã vắt trên ghế ngồi trong quán. Gấu áo mỏng vẫn còn đang ẩm ướt vì đã dính mưa. Anh lơ đãng thử cho tay vào trong túi áo, thì bắt gặp hộp thuốc Camel rỗng mà anh nhặt ở Sasebo, đã bị nhăn nhúm lại. Có lẽ không đành lòng vứt bỏ nên anh đã mang theo hộp thuốc ấy đến giờ. Con lạc đà trên hộp Camel có vẻ tròn trịa trong sắc màu ấm áp. Kojiro kéo dồn mấy chiếc ghế được bày trong quán, chỉ gồm có bốn chiếc, rồi lại giăng rộng tấm áo khoác còn ướt trải lên phơi. Anh chẳng có nơi nào cụ thể là điểm đến, nhưng vẫn còn có thể ở đây thêm hai, ba tiếng đồng hồ… Kojiro mở cửa quán, bước ra phía ngoài đi tìm nhà vệ sinh. Trước mắt anh là đường xe điện rộng không ngờ, có một chiếc xe chở hàng chất đầy hành lá đang đỗ lại phía trước gian quán.

Đến tận Obihiro

Gió nam thổi qua mang theo nhiều hơi nước. Từ sáng đã nghe tiếng sấm ùng oàng. Từ lúc trưa thì mưa đổ xuống. Iyo ra bưu điện gửi tiết kiệm bốn mươi yên đã nhận từ Kyuta, được gọi là khoản tiền chấm dứt mối quan hệ. Đi trong mưa mà cũng chẳng che dù, Iyo có cảm giác bồng bềnh như thể chân bước không chạm đất. Khi bốn tờ bạc có mệnh giá mười yên biến thành cuốn sổ gửi tiết kiệm, lòng cô thấy trơ trọi lạ lùng, như thể tay chân mình đều bị gió cuốn đi. Phải chăng khi đời sống vợ chồng kết thúc thì người ta nhận được một tấm bằng tốt nghiệp thế này? Trên quãng đường đi bộ trở về, trong lòng Iyo thầm nghĩ về điều đó. Cô đi qua trước chợ nhưng chẳng có cảm giác thèm ăn như hồi đi bên cạnh Kyuta. Thế nhưng Iyo vẫn cứ nhắm mắt lại. Trong khi sắp nhắm lại thì mắt cô nhìn thấy những quả đào chín được bày bán trước cửa hàng rau quả. Iyo nuốt đánh ực dòng nước bọt thèm chua, rồi mua đào mang về.

Đêm đến, tiếng sấm nghe càng dữ dội hơn. Iyo từ sớm đã sửa soạn chỗ nằm, thu mình bên trong căn phòng tối. Nhớ lại rằng mình đã cùng chung chăn gối với Kyuta cho đến khoảng vài ba hôm trước đó, Iyo nằm trên đệm, ăn đào trong bóng tối mà nước mắt lã chã tuôn rơi. Xung quanh đang ẩm ướt, nên mùi chăn đệm bốc lên khiến Iyo khó chịu. Thỉnh thoảng, khi tia chớp lóe lên, hắt ánh sáng vào nhà qua khe hở của lớp cửa ngoài xộc xệch, thì ngay sau đó là tiếng sấm vang rền làm rung chuyển thẳm sâu trong lòng đất. Iyo kẹp cuốn sổ tiết kiệm vào bên dưới gối nằm, vùi sâu mình vào trong chăn đệm. Nước mắt cứ giàn giụa tuôn trào, chảy vào cả hai bên tai. Lúc đòi bốn mươi yên, sao mình không nói rằng mình không muốn chia tay cơ chứ? Iyo cảm thấy vô cùng hối hận vì bản thân đã cười cợt mỉa mai, bảo rằng ‘Có chia tay cũng chẳng làm sao cả’. Cô vừa mới nghĩ thầm, rằng hẳn mình đã ngủ chập chờn mấy tiếng, thì cảm giác có ai đó bảo ‘Này!’ và ngồi xuống cạnh chỗ cô đang ngủ. Iyo hướng ánh nhìn còn ngái ngủ vào trong bóng tối. Kyuta đang ngồi xổm bên chỗ cô nằm. Iyo hét to câu gì không rõ nghĩa rồi ngồi dậy, bật đèn lên.

“Đã muộn rồi chứ gì?”

Câu nói ấy cứ tự động bật ra khỏi miệng. Kyuta là nhạc công của rạp chiếu bóng Migaku, nên hôm nào cũng về muộn cả.

“Đã muộn đâu. Mới mười một giờ mà.”

Vẫn như mọi khi, Kyuta bình thản lấy ra chiếc đồng hồ to từ trong áo ghi-lê, chìa cho Iyo xem. Thế là, vẻ như bị chói mắt khi nhìn mặt đồng hồ, Iyo mỉm cười nũng nịu với Kyuta. Ánh mắt cô dịu dàng đến thế, cứ như muốn nói rằng ‘Anh hãy nhớ lại bao nhiêu chuyện mà xem’. Thế nhưng Kyuta như vụt biến thành người khác. Có thể nói là với vẻ mặt như nhân viên phụ trách toa tàu điện trong lúc đang soát vé, anh đã mắng cô rằng “Lần này sang lần khác, cứ xưng tên Masako mà gọi điện đến thì chẳng phải là khiến cho người ta khó xử sao!” Vợ mới của Kyuta tên là Masako, có con trai riêng sáu tuổi tên là Saburo.

“Gọi điện mà xưng tên tôi thì anh cũng có chịu nghe đâu cơ chứ! Ý anh thế nào? Anh tự phụ vì nghĩ rằng đã cho tôi bốn mươi yên đấy hả?”

Kyuta im lặng, ánh mắt lạnh lùng như muốn nói rằng câu chuyện chắc chỉ đến đó thôi. Iyo chẳng còn chỗ nào mà bám víu. Cạnh chỗ cô nằm, trên tờ giấy ăn còn để quả đào ăn dở, có vẻ căng mọng và ánh tím, đang ứa nước quả ra. Kyuta đứng dậy rồi đi đến trước chỗ tủ âm tường, hỏi rằng “Tôi lấy cây dù của tôi nhé?” Iyo lặng thinh, chẳng đáp lại tiếng nào. “Hình như ở trong này”, Kyuta nói và định đưa tay vào hộc tủ, thì Iyo gắt gỏng quát lên, “Chỉ là một cây dù đi mưa thì nên mua đi chứ!”

“Được rồi! Vậy thì tôi sẽ mua.” Khi Kyuta xoay mình quay ngoắt lại, bước lạt sạt trên sàn chiếu ẩm ướt hướng về phía cầu thang, thì Iyo vừa bật khóc như trẻ con vừa mở hộc tủ âm tường. Nếu Kyuta nài nỉ để lấy được cây dù, Iyo đã định ít ra cũng nhờ cây dù đi mưa ấy mà níu giữ anh - người chẳng còn lưu luyến gì với Iyo nữa.

“Muốn mang đi thì anh cứ mang đi đi chứ! Bởi vì tôi có giữ thì cũng chỉ vướng víu trong nhà mà thôi…”

Kyuta đứng im lặng ở chỗ đầu cầu thang. Trong lòng Kyuta, tiếng khóc của Iyo cũng đang vọng lại nghe đau đớn. Dẫu là người ngoài mà nhìn thấy thì cũng xót xa cho hình ảnh của cô - bộ yukata vải hoa dính bết vào cơ thể, mắt sưng lên vì đã khóc biết bao nhiêu bận trong mấy hôm cô đã để mất chồng. Tuy vậy, dù sao Kyuta cũng không thể quay trở lại vị thế an ủi Iyo. Nếu anh nói gì đó với cô đôi lời thì có thể cô sẽ bình tĩnh lại khi cõi lòng lắng xuống, nhưng thế nào đó mà anh cũng thấy quá nặng nề, thấy mệt rã rời nếu phải làm như vậy. Tiếng sấm thưa dần và trời cũng ngớt mưa. Có thể nghe tiếng mưa rơi tí tách. Ở phía dưới cầu thang, bà chủ nhà đã biết hết mọi chuyện cứ cất tiếng e hèm đằng hắng.

“Dù có gọi điện cho tôi thì rốt cuộc cũng có ý nghĩa gì đâu, phải không nào? Tôi cũng không nghĩ rằng trả bốn mươi yên là chấm dứt mối quan hệ với em. Có vẻ như cô ấy cũng lấy làm ái ngại cho em, mà chúng ta cũng nói với nhau mãi về chuyện đó rồi, nhưng rốt cuộc, có lẽ bọn anh lại còn kém may mắn so với em ấy chứ… Em đã nói là sẽ rời bỏ anh cơ mà… Đã hỏi đi hỏi lại là có làm sao không, thì em vẫn nói rằng không sao cả. Mà em đã nói là không thể tha thứ cho anh, thì còn có cách nào đâu cơ chứ! Khi đó mới chỉ là chuyện có lỗi với em thôi, muốn giải quyết theo cách nào cũng được. Chuyện ra thế này cũng tại anh yếu đuối, nhưng đã yếu đuối mà lại còn ương ngạnh rồi nói dối như em thì còn tệ hơn nhiều nữa, có phải không?”

Kyuta tự nhiên trở lại cạnh Iyo, lấy thuốc lá từ trong túi ra rồi bật diêm châm lửa. Tâm trạng Iyo càng trở nên rối bời, hơn cả lúc cô khóc lên thành tiếng. Cô đưa gạt tàn thuốc đến cạnh chỗ đầu gối Kyuta, rồi gục hẳn đầu xuống cứ như một thiếu nữ. Cô thầm nghĩ, rằng chuyện sẽ vô vọng mà thôi. Cô lơ đãng đưa mắt nhìn quanh đầu gối người đàn ông đang ngồi khoanh chân lại. Rồi khi Iyo nghĩ mình bỗng chốc bị người đàn ông này biến thành đồ vô dụng, thì nước mắt nóng hổi lại trào dâng.

Iyo đã phán đoán sai lầm, nghĩ rằng chỉ là một người đàn ông thì chuyện có ra thế nào cũng được… “Đây là cô gái mang dòng máu Ainu, nhưng em thấy thế nào? Xinh đẹp chứ?” Hôm nọ, Kyuta nói thế rồi lấy từ bộ Âu phục ra tấm ảnh, đưa cho Iyo xem. Dưới hàng chân mày rậm là đôi mắt to và trong veo, ấm áp. Cổ áo kimono hơi nhô ra một chút, và chiếc cằm tròn trịa như món đồ bằng sứ sáng bóng lên. Một gương mặt thanh tân trong trẻo.

“Ai thế?”

“Vợ của anh nhạc trưởng đã mất ấy mà. Nghe nói mẹ cô ấy là người Ainu.”

“Thế thì cô ấy quê ở đâu đó thuộc Hokkaido nhỉ…”

“Ừ, nghe nói ở nơi có tên là Obihiro.”

“Chắc anh thích cô ấy chứ gì?”

“Thích chứ.”

“Thích đến mức nào kia?”

“Mức nào à? Thì ở mức độ bạn thân ấy…”

“Làm gì có chuyện đó! Chắc là anh muốn chia tay em để đến với cô ấy chứ gì?… Em biết mà. Anh thấy sao? Anh nên chia tay em mà sống cùng cô ấy…”

Lần đó Kyuta đã tát Iyo. Trước đó mọi chuyện vẫn tốt đẹp. Nhưng nhìn chồng có vẻ như đêm ngày trăn trở vì lòng tôn thờ và tình yêu mãnh liệt dành cho người trong bức ảnh kia, đến nỗi muốn tát vào mặt vợ mình, thân thể và tâm hồn Iyo bỗng bừng lên cảm giác ghen tuông, đồng thời thấy ớn lạnh chừng như nổi gai ốc. Cô kết hôn với Kyuta đã được ba năm. Đối với Iyo, ba năm ấy là khoảng thời gian dài. Cảm thấy mình biết rõ người đàn ông có tên Kyuta hơn là Kyuta biết về mình, Iyo có cảm giác mình đã thông thuộc hết mọi thứ… Ba năm đã trôi qua, Iyo vẫn không có ý định để Kyuta ngủ riêng. Mà dẫu cho Kyuta đi làm về có mệt mỏi đến đâu, chưa đêm nào cô có thể giữ khoảng cách với anh trong im lặng. Cơ thể Iyo tự có quy tắc riêng, có chiều hướng vận hành chính xác ở ngoài tầm kiểm soát của lý trí. Kyuta vẫn đáp ứng điều đó nhưng vẻ mặt không vui, cứ như muốn nói rằng vậy là nhiều rồi. Iyo hồi tưởng mà nhẩm tính những ngày tháng đã qua, thì nhận ra rằng đã khá lâu trước hôm mang về tấm ảnh cô gái có dòng máu Ainu ấy, hình như trước đó khoảng một năm, nhiều lần chồng cô ngồi ghế đu, kiểu như đang có điều bối rối trong lòng, gương mặt mang nét biểu cảm mơ hồ thấp thoáng trong không gian ngoài tầm mắt Iyo, tưởng chừng sắp đến lúc bùng vỡ vì nội tâm chất chứa. Trước đây Iyo đã không để ý rằng, những lúc hai người chung chăn gối và trò chuyện linh tinh, chồng cô hay nói điều gì đó xa xôi, mà anh đang ở phía sau lưng nên cô không nhìn thấy biểu cảm trên nét mặt. Có lẽ vì đó là lần đầu trải nghiệm cuộc sống hôn nhân, nên Iyo non nớt cứ yên tâm, cho rằng chỉ là một người đàn ông thì chuyện có ra thế nào cũng được. Khoản tiền lương năm mươi yên hằng tháng luôn được trao cho Iyo nguyên vẹn, nên Iyo lại càng ít để tâm quan sát xem chồng có vẻ mặt ra sao ở ngay trước mắt mình.

Trước khi quen biết với Kyuta, Iyo làm vũ nữ ở một khán phòng nhỏ tên là Revue, phía trên thủy cung ở Asakusa. Trên mình gắn những vây đuôi lộng lẫy như cá vàng, cô múa cùng với nhiều người khác. Nhưng trong khi các đồng nghiệp đều bơi sải sang gần đến bờ phía bên kia thì Iyo chậm chạp vì khả năng lặn kém, cứ vụng về quanh quẩn mà chẳng được ai tán thưởng hoan nghênh… Kyuta chơi vĩ cầm ở cùng khán phòng Revue với Iyo. Khi bỏ dở khóa học ở trường âm nhạc thuộc khu Ueno, không hiểu anh suy nghĩ thế nào mà vào làm nhạc công cho khán phòng Revue ở phía trên thủy cung Asakusa. Vẫn tràn đầy tinh thần của học viên một trường thuộc hệ thống quốc lập, thấy Iyo dường như lúc nào cũng chậm chạp buồn rầu, trong lòng Kyuta chợt dấy lên niềm thương cảm lạ lùng đối với cô. Kyuta còn chơi cả dương cầm. Anh cũng có thể sáng tác nhạc. Là người có vẻ ngoài điển trai nên anh được mấy cô vũ nữ yêu mến, hơi tí là gọi anh Kyuta. Nhưng Kyuta thì cứ vì Iyo nheo mắt mỉm cười ở đằng xa mà gõ phím dương cầm hay sáng tác những khúc nhạc ngắn, rồi tự đắm mình trong cảm giác sầu bi. Iyo không phải là một cô gái đẹp. Vóc người cô đầy đặn vừa phải, nhưng gương mặt thì có vẻ giống như phụ nữ Tahiti, với đôi môi to dày toát lên vẻ hoang dại. Khi có cảm hứng, cô bắt chước điệu bộ của hổ hay sư tử để mua vui cho các đồng nghiệp trong phòng tập… Một đêm có tuyết rơi, sau khi kết thúc buổi diễn tập, Iyo thọc sâu bàn tay vào khe hở nách áo kimono, loại áo tay ngắn và cửa tay bo tròn, đang thơ thẩn đi trên hành lang, thì Kyuta - từ đằng sau chỗ mấy cô vũ nữ đang bắt đầu sửa soạn ra về - gọi cô dừng lại, bảo rằng để anh đưa về nhà. Hai người đi hết con phố mua sắm với dãy hàng quán hai bên đã tắt đèn, ra khỏi cổng Kaminari, rồi men theo những hàng quán che tạm đi về khu Tawaramachi giữa lúc trời vẫn đang đổ tuyết. Trên quãng đường ngắn, từ giữa công viên đến khu Tawaramachi, Kyuta được Iyo kể tóm tắt cho nghe về hoàn cảnh gia đình. Cô kể rằng mình không còn cả bố lẫn mẹ, rằng mình có một người anh, một người chị, và hiện giờ đang sống nhờ vào người anh đã có cơ nghiệp, đang làm nghề buôn bán quốc kỳ. Thi thoảng khi có gió, những hạt tuyết mịn như bột lại đáp lên chiếc mũi tròn của Iyo, và Iyo lại chúm môi, phù một cái thổi bay bụi tuyết. Kyuta thấy động tác ấy đáng yêu. “Em về nhà hay không về cũng chẳng bị trách mắng. Em cứ như là con chó hay con mèo vậy. Có tồn tại hay không thì cũng chẳng ai biết ấy mà.” Trên đường đi, lúc hai người nhìn vào mắt nhau ở khoảng cách rất gần, dưới ngọn đèn của quán mì Trung Hoa, Iyo đã nói ra những lời như thế, trong khi những đầu ngón tay cô khẽ chạm vào khuy áo sơ mi của Kyuta. Có vẻ như dù hiện diện ở trong gia đình, Iyo cũng chẳng được ai yêu thương cả. Tâm hồn chàng thanh niên Kyuta trào dâng niềm xúc động. Dưới ánh sáng của bóng điện màu trắng không có gắn chao đèn, làn da của Iyo trông khá là thô ráp. Nhưng so với lúc nhìn Iyo trên sân khấu trong gương mặt trang điểm sơ sài, Kyuta thích gương mặt để mộc của Iyo vì trông có vẻ sáng sủa hơn. Khi đó Iyo mười chín tuổi. Kyuta húp soạt một cái cạn luôn chỗ nước dùng còn lại trong tô, rồi đưa mu bàn tay lau khóe miệng có lúm đồng tiền, hệt như một đứa trẻ.

Chẳng bao lâu sau cái hôm có tuyết rơi nọ, Iyo chuyển đến căn hộ của Kyuta ở Ueno. Kyuta nghỉ việc ở thủy cung, chuyển sang làm nhạc công cho rạp Seibu ở Shinjuku. Khi ổn định công việc ở vị trí là nhạc công của rạp chiếu bóng, Kyuta bảo Iyo thôi hẳn nghề vũ công. Hẳn là trong tinh thần khảng khái tuổi thanh niên, Kyuta không thể cứ để cho vợ phơi mình trên sân khấu. Đã một năm trôi qua từ lúc hai người sống với nhau. Sau đó chỉ một thời gian ngắn, rạp Seibu chuyển sang chiếu phim có âm thanh nên không cần các nhạc công nữa, cũng không cần có diễn viên lồng tiếng bên ngoài. Qua mấy lần bàn cãi với chủ rạp nhưng có vẻ như đã nản lòng, Kyuta trải qua công việc không ổn định tại các rạp chiếu bóng ở khu Shinshiku, đến năm thứ ba thì trở thành nhạc công cho một rạp nhỏ ở Takadanobaba. Có thể nói rằng, đối với Kyuta thì dạo ấy là khoảng thời gian tồi tệ nhất, đời sống như khô cạn chẳng có hy vọng gì, cũng chẳng có mục tiêu gì cho đoạn đường phía trước. Thi thoảng cũng có lần anh để mắt nhìn lên màn ảnh, nhưng phim chiếu khi đó là loại hài hước hoặc bi kịch theo kiểu lý tưởng hóa, nên với Kyuta chỉ là thế giới hình ảnh để giải trí mà thôi, chẳng có ý nghĩa gì. Cuộc sống thường ngày cứ trôi qua lơ đãng, kiểu như chủ trương mỗi ngày tích góp thêm một điều tốt đẹp, nên dẫu chuyện gì có thú vị, giàu cảm xúc đến đâu thì cũng lướt qua tâm trí Kyuta trong vội vã, chẳng có gì vọng lại. Nhạc trưởng tên gọi là Tani, vốn là một quân nhân xuất ngũ, và quý mến Kyuta. ‘Chắc hẳn khán phòng ở nơi này sớm muộn rồi cũng sẽ chiếu phim có âm thanh, khi đó cậu trở thành nhạc công đường phố cùng anh vậy’. Tani vẫn luôn cười bảo thế, nhưng rồi do làm việc quá sức mà anh bị suy nhược thần kinh, treo cổ chết ở tầng trên trong nhà mình. Kyuta thì đương nhiên rồi, mà cả những người làm việc chung ở rạp cũng vội vàng chạy đến rất đông, chăm sóc cứu chữa bằng cách này cách khác, nhưng Tani vẫn không tỉnh lại. Đám nhạc công có cảm giác u ám, như thể đó là sự biểu hiện cho kết cục của chính họ; trong số đó, riêng Kyuta là người không thể chịu đựng nổi. Khi Kyuta chứng kiến cảnh tượng người vợ trẻ có vẻ ngoài giản dị cứ đứng sững thẫn thờ trong gian phòng trống chẳng có ai, hình ảnh ấy khắc sâu vào lòng anh đến mức không thể nào diễn tả. Trong thời gian Kyuta đến nhà phụ giúp hằng ngày, đứa con trong nhà cũng có vẻ ngoan hiền và gắn bó thân thiết với anh. Tiếp xúc với góa phụ Masako, không biết tự bao giờ tình cảm ở Kyuta dần trở nên giống như tình yêu vậy.

“Em biết rồi. Không cần phải e ngại với em đâu.”

Lúc Kyuta thú nhận với Iyo, cô đã phản ứng theo kiểu như một người phụ nữ tinh tế. Khi đó, nét mặt anh tỏ ra như trút được gánh nặng trong sâu thẳm cõi lòng. Anh nghĩ rằng thế là ngoài dự đoán, chuyện đã qua chứ không thành bi kịch. Có lẽ kiểu người như Kyuta vẫn tồn tại suy nghĩ rằng, không có cảnh khóc lóc ầm ĩ như trên màn ảnh thì không phải là chuyện bi kịch… Trải qua ba năm dài vun đắp tình yêu và sự gần gũi thể xác trong sâu thẳm tâm hồn nữ giới, Iyo không khỏi sửng sốt khi đột nhiên nghe lời tự thú của chính chồng mình về chuyện với người đàn bà khác. Chồng cô nói rằng đó là điều lầm lỗi. Nhưng Iyo thì không thể chấp nhận như thế là lầm lỗi. Đã một tháng sau khi Tani mất, anh vẫn nhiều lần đến viếng thăm, gặp gỡ người vợ góa của Tani không biết bao nhiêu bận. Anh nói rằng chuyện sẽ không có kết quả cuối cùng, nhưng đối với Iyo thì chừng như sự việc đã được lên kế hoạch, nên cô nổi giận nói rằng mình ‘Không thể tha thứ!’ Khi đó, trong đầu Kyuta thoáng vẩn lên một chút bóng mờ. ‘Nếu không thể tha thứ thì đành phải chia tay thôi vậy. Thế thì em vẫn không sao chứ?’ Anh hỏi Iyo. Iyo nói rằng mình không sao, để khỏa lấp đi nỗi tức giận. Kyuta chừng như đã có ý mong chờ điều đó. ‘Vậy thì chỉ đến thế này thôi, từ giờ cứ mặc cho mọi chuyện. Thật sự là anh đã làm điều có lỗi với em, nên mong rằng mọi chuyện được êm thấm trở về như cũ, nhưng bị em trách móc thế này thì có lẽ lòng anh vẫn hướng về bên kia.’ Iyo tức giận, mà cô cũng không trào nước mắt… Bốn tờ bạc mệnh giá mười yên được xếp rải ra trước mặt Iyo bị gió cuốn bay tấp vào chỗ vách tường. (Dạo đó vợ chồng Iyo đang làm khách trọ, thuê phòng ở tầng hai của cửa hiệu bán guốc geta gần rạp chiếu bóng). Kyuta gọi một chiếc xe chở hàng đến phía trước cửa hiệu ở tầng trệt bên dưới cầu thang, nhờ chở riêng đồ đạc của mình đến một nơi nào đó, khi những người trong cửa hiệu chừng như đang thắc mắc ngỡ ngàng. Cả Iyo lẫn Kyuta đều chỉ tranh nhau thốt ra những lời tệ hại. ‘Tôi cần gì thứ tiền này cơ chứ! Anh mang đến làm quà cho cô ả người Ainu ấy đi. Tỏ lòng chia sẻ theo kiểu ngớ ngẩn chẳng đáng gì cũng chỉ gây phiền phức, vì chia tay với anh thì tôi cũng có khổ sở gì đâu!’ Trở lại con người thật của mình, Iyo giận dữ nhìn Kyuta chằm chặp. Kyuta cảm thấy tâm hồn mình đang dần nguội lạnh đi khi đối diện với gương mặt ấy, nhưng trước Iyo đang tuôn ra những lời trách mắng gì đó không rõ nghĩa, anh cứ ngẩn ngơ mà mắt ngân ngấn nước.

Lúc Kyuta đi rồi, qua khe hở trên cánh cửa trượt shoji, Iyo cứ đăm đăm nhìn theo hướng Kyuta cất bước. Lọt vào tầm mắt Iyo là màu lá tươi xanh như ánh lên rạng rỡ, khiến cô có cảm giác như thể những giọt nước mắt sắp rơi cũng có màu xanh lục… Mặc cho bà chủ nhà ở phía dưới cầu thang lo lắng, trong vài ba ngày Iyo không hề có cảm giác thèm ăn, cứ thẫn thờ hết ngủ rồi lại thức. Cô thấy quá đau đớn khi trải nghiệm tình cảnh thế này. Trong tình trạng nửa tỉnh nửa mê, Iyo nghĩ rằng phải đến năm hoặc sáu năm nữa, mình mới có may mắn được gặp lại Kyuta ở một nơi nào đó. Chắc hẳn theo thời gian, rồi anh sẽ khổ đau dằn vặt khi nhớ về cuộc chia tay bất hạnh với mình. Có điều, tuy nửa buồn nửa vui những khi nằm vật ra nghĩ ngợi, nhưng hễ cứ trở dậy thì Iyo vẫn đứng ngồi không yên. Cứ vào đêm là cô thử gọi điện đến khán phòng không biết bao nhiêu bận. Không giống những người khác, giọng nói của Kyuta truyền qua điện thoại ngập ngừng khó dứt, làm nhói buốt lồng ngực Iyo.

“Tuổi còn trẻ thì lo lắng cũng là trải nghiệm hay, vì vậy kiểu người như cậu Kyuta thì cháu cứ nhẹ nhàng rũ bỏ, rồi làm một công việc nào đó chẳng hạn là ổn thôi ấy mà.”

Bà chủ cửa hàng vừa gắn quai mới cho đôi geta cũ vừa nói thế để an ủi Iyo, khi Iyo đang ngồi ở phía trước cửa hàng tầng trệt và thẫn thờ nhìn ra ngoài phố. Iyo nghĩ rằng có thể chính Iyo sẽ mang đi gửi tiết kiệm bốn tờ bạc mệnh giá mười yên đã bị gió thổi bay vào chỗ vách nhà, rồi sẽ tỏ ra là suốt đời mình chẳng buồn quan tâm về việc đó. Cô chẳng muốn đụng tay vào chỗ tiền kia.

Kyuta có hỏi thăm, cô cũng không nói gì về việc đã gửi tiết kiệm số tiền ấy. Sau khi từ tốn đưa chiếc dù cánh dơi cho Kyuta rồi để anh ra về, Iyo lấy cuốn sổ tiết kiệm từ dưới cái gối ra nhìn ngắm. Cô thầm nghĩ mình sẽ không rút ra một xu nào, mà cũng không được nộp thêm vào một xu nào cả. Chỗ đóng dấu bưu điện trong sổ ghi là ngày hai mươi mốt tháng Sáu. “Ngày hai mươi mốt tháng Sáu à?” Iyo vừa lẩm nhẩm vừa hút chỗ thuốc lá Kyuta bỏ quên bằng lối hút thô vụng. Cô kẹp điếu Cherry vào giữa ngón trỏ và ngón giữa của bàn tay phải, ở chỗ gốc ngón tay, rồi quẹt diêm châm thuốc. Lớp son môi thấm ướt nhoe nhoét chỗ đầu lọc. Cô đứng lên mở lớp cửa bên ngoài, thì thấy ở đằng xa thỉnh thoảng lại lóe lên ánh chớp. Hàng cây anh đào dại tối thẫm chạy dọc theo bờ sông về phía ngoại thành đang đu đưa trong gió.

Phải đến một tuần kể từ lúc chia tay với Kyuta, Iyo mới ra phố tìm việc, theo kiểu như cô vốn dĩ sống một mình. Mặc chiếc váy trắng và áo màu thiên thanh, cô chẳng đội mũ và cứ xăm xăm bước, dáng vẻ trông thanh thoát nhờ có đôi chân dài. Iyo trở thành vũ công trong một vũ trường nhỏ ở trong khu Ginza. Khi nhảy, cô mặc bộ đồ ngắn dùng để tập thể thao, và luôn khoác ở cánh tay chiếc túi xách có đính hạt cườm trông vui mắt. Với lối ăn mặc này, trông cô chẳng khác gì một cô gái nhà lành đến nhảy trong chốc lát trên đường trở về sau khi chơi quần vợt hoặc đi mua sắm, nổi bật hơn cả những cô nàng mặc váy áo dạ hội. Vốn là vũ nữ nên cô có đôi chân thon thả săn chắc trông nhanh nhẹn, và vóc người cân đối, nhìn từ xa thì có vẻ thuần khiết mảnh mai.

“Mình là trường hợp như Dưới những mái nhà ở Paris ấy.”

Khi bị người quản lý và những đồng nghiệp cùng trang lứa nói ra nói vào về vấn đề trang phục, Iyo cứ tỉnh khô bảo thế… Số tiền kiếm được đại khái chỉ đủ tiền ăn cho Iyo.

Mỗi khi người đàn ông cùng nhảy với Iyo đùa cợt bảo rằng “Trông em tươi tắn nhỉ” thì cô hơi nghiêng đầu đáp lại: “Thế này chứ trong lòng xơ xác lắm. Cứ đau đáu nỗi gì chẳng làm sao chịu được!” Trong vòng một tháng, Iyo có bạn tình, mỗi lần lại đến một khách sạn khác nhau. Khi phơi bày con người bản năng ra trước những bạn tình, thật lạ lùng là với bất cứ ai, Iyo cũng cảm thấy mình yêu thương thật sự, và vô cùng sầu muộn lúc chia xa. Bật đèn phòng khách sạn, ăn tối xong, Iyo tựa vào chiếc bàn vương vãi thức ăn thừa, vừa bập thuốc phì phà vừa bảo: “Giờ lại ghét đến sảnh khiêu vũ quá!” Nhưng chẳng bạn tình nào ngỏ lời rủ Iyo tâm tình suốt đêm cả. Xong việc là họ lấy đồng hồ ra xem, rồi bắt đầu vội vội vàng vàng. Cánh đàn ông chỉ thử chung đụng thể xác với Iyo như thử chạm vào quả bóng bằng cao su thôi vậy. Bầu không khí, sự tươi mát hay linh hồn nữ giới đều là những thứ họ không cần. Trong khi chung đụng thể xác với những người đàn ông như vậy, Iyo lại nhớ về Kyuta. Anh ký giả tên là Noma có mái tóc mọc thẳng như một thiếu niên. Anh Seki, là nhân viên công ty, có bờ vai gồ lên như sư tử. Cậu Nakamura, là con của gia đình buôn bán đồ cũ, thường mặc áo vải lụa ram ráp. Với từng người trong số những bạn tình như thế, Iyo khám phá ra những đặc điểm tương đồng với Kyuta thân thuộc. Vì vậy, tuy chẳng phải mối quan hệ tình cảm dài lâu vì chỉ có một ngày, nhưng lòng cô buồn đến xác xơ lúc ra về, chia xa những người đàn ông ấy.

