Bìa Gập trước

Mishima Yukio

(1925 - 1970)

Ông sinh tại Tokyo, tốt nghiệp khoa Luật Đại học Tokyo năm 1947, sau đó làm việc cho Bộ Tài chính. Sau 9 tháng, ông từ chức và bắt đầu viết văn.

Các tác phẩm tiêu biểu: Khát vọng yêu đương (năm 1950), Tiếng triều dâng (năm 1954, giải thưởng Văn học Shinchosha), Kim Các Tự (năm 1956, giải thưởng Văn học Yomiuri), Sau bữa tiệc (năm 1960)...

Ngày 25 tháng 11 năm 1970, ông tự sát tại doanh trại Ichigaya của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, sau khi hoàn thành những trang cuối bản thảo “Năm tướng suy của người trời” - tập thứ 4 trong tác phẩm trường thiên Biển phì nhiêu.

Các tác phẩm của Mishima Yukio đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và được yêu thích toàn thế giới.

金閣寺

KINKAKUJI by MISHIMA Yukio

© 1956 by The heirs of MISHIMA Yukio

All rights reserved.

Originally published in Japan.

Vietnamese translation rights arranged with The heirs of MISHIMA Yukio through THE SAKAI AGENCY.

Dịch từ nguyên bản tiếng Nhật 金閣寺.

Bản quyền bản tiếng Việt © Công ty Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam, 2022.

Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ. Mọi hình thức xuất bản, sao chụp, phân phối dưới dạng in ấn hoặc văn bản điện tử, đặc biệt là việc phát tán trên mạng Internet mà không có sự cho phép bằng văn bản của Nhà xuất bản là vi phạm pháp luật và làm tổn hại đến quyền lợi của nhà xuất bản và tác giả.

Không ủng hộ, khuyến khích những hành vi vi phạm bản quyền.

Chỉ mua bán bản in hợp pháp.

Mishima Yukio

Kim
Các
Tự

金閣寺

NGUYỄN VĂN THỰC dịch

NXB Dân trí | Nhã Nam
05-2022

Chương Một

Thuở thiếu thời, tôi thường nghe cha nói về Kim Các⁽¹⁾.

Tôi được sinh ra nơi một mũi đất vắng vẻ nhô ra biển Nhật Bản, phía Đông Bắc Maizuru, nhưng cố hương của cha tôi lại không phải ở đó, mà ở Shiraku, ngoại ô phía Đông Maizuru. Nghe lời nài ép, cha tôi đi tu, và cuối cùng ông làm trụ trì một ngôi chùa ở mũi đất hẻo lánh, lấy vợ và sinh ra tôi tại đó. Quanh ngôi chùa trên mũi Nariu ấy không có lấy một ngôi trường trung học nào thích hợp. Và tôi phải rời nơi nuôi nấng sớm hôm, tới trọ học tại nhà của chú tôi nơi cố hương của cha. Tôi phải đi bộ từ nhà chú đến trường trung học Đông Maizuru.

Cố hương của cha tôi có nhiều ánh sáng, nhưng vào khoảng tháng Mười một, tháng Mười hai, ngay cả những ngày có vẻ quang đãng, trời vẫn đổ mưa tới bốn năm lần. Tôi nghĩ tính tình của tôi khi nắng khi mưa có lẽ cũng vì thế.

Những buổi chiều tà tháng Năm, khi đi học về tôi hay trèo lên phòng học ở tầng hai nhà chú, nhìn về ngọn đồi trước mặt. Triền đồi lá non đẫm ánh hoàng hôn, và ngay giữa cánh đồng cỏ, thấy như có một bức bình phong dát vàng ai đó đã dựng lên, mà tôi cứ ngỡ đó là Kim Các.

Dù nhìn không biết bao nhiêu lần Kim Các rành rành trong ảnh và trong sách học, nét diễm lệ của Kim Các mà cha tôi kể vẫn cứ chiếm ngự lòng tôi. Tuy chúng tôi không hề nói về một Kim Các cụ thể lóng lánh hoàng kim, nhưng theo ông, không có gì trên đời đẹp hơn Kim Các. Cứ thế, Kim Các ấy với mặt chữ, với âm vận ghi khắc vào lòng tôi: tòa Kim Các là một báu vật tuyệt thế.

Khi nhìn cánh đồng xa xa lung linh dưới ánh mặt trời, tôi cứ ngỡ đó là bóng hình của Kim Các. Đèo Kichizaka làm thành biên giới giữa phủ Kyoto nơi tôi sống và tỉnh Fukui, nằm ngay chính Đông. Mặt trời mọc lên nơi đèo này. Dù Kyoto thực ra ở hướng Tây ngược lại, tôi vẫn thấy Kim Các từ giữa vùng nắng sớm nơi núi đồi ấy sừng sững hiện lên trong bầu trời ban mai phía Đông.

Kim Các cứ hiện ra khắp nơi như thế. Dù rằng trong hiện thực, tôi chưa từng nhìn tận mắt Kim Các, cũng giống như biển ở vùng này. Vì dù vịnh Maizuru nằm cách thôn Shiraku phía Tây chỉ sáu cây số, nhưng vì bị núi che khuất, nên không thể thấy biển. Tuy nhiên, nơi đây vẫn luôn luôn phảng phất hơi hướm của biển. Đôi khi nghe mùi biển trong gió và khi biển động những đàn hải âu trốn biển, bay đáp xuống cánh đồng ở đây.

Tôi, thân thể yếu ớt, dẫu là chạy đua hay thi đu xà, gì tôi cũng thua người ta. Và từ hồi sinh ra tới giờ tôi cứ bị tật nói lắp, nên càng ngày càng nghĩ tới chuyện thu mình lại. Thế rồi khi mọi người biết tôi là con nhà chùa, bọn nhãi ranh cứ giả bộ làm thầy chùa cà lăm cà lăm tụng kinh mà giễu tôi. Trong truyện kể nọ có một tuần đinh nói cà lăm, thế là chúng nó lấy truyện đó đọc cho tôi nghe.

Cái tật cà lăm ấy, không cần phải nói ra, thì ai cũng biết nó ngăn cách tôi với ngoại giới. Cái âm đầu tiên thoát ra được cửa miệng thật khó khăn. Mặc dù biết cái âm đầu tiên này giống như chìa khóa để mở cánh cửa nội giới thông ra ngoại giới, tôi cũng xoay mãi chiếc chìa ấy mà chẳng được. Phần đông người ta nhờ nói được ngôn ngữ một cách thông suốt, mới mở được cánh cửa nội giới thông ra ngoại giới, giữ cho giao tiếp được trơn tru, nhưng tôi thì chẳng thể làm vậy. Ổ khóa đã đóng gỉ mất rồi.

Người bị tật cà lăm, trong khi vội vàng, tất tả để phát ra cho được cái âm thứ nhất, cũng giống như con chim nhỏ vùng vẫy gỡ thân khỏi keo đặc quánh, nhưng khi thân đã thoát được thì muộn mất rồi. Thực vậy, trong khi tôi vùng vẫy, ngoại giới hiện thực cũng có khi có vẻ khoanh tay chờ đợi, nhưng cái hiện thực đang chờ đợi tôi ấy không còn là hiện thực tươi mát nữa. Và cuối cùng cái ngoại giới mà tôi loay hoay mãi mới vươn ra được đó, dù vẫn còn đó, nhưng đã phai màu, đã vuột đi trong nháy mắt... Thế rồi, cái hiện thực mà tôi cứ nghĩ chỉ thích hợp cho tôi, vẫn nằm ra đó, đã mất vẻ tươi mát, và bắt đầu bốc mùi thối rữa.

Rất dễ tưởng tượng ra, loại người có cái tuổi trẻ như tôi sẽ dẫn tới chỗ ước ao ôm vơ vào mình hai loại quyền lực tương phản. Tôi thích những biên chép về các bạo chúa trong lịch sử. Nếu tôi là một bạo chúa cà lăm, tầm ngầm ít nói, hẳn thần dân sẽ phải dè chừng sắc mặt của tôi, ngày đêm lo ngay ngáy và run rẩy. Tôi chẳng cần phải dùng lời lẽ linh lợi, chính xác để bao biện cho cái ác của mình. Sự im lặng của tôi cũng đủ để biện minh cho mọi loại tàn bạo. Do đó, một mặt tôi nghĩ vu vơ là tôi sẽ trừng phạt từng thầy giáo, từng học sinh vốn hay xem thường tôi, mặt khác, tôi cũng vui thích mà tưởng tượng mình là chủ tể của thế giới nội tâm tôi, là một nghệ sĩ lớn tràn đầy sự thấu suốt lặng lẽ. Nhìn bên ngoài, tôi nghèo như thế đấy, nhưng tâm hồn tôi giàu có hơn bất cứ ai. Một thiếu niên có cái vẻ thất bại sao đó khó mà gột rửa, nhưng chính chàng ta là một kẻ đã được bí mật tuyển chọn. Liệu suy nghĩ như thế là suy nghĩ tầm phào? Tôi có cảm tưởng tôi có một sứ mệnh, mà chính tôi cũng chưa biết được, đang chờ tôi.

... Một chuyện sau đây tôi còn nhớ.

Trường trung học Đông Maizuru với những lớp học sáng sủa, hiện đại còn giữ lại được một khoảng sân rộng, và có núi non thênh thang bao quanh.

Một ngày tháng Năm, có anh cựu học sinh của trường bấy giờ đã là sinh viên trường hải quân Maizuru, được nghỉ phép, trở lại thăm trường cũ.

Anh ta da sạm nắng, và khi nhướng mắt lên, sống mũi sắc nét nhô ra khỏi vành nón lính kéo sụp tận mí mắt. Từ đầu đến chân anh ta đường đường là một anh hào. Đứng trước đám trò nhỏ, anh ta kể về sinh hoạt đầy kỷ luật nghiêm khắc của anh. Mặc dù đang kể về một cuộc sống khắc khổ, nhưng trong giọng nói tưởng như anh ta đang kể về những chuỗi ngày sống đầy hào hùng, ngạo nghễ. Nhất cử nhất động có vẻ khoa trương, song anh tuổi trẻ vẫn còn biết giữ mình để khỏi quá đà kiêu căng. Anh ta ưỡn lồng ngực dưới lớp binh phục, trông giống như tượng đầu thuyền đang chém sóng luồn gió.

Anh đi hai ba bậc thang xuống sân trường và ngồi xuống bậc thang làm bằng đá Đại Cốc. Rồi năm sáu trò nhỏ vây quanh, khom người say mê lắng nghe anh ta nói trong khi nơi những luống hoa trên triền dốc, muôn loài hoa tháng Năm, nào hoa tuy líp, hoa hương đậu, hoa hải quỳ, hoa anh túc đỏ đua nhau khoe sắc, và phía trên đầu, những chùm lớn hoa mộc lan trắng đang nở rộ.

Cả người nói lẫn người nghe không động đậy; người ngoài nhìn vào cứ tưởng chừng đấy là những bức tượng. Phần tôi, tôi ngồi một mình, xa họ vài mét, trên ghế đá nơi sân trường. Ấy là phép tắc của tôi. Hoa tháng Năm, áo nhà binh ta đây là lính, tiếng cười nói trong trẻo, và, tôi, tôi lại cứ giữ phép giữ tắc.

Thế mà người anh tuổi trẻ hào kiệt ấy lại để mắt đến cái thằng hẩm hiu là tôi hơn mấy đứa nhóc đang sùng bái anh. Chỉ có tôi là kẻ không có vẻ phục lăn cái oai phong của anh, và điều này làm tổn thương lòng kiêu hãnh của anh ta. Anh hỏi mấy đứa kia tên của tôi, rồi anh cất tiếng gọi:

“Mizoguchi ơi!” Đó là lần đầu chúng tôi mặt đối mặt. Tôi không trả lời trả vốn gì, chỉ nhìn chằm chằm vào anh ta. Trong nụ cười của anh dành cho tôi có cái vẻ của một người có quyền lực đoái mắt nhìn kẻ dưới.

“Em sao không nói gì với tôi cả. Bộ em câm hả?”

“Nó, nó bị… bị... cà... lăm.” Một đứa trong đám tôn sùng người anh hùng trả lời thay tôi, và cả bọn cười gập cả thân. Tiếng cười chế nhạo thật rực rỡ! Đối với tôi, tiếng cười của mấy đứa cùng tuổi là tiếng cười độc ác đặc thù của bọn choai choai, thế mà tiếng cười ấy trông chói lòa như những chòm lá bung ra ánh sáng.

“Ủa, cà lăm hả? Em có muốn vào trường hải quân không? Em mà bị cà lăm, thì chỉ nội một ngày, trường sẽ khai thông ngay thôi.”

Tôi, chẳng biết sao, bỗng trả lời rõ ràng, ngay lập tức:

“Tôi không vào đó đâu. Tôi sẽ làm thầy chùa.” Lời nói tuôn ra dễ dàng, không chút chậm trễ, chẳng cần cố công.

Mọi người im lặng. Anh tuổi trẻ hào kiệt cúi đầu, bứt cọng cỏ cạnh mình, bỏ vào miệng: “Ừ, nếu thế thì, vào một năm nào đó tôi sẽ có việc phải làm phiền em đấy.”

Năm đó cuộc chiến Thái Bình Dương đã bắt đầu.

... Vào lúc đó tôi chợt thấy một điều. Tôi thấy cái cảnh tôi sẽ dang rộng đôi tay đứng chờ đợi trong cõi tăm tối; chẳng bao lâu nữa hoa tháng Năm, bộ binh phục, bọn ác độc cùng trang lứa với tôi sẽ sà vào trong vòng tay của tôi; còn chính tôi, tôi sẽ kéo cái thế giới ấy xuống tận đáy, túm chặt lấy nó... Nhưng sự chợt thấy mà tôi vừa nắm bắt được quá nặng nề đến nỗi tôi, chỉ là một thằng nhóc, khó mà hãnh diện được.

Đã là hãnh diện thì nó phải có cái vẻ nhẹ nhàng, trong sáng, tốt đẹp và tỏa ra rực rỡ, và tôi muốn niềm hãnh diện của tôi có thể hiển hiện trước mắt tôi, và ngay cả trước mắt ai đó, ví dụ, thanh kiếm ngắn mà anh ấy mang nơi hông chính là hiện thân của niềm hãnh diện như thế.

Thanh kiếm ngắn mà bọn học sinh trung học khát khao, quả thực là một món trang sức đẹp đẽ. Tôi nghe nói rằng các sinh viên trường hải quân lớn dùng thanh đoản đao như thế để gọt bút chì, nhưng cố ý dùng một biểu tượng trang nghiêm như thế mà làm một chuyện dung tục, vặt vãnh như vậy, có lẽ muốn tỏ ra mình là dân chịu chơi sao đó.

Anh ta khơi khơi cởi bộ binh phục của trường và mắc lên hàng giậu sơn trắng. Cả chiếc quần và chiếc áo lót trắng cũng vắt lên như vậy, và lại ở thật gần hoa, quần áo này sẽ tỏa mùi da thịt của anh trai trẻ đang rịn mồ hôi. Có con ong mật tưởng lầm, nghỉ cánh trên chiếc hoa áo trắng lóa. Chiếc mũ đồng phục đính dây kim tuyến hoàng kim được chụp trên một trong những thanh giậu, trông như lúc được đội trên đầu của anh, ngay ngắn, với vành mũ kéo sụp xuống. Rồi, anh ta bị mấy thằng nhóc khích tướng, bèn đi ra sân sau đọ sức.

Nhìn những món đồ anh cởi ra để đấy, tôi tưởng như đang ở trong vùng mộ địa đầy tôn kính. Muôn hoa tháng Năm lại càng làm cho ta nghĩ như thế. Chiếc mũ lính phản chiếu vành màu đen bóng. Thanh đoản kiếm và cái nịt da treo bên cạnh khi tách rời khỏi xác thân anh càng phát ra một vẻ đẹp lãng mạn. Chúng hoàn hảo giống như những mảnh ký ức... hay nói cách khác, trông phảng phất như những di vật của người anh hùng trẻ tuổi.

Tôi chắc rằng chẳng có ai quanh tôi. Có tiếng reo hò nổi lên từ phía bãi đấu. Tôi móc trong túi ra con dao đã gỉ sét mà tôi dùng để gọt bút chì, rón rén lại gần hàng giậu, lén khứa vài vết mờ mờ vào mặt sau cái vỏ da đen đựng đoản kiếm đẹp đẽ đó.

... Cứ căn cứ vào những điều tôi vừa diễn tả, có lẽ người ta sẽ vội vàng cho tôi là một kẻ có máu thi sĩ, nhưng mãi cho tới hôm nay, những thứ đại loại như ghi chép những điều cần nhớ tôi còn không làm, nói gì đến chuyện làm thơ. Tôi chẳng có cái ý chí trui rèn một tài năng khác để bù đắp cho năng lực thua kém người của tôi mà nhờ thế vượt qua được người đời. Nói cách khác, tôi quá ngạo mạn để trở thành một người làm nghệ thuật. Mộng làm bạo chúa hay đại nghệ sĩ chỉ là chuyện trong mơ, còn tôi, tôi hoàn toàn không có hứng thú thực sự bắt tay vào làm trọn một cái gì đó.

Vì chuyện không ai hiểu mình đã trở thành niềm hãnh diện duy nhất của tôi, tôi không cần đau khổ vì phải phân trần và cố gắng giải thích này nọ. Tôi nghĩ là những chuyện thường dành cho người đời hẳn định mệnh không dành cho tôi. Nỗi cô độc càng ngày càng phình ra, giống y con lợn sề.

Bỗng nhiên tôi nhớ lại sự kiện bi thảm xảy ra trong làng chúng tôi. Mặc dù tôi thực sự không có chút nào can hệ tới chuyện này, nhưng tôi vẫn không rút ra khỏi cái cảm giác rõ ràng là tôi có tham dự vào.

Suốt cái sự kiện ấy, trong cùng một lúc, tôi đã phải đối mặt với tất cả: cuộc đời, thú vui xác thịt, sự phản bội, sự ghét nhơ, ái tình và mọi thứ trên đời, nhưng rồi những điều cao quý tiềm ẩn bên trong những thứ đó, cái trí nhớ của tôi lại cứ muốn từ chối, muốn bỏ lơ.

Có một cô gái đẹp ở trong một ngôi nhà nằm cách nhà chú tôi hai căn. Tên cô là Uiko. Mắt cô to tròn và trong. Nhà lại giàu có nên cô cũng có thói kiêu kỳ. Lắm kẻ xun xoe với cô, nhưng chẳng một ai hiểu cô nghĩ ngợi gì vì cô lúc nào cũng một mình, xa cách. Mặc dù Uiko có lẽ vẫn còn trinh, thế mà có những ả đàn bà nặng lòng đố kỵ, nhìn nhân tướng cô, cứ xì xầm cô là loại gái có tướng không sinh con được.

Uiko chỉ học xong trường nữ trung học, rồi tình nguyện làm y tá trong bệnh viện hải quân Maizuru. Khoảng cách từ nhà cô đến bệnh viện có thể đạp xe đạp được, nhưng vì cô làm ca sáng, nên trời vừa mới rạng cô đã ra khỏi nhà, sớm hơn giờ tôi đi học cả hai tiếng.

Có một tối, nghĩ tới thân thể của Uiko rồi buông mình vào những mơ mòng u ám, nên tôi không ngủ được, thế là tôi từ trong bóng tối lẻn ra khỏi giường, đeo giày thể thao vào và ra khỏi nhà trong ánh nhập nhòe của sớm mùa hè.

Chuyện nghĩ tới thân thể của Uiko không phải tối hôm đó là lần đầu. Cái chuyện thỉnh thoảng nghĩ tới thân thể cô nàng dần dần kết dính trong tôi; thân thể của Uiko trắng trẻo, mềm dẻo trầm mình trong bóng tối lờ mờ, rồi ngưng kết lại thành một hình hài xác thịt thơm hương, giống như khối ý nghĩ trong đầu tôi. Tôi nghĩ là ngón tay mình sẽ ấm lên khi đụng chạm vào thân thể ấy, và cái mềm mại của xác thân còn truyền vào ngón tay tôi và tỏa hương như phấn hoa.

Tôi chạy thẳng ra con đường còn nhập nhoạng bóng tối. Đá trên đường không làm tôi vấp ngã, và bóng tối thong dong mở ra con đường trước mặt tôi.

Ở khúc này, đường đã rộng ra và dẫn tới bên ngoài xóm Azayasuoka thôn Shiraku. Ở đó, có một cây du to lớn. Thân cây còn đẫm sương mai. Tôi núp sau gốc cây và chờ Uiko đạp xe từ hướng xóm tới.

Tôi chỉ chờ. Không cố gắng làm gì hết. Tôi đã chạy muốn đứt hơi, và bây giờ tôi nghỉ xả hơi một chút dưới bóng cây du, nhưng rồi cũng không rõ từ nơi đây tôi sẽ làm gì. Tuy nhiên, vốn sống cách biệt ngoại giới rất nhiều, nên tôi cứ có ảo tưởng rằng một khi tôi nhảy vào được cái ngoại giới thì mọi sự cũng sẽ trở nên dễ dàng và chuyện gì tôi cũng có thể làm được.

Muỗi cứ chích vào chân tôi. Có tiếng gà gáy đó đây. Tôi nhìn xuyên suốt con đường. Xa xa có sắc trắng hiện ra lờ mờ, tưởng như là vệt nắng sớm, nhưng đó chính là Uiko.

Uiko đang cưỡi xe đạp đến. Bóng đèn phía trước xe bật sáng. Chiếc xe đạp âm thầm lướt tới. Tôi từ sau thân cây du phóng ra ngay trước xe đạp. Cô thắng gấp chiếc xe cách tôi trong gang tấc.

Lúc đó, tôi cảm thấy tôi như bị hóa đá. Ý chí lẫn dục vọng, tất cả đều hóa đá. Cái ngoại giới không liên quan gì tới nội giới của tôi, giờ lại hiện hữu quanh tôi một cách rõ ràng. Tôi, một kẻ đã chuồn khỏi nhà chú, thọc vào đôi giày thể thao trắng, phóng trên con đường còn chạng vạng, chạy tới dưới bóng sau cây du, vẫn chỉ là chạy hết tốc lực qua cái nội giới của mình. Trong ánh sáng nhập nhoạng ban mai, ngay cả nơi những mái nhà chập chờn đường nét lờ mờ trong thôn, nơi những thân cây đen sì, nơi đỉnh núi Aoba tối thẫm và ngay cả nơi Uiko trước mặt tôi đây, cái ý vị của cuộc sống hoàn toàn trống vắng, trống tới mức khủng khiếp. Chẳng màng đến sự tham dự của tôi, hiện thực đã được ban phát tại đó. Hơn thế nữa, cái hiện thực tối mịt mùng vô nghĩa này cứ chương ra và đè tôi bằng cái sức nặng mà cho tới giờ tôi chưa từng cảm thấy.

Có lẽ chỉ có ngôn từ là cứu vớt tôi khỏi chuyện này. Tôi luôn luôn suy nghĩ như thế, nhưng tôi đã lầm. Trong khi cần phải hành động, tôi lại luôn luôn để ý tới ngôn từ. Bởi vì ngôn từ khó thoát ra khỏi cửa miệng, nên tôi bị phân tâm, rồi cuối cùng sẽ quên luôn mình phải làm gì. Đối với tôi, cái chói lòa rực rỡ có tên là hành động phải luôn luôn đi đôi với ngôn từ rực rỡ chói lòa.

Tôi không nhìn thấy gì cả, nhưng tôi nghĩ Uiko thoạt đầu sợ hãi, rồi nhận ra tôi, cô ta chỉ nhìn vào miệng tôi. Có lẽ cô ta, trong hừng đông nhập nhoạng, nhìn vào cái miệng của tôi, hay đúng ra, vào cái lỗ nhỏ tối tăm, ngớ ngẩn, vặn vẹo vô nghĩa, cái lỗ méo mó, bẩn thỉu giống như hang ổ của loài động vật nhỏ bé sống trong ruộng đồng. Thế rồi, nhờ đó, cô mới xác định được là cái lực liên kết với ngoại giới nơi tôi bị nghẽn hoàn toàn, rồi thì cô mới yên tâm.

“Này, anh làm gì kỳ cục vậy anh? Mà anh bị tật cà lăm hả?”

Uiko nói, nhưng trong giọng nói ấy có cái vẻ đoan chính và tươi mát của làn gió sớm. Cô bấm chuông và chân lại đặt trên bàn đạp. Cô đạp vòng tránh tôi như tránh một tảng đá. Dù chẳng có lấy một bóng người, tôi vẫn nghe Uiko vừa đạp xe ra hướng cánh đồng xa vừa bấm chuông inh ỏi, liên hồi mà giễu tôi.

Tối đó, vì Uiko mách với mẹ, mẹ cô đến nhà chú tôi. Chú tôi thường ngày vốn rất hiền lành, đã mắng tôi một trận nên thân. Tôi rủa Uiko và cầu sao cho cô ta chết cho tiệt nòi. Và mấy tháng sau xảy ra y như lời nguyền rủa của tôi. Từ đó về sau, tôi cứ tin như đinh đóng cột chuyện rủa sả người khác.

Khi ngủ cũng như khi thức, tôi cứ ước sao Uiko chết quách đi cho xong. Tôi mong rằng cái kẻ đã chứng kiến sự xấu hổ của tôi sớm tiêu tùng. Một khi chứng nhân không còn nữa, sự hổ thẹn của tôi cũng không còn trên đời này. Tha nhân đều là chứng nhân. Không có tha nhân, không có xấu hổ. Trong bóng hình của Uiko, trong đôi mắt loáng như làn nước giữa buổi bình minh nhập nhoạng đã chăm chú nhìn vào miệng của tôi, tôi thấy thế giới của tha nhân - cái thế giới của đám người quyết không để ta được yên, sẵn lòng trở thành đồng phạm hoặc chứng nhân cho ta. Phải tiêu diệt hết tất thảy tha nhân. Để có thể thực sự ngước mặt lên nhìn mặt trời, thì phải hủy diệt cho được cái thế giới này.

Hai tháng sau vụ mách mẹ đó, Uiko thôi việc tại bệnh viện hải quân và chỉ ở nhà. Người trong làng đàm tiếu đủ thứ chuyện. Thế rồi cuối mùa thu, có chuyện xảy ra.

... Chúng tôi có mơ cũng không thể biết rằng có một tay đào binh khỏi hải quân chạy trốn vào làng chúng tôi. Mãi tới khoảng giữa trưa hiến binh tới trụ sở làng, nhưng chuyện hiến binh tới làng không phải là chuyện lạ lùng gì, do đó chúng tôi chẳng để ý gì cho lắm.

Vào một ngày trời trong sáng cuối tháng Mười, tôi đi học như thường lệ, tối làm bài tập xong, đi ngủ. Tôi chuẩn bị tắt đèn và nhìn xuống đường làng, ở đó nghe như có nhiều người chạy ào ào và thở hồng hộc như một bầy chó. Tôi bước xuống gác. Có một bạn học đang đứng nơi thềm cửa, trợn mắt hét kêu tôi và chú thím lúc đó đã trở dậy.

“Này ông bà ơi, hiến binh vừa mới bắt Uiko. Chúng ta cùng đến đó xem sao!” Tôi xỏ guốc vào và chạy nhanh ra. Giữa đêm trăng đẹp, những giàn phơi lúa nơi nơi trong những thửa ruộng vừa mới gặt trải bóng tươi mát.

Trong bóng tối của một chòm cây có những bóng người đang tụ tập và múa may tay chân. Uiko trong bộ đồ Tây màu đen đang ngồi trên đất. Mặt cô trắng bợt. Quanh cô có bốn năm hiến binh và cha mẹ cô. Một viên hiến binh đang cầm thứ gì như hộp đựng đồ ăn và hét. Người cha quay đầu khi thì bên này khi thì bên kia, hoặc nói với viên hiến binh, hoặc quở trách con gái mình. Người mẹ ngồi chò hỏ mà khóc.

