Ngàn hạc giấy của Sadako

Tựa gốc: 禎子の千羽鶴 (Sadako no Senbazuru)

Tác giả: Sasaki Masahiro

Dịch giả: Lan Hương

Phát hành: IPM

Xuất bản: NXB Hồng Đức 08/2018

Typer: Hà Du

Nội dung bìa sau

Ngày mùng 6/8/1945, 8 giờ 15 phút sáng, một quả bom nguyên tử được thả xuống Hiroshima.

Bé Sadako hai tuổi may mắn sống sót sau vụ nổ, thậm chí hoàn toàn lành lặn. Nhưng mầm bệnh của chất độc phóng xạ đã ngấm vào người em, nấu ủ suốt mười năm để rồi phát tác khi cô bé còn chưa học xong tiểu học.

Dù ốm yếu, thân thể liệt dần từ dưới lên trên, hạch và các vết ung thư da nổi khắp người, nhưng với nụ cười không tắt trên môi và nỗi lòng đau đáu cho gia đình, Sadako vẫn chuyên cần dành những ngày cuối cùng của đời mình để gấp những con hạc giấy đong đầy nguyện ước.

Sadako là một biểu tượng của tình thương yêu, của tiếng gọi hòa bình tha thiết.

Cô bé cũng là nguyên mẫu cho bức tượng bé gái nâng hạc giấy trên Đài tưởng niệm Hòa bình cho Trẻ em ở Hiroshima.

Lời giới thiệu

Hiroshima một ngày đầu tháng Tám, người đang ăn sáng người bắt đầu đi làm, nhưng ai nấy cùng dừng lại để ngẩng mặt lên trời ngắm nhìn. Ở rất cao, rất xa, có cái gì đó chói sáng rực rỡ lắm.

Xuống cách mặt đất chừng 600 mét, cái chói sáng đó phát nổ, sóng xung kích bùng ra, tước đi sự sống của vạn vật. Gần thì biến thành tro bụi, xa thì sụp đổ hoặc nát vụn. Và lửa bốc lên ngùn ngụt, lửa thiêu cháy cả những dòng sông vốn đan dày như tấm lưới ở thành phố cảng này.

Rồi mưa đổ xuống, mưa gom cả tro than từ chín tầng trời mang theo và tiếp đất với màu đen đặc, nhuộm đen da và đen cả tế bào sống của những người thoát chết. Từ đó, những mầm bệnh lặng lẽ vươn dài. Sadako là một bé gái thuộc vào trường hợp ấy. Hai tuổi dính mưa nguyên tử, mười năm ủ bệnh, chẩn đoán ung thư máu vào năm mười một tuổi, và mười hai thì từ giã cõi đời.

Gần một năm chữa trị là gần một năm ngập tràn nước mắt, đau đớn và hi sinh cho nhau giữa Sadako và mọi người trong gia đình em. Tất cả được khắc họa lại ở cuốn sách này, khiến ta vừa cảm phục, yêu mến, vừa không khỏi xót xa.

Với trái tim kiên cường và giàu lòng trắc ẩn, Sadako đã gói gọn bao yêu thương bí mật, bao mong ước thầm kín của mười hai năm ngắn ngủi trên đời vào những cánh hạc giấy.

SADAKO VÀ NGÀN HẠC GIẤY phản ánh một câu chuyện bình dị và chân thực, đồng thời cũng là lời lên án thầm lặng mà mạnh mẽ nhất của một thế hệ trẻ em bị ép buộc làm nạn nhân chiến tranh.

Bên cạnh Sadako chống chọi với bệnh tật, còn thấp thoáng hình bóng nước Nhật gian khó thời hậu chiến. Cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, dân cư xoay xỏa kiếm sống bằng chợ đen và vật vã chạy trốn cảnh sát kinh tế...

Nhưng ở đó, không có oán hận hay căm thù. Bởi, giống như tình thương bao la trong gia đình, một đất nước cũng cần tình người để tiến bước.

Tác giả

Sasaki Masahiro sinh năm 1941 tại Hiroshima, Nhật Bản. Cùng gia đình mình, ông đã sống sót qua vụ thả bom nguyên tử xuống Hiroshima năm 1945. Em gái Sadako của ông, sau một thời gian chống chọi với bệnh ung thư máu do bị nhiễm phóng xạ, đã qua đời khi mới mười hai tuổi.

Từ năm 2000, Sasaki bắt đầu đến nhiều nơi trên khắp đất Nhật để kể lại câu chuyện của em gái cũng như lan tỏa thông điệp về hòa bình và tình thương trong xã hội.

“Nếu con gấp được một ngàn con hạc giấy, ước mơ của con sẽ thành hiện thực.”

Mở đầu

Trước mặt tôi lúc này là Đài tưởng niệm Hòa bình cho Trẻ em. Đài tưởng niệm nằm ở một góc công viên Hòa bình Hiroshima*, phần trên là tượng một bé gái đang đứng, hai cánh tay giơ lên nâng một con hạc giấy lớn.

Công trình kiến trúc ở gần tâm vụ nổ nguyên tử Hiroshima nhất. Tòa nhà được bảo tồn nguyên trạng ngay sau vụ nổ, và ngày nay đã trở thành biểu tượng của ước mơ hòa bình mãi mãi trên toàn thế giới.

Bức tượng được lấy nguyên mẫu từ em gái tôi, Sasaki Sadako. Cách đây hơn nửa thế kỉ, vào năm 1945, gia đình Sasaki chúng tôi là nạn nhân của bom A thả xuống Hiroshima. Thời điểm đó, Nhật Bản đang chìm trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Bố Shigeo đã nhập ngũ, chỉ còn bốn người ở lại thành phố là tôi, bà nội Matsu, mẹ Fujiko và Sadako em gái tôi. Vào cái ngày nghiệt ngã ấy, mái ấm của chúng tôi đã bị thiêu rụi hoàn toàn.

“Bom A” còn được gọi là “bom nguyên tử”. Và quả bom nguyên tử thả xuống Hiroshima năm 1945 đánh dấu lần đầu tiên loài người sử dụng vũ khí hạt nhân trong chiến tranh. Sức công phá của vụ nổ tương đương 16.000 tấn bom TNT thông thường. Tuy nhiên, khía cạnh kinh khủng của vũ khí hạt nhân không chỉ nằm ở khả năng tàn phá của nó tại thời điểm phát nổ, mà còn ở lượng lớn chất phóng xạ khuếch tán sau khi thả bom. Nhiều người phải bỏ mạng vì hội chứng nhiễm phóng xạ cấp tính*. Có những người tuy sống sót sau vụ nổ, nhưng hệ lụy của phóng xạ còn kéo dài đến nhiều năm tiếp theo. Kể cả khi chiến tranh kết thúc, không ít người vẫn sống cùng nỗi lo ung thư hay bạch cầu*. Sadako bị chẩn đoán mắc bệnh máu trắng vào năm em học lớp Sáu.

Sau khi tiếp xúc với lượng lớn chất phóng xạ trong thời gian ngắn, những triệu chứng sẽ xuất hiện trên toàn thân và nạn nhân sẽ tử vong trong khoảng thời gian từ một đến hai tuần.

Hiện tượng bạch cầu trong máu tăng đột biến. Bệnh có thể gây ra các triệu chứng như sốt cao, thiếu máu, nhiễm trùng, chảy máu...

Bố mẹ tôi đã làm mọi việc có thể để giúp Sadako đấu tranh với bệnh tật. Cả gia đình cùng nỗ lực tối đa nhằm vượt qua thử thách. Sadako vốn hay nghĩ cho mọi người, dù đau đớn đến đâu khi chống chọi với căn bệnh, em cũng không để lộ ra ngoài, mà luôn giữ khuôn mặt tươi cười vui vẻ để không làm ai lo lắng.

Trong câu chuyện này, tôi sẽ kể về sự gắn bó của gia đình mình khi cùng nhau khắc phục gian nan.

Sadako chưa từng than thở một lời, em không rên rỉ hay kêu đau bao giờ. Ngày qua ngày, em gấp những điều ước của mình thành hạc giấy. Rồi em mất ở tuổi mười hai, chưa đầy một năm kể từ khi biết mình mắc bệnh.

Sadako không phải đứa trẻ duy nhất thiệt mạng vì bom nguyên tử. Tuy em là nguyên mẫu cho bức tượng ở Đài tưởng niệm, nhưng tượng được dựng lên là để an ủi hương hồn của tất cả các em nhỏ cùng cảnh ngộ. Trên bia đá dưới chân Đài tưởng niệm có khắc dòng chữ:

Chúng em kêu gọi.

Chúng em nguyện cầu.

Vì hòa bình cho thế giới.

Tôi viết cuốn sách này, không chỉ nhằm thuật lại cuộc chiến chống bệnh tật của Sadako, mà còn muốn các bạn hiểu thêm về những em bé là nạn nhân của mưa bom bão đạn.

Khi nhìn bức tượng, ta có cảm giác bé gái đang giúp hạc giấy bay lên trời. Bên trên cánh hạc là vòm không xanh thẳm cao vời vợi, và đằng sau cô bé là những tán lá sum sê của hàng cây xanh lấp lánh.

Vào thời điểm bom nguyên tử dội xuống Hiroshima, dù nước Nhật ngùn ngụt khói lửa chiến tranh, chúng tôi vẫn đang sống trong hạnh phúc bé mọn cùng gia đình mình.

Buổi sáng mùng 6 tháng Tám năm 1945.

Bầu trời cao xanh, tuyệt đẹp.

Chương 1: Ngày Sadako chào đời

Thời thơ ấu của tôi và Sadako trôi qua ở Hiroshima. Bấy giờ là thập niên 1940, đường phố nào cũng lù lù các tòa nhà quân sự bằng gạch đỏ. Trong thời gian diễn ra chiến tranh Thanh-Nhật (1894-1895), Hiroshima là một thành phố quân sự hùng mạnh, cũng là cứ điểm của Lục quân và Hải quân. Những người đàn ông được gọi nhập ngũ bằng “thư đỏ”*. Từ mọi miền đất nước, họ tập kết về Hiroshima, rồi ra cảng, lên tàu tỏa đi các chiến trường nước ngoài theo lệnh điều động.

Lệnh triệu tập binh sĩ. Vì được viết trên tờ giấy màu đỏ nên được gọi là thư đỏ.

Nhưng vào thập niên 1940, Hiroshima trong kí ức tôi không phải là “thành phố của những quân nhân”, mà là “thành phố của rất nhiều sông”. Một trong số đó là dòng Ota với muôn vàn nhánh nhỏ chảy về khắp các hướng, trông y như tấm lưới. Rải rác là những bãi đất ven sông rộng rãi, sân chơi tuyệt vời cho lũ trẻ nghịch ngợm chúng tôi.

Cũng như sông, tàu điện* chạy ngang dọc khắp Hiroshima. Năm 1941, khi tôi chào đời, thành phố đã bạt ngàn tàu điện rồi. Cứ đi bộ trên đường, chẳng mấy chốc ta sẽ bắt gặp một nhánh sông. Cứ băng qua một trong những cây cầu bắc ngang sông, sẽ thấy ngay đường ray tàu điện. Và khi đi qua đường ray ấy, ta lại nhanh chóng bắt gặp một nhánh sông khác. Quang cảnh Hiroshima trong tâm thức tôi chính là như thế.

Còn gọi là xe điện mặt đất, chạy trên ray nhẹ gắn trên mặt đường, vận hành bằng năng lượng lấy thẳng từ hệ thống dây điện trên đầu.

Trong suốt cuộc chiến, và cả khi công cuộc tái thiết thời hậu chiến đã hoàn tất, ta vẫn có thể nghe thấy tiếng ken két và lạch xạch của tàu điện lẫn trong tiếng người cười nói nhộn nhịp ở những khu mua sắm.

Sadako sinh năm 1943. Biết mẹ Fujiko của tôi mang thai, dì tôi ở khu Chiyoda có dặn, “Khi trở dạ chị sang nhà em nhé.” Mẹ tôi trả lời, “Cảm ơn dì. Chị sẽ sang.”

Thời ấy, phụ nữ hầu như không đến bệnh viện để sinh con. Họ thường lâm bồn tại nhà, việc đỡ đẻ đều nhờ bà đỡ hoặc họ hàng. Vì mẹ định vượt cạn bên nhà dì nên các công đoạn được thu xếp theo hướng đó. Bố Shigeo có lời nhờ một bác phu xích lô tên là Takayama, rằng hôm dự sinh thì sang chở mẹ đến Chiyoda. Xích lô bấy giờ có thể hiểu như taxi bây giờ, phu xe điều khiển một chiếc xe đạp ba bánh gắn thùng đằng sau cho khách ngồi. Bác Takayama sống ngay cạnh nhà chúng tôi, ngày ấy láng giềng thân thiết lắm. Người xưa vẫn nói “hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau”, ta nên giúp đỡ hai nhà sát vách và ba nhà đối diện. Thế nên đương nhiên bác Takayama rất vui vẻ hỗ trợ.

Mùng 7 tháng Giêng năm 1943, vừa sang năm mới, mẹ đột ngột trở dạ. Còn một tuần nữa mới đến ngày dự sinh nên bố mẹ cứ ỷ y thời gian rộng dài, chưa vội chuẩn bị. Thế là khi những cơn đau đầu tiên xuất hiện, cả hai đâm hoảng. Lúc ấy là 4 giờ sáng, bình minh còn chưa lên, bố đã đập thình thình vào cửa nhà hàng xóm, “Bác Takayama! Bác Takayama ơi!”

Nghe tiếng gọi ầm ĩ của bố, bác Takayama thò đầu ra cửa sổ và đáp lại với khuôn mặt ngái ngủ. “Làm gì mà chưa bảnh mắt đã ồn ào thế?”

“Xin lỗi vì mới sáng ra đã quấy rầy anh, nhưng vợ tôi sắp sinh!”

“Chà, thế thì nghiêm trọng đấy!”

Bác Takayama khẩn trương đi lấy xích lô mà chẳng một lời phàn nàn vì bị dựng dậy quá sớm. Bố đắp tonbi của mình lên người mẹ. Tonbi là áo khoác nam, vì không tay nên rất dễ mặc. Bố vội vã bế mẹ lên xích lô và đứng trông theo mãi. Sau đó bố gọi điện báo cho dì biết.

“Fujiko đang trên đường đến nhà dì đấy. Nhờ dì chăm sóc cô ấy nhé!”

“Thế ạ? Vâng, em đi đun nước ngay đây.”

Trong lúc dì tất bật chuẩn bị cho mẹ tôi lâm bồn, thì em bé đã chào đời khi mẹ đang long đong đâu đó trên quãng đường bốn cây số từ nhà chúng tôi đến Chiyoda. Xích lô tới nơi, dì thò đầu vào thùng xe đúng lúc nghe thấy tiếng khóc lọt lòng rất to.

“Oe! Oe!”

Đứa trẻ sơ sinh nằm đấy, dây rốn vẫn dính với mẹ và bọc mình trong chiếc áo tonbi của bố.

Có lẽ vì ra đời sớm một tuần nên em rất nhỏ, chỉ nặng có 2,26 cân, tuy vậy em vẫn là một cô bé khỏe mạnh. Lúc ở trên xích lô, mẹ không ngăn nổi dạ con co bóp nên chưa kịp đến nhà dì đã sinh em ra.

Nhiều năm về sau, mẹ vẫn còn khoe mãi.

“Mẹ đẻ ngay trên xích lô. Vượt cạn một mình. Một mình đấy!”

Bác Takayama cũng vô cùng sửng sốt trước ca sinh nở bất ngờ này.

“Tôi làm phu xe đã lâu nhưng chưa gặp chuyện như thế bao giờ!”

Ngẫu nhiên chứng kiến sự ra đời của một con người theo cách thức ít thấy, bác Takayama rất phấn khích, đến nỗi từ chối nhận thù lao chạy xe, và tặng lại gia đình tôi món tiền ấy thay cho quà mừng. Câu chuyện về đứa trẻ chào đời trên xích lô trở thành chủ đề bàn tán sôi nổi của hàng xóm láng giềng.

Vài ngày sau, vào một buổi chiều, bố ẵm con gái ra bờ sông để cho em xem một thứ, dù trời rất lạnh.

“Con trông kìa, hoàng hôn thật đẹp, đúng không?”

Em bé còn quá nhỏ nên chưa hiểu được, nhưng bố vẫn chỉ trỏ vầng tà dương và giải thích với em. Ráng chiều nhuộm bầu trời và mặt nước thành một màu cam, hòa lẫn với màu gạch của những tòa nhà quân sự đằng xa.

“Sadako!”

Đang ngắm dòng sông chảy trôi yên bình trước mặt, bố đột ngột gọi to tên em, cái tên đã nhờ thầy tướng xem hộ cho cô con gái đầu tiên của nhà Sasaki. Bố nhìn lướt qua khuôn mặt Sadako, đúng lúc em cũng đang nhìn bố.

“Tên con là Sadako. Chữ ‘sada’ có nghĩa là ‘nắm lấy hạnh phúc’ đấy.”

Khuôn mặt bầu bĩnh của Sadako cứ quay qua quay lại giữa hoàng hôn và bố, trong khi ông vừa cười vừa nói chuyện với em.

Có thể nói “vạch xuất phát” của gia đình Sasaki là năm 1937, khi bố mẹ gặp nhau tại một cơ sở của quân đội, gọi là chi nhánh kho quân phục. Kho quân phục là nơi sản xuất đồng phục, giày dép và những thứ khác cho Lục quân. Ngoài trang phục, họ còn làm đồ dùng hàng ngày như chăn màn và xà phòng để phân phát cho quân nhân. Chi nhánh rất đông người làm.

Bố học nghề thợ cạo từ năm mười lăm tuổi. Đến năm hai mươi ba tuổi, ông có cơ hội thể hiện tay nghề tại một tiệm cắt tóc trong chi nhánh kho quân phục.

Làm ở đó được ít lâu, ông chú ý đến một cô gái.

“Chà, cô ấy thật xinh đẹp...”

Bố đem lòng yêu mẹ ngay từ cái nhìn đầu tiên, khi bắt gặp mẹ đang chăm chỉ làm việc.

Mẹ là thợ may, vào chi nhánh trước bố ít lâu. Họ lao động trong cùng một cơ sở, nhưng vị trí tác nghiệp lại hoàn toàn tách biệt. Dù vậy, bố vẫn loáng thoáng thấy bóng mẹ những khi bà đi qua.

Bố kể rằng, bấy giờ mẹ mới 20 tuổi, là một cô gái nhỏ bé, trắng trẻo, rạng rỡ và ấm áp. Mẹ cũng để ý đến bố vì tính cách thật thà và tác phong cần cù. Cả hai đều lớn lên trong nghèo khó, nên dễ dàng thấu hiểu và cảm thông cho nhau.

Vào cái năm 1937 ấy, tình hình vô cùng phức tạp, chủ nghĩa quân phiệt trong nước đạt tới đỉnh điểm, đến tháng Bảy thì chiến tranh Trung-Nhật nổ ra. Bố mẹ tâm đầu ý hợp mà không thể công khai hẹn hò, ngày ngày chỉ biết thầm lặng trao nhau ánh mắt trìu mến, mãi mới có cơ hội để trò chuyện và vun xới tình yêu.

Tháng Ba năm 1940, thực hiện ước mơ nghề nghiệp bấy lâu, bố mở tiệm cắt tóc Hinode ở khu Kusunoki, thành phố Hiroshima. Người mẹ đã một tay nuôi nấng ông từ nhỏ là bà nội Matsu cũng chuyển tới ở cùng.

Nhân dịp mở tiệm riêng, bố quyết định cầu hôn mẹ. Dù đã có người hỏi cưới ở quê, nhưng mẹ lại chọn bố.

Tháng Mười cùng năm bố mẹ thành hôn, không hưởng tuần trăng mật mà lập tức cùng nhau làm việc ở tiệm. Cả hai đều thuộc mẫu người cần cù, không lòng nào bỏ bê cửa tiệm mất bao nhiêu công mới mở được. Khi ấy giá cắt tóc chỉ có 50 xu. Ở bên bố, mẹ bắt đầu học các thao tác cần thiết cho công việc mới.

Giữa những tháng ngày bận rộn ấy, bố mẹ đón chào đứa con đầu lòng là tôi, Masahiro, vào năm 1941. Đó cũng là năm nổ ra trận Trân Châu Cảng, khiến nước Nhật sa lầy vào chiến tranh Thái Bình Dương.