Rạp chiếu bóng Migaku, chỗ Kyuta làm việc, đột ngột đổi sang dùng thiết bị chiếu phim có âm thanh. “Thích quá!” Iyo có vẻ hả hê vô cùng mỗi khi nhìn thông tin quảng cáo. Nhưng rồi một ngày khi đã sang tháng Chín, bà chủ cửa hàng ở tầng trệt nghe được từ đâu đó tin tức cho biết rằng Kyuta đã đưa cả gia đình chuyển đến Obihiro - là quê hương của người vợ mới. Nghe tin ấy, Iyo sầu muộn quặn thắt trong lòng. Anh ở gần thì còn cảm giác như có sự ganh đua nào đó, nhưng khi nghe nói anh đã rời đi thì Iyo hai tay buông thõng, nằm phủ phục xuống ngay giữa phòng. Cô thấy thương cảm cho Kyuta đang gặp bế tắc trong cuộc sống. Cô cảm thấy xây xẩm mặt mày khi nghĩ về cuộc sống của bản thân hiện tại, rằng mình đã đột ngột trở nên phóng túng, lấy cớ là phụ nữ bị đổ vỡ hôn nhân thì lòng có xơ xác bao nhiêu cũng chẳng hề gì… Con người Iyo thay đổi, đến sảnh khiêu vũ rồi mà trong một lúc lâu cô cứ như là một người nào khác. Gặp những người đàn ông mà mình từng có mối quan hệ, cô cũng chỉ vùn vụt lướt qua bên cạnh người ấy như cơn gió.

“Chắc là vì đã gặp được người tốt nên em có vẻ ngoan hiền đến vậy chăng?”. Cũng có người đàn ông đã hỏi cô như thế. Iyo chỉ đáp lại bằng nụ cười trong ánh mắt mà thôi. Có người lên tiếng bảo “Mình lại đi ăn ở chỗ hôm trước nhé?” Gặp lúc như vậy thì cô mỉm cười lướt qua cùng câu nói “Giờ em bị ốm rồi”. Cuộc sống độc thân của Iyo càng ngày càng vô vị. Ngày nào Iyo cũng để mặc nồi chảo chén bát dơ vứt vào trong xô nước, cho dù các loài bọ rệp có bay vào chỗ nước dơ bẩn ấy, cho dù răng và ngón tay có nhuộm vàng thì cô cũng chỉ hút thuốc thôi… Đã sang tháng Chín rồi mà hôm nào trời cũng nóng. Vì nóng nên không gian trong phòng lặng phắc suốt cả ngày. Giờ thì đồ đạc Kyuta để lại cũng chẳng còn gì cả, nhưng ở những chỗ vách nhà bị rách có những sợi dây vĩ cầm đã cũ do Iyo cuốn lại treo lên. Có những sợi dây cũ từ lúc họ còn làm việc ở thủy cung. Kyuta đã chạm ngón tay vào mớ dây này, từng sợi từng sợi một. Iyo nằm ngắm chỗ dây đàn và nghĩ thế. Ở chỗ khác thì có dán một bức ảnh của cô, dạo còn làm vũ nữ biểu diễn các vũ điệu. Dạo đó cô mang bít tất đen phủ qua cả bắp đùi, nhảy vũ điệu cancan của Paris… Phòng có hai cánh cửa trượt shoji bám muội đen cáu bẩn, phía nhìn ra ven sông um tùm những cây anh đào dại. Ngoài ra thì chẳng chỗ nào có cửa sổ. Có một chiếc bàn thường dùng để uống trà - loại bàn chân thấp, cỡ nhỏ, có phủ lớp sơn chống mối mọt. Rồi những món như chiếc tủ đã cũ, nửa phần trên không biết sẽ còn tồn tại được bao lâu, và chiếc gương soi cầm tay có chân đế làm bằng niken v.v… Chẳng có vật dụng nào là thứ khiến cho Iyo vui lòng cả. Sàn chiếu lúc nào cũng ẩm ướt. Iyo nhìn lũ ruồi bay loạn xạ trên chỗ cái xô và phía trên cửa sổ, loại cửa được lắp nhô ra ở mặt trước ngôi nhà. Thoáng ngửi thấy mùi của bát đĩa bẩn, lũ ruồi kêu vo vo và nhẹ nhàng bay lượn lòng vòng quanh chỗ cái xô, trông cứ như động tác diễn hài Argentina vậy. Đám ruồi con bâu vào chồng chất lên nhau thành cả đụn trên chén bát còn dính những hạt cơm khô cứng. Iyo ngắm nhìn lũ ruồi không chán mắt. Trong lúc ngắm nhìn, Iyo cũng chẳng nghĩ ngợi điều gì cả. Cô chưa từng suy nghĩ theo hướng cho rằng bản thân muốn tìm đến cái chết, dù có gặp chuyện tồi tệ ra sao, nhưng cứ nghĩ đến Kyuta thì đầu óc cô lại nặng nề chùng xuống. Bạn bè làm việc chung ở sảnh khiêu vũ vẫn nói rằng, đã gắn bó với nhau đến ba năm, thì cơn sóng lòng của ba năm sẽ còn trở lại. Iyo cảm thấy có lẽ đúng là như thế. Mỗi ngày, vào buổi sáng, buổi trưa, hoặc là khi đêm đến, nhất định phải có lúc cô nhớ về Kyuta. Có khi dòng hồi tưởng cứ miên man không dứt, khiến cô bị phân tâm và suýt rơi nước mắt trong lúc đang khiêu vũ.

Đến mùa đông thì Iyo nghỉ việc ở vũ trường, chuyển sang làm người mẫu quảng cáo cho các cửa hiệu. Tuy có vóc người đầy đặn nhưng gương mặt thì không được xinh xắn, nên cô làm thuê với mức lương theo ngày cho các cửa hiệu nhỏ ở khu Shinshiku như tiệm vải, nhà thuốc hay cửa hàng bách hóa. Nhưng rốt cuộc thì công việc này nhàn hạ hơn đối với Iyo. Khi trở thành người mẫu quảng cáo, Iyo đã trả phòng trọ ở tầng trên của cửa hàng geta, chuyển sang thuê căn hộ nằm gần khu dịch vụ giải trí ở Shibuya. So với căn nhà có cửa hàng geta thì chỗ mới tốt hơn, nhưng vách phòng dán giấy bồi tẻ nhạt, khi gõ vào thì vang lên tiếng thình thịch u trầm. Từ cửa sổ căn hộ chỉ nhìn thấy mái nhà của một công ty bia. Khi có gió thì trong phòng đầy cát. Iyo thầm nghĩ, chỉ cần không dấy lên những hoài niệm về Kyuta là đã tốt rồi. Căn hộ có bốn ô cửa kính, và song cửa sơn màu thiên thanh.

Iyo đã sống ở căn phòng này gần được nửa năm. Cuộc sống còn buồn tẻ hơn cảnh độc thân của nam giới. Cô đã dùng đến số tiền bốn mươi yên nhận của Kyuta, chỉ còn lại có vài ba yên. Nhưng cô vẫn giữ cuốn sổ gửi tiết kiệm bưu điện, đó cũng là điểm tựa tinh thần cho một người thuần phác như cô.

Đã tròn một năm từ lúc cô chia tay với Kyuta.

Tháng Sáu của năm đầu tiên ấy, Iyo được thuê làm công việc quảng cáo một loại kem trang điểm nổi tiếng, với thỏa thuận là cô sẽ đến Hokkaido một tháng, trong nhóm người mẫu quảng cáo khoảng chừng bảy, tám người. Sau khi đến Hakodate, nhóm chia làm hai nửa. Một nửa đi vòng từ Otaru, lần lượt qua các nơi gồm Sapporo, Iwamizawa, Asahikawa, Wakkanai. Nửa còn lại đi vòng qua các nơi gồm Muroran, Obihiro, Kushiro, Abashiri. Iyo chủ ý mở lời xin vào nửa nhóm đi Obihiro, đón tàu của tuyến đường chính Soya, di chuyển trong tiết trời tháng Sáu nhưng vẫn quá lạnh về đêm và ban sáng… Trước hết, mọi người di chuyển đến Kushiro. Về đêm, trời đầy sương nên khi đi ngoài phố thì có cảm giác cứ như da ẩm ướt. Ánh đèn đường trông như bị nhòe đi. Cứ ba phút lại có tiếng còi hiệu cảnh báo sương dày. Đang lúc ngâm mình trong bể tắm, mỗi lần nghe tiếng còi hiệu là mấy cô gái lại đưa mắt nhìn nhau, bảo “Tiếng còi vang xa nhỉ.” Trong gian phòng trang điểm rộng rãi, phía sau mấy cô người mẫu đang xoa kem lên da mặt hay đánh phấn lên mí mắt, các nhân viên nữ làm tạp vụ ở lữ quán ghé nhìn, thái độ như quan sát điều gì hiếm thấy, Iyo trang điểm xong thì bắt chước điệu nhảy thiết hài khiến mọi người cười rộ.

Sau khi trang điểm, từng người từng người một lần lượt được đưa đến các cửa hàng mỹ phẩm trên phố. Iyo được đưa đến tiệm bán mỹ phẩm ở cạnh cây cầu lớn, tên gọi là cầu Nusamai. Khi Iyo bắt đầu xoa kem lên khuôn mặt cô gái địa phương làm nhân viên phục vụ - người hướng cái nhìn về phía quầy trưng bày và chờ đợi sau khi chuẩn bị xong - thì từ trong màn đêm sương phủ, những gương mặt phụ nữ có làn da trắng sáng đến xung quanh cửa hàng, bắt đầu ghé nhìn vào chỗ nọ chỗ kia.

“Có những trường hợp quý khách không sử dụng kem lạnh dưỡng da, bảo rằng có cảm giác khó chịu, nhưng với loại kem này thì trước khi đi ngủ, quý vị cứ xoa đều khắp mặt thế này rồi dùng miếng gạc mà lau đi là sạch sẽ hoàn toàn… Nếu có những ai đó cười chê, nói là hàng nội địa ấy mà, thì xin quý vị cứ chấp nhận bị cười chê một lần mà thử dùng đi ạ…”

Gương mặt cô nhân viên phục vụ tái xanh, ánh lên loang loáng vì bết cứng lớp phấn trang điểm. Chất kem lạnh dưỡng da mãi vẫn không thấm loang ra được. Trong đám đông, cũng có người nói rằng Iyo “trông cứ như người phương Tây vậy”. Việc trang điểm hoàn tất sau khi gương mặt cô nhân viên phục vụ được phủ lên một lượt phấn hồng. Khi đó, lác đác cũng có những cô gái mua loại kem trang điểm ấy trước lúc ra về. Xong việc, Iyo một mình quay về lữ quán. Tuy là tháng Sáu nhưng chiếc mũ kiểu Panama của Iyo trông vẫn hơi lạnh lẽo. Về lữ quán rồi, Iyo vẫn suy nghĩ đến nhiều cách để hỏi tìm Kyuta. Cô nghĩ hẳn là khi ở nơi đất khách, Kyuta cũng vẫn sẽ nhớ về mình.

Chưa ai về phòng cả. Cô thầm nghĩ trong khi nghe tiếng còi hiệu cảnh báo sương dày, rằng chẳng biết nên lấy cớ thế nào để mà đi tìm gặp. Giờ đây, đã qua một năm rồi, cứ ngỡ là mình sẽ không còn nhớ gì đến Kyuta, nhưng cho dù ở đâu mình cũng nhớ, như bị thần linh xui khiến vậy. Cô nghĩ rằng điều đó quả thật là do mình vẫn còn lưu luyến. Cô những muốn dịu dàng thốt lên rằng ‘Em đã rất nhớ anh’. Nghe những lời ấy chắc hẳn Kyuta sẽ động lòng.

Ngày hôm sau, Iyo cùng mọi người đến thành phố Obihiro.

Từ chỗ trước nhà ga có những cây keo mọc thành hàng tươi tốt. Đang có xe buýt chạy tuyến đường đến cái hồ gần đó. Có thiếu phụ người phương Tây, vận trang phục màu trắng, đang ngồi trên xe. Đến lữ quán, Iyo lập tức mượn danh bạ điện thoại, thử tra tìm số điện thoại của các rạp chiếu bóng. Trong lòng cô có cảm giác hồi hộp lạ lùng. Iyo tự nhủ, nếu vợ hiện tại của Kyuta biết được thì tuyệt nhiên chẳng có chỗ nào để mà trốn đâu. Nhưng trái tim cô vẫn thình thịch đập dồn trong lồng ngực… Obihiro là một thành phố buồn. Gió lạnh thổi trên con đường rộng lớn và đơn độc chạy dài tít tắp. Iyo cùng với Matsuko, một người bạn đồng hành trong nhóm, được dẫn vào một cửa hàng bách hóa nhỏ ở trung tâm thành phố. Tim Iyo đập rộn lên khi cô nhìn thấy người đàn bà có đôi mắt sâu và chân mày rậm. Nhìn người đàn bà nào cô cũng thấy đó là người có dòng máu Ainu. Lần lượt lọt vào tầm mắt Iyo là những người đàn bà gương mặt trông trầm lặng và nồng nàn đam mê. Trên trần nhà, đám lá mướp làm giả để trang trí rung lên những âm thanh khô khốc. Ở cửa hiệu này, Iyo cũng hí hoáy xoa kem lên mặt cho chị em phụ nữ trong thành phố Obihiro, lần lượt hết người này sang người khác. Khi đến lượt người đàn bà có làn da trắng và đôi chân mày rậm, trong lòng Iyo chợt dấy lên mối ác cảm mơ hồ.

“Thật lòng tôi rất mong chị sẽ sử dụng loại kem này, vì sẽ làm sạch thoáng lỗ chân lông, và cũng làm mất nếp nhăn trên da nữa.”

Tuy vẫn nói chuyện nhưng tâm trí cô thì cứ để đâu đâu. Tâm hồn cô vẫn mải mơ tưởng về hình bóng Kyuta, trong cảm giác đau lòng khi có mặt ở thành phố nơi anh đang sống. Đến lượt cô người mẫu có đôi chân mày rậm, Iyo xoa nhiều kem lên chỗ chân mày cô ấy, cứ như muốn bảo rằng kiểu chân mày như thế thì phủ kem che khuất giúp tôi đi. Tuy vậy nhưng đến lúc ra về, có vẻ như cô người mẫu ấy vẫn giữ gìn cẩn thận gương mặt mình đã được trang điểm. Sau khi xong việc và về đến lữ quán, Iyo lập tức nhấc điện thoại lên. Iyo thấy hài lòng vì máy điện thoại đặt ở góc hành lang có ánh đèn hơi tối. Mũi chân cô run rẩy. Cô thử gọi đến rạp chiếu bóng lớn nhất là rạp X.

“Tôi xin phép hỏi, có anh Noguchi Kyuta là nhạc công ở đây không ạ?”

Có tiếng nữ điện thoại viên đáp lời rằng hãy đợi một chút, rồi ngay sau đó thì Kyuta lên tiếng trên điện thoại.

“Ai đấy? Iyo à? Ồ, em đến khi nào, khi nào vậy?”

“Hôm nay.”

“Hôm nay à?… Em đang trọ ở đâu?”

“Ở lữ quán Hokkai, cạnh chỗ nhà ga… Anh này, bây giờ em đi làm rồi đấy.”

Lồng ngực Iyo nghẹn lại, cứ như cô đang trở về dạo còn ở Asakusa. Cô muốn nói gì đó, nhưng trong lòng ứ nghẹn như vừa có cơn sóng dâng trào. Kyuta hỏi, em có đến chỗ quán mì soba phía trước rạp chiếu bóng ngay được không. Iyo choàng vội chiếc áo khoác mỏng lên người rồi ra khỏi lữ quán. Khi ấy trời bắt đầu đổ mưa. Lên taxi ở một ngã tư đường mờ tối, cô đến quán mì soba trước rạp chiếu bóng X. Dưới bóng hàng cây to, Kyuta trong chiếc quần tây quen mắt, loại trang phục hợp với thời tiết không quá lạnh, vén bức rèm vải treo ở cửa và theo sau Iyo bước vào trong quán.

“Này em!”

“Ơ kìa!”

Hai người đối diện nhau. Iyo cứ nghĩ rằng có lẽ lúc gặp nhau mình sẽ rơi nước mắt nên không nói thể nói chuyện, nhưng bên trong mắt cô ráo hoảnh, nước mắt cũng không hề ứa ra. Kyuta thì không khóc. Gương mặt anh vẫn có nét biểu cảm bình thường. “Em đến hôm nay à? Đi đường xa chắc là mệt phải không?” Anh hỏi những câu chừng như trong mọi tình huống đều nói được. Chiếc áo khoác màu đen có vẻ đã bạc màu. Chiếc quần anh mặc cũng không còn nếp ủi. Hẳn là anh mệt mỏi vì cuộc sống. Qua một năm, hai bên má anh trông đã gầy hóp lại. Iyo thoáng nhận ra trong phút giây ngắn ngủi, rằng cuộc sống của Kyuta không hạnh phúc. Kyuta thì vẫn tâm thế cũ, nên trong lòng cảm thấy bất ngờ khi nhìn vẻ ngoài của Iyo. Giờ đây cô đã khéo trang điểm, cảm giác như có điều gì đó lững lờ, nhưng cũng không bất hạnh đến mức như anh nghĩ. Điều đó khiến Kyuta cảm thấy phấn chấn hơn.

“Nếu tiện thì em đến nhà anh chơi nhé. Em cũng nên đến để nắm bắt tình hình, xem đời anh đã sa sút ra sao.”

Nghe những lời như vậy, Iyo chợt thấy Kyuta cũng thành ra có vẻ thô vụng lạ lùng. Cô thấy mình thật ngớ ngẩn khi cứ nhớ về người đàn ông này và khóc lóc trong một năm qua. Thế này thì khi trở về Tokyo mình có thể sống khỏe khoắn rồi, cô thầm nghĩ. Trong khi trò chuyện, cô cảm thấy trong lòng lắng xuống, hệt như đang gặp gỡ một người họ hàng ở thôn quê có tâm hồn không đồng điệu với mình. Giáp mặt Iyo, Kyuta cũng không hỏi thăm xem cô sống thế nào trong một năm qua.

“Mới mười giờ thôi. Em gọi điện về lữ quán rồi đến chơi nhà anh một lát nhé.”

“Em không thích vậy đâu. Chắc là anh đang nghĩ, mình sẽ gây xáo trộn cho tâm hồn cô vợ đang yên ổn vô lo, để thấy dễ chịu trong phút chốc, có phải thế không nào?”

“Bị xuyên tạc như thế thì anh biết làm sao! Anh thật lòng vô tư mà bảo em đến nhà ấy chứ. Đồng ý không?”

Iyo thầm nghĩ, thật lòng vô tư thì đến cũng được. Cô cho rằng mình đến thì lại càng có vẻ tự nhiên hơn. Cô và anh mỗi người ăn một tô mì soba, rồi đội mưa bước đi trên phố. Nhà của Kyuta nằm trong khoảnh đất nương, xung quanh đều có các nương ngô bao bọc. Khi mở cửa ra thì thấy xuất hiện người đàn bà luống tuổi, vóc người nhỏ nhắn trong bộ yukata, và quanh môi đen sạm. Iyo thầm nghĩ, đây là mẹ vợ của anh ấy.

“Masako! Có khách quý đây. Dậy đi nào.”

Nghe có vẻ như cô vợ đang trở dậy, hình như cô ấy nằm ở phòng phía trong. Người đàn bà luống tuổi chừng như biết chuyện thế nào đó nên không hề lên tiếng. Kyuta đứng lên đi xuống bếp để nấu nước pha trà. Cây vĩ cầm của Kyuta, cây đàn năm nào cô đã từng chăm chút, đang được treo dựng thẳng, hắt cái bóng to lớn lên sàn gỗ mỏng lát nền nhà. Trên tường có treo bộ áo may bằng vải meisen với hoa văn tươi sáng, có lẽ là áo của cô vợ. Tiếng Kyuta gọi vang lên trong bếp, “Ơ này! Ơ này!” Dường như cô vợ vẫn cứ im lặng mãi. Nghe như có tiếng lục đục gì đó, rồi Kyuta bưng khay trà đến với vẻ mặt tươi vui. Tiếng mưa to lên nghe dữ dội.

“Gì vậy kìa? Mưa rơi trên lá ngô, nên cảm giác cứ như mưa to vậy…”

Ngồi khoanh chân đĩnh đạc, Kyuta thở dài một tiếng như lúc đang uống rượu, rồi nhìn vào Iyo. Đôi mắt Iyo như nói ‘Anh xem kìa!’ Ánh mắt cô cứ như ngầm bảo, rằng vợ anh vẫn không chịu ra mặt, phải không nào. Nhìn vẻ mặt Iyo như trêu cợt, Kyuta cảm thấy như cô đang hỏi rằng ‘Anh đã thấm thía rồi đấy chứ?’ “Ờ…, cảm giác như chỉ biết miếng ăn, ngày này qua ngày khác. Anh muốn chuyển nhà vào khu vực trung tâm, mở lớp dạy vĩ cầm ở chỗ nào điều kiện khá một chút, thế nhưng…” Kiểu này thì biết làm sao được. Anh hạ giọng khá thấp khi nói thế. “Anh ơi! Anh ơi!” Từ phía trong nhà có tiếng gọi Kyuta, nhưng Kyuta phớt lờ. Cuộc trò chuyện kéo dài đến gần mười một giờ, vì đợi cho mưa tạnh. Trong cảm giác nặng lòng sầu muộn, còn dai dẳng hơn khi bất hòa với bạn bè, Iyo thô thiển xoạc chân ra trước mặt Kyuta, kéo đôi tất đẹp lên cao rồi đứng dậy.

“Em về à?”

“Vâng, cũng muộn rồi…”

“Ngày mai lúc mấy giờ ấy nhỉ?”

“À thì… chắc sẽ đi chuyến tàu buổi trưa thôi. Không thể chịu nổi tuyến tàu Soya ấy, cứ đến ga nào cũng đều dừng lại…”

“Thành ra giống như anh mất rồi!”

Kyuta xỏ chân vào đôi giày bết đầy bùn, đưa Iyo về đến gần lữ quán. Có những lúc họ đi sát bên nhau trên những con đường nhỏ tối mờ, nhưng tâm hồn Iyo chẳng mảy may rung động. Thế là ổn rồi, cô thầm nghĩ. Kyuta cũng lặng im cất bước, có lẽ anh cảm thấy nhẹ lòng khi gặp lại Iyo.

“Thế nhé. Giờ có lẽ anh đi tìm vui với nguyệt hoa đây.”

Không hẳn đùa cợt cũng không hẳn thật lòng, Kyuta vừa cười khùng khục một mình vừa nói vậy, rồi từ chỗ phía trước lữ quán, anh cất bước ra về.

Hôm sau, nhóm người mẫu quảng cáo bảo nhau rằng, đã mất công đến tận chốn xa xôi, thì ta thử đi đến hồ Shikaribetsu luôn vậy. Dĩ nhiên, Iyo cũng tham gia với mọi người. Khi cô mang túi xách nhỏ đựng đồ trang điểm, đang cùng mọi người xôn xao chuẩn bị xuống cầu thang, thì cô nhân viên phục vụ chạy vội đến, nói rằng “Có điện thoại gọi cho quý khách tên là Iyo ạ”.

“Gọi cho tôi ấy à?”

Một ý nghĩ vừa thoáng hiện trong cô, rằng đó là Kyuta gọi đến. Khi cô nhấc máy với tâm thế nhận điện thoại công việc, thì nghe có giọng nữ vang lên. “Xin cô giúp cho, cô nhắn bảo anh Kyuta về nhà sớm có được không ạ? Vì có người bị ốm…” Giọng nói của một phụ nữ trẻ.

“Anh Kyuta ấy à? Tôi không thấy anh Kyuta… Ủa?… Thế à?… Từ hôm qua cơ à? Không thấy anh ấy đến chỗ tôi. Giờ tôi sắp đi về phía Shikaribetsu với bạn bè rồi ạ…”

Chắc hẳn là giọng nói của vợ Kyuta. Iyo cùng mọi người bước lên chiếc xe buýt cỡ lớn, tuyến đi đến hồ Shikaribetsu. Trên đường đi, xe chạy qua trước rạp chiếu bóng nơi Kyuta làm việc. Chỉ có trơ trọi một cậu bé đang dắt chiếc xe đạp, mắt nhìn lên bảng quảng cáo mờ bụi giới thiệu về phim ảnh. Đây đó trước rạp là những tấm áp phích, những tấm phướn gió thổi kêu phần phật. Thành phố Obihiro thu nhỏ lại khi con đường chạy vào miền thung lũng mọc nhiều sồi. Chắc anh ta đã đi tìm vui với đàn bà đâu đó. Iyo thầm nghĩ vậy. Nghĩ đến Kyuta trong dáng vẻ quê mùa, đội chiếc mũ bê-rê cứ như một cậu nhóc, lúc anh đưa cô về đêm qua, Iyo cho rằng có lẽ anh đi tìm đàn bà để mua vui thật. Trên xe buýt, nhóm người mẫu quảng cáo lần giở chỗ cơm hộp mang theo. Iyo cũng giở phần cơm của mình ra, rồi với vẻ bâng quơ không nghĩ ngợi, cô đưa hộp đựng thức ăn lên trước mũi.

Sông Tama

Vì quá nóng, Tsuda đến rửa mặt ở chỗ bồn rửa mặt. Chỗ bồn rửa mặt có ô cửa sổ lớn, nhưng hôm nay không hề có gió vì tiết trời ảm đạm nhiều mây. Một buổi chiều ngột ngạt oi bức.

“Anh Tsuda ơi, có điện thoại đấy ạ.”

Tsuda đang nhìn ngắm bâng quơ ngoài cửa sổ thì có cô nhân viên tạp vụ đến gọi anh. Trở về văn phòng, anh nhấc điện thoại đặt trên bàn để nhận cuộc gọi.

“Anh Tsuda đấy à? Có phải là anh Tsuda đấy không ạ?” Giọng nữ nghe dịu dàng vang lên. “Em là Kumiko… Đã lâu rồi không gặp. Hôm nay em đến Tokyo…”

Thoạt tiên, Tsuda lắng tai nghe xem ai gọi đến. Khi ấy, tâm trí anh hiện lên hình ảnh của gương mặt Kumiko thuở nào.

“Thế này, bây giờ em đã đến chỗ tòa nhà Marunouchi. Em mới vừa ăn cơm ở quán Chikuyo dưới tầng hầm. Anh ạ, à… ờ… mình có thể gặp nhau một lát được không nhỉ?”

“…”

“Anh giận à? Em xin lỗi!… Nhưng em muốn gặp anh để tâm sự với anh nhiều điều…”

Tsuda nhìn đồng hồ đeo tay. Đúng hai giờ. Hình dung dáng vẻ Kumiko lúc này đang thong thả ăn trưa, Tsuda có cảm giác khó chịu thế nào ấy. Tuy vậy nhưng anh vẫn mơ hồ có cảm giác muốn gặp Kumiko - người đã lâu anh chưa gặp.

“Cũng là chuyện hiếm có đấy nhỉ!… Nếu vậy, ờ thì… ta gặp nhau một lát đi nào.”

Sau khi đặt máy điện thoại về chỗ cũ rồi mặc áo khoác ngoài, Tsuda nhờ Sakurai, là nhân viên ngồi ở ghế bên cạnh, làm giúp công việc cho mình một lát, rồi anh đi xuống nhà hàng Chikuyo ở tầng hầm - nơi có Kumiko đang đợi.

Đã mấy năm rồi nhỉ?… Từ dạo ấy đến nay là đã tròn hai năm rồi ấy nhỉ.

Tsuda bước vào nhà hàng Chikuyo thì thấy Kumiko tươi cười đang ngồi ở chỗ có vách ngăn, ngay bên cạnh cửa sổ. Bộ kimono màu thiên thanh có hoa văn tinh tế, cùng với dải obi Hakata màu trắng, trông lóa mắt vì vẻ thanh tân rực rỡ.

“Em cứ nghĩ anh sẽ không đến chứ…”

Tsuda vừa ngồi xuống thì Kumiko nói vậy với vẻ ngại ngùng.

“Thật ra là em đã đến khi nào vậy?”

“Lúc nãy ạ. Hành lý vẫn còn đang gửi ở nhà ga… Hiện tại thì em định sẽ ở lại Tokyo, nhưng mà…”

“Chuyện thiệt hại vì lũ lụt thế nào?”

“À, cảm ơn anh. Thiệt hại nghiêm trọng lắm. Nhưng chỗ của em thì không sao. Còn chỗ của anh thế nào ạ?”

“Chỗ anh không sao, vì ở về phía có núi mà.”

Kumiko lấy từ túi xách ra một chiếc khăn tay màu tím nhạt, rồi cứ trải ra gấp lại chiếc khăn tay ấy một hồi lâu. Hình như cô có việc gì quan trọng trong chuyến lên Tokyo lần này. Những ngón tay Kumiko đang vầy vò chiếc khăn chốc chốc lại run rẩy.

“Tối nay em sẽ ở lại đâu?”

“Em chẳng có dự định về nơi nào cụ thể, nhưng có lẽ em sẽ đến nhà một người bạn thời còn học ở trường nữ sinh…”

Trong lòng Shuji như thầm lên tiếng, rằng để xem sự thể ra sao nào. Tuy vậy, không có nghĩa là trong lúc tìm hiểu sự tình, lòng anh không vướng lại một hai điều lưu luyến… Liền sau đó, Shuji đã bảo Kumiko ra ga Tokyo đợi mình, còn anh thì trở lại văn phòng nơi làm việc. Rồi anh đến chỗ phụ trách kế toán mượn một khoản tiền nhỏ, xong thì lấy mũ đi ra ngoài. Nhưng Shuji cũng cảm thấy kỳ lạ vì đến giờ mà mình vẫn nặng lòng với Kumiko, nên anh bước đi mà trong lòng có cảm giác ngán ngẩm lạ lùng.