Chúng tôi nhìn cảnh tượng này từ một bờ ruộng cách xa đó một thửa ruộng. Người xem càng lúc càng đông và lẳng lặng chen vai nhau. Vầng trăng nhỏ như thể bị bóp teo lại đang treo trên đầu chúng tôi.

Người bạn học giải thích thầm thì vào tai tôi: Uiko cầm hộp đồ ăn, lẻn ra khỏi nhà, đi tới xóm kế cận và bị một hiến binh đang mai phục bắt. Rõ ràng hộp đựng đồ ăn là để tiếp tế cho tay đào binh. Tay đào binh và Uiko trở nên thân thiết với nhau ở bệnh viện Hải quân, do đó Uiko có thai và bị đuổi việc. Hiến binh hỏi tra về nơi giấu tay đào binh, nhưng Uiko chỉ ngồi đó không nhúc nhích lấy một phân và ngoan cố không nói lấy nửa lời...

Còn tôi, tôi chỉ nhìn Uiko không chớp mắt. Cô ta trông giống một người đàn bà điên bị bắt. Mặt cô tê cứng dưới trăng.

Tôi chưa từng thấy khuôn mặt nào tràn đầy sự cự tuyệt đến như vậy. Phần tôi, tôi nghĩ mặt của tôi là mặt của kẻ bị thế giới chối từ, nhưng khuôn mặt Uiko là khuôn mặt từ chối thế giới. Ánh trăng chảy không ngơi nghỉ trên trán, trên mắt, sống mũi và má cô, nhưng khuôn mặt tê cứng của cô chỉ tắm trong ánh trăng ấy. Nếu cô nhấp nháy mắt, mấp máy miệng một chút, cái thế giới mà cô chối bỏ có lẽ sẽ lấy đó làm dấu hiệu mà ào ạt tràn vào cô như tuyết lở.

Tôi nín thở nhìn vào khuôn mặt ấy. Lịch sử bị đứt đoạn ở khúc này, và khuôn mặt ấy chẳng nói cho chúng ta biết gì về vị lai cũng như về quá khứ. Một khuôn mặt lạ lùng như đôi lúc chúng ta thấy trên gốc một cây vừa mới bị đốn ngã. Dù gốc cây còn mang cái màu tươi rói, nhưng sự lớn lên đã chấm dứt ở đây. Cái mặt cắt nơi gốc cây chợt được tắm gội bằng ánh mặt trời, bằng những làn gió mà lẽ ra nó sẽ chẳng bao giờ biết đến trong đời, nó đột ngột phơi mình ra trước một thế giới không thuộc về nó, và nơi mặt cắt ấy hiện khuôn mặt lạ lùng vẽ bằng những đường vân gỗ tuyệt đẹp. Khuôn mặt chường ra chỉ để chối từ với thế giới này.

Tôi không thể cầm lại cái ý nghĩ rằng trong đời cô cũng như trong đời tôi, sẽ không thể thấy lại lần thứ hai cái khoảnh khắc mà khuôn mặt của Uiko lại đẹp đẽ đến thế, nhưng cái khoảnh khắc ấy không kéo dài như tôi nghĩ, đột nhiên dung nhan xinh đẹp của cô biến dạng.

Uiko chồm dậy. Tôi có cảm tưởng lúc đó cô có vẻ đang cười. Tôi dường như thấy những chiếc răng cửa trắng của cô lóng lánh với ánh trăng. Tôi không thể viết thêm về sự biến dạng. Vì khuôn mặt của Uiko, khi cô trỗi dậy, đã quay đi khỏi ánh trăng và biến mất trong bóng cây.

Thật là đáng tiếc tôi không được thấy dung nhan cô nàng ra sao khi cô quyết tâm phản bội. Nếu tôi nhìn thật kỹ, thì lòng thứ tha dành cho người đời, lòng bao dung cho mọi sự xấu xa có lẽ sẽ nảy mầm trong tôi.

Uiko chỉ vào hốc núi Kawara xóm bên.

“A, như vậy hắn ở trong Kim Cương Viện.” Viên hiến binh kêu lên.

Nghe thế, tôi cảm thấy vui như tết tựa trẻ con. Hiến binh dàn đội hình và bao vây tứ phía Kim Cương Viện. Họ còn kêu gọi dân làng hợp lực. Cái tâm địa tồi tệ nổi lên trong tôi, tôi và năm sáu thằng nhóc khác cùng nhau hùa vào bầy đi đầu dưới sự chỉ dẫn của Uiko. Đường trăng, hiến binh đi kèm Uiko, và tôi ngạc nhiên khi thấy cô ta đi đầu với bước chân đầy tự tin.

Kim Cương Viện là một ngôi chùa danh tiếng. Từ Yasuoka phải đi đường núi khoảng mười lăm phút mới đến được chùa. Chùa nổi tiếng vì có cây bách được bàn tay vương giả của thân vương Takaoka trồng và vì có tháp ba tầng ưu nhã tương truyền là do Hidari Jingoro dựng lên. Vào mùa hạ người ta thường tắm dưới thác phía sau núi.

Bên bờ sông có tường bao khu chánh điện nhà chùa. Cỏ tranh mọc um tùm trên đoạn tường đất có mái bị vỡ. Những bông cỏ tranh trắng sáng ngời trong đêm. Gần cổng chánh điện hoa sơn trà đang độ đơm bông. Nhóm chúng tôi lặng lẽ đi hàng một dọc bờ sông.

Ngự đường của Kim Cương Viện, phải trèo thêm nữa mới lên tới. Khi qua cầu gỗ súc, thì có tháp ba tầng bên phải, bên trái là rừng cây thích, và trong khu rừng có cầu thang đá một trăm lẻ năm bậc cao chót vót phủ đầy rêu. Bậc thang khá trơn trượt vì làm bằng đá vôi.

Trước khi qua chiếc cầu gỗ súc, viên hiến binh nhìn lại đằng sau và vẫy tay ra hiệu cho đội chúng tôi ngừng lại. Nơi đây có cửa Nhân Vương⁽²⁾ được Unkei và Tankei dựng ngày xưa. Và vùng phía sau từ chỗ này là núi đồi thuộc thung lũng Tsuzura, lãnh địa của Kim Cương Viện.

... Chúng tôi nín thở.

Hiến binh thúc giục Uiko. Cô ta đi qua cầu gỗ súc một mình, và một lúc sau chúng tôi đi theo. Bóng tối bao phủ nửa dưới cầu thang, nhưng nửa đường đi lên lại có ánh trăng sáng. Chúng tôi giấu mình trong bóng tối nơi đoạn cầu thang bên dưới. Lá cây thích đã nhuốm sắc thu rực đỏ lúc này đen sẫm dưới ánh trăng.

Phía trên bậc thang đá là chánh điện của Kim Cương Viện; từ đây, chéo sang bên trái có hành lang lợp mái nối qua một ngự đường trống không trông như điện trình diễn thần nhạc. Ngự đường này đâm lên không trung, xây theo kiểu vũ đài của chùa Thanh Thủy; nhiều cột và xà ngang hợp lại chống đỡ từ phía dưới bờ đá dựng. Cả ngụ đường, hành lang lẫn giàn cột gỗ chống đã gội mưa tắm gió, trở nên trắng bong như xương trắng. Vào mùa cây thích lá đỏ rực lên, cấu trúc xương trắng ấy hài hòa tuyệt đẹp với màu lá đỏ, nhưng ban đêm giàn cột chống bạc phếch ấy đẫm ánh trăng loáng nhoáng trông có vẻ ma quái, mê hoặc. Tay đào binh dường như đang trốn trong một ngự đường nằm phía trên vũ đài. Hiến binh tính dùng Uiko làm mồi nhử.

Chúng tôi, những chứng nhân, giấu mình, nín thở. Khí lạnh hạ tuần tháng Mười bao trùm lấy tôi, mà má tôi cứ nóng hổi lên.

Uiko một mình leo lên cầu thang đá một trăm lẻ năm bậc. Vênh váo như một mụ điên. Bán diện đẹp đẽ của cô ta trở nên trắng dã giữa mái tóc đen và bộ đồ Tây màu đen.

Trăng, sao, mây đêm, và núi tiếp trời bởi đường viền ngọn của ngàn cây trắc bá, những vệt trăng lốm đốm còn lại, giàn cột chống trắng trập trùng, ở giữa một nơi như thế Cái Đẹp trong ngần của sự phản bội từ Uiko làm tôi ngây say. Cô ta có đủ tư cách để mà đơn độc, ưỡn ngực bước lên cầu thang đá trắng ấy. Sự phản bội ấy đồng điệu với sao, trăng và ngàn cây trắc bá. Cuối cùng, cô ta đã cùng sống trên cõi đời này với đám chứng nhân chúng tôi và đã chấp nhận cõi thiên nhiên này. Cô ta bước lên như một đại biểu của chúng tôi.

Tôi thở hào hển, và bất giác nghĩ: “Qua sự phản bội, cuối cùng cô ta chấp nhận cả mình đây. Cô nàng bây giờ cũng chính là mình.”

... Cái mà ta gọi là sự kiện, vào một thời điểm nào đó, cũng sẽ chìm vào quên lãng. Hình ảnh Uiko leo lên cầu thang đá một trăm lẻ năm bậc phủ rêu vẫn còn đó trước mắt tôi. Trong tâm trí tôi dường như cô ta cứ leo mãi leo hoài cầu thang đá ấy.

Nhưng kể từ lúc đó, Uiko đã trở thành một người khác. Khi cô ta leo lên cầu thang đá đó, có lẽ cô ta đã một lần nữa phản bội tôi, phản bội chúng tôi. Từ lúc đó về sau, Uiko hoàn toàn không còn chối bỏ thế giới nữa. Cô ta cũng không hoàn toàn chấp nhận nó. Cô ta chỉ cúi mình trước mệnh lệnh của ái dục thường tình và buông thân như một người đàn bà vì một người đàn ông.

Do đó, tôi chỉ có thể nhớ cảnh này như quang cảnh khắc trên thạch bản cổ xưa. Uiko đi qua hành lang và gọi với vào vùng tối của ngự đường. Có bóng dáng một người đàn ông xuất hiện. Uiko nói điều gì đó. Anh ta chĩa khẩu súng lục đang cầm trong tay về phía giữa cầu thang đá và nổ súng. Hiến binh dùng súng lục từ bụi rậm khoảng giữa cầu thang đá bắn trả lại. Khi tay đào binh sửa soạn bắn lần nữa và Uiko toan chạy về phía hành lang, anh ta bắn liên tục mấy phát vào lưng cô. Uiko té lộn nhào. Người đàn ông gí mũi súng lục vào màng tang mình và bấm cò.

Trước tiên hiến binh, sau là tất cả những người khác, phóng lên bậc thang đá, chạy nhanh về phía hai thi thể. Tôi giấu mình thin thít trong bóng tối của những cây thích. Giàn chống màu trắng với những cột dọc và xà ngang chồng lên nhau cao sững trên đầu tôi. Phía trên ấy, tiếng gót giày giẫm trên hành lang lát gỗ lót dội khe khẽ, rung rung. Hai ba ánh đèn pin đan nhau quét trên lan can rồi rọi xuống những ngọn cây đỏ rực.

Tôi chỉ có cảm tưởng là tất cả mọi chuyện này đang xảy ra ở một nơi thật xa. Người kém nhạy cảm, khi máu còn chưa chảy thì chẳng sợ hãi gì, nhưng khi máu đã chảy thì bi kịch đã xảy ra xong rồi. Tôi đâm thiếp lúc nào cũng không biết nữa. Khi thức dậy, quanh tôi mọi người đã bỏ đi, chỉ còn tiếng chim nhỏ hót rộn rã. Ánh ban mai dần dần chiếu sâu xuống dưới những nhánh cây thích. Giàn cột chống màu xương trắng đẫm ánh nắng từ phía trên sàn, có vẻ như đã hồi sinh. Lặng lẽ và tự hào, mặt trời phô ngự đường trống trải ra giữa khoảng lõm của ngàn ngàn lá đỏ.

Tôi đứng lên, run rẩy xoa xoa thân thể. Chỉ có cơn lạnh còn lưu lại trong thân. Chỉ có giá lạnh là còn rớt lại.

***

Trong kỳ nghỉ xuân năm kế tiếp, cha tôi, khoác áo cà sa bên ngoài bộ quốc phục, đến thăm chú tôi. Ông nói ông sẽ đưa tôi đi Kyoto vài ngày. Bệnh phổi của ông đang trở nặng đáng kể. Tôi bị chấn động khi thấy ông hư hao. Dù không phải chỉ tôi mà cả chú thím tôi đều khuyên ông đừng đi nữa, ông vẫn không chịu nghe. Sau này nghĩ lại, tôi mới vỡ lẽ ra rằng ông muốn chính ông trong khi còn sống, đưa tôi đến gởi gắm cho vị sư trụ trì ở Kim Các Tự.

Tất nhiên được đi viếng chùa Kim Các là ước mơ của tôi từ bao nhiêu năm nay, nhưng, tuy cha cố gắng hết sức, mọi người vẫn thấy là ông đang bệnh nặng. Tôi chẳng có hứng thú gì mà đi. Vào lúc thời khắc được ngắm tòa Kim Các mà tôi chưa hề thấy đang tiến lại gần, tôi lại cảm thấy trù trừ. Dù sao đi nữa Kim Các tất phải đẹp. Tôi cá là Kim Các trong trí tưởng tượng của tôi đẹp hơn Kim Các trong thực tế.

Tôi rất thạo về Kim Các trong tầm hiểu biết của một thiếu niên. Lịch sử của Kim Các được thuật lại như sau trong một cuốn sách về nghệ thuật:

“Ashikaga Yoshimitsu (1358-1408) đã tiếp quản Bắc Sơn Điện của nhà Saionji và xây thành một biệt trang với quy mô lớn. Những kiến trúc chính bao gồm kiến trúc Phật giáo như Xá Lợi Điện, Hộ Ma Đường, Sám Pháp Đường, Pháp Thủy Viện; kiến trúc liên quan tới nơi ăn ở như Thần Điện, Công Khanh Gian, Hội Sở, Thiên Kính Các, Củng Bắc Lâu, Tuyền Điện, Khán Tuyết Đình. Xá Lợi Điện là một kiến trúc được xây dựng rất công phu, và sau này được gọi là Kim Các. Thật khó mà xác định cho chính xác và thông suốt khi nào Xá Lợi Điện được gọi là Kim Các. Khoảng sau loạn Onin (1467-77), vào thời Văn Minh⁽³⁾ (1469-87), tên gọi này được sử dụng một cách phổ biến.

Kiến trúc của Kim Các bao gồm lâu các ba tầng trông xuống một uyển trì⁽⁴⁾ rộng (Kính Hồ Trì), có lẽ hoàn thành năm 1398, khoảng năm thứ năm đời Oei. Tầng một, tầng hai theo phong cách tẩm điện và có cửa mắt cáo, nhưng tầng thứ ba là gian phòng vuông mỗi mặt rộng mười tám thước có cột bốn góc, dựng theo phong cách thuần túy thiền đường, phật đường, chính giữa là cửa gỗ phân ô, bên trái, bên phải là cửa sổ vòm hình chuông, mái hình chóp vuông lợp bằng vỏ cây bách, gắn tượng phụng hoàng bằng đồng mạ vàng. Điếu đình có tên gọi là Thấu Thanh, mang mái đầu hồi nhô ra phía hồ, phá hết cái đơn điệu của toàn thể. Mái Kim Các hơi nghiêng với phần mái hiên gồm các rui xếp thưa, có kích thước thuôn nhỏ, tạo nên vẻ đẹp nhẹ nhàng, tao nhã, là kiệt tác kiến trúc vườn cảnh phối hợp hài hòa phong cách phật đường vào kiến trúc nhà ở, bày ra cái thị hiếu của Yoshimitsu người đã thâu nạp văn hóa quý tộc, và chuyên chở một cách tuyệt hảo cái không khí thời ấy.

Sau khi Yoshimitsu mất, Bắc Sơn Điện được cải thành chùa phái Thiền Tông theo di nguyện của Yoshimitsu, mang tên là Lộc Uyển Tự⁽⁵⁾. Những công trình kiến trúc ấy cũng bị dời tới nơi khác hay bị bỏ mặc hoang phế. May thay Kim Các thì vẫn hãy còn...”

Như là vầng trăng trong trời đêm, Kim Các được xây dựng như biểu tượng của một thời đen tối. Do đó nhất thiết Kim Các trong những giấc mơ của tôi phải đẩy bối cảnh bóng tối vào những vùng quanh nó. Trong vùng tối tăm, những hàng cột thanh mảnh, đẹp đẽ đứng đó thật lặng lẽ và ngời lên những đốm sáng hắt hiu từ bên trong. Người đời có nói gì về Kim Các đi nữa, thì Kim Các diễm lệ ấy vẫn phải thinh lặng bày ra đó một công trình tinh tế và chịu đựng bóng tối vây quanh.

Tôi cũng nghĩ tới con phượng hoàng bằng đồng mạ vàng chịu gió chịu mưa qua bao năm tháng trên đỉnh của Kim Các. Con chim vàng thần bí này không bao giờ hót, không hề vỗ cánh, và tự nó, nó chắc chắn quên đi mình là chim, nhưng thật là sai lầm nếu ta nghĩ là nó không bay. Những con chim khác bay trong không gian, con phượng vàng này vươn cánh sáng rực bay mãi bay hoài trong thời gian. Thời gian đập vào cánh, đập vào cánh và trôi về phía sau. Để bay, chim giữ tư thế bất động, trợn mắt phẫn nộ, vươn cao đôi cánh, phe phẩy đuôi và bung đôi chân vàng uy nghi, thật đẹp làm sao.

Khi nghĩ như thế rồi, tôi lại có cái cảm tưởng Kim Các giống như một chiếc thuyền mỹ lệ trôi qua biển thời gian. Và còn có sách bàn về mỹ thuật viết như sau: “Một kiến trúc lộng gió và ít tường.” Lời bình này làm tôi tưởng tượng tới cấu trúc của một chiếc thuyền, và hồ nước mà chiếc thuyền hình lâu các ba tầng trang trí tinh xảo ấy trông ra thì tượng trưng cho biển. Kim Các đã trải qua không biết bao nhiêu đêm. Một chuyến hải hành không biết chừng nào kết thúc. Ban ngày chiếc thuyền huyền hoặc với dung nhan e ấp ấy thả neo phó mặc cho người người ngắm nhìn, nhưng khi đêm đến, nhờ cái bóng tối quanh, thuyền lại căng buồm lộng gió như có cánh buồm trên đỉnh.

Tôi không nói quá: Vấn đề mà tôi đụng phải ngay thuở còn rất trẻ, đó là Cái Đẹp. Phụ thân tôi là một thầy tăng chất phác, nhà quê, ít ăn ít nói, chỉ dạy cho tôi: “Trên thế gian này chẳng có gì đẹp như Kim Các.” Tôi nghĩ là trong giai đoạn tôi còn trong tình trạng vô tri, thì Cái Đẹp đã tồn tại đâu vô đó rồi, vì thế tôi không thể không bất mãn và bực bội. Nếu Cái Đẹp tồn tại thực sự ở Kim Các, thì tồn tại của tôi đã bị tách rời khỏi Cái Đẹp.

Dẫu sao đi nữa Kim Các đối với tôi dứt khoát không phải chỉ là một ý tưởng. Tuy Kim Các bị điệp trùng núi non ngăn cách làm ta không thể ngắm được, nhưng đấy chỉ là một vật như bao vật khác, và nếu ta muốn ngắm nó ta cũng có thể đi đến đó mà ngắm, như thế Cái Đẹp là một vật ta có thể rờ bằng tay, và phản chiếu rõ ràng trong mắt ta. Tôi biết, tôi tin rằng giữa những biến đổi của muôn hình ngàn tướng, Kim Các vẫn hoàn toàn bất biến.

Có lúc tôi nghĩ Kim Các như một món đồ kỳ công tinh xảo và nhỏ tưởng như có thể nắm được trong lòng bàn tay. Cũng có lúc cứ tưởng đó là một ngôi già lam kỳ quái, to lớn đứng chống trời xanh. Về vẻ đẹp, có thể nói là Kim Các không to không nhỏ, mà rất vừa phải, nhưng ở tuổi thiếu niên tôi lại không nghĩ như thế. Bởi thế, nhìn một đóa hoa hạ nhỏ nhắn khi nó đẫm sương mai phát ra tia sáng mờ ảo, lúc đó tôi nghĩ nó cũng đẹp như Kim Các vậy. Cả khi, tôi thấy mây ngự đỉnh núi và mép mây đen sầm ngậm sét ánh lên ánh vàng kim, quang cảnh hoành tráng ấy làm tôi nghĩ tới Kim Các. Thật lòng mà nói ngay cả khi nhìn dung nhan mỹ nhân, tôi vẫn hình dung trong lòng: “Cô nàng đẹp như Kim Các.”

Chuyến đi ấy thật là buồn. Tàu tuyến Maizuru từ Tây Maizuru, ngừng ở những ga nhỏ như Magura, Uesugi, rồi qua Ayabe, hướng về Kyoto, nhưng toa tàu dơ dáy, và khi tàu chạy dọc khe núi Hozu là nơi có nhiều đường hầm, khói tàu thổi vào trong toa không thương tiếc, và đám khói bực bội này làm cha tôi ho không biết bao nhiêu lần.

Hành khách đa số không ít thì nhiều có liên quan với Hải quân. Toa hạng ba chật ních những thân nhân đi thăm các hạ sĩ quan, thủy binh, công nhân, hải binh đoàn⁽⁶⁾ trở về.

Ngoài cửa sổ toa, tôi thấy cả một bầu trời âm u của ngày xuân đờ đẫn. Tôi nhìn vào chiếc áo cà sa phủ phần ngực bộ quốc phục của cha tôi, vào lồng ngực với hàng nút vàng kim như sắp bật tung ra của những anh hạ sĩ quan trẻ đẹp, hồng hào. Tôi cảm thấy tôi như đang ở giữa họ. Khi tôi tới tuổi mười tám đôi mươi, tôi sẽ được gọi nhập ngũ, liệu tôi có sống trung thực với bổn phận như anh hạ sĩ quan trước mặt tôi không? Dẫu sao đi nữa, tôi đang đứng dang chân giữa hai thế giới. Dù tôi còn trẻ, tôi vẫn cảm thấy được, dưới vầng trán xấu xí và ngoan cố của tôi, chiến tranh trở thành kẻ môi giới, nối kết cõi chết mà cha tôi đang coi sóc và cõi sống của những người tuổi trẻ. Có lẽ tôi sẽ là nút thắt. Nếu tôi chết trận, dẫu tôi chọn lối rẽ nào trước mặt, thì kết cục cũng sẽ giống nhau.

Cuộc đời tuổi trẻ của tôi lờ nhờ trong màu hoàng hôn. Thế giới của tối tăm thật kinh khủng, nhưng cuộc sống sắc nét như ban ngày cũng không phải là của tôi.

Trong khi trông chừng cha tôi ho, tôi nhìn dòng sông Hozu. Dòng sông xanh lam đến đậm đặc như màu sunfat đồng dùng trong thí nghiệm hóa học. Mỗi khi tàu chui ra khỏi đường hầm, hẻm núi Hozu có khi trông có vẻ xa có khi áp lại thật sát, bao quanh bởi những tường đá trơn trượt, ì ầm xoay vòng cái bàn xoay làm gốm xanh biếc ấy.

Cha tôi xấu hổ khi mở hộp đựng những vắt cơm gạo trắng trong toa.

“Đây không phải là gạo chợ đen mà là gạo do tín đồ dâng cúng. Cứ vui vẻ mà ăn, không sao cả.”

Ông nói như là để những người xung quanh cũng nghe, nhưng khi nói thế rồi, ông chỉ ăn chút chút cái nắm cơm chẳng lấy gì làm lớn.

Tôi không nghĩ cái tàu ám khói và cũ kỹ này sẽ đến được thành phố và tôi cứ nghĩ nó đang chạy về ga cõi chết. Khi tôi nghĩ như thế, mỗi lần tàu vào đường hầm, khói xông vào trong toa có cái mùi như của lò thiêu.

... Nhưng, khi cuối cùng đứng trước cổng chính của Lộc Uyển Tự, tim tôi bỗng nhói lên. Giờ đây tôi sẽ được nhìn vật đẹp đẽ nhất trên đời này.

Mặt trời ngả bóng tà tà và sương mù bao phủ núi non. Một số khách viếng cảnh chùa qua tới qua lui cổng chính cùng cha con tôi. Phía bên trái cổng là tháp chuông với vườn mai bao quanh, có cây trên cành còn vài bông sót lại.

Cha tôi đứng trước cổng chánh điện ngay phía trước có cây sồi lớn, và xin được hướng dẫn vào. Sư trụ trì, vì đang bận tiếp khách, nhắn ra là ngài xin chúng tôi chờ đợi vài chục phút.

“Thì trong thời gian chờ đợi, chúng ta đi vòng vòng ngắm Kim Các vậy,” cha tôi nói.

Cha tôi ít nhiều làm ra cái vẻ quan trọng và đang dường như khoe cho tôi, con trai ông, là chúng tôi qua cổng mà không tốn một đồng phí nào, nhưng cả người bán vé vào cổng và bùa lẫn người soát vé hoàn toàn là những người khác với những người khi cha tôi đến viếng chùa cả chục năm trước đây.

“Lần tới viếng chùa, dám lại thay đổi người cho mà coi!” Cha tôi nói với vẻ mặt lạnh lùng, nhưng tôi có cảm tưởng cha tôi cũng không tin chắc cái chuyện “lần tới viếng chùa” nữa.

Phần tôi, cố ý làm ra cái vẻ thiếu niên (chỉ trong lúc đó, chỉ trong trường hợp nặng phần trình diễn ấy, tôi mới có cái vẻ niên thiếu), tôi vui vẻ đứng trước cha tôi, lăm le phóng đi. Kim Các mà tôi từng mơ tưởng giờ xuất hiện ra toàn vẹn trước mắt tôi, không chút kỳ vĩ.

Tôi đứng bên Kính Hồ. Tòa Kim Các đứng bên kia hồ và phơi chính diện ra với nắng tà. Đình Thấu Thanh nửa ẩn nửa hiện phía trái. Trong cái hồ lềnh bềnh những rong, cỏ nước, lá và các thứ đại loại như thế, Kim Các thả cái bóng tinh xảo của mình xuống. Bóng hình ấy còn toàn mỹ hơn chính Kim Các. Nắng chiều làm cho ánh phản chiếu của hồ nhấp nháy lên mặt dưới mái hiên của Kim Các. Vì so với độ sáng của môi trường xung quanh, sự phản chiếu ở mặt dưới của mái hiên rất rực rỡ, rõ ràng và tòa kiến trúc cho ta cái cảm tưởng là đang ưỡn ra kiêu hãnh một chút, giống như bức tranh được phóng đại theo luật viễn cận.

“Ôi, tòa kiến trúc thật là đẹp! Tầng một gọi là Pháp Thủy Viện, tầng hai là Triều Âm Động, tầng ba là Cứu Cánh Đỉnh đấy.”

Cha tôi đặt cánh tay gầy gò, yếu bệnh lên vai tôi.

Tôi thay đủ góc độ hoặc nghiêng đầu mà ngắm, nhưng chẳng cảm thấy cảm động chút nào. Đó chẳng qua chỉ là một tòa nhà ba tầng cũ kỹ, đen đúa, nhỏ bé. Con phượng hoàng trên đỉnh trông giống như một con quạ đang đậu. Đẹp là đẹp chỗ nào? Nó chỉ cho tôi cái cảm giác bồn chồn, khó chịu. Tôi tự hỏi: Cái Đẹp ư? Chẳng lẽ nó ở nơi một cái chẳng đẹp đẽ như thế này sao?

Nếu tôi là một thiếu niên khiêm tốn và ham học hỏi, trước khi nản lòng như thế, thì tôi có lẽ nên lấy làm tiếc vì con mắt thưởng lãm của mình chưa được tinh tường lắm, nhưng vì lòng tôi đã trót trông mong Kim Các phải là tuyệt mỹ, cho nên nỗi đau vì bị phản bội đã cướp mất bất cứ suy nghĩ nào khác trong tâm trí tôi.