Đến năm 1943, vài tháng sau khi Sadako chào đời, như bao người đàn ông khác, bố nhận được “thư đỏ” gọi nhập ngũ.

Chương 2: Ngày mùng 6 tháng Tám năm 1945

Năm 1945, chiến tranh Thái Bình Dương kết thúc. Khi ấy chúng tôi đang sống bên sông, ở một khu vực gọi là Kusunoki thuộc Hiroshima, nơi bố mở tiệm cắt tóc đầu tiên. Sau khi bố nhập ngũ, mẹ là người trông nom cửa tiệm.

Đây cũng là năm quân Đồng minh không kích dữ dội các đảo chính của Nhật Bản. Họ cho máy bay ném bom tới tấp xuống các căn cứ quân sự và khu vực thành thị. Trước đó, chiến tranh Thái Bình Dương chủ yếu diễn ra trên biển, đúng như tên gọi của nó. Nhưng vào giai đoạn cuối cuộc chiến, quân Đồng minh tăng cường không kích lên các đảo của Nhật Bản, quân đội Nhật bị dồn vào đường cùng, thất bại đã ở ngay trước mắt.

Những đợt không kích với quy mô lớn từ tháng Ba tới tháng Năm đã gây thiệt hại nặng nề cho Tokyo. Trận không kích vào mùng 10 tháng Ba với tên gọi Chiến dịch Meetinghouse là trận oanh tạc có quy mô cực lớn mà chiến tranh đi qua rồi người ta vẫn còn nhắc đến.

Trận giội bom bắt đầu lúc nửa đêm, hơn 300 pháo đài bay B-29 thả 380.000 quả bom napan xuống thành phố. Bom thông thường đã gây thiệt hại và thương vong nặng nề rồi, bom napan còn tai hại hơn, vì có chứa nhiên liệu dễ bắt cháy, dẫn đến những vụ hỏa hoạn vô cùng khủng khiếp. Ngọn lửa rừng rực khiến không khí cuộn xoáy như đám vòi rồng giận dữ, hung bạo ngốn ngấu và thiêu đốt những con người đang cố gắng trốn chạy.

Asakusa là khu vực đầu tiên của Tokyo bị phá hủy, ước tính có khoảng 80.000 đến 100.000 người thiệt mạng. Mỗi khi máy bay của quân Đồng minh kéo đến, tiếng còi hiệu không kích lại vang lên từng hồi để cảnh báo. Thành phố Tokyo bấy giờ tràn ngập những con người chập chờn không ngủ suốt đêm trong nỗi khiếp sợ tiếng còi báo động, và cả những người không còn nơi để ngủ vì bom napan đã thiêu rụi tất cả.

Vào khoảng thời gian đó Hiroshima cũng phải hứng chịu những đợt giội bom, nhưng không có thiệt hại đáng kể. Tiếng còi hiệu không kích ở khu Kusunoki vẫn thường xuyên rú rít, nhưng may thay, đều chỉ là báo động chứ không có nhiều trận đánh bom thực sự.

Trong kí ức tôi không có cảnh dân cư chạy trốn không kích, mà chỉ có âm thanh rền rĩ của còi báo động thôi. Sadako bấy giờ mới hai tuổi nhưng đã rất chững chạc cầm lấy tay tôi hoặc bà nội cùng đi xuống hầm trú bom. Thực sự thì tôi nhớ là cả tôi và Sadako đều không sợ ném bom bao giờ, bình thường chúng tôi vẫn chơi đùa bên bờ sông.

Tôi là đứa ham chơi tới mức quên cả thời gian. Những lúc ấy Sadako lại nhìn tôi với khuôn mặt giận dữ như một bà mẹ và nói, “Anh à, đến lúc về nhà ăn tối rồi.”

Một lần, sau khi lăn lê bò toài bên bờ sông, vì một lý do nào đó mà trên đường về nhà tôi bắt đầu cởi quần áo và ném linh tinh khắp nơi.

Trong lúc tôi vừa đi vừa quăng quần áo, Sadako chập chững bước phía sau lại nhặt nhạnh từng món một.

“Anh ơi, không được làm thế. Anh mặc quần áo vào chứ!”

Tôi ném áo đi.

“Ê, anh sẽ ném mấy cái này ra đằng kia!”

Và tôi ném quần, rồi đến quần lót. Sadako lượm tất cả lại và ôm trên tay.

“Anh à, không được làm thế đâu,” em nhấn mạnh.

Giờ hồi tưởng chi tiết này, tôi thấy mình đúng là một thằng anh thiếu chín chắn. Nhưng đồng thời tôi cũng nhận ra, kể từ khi còn rất nhỏ, Sadako đã thật chỉn chu và nghiêm túc.

Ở Hiroshima, căn cứ quân sự tọa lạc khắp nơi, nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn.

Lúc này bố đã nhập ngũ và phục vụ ở Sư đoàn Bộ binh số 2, chúng tôi cũng đã dần quen với việc thiếu vắng ông. Nói là nói vậy, chứ bố đóng quân ngay tại bệnh viện quân đội bên kia sông, từ nhà nhìn sang vẫn trông thấy. Ông đi qua đi lại giữa nơi đóng quân và một bệnh viện chi nhánh ở thành phố Miyoshi cũng nằm trong tỉnh Hiroshima.

Bố làm quân y trên chiến trường, và là thợ cắt tóc trong doanh trại. Không chỉ lành nghề, bố còn trung hậu và tinh ý, nhất là biết cách làm hài lòng mọi người nhờ việc mở tiệm kinh doanh riêng, vì vậy ông rất được các sĩ quan quý mến.

Trong quân đội, sĩ quan bạo hành binh lính là chuyện thường ngày ở huyện. Nhớ lại thời tại ngũ, bố nói, “Bố chưa bao giờ bị đánh, một lần cũng không.” Khi một sĩ quan cấp trên nổi khùng vì lý do nào đó và hùng hổ đi vào doanh trại với bộ dạng chuẩn bị trừng phạt lính tráng để trút giận, một trong các cấp trên khác sẽ gọi bố tôi.

“Sasaki có đấy không? Sang đây cắt tóc cho tôi nào.”

Vậy là trong khi các đồng đội đang phải oằn mình xuống dưới những cái tát và cú đấm của cấp trên, bố tôi lại yên ổn cắt tóc ở một phòng nào đấy.

Kể đến đây, có lẽ ai cũng nghĩ các đồng đội ghen tị với bố lắm, nhưng không, họ cư xử với bố rất thân thiện ôn hòa. Bố ăn ở thế nào mà từ sĩ quan đến binh lính đều quý mến.

Mỗi khi được phân phát quân nhu, bố và các đồng đội lại trao qua đổi lại những món mình cần và không cần. Ví như bố hay đổi khẩu phần thuốc lá của mình lấy khẩu phần bánh kẹo của đồng đội. Việc các binh sĩ bù đắp giúp đỡ nhau trong đời sống thường nhật như thế cũng đủ chứng tỏ sự gắn bó keo sơn giữa họ.

Nhờ đó bố có được nhiều vật dụng phù hợp để phân phát cho người già hoặc trẻ em đến thăm doanh trại. Thỉnh thoảng bố cũng mang đồ về cho chúng tôi. Mỗi khi có dịp đạp xe qua nhà, ông đều để lại gói kẹo hay một thứ gì ăn được trước cửa.

Hồi tại ngũ, bố tôi chỉ là binh sĩ cấp thấp, nghe qua dễ tưởng ông không có nhiều cơ hội về thăm nhà. Thế nhưng ở Hiroshima chiến tranh không quá khốc liệt, hơn nữa như đã nói ở trên, bố tôi được thượng cấp quý mến, nên nói chung là ổn cả.

Tôi vô cùng mong chờ mỗi dịp bố về để được đưa đi chơi bằng xe đạp. Bố sẽ đặt tôi ngồi giạng chân trên chỗ thồ hàng sau xe và chở tôi ra bờ sông gần nhà. Với một người cha, cho các con đi chơi bằng xe đạp là một cách thể hiện tình cảm rất tự nhiên. Bố thường ôm Sadako vào lòng rồi hỏi.

“Con có muốn đi chơi một chuyến không, Sadako?”

Lần nào nghe bố hỏi, em cũng trả lời.

“Con đợi được mà. Bố chở anh đi trước đi.”

Sadako còn rất nhỏ, nhưng không bướng bỉnh và ích kỉ bao giờ. Em biết quan tâm đến bố mẹ và anh, luôn có ý thức nhường nhịn mọi người xung quanh.

“Thật chứ? Được rồi, Masahiro đi trước nào.”

Bố lại thả Sadako xuống. Ông anh trai vô tư lự là tôi bèn hớn hở leo tót lên chỗ thồ hàng sau xe.

“A! Sadako, xem anh này!”

Chỉ đơn giản là ngồi sau xe để bố đạp đi dọc bờ sông thôi, sao tôi lại phấn khích đến thế không biết!

“Này!”

Hoàng hôn buông xuống, bầu trời pha sắc cam. Thỉnh thoảng, chúng tôi lại nghe tiếng hét vọng sang từ bờ sông bên kia.

Đó là tiếng bố nói với mẹ ở bờ sông bên này.

“Sáng mai để một ít Suzuki cho anh ở chỗ cũ nhé.”

Suzuki là tên ông buôn đường kính giàu nhất thành phố hồi ấy, bố bèn dùng luôn từ “Suzuki” để gọi đường kính. Đó là ám hiệu riêng của bố mẹ. Bố là người hảo ngọt, và thường dùng cách này để nhờ mẹ làm ohagi*.

Một loại bánh nếp bọc đậu đỏ, cần rất nhiều đường.

Hễ thấy bố đứng bên kia sông, mẹ lại giơ cao tay vẫy vẫy.

“Chào anh!”

“Nhớ để phần Suzuki cho anh đấy!”

Trao đổi bằng ám hiệu chỉ hai người mới hiểu, nghe qua thật trẻ con, nhưng bố mẹ là một cặp đôi mà tiền hôn nhân không có cơ hội hẹn hò, hậu hôn nhân lại tu chí làm ăn đến tận khi bố nhập ngũ, thế nên những hành động ngây ngô kiểu như trên có lẽ cũng là một niềm hạnh phúc âm thầm.

Nghĩ lại hoàn cảnh của bố mẹ, tôi nhận ra rằng chẳng dễ dàng gì mà dành dụm đủ nguyên liệu để làm ohagi với khẩu phần hồi ấy.

Dù vậy, tôi không nhớ có khi nào mình phải chịu đói. Như tôi đã nói, nước Nhật chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ cuộc chiến, Tokyo phải hứng chịu những trận không kích nặng nề, đất nước rơi vào tình trạng rất tồi tệ. Thế nhưng một đứa trẻ Hiroshima như tôi lại chưa từng ăn đói mặc rách hay phải trải qua mưa bom bão đạn, và hoàn toàn không cảm nhận được sự bi thảm và khắc nghiệt của thời cuộc.

Dù đất nước vẫn bị bắn phá khắp nơi, trú bom trở thành hoạt động thường nhật, nhưng nghĩ lại thì có thể nói khoảng thời gian ấy với tôi là chuỗi ngày yên bình.

Cho đến sáng mùng 6 tháng Tám...

Mùng 6 tháng Tám bắt đầu bằng một hồi cảnh báo không kích. Âm thanh vang lên lúc 0 giờ 25 phút, ngay khi ngày mới vừa sang. Rồi cảnh báo bị hủy bỏ vào 2 giờ 10 phút.

7 giờ 9 phút, phương Đông hừng sáng, tiếng còi báo động không kích réo lên nhưng cũng bị hủy bỏ vào 7 giờ 31 phút, sau khi một chiếc máy bay lướt qua ở tầm cao.

Có hai loại báo động. Cảnh báo không kích biểu thị mức độ nguy hiểm thấp hơn còi báo động không kích. Như thường lệ, Sadako nắm lấy tay tôi chập chững ra khỏi hầm trú ẩn, trở về nhà.

Hai lần báo động đều bị hủy bỏ nên tất cả đều bớt cảnh giác và nghĩ rằng hôm đó cũng bình thường như bao hôm khác.

Lúc này, bố đang trên đường đến bệnh viện chi nhánh ở Miyoshi. Nhà Sasaki còn bốn người là bà nội Matsu, mẹ, tôi và Sadako. Đang quây quần quanh bàn để đợi ăn sáng, chúng tôi nghe tiếng cô hàng xóm đi ngang cửa kêu lên.

“Ô kìa... cái gì thế nhỉ?”

Mấy người hàng xóm khác cũng túm tụm lại, ai nấy ngước mắt lên trời. Cả nhà tôi ùa ra ngoài, bắt chước họ.

“Sáng thật đấy nhỉ?”

“Đẹp quá!”

Mẹ nhìn vật thể chói lọi nọ và chỉ cho Sadako thấy.

Tôi nói, “Chắc là máy bay Mỹ rồi.”

Tôi thấy hai vệt sáng lấp lánh trên bầu trời xanh trong không một gợn mây. Đến tận ngày hôm nay, ánh sáng rực rỡ tuyệt đẹp đó vẫn hằn sâu trong trí nhớ. Khi tôi đang cố gắng nhìn và phán đoán xem liệu có thể là cái gì, thì giọng bà nội vang lên.

“Bữa sáng xong rồi. Vào nhà đi nào!”

Nghe bà giục giã, chúng tôi trở vào nhà. Đúng lúc ấy có thứ gì phát nổ. Rồi xung quanh tối đen. Tôi tuyệt nhiên không hiểu chuyện gì đã xảy ra.

8 giờ 15 phút sáng.

Một quả bom nguyên tử được thả xuống Hiroshima.

Quả bom đã hủy diệt thành phố. Nó phát nổ ở độ cao 600 mét so với mặt đất. Tất cả bị thổi tung. Ánh chớp chói lòa bao trùm và cơn chấn động khủng khiếp lan tỏa khắp Hiroshima. Trong vòng bán kính hai cây số từ tâm vụ nổ, nhà gỗ vỡ tung, mặt đất cháy xém. Những luồng nhiệt thi nhau phả xuống người dân đang ở ngoài trời. Chỉ chốc lát, ai nấy bốc hơi, bị thiêu đến cháy đen, hoặc bị bỏng nặng. Mọi thứ bị nhấn chìm trong lưỡi lửa khốc liệt, rất nhiều người bị kẹt dưới đống đổ nát của những tòa nhà và chết giữa biển lửa.

Tại sao lại quăng quả bom tàn khốc đó xuống nước Nhật chứ?

Bấy giờ cuộc chiến đã dần đi đến hồi kết. Tháng Năm năm 1945, các nước liên minh của Nhật là Ý và Đức đã lần lượt đầu hàng phe Đồng minh. Vì Nhật từ chối đầu hàng, Anh và Mỹ vẫn tiếp tục tấn công. Khi thả bom nguyên tử xuống nước Nhật, chắc hẳn người Mỹ đã nghĩ rằng đây là một cách chóng vánh để chấm dứt cuộc chiến dai dẳng.

Nhưng kể cả thế, bom nguyên tử vẫn là một thứ vũ khí quá đỗi khủng khiếp.

Số người chết vì nó rơi vào khoảng 90.000 đến 160.000. Xét trên dân số Hiroshima là 350.000 ở thời điểm ấy, thì đây đúng là một thiệt hại nặng nề khó tả.

Nhà chúng tôi cách tâm vụ nổ 1,6 cây số, và sập hoàn toàn. Chiếu tatami trong nhà bị lật tung, đè lên người tôi và bà nội, xe đạp dựng ngoài hiên bị thổi xuyên qua ngôi nhà bay tuốt ra sân sau.

“Masahiro, cháu có sao không?”

“Bà ơi, cháu ở đây!”

Đầu chảy máu, nhưng tôi vẫn xoay xở cùng bà nội thoát được khỏi đống đổ nát và nhanh chóng tìm thấy mẹ. Kì diệu thay, mẹ cũng bình yên vô sự, nhưng chúng tôi không thấy bóng dáng Sadako đâu cả.

“Sadako! Sadako!”

Mẹ tìm em trong đống gạch vụn của ngôi nhà hoang tàn, và chẳng bao lâu thì nghe thấy tiếng khóc ở sân sau.

“Mẹ ơi! Mẹ ơi!”

Sadako không xây xước gì, và chẳng hiểu sao lại đang ngồi trên một thùng đựng quýt. Mẹ chạy vội đến chỗ em.

“Sadako! Con có sao không?”

Sadako vừa bấu chặt lấy mẹ vừa thút thít không thôi.

May mắn thay, mọi người trong nhà đều không bị thương, nhưng như thế không có nghĩa là chúng tôi đã an toàn. Xung quanh ngùn ngụt biển lửa. Ban đầu, nhìn lửa bùng lên trước mặt, mẹ lo sợ thấy rõ, nhưng chẳng mấy chốc đã lấy lại bình tĩnh. Tôi nghĩ là do mẹ nhận ra mình phải gánh vác trách nhiệm bảo vệ gia đình khi bố đi vắng.

“Cả nhà, chúng ta phải tránh xa đám cháy! Sông... chúng ta phải ra sông!”

Mẹ kéo chúng tôi theo, quyết tâm thoát khỏi ngọn lửa. Những phát hiện mới ập ngay đến ở bước đầu tiên. Con đường quen thuộc dẫn ra sông nay hoàn toàn thay đổi, cảnh vật xung quanh trở nên khác lạ. Tất cả đã cháy rụi vì gió nóng.

Tôi bất giác ngẩng đầu nhìn về hướng thành Hiroshima, chính xác hơn là nhìn về hướng từng là thành Hiroshima. Những đợt sóng xung kích bùng ra từ vụ nổ với vận tốc trên 100 km/s đã phá hủy toàn bộ tòa thành.

Chúng tôi không trông thấy bất cứ người láng giềng nào ở con phố trước nhà. Sức nóng từ quả bom đã xóa bỏ hết thảy. Con người, động vật và nhà cửa trộn lẫn vào nhau trông như một đống mật đen sì.

Lúc mấy mẹ con ngắm nghía vật thể sáng chói trên trời, bà nội đã gọi vào nhà ăn sáng. Đó chính là bước ngoặt trong số phận chúng tôi. Nhờ vào nhà, chúng tôi đã tránh được thảm cảnh bị thiêu ra tro vì sức nóng của quả bom. Nhưng dù không chết thiêu, chúng tôi vẫn chưa thực sự thoát khỏi hiểm nguy. Ngọn lửa đang lan đến khu vực này và sắp sửa chặn đứng mọi lối thoát.

Mẹ dắt tay tôi và Sadako, cùng bà chạy ra sông Ota gần đó. Tới bờ sông, cảnh chết chóc như địa ngục đập vào mắt chúng tôi. Rất nhiều người bị bỏng đang đau đớn quờ quạng tìm nguồn nước. Nhiều người khác thì gào khóc kêu cứu đến xé họng. Lũ trẻ đã biến thành từng đống đen sì. Có những người bị thương, da tay bong khỏi thân thể lất phất như tay áo kimono. Xác chết nổi đầy như rong trên mặt sông.

Bản năng mách bảo mẹ phải chạy ra đây, nhưng khung cảnh tang thương trước mắt lại khiến bà chết lặng tại chỗ. Bà hẳn đã khiếp sợ tới cùng cực khi nhận ra một điều, rằng chúng tôi không còn đường nào để chạy trốn nữa.

Đúng lúc ấy, chúng tôi nghe thấy ai đấy hét ầm lên.

“Này! Chị Sasaki! Xuống đây nhanh lên!”

Thì ra là một chú hàng xóm, đang vẫy gọi trên một con thuyền nhỏ. Con thuyền nổi trên sông sẽ giúp chúng tôi tránh được ngọn lửa ác liệt đang lan tới. Nhưng đột nhiên, bà nội nói phải trở về nhà.

“Chúng ta đã quên một số thứ cần cho lũ trẻ. Bà phải về.”

“Nhưng bà ơi, lửa cháy lớn lắm!”

Mẹ và tôi cố ngăn bà lại.

“Bà! Bà không được đi!”

“Nếu quay về, bà sẽ chết đấy!”

Nhưng bà không nghe.

“Masahiro và Sadako cần các thứ. Bà còn phải lấy bài vị của ông nữa.”

Nói đoạn bà quay đi, tiến về phía lưỡi lửa đang liếm tới, mỗi lúc một lớn, mỗi lúc một gần.