Nhựa rải đường khô trắng. Hàng cây ven đường phía trước nhà ga cũng im lìm, chừng như cũng đang chịu khổ vì nóng. Shuji vừa nhẩm tính số tiền bên kế toán cho mượn, vừa nhớ lại xem mình đã đưa Kumiko đi những đâu. Anh chợt nhớ ra rằng cách đây rất lâu, anh đã cùng với Kumiko xem tin bài trên báo giới thiệu về du lịch, rồi hai người đi chơi ở sông Tama. Gian nhà ấy có kiến trúc kiểu như lữ quán kết hợp với nhà hàng kiểu Nhật, trong khoảng vườn trước nhà có cái ao nước bẩn, hoa hồng dại màu trắng nở đầy trên hàng rào.

Dù có gặp hay không thì vẫn còn vương vấn, vậy nên thà rằng…

Shuji cũng phần nào cảm thấy ái ngại khi thấy vóc người Kumiko có hơi đẫy đà sau một năm không gặp.

Kumiko đứng ở cửa phòng đợi tàu trong nhà ga, có vẻ mệt mỏi vì chờ đợi.

“Ôi, anh chậm trễ quá!… Vì bận việc linh tinh ấy mà. Xin lỗi em nhé!”

“Em tưởng đã bị anh thất hứa bỏ rơi rồi chứ…”

“Em thật là! Mà anh cũng đâu có như em…”

“Ơ, nói đến chuyện đó thì… Nhưng mà, đã năm giờ rồi đấy.”

“Mình sẽ đi đâu?”

“Đi đâu cũng được… Nếu mà đến chỗ anh, thì chắc là bác gái sẽ bực mình đấy nhỉ?”

“Bà sẽ bực mình đấy. Rất bực mình ấy chứ.”

“Có lẽ thế chăng… Bác gái bực mình đến thế cơ ạ?”

Khoảng bảy giờ thì hai người đến lữ quán ở sông Tama. Hoàng hôn đã buông xuống từ lâu. Trăng đã mọc trong mây mờ che phủ.

Khi họ vào phòng thì thấy những cây cột và khoảng hiên nhà đều nồng nàn thơm hương gỗ mới, có lẽ do gần đây ngôi nhà mới được tu sửa lại. Cạnh bức rèm trúc kiểu Triều Tiên có đặt chiếc bàn ăn loại lớn phủ sơn màu đỏ tươi. Hai bên bàn ăn là hai chiếc đệm ngồi màu xanh dương nhạt, với lớp vỏ bọc bằng vải bố, nhìn vào có cảm giác mát mẻ. Ở hốc trang trí có treo một bức tranh cuộn khổ dài vẽ hoa cát cánh. Trong chiếc lọ đồng cổ có cắm hoa lay ơn màu đỏ.

“Chỗ này đã biến thành gian nhà có vẻ rẻ tiền quá đi thôi!…”

Shuji đặt chiếc mũ cói xuống sàn rồi ngồi vào chiếc ghế mây ở ngoài hiên. Kumiko vẫn đứng nguyên đấy, lặng lẽ nhìn khắp phòng. Hình như ở ngoài vườn có đặt máng dẫn nước, nên vẫn nghe tiếng nước nhỏ giọt. Cô phục vụ phòng mang trà lúa mạch ướp lạnh đến.

“Giờ vẫn chưa ăn tối, nhưng nhờ cô mang đến món gì đó phù hợp. Tiện thể mang cả bia nữa nhé…”

Cô phục vụ vừa trải rộng tấm áo yukata vừa hỏi hai người, quý khách thay quần áo rồi sẽ dùng bể tắm chứ ạ. Shuji thay sang bộ yukata xong thì đến bể tắm ngay. Hình như bể tắm lấy nước từ suối khoáng, nên có mùi giống như mùi thuốc vậy.

Hai người đến một nơi thế này để làm gì nhỉ? Shuji tự cảm thấy kỳ lạ với chính mình. Anh định trước mắt thì riêng anh vẫn sẽ quay về, dù có muộn mấy đi chăng nữa,… Cô ấy đã tùy tiện rời đi, và bây giờ thì dẫu có thế nào, mình cũng không có ý định sẽ nối lại chuyện cũ. Shuji tự hỏi rồi lại tự trả lời, trong lúc nhắm mắt và thư giãn ngâm mình trong bồn tắm rộng rãi.

Yoshitaro, chồng của Kumiko, đã đột ngột qua đời vì viêm phổi cấp tính. Shuji cũng biết chuyện đó nhưng vẫn không gửi thư chia buồn.

Shuji gặp Kumiko lần đầu tiên tại nhà một người chú ở Osaka. Cô là con gái một thương nhân, mới vừa tốt nghiệp trường nữ sinh. Nhân chuyến đi đến Osaka, Shuji cùng mẹ anh đã gặp mặt Kumiko ở nhà người chú, xem cô có phù hợp để làm vợ anh không.

Đó là mùa thu năm Shuji hai mươi bốn, còn Kumiko mười tám tuổi. Trong lễ trà ở nhà người chú, Shuji đã đón nhận và uống chén trà Kumiko pha mời anh. Tuy không biết gì về nghi thức trong trà đạo nhưng thấy dáng vẻ Kumiko xinh đẹp, Shuji cảm thấy như mình có được trong tay viên ngọc quý, nên cả vị đắng của trà lẫn vị ngọt của bánh đều mang lại cho anh niềm vui không thể tả. Shuji đã lưu lại nhà người chú ở Osaka đến hơn cả tháng, kể từ thời điểm hai bên gặp gỡ nhau.

Trong mối quan hệ có thể nói là gần như đã đính hôn, hai người cũng đã đi chơi những nơi như Nara, Kyoto - những chuyến đi ngắn chỉ gói gọn trong ngày. Sau khi Shuji trở về Tokyo, liền đó Kumiko cũng đến Tokyo chơi, ở lại nhà Shuji đến cả tuần. Với Shuji thì không cần phải nói, ngay cả với mẹ anh, vẻ ngây thơ trong sáng của Kumiko cũng là sự cuốn hút mang lại cảm giác dễ chịu.

Qua năm sau, mới chỉ đầu tháng Hai, khi phía Shuji gửi thư cho người chú ở Osaka hỏi ý kiến về việc tổ chức lễ cưới, thì lập tức nhận được thư trả lời, với nội dung gây bất ngờ đột ngột, viết rằng hãy từ bỏ mối quan hệ với Kumiko đi.

Shuji hoàn toàn không hiểu được sự thể ra sao, vì vậy mẹ anh đã một mình cất công đến Osaka để đích thân hỏi rõ sự tình… Mẹ anh trở về sau chuyến đi Osaka chẳng bao lâu, vẻ bừng bừng tức giận.

‘Với cái kiểu con gái dở người như thế thì nên chấm dứt đi!… Thứ tâm địa xấu xa, dù có đến đâu, có là gì đi nữa… Bởi vì có nhà giàu đáng kể bỗng đâu ngỏ ý muốn bàn chuyện hôn nhân ấy mà. Bố mẹ của Kumiko nói rằng dù có thế nào Kumiko cũng muốn về với nhà bên kia… Thử hỏi có chuyện gì điên rồ ngớ ngẩn như vậy không cơ chứ!…’

Mẹ anh đã rủa sả như vậy, còn vô cớ mắng luôn cả chú thím ở Osaka chẳng nghiêm túc đàng hoàng. Tất nhiên là Shuji trong lòng cũng không khỏi sửng sốt.

Có lần, không biết là dạo nào trước đó, Kumiko bị cảm nên nằm lại ở Tokyo hai ngày. Vào cái đêm mà bác sĩ bảo Kumiko ngày mai có thể dậy được rồi, Shuji trên đường từ công ty về nhà đã mua đĩa nhạc hình như có bài Trăng sáng miền Colorado để bật cho cô nghe. Đó là một đêm rất yên tĩnh, vì mẹ anh từ chiều đã có việc phải sang khu Shiba, còn người giúp việc thì làm bếp. Chẳng vì lý do gì cụ thể, hai người tự nhiên nắm tay nhau. Đó là cử chỉ tự nhiên như những đứa trẻ con nhưng đối với hai người sẽ cưới nhau chẳng bao lâu nữa, thì mỗi người đều mang đến cho tâm hồn người kia cảm giác thật vui tươi trong trẻo, cứ như có một chỗ chai sần nào đó vừa được gỡ bỏ đi.

Dù thế nào đi nữa Shuji cũng không thể tin rằng với kỷ niệm khắc sâu vào tâm can ấy, Kumiko lại đột ngột trở thành vợ của Hatta Yoshitaro, về làm dâu một gia đình có cơ sở kinh doanh sản xuất. Nhưng kỳ lạ thay, anh không khỏi có cảm giác về một mối liên hệ lạ lùng, khi nghe nói người kia là anh trai của Hatta Yoshiyuki - người đã học chung ngành luật với anh ở đại học tại Kyoto, và cả hai đều đã tốt nghiệp cùng một lúc.

Khi anh rời bể tắm trở về phòng, thì Kumiko đang ngồi trước bàn trang điểm, cũng trong bộ áo yukata. Có lẽ cô đã được dẫn đến một bể tắm khác.

“Trời nóng nhỉ!”

“Thời tiết oi bức khó chịu ghê!”

Trên bàn ăn đã có bày thức ăn. Rồi cô phục vụ mang bia ướp lạnh đến. Trong lòng Shuji cảm thấy bản thân mình thật kỳ lạ vì đã dẫn đàn bà đến đây, nhưng khi đó anh vẫn ngồi ở chỗ hốc trang trí với vẻ bình thản. Cá chép phi lê. Đậu phụ dòng thác. Súp rau củ. Trên bàn ăn bày những món như thế, trông có vẻ vô cùng xa lạ.

“Trăng đang lên rồi…”

Trong lúc đang rót bia, cô phục vụ chợt hé nhìn ra ngoài qua khe hở bức mành. Nghe có tiếng ve kêu ra rả. Rót bia xong, cô phục vụ nhờ Kumiko trông nom bữa ăn rồi đi ra hành lang.

“Chuyện của em ấy mà, kiểu như là vì ơn nghĩa với mẹ kế nên em mới về làm dâu nhà Hatta đó thôi. Em chẳng có lấy một ngày hạnh phúc. Vả chăng, cũng do anh ta uống cứ như tắm rượu nên mới bị quả báo mà chết đi thế đấy…”

“Uống đến vậy cơ à?”

“Vâng, quá thể luôn ấy. Uống rượu kiểu đó thì có phải là người cao sang đâu nhỉ… Hoàn toàn trái ngược với Yoshiyuki ấy cơ…”

“Cậu Yoshiyuki có khỏe không?”

“Có, rất khỏe ạ. Giờ chú ấy sang Mãn Châu rồi, mới đi dạo gần đây ấy mà…”

“Ờ… Sang Mãn Châu rồi nhỉ…”

“Anh biết rõ đấy chứ…”

Ngắm nhìn Kumiko với làn da trong suốt và khuôn ngực nở nang đầy đặn, Shuji nghe thấy trống ngực đập dồn lên.

“Tối nay em ở lại đây à? Phần anh, cơm nước xong thì thong thả về thôi…”

Ăn xong, Shuji vừa đi ra chỗ chiếc ghế mây, vừa kêu rằng nóng ơi là nóng. Khi đó Kumiko đang phe phẩy chiếc quạt giấy cầm tay với vẻ buồn rầu.

“Ơ kìa, anh sẽ về ấy ạ?… Em mệt quá, chẳng còn muốn nhấc người đi đâu nữa… Nếu được thì anh ở lại nhé?”

“Ha ha ha! Có ở lại thì anh cũng khó xử. Vì ngày mai còn phải đi sớm. Em thấy sao? Mình ra chỗ bờ sông đi dạo một lát, rồi tạm thời nên quay vào nội thành chứ nhỉ? Nhà của bạn em ở đâu vậy?”

“Chuyện của em ấy mà, thật ra em lên đây với ý định sẽ làm việc gì đó ở Tokyo… Em sẽ để cơ thể nghỉ ngơi vài ba hôm ở một chỗ thế này, rồi sau đó đến chỗ bạn em cũng được.”

“Thế thì cứ làm theo ý định của em… Nhưng anh về đấy nhé…”

Khi Shuji choàng dây đeo quần lên vai rồi đứng dậy, Kumiko nhìn anh với vẻ mặt chừng như hối tiếc, và nói bằng giọng như sắp khóc đến nơi:

“Nhưng vẫn còn nhiều điều em muốn nói với anh…”

“Anh đến tận đây là cũng đủ để tự thấy hơi khó xử với chính mình rồi… Xin lỗi em nhé, anh về đây…”

“Vâng, em hiểu rõ rồi ạ. Nhưng mà… nếu thế thì em cũng về thôi…”

Liền sau đó, Kumiko cũng lặng lẽ đi sang phòng bên cạnh. Rồi có tiếng sột soạt thắt obi… Khoảng mười một giờ thì hai người về đến Shinjuku. Được biết nhà người bạn của Kumiko ở khu phố Yakuoji, thuộc Ushigome, nên trước tiên Shuji đưa Kumiko đến khu phố Yakuoji. Chia tay Kumiko ở trước con hẻm nhỏ, Shuji thong thả bước đi trên phố khi đêm đã về khuya, hướng đến đường xe điện trong khu phố Sakana.

Chẳng biết là vì sĩ diện đàn ông hay thế nào. (Một cô gái như vậy có là gì đâu nhỉ). Nghĩ thế nhưng trong anh vẫn đọng lại cảm giác gì đó như nuối tiếc. Tuy dường như vẫn lờ mờ hiểu được vì sao Kumiko lại muốn gặp mình, nhưng anh tuyệt nhiên không cảm thấy mình đang bị Kumiko lợi dụng trắng trợn.

Khi anh về đến Higashi-nakano thì đã gần một giờ.

Cô giúp việc trẻ tuổi, mới đến nhà chừng bốn, năm ngày trước, thức dậy rồi mở giúp anh cánh cổng phụ.

“Mẹ tôi ngủ rồi chứ?”

“Vâng, bác đã đi nghỉ lúc nãy rồi… Em có nên đánh thức không ạ?”

“Ồ không. Trên tầng hai có giăng mùng rồi chứ?”

“Vâng, lúc nãy em đã giăng rồi ạ.”

Khi Shuji lên tầng hai, làn gió mát đang thổi như sắp hất bay chỗ chân mùng. Ôi, gió ở nhà mình đấy!… Ở sông Tama thì oi bức, nhưng ở nhà mình gió lại đang thổi mát thế này. Shuji vắt quần áo công sở lên thanh vịn ở ngoài hiên, trên người không còn mặc gì cả.

Trăng sáng vằng vặc. Vầng trăng tuy nhỏ nhưng trong vắt, trông hệt như được đặt vào bên kia ngọn cây tiêu huyền ở trong vườn.

“Áo yukata đây ạ… Anh có muốn dùng bồn tắm không?”

Cô giúp việc nói tiếng Tokyo có âm điệu vùng miền, giọng trầm nhưng cuốn hút khó tả. Đó là một cô gái vóc người nhỏ nhắn, có nốt ruồi gần bên mũi và có đôi mắt to.

“Trời nóng nhỉ!”

Khi Shuji kêu nóng thì Tsuya - cô gái giúp việc - ngước lên nhìn Shuji:

“Vì nóng quá nên lúc nãy, em đã tắm bằng nước máy cơ!”

“Ờ, quả vậy. Nhưng có hại cho sức khỏe đấy…”

“Nhưng mà, chắc hôm nay là ngày nóng khác thường ấy ạ.”

“Giọng Tsuya có âm điệu vùng miền. Quê em miền nào thế? Niigata à?”

“Không ạ. Em ở miền Shinshu…”

“Ờ, miền Shinshu. Chắc vậy nhỉ…”

“Nói là Shinshu, nhưng là ở Komoro đấy ạ.”

“Komoro là một nơi khá thú vị đấy chứ… Thế nào ấy nhỉ, mây trắng bên thành cổ Komoro, có lời bài hát như thế nhỉ?… Những người ở miền núi sống chân thành, thế là tốt chứ…”

Shuji chui vào mùng thì Tsuya mang nước đến chỗ nằm cho anh. Shuji không hút thuốc, nhưng anh thích nước nên thường uống nước nhiều.

“Chúc anh ngủ ngon ạ!…”

Tsuya bước khẽ khàng xuống cầu thang. Shuji nằm nghĩ về cuộc gặp gỡ với Kumiko.

Giờ đây về mọi mặt, cô ấy đã thành người xa lạ mất rồi.

Ánh đèn pha rọi ở đằng xa. Anh cảm thấy dường như luồng ánh sáng xanh như ánh chớp vừa loáng lên đến tận mái nhà mình. Ấy là dải ngân hà vừa trôi vụt qua trên bầu trời, ở đằng xa phía trước mái hiên.

Vài ba hôm sau thì có thư của Kumiko gửi cho Shuji, qua địa chỉ công ty anh làm việc.

Cảm ơn anh rất nhiều về chuyện hôm trước. Được gặp anh thế này, em đã rất vui. Còn lại một thân một mình sau khi chồng mất đi, em mới thấm thía cảm giác lo sợ cho cuộc sống của mình trong thời gian tới.

Đã đành là không được mẹ chồng thông cảm, mà em còn bị nói đến như món đồ thừa thãi không đáng có, vì vậy nên em trở về quê, nhưng ở quê thì em cũng không hòa hợp với mẹ kế. Em chẳng có nơi nào để dung thân, cũng chẳng có nơi nào để khóc. Lên Tokyo, em đến nhà người bạn nhưng cũng khó mà ở lại nơi này. Hôm qua, nhờ người quen giới thiệu, em được tuyển làm nhân viên văn phòng cho một công ty thương mại nhỏ, ở khu phố Uchisaiwai, với mức lương tháng là bốn mươi yên.

Hiện tại, em định sẽ nỗ lực hết mình để vượt qua khó khăn. Hôm nay em tìm được căn hộ nhỏ ở khu phố Shio, thuộc khu Yotsuya. Mai em sẽ chuyển nhà. Em ghi rõ địa chỉ ở đây ạ. Em tha thiết mong anh hãy một lần đến chơi. Trước khi dừng bút, em xin gửi đến bác gái lời chúc sức khỏe.

Đoán rằng Kumiko cũng đã ổn định được ở một nơi ổn thỏa, Shuji cảm thấy trong lòng như trút xong gánh nặng. Tuy đã từng thân cận đến mức sắp thành hôn, nhưng chẳng biết do dòng nước xiết nào đưa đẩy mà thoắt cái, hai người đã chia cách xa xôi đến nỗi khó mà hình dung được… Sau dạo chia tay với Kumiko, Shuji cũng quen biết một vài cô gái, nhưng là chuyện theo kiểu qua đường, nên đến tận bây giờ, anh vẫn sống hết sức bình thường ngày này qua ngày khác. Sống với mẹ và cô gái giúp việc, anh cũng chẳng thấy có gì thiếu thốn cho lắm. Vả lại, cô gái giúp việc mới đến khiến Shuji cảm thấy như có một bông hoa được thêm vào cận cảnh trong cuộc sống của mình.

“Mẹ ạ, Chủ nhật tuần này mình đi chỗ nào chơi đi nhé.”

Buổi chiều về nhà sớm và cùng mẹ ngồi vào bàn ăn, Shuji vừa đọc báo vừa nói vậy.

“Ờ nhỉ. Chỗ nào cũng được… Chỗ nào có thể ăn món gì đó ngon thì tốt nhỉ. Chỗ có dòng nước hay gì đấy…”

“Vậy mình nên đóng cửa, rồi cả nhà đi chăng?”

“Đi đến đâu?”

“Đến chỗ sông Tama được không ạ? Cháu chưa bao giờ đi tới đó…”

Tsuya đã hỏi vậy trong khi đang đơm mì somen lên chiếc đĩa thủy tinh. Chiếc obi đỏ thắm rất hợp với Tsuya trong bộ yukata có họa tiết hoa mơ trên nền vải màu xanh dương đậm.

“Gì cơ? Em chưa biết sông Tama ấy à? Buồn cười quá nhỉ!”

“Con bảo là nghe thật buồn cười, nhưng Shu-chan này, cả mẹ cũng chưa biết đâu đấy…”

“Ấy chết, thế cơ ạ?… Vậy thì mọi người nhất trí cùng đi nơi đó nhé?… Tuy rằng đó cũng không phải là nơi đặc biệt gì đáng kể, nhưng mà… Vì ở chỗ gọi là Tokyo thì ngoài ra đâu có nơi nào để đi nữa nhỉ.”

Ngày Chủ nhật.

Hôm ấy là một ngày nắng đẹp, từ sáng tiếng ve đã rộn vang. Cả nhà Shuji đi xe điện đến sông Tama lúc sáng sớm. Tsuya có vẻ thất vọng trước cảnh dòng sông như khô cạn, đáy sông lộ rõ ra. “Ôi, đây là sông Tama đó ư?” Nhiều lần cô thốt lên cùng một câu hỏi ấy. Ba người leo xuống khỏi kè sông, vẹt cỏ dại đi cắt ngang bãi sông rộng lớn, rồi vào quán trà có hình dạng như một chiếc thuyền. Quả nhiên có gió mát thổi tới. Hình như vì nước sông dâng lên một chút nhờ có mưa bốn, năm hôm trước đó, nên có nhiều nhóm người đến bơi lội trên sông.

“Mình muốn bơi quá! Tsuya bơi được chứ?”

“Vâng, em là dân miền núi nên tự tin với kiểu sông thế này.”

“Tự tin! Úi chà chà! Vậy thì chắc ta nên bơi chứ. Tôi sẽ thuê đồ bơi cho mà…”

Tsuya nói rằng lát nữa sẽ bơi sau, nên Shuji để mẹ và cô ấy ở lại trên thuyền, còn mình thì đi lên phía thượng nguồn để bơi. Trong hàng cây anh đào ở bờ sông bên kia, trên những cây anh đào đang ra lá non vang lên tiếng ve rộn rã.

Nước mát lạnh trên da. Màu xanh của bầu trời phản chiếu trong làn nước giống như vệt dầu máy tối mờ loang trên mặt nước sông. Hệt như trở về thời niên thiếu, Shuji thấm nước bọt vào tai, lúc bơi ào ạt lúc lại thả lỏng mình trong nước. Có chỗ dòng chảy chia hai ở đáy sông, và đám rong biển nhơn nhớt phản chiếu ánh mặt trời ban trưa, hắt bóng màu trắng lên mặt nước sông màu xanh lục. Nghe có mùi như cỏ đang nấu chín… Đột nhiên có tiếng cười con gái ở ngay gần chỗ anh.

Shuji vụt cái nhô đầu lên khỏi mặt nước, thì thấy Tsuya mặc đồ bơi màu đỏ, đang bơi tung tăng chẳng khác gì một cô nữ sinh. Làn da trắng nõn nà. Đôi chân và cánh tay tròn trịa bụ bẫm như tay chân em bé.

“Em đến khi nào vậy?”

“Mới đây này…”

Mấy lời nghe có vẻ suồng sã (‘mới đây này’) đối với Shuji thật đáng yêu.

“Bơi giỏi nhỉ!…”

“Bởi vì hồi nhỏ em vẫn thường hay bơi ấy mà…”

“Vậy ta bơi tiếp về phía thượng nguồn nào!”

“Chúng ta bơi đua nhé?”

“Nói mạnh miệng ghê!… Mẹ tôi thì đang làm gì vậy?”

“Bác bảo sẽ ngủ trưa. Em đã mượn gối hơi đưa cho bác rồi ạ.”

Hai người bơi ngược dòng nước chảy, cứ tiến thêm tiến thêm về phía thượng nguồn. Trên bãi cỏ ở kè sông có loài chim vừa cất tiếng hót vang lảnh lót tựa như chim bách thanh. Có cả tiếng dế và tiếng ếch… Đột nhiên Tsuya đổi tư thế, nằm ngửa mặt lên trời. Hình như cô bị mệt, nên trong lúc nghỉ tay thì vụt cái đã bị cuốn trôi đi xa vài ba mét về phía hạ lưu. Khoảng cách giữa cô với Shuji đang là hai, ba mét đã thành bốn, năm mét. Thấy có vẻ như cô bị cuốn trôi trong trạng thái rũ người lơ mơ làm sao đó. Shuji vội vàng quay lại bơi đến chỗ Tsuya, đẩy Tsuya vào bờ.

“Sao thế?”

“Em bị mệt ạ.”

“Ngốc thật! Tại em bơi quá sức rồi đấy…”

Shuji ôm lấy Tsuya đang thả lỏng cơ thể, bế Tsuya lên đám cỏ dưới ánh mặt trời chiếu rọi như thiêu đốt.

“Chắc em mệt?”

“Lạnh nhỉ? Ý em là nước ấy…”

“Ừ.”

“Rốt cuộc rồi cũng có cảm giác dễ chịu, ấm áp khó tả…”

“Môi em thâm tím kìa! Rõ là đồ ngốc! Có cần phải tỏ ra mạnh mẽ thế đâu…”

Khi Shuji xoa lên cánh tay Tsuya đang lạnh ngắt, Tsuya chăm chú nhìn bàn tay Shuji, nước mắt đong đầy thành giọt to tràn vỡ.

“Sao thế?”

“Chẳng làm sao cả…”

“Chẳng làm sao cả à? Nhưng chẳng phải em đang khóc đấy ư?…”

“Có lúc chẳng làm sao cả mà nước mắt chực trào ra ấy chứ…”

Họ dùng bữa tối ở chỗ có lữ quán theo kiểu kết hợp với nhà hàng truyền thống - nơi dạo nào anh đã đến cùng với Kumiko. Cái ao cũ đã bị phá bỏ rồi. Dòng nước trong đang chảy ở phía dưới chỗ có mái hiên. Khoảng vườn được mở rộng, trong vườn đã có lắp đặt đài phun nước. Họ dùng bữa trong căn phòng mát mẻ ở tầng trệt. Cả ba người đều ngồi vào bàn ăn trong tư thế thoải mái, mặc yukata có buộc dải obi bản nhỏ.

“Tsuya bơi được chứ?”

Mẹ của Shuji hỏi.

“Dạ không ạ…”

Tsuya đỏ mặt lên. Shuji thầm kinh ngạc khi thấy Tsuya có vẻ dễ thay đổi trong biểu hiện cảm xúc, với đàn ông thì như hổ báo mà với phụ nữ lại như mèo, và anh nghĩ rằng đàn bà cũng có lắm kiểu người khác nhau.

Vẫn biết rằng lòng dạ đàn bà cứ như chiếc lông chim, nhưng anh cảm nhận được như có điểm nào đó tương đồng giữa Kumiko - người đã về nhà Hatta làm dâu khi đang đứng trước ngưỡng cửa hôn nhân với anh, và Tsuya - người có biểu hiện cảm xúc dễ thay đổi.

Khi anh hỏi ‘Em đau à?’, Tsuya chỉ đáp ‘Ờ’ cộc lốc. Nhưng trước mặt mẹ anh thì cô lại đỏ mặt thẹn thùng. Đó cũng là nét cuốn hút của Shuji.

“Sông Tama là một nơi thú vị về đêm nhỉ. Xem kìa, đom đóm!”

Một con đom đóm to bay vèo đến bên hiên, đậu lại trên bức mành. Cô gái đến phục vụ bữa ăn giải thích, rằng người ta đã cho bắt đom đóm từ trên đồi núi mang về thả trong vườn.

Một đêm trời đẹp và quang đãng.

Trên đường về, ba người cùng đi bộ ven sông. Thỉnh thoảng Tsuya lại tựa vào cánh tay Shuji thật khẽ.

Biết đâu với bất cứ người đàn ông nào, cô ấy cũng thản nhiên làm vậy…

Nghĩ thế nhưng Shuji vẫn không thể nào quên cảm giác hồi trưa, khi anh ôm lấy thân hình mềm mại của cô.

Họ về đến nhà khoảng tám giờ.

Kumiko tay cầm túi dưa lưới, đứng đợi bên hàng rào cây trắc với vẻ e sợ ngại ngần. Mẹ Shuji thoạt tiên có vẻ khó chịu, nhưng rồi vẫn mời cô vào nhà.

Dải obi màu vàng trên bộ kimono vải Akashi màu đen tạo cảm giác mát mẻ.

Ngồi lên tấm đệm ngồi, Kumiko nhìn xung quanh, chừng như rất bồi hồi tha thiết.

“Chẳng thay đổi tí gì cả nhỉ. Vẫn như ngày xưa nhỉ.”

“Bởi vì anh không thích thay đổi vị trí các căn phòng…”

“Trông bác cũng mạnh khỏe…”

“Nghe nói cô lên Tokyo? Có thật thế không nhỉ?”

“Vâng, đúng thế ạ… Nhưng mà, gần đây cháu có quay về Osaka ít lâu… Chuyện là, chẳng may đã xảy ra kiện tụng, đại khái vì cháu lấy hết mọi thứ của chồng cháu…”

“Thật sao? Thế thì rắc rối to đấy nhỉ!…”

“Nhưng mà, bác ạ… Cháu nghĩ rằng giờ đây mình bị phạt là điều phải lẽ…”

“Tại sao?”

“Sao lại thế?”

Tsuya bưng hồng trà ướp lạnh đến. Tsuya trang điểm đẹp. Chẳng biết là cô đánh phấn tự bao giờ.

“Hôm nay nhà mình vừa đi đâu đó phải không ạ?”

“Ừ, lâu lâu có một hôm Chủ Nhật ấy mà, hôm nay anh này có hảo ý vì cao hứng, nên cả nhà đi chơi sông Tama…”

“Ồ, sông Tama! Đó là một nơi thú vị đấy chứ nhỉ…”

Kumiko liếc nhìn Shuji. Tsuya đang đuổi con bướm đêm bằng chiếc quạt giấy nhỏ cầm tay - chiếc quạt cô đã mang về từ căn phòng trong lữ quán. Kumiko chăm chăm nhìn vào tay Tsuya, khi cô này đang đánh đuổi con bướm bằng những động tác tay mạnh bạo.

“Dù sao đi nữa, khi người chồng mất đi thì mọi điều cực nhọc của người phụ nữ cũng dứt hẳn ấy mà. Vả lại, nếu tự lo cái ăn cho bản thân mình, thì sống độc thân là thư thả hơn chứ. Như trường hợp của tôi, cũng đã sống thư thả mười ba năm rồi…”

Mẹ của Shuji đã nói từ ‘dứt hẳn’ bằng âm điệu nhấn mạnh khác thường.

“Vâng, nhưng bác ạ, bác biết là cháu đây mới đang tuổi hai mươi… Cảm giác hiu quạnh lắm…”

“Có lẽ là thế nhỉ… Tuy vậy nhưng thôi thì, lúc này mà trở thành ni sư cũng là điều hay đấy.”

Kumiko im lặng phe phẩy chiếc quạt xếp cầm tay.

Shuji lên tầng hai để thay quần áo. Tsuya cũng lên chỗ anh ngay.

“Anh này, em cho anh xem đom đóm ở sông Tama nhé!”

“Em bắt về đấy à?”

“Ừ.”

Tsuya đáp lời hồn nhiên như đứa trẻ, rồi lấy ra từ ngăn túi của tay áo kimono rất nhiều đom đóm được gói trong tờ giấy, đưa cho Shuji xem. Bốn, năm con đom đóm, ở phần đuôi có lóe lên ánh đỏ, vụt cái đã xòe ngay đôi cánh bay vèo vào bóng đêm.