Tôi nghĩ hình như Kim Các đã giấu đi vẻ đẹp của mình và hóa thân thành một cái gì đó thì phải. Có thể rằng Cái Đẹp, để bảo vệ mình, đã đánh lừa con mắt người đời chăng? Lại nữa, tôi phải đến gần với Kim Các, loại trừ những chướng ngại mà tôi cảm thấy xấu trong mắt tôi, xem xét từng chi tiết một, và bằng mắt, nhìn cho ra cốt lõi của Cái Đẹp. Từ trước tới nay tôi chỉ tin vào Cái Đẹp mà mình thấy bằng mắt mình. Nên thái độ ấy của tôi là tự nhiên.

Thế rồi cha tôi dẫn tôi, trịnh trọng lên đến hành lang bên ngoài Pháp Thủy Viện. Trước hết tôi coi mô hình tinh xảo của Kim Các lồng trong khung kiếng. Mô hình rất hợp ý tôi. Mô hình này, trái lại, gần với Kim Các trong mộng của tôi hơn. Cái chuyện Kim Các nhỏ như thế nằm trong Kim Các lớn gợi tôi liên tưởng về cái vô hạn như tiểu vũ trụ tồn tại trong đại vũ trụ. Lần đầu tiên tôi có thể mộng mị. Về một Kim Các nhỏ thậm chí còn nhỏ hơn mô hình, nhưng hoàn chỉnh, và một Kim Các vô cùng lớn so với Kim Các thực sự, gần như bao bọc thế giới.

Nhưng tôi đâu có được dừng chân trước mô hình mãi đâu. Cha tôi sau đó dẫn tôi đến trước tượng của ngài Yoshimitsu, quốc bảo nổi tiếng được đặt tên khi ngài quy y, gọi là tượng Lộc Uyển Viện Điện Đạo Nghĩa.

Tượng này nữa, trước mắt tôi, tôi chỉ thấy nó như một bức tượng kỳ quái, lấm lem lọ nghẹ và chẳng thấy có chút gì là đẹp. Rồi, dù chúng tôi trèo lên Triều Âm Động ở tầng hai và xem tranh trên trần, tương truyền là của Kano Masanobu vẽ chư thiên đang tấu nhạc, và dù nhìn những vết tích dát vàng bị thương trong những ngóc ngách của Cứu Cánh Đỉnh trên tầng thượng, tôi cũng không thể thấy đẹp.

Tôi tựa vào lan can mỏng manh và nhìn bâng quơ xuống mặt hồ. Kim Các rơi thẳng xuống hồ và ánh hoàng hôn chiếu lên mặt hồ trông giống như mặt kiếng soi cổ bằng đồng đã han gỉ. Những loài cỏ nước, rong rêu nằm sâu phía dưới hồ có bầu trời chiều long lanh. Bầu trời chiều dưới đáy hồ khác với bầu trời trên đầu chúng tôi. Hồ thì trong suốt, đầy tịch quang⁽⁷⁾, từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài, nuốt chửng cái thế giới trên mặt đất. Kim Các trầm mình trong hồ tựa như hòn đá neo làm bằng vàng ròng lớn mà cuối cùng đã han gỉ ra màu đen...

Hòa thượng trụ trì Tayama Dosen là bạn đồng môn với cha tôi. Cả Hòa thượng lẫn cha tôi trải qua ba năm tu hành với nhau, và trong thời gian này hai vị ở chung với nhau. Hai người cùng trải qua thủ tục tu luyện đời xưa: đình cật, đán quá cật và nhập chúng⁽⁸⁾ ở đạo tràng chuyên môn nơi Tướng Quốc Tự do Tướng quân Yoshimitsu thiết lập. Không phải chỉ có thế, mãi sau này thầy Dosen trong lúc vui miệng kể là hai người không chỉ gian khổ với nhau mà cũng có những lần sau giờ đi ngủ, đã cùng nhau vui thú trèo tường ra ngoài mua dâm.

Sau khi xem Kim Các xong, cha con chúng tôi trở lại chánh điện của Kim Các Tự rồi được dẫn đi qua một hành lang dài, rộng và được đưa tới phòng của sư trụ trì nằm trong đại thư viện trông ra khu vườn có cây tùng Lục Chu⁽⁹⁾ quý giá.

Tôi khép gối, ngồi cứng đơ trong bộ đồng phục học sinh của tôi, nhưng cha tôi khi đến đó ngay lập tức lộ ra cái vẻ khoan thai, thoải mái, tuy nhiên cha tôi và vị sư trụ trì, dù có cùng xuất thân, tướng mạo mỗi người một khác. Cha tôi thì yếu bệnh, dáng dấp dân nghèo, làn da mốc, trái lại Hòa thượng trụ trì Dosen mặt mũi hồng hào như trái đào. Trên bàn của Hòa thượng có những gói hàng bá tánh biếu gởi, tạp chí các loại, sách, giấy má còn niêm phong chưa gỡ chất cao như núi; tất cả cho thấy cái vẻ thịnh vượng của nhà chùa. Hòa thượng với những ngón tay nung núc, cầm kéo bóc ra một gói hàng.

“Kẹo bánh này được gởi từ Tokyo. Hiện giờ những thứ kẹo này rất hiếm. Chúng vừa xuất hiện trong tiệm, thì liền được mua và cung cấp cho quân đội và văn phòng chính phủ mà thôi.”

Cha con chúng tôi được mời uống trà lạt và ăn loại bánh gì giống bánh Tây mà chúng tôi chưa bao giờ được ăn. Tôi càng căng thẳng, thì những mụn bánh càng rơi lả tả trên đầu gối của chiếc quần vải len dày, đen bóng của tôi.

Thầy trụ trì và cha tôi phẫn nộ về chuyện giới quân sự và chính quyền chỉ coi trọng các đền Thần đạo và coi nhẹ các chùa Phật giáo, không chỉ khinh thường mà còn áp chế nữa, do đó hai vị chỉ bàn luận cách điều hành chùa và những chuyện đại loại như thế.

Thầy trụ trì người mũm mĩm, tất nhiên cũng có nếp nhăn, nhưng mỗi nếp nhăn đều được rửa sạch sẽ. Khuôn mặt tròn, chỉ có chiếc mũi dài tạo thành một hình dạng như nhựa chảy đông đặc lại. Dù khuôn mặt là như vậy, nhưng hình dạng của cái đầu cạo lại gồ ghề, và tinh lực như chỉ tập trung nơi cái đầu, và chỉ nơi cái đầu này mới thấy những nét của một động vật tàn ác.

Chủ đề của thầy trụ trì và cha lại chuyển sang những ký ức về thời họ cùng tu ở chùa. Còn tôi, tôi nhìn cây thông Thuyền Trên Cạn trong vườn. Gọi như thế, là vì các nhánh của cây thông khổng lồ đang bò thấp, làm thành hình con thuyền; chỉ có các nhánh nơi mũi thuyền mới vươn lên cao với nhau. Dường như có nhóm khách viếng chùa ngay sát giờ đóng cửa, nên tôi nghe có tiếng láo nháo phát ra từ phía Kim Các, bên kia tường. Cả tiếng bước chân và giọng nói của con người bị hút vào bầu trời chiều xuân, thanh âm không còn sắc nữa, mà mềm và tròn. Tiếng chân xa dần như con nước ròng, tưởng như chúng sinh đi qua trên mặt đất. Tôi nhìn chăm lên con chim phượng hoàng trên đỉnh Kim Các đang đẫm ánh chiều hôm còn rơi rớt lại.

“Thằng nhỏ này...” Có tiếng cha tôi nói. Tôi quay về phía cha tôi. Trong phòng đầy bóng tối này, cha tôi đang giao phó tương lai tôi cho thầy Dosen. “Tôi nghĩ tôi chẳng sống lâu nữa. Xin sư huynh, vào lúc đó, thằng bé này...”

Thầy Dosen hoàn toàn không nói lời vỗ về nào cho hợp vào những lúc như thế này.

“Thôi được. Tôi nhận nó vậy.”

Và tôi ngạc nhiên là sau đó hai vị nói chuyện thoải mái với nhau về cái chết của danh tăng này danh tăng kia. Có danh tăng nói: “Nhưng ta chưa muốn chết”, vị khác lại nói y như Goethe: “Sáng thêm nữa!”, nhưng cũng có vị chết đến nơi vẫn lo đếm tiền của chùa mình.

Chúng tôi được nhà chùa đãi bữa ăn tối gọi là dược thạch, và được mời qua đêm ở trong chùa, nhưng sau bữa ăn tối tôi lại thúc cha tôi đi ngắm Kim Các một lần nữa, vì trăng đã lên rồi.

Cha tôi bị phấn khích do được gặp thầy trụ trì sau bao nhiêu năm và mệt quá rồi, nhưng khi nghe tôi nhắc đến Kim Các, ông vừa thở hổn hển vừa bám vào vai tôi mà đi.

Vầng trăng lên khỏi rìa núi Fudo. Kim Các, mặt sau đẫm ánh trăng, gấp lại cái bóng tối đen rối rắm, và đứng đó lặng im; chỉ có khung cửa sổ vòm trên đỉnh Cứu Cánh là có ánh trăng nhấp nhoáng. Cứu Cánh Đỉnh thông thống, nên dường như ở đó có ánh trăng nhạt mờ trú ngụ.

Chim đêm từ vùng tối tăm của đảo Ashihara vỗ cánh khóc. Tôi cảm thấy sức nặng của bàn tay cha gầy và mỏng trên vai mình. Khi tôi nhìn vào vai, tôi thấy, dưới ánh trăng khi mờ khi tỏ, cánh tay cha tôi trông chập chờn xương trắng.

***

Dù Kim Các đã làm tôi thất vọng đến như thế, nhưng sau khi tôi trở lại Yasuoka đôi ngày, tòa Kim Các lại làm tươi mới Cái Đẹp trong trí tôi. Kim Các trong trí này còn đẹp thêm hơn tòa Kim Các mà tôi đã xem. Tôi không thể nói được Cái Đẹp nằm ở đâu. Những gì được nuôi trong mộng tưởng, một khi đã được hiện thực tu chỉnh lại, chúng lại có vẻ như sẽ kích thích mộng tưởng.

Tôi không còn chạy theo ảo ảnh của Kim Các trong những phong cảnh hay sự vật hiển hiện trước mắt tôi nữa. Kim Các dần dần thành hình sâu đậm và vững chắc trong tôi. Từng trụ cột, cửa sổ vòm, mái nhà, con chim phượng hoàng bay trên đỉnh... tất cả cùng trôi nổi trước mặt tôi một cách rõ ràng tưởng như sờ được. Những chi tiết tinh tế và toàn thể phức tạp của Kim Các tương tác với nhau; toàn thể Kim Các vang lên khi ta lấy ra bất kỳ tiểu tiết nào của Kim Các, như khi ta nhớ tới một tiểu đoạn của toàn thể một bản nhạc vốn chảy chung một dòng.

“Cha đã nói rất đúng: Cái Đẹp nhất trên trái đất này chính là Kim Các.” Lần đầu tiên, tôi viết thư cho cha tôi như thế. Sau khi cha tôi đưa tôi trở về nhà chú, ông trở lại ngay ngôi chùa cô liệu ngoài mũi đất.

Đáp lại, tôi nhận được một bức điện tín mẹ tôi gởi. Cha tôi đã chết vì xuất huyết quá nhiều.

1. Tòa kiến trúc ba tầng với hai tầng trên dát vàng rực rỡ, nằm trong khuôn viên chùa Lộc Uyển (thường được gọi là chùa Kim Các, tức Kim Các Tự).

2. Thần canh cửa chùa.

3. Tức thời đại Bunmei.

4. Vườn có hồ nước.

5. Tên khác của Kim Các Tự. Lộc Uyển: Vườn Nai, tức Sarnath, nơi Phật giảng lần đầu tiên sau khi giác ngộ.

6. Nơi giám sát các hạ sĩ quan và lính dự bị, huấn luyện tân binh, canh giữ quân cảng.

7. 寂光: I. Tịch quang, gọi đủ là thường tịch quang độ, hay tịch quang độ. Ý nói: tịnh độ, nơi an trụ của đức Tì Lô Giá Na Như lai; ngoài ra, Tịnh độ tông là một trong bốn độ do tông Thiên thai thành lập. / II. Tịch Quang: Vắng lặng và chiếu soi, tức chỉ cho lý đức và trí đức. Tịch là chân lý vắng lặng; Quang là chân trí chiếu soi. Chứng ngộ được cảnh giới của chân lý và chân trí này gọi là Tịch quang điền địa.

8. Đình cật, đán quá cật, nhập chúng là ba giai đoạn tu tập: được phép gối đầu trên đồ đoàn của mình mà nằm nơi cổng chùa, ngồi thiền trong một phòng hẹp, được phép làm tăng với các sư sãi khác trong một chùa (trên núi).

9. Nghĩa là “Thuyền trên cạn”.

Chương Hai

Sau khi cha tôi chết, thời niên thiếu của tôi thực sự chấm dứt, và tôi ngạc nhiên là suốt thời niên thiếu tôi hoàn toàn không có trong tâm mình cái gọi là lòng trắc ẩn của con người. Và khi tôi nhận ra rằng chính tôi đây, không cảm thấy buồn khổ gì chuyện cha mình chết, thì cái sự ngạc nhiên ấy đã chuyển thành một cảm giác bất lực nào đó mà tôi thậm chí không thể gọi là ngạc nhiên nữa.

Khi tôi hối hả về đến được nhà thì cha tôi đã nằm trong quan tài. Có nghĩa là tôi mất cả ngày trời đi bộ tới Uchiura rồi từ đó đi thuyền dọc bờ biển trở về Nariu. Đang là thời tiết trước mùa mưa, ngày nào trời cũng nóng bức và nắng chói chang. Sau khi tôi được gặp cha tôi, người ta liền khiêng hòm ra bãi thiêu nằm trên mũi biển hoang vu và thiêu đi.

Cái chết của vị sư trụ trì một ngôi chùa nhà quê là một chuyện lạ, lạ là phải lắm. Có thể nói ông là trung tâm tinh thần của địa phương, là người chăm sóc đời sống của mỗi tín đồ, là người mà họ đã ủy thác phận mình sau khi chết. Con người ấy đã chết trong chùa của mình. Điều này mang đến cái cảm giác như một loại lầm lỗi, như thể con người đã tạo ra được cái ấn tượng hết lòng hết sức thi hành chức vụ của mình, đã đi quanh dạy dỗ người ta phải chết thế nào cho ra chết, lại tự mình diễn vai chết cho người ta xem rồi sơ sẩy mà chết thật.

Cỗ quan tài của cha tôi được đặt vào một chỗ mà tôi cảm thấy quá đỗi hợp với cha, như thể mọi thứ đều đã chuẩn bị sẵn sàng để chứa chấp nó bên trong. Mẹ tôi, tiểu tăng và các thiện nam tín nữ khóc trước quan tài. Tiểu tăng tụng kinh ấp a ấp úng chút đỉnh như thể đang học kinh với cha tôi đang nằm trong quan tài kia.

Khuôn mặt cha tôi chôn trong những cánh hoa đầu hạ. Hoa tươi tắn mà có màu hư hoại. Chúng như đang nhìn trộm xuống đáy huyệt. Bởi vì khuôn mặt của người chết, từ bề mặt đã từng dung chứa khuôn mặt sống, giờ đang chìm vào không cùng, chỉ để lại những đường viền của khuôn mặt đang hướng về phía chúng tôi, rơi xuống sâu đến nỗi không bao giờ kéo lên được nữa. Khuôn mặt của người chết, hơn hết thảy những thứ khác trên đời, nói với chúng ta cái sự thật sờ sờ rằng thứ gọi là vật chất hiện hữu cách xa chúng ta đến thế nào, và chúng ta chẳng làm sao vươn tới được dòng hiện hữu ấy. Tinh thần, qua cái chết, biến dạng thành vật chất, và đây là lần đầu tiên tôi có thể tiếp xúc với tình trạng này, nhưng bây giờ tôi mới dần dà cảm thấy, mới hiểu tại sao hoa tháng Năm, mặt trời, bàn, nhà trường, bút chì... những vật chất như thế lại lạnh lùng, xa cách tôi.

Mẹ tôi và các tín đồ đăm đăm nhìn vào lần gặp gỡ cuối cùng giữa cha tôi và tôi. Nhưng trái tim ngoan cố của tôi lại không chấp nhận lối loại suy về thế giới của những kẻ đang sống mà từ ngữ trên ám chỉ. Tôi không gặp gỡ cha, chỉ nhìn chăm vào khuôn mặt chết của cha.

Cái xác chỉ được nhìn. Tôi chỉ đang nhìn. Khi ta nhìn, thường là nhìn mà không ý thức chuyện mình nhìn cái gì đó; cái nhìn như thế chứng minh quyền lực của kẻ đang sống, và nó thậm chí còn là dấu chỉ của sự tàn ác; đối với tôi đó là một trải nghiệm sống động. Một cậu bé không hát to, cũng không vừa hét vừa chạy, theo lối như thế, đã học được cách xác định cuộc sống mình.

Tôi đa phần là một kẻ ti tiện, nhưng lúc này tôi không cảm thấy hổ thẹn khi đưa khuôn mặt sáng sủa và không ướt nước mắt, dẫu chỉ một chút, về hướng tín đồ của chúng tôi. Chùa nằm trên ghềnh đá trông ra biển. Phía sau lưng khách phúng điếu, những đám mây mùa hạ xây thành ngoài khơi biển Nhật Bản.

Người ta bắt đầu tụng kinh lễ động quan dành cho chư tăng quá vãng; tôi cùng tụng với họ. Chùa chính tối tăm. Các loại bình hoa và lư hương, những chùm bông trang trí nơi xà ngang chánh điện, những lá phướn treo nơi cột, tất cả đẫm ánh sáng nhấp nháy từ đèn thờ Phật và trở nên lung linh. Thỉnh thoảng gió biển lùa vào và thổi phồng tăng y của tôi. Khi tôi đang tụng kinh, tôi không ngừng cảm thấy bóng dáng mây hè liên tục ném vào mắt tôi những luồng ánh sáng mạnh.

Ánh sáng thiên nhiên chói chang không ngừng đổ trên nửa mặt tôi. Cái ngạo mạn rực rỡ...

Khi đám tang đi về phía nhà thiêu xác được vài trăm mét, bỗng trời mưa ập xuống. May thay chúng tôi vừa đến ngang trước nhà một tín đồ mộ đạo, và quan tài lẫn chúng tôi có thể vào đó trú mưa. Mưa có vẻ không dứt. Không có cách nào khác hơn là phải làm cho xong chuyện tống táng. Thế rồi ai nấy đều được phát đồ che mưa, người ta phủ vải dầu lên quan tài và đưa đến nơi thiêu.

Đó là một bãi biển nhỏ có nhiều đá, nằm trên một mũi ghềnh nhô ra phía Đông Nam làng. Từ thời xa xưa chỗ này được sử dụng làm nơi thiêu xác vì tro thiêu sẽ không bay tản về làng.

Sóng biển nơi ghềnh đá này vỗ đặc biệt dữ dội. Trong khi sóng chuyển mình, phình lên rồi vỡ òa ra, mưa không ngừng châm xuống mặt biển náo động. Mưa âm u lặng lẽ rơi xuyên qua bề mặt biển đầy đe dọa trong khi gió biển hững hờ tạt mưa vào vách hoang vắng, lạnh lẽo. Bờ đá trắng hóa thành đen như thể bị những búng mực xạ thổi vào.

Chúng tôi đi xuyên qua đường hầm và tới nơi thiêu. Trong khi phu đòn sửa soạn lửa thiêu, chúng tôi đứng trong đường hầm để tránh mưa.

Chúng tôi không thể nhìn thấy gì trên biển. Chỉ có sóng, đá đẫm màu đen và mưa. Mưa vỗ trên chiếc quan tài phủ dầu có màu da gỗ bóng.

Người ta châm lửa. Dầu phân phối theo tiêu chuẩn, nhưng vì để thiêu xác thầy trụ trì, nên người ta đã chuẩn bị dầu đầy đủ. Ngọn lửa bốc ngược, chọi lại cơn mưa đang đổ và tạo nên tiếng gì như tiếng roi ngựa quất. Giữa ban ngày, trời còn sáng; người ta vẫn có thể rõ thấy hình dáng trong suốt của những lưỡi lửa giữa trùng trùng khói bay. Khói phồng lên thật lớn, dần dần thổi về phía vách đá, và rồi ngọn lửa bốc lên diễm lệ giữa cơn mưa.

Bỗng có tiếng gì kinh sợ như tiếng xé vật gì đó. Nắp hòm đã bật tung.

Tôi nhìn mẹ tôi đang đứng bên cạnh tôi. Mẹ đứng đó, hai tay lần chuỗi bồ đề. Khuôn mặt mẹ thật hốc hác, teo lại, trông thật nhỏ tưởng như có thể nằm gọn trong lòng bàn tay.

***

Theo lời trối của cha tôi, tôi phải đi đến Kyoto và làm đồ đệ tại Kim Các Tự. Thời gian làm học tăng, tôi được cạo đầu mặc áo tăng. Tiền học vị sư trụ trì chi trả, đổi lại trong thời gian này tôi phải quét dọn và hầu hạ thầy, tương đương như một học sinh ngoài đời.

Khi vào ở trong chùa, tôi mới thấy rằng, sau khi người coi quản ký túc xá hay om sòm đã vào quân đội, thì chỉ còn những vị sư già và những chú tiểu trẻ măng. Vào chùa, tôi cảm thấy an tâm về nhiều chuyện. Tôi không còn bị chọc ghẹo vì là con thầy chùa như khi tôi còn là học sinh ngoài đời bởi trong chùa thì ai cũng như ai... Chỉ khác nhau ở chỗ tôi nói cà lăm và có hơi xấu trai.

Việc học của tôi ở trường Đông Maizuru bị ngưng giữa chừng, và nhờ Hòa thượng Tayama Dosen giúp lời tôi được chuyển đến trường trung học Rinzai⁽¹⁾. Không tới một tháng nữa tôi bắt đầu nhập học vào học kỳ mùa thu. Tôi biết rằng một khi chuyển đến trường mới này tôi sẽ sớm bị điều đi lao động ở một nhà máy nào đó. Bây giờ trước mắt tôi, một hoàn cảnh mới mở ra và tôi còn một số tuần nghỉ hè. Kỳ nghỉ hè rơi vào những ngày để tang cha tôi, những ngày hè thinh lặng đến lạ lùng vào kỳ cuối của cuộc chiến tranh 1944, tức năm thứ mười chín niên hiệu Chiêu Hòa⁽²⁾. Tôi sống qua những ngày làm tiểu tăng không có gì rắc rối, nhưng đối với tôi, khi nhớ lại, dường như đấy là những ngày nghỉ hè thuần túy cuối cùng của tôi.

... Kim Các, mà tôi thấy lại sau một vài tháng, nằm lặng yên giữa ánh sáng ngày cuối hạ.

Vào giai đoạn làm tiểu tăng, đầu tôi cạo trọc láng bóng, cảm giác như là không khí cứ dính vào đầu. Tôi có cảm tưởng lạ lùng về sự nguy hiểm: những suy nghĩ trong đầu tôi tiếp xúc với sự vật ngoại giới qua một lớp da dễ bị tổn thương, mỏng và nhạy cảm.

Khi tôi nhìn lên Kim Các với cái đầu như vậy, tôi có cảm tưởng như Kim Các không chỉ thấm qua mắt mà còn qua đầu tôi. Giống như đầu ấy nóng theo nắng, rồi bỗng chốc trở lạnh theo gió đêm.

“Này Kim Các, cuối cùng tớ đã đến sống bên cạnh mi,” tôi ngừng quét và thì thào trong lòng. “Không cần phải ngay bây giờ, nhưng một lúc nào đó hãy tỏ ra thân thiện với tớ và tỏ cho tớ biết những bí mật của mi. Tớ cảm thấy rằng tớ chỉ cần một chút xíu nữa là có thể thấy được rõ ràng Cái Đẹp của mi mà bây giờ tớ chưa thấy được. Hãy cho tớ thấy rõ cái đẹp của bản thể mi, đẹp hơn là cái hình ảnh đang nằm trong tâm trí tớ. Rồi nữa, nếu mi thực sự đẹp đến nỗi không có gì có thể so sánh, vậy hãy nói cho tớ biết tại sao mi lại đẹp đến thế, và tại sao mi cần phải đẹp như vậy?”

Mùa hạ ấy, dường như Kim Các dùng tình trạng tăm tối của cuộc chiến đầy những tin buồn dồn dập đến với chúng tôi mà hiện ra càng muôn phần rực rỡ. Tháng Sáu quân Mỹ đã đổ bộ lên Saipan⁽³⁾ và quân Đồng Minh đang rong ruổi tiến quân trên những cánh đồng Normandie. Du khách vãn cảnh chùa đã giảm xuống rất nhiều và Kim Các có vẻ vui mừng vì được cô độc, lặng lẽ trở lại.

Đương nhiên chiến tranh và loạn lạc, xác chất thành đống và máu chảy thành sông làm cho Kim Các đẹp thêm. Thoạt đầu Kim Các là một kiến trúc được xây nên bởi loạn lạc, được thiết kế và dựng lên bởi nhiều chủ sở hữu có lòng hắc ám mà trung tâm là một tướng quân. Thiết kế không khớp nhau của ba tầng, mà các sử gia mỹ thuật chỉ thấy được đó là sự trộn lẫn của các mô thức, hẳn đã hình thành một cách tự nhiên sau quá trình tìm kiếm ra một mô thức kết tinh những loạn lạc. Nếu Kim Các được xây bằng một mô thức cố định, tất sẽ không ôm được sự loạn lạc đó, và chắc chắn đã sụp đổ từ lâu.

... Dẫu sao đi nữa, trong khi tôi ngừng quét và ngước mặt nhìn Kim Các không biết bao lần, tôi nghĩ cái sự tồn tại của Kim Các ở đó thật quá đỗi lạ lùng. Như ngày ấy, một đêm duy nhất, Kim Các mà cha tôi và tôi cùng thăm viếng đã không cho tôi cảm giác này, vậy mà lúc này tôi thấy thật khó mà tin rằng tôi sẽ sống trong chùa những ngày tháng dài và tòa Kim Các sẽ sờ sờ ra trước mắt tôi mãi mãi.

Những ngày ở Maizuru, ngẫm ra, đối với tôi, dường như Kim Các đứng vĩnh viễn một góc ở Kyoto, nhưng bây giờ tôi đến sống ở đây, Kim Các chỉ thực sự hiện ra trước mắt tôi khi tôi nhìn nó, và khi tôi ngủ trong phòng chính, tôi có cảm tưởng là nó không còn nữa. Do đó ban ngày tôi cứ ngắm Kim Các hoài hoài, làm mấy tiểu tăng khác cứ cười nhạo tôi. Dù ngắm nó không biết bao nhiêu lần đi nữa, chuyện Kim Các tồn tại ở đó với tôi vẫn quá đỗi lạ lùng, và nếu ngay cả sau khi đã ngắm và đang trên đường trở về phòng chính, tôi đột ngột quay lại nhìn một lần nữa, Kim Các, tôi nghĩ, giống như Eurydice⁽⁴⁾, sẽ biến mất trong nháy mắt.

Sau khi tôi đã quét quanh Kim Các xong, để tránh ánh mặt trời ban mai đang nóng lên dần, tôi đi vào trong núi, leo lên con đường nhỏ dẫn về đình Tịch Giai. Vẫn chưa tới giờ mở cửa vườn. Chẳng có lấy một bóng người. Một đội máy bay chiến đấu có lẽ thuộc không đoàn Maizuru bay khá thấp phía trên Kim Các, và để lại phía sau tiếng động đè nặng.