Đó là lần cuối cùng chúng tôi nhìn thấy bà.

Chúng tôi dõi theo bóng lưng bà mà lực bất tòng tâm, cuối cùng ba mẹ con vẫn lên thuyền. Những tưởng trôi nổi trên sông là đã vượt qua cơn hiểm nghèo, nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy. Thuyền cũng bắt lửa và nước từ từ tràn vào qua lỗ thủng dưới đáy.

“Masahiro, Sadako, tát nước ra khỏi thuyền đi!”

“Vâng!”

Mẹ, Sadako và tôi cùng hối hả tát nước để thuyền khỏi bị chìm.

Chúng tôi chụm tay lại để múc nước ra ngoài, nhưng không ăn thua, vì thế chúng tôi dùng cả hai tay hắt nước liên hồi. Sau một hồi tập trung đến quên tiệt mọi sự xung quanh, cuối cùng chúng tôi cũng tát được nước ra khỏi thuyền.

Ngay tức khắc, bầu trời tối sầm lại và những giọt nước đen sì bắt đầu rơi xuống. Mưa đen, đục ngầu và nhơm nhớp, ngay cả một đứa trẻ như tôi cũng nhận thức được tình hình vô cùng bi quan. Sadako còn bé cũng không khỏi khiếp đảm khi bị cơn mưa đen bao trùm. Những giọt mưa để lại từng vệt đen trên mặt Sadako, em bám chặt lấy tay mẹ, rên rỉ.

“Mẹ ơi, con sợ...”

Không chỉ Sadako mà cả mẹ, chú hàng xóm và tôi đều bị cơn mưa nhuộm đen. Muội than và bụi từ quả bom nguyên tử trộn lẫn với những đám mây ở tít trên cao rồi trút xuống mặt đất những dòng nước nhớp nháp. Đáng sợ nhất là, trong nước đó chứa chất phóng xạ, về sau người ta gọi là “mưa tử thần”.

Chúng tôi ngồi trên thuyền tầm hai tiếng đồng hồ, suốt thời gian này, thỉnh thoảng lại có người xung quanh van xin.

“Này! Cho tôi lên thuyền với!”

“Các ông các bà, xin hãy cho tôi lên thuyền...”

Nghe những tiếng kêu ấy, gương mặt mẹ méo mó vì đau khổ. Trong những người cầu cứu, người thì bỏng rộp, người thì bị thương nặng, còn có cả những đứa trẻ tầm tuổi Sadako và tôi.

Mẹ không chịu đựng nổi cảnh tượng ấy, nhưng vừa định mở lời thì chú hàng xóm đã cứng rắn ngăn lại.

“Chị Sasaki, lúc này mà chị còn động lòng trắc ẩn thì chúng ta cũng chết luôn! Nghe thật tàn nhẫn, nhưng có cứu họ cũng không sống nổi đâu, chị hãy làm như không biết gì đi!”

Chú hàng xóm và mẹ, một người nói một người nghe, cả hai đều phải kìm nén mong muốn cứu người giữa tình cảnh thảm khốc ấy. Họ chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài cứu mạng chính mình và lũ trẻ chúng tôi. Tất cả những gì mẹ có thể làm là cúi gằm mặt xuống và tiếp tục tát nước dưới đáy thuyền.

Tôi nghĩ lúc này đã quá trưa. Ngọn lửa càn quét Kusunoki đang yếu dần, chúng tôi xuống thuyền và tiến về công viên Oshiba, nơi đã được chỉ định là điểm sơ tán của thành phố.

Bố từng dặn hễ gặp trường hợp khẩn cấp thì điểm hẹn của cả nhà sẽ là công viên Oshiba hoặc Kamikawatachi quê mẹ.

Trên đường đi, chúng tôi mải miết tìm kiếm bố và cả người bà vừa quay về nhà. Đến nơi, một cảnh tượng khốn cùng đến mức không nỡ nhìn hiện ra trước mắt. Rất nhiều người cần giúp đỡ tập trung ở đây, chúng tôi nhìn thấy cả những nạn nhân bị ống kim loại hoặc thanh gỗ đâm xuyên qua người đang khó nhọc bước đi. Giữa hàng tràng khóc than rên rỉ, thậm chí là gào thét giận dữ của những người gặp nạn, mẹ vẫn cố sức hét lên liên hồi.

“Có Sasaki Shigeo ở đây không? Có Sasaki Matsu ở đây không?”

Mẹ con tôi không tìm thấy bố giữa chốn loạn lạc ấy. Chúng tôi rất đói vì vẫn chưa kịp ăn sáng trước khi quả bom rơi xuống, và cơn đói càng trở nên cồn cào do nỗi lo lắng về tình cảnh của mình.

Một lúc sau, ba mẹ con xin đi nhờ xe tải quân đội đến Kamikawatachi, bỏ lại sau lưng Kusunoki hỗn loạn đau thương.

Dù còn nhỏ tuổi, khi rung lắc trong thùng xe tải chạy than nhả đầy khói đen, tôi vẫn nghĩ, “Thoát nạn rồi...” Đến tận hôm nay tôi vẫn nhớ rõ những người lính đã tử tế với chúng tôi nhường nào, và những chiếc bánh quy cứng đơ mà họ cho chúng tôi cũng ngon biết bao nhiêu.

Mất vài tiếng di chuyển mới đến Kamikawatachi, chúng tôi nương nhờ trong một cái lán của đội cứu hỏa tình nguyện ở rìa làng.

Cuối cùng cũng có thể trút bỏ căng thẳng, mẹ ngả mình ra nền lán với vẻ kiệt sức. Sadako rụt rè hỏi.

“Bố đâu hả mẹ?”

Mặt trời đã lặn, giữa cái lán mờ mờ tối, mẹ cố mỉm cười với Sadako và trả lời.

“Bố sẽ đến sớm thôi!”

Khoảng hai hay ba ngày sau đó, cuối cùng bố cũng tới gặp chúng tôi ở Kamikawatachi. Vì làm quân y nên bố là một thành viên trong đội cứu viện ở Hiroshima. Ông xoay sở đến được công viên Oshiba ngay sau khi chúng tôi rời đi không lâu và chứng kiến hàng núi xác người đang được hỏa thiêu.

Chúng tôi rất lo cho bà nội, nhưng phải một thời gian sau mới biết được chuyện gì đã xảy ra với bà.

Theo lời người tìm thấy bà nội thì thi thể bà nằm trong bể chứa nước phòng chống hỏa hoạn cạnh nhà. Chắc hẳn bà đã nhảy vào đấy để tránh bị lửa thiêu. Vào thời điểm ấy, thi thể không rõ danh tính là việc bình thường, nhưng may sao một người hàng xóm đã tình cờ nhận diện được.

Chúng tôi không khỏi đau buồn khi biết tin bà mất, nhưng cuối cùng bố đã đi hỏi khắp nơi và tìm được hài cốt của bà mang về.

Chương 3: Đấu tranh với cái đói

Sau vụ ném bom nguyên tử, đến ngày 15 tháng Tám, Nhật Bản đầu hàng quân Đồng minh, cuối cùng chiến tranh cũng kết thúc. Khi nghe tin, chúng tôi chẳng có cảm xúc lớn lao nào cả, chỉ đơn giản nghĩ, “Ồ thế à?” Tai họa mùng 6 tháng Tám khiến con người ta tê liệt đến vậy đấy. Gia đình chúng tôi đã sống sót qua từng ngày hỗn loạn kể từ buổi sáng bất hạnh ấy. Chúng tôi phải vật lộn với mưu sinh thường nhật và chẳng còn tâm trí đâu để ý thức rằng chiến tranh đã chấm dứt. Gia đình tôi chuyển tới ở trong một cái lán cũ của đội cứu hỏa gần nhà ngoại. Từ đây, chúng tôi bắt đầu một cuộc sống khốn khó hơn nhiều so với thời vẫn còn chiến tranh.

Thức ăn rất khan hiếm, thỉnh thoảng chúng tôi còn phải ăn cả châu chấu. Khi rán lên, châu chấu tỏa mùi thơm khá hấp dẫn khiến tôi và Sadako không do dự bỏ ngay vào mồm dù trước đấy chưa ăn bao giờ. Thật ra, vào thời điểm thực phẩm trở nên xa xỉ, châu chấu đã là món ăn ngon lành rồi đấy, thậm chí còn bổ dưỡng và là nguồn cung cấp đạm quý giá nữa.

Bình thường thì chúng tôi xoay sở theo nhiều cách. Quanh lán có khá đông gia đình nông dân. Chúng tôi đi từ nhà này tới nhà khác, sang cả nhà ngoại ở bên kia đường ray, để xin được chia một ít nông sản.

Bố còn mở tiệm cắt tóc ở ngay lán của gia đình. Thoạt tiên tiệm chẳng có trang thiết bị gì cả, ngoài một bộ kéo và vài dụng cụ thiết yếu. Ngày quả bom rơi xuống, mẹ chỉ kịp vơ vội một bộ dụng cụ cắt tóc ở cửa tiệm Kusunoki trước khi sơ tán. Giữa cảnh loạn lạc, dù thế nào cũng phải mang theo đồ lề mưu sinh của mình.

Với thu nhập ít ỏi từ việc cắt tóc cho những người trong làng, cùng sự trợ giúp của nhà ngoại và các gia đình nông dân xung quanh, chúng tôi đã xoay xở từng ngày để vượt qua cái đói.

Một trong những kí ức của tôi về Kamikawatachi là vết sẹo trên trán Sadako. Có hôm, tôi và Sadako chơi đuổi bắt. Vì mải chơi nên Sadako ngã nhào ra khỏi cửa sổ, đầu bị chạm mạnh gây ra một vết rách hình trăng khuyết. Sau này liền da, nhưng vẫn để lại sẹo. Ở Hiroshima người ta gọi sẹo là “thẹo”, và tôi toàn trêu em là “Sadako đầu thẹo”.

Khi Sadako bị rách trán, gia đình tôi đưa em đến chỗ bác sĩ duy nhất trong làng để khâu vết thương. Hồi ấy hoàn toàn không có thuốc tê.

“Sẽ đau đấy, cháu hãy dũng cảm lên nhé.” Bác sĩ làng tiến hành khâu sống vết thương.

Sadako mới ba tuổi, chịu đau mà không hề kêu một tiếng. Có lẽ tự tiềm thức, tâm hồn trẻ thơ ấy không muốn gia đình lo lắng, hoặc nghĩ rằng thật ích kỉ nếu kêu than, vì mọi người vốn đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn rồi.

Trong lúc ngắm nhìn Sadako bé nhỏ biết quan tâm đến mọi người xung quanh, lời bà nội Matsu bất thần vang lên trong tâm trí bố.

“Cẩn thận. Người tốt thường chết sớm.”

Nhưng Sadako mới có ba tuổi, và đây chỉ là câu châm ngôn chẳng có căn cứ gì. Vì thế bố cũng không để ý.

Chúng tôi trải qua cuộc sống vất vả khoảng hai năm trong căn lán nhỏ ở Kamikawatachi. Đến năm 1947, bố mở lại tiệm cắt tóc ở Teppo, thuộc quận Naka của thành phố Hiroshima. Nó nằm gần Hatchobori, ngày nay đã là khu vực thương mại sầm uất.

Vào thời điểm ấy tại Teppo, mọi người đang bắt đầu dựng những căn nhà nhỏ tạm bợ chen chúc nhau. Tiệm của bố chỉ là một trong những căn nhà tạm đó, nhưng cả gia đình rất hạnh phúc khi chứng kiến bố vượt qua mọi gian khổ thời hậu chiến và mở được tiệm cắt tóc của riêng mình. Nhà chúng tôi có hai gian sáu chiếu, một căn bếp ba chiếu và một gian nền đất ba chiếu* nữa. Có cả một căn phòng gác mái hình tam giác cho Sadako và tôi.

Tổng cộng khoảng 30 m².

Lúc chúng tôi chuyển đến nhà mới, hàng hóa vẫn còn khan hiếm, phần lớn thức ăn và vật dụng hằng ngày được chia theo khẩu phần. Khi mọi thứ phân phối giới hạn như vậy, khó mà mua những gì mình muốn. Chính phủ kiểm soát chặt chẽ số lượng mua trên đầu người. Không thể mua gạo nếu không có sổ gạo, muốn mua quần áo thì cần có phiếu quần áo. Nói thế không có nghĩa là phát không. Vẫn phải trả tiền, rồi trình thẻ hoặc sổ khẩu phần để được quyền lĩnh đồ về. Hệ thống tem phiếu bắt đầu từ giữa những năm chiến tranh, nhưng sau chiến tranh vật tư trở nên thiếu thốn, đôi khi các hộ gia đình không được lĩnh đủ khẩu phần của mình, hoặc chỉ đơn giản là không có những thứ đó để phân phát.

Không đủ khẩu phần thiết yếu để sống qua ngày, người ta bắt đầu buôn bán phi pháp với giá cao hơn. Sau chiến tranh, chợ đen xuất hiện tràn lan khắp Nhật Bản. Dân chúng đổ dồn về những chợ này để mua gạo và vật tư.

Người ta bán rau và đồ gia dụng còn sót lại sau trận hỏa hoạn, thậm chí có người bán cả quần áo đang mặc ngay tại quầy. Gọi “quầy” nhưng cũng chỉ là những tấm chiếu rơm trải xuống đất, khách mua sẽ bước chen chúc trên lối đi bé tí giữa hai dãy hàng.

Trong số đó cũng có những gian bán đồ ăn, thỉnh thoảng bố lại đưa chúng tôi ra đây để thưởng thức cháo. Ăn hàng cũng không phải xa xỉ gì đâu, vì nhiều lúc không đến chợ đen thì chẳng có gì để ăn hết. Phải phơi mình trong gió suốt nhiều giờ đồng hồ, chờ đợi đến lượt mua thứ cháo loãng toẹt ấy. Dù vậy, chúng tôi vẫn rất hạnh phúc khi cả nhà được cùng nhau đi ăn hàng.

Thật ra không phải chợ đen là thích mua bán gì cũng được. Đôi khi chúng tôi vẫn thấy cảnh sát, họ chịu trách nhiệm kiểm soát hàng hóa ở mọi nơi trong thành phố. Chúng tôi gọi những người này là “cảnh sát kinh tế”. Ai mà buôn bán trái với quy định của pháp luật, thì sẽ có nguy cơ bị bắt, còn hàng hóa thì bị tịch thu.

Trên thực tế, nếu không muốn chết đói, chẳng có cách nào khác ngoài đến chợ đen. Một thẩm phán đã chết đói chỉ vì tuân thủ luật pháp và cự tuyệt ăn gạo mua ở đây. Nghe nói một giảng viên đại học cũng chết đói vì tin rằng làm giáo dục thì phải sống và làm việc theo pháp luật.

Mặt khác, cũng có những người phản đối việc kiểm soát hệ thống chợ ngoài luồng này, nên đã tấn công các nhà chức trách và gây thương vong cho một số cảnh sát. Chuỗi ngày hỗn loạn chưa thấy hồi kết, ai nấy đang liều mạng theo đúng nghĩa đen để có cái ăn và đồ dùng.

Một buổi chiều, mẹ, tôi và Sadako đi tàu, môi nở nụ cười rạng rỡ như ánh mặt trời. Ngày hôm ấy, chúng tôi tới một địa phương gần quê mẹ, đem theo số quần áo cùng đường cát quý giá bố lấy từ chỗ mấy người họ hàng, và đổi được một ít gạo. Kiểu đổi chác này cũng bị cảnh sát kinh tế ngăn cấm, nhưng giao dịch giữa các cá nhân vẫn rất sôi nổi, y như chợ đen vậy. Gạo được chia ra, nhét vào chiếc giỏ xách mẹ để trên đùi, trong túi vải tôi đeo, và trong cả tay nải Sadako đang ôm khư khư nữa.

Mẹ cảnh giác nhìn quanh rồi thì thầm với Sadako.

“Nhà mình sẽ được ăn cơm mấy hôm đấy nhỉ?” Mặt mẹ tươi hẳn lên vì ý tưởng đó.

“Lát nữa về có ăn luôn không ạ?”

“Có chứ, về nhà ăn nhé!”

Trên chuyến tàu trở lại thành phố, mang theo gạo trắng, chúng tôi phải cố gắng lắm mới kiềm chế được niềm vui sướng.

Đúng lúc đó, hành khách đi tàu bắt đầu râm ran truyền tai nhau.

“Nghe nói cảnh sát kinh tế sẽ kiểm tra tàu mình đấy.”

“Chúng ta bị đón lõng rồi.”

“Tôi phải mang cái này về nhà!”

Người lớn trên tàu náo loạn hết cả lên. Đúng như lời đồn, tàu vừa dừng tại ga Hesaka ngay ngoại ô Hiroshima thì cảnh sát kinh tế ập vào.

“Có ai ở đây tàng trữ gạo chợ đen không?”

“Đưa cái gói kia cho tôi xem nào!”

Tiếng la hét giận dữ của một viên sĩ quan đang lan từ xa lại gần. Gạo cực kì quý giá, nhưng chẳng còn cách nào khác ngoài việc vứt ra cửa sổ. Nếu bị bắt quả tang thì sẽ bị tịch thu hết thôi, nên ném ra ngoài còn tốt hơn là bị bắt.

Nhưng Sadako và tôi không hiểu vấn đề, và không thể chịu đựng được việc phải vứt số gạo quý báu đó đi.

“Nhanh lên, ném gạo ra ngoài đi con!”

“Không!”

“Mau lên! Cả Sadako nữa!”

“Nhưng đấy là gạo của nhà mình mà!”

Lúc này, các sĩ quan cảnh sát đã ập đến sát toa chúng tôi.

“Đưa cho mẹ ngay!”

Mẹ giật túi gạo khỏi tay chúng tôi và ném ra ngoài cửa sổ. Các hành khách khác cũng tới tấp quăng đồ đi y như vậy.

Cảnh tượng ấy khiến tôi và Sadako khóc hết nước mắt.

Chương 4: Sadako đi học

Dù thực phẩm không đủ, bao khó khăn chất chồng, nhưng nhờ dồn hết tâm sức vào công việc, bố làm ăn ngày càng phát đạt. Phải nói đó là nhờ tay nghề rèn luyện từ ngày còn trẻ. Hai nữa là nhờ tính cách trung hậu và xởi lởi của ông. Kinh tế gia đình ổn định dần, thậm chí còn dành dụm được chút tiền. Thân bằng cố hữu bèn tìm đến Hiroshima để nhờ vả. Bố giúp đỡ mọi người công bằng như nhau, dù là họ hàng, bạn bè, hay thậm chí người quen.

Bố có cơi nới thêm một phần sau nhà, làm chỗ ở cho ông trẻ, em của ông nội. Ông rất cưng chiều lũ trẻ chúng tôi. Một năm sau khi chuyển đến Teppo, cả nhà chào đón một thành viên mới là Mitsue, con gái thứ hai của bố mẹ.

Gia đình đông hơn, náo nhiệt hơn, và mẹ bận tối mắt tối mũi để chăm lo cho tất cả.

“Nhưng mẹ các con chưa bao giờ cằn nhằn hay tỏ vẻ khó chịu. Chưa một lần nào hết.”

Bố đã nói về mẹ Fujiko với vẻ đầy tự hào như thế.

Tháng Tư năm 1949, Sadako nhập học trường tiểu học Nobori. Để chúc mừng, bố mẹ đặt may cho em một bộ váy nhung màu xanh, áo khoác và cả một chiếc mũ nhung cùng bộ nữa.

Hồi tôi bắt đầu đi học, mẹ cũng đặt may một bộ vest cho tôi, nhưng là màu kaki và được cắt ra từ quân phục của bố. So với hồi ấy thì hành trang đi học cho Sadako đúng là vô cùng xênh xang. Việc có vải nhung để may quần áo chứng tỏ tình hình thành phố đã khá lên rất nhiều.

Năm kế tiếp thì Eiji em trai tôi ra đời, vậy là nhà có đến bốn đứa trẻ. Công việc ở tiệm cắt tóc rất thuận lợi, bố thuê thêm hai thợ phụ. Đến bữa cơm, họ quây quần cùng chúng tôi bên bàn ăn. Bố mẹ còn tổ chức đi nghỉ mát cho cả tiệm nữa, dù chỉ đi trong ngày.