Phố tuyết

1

Thần thánh thật ra là thế nào ấy nhỉ? Mỗi khi đến một nơi như thế, bao giờ cô cũng rinh rích thầm cười khổ trong lòng. Vị chủ tịch thị trấn - một người chi tiêu hà tiện, chỉ biết nhìn nhận geisha hoàn toàn đồng đẳng với chó mèo - mỗi khi có hội họp cộng đồng thì lại đến tham gia sự kiện với bộ dạng trơ cứng như gỗ đá, rồi nhất định sẽ ban cho một tràng huấn thị. Trước khi sự kiện bắt đầu, ông ta hướng về phía đông mà vọng bái hoàng cung, rồi mặc niệm anh linh những người hy sinh vì đất nước. Nghi lễ chỉ có vỏn vẹn một quy cách thực hiện, được trình diễn hết sức nghiêm trang. Không hề có một ai tỏ ra thắc mắc. Khi bị người ta bắt phải đứng trong hoàn cảnh như vậy, chắc chắn Mitsue không thể nào không cảm thấy điên tiết, kiểu như trong người đang trào lên cảm giác buồn nôn.

Cô nghĩ rằng thần thánh thật tàn nhẫn.

Người ta bảo rằng chiến tranh cũng là do thần thánh. Thế nhưng, cô cảm thấy vô cùng thắc mắc tự hỏi rằng, thần thánh ở đâu khi người ta sống cuộc đời bị dồn ép mỗi ngày như vậy nhỉ. Những người vợ trẻ tiễn chồng ra chiến trường, rồi dẫu biết tin chồng tử trận cũng không hề rơi một giọt nước mắt. Những phụ nữ anh hùng như vậy được báo chí ca ngợi hằng ngày.

Một khi đã trở thành góa phụ thần thánh, nếu lỡ mà để rơi nước mắt thì sẽ bị thiên hạ cười chê. Chiến tranh luôn đòi hỏi họ phải là thần thánh.

Mitsue là một geisha ở thị trấn S. Từ thuở nhỏ, cô vốn không thấy sợ những thứ ngụy tạo được gọi là thần thánh thế này, nhưng hậu quả tàn nhẫn do chúng gây ra đã hình thành trong cô cảm giác ghê sợ. Do những lời thông cáo phổ biến chủ trương không cho phép một ai sống đủ đầy sung túc, có dư luận cho rằng cũng nên cho giới geisha một khóa thực hành, vì vậy Mitsue cùng với năm, sáu người trong giới đã tham gia khóa học thần thánh ấy bằng cách trở thành nữ công nhân tẩy gỉ sét trên những tấm nhôm, làm việc ở một nhà máy trong thị trấn. Đó là công việc suốt ngày cứ dùng chiếc bàn chải kim loại có hình dạng trông như con nhím, chà xát lên những chỗ gỉ sét trên tấm nhôm, làm phát ra những tiếng kêu kin kít. Có nhiều nữ sinh cũng làm việc ở nhà máy đó. Mọi người đều nghiêm túc làm việc. Dù những công nhân kỳ cựu có lười nhác, thì riêng các nữ sinh vẫn đi lại trong nhà máy như những con thoi, làm việc không ngơi nghỉ.

Có những khi Mitsue ngắm nhìn các nữ sinh và buồn bã nghĩ rằng họ là những con người yêu thích thần thánh nhất. Này, các bạn đừng có để bị lừa quá dễ dàng đấy nhé! Nào là ‘hãy làm việc với niềm tin tất thắng’, nào là ‘cố gắng không để thua kém các chiến sĩ dũng cảm ngoài mặt trận’, nào là ‘mỗi người đều như ngọn lửa cháy sáng’. Cho dù trong nhà máy có dán những áp phích cổ động như thế nhiều đến đâu chăng nữa, những người ở cương vị quản lý với chức vụ cao, có vai trò chỉ đạo người khác, vẫn tiếp tục tổ chức tiệc tùng ban đêm, và tệ hại thay, họ cứ mang vẻ mặt thản nhiên mà ăn thùng uống vại cơ đấy…

Thật tội nghiệp cho những học sinh thuần khiết chẳng biết gì! Có khi, Mitsue nghĩ vậy trong lúc lơ đãng ngắm nhìn các nữ sinh mặc đồng phục đang làm việc.

“Giờ đây, trong cuộc chiến tranh này, chỉ có lính tráng và nữ sinh mới là những con người thần thánh thôi ấy nhỉ. Anh Mã ạ, anh có nghĩ thế không? Là thần thánh thì bi thảm lắm đấy. Thứ nhất, ấy là vì họ quá ư thành thật, nên bị bắt chạy như ngựa kéo xe, mà những người ngồi trên lưng cũng có đổ mồ hôi đâu nhỉ…”

Khi đến tiệc tiếp khách buổi tối, uống rượu vào là Mitsue huých nhè nhẹ vào đầu gối ông Maki, trợ lý của chủ tịch thị trấn, và bắt đầu lý sự.

“Ừ, nếu Mitsu mà không lý sự đến thế khi say rượu thì cũng có thể anh sẽ bảo trợ cho. Nhưng dẫu sao, em hiếu thắng thì anh thật khó xử.”

Ông Maki trợ lý, vóc người thấp và đầu hói theo kiểu ‘trăng lặn xuống hồ’, nở nụ cười hiền lành và siết chặt tay Mitsue.

Sau khoảng thời gian sống cực nhọc, quần quật làm lụng ở Tokyo từ năm mười sáu tuổi, vào mùa xuân năm hai mươi hai tuổi thì cô chuyển đến sống ở thị trấn S. Hình như cô sinh năm con chuột, năm nay là hai mươi ba tuổi.

Mắt cô nhìn có hơi hiếng một chút, và phía dưới mắt trái có nốt ruồi hứng lệ. Cho nên, Mitsue nản lòng với suy nghĩ rằng vì thế mà mình sẽ lận đận cả đời. Cho đến lúc này, không hẳn là không có vài ba người đàn ông cô thích, nhưng rồi thế nào đó mà cô chẳng có duyên gắn bó với ai.

Có lẽ vì nước da trắng và gương mặt nhỏ nên ở cô toát lên vẻ trong sáng trẻ thơ. Về họ hàng thì cô chỉ có một người thân duy nhất - đó là ông ngoại cô, thợ sửa chữa loại dù cánh dơi có gọng bằng kim loại. Cô thuê giúp cho ông chỗ ở, trên tầng hai của gian nhà bán hàng lưu niệm trước nhà ga.

Khi cuộc không kích xảy ra ở khu phố bình dân vào ngày chín tháng Ba, hai ông cháu đang ở khu phố Matsuba thuộc Asakusa thì mọi thứ cháy sạch sành sanh cả. Đúng thật là thoát chết trong gang tấc. Rồi nhờ có người quen giúp đỡ mà họ chuyển đến thị trấn S ở miền Shinshu này. Nhờ người quen giúp đỡ, cô đến làm việc cho một chỗ có tên gọi là Yanagiya, với vai trò tiếp khách.

Mitsue nhớ Tokyo không chịu nổi. Mitsue sống cùng với các chị em trong nghề, ở tầng hai của một ngôi nhà trần thấp, cứ mở cửa sổ ra là nhìn thấy những ngọn núi cao như Togakushi, Kurohime, Kosha v.v… Đã sang đến tầm tháng Năm rồi mà tuyết vẫn phủ trắng xóa trên ngọn núi, khung cảnh ấy khiến Mitsue có cảm giác vô cùng cô quạnh. Trong khi tuyết trắng còn lấp lánh ở chốn núi non thì trên những con đường trong phố, hoa anh đào đã nở như những chuỗi trâm cài, và những nương lúa mạch xanh ngời lên trong nắng. Nhìn cảnh quang như vậy, Mitsue thấm thía cảm giác rằng mình đã chuyển về sinh sống ở nông thôn. Cô tựa mình vào cửa sổ, ánh mắt lơ đãng bị hút về phía khung cảnh ấy. Cô cảm thấy khung cảnh có vẻ gì đó thiếu hài hòa. Vả lại, nơi đây mùa hè thì nóng hơn cả Tokyo, mà sang mùa đông thì lạnh đến mức ngay cả cốc trà đang uống dở đặt bên cạnh chỗ nằm cũng đông thành đá, lạnh đến mức người ta không nhấc nổi chân tay… Chẳng biết đã một năm trôi qua hay một tháng trôi qua. Cô đã đánh mất trình tự thời gian trong suy nghĩ, chỉ biết có cuộc sống hằng ngày, với phong cảnh và gương mặt những con người hiện ra trước mắt, cứ dần dần khuất dạng êm đềm như dòng nước chảy trôi.

Ngày mười lăm tháng Tám, cô nghe radio đưa tin về việc chấm dứt chiến tranh. Giọng nói của Thiên hoàng nghe như đang cố kìm tiếng khóc, nhưng Mitsue thì thở phào nhẹ nhõm vì chiến tranh đã kết thúc rồi. Chiến tranh kết thúc là sự việc giống như kỳ tích vậy.

Ở thị trấn S, vừa mới chấm dứt chiến tranh thì những bậc cha mẹ có con gái đều âm thầm dẫn con vào trong núi, vì cho rằng cần phải giấu con vào núi sâu hơn nữa trước khi có lính Mỹ đến nhà. Mặt khác, đối với nữ giới thuộc tầng lớp như Mitsue, thì họ lại thản nhiên như muốn nói rằng nhờ các cô cung cấp dịch vụ nhé; và cũng có khuynh hướng rõ ràng định lập ra một chốn giải khuây theo kiểu cách như vậy.

Mitsue cảm thấy khó chịu.

Cô không chịu nổi sự xảo quyệt của những người có thế lực trong thị trấn - loại người luôn lợi dụng kẻ yếu thế hơn mình. Những con người đến mức như thế, cứ nhìn người khác như thể người ta là gián điệp, bỗng nhiên bắt đầu nói xấu về quân nhân, như muốn thể hiện rằng bản thân là người kỳ cựu theo tự do chủ nghĩa, rồi rốt cuộc thì với cả thân nhân của những sĩ quan đã tử trận, họ cũng bắt đầu tỏ ra lãnh đạm thờ ơ.

Tiệc tùng ban đêm được tổ chức công khai. Bỗng nhiên, lấy cớ rằng đã là thời đại tự do, trong bữa tiệc còn xuất hiện cả loại đàn ông là những người trước kia vẫn mặc quần ống túm, đến dự tiệc thì cất quần ống túm vào loại giỏ đựng hàng khi mua sắm, và tỏ ra sành điệu theo kiểu thể hiện mình biết là geisha mặc kimono có phần gấu buông dài.

Một dạo, cả chủ tịch thị trấn và trợ lý của ông đều từ chức, tỏ ra tử tế theo khuôn phép bề ngoài. Nhưng rồi chẳng biết tự lúc nào, họ tạo ra dư luận theo hướng có lợi cho bản thân, rồi ai nấy đều quay trở về cương vị cũ và tỏ vẻ phớt lờ, vừa cười ha hả vừa tháo dỡ bàn thờ thần ở cơ quan hành chính của thị trấn bằng động tác thô bạo.

Ngay cả Mitsue, người vốn không thiện cảm với những bàn thờ thần mang tính hình thức, lần này lại đâm ra mủi lòng trước cảnh chiếc bàn thờ tội nghiệp bị tháo dỡ bằng các động tác thô bạo thế kia.

Mitsue không muốn cứ ở nông thôn mãi thế này sau khi chiến tranh đã kết thúc. Nhưng mãi mà cô vẫn chưa trở về Tokyo được, vì trót nghe lời đường mật của bà chủ mà cô đã bắt đầu yêu quý - sự thay đổi giống như trở bàn tay khi cô chợt mở rộng tầm nhìn, hướng đến sự phát đạt cuối con đường phía trước.

2

Tháng Giêng cũng đã qua, rồi lại sang tháng Ba gợi nhắc về chuyện cũ. Một ngày kia, buổi sáng trời âm u và có tuyết nhẹ bay lất phất, vì có được chút ít bánh giầy đã rán giòn nên Mitsue mang sang biếu ông ngoại, nhân tiện thăm hỏi tình hình ở chỗ ông.

Lên đến tầng hai, cô thấy có người đàn ông lạ mặt ở chỗ lò sưởi kotatsu.

“Ủa!…”

Thấy Mitsue chừng như bối rối, cứ đứng ngây ra ở cửa vào, người đàn ông kia bảo:

“Ông cụ sẽ về bây giờ đấy.”

Mitsue tháo khăn choàng xuống rồi bước vào phòng, thì người đàn ông nọ nhích ra xa lò sưởi, sửa lại dáng ngồi cho ngay ngắn.

“Tối qua, khi tôi đến ga mà khốn đốn vì không có chỗ nào trú chân, ông cụ ở đây đã tử tế cho tôi trọ lại… Thật may mắn cho tôi!” Người đàn ông nói thế và nhã nhặn cúi đầu.

“Ồ, hóa ra chuyện là thế cơ ạ? Chăn đệm cũng không có, chắc là anh thấy lạnh lắm nhỉ? Ở một nơi lạnh se sắt thế này…”

“Ôi, thế là may mắn lắm rồi ạ. Được biết là không còn xe buýt đi F nữa, tôi đã tìm kiếm nhà trọ ở nhiều nơi, nhưng mà… đang lúc chẳng biết làm thế nào vì không có chỗ trọ, thì tôi được ông cụ đây giúp đỡ…”

“Chắc anh cũng là lính phục viên đấy chứ?”

“Vâng, đúng thế ạ.”

“Ồ, thật vất vả cho anh! Anh ở mặt trận nào vậy?”

“Tôi ở khu vực Bắc Trung Hoa…”

“Ồ, thế cơ à? Nhưng mà may mắn nhất là cũng không bị thương gì nhỉ. Nhà anh ở chỗ làng F hay sao?”

“Không ạ, tôi ở Tokyo. Nhà chúng tôi ở Kashiwagi, nhưng vì được biết mọi người sơ tán đến nơi này…”

“Ồ, thế thì đây là lần đầu tiên anh tìm đến làng F?”

“Vâng, lần đầu tiên ạ. Nghe đâu là sơ tán ở nhà bạn của em gái tôi, ở miền đất tôi hoàn toàn xa lạ…”

“Vậy ư? Thế thì mời anh cứ nghỉ ngơi thoải mái đi ạ. À, anh đã ăn sáng chưa?”

“Vâng, tôi mới vừa ăn lúc nãy rồi. Việc gì cũng phiền ông cụ giúp cho cả…”

“Vậy thì, ờ…, để tôi pha trà cho anh nhé. Tôi có mang bánh giầy rán đến ấy mà…”

“Vâng, nhưng mà hình như sắp có xe buýt rồi cho nên…”

“Ấy thế nhưng, chỗ làng F thì đi bốn mươi phút mới tới. Mời anh uống tạm trà nóng rồi hẵng đi…”

Khi Mitsue lấy than từ lò sưởi để nhóm bếp lò đặt ở ngoài hiên, thì ông ngoại cô về đến nhà.

“Ông!”

“Ồ, Mitsu đấy à?”

“Vâng, cháu vừa mới đến…”

Mở cánh cửa trượt fusuma, ông cụ xách chiếc làn bước vào trong phòng. Với những sợi lông mày bạc trắng dài rủ xuống đuôi mắt, gương mặt ông thoạt nhìn giống như một thiền sư. Xem chừng ông là người thích rượu, da mặt ửng lên vẻ hồng hào tươi tắn.

“Hiếm khi chỗ ông rộn ràng như đêm qua, nhờ có vị khách là quân nhân đấy mà. Cũng nhờ có vị khách, được nói chuyện về Tokyo nên ông thấy vui ra phết đấy!”

“Ồ, thế thì hay quá nhỉ!… Cháu định sẽ pha trà, nên giờ đang nhóm lửa rồi ạ. Cháu có mang đến một ít bánh giầy đã rán giòn, định là để biếu ông đấy ạ.”

Người đàn ông trẻ tuổi vẫn đang ngồi, nhưng cử chỉ tỏ ra ngại ngần khép nép.

Với mái tóc khô xơ dài đến mang tai và làn da đen sạm, anh có vẻ ngoài trông thế nào cũng ra dáng một người lính phục viên bị đọa đày bi thảm qua cuộc chiến tranh dài, nhưng riêng đôi mắt sáng long lanh thì đẹp hơn những người bình thường khác. Hẳn đấy là đôi mắt của một người có học, Mitsue thầm nghĩ. Ấy là đôi mắt có ánh nhìn trong veo, không thấy ở những người dân quê trẻ tuổi.

“Ông được biết anh này là sinh viên trường đại học đế quốc cơ đấy, rồi có bố ở ngoại quốc nữa kia, oai lắm nhé!”

Ông cụ nói mấy lời giới thiệu.

“Ồ không, cháu có gì là oai đâu ạ! Bác nói về cháu thế kia thì… khó xử cho cháu quá!”

“Ôi dào, đâu phải vậy! Nhân nói đến trường đại học đế quốc ấy mà, chắc học trường đó tốn nhiều tiền phải không? Hễ cứ đi qua đường Hongo nơi đó, thì lúc nào tôi cũng nghĩ thầm, ồ ngôi trường hoành tráng quá nhỉ. Người Mỹ cũng đáng nể thật ấy. Bởi vì chỉ riêng ngôi trường ấy là họ để cho tồn tại đàng hoàng… Thế nào nhỉ, nhà cửa của đám người vớ vẩn như chúng tôi đây, dù bị thổi bay mất thì cũng chẳng có gì đáng nói, nhưng ngôi trường hoành tráng như vậy, dẫu đang trong thời thế ra sao, nếu mà không giữ lại thì thật đáng tiếc phải không nào?… Tôi thích những hàng cây thâm u chỗ trường đại học đó, đến mùa thu là lá cây ngân hạnh trở vàng. Dù nói gì đi nữa, một nơi như thế thì quá tốt đẹp… Cách đây lâu lắm rồi, chỗ dốc Dango có cả tượng người mặc y phục được kết bằng hoa cúc, và món mì soba hoa cúc ở đó ngon thật nhỉ. Rồi có nhà hàng Echikatsu chuyên các món thịt bò ở khu phố số 3, ta có thể gọi một phần thịt nướng chẳng hạn, ở đó có nhiều cô gái xinh đẹp đấy. Tôi cũng thường đến lễ thần ở đền Nezu nữa. Rồi cả món bánh mì kiểu Nga ở gian hàng ban đêm chỗ cầu Aizome, chắc anh đây không biết đâu nhỉ… Dù nói gì đi nữa, cuộc sống hồi đó cũng tốt đẹp đấy chứ. Mình vào quán nhậu thuộc loại cao cấp nhất, bỏ ra chừng mười xu thì có thể uống một ly đầy rượu, cùng thức nhắm là cá cơm khô ấy mà… Cuộc sống thì cũng buồn tẻ thật, nhưng tôi thích kịch nghệ nên vẫn thường đi xem kịch nghệ hằng đêm, dẫn theo người mẹ đã mất của con bé cháu này. Tôi thích Kikujiro đóng vai nữ đấy nhé… À, còn một điều nữa, khi xem vở tuồng đó tôi cảm nhận là hay. Đáng tiếc là gần đây, Uezaemon rốt cuộc đã qua đời ở khu suối nước nóng trị liệu Yudanaka, ở cách đây một quãng theo hướng đi vào phía trong núi. Diễn viên như thế không còn thấy xuất hiện nữa rồi… Thiết nghĩ chuyện gì cũng là do số phận, mà thỉnh thoảng tôi đây cũng có thể thốt lên một câu ngớ ngẩn rằng, ôi số mình sinh ra gặp cõi đời buồn tẻ. Nhưng khi gặp vị khách này đêm qua, tôi nghĩ rằng chẳng ai được diễm phúc như mình ấy chứ!… Quý khách còn trẻ tuổi mà đã đi chiến đấu những năm năm… Chuyện thật không phải lẽ!…”

“Ông ạ, cháu pha trà rồi đấy. Chắc ông cứ kể mãi chuyện ngày xưa tốt đẹp phải không?”

Mitsue tươi cười mang trà đến.

Tuyết chưa có vẻ gì là sẽ ngừng rơi, đang đọng lại mỗi lúc một dày, rin rít như chất bột từ củ của cây huệ bông tím.

“Lạnh khủng khiếp ấy nhỉ!… Tiếng là đã sang tháng Ba rồi, vậy mà vẫn lạnh không thể tả. Mitsu này, lại nhờ cháu lo liệu giúp cho cái món ông thích ấy, chút ít thôi cũng được.”

“Là rượu ấy ạ?”

“Ừ…”

“Tối nay, cháu sẽ nhờ ai đó đưa sang ạ…”

Lò sưởi kotatsu mới được thêm vào cả mớ than, nên bừng bừng tỏa ra hơi ấm. Cả ba người đều ngồi uống trà nóng, đầu gối vùi sâu dưới tấm chăn phủ lò.

“A, hỏng rồi! Do tuổi tác cho nên lẩn thẩn vậy cơ chứ…”

“Sao thế, ông?”

“Ờ thì, ông định sẽ đãi khách ăn táo, nên đã đến chỗ nhà Saku mà nài nỉ ỉ ôi, rồi được chia cho có năm quả. Ấy thế mà ông lại quên mất đấy.”

Ông cụ lấy táo từ trong chiếc làn ra, bày lên mặt bàn bằng gỗ đặt ở trên lò sưởi.

3

Trong khoảng vài ba ngày sau hôm đó, tuyết vẫn tiếp tục rơi. Vùng núi non mờ mịt ngút ngàn, chìm trong lớp tuyết dày bao phủ.

Mitsue với lấy cây đàn shamisen, dùng ngón tay gảy đàn. Khi cô thủ thỉ chuyện trò với tượng người bằng tuyết, thì tượng chẳng nói gì mà cứ chảy tan ra… Cõi đời này sao mà mong manh quá! Thế nhưng, thẳm sâu trong sự mong manh ấy, vẫn thấy lờ mờ sáng lên chút niềm vui. Có điều gì đó, không thể nắm bắt được rõ ràng, trĩu xuống trong trái tim Mitsue trẻ tuổi. Ở tầng hai gian nhà, cô cứ ngồi thu mình bên lò sưởi và suy nghĩ vẩn vơ cho đến lúc khung cảnh xung quanh nhạt nhòa và trở nên mờ tối. Chỗ này chỗ khác trên vách nhà có dán những áp phích quảng cáo cửa hàng vải may kimono - áp phích in kèm bức tranh màu của thời Meiji, vẽ hình xe ngựa chạy trên đường sắt. Trên vách có treo cây đàn shamisen, đựng trong chiếc túi bằng vải nhung xanh sẫm. Cũng có treo cả những chiếc kimono và áo jiban khổ dài của geisha, trông có vẻ luộm thuộm. Koito - cô gái làm việc chung với Mitsue - vừa nhấm nháp những miếng rong biển khô ép dẹt vừa đọc loại tạp chí dành cho phụ nữ.

“Tối thế mà! Có hại cho mắt đấy.”

“Ừ…”

“Tối nay lại là tiệc chỗ bà Konami ư? Chán quá đi mất!”

Koito không ngẩng mặt lên vì đang say sưa đọc. Cô ấy có dáng người đẫy đà thấp béo, trông cứ như các bà phục vụ khách ở nhà trạm vậy. Mitsue bất chợt nhớ đến gương mặt người đàn ông có tên là Tokigoro.

Chắc là anh ấy đã trở về làng F an toàn rồi nhỉ… Chuyện của vài ba ngày trước đó đã trôi qua, trở thành chuyện trong miền ký ức.

Chắc chắn là tôi sẽ rất vui khi lại được phép ghé thăm nhà. Khi ra về, anh ấy đã nói vậy. Và rồi mọi chuyện đã bặt đi kể từ lúc đó. Sự việc ấy rốt cuộc là đốm lửa pháo hoa bắt gặp tình cờ. Đốm lửa cháy bùng lên, và thế là kết thúc. Ngắm nhìn đốm lửa pháo hoa tình cờ ấy, Mitsue lại càng thấy yêu quý thân phận con người - thân phận đã tạo ra những niềm vui và cả nỗi buồn.

Mitsue mở hé cánh cửa trượt shoji và ngắm nhìn cảnh tuyết. Cảnh ấy cũng chẳng phải là điều gì đặc biệt hiếm có. Bị thôi thúc bởi tình cảm yêu thương con người nên cô mới say sưa ngắm nhìn cảnh tuyết rơi ào ạt…

“Mitsu-chan này.”

“Gì cơ?”

“Tối nay có suất chiếu ở rạp Koraku đấy.”

“Ủa, phim có những ai tham gia vậy?”

“Nghe nói có diễn viên điện ảnh vẫn diễn kịch truyền thống. Cậu đi xem không?”

“Còn buổi tiệc chỗ bà Konami thì thế nào?”

“Đằng nào cũng là tiệc kéo dài, xem xong rồi đến cũng được đấy. Không cần lo lắng đâu. Mình đi nhé! Nghe nói đó là phim Cuộc đời của Muhomatsu ấy cơ.”

“Thế nhỉ.” Mitsue nói vậy trong khi ngắm tuyết rơi.

Tối hôm đó, Mitsue không đi xem phim mà mang rượu đến chỗ ông ngoại.

“Ông ơi, có rượu này!”

“Ồ, Mitsu đấy hả? Cảm ơn cháu nhé! Cơm thì cũng đã ăn sớm rồi, ông chẳng biết làm gì nên đọc sách kodan, nhưng tối nay tâm trạng ông nặng nề quá thể, muốn quay về Tokyo quá đi thôi, nên lúc nãy ông cũng nghĩ ngợi toàn những chuyện linh tinh ấy chứ. Ông nghĩ mình cũng không thể cứ mãi như thế này, cứ sống vẩn vơ qua ngày mà chẳng làm công việc gì đáng kể, và trong lúc nghĩ ngợi lan man như thế, ông cảm thấy mình thật lẻ loi… Đang trong tâm trạng ấy mà nghe nói có rượu thì vui quá đi mất!… Mà này, cháu phải đi tiệc phải không?”

“Vâng, chút nữa ạ. Cháu lười quá nên tìm đến đây. Cháu cũng thấy ngột ngạt suốt cả ngày, phần vì tuyết rơi, rồi tâm trạng cứ ủ dột, ông ạ…”

“Ông sẽ hâm nóng rượu, cho nên, cháu thấy sao, hai ông cháu mình cùng uống nhé?”

“Cháu cũng không uống thoải mái được… nhưng cháu sẽ uống với ông một ly.”

Ông ngoại Mitsue nhận từ tay cô cái gói được bọc bằng vuông khăn furoshiki, rồi lấy từ đó ra chai rượu.

“Ồ, có thức nhắm kèm theo cơ đấy! Cái này làm ấm bụng lắm nhỉ, là thứ quý hiếm đây. Rượu cũng thật nhiều. Ôi, sung sướng quá, Mitsu!”

“Cháu cảm thấy muốn mang đến cho ông, là vì ông sẽ vui đấy ạ.”

“Đúng thế mà!”

Chẳng mấy chốc rượu đã được rót ra. Hai người ngồi đối diện nhau qua chiếc lò sưởi, bắt đầu uống.

“Xem nào, anh lính gặp hôm vừa rồi ấy, có gửi thư gì đến không ạ?”

“À, có gửi thư, lời lẽ nhã nhặn lắm. Trong thư có gửi lời thăm cháu gái ông đấy nhé…”

“Anh ấy tốt nhỉ!”

“Ừ. Chẳng biết là bao nhiêu tuổi rồi.”

“Để cháu xem. Là lính phục viên trở về, vì sống vất vả nên người trông có vẻ già đi nhưng, ôi dà, chắc khoảng chừng hai lăm hai sáu gì ấy nhỉ?”

Ông cụ lấy ra lá thư của người đàn ông có tên là Toki, thư được cất trong chiếc hộp đựng vật dụng tiện ích.

“Anh ấy bảo là xin phép đến thăm trong hai, ba ngày tới…”

“Thế ạ? Thế thì quá là vui ấy chứ!”

“Có lẽ là vậy nhỉ.”

Uống vào một ly rượu, Mitsue cảm thấy hơi ấm lan tỏa râm ran khắp toàn thân.

Cho đến lúc này, cuộc sống của Mitsue chẳng có hứa hẹn gì với ai, cũng chẳng đặt hy vọng vào điều gì cả, có thể nói là giống như cánh bèo lênh đênh vậy. Dạo gần đây, có lẽ do sinh sống ở miền thôn quê nên trong cô ngày càng có cảm giác khó tả - cô cảm thấy vô cùng bất an nếu cứ tiếp tục cuộc sống như hiện tại.

“Này cháu, Mitsu, cháu không quyết tâm đến Tokyo à?”

Ông ngoại cô bất ngờ thắc mắc.

“Cháu cũng muốn trở về đấy chứ. Thế nhưng, bây giờ thì cháu không thể chuyển đăng ký cư trú đến nơi đó được, mà cũng chưa trả hết tiền vay. Trước mắt là, hãy đợi đến lúc có đủ tiền, ông ạ. Nếu có đủ tiền thì việc gì cháu cũng sẽ làm được mà nhỉ…”

“Thì thế. Lý do là không chuyển đăng ký cư trú được nhỉ…”

Ông ngoại cô, chừng như cảm thấy lạnh, vừa xì mũi vừa nhai miếng mực khô bằng chỗ răng hàm giả.

Đến bảy giờ, Mitsue rời đi sau khi chỉnh lại vẻ ngoài cho tươm tất. Tuyết đã ngừng rơi, nhưng gió núi lạnh lẽo vi vút thổi như cắt vào da thịt.

“Này, Mitsue!”

Có người đàn ông vừa bước ra từ dưới bóng đèn sáng trước hiên một phòng khám nha khoa.

“Gì vậy? Anh Mã đấy phải không?” Cô vừa nheo mắt nhìn vừa hỏi.

“Ồ, này em, đang đi đâu vậy? Giờ này…”

“Em sang bên nhà ông của em đấy ạ.”

“Hề hề, không phải là ông trẻ tuổi chứ?”

“Vâng, vâng, nhà của ông cụ không hói đầu.”

“Rõ điên! Vừa đúng lúc, chắc em cũng đến chỗ nhà Konami chứ gì?”

“Vâng, đại khái là vậy đấy.”

“Vậy thì cùng đi với anh nào!”

“Bà chủ nổi ghen đấy.”

“Thảng hoặc cũng nên khơi lòng ghen tuông chứ…”

“Anh Mã đáng ghét ghê!”

Hồi trước, trong gian phòng rộng ở chỗ nhà Konami này, có đặt nhiều chiếc máy may dùng để may dù nhảy. Vậy mà kể từ khi kết thúc chiến tranh, nhiều chiếc máy may đã biến mất, ở hốc trang trí lại treo bức chữ giả thư pháp của Ryokan - bức chữ cỡ lớn, kiểu tranh cuộn khổ dài. Trên kệ treo tường, ở gian lõm kề bên hốc trang trí, có bài trí mấy chậu thông năm lá và những chiếc đệm ngồi có hoa văn theo kiểu của thời Genroku - cho thấy gu thẩm mỹ kém cỏi - xếp thẳng lối ngay hàng. Bữa tiệc có vẻ đang bắt đầu trở nên huyên náo.