Trong vùng núi sau chùa có một cái hồ cô quạnh rêu phủ, tên là hồ Anmintaku. Trong hồ có hòn đảo nhỏ, trên đảo có một tháp đá năm tầng gọi là Bạch Xà Trủng. Buổi sáng quanh đó tiếng chim hót rộn rã, mà chẳng thấy chim đâu, cả khu rừng cứ ríu rít theo.

Trên bờ hồ cỏ hè mọc um tùm. Một hàng giậu thấp tách lối đi nhỏ khỏi vùng đất cỏ. Cạnh hàng giậu một thiếu niên áo trắng đang nằm ngủ. Bên một cây phong thấp, có dựng một cái cào.

Anh thiếu niên bật dậy như chẻ cái không khí êm ả của một buổi sáng mùa hạ đang chờn vờn, và khi thấy tôi, anh ta nói:

“A, anh đó hả!”

Tôi chỉ mới được giới thiệu với anh thiếu niên tên Tsurukawa này đêm trước. Gia đình của Tsurukawa phát xuất từ một ngôi chùa giàu có ở ngoại ô Tokyo. Anh ta được gia đình chu cấp phủ phê học phí, tiền túi, lương thực. Vì có quen biết với thầy trụ trì nên được gởi tới Kim Các Tự để nếm qua mùi tu thiền cho có vậy thôi. Anh ta về nhà nghỉ hè và mới trở lại chùa đầu tối qua. Tsurukawa nói giọng Tokyo thật sang trọng. Bắt đầu từ mùa thu, anh ta sẽ nhập trường Rinzai như tôi, và chưa chi, tối qua, tôi đã phải bối rối vì lối ăn nói hoạt bát của anh.

Bây giờ tôi nghe anh ta nói: “A, anh đó hả!” thì tôi như cấm khẩu. Dường như anh ta coi chuyện tôi câm như hến như thế là một cách chỉ trích ngầm.

“Như thế này cũng tốt rồi! Chúng mình chẳng cần phải quét tước kỹ càng mà làm gì. Gì thì gì, khi khách viếng chùa đến, rồi sẽ bẩn lại thôi. Và những ngày này cũng chẳng có mấy khách vãn cảnh chùa.”

Tôi cười một tiếng ngắn, vu vơ, khơi khơi nghe như hạt giống gieo sự thân tình với người khác. Như thế, tôi không thể luôn chịu trách nhiệm về các chi tiết của những ấn tượng bung tới người khác.

Tôi leo qua hàng giậu và ngồi cạnh Tsurukawa. Tsurukawa đang còn nằm, cánh tay luồn dưới đầu, và mặc dù phần tay ngoài đã sạm nắng, phần trong trắng đến nỗi người ta có thể thấy xuyên qua da những đường gân xanh. Mặt trời ban sáng lọt qua cây, và rắc những bóng lá xanh nhạt trên cỏ. Bằng trực giác, tôi thấy anh này chẳng yêu Kim Các như tôi đâu. Tôi gắn bó với Kim Các, chẳng qua là do hình hài tôi vốn xấu.

“Cha anh mất rồi hả?”

“Ừ.”

Tsurukawa lanh lẹ quay mắt đi, và không giấu giếm cái thói ham mê suy luận của tuổi trẻ, nói: “Anh yêu Kim Các đến như thế tôi cho là vì, khi anh nhìn nó, nó làm anh nhớ cha của anh, có phải vậy không nào? Nhớ là cha anh cũng đã yêu Kim Các này.”

Tôi cảm thấy cái kiểu suy diễn nửa mùa đó của anh ta không làm cho vẻ mặt vô cảm của tôi thay đổi mảy may, và tôi thấy vui vui. Tsurukawa dường như có sở thích xếp loại tình cảm của con người như một thiếu niên thích làm tiêu bản côn trùng và đặt trong những ngăn kéo đẹp đẽ trong căn hộ của mình, rồi thỉnh thoảng lấy ra xem và thử nghiệm thực tế.

“Cha anh chết, anh buồn lắm phải không? Cho nên tôi thấy nơi anh có một vẻ gì đó đơn côi. Tôi đã nghĩ ngay như thế khi tôi gặp anh tối hôm qua.”

Tôi chẳng thấy bất mãn với câu nói của anh ta. Thực ra chuyện anh ta nhận thấy tôi là một kẻ cô đơn làm cho tôi cảm thấy tự do và bình an trong tâm hồn thế nào đó, và tôi buột miệng: “Chẳng có gì mà buồn cả!"

Tsurukawa nhướng hàng mi dài đến phát phiền, nhìn như có vẻ dò hỏi:

“Này, như thế là anh ghét cha anh? Hay ít nhất anh cũng chẳng ưa ông ta cho lắm?”

“Tôi không giận cha tôi, mà cũng không phải là không ưa cha.”

“Này, thế rồi sao anh lại không buồn?”

“Thì cứ thế thôi, tôi chẳng biết.”

“Tôi không hiểu.”

Đụng phải cái chuyện khó như thế, Tsurukawa ngồi nhỏm dậy trên cỏ.

“Như vậy thì anh phải có một chuyện buồn nào khác nữa.”

“Tôi thực ra cũng không biết,” tôi trả lời.

Trả lời xong, tôi tự hỏi tại sao tôi lại có khuynh hướng làm cho người ta phải đặt câu hỏi như vậy, với bản thân tôi đây, đó chẳng phải một nghi vấn hay gì khác. Vấn đề rất rõ ràng. Ngay cả tình cảm của tôi cũng mang tật cà lăm. Chúng không bao giờ trỗi lên đúng lúc và dẫn đến chỗ chuyện cha tôi chết và cái tình cảm có tên là đau buồn như là hai sự kiện đứng riêng rẽ, không kết nối với nhau, cũng không xâm phạm vào nhau. Một chút khoảng cách về thời gian, một chút chậm trễ kéo những cảm tình, những sự kiện về lại tình trạng trật khớp, mà có lẽ là, trật khớp từ trong bản chất. Nếu tôi buồn, có lẽ chẳng do một động cơ nào cả; buồn phiền đột nhiên, khơi khơi bủa chụp tôi...

... Lại một lần nữa, tôi chẳng thể giải thích tất cả những điều này cho người bạn mới đang ở trước mặt tôi đây. Tsurukawa cuối cùng bật lên cười: “Anh lạ lùng thật đấy.”

Anh ta cười rung cả cái bụng dưới áo sơ mi trắng. Những tia nắng lọt qua cây lung linh trên bụng ấy làm tôi hạnh phúc. Giống như những nếp nhăn trên chiếc áo trắng của chàng trẻ tuổi, cuộc đời tôi cũng tụ tập những nếp nhăn, nhưng, dù nhăn như thế, chiếc áo sơ mi vẫn làm sao đó sáng lên ánh sáng trắng... Có lẽ tôi cũng vậy?

Cõi thế ra sao thì ra. Chùa hoạt động theo giới luật truyền thống của chùa. Vì đang là mùa hạ, mỗi sáng chúng tôi không bao giờ thức dậy trễ hơn 5 giờ sáng. Trở dậy khỏi giường được gọi là khai định. Sau khi trở dậy thì tụng kinh sáng. Gọi là tam thời hồi hướng, nên chúng tôi tụng ba lần. Sau đó thì quét dọn trong nhà, và lau nhà. Rồi ăn cháo sáng.

Chúc hữu thập lợi

Nhiêu ích hành nhân

Quả báo vô biên

Cứu cánh thường lạc

(Ăn cháo mười lợi

Rất tốt cho người

Phước lành chẳng hết

Cuộc đời mãi vui)

Vừa tụng kinh ăn cháo như thế vừa nhận cháo. Ăn xong thì nhổ cỏ, quét tước, bửa củi, v.v. Khi trường đã khai giảng rồi, sau khi làm những tác vụ này, thì đi học. Sau khi đi học về, một lát sau là ăn tối. Sau ăn tối, thỉnh thoảng thầy trụ trì giảng kinh. Chín giờ là giờ “mở gối”, hay nói cách khác là giờ ngủ.

Chương trình sinh hoạt trong ngày của tôi là thế, dấu hiệu mỗi ngày đó là tiếng rung chuông của thầy điển tọa⁽⁵⁾.

Từ đầu có mười hai, mười ba người thuộc về Kim Các Tự, tức Lộc Uyển Tự, nhưng vì quân dịch và lao dịch, người ở chùa, ngoại trừ ông già 70 tuổi vừa làm người hướng dẫn vừa là nhân viên tiếp khách, một bà gần 60 tuổi lo chuyện bếp núc ra, thì chỉ có thầy chấp sự, thầy phó chấp sự và ba tiểu tăng chúng tôi. Mấy người già thì già khú đế, bán phần như người chết. Còn những người còn trẻ thì đa số là trẻ con. Thầy chấp sự, cũng là phó ti⁽⁶⁾, luôn bận bịu chuyện sổ sách kế toán.

Vài ngày sau khi tôi đến, tôi được giao cho việc giao báo đến phòng của thầy trụ trì (mà chúng tôi còn gọi là sư cụ). Báo đến khi chúng tôi đã làm những việc buổi sáng và quét dọn xong. Chỉ vài đứa chúng tôi phải lau hành lang của cả ba mươi phòng trong chùa trong một khoảng thời gian ngắn ngủi, đây quả là một công việc rất khó khăn. Tôi đi lấy báo ở lối vào, đi qua hành lang phía trước là nơi tiếp người đến đưa tin, rồi từ phía sau, đi quanh nhà khách, đi qua hành lang giữa các gian nhà, cuối cùng đến đại thư viện, nơi sư cụ ở. Hành lang ở đó còn để cho khô, vì khi lau tôi đã đổ thốc cả nửa xô nước vào, nên trong những vết lõm trên gỗ lát sàn có những vũng nước lấp lánh ánh sáng mặt trời, làm ướt tới mắt cá chân tôi. Vì trời đang trong mùa hạ, tôi cảm thấy khoan khoái. Tôi quỳ ngoài cửa kéo của phòng sư cụ và cất tiếng:

“Thưa thầy, con vào được không?

“Cứ vào.” Có tiếng trả lời.

Trước khi vào phòng, tôi lau bàn chân ướt đẫm của tôi bằng gấu áo tăng, ngón bí truyền mà tôi học được từ các tiểu tăng khác cùng lứa.

Trong khi ngửi thấy mùi mực in phát ra, mùi tươi mát của cõi đời, tôi liếc nhìn trộm hàng tít lớn của tờ báo, rồi đi hấp tấp qua hành lang. Và hàng tít lớn mà tôi vừa đọc được đó là: “Lẽ nào Đế Đô không thể tránh khỏi không kích?”

Điều này có vẻ lạ, nhưng cho đến lúc đó tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện Kim Các liên quan với các cuộc không kích. Từ khi Saipan bị chiếm, đất liền bị oanh kích là chuyện không thể tránh khỏi. Chính quyền đã khẩn trương cưỡng chế di tản một phần Kyoto. Dẫu vậy, trong tôi, dường như không có sự liên quan nào giữa sự hiện hữu bán vĩnh cửu của Kim Các và thảm họa không kích. Kim Các kim cương bất hoại và ngọn lửa của khoa học đó biết rõ sự khác nhau về bản chất của cả hai, và tôi nghĩ nếu chúng có gặp nhau thì cũng né nhau ra... Nhưng gì thì gì Kim Các vẫn có thể bị ngọn lửa không kích thiêu rụi. Thực vậy, nếu cứ cái đà này, thì Kim Các chắc chắn sẽ biến thành tro.

... Vì cái ý tưởng này phát sinh trong lòng tôi, Kim Các lại một lần nữa tăng lên vẻ đẹp bi tráng.

Vào một buổi xế chiều cuối hè, một ngày trước ngày khai trường, thầy trụ trì, được thỉnh đi làm pháp sự với thầy phó chấp sự đi cùng. Tsurukawa rủ tôi đi xem chiếu bóng, nhưng tôi không ham hố gì lắm chuyện phim ảnh, nên anh ta cũng buông xuôi luôn. Tsurukawa, tính vốn như thế.

Hai chúng tôi, nhân có thời gian rảnh, bèn bận quần kaki, quấn ghệt quanh chân, đội mũ trường học Rinzai, rời khỏi nhà chính. Trời nắng hạ, chẳng có du khách nào. “Chúng ta đi đâu đây?” Tsurukawa hỏi.

Tôi trả lời là trước khi đi nơi nào đó, chúng ta hãy ngắm cho kỹ Kim Các, vì từ ngày mai chúng ta sẽ không còn được ngắm Kim Các vào giờ này, và trong khi chúng ta làm việc ở xưởng máy và không có mặt ở đây, biết đâu Kim Các sẽ bị không kích cháy rụi thì sao. Ý diễn dịch đầy bi thảm này, tôi lại nói cà lăm cà trật, cho nên Tsurukawa nhìn tôi, sững sờ như bị chấn động mạnh.

Nói thế xong rồi, mồ hôi chảy xuống ròng ròng trên mặt tôi, như thể tôi đã nói một điều gì đó đáng xấu hổ lắm. Tsurukawa là người bạn duy nhất tôi thổ lộ cho biết lòng gắn bó không giống ai của tôi với Kim Các. Thế mà trên vẻ mặt anh ta, tôi chẳng cảm thấy gì khác hơn ngoài sự nôn nóng tôi đã quá quen của những người cố gắng nghe cho ra cái tiếng cà lăm của tôi.

Tôi đụng phải bản mặt như thế. Trong trường hợp tôi tỏ lộ những bí mật quan trọng của tôi, trong trường hợp tôi đánh động người ta để họ cảm được Cái Đẹp cao vời, trong trường hợp tôi cố mở nội tạng của tôi cho họ thấy đi nữa, thì cũng lại là những bản mặt như thế chường ra trước mặt tôi. Đấy không phải là khuôn mặt mà người ta thường quay về phía người khác. Khuôn mặt ấy là bản sao tuyệt đối trung thực cái vẻ nôn nóng đến độ buồn cười của tôi, hay nói cách khác, khuôn mặt ấy đã trở thành tấm kiếng kinh hãi phản chiếu chính tôi. Trong những lúc như thế, khuôn mặt dù có đẹp thế nào đi nữa, thì cũng sẽ trở thành xấu xí y như khuôn mặt của tôi. Khi tôi nhận thấy như thế, cái điều quan trọng mà tôi muốn diễn tả rơi xuống như một miếng ngói vỡ, không còn giá trị gì nữa...

Nắng hạ dữ dội xiên thẳng xuống giữa Tsurukawa và tôi. Anh ta chờ tôi nói cho xong, khuôn mặt trẻ trung ánh lên mỡ màng, từng sợi lông mi lóng lánh màu hoàng kim trong nắng, và mũi cứ phập phồng vì nóng gắt.

Tôi nói xong, và khi nói xong, tôi cảm thấy mình giận sôi lên. Tsurukawa, từ lần đầu tiên tôi gặp anh cho đến bây giờ, anh chưa từng ghẹo cái tật nói cà lăm của tôi.

“Tại sao?” Tôi hỏi tra anh ta. Tính tôi, như tôi đã từng nói: tôi chấp nhận chuyện thà rằng người ta cười nhạo, chửi bới tôi hơn là thông cảm với tôi. Tsurukawa rạng lên một nụ cười nhân hậu không thể tả được. Thế rồi anh nói:

“Tôi là một kẻ chẳng có cái tính để ý mấy cái chuyện như thế.”

Tôi ngạc nhiên. Tôi là một kẻ được nuôi dưỡng nơi đồng quê hoang dã, tôi không biết đến cái nhân hậu loại này. Lòng nhân hậu của Tsurukawa đã dạy tôi rằng, tôi vẫn có thể là chính tôi dù có loại trừ cái tật cà lăm ra khỏi sự hiện hữu của mình. Tôi nếm trải cái mùi vị sung sướng khi được hoàn toàn trần trụi. Đôi mắt viền bởi hàng lông mi dài ấy chẳng đếm xỉa gì đến tật cà lăm của tôi mà bao dung đón nhận tôi. Mãi cho tới lúc đó, có thể nói tôi cứ đinh ninh một cách kỳ lạ rằng, bỏ qua tật cà lăm là xóa bỏ cái hiện hữu của tôi.

... Tôi cảm thấy bình an và hạnh phúc. Cảnh sắc Kim Các hiện ra lúc ấy, chẳng lạ lùng khi tôi không thể nào quên. Chúng tôi đi qua chỗ ông già tiếp khách đang ngủ gà ngủ gật và len lỏi theo bờ tường chạy dọc theo một con đường không có lấy một bóng người để đến trước Kim Các.

Tôi còn nhớ rõ mồn một. Hai thằng chúng tôi, áo sơ mi trắng, chân mang ghệt đứng kề vai nhau bên bờ Kính Hồ. Trước mặt hai chàng trai, Kim Các không còn gì ngăn cách, đang tồn tại.

Mùa hạ cuối, những ngày nghỉ hè cuối, trong ngày cuối của những ngày cuối ấy, cái trẻ trung của chúng tôi đứng trên đỉnh chếnh choáng. Kim Các cũng đứng trên đỉnh như chúng tôi, đối diện và đối thoại với chúng tôi. Cái thời gian chờ không kích, dù sao đi nữa, cũng đã đưa Kim Các lại gần với chúng tôi.

Ánh sáng rạng rỡ của mặt trời cuối mùa hè dán vàng lá lên mái Cứu Cánh Đỉnh. Ánh sáng lung linh chiếu thẳng xuống và đổ đầy bóng tối như màu đêm vào những ngóc ngách bên trong Kim Các. Cho tới lúc này, dẫu cái bất diệt của tòa kiến trúc cứ đè nén tôi, cứ chia cách tôi khỏi nó, nhưng chẳng bao lâu nữa cái định mệnh là Kim Các sẽ bị tiêu hủy bởi lửa của bom cháy sẽ đến gần hơn cái định mệnh của chính chúng tôi. Cũng có thể Kim Các sẽ bị tiêu diệt trước cả chúng tôi. Nếu thế thì dường như Kim Các đang sống một cuộc sống giống như chúng tôi vậy.

Vùng núi non có tùng đỏ bao quanh Kim Các bị bao trùm bởi tiếng ve như thể vô số thầy tăng vô hình tụng tiêu tai chú: “Khư khư, khư hê, khư hê, hồng hồng. Nhập phạ ra, nhập phạ ra. Bát ra nhập phạ ra, bát ra nhập phạ ra.”

Tòa kiến trúc diễm lệ này chẳng bao lâu nữa sẽ thành tro, tôi nghĩ. Và bởi thế, Kim Các của tâm tưởng và Kim Các trong hiện thực dần dần chồng lên nhau, giống như người ta chồng khít bức tranh lụa có thể nhìn thấu qua lên trên bức tranh nguyên thủy; dần các chi tiết chồng lên nhau, mái chồng mái, Thấu Thanh nhô ra hồ chồng lên Thấu Thanh, lan can của Triều Âm Động chồng lên lan can, cửa sổ mái vòm của Cứu Cánh Đỉnh chồng trên cửa sổ mái vòm. Kim Các không còn là một tòa kiến trúc bất động. Có thể nói nó biến thành một biểu tượng huyễn mộng của cõi hiện tượng. Một khi suy nghĩ như thế thì Kim Các trong hiện thực đẹp chẳng kém gì Kim Các trong tâm tưởng.

Ngày mai, có lẽ lửa từ trời sẽ rơi xuống, những thân cột tinh tế, những đường cong của mái sẽ quay về với tro bụi, chúng tôi sẽ không còn ai được ngắm nhìn một lần nữa, nhưng bây giờ trước mặt chúng tôi đây, cái dáng tinh tế của tòa kiến trúc tắm trong ánh sáng giống như lửa hạ, trông thật bình thản.

Nơi đầu núi, những đám mây hạ uy nghi đùn lên, giống như tôi đã cảm thấy nơi khóe mắt trong khi tụng kinh cầu siêu cho cha tôi dạo ấy. Mây đẫm những ảnh sáng tắc nghẽn, nhìn xuống tòa kiến trúc vi tế này. Kim Các, dưới ánh nắng cuối hè gay gắt, mất hết cái vẻ tao nhã nơi họa tiết, ôm trọn trong mình bóng tối lạnh lẽo tối tăm, và với những đường viền mang cái vẻ thần bí như thế, tòa kiến trúc có vẻ như chối bỏ thế giới chói lọi bao quanh. Chỉ có con phượng hoàng trên đỉnh là đang quặp móng sắc xuống bệ, cố không lảo đảo dưới ánh sáng mặt trời.

Tsurukawa chán cảnh tôi cứ mãi đăm đăm nhìn Kim Các, anh ta bốc sỏi ở dưới bàn chân, và với một thao tác điệu nghệ của một đấu thủ ném banh, ném sỏi vào giữa bóng râm mà Kim Các phủ trên mặt Kính Hồ. Những lượn sóng nhỏ trải ra, lấn những mảng rêu trên mặt hồ, và ngay lập tức tòa kiến trúc tinh tế, đẹp đẽ vỡ tan.

***

Trong một năm kể từ lúc đó cho đến khi chiến tranh chấm dứt là khoảng thời gian tôi trở nên thân thiết nhất với Kim Các; tôi lo lắng cho an nguy của nó và hoàn toàn đắm mình trong vẻ đẹp của nó. Đó cũng là thời gian tôi kéo Kim Các xuống cùng một chiều cao như tôi, và đinh ninh như thế trong lòng, tôi có thể yêu Kim Các mà không sợ hãi. Kim Các vẫn chưa ảnh hưởng xấu đến tôi, cũng chưa truyền thuốc độc vào tôi.

Chuyện Kim Các và tôi cùng có một gian nguy chung trong thế giới này làm cho tôi hứng khởi. Trong gian nguy như thế tôi tìm được mối liên kết nối tôi với Cái Đẹp. Tôi cảm thấy rằng có một cái cầu treo giữa tôi và cái mà tôi cho là đang cự tuyệt, xa lánh tôi.

Tôi hầu như ngây say với ý nghĩ ngọn lửa thiêu hủy tôi cũng là ngọn lửa sẽ hủy thiêu Kim Các. Cùng chịu một kiếp nạn, một vận mệnh của ngọn lửa tai họa, Kim Các và cõi thế nơi tôi sống sẽ cùng thuộc một chiều không gian. Cũng giống như thân xác mỏng giòn, xấu xí của tôi, tòa kiến trúc, dẫu là cứng cạnh, cũng ôm một thân thể làm bằng các bon dễ cháy. Khi nghĩ như thế, đôi khi tôi cảm thấy là tôi có thể trốn chạy đồng thời giấu Kim Các trong máu thịt tôi, trong cấu trúc thân thể tôi, giống như tên ăn trộm nuốt đá quý vào bụng rồi chạy trốn.

Trong suốt năm ấy tôi chẳng học kinh, cũng chẳng đọc sách; thay vào đó tôi bận bịu ngày này qua ngày khác, từ sáng tới tối với tu thân, luyện tập quân sự, tập võ, học nghề nơi nhà máy và thực tập di tản bắt buộc.

Tính tôi vốn hay mơ mộng, nay lại càng mộng mơ nhiều hơn, và nhờ chiến tranh, cuộc sống đời thường lại càng xa tôi hơn. Đối với bọn thiếu niên chúng tôi, chiến tranh là một thể nghiệm mông lung, có chất mộng giống như sống trong căn phòng cách ly, mọi ý vị của cuộc đời bị cắt, bị che khuất mắt.

Tháng Mười một, năm Chiêu Hòa thứ mười chín⁽⁷⁾, Tokyo bị máy bay B-29 oanh tạc, và người ta cho là ngày mai Kyoto cũng sẽ lãnh bom. Chuyện Kyoto sẽ chìm trong biển lửa trở thành giấc mơ bí mật của tôi. Cái cố đô này cứ quá lo làm sao giữ cho được hình dáng cổ kính của mình mà quên rằng nhiều đền Thần đạo, chùa Phật giáo sinh ra từ than hồng cháy đỏ bên trong đó. Khi tưởng tượng đại loạn Onin đã làm hoang phế cái kinh đô này như thế nào, tôi nghĩ, Kyoto đánh mất một phần vẻ đẹp nào đó là vì đã từ rất lâu nó quên đi những lo âu mà ngọn lửa chiến tranh vốn mang lại.

Ngày mai Kim Các này chắc sẽ bị thiêu rụi. Cái dáng đứng đầy tràn bầu trời của nó sẽ mất đi... Con chim phượng hoàng trên đỉnh lúc đó sẽ sống lại như một con chim bất tử mà vỗ cánh bay đi. Và ngay cả Kim Các, cho tới lúc ấy đang bị trói buộc vào hình thái cố hữu của nó, sẽ nhẹ nhàng hiện ra mọi nơi, nhổ thân khỏi chiếc neo và sẽ ứa ánh sáng li ti cả trên hồ lẫn trên sóng triều của mặt biển tối đen...

Dù tôi có chờ, dù tôi có đợi, Kyoto vẫn không bị tấn công. Ngay cả ngày 9 tháng Ba năm sau, một loạt phố ở Tokyo bị chìm trong biển lửa, mà tai họa ở đây vẫn còn xa vời, và bên trên Kyoto, bầu trời xuân sớm vẫn trong vẫn xanh.

Trong khi nửa thất vọng, nửa hy vọng, tôi vẫn cố xác tín là bầu trời xuân sớm này, giống như cái cửa kính lấp lánh, không hiển hiện những gì bên trong, nhưng bên trong ấy đang giấu đi lửa và sự tàn phá. Như tôi đã từng kể, lòng trắc ẩn của tôi với người đời rất hiu hắt. Cái chết của cha tôi, sự nghèo túng của mẹ tôi, chẳng ảnh hưởng gì đến tâm tư tôi. Điều mà tôi ước mơ, ấy là sẽ có một cái gì như cái máy ép thật lớn của Trời sẽ đè bẹp tất mọi sự như nhau: tai ương, thảm họa, thảm kịch diệt hết mọi phép tắc của người thế gian, loài người, vật chất, cái xấu lẫn cái đẹp. Đôi khi tôi nghĩ cái ánh sáng rực rỡ khác thường của bầu trời xuân sớm giống như ánh sáng trên lưỡi lạnh của một chiếc rìu lớn, lớn đến độ có thể trùm lên hết cả trái đất. Tôi chỉ chờ nó bổ xuống. Tôi tin là nó giáng xuống cái một, nhanh tới mức người ta không còn thời giờ mà suy với nghĩ.

Có cái gì đó tới tận bây giờ tôi nghĩ thật là lạ. Từ đầu tôi đâu có những ý nghĩ đen tối. Điều tôi quan tâm, cái thách thức đối với tôi chỉ là Cái Đẹp. Nhưng tôi không nghĩ là chiến tranh đã ảnh hưởng đến tôi, đã lấp đầy tôi những tư tưởng đen tối. Khi chỉ nghĩ tới Cái Đẹp, thì cuối cùng người ta cũng vô thức đụng tới những tư tưởng hắc ám nằm sẵn trong cõi đời này. Người đời đa số là như thế.

Tôi còn nhớ một chuyện xảy ra ở Kyoto trong những ngày cuộc chiến sắp tàn, một chuyện gần như không thể tin được, nhưng người chứng kiến không phải chỉ có mình tôi, mà còn có Tsurukawa bên cạnh tôi.

Vào một ngày bị cúp điện, tôi và Tsurukawa cùng đi đến Nam Thiền Tự. Chúng tôi chưa hề viếng chùa Nam Thiền này. Chúng tôi băng qua đường xe rộng rãi, đi qua chiếc cầu gỗ bắc ngang một bãi dốc dùng để hạ thủy tàu bè.

Đó là một ngày tháng Năm trời trong thật trong. Bãi dốc người ta không còn dùng nữa, đường ray nghiêng để kéo tàu bè xuống phía dưới giờ đã gỉ sét và cỏ hoang đã chôn lấp cả. Trong cỏ hoang những hoa trắng nho nhỏ, hình thập tự run run theo gió. Nước đục ngầu tù đọng lan đến tận chỗ nghiêng của bãi dốc, và từ đó nhận chìm lỉm bóng của hàng cây hoa anh đào trên bờ.