Mọi người ra đảo Nomi hoặc đảo Nino thuộc biển Seto. Tôi và các em cũng được đi theo. Vì bố không biết bơi, nên mấy bố con thường chỉ quanh quẩn chơi cùng nhau trên bãi cát. Năm nào chúng tôi cũng tận hưởng những chuyến nghỉ mát ấy.

Thời gian ở Teppo còn là quãng thời gian chúng tôi bắt đầu có điều kiện tổ chức các buổi liên hoan chào mừng ví như sinh nhật hay ngày đầu đi học... Cả nhà và đám thợ phụ đều hăng hái sát cánh cùng bố, nhờ đó mà tiệm cắt tóc hoạt động xuôi chèo mát mái. Đã vượt qua thời kì hậu chiến khó khăn, giờ đây ai nấy tràn đầy năng lượng.

Thế rồi, dấu hiệu bất thường ập đến vào một sáng tháng Tám oi bức của năm 1950. Sadako, bấy giờ đã lên lớp Hai, bỗng có biểu hiện lạ lùng.

“Chắc con bị cảm rồi. Hôm nay nghỉ học đi.”

Bố mẹ cho rằng em bị cảm lạnh, nên đặt em nằm lên giường ở nhà trong, rồi tiếp tục công việc ở cửa tiệm phía ngoài. Buổi chiều đi học về, tôi vào thăm Sadako, và nhận thấy tình trạng của em trầm trọng hơn là bị cảm lạnh thông thường.

“Bố ơi, Sadako lạ lắm.”

Nghe vậy, bố từ cửa tiệm đi vào xem em thế nào.

“Sadako, con có sao không?”

Bố đặt tay lên trán em, không thấy nóng.

“Vì em con không sốt nên bố tưởng chỉ là cảm nhẹ. Nhưng có lẽ không phải.”

Vừa nghĩ thế, bố gần như hoảng sợ và chạy ngay tới bệnh viện gần đó để mời một bác sĩ về nhà. Bác sĩ đến nhà tôi và cẩn thận khám cho Sadako. Giờ em đã không còn cả sức để ngồi dậy nữa.

“Tôi nghĩ cháu bị viêm phổi không điển hình,” bác sĩ chẩn đoán.

Để đảm bảo, bố còn hỏi ý kiến một bác sĩ khác, và ông ấy cũng có chẩn đoán y hệt.

“Thật không may, tôi chẳng thể làm gì được. Tối nay sẽ là thời khắc quyết định.”

Bác sĩ nói rằng không có cách điều trị bệnh này, nhưng bố mẹ không thể ngồi yên, nên thức trông Sadako suốt cả đêm và chườm khăn ướt lên ngực em. “Sadako! Cố lên con, bố và mẹ đều ở đây.”

Sau một đêm thức trắng, có lẽ là nhờ những lời cầu nguyện của bố mẹ mà khi trời sáng, Sadako đã hồi phục như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Mới đêm trước, em vẫn còn nằm bất động trên giường, thế mà sáng hôm sau khuôn mặt em đã tươi tắn trở lại. Sự hồi phục của Sadako khiến các bác sĩ cũng phải ngạc nhiên, họ nói rằng.

“Đứa trẻ này hẳn đã được sinh ra với một sứ mệnh nào đó. Chính vì thế mà lần này cô bé tai qua nạn khỏi.”

Chương 5: Những ngày hạnh phúc

Năm 1951, tiệm cắt tóc của bố chuyển từ Teppo đến Hatchobori, khu vực sầm uất nhất thành phố Hiroshima lúc bấy giờ, cũng như Ginza ở Tokyo vậy. Bố xây một ngôi nhà mới cao ba tầng, với mặt trước là cửa tiệm, ở ngay trung tâm Hatchobori. Chi phí xây dựng là 1,1 triệu yên, một phần trả bằng tiền tiết kiệm, 328 nghìn yên còn lại bố vay ở một công ty tài chính. Vào thời điểm đó, một người thu nhập 3000 yên một tháng đã là rất khá rồi, thậm chí ngân hàng còn không cho phép rút 300 yên một lần. Một ngôi nhà chi phí đến 1,1 triệu yên là cực kì nguy nga lộng lẫy. Trái tim trẻ thơ của tôi cảm thấy vô cùng tự hào khi được chuyển đến ở khu vực trung tâm của một nơi như Hatchobori.

Ngôi nhà thực sự rất lớn và tráng lệ. Cửa tiệm và nơi ở của chúng tôi thuộc tầng trệt, tầng hai là văn phòng cho thuê và hai căn phòng nhỏ, tầng ba có một phòng lớn hơn một chút và kho, còn có cả nơi phơi đồ nữa.

Sadako và tôi phụ trách lau cầu thang dẫn lên khu văn phòng cho thuê và cửa chính của cửa tiệm.

Bố gọi chúng tôi, “Các con đã lau xong chưa?”

Bố là một người dịu dàng với tính cách vui tươi, nhưng lại rất nghiêm khắc trong việc dạy dỗ con cái. Hai anh em tôi phải hoàn thành việc dọn dẹp trước khi đi học, kể cả có muộn học thì chúng tôi cũng phải làm xong việc mới được đi.

Vào ngày nghỉ, thỉnh thoảng tôi lại trốn việc đi chơi, nhưng một cô bé đầy trách nhiệm như Sadako bao giờ cũng nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ của mình.

Cửa tiệm ở Hatchobori làm ăn tốt đến mức đội ngũ nhân viên tăng thêm bốn người. Nhân số quây quần quanh bàn ăn đã đông đảo hơn hẳn hồi chúng tôi sống ở Teppo. Ngôi nhà lúc nào cũng tràn đầy sinh lực.

Thời điểm ấy, ở Hiroshima vẫn còn rất nhiều tàn tích của vụ ném bom nguyên tử.

Sau nhà chúng tôi có một nhà máy sản xuất đồ hộp*, mà giờ chỉ còn là một đống gạch vụn hoang tàn, Sadako và tôi vẫn thường chơi ở đó. Hồi ấy gần như không có tòa nhà cao tầng nào, vì thế khi đứng trên đỉnh đống đổ nát và quan sát xung quanh, chúng tôi có thể thấy chóp của vòm bom nguyên tử. Xa hơn nữa là những gì còn sót lại của các bãi tập trận quân đội.

Công trình hiếm hoi còn sót lại ở Hiroshima sau vụ ném bom nguyên tử của Mỹ vào ngày 6/8/1945. Hiện nay, tòa nhà này trở thành Khu tưởng niệm hòa bình Hiroshima.

Đôi khi chúng tôi nhìn thấy cả những chiếc ô tô lớn hoặc xe jeep của quân Mỹ* chạy vòng quanh các con phố.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản bị chiếm đóng bởi lực lượng quân Đồng minh, đứng đầu là Mỹ.

Chúng tôi ngồi trên đỉnh đống đổ nát, quan sát những chiếc xe jeep, tôi kể cho Sadako nghe mấy chuyện người ta xì xào với nhau trên phố.

“Em biết không, nhà nào ở Mỹ cũng có một hai cái ô tô đấy.”

“Oa, nước Mỹ thích thật!”

Cứ nghe thấy tiếng động cơ xe jeep rồ lên và nhìn người ta lái vụt đi, hai anh em lại thấy ghen tị. Mỗi khi được lính Mỹ cho sô cô la và quà vặt, chúng tôi lại khao khát được đến đất nước họ. Nhưng những người tàn tật hay phải mang trên mình vết sẹo khủng khiếp từ vụ ném bom nguyên tử hẳn phải ghét dân Mỹ lắm.

Sadako và tôi cũng trải qua vụ nổ bom, nhưng chúng tôi không bị thương nặng nên không cảm thấy cay đắng hay ganh ghét. Người Mỹ đã thả bom nguyên tử và chiếm đóng Nhật Bản, nhưng chúng tôi không hề nung nấu thù hằn gì với họ.

Hầu hết trẻ em ở Hiroshima đều được kiểm tra sức khỏe định kì ở một tổ chức nghiên cứu mang tên ủy ban Điều tra thương vong do Bom nguyên tử (ABCC)*.

Atomic Bomb Casualty Commission.

Với tôi, những lần kiểm tra đó đồng nghĩa với cơ hội được đi ô tô. Chúng tôi được một chiếc ô tô to chở đến phòng khám, khám xong còn được phát kẹo. Đây cũng chính là một trong những lý do khiến tôi hồi còn nhỏ muốn đến nước Mỹ.

ABCC được Mỹ thành lập vào năm 1946 với nhiệm vụ điều tra các tác động của bom nguyên tử đến cơ thể con người. Một trong những tính chất khủng khiếp của các loại vũ khí hạt nhân, như bom nguyên tử, là tác động tiêu cực của lượng vật chất phóng xạ mà nó phát ra, nhưng khi đó mức độ hiểu biết và những nghiên cứu về vấn đề này vẫn còn rất hạn chế.

Thời gian đầu ở Hatchobori là quãng thời gian êm đềm của gia đình chúng tôi. Công việc làm ăn ở tiệm cắt tóc diễn ra suôn sẻ, Sadako và tôi thì có một tuổi thơ hạnh phúc.

Vào một ngày năm 1953, Misora Hibari* đến biểu diễn ở nhà hát Toyoza. Toyoza là nhà hát kịch, nhưng thi thoảng vẫn có hòa nhạc. Misora Hibari lúc ấy đã là một ngôi sao lớn. Những bài hát nổi tiếng của chị như Đứa trẻ Tokyo hay Ngã ba trong vườn táo được cả nước biết đến, phim chị đóng hễ công chiếu ngoài rạp là luôn luôn chật kín người xem. Tình cờ là giám đốc nhà hát Toyoza lại hay đến tiệm của bố tôi để cắt tóc, thậm chí còn là một trong những khách hàng quan trọng nhất của bố. Gần đến ngày biểu diễn, bố kể với tôi và Sadako.

Nữ ca sĩ nổi tiếng thời Chiêu Hòa. Bà đã cho ra mắt album đầu tiên vào năm 1949 khi mới chỉ 11 tuổi.

“Giám đốc nhà hát Toyoza nói bác ấy có thể kín đáo cho các con đến buổi hòa nhạc của Misora Hibari. Các con có muốn đi không?”

Sadako trả lời ngay.

“Có ạ! Con muốn đi! Con nhất định sẽ đi!”

Sadako ngưỡng mộ Misora Hibari lắm, đến mức lúc nào em cũng dán tai vào radio để nghe những bài hát của chị. Cả em và tôi đều cảm thấy mừng vui khôn xiết và biết ơn bác giám đốc.

Ngày diễn ra buổi hòa nhạc, thay vì đi vào từ cửa trước, chúng tôi đi quành ra cửa sau nhà hát Toyoza.

“Ồ các cháu đến rồi! Các cháu vào qua lối này đi.”

Bác giám đốc vừa đón chúng tôi vào thì buổi biểu diễn cũng mở màn. Giai điệu Đứa trẻ Tokyo vang lên.

“Sadako, em có nhìn được không?”

Rạp toàn là người lớn, Sadako thì còn rất nhỏ nên nhìn sân khấu không được rõ. Em đứng kiễng chân, cố nhìn qua khe hở giữa những người lớn, tôi bèn công kênh em lên vai.

“Sadako, em nhìn được chưa?”

“Oa, anh Masahiro, là Hibari! Hibari kìa!”

Ngồi trên vai tôi, Sadako liên tục nhún nhảy theo điệu nhạc. Thậm chí khi buổi biểu diễn kết thúc, em vẫn chưa hết phấn khích và tiếp tục hát một mình.

Trong lúc chúng tôi đi dọc theo đường ray tàu điện qua các phố phường để trở về nhà, Sadako tung tăng bước phía trước, vừa hồi tưởng lại buổi hòa nhạc vừa nở nụ cười toe toét.

“Giờ em còn hâm mộ Hibari hơn lúc trước nữa!”

Năm 1954, Sadako lên lớp Sáu. Lớp em có giáo viên chủ nhiệm mới, thầy Nomura. Ở trường cũ, ông được đặt cho biệt danh là “Quái vật xanh”.

“Nghe biệt danh, em cứ nghĩ thầy phải đáng sợ lắm, nhưng hóa ra thầy rất tốt bụng và thú vị.”

Như Sadako kể với tôi, thầy Quái vật xanh cố gắng cao độ nhằm giúp bọn trẻ trong lớp sống chan hòa với nhau. Nếu bọn trẻ báo trước với thầy rằng vì quá nghèo nên không có đủ đồ ăn mang đi cắm trại, thầy sẽ bảo chúng đem hạt sồi đến cho thầy bán giúp, rồi đưa lại cho các em số tiền mà chúng cần. Bằng toàn bộ khả năng của mình, thầy nỗ lực kéo những đứa trẻ trong lớp lại gần nhau hơn.

Sadako rất giỏi môn thể dục. Em không chỉ chạy nhanh mà còn nhảy ngựa giỏi, lại dẻo dai hơn bất cứ ai trong lớp. Sadako không phải người náo động nhưng lại được đặt cho biệt danh “Khỉ” vì em rất hoạt bát và linh lợi. Đến học kì hai, em được chọn vào ban cán sự thể thao của trường.

Lớp của Sadako là lớp Tre. Trong ngày hội thể thao mùa xuân của trường hồi tháng Năm, lớp Tre đã liên tục đánh rơi tín gậy ở môn chạy tiếp sức và về chót.

Khi nhận lớp, thầy Quái vật xanh được giáo viên chủ nhiệm cũ kể lại chuyện này, nhấn mạnh rằng các học sinh trong lớp phối hợp không ăn ý và rất khó đạt tiến triển gì.

Thầy Quái vật xanh nói với cả lớp.

“Các trò phá hỏng cuộc đua tiếp sức, đều là tại các trò không hề hợp tác với nhau.”

Rồi thầy nói tiếp.

“Để khắc phục sự chệch choạc này, từ hôm nay chúng ta sẽ luyện tập cho đến khi trái tim các trò đập cùng một nhịp. Rồi các trò sẽ chuyền tín gậy theo đúng nhịp ấy.”

Kể từ đó, ngày nào lớp Tre cũng tập chạy tiếp sức nhằm phối hợp nhuần nhuyễn với nhau. Cả lớp kiên trì chạy và luyện đi luyện lại động tác chuyền tín gậy.

Ngày hội thể thao mùa thu diễn ra vào tháng Mười, Sadako được chọn vào đội chạy tiếp sức. Bố mẹ, tôi cùng các em Mitsue và Eiji đều tới khán đài cổ vũ cho Sadako. Toàn bộ thí sinh chạy tiếp sức của khối Sáu tập trung ở vạch xuất phát. Khi tiếng súng hiệu vang lên, tôi nắm chặt hai tay và nghĩ tiếng cổ vũ của mẹ chắc phải lớn tới mức Sadako cũng nghe thấy.

“Sadako! Giữ chặt lấy gậy!”

Sadako là người chạy áp chót và cũng là học sinh nữ chạy cuối cùng. Sadako chân trần bắt lấy tín gậy và vượt qua đối thủ.

Chúng tôi nghe thấy tiếng một cậu bé trong lớp em hét lên.

“Khỉ ơi! Thêm một chút nữa thôi! Bạn đang vượt cậu ta rồi!”

Cậu bé chốt đoàn chạy nước rút về đích, và tiếng súng vang lên khi cậu cán vạch.

Lớp Tre đã chiến thắng. Vào ngày hội thể thao mùa xuân, lũ trẻ đánh rơi tín gậy rất nhiều lần, nhưng sang thu, tất cả đã hoàn thành bài thi một cách xuất sắc.

Sadako kể lại hôm ấy trong nhật kí.

Mọi sự kiện trong ngày hội thể thao mùng 5 tháng Mười đều tuyệt vời, nhưng đối với mình, cuộc đua tiếp sức vẫn là ấn tượng nhất.

Thầy dặn bọn mình đừng ăn quá no, nên trong lúc đợi đến lượt thi đấu, mình đã vào nhà vệ sinh nhiều lần để thân thể nhẹ nhõm hết mức. Bọn mình thi cuối cùng. Càng gần tới giờ, trái tim mình càng run lên. Cuối cùng, Nejima cũng bước đến vạch xuất phát. Tiếng súng vừa nổ đùng, tất cả cùng bật khỏi vạch. Nejima vững vàng vượt qua các bạn khác và vươn lên vị trí thứ hai.

Đến lượt mình, trong tâm trí chỉ còn mỗi một ý nghĩ là phải vượt lên dẫn đầu. Mình biết mẹ đang quan sát, và mình chẳng còn để ý tới điều gì khác ngoài cuộc đua. Mình thở phào nhẹ nhõm khi hoàn thành lượt thi, và chỉ phát hiện ra lớp đã giành giải nhất khi tiếng súng vang lên. Đột nhiên, mọi người xung quanh bừng bừng hò reo. Bọn mình cũng vui mừng khôn xiết.

Mình ngó quanh và thấy đâu đâu cũng là những khuôn mặt hạnh phúc.

Các học sinh lớp Tre vừa là bạn học vừa là bạn tốt của nhau. Nhờ nỗ lực không mệt mỏi của thầy Quái vật xanh, cả lớp đã hòa hợp thành một thể đoàn kết. Thầy thường rủ bọn trẻ tới nhà vào những ngày Chủ nhật. Nhà thầy ở Yoshijima, một khu thuộc phía Nam thành phố. Gần đó có một bãi cỏ mênh mông từng là trường bay quân sự, Sadako và các bạn của em thường chơi đuổi bắt khắp đồng cỏ ấy, chơi chán chúng lại ra bờ sông để đào hến.

Được thầy Quái vật xanh dìu dắt, Sadaka đã cùng bạn bè kết thúc những năm tháng tiểu học trong vinh quang và hãnh diện.

Chương 6: Món nợ của bố

Khoảng thời gian Sadako vào lớp Sáu, bố mẹ gặp phải một chuyện vô cùng phiền não.

Chủ cửa hàng giặt khô gần nhà chúng tôi nhờ bố giúp một việc. Tôi nghe thấy chú và bố nói chuyện ở gian phòng phía sau. Chú nhờ bố bảo lãnh cho một khoản vay.

“Anh Sasaki, làm ơn đi! Tôi cầu xin anh đấy!” Chú van nài khẩn khoản tới mức tí nữa thì quỳ mọp xuống đất. Bố nắm lấy vai chú, cười nói.

“Nào nào, dậy đi! Tất nhiên là tôi sẽ giúp chú mà.”

“Thật sao? Đội ơn anh! Đội ơn anh!”

Bố là mẫu người luôn quan tâm chu đáo đến bạn bè gần xa bà con lối xóm, ông không thể tai ngơ mắt lấp khi thấy người mình quen gặp khó khăn.

Bấy giờ, mọi người ở Nhật Bản vẫn giữ truyền thống “hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau”, nghĩa là ta nên giúp đỡ những láng giềng sống ở hai nhà sát vách và ba nhà đối diện.

Thế mà ngay sau đó, chủ cửa hàng giặt khô kia đã dẫn cả nhà bỏ trốn khỏi thành phố lúc nửa đêm. Vậy là người bảo lãnh, tức bố tôi, phải gánh lấy khoản nợ lớn thay chú ta.

Sadako và tôi chẳng hay biết gì, nhưng vẫn có lời ra tiếng vào ở tiệm cắt tóc. Dần dần, chúng tôi bắt đầu cảm nhận được những phiền não của bố mẹ.

Có một người đàn ông đến tiệm gặp bố để hỏi về khoản nợ.

“Này, bố các cháu có nhà không?”

Ông ta mặc bộ vest được may đo cẩn thận, thoạt nhìn giống một quý ông lịch thiệp, nhưng nhìn kĩ lại thấy rất nhiều vết sẹo trên mắt và dưới cằm. Sadako và tôi đang đứng chơi trước cửa tiệm thì ông ta ở đâu xông tới, trừng mắt lườm chúng tôi một cách hăm dọa.

Chỉ tích tắc ông ta đã vào bên trong.

“Này anh Sasaki.”

Bố đang cắt dở tóc cho một vị khách, nhận ra người đàn ông đó thì tay bỗng khựng lại giữa chừng. Vị khách ngước lên nhìn bố với vẻ mặt khó hiểu.

Bố nhẹ nhàng nói với người đàn ông.

“Tôi đã xin các anh đừng đến đây rồi mà.”

Bố vừa dứt lời, một gã thanh niên mặc áo in hoa cũng bước vào tiệm.

Người đàn ông mặc vest bình thản nói.

“Anh xin gì mặc kệ anh. Tôi chỉ biết anh phải trả nợ thôi. Thế nào? Anh có tiền chứ?”