Mitsue cũng không lưu tâm hỏi xem lý do tổ chức tiệc là gì. Mitsue mới ngồi vào chỗ thì Kanai - người của Hiệp hội Tín Dụng - kéo tay cô, vừa nói mấy lời giới thiệu vụng về rằng “Đây là người đẹp được sinh ra ở Tokyo”, vừa dẫn cô đến chỗ người đàn ông ngồi trước hốc trang trí.

Vị khách trước mặt cô trông giống như chuột chũi, cũng không rõ là loại người làm công việc gì. Mà khi nghĩ vậy mới nhận ra, ấy là kiểu người chỉ huy các công trình xây dựng. Ông ta hút thuốc lá ngoại nhập với vẻ khoa trương bằng bàn tay đeo chi chít nhẫn.

“Ồ, công nhận đây là người đẹp đấy. Gương mặt trông cứ như Yamada Isuzu mà nhỏ lại ấy nhỉ… Chắc là cậu Kanai bảo trợ đấy chăng?”

“Khà khà… nếu chuyện là như thế thì vào khoảng tối nay hai người chúng tôi chẳng có mặt ở đây đâu nhỉ!”

“Hiếm có thật, chuyện thả rông ấy mà… Ở một thị trấn toàn đàn ông hùng dũng thế này, thả rông người đẹp này là chuyện không thể có…”

Chẳng nghĩ ngợi gì, Mitsue nhớ đến từ thần thánh. Người đàn ông này trong chiến tranh đã lên mặt ta đây, lừa gạt những người chân thật. Cô nghĩ thầm như thế.

Cái gọi là tự do của nước Nhật vô trật tự này cứ thản nhiên tạo ra đông đảo những con người nhầm lẫn trong suy nghĩ, như thể họ là những kẻ đã được chở đến đây bằng tàu của Hoa Kỳ, rồi nhầm lẫn tất cả mọi thứ, cứ hút loại thuốc lá quý hiếm và âm thầm mưu tính việc chia chác lợi lộc…

Chẳng có lấy chút ấm áp tình người. Chỉ với việc giảm thiểu sự vận động trong quan niệm mà thôi, thì khó mà gột sạch linh hồn con người đã trở nên ô uế.

“À, mới chợt nhớ ra…”

“Em không uống rượu được đâu ạ.”

“Là geisha thì chẳng ai là không biết uống cả…”

“Thật ạ, em không uống được mà!”

“Chỉ một ly thôi…”

“Một ly cũng không được. Em sẽ sẵn sàng nhận nếu như được mời kem.”

“Kem ấy à?”

Quả nhiên chuột chũi tỏ ra sửng sốt:

“Nếu không biết uống thì đành chịu. Nhưng một geisha thế này thì hiếm thấy đấy nhỉ.”

“Vâng, cũng là thôn quê nhưng ở nơi này có những người kỳ quặc, giống như em ấy mà…”

“Ồ không, do tôi nhìn nhận khinh suất chứ.”

Chuột chũi vừa dùng chiếc khăn tay bằng loại vải chủ yếu là sợi gai lau khuôn mặt trơn bóng, vừa bảo Koito rót rượu, rồi uống một mạch hết vài ba ly. Nghe có tiếng đàn shamisen vang lên lạc điệu.

Mitsue thấy nhớ những lời lẽ và lễ nghi tôn thờ thần thánh - những điều đã khiến cô quá ư lợm giọng. Nếu mà không nhẫn nại thì không thể tiếp tục duy trì đời sống. Điều đó thật giống với sự nghiêm túc giản dị trong thời chiến tranh, khi cuộc sống mỗi ngày đều giống như cuộc thi chạy vượt rào… Trong cảm giác hoài niệm, Mitsue nhớ đến sự nghiêm túc giản dị hồi ấy - sự nghiêm túc giản dị đã nguyện cầu, muốn xoay xở để sống mà không bị đói ăn trong tình trạng đối mặt với cái chết. Bởi vì, cô những mong được sống cùng ông ngoại… Hồi mới chuyển đến thị trấn S, cô phải tiếp cả loại khách khiến cho cô khó chịu. Trong thế giới kiểu này, người ta không mở miệng nói đến chính nghĩa hay thần thánh. Bởi vì đó là nơi chỉ dành cho con người - nơi thể hiện bản chất của con người rõ nhất… Mitsue luôn có ý nghĩ rằng, cõi đời là thứ nằm trong vòng xoáy của mâu thuẫn. Cô cũng xác định rằng chẳng thể mong có một thứ gì đàng hoàng trong sự mâu thuẫn đó, nhưng riêng với người đàn ông có tên là Tokigoro thì cảm nhận trong cô thay đổi, không thể không nhận ra có chút gì khang khác.

Thật thú vị khi quan sát cảnh hỗn loạn với những con người dần trở nên say khướt, mà chỉ riêng mình là không say. Ngọn lửa than màu xanh, cháy lên trong nhiều chiếc lò ủ than, có tác dụng làm cơn say đến sớm. Chuột chũi say nhiều nhất, nói cứ bị líu lưỡi.

Kanai lẫn Maki, trong cả nhóm còn có chừng mươi người khác nữa, đều không còn tỉnh táo, ai nấy đều vung tay, nào hát, nào tranh cãi, nào nhai táo cả vỏ rồi phun nhổ phì phì…

Len lén rời khỏi chỗ ngồi, Mitsue đi ra ngoài phố. Những bông tuyết mỏng mảnh lại lất phất rơi, phủ đầy thị trấn nhỏ miền núi. Bỗng nhiên, cô nhớ lại cảnh tuyết rơi trong đêm ở Asakusa… Chiến tranh kéo dài từ khi cô bắt đầu nhận biết được mọi thứ xung quanh, nên chẳng có khung cảnh Asakusa hấp dẫn như lời ông ngoại kể, nhưng Asakusa vốn dĩ là một nơi đậm chất bình dân, không kiểu cách. Mitsue nhớ về một Asakusa trước thời điểm xảy ra hỏa hoạn. Mọi người đến từ khắp bốn phương đều hòa nhập vào đời sống ở Asakusa, chẳng hề có thói khôn vặt của những người sống ở miền thôn dã. Không có chuyện cư xử bằng thái độ trịch thượng ban ơn.

Hình ảnh một Asakusa như thế đã bốc cháy, thành tro bụi mất rồi. Khi nghĩ vậy, và hơn nữa, khi đang ở cách xa nơi ấy, Mitsue càng bội phần da diết nhớ thương.

Mitsue không được biết mặt bố, chỉ biết rằng bố đã mất sớm, chứ cũng không rõ về gia đình bên nội. Cô chỉ nương tựa vào mẹ và ông ngoại, nhưng mẹ cũng mất vào mùa hè năm Mitsue mười chín tuổi. Kể từ lúc đó, ông ngoại cô làm công việc sửa chữa những chiếc dù cánh dơi, cứ đi rong ruổi các phố phường.

Dạo ấy cuộc sống vất vả hơn hiện tại, nhưng bầu không khí nơi đô hội có điều gì đó an ủi những người nghèo… Ở thôn quê thì chẳng mơ được thế. Ai nấy đều theo lối giáo điều, ai nấy đều tỏ vẻ hợm mình như lãnh chúa làm chủ riêng một cõi… Những quân nhân, và cả những quan chức bủn xỉn - chu cấp cho người ta thì ậm ạch, mà lại muốn được người ta sùng mộ vô biên - càng chủ yếu vin vào cuộc chiến này để kéo đến miền quê, thì rõ ràng thị trấn S càng thay đổi diện mạo một cách lạ lùng.

Trong khi Mitsue lầm lũi bước trên phố tuyết, tự nhiên bước chân cô lại hướng về phía nhà ông ngoại.

“Ông ơi!”

Mitsue lên đến tầng hai thì thấy ông ngoại đang ngủ gật tựa vào bên lò sưởi.

“Đúng là ông có khác!”

Có vẻ như ông đang thư thái chìm sâu vào giấc ngủ. Nghe có tiếng rào rạt vì tuyết bay chạm vào vách trượt shoji. Trong gian phòng đã quá ư tàn tạ với trần nhà ám khói, giữa những món đồ làm bếp và mớ đồ nghề có thể ôm trọn chỉ trong một vòng tay, ông cụ đang tựa vào lò sưởi thiêm thiếp ngủ. Nhìn dáng vẻ ông đã hao sút gầy gò, Mitsue không khỏi có dự cảm, rằng được nhìn thấy Tokyo thương nhớ kia lần nữa đã trở thành chuyện xa vời đối với ông.

“Đúng là ông có khác!… Ông ngủ ngon thế nhỉ.”

“Ôi, ôi, khoan khoái thật! Ông nằm mơ thấy đi xem kịch nghệ với Sayo…”

“Hì… vẫn là tuồng Genyadana như mọi khi ấy ạ?”

“Ồ không, đêm nay thì xem Akaneya Hanshichi. Ganjiro đóng vai Hanshichi xuất sắc thật ấy nhỉ. Vai Osono của Baiko thú vị thật…”

Dù được nghe kể về giấc mơ có diễn viên sắm các vai mà bản thân chưa từng xem bao giờ, Mitsue cũng chẳng thể nhớ ra gì cả. Cô không thể đi vào giấc mơ mà mình không biết đến.

“Có còn rượu không, ông?”

“À, chắc vẫn còn chút ít…”

Mitsue nheo mắt nhìn kỹ vào chiếc bình đựng rượu. Trong bình vẫn còn khoảng hai hợp. Cô rót chỗ rượu ra chén trà, uống một hơi cạn sạch. Thoắt cái, cảm giác lạnh như là nước chanh ngấm sâu vào bên trong lồng ngực.

“Ôi…i…, mình cũng đã quá chán cảnh tuyết rơi mờ mịt kéo dài rồi nhỉ!… Chắc là trời chẳng sớm ấm lên đâu… Những ngày ấm áp, thế nào nhỉ, những ngày chim chích lích rích kêu và không gian quang đãng, chắc là sẽ không đến sớm đâu… Lúc mà hoa mơ nở, mình muốn đập bụp một cái quả trứng mới đẻ còn hơi ấm, cho trứng rơi tõm vào món súp miso nóng bỏng môi, rồi thử húp lấy một hơi dài…”

Cô đã ngấm men say. Cõi lòng cô bị khuấy động rối bời, chẳng khác chút gì so với những người trong buổi tiệc vừa qua.

Cái anh Toki ấy là vị khách du hành, không phải người dừng bước nơi đây… Trên môi cô bỗng bật ra một câu ca ngẫu hứng.

“Cháu yêu đời quá nhỉ!”

“Ừm, giờ cháu say rượu ấy. Ở chỗ ông ngoại là thích nhất… Ông ngoại đã bạc trắng chân mày…”

“Sao cơ?”

“Mình hãy chóng về Tokyo nhé?”

“Thì đúng là thế thật…”

“Ông sống khỏe cho đến khi đó nhé?”

“Nói vớ vẩn! Ông mới có bảy mươi lăm cơ mà, còn hai lăm năm nữa…”

“Ông tham lam quá!”

“A ha ha!… Đến lúc chết thì sẽ chết chứ. Nhưng bởi vì, nếu không được nhìn Tokyo thì lòng còn nuối tiếc, đúng không?”

Khung cảnh trường đại học ở khu Hongo thuở ấy chìm ngập trong màu lục rạng ngời nhờ cây ngân hạnh trổ lá non, vào mùa cây đâm chồi nảy lộc. Đó là hình ảnh bỗng chốc hiện về trong tâm trí Mitsue.

Đêm hôm ấy, Mitsue cuộn mình nằm ngủ bên lò sưởi, trong gian phòng trọ của ông ngoại. Phải chăng, chút cảm giác lâng lâng say rượu cũng khơi thêm hoài niệm về Tokyo, đong đầy thêm lòng quyến luyến con người, và rồi cơn say ấy đã trở nên sâu thẳm mịt mùng trong cõi lòng Mitsue trẻ tuổi?… Ông ngoại Mitsue lấy tấm chăn nhung cáu bẩn vẫn dùng để đắp ngang đầu gối, đắp lên bờ vai đẹp nuột nà của cô.

Bông hoa nhỏ

1

Yoshi từng làm thuê cho quán mì udon - ấy là chuyện trong quá khứ đã xa xưa lắm rồi. Khoảng thời gian khá ngắn, nhưng là lần đầu đi làm thuê, vừa bước vào căn phòng giống như một cái kho vật dụng tối tăm, người ta bảo rằng đây sẽ là chỗ ngủ của cháu, nước mắt cô đã giàn giụa tuôn trào, và cơ thể cô hoàn toàn bất động.

Quán mì udon ấy nằm ở nơi cách thành phố cảng có tên là Onomichi chưa đến một giờ đi tàu thủy. Mọi người gọi nơi đó là ‘đảo in’ nên Yoshi nghĩ rằng, có lẽ tên đảo được viết là chữ “khuyển”. Trong khi đó, trên tấm vé mà cô được mua cho lại ghi tên đảo là chữ “nhân”. Yoshi đã trải qua ba tuần ngắn ngủi mà quạnh hiu sống trên đảo ấy.

Vì không được mua cho loại giỏ xách hay loại rương hành lý đắt tiền, những thứ gọi là hành trang mà Yoshi mang theo hình như chỉ gồm một vài bộ quần áo dùng để mặc thay đổi, đựng trong chiếc hộp quần áo vốn dĩ đang để trống; bốn, năm tấm bưu thiếp chưa sử dụng; thêm bộ sách của Bakin, loại bìa xanh cũ kĩ, có tựa là Cung trương nguyệt, và cô cũng mang theo một chai đựng thứ mỹ phẩm có mùi giống như bột làm mì udon, tất cả chỉ có thế. Gương mặt Yoshi có những vết thâm do hồi bé từng bị bệnh sởi, vì vậy mẹ cô đã bảo rằng, “Con nên xức thứ này đi nhé, vì đến chỗ gần biển thì những vết thâm của con sẽ sạm đi”, rồi đưa cho cô thứ mỹ phẩm có mùi như bột udon ấy, cũng chẳng biết đã mua tự bao giờ, nhưng cô chưa từng bôi loại mỹ phẩm này trong suốt thời gian ở trên đảo. Vào những lúc như buổi trưa ánh mặt trời gay gắt thì vết thâm nổi lên rõ rệt, nhưng vì làn da trắng nên lại càng có vẻ đáng yêu, do vậy không hề có chuyện cô lấy làm khổ tâm hay cảm thấy xấu hổ về điều đó… Lúc đầu khi mới vừa đặt chân lên đảo, vì vẫn cứ e ngại chưa đi đến quán mì udon ấy, Yoshi đã nhìn ngắm tàu thuyền, chơi ở đê chắn sóng hồi lâu. Khi đó cũng đã cuối mùa thu nên biển cũng tựa như bầu trời, lấp lóa trong thinh lặng. Có tòa nhà bệnh viện màu trắng ngay phía trên cầu tàu, ở chỗ hơi nhô cao một chút. Toàn bộ cửa sổ của tòa nhà đều nằm ở phía nhìn ra biển, nên tấm kính trên những ô cửa ấy lấp lánh sáng ngời giống như người ta đeo mắt kính, trông rất là thời thượng. Bên dưới cầu thang bằng đá của bệnh viện có gian hàng ngoài trời - nơi đang bán những quả quýt đầu mùa, trông có vẻ là loại quýt chua. Ở gian hàng ấy có bày nhiều chai soda chanh. Một cô gái trạc tuổi Yoshi đang cầm dụng cụ mở nắp chai - dụng cụ làm bằng gỗ, đã bám bụi đen ngòm - ra sức ấn vào cái nắp ở miệng chai soda.

“Ôi chao, chẳng hề nhúc nhích gì! Phải làm thế nào đây, cô nhỉ?”

“Đổi cách làm thử xem.”

Đang để cánh tay tròn trịa thò ra ngoài qua chỗ khoét nơi nách áo, cô gái xỏ tay trở lại qua cửa ống tay áo, lần này nắm thêm cả phần tay áo buông dài, ấn xuống dụng cụ mở nắp chai. Đó là một cô gái có đôi chân mày rậm và có nốt ruồi ở môi dưới. Cô ấy mặc áo kimono thân dài màu bạc, tóc búi theo kiểu ngấn quả đào. Có lẽ đó là con gái của gia đình kinh doanh quán giải trí (quán geisha) trên đảo này, lời nói và cử chỉ của cô khá rành mạch. Và dường như có điều gì kỳ lạ, chai soda chanh đã mở nắp vẫn cứ bị tắc hoài ở miệng, mực nước trong chai chẳng giảm xuống bao nhiêu. Mặc dù trong lòng đã thấp thoáng hiện lên cái bóng mờ u ám, khi nghe tiếng sủi xèo xèo của bọt khí soda chanh thì Yoshi thấy thèm uống kinh khủng, giống hệt như trẻ con. Thế nhưng cô cũng đã nghe mẹ tha thiết dặn đi dặn lại rằng, mang thân phận của người đi làm thuê thì được người ta mua vé cho, và được nhận đồng bạc trắng năm xu không đục lỗ là hậu hĩ lắm rồi, đồng bạc trắng năm xu này là món tiền phải giữ gìn cẩn thận, vì biết đâu sẽ gặp tình huống nào đó.

“Chai soda chanh ấy là bao nhiêu tiền nhỉ?”

“Ba xu đấy.”

Cô gái trả lời cùng với nụ cười mỉm khoe ra hàm răng trắng. Yoshi đưa tay ra, định rằng nếu thế thì mua nước cam vậy, vừa lúc cô gái nọ đã nhanh nhảu cầm chai soda chanh, nói rằng “Để mình mở nắp cho”, rồi với vẻ hứng thú, lại nắm lấy phần tay áo buông dài, cùng với dụng cụ mở nắp chai bám bụi, chạm vào chỗ miệng chai soda.

“Nước cam thì bao nhiêu?”

“Món đó thì một xu. Không lấy soda chanh à? Để mình mở nắp cho.”

Yoshi quyết định sẽ uống soda chanh theo lời cô gái. Cô nóng lòng muốn được làm giống như cô ấy, vừa uống vừa lắc cho bọt khí trong chai sủi lên nghe xèo xèo, sau khi được mở giúp nắp chai. Vì thế cô bảo rằng “Lấy soda chanh vậy”. Thế là cùng với câu nói đó, cô gái kia ấn mạnh vào miệng chai, làm nắp chai bật ra kêu phụt lên một tiếng.

Ở trước gian hàng bán ngoài trời, hai người lắc cho bọt khí soda kêu lên xèo xèo rồi uống nước.

“Làm vỡ bọt khí trong soda thích thật!”

Cô gái liên tục đưa mắt nhìn quanh, chừng như ngóng đợi xem có người nào khác đến uống soda chanh không vậy. Cả khi có những thợ xây đi qua, cô ấy cũng tươi cười chào hỏi, “Xin mời uống soda chanh rồi đi ạ”, lối nói hệt như một phụ nữ trưởng thành. “Liệu rồi sẽ có ai đó uống soda chanh không nhỉ? Làm vỡ bọt khí soda thú vị mà…” Từ lúc đó, hai người bắt đầu trò chuyện linh tinh. Người giúp đưa Yoshi đến quán mì udon, trong lúc cô còn ngần ngại chưa cất bước, cũng là cô gái đã mở giúp nắp chai soda này.

2

Công việc của Yoshi là trở dậy sớm hơn những người còn lại trong nhà, mở sẵn cửa trước và cửa sau, rồi nấu nước dùng cho món mì udon. Những người lên tàu và rời tàu thủy vào lúc sáng sớm sẽ tìm đến quán xem ‘Có udon chưa nhỉ?’, vì vậy mà quán mở sẵn cửa từ sớm với mong đợi đón những vị khách này. Công việc của Yoshi là cho những nguyên liệu như rong biển và cá trích khô vào túi vải bông lớn, ngâm vào trong một cái nồi kim loại cứ như nồi nấu Goemon, rồi trong khi nấu nước dùng udon trên lửa liu riu một hồi lâu thì vẩy nước lên nền nhà bằng đất nện, lau bàn và ghế ngồi (loại ghế băng) trong quán. Trên bàn có bày các ống đũa. Bà chủ quán này là kiểu người hà tiện nên không sử dụng loại đũa dùng một lần, mà sử dụng loại đũa được sơn màu xanh dương nhạt, có thể rửa sạch và sử dụng lâu dài. Yoshi cắt nhuyễn loại hành cọng nhỏ dùng làm gia vị, để đầy vun vào đĩa rồi dọn sẵn ra, xong rồi cô mang ghế ra chỗ cửa, ngồi lơ đãng trên chiếc ghế ấy cho đến khi nồi nước dùng udon sôi trào. Khi ngồi trên ghế, cô có cảm giác thị trấn co mình lại như một thung lũng, nên tuy nằm bên biển mà lúc nào cũng giống như một phố núi âm u. Có lẽ do những mái hiên thấp ở hai bên nhà chồng lấp lên nhau nên cô có cảm giác vướng víu ngột ngạt, cứ như bị ám muội khói ở chân mày. Mỗi sáng, khi Yoshi ngồi trên ghế lơ đãng nhìn ra phố như vậy, thì cô gái đã giúp mở chai soda chanh đến trường bằng lối đi dưới những mái hiên nhà nối tiếp nhau. Cô gái ấy tên là Hinako. Đúng như Yoshi nghĩ, cô ấy đúng là con gái của gia đình kinh doanh quán giải trí, nhưng cô Hinako này còn có một cái tên khác nữa, và bởi vì đó là một cái tên rất đỗi kỳ quặc nên Yoshi luôn cảm thấy ái ngại cho cô. Dù cho những thợ xây hay những người kéo xe chở khách lấy làm vui thích mà gọi bằng cái tên kỳ quặc kia, Hinako vẫn đáp lại bằng câu ‘Gì thế’ nghe dễ thương, chứ không có vẻ gì tỏ ra xấu hổ.

“Hina-chan, hôm nay có môn học may vá chứ nhỉ?”

Niềm vui của Yoshi là mỗi sáng chào Hinako bằng những câu hỏi về môn học. Hinako khom người cúi xuống bên ghế ngồi của Yoshi, kêu “Mỏi quá” và đặt chiếc cặp sách có vẻ nặng nề lên đầu gối Yoshi một lúc.

“Hôm nay là môn khoa học tự nhiên cơ. Học về hoa cỏ mùa xuân. Mà bạn Yosshi này, bạn biết nhiều loại hoa viola không nhỉ?”

“Ý bạn là cỏ sumotori ấy à? Mình không biết nhưng…”

“Ờ, mình được biết là có nhiều lắm đấy. Này nhé, có hoa viola loại cánh thưa màu tím pha vệt trắng, rồi thì có viola Nhật Bản, viola hoa trắng, viola lá tròn có lông, viola cẩm quỳ, viola lá hình trái tim, rồi lại có viola lá hình tim nhọn dài, viola ưa bóng râm, viola lá tròn, viola cánh hoa thuôn dài có lá hình mũi mác, viola miền núi Hiei, viola hoa xanh tím lá dài, viola lá tròn cành đứng, viola lá tim cành đứng, viola miền núi hoa trắng nhỏ. Xem này, bạn thấy sao? Có nhiều đấy chứ nhỉ…”

Hinako mở cuốn sổ ghi chép, là tệp giấy kiểu tây đã xỉn màu, khổ một phần tư, được khâu lại bằng sợi chỉ len màu đỏ, cho Yoshi xem tranh cô vẽ những loại hoa viola này, nhưng bức nọ bức kia đều như hình tai thỏ, chứ tranh vẽ hoa viola hoàn chỉnh thì chẳng có bức nào.

Có điều, những hình vẽ hoa viola kỳ dị ấy có ghi kèm chú thích, nên rốt cuộc rồi cũng nhận ra đây là loại viola lá tròn, đây là viola lá hình tim nhọn dài chẳng hạn. Ở chỗ hình như là tranh vẽ hoa viola ưa bóng râm có vạch một đường kẻ, ghi rằng “chỗ này màu trắng”, và ghi những chú thích rối rắm, chẳng biết liệu cô có hiểu rõ hay không, đại khái là “Mọc ở chỗ đất có bóng râm, có đặc điểm là đâm chồi từ củ màu vỏ trứng, là loại cây không có thân, lá có cuống mọc ra từ gốc, lá hình bầu dục, có lông mềm và mép lá có răng cưa nhọn, hoa nhỏ và ít, màu trắng có pha lẫn những đường sọc tím…”.

“Bài khó nhỉ, bởi vì thầy của mình dạy toàn những điều không có ghi trong sách ấy mà.”

Cô chìa hai cánh tay, như đã thành thói quen, lúc nào cũng thò ra từ chỗ để hở nơi nách áo, cầm lấy cặp sách đang đặt trên đầu gối Yoshi và nói “Cám ơn” rồi đứng dậy.

“Này, Okame, đang làm gì đấy? Kẻo trễ học mất kìa!”

Trước cậu con trai của tiệm cắt tóc, học cùng khóa nhưng nói năng tỏ ra trịnh trọng, Hinako với vẻ mặt tươi tắn đáp lại “Chắc là cậu muốn đi sóng bước bên tớ chứ gì”, kèm theo nụ cười điệu đà thật hiếm thấy ở một thiếu nữ. Có lẽ trong nhiều trường hợp, không biết tự lúc nào, những cậu con trai nhớ cái tên mà các ông bố quen gọi khi đến quán giải trí, rồi bản thân cũng đâm ra thích gọi như vậy, vì thế đám con trai trong thị trấn vẫn gọi Hinako bằng cái tên còn lại của cô, cứ ‘Okame! Okame!’ suốt.

3

Đối với Yoshi thì tuần lễ đầu tiên là khoảng thời gian mà cô có cảm giác kéo dài và vô cùng khó chịu. Nhưng dần dần, khi quang cảnh hòn đảo trở nên quen thuộc trong tầm mắt, thì cô cũng cảm thấy bình tâm, theo kiểu như người ta đành chấp nhận hoàn cảnh. Thêm vào đó, đảo này là thị trấn nằm dọc theo chân núi rì rào tiếng sóng kế bên biển, vì vậy khi đêm xuống, tuy trời không nóng lắm nhưng ai nấy đều ra trước cửa nhà, rồi những người sống ở những ngôi nhà nằm cạnh nhau hoặc đối diện nhau rôm rả chuyện trò về thế sự. Những chuyện thế sự ấy đa phần là chuyện trong phạm vi cuộc sống trên đảo, nhưng dù nói thế nào thì chuyện mà Yoshi chăm chú lắng nghe nhất là chuyện á nam á nữ, về một người tên là Oriku. Người có tên Oriku ấy là chủ quán giải trí cao cấp nhất trên đảo, tuy là phụ nữ nhưng lại cắt tóc ngắn giống như đàn ông, mặc kimono loại có ống tay hẹp, trông cá tính mạnh mẽ, kết hợp với thắt lưng bản cứng, lại giắt cả hộp thuốc lá ở thắt lưng, dẫn theo vài ba cô gái trẻ và bước đi huỳnh huỵch cứ như võ sĩ sumo vậy. Nếu xem như nam giới thì người ấy cũng khá là oai phong, và trong cái nhìn của Yoshi là một người to lớn - ấy là hình ảnh nhìn từ phía sau lưng, trông như chỉ có cái đầu nhô lên từ mái hiên, khi người ấy nói câu ‘Mọi chuyện thế nào?’ để chào hỏi người khác. Hinako là một trong những cô con gái đã được Oriku nhận làm con nuôi, và hình như vẫn gọi Oriku là “bố”, bảo rằng “Bố mình lúc nào cũng thong dong.” Yoshi thường đến nhà Oriku để giao mì udon theo đơn đặt hàng, và hễ có Oriku ở nhà, bao giờ cô cũng được ném cho đồng một xu, lấy ra từ cái túi dùng để đựng thuốc lá.

Trong những lời trò chuyện về thế sự trong thị trấn, Oriku trở thành hình ảnh giống hệt như nhân vật ở trong truyền thuyết vậy. Chuyện kể rằng Oriku phóng khoáng, có đến vài ba người thê thiếp, mà những người ấy sống chan hòa giúp đỡ lẫn nhau và điều hành một quán ăn có quy mô lớn. Vậy nên thành ra mọi người đều nói về điều đó như chuyện đáng tự hào, chứ không đơn giản chỉ là chuyện hiếm có trên một hòn đảo nhỏ.

“Oriku đang xây dựng đài phun nước ở núi Kojin ấy…”

“Ồ, vậy ư! Chắc thế nào cũng sẽ làm công viên hay gì đó nhỉ.”

“Cho người phụ việc sang giúp họ đi nào!”

Một hôm, nhân vật Oriku ấy thong thả bước vào quán mì udon, là nơi Yoshi đến làm thuê, trò chuyện nọ kia về thế sự, rồi cuối cùng thoáng liếc nhìn mặt Yoshi và bảo: “Tôi mượn cháu Yosshi một chút có được không? Hôm nay có vài ba luật sư từ Osaka tới, cho nên không đủ người phụ việc…”

Lúc chiều tối, từ nhà tắm công cộng duy nhất trong thị trấn, Yoshi được Hinako dẫn về nhà, rồi sau khi mặc vào bộ áo kimono thân dài màu bạc, cô được người thợ phụ làm tóc búi giúp cho kiểu tóc quả đào có ngấn.

“Trông thật là giống nhau ấy nhỉ!”

“Ra dáng phụ việc đấy…”

Yoshi nhìn trong gương thấy diện mạo bản thân khác lạ, nhưng không có vẻ gì ngạc nhiên cho lắm. Làm tóc xong thì cô đến chỗ góc phòng, dáng điệu e dè và cử chỉ lóng cóng. Những cô gái đến chia sẻ công việc nhìn Yoshi nói những lời thân ái: “Công nhận nhỉ, cứ tưởng nàng geisha nhà nào, hóa ra là cô gái ở quán mì udon!” Thế nhưng Yoshi vẫn cứ giữ im lặng. Khi ấy Hinako đã vỗ vai cô bảo “Cũng nên tươi cười lên chút nhé!”

Yoshi nghĩ rằng mình thích Hinako lúc cô ấy đang trên đường đi học. Hinako mà cô nhìn thấy ở một nơi thế này, vào ban đêm, thì làm duyên làm dáng với cả những người đàn ông chỉ mới vừa thoáng gặp, nói câu cửa miệng ‘Khách hoa nguyệt ấy mà…’, rồi ánh mắt bao lần lúng liếng như miêu nữ.

“Bạn Yosshi, lấy giúp mình bình rượu ở chỗ để thức ăn với nhé.”

Lúc Yoshi cầm lấy bình rượu còn đang nóng mang đến ngay phía sau lưng Hinako, thì Hinako quay lại nhíu mày bảo “Khi thầy giáo của bọn mình đến thì bạn hãy bắt tay, đừng buông ra đấy nhé.”

Trong gian phòng rộng, vài ba người đàn ông được gọi là nghị sĩ, đã chếnh choáng hơi men, đang ngồi khoanh chân và cao giọng luận đàm về vấn đề xây dựng hải cảng. Ngồi ở vị trí cuối cùng là thầy giáo của Hinako, mặc áo loại Âu phục cổ đứng, chỉ quấn chiếc khăn choàng màu đen ở cổ giống như thắt cà-vạt, đang ăn quýt trông có vẻ ngon lành.