Chúng tôi đứng trên chiếc cầu nhỏ và lơ đãng nhìn mặt nước. Giữa những mẩu ký ức đây đó trong chiến tranh, cái khoảnh khắc vô nghĩa ngắn ngủi như thế lại để lại những dấu vết tươi mới. Khoảnh khắc thẩn thơ ngắn ngủi, không làm gì cả ấy vương vương đây đó như những mảng trời xanh đôi khi nhìn lén qua vùng mây. Những khoảnh khắc như thế, thật lạ là chúng lấp lánh như ký ức về những niềm vui đau buốt tận cùng.

Tôi mỉm cười bâng quơ, nói:

“Thoải mái nhỉ.”

Tsurukawa cũng mỉm cười với tôi.

“Ừ.”

Hai chúng tôi cảm thấy hai ba tiếng đồng hồ lặng lẽ này là thời gian của riêng mình.

Con đường rộng trải sỏi tiếp tục chạy dọc con suối nước trong vắt có các loài hoa nước đẹp đẽ chao động. Chẳng bao lâu sau, cổng tam quan nổi tiếng đứng chắn trước mắt chúng tôi.

Trong chùa không có lấy một bóng người. Ngói của nhiều chóp tháp vượt lên trên cây lá xanh mỏn, trông như những cuốn sách màu bạc gỉ nằm lật úp. Cái gọi là chiến tranh, trong lúc này nó là cái giống gì vậy? Ở nơi nào đó, vào lúc nào đó, chiến tranh, thiết nghĩ, chỉ là một sự kiện tinh thần lạ lùng nằm trong ý thức của con người.

Có lẽ ngài Ishikawa Goemon thường đặt chân lên lan can trên lầu thượng của cổng tam quan ngắm hoa mãn nhãn ở chùa này. Chúng tôi có cảm tưởng chúng tôi như trẻ nhỏ, mặc dù đã qua tiết hoa anh đào rơi nhưng vẫn muốn ngắm phong cảnh cùng tại một chỗ ngài Ishikawa Goemon đã từng đứng. Trả món tiền nhỏ vào cổng, trèo lên những bậc cầu thang dốc mà sắc gỗ đã hoàn toàn chuyển đen. Ở nơi chiếu nghỉ chúng tôi vừa bước lên, Tsurukawa đụng đầu vào trần thấp. Tôi cười nhạo anh ta, nhưng ngay lập tức tôi cũng va phải. Hai chúng tôi rẽ ngoặt thêm một lần nữa, leo lên thang để lên lầu thượng của cổng.

Từ cái cầu thang hẹp như một cái lỗ khoét dưới đất, đột ngột phơi mình ra trước quang cảnh bát ngát, thân xác căng thẳng bỗng trở nên sảng khoái. Ngắm những cây anh đào đang xanh lộc non và thông, ngắm khu rừng của đền Bình An thấp thoáng xa xa đằng sau những dãy nhà đối diện, núi tiếp núi: Arashiyama, Kitanokata, Kifune, Minoura, Kompira hiện lên mờ mờ ở cuối những đường phố Kyoto. Khi đã ngắm mãn nhãn, chúng tôi, như tăng sinh, cởi giày, cung kính đi vào chánh điện. Trong chánh điện tối om, người ta đã trải một tấm chiếu lớn rộng khoảng 24 chiếu⁽⁸⁾. Ở giữa chánh điện có một tượng Thích Ca Mâu Ni, và những đôi mắt vàng kim của mười sáu vị la hán ánh lên trong bóng tối. Nơi này được gọi là Ngũ Phượng Lâu.

Chùa Nam Thiền cũng thuộc Lâm Tế tông như chùa Kim Các, nhưng trong khi chùa Kim Các của phái Tướng Quốc Tự, chùa này lại là đại bản sơn của phái Nam Thiền Tự. Hay nói cách khác chúng tôi đang ở một chùa cùng tông mà khác phái, nhưng chúng tôi như hai học sinh trung học bình thường, cầm cuốn sách hướng dẫn trong tay, nhìn loanh quanh những mảng tranh màu sắc sống động trên trần được cho là do Kano Tanyu Morinobu và Tosa Hougen Tokuetsu vẽ.

Một bên trần có tranh vẽ chư thiên đang bay, đánh đàn tì bà và thổi sáo, bên kia vẽ chim Ca lăng tần già đang vừa vỗ cánh vừa quặp một cành hoa mẫu đơn trắng. Đây là một loài chim có tiếng hót diệu kỳ sống ở Thiên Trúc Tuyết Sơn, nửa trên mang thân hình một cô gái tròn trịa, nửa dưới là mình chim. Rồi ở giữa trần vẽ con chim phượng hoàng giống như một cái cầu vồng mỹ lệ, nó là chim bạn của con phượng trên đỉnh Kim Các, nhưng vừa giống vừa không giống con chim sắc hoàng kim, uy nghiêm trên đỉnh lâu các ấy.

Chúng tôi chắp tay quỳ trước tượng Thích Ca Mâu Ni. Chúng tôi ra khỏi chánh điện, nhưng thật khó rời chân khỏi lầu thượng. Chúng tôi tựa vào lan can hướng về phía Nam, cạnh cầu thang mà chúng tôi đã trèo lên đây lúc nãy.

Tôi cảm thấy ở đâu đó có một cái gì đó như một vòng xoáy nhỏ rực rỡ và xinh đẹp. Nó dường như là dư ảnh đầy màu sắc của bức tranh trần mà tôi vừa xem. Đó là cái cảm giác về màu sắc ngưng đọng phong phú, giống như chim Ca lăng tần già giấu mình đâu đó trong mảng lá non, trong những nhánh cây thông xanh, để lộ cho ta thoáng thấy được đầu mút của đôi cánh lộng lẫy.

Nhưng không phải vậy. Dưới mắt chúng tôi là am Thiên Thụ ngăn bởi một con đường. Đường tạo nên từ những phiến đá vuông chỉ chạm góc với nhau, vòng qua một khu vườn tĩnh mịch trồng sơ sài những cây thấp, dẫn tới một phòng rộng trải chiếu cói với những cánh cửa trượt mở toang. Người ta có thể thấy rõ mọi ngóc ngách của những hốc tường hay những ngăn kệ lỏng chỏng trong phòng. Rõ ràng là trong phòng này hay có lễ dâng trà, và dường như cũng được thuê cho các cuộc uống trà, nhưng lại trải tấm thảm đỏ tươi rạng rỡ. Có một người đàn bà trẻ ngồi bên trong. Nàng in hình trong mắt tôi.

Trong thời kỳ chiến tranh người ta không bao giờ thấy một người đàn bà mặc kimono ống tay dài và sặc sỡ đến như vậy. Bất cứ ai, khi đi ra ngoài mà ăn mặc kiểu như vậy, sẽ bị dè bỉu giữa đường và buộc phải quay về nhà. Bộ kimono ống tay dài thật đẹp. Tôi không thể thấy từng nét hoa văn tỉ mỉ, nhưng vẫn nhận ra được những nét vẽ, đường thêu hoa trên nền màu xanh dương và chiếc đai màu đỏ tươi lấp lánh kim tuyến, nói quá lên một chút, quanh nàng lung linh một vùng. Người đàn bà đẹp ấy ngồi đó đoan trang, bán diện trắng ngần nổi nét, làm tôi đâm hồ nghi nàng có còn sống không. Tôi nói lắp bắp:

“Liệu nàng ấy, trời ơi, còn sống hay đã chết!”

“Tôi cũng nghĩ y như anh. Cô ta giống y một con búp bê, phải vậy không?” Tsurukawa đứng áp ngực sát lan can, mắt không rời khỏi người đàn bà, tiếp lời.

Vào lúc ấy có viên sĩ quan lục quân trẻ, quân phục chỉnh tề, từ trong bước ra. Anh ta ngồi xuống trước người đàn bà một, hai thước. Thẳng lưng quân cách. Hai người ngồi im lặng trong một lúc.

Người đàn bà đứng dậy và lặng lẽ biến mất trong hành lang tối tăm. Một lúc sau nàng ta trở lại và bưng trong tay một tách trà; hai ống tay dài phất phơ trong làn gió nhẹ. Nàng dâng trà cho người đàn ông. Sau khi đã dâng trà cho người đàn ông theo nghi lễ, nàng ngồi lại chỗ cũ. Người đàn ông nói gì đó. Người đàn ông vẫn chưa uống trà. Tôi cảm tưởng thời khắc ấy dài lạ lùng và căng thẳng lạ lùng. Người đàn bà cúi đầu rất thấp...

Thế rồi có điều khó mà tin được xảy ra. Vẫn ngồi thẳng lưng, người đàn bà bỗng tháo lỏng cổ áo ra. Tôi hầu như có thể nghe tiếng sột soạt của lụa bị kéo ra từ dưới cái đai cứng nhắc. Bầu ngực trắng hiển lộ. Tôi nín thở. Người đàn bà lấy tay lôi một bầu vú no tròn trắng nõn của mình ra.

Viện sĩ quan nâng chén trà đậm lên, và quỳ xuống trước người đàn bà. Người đàn bà vân vê vú với cả hai bàn tay.

Tôi không dám nói là tôi thấy, nhưng tôi cảm nhận rõ ràng như thấy trước mắt tôi dòng sữa trắng tinh, ấm nóng từ vú nàng phun vòi xuống nước trà màu nâu xanh sủi bọt trong cái tách sẫm tối, và những giọt sữa đọng lại làm vẩn đục, khuấy động mặt chén trà phẳng lặng.

Người đàn ông nâng chén trà lạ lùng đó lên và uống cạn. Người đàn bà che lại bầu vú trắng.

Hai chúng tôi rướn gân, rướn cốt nhìn vào bên trong. Sau đó, khi ngẫm nghĩ lại đầu đuôi, chúng tôi cho rằng đây là nghi lễ tiễn biệt giữa người đàn bà đang mang thai đứa con của viên sĩ quan với viên sĩ quan sắp ra mặt trận, nhưng sự cảm động lúc ấy đã khước từ mọi lời giải thích. Vì chúng tôi nhìn hai người say sưa quá, nên đã lỡ làng không kịp nhận ra người đàn ông và người đàn bà biến đi khỏi phòng khi nào không hay, trong phòng chỉ còn lại tấm thảm rộng.

Tôi đã thấy nào là bán diện trắng nổi nét, nào là bộ ngực trắng không gì sánh được. Sau khi người đàn bà rời gót, thời gian còn lại của ngày đó, rồi ngày kế tiếp, và ngày sau ngày kế tiếp, tôi chỉ vương tưởng chuyện ấy. Chắc chắn người đàn bà ấy chẳng ai khác hơn là nàng Uiko sống lại.

1. Tức Lâm Tế, tên dòng thiền do Sư Lâm Tế Nghĩa Huyền sáng lập.

2. Tức thời đại Showa.

3. Saipan, đảo lớn nằm phía Tây Thái Bình Dương. Nhật chiếm đóng hồi Đệ nhất Thế chiến. Đệ nhị Thế chiến có khoảng 30.000 quân Nhật đồn trú ở đây. Đã xảy ra một cuộc đánh lớn với quân Mỹ từ 15/6 đến 9/1944. Gần 29.079 lính Nhật bị chết, 921 bị bắt làm tù binh. Phía Mỹ 3.426 tử trận, 10.364 bị thương.

4. Eurydice: Theo thần thoại Hy Lạp, là vợ của Orpheus. Orpheus đã cố gắng đưa nàng về dương gian từ cõi chết bằng nhạc mê hồn của chàng.

5. Vị tăng phụ trách về ẩm thực trong chùa Thiền tông.

6. Vị tăng phụ trách quản lý chi tiêu trong chùa Thiền tông.

7. Tức năm 1944.

8. Đơn vị đo lường của Nhật. 1 chiếu = 1.82m²

Chương Ba

Vào ngày giỗ đầu của cha tôi, mẹ tôi nảy ra cái ý lạ lùng. Vì chuyện về quê làm giỗ khá khó khăn cho tôi trong khi đang còn làm nhiệm vụ lao động, mẹ tôi muốn tự thân đến Kyoto và mang theo tấm bài vị của cha tôi, nghĩ là Hòa thượng Tayama Dosen sẽ tụng kinh, dẫu chỉ là đôi phút, trên tấm bài vị, vào ngày giỗ của người bạn cũ. Dĩ nhiên mẹ không đủ tiền cho buổi lễ cầu siêu, mẹ chỉ trông mong vào lòng thương xót của Hòa thượng, và mẹ đã gởi cho Hòa thượng một bức thư. Hòa thượng bằng lòng và nói cho tôi biết về chuyện này.

Tôi thì chẳng vui vẻ gì khi nghe tin này. Có lý do khiến tôi cố tình không viết về mẹ. Tôi không muốn động chạm tới bà.

Về chuyện ấy tôi không trách mẹ tôi dù chỉ một lời. Tôi không nói gì. Có lẽ mẹ cũng không biết tôi biết chuyện đó, tuy nhiên một khi chuyện đã ra như thế, tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho mẹ tôi.

Chuyện xảy ra trong kỳ nghỉ hè khi tôi lần đầu tiên về quê sau khi đã nhập trường trung học Đông Maizuru và được gởi ở nhờ nhà chú tôi. Vào lúc đó, một người bà con của mẹ tôi, tên là Kurai, do làm ăn thất bát ở Osaka phải trở về Nariu. Vợ anh ta vốn con nhà gia thế không muốn đưa anh ta về gia đình nhà mình. Do đó, trong lúc chờ cho tình hình ổn định, anh ta đành ở tạm trong chùa của cha tôi.

Trong chùa chúng tôi không có nhiều mùng. Tôi và mẹ ngủ chung trong một mùng với cha tôi bị ho lao, thật lạ là chúng tôi không bị lây bệnh lao, bây giờ lại thêm anh Kurai. Tôi còn nhớ một đêm khuya ngày hè, ve lượn lờ trong cây vườn và phát ra những tiếng kêu ngắn, ri rỉ như thể quyện vào nhau. Chắc là tiếng ve kêu đã đánh thức tôi dậy. Tiếng sóng gầm lớn. Gió biển lay mép của cái mùng màu xanh mạ non. Mùng lay động một cách không bình thường.

Tấm mùng đã căng phồng gió, rồi miễn cưỡng lay động khi gió lọt qua. Bởi vậy, cái hình mùng rúm lại kia không phải do gió thổi, mà gió lại đang lặng dần, rồi gần như tắt hẳn. Có tiếng gì như tiếng lá tre xào xạc trên chiếc chiếu rơm; đó là tiếng mép mùng chà xát vào chiếu. Có một sự lay động, không do gió thổi, truyền vào tấm mùng, nhẹ hơn sức gió lúc đó, lan tỏa như những gợn sóng dọc theo suốt chiều dài của mùng, làm cho vải mùng thô nhăn nhúm lại, và nằm trong mà nhìn, một mặt mùng rộng trông như mặt hồ phồng lên một cách thật khó chịu. Có phải đấy là đầu của một ngọn sóng sinh ra bởi một con tàu chẻ xuyên qua hồ, hay là một làn đội của sóng từ xa sau khi con tàu đã chạy qua nơi xa ấy? Tôi kinh hãi đưa mắt nhìn nơi phát ra, rồi căng mắt nhìn qua bóng đêm. Tôi cảm thấy như có một mũi khoan đang khoan vào ngay giữa tròng mắt tôi.

Trong chiếc mùng quá chật không đủ chỗ cho bốn người, tôi nằm cạnh cha tôi và trong khi ngủ, tôi hay xoay người và đẩy cha tôi vào trong một góc. Có nghĩa là có một mảng ga trải giường màu trắng nhàu nhĩ ngăn cách chỗ tôi với chỗ có cái sự tôi đang thấy; và cha tôi đang nằm co sau lưng tôi, thở vào ngay gáy của tôi.

Tôi biết rằng cha tôi đang thức là vì tôi nghe ra nhịp thở không đều, rướn lên sau lưng tôi, có vẻ như ông đang kìm lại cơn họ. Bỗng có một cái gì đó to và ấm che lấy đôi mắt đang mở to của đứa trẻ mười ba tuổi, và tôi không thể thấy gì nữa. Tôi liền hiểu ra: cha tôi, từ phía sau, đưa hai bàn tay ra che mắt tôi.

Đến giờ tôi vẫn nhớ mồn một đôi bàn tay ấy của cha. Bàn tay to không ai bì được. Bàn tay ấy luồn từ sau lưng tôi và che đi ngay lập tức cái địa ngục mà tôi đã thấy. Bàn tay từ thế giới khác. Liệu đấy là do lòng ông thương tôi, xót tôi, hay vì xấu hổ, tôi nào biết, nhưng bàn tay ấy đã che ngay lập tức cái thế giới kinh hoàng mà tôi buộc phải đương đầu và chôn vùi nó bằng bóng đêm.

Tôi gật đầu nhè nhẹ trong đôi bàn tay cha. Từ cái gật của cái đầu nhỏ bé của tôi, cha tôi hiểu là tôi đã hiểu và đồng ý, ông bèn rút tay lại... Và sau đó, như đôi bàn tay ấy đã ra lệnh, tôi khép thật chặt mắt, và rồi nằm mà không ngủ cho tới khi trời sáng và ánh nắng chói chang từ bên ngoài rọi vào.

... Xin nhớ cho rằng, về sau, khi rước quan tài cha tôi, tôi đã vội vã nhìn vào mặt người chết mà không nhỏ lấy được một giọt nước mắt. Xin nhớ cho rằng, nhờ cái chết của ông, tôi mới được thoát khỏi xiềng xích của đôi bàn tay của ông, và rằng, nhờ nhìn chăm vào khuôn mặt ông, tôi mới có thể xác định được cuộc đời tôi. Tôi, ở một mức nào đó, không quên chuyện trả thù một cách chính đáng, cho đôi bàn tay ấy, hay nói cách khác, trả thù cho cái mà trong thế giới này, người ta gọi là tình yêu; nhưng đối với mẹ tôi, ngoại trừ chuyện tôi không bao giờ tha thứ mẹ tôi trong ký ức của tôi, tôi không hề nghĩ sẽ báo thù bà mà làm gì.

... Mẹ được thu xếp là sẽ đến Kim Các Tự một ngày trước ngày giỗ và ở lại một đêm. Thầy trụ trì đã viết thư cho nhà trường xin phép cho tôi được nghỉ vào ngày giỗ cha tôi. Những người làm lao động công ích như chúng tôi, đi làm rồi về lại nhà. Thế mà vào ngày trước ngày giỗ cha, tôi lại ngần ngại trở về Lộc Uyển Tự.

Anh chàng Tsurukawa tính tình thật thà vui ra mặt khi biết tôi lâu ngày được gặp mẹ, mấy tiểu tăng trong chùa thì hiếu kỳ. Tôi thì tôi ghét bà mẹ nghèo hèn, luộm thuộm của tôi. Tôi khổ sở không biết phải giải thích cho anh bạn Tsurukawa tốt bụng tại sao tôi không muốn gặp mẹ tôi. Đã thế, khi làm việc ở xưởng xong, anh ta còn vội vàng chụp lấy tay tôi, nói:

“Ê, chạy lẹ về chùa đi.”

Nếu nói rằng tôi không muốn gặp mẹ chút nào, thì là nói quá. Không phải là tôi không nhớ mẹ. Chỉ có lẽ do tôi không thích phải đụng tới sự biểu hiện tình cảm lộ liễu từ người thân máu mủ của mình, và rằng tôi đang loay hoay cố lý giải cái sự không thích ấy. Chẳng qua đấy là cái tính xấu của tôi. Thì cũng tốt thôi chuyện tôi dùng lý do này nọ để biện minh cho cái cảm xúc chân thực của mình, nhưng đôi khi vô số lý do não của tôi đã thêu dệt ra lung tung cứ áp đặt cho tôi những cảm xúc chẳng ngờ mà tôi nào đâu có.

Nhưng, nếu có cái gì đó gọi là xác thực thì đấy là lòng thù ghét của tôi. Bởi vì chính bản thân tôi phải ghét người thì mới ăn ngon ngủ yên.

“Chạy làm gì cho mệt không biết nữa! Cứ từ từ mà về thì cũng đâu có sao.”

“À, thì ra anh bạn lại tính làm nũng với mẹ đây!”

Tsurukawa cứ như vậy đấy, lúc nào cũng đoán già đoán non thái độ của tôi, nhưng thật tiếc là toàn đoán sai cả, nhưng anh ta không mảy may làm phiền tôi, và anh còn là người tôi cần. Quả vậy, anh là người thông dịch đầy thiện ý. Anh chuyển ngữ ngôn ngữ của tôi ra ngôn ngữ của thế giới, anh là người bạn không thể thay thế được.

Vậy đấy. Đôi khi tôi nghĩ Tsurukawa giống như nhà giả kim biến chì thành vàng. Tôi là âm bản của tấm ảnh, còn anh là dương bản. Biết bao nhiêu lần tôi đã kinh ngạc khi thấy những tình cảm đục ngầu, đen tối của tôi sau khi được lọc qua trái tim của anh lại biến thành những tình cảm trong vắt, rạng rỡ! Trong khi tôi lúng túng, lắp bắp, thì đôi bàn tay anh xoay ngược tâm tư của tôi rồi lôi từ trong nội tâm ra ngoại giới. Điều mà tôi học được từ chuyện lạ lùng này, chỉ giới hạn trong tình cảm thôi, là cái cực ác trên đời này với cái cực thiện không khác nhau, hiệu quả của chúng thì cũng như nhau; ý giết người và lòng thương xót thấy không khác gì nhau. Dù tôi có nói hết nước bọt đi nữa, Tsurukawa có thể chẳng bao giờ tin vào những chuyện như thế, nhưng đối với tôi đó là một khám phá đáng sợ. Tôi không sợ Tsurukawa cho tôi là kẻ đạo đức giả, bởi vì với tôi, đạo đức giả chẳng qua chỉ là một tội tương đối thôi.

Ở Kyoto, chúng tôi chưa bao giờ bị oanh kích, nhưng có một lần tôi được phái đi từ xưởng của tôi tới xưởng chính ở Osaka, cầm theo giấy đặt hàng những bộ phận máy bay, thì tình cờ xảy ra không kích ở đó và tôi thấy những người thợ của xưởng máy được khiêng cáng ra, ruột xổ tùm lum.

Tại sao ruột xổ ra lại trông thê thảm như vậy? Tại sao khi thấy nội tạng của con người, chúng ta lại che mắt kinh hãi? Tại sao người ta lại bị chấn động khi thấy máu chảy? Tại sao ruột rà của con người lại xấu xí đến như vậy?... Ruột rà ấy há chẳng hoàn toàn có cùng chất với vẻ đẹp của làn da bóng bẩy, trẻ trung?... Tsurukawa mặt mũi sẽ ra sao nếu tôi nói rằng tôi đã học được từ anh cái lối suy nghĩ biến đổi cái xấu xí của tôi thành hư không? Tại sao lại có vẻ vô nhân đạo khi nhìn con người bên ngoài và bên trong rồi coi người ta như hoa hồng chẳng có phần trong lẫn phần ngoài? Giả như con người giống như hoa hồng, có thể mềm dẻo đảo lộn, xoay ngược phần trong tinh thần và phần trong thể xác, phô chúng ra trước ánh nắng và gió trời tháng Năm...

... Mẹ đã đến từ hồi nào rồi và đang hầu chuyện trong phòng của sư cụ. Tsurukawa và tôi quỳ ngoài hành lang trong một chiều chạng vạng đầu hạ và trình thầy là chúng tôi đã trở về chùa.

Thầy truyền chỉ mình tôi vào phòng. Trước mặt mẹ tôi, thầy nói rằng tôi là người giỏi giắn. Tôi cúi đầu và chẳng hề nhìn về phía mẹ tôi. Tôi có thể thấy bà mặc một chiếc quần môngpê⁽¹⁾ xanh nhạt đã phai màu và bàn tay bẩn xếp trên gối.

Thầy nói là hai mẹ con trở về phòng mà nghỉ ngơi được rồi. Chúng tôi cúi chào mấy lần và rời phòng. Tôi sống trong phòng nhỏ rộng khoảng năm chiếu, phía Nam thư viện nhỏ và mặt hướng ra vườn. Chỉ đợi vào phòng là mẹ tôi òa khóc.

Biết trước sẽ xảy ra như thế, nên tôi vẫn giữ được vẻ thản nhiên.

“Con bây giờ sống dưới sự bảo trợ của chùa Lộc Uyển, trước khi con đủ lông đủ cánh, xin mẹ đừng đến nữa,” tôi nói.

“Ừ, ừ...”

Tôi hả hê khi có thể đón tiếp mẹ bằng lời lẽ tàn độc như vậy. Nhưng điều làm tôi bực bội nhất là, như những ngày xưa, mẹ tôi chẳng biểu lộ tình cảm gì ra mặt, cũng không kháng cự gì. Đồng thời, khi tưởng tượng dám là mẹ tôi sẽ vượt qua ngưỡng cửa lòng tôi và bước vào trong ấy, tôi cảm thấy kinh hãi.

Trên khuôn mặt sạm nắng của mẹ tôi là đôi mắt nhỏ, giảo hoạt và sâu hoắm. Chỉ có đôi môi là đỏ bóng, như thể chúng có sức sống riêng biệt; và hàm răng to, chắc đặc trưng của dân quê. Bà ở vào cái tuổi mà nếu là dân thị thành thì sẽ không có gì đáng ngạc nhiên khi bà điểm phấn tô son đậm đà. Bà đã làm cho mặt bà trông xấu xí hết mức; cái mặt ấy còn lưu lại đâu đó những nhục cảm như những hạt cặn còn đọng lại, và tôi, vốn nhạy cảm, trông thấy tởm.

Sau đi đã kiếu thầy trở về phòng và sau khi đã khóc lóc thỏa thuê, bà lôi ra một cái khăn sợi nhân tạo thô, hàng phân phối trong thời chiến, phanh ngực rám nắng của bà ra mà lau. Chất sợi của khăn ngời ngời ánh thú vật và khi đẫm mồ hôi nó càng sáng thêm.

Bà lấy gạo từ xắc cốt ra, mà bà nói là sẽ dâng cho sư cụ. Tôi làm thinh. Sau đó bà lôi ra tấm bài vị của cha tôi bọc mấy lớp tơ thô cũ xám xỉn và đặt lên án sách của tôi.

“Thật quý hóa quá. Cha con sẽ rất vui khi ngày mai được Hòa thượng đọc kinh cầu siêu cho mình.”

“Mẹ trở về Nariu sau ngày giỗ hả mẹ?”

Câu trả lời của mẹ tôi làm tôi sững sờ. Bà nói bà đã nhượng quyền coi chùa cho người nào đó và đã bán phứt xẻo đất; bà trả nợ tiền thuốc men cho cha tôi và đã tự mình thu xếp để được gởi thân trong nhà của chú tôi ở Kasagun, ngoại ô Kyoto.

Ngôi chùa, nơi tôi sẽ trở về, không còn nữa! Trong ngôi làng trên mũi đất xa vắng ấy, chẳng còn gì nghênh đón tôi nữa.

Tôi không biết mẹ đọc thấy ra sao cái cảm giác giải thoát lâng lâng trên mặt tôi, bà ghé vào tai tôi nói nhỏ:

“Này con. Chùa của con không còn nữa. Con đã có nơi có chốn rồi. Con không có cách nào hơn là trở thành sư trụ trì của chùa Kim Các này. Hòa thượng sẽ thương con và con sẽ kế tục Hòa thượng. Này, đó là tất cả những gì mẹ mong chờ trong những ngày mẹ còn sống”

Tôi sững sờ nhìn lại bà, nhưng tôi hãi quá không dám nhìn thẳng.