Trong lúc nói, hai tay ông ta đút sâu vào túi quần.

“Tôi sẽ trả, nhưng các anh làm ơn đợi một thời gian, được không?”

Trước tình huống khó xử ấy, toàn bộ khách chờ đến lượt và cả người khách đang được cắt tóc đều lẳng lặng rời khỏi tiệm.

Mẹ đang đứng một bên liền thì thầm bảo chúng tôi, “Masahiro, Sadako, vào trong đi các con.”

Sadako và tôi đi ra nhà sau, nhưng vẫn theo dõi tình hình giữa bố và người đàn ông kia.

“Chúng tôi sẽ đợi. Nhưng anh phải trả sớm đấy.”

Người đàn ông mặc vest vừa nói vừa tránh qua một bên, thanh niên mặc áo hoa liền vớ chiếc đĩa sứ đựng xà phòng cạo râu trên giá.

“Tôi nên làm gì với cái này nhỉ? Đập nó!”

Thanh niên mặc áo hoa hét lên và ném chiếc đĩa đựng xà phòng xuống sàn. Nó kêu “choang” một tiếng rồi vỡ thành nhiều mảnh.

Mẹ cũng hét lên.

“Đừng! Tôi xin các anh, dừng lại đi!”

Nhưng lời mẹ nói nghe giống tiếng rên rỉ hơn là quát tháo. Sadako và tôi chỉ biết nuốt nước bọt.

“Anh ơi...”

Sadako siết lấy cánh tay tôi và cắn chặt răng. Em có vẻ bối rối hơn là sợ hãi.

“Vì nghĩ cho chị nhà, chúng tôi sẽ đi. Chúng tôi chân thành hi vọng anh sẽ thu xếp trả nợ sớm.”

Suốt thời gian có mặt, người đàn ông mặc vest cứ khư khư đút tay túi quần. Nói đến đây, ông ta và thanh niên mặc áo hoa rời khỏi cửa tiệm.

Không lâu sau đó, bố đưa cho chúng tôi một khoản tiền mà nước mắt chảy dài trên mặt.

“Các con mang tiền này, đến trả... Văn phòng cho vay nặng lãi.”

Chắc bố nghĩ dù tiền mang đến trả còn thiếu, nhưng thấy người mang trả là trẻ con, đám cho vay nặng lãi cũng sẽ không đối xử quá tàn nhẫn. Thế là đủ biết bố đã rơi vào bước đường cùng đến mức nào.

Sadako và tôi lên tàu điện, đến văn phòng cho vay nặng lãi ở Funairi.

Tôi chìa cho họ số tiền mà bố gửi.

“Bố bảo bọn cháu đến trả tiền cho các chú.”

Hai người đàn ông từng đến tiệm cắt tóc, tức người mặc vest và thanh niên áo hoa, cũng có mặt ở đó. Thanh niên áo hoa trợn trừng mắt khi giật số tiền khỏi tay tôi. Hắn đưa nó cho người đàn ông mặc vest đang ngồi trên chiếc sofa ở cuối phòng. Đếm xong, người mặc vest quát chúng tôi.

“Chỉ có ngần này thôi sao?”

Thanh niên mặc áo hoa cũng hét đế vào.

“Chúng mày có nghe bọn tao nói gì không đấy?”

Hắn ta mắng chửi chúng tôi xơi xơi. Sadako và tôi chỉ biết đứng chết trân tại chỗ rồi nước mắt trào ra. Người đàn ông mặc vest nhận thấy dọa mấy đứa trẻ con cũng không đòi thêm được đồng nào, và có vẻ ông ta muốn tha cho chúng tôi nên điềm tĩnh nói.

“Về đi. Lần sau đừng có mang đến ngần này!”

Chúng tôi lùi ra cửa, thanh niên mặc áo hoa văng tục.

“Không trả tiền, bố chúng mày cũng chỉ là thằng ăn cắp!”

Sadako bỗng quay phắt sang hai người đàn ông và nói to.

“Bố chúng cháu không phải kẻ cắp! Bố chúng cháu không phải người xấu!”

Dù nước mắt đầm đìa, Sadako vẫn nhất mực đứng ra bảo vệ bố. Trên đường về nhà, em lầm bầm, “Không biết phản ứng như thế có giúp được bố không?”

Đó là một kí ức đáng sợ. Chúng tôi chỉ là người đi đưa tiền thay, nhưng Sadako và tôi cảm thấy như mình đã vớt vát được một chút uy nghiêm cho bố.

Dần dần, khách hàng không còn lui tới cửa tiệm đã từng làm ăn phát đạt của chúng tôi nữa. Vì sợ những kẻ đòi nợ kia, người qua lại thưa thớt hẳn. Kết quả là chúng tôi chẳng trả nổi khoản nợ và các thợ phụ sống ở nhà chúng tôi buộc lòng phải rời đi.

Tệ nhất là chúng tôi cũng không trả nổi tiền thuế và rốt cuộc đồ đạc trong nhà bị tịch biên.

Một ngày kia, có mấy người đàn ông đến nhà chúng tôi và dán những mảnh giấy đỏ lên bất cứ thứ gì giá trị. Thật ra cũng bất đắc dĩ thôi, còn cách nào khác ngoài tịch biên đồ đạc để bù vào khoản thuế chúng tôi chưa đóng, nhưng tôi và Sadako vẫn oán hận họ vì việc đó. Chúng tôi cố hết sức phản kháng, tiếc rằng trẻ con thì làm được gì. Chúng tôi chỉ biết thút thít nhìn họ đi khắp nhà và dán giấy đỏ lên đồ đạc.

Bao nhiêu sự kiện bất hạnh như vậy dồn dập ập tới, dĩ nhiên bố có vui tươi đến đâu cũng phải não nề và nản lòng. Mẹ thì không để chúng tôi phải thấy bà lo lắng. Mẹ điềm tĩnh cười và nói với bố.

“Bây giờ của tiệm cũng khá rảnh nên em sẽ nhận thêm việc may vá.”

Và quả thật, mẹ nhận may vá cho người dân xung quanh.

Sự điềm đạm và kiên định ấy đã làm dịu đi nỗi lo âu của tôi và các em.

Chương 7: Dấu hiệu bất thường

Mùa đông năm Sadako học lớp Sáu, chúng tôi bị phát hiện ra một điều bất thường. Kì nghỉ đông bắt đầu vào tháng Mười hai, sau khi Sadako đoạt giải nhất cuộc thi chạy tiếp sức. Bố mẹ không muốn các con phải thấy cảnh thăm hỏi cuối năm của những kẻ đòi nợ không mời mà đến, nên gửi Sadako tới nhà dì ở thành phố Mihara trong suốt kì nghỉ đông. Dì ấy chính là người đã lo toan mọi sự hồi em chào đời. Sadako rất vui vẻ vì có dịp tới chơi với những người em họ lâu ngày không gặp.

Trong thời gian Sadako ở chơi, dì tôi nhận ra họng của em bị sưng. Khi bố đến đón Sadako, dì tự vuốt cổ mình để so sánh và nói.

“Gần đây em thấy họng Sadako cứ sưng sưng.”

“Đúng là hơi sưng thật.”

“Không biết có phải vì Sadako đã có mặt trong lúc xảy ra ‘pika’ không.”

“Không thể nào. Dì đừng nói như vậy.”

Bố cũng nhận thấy tuyến bạch huyết của Sadako đang sưng tấy. Ông không muốn tin rằng nguyên nhân là do pika, nhưng ông cũng từng nghĩ hẳn có dính dáng tới quả bom nguyên tử.

Gần mười năm đã qua kể từ ngày quả bom dội xuống. Nhưng nỗi sợ hãi bom nguyên tử vẫn ăn sâu vào trái tim và tâm trí mọi người. Ánh chớp kinh hoàng tàn phá thành phố năm ấy được gọi là “pikadon”.

Cho đến nay, không biết bao nhiêu người đã qua đời do tiếp xúc với vụ nổ. Ngay sau khi quả bom phát nổ, tia nhiệt và tia phóng xạ lập tức tước đoạt tính mạng rất nhiều người, nhưng đây không phải là những nạn nhân duy nhất. Trong các năm tiếp theo, số người mắc bệnh máu trắng hay đục thủy tinh thể vẫn ngày một tăng, người ta gọi những chứng bệnh này là bệnh nguyên tử.

Thời đó, người ta không có thông tin chính xác về tác động của phóng xạ. Những ai tiếp xúc với pikadon đều có thể chết vì bệnh nguyên tử, vậy nên vô số người phải sống trong thấp thỏm bất an. Người ta còn cho rằng trẻ em thường mắc bệnh sớm hơn, nhưng nếu sống qua được mười lăm năm thì sẽ không sao. Tôi bèn ước mình mau chóng bước sang tuổi hai mươi để có thể rũ bỏ nỗi lo ngại về bệnh nguyên tử.

Có thể bố cũng thoáng nghĩ rằng cổ họng sưng tấy của Sadako liên quan đến quả bom hạt nhân năm nào. Nhưng khả năng này khó mà xảy ra với Sadako, bởi em đã lớn lên mà chưa từng ốm đau quặt quẹo gì, vì vậy bố hi vọng đây chỉ là viêm quai bị hay viêm amiđan thôi.

Tuy nhiên, trái với hi vọng của bố, sức khỏe của Sadako ngày một sa sút rõ rệt.

Năm 1955, sang năm mới chưa được bao lâu, một hôm đi chơi về, Sadako nói với mẹ.

“Mẹ ơi, cổ con bị sưng.”

Sadako hiếm khi đau ốm. Em đã chạy với tốc độ phi thường trong cuộc thi chạy tiếp sức vào ngày hội thể thao mùa thu. Vậy mà cũng chính Sadako ấy lại đang than phiền về thể chất của mình.

“Sadako kêu là mệt lắm.”

“Cho con đi khám thôi nhỉ?”

Đợi chúng tôi đi ngủ, bố mẹ bàn bạc như thế.

Hồi đầu tháng Giêng Sadako đã đến phòng khám của bác sĩ Okamoto để kiểm tra, nhưng không phát hiện điều gì bất thường. Tháng Sáu năm ngoái em cũng có mặt trong đợt kiểm tra định kì của ABCC, và mọi kết quả đều ổn.

Nhưng bố vẫn không sao xua nổi cảm giác bất an. Ngày 28 tháng Giêng, bố đưa em đến ABCC để tái khám. Các bác sĩ cho biết Sadako cần làm kiểm tra bổ sung.

Đến mùng 3 tháng Hai, Sadako phải chọc hút tủy xương để xét nghiệm.

Về nhà, em nói với bố.

“Con phải cởi hết quần áo, ghét lắm. Người ta lấy kim tiêm chọc vào xương sống con, đau khủng khiếp luôn. Con cố không kêu than gì cả, nhưng con không muốn gặp cảnh ấy nữa đâu.”

Sau buổi xét nghiệm đó, Sadako còn một lần kiểm tra cuối cùng vào mùng 6 tháng Hai. Tổ chức ABCC gửi kết quả về cho bác sĩ Hatagawa, bác sĩ riêng của Sadako, cũng là chủ phòng khám nhi Hatagawa gần nhà chúng tôi.

Ngày 18 tháng Hai, bố nhận được một cuộc gọi khẩn cấp của bác ấy. Bố tất tả đến phòng khám, chưa kịp nghỉ lấy hơi thì bác sĩ Hatagawa đã ra gặp.

“Bác sĩ, tôi hứa sẽ không hoảng loạn đâu, nên cứ cho tôi biết sự thật đi.”

Bác sĩ Hatagawa ngập ngừng nói với bố về kết quả xét nghiệm của ABCC.

Kết quả chẩn đoán là bệnh máu trắng lympho á cấp tính.

“Lượng tế bào bạch cầu* của một đứa trẻ khỏe mạnh nằm trong khoảng 7000 đến 8000. Của Sadako thì cao bất thường, 33.400, gấp hẳn năm lần. Người ta còn phát hiện cả tế bào ác tính nữa.”

Một loại tế bào có trong máu, giúp ngăn chặn và tiêu diệt vi khuẩn, chống lại các bệnh truyền nhiễm.

Bố nghe mà chết lặng. Bác sĩ Hatagawa lại tiếp tục.

“Thật không may, nhưng với kết quả như thế, anh nên chuẩn bị tinh thần rằng cháu chỉ còn ba tháng và nhiều nhất là một năm nữa thôi.”

Sau khi nhận kết quả ở phòng khám nhi Hatagawa, bố về nhà, cho mẹ biết tình trạng của Sadako. Chắc hẳn cái tin đã khiến tâm trí bố mẹ hoàn toàn trống rỗng, nhưng hai người vẫn bình tĩnh suy nghĩ xem nên làm gì cho con gái. Cân nhắc thảo luận mãi, bố mẹ quyết định không nói với Sadako về bệnh tình của em, và may cho em một bộ kimono vì em chưa một lần được mặc loại áo này.

Quyết định xong xuôi, bố đến trường tiểu học Nobori để đón Sadako. Đang là giờ thể dục, nhưng em đã xin phép về sớm cùng với bố.

Trong lúc đi dọc hành lang, em hỏi, “Con có bị bệnh không ạ?”

Bố không thể nói với đứa con gái mười hai tuổi của mình rằng nó chỉ còn sống được một năm nữa. Thế là bố càng quyết tâm không cho Sadako biết sự thật, ông dịu dàng đặt tay lên vai em và trả lời.

“Thật ra con chẳng bị làm sao cả, nhưng bác sĩ khuyên vẫn nên làm thêm vài xét nghiệm nữa. Con sẽ phải nhập viện một thời gian đấy.”

“Vậy ạ? Giá xét nghiệm xong sớm thì tốt biết mấy.”

Hai bố con rời khỏi khuôn viên trường, vừa đi vừa nói chuyện. Gió lạnh gại trên da. Dọc đường về nhà, một chiếc tàu điện kêu lanh canh, ì ạch đi qua hai bố con.

“Sadako, để bố cõng con nào.”

Bố nắm lấy hai tay Sadako, không đợi trả lời đã nhấc bổng em lên và cõng em sau lưng. Đã lâu lắm rồi bố không cõng em.

Sadako hay xấu hổ trước những cử chỉ thân mật, nhưng ngày hôm ấy em hoàn toàn tự nhiên.

Sadako có vẻ hơi nhẹ. Lúc xốc em lên, bố lại như nghe thấy tiếng bác sĩ Hatagawa, “Nhiều nhất là một năm!” Bố phải cố kiềm chế để không bật khóc và cư xử được bình thường.

Bố lặng lẽ nói qua vai.

“Sadako này, bố mua cho con một bộ kimono nhé?”

“Không cần đâu bố. Con mặc quần áo bình thường nhập viện cũng được mà.”

Sadako biết bố đang gặp khó khăn về tiền bạc. Rồi em tiếp tục thể hiện lòng biết ơn trước sự chu đáo của bố mẹ.

“Đợi con ra viện, bố mua một bộ kimono làm quà mừng cũng được ạ.”

Hai tiếng “ra viện” đè nặng lên trái tim bố. Sadako sẽ chẳng bao giờ được ra viện. Bố cảm nhận được tình yêu thương em dành cho bố mẹ, khi lo rằng việc mua kimono sẽ chất thêm gánh nặng cho gia đình. Cô con gái dịu dàng luôn suy nghĩ cho mọi người này rồi sẽ chẳng còn trên đời nữa. Bố cố nén cảm xúc đau thương và trìu mến đang khuấy động trong tim, chầm chậm bước tiếp. Nhìn một chiếc tàu điện khác tiến về phía họ, bố cao giọng để nỗi bi lụy không lấn át mình và tiếng nói không bị tiếng tàu điện nuốt chửng.

“Con bé ngốc này. Con lại tính đếm tiền bạc đấy à? Chúng ta có tiền mà, con không phải lo!”

Ông gắng sức động viên em, nhưng trong mắt đã rưng rưng lệ.

Bố và Sadako ghé qua Kabuki, một cửa hàng vải nổi tiếng ở Hatchobori. Trong túi là món tiền còm ông đã vất vả kiếm được cùng một khoản gom góp từ các thành viên trong gia đình để dành trả nợ. Bố mua cho Sadako một mảnh vải rất đẹp có hoa văn anh đào.

Mẹ thức cả đêm để may cho em bộ kimono duy nhất trong đời, và sáng ra đã hoàn thành.

“Oa! Đẹp quá đi mất!”

“Mẹ đã đổ bao công sức vào nó mà. Mau mặc thử cho mẹ xem.”

Mitsue và Eiji vẫn còn quá nhỏ, không hiểu tại sao Sadako lại được thiên vị như vậy, nên đua nhau ganh tị.

Mitsue nói.

“Sadako, chị sướng thế. Em cũng muốn một bộ kimono!”

Sadako sung sướng mặc bộ kimono hoa anh đào mẹ vừa may xong.

“Bố, mẹ, con cảm ơn ạ!”

Hôm sau, mùng 9 tháng Hai, bố đưa Sadako đến Bệnh viện Nhân dân Hiroshima.

“Cầu cho đấy chỉ là nhầm lẫn thôi...” Bố nghĩ.

Nhưng dù bố có cầu nguyện thế nào, lượng bạch cầu của Sadako vẫn tăng lên đến 44.000. Không lâu sau đó, các bác sĩ ở Bệnh viện Nhân dân Hiroshima khuyên gia đình chuyển Sadako đến Bệnh viện Chữ thập đỏ Hiroshima, còn gọi là “bệnh viện bom nguyên tử”.

Từ Bệnh viện Nhân dân ra, bố và Sadako đến thẳng trường tiểu học Nobori để thông báo với các bạn là em phải nhập viện. Khi hai bố con đến nơi, cả lớp đang tập chạy tiếp sức ở sân thể dục.

“Em nhớ chuyền tín gậy sao cho người sau dễ bắt nhé!”

Sadako có thể nghe thấy tiếng hô sang sảng của thầy Quái vật xanh từ cuối sân thể dục. Khi dõi theo các bạn, cơ thể em tự động bắt nhịp với họ vì em vẫn tập luyện hằng ngày và từng là một thành viên của đội chạy tiếp sức trong ngày hội thể thao mùa thu.

Giọng thầy Quái vật xanh tiếp tục vang lên.

“Các em chính là những người về nhất trong hội khỏe mùa thu. Các em đã quên mất phải làm thế nào rồi à?”

Không, Sadako không quên. Em hồi tưởng lại từng động tác trong đầu mình. Tư thế chuẩn bị bắt gậy là bàn tay đợi sẵn phải xòe rộng. Khi người phía sau áp sát và ta bắt đầu chạy thì cầm lấy gậy. Dồn sức cao độ để không ngã khi chạy chân trần trên nền đất trơn ướt, nắm chắc cây gậy và vọt đi thật nhanh. Khi chuyền gậy cho người chạy kế, tập trung vào bàn tay đang xòe ra của người đó. Các yếu lĩnh vùn vụt lướt qua đầu Sadako trong lúc mắt em dõi theo màn tập luyện của các bạn.

Nhận ra Sadako, lũ trẻ xúm lại. Thầy Quái vật xanh giải thích với chúng.

“Sadako bị ốm và sắp phải nhập viện một thời gian.”

Dù hơi yếu, Sadako vẫn cố đứng vững khi nghe các bạn động viên.

“Mau khỏe lại nhé!”

“Sadako, mau trở lại nhé.”

Sadako nén nước mắt và gắng nở nụ cười.

Bố cất tiếng gọi, Sadako tiến về phía ông rồi hai bố con cùng nhau đi ra cổng trường.

Chỉ một đoạn đường ngắn, mà Sadako ngoái nhìn các bạn không biết bao nhiêu lần.

Chương 8: Nhập viện

Ngày 21 tháng Hai, Sadako vào Bệnh viện Chữ thập đỏ. Đây là một trong những cơ sở y tế lớn của Hiroshima, đang chữa chạy cho rất nhiều ca bệnh nguyên tử. Sadako nằm tạm ở phòng cấp cứu để đợi khu điều trị có giường trống.

Không lâu sau em được chuyển sang một tòa bệnh xá lớn. Hồi trước Sadako chỉ hắt hơi sổ mũi là cùng nên chưa từng nghỉ học một ngày nào. Sau khi nhập viện, em lập tức kết bạn với đám trẻ ở đây và rủ chúng chơi đùa. Mỗi khi nghe thấy giọng hát của Misora Hibari vọng sang từ radio ở các phòng bệnh khác, em lại nhanh nhảu.