Ở khoảng giữa gian phòng, người ta bắt đầu biểu diễn múa tay, và cũng nghe vang lên lời hát phù hợp với bầu không khí lúc này. Nhưng chỉ có sự ồn ã mà thôi, còn Yoshi cứ đứng nhìn lơ đãng.

“Thầy chỉ ăn quýt thôi. Lúc này thầy không uống rượu ạ?”

“Tôi không uống được rượu ấy chứ.”

Thầy giáo trẻ của Hinako cố tình ôm lấy vai cô ấy, bảo rằng “Cô bé thật dễ thương!” Hinako nở nụ cười trông già dặn như cô gái đã hai tư, hai lăm tuổi, rồi chừng như bắt chước lối cư xử của các chị geisha, vừa bảo rằng “Em chẳng thích thế”, vừa véo vào đầu gối thầy đến là đau, rồi bỏ chạy về phía chỗ Yoshi đang đứng.

4

Qua hai tuần, cõi lòng Yoshi tràn ngập nỗi trống vắng khó tả. Mới chỉ là thiếu nữ mà cô đã gặp rắc rối vì mất ngủ về đêm. Trong gia đình chủ quán mì udon, thì người quản lý quán là một phụ nữ bốn mươi tuổi, sống cùng với bố mẹ và một người em trai. Dường như những người trong gia đình này đến giờ đã quên mất thế nào là nổi giận, thế nào là khóc, và cả thế nào là cười nữa. Vậy nên tuy có Yoshi đến nhưng thái độ của họ cứ như là Yoshi đã có mặt ở đó từ xưa, dù cô có làm gì sai sót, họ cũng không nổi giận mà cũng chẳng hề bảo ban gì.

Người phụ nữ quản lý quán udon là người giữ chìa khóa trong nhà. Em trai cô ấy thì suốt ngày đạp xe đi giao mì udon cho những nhà bán lẻ ở khắp nơi trên đảo. Còn hai người cao tuổi thì làm những công việc như dàn bột để cắt thành sợi mì udon, hay lấy nước từ chỗ giếng công cộng trong thị trấn về nhà. Một ngày làm việc ở trong gia đình này chẳng có gì là không đúng giờ theo đồng hồ cả. Có lẽ vì vẫn chưa hết hẳn tâm lý trẻ con nên trái lại, Yoshi cảm thấy thà bị mắng mỏ om sòm còn hơn là như thế. Thời gian đầu, cô nghĩ rằng vì mình làm thuê nên đành vậy; rồi cứ sáng dậy là đặt vào nồi cái túi nấu nước dùng cho mì udon, có đựng những nguyên liệu như cá trích khô và rong biển, nhóm bếp lò lên nấu; rồi lau chùi các thứ như ghế ngồi, mặt bàn và tủ kệ. Nhưng cảm giác nặng nề không cách nào hóa giải ngày càng khiến cho con người cô uể oải lừ đừ.

Thường thì cứ xế trưa là cô lại ra khoảng đất trống ven biển, trải những thứ bã sau khi nấu nước dùng udon lên tấm cói để phơi. Đối với Yoshi, đó là khoảng thời gian cô được khuây khỏa trong chốc lát. Từ cửa sổ bệnh viện, những cô y tá thấp người ló mặt nhìn ra biển, hát những câu trong bài hát tụng ca như “Chúa yêu thương tôi…” Yoshi có cảm giác rằng những thứ màu trắng là cực kỳ thanh khiết, và luôn mong muốn bản thân mình cũng được học để trở thành một cô gái có thể hát những bài ca như vậy. Những ca khúc được biểu diễn bằng đàn shamisen mà Hinako lẩm nhẩm thì Yoshi nhớ được ngay, nhưng bài ca các cô y tá hát thì cô mãi vẫn chưa nhớ được. Chính vì vậy Yoshi mới có ý nghĩ rằng mấy cô y tá thật giỏi giang.

Yoshi cũng đã nhiều lần đến bệnh viện này để giao mì udon theo đơn hàng đặt trước. Mà bất kể việc gì, những người phụ nữ ở đây đều giống như người trong quân đội, mì udon họ gọi bao giờ cũng là suất thông thường với giá năm xu. Với những tô mì được xếp vừa khít vào hộp, loại được ngăn ra làm năm tầng dùng để giao thức ăn, Yoshi bé nhỏ phải gắng sức một chút khi bước lên những bậc cấp của cầu thang bằng đá. Nhưng mỗi khi đến đó, cô lại thấy rằng với cách đặt hàng như bên nhà Oriku, gọi chỉ hai hoặc ba tô, loại giá cao, cùng với cả các món ăn kèm, thì việc vận chuyển giao hàng cho bên ấy thật nhẹ nhàng đơn giản.

Khi đến ký túc xá nơi các y tá ở, cô biết rằng vào những thời điểm như buổi tối, mấy cô gái vẫn thường hát những lời tụng ca bên cửa sổ lại trút bỏ chiếc áo khoác màu trắng, và thật bất ngờ, có lúc họ cũng hát những bài ca mà những người như Hinako vẫn hát. ‘Ôi, người ta mang udon tới rồi kìa!’ Các cô nói vậy, rồi từng người từng người một nhắm vào Yoshi mà chạy đến, ngay khi cô vừa mở nắp hộp ra.

Cứ vào trong gian phòng giống cái kho và đặt mình nằm xuống thì lần nào Yoshi cũng viết thư cho mẹ, nói rằng mình muốn trở về Onomichi. Có lẽ vì Yoshi chưa hiểu biết đầy đủ như một cô gái trưởng thành có thể làm thuê cho người khác, nên cuộc sống trên đảo cách biệt với đất liền rộng lớn khiến cô thấy quạnh hiu, theo cách cảm nhận ở lứa tuổi của mình. Thỉnh thoảng, vào ban ngày Yoshi cũng vẫn giữ vẻ mặt như vậy, không tỏ ra tươi cười mà chán chường lơ đãng. Khi đó Hinako trên đường đi học về, ghé vào quán Yoshi làm việc, rồi trêu đùa trong lúc ăn udon, rằng ‘Bạn Yosshi có vẻ lơ đãng, trông cứ như ngư phủ ở trên bờ ấy nhỉ.’

Hinako lúc nào cũng mang theo cái túi vải len sợi nhỏ màu hoa đào, đựng chừng hai mươi, ba mươi xu. Có lẽ chiếc túi là của các chị geisha hoặc của khách hàng cho, mà Yoshi thì cảm thấy đó là một món đồ rất tuyệt. Và rồi, Hinako cứ lấy từ túi ra rồi lại cất vào khoản tiền hai mươi hay ba mươi xu ấy, trông đúng như một đứa trẻ con, nhưng trong lúc đó hễ tình cờ có người quen là đàn ông bước vào thì cô buột ra ngay câu nói chực sẵn nơi cửa miệng, cùng ánh mắt hút hồn, ‘Ghét ghê cơ! Anh đến làm gì thế?’

‘Em ghét cũng được thôi. Vì anh thích Okame nhất mà!’

Hầu hết đàn ông nhìn vào đôi mắt Hinako lúng liếng như hút hồn người ta thì đều nói những lời như vậy.

Trên đảo này có xưởng đóng thuyền, nên hẳn là nhiều kiểu đàn ông phong nhã từ thành phố đổ về sẽ ngày càng rót thêm nguồn dưỡng chất cho đôi mắt lẫn tâm hồn của Hinako. Dù ở nhà của Oriku hay là đi trên phố, dù đang ở nơi đâu, Hinako vẫn là sự hài hòa tuyệt diệu với những màu sắc của đảo này, hệt như là bông hoa cắm trong bình hoa vậy.

Khi mở lời trò chuyện cùng ai đó, đôi môi cô toát ra vẻ quyến rũ tự nhiên tựa gió xuân, có khi gương mặt với sống mũi thẳng và cao trông như cô gái mười bảy, mười tám tuổi.

Mỗi sáng, cô lại kêu ‘Ôi mỏi quá!’ và nghỉ lại một lúc chỗ Yoshi đang ngồi, mở ra câu chuyện về bài học ở trường ngày hôm đó. Mà chỉ riêng lúc ấy, Yoshi mới có cảm giác là bạn bè với Hinako, và trò chuyện với cô khá là thoải mái.

“Bạn học gì vào giờ khoa học tự nhiên hôm nay vậy?”

“Mình học về cây kế, nhưng vẽ tranh kém quá nên nhờ thầy giáo vẽ giúp cho. Bạn xem này.”

Bức vẽ ấy nhìn khá hơn nét vẽ của Hinako. Nhưng ở bức vẽ này, chỉ có thể nhìn thấy hình ảnh bông hoa kế giống như vị thầy giáo hôm nào đã quấn chiếc khăn choàng quanh cổ.

“Cây kế cũng có rất nhiều loại, nhưng mình không biết rõ. Mình kể ra đây nhé. Ờ thì, có loại kế thân cao, kế mọc ngoài đồng, cúc dại theo họ kế, sơn dã kế, kế bánh xe, sơn kế, kế lá gai. Có bao nhiêu loại nhỉ?”

“Chẳng nhớ là có bao nhiêu loại.”

“Mình cũng hay quên lắm. Dào, rõ mệt!”

Hinako đưa hai cánh tay trần thò ra từ chỗ để hở nơi nách áo, ôm lấy cặp sách rồi cất bước đến trường, vẻ mặt còn lơ đãng hơn cả Yoshi.

5

Đó là ba tuần lễ vô cùng cô quạnh. Yoshi dùng vuông khăn furoshiki bọc lấy hộp đựng quần áo cô đã mang ra đảo. ‘Cháu vẫn còn trẻ con nên mới đó mà giờ đã thấy buồn, chắc là cũng khó cho nhà ta sai bảo’. Người mẹ đã nói vậy khi đến đón Yoshi, và cùng cô đi xuống bến tàu.

“Chắc con buồn phải không, Yoshi? Mẹ dẫn con đi ăn gì đó nhé?”

Yoshi ngồi thu lu trước chỗ gian hàng bán ngoài trời, cùng mẹ ăn bánh mì có nhân đậu đỏ.

Màu sắc của những quả quýt bày phía trước gian hàng có vẻ ấm áp hơn. Gió cuối thu se sắt lướt cùng mây trên bầu trời cao vợi. Ở bến thuyền, Oriku đeo kính râm đang cho cánh thợ xây vận chuyển nhiều đá tảng để làm đài phun nước; nhưng thay vì hình ảnh Oriku, tình cờ lúc đó Yoshi thấy hình ảnh Hinako thoáng hiện trong lòng, khiến cô hơi luyến tiếc vì lên thuyền mà chưa gặp bạn. Nhưng khi nhìn lũ trẻ đang cầm chơi nhiều bông bỉ ngạn màu đỏ như pháo hoa thì Yoshi tựa người vào mẹ, thong thả ngáp như một cô bò.

Phố bình dân

Vì gió lạnh, Riyo chọn đi bên phía đường có nắng. Mục đích của cô là tìm đến căn nhà nào càng nhỏ thì càng tốt. Vì đang lúc ban trưa, nên cô tìm nhà nào đó để có thể uống được một cốc trà. Đi dưới mái hiên những ngôi nhà, rẽ ngoặt ở chỗ có vẻ là công trường xây dựng với hàng rào gỗ ván, rồi ghé nhìn sâu vào phía sau nơi để chồng chất vật liệu bằng sắt thép đã hoen gỉ, cô nhìn thấy một căn nhà nhỏ có ánh lửa lập lòe bên trong lớp cửa kính. Một người đàn ông từ phía sau lưng cô vừa đạp xe tới, chống một chân xuống đất hỏi rằng “Trụ sở hành chính quận Katsushika ở đâu thế nhỉ?” Riyo không biết nên trả lời “Tôi cũng tình cờ đi qua đây nên không biết đâu ạ.” Người đàn ông đạp xe về phía căn nhà nhỏ, lớn tiếng hỏi rằng trụ sở hành chính quận ở đâu. Cửa kính mở ra, rồi xuất hiện gương mặt người đàn ông với một dải khăn vấn quanh đầu, trông có vẻ là một người làm nghề thủ công nào đó. “Cứ đi ra đường Yotsugi, rồi theo đường Shindo đi thẳng về phía ga tàu thì sẽ biết đường đến đó thôi”, người đàn ông hướng dẫn. Riyo có cảm giác rằng vẻ bề ngoài của người đàn ông vấn khăn cho thấy đó là kiểu người tốt tính, vì vậy cô đợi người đàn ông đi xe đạp lướt qua, rồi rón rén đến bên cạnh người kia và nhỏ giọng ướm hỏi: “Bác có cần trà Shizuoka không ạ?” Trong gian phòng nền đất tối mờ, có chiếc ấm to đặt trên thanh sắt gác ngang bếp lò với lửa củi đang cháy. “Trà ư?” “Vâng, loại trà ở Shizuoka ấy mà…” Riyo vừa mỉm cười vừa nhanh nhảu gỡ chiếc túi đeo trên người xuống. Người đàn ông vấn khăn bước đến chỗ chiếc ghế trong phòng mà chẳng nói gì cả. Riyo muốn xin được sưởi nhờ ngọn lửa đang cháy đượm, dù chỉ chốc lát thôi, nên rụt rè lên tiếng: “Tôi đi bộ đã lâu, mà lạnh quá… Cho tôi sưởi nhờ một chút được không ạ?” “Ồ được thôi. Cô đóng cánh cửa chỗ đó lại, rồi cứ sưởi đi nhé.” Đang kẹp chiếc ghế nhỏ vào giữa hai bắp chân, người đàn ông đẩy chiếc ghế ấy về phía Riyo, còn mình thì ngồi lên một chiếc rương lọc xọc.

Khi Riyo đặt hành lý vào một góc của gian phòng nền đất, ngồi co ro với vẻ ngại ngùng và đưa bàn tay ra hơ gần ngọn lửa, thì người đàn ông hất cằm ra hiệu như khích lệ, bảo rằng “Cô cứ ngồi lên cái ghế đó đi”, và nhìn Riyo đang sưởi ấm trước bếp lửa. Một thiếu phụ chừng như không chăm chút ngoại hình, nhưng không ngờ lại có diện mạo ưa nhìn và nước da trắng trẻo. “Cô đi bộ để bán dạo đấy à?” Người đàn ông hỏi.

Nước đun trong ấm bắt đầu có tiếng reo.

Ở chỗ tiếp giáp với trần nhà ám khói có gắn bàn thờ thần to lớn khác thường, trên bàn thờ có cắm những cành lá thiêng rất tươi xanh. Bên dưới cửa sổ có treo tấm bảng đen, và có một đôi ủng cao su chi chít lỗ đặt ở sát vách nhà. “Nghe nói rằng quanh đây cũng khá, nên sáng sớm tôi đã tới đây, nhưng chỉ bán được cho duy nhất một nhà, cho nên tôi định sẽ về thôi, mà vì nghĩ rằng có thể ăn cơm hộp chẳng hạn ở nơi nào đó nên tôi đang đi tìm một nơi như vậy…” “Cơm hộp thì cô có thể dùng ở đây… Còn chuyện buôn bán thì may rủi tùy hôm ấy mà, nếu đi thêm một chút quanh chỗ có đông đúc nhà cửa chẳng hạn, cũng có khi lại buôn may bán đắt không ngờ ấy chứ.” Người đàn ông lấy ra cái gói bọc giấy báo dấp dính màu vàng từ hộc kệ móp méo trông như kệ đựng sách, và lấy trong gói ấy ra những miếng cá hồi cắt sẵn, rồi đặt cá hồi lên những thanh sắt đang gác trên bếp lò, sau khi đã nhấc ấm nước trên bếp xuống. Có mùi thơm bốc lên. “Nào, cô nên ngồi lên cái ghế kia, rồi thong thả dùng cơm hộp chứ nhỉ…” Riyo đứng dậy, lấy ra từ túi hành lý hộp cơm được gói trong vuông khăn furoshiki rồi ngồi xuống. “Buôn bán thứ gì cũng không đơn giản nhỉ. Cái loại trà Shizuoka ấy, một trăm lạng thì bao nhiêu tiền vậy?” Người đàn ông hỏi trong khi lật trở miếng cá hồi. “Giá bán thì khoảng chừng một trăm hai mươi hay một trăm ba mươi yên đấy, nhưng rồi cũng có phần vụn phải bỏ đi, vả lại nếu giá cao thì khó bán chạy lắm…” “Thế đấy nhỉ. Những gia đình có người cao tuổi thì có thể sẽ mua, chứ gia đình trẻ thì chắc khó thuyết phục.” Riyo mở hộp cơm ra. Cơm lúa mạch đen sì, cùng hai con cá xiên que nướng, và món ướp miso. “Thế nào nhỉ, gia đình cô ở đâu?” “Ở khu phố Inari thuộc Shitaya ấy mà, nhưng chúng tôi mới vừa chuyển đến Tokyo, nên chẳng biết đông tây gì cả.” “Ồ, chắc thuê chỗ trọ chứ?” “Không ạ, chúng tôi ở nhờ chốc lát thôi.” Người đàn ông lấy ra từ cái túi len cáu bẩn một chiếc hộp nhôm lớn đựng cơm, rồi mở nắp. Cơm độn khoai được nén chặt cứng như sắp vỡ hộp ra. Sau khi dùng tay bốc cá hồi đã nướng bỏ vào nắp hộp, anh lại đặt chiếc ấm lên bếp lò, rồi cho vào lò thanh gỗ nhỏ. Riyo đặt hộp cơm đang ăn dở lên chiếc ghế ngồi, lôi từ trong hành lý ra túi trà là hàng hóa mà cô đem bán, lấy một ít trà để ra miếng khăn giấy, rồi hỏi “Cho chỗ này vào ấm được chứ ạ?” Người đàn ông phẩy tay với vẻ e ngại, cười cười bảo “Liệu có nên không? Hàng giá đắt cơ mà!” Nụ cười toát ra vẻ trẻ trung, khoe những chiếc răng to và trắng sáng. Riyo nhấc chiếc nắp ấm lên, soạt một cái trút chỗ trà vào giữa làn hơi nước.

Nước trà sôi bồng lên. Người đàn ông lấy cốc uống nước và cái ly bẩn từ trên kệ, đặt lên chiếc rương mới ở cạnh vách nhà. “Chồng của cô làm công việc gì vậy?” Người đàn ông hỏi thế, rồi dùng tay bốc lấy một nửa chỗ cá hồi, đặt lên phần cơm của Riyo. Riyo bối rối nhưng vẫn nhận lấy chỗ cá hồi với vẻ cảm kích. “Nhà tôi đi Siberia, vẫn chưa về, nên nếu không làm những công việc kiểu này thì tôi chẳng có gì ăn nữa.” Người đàn ông ngước mặt lên với vẻ kinh ngạc. “Ồ, chồng cô sang chỗ nào ở Siberia thế?”, anh ta hỏi.

Cô nhận được thư gửi từ nơi gọi là Sytin ở Baikal, rồi mùa thu trôi qua, cuối cùng cô cũng đã bỏ lại sau lưng mùa đông năm nay rồi. Riyo cũng đã quen với cảm giác trĩu nặng trong lòng khi thức dậy mỗi sáng. Vì khoảng cách quá xa nên cô chẳng có cảm nhận về điều gì thực tế, nhưng rồi giờ đây, việc không có cảm nhận thực tế như vậy đã trở thành quen thuộc. Nghe nói hiện đang thịnh hành bài hát có tên là Đồi núi xứ người, nên Riyo bảo Tomekichi hát cho mình nghe, nhưng cảm giác u sầu dâng lên trong khi cô nghe bài hát ấy. Cô cảm thấy như thể chỉ có xung quanh mình là vẫn còn sót lại không khí của chiến tranh. Như thể trong ký ức đã lùi xa mờ mịt, chỉ riêng chỗ của mình là bị níu giữ lại sau khi bị kéo ra khỏi sắc thái bình yên. Nào có thần thánh gì tồn tại. Ấy là câu cửa miệng mà Riyo thường nói. Vào mùa nóng thì ngày nào cũng không chịu nổi vì thấp thỏm chờ mong, rồi khi bầu không khí nóng bức dần dần dịu xuống, thì lại đến mùa đông buồn nẫu cả người. Sức chịu đựng của người ta cũng có giới hạn chứ. Riyo nghĩ thế và tức giận một mình. Trong suy nghĩ của cô thì hình bóng Ryuji, người đã bốn lần đón mùa đông ở xứ Siberia, dần trở nên nhạt nhòa mong manh hệt như hồn ma vậy.

Khoảng thời gian sáu năm, kể từ lúc Ryuji nhập ngũ tòng chinh, tâm tưởng Riyo cứ phấp phỏng mong chờ, chưa một lần hạnh phúc. Bên ngoài cuộc sống của Riyo, ngày tháng cứ trôi nhanh chẳng có xúc cảm gì. Giờ thì chẳng còn ai nói đến chuyện chiến tranh. Thảng hoặc khi cô nói với người ta rằng chồng mình còn đang ở Siberia, thì người đó chỉ chia sẻ với cô sự cảm thông hời hợt, cứ như với trường hợp một người đi công tác vẫn chưa về. Riyo chẳng biết Siberia là một nơi thế nào, nhưng chỉ có thể hình dung rằng nơi đó giống như sa mạc tuyết rộng lớn.

“Được biết nơi đó có tên là Sytin, ở bên cạnh Baikal, nhưng anh ấy vẫn chưa về được…” “Tôi cũng được hồi hương từ Siberia đấy chứ. Tôi bị bắt đi đốn cây rừng ở Murti gần Hắc Long Giang khoảng hai năm… Con người toàn những chuyện may rủi ấy mà. Chồng cô thế thì cũng khó khăn thật đấy, nhưng mà cũng khó khăn cho cô là người chờ đợi nhỉ…” Người đàn ông tháo chiếc khăn vấn đầu, lấy khăn ấy làm khăn lau để lau ly và cốc uống nước, rồi rót nước trà đã sôi kỹ. “Ôi, bác cũng là lính phục viên đấy ạ? Nhưng mà bác thật khỏe mạnh và đã được trở về rồi nhỉ?” “Chẳng biết thế nào tôi lại không bị chết, mà lại có số phận được trở về Nhật Bản…” Riyo vừa ăn nốt chỗ cơm trong hộp vừa chăm chú nhìn vào gương mặt người đàn ông. Chính vì cảm thấy đó là kiểu đàn ông đơn giản bình thường, Riyo mới có thể trò chuyện thoải mái và cảm thấy dễ chịu. “Cô có con rồi chứ?” “Vâng, tôi có con trai đã được tám tuổi rồi, đại để vì nhập học khi thay đổi địa bàn cư trú mà giờ việc trường lớp đang rối bời đây ạ. Do muộn làm thủ tục phân phối nên phải bắt đầu làm từ thủ tục này, mà cháu cũng nhiều lần không thể đến trường, toàn bận bịu công việc buôn bán, đang hoàn cảnh như thế thì lại tả tơi vì hằng ngày phải ra vào trụ sở hành chính quận làm thủ tục ấy mà.”

Người đàn ông cầm lấy cái ly, vừa thổi phù phù vừa uống nước trà nóng. “Trà ngon nhỉ!” “Ồ, thế ạ? Có trà ngon hơn nữa, còn đây là loại trà hạng hai, giá gốc một quan là chừng tám trăm yên… Nhưng không ngờ lại được khách hàng khen là ngon đấy ạ.” Riyo cũng cầm lấy chiếc cốc bằng hai tay, vừa thổi vừa uống nước trà nóng.

Chẳng biết gió đã đổi hướng tự bao giờ, mà mái nhà lợp tôn kêu ràn rạt khi gió từ phía Tây thổi tới. Riyo cảm thấy sợ phải bước ra ngoài, cảm thấy muốn ở lại thêm một chút cạnh bên ngọn lửa. “Chắc tôi mua chừng hai trăm lạng nhé…” Người đàn ông nói thế, rồi lấy ra ba trăm yên từ trong túi của bộ quần áo bảo hộ lao động, “Ơ kìa, nếu là khoảng chừng hai trăm lạng, dù bác không có ý định mua thì em cũng sẽ biếu bác chứ.” Riyo vội vàng lấy ra hai túi trà, loại túi có trọng lượng một trăm lạng, rồi đặt lên chiếc rương. “Sao lại thế, buôn bán là buôn bán chứ nhỉ. Lẽ nào tôi chỉ nhận không thôi!… Nếu mà cô có đến quanh đây thì lại ghé vào nhé.” “Vâng, mà dẫu rằng tôi có ghé lại làm phiền bác… Chắc không phải là nhà bác ở đây?” Riyo nhìn quanh gian nhà hẹp. Ăn xong hộp cơm, người đàn ông tước ra một miếng dăm bị xước trên thanh gỗ, dùng làm tăm xỉa răng và đáp: “Tôi sống ở đây mà. Công việc của tôi là vừa trông coi vừa phụ trách vận chuyển nguyên vật liệu sắt thép, chỉ có bữa ăn thì nhờ bên chỗ chị gái gần đây mang đến thôi…” Người đàn ông nói vậy rồi mở cánh cửa ở phía dưới bàn thờ. Có chiếc giường lắp đặt ở chỗ giống như một hộc tủ âm tường, trên vách ván có tấm bưu thiếp in hình ảnh Yamada Isuzu, được đính bằng đinh ghim. “Ôi, bố trí tiện lợi nhỉ! Chắc là bác sống đơn giản thoải mái chứ?” Riyo thầm đoán xem người đàn ông này khoảng bao nhiêu tuổi.

Từ hôm ấy, Riyo chuyển sang buôn bán ở khu Yotsugi, và ghé chân vào gian nhà nhỏ ở nơi để nguyên vật liệu sắt thép này. Cô cũng được biết rằng người đàn ông có tên là Tsuruishi Yoshio. Tsuruishi vui mừng khi Riyo ghé lại, và cũng có lúc anh mua bánh kẹo chờ đón cô. Cùng với niềm vui ghé vào chỗ Tsuruishi, cô cũng dần có được chút ít mối hàng quen mua trà, nên việc đi bán dạo ở khu này trở nên thoải mái nhẹ nhàng hơn. Riyo đã dẫn theo Tomekichi đến gian nhà nhỏ của Tsuruishi ở khu Yotsugi, vào ngày thứ năm cô ghé chân nơi này. Vừa trông thấy Tomekichi, Tsuruishi rất vui mừng, rồi dẫn Tomekichi đi đâu đó. Một lúc sau, Tomekichi mang về hai chiếc bánh to, loại bánh quy nướng giòn vẫn còn nóng. “Bánh này là cậu chàng nướng phồng lên đấy nhé…” Tsuruishi nói vậy, rồi vừa ngồi xuống ghế vừa xoa đầu Tomekichi. Riyo bắt đầu nghĩ ngợi, rằng không biết Tsuruishi có vợ chưa nhỉ. Tuy điều đó chẳng phải là suy nghĩ hệ trọng gì cho lắm, nhưng nhìn thấy Tsuruishi cũng yêu mến Tomekichi thì Riyo chợt nghĩ như vậy. Riyo cũng có cảm nhận rằng, cho đến bây giờ khi đã ba mươi tuổi, ngoài chồng mình ra thì cô chẳng hề nghĩ đến điều gì khác, nhưng từ khi biết Tsuruishi là người có khí chất thong dong, tình cảm của bản thân đối với Tsuruishi đã dần dần chuyển biến một cách thật lạ lùng khó tả. Dạo gần đây, Riyo cũng dần chú ý hơn đến vẻ bề ngoài, và cố gắng hết mình trong việc buôn bán. Ngoài trà, cô còn nhờ họ hàng ở Shizuoka gửi lên cá saba hoặc cá mòi, ở dạng miếng cá đã cắt nhỏ, và lúc đi bán trà cũng thử mang theo bán, mà không ngờ có lúc cá lại còn bán chạy hơn cả trà.

Khi ấy hình như là ngày thứ bảy hay thứ tám, kể từ hôm đầu tiên Riyo ghé vào chỗ Tsuruishi. Có được một ngày nghỉ nên Tsuruishi đề nghị rằng sẽ dẫn Riyo và Tomekichi đi Asakusa, vì hai mẹ con cô vẫn chưa từng đến đó. Anh bảo rằng để ngắm hoa anh đào thì giờ hãy còn sớm, nhưng nếu có thời gian cũng sẽ thử đi dạo công viên Ueno. Vì thế vào ngày hẹn, Riyo cùng Tomekichi đứng đợi ở trước quầy hướng dẫn du lịch bên trong nhà ga Ueno theo như lời Tsuruishi chỉ dẫn. Hôm ấy trời âm u, có lúc nhiều mây có lúc hửng nắng, nhưng chỉ cần trời không đổ mưa thì đó lại là ngày êm đềm dễ chịu. Cũng được chừng mười phút trôi qua thì Tsuruishi đến trong bộ com-lê màu xám tro đã cũ, có vẻ ngắn và chật.

Riyo đang nắm tay Tomekichi, có phần trau chuốt vẻ bề ngoài với chiếc áo đầm liền thân được may bằng loại vải may kimono, có in hoa văn hình sóng biển, và cũng mặc áo khoác dạng vest bằng vải chần bông màu nâu nhạt. Riyo có vẻ trẻ trung hơn mọi ngày, và khi đứng bên cạnh Tsuruishi là người có chiều cao nổi trội, chắc do mặc Âu phục nên dáng cô trông thấp như là một nữ sinh. “Mong trời đừng đổ mưa chứ nhỉ…” Tsuruishi nhẹ nhàng bế bổng Tomekichi len lỏi qua dòng người đông đúc. Riyo xách chiếc túi lớn, loại dùng khi mua sắm, và còn xách túi đựng những thứ như bánh mì, cơm cuộn rong biển, quýt. Họ đi tàu điện ngầm đến trạm cuối là Asakusa, rồi đi bộ từ vị trí bên cạnh nhà hàng Matsuya về phía Nitenmon, và bước vào con phố mua sắm giữa hai dãy hàng quán trải dài.

Riyo cảm thấy cái nơi có tên gọi là Asakusa không ngờ lại chẳng phải như mình mong đợi. Bức tượng Quan Âm nổi tiếng ở Asakusa là ở chỗ gian điện thờ nhỏ phủ sơn màu đỏ tươi đấy sao - cô thất vọng nghĩ thầm. Ngày xưa, đó là điện thờ to lớn khiến cho người ta phải ngước nhìn đấy chứ. Tsuruishi có giải thích như vậy, nhưng cô chẳng có chút cảm nhận thực tế nào rằng điện thờ to lớn. Chỉ có làn sóng người cuồn cuộn nối tiếp nhau. Mọi người chen lấn nhau vây quanh gian điện thờ nhỏ hẹp sơn màu đỏ tươi này. Nghe vẳng lại từ xa tiếng kèn trumpet và saxophone - những thanh âm cứ như mời gọi, nghe sầu não. Trong không gian rộng mở của công viên, trên ngọn những cây sống sót qua hỏa hoạn đang lún phún lá non reo trong gió, rồi xạc xào vật vã khi gió mạnh.