Căn phòng khuất lánh của chúng tôi đã trở nên tối đặc. “Mẹ hiền” kê miệng vào ngay tai tôi nói, mùi mồ hôi của bà lảng vảng quanh tôi. Tôi nhớ là lúc ấy bà còn cười. Ký ức xa xưa hồi bú cái vú ngăm đen của bà, cái hình ảnh như thế cứ chạy quanh một cách bực bội trong đầu tôi. Trong mồi lửa của tham vọng thấp hèn, có thứ gì đó tựa như lực cưỡng ép thể xác, và thứ ấy khiến tôi đâm sợ. Khi những lọn tóc rối bời, loăn xoăn của bà cà vào mặt tôi, tôi thấy một con chuồn chuồn nghỉ cánh trên bể đá phủ rêu giữa vườn chiều muộn. Bầu trời chiều rơi xuống trên mặt nước nhỏ, tròn của chiếc bể. Thinh vắng nơi nơi; dường như Lộc Uyển Tự cũng không còn người.

Cuối cùng tôi có thể nhìn thẳng vào mặt mẹ tôi. Bà cười lóe răng vàng nơi góc môi trơn bóng.

“Vâng,” tôi trả lời cà lăm gần như ngọng. “Như con biết, thì con có thể vào quân đội và bị tử trận.”

“Tào lao. Nếu mấy đứa cà lăm mà còn bị bắt đi lính, thì Nhật Bản coi như xong.”

Tôi ghét bà, cơ lưng đanh lại. Nhưng những lời tôi lắp bắp nói ra lại chỉ như lời chống chế: “Kim Các Tự biết đâu sẽ bị bỏ bom”

“Trong tình hình này, thì không đời nào có chuyện Kyoto bị bỏ bom. Người Mỹ họ cũng biết e dè.”

... Tôi không nói gì. Khu vườn chùa chiều hôm đã nhuốm màu đáy bể. Hình bóng của những tảng đá đấu nhau mãnh liệt, giờ đang chìm xuống.

Chẳng đếm xỉa gì đến thái độ im lặng của tôi, bà đứng dậy, nhìn thô lỗ cánh cửa gỗ đóng căn phòng rộng năm chiếu của tôi và hỏi:

“Chưa đến buổi ăn tối hay sao vậy kìa?”

Sau này nghĩ lại, chuyện tôi đối mặt với mẹ vào lúc này ảnh hưởng đến lòng tôi không phải nhỏ. Nhờ dịp này tôi mới hiểu là mẹ tôi sống trong một thế giới hoàn toàn khác thế giới của tôi, và lối suy nghĩ của bà lần đầu tiên có tác động thật lớn tới tôi.

Mẹ là loại người tự bản chất không có can hệ gì với Kim Các đẹp đẽ; thay vào đó, bà có cái nhìn thực tế vốn lạ lẫm đối với tôi. Bà nói rằng không việc gì phải sợ Kyoto bị không kích, chuyện này, dẫu tôi có ôm mộng thế nào, có lẽ lại là sự thực. Và nếu Kim Các đằng nào cũng không có nguy cơ bị bỏ bom, thế thì ngay lúc này tôi đã mất đi cái lẽ sống, và thế giới mà tôi đang sống sẽ sụp xuống tan tành.

Trong khi đó, tuy tôi ghét cái tham vọng không ngờ đến của mẹ tôi, nhưng cùng lúc tôi cũng lại thấy mê say. Cha tôi chẳng hé môi nói một lời về chuyện này, nhưng có lẽ ông cũng có tham vọng như mẹ tôi nên ông mới gởi gắm tôi nơi chùa này. Thầy Tayama Dosen độc thân không vợ con. Nếu tự thân thầy, thầy được vị sư tiền nhiệm kỳ vọng và được thừa kế Lộc Uyển Tự, thì tôi, tùy cách tôi cư xử cho khéo, có lẽ cũng trở thành ứng viên kế tục thầy, và Kim Các sẽ thuộc về tôi!

Tôi trở nên bối rối. Khi tham vọng thứ hai của tôi trở nên nặng nề thì tôi quay về với mộng tưởng thứ nhất: Kim Các bị không kích, nhưng khi mộng tưởng này bị phá tan bởi cái nhìn hiện thực rõ ràng của mẹ, thì tôi trở lại với tham vọng thứ hai, để rồi cuối cùng tôi mệt lả người vì cứ nghĩ tới nghĩ lui hoài và, kết quả là nơi gáy mưng lên cái mụn đỏ au.

Tôi cứ để thây kệ, nhưng cái mụn ấy, cái gốc cứ lớn ra, và tăng sức nặng và độ nóng phía sau gáy. Trong giấc ngủ chập chờn, tôi thấy vòng hào quang vàng ròng mọc ra trên cổ tôi, rồi dần dần lan tỏa ra, tạo thành hình bầu dục bao quanh sau đầu, nhưng khi tôi tỉnh giấc, thì thấy đấy chỉ là cơn đau từ cái mụn ác tính.

Cuối cùng thì tôi bị lên cơn sốt và ngủ mê ngủ mệt. Thầy trụ trì bắt tôi đi khám bác sĩ ngoại khoa. Ông bác sĩ, người bận bộ quốc phục, chân đeo ghệt, gọi cái cục mụn ấy bằng cái tên đơn giản là furunkel. Vì tiếc rượu cồn, ông ta hơ ngọn dao trên lửa để sát trùng và áp vào mụn.

Tôi rên rỉ. Tôi thấy cả một cõi thế khổ sở, nặng nề bùng lên, phai nhạt, tàn lụi phía sau đầu.

***

Rồi thì chấm dứt chiến tranh. Khi nghe tuyên đọc chiếu chỉ chấm dứt chiến tranh ở trong xưởng máy, cái mà tôi nghĩ tới là Kim Các.

Vừa vội vã về chùa, tôi dĩ nhiên hối hả nhào ngay đến trước Kim Các, chuyện này chẳng có gì lạ. Sỏi trên các lối đi tham quan cháy đỏ dưới ánh nắng hạ chí. Sỏi cứ dính kẹt viên này tới viên khác vào đế giày cao su thô tháp của tôi.

Ở Tokyo, nghe xong chiếu chỉ, có lẽ người ta sẽ đi đến trước hoàng cung; ở đây lũ lượt người đi ra phố và khóc trước cố cung Kyoto trống người. Ở Kyoto có nhiều loại chùa chiền để người ta đến khóc vào những dịp như thế này. Sư sãi ngày này hẳn kiếm được bộn bạc, nhưng vẫn chẳng thấy ai đến viếng Kim Các Tự.

Chỉ có chiếc bóng của tôi trên sỏi đẫm nắng. Về vị trí, nói chính xác ra, tôi đứng bên này, và bên kia là Kim Các. Từ cái ngày thoạt nhìn Kim Các đến nay, tôi có thể cảm thấy rằng mối ràng buộc của “chúng tôi” đã có cái gì đó thay đổi.

Với những chuyện như chấn động vì chiến bại, nỗi đau quốc gia, Kim Các vẫn vượt lên, hay ít ra khoác chiếc áo vượt lên sự thế. Cho tới ngày hôm qua, Kim Các vẫn không như thế này. Rõ ràng là nó cuối cùng đã không bị giội bom thiêu rụi, và bây giờ trở đi người ta không còn phải sợ chuyện đó nữa; điều này đã làm cho Kim Các một lần nữa khôi phục được cái ấn tượng ngày trước, ấy là: “Ta đã hiện diện ở đây từ xa xưa và ta sẽ mãi mãi còn tồn tại ở đây.”

Kim Các lặng lẽ như một món gia cụ vô ích mà kiêu kỳ, bên trong vẹn nguyên lớp vàng dát đã ngả màu thời gian, tường ngoài được bảo vệ bởi lớp sơn nắng hạ loang lổ. Nó là một cái kệ trưng bày lớn mà trống rỗng được đặt trước màu xanh cháy bỏng của rừng. Những món trang trí hợp với kích thước của kệ phải là những thứ như cái đỉnh hương khổng lồ hay cõi hư vô mênh mông. Kim Các đã mất sạch những thứ đó, đã đột nhiên tẩy sạch cái thực chất của nó và bây giờ dựng lên ở đó cái hình hài trống rỗng đến lạ kỳ. Cái điều kỳ lạ nhất, ấy là dù Kim Các thỉnh thoảng phơi ra vẻ đẹp, nhưng không lần nào đẹp như hôm nay.

Tòa Kim Các phô ra một vẻ đẹp vững chắc vượt thoát cả tâm tưởng của tôi, không, vượt thoát khỏi thế giới hiện thực, không dính dáng với bất cứ chủng loại phù du nào. Chối từ mọi ý nghĩa, chưa bao giờ vẻ đẹp của nó lại rực rỡ đến như thế.

Cũng chẳng ngoa khi tôi nói rằng chân tôi run rẩy và trán tôi tươm mồ hôi lạnh khi ngắm Kim Các. Có một độ tôi trở về làng cũ sau khi đã ngắm Kim Các các chi tiết lẫn toàn thể kiến trúc lâu các vang vọng như nhạc vậy. Bây giờ cái tôi đang nghe ra, ấy là sự thinh lặng hoàn toàn, sự vô thanh tuyệt đối. Ở đây, không có gì tuôn chảy, cũng chẳng có gì biến đổi. Kim Các tồn tại nơi đây, sừng sững chốn này như một niềm thinh lặng vang dội, như một dấu lặng đáng sợ trong âm nhạc.

“Kết nối giữa Kim Các và tôi đã bị cắt đứt,” tôi nghĩ. “Giấc mơ tôi và Kim Các cùng sống chung trong một cõi bây giờ đã bị sụp đổ tan tành. Tôi lại bắt đầu cái trạng thái ngày xưa ấy, mà còn vô vọng hơn cả cái ngày xưa ấy: trạng thái Cái Đẹp ở bên kia còn tôi thì ở bên này; trạng thái ấy sẽ không bao giờ biến đổi, chừng nào cõi đời này vẫn tiếp tục hiện hữu...”

Đối với tôi, việc nước Nhật thất trận không gì khác hơn là một thể nghiệm của sự tuyệt vọng. Cho tới ngày hôm nay tôi vẫn thấy trước mắt tôi ánh sáng mùa hè như rực lửa của ngày ấy, ngày 15 tháng Tám. Người ta cứ nói rằng mọi giá trị đã bị sụp đổ, nhưng trong tôi, trái lại, vĩnh cửu đã thức dậy, đã sống lại và xác lập quyền lợi của nó. Vĩnh cửu đã nói với tôi rằng Kim Các sẽ còn mãi cho đến muôn đời.

Cái vĩnh cửu ấy đã tự trời giáng xuống, đã dính vào má, vào tay, vào bụng của chúng ta và cuối cùng vùi chôn chúng ta. Cái thứ vĩnh cửu đáng nguyền rủa... Vậy đấy! Trong cả tiếng ve râm ran nơi những ngọn đồi vây quanh, vào ngày tàn cuộc chiến, tôi nghe cái vĩnh cửu này như nghe lời nguyền rủa. Cái vĩnh cửu ấy đã trát tôi dính cứng lên bức tường dát vàng kim.

Tối hôm ấy trong buổi tụng kinh trước giờ ngủ, chúng tôi đã đặc biệt tụng bài kinh dài cầu an thái cho Thiên Hoàng, và để an ủi vong linh các tử sĩ. Từ khi chiến tranh bùng nổ, đã có thông lệ trong các tông phái là nên mặc tăng phục đơn giản, nhưng tối nay, thầy trụ trì lại mặc cà sa ngũ điều⁽²⁾ màu đỏ tía.

Khuôn mặt đầy đặn, sạch bong như thể được rửa đến tận trong những nếp nhăn của thầy, hôm nay, khí huyết thật tươi tốt và chừng như thỏa mãn về điều gì. Trong cái đêm nóng bức này, cái lành lạnh của tiếng áo xống sột soạt nghe thật rõ.

Sau khi tụng kinh xong, mọi người trong chùa được gọi lên phòng sư cụ và nghe thầy giảng kinh ở đó.

Thầy chọn công án “Nam Tuyền chém mèo” ở tắc thứ 14 của cuốn Vô Môn Quan.

“Nam Tuyền chém mèo” trong Bích Nham Lục lại được viết ra làm hai tắc: tắc 63 “Nam Tuyền chém mèo con”, tắc 64: “Triệu Châu đội đôi dép rơm trên đầu” từ thời xa xưa đã được cho là một công án khó cắt nghĩa.

Vào đời Đường, có một danh tăng tên là Phổ Nguyện thiền sư, tu ở núi Nam Tuyền thuộc Trì Châu, do đó thầy lấy tên của núi làm pháp danh cho mình.

Một ngày kia trong khi tất cả mọi tăng đều đi cắt cỏ, một con mèo con xuất hiện trong ngôi chùa vắng vẻ. Thấy con mèo lạ mắt, mọi người rượt đuổi loanh quanh rồi tóm được nó. Thế rồi con mèo trở thành mối tranh chấp giữa nhà Đông và nhà Tây. Cả hai nhóm tranh nhau con mèo và muốn nó là thú nuôi của nhà mình.

Hòa thượng Nam Tuyền thấy thế, bèn tóm ngay cổ con mèo và kê liềm cắt cỏ vào cổ mèo, nói:

“Nếu các ngươi nói được một lời, tất con mèo sẽ được cứu sống. Nếu không nói được, nó sẽ bị cắt đầu.”

Họ không nói được gì cả. Hòa thượng Nam Tuyền bèn cắt đầu mèo và vứt đi.

Trời tối, người đệ tử tài giỏi Triệu Châu trở về chùa. Hòa thượng Nam Tuyền thuật lại đầu đuôi sự việc và hỏi ý kiến Triệu Châu.

Triệu Châu liền cởi đôi dép đang mang dưới chân đội trên đầu rồi đi ra khỏi phòng.

Thấy thế, Hòa thượng Nam Tuyền kêu lên:

“Ôi, nếu hôm nay ngươi có mặt ở đây, thì con mèo đã được cứu thoát.”

Đại thể truyện là như thế. Đặc biệt cái chuyện Triệu Châu đội giày trên đầu được coi là khó hiểu, nhưng theo lời giáo huấn của sư cụ thì truyện này không quá khó hiểu.

Lý do mà Hòa thượng Nam Tuyền cắt đầu mèo, ấy là thầy muốn cắt bỏ những mê lầm của chính mình, chặt vứt căn nguyên của vọng tưởng, vọng niệm. Bằng sự thực hành cái nhẫn tâm, thầy đã chặt đầu mèo, cắt bỏ mọi mâu thuẫn, đối lập, tranh chấp giữa mình với người khác. Nếu gọi hành động này là dao giết người, thì hành động của Triệu Châu là kiếm cứu người. Bằng lòng khoan dung vô hạn, Triệu Châu đội đôi dép nhơ bẩn và bị người đời ghê tởm trên đầu, ấy là thực hành cái tâm Bồ Tát.

Sau khi đã cắt nghĩa công án như thế, sư cụ kết thúc buổi giáo huấn mà không đụng đến, dù mảy may, chuyện Nhật Bản bị chiến bại. Chúng tôi như thể bị cáo nó lừa. Chúng tôi hoàn toàn không hiểu tại sao sư cụ lại đặc biệt chọn công án này vào ngày Nhật Bản thất trận.

Khi chúng tôi đi theo hành lang về phòng mình, tôi bộc lộ mối nghi ngờ này cho Tsurukawa. Anh ta cũng ngạc nhiên và lắc đầu.

“Tôi không hiểu,” anh ta nói. “Nếu không sống cuộc sống nhà chùa thì làm sao mà hiểu được. Dù thế, tôi nghĩ rằng điểm chính của bài giảng huấn tối nay là trong ngày bại trận thì không nên nói gì về chuyện bại trận mà nói về những thứ như công án chặt đầu mèo ấy.”

Chuyện bại trận, tôi thì tôi chẳng cảm thấy buồn bã gì, nhưng cái bản mặt hạnh phúc, mãn nguyện của sư cụ cứ làm tôi lấn cấn.

Thông thường thì cái cảm giác kính trọng đối với một thầy trụ trì sẽ bảo tồn trật tự của chùa, nhưng trong năm vừa qua sống dưới sự bảo trợ của chùa này, cái lòng tôn kính thâm sâu đối với thầy, quả thật, tôi không có. Như thế thì cũng tốt thôi, nhưng từ khi mẹ tôi châm lửa vào tham vọng của tôi, con mắt của tôi, con mắt của một gã thanh niên mười bảy tuổi, bắt đầu đôi khi nhìn thầy với cái nhìn chỉ trích.

Thầy vốn là người công bình vô tư, nhưng đấy là cái phẩm chất công bình vô tư mà tôi có thể dễ dàng tưởng tượng ra là tôi cũng có thôi nếu tôi được trở thành sư cụ. Thầy của chúng tôi thiếu cái trào phúng độc đáo của một vị thiền tăng. Thông thường một người mập mập như thầy thì hay có óc trào phúng thâm trầm.

Và nghe rằng thầy chơi gái hết mình. Khi tưởng tượng ra chuyện thầy chơi bời như thế, tôi cảm thấy buồn cười, nhưng cũng cảm thấy bứt rứt khó chịu. Người đàn bà nào đó sẽ cảm thấy như thế nào khi bị một người đàn ông có thân thể như cái bánh bao màu hồng ôm? Có lẽ bà ta sẽ cảm thấy như thể tấm xác thịt mềm nhũn, hồng hào ấy trải ra cho tới nơi tận cùng của thế giới, và bà bị chôn trong ngôi mộ thịt đó.

Tôi thấy lạ là một thiền tăng mà cũng có xác thịt. Có thể lý do mà thầy chơi gái hết mình ấy là để vứt bỏ xác thịt và khinh miệt nó, nhưng nếu là như thế, thì thật lạ lùng là cái xác thịt mà tôi nghĩ là thầy khinh miệt ấy lại hấp thụ những thứ đầy dinh dưỡng, bóng lưỡng lên và bao bọc cái tinh thần của thầy. Cái xác thịt dễ bảo và khiêm nhu như một loại gia súc được khéo huấn luyện. Xác thịt ấy đúng là một nàng hầu cho tinh thần của sư cụ.

Tôi phải nói ra rằng tôi không biết sự chiến bại có cái gì đó dành cho tôi không. Đấy chẳng phải là một cuộc giải phóng gì ráo trọi. Nhất quyết không phải là cuộc giải phóng. Chẳng có gì khác ngoài chuyện trở lại thời gian Phật giáo tan chảy vào giữa đời thường, chẳng có gì thay đổi, vĩnh viễn là như thế.

Cái chương trình sinh hoạt trong chùa từ sau ngày thất trận lại tiếp tục giống như trước. Khai định, tụng kinh sáng, ăn cháo sáng, làm tạp dịch, tọa thiền, ăn tối, khai dục, mở gối. Ngoài ra, vì sư cụ nghiêm khắc bắt ngưng mua gạo chợ đen, số gạo chúng tôi ăn tùy thuộc vào sự đóng góp của các tín đồ, hay do thầy phó ti, vì thấy chúng tôi đang tuổi lớn, đã mua thêm gạo chợ đen mà thầy nói là gạo do tín đồ dâng tặng, những hạt gạo ấy cứ nổi lêu bêu trong chén cháo loãng. Đôi khi chúng tôi đi ra ngoài mua khoai lang. Sáng ăn cháo đã đành, trưa và tối cũng chỉ có cháo hoặc khoai, nên chúng tôi lúc nào cũng cảm thấy đói.

Tsurukawa xin nhà anh ở Tokyo tiếp tế nên thỉnh thoảng họ lại gởi cho anh kẹo bánh. Tới khuya anh mang đến phòng tôi và chúng tôi ăn với nhau. Thỉnh thoảng chớp chạy loằng ngoằng trong bầu trời đêm.

Tôi hỏi Tsurukawa tại sao anh lại không trở về với gia đình giàu có, với cha mẹ từ ái của anh, thì anh cho biết: “Bởi vì tôi cũng phải học tu hành chứ. Dù sao đi nữa tôi cũng sẽ thừa kế ngôi chùa của cha tôi.”

Nơi anh, dường như chẳng có gì phải khổ sở cả. Anh như đôi đũa nằm gọn trong hộp vậy. Tôi lại nương theo cuộc nói chuyện và nói với Tsurukawa rằng một thời đại mới, vượt ngoài sức tưởng tượng có lẽ sẽ đến. Tôi nhớ câu chuyện mà tôi nghe mọi người tranh luận với nhau ở trường chỉ ba ngày sau hôm chấm dứt chiến tranh. Chuyện là người lãnh đạo của xưởng máy đã chở nguyên một xe vận tải vật tư về nhà mình. Viên sĩ quan này ngang nhiên nói: “Từ nay tôi sẽ làm ăn chợ đen.”

Tôi tưởng tượng viên sĩ quan táo tợn, tàn bạo, có con mắt sắc bén lao đầu về phía cái ác. Nơi con đường mà trên đó ông ta chạy trong đôi ủng cao tới nửa bắp đùi có cái diện mạo của chính sự chết trong chiến tranh, có cả cái hỗn mang của một buổi bình minh. Có lẽ khi ông ta bắt đầu lên đường, chiếc khăn lụa quàng cổ màu trắng sẽ bay bay trên ngực ông, lưng ông ta cong oằn cõng những vật tư ăn cắp, và đôi má ông phơi ra trong gió đêm. Ông ta có lẽ sẽ kiệt sức nhanh khủng khiếp, nhưng tiếng chuông nơi tháp chuông lung linh cái hỗn mang đang ngân vang, xa hơn, nhẹ hơn...

Tôi được cách ly khỏi những chuyện như thế. Tôi chẳng có tiền, tự do lẫn sự giải phóng, nhưng khi nói lên cái cụm từ “thời đại mới”, mặc dù cậu thanh niên mười bảy tuổi là tôi vẫn chưa định hình rõ ràng cái thời đại mới đó là gì, thì lòng tôi đã quyết.

“Nếu con người của thế giới nếm cái ác bằng cuộc đời và hành động, thì tôi sẽ đắm mình sâu hết mức có thể vào trong cái ác nội giới,” tôi nghĩ.

Nhưng cái sự ác mà tôi nghĩ đến đầu tiên, đối với tôi, không gì xa vời hơn là cứ khéo ăn khéo ở với sư cụ, và một ngày nào đó Kim Các sẽ lọt vào tay mình, hoặc mơ có ngày sẽ đầu độc sư cụ, rồi kế nhiệm ông, tuy nhiên đấy chỉ là một giấc mơ thiếu lòng nhân ái mà thôi. Kế hoạch này thậm chí còn làm cho lương tâm tôi được an ổn, khi tôi đã có thể xác nhận Tsurukawa không hề có tham vọng giống như thế.

“Anh có băn khoăn, hy vọng gì về tương lai không?” Tôi buột miệng hỏi.

“Không, không có gì cả. Mà nếu có, thì sao?”

Trong câu trả lời của Tsurukawa không có một chút u ám, mà cũng chẳng có cái vẻ bất cần. Khi ấy một tia chớp lóe trên hàng lông mày thanh mảnh, nằm xuôi xuôi; đây là chi tiết tinh tế duy nhất trên khuôn mặt anh.

Anh ta để cho thợ cắt tóc cạo sao thì cạo cái phần trên và phần dưới lông mày của mình. Kết quả là hàng lông mày của anh vốn hẹp lại càng hẹp một cách không tự nhiên, rìa lông mày còn lưu lại vệt xanh xanh sau khi cạo.

Khi nhìn vệt xanh xanh ấy, tôi hơi nhờn nhợn. Chàng thiếu niên này khác với những kẻ như tôi: chàng ta đang bốc cháy nơi đỉnh cao thuần khiết của sinh mệnh chàng. Tương lai của chàng vẫn đang còn bị giấu kín cho đến khi bốc cháy. Mẩu bấc đèn của tương lai vẫn còn bập bềnh trong đĩa dầu trong, lạnh lẽo. Ai cần thấy trước sự ngây thơ và hồn nhiên của mình nếu chỉ còn lại sự ngây thơ và hồn nhiên trong tương lai?

... Tối ấy, sau khi Tsurukawa trở về phòng mình, tôi không thể ngủ được vì cơn oi bức rơi rớt cuối hè. Ngoài ra, tôi mất ngủ do quyết định chống lại thói quen thủ dâm.

Đôi khi tôi bị mộng tinh. Giấc mơ không có những hình ảnh sắc dục rõ ràng. Ví dụ như tôi thấy một con chó đen chạy trong phố tối, hơi thở hổn hển như lửa thoát ra từ mõm, thì nó làm cho tôi càng nứng thêm theo tiếng kêu của cái lục lạc treo quanh cái cổ lớn của nó, rồi khi tiếng lục lạc rung lên tới cực độ, tôi bèn xuất tinh.

Thỉnh thoảng khi xuất tinh, những hoang tưởng địa ngục lại hiện ra trong trí tôi. Vú của Uiko ló ra, đùi của Uiko lòi ra. Thế rồi tôi biến thành một con bọ nhỏ xấu xa vô cùng tận.

... Tôi trở dậy, nhảy ra khỏi giường và lẻn ra cửa sau của tiểu thư viện.

Phía sau Lộc Uyển Tự, và xa hơn nữa phía Đông đình Tịch Giai, có ngọn núi tên là núi Fudo. Muôn ngàn tùng thân đỏ phủ núi, chen chúc giữa ngàn tùng đỏ là cỏ tre mọc rậm rạp và những cây bụi như mão chi hoa, đỗ quyên. Tôi quen đường thuộc lối núi này đến nỗi có thể trèo lên núi ban đêm mà không bị vấp ngã. Khi leo tới đỉnh, người ta có thể ngóng thấy vùng thượng, vùng trung của Kyoto, và nơi xa xa, núi Hiei và núi Daimonji.

Tôi trèo lên núi giữa tiếng đập cánh của những con chim hoảng hốt bay lên. Tôi trèo, không nhìn ngang nhìn ngửa, tránh đụng vào gốc cây. Tôi cảm thấy rằng trèo núi mà không phải suy nghĩ gì làm tôi khỏe ra ngay. Khi lên tới đỉnh, gió lạnh ban đêm ùa tới và quấn quanh thân thể đẫm mồ hôi.

Cảnh trước mắt làm cho tôi đâm nghi ngờ chính mắt tôi. Một Kyoto vốn trong thời chiến đã bị cấm đèn, cấm lửa quá lâu, mà nay ánh sáng lan tỏa hút mắt. Đối với tôi, quang cảnh này thực là một phép lạ vì từ sau khi chiến tranh chấm dứt, đây là lần đầu tiên tôi leo lên đây ban đêm.

Ánh đèn tạo thành một hình lập thể. Chúng rải rác suốt mặt phẳng, làm mất đi cái cảm giác xa gần; và tôi cứ tưởng đấy là một kiến trúc vĩ đại, trong suốt, chỉ cấu tạo bằng ánh sáng, đứng giữa đêm tối, mọc ra những góc phức tạp, vươn lên những ngọn tháp. Đây đúng là một nơi đô hội. Chỉ có rừng chung quanh cung điện là không thắp sáng, và trông giống như một cái hang tối lớn.

Đôi khi có những tia chớp lóe đó đây và treo một thoảng trong bầu trời tối ở một góc núi Hiei.

“Nơi xa xa ấy là cuộc đời dung tục,” tôi nghĩ ngợi. “Chiến tranh đã kết thúc. Và dưới vừng sáng này, người người bị cám dỗ bởi những ý tưởng gian ác. Nhiều nam nữ sẽ nhìn nhau chằm chằm dưới ánh sáng này, và ngửi ra được mùi của hành động giống như cái chết chẳng mấy chốc sẽ tiến đến sát kề. Và khi nghĩ rằng vô số ánh sáng này tất thảy là ánh sáng gian ác, lòng tôi lại như được ủi an. Xin hãy để những gian ác trong tim tôi sinh sôi nảy nở, sinh sôi nảy nở vô số, phóng ra những lấp lánh, và xin giữ gìn sao cho gian ác cân xứng với muôn vàn ánh sáng trước mắt tôi! Hãy để cho cái tối tăm của lòng tôi đang bao bọc vô vàn cái ác ấy cân bằng với cái tối tăm của đêm đen đang bao bọc vô số ánh sáng!”