“Cháu thích Hibari lắm. Cho cháu nghe với!”

Cứ thế, em nhanh chóng làm quen với các bệnh nhân.

Bệnh viện Chữ thập đỏ còn có khoa sản nên cũng có khá đông các bà các cô. Họ đều thích thú mỗi lần gặp cô bé Sadako hoạt bát tươi vui.

Không chỉ bệnh nhân mà y tá cũng yêu mến em. Thỉnh thoảng em lại ngồi học bên bàn phòng trực của họ. Khi các y tá bận rộn chạy đằng này đằng kia, họ lại nhờ em sang trông giúp. Có lẽ em thừa hưởng cái duyên giao tế của bố.

Rất nhiều bạn học đến thăm Sadako. Mỗi ngày, từng nhóm ba, bốn em lại đến và kể cho Sadako nghe những việc xảy ra ở trường hoặc tin tức về các bạn khác. Tôi thường thấy em chơi với bạn học trong bệnh viện.

Mặc dù bên ngoài có vẻ khỏe mạnh, Sadako vẫn phải làm đủ mọi xét nghiệm y tế trong các ngày sau đó. Để kiềm chế lượng bạch cầu tăng liên tục của em, bác sĩ chủ trì Numata đã đưa ra phác đồ điều trị bao gồm rất nhiều đợt truyền máu. Mỗi ngày bao nhiêu mũi kim đâm vào cơ thể Sadako. Hồi ấy người ta truyền máu bằng ống tiêm thay vì dây truyền dịch. Vì lượng dịch truyền quá cao so với loại mũi tiêm thông thường, nên ống bơm và kim tiêm dùng để truyền máu đều đặc biệt to.

Bác sĩ Numata cổ vũ Sadako.

“Phải đau một chút thì mới khỏe lên được.”

Thế là em lại nghiến răng chịu đựng.

Tôi vẫn giữ một trong các thư Sadako viết vào thời gian đầu nhập viện. Sadako rất thích viết thư, em từng tìm được bạn phương xa nhờ mục làm quen trên các tạp chí dành cho thiếu nữ. Bức thư này gửi đến một người bạn như thế, tên là Fujii.

Sasaki Sadako gửi Fujii Michiko

Chào Fujii,

Xin lỗi vì hồi âm bạn muộn quá. Mình vẫn ổn. Mình vừa nhập viện Chữ thập đỏ vào ngày 21 tháng Hai.

Ngày nào cũng có ba, bốn bạn học đến thăm nên không buồn chán gì cả. Từ hồi vào viện tới giờ mình chưa một lần được về nhà, bên ngoài hẳn có nhiều thay đổi lắm rồi.

Hôm 20 tháng Hai vừa qua, tầm 9 giờ tối, chỗ mình gặp một trận tuyết lớn đến nỗi sập cả mái một ngôi nhà ở phố chính. Sau khi nghe tin trên radio, mình và mẹ đã đến tận nơi xem sao. Không ai bị thương, nhưng có một hai người bị ngất. Thấy bảo còn may, chứ sập sớm hơn một chút thôi là có người chết rồi. Tuyết rơi ngớt thì một cô gái tầm hai mươi tuổi bị ô tô đâm ngay trước ngân hàng Chugoku và thiệt mạng.

Chuyển sang chủ đề khác nhé, hôm 28 tháng Hai, mình phải truyền máu ở tay rất đau. Bác sĩ giải thích rằng khi bị ốm, nếu không đau một tí thì không khỏe lên được. Thật ra có thể khỏi sớm thì đau đớn cũng không sao, và mình sẽ tới thăm bạn vào kì nghỉ xuân. Cho mình biết thời gian ấy có tiện cho bạn không nhé. Nhưng nếu bác sĩ bảo mình phải nằm viện thêm thì có lẽ mình không đi được. Giữ gìn sức khỏe và viết thư cho mình với. Mong hồi âm của bạn nhiều.

Tạm biệt.

Ngày 16 tháng Ba, trường tiểu học của Sadako tổ chức liên hoan cuối năm. Với học sinh lớp Sáu, đây sẽ là cuộc họp mặt cuối cùng các em được dự ở trường, nên Sadako rất muốn đi. Mặc dù đang điều trị, em vẫn được phép rời bệnh viện để đến trường.

Sadako đi liên hoan trong bộ kimono mẹ may, và cực kì thích thú trước những bài hát rồi tiểu phẩm do các bạn biểu diễn. Em đã khép lại thời tiểu học của mình trong tâm trạng rộn ràng như thế, giữa vòng tay bạn bè.

Không lâu sau đó, bố thay mặt Sadako tới trường để nhận bằng tiểu học tại lễ tốt nghiệp.

Chương 9: Số liệu trên biểu đồ

Khi mới nhập viện, tình trạng của Sadako khá chập chờn. Có lúc lượng bạch cầu của em lên đến 60.000. Khi lượng bạch cầu trong máu tăng cao, em sẽ thành ra uể oải, nhưng khi chỉ số này xuống thấp, em lại có vẻ rất ổn.

Từ cuối tháng Ba, Sadako bắt đầu phải uống một loại thuốc tên là methotrexate. Đây là thuốc của Mỹ, rất mới và được cấp miễn phí cho Bệnh viện Chữ thập đỏ. Nhờ có nó, lượng bạch cầu trong máu của Sadako trở nên tương đối ổn định.

Sang tháng Tư, Sadako nhập học trường cấp hai Nobori. Vì em vẫn phải nằm viện nên bố và thầy Quái vật xanh lo liệu toàn bộ giấy tờ cần thiết cho em. Sadako đặt tất cả sách giáo khoa bên cạnh giường bệnh để sẵn sàng đi học trở lại nếu có thể.

Vào khoảng thời gian này, Sadako kết bạn với Shinji, một cậu bé nằm viện ở tầng ba khu điều trị đối diện. Hai đứa đồng trang lứa và rất hợp tính. Những ngày xuân ấm áp, chúng thường trêu đùa bằng cách lấy gương phản chiếu ánh nắng vào mặt nhau. Mỗi lần bị Shinji rọi nắng vào mặt, Sadako lại lôi gương ra để đáp trả cậu bạn. Khi ánh sáng không chiếu được tới phòng của Shinji, em sẽ ra ngoài hành lang để tìm vị trí có thể rọi nắng đến chỗ cậu ấy. Trò nghịch gương thật ngốc nghếch, nhưng mỗi lần chiếu qua chiếu lại ánh nắng với Shinji, Sadako lại chơi đến quên cả thời gian.

Vào một ngày tháng Tư, Sadako cảm thấy khỏe khoắn và được các bác sĩ cho phép về thăm nhà. Chuyến thăm nhà rất chóng vánh, từ sáng thứ Bảy đến sáng thứ Hai, và phải trở lại bệnh viện trước giờ khám sáng của bác sĩ.

Tất nhiên là bố mẹ, tôi, em gái Mitsue và em trai Eiji đều sung sướng vì lại được ở bên Sadako. Dù chỉ trong thời gian ngắn ngủi, nhưng có em về, ngôi nhà trở nên ấm cúng hơn hẳn. Sadako lại không muốn ai phải lo lắng nên luôn cố giữ khuôn mặt rạng rỡ vui tươi.

Khi về thăm nhà, em xách theo một tay nải thật lớn và một chiếc túi đính chuông. Em mở tay nải với vẻ tự hào.

“Em mua cho mỗi người một đôi guốc gỗ.”

Sadako không phải người tiêu hoang, vì thế bố mẹ và tôi đều vô cùng ngạc nhiên khi em mua guốc cho cả nhà. Mọi người tới bệnh viện thăm em thường mang theo quà, nhưng một số người tặng tiền thay quà. Sadako bản tính thận trọng, em quản lý túi tiền rất sát sao và không tiêu xài vô cớ.

“Em xin chị ạ!”

Hai đứa em nhỏ hồn nhiên đón nhận món quà. Sadako cười vang khi cả nhà lại được vui vẻ đầm ấm bên nhau. Sau đó em chơi với Mitsue và Eiji, rồi giúp chúng làm bài tập về nhà. Em vẫn là cô bé tốt bụng như trước đây, luôn chu đáo chăm sóc mọi người.

Giữa lúc gia đình chúng tôi đang quây quần hạnh phúc thì những người đòi nợ lại xuất hiện.

“Con gái chúng tôi mới ở viện về. Các anh có thể để hôm khác được không?”

Nghe bố khẩn khoản nói vậy, đám đòi nợ bỏ đi. Nhưng cũng đủ để Sadako nhận thấy kinh tế gia đình đã khó khăn đến mức nào.

Bên hàng xóm là nhà Ishikawa. Tương tự chúng tôi, nhà họ cũng nhiễm phóng xạ bom nguyên tử, và con của họ, nạn nhân thế hệ thứ hai, mới chào đời đã bị bệnh đầu nhỏ.

Hai gia đình là láng giềng thân thiết và bà Ishikawa rất yêu quý Sadako. Lần này về nhà, Sadako cũng sang thăm bà. Gặp em bà rất vui.

“Bà ơi, người ta có hay đến đòi nợ không ạ?”

Sadako rất lo cho gia đình. Em còn sợ những người đòi nợ gây phiền nhiễu cho cả nhà Ishikawa nữa.

“Sadako, nhà bà không sao đâu.”

Nhìn Sadako cúi gằm mặt, bà Ishikawa nhận ra em đang nghĩ gì, vì thế bà cười bảo.

“Cháu đừng để ý đến họ. Hãy chuyên tâm dưỡng sức vào nhé. Bố mẹ cháu đang cố gắng, nên cháu cũng phải cố gắng đấy.”

Không rõ là vì những lời khuyên rất thấu đáo, hay vì chất giọng của bà rất tươi vui, nhưng Sadako đã ngẩng mặt lên, nhoẻn cười đồng ý.

Đầu tháng Năm, Sadako chuyển từ phòng lớn nhiều giường nằm đến phòng hai người. Cô bé cùng phòng lớn hơn em hai tuổi, tên là Ogura Kiyo.

Lúc gặp Kiyo, Sadako đang rất khỏe khoắn hoạt bát. Vì Sadako hay rủ lũ trẻ con lại chơi nên đến giờ này thì hầu như ai trong bệnh viện cũng biết em.

Kiyo đã trông thấy Sadako từ trước khi hai đứa ở chung phòng, và tuyệt nhiên không hiểu tại sao một cô bé luôn tươi cười hạnh phúc như vậy lại phải vào viện.

Ban đầu, Kiyo không cởi mở với Sadako lắm. Cô không hẳn là người khó gần, nhưng đang ngấp nghé ngưỡng cửa trở thành thiếu nữ nên cho rằng Sadako thật ấu trĩ khi cùng lũ trẻ hoặc bạn học nô đùa huyên náo trong phòng, hay chơi trò nghịch gương với Shinji.

Khi Sadako trò chuyện với các bạn, Kiyo phàn nàn về tiếng ồn.

“Sadako, em trật tự được không? Chị đang đọc sách.”

“Ôi, em xin lỗi.”

“Sadako, giờ em đã là học sinh cấp hai rồi. Tại sao em không đọc sách? Như sách của Natsume Soseki hay Mori Ogai ấy?”

Sadako chắc hẳn đã nghĩ rằng lời chỉ dẫn của đàn chị nghe thật trưởng thành biết bao nhiêu. Nhờ Kiyo, Sadako bắt đầu đọc những cuốn sách giá trị như Nhạn của Mori Ogai.

Một hôm, Sadako đang ở phòng trực tán gẫu với cô y tá, toàn những chuyện vô thưởng vô phạt như hôm ấy em và lũ trẻ chơi cái gì, thì “bíp, bíp”, chuông vang lên. Một bệnh nhân ở đâu đó đang gọi y tá.

“Cô đi kiểm tra ông ấy. Cháu trực ở đây nhé?”

“Dạ vâng.”

Các y tá vẫn thường để Sadako trực phòng.

Còn lại một mình, em lơ đãng nhìn quanh. Mắt em lướt qua bàn làm việc và dừng ở ngăn kéo. Thỉnh thoảng ngăn kéo không đóng chặt, em thấy lấp ló kẹp giấy trên tập hồ sơ của một bệnh nhân. Trên đó có tên “Sasaki Sadako”.

“Không biết trong hồ sơ của mình có gì nhỉ?”

Sadako luôn thắc mắc về điều đó, thế nên em rụt rè rút ra xem thử. Một nửa số giấy tờ được viết bằng thứ ngôn ngữ có vẻ là tiếng Anh, nhưng kết quả xét nghiệm lượng bạch cầu lại viết bằng tiếng Nhật.

Không kịp nghĩ ngợi, Sadako vớ lấy một mảnh giấy gần đấy và chép lại lượng bạch cầu ghi trong hồ sơ, 40.000, 50.000... Và các số liệu từ khi em nhập viện. Xong xuôi, em đặt hồ sơ vào chỗ cũ.

Một lát sau, cô y tá quay lại phòng trực.

“Cảm ơn Sadako nhé.”

“Cháu về phòng đây ạ.”

Về tới phòng, Sadako nằm xuống giường và xem mảnh giấy một lần nữa. Em nghĩ rằng 50.000 tế bào bạch cầu là một con số rất lớn. Nó đã củng cố nghi ngờ rằng đang có điều không ổn. Xem xong, em giấu mảnh giấy xuống dưới đệm.

Trong khoảng thời gian ấy, Shinji được ra viện. Sadako ủ rũ mất một thời gian khiến Kiyo chắc mẩm đây đúng là tình yêu bọ xít.

Nhưng thiếu vắng Shinji không phải lý do duy nhất khiến Sadako buồn rầu. Em vẫn tiếp tục ghi lại số liệu về lượng bạch cầu của mình từ hồ sơ bệnh án. Một hôm, Sadako hỏi bố.

“Lượng bạch cầu của người bình thường là bao nhiêu ạ?”

Có lẽ một trong những lý do khiến Sadako phiền muộn chính là nhịp điệu lên xuống thất thường của các con số. Hơn nữa, các bác sĩ còn phát hiện ra một vết ung thư da nhỏ dưới ngực trái của em, rồi các đốm xanh xuất hiện lần lượt ở khắp cánh tay, chân và cổ.

Em hỏi các y tá.

“Mấy cái đốm ấy làm cháu xấu hổ lắm. Cháu có thể băng chúng lại để che đi không?”

Nhưng tôi nghĩ lý do thực sự không phải xấu hổ, mà là không muốn gia đình và bạn bè lo lắng. Vì thế Sadako băng kín những chỗ có đốm xanh hở ra ngoài quần áo. Cảm giác mệt mỏi và những cơn đau xương khớp bắt đầu khiến em đi lại khó khăn. Đau xương khớp cũng là một trong những triệu chứng của bệnh ung thư bạch cầu, cảm giác đau không phải ở cơ bắp mà ở tận trong xương.

Những cơn đau xương khớp âm ỉ không dứt khiến cơ thể em yếu dần đi.

“Sadako, để mẹ cõng con nào.”

Mẹ tới thăm Sadako và đề nghị cõng em, vì không đành lòng nhìn em chật vật, nhưng Sadako từ chối.

“Con phải tự mình đi lại chứ. Nếu không con sẽ chẳng bao giờ đi lại được nữa.”

Nói rồi, em tự lực đi vào nhà vệ sinh, không hề dựa dẫm vào bất cứ ai. Khi nhìn những vết lốm đốm trên cơ thể, nỗi bất an của em lớn dần, những cơn đau cũng hành hạ em nhiều hơn. Nhưng Sadako kiên quyết che giấu nỗi sợ hãi quằn quại của mình, nụ cười không bao giờ rời khỏi môi em.

Lúc này, có lẽ Sadako vẫn chưa thực sự tin rằng em bị bệnh máu trắng. Tình trạng của em lên rồi xuống như những đợt sóng, nhưng hầu hết thời gian dường như em đều khỏe mạnh và lượng bạch cầu mà em chép lại thỉnh thoảng cũng hạ thấp. Em chiến đấu chống cự bệnh tật để không bị đánh bại bởi nỗi bi quan rằng mình sẽ không bao giờ được lớn lên.

Bố mẹ cũng chú ý không để lộ buồn thương trước mặt Sadako. Đến gần những ngày cuối cùng của em, bố mẹ càng thận trọng, không để em cảm giác được bất cứ điều gì khác thường.

Thời gian ấy, gia đình Sasaki thực sự rất túng thiếu. Không chỉ vì tiệm cắt tóc làm ăn lụn bại, mà vì chúng tôi còn phải tiếp tục trả món nợ đã rơi xuống đầu mình.

Tôi bây giờ đã là một học sinh cấp hai đang tuổi ăn tuổi lớn, Mitsue và Eiji còn nhỏ. Bố mẹ làm việc rất chăm chỉ, nhưng mỗi ngày chỉ kiếm được khoảng 800 yên. Hồi đó 100 yên mua được 1,5 cân gạo, ở mức vừa đủ ăn.

Tuy nhiên, gia đình tôi còn phải lo chi phí chữa trị cho Sadako nữa. Khi ấy chương trình bảo hiểm y tế quốc gia vẫn chưa triển khai, nếu không thanh toán nổi tiền thuốc thì không được chữa bệnh.

Một đêm, mẹ nói với bố về tình hình của Sadako.

“Con bé có vẻ đau lắm.” Mẹ cúi đầu, giọng rất nhỏ. “Bác sĩ cũng nói thế.”

“Ra vậy. Có lẽ mình nên tăng liều hormone cho con.”

“Đúng là nên thế, nhưng tuần này mình không có đủ tiền thuốc.”

Nghe mẹ nói, bố chỉ biết im lặng, ông siết chặt nắm tay và đấm vào cột nhà.

“Anh biết chứ!”

Khi buông nắm đấm, ông đứng gục đầu vào tường rồi khuỵu dần xuống sàn nhà. Trông ông như sắp khóc. Đối mặt với bức tường, bố nghiến răng.

“Anh biết, nhưng chẳng làm gì được...”

Bố mẹ âm thầm khóc, cố gắng yên lặng để không đánh thức lũ trẻ.

Chi phí cho một lần truyền 100 cc máu khỏe là 800 yên. Chi phí cho một liều hormone cortisone để giảm đau khớp là 2100 yên. Tiền phải thanh toán trước, không thì khỏi cấp thuốc.

Bố mẹ biết Sadako đang chịu đau đớn. Nhưng việc em cắn răng chịu đựng còn khiến trái tim bố mẹ nặng nề hơn.

Sadako quyết định là mình không cần morphine giảm đau. Em lo rằng việc dùng thuốc giảm đau sẽ làm chậm tốc độ hồi phục, chưa kể gánh nặng chi phí đang đè trĩu xuống kinh tế gia đình.

“Hôm nay anh muốn con được tiêm một mũi cortisone nhưng anh thiếu 1500 yên. Bố mẹ nào mà chẳng muốn mua thuốc cho đứa con gái đang bị cơn đau hành hạ chứ.”

Bố vốn là một người ôn hòa, nhưng ông đã bị dồn tới bước đường cùng. Mẹ luôn phải xoa dịu bố mỗi khi ông căng thẳng và nóng giận.

“Con gái anh đang vật vã, nhưng anh không thể giúp con vì không có tiền. Sao lại ra nông nỗi này cơ chứ?”

Khi bố quá quẫn bách, mẹ lại lặng lẽ vỗ về.

Cuối cùng bố quyết định bán nhà, mặc dù bán bây giờ là mất giá. Một người khách thân thiết như bạn bè, biết tin bèn nói sẽ cho vay một khoản để bố khỏi phải bán nhà. Bố rất cảm kích, nhưng đã từ chối.

“Tôi không thể nhận lòng tốt này của anh được. Nếu tôi không hi sinh mọi thứ, không làm hết nước hết cái và chẳng may Sadako mất đi... Mới nghĩ thế thôi mà tôi đã không chịu nổi rồi. Tôi sẽ làm mọi việc có thể vì con bé.”

Sadako thấu suốt những khó khăn của bố. Em nhận ra nhiều thay đổi rất nhỏ ngay trước khi bố quyết định bán nhà. Khi vào thăm em, bố không còn đeo đồng hồ ở cổ tay. Mà đó là chiếc đồng hồ bố rất thích. Bố mẹ đã đem hết đồ đạc có giá trị tới tiệm cầm đồ để có tiền mua thuốc cho em, nhưng ngay cả chiếc đồng hồ ưa thích mà cũng...