Qua khỏi cổng vòm của khu chợ bán quần áo cũ thì thấy những quán ăn dựng tạm ken dày vòng quanh khắp bờ ao. Không gian tứ phía nồng nặc mùi dầu chiên cháy khét, cùng với mùi hơi nước bốc lên từ những cái nồi lớn nấu món hầm theo kiểu Kanto. Tomekichi được Tsuruishi mua cho, ở gian hàng ngoài trời, chiếc kẹo bông gòn màu vàng phồng to ở đầu que, nên đang vừa đi vừa nhấm nháp… Tuy chỉ mới tình cờ gặp nhau trong thời gian ngắn, Riyo vững dạ vì cảm giác như thể đã chung sống với Tsuruishi phải đến mười năm. Cô chẳng hề mệt mỏi chút nào. Rạp chiếu phim và nhà hát kịch có mái hiên chìa ra nối tiếp nhau. Ba người lang thang dạo qua khoảng trống giữa các tòa nhà lớn, trong cảm giác như toàn bộ những tấm bảng quảng cáo theo kiểu Mỹ - giới thiệu phim ảnh và kịch nghệ - tràn cả ra và lấn ép lòng đường. “Mưa rồi nhỉ.” Tsuruishi giơ một tay lên, nên Riyo cũng ngước mặt nhìn lên bầu trời. Đã có những hạt mưa to rơi xuống. Cuộc du lãm phải khó khăn mới có, mà cũng hỏng hết cả. Nghĩ vậy, nhóm của Riyo bước vào quán cà phê nhỏ tên là Merry, nơi có ngọn đèn nhỏ bên trong chao đèn bằng thủy tinh. Không ngờ bên trong quán bài trí tẻ nhạt ngoài mong đợi, với cành hoa anh đào giả từ trên trần nhà buông rủ xuống. Họ gọi hồng trà, rồi Riyo lấy ra các món ăn như cơm cuộn rong biển và bánh mì để Tsuruishi và Tomekichi dùng bữa. Tsuruishi không hút thuốc nên bữa ăn cũng kết thúc nhanh chóng không ngờ. Nhưng mưa đã trở nên nặng hạt, và không biết tự bao giờ, khách trú mưa đã tập trung vào đầy trong quán.

“Nên làm thế nào đây? Trời mưa to rồi nhỉ… Có vẻ là khó tạnh được ấy chứ.” “Ta sẽ đợi một chút, mưa ngớt hạt thì tôi đưa hai mẹ con về.” Có lẽ nói đưa về là nói đến ngôi nhà ở khu phố Inari chăng - Riyo thầm nghĩ. Dẫu Riyo có được đưa về thì cũng không thể mời Tsuruishi vào nhà được. Cô đang nhờ cậy người quen ở cùng quê, tá túc cho đến khi tìm được phòng ở trọ. Lúc ngủ thì sử dụng khoảng sàn rộng hai tấm chiếu ở ngay phía trước cửa ra vào, chứ không có chỗ gọi là phòng riêng. Riyo muốn đến chỗ của Tsuruishi ở Yotsugi hơn là khu phố Inari, nhưng trong gian nhà nhỏ của Tsuruishi cũng không đủ ghế ngồi, nên cũng không có nghĩa là sẽ được bình tâm thoải mái.

Không để cho Tsuruishi nhìn thấy, Riyo kiểm tra chiếc ví ở trong túi mua hàng. Trong ví có chừng bảy trăm yên, nên cô tự hỏi rằng với số tiền này, liệu có thuê được chỗ nào đó kiểu như quán trọ để mà trú mưa chăng. “Liệu có chỗ nào đó kiểu như là quán trọ không nhỉ?” Vẻ mặt Tsuruishi có biểu hiện khó tả khi nghe hỏi liệu có quán trọ chăng. Không ngần ngại, Riyo thành thật tâm sự chuyện nhà ở của mình. “Cho nên, em không muốn cứ thế này mà về. Em cũng muốn xem phim, rồi nếu có một lữ quán nhỏ chẳng hạn, thì mình sẽ nghỉ ngơi ở đó, nhờ họ gọi giúp cho món mì soba chẳng hạn, và sẽ vui vẻ tạm biệt nhau… Có vẻ là em chơi sang nhỉ?” Dường như Tsuruishi cũng có cùng suy nghĩ như vậy nên cởi áo khoác của mình ra, dùng áo ấy trùm lên đầu Tomekichi, rồi cùng với Riyo đi ra ngoài phố giữa trời mưa, và chạy vào dưới mái hiên của một rạp chiếu phim gần đó… Vì phải đứng để xem phim chứ cũng không có được ghế ngồi, họ mệt rã rời do đứng trong đám đông đầy hơi người ngột ngạt, còn Tomekichi thì ngủ say trên lưng Tsuruishi tự bao giờ. Biết rằng nên sớm đến lữ quán thì hơn, chừng một tiếng đồng hồ trôi qua thì họ ra khỏi rạp chiếu phim, rồi đi tìm lữ quán giữa cơn mưa xối xả. Mưa rơi ào ạt khắp bốn bề, nghe như tiếng vỗ vào lá chuối. Cuối cùng, họ tìm được một lữ quán nhỏ ở gần khu phố Tawara.

Ở cuối dãy hành lang với ván sàn đã bị rộp lỗ chỗ và kêu lên kèn kẹt dưới bước chân, có một gian phòng hẹp, và nhóm của Riyo được dẫn đến phòng đó. Chiếu trải sàn mềm và dấp dính gây cảm giác khó chịu.

Riyo cởi bỏ đôi tất ướt. Tomekichi thì nằm phịch xuống, lăn ra ngủ ở trước hốc trang trí trong phòng. Tsuruishi lấy chiếc đệm ngồi cáu bẩn kê làm gối cho Tomekichi. Hình như do cũng không có máng dẫn nước, âm thanh nghe to hơn khi nước mưa đọng đầy ở mái hiên tuôn xuống ào ạt như thác đổ. Tsuruishi lấy ra chiếc khăn tay đã ố vàng, rồi lau mái tóc cho Riyo. Đó là một cử chỉ tự nhiên, nên Riyo cũng thản nhiên cho phép mình tận hưởng cảm giác thân ái đó. Lồng ngực Riyo chợt dâng lên cảm giác như là trong tiếng mưa, bản thân vừa gặp niềm hạnh phúc qua cái nhìn lướt vội. Vì đâu mà mình vui ấy nhỉ? Có cảm giác rằng sự cô độc của con người bị kềm tỏa đã lâu kêu lên vi vút như tiếng sáo. “Ở một nơi thế này, liệu họ có gọi món ăn giúp mình không nhỉ?” “Ờ nhỉ, để em đi hỏi thử xem sao…” Riyo thử hỏi nữ nhân viên phục vụ mặc Âu phục, đang bước ra hành lang để mang trà đến căn phòng cô thuê. Được biết rằng nếu là mì soba theo kiểu Trung Hoa thì có thể gọi được, cô đã nhờ gọi hai phần mì ấy.

Hai người ngồi uống trà đối diện nhau một lúc, giữa họ là chiếc rương đặt lò ủ than đang nguội lạnh. Tsuruishi duỗi chân ra, nằm xuống cạnh Tomekichi. Qua lớp cửa kính, Riyo nhìn ra ngoài trời đang dần dần tối lại trong mưa. “Cô Riyo bao nhiêu tuổi ấy nhỉ?” Tsuruishi đột nhiên hỏi vậy. Riyo quay nhìn về phía Tsuruishi, khe khẽ cười. “Tôi không xác định được tuổi của phụ nữ đâu. Chắc là khoảng hai sáu, hai bảy nhỉ?” “Em già rồi ấy chứ, ba mươi tuổi.” “Ồ, lớn hơn tôi một tuổi…” “Ôi, anh trẻ thế! Em cứ tưởng anh Tsuruishi hơn ba mươi rồi kia.” Riyo chăm chú nhìn gương mặt Tsuruishi, vẻ như nhìn món vật quý hiếm. Mắt Tsuruishi - đôi mắt đẹp trên gương mặt có chân mày rậm - chợt sáng long lanh vẻ cuốn hút gọi mời. Rồi anh nhìn vào đôi chân cáu bẩn mình đang để duỗi ra. Tsuruishi cũng đã cởi đôi tất.

Tối đến mà mưa vẫn chưa tạnh.

Hai phần mì soba Trung Hoa nguội lạnh được đưa đến chậm trễ. Riyo lay gọi Tomekichi dậy, cho cậu bé vẫn đang buồn ngủ húp nước mì… Hai người trò chuyện và quyết định sẽ tiếp tục ở lại qua đêm. Trong khi Tsuruishi ra quầy thanh toán để trả tiền thuê phòng, có ba bộ chăn đệm sạch sẽ hơn mức mong đợi được mang đến. Riyo trải đệm ra. Cảm giác như những tấm đệm lấp đầy không gian phòng. Cô chỉ cởi áo khoác của Tomekichi, dẫn cậu bé đi vệ sinh rồi cho cậu ngủ trên tấm đệm ở giữa. “Chắc họ cho rằng chúng ta là vợ chồng đấy nhỉ?” “Đúng vậy. Khó cho họ thật đấy…” Có lẽ do nhìn vào tấm đệm nên lồng ngực Riyo xao động lạ lùng, cảm giác như bản thân có lỗi với chồng vậy. Không biết sắp tới sẽ ra sao, nhưng mà mình cũng muốn nghĩ rằng, tình huống thành ra như thế này là bởi vì trời mưa, chẳng còn cách nào khác. Trong lòng Riyo thầm biện minh như vậy.

Đêm đã về khuya, Riyo đang ngủ chập chờn trong cảm giác dễ chịu thì nghe có tiếng Tsuruishi gọi “Cô Riyo! Cô Riyo!” Riyo giật mình ngóc dậy ngẩng nhìn lên. “Cô Riyo này, tôi sang bên đó có được không?” Tsuruishi thì thào hỏi. Cơn mưa đã ngớt đi một chút. Tiếng nước mưa chảy xuống từ mái hiên nghe cũng yếu ớt đi. “Không được đâu…” “Không được thật à?” “Vâng, em thấy khó xử lắm.” Tsuruishi buông tiếng thở thật dài. “Anh Tsuruishi này, em còn chưa hỏi về vợ anh. Vậy chuyện của anh là thế nào ấy nhỉ?” “Hiện giờ thì tôi không có vợ.” “Vậy là trước đây đã có rồi?” “Đúng thế.” “Cô ấy làm sao mà…?” “Khi tôi từ quân ngũ trở về thì cô ấy đã sống với người đàn ông khác.” “Chắc là anh tức giận?” “Ừ, cũng có phần thế đấy, đúng là cũng tức giận chứ nhỉ… Nhưng mà, người ta bỏ đi rồi thì đành chịu thôi chứ…” “Đúng vậy. Nhưng mà, anh cũng dễ dứt lòng thật đấy…” Tsuruishi lại im lặng hồi lâu. “Mình nên nói chuyện gì đi nhỉ.” “Ừ, mà cũng có chuyện gì đáng nói đâu… Món mì Trung Hoa đó dở thật.” “… Vâng, đúng thế. Vậy mà những một trăm yên một phần!…” “Nếu mà hai mẹ con cũng có phòng trọ thì tốt nhỉ…” “Vâng, gần chỗ anh Tsuruishi chắc là không có… Em muốn chuyển đến cạnh anh Tsuruishi ấy ạ…” “Trước mắt là chưa có. Nếu mà có thì tôi sẽ cho biết ngay mà… Cô Riyo đáng nể thật đấy!” “Ơ kìa! Vì sao vậy?” “Đáng nể mà! Không hẳn là đàn bà thì ai cũng sống buông thả nhỉ?” Riyo im lặng. Cô có ý muốn hai người thử ôm nhau. Và rồi… Giấu Tsuruishi, Riyo thở ra một hơi dài não nuột, như thể cô siết lấy hơi thở rồi vứt đi từng chút. Hai bên cạnh sườn cô nóng lên. Xe tải chạy trên đường làm căn nhà rung lắc. “Thứ gọi là chiến tranh khiến cho con người trở thành như giun dế ấy nhỉ. Bởi vì tôi đã làm điều cực kỳ nghiêm túc mà lại như là chuyện điên rồ. Tôi kết thúc đời lính ở vị trí binh nhì, mà đã bị đánh tơi bời đấy. Tôi chẳng muốn phải quay lại cảnh đó nữa đâu…” “Thế còn bố mẹ anh Tsuruishi?…” “Sống ở quê ấy mà.” “Thế quê anh ở đâu?” “Ở Fukuoka ấy.” “Chị gái anh thì sống thế nào ạ?” “Chị ấy nuôi hai con, sống đơn thân như cô Riyo vậy, có một chiếc máy may và đang làm nghề may Âu phục. Chồng chị đã tử trận từ sớm ở miền Hoa Trung rồi…” Có lẽ Tsuruishi đã khuây khỏa nỗi lòng một chút, vì thế mà giọng nói cũng trở nên thư thái nhẹ nhàng.

Riyo thấy vô cùng đáng tiếc nếu chuyện cứ thế này cho đến khi trời sáng. Cô cảm thấy ái ngại khi nghĩ rằng Tsuruishi đã nản lòng. Nếu là người vốn dĩ hoàn toàn xa lạ, chắc hẳn chuyện có thế này cũng chẳng sao. Tsuruishi chẳng có vẻ gì muốn hỏi han về chồng của Riyo dù chỉ một lời.

“Ôi, chẳng biết thế nào mà mắt lại tỉnh ra, không ngủ được ấy chứ… Chuyện mình không quen làm thì sao mà làm được!…” “Ơ, thế anh Tsuruishi chẳng bao giờ đi chơi hay sao?” “Những chuyện kiểu đó thì có chứ, đàn ông mà. Toàn là tìm đến những người chuyên nghiệp.” “Làm đàn ông thích nhỉ!…” Riyo đã buột miệng nói rằng làm đàn ông thích nhỉ, nhưng cô vừa nói ra câu ấy thì Tsuruishi roạt một cái nhổm dậy, rồi đến ôm choàng lấy Riyo, từ bên cạnh ép vào cô nặng trĩu. Vì anh nằm ở trên tấm chăn, nên Riyo cứ để mặc cảm xúc trào dâng trong khi bị người đàn ông đè lên với toàn bộ sức lực. Riyo cứ lặng thinh, mở to mắt nhìn trong bóng tối. Cái đầu màu đen của Tsuruishi đè nặng lên bên má Riyo. Bên trong mí mắt cô vụt lóe lên tia sáng như cầu vồng mới hiện. Đôi môi Tsuruishi vụng về và nóng rực chạm vào quanh chiếc mũi nhỏ của Riyo.

“Không được sao?…” Riyo duỗi mạnh chân ở bên dưới tấm chăn. Trong tai cô có tiếng kêu ong ong dữ dội. “Không được đâu… Em đang nghĩ về Siberia ấy.” Riyo có cảm giác rằng mình đã buột miệng nói ra điều không hay. Tsuruishi vẫn giữ nguyên tư thế ôm choàng, ép vào cô nặng trĩu từ bên trên tấm chăn, và có vẻ lạ lùng vì chẳng hề nhúc nhích. Ấy là vẻ lặng phắc như khi người ta cúi đầu phủ phục trước thần linh. Trong khoảnh khắc, Riyo cảm thấy như là mình có lỗi. Một lúc sau, bằng tất cả sức mình, cô ôm chầm lấy cổ Tsuruishi đang nóng rực.

Chừng hai ngày sau đó, Riyo khấp khởi dẫn Tomekichi đến chỗ nhà Tsuruishi ở khu Yotsugi. Hôm nay không thấy có Tsuruishi, với chiếc khăn vấn đầu, đứng sau cửa kính của gian nhà nhỏ vào giờ như thường lệ. Riyo lấy làm lạ, bèn cho Tomekichi chạy lên trước xem sao. “Có người lạ đấy!” Tomekichi nói vậy và chạy ngược trở về. Trống ngực Riyo đập rộn lên. Cô đến bên cửa ghé nhìn vào bên trong gian nhà, thì thấy hai thanh niên đang dọn dẹp giường ngủ của Tsuruishi ở chỗ tựa như hộc tủ âm tường. “Cô cần hỏi gì vậy?” Người thanh niên có đôi mắt nhỏ quay lại hỏi. “Anh Tsuruishi có ở đây không ạ?” “Anh Tsuru chết mất rồi, lúc tối qua.” “Ôi!” Riyo chỉ thốt ra tiếng ôi, rồi không thể nói nên lời nữa. Cô cũng thấy lạ khi có đèn sáng ở chỗ bàn thờ thần đã ám muội khói đen, nhưng không thể nghĩ rằng sở dĩ như vậy là bởi vì Tsuruishi đã chết.

Cô được nghe kể rằng, Tsuruishi ngồi trong chiếc xe tải chở nguyên vật liệu sắt thép, trên đường từ Omiya trở về, rồi từ trên cây cầu nào đó, chiếc xe tải rơi lộn ngược xuống sông, tài xế và cả anh đều chết. Được biết rằng hôm nay có người trong công ty, cùng với chị gái của Tsuruishi, đưa thi hài Tsuruishi đi hỏa táng ở Omiya, sáng mai sẽ trở về. Riyo bàng hoàng thảng thốt, vẻ thẫn thờ, Riyo nhìn hai người thanh niên đang dọn dẹp, thì thấy trên kệ có hai túi trà đặt cạnh nhau - chỗ trà cô đã bán hôm đầu tiên đặt chân đến nơi này. Một túi gập lại, còn khoảng phân nửa trà bên trong. “Cô là người quen của anh Tsuru chăng?” “Vâng, có quen biết một chút…” “Anh ấy là người tốt đấy chứ… Mà chẳng có việc gì phải đến tận Omiya cả đâu. Vì người ta rủ nên tự dưng anh ấy lại đi từ khoảng đầu giờ chiều đấy chứ. Đã vất vả từ quân ngũ trở về, mà chuyện lại có vẻ điên rồ thế nhỉ!” Người thanh niên có dáng tròn trịa gỡ tấm bưu thiếp có in ảnh Yamada Isuzu, phù một cái dùng miệng thổi bụi trên bưu thiếp. Riyo ngơ ngác thẫn thờ. Cả bếp lò lẫn cái ấm và đôi ủng đều vẫn còn nguyên đấy, mọi thứ xung quanh chẳng thay đổi chút nào. Nhìn đến tấm bảng đen, cô thấy có nét chữ nguệch ngoạc ghi bằng phấn đỏ, rằng mình đã đợi nàng Riyo đến hai giờ. Riyo nắm tay Tomekichi mà nước mắt nóng hổi bỗng chốc tuôn tràn, đến mức bên trong hốc mũi tê cứng lại, trong khi cô xách túi hành lý lên và rẽ ngoặt chỗ hàng rào gỗ ván. “Chú ấy chết rồi sao?” “Ừ…” “Chết ở đâu vậy ạ?” “Nghe nói là bị rơi xuống sông…” Riyo vừa bước đi vừa khóc. Cô khóc đau cả mắt khi dòng lệ cứ xối xả tuôn trào.

Khoảng hai giờ thì Riyo và Tomekichi ra đến khu Asakusa. Cô đi về phía nhìn thấy có cây cầu Komagata, rồi bước về phía đền Shirahige ở bên sông. Chắc đây là dòng sông có tên Sumida - Riyo nghĩ thầm, vừa bước đi vừa nhìn dòng nước xanh thẫm như nước biển… Nếu xảy ra chuyện rủi ro hy hữu, lỡ có con thì chẳng biết làm sao. Khi cô nói vậy, Tsuruishi đã bảo rằng xin đừng lo lắng, bởi anh sẽ gánh vác dù có phải chịu trách nhiệm thế nào. Rồi khi tạm biệt nhau trong buổi sáng hôm ấy, Tsuruishi đã bảo Riyo rằng, cũng nên để anh đỡ đần cho khoảng chừng hai ngàn yên mỗi tháng. Bằng động tác tỉ mỉ thận trọng, anh ghi chép địa chỉ của Riyo ở khu phố Inari vào tập giấy khổ nhỏ dùng làm cuốn sổ tay. Lúc sắp tạm biệt nhau, Tsuruishi đã mua cho Tomekichi chiếc mũ lưỡi trai có thêu tên, ở một cửa hiệu bán đồ dùng kiểu Tây, nằm trong khu phố Tawara. Đi trên con đường có lắp đường ray cho xe điện, đang lầy lội sau khi đã tạnh mưa, rốt cuộc họ cũng tìm được một quán phục vụ đồ giải khát và thức ăn nhẹ, rồi cả ba gọi mỗi người một chai sữa để uống.

Riyo vừa ôn lại ký ức vừa vẩn vơ thả bước ở ven sông, đón làn gió từ phía sông thổi đến. Xung quanh đền Shirahige có thủy cầm tụ lại thành những đàn thưa thớt. Trên dòng nước xanh thẫm có các loại ghe thuyền chở hàng hóa ngược xuôi. Hình bóng của Tsuruishi hiện lên trong tâm trí Riyo rõ ràng đậm nét hơn cả hình bóng của chồng cô đang ở Siberia. “Mẹ ơi, mua truyện tranh cho con với!” “Để rồi mẹ mua cho con sau.” “Vừa nãy, mình đi qua trước một cửa hàng đầy sách đấy mà..” “Vậy hả?” “Mẹ không nhìn sao?” Riyo quay trở lại đoạn đường mới đi qua. Cô chẳng xác định được là mình nên đi về đâu nữa. Cô cho rằng mình chẳng thể có duyên lần thứ hai để gặp được một người đàn ông như thế. “Mẹ ơi, mình ăn món gì đi.” Riyo đột nhiên thấy bực mình với Tomekichi cứ đòi hết thứ này đến thứ khác. Chữ ghi tên màu đỏ trên chiếc mũ lưỡi trai màu trắng trông nhỏ bé đáng thương. Họ chẳng có nơi nào để đến. Nhìn những gian nhà tạm theo kiểu vốn là nơi buôn bán ở ven sông, Riyo thấy ghen tỵ với những ai có nhà. Khi nhìn đến căn nhà có phơi chăn đệm ở tầng hai, Riyo mở cánh cửa mắt cáo của căn nhà ấy. “Trà Shizuoka đây ạ. Mời quý khách mua trà thơm ngon!” Cô lên tiếng dịu ngọt mời chào. Không có tiếng trả lời nên Riyo lặp lại câu mời lần nữa, thì từ trên cầu thang ở ngay trước mặt cô, có tiếng một phụ nữ trẻ lạnh nhạt đáp “Không cần đâu.” Riyo lại mở cửa kính của căn nhà bên cạnh. “Trà Shizuoka đây ạ…” “Vâng, không cần đâu nhé.” Giọng đàn ông nói lời từ chối, vang ra từ căn phòng ở bên cạnh bậc cửa. Riyo kiên nhẫn đứng ở cửa từng căn nhà một, nhưng chẳng có căn nào cho cô cơ hội đặt túi hàng hóa xuống. Tomekichi vừa nhìn ngó xung quanh vừa đi theo phía sau Riyo. Để khuây khỏa nỗi lòng sầu muộn, dù chẳng ai mua cho thì Riyo vẫn thích đứng trước cửa từng nhà. Cô nghĩ rằng thế vẫn còn hơn là xin của bố thí. Vai cô đã tê bì đáng kể vì chiếc túi có trọng lượng nặng hơn hai quan. Riyo đã dùng khăn tay lót vào chỗ quai đeo chiếc túi đặt lên vai, mỗi bên một chiếc.

Hôm sau, Riyo để Tomekichi ở nhà, một mình đến khu Yotsugi. Có lẽ vì không dẫn theo con nên cô được tự do để tưởng nhớ Tsuruishi trong tình cảm sâu sắc của riêng mình. Khi rẽ ngoặt chỗ hàng rào gỗ ván, cô không ngờ lại nhìn thấy ánh lửa bập bùng cháy trong gian nhà nhỏ. Nhớ lại ngày đầu tiên đến đây, Riyo vừa nhấc cao chiếc túi đeo vai vừa bước đến gần bên cửa kính. Một người đàn ông luống tuổi mặc áo happi đang dùng củi đốt lò. Đám khói đang un lên dày đặc tràn ra ngoài qua ô cửa sổ nhỏ. “Gì thế?” Người đàn ông đang sặc sụa vì khói quay nhìn về phía cô.

“Cháu đến bán trà ạ…” “Ồ, tôi đang có nhiều trà thượng hạng rồi nên không cần mua đâu…” Riyo buông bàn tay đang đặt lên cửa kính, rảo bước rời xa gian nhà nhỏ. Dù cô bước vào bên trong gian nhà ấy thì cũng chẳng có ý nghĩa gì. Cũng không phải Riyo không biết rằng mình muốn đến đây với ý định sẽ hỏi người đàn ông luống tuổi, tìm nhà chị gái của Tsuruishi, rồi ít ra cũng thắp cho anh một nén nhang chẳng hạn, nhưng cô cũng đã từ bỏ ý định đó. Làm thế cũng chẳng ý nghĩa gì. Giờ đây cô thấy buồn chán về tất cả. Chẳng biết từ sự liên tưởng nào, Riyo cảm thấy rằng mình không thể nào sống nổi, nếu mà xảy ra chuyện hy hữu là cô có mang đứa con của Tsuruishi. Cô cũng đã nghĩ rằng, có thể lúc nào đó người chồng ở Siberia rồi sẽ trở về, nhưng nếu mà có chuyện hy hữu nọ, thì mình chỉ có chết chứ chẳng còn cách nào khác nữa… Thế nhưng, cảnh tượng hiếm thấy khi khắp xung quanh rạng rỡ ánh mặt trời, và màu cỏ xanh như bừng cháy ở hai bên bờ kè con sông đang cạn trơ đáy nước, đã in sâu vào trong đáy mắt cô. Điều bất ngờ là Riyo không bị làm tổn thương tâm hồn trong trẻo. Cô không hề cảm thấy mình quen biết Tsuruishi là một điều không tốt.

Riyo tìm lên thủ đô với ý định thử đi bán dạo, nếu không bán được trà thì sẽ trở về Shimizu, nhưng rồi cô nhận thấy rằng sống ở Tokyo tốt hơn dù có buôn bán được hay không, và với cô giờ đây, sống ở Tokyo tốt hơn cho dù có gục chết ngoài đường.

Riyo ngồi xuống bãi cỏ xanh mọc ở bờ kè sông. Ở chỗ cô nhìn xuống, bên cạnh mảng bê tông nứt vỡ có xác chết của một chú mèo con bị vứt, đang nằm quay lưng lại phía cô. Riyo liền đứng dậy, nhấc túi đeo lên vai rồi bước đi về phía nhà ga. Khi bất chợt bước vào một lối rẽ ngang, cô lên tiếng gọi vào một gian nhà trông có vẻ nghèo, với những tấm ván được đóng ghép vào cánh cửa phía trước nhà - loại cửa kính có chấn song mắt cáo. “Xin mời mua trà Shizuoka ạ.” “Để xem nào. Giá bao nhiêu? Chắc là đắt nhỉ?” Khi Riyo mở cánh cửa mắt cáo thì thấy vài ba thiếu phụ đang nhìn về phía mình. Dường như họ đang làm thêm ở nhà bằng việc khâu miếng đệm lót trong tất tabi. “Chờ một chút nhé. Giờ tôi thử tìm cái lọ không để đựng ấy mà.” Thiếu phụ có vóc dáng bé nhỏ nói vậy, rồi đi khuất vào gian phòng cạnh bên. Những thiếu phụ trạc tuổi Riyo đang chăm chỉ khâu những miếng đáy cho chiếc tất. Thỉnh thoảng ánh sáng lại lóe lên từ chiếc kim khâu.

Khách lãng du

Sau khi đã đi một vòng bốn mươi dặm đường núi ở nơi vách đá dựng cheo leo, rồi xuống đến thôn làng ở vùng đất trống trải thuộc hạ lưu của sông Yoshino, tôi hầu như đã thấy chán chường trước cảnh sắc quyến rũ, những muốn cùng với chiếc xe khách rơi chổng ngược xuống sông.

Những ngọn núi ở Iya đã chìm trong sương mờ hoàng hôn nơi xa khuất. Mà Tokyo cũng xa xôi. Tất cả đều như trong giấc mộng. Trong miền thung lũng, đó đây lác đác những xóm làng với khung cảnh tĩnh lặng, hợp ý những người thích rong ruổi ngao du - nơi chẳng ai tên tuổi nổi bật mà cũng chẳng thấy người giàu có, nơi người ta trồng lúa mạch và bắt cá sông, sống cuộc đời buồn tẻ. Tuy cách xa cảnh sống xô bồ phiền nhiễu nhưng ở đây vẫn xôn xao nhịp sóng cuộc đời, tựa như chỗ nước xoáy nhẹ nhàng thong thả ngoài phạm vi những vòng sóng tỏa lan.

Trước hiên nhà của gia đình nông dân trên ngọn núi hiểm trở, lá cờ có hình mặt trời tròn đang phấp phới bay. Nhìn vào thì thấy điều đó thể hiện rõ ràng sự cấm kỵ nghiêm khắc. Khi nghĩ rằng tất cả mọi thứ đều ở xa nơi này, có cảm giác như cả thân thể mình cũng trôi bồng bềnh trong vũ trụ, không còn cảm nhận rõ ràng là mình đang ngồi trên xe khách, và tôi đã xuống xe đột ngột ở gần cây cầu dài hình như làm bằng sắt, có tên là cầu Miyoshi.

Qua hết cây cầu thì sẽ đi vào tuyến đường huyết mạch chạy xuyên qua miền đất Iyo, còn nếu theo con đường dưới thấp chạy dọc bờ sông thì sẽ đến khu phố Awa-Ikeda mà tối qua tôi vừa trọ lại. Tôi không đi xuống Awa-Ikeda mà băng qua cây cầu dài Miyoshi, đi con đường huyết mạch nối tiếp đường dẫn qua miền Iyo. Rời khỏi chiếc xe khách, tôi cảm thấy dễ chịu khi nghe từ những ngọn núi khắp xung quanh chợt rộn lên tiếng hót của chim chích và chim bồ câu núi. Từ trên cây cầu nhìn xuống phía dưới thì thấy dòng nước màu xanh lục với mép nước sóng sánh trên bờ cát trắng, trông như được nhuộm màu tựa một thảm rêu dày, chảy về phía hạ lưu. Tôi cảm thấy vui sướng lạ lùng với ý nghĩ rằng chẳng việc gì phải vội, khi cứ rong ruổi vì nơi mình sẽ đến cũng chẳng phải quê hương. Tôi vừa cười vừa đi trên cây cầu. Có vẻ như không khí trong lành đang ngập tràn bầu trời xanh ở bên kia ngọn núi.

Đi qua hết cây cầu thì thấy trước cổng nhiều ngôi nhà có hoa xoan đang nở với sắc tím như hoa tử đằng, trông chẳng khác gì một hàng cây hợp hoan. Trên tấm biển của hiệu thuốc chỗ chân cầu có hình vẽ người đàn ông xách con chuột to bằng cỡ con mèo. Có lẽ đó là tranh quảng cáo với ý nghĩa là không cần mèo, nhưng có vẻ gì đó kỳ lạ. Có người điều khiển ngựa chở thuê đang dẫn ngựa đứng phía trước hiệu thuốc, nên tôi thử hỏi xem ở gần đây có lữ quán chăng.