***

Số du khách đến viếng Kim Các gia tăng nhiều. Thầy trụ trì thỉnh cầu thành phố và được phép gia tăng tiền vào cửa để đuổi kịp theo lạm phát.

Những du khách đến rải rác cho tới nay chỉ là những người tầm thường, có cái vẻ thiếu thốn, mặc quân phục, đồng phục lao động luộm thuộm. Thế rồi quân chiếm đóng đã đến, và cái thói phóng đãng của thế giới ăn chơi cũng bắt đầu quần tụ chung quanh Kim Các. Khi tập tục dâng trà được hồi sinh, thì đàn bà con gái khoác vào mình quần áo đẹp đẽ mà các nường cất kín trong mỗi nhà, chờ ngày lễ lên chùa mới mặc. Đám thầy chùa chúng tôi trơ thân ra đó trước mắt chúng sinh; tăng phục của chúng tôi, bây giờ hoàn toàn chỏi với cõi đời chung quanh, như thể chúng tôi đang ngông ngông diễn vai tăng lữ, hoặc chúng tôi là đám dân địa phương cố giữ lấy những phong tục cổ truyền cao quý và đặc biệt để du khách đến chiêm ngưỡng. ... Đặc biệt lính Mỹ, họ tỉnh queo kéo cổ tay áo tăng của tôi mà cười giỡn. Hoặc họ đưa cho tôi một ít tiền để tôi cho họ mượn tăng phục để họ mặc vào chụp hình làm kỷ niệm. Đôi khi họ cũng kiếm Tsurukawa hay tôi, hai kẻ biết tiếng Anh lõm bõm để hướng dẫn họ thay cho những người hướng dẫn không biết tiếng Anh...

Đó là mùa đông đầu tiên sau khi cuộc chiến chấm dứt. Vào tối thứ Sáu trời bắt đầu đổ tuyết và tuyết cứ tiếp tục rơi sang cả ngày thứ Bảy. Buổi sáng tôi phải đi tới trường và cứ trông tới trưa về chùa để ngắm Kim Các phủ tuyết.

Chiều, trời cũng đổ tuyết. Tôi đeo đôi ủng cao su, và với xắc đeo trên vai, đi bộ từ lối đi tham quan đến bờ Kính Hồ. Tuyết rơi vần vũ. Khi tôi còn bé, tôi hay hả lớn miệng ngước lên tuyết đang rơi. Bây giờ tôi cũng làm như vậy, và những bông tuyết đụng vào răng tạo nên những âm thanh như thể chúng đánh vào miếng thiếc mỏng, rồi tôi cảm thấy tuyết tản ra khắp khoang miệng ấm áp rồi tan trên mặt thịt ửng hồng của tôi. Vào khoảnh khắc này, tôi tưởng nhớ đến miệng của con chim phượng trên Cứu Cánh Đỉnh. Cái miệng nóng hổi, mịn màng của con quái điểu vàng kim.

Tuyết làm cho chúng tôi cảm thấy trẻ trung. Có lẽ hơi kỳ khôi khi cái gã trai trẻ vẫn chưa đầy mười tám tuổi là tôi bây giờ lại cảm thấy trong lòng một chút xuân xanh rộn ràng.

Kim Các đứng đó đẹp tuyệt trong tuyết phủ, chẳng gì sánh nổi. Trong tuyết, tòa kiến trúc lộng gió này phó mặc cho tuyết thổi vào, những cây cột nhỏ nhắn với làn da thanh sạch, tươi mát đứng san sát nhau.

Mà tại sao tuyết không nói cà lăm? Tôi tự hỏi. Chẳng hạn khi tuyết xôn xao trên lá cây bát thủ trước khi chạm xuống đất, tuyết rơi mà như đang nói lắp. Nhưng trong khi tắm trong tuyết rơi thong dong từ bầu trời lồng lộng không gì cản trở, tôi quên hết mọi méo mó trong lòng, tâm hồn níu lại được nhịp điệu buông lơi như thể đang đắm mình trong tiếng nhạc.

Thực ra, nhờ tuyết, Kim Các lập thể đã trở thành mặt phẳng, không khiêu khích bất cứ điều gì, một Kim Các trong tranh. Những nhánh cây chết của đồi lá đỏ hai bên bờ hồ không cách gì trụ được tuyết. Rừng ấy trông trơ trụi hơn hẳn mọi khi. Nơi nọ chốn kia, tuyết tích tụ trên cây thông trông thật tráng lệ. Trên mặt hồ đóng băng tuyết cũng đổ dày, nhưng lạ lùng thay, cũng có những chỗ chẳng có mảy may tuyết, cũng có những nơi hồ được tô phết một cách táo bạo với những mảng lớn và trắng như những đám mây trong một bức tranh trang trí. Cả tảng đá Cửu Sơn Bát Hải lẫn đảo Awaji hội ngộ với tuyết trên mặt hồ băng giá; mấy cây thông nhỏ mọc tươi tốt ở đó trông như thể bung lên một cách tình cờ giữa cánh đồng tuyết băng.

Kim Các không người ở có hai mái của Cứu Cánh Đỉnh và Triều m Động, thêm vào đó cái mái nho nhỏ của đình Thấu Thanh, ngoại trừ ba phần trắng thực trắng này, khung gỗ phức tạp và tối đen của tòa Kim Các trôi nổi rạng ngời giữa biển tuyết, và giống như khi chúng ta gí mặt ngắm núi trong các tranh Nam Họa⁽³⁾ và tự hỏi liệu có ai sống sau những bức tường lâu các kia không sự hấp dẫn của màu đen của gỗ xưa ấy gây cho tôi cái mong muốn trộm nhìn xem liệu có ai đang sống trong Kim Các không, nhưng dầu tôi có gí mặt vào Kim Các, có lẽ tôi sẽ chỉ đụng vào khung lụa lạnh lẽo làm bằng tuyết, không thể gí sát hơn.

Hôm nay cũng vậy, cửa Cứu Cánh Đỉnh mở tung về phía trời tuyết. Nhìn về đỉnh tháp cao ấy, tôi thấy trong lòng mình lần lượt tuyết trắng rơi xuống, bay vần vũ quanh khoảng không gian nhỏ, trống vắng của Cứu Cánh Đỉnh, rồi đậu vào mặt tường dát vàng hoen gỉ cho tới khi lịm đi và tạo thành hạt sương nhỏ màu hoàng kim.

... Ngày kế tiếp là Chủ nhật, sáng sớm, ông lão hướng dẫn viên đến kêu tôi.

Có một người lính ngoại quốc đã đến xem chùa trước giờ mở cửa buổi sáng. Ông lão hướng dẫn đã khua tay ra dấu cho anh lính chờ chút, rồi đến kêu tôi vì, như ông ta nói, tôi biết tiếng Anh. Thật là ngạc nhiên, tiếng Anh của tôi khá hơn tiếng Anh của Tsurukawa, và tôi không hề bị cà lăm khi nói tiếng Anh.

Một chiếc xe jeep đậu trước cổng tam quan. Một anh lính say mèm đang chống tay vào cột cổng. Anh ta nhìn xuống tôi và cười giễu cợt.

Sân trước đầy nắng tuyết rực rỡ. Trên nền rực rỡ đó, cái mặt của anh lính trẻ nung núc mỡ thở khói trắng cùng mùi rượu uýt ki vào mặt tôi. Như mọi lần, tưởng tượng ra những thứ cảm xúc đang chuyển động trong con người kích thước khác tôi làm tôi cảm thấy bất an.

Vì tính tôi vốn không hay làm trái ý người khác, tôi chấp nhận hướng dẫn anh ta đi xem cảnh chùa như một trường hợp ngoại lệ mặc dù chưa đến giờ mở cửa, và tôi thỉnh cầu anh ta trả tiền xem chùa và tiền hướng dẫn. Khá bất ngờ, anh chàng say rượu to lớn khệnh khạng ấy lặng lẽ trả tiền. Thế rồi anh ta nhìn vào trong xe nói một câu mang nghĩa “Đi ra đi.”

Bởi vì tuyết lóa, nên vào lúc đó, tôi không thể thấy cái gì trong khoảng tối tăm bên trong xe jeep. Nhưng bây giờ thì tôi nhận ra có cái gì đó trăng trắng đang loay hoay dưới ánh sáng từ ô lấy sáng của mui xe. Như thể có con thỏ trắng nào đó đang loay hoay trong đó.

Một bàn chân thon thon đeo giày cao gót đạp trên bậc của chiếc xe jeep. Tôi rất ngạc nhiên khi thấy, trời lạnh như thế này mà cô ta chẳng đeo vớ tất gì cả. Cô ta khoác một cái áo khoác đỏ rực và móng tay móng chân cũng tô một màu sơn đỏ rực ấy, chỉ cần liếc qua một cái cũng đủ biết cô ả là gái giang hồ cặp với lính ngoại quốc. Khi ả vén gấu áo khoác lên, tôi thấy ả mặc dưới lớp áo khoác một chiếc áo choàng ngủ làm bằng vải bông xù hơi lem luốc. Ả cũng say khướt, mắt trừng trừng. Người đàn ông mặc quân phục tề chỉnh; người đàn bà, có cái vẻ đã phải vội ra khỏi giường, nên chỉ choàng đại cái áo khoác và cái khăn quàng cổ bên ngoài đồ ngủ.

Trong vùng nắng tuyết phản chiếu, khuôn mặt của ả trông nhợt nhạt bắt sợ. Trên làn da chẳng có lấy một chút khí huyết hồng hào nào, cái màu son môi đỏ chói nổi bật một cách lạc lõng. Vừa bước xuống, ả nhảy mũi, những nếp nhăn nhỏ chạy díu vào nhau quanh sống mũi thanh mảnh; và đôi mắt mệt mỏi, say xỉn nhìn xa xăm trước khi chìm xuống tận đáy tăm tối, rồi ả gọi tên người đàn ông.

"Jack, too cold! Too cold!⁽⁴⁾"

Tiếng kêu của cô ả trôi thê lương trên tuyết. Người đàn ông nào có trả lời.

Đây là lần đầu tiên tôi cảm thấy một người đàn bà bán trôn nuôi miệng mà lại đẹp. Không phải vì ả ta trông giống Uiko. Hai người khác nhau, và, hình ảnh của ả trông giống như một bức tranh chân dung được vẽ một cách kỹ lưỡng sao cho đừng có giống Uiko. Hình ảnh hiện ra trước mắt này mang cái vẻ đẹp tươi mát và nổi loạn, bằng cách nào đó, được tạo ra đối chọi lại hình ảnh của Uiko trong trí nhớ tôi. Và có một cái gì đó ve vuốt nịnh bợ tôi chống lại các cảm giác xác thịt lần đầu tiên tôi cảm thấy trong đời khi đối diện với Cái Đẹp.

Cô gái giang hồ này chỉ có một điểm tương đồng với Uiko. Đó là cô ta chẳng thèm nhìn tôi lúc đó không bận tăng phục, mang đôi ủng cao su và khoác chiếc áo gió dơ bẩn.

Từ sáng sớm mọi người trong chùa ra ngoài xúc tuyết, nhưng chỉ xúc xong được lối đi tham quan. Nếu đông du khách kéo đến thì e khó khăn, nhưng với số người vừa phải, mà đi theo hàng một thì cũng ổn thôi. Tôi đi trước anh lính Mỹ và cô gái.

Khi anh lính Mỹ đến được trước hồ và cảnh trí mở ra trước mắt anh, anh ta dang tay và reo lên gì đó tôi không hiểu. Anh lắc cô gái thật mạnh. Cô gái nhíu mày, rồi lại kêu: “Oh Jack! Too cold, too cold!”

Anh Mỹ hỏi tôi về những trái thanh mộc đỏ bóng thấy trong bóng lá nặng trĩu tuyết, nhưng tôi không thể nghĩ ra cái gì khác hơn là thốt lên “thanh mộc”. Khác với những người có thân hình to lớn khệnh khạng khác, anh ta có lẽ là một thi nhân lãng mạn, nhưng tôi cảm thấy trong đôi mắt xanh trong của anh ta có sự tàn bạo.

Trong một bài đồng dao Mẹ Ngỗng của người nước ngoài, người ta đồng nhất những thứ mắt đen với tính tình tàn bạo và tâm địa ác độc. Phải chăng là thường tình, cái chuyện con người lấy những đặc tính của dị quốc mà gán vào khi liên tưởng đến sự tàn bạo?

Tôi bắt đầu hướng dẫn anh ta về Kim Các theo thể thức quy định. Anh lính đã say bí tỉ, loạng choạng cởi giày và vứt lung tung. Tôi luýnh quýnh rút ra khỏi túi một cuốn sách hướng dẫn bằng Anh ngữ thường dùng để đọc trong trường hợp như thế này, nhưng anh lính Mỹ giựt phăng cuốn hướng dẫn khỏi tay tôi và bắt đầu lấy giọng đùa cợt mà đọc. Tôi thấy chuyện tôi hướng dẫn tới đây coi như không còn cần thiết nữa.

Tôi tựa vào lan can của Pháp Thủy Viện và nhìn ảnh hồ sáng rực rỡ kinh khủng. Chưa bao giờ phần trong của Kim Các được chiếu sáng rực rỡ đến mức làm cho lòng tôi lo lắng đến như thế này.

Khi tôi đang lơ đãng, cặp nam nữ đi về hướng Thấu Thanh, và đã xảy ra một cuộc cãi vã giữa họ với nhau. Cuộc cãi vã dần trở nên gay gắt, nhưng tôi chẳng nghe ra được từ nào. Người đàn bà hùng hổ cãi lại, nhưng tôi không biết đó là tiếng Anh hay tiếng Nhật. Cả hai vừa quay gót trở lại Pháp Thủy Viện vừa cãi nhau, quên là còn có tôi.

Anh lính Mỹ châu vào mặt ả và chửi rủa. Cô ta tát một cái như trời giáng vào má anh lính, rồi xoay người chạy, và với chân đeo giày cao gót, phóng về phía lối vào dành cho du khách.

Tôi không hiểu chuyện gì đang xảy ra; tôi bước xuống khỏi Kim Các và chạy nhanh về phía bờ hồ, nhưng khi tôi đến được chỗ người nữ, thì người lính Mỹ dài chân cũng đã bắt kịp và chụp được cổ chiếc áo khoác đỏ của cô ả.

Anh lính trẻ túm lấy cô ta như thế và nhìn tôi. Anh ta nhẹ nhàng lơi tay đang nắm cái cổ áo màu đỏ rực ra một chút, nhưng cái sức nắm ấy xem ra không tầm thường. Cô ta ngã ngửa trên tuyết như tượng Phật bị đổ xuống đất. Gấu áo khoác đỏ rách ra và đùi da trắng xoạc ra trên tuyết.

Cô ả chẳng buồn gượng dậy. Từ dưới mặt đất cô ta nhìn trừng vào đôi mắt cao vọi của anh lính. Tôi thì không thể không quỳ xuống và cố gắng nâng cô ta dậy.

“Này!” Người lính Mỹ hét lên. Tôi quay lại. Anh ta đứng xoạc chân ra trước mặt tôi. Anh ta lấy ngón tay làm hiệu. Rồi bằng giọng nói hoàn toàn thay đổi - ấm áp, dịu lại - anh ta nói bằng tiếng Anh:

“Đạp lên, mày hãy đạp lên con mẽ cho tao.”

Tôi, tôi không hiểu anh ta có ý gì, nhưng tôi hiểu đôi mắt xanh từ trên cao ra lệnh cho tôi. Phía sau bờ vai rộng của anh ta, Kim Các khoác tuyết đang lung linh sáng, cái bầu trời mùa đông trong xanh vừa được rửa sạch giờ như đang mờ dần. Chẳng có một chút gì gian ác trong đôi mắt xanh ấy. Đôi mắt ấy, trong khoảnh khắc ấy, không biết vì cớ gì, tôi cảm thấy lãng mạn vô cùng.

Đôi tay to lớn của anh ta thò xuống, nắm lấy cổ áo tôi, kéo tôi đứng dậy, nhưng cái giọng ra lệnh cho tôi vẫn tiếp tục ấm áp và dịu dàng.

“Đạp lên, hãy đạp lên con mẽ.”

Không thể kháng cự được, tôi đưa chân đeo ủng cao su lên. Người lính Mỹ vỗ vào vai tôi. Chân tôi buông xuống và đạp ngay vào cái gì đó mềm nhũn như bùn mùa xuân tuyết tan. Đó là cái bụng của người đàn bà. Cô ta mắt nhắm, miệng rên.

“Đạp nữa đi. Đạp nữa đi.”

Tôi đạp. Cái đạp đầu tiên cảm thấy nhọn nhọn. Đạp lần thứ hai lại thấy hớn hở. Đây là cái bụng của người nữ, tôi nghĩ. Đây là ngực, tôi nghĩ. Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng thịt da của một người lại có thể đáp ứng lại với cái sức đàn hồi chân thực như quả bóng thế này.

“Thôi, đủ rồi,” người lính Mỹ nói rạch ròi. Rồi anh ta ôm lấy thân thể cô gái và nâng lên một cách lịch sự, đoạn phủi bùn và tuyết, rồi không quay mặt lại nhìn tôi, anh ta đứng trước mặt cô ta và dìu cô ta đi. Người đàn bà đến cùng vẫn tránh nhìn vào mặt tôi.

Khi đến tận xe jeep, người đàn bà leo lên trước. Với cái mặt chừng đã tỉnh rượu, anh lính Mỹ nói với tôi: “Thank you.” Và anh tính cho tôi tiền, nhưng tôi từ chối không nhận. Anh ta lấy hai gói thuốc lá Mỹ từ trong ghế xe và ấn vào tay tôi.

Tôi, má phừng phừng, đứng trong ánh nắng phản chiếu từ tuyết trước cổng. Xe jeep làm bốc khói tuyết, nghiêng ngả một cách cẩn trọng, rời khỏi chùa. Không còn có thể nhìn thấy xe jeep đâu nữa. Tôi phấn khích.

... Thế rồi khi cơn phấn khích đã lắng xuống, một kế hoạch vui thú đầy sự đạo đức giả nổi lên trong đầu tôi. Sư cụ vốn thích thuốc lá và món quà thuốc lá sẽ làm ông vui vẻ cỡ nào! Mình cứ ra chiều không biết gì.

Chẳng cần phải thú nhận gì cả. Chỉ vì tay lính Mỹ ra lệnh cho tôi và bắt tôi phải làm. Nếu tôi chống đối tên lính, tôi cũng không biết tôi sẽ ra sao.

Tôi đi đến phòng của sư cụ ở đại thư viện. Thầy phó ti khéo tay đang cạo đầu cho sư cụ. Tôi chờ ở rìa hành lang ngập nắng.

Cây thông Thuyền Trên Cạn trong vườn trĩu nặng tuyết và rực rỡ nắng, trông giống một cánh buồm mới tinh bung ra.

Sư cụ lim dim mắt trong khi được cạo đầu, hai tay cầm mảnh giấy để hứng tóc rơi xuống. Càng cạo, đường nét thô thiển súc vật của cái đầu càng lúc càng lộ rõ ra. Khi đã cạo xong, thầy phó ti đắp đầu sư cụ trong một chiếc khăn nóng. Một lúc sau thầy dỡ khăn ra, và từ dưới khăn hiện một cái đầu giống như vừa mới được sinh ra, nóng hổi như vừa bị luộc.

Tôi cuối cùng cũng nói được điều cần nói và cúi đầu trao hai gói thuốc Chesterfield.

“Ồ! Cảm ơn,” sư cụ vừa nói vừa cười nhẹ như thể thầy chỉ nhếch một khóe miệng. Chỉ có thế. Rồi một cách rất chiếu lệ, thầy vươn tay chồng đại hai gói thuốc trên chiếc bàn đầy thư từ và giấy tờ đủ loại.

Và rồi khi thầy phó ti xoa bóp vai sư cụ, sư cụ lại nhắm mắt.

Tôi đành phải thối lui. Bất mãn làm tôi nóng cả người. Hành động ác độc không thể giải thích nổi của tôi, những gói thuốc tôi nhận được như phần thưởng, sư cụ nhận mà như không cần biết đến,... lẽ ra phải có gì đó kịch tính hơn, dữ dội hơn trong chuỗi sự việc ấy. Ông ta trong vai vế là một sư cụ mà chẳng ý tứ trong những chuyện như thế, đó là lý do rất mạnh làm cho tôi khinh thường ông.

Nhưng khi tôi sắp sửa bỏ đi, sư cụ bảo tôi dừng lại, và tôi đinh ninh rằng sư cụ sẽ ban cho tôi một ân huệ nào đó.

“Con nghe đây. Thầy tính, sau khi con tốt nghiệp trung học xong, thầy sẽ gởi con học Đại học Otani⁽⁵⁾. Vì thân phụ con rất lo lắng cho con, cho nên khi con vào đại học, con phải học cho chuyên cần và đạt được điểm cao.”

Mẩu tin này, thầy phó ti rao truyền ngay cho cả chùa hay. Chuyện sư cụ nói sẽ cho ai vào đại học, là một chứng cứ cho thấy rằng kẻ ấy là một người rất có triển vọng. Lúc xưa có rất nhiều chuyện kể là các tiểu tăng muốn đi học đại học phải qua hàng trăm đêm vào phòng mà xoa bóp cho thầy trụ trì, thì thầy mới đáp ứng nguyện vọng. Tsurukawa, người sẽ được cha mẹ chi tiền cho học Đại học Otani, vui vẻ vỗ vai tôi. Những tiểu tăng khác, không được sư cụ cho biết gì cả, thì không có lấy một người còn muốn chuyện trò với tôi sau vụ này.

1. Dạng quần ống rộng mặc khi lao động của phụ nữ Nhật.

2. Loại cà sa được may bằng cách ghép năm mảnh vải với nhau.

3. Một trường phái hội họa Nhật Bản phát triển mạnh vào thời kỳ Edo, thường lấy đề tài phong cảnh Trung Quốc.

4. Lạnh quá! Lạnh quá!

5. Tức Đại Cốc, tên một chi phái của tông phái Tịnh Độ Chân Tông.

Chương Bốn

Cuối cùng, mùa xuân năm Chiêu Hòa thứ hai mươi hai⁽¹⁾, tôi nhập học Đại học Otani. Với tấm lòng ưu ái không thay đổi của sư cụ, đồng liêu quanh tôi ghen tức, đáng lẽ tôi phải dương dương tự đắc mà nhập học, nhưng sự thể lại không được như thế. Nhìn bề ngoài có vẻ như chuyện đi học này thật đáng hãnh diện, nhưng thực ra có điều làm bực mình mà tới nay tôi còn nhớ.

Một ngày kia, khoảng một tuần sau cái ngày tuyết đổ, sư cụ cho phép tôi vào đại học, khi đi học về tôi thấy một tiểu tăng chưa từng được thầy báo cho biết sẽ được cho đi học đại học như tôi, lại tỏ ra rất vui vẻ với tôi. Từ trước tới nay, chú ta chẳng hề mở miệng nói với tôi một lời. Thái độ của những người giúp việc trong chùa lẫn của thầy phó ti cũng khác thường, nhưng tôi có thể thấy là họ ngoài mặt vẫn giả bộ làm như không có gì lạ đã xảy ra.

Tối hôm đó tôi tới phòng Tsurukawa và mách với anh ta về thái độ lạ lùng của những người trong chùa đối với tôi. Lúc đầu anh ta nghiêng đầu tỏ ra thắc mắc cùng tôi, nhưng Tsurukawa là người không thể giấu lòng mình được, nên cuối cùng anh ngoái lại nhìn tôi vẻ áy náy.

“Tôi có nghe từ cậu...” Tsurukawa gọi tên một cậu tiểu tăng nọ. “Chuyện đó là cậu ta kể cho tôi, vì tôi đi học suốt, tôi không rõ… nhưng dù sao đi nữa, khi anh không ở trong chùa, thì có chuyện kỳ lạ đã xảy ra.”

Tôi cảm thấy hồi hộp. Tôi hỏi anh ta. Tsurukawa bắt tôi thề phải giữ bí mật. Anh ta nhìn tôi dò xét và kể:

Xế trưa ngày hôm đó, có một ả điểm chuyên phục vụ người nước ngoài mặc áo khoác đỏ chói tới chùa và muốn gặp thầy trụ trì. Thầy phó ti, thay cho thầy trụ trì, ra cổng gặp ả. Ả ta chửi thầy phó ti và nói rằng thầy ấy bằng bất cứ giá nào phải để cho ả thưa chuyện với thầy trụ trì. Ngay lúc đó, rủi thay, thầy trụ trì đang đi dọc hành lang, và khi thấy bóng dáng cô gái, thầy đi ngay ra cổng. Cô ta nói rằng, cách nay một tuần, vào một buổi sáng sau khi tuyết đổ, cô đến xem chùa với một người lính ngoại quốc, thì có một tiểu tăng chùa nịnh bợ người lính ngoại quốc này và đạp lên bụng cô ta sau khi cô ta đã bị người lính ngoại quốc ấy xô ngã. Tối đó cô ta bị sẩy thai, do đó cô ta đòi bồi thường một ít tiền. Nếu các thầy không cho tiền, cô ta nói sẽ tố cáo với công chúng về hành động tội lỗi này của Lộc Uyển Tự.

Sư cụ im lặng, trao cho cô ta một số tiền, cô ta mới chịu đi khỏi chùa. Sư cụ nói là sư cụ biết rằng hôm đó chính tôi chứ chẳng ai khác làm người hướng dẫn du khách, nhưng vì chẳng có người nào tận mắt thấy hành động tội lỗi này, nên không ai được đem chuyện ấy ra mà nói với tôi. Thầy không hỏi han gì nữa, nhưng những người trong chùa, sau khi nghe thầy phó ti thuật lại chuyện đó thì tin chắc là tôi đã làm bậy. Tsurukawa cầm tay tôi, gần như muốn khóc. Đôi mắt trong sáng của anh nhìn tôi đăm đăm, và cái giọng chân chất trẻ con của anh đánh thẳng lòng tôi:

“Anh có làm chuyện đó không vậy?”

... Tôi phải đối diện với cái lòng đen tối của tôi. Tsurukawa bắt tôi phải đối mặt với nó bằng câu hỏi như thể dồn tôi vào chân tường.

Tại sao anh ta lại hỏi tôi chuyện đó. Do tình bạn chăng? Tự anh ta, anh ta có biết chăng, khi đặt cho tôi một câu hỏi như thế, thì coi như anh ta đã vứt bỏ cái vai trò đích thực của mình. Anh ta không biết rằng, khi hỏi như thế là anh đã phản bội tôi tận thâm sâu?

Tôi đã nói đi nói lại: Tsurukawa là dương bản của tôi. Nếu Tsurukawa thực lòng muốn hoàn thành vai trò của mình, anh ta đừng chất vấn tôi, đừng hỏi han gì cả, thay vào đó, cứ đón lấy những tình cảm đen tối của tôi như nó vốn là, và diễn dịch chúng thành những tình cảm trong sáng. Lúc đó gian dối sẽ trở thành chân thật, chân thật thành gian dối. Nếu tôi thấy Tsurukawa, theo cách riêng của mình, phiên dịch tất cả bóng tối thành nắng vàng, tất cả đêm đen thành ban ngày, tất cả ánh trăng thành ánh mặt trời, tất cả rêu đêm ẩm ướt thành lá non rực rỡ lao xao, lúc đó có lẽ tôi sẽ vừa cà lăm vừa thú nhận, nhưng, vào đúng lúc này, anh ta đã không làm thế, và nhờ đó những tình cảm đen tối của tôi lấy lại được sức mạnh...

Tôi cười bâng quơ. Đêm sâu, trong chùa chẳng buồn nhen lửa. Đầu gối lạnh. Những cột to lớn cổ kính, cơ man là cột, sừng sững, bao quanh chúng tôi khi chúng tôi đương thì thầm nói với nhau.

Tôi run có thể vì trời lạnh, nhưng nỗi sung sướng vì lần đầu tiên ngang nhiên nói dối bạn cũng đủ làm đầu gối tôi run lẩy bẩy dưới lớp đồ ngủ.