Sadako không muốn chất thêm gánh nặng kinh tế nào lên gia đình nữa, vì thế em quyết tâm chịu đựng mọi giày vò. Em đã xác định như vậy đấy.

Mùng 3 tháng Năm, ngôi nhà ba tầng ở Hatchobori cuối cùng cũng sang tay người khác. Sadako được phép rời bệnh viện về nhà một thời gian ngắn, đúng dịp để giã biệt mái ấm thân thương mà chúng tôi mới ở hơn bốn năm.

Bấy giờ hầu hết đồ đạc đều đã không còn. Bố mẹ không muốn kinh tế gia đình ảnh hưởng tới chúng tôi, còn Sadako thì không muốn bố mẹ lo lắng về bệnh tình của mình nên luôn tỏ ra vui vẻ. Nhưng một buổi tối, Sadako đã trải lòng với bà Ishikawa nhà bên.

“Bố bán nhà vì cháu phải không bà?”

Em thổn thức trong vòng tay bà. Hẳn em đã tự trách móc thậm tệ vì nghĩ rằng bố mẹ bán nhà để chữa bệnh cho em. Sadako không bao giờ khóc trước mặt bố mẹ hay bất cứ ai trong gia đình, em cũng không bao giờ than thở một lời. Nỗi lòng tự trách chỉ bộc lộ khi em khóc trong vòng tay bà Ishikawa. Còn bà, đành an ủi em bằng cách nhắc đi nhắc lại rằng đó là tại món nợ chứ không phải tại em.

Gia đình tôi chuyển tới Motomachi. Giai đoạn này Motomachi chật ních những lều lán lộn xộn, quang cảnh cực kì bát nháo, khác hẳn khu Hatchobori gọn gàng sạch sẽ mà chúng tôi từng sống. Nơi ở mới của chúng tôi là một đống ván đóng vào với nhau thành một cái lán nhỏ.

Chương 10: Đến lượt mình

Trong tháng Sáu, việc truyền máu và điều trị bằng thuốc được duy trì hằng ngày. Lượng bạch cầu không có thay đổi bất thường nào, nhưng thể trạng Sadako không mấy khả quan, vết ung thư da ở ngực trái em ngày một lớn, số đốm xanh trên người cũng tăng đều đều và càng lúc càng khó loại bỏ. Không ai nói với Sadako tên căn bệnh của em, nhưng lúc này em đã ngờ rằng mình bị ung thư máu.

Sadako tiếp tục chép lại số lượng bạch cầu từ hồ sơ bệnh án trong phòng trực y tá. Em vẫn học bài, nói chuyện và giết thời gian cùng các cô, đợi đến lúc tất cả bị điều đi thì lén xem hồ sơ của mình.

Khi ở phòng trực, em cũng nghe ngóng được các y tá nói chuyện với nhau.

“... có vẻ thế. Đúng đấy, nghe nói khi lượng bạch cầu trong máu vượt quá 100.000, bệnh nhân sẽ chết.”

“Tôi cũng nghe nói vậy, nhưng biết đâu chỉ là tin đồn thôi...”

Sadako không nắm được đoạn hội thoại phía trước hay sau đó, nhưng việc sẽ chết khi lượng bạch cầu vượt quá 100.000 thì rõ ràng đã in sâu vào tâm trí em.

Mùng 4 tháng Bảy, một cô bé học lớp Năm nằm cùng tòa nhà với Sadako qua đời. Cô bé cũng mắc bệnh máu trắng. Vì cả ba trạc tuổi và đều quen biết nhau, nên Sadako và Kiyo đã đến nhà xác để viếng cô bé.

Thân thể nhỏ nhắn được đặt duỗi thẳng trong nhà xác. Trên mặt phủ một mảnh vải trắng, nhưng phần gáy hơi lộ ra và hai đứa trẻ bắt gặp vài nốt nhỏ màu tím trên đó. Nhìn kĩ thì thấy tay chân cô bé cũng chi chít những nốt xanh thẫm.

Rời khỏi nhà xác, trong lúc đi dọc hành lang, Sadako đột nhiên dừng lại. Em ôm chầm lấy Kiyo và khóc.

“Chị ơi, có phải lần sau sẽ đến lượt em không?”

Sadako run rẩy. Kiyo siết chặt lấy em, cảm nhận đôi vai gầy guộc, chợt hiểu cô bé Sadako vẫn thường tươi cười thật ra lại mong manh đến mức nào.

“Đừng nói thế.”

Kiyo an ủi Sadako. Hai chị em tiếp tục vừa đi vừa khóc trên hành lang u ám.

Cuối tháng Bảy, Sadako đến phòng trực y tá một lần nữa. Sau cái chết của cô bé cùng bệnh, em quan tâm tới hồ sơ của mình nhiều hơn. “Bíp, bíp!” Chuông báo vang lên, y tá phải chạy đến phòng bệnh nhân.

“Sadako, cháu ở đây một lúc nhé?”

“Vâng ạ!”

Giờ thì Sadako đang ngồi trực phòng một mình, vì thế em lại rút mảnh giấy ghi chép ra khỏi túi.

20/6, lượng bạch cầu 6800.

4/7, lượng bạch cầu 19.400.

Không lâu sau khi nhập viện, lượng bạch cầu của em đã lên tới hơn 50.000, nhưng gần đây tụt xuống còn khoảng 10.000. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian cô bạn kia mất, tình trạng của Sadako xấu đi nhiều. Em bị nôn và tiêu chảy nặng, em biết bệnh tình mình đã nghiêm trọng hơn. Nghĩ vậy, em bèn mở hồ sơ ra. Đập vào mắt em là kết quả xét nghiệm ngày 18 tháng Bảy.

18/7, lượng bạch cầu 108.400.

Sadako chết lặng. Em lỡ tay buông rơi tập hồ sơ, rồi cố gắng nhặt lên và nhìn lại một lần nữa để xác nhận con số 108.400 là thực. Sau đó, em cất tập hồ sơ đi mà không buồn ghi lại con số lên mảnh giấy của mình.

Sadako trở về phòng, trên đường đi lướt qua cô y tá đang quay lại phòng trực.

“Cháu chợp mắt một lát.”

Sadako giấu mảnh giấy dưới đệm và không bao giờ lấy ra nữa.

Trời đã tối, y tá Yasunaga lo lắng vì mãi không thấy Sadako về phòng nên bươn bả đi tìm em.

Sadako đang ở trên sân thượng ngắm trời đêm.

“Cháu còn làm gì ngoài này thế? Đêm hôm rồi, về phòng đi.”

Sadako đang ngồi trên chiếc ghế đẩu vẫn dùng để đứng lên phơi quần áo. Em quay lại nhìn cô y tá, rồi một lần nữa chậm rãi ngước mắt nhìn bầu trời đêm.

Cô Yasunaga ngồi xuống bên cạnh em. Hai cô cháu ngồi đó một lúc, rồi Sadako thì thào.

“Khi chết đi, người ta sẽ biến thành những vì sao phải không cô?”

Cô Yasunaga giật mình, nhìn trân trối vào gương mặt trông nghiêng của Sadako. Em vẫn tiếp tục ngắm những vì sao.

“Không biết bạn Yuki mới qua đời có phải là một trong những ngôi sao kia không nhỉ.”

Trước câu hỏi đột ngột và đau đớn, cô y tá nghẹn đi. Sadako cũng không đợi cô lên tiếng, lại tiếp tục.

“Bom nguyên tử đáng sợ thật đấy.”

Cô Yasunaga phần nào thấy được con người em từ câu trả lời ấy. Trước một Sadako bình tĩnh đối mặt với cái chết gần như chắc chắn, cô chẳng biết phải nói gì nữa.

“Chắc cháu lạnh rồi. Về thôi.”

Cô dùng hết sức, ôm siết lấy vai em.

Chương 11: Nguyện ước trong hạc giấy

Mùng 3 tháng Tám, Sadako nhận được món quà chúc bình phục là mấy con hạc giấy. Bấy giờ không rõ người gửi quà là ai, sau này chúng tôi mới biết là câu lạc bộ Chữ thập đỏ Thanh niên của trường cấp ba Aichi Shukutoku. Những con hạc giấy gửi tới Bệnh viện Chữ thập đỏ được chia cho các phòng, trong đó có phòng của Sadako.

“Bố nhìn này, là hạc giấy!”

Sadako khoe bố những con hạc giấy nhiều màu mới nhận, rồi hỏi.

“Sao người ta lại gửi hạc cho bọn con hả bố?”

Bố nhìn số hạc giấy, giải thích.

“Khi con tặng hạc giấy cho ai đang nằm viện, nghĩa là con mong người đó chóng khỏe lại.”

“Vậy ạ?”

“Theo một câu chuyện cổ thì, nếu con gấp được một ngàn hạc giấy, ước mơ của con sẽ thành hiện thực.”

“Ôi, thật ạ?”

Mắt Sadako sáng lên.

Câu chuyện khiến Sadako xao xuyến, và em bắt đầu gấp hạc. Khó mà tìm được những mảnh giấy màu đẹp đẽ, và cũng chẳng có tiền để mua nên em tận dụng bất cứ loại giấy nào tìm được, giấy gói kẹo, gói thuốc, thậm chí là giấy bạc bọc phim X-quang. Em đi xin giấy khắp các phòng bệnh khác và cả các y tá, vì thế ai cũng biết Sadako đang gấp hạc.

Vài người còn đặc biệt giữ giấy lại cho Sadako.

“Sadako, bác gom được ít giấy cho cháu này.”

Sadako rất cầu toàn, vì thế em và Kiyo quyết định tất cả giấy gấp hạc phải có cùng kích cỡ. Bất kể là loại giấy gì thì đều được cắt thành những hình vuông cạnh 7,5 phân trước khi gấp.

Vì là giấy vụn gom từ nhiều nguồn nên màu sắc vô cùng đa dạng. Hạc đỏ được làm bằng giấy bóng kính đỏ chuyên để gói thuốc có liều dùng một lần, hạc bạc làm từ lá nhôm dùng để bảo vệ phim X-quang.

Kiyo và Sadako hăng hái cùng nhau gấp thật nhiều hạc giấy.

Ở Hiroshima hằng năm đều có một lễ tưởng niệm tổ chức vào mùng 6 tháng Tám, ngày bom nguyên tử dội xuống thành phố. Buổi lễ được tổ chức tại công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima mới khánh thành năm ngoái.

Sadako định tham dự nên các bác sĩ cho phép em về nhà ở Motomachi trước đó một ngày để em có thể đi.

Giờ mà ra ngoài, Sadako phải băng bó chỗ này chỗ kia để che đi các nốt trên cơ thể. Ngoài điểm đó ra, em vẫn chẳng khác gì so với Sadako tươi vui trước đây.

“Bé Mi, bé Ei, các em có muốn đi mua ít kẹo lạnh không?” Sadako dẫn hai em đến tiệm kẹo gần nhà.

“Con ổn không?”

“Con không sao, không sao cả.”

Sadako bước ra ngõ, tươi cười quay lại nhìn mẹ đang đứng tiễn đằng sau.

“Mẹ, con mong đến lễ tưởng niệm ngày mai quá. Mọi người đều sẽ có mặt.”

Sáng hôm sau, bầu trời trong vắt, hệt như cái ngày quả bom nguyên tử rơi xuống Hiroshima. Vòm bom nguyên tử cách nhà chúng tôi khoảng 300 mét. Chúng tôi đi chầm chậm để Sadako theo kịp. Buổi lễ bắt đầu lúc 8 giờ 15 phút, đến nơi vẫn còn dư dả thời gian.

“A, nóng quá.”

Trong lúc đợi buổi lễ bắt đầu, chúng tôi đứng tránh nắng dưới bóng mát của một cái cây. Thế rồi, Sadako đang đứng tựa vào thân cây bỗng thì thầm.

“Mẹ ơi, máu...”

Mẹ quay sang nhìn thì thấy máu đang chảy ra từ lợi của em. Chảy máu là một trong những triệu chứng của ung thư bạch cầu. Cuối cùng cũng đã đến lúc...

“Sadako, để bố xem nào.”

Bố kéo Sadako về phía mình và nhanh chóng lấy giấy ăn lau máu trên miệng em, nhưng máu không có dấu hiệu ngừng chảy.

“Đưa anh thêm ít giấy.”

Bố dùng hết số giấy ăn chúng tôi mang theo, nhưng máu thấm ướt hết cả và tiếp tục trào ra từ lợi Sadako.

Em phải quay ngay về bệnh viện mà chẳng kịp đợi buổi lễ bắt đầu. Trên tàu điện, Sadako lơ đãng nhìn khung cảnh thành phố. Rồi với gương mặt nhợt nhạt vì mất máu, em nói.

“Bố ơi...”

“Ừ? Con vẫn ổn chứ?”

“Có thật là khi lượng bạch cầu vượt quá 100.000 thì người ta sẽ chết không?”

Bố hít một hơi thật sâu, nhìn thẳng vào em và dịu dàng trả lời.

“Con bé ngốc này. Đấy chỉ là mê tín thôi.”

Nghe vậy, Sadako mỉm cười yếu ớt. Tôi nghĩ rằng khi ấy em đã bắt đầu chấp nhận cái chết của chính mình. Em giữ vẻ nghiêm trang tĩnh lặng trong lúc nghe bố động viên.

Dù chảy máu và phải nằm yên đợi tình trạng ổn định, Sadako vẫn luôn tay gấp hạc. Gấp xong năm mươi con hạc, em xâu chúng vào với nhau. Rồi gấp tiếp lượt mới với tinh thần hăng hái còn hơn lúc trước.

Cũng vào khoảng thời gian này, Sadako rủ tôi lên sân thượng bệnh viện cùng em.

“Anh ơi, dải ngân hà đẹp lắm. Anh em mình lên xem đi.”

Sadako chưa bao giờ rủ tôi như thế.

“Được, đi thôi.”

Thoạt tiên tôi thực sự không nghĩ Sadako sẽ chết. Em vẫn rất bình thường, gần như chẳng thay đổi chút nào so với con người rạng rỡ trước đây. Tôi cho rằng, mặc dù Sadako còn phải nằm viện dài ngày, nhưng quá trình điều trị có tác dụng nên em sẽ hồi phục và được xuất viện thôi.

Nhưng trên đường lên sân thượng, Sadako đã phải kéo lê đôi chân của mình. Tôi nhận ra tình trạng của em đang diễn biến theo hướng tồi tệ hơn tôi tưởng. Dù đang ở cái tuổi mới lớn ngượng nghịu, tôi cũng không chút đắn đo nắm lấy tay em, để cô em gái đỡ chật vật khi đi lại. Sadako ngạc nhiên và hơi xấu hổ, nhưng vẻ mặt em cho tôi thấy là em rất phấn khởi vì sự hỗ trợ ấy. Bàn tay của Sadako nhỏ bé và hơi nóng, khiến tôi thấm thía sự thật, rằng em mình đang rất ốm.

Lên đến sân thượng, Sadako nhìn ngắm vòm trời thăm thẳm, mắt sáng ngời.

“Anh ơi, trông ngôi sao kia kìa!”

“Ừ, đẹp thật đấy.”

Trước mắt chúng tôi, bầu trời đêm lấp lánh muôn ngàn tinh tú.

Tầm giữa tháng Tám, Sadako đã đạt mục tiêu một ngàn hạc giấy, nhưng em không dừng lại, mà vẫn tiếp tục gấp.

Cuối tháng Tám, người bạn Kiyo vẫn cùng em gấp hạc được xuất viện.

“Kiyo, chị thật may mắn.” Sadako thủ thỉ khi biết tin.

“Em sẽ chóng khỏe thôi.” Kiyo đã coi Sadako như em gái, nên cố gắng động viên khi thấy em vẫn phải ở lại bệnh viện.

Sau hôm ấy, tình trạng của Sadako lại chuyển biến xấu, đến mức ngay cả ngồi dậy cũng khó khăn. Vì vậy em phải gấp hạc trong tư thế nằm. Có vài con hạc giấy còn nhỏ hơn cả đồng mười yên, mỗi khi khó cử động ngón tay, em phải dùng đầu kim tiêm để gấp cho dễ.

Vào một buổi sáng cuối mùa hạ, bố đang ở thăm Sadako thì có tiếng khóc của một cậu bé vọng sang.

“Bố sang xem em ấy đi. Em ấy sẽ nín khóc nếu bố sang đấy.”

Sadako vừa dứt lời thì cậu bé ngừng khóc, bệnh viện bỗng lặng như tờ.

“Cậu bé đó vừa được tiêm một mũi morphine giảm đau.”

“Bố à, con rất ghét thuốc giảm đau.”

“Ý con là sao? Không đau đớn vẫn tốt hơn mà?”

“Nếu tiêm thuốc giảm đau thì con sẽ lâu hồi phục hơn. Nên con không muốn chút nào.”

“Ra vậy.”

Sadako nằm trên giường, trong khi trò chuyện với bố, tay em vẫn không ngừng gấp hạc.

Chương 12: Bí mật của Sadako

Sang tháng Chín, tình trạng của Sadako sa sút từng ngày, vết ung thư da to bằng ngón tay cái bên ngực trái hồi tháng Năm đã lớn dần và lan ra toàn bộ bụng trái của em. Thể chất và cả cân nặng của em nhanh chóng suy giảm, một số bộ phận không cử động được nữa.

Một hôm, bố đóng cửa tiệm sớm, tranh thủ đến bệnh viện để có nhiều thời gian hơn ở bên Sadako. Ông làm việc cần mẫn không chỉ vì khoản viện phí của Sadako mà còn vì món nợ tai vạ nọ. Từ khi Kiyo ra viện, bố và mẹ đều cố gắng dành tất cả thời gian có thể cho Sadako để em không cảm thấy cô đơn.

Làm việc liên tục mà không có ngày nghỉ, bố đâm ra kiệt sức và bị cơn đau đầu hành hạ. Trong lúc ngồi cạnh giường Sadako, bố cứ lơ mơ và cuối cùng rơi vào giấc ngủ. Sadako nhẹ nhàng trườn khỏi giường, lẻn ra ngoài. Em lê những bước chân không còn nghe lời mình tới hiệu thuốc nhỏ nằm ở cổng Bệnh viện Chữ thập đỏ.

Khi bố thức dậy, Sadako đang gấp hạc giấy trên giường. Bố vừa ngồi thẳng lên thì thấy em tủm tỉm cười chìa ra một ít thuốc.

“Bố uống cái này đi.”

Sadako đã mua aspirin cho bố. Đây đúng là loại thuốc dành cho người bị chứng đau đầu kinh niên do mệt mỏi tích tụ với những nếp nhăn hằn sâu giữa hai hàng lông mày như bố.

Bố xúc động đón những viên thuốc từ tay em.

“Cảm ơn con, Sadako.”

Bố biết con gái rất thông minh và tình cảm, sự ân cần dịu dàng của em khiến bố bỗng chốc quên cả cơn đau. Ban nãy bố còn vừa ngủ vừa nhíu mày, mà giờ đã cười tươi hệt như Sadako.

Trong lúc bố ở lại bệnh viện, Sadako vẫn gấp hạc không ngơi tay. Vì em chẳng còn bao nhiêu thời gian, bố cũng chấp nhận để em làm bất cứ việc gì em muốn. Tuy vậy, khi nhìn em khó nhọc điều khiển những ngón tay cứng đơ, bố vẫn phải trách.

“Gấp nhiều như thế không tốt cho sức khỏe đâu con.”

Sadako trả lời.

“Không sao bố ạ. Con đang suy nghĩ một việc.”

Lời nói của Sadako in vào tâm trí ông.

“Việc gì?”

“Bí mật ạ.”

Sadako cười tinh quái.

Bằng mọi cách, bố mẹ phải kiếm tiền để trang trải viện phí cho Sadako. Vì quá bận làm việc, bố mẹ không mấy khi qua đêm ở bệnh viện với em. Nhưng cuối cùng đến đầu tháng Chín, mẹ bắt đầu ngủ lại với Sadako trong phòng bệnh.

“Không biết bao năm rồi con mới được ngủ chung phòng với mẹ, mẹ nhỉ? Con vui quá đi mất!”

Sadako phấn khích hệt như trẻ nhỏ. Em vô cùng hạnh phúc khi có khoảng thời gian ngắn ngủi này bên mẹ. Dù đã linh cảm được cái chết của mình, Sadako vẫn cố tỏ ra hồn nhiên để mẹ không phải lo lắng.