Tôi được chỉ dẫn rằng, đi về phía tây chừng trăm mét thì sẽ gặp quán trọ có tên là Dojin, rồi đến đó hỏi xem liệu có thể trọ lại được không. Con đường quang đãng dẫn đến tuyến đường qua lại miền Iyo chạy dọc theo dòng sông thành một đường thẳng tắp. Cạnh bên hiệu thuốc là tiệm sửa xe đạp. Kế tiếp nữa là cửa hàng bánh kẹo, bên trong bán đầy đủ chẳng thiếu loại nào. Kế đến là cánh đồng lúa mạch trải dài, và một dãy nối tiếp những hàng quán như quán rượu hay cửa hàng tạp phẩm.

Tôi chậm rãi bước trên con đường quê hiếm thấy người qua lại. Chẳng có điều gì cần suy nghĩ, mà cũng chẳng có cảm giác gì mâu thuẫn khi cất bước thế này. Trên đỉnh núi Iya, tôi thấy mình đang thầm rên rỉ, đại khái rằng chao ôi, sống cũng là một điều thử thách. Nhưng khi đến đây rồi thì tôi có cảm giác lâng lâng, hệt như mình là một người đi bán hàng rong vậy. Trên đời cũng có kiểu người kỳ lạ thế này chăng? Tôi thầm nghĩ và khoác chiếc túi hành lý nhẹ bẫng lên vai, bước đi đĩnh đạc như nhân viên của quán mì soba đi giao hàng. Nếu đi đến những miền thôn quê ở Tây Âu sẽ thường thấy phụ nữ bán hàng rong mang chiếc túi hành lý kiểu này. Trong túi hành lý ấy có đựng những thứ như chiếc kẹp giữ bít tất có đính chi tiết trang trí, chuỗi hạt đeo cổ loại to được làm từ đá vụn, bưu thiếp có hình ảnh người đẹp cùng với món tóc thật đính kèm. Hai người đàn ông cùng đi xe đạp vượt qua tôi. Họ vừa cười vừa ngoái lại nhìn bộ dạng tôi và đi tiếp. Tokyo đã xa xôi thật rồi. Quyết tâm từ bỏ hết tất cả dần trở nên kiên định, vì vậy dẫu có ôm mối sầu lữ thứ kiểu này thì cõi lòng tôi vẫn nhẹ nhàng thoải mái chứ chẳng nảy sinh trở lực nào. Trên cây xoan có những chùm quả vàng lúc lỉu.

Làng xóm trong thung lũng phảng phất khí vị thanh cao miền đồi núi nên cái gì cũng đẹp. Tôi nhận ra ngay lữ quán có tên là Dojin. Tấm rèm vải màu xanh dùng làm biển hiệu được treo ở mặt trước rộng rãi của ngôi nhà. Gần bên tấm rèm là hàng rào dựng bằng gỗ ván màu đen, với cánh cổng sắt phủ sơn đang để ngỏ, trông như cổng của bệnh viện phụ sản vậy. Khi tôi rón rén đi vào khuôn viên nhà, thì trong đám đỗ quyên giữa mùa hoa nở rộ có một cụ già, dáng cao, đội chiếc mũ rơm, đang cúi khom người loay hoay với chậu đỗ quyên núi.

“Cháu muốn trọ lại đây, nhưng còn phòng không ạ?” Tôi nhấc túi hành lý khỏi vai, đặt túi lên mặt đá lát nền, rồi cất tiếng hỏi cụ già ấy. Ông cụ ngẩng nhìn tôi trong một thoáng rất nhanh, rồi nở nụ cười đẹp không ngờ. “Xin mời cứ nghỉ lại đi nào!” Và ông lên tiếng gọi với vào bên trong, “Ơi, con gái đâu rồi? Có khách đấy!” Từ phía sau bức bình phong bị rách, dựng ở bậc thềm rộng của ngôi nhà, xuất hiện một cô gái trẻ có nước da hơi xanh và đen sạm, nhìn tôi với vẻ như sửng sốt.

Căn phòng tôi được dẫn đến là một phòng rộng trên tầng hai. Các phòng nối tiếp nhau, cả phòng bên cạnh và phòng kế tiếp nữa, cũng đều giống như vậy. Mở cửa trượt shoji, tôi nhìn thấy ở phía dưới lan can là cồn cát trắng xóa nhô lên giữa dòng sông và dòng nước nhỏ màu xanh uốn khúc chảy êm đềm, hệt như một chi tiết dán chặt vào khung cảnh. Bên kia bờ sông là núi non tiếp nối trập trùng cùng với con đường đèo trên sườn núi. Trên núi, nhiều loại cây cối mọc xen lẫn vào nhau, mỗi khi có gió thổi, lá cây bị lật ngược làm phất lên màu trắng. “Quý khách đi một mình thôi nhỉ?” Cô gái phục vụ phòng hỏi tôi. Nghe nói chỉ mình tôi thực hiện chuyến đi, cô phục vụ liền quay xuống tầng dưới, một lúc sau vẫn chưa thấy trở lên. Khoảng đất cạnh ngôi nhà là cánh đồng lúa mạch. Màu vàng của cánh đồng lúa chín phản xạ ánh mặt trời, sáng lên tựa như ánh hồi quang lúc vầng dương sắp lặn. Dẫu riêng đôi mắt thì xúc động khi mơ màng ngắm cảnh, như thể tình cờ gặp được bạn cố tri, nhưng tâm hồn tôi chẳng hòa nhập chút nào vào khung cảnh tươi đẹp ấy. Cảnh có vẻ buồn tẻ khi không có con người. Tôi thử làm những việc linh tinh, hết cởi áo khoác lại đọc bảng giá dán trên vách căn phòng của dịch vụ lưu trú được công bố chính thức rồi lại đứng trước bức chữ treo ở hốc trang trí. Tôi chẳng đọc được chút nào những chữ viết giản lược đến mức khó ưa trên bức chữ. Cảm giác như ngửi thấy mùi tục lụy tanh nồng ở một thư pháp gia đã lấy làm đắc ý khi viết ra những con chữ mà người ta chẳng làm sao đọc được. Khi mở vách trượt fusuma thì thấy phòng bên cạnh, rồi phòng kế tiếp nữa cũng là phòng diện tích mười chiếu, còn chiếu trải sàn thì sạm màu cháy nắng và đầy những vết dơ. Chỗ tay nắm vách trượt có lỗ trống. Tôi ghé nhìn sang phòng mình qua lỗ trống ấy, thì thấy giữa phòng có chiếc bàn thấp kiểu bàn trà hẳn hoi.

Một lúc sau, cô phục vụ phòng mang đến bánh ngọt và trà chỉ còn hâm hẩm nóng. “Thế này nhé, nhờ quý khách ghi địa chỉ giúp cho.” Cô phục vụ mang đến cây bút chì đã cùn và đen xỉn. Lòng tôi có cảm giác dễ chịu mơ hồ khi nghe vang bên tai những lời nói kiểu như ‘cứ nghỉ lại đi’ hay là ‘thế này nhé’. Có tiếng chim lảnh lót hót vang - tiếng của loài chim chích.

Đến tối thì thấy ông cụ, người loay hoay với chậu hoa đỗ quyên núi khi tôi mới đến, xuất hiện ở tầng hai. Vừa mới xuất hiện ông đã lên tiếng ngay: “Xin lỗi nhé! Nghe nói là khách đến từ Tokyo, tôi tìm đến gặp vì nhớ ngày xưa quá.” Nói vậy rồi ông ngồi phịch xuống chỗ bàn trà chân thấp. Nhiều con bướm đêm và bọ có cánh từ phía dòng sông bay đến chỗ ngọn đèn. Tôi đang khoan khoái ăn bữa cơm tối muộn. Không đụng vào món sashimi đỏ ửng, tôi cứ đưa đũa gắp loanh quanh mấy đĩa rau sơ sài được dọn trên khay… Chỉ có món cá chình thịt dai gần giống như cá lóc là ngon miệng.

“Quý khách từ Tokyo có việc gì mà quá bước đến một nơi thế này? Cô đã lên những chỗ núi non như ngọn núi Iya chưa nhỉ?”

Ông cụ lấy hộp đựng thuốc lá giắt ở chỗ thắt lưng, rồi nhồi thuốc vào một ống tẩu ngắn. Hộp thuốc lá trông thật bắt mắt, nên đang lúc phồng má nhai cơm mà tôi vẫn tỏ ra thán phục: “Đó là loại đồ da dát vàng phải không, ông?” Ông cụ nở nụ cười vui sướng, và nói với vẻ đắc ý rằng “Cô biết không, món này là loại đồ tốt nhé. Hồi ở Tokyo, tôi đã đặt làm ở cửa hiệu Murata, chỗ Ikenohata đấy.”

Bữa cơm theo đời sống hiện thời, toàn những thứ được làm từ lúa mạch. Chỉ hai lát củ cải là món có hương vị thơm ngon, còn lại toàn là cá. Có dùng tăm xỉa răng thì mùi tanh cũng đến là khó chịu. Tôi rót nước nóng vào cái cốc, súc miệng òng ọc rồi từ cửa sổ nhổ nước xuống khoảng tối bên dưới, về phía chỗ có cồn cát nhô lên. Tôi cứ súc miệng theo kiểu cho nước kêu òng ọc trong họng đến mấy lần, tuy rằng làm vậy thì không thể gây được thiện cảm với người khác. Trong bóng đêm, ở đằng chân trời hiện ra thêm một ngọn núi đen sẫm qua nét cong thoai thoải của đường viền. Chỉ có tiếng gió thổi làm những ngọn bông lúa mạch kêu xào xạc. Cầm chiếc cốc trên tay, tôi vừa đưa lên môi nhấp một ngụm nước còn hâm hẩm thì bỗng nhiên nước mắt tràn mi, nhanh đến không ngờ. Cơn thổn thức dâng trào trong lồng ngực, mặc dù không hẳn là tôi có chuyện gì cụ thể đáng buồn. Thậm chí dường như tôi còn nhận thấy rằng ngược lại, ở một người đàn bà đã trên ba mươi tuổi thì cảm xúc thế này còn là niềm vui thích. Mình chẳng nương tựa vào ai cả, có thể sống vui tươi thư thái, một mình cười khóc vì những nỗi niềm cảm xúc trong phạm vi kiểm soát bản thân. Ông cụ ngồi bình thản và đang khom lưng châm thuốc hút.

“Ông năm nay bao nhiêu rồi ạ?” Tay vẫn cầm chiếc cốc, tôi quay trở lại chỗ ngồi trước mâm cơm, thì thấy trong đĩa sashimi đã có con bướm đêm to lớn rơi vào. Ông cụ cười bảo, tôi may mắn đã bảy mươi bảy tuổi, nếu sống được đến ba mươi năm nữa thì sẽ dùng hết nhẵn chỗ tiền tiết kiệm. Ông có gương mặt dài khác thường, trông hệt như loài thú. Nhìn nét biểu cảm trên gương mặt đã khô quắt thế này, cũng chẳng thể nào hình dung được ông có dung mạo ra sao hồi còn trẻ. Một người đàn ông ở tuổi bảy mươi bảy thì trông thế này chăng? Tôi thầm nghĩ, và cảm thấy khó chịu với hàm răng giả trắng đều của ông đến mức những muốn quay nhìn sang chỗ khác. Nướu răng nhân tạo có màu hồng với hình dạng kỳ quặc. Khắp gương mặt lấm chấm những đốm mờ, tựa như những vết dơ trên mặt ván của một ngôi nhà cũ. Ánh sáng trong mắt đã mờ đi, trông giống như mắt cá. Hơi thở hổn hển nghe nặng nhọc. “Quý khách đang mặc loại áo yukata hảo hạng. Loại này chỉ có ở Tokyo mới mua được thôi nhỉ?” Ông cụ nói rồi lại châm thuốc hút.

Tôi được biết đôi chút về đời sống cá nhân của ông cụ. Rằng ông là bác của chủ nhân lữ quán này. Ông đã dựng một nếp nhà mái rạ nhỏ bé bên bờ sông cho cuộc sống ẩn cư nhàn hạ. Tôi cảm nhận được sự mong manh của đời người như một tảng đá lớn sau khi sụp đổ. Tuy tôn kính sự trường thọ bảy mươi bảy tuổi, tôi vẫn nhìn thấy thực tế rằng, nét biểu cảm trên gương mặt ông cụ trông có vẻ khó coi và quá ư sầu muộn. Dẫu vậy, trong tôi thậm chí còn thoáng gợn chút cảm tình yêu mến khi nhìn gương mặt ông nở nụ cười trong trẻo, hay dáng vẻ ông lúc khen mẫu hoa văn trên áo yukata. Ông cụ bảo tôi rằng nhất định phải ở lại ba bốn hôm đi nhé, rồi cho biết ông từ Tokyo trở về đã được tròn sáu năm, sống hoàn toàn cô độc, ở miền quê chẳng có lấy một người bạn tâm tình. Tôi chẳng có chuyện gì để kể, nên nào hỏi ông đủ mọi chuyện linh tinh, nào nhờ ông nhặt giúp con bướm đêm trên đĩa… Bữa tối đã xong mà hai người vẫn ngồi dưới ánh đèn. Tôi cùng ông cụ cứ mải mê thì thào trò chuyện. Khi tôi vừa trò chuyện vừa sắp xếp đồ đạc cho gọn bên trong túi hành lý, ông cụ đã khen chiếc túi đựng hành lý của tôi. Bàn tay xương xẩu cầm lấy chiếc lược đồi mồi, khẽ hít ngửi mùi hương của nó. Tôi quay mặt đi, rồi lấy chiếc kèn harmonica từ trong hộp, mang ra thổi ở chỗ ban công. Harmonica là nhạc cụ yêu thích của tôi từ thuở bé. Hễ cứ thổi harmonica là tôi quên hết mọi thứ trên đời, có cảm giác bay bổng lâng lâng như trẻ nhỏ. Hồi sống ở thị trấn miền quê, mỗi lần tôi thổi harmonica thì cô bé nữ sinh tiểu học ở gần nhà lại rón rén tìm đến ghé nhìn, vì tưởng tôi là học sinh trung học. Tôi luôn yêu thích và thổi những bản nhạc như Jogashima hay Chuông chìm đáy nước.

Khi tôi tựa vào tay vịn lan can trong bóng tối mà thổi kèn harmonica, thì ông cụ say sưa lắng nghe ở tư thế cúi khom người, tay vẫn đang cầm chiếc tẩu thuốc. Làn gió mát thơm hương lúa mạch thổi đến từ bên dưới tay vịn lan can. Dường như những hoài niệm thiết tha, đã vỡ thành mảnh vụn và rụng rơi tản mác, đang giơ tay khua khoắng loạn xạ ở bên ngoài phạm vi của ý thức thông thường. Ánh sáng của thời gian bừng bừng chiếu rọi, cùng với âm điệu của tiếng kèn harmonica, rót vào lồng ngực tôi đầy ắp. “Quý khách có đôi chân thật nhỏ.” Ông cụ đã nói vậy.

Chuyến đi đã hơn mười ngày nay - từ Awaji đi sang Shikoku, rồi vào sâu trong miền núi Iya - đối với tôi giống như trải nghiệm sống làm khơi dậy lòng thương nhớ con người, bằng cách tìm đến một thế giới còn chưa có dấu chân con người để lại. Trong tác phẩm Gối đầu lên cỏ của Soseki, đoạn kể về cái đêm ở khuôn viên nhỏ có suối nước nóng, cũng có câu viết rằng ‘…bản thân ta trở thành người đàn ông có niềm vui sướng là được khóc’. Khi nằm trong chăn đệm, nhân vật chính đã chìm vào dòng suy tưởng miên man, rồi sáng tác bài thơ ‘Ngơ ngẩn / Làm run rẩy giọt sương / Đóa hải đường’. Tôi dùng tay vẩy để làm chỗ nước bọt đọng lại trong lỗ của chiếc kèn harmonica rơi xuống. Tuy chẳng suy nghĩ điều gì có vẻ là ngớ ngẩn nhưng tôi đang rong ruổi lãng du trong cảnh ngộ chẳng có người tri kỷ trên nẻo đường mông lung phía trước, nói có thì dường như cũng có, mà nói không thì cũng là không.

Hôm sau, tôi đi xuống bờ sông, được biết là nơi có nhà của ông cụ, thì để ý thấy một nếp nhà mái rạ bé nhỏ, đằng sau nhà có những bụi tre đẹp rung xạc xào trong gió. Ở hiên nhà có treo bức chữ trang trí làm bằng gỗ, với chữ đề là ‘Bạch lạc viên’.

Trên cửa mắt cáo có gắn tấm biển ghi tên chủ nhà là Kano Shinsuke. Tôi thử đánh tiếng thì ông cụ liền xuất hiện. “Nào, xin mời vào! Xin mời vào!” Ông nói trong khi bước xuống bước lên nơi bậc cửa, vẻ mừng vui. Vừa bước vào gian phòng nền đất thì nghe xộc lên nồng nặc mùi nước tiểu. Hoàn cảnh sống của một cụ già độc thân, trong bầu không khí ảm đạm và tù đọng, gây cảm giác ghê người. Một quả địa cầu nhỏ đặt trên chiếc tủ hình chữ nhật có gắn lò ủ than. “Ông vẫn xem cái này ấy ạ?” Khi tôi hỏi thế thì ông cụ xoay xoay quả địa cầu, bảo rằng “Nhìn cái này sẽ biết ngay vị trí, xem những nước nào đang gây gổ với nhau”. Nhìn vào một cái là thấy hết, cả nước Anh màu hồng, cả nước Pháp màu tím, cả nước Đức màu vàng.

Ông cụ Shinsuke kể chuyện. Rằng ông đã sống ở Tokyo những ba mươi năm, nhưng ở Tokyo ông đã mất vợ, mất con trai, chỉ còn có một mình. Rồi ông đã tận hưởng nhiều thứ cho phần đời còn lại, nào đi xem kịch nghệ, nào đi nghe nghị viên diễn thuyết. Nhưng đời sống ở Tokyo dù đơn độc một mình thì mỗi tháng cũng tốn cả trăm yên, nên rốt cuộc ông đã trở về quê cũ thế này, tuy không phải là chốn quê nhà chờ đón ông trở lại. Ông đã cày cục tự tay dựng nên nhà, trong điều kiện đời sống miền quê cần năm mươi yên là đủ cho mỗi tháng. Ông cụ Shinsuke là thợ mộc. Hồi mười lăm tuổi ông đã đến Kochi. Khi túng thiếu, ông đã chọn cách sống nhờ guốc geta, biến chúng thành những chiếc bài vị rồi đem bán. Chỗ có ba cái lỗ thì ông khéo léo gọt bỏ đi, rồi trang trí hình hoa sen chẳng hạn bằng những thứ vật liệu như gỗ ngô đồng dùng để đóng áo quan, và bán cho cửa hàng quan tài với giá đắt đỏ.

“Tôi làm bài vị rồi thì thường ngủ dưới gầm cầu, nên những nông dân ở gần đó bảo tôi giúp họ nhổ cỏ trong ruộng lúa. Tôi nhổ cỏ trong vài ba ngày, nhưng bị mắng tơi bời vì họ bảo tôi nhổ cỏ xong rồi chẳng chịu vùi cỏ vào trong đất gì cả. Tha lỗi cho tôi! Tha lỗi cho tôi! Tôi nghĩ vậy rồi lội xuống sông lỉnh mất”.

Ông Shinsuke thích chơi hoa đỗ quyên. Từ nghề thợ mộc ông đã chuyển sang làm thầu khoán. Hồi đi Sendai làm công trình lắp đặt tà vẹt cho đường sắt, ông Shinsuke tích lũy được số tiền đến hàng chục ngàn yên. Nhưng khi lòng say mê chơi hoa đỗ quyên trở nên sâu sắc, ông đã vì sưu tầm đỗ quyên mà vung tay chẳng tiếc gì tiền bạc. Những chậu hoa đỗ quyên ông mang về không thể chất hết lên chiếc xe chở hàng cỡ tám tấn, khi ông quay trở lại miền quê. Rồi trong năm năm ông chẳng kiếm ra được xu nào, số hoa đỗ quyên tản mác đi hết cả. Ấy là chuyện tôi đã được nghe. Trong phòng của ông cụ có đặt chậu đỗ quyên loại lớn, tên gọi là iwa-tsunami, nghe nói đã từng đoạt vài ba giải thưởng. Từ gốc cây to lớn có cành mọc rậm rạp sum suê, hoa màu trắng pha đỏ nở rộ ken dày như một đám nhộng tằm chen chúc.

Tôi không mấy yêu thích loài hoa có tên là đỗ quyên. Nghe ông Shinsuke kể chuyện xưa thế này, khi ông mê mải đắm chìm trong sở thích, tôi được sống những phút giây điên rồ vui vẻ mà chừng như lý trí thông thường không thể nào hiểu được.

‘Chim chích

Nghe cũng chán rồi

Dùng bữa lúa mạch thôi’

Chợt nghĩ ra lời thơ như vậy, tôi ghi lên giấy bằng cây bút chì mềm, loại dùng để vẽ bản thiết kế. Ông Shinsuke bảo, tôi chết rồi thì cô đến ở nơi này nhé. Khi tôi nói rằng không thích phòng của ông vì có mùi khó chịu, thì hình như do bị bất ngờ, ông cụ đứng dậy đi mở hết các cửa trong phòng ấy, cả cửa trượt shoji lẫn lớp cửa che mưa gió bên ngoài. Có một nghệ nhân điêu khắc đá đến trước nhà ông cụ, đang tạc những hình khối đẹp mắt bằng loại đá lấy từ chỗ dòng sông. Sông Tam Đồ mà ông cụ sẽ qua chẳng phải là nơi thế này sao nhỉ? Tôi nghĩ vậy khi ngắm nhìn bãi sông trắng lóa lên sau lưng nghệ nhân điêu khắc đá… Trong đầu tôi hiện lên gương mặt những người đã lùi vào quá khứ xa xăm. Tôi nhìn thấy ở giữa cồn cát trắng có thứ gì màu đen tựa muội than rải rác. Ấy cũng là do mắt tôi quá mỏi, mà cũng cho thấy rõ ràng rằng, phần nào thân thể và tâm hồn tôi đều đã mệt. Nước Mỹ trông cực kỳ rộng lớn trên quả địa cầu. Mong là người dân nơi đó cũng khỏe khoắn.

Ở hiên nhà có bày chừng năm, sáu chậu cảnh. Có chậu cây phong được trồng từ hạt, hay chậu đỗ quyên với những bông hoa xỉn màu như đã héo. Kèm theo là những cái tên đầy khí thế như ‘sương mờ sớm mai’, ‘xe kiệu quý tộc’, ‘trợ thủ đơn bạc’, ‘giọt sương mong manh’. Thật thú vị vì gian nhà bé tẹo có chừng này, gồm một căn phòng sáu chiếu và một căn phòng bốn chiếu rưỡi, mà đời sống vẫn phảng phất tinh thần hoài niệm Tokyo đến từng ngóc ngách. Ông cụ lấy ra một chiếc hộp gỗ cũ, cho tôi xem những chiếc tẩu hút thuốc mà ông cho biết là đã đặt làm ở cửa hiệu Murata, đâu chừng mười chiếc được xếp nằm trong hộp.

Ông cụ cũng có đến năm, sáu chiếc hộp đựng thuốc lá, đại khái là các loại hộp bằng vải, bằng da, và hộp được đan bằng sợi thô có thêu họa tiết. Ở đáy túi cũng có ghi tên nghệ nhân chạm khắc khá nổi tiếng. Vì vậy khi mang những món ấy ra khoe với tôi - người đến từ thủ đô - ông cụ đã bày tỏ niềm lưu luyến về cuộc sống thuở xưa trong tâm trạng vui vẻ. Câu chuyện như vậy cứ miên man kéo dài, mãi mà chẳng có vẻ gì là sắp sửa kết thúc.

Tuy ông cụ nói trước rằng mình chết vào lúc nào cũng không có điều gì phải hối tiếc cả, nhưng có lẽ do ở vào độ tuổi cận kề cái chết, nên cách ông nói về cái chết vẫn gây cảm giác cứ như là ông đang nói rằng mình không thể chết đi dễ dàng được, vì thế tôi không thể đồng cảm với ông được chút nào. Hễ nói về sự sống và cái chết là ông cụ Shinsuke hoạt bát hẳn lên, cho thấy rõ ràng mong muốn sẽ còn được sống đến trăm tuổi.

Dường như chẳng hứng thú gì mấy với chuyện xã hội hay là chuyện chiến tranh hiện thời, ông chỉ nói rằng cuộc đời sẽ kết thúc chẳng bao lâu nữa, với niềm khát khao duy nhất là được sống. Ông cụ Shinsuke để đèn sáng ngay cả khi đi ngủ, vì nếu mà ở trong bóng tối thì sẽ có thần chết đến thăm. Nghe nói rằng ông cảm thấy vô cùng bất an khi ở trong bóng tối, vì cảm giác như mình sắp ngưng thở đến nơi.

Tôi dần thấy ngán ngẩm ông cụ Shinsuke. Nhân sinh quan của ông chẳng toát lên ý vị gì. Có vẻ như ông dửng dưng với tất cả khi nói về sự sống và cái chết, nhưng nghe ra mọi điều ông nói đều chỉ là ý muốn cá nhân được vun vén trong lòng bàn tay.

Đêm đến thì lữ quán trở thành tửu điếm của ngôi làng, nghe huyên náo tiếng đàn bà con gái, nhưng buổi trưa thì không gian thư thái trong tĩnh lặng. Tôi trọ lại lữ quán một ngày, hai ngày rồi ba ngày. Những lúc nản lòng vì suốt ngày cứ phải lo nghĩ về công việc, tôi vẫn thường chơi đùa vui vẻ cùng với ông cụ Shinsuke. Hai người mang cần câu, đi câu cá yamame ở vùng thượng lưu sông Shikoku-saburo.

Tôi cũng có thể tựa lưng vào ông cụ Shinsuke, nằm thoải mái duỗi người trên cồn cát trắng. Bên cạnh tôi, ông cụ Shinsuke khom lưng ngồi buông câu. Ở bên cạnh chống cằm nhìn sang, tôi mấy lần trông thấy nước mũi của ông đọng thành giọt trong veo rồi rơi xuống đầu gối. Có cảm giác khó chịu nên tôi đi ra nằm xoài trên cồn cát phía xa. Nghe vang vọng lanh lảnh bên tai tiếng chim chích hót mãi không ngừng, tiếng kêu của ếch kajika hòa trong tiếng nước chảy róc rách. Tôi lấy kèn harmonica bọc trong chiếc khăn tay ra thổi, và nước mắt dâng tràn khóe mi chẳng biết tự bao giờ.

Đồi cát ấm áp ở dưới lưng. Cảm giác hơi ấm mơn man dễ chịu hệt như lúc hơ nóng bánh mì. Khi ông cụ Shinsuke dạng chân, vẻ liêu xiêu đứng dậy hướng về phía bên này, tôi cảm thấy buồn nản, cứ như là tất cả đàn ông trên đời đều thành ra già yếu hom hem. Rồi tôi cứ nhìn ngắm nước da bàn tay mình, và chơi vốc cát vun lên đầu gối ở đôi chân có làn da trắng sáng.

Những núi non huyền bí xứ Iya cứ lớp lớp điệp trùng ở bên kia miền mây giăng khói tỏa. Bờ sông phía đối diện chở thành tựu văn minh của thế kỷ hai mươi, bằng loại tàu hơi nước lao đi rầm rập. Nhìn vào mặt nước sông thấy mây trắng đang trôi. Những đám mây có dáng hình tươi đẹp, khiến tôi thật muốn thốt lên những lời vang vọng khắp nơi rằng, mây ơi cứ bay đi. Những đám mây trông tươi trẻ, khỏe khoắn, cứ trôi đi chầm chậm. Trong làn nước trong veo đẹp mắt, mây trắng cứ thong thả theo gió trôi về bên kia núi Iya.

Trong nguyên tác dùng cụm từ ví von bằng hình ảnh, rằng ‘mưa cuốn trôi trục bánh xe’, ý nói mưa ào ạt thành những dòng nước tuôn đổ xuống. ↩

Tên riêng của nhân vật có họ là Tsuda. ↩

Cách gọi tên Shuji thân mật. ↩

Cử chỉ một số người thường làm khi bơi, trước khi nút bịt tai chống nước được sử dụng phổ biến ở Nhật Bản, xuất phát từ niềm tin dân gian rằng làm như vậy thì sẽ ngăn nước chảy vào ống tai. ↩

Xuất phát từ cách nói hình ảnh, rằng ‘lòng dạ đàn bà như lông vũ trong gió’, ngụ ý phụ nữ dễ đổi thay tình cảm. ↩

Trong bản tiếng Nhật dùng cách nói là “như chim nhạn”, để miêu tả cảnh nhiều người đang tất bật ngược xuôi. ↩

Trong bản tiếng Nhật dùng thành ngữ có nghĩa từ vựng là “ăn như cá voi, uống như ngựa”, ngụ ý ăn uống rất nhiều. ↩

Từ “đế quốc” có trong tên gọi của các đại học lớn của Nhật Bản, trong khoảng thời gian từ 1886 đến 1947, về sau bị bỏ đi. Trường “đại học đế quốc” được nói đến ở đây là Đại học Tokyo ngày nay. ↩

“Khuyển” ở đây là một Hán tự, nghĩa là chó. Chữ này trong tiếng Nhật đọc là “inu”. Nhân vật nghĩ rằng “in” là cách đọc trại từ “inu”. ↩

“Nhân” ở đây cũng là Hán tự, có nghĩa là lý do, nguyên nhân. Một trong những cách đọc chữ này trong tiếng Nhật là “in”. ↩

Nhân vật Hinako là cư dân trên đảo nhỏ, nói tiếng địa phương ở nơi này, nên phát âm tên Yoshi có khác đi một chút. ↩

“Kame” trong tiếng Nhật nghĩa là rùa. Okame là một kiểu gương mặt phụ nữ có mũi thấp, gò má cao và phính, nhìn chung là kiểu mặt tròn, gợi liên tưởng đến hình ảnh con rùa. Okame cũng thường được dùng như một kiểu biệt danh gọi những người phụ nữ có gương mặt như vậy. ↩

Người dịch chuyển sang cách viết Latin hóa dựa theo từ phiên âm trong bản tiếng Nhật, không tìm thấy địa danh này trên bản đồ vùng Siberia hiện nay. ↩

Tức là sông Yoshino - một trong ba dòng sông lớn nhất Nhật Bản - chảy qua hai tỉnh Kochi và Tokushima trên đảo Shikoku. Ba dòng sông lớn nhất Nhật Bản, gồm Tone, Chikugo và Yoshino đều có biệt danh cho biết vùng miền và độ lớn - lần lượt là Bando-taro, Chikugo-jiro và Shikoku-saburo. Bando, Chikugo và Shikoku là tên các vùng miền, còn taro, jiro và saburo chỉ vị trí thứ nhất, thứ hai và thứ ba, là những từ thường được dùng để đặt tên cho các con trai trong gia đình theo ngôi thứ. ↩

Một loài ếch đặc hữu của Nhật Bản. Tên gọi “kajika” có nghĩa là nai sống ở sông, bởi lẽ loài ếch này có tiếng kêu giống như tiếng nai tác. ↩