“Mẹ chải tóc cho con nhé.”

Tối đó, mẹ chải tóc cho Sadako. Em thường để tóc tết nên mẹ tháo các bím ra và bắt đầu lấy lược chải.

“Trước khi vào viện, mẹ vẫn chải tóc cho con nhỉ?”

Nhớ về những ngày tháng ấy, mẹ cũng nhớ tới một Sadako khỏe mạnh. Mẹ cổ vũ cho em chạy tiếp sức mới là chuyện năm ngoái đây thôi, mà tưởng như đã thành dĩ vãng xa xôi nào. Trong lúc chải tóc, mẹ còn nhớ tới những kiểu tóc hợp mốt mẹ từng làm cho em.

“Sadako, bí mật mà con không chịu nói với bố là gì thế?”

Sadako ra vẻ vô tư ngoái đầu lại nhìn.

“Bí mật nào cơ ạ?”

“Bố tò mò lắm đấy. Bố kể với mẹ là con nói con đang có vài suy nghĩ, và bố hỏi con là suy nghĩ gì.”

“À! Là bí mật đó!”

Mẹ chải tóc xong đâu đấy cho Sadako và xoay người em lại. Sadako ghé sát vào mẹ và thì thầm.

“Nếu mẹ giữ bí mật với bố, con sẽ cho mẹ biết.”

Với nụ cười trên môi, Sadako nói tiếp.

“Những con hạc mà con đang gấp ấy, đều chứa lời ước là bố sẽ sớm trả hết nợ. Nhưng nếu mẹ nói với bố thì bố sẽ lo lắng mất.”

Nghe vậy, mẹ không kìm lòng nổi, ôm chầm lấy Sadako.

“Sadako...! Cảm ơn con. Con gái mẹ ngoan quá. Mẹ không nghĩ mình lại sung sướng nhường này.”

Mẹ ôm lấy Sadako, hai hàng nước mắt rơi lã chã.

Sáng hôm sau trở dậy, Sadako lại lo cho cả nhà. Em lê đôi chân đau nhức ra thang máy để tiễn mẹ, và dặn.

“Mẹ ơi, Mitsue và Eiji cũng cần chăm sóc, nên mẹ không phải đến đây với con nữa đâu.”

Cửa thang máy trượt mở, mẹ bước vào. Nhưng ngay trước khi cửa đóng lại, bao cảm xúc trong lòng Sadako bỗng vỡ òa.

“Mẹ...”

Những giọt lệ nặng trĩu ầng ậng trong mắt bắt đầu rơi xuống. Mẹ lấy tay chặn cửa thang máy lại và lao ra ôm lấy em.

“Sadako! Con mà khóc thì mẹ biết đi thế nào bây giờ...”

Hai mẹ con ôm nhau, thổn thức giữa hành lang bệnh viện.

Đó là lần đầu tiên, lần cuối cùng, và cũng là lần duy nhất Sadako để người thân thấy em khóc khi nằm viện.

Chương 13: Ngày chia ly

Khoảng đầu tháng Mười, mọi người đều biết rõ Sadako đã rất yếu. Sức khỏe ngày một sa sút, hồ sơ bệnh án ghi rõ: chán ăn, đau đầu, mất ngủ, nhức cẳng chân bên trái, sốt cao 40°C... Em chưa bao giờ than một lời trước mặt bố, nhưng bác sĩ đã nói cặn kẽ với bố về tình trạng của em.

“Các khớp xương đang cực kì đau đớn. Mà cô bé mới có mười hai tuổi...”

Nghe bác sĩ nói, bố rất phiền muộn, trong đầu chỉ còn một nung nấu là làm sao kiếm đủ tiền chi trả cortisone để trị dứt cơn đau cho em. Bấy giờ Sadako cũng bắt đầu phải đợi bố hoặc mẹ đến mới ăn bữa tối. Hai tay cử động đã rất khó khăn nên em không tự ăn được, thậm chí nhai cũng vất vả.

Bố mẹ lại tự trách cứ vì lực bất tòng tâm.

“Nếu mình mua được máy ép hoa quả thì cho con ăn táo hoặc cà chua sẽ dễ hơn.”

Khi bác sĩ thông báo rằng Sadako không còn sống được bao lâu nữa, ABCC liền liên lạc với gia đình tôi, đề nghị Sadako hiến xác sau khi chết. Bố đã từ chối, vì không chịu đựng được khi nghĩ đến cảnh thân thể em bị banh xé, bố không muốn có thêm bất cứ kí ức đau buồn nào nữa.

Cuối cùng, ngày chia ly đau thương cũng đến.

Sáng 25 tháng Mười, bố làm việc như thường lệ. Mẹ ngủ qua đêm ở phòng bệnh của Sadako. Em trai Eiji, em gái Mitsue và tôi đều đi học. Dù tình trạng của Sadako bi quan đến đâu thì đó vẫn là một buổi sáng hết sức bình thường.

Khoảng 8 giờ sáng, bố vừa mở cửa tiệm thì điện thoại réo vang.

“Sadako... Sadako...”

Thấy mẹ không nói nên lời, bố đã chuẩn bị tinh thần cho một kết cục xấu. Tình trạng của Sadako đang rất nguy ngập. Sau khi gác máy, bố nhét số tiền ít ỏi có trong tiệm vào túi, vội vã bắt taxi và hổn hển lao vào bệnh viện. Tôi nhận được tin qua điện thoại ở trường và đến nơi ngay sau bố. Giáo viên trường tiểu học của Eiji và Mitsue đưa các em đến bệnh viện.

Khi bố đến nơi, Sadako đang yếu ớt nằm thẳng trên giường. Nén cả nước mắt lẫn cảm giác muốn gào thét vì biết kết cục đã gần kề, bố áp má vào mặt Sadako và dịu dàng hỏi em.

“Sadako, con có đau không?”

Sadako cười yếu ớt, rồi lắc đầu.

“Bố ơi, sáng nay bác sĩ khám bụng cho con, nhưng lại không làm gì tiếp.”

Việc bác sĩ không thực hiện theo quy trình khám bệnh thường lệ khiến Sadako bất an. Bố làm như thể không hiểu em nói gì rồi lấy tiền trong túi và lao tới chỗ bác sĩ.

“Làm ơn hãy dùng tiền này tiêm cho Sadako một mũi.”

Bác sĩ lắc đầu, điềm tĩnh ngăn bố lại.

“Chúng tôi không thể làm gì thêm nữa.”

Nhưng bố nhất định không từ bỏ.

“Tôi không chấp nhận. Làm ơn cho Sadako một liều giảm đau.”

Bác sĩ lặng lẽ bảo y tá chuẩn bị tiêm. Sadako tin rằng nếu phải tiêm morphine để giảm đau, cuộc sống của em sẽ ngắn lại, vì vậy cho đến lúc này em vẫn chưa từng sử dụng. Nhưng vì em đã cận kề cái chết, tôi nghĩ bố không chấp nhận được việc bắt em phải chịu đau đớn thêm nữa. Khi bác sĩ tiêm morphine cho em, rốt cuộc bố đã có thể nhìn thấy vẻ yên bình trên gương mặt Sadako.

Mẹ vừa khóc vừa siết chặt tay con gái.

Sadako tập trung hết sức lực và thều thào nói.

“Con không sao cả. Mẹ đừng khóc.”

Ngay cả khi ánh sáng của sự sống đang tắt dần, Sadako vẫn biểu lộ tình yêu thương thiết tha với mẹ. Em hỏi tôi.

“Sao, mọi người đều ở đây ạ?”

“Ừ, Mitsue, Eiji và cả anh. Em có trông thấy không?”

Một học sinh cấp hai như tôi không biết mình có thể làm gì lúc này, nhưng tôi muốn Sadako hiểu rằng cả gia đình đều có mặt, mọi người đều ở bên em.

Sadako nhìn lên với ánh mắt vô hồn, rồi gật đầu, như xác nhận cả nhà đông đủ.

Biết rõ Sadako chỉ còn một chút thời gian nữa, bố hỏi.

“Con có muốn ăn gì không?”

“Bố, con muốn ăn ít cơm chan trà* của bệnh viện.”

Một loại cơm trộn của Nhật. Bên trên có thức ăn, gia vị và được chan nước trà nóng.

Nhà ăn dưới tầng hầm đang đóng cửa, bố đưa mắt, ý bảo tôi ra quán mua. Sadako nhận thấy ngay.

“Cơm của bệnh viện là được mà...”

Mua ở quán sẽ đắt hơn. Đến tận lúc này Sadako vẫn lo nghĩ cho gia đình. Tôi vội vàng chạy đi. Khi tôi đem cơm chan trà về, bố chắn tầm nhìn của Sadako để tôi trút cơm sang bát của Bệnh viện Chữ thập đỏ.

Bố đích thân nếm phần nước chan xem vừa miệng chưa, sau đó đút cho em một thìa đầy.

“Ngon quá...”

Sadako thì thào. Bố lại đút cho em thêm một thìa đầy nữa. Rồi bỗng dưng em ngừng ăn và thở một cách yếu ớt.

“Bố, mẹ, cả nhà, con cảm ơn.”

Sadako vừa nói vừa nhìn từng người chúng tôi. Cuối cùng, an tĩnh như thế đi vào giấc ngủ, em nhắm mắt.

9 giờ 57 phút sáng, Sadako đã kết thúc cuộc hành trình của mình.

Một ngàn con hạc giấy đung đưa bên khung cửa sổ phòng bệnh. Bố mẹ lặng lẽ khóc, giọng nghẹn lại. Mọi người có mặt cầm lòng không đậu, đều lã chã nước mắt.

Sau khi Sadako qua đời, ABCC lại gửi thư thỉnh nguyện gia đình cho phép giải phẫu xác em, bất chấp từng bị từ chối một lần. Bố mẹ vừa chứng kiến cái chết của em, nên từ chối ngay lập tức.

Nhưng suy nghĩ kĩ, bố mẹ lại quyết định cho phép người ta thực hiện giải phẫu nếu việc đó giúp ích cho những người cũng đang khốn khổ vì mắc căn bệnh giống Sadako. Tôi thì, từ tận đáy lòng, không thể chịu nổi ý nghĩ em mình bị mổ xẻ như thế.

Ngày nhận được kết quả pháp y, chúng tôi mới biết tế bào ung thư đã di căn khắp cơ thể Sadako, trong đó có cả tuyến giáp.

Chúng tôi phát hiện thêm một thứ nữa, là mảnh giấy nháp dưới đệm giường em nằm. Chính là mảnh giấy em chép lại lượng bạch cầu của mình, như những số liệu chúng tôi đã kiểm chứng.

Cả nhà đều sốc khi thấy mảnh giấy ấy. Bố hiểu ý nghĩa của những con số và tự hỏi.

“Phải chăng Sadako đã biết tất cả?”

Bố mẹ giấu Sadako mọi thông tin về bệnh tình, không cho em biết em bị ung thư máu hay sắp từ giã cõi đời. Nhưng Sadako vẫn biết.

Sadako không chỉ chiến thắng nỗi sợ cái chết, em đã dốc lòng quan tâm đến gia đình bằng tất cả yêu thương em có. Dù đau đớn, khổ sở, sợ hãi, dù biết mình bấp bênh sinh tử, em vẫn luôn giữ vẻ tươi vui trước mặt gia đình. Em gửi gắm ước mong gia đình hạnh phúc vào trong những con hạc giấy.

“Sadako... Con gái của bố...”

Bố siết chặt mảnh giấy của Sadako trong tay và thổn thức khi nhận ra những gì em đã làm. Hồi ức về Sadako trào dâng trong lòng, bố nhớ cái lần em cười trên tàu điện mặc dù đang chảy máu và lả đi, cả lần em cố gắng lết chân đau đi mua thuốc aspirin. Khi ấy em đã biết, rằng mình không sống được bao lâu nữa.

Vai run lên, bố nhắm mắt thật chặt, rồi như thể trút bỏ một cơn ho nghẹn trong họng, bố bắt đầu khóc thật to, khóc thảm thiết đến mức không nói được nên lời.

Lễ tang của Sadako được tổ chức vào ngày hôm sau, tại chùa Shinko bên kia sông, đối diện với khu chúng tôi ở.

Vì muốn thật nhiều người đến tiễn đưa Sadako để em không có thêm bất cứ kí ức đau buồn nào nữa, bố hỏi vay 50.000 yên từ Đoàn Phúc lợi Xã hội, lại được láng giềng quyên góp thêm 40.000 yên. Bố dùng số tiền đó thuê mười sáu chiếc taxi chở tất cả những người tham dự đến nhà hỏa táng để đưa tiễn Sadako lần cuối.

Đó là lễ tang giản dị nhưng trang trọng nhất mà nhà Sasaki có thể lo liệu được.

Bố đi tới một chỗ vắng vẻ ở bờ sông và nhìn lên bầu trời bao la. Vầng dương đang lặn cùng bóng phản chiếu xuống mặt sông nhuộm cảnh vật thành một màu cam. Đã có thời những tòa nhà gạch đỏ cũng chìm trong hoàng hôn màu cam như thế, nhưng giờ không còn nữa.

“Sadako!”

Tiếng gọi thật to của bố lồng lộng trên mặt sông. Khuôn mặt ông nhăn nhúm trong lúc tên em vang lên, hết lần này đến lần khác.

“Sadako!”

Tôi không biết bố nói gì sau khi gọi tên em. Rằng bố xin lỗi vì không thể cứu con? Rằng một ngày nào đó, bố sẽ lại đến bên con?

Ba năm sau khi Sadako về cõi vĩnh hằng, Đài tưởng niệm Hòa bình cho Trẻ em hoàn thành, với bức tượng lấy nguyên mẫu từ em. Chiến tranh đã qua, thành phố bị bom nguyên tử tàn phá đang phục hồi cho thế hệ sau. Mưa đen thôi rơi và những chiếc máy bay ném bom lấp lánh không quần thảo trên nền trời xanh nữa. Chỉ còn nắng ấm đổ tràn mặt đất.

Dù thế, dù chiến tranh đã vĩnh viễn trôi đi, dù thành phố đã được tái kiến thiết, Sadako cũng không bao giờ trở lại.

Sau này, thỉnh thoảng bố vẫn ra bờ sông, cất tiếng gọi tên em.

Lời bạt

Đã hơn nửa thế kỉ trôi qua kể từ khi Sadako ra đi. Bấy giờ tôi chỉ là một học sinh cấp hai và có rất nhiều cảm xúc không thể diễn tả thành lời. Nhưng đến giờ tôi đã hiểu những điều mình học được ở Sadako, những điều em giấu kín trong tim.

Trong mười hai năm ngắn ngủi sống trên cõi đời này, Sadako đã hết lòng yêu thương bố mẹ và các anh chị em. Chúng tôi cũng yêu thương em không biết ngần nào mà kể. Bằng nhiều cách, bố mẹ đã cho thấy tình yêu của mình với Sadako khi em quằn quại trong đớn đau bệnh tật. Và bằng cách của mình, Sadako cũng bộc lộ tình cảm với bố mẹ trước hoàn cảnh gia đình khó khăn túng thiếu.

Sadako đã dạy cho chúng tôi tầm quan trọng của một trái tim biết quan tâm đến mọi người.

Sadako gửi gắm nguyện ước vào những con hạc giấy mà em cần cù gấp mỗi ngày. Một ngàn con hạc giấy đầu tiên là ước ao cháy bỏng em sẽ khỏi bệnh. Một ngàn con hạc giấy tiếp theo em cầu cho bố thoát khỏi nợ nần. Cũng như chúng tôi cầu mong em được hạnh phúc, thì Sadako, ngay cả khi bị bệnh tật giày vò, vẫn một lòng một dạ ước cho may mắn đến với chúng tôi.

Sadako chỉ muốn được về nhà và cùng gia đình sống những tháng năm yên ả. Đó là tâm nguyện từ tận đáy lòng. Chúng tôi học được rằng sự căm ghét không thể sinh ra từ một trái tim biết trân trọng yêu thương.

Phải chăng đến khi đổ bệnh, trái tim ta mới cần học cách quan tâm, học cách trân trọng? Không phải thế. Dù ốm đau hay khỏe mạnh, ta vẫn cần mang trong mình trái tim bác ái. Ngay cả khi đôi chân nhức nhối không thể đi lại, Sadako vẫn yêu thương chúng tôi bằng tất cả sức mạnh của em. Vì thế, những người có thể đi lại và không vướng bận điều gì trên đời như chúng ta, chẳng có lý gì mà lại không đối xử với những người xung quanh bằng cảm thông và chia sẻ.

Khi Sadako nằm viện, em không một lần kêu đau hay cầu xin giúp đỡ. Không một lần em tuôn ra những lời cay nghiệt căm hờn với bom nguyên tử hay đất nước đã tạo ra nó. Tôi cũng là một nạn nhân của bom nguyên tử, nhưng Sadako đã dạy tôi quên đi tên của quốc gia đã thả quả bom ấy xuống thành phố chúng tôi. Bảy mươi năm qua rồi kể từ khi cuộc chiến kết thúc, và mặc dù không thể nguôi ngoai về nguyên nhân của thảm cảnh này, chúng tôi vẫn phải rũ bỏ nỗi oán giận trong thâm tâm.

Điều quan trọng để bước tiếp chính là tôn trọng lẫn nhau, trân quý tình yêu, biết động lòng trắc ẩn và đoàn kết với mọi người để mở rộng vòng tay kết nối trái tim chúng ta.

Cái mầm yêu thương nhỏ bé đơm lên trong chúng tôi, chính là kỉ vật mà Sadako để lại khi gấp những nguyện ước của mình vào trong cánh hạc.

Tôi còn nghĩ tới một điều nữa. Sadako mất khi em mười hai tuổi. Tôi hình dung em đã muốn được chơi nhiều hơn, học nhiều hơn, ăn nhiều hơn, trò chuyện cùng các bạn nhiều hơn... Có vô vàn điều em muốn làm. Nhưng sự sống đã kết thúc trước khi em có cơ hội trải nghiệm. Thay vì tiếc nuối những điều Sadako không thể làm, tôi đã nghĩ tới những giá trị tuyệt vời trong chính đời sống thường nhật bình yên của mình. Chúng ta nên cảm thấy biết ơn vì có thể đi lại, ăn uống, vui chơi, học tập, biết ơn những thứ bình thường mà chúng ta vẫn làm mỗi ngày.

“Căn bệnh” của mình là gì? “Căn bệnh” ấy có trở thành gánh nặng cho bố mẹ hay không? Những câu hỏi này có lẽ đã khiến Sadako băn khoăn không ít. Nhưng chưa bao giờ Sadako để gia đình thấy em khóc. Em mới có mười hai tuổi, lẽ ra em đã phải khóc rất nhiều, rất nhiều lần.

Những người đang lớn lên như các bạn sẽ phải đối mặt với cơ man nào là vấn đề, và tôi nghĩ các bạn còn phải rơi nước mắt nữa. Nhưng các bạn cũng sẽ được chơi thỏa thích, học hăng say, trò chuyện rôm rả cùng bè bạn. Các bạn sẽ được trải nghiệm biết bao điều. Sadako không có cơ hội làm những điều em muốn, nhưng các bạn thì có, các bạn được làm những việc thường nhật tuy bình thường mà không gì thay thế nổi.

Hãy coi trọng những thứ bình dị trong cuộc sống hằng ngày, khóc thỏa thuê, đối mặt với muôn vàn khó khăn và trưởng thành cùng một trái tim nhân hậu.

Tài liệu tham khảo

Nasu Masamoto (tác giả), Takata Saburo (minh họa). Oritsuru no Kodomotachi - Genbakuso to Tatakatta Sasaki Sadako to Kyuyutachi (Những em nhỏ hạc giấy - Sasaki Sadako và các bạn cùng lớp chống lại căn bệnh bom nguyên tử), Viện nghiên cứu PHP.

Dự án NHK Hiroshima “Kaku Heiwa” (Hòa bình hạt nhân), Sadako - “Genbaku no Ko no Zo” no Monogatari (Sadako - Câu chuyện Đài tưởng niệm Hòa bình cho Trẻ em), Nihon Hoso Shuppan Kyokai.

Zuroku Hiroshima o Sekai ni (Đưa Hiroshima từ tranh minh họa ra thế giới), Hiroshima Heiwa Kinen Shiryokan.

Koeki Zaidan Honin Hoshasen Eikyo Kenkyujo (Quỹ Nghiên cứu Tác động Phóng xạ).