“Tôi đâu có làm gì.”

“Chà, vậy hả?” Tsurukawa nói. “Vậy là ả đó nói láo. Đồ súc sinh! Tới cả thầy phó ti cũng tin cho được.”

Tinh thần chính nghĩa bốc cao dần, và ngày mai, vì tôi, anh ta sẽ cương quyết gặp sư cụ và phân trần cho ra lẽ; anh nói đến mức hổn hển. Nghe nói thế, trong trí tôi thấp thoáng cái đầu trọc trông như rau củ luộc của sư cụ mập ú, và cặp má hồng hào dễ dãi của thầy. Những hình ảnh trong trí này, không biết sao, tôi lại ghét thậm tệ. Tinh thần chính nghĩa của Tsurukawa, tôi phải lấy tay đào chôn nó ngay, trước khi nó bùng lên.

“Nhưng anh có nghĩ là thầy tin tôi đã làm điều đó chăng?”

“Có không nhỉ?” Tsurukawa ngay lập tức có vẻ băn khoăn trước cái ý này của tôi.

“Ngay cả khi nghe những người khác xì xầm gì đi nữa, chỉ cần thầy lặng im nhìn thấu suốt, thì tôi có thể an tâm, tôi nghĩ vậy.”

Và rồi tôi đã thuyết phục Tsurukawa tin rằng cái lối phân bua của anh chỉ làm cho tôi bị nghi ngờ thêm mà thôi. Chỉ riêng sư cụ biết tôi vô tội nên thầy đã không hỏi han gì. Khi nói thế, tôi như nhảy nhót trong lòng. Niềm vui ấy dần dần mọc rễ vững bền trong lòng tôi. “Nào có ai chứng kiến đâu. Chẳng có ai là chứng nhân cả,” niềm vui nói vậy...

Vâng, tôi đại khái không tin là sư cụ chấp nhận tôi vô tội đâu. Trái lại thì có! Chuyện thầy không hỏi han gì chứng thực suy đoán của tôi.

Có lẽ khi tôi tự tay biếu thầy hai gói thuốc lá Chesterfield, thì thầy đã nhìn thấu sự việc. Thầy không hỏi han có lẽ là vì thầy đang từ xa lặng im đợi chờ tôi tự thú. Không phải chỉ có thế. Dám là chuyện thầy cho tôi vào đại học chẳng qua chỉ là miếng mồi dụ tôi tự thú, và nếu tôi không tự thú thầy sẽ không cho tôi đi học đại học nữa, như một hình thức trừng phạt sự láo lếu của tôi. Nếu tôi tự thú, vì thấy tôi hối cải, thầy có lẽ sẽ cho tôi vào đại học như một sự gia ân. Cái bẫy lớn nhất ở đây ấy là sư cụ đã ra lệnh thầy phó ti đừng nói cho tôi biết. Nếu tôi vô tội, tôi có thể sống ngày này qua ngày khác chẳng cảm thấy gì, chẳng biết gì hết. Hoặc là, nếu tôi đã làm điều tội lỗi đó, và nếu tôi khôn ngoan, tôi sẽ có thể làm ra cái vẻ của người vô tội mà sống những ngày trầm lặng, đầy đức hạnh và chẳng cần phải tự thú gì cả. Ồ, chuyện bắt chước như thế cũng chẳng đến nỗi nào. Đây là cách tốt nhất, là con đường sáng sủa duy nhất để tôi dựng lên sự trong sạch cho bản thân tôi. Sư cụ đang ngầm chỉ cho tôi như thế. Cái bẫy lưới đã giăng... Nghĩ thế, tôi lại tức điên lên.

Tôi lâm thế kẹt. Nếu tôi không đạp ả giang hồ, thì cái tay lính nước ngoài ấy có lẽ đã rút súng ra đe dọa tính mạng tôi. Gì thì gì, tôi không thể kháng cự lại quân chiếm đóng. Tôi đã bị ép phải làm mọi sự.

Nhưng cái bụng của người đàn bà mà tôi cảm thấy qua đế ủng cao su, cái lực đàn hồi của bụng như thể ve vãn tôi; tiếng rên rỉ, cánh hoa thịt mãn khai bị giẫm nát; cái cảm giác chao đảo ấy, cái thứ giống như một tia chớp bí nhiệm xuyên suốt từ người nữ qua tôi... Nếu tôi mà bị ép, tôi không thể nếm được những cảm giác này đến mức như thế. Bây giờ tôi vẫn không thể quên cái khoảnh khắc ngọt ngào ấy. Và sư cụ biết tỏng những cảm giác, những ngọt ngào ấy nơi tôi!

Một năm sau đó, tôi như con chim nhỏ bị bắt nhốt trong lồng. Tôi cứ như thấy lồng trước mắt tôi. Và trong khi tôi nghĩ sẽ dứt khoát không tự thú, ngày qua ngày tôi chẳng cảm thấy nhẹ nhàng được trong tâm hồn.

Thật là chuyện lạ lùng. Cái hành động đạp lên người đàn bà mà hồi đó tôi không nghĩ tôi có chút tội lỗi nào, dần dần sáng rõ ràng trong ký ức của tôi. Không chỉ vì tôi biết hành động ấy đã dẫn tới cái hậu quả cô ta bị sẩy thai. Hành động này lắng vào trong ký ức tôi như những hạt vàng, và cứ phóng những tia lung linh bắn vào mắt tôi. Những tia ác ôn. Vậy đấy. Cứ cho đó là một điều ác tầm thường, nhưng tôi biết rõ là tôi đã phạm tội; cái ý thức ấy Trời đã phú cho tôi, nó treo như tấm huy chương trong tim tôi.

Thực tế là suốt quãng thời gian chờ vào Đại học Otani, tôi không biết đâu mà mò, cứ tiếp tục đoán già đoán non ý thầy. Thầy không nói là thầy hủy lời hứa cho tôi vào đại học, nhưng thầy cũng không hối thúc chuyện chuẩn bị thi nhập học. Dẫu sao đi nữa, tôi vẫn mong chờ thầy nói ra lời gì đó, nhưng thầy vẫn giữ im lặng một cách ác ý, và dai dẳng tra tấn tôi bằng cách ấy.

Còn tôi, vì sợ hay là vì vẫn còn chống đối trong lòng, tôi không thể hỏi thầy một lần nữa về ý định thầy cho tôi đi học đại học. Lúc trước tôi cũng như những người khác vốn tỏ lòng kính trọng con người thầy tuy đôi khi tôi nhìn thầy với đôi mắt phê bình, mà nay hình bóng thầy trong mắt tôi dần dần đạt đến kích thước của quái vật, và dường như thầy đã không còn giữ một trái tim giống người. Dẫu tôi đã tránh nhìn bao nhiêu lần, cái hình dáng ấy vẫn hiện hữu, chờn vờn quanh tôi như một thành quách quái dị.

Đã sắp hết mùa thu. Sư cụ được mời đi làm lễ an táng một tín đồ già, ngồi tàu hỏa mất cả hai tiếng mới đến đó được. Từ tối hôm trước, thầy đã thông báo sẽ khởi hành lúc 5 rưỡi sáng. Thầy phó ti cùng đi. Hầu kịp tập họp lại để tiễn quý thầy đi, chúng tôi phải thức dậy lúc 4 giờ, quét dọn, chuẩn bị thức ăn.

Thầy phó ti chăm sóc sư cụ còn chúng tôi tụng kinh sáng ngay khi vừa thức dậy.

Có tiếng gàu nước loang xoang không ngừng từ sân chùa tối, lạnh. Người trong chùa vội vã rửa mặt. Tiếng gà gáy trong sân vui vẻ phá tan bóng tối buổi sáng vãn thu. Chúng tôi xắn ống tay tăng phục, vội vã tới trước bàn thờ Phật nơi phòng dành cho khách viếng chùa.

Không có ai ngủ trên chiếu rộng trong đó, và giữa cái lạnh trước khi trời sáng, tấm chiếu cho ta cái cảm tưởng như nó từ chối thẳng thừng không cho ai nằm lên. Ánh nến khi tỏ khi mờ. Chúng tôi chắp tay vái ba lần. Rồi vừa đứng vừa cúi đầu; cồng gõ ba lần, ngồi xuống và cúi đầu, cúi ba lần.

Khi tụng kinh sáng, chúng tôi luôn luôn tụng chung, và tôi thường cảm thấy cái chất giọng nam thật tươi mát. Tiếng tụng kinh ban sáng vang lên mạnh mẽ trong cả ngày, cái âm thanh mạnh mẽ ấy cũng thổi bay tứ tán những vọng niệm⁽²⁾ suốt cả đêm, tựa một luồng màu đen phụt ra từ cửa họng. Tôi không hiểu được tôi. Dù không hiểu, nhưng cái ý nghĩ rằng âm thanh từ tôi cũng thổi tan đi cái nhơ bẩn đàn ông giống như thế đã động viên tôi một cách kỳ lạ.

Trước khi chúng tôi dùng cháo xong, đã tới giờ thầy xuất hành. Người trong chùa xếp hàng trước cổng tam quan, tiễn thầy lên đường theo đúng nghi thức.

Trời vẫn chưa sáng. Bầu trời đang còn đầy sao. Con đường lát đá trải ra tới tận cổng sáng lấp lánh dưới ánh sao, nhưng bóng những cây to lớn: sồi, mai, thông trải ra nơi nơi, bóng lồng bóng, chiếm cả mặt đất. Khí lạnh ban mai thấm qua cùi chỏ của chiếc áo len lủng lỗ của tôi.

Mọi sự diễn ra không ai nói với ai một lời. Chúng tôi cúi đầu trong thinh lặng. Sư cụ cũng chẳng nói năng gì. Tiếng guốc của sư cụ và của thầy phó ti khua lộp cộp trên đường đá và xa dần. Chúng tôi đứng tiễn cho tới khi hai vị khuất dạng theo như phép tắc nhà chùa quy định.

Bóng dáng hai thầy nơi xa không còn rõ nét, chỉ trông thấy lai trắng của tăng y và vớ trắng; cũng có lúc ngỡ đã biến mất hẳn nhưng hóa ra họ khuất sau ngàn cây. Nhìn về phía ấy lần nữa, lai tăng y và vớ lại hiện ra thấp thoáng và âm vang của tiếng chân đi, trái lại, dường như dâng lên cao.

Chúng tôi im lặng tiễn. Tiễn và chờ cho hai vị ra khỏi cổng và khuất dạng, tôi cảm thấy, lâu quá là lâu.

Trong lúc ấy, nảy sinh ra trong tôi một thôi thúc kỳ lạ. Cái thôi thúc ấy nóng như thiêu như đốt nơi cửa họng tôi, giống như khi những lời quan trọng phọt ra, chúng lại bị cái tật cà lăm của tôi chặn lại. Tôi muốn được giải phóng. Giờ đây, ngay cả ước vọng vào đại học cũng không còn, nói gì đến ham muốn thế chân sư cụ mà mẹ tôi ngấm ngầm gieo vào tôi thuở trước.

Trong lúc này, không thể nói là tôi không can đảm. Cái thứ can đảm của kẻ tự thú thì tôi cũng biết chứ! Đối với tôi, kẻ đã sống trong thầm lặng hai mươi năm nay, tôi cũng biết đến cái giá trị của những chuyện đại loại như tự thú. Người ta sẽ nói tôi là người khoác lác chăng? Tôi, một kẻ đối kháng với sự im lặng của sư cụ, và không chịu tự thú, dường như đang thử nghiệm một điều: “Cái ác có thể có hay không?” Nếu tôi, đến cuối cùng vẫn không chịu tự thú, thì như thế cái ác, dù chỉ là một cái ác nhỏ, thực ra, là có thể có?

Nhưng, khi tôi thấy cái lai trắng tăng phục và đôi vớ trắng của sư cụ thấp thoáng đằng sau bóng cây và xa dần trong bóng tối dần sáng, cái sức mạnh đang bùng cháy nơi cửa họng tôi gần như không thể ngăn được nữa. Tôi muốn nói toạc ra hết. Tôi muốn chạy theo thầy, bám vào tay áo thầy và kể một mạch cái chuyện đã xảy ra vào ngày tuyết đổ dày đó. Dứt khoát không phải chuyện tôn kính sư cụ làm cho tôi phải suy nghĩ như thế. Sức mạnh của thầy, đối với tôi, giống một loại sức mạnh vật lý mạnh mẽ.

... Nhưng, nếu tôi nói toạc ra cả, thì tôi nghĩ cái ác nhỏ đầu đời của tôi sẽ tan như ngói vỡ; cái ý nghĩ này ghìm tôi lại, có một cái gì đó trì kéo lưng tôi lại. Bóng dáng thầy đã qua cổng chính và biến mất dưới bầu trời chưa sáng.

Mọi người ngay lập tức tan hàng, xôn xao chạy đến cổng tam quan. Tôi đứng vơ vẩn một mình. Tsurukawa vỗ vai tôi. Tôi giật mình tỉnh người. Đôi vai xơ xác gầy của tôi lấy lại được sự tự hào.

***

Dù xảy ra những chuyện như thế, cuối cùng tôi vẫn vào Đại học Otani, như tôi đã nói trên kia. Chẳng cần phải tự thú gì cả. Sau hôm đó một vài ngày, tôi và Tsurukawa được thầy gọi vào, và nói ngắn gọn là chúng tôi có thể chuẩn bị thi vào đại học. Vì phải chuẩn bị ôn bài thi, chúng tôi được miễn làm tạp dịch, v.v.

Thế nghĩa là tôi được vào đại học, nhưng những chuyện khác cũng không vì thế mà ổn được. Thái độ như thế này của sư cụ không nói lên được điều gì cả, và thầy cũng không tỏ ý định gì về chuyện người kế vị.

Đại học Otani. Đó là bước ngoặt của cuộc đời tôi, là nơi lần đầu tiên trong đời tôi được làm quen với những ý tưởng và cả những ý tưởng mà tôi được tự do lựa chọn.

Đại học này có cách đây gần ba trăm năm, năm thứ năm đời Khoan Văn⁽³⁾, bắt đầu khi cư xá đại học của chùa Trúc Tử Quán Thế Âm di chuyển vào trong dinh thự Chỉ Xác, thuộc Kyoto. Từ đó, trong suốt thời gian dài, nơi này được dùng làm nơi tu học cho đệ tử chùa Bản Nguyện, phái Đại Cốc. Vào thời pháp chủ thứ mười lăm Jonyo của chùa Bản Nguyện, một môn đồ ở Naniwa⁽⁴⁾, quý danh là Soken Takagi hỉ xả cúng, chọn địa đầu vùng Karasuma ở phía Bắc cố đô và xây trường đại học. Đất rộng khoảng 12700 tsubo⁽⁵⁾, nghĩa là để xây đại học thì không rộng rãi gì cho lắm. Đại học không chỉ dành cho thanh niên của phái Đại Cốc, mà còn cho thanh niên của các tông, phái khác đến đấy học và trau dồi các kiến thức cơ yếu về triết học Phật giáo.

Một cái cổng bằng gạch nung ngăn cách khuôn viên đại học với đường tàu điện bên ngoài, đối diện với núi Hiei trùng điệp nơi bầu trời phía Tây. Con đường trải sỏi dẫn từ cổng tới bùng binh trước tòa nhà chính. Tòa nhà chính là một tòa kiến trúc hai tầng bằng gạch đỏ, âm u, cũ kỹ. Trên chóp của mái cổng tam quan có một cái tháp nhỏ làm bằng đồng đứng thẳng vút, nhưng nếu đấy là tháp chuông, thì chẳng thấy chuông, hay là tháp đồng hồ, thì cũng chẳng có đồng hồ. Cái tháp ấy cắt một mảnh trời xanh qua ô cửa sổ vuông vô dụng dưới cột thu lôi nhỏ bé.

Cạnh lối vào, có cây bồ đề cổ thụ, cái tán lá trang nghiêm, khi ánh nắng xuyên qua, lung linh rực rỡ một màu đồng đỏ. Trường đại học, bắt đầu từ tòa nhà chính, cứ được xây cất thêm, rồi từ những tòa xây cất thêm này người ta lại xây thêm, chẳng có thứ tự gì cả. Đa phần đều là những tòa nhà một tầng, bằng gỗ, cũ mèm. Trong trường cấm đi giày. Tòa này với tòa khác thông nhau qua những hành lang dài miên man và ghép bằng vô số những thanh tre mục. Những thanh tre này, theo tôi nhớ, chỉ phần nào bị hư hẳn người ta mới thay. Do đó khi đi từ tòa này đến tòa khác, người ta giẫm dưới chân một bức tranh ghép làm bằng tre từ rất mới đến rất cũ.

Giống như bất cứ sinh viên mới nhập học nào, mỗi ngày tôi vừa đi qua trường với cảm giác tươi mới vừa nghĩ ngợi vẩn vơ. Người tôi quen biết chỉ có Tsurukawa. Tôi chỉ nói chuyện linh tinh với anh. Như vậy thì, chuyện sau bao nhọc nhằn mới được bước ra cái thế giới mới này chẳng có ý nghĩa gì nữa, phía Tsurukawa hình như cũng cảm thấy thế. Sau một ít ngày, trong giờ giải lao, hai đứa tôi cố ý rời nhau, mỗi người cố gắng tìm bạn mới. Nhưng tôi vốn cà lăm nên chẳng có can đảm, thế là trong khi Tsurukawa kiếm được thêm bạn hữu, thì tôi, tôi càng cô độc.

Giáo trình năm đầu tiên của khóa dự bị đại học gồm mười môn: đạo đức, quốc ngữ, cổ Hán văn, Hoa ngữ, Anh ngữ, lịch sử, phật điển, luận lý, toán, thể thao. Ngay từ đầu tôi đã khổ sở với giờ giảng luận lý. Một ngày kia, vào giờ nghỉ trưa sau một bài giảng như thế, tôi tính sẽ hỏi một sinh viên tôi đã chấm trước một vài câu hỏi.

Anh sinh viên này lúc nào cũng ăn trưa một mình nơi luống hoa sau vườn trường. Vì cái thói quen này của anh ta trông giống một loại nghi lễ và vì cái vẻ rất chán ghét đời trong cái cách ăn uống khó chịu đó của anh, nên không ai đến với anh. Anh ta, cũng thế, cứ im im, có vẻ như kỵ chuyện kết bè kết bạn.

Tôi biết tên anh ta là Kashiwagi. Cái đặc biệt của Kashiwagi, ấy là anh có đôi chân cà thọt khá khỏe. Kiểu đi của anh cứng đơ. Anh lúc nào cũng như đi trong bùn: khi một chân mãi mới kéo ra được khỏi bùn, thì chân kia lại lún vào bùn. Cùng với đó toàn thân anh sống động hẳn, dáng đi là một kiểu khiêu vũ quá lố và hoàn toàn khác thường.

Tôi chú ý tới anh ngay lúc đầu nhập học không phải là vô căn cứ. Cái khuyết tật của anh làm tôi an tâm. Ngay từ đầu chân cà thọt của anh có nghĩa là nó xứng hợp với tình trạng hiện nay của tôi.

Kashiwagi đang mở hộp đồ ăn trưa trên mảng cỏ ba lá vườn sau. Đối diện với khu vườn này là căn phòng trong một tòa nhà hoang phế, chẳng có lấy một cửa sổ nào không bị vỡ, là nơi tập karate và chơi bóng bàn. Có năm sáu cây thông gầy mọc ở đó, và những khung cửa trống. Màu sơn xanh lơ nơi những khung cửa đã bắt đầu tróc, xù xì, cuộn lại như những hoa nhân tạo khô khốc. Gần đó là hai ba giá cây bonsai, một đống xà bần, và những luống hoa dạ lan hương và hoa anh thảo.

Thật là dễ chịu khi ngồi lên đám cỏ ba lá. Lá cỏ mềm hút lấy ánh sáng và ánh sáng đẫm những miếng bóng râm nhỏ li ti, cho nên cả một dải ánh sáng trong như đang bay là là nhẹ nhàng nơi nơi trên mặt đất. Kashiwagi chỉ khác khi đi, khi đang ngồi không khác các sinh viên khác. Không những chỉ có thế, nơi khuôn mặt xanh xao của anh còn có một vẻ đẹp nghiêm trang sao đó. Người bị tàn tật nơi xác thể có một vẻ đẹp ngang ngược giống như người đàn bà có nhan sắc mỹ miều. Người bị tàn tật và đàn bà đẹp, họ mệt mỏi khi thấy mình cứ bị người ta nhìn, họ cảm thấy chán chường cái sự tồn tại cứ bị nhòm ngó, họ bị truy đuổi, và họ nhìn đáp lại người đời bằng chính sự tồn tại đó. Kẻ nhìn là kẻ thắng. Kashiwagi vừa ăn vừa nhìn xuống đất, nhưng tôi cảm thấy rằng mắt anh đang nhìn thấu cái thế giới chung quanh anh.

Anh ta có vẻ thoải mái trong ánh nắng. Cái ấn tượng này chụp lấy tôi. Giữa ánh nắng xuân và hoa lá, tôi nhìn và hiểu ra con người anh: anh chẳng cảm thấy xấu hổ hay tội lỗi như tôi. Anh ta là một hình ảnh biết mình muốn gì, hay nói đúng hơn, là một hình ảnh đang sống toàn vẹn đời mình. Chắc chắn ánh mặt trời không thể thấm nhập qua làn da rắn rỏi của anh.

Hộp đồ ăn trưa mà anh đang chăm chú ăn với vẻ rất đỗi chán chường trông túng bấn chẳng kém gì hộp đồ ăn trưa tôi tự chuẩn bị lúc ở chùa. Năm Chiêu Hòa thứ hai mươi hai⁽⁶⁾ là cái thời nếu không mua chợ đen, người ta không thể có đủ dinh dưỡng.

Tôi đứng cạnh Kashiwagi với cuốn vở và hộp ăn trưa trong tay. Hộp ăn trưa của anh in bóng tôi, thế là Kashiwagi ngước mặt lên. Vừa nhìn tôi, anh liền cúi mặt xuống và tiếp tục nhai nhẩn nha y như nhộng tằm nhai lá dâu.

“Xin lỗi, bài giảng hôm nay tôi không hiểu, liệu anh có thể chỉ cho tôi được không?” Tôi cà lăm hỏi bằng giọng tiêu chuẩn, vì tôi đã quyết định từ khi nhập đại học, tôi sẽ nói giọng tiêu chuẩn. Kashiwagi đáp lời:

“Tôi không hiểu anh nói gì. Anh toàn nói cà lăm.” Mặt tôi đỏ rựng. Kashiwagi liếm cái đầu đũa, rồi nói một lèo:

“Tôi biết rõ vì cớ gì anh muốn nói chuyện với tôi. Anh tên là Mizoguchi phải không? Trở thành bạn khuyết tật với nhau thì cũng được thôi, nhưng so với tôi, anh có nghĩ chuyện anh bị tật cà lăm là quá trầm trọng đến như thế chăng? Anh cứ tự cho mình quá quan trọng. Cho nên anh cứ làm lớn chuyện cái bản thân anh lẫn cái tật cà lăm của anh, có phải vậy không nào?”

Về sau, khi biết được rằng anh là con trai của một thiền gia thuộc Lâm Tế Tông như tôi, thì tôi mới hiểu được ít nhiều phong thái thiền tăng nơi anh ta trong lần hỏi han đầu tiên đó, nhưng dù sao đi nữa, tôi vẫn không thể phủ nhận cái ấn tượng mạnh mẽ anh gây ra trong lòng tôi.

Tôi cứng họng, Kashiwagi hướng về tôi, nói vẻ thích chí. “Hãy cà lăm! Hãy cà lăm. Cuối cùng anh đã gặp được một người mà anh có thể cà lăm thoải mái. Có phải vậy không? Người đời ai cũng muốn kiếm một người đồng cảnh ngộ. Vậy đấy. Mà này, anh còn trai tân hả?”

Tôi gật đầu mà không cười. Kashiwagi hỏi kiểu giống như bác sĩ y khoa và anh làm cho tôi cảm thấy cứ nói thật thì có lợi hơn cho mình.

“Thế à! Vậy anh là trai tân, nhưng anh không phải là một gã trai tân đẹp giai chút nào. Anh chẳng thể cua được gái, mà anh cũng chẳng có gan mà chơi gái điếm. Ừ, thế đấy. Nếu anh bắt chuyện với tôi vì muốn làm quen với các tay còn trai tân, thì đấy là một sự sai lầm. Anh có muốn tôi kể tôi đã mất cái trai tân ra sao không?” Kashiwagi bắt đầu kể mà không cần chờ tôi trả lời.

...

...

“Tôi là con trai của một vị thiền tăng trong một ngôi chùa ngoại ô Sannomiya, và khi sinh ra, tôi đã bị cà thọt. ... Khi nghe tôi bắt đầu kể cho anh kiểu như thế này, có lẽ anh sẽ nghĩ tôi là một gã bệnh nhân suy bại muốn kiếm một người để thổ lộ tâm tình, nhưng tôi không phải đụng ai cũng kể cả đâu! Nói thế này tôi cũng cảm thấy ngượng ngùng, nhưng ngay từ đầu tôi đã chọn anh để mà tâm sự. Tôi muốn nói là những điều tôi đã làm, chúng có lẽ sẽ có một giá trị nào đó cho anh. Tôi nghĩ là nếu anh làm những điều tôi đã làm, thì có lẽ đấy là con đường tốt nhất anh nên theo. Anh thừa biết rằng mấy thầy tu cũng đánh hơi tín đồ theo cách ấy, các tay kỵ rượu đánh hơi đồng chí cũng bằng cách ấy.

“Vậy đấy. Tôi vốn hổ thẹn với thân phận của tôi. Tôi nghĩ nếu ta cứ chấp nhận thân phận và an tâm mà sống, thì đấy là một sự thất bại. Oán ư, cũng có đấy. Cha mẹ tôi, hồi tôi còn bé, đáng lẽ phải đưa tôi đi chỉnh hình. Bây giờ thì muộn quá rồi. Nhưng đối với song thân, tôi không còn lòng dạ nào nữa, và thấy rằng oán trách làm gì cho mệt.

“Tôi tin là mình tuyệt không bao giờ được đàn bà yêu. Anh có lẽ biết rằng đây là một sự tin tưởng mang lại thoải mái và bình yên hơn người ta tưởng. Quyết định không hòa giải với phận mình và niềm tin này không nhất thiết mâu thuẫn nhau, bởi vì, nếu tôi tin rằng tôi trong tình trạng như thế này mà có thể được một người nữ yêu, thì tôi sẽ hòa giải được với thân phận của đời tôi. Tôi biết rằng lòng dũng cảm để phán đoán hiện thực cho chính xác và dũng cảm để đấu tranh với chính sự phán đoán, cả hai dễ dàng xập xí xập ngầu với nhau. Tôi tồn tại mà cứ có cảm giác như mình đang chiến đấu.

“Tôi phải nói rằng, đương nhiên một thằng tôi như thế thì sẽ không lăm lăm đánh mất cái trai tân của mình bằng cách chơi điếm như đám bạn tôi. Lý do là không có chuyện gái điếm nó lên giường với khách làng chơi vì yêu. Mấy bố già, mấy tên ăn xin, thằng chột, anh đẹp giai, cả thằng hủi mấy ả không biết là hủi, mấy ả chơi tuốt. Bàn dân thiên hạ, an tâm với sự bình đẳng ấy, cứ mua ả đầu tiên họ gặp, nhưng tôi không chấp nhận cái kiểu cá mè một lứa như thế. Tôi không chịu được chuyện các ả đón tiếp những gã đàn ông có thân thể bình thường và tôi đây cùng một mức như nhau. Làm như thế, theo tôi, là mình tự bôi bẩn mình một cách đáng sợ. Tình trạng chân cà thọt của tôi, nếu người ta không đoái hoài, không thèm ngó ngàng gì tới, thì cuộc đời tôi coi như bỏ. Tôi dường như bị bủa chụp bởi sự kinh hãi như anh bây giờ. Để được người đời hoàn toàn công nhận thân phận mình, tôi cần phải có cái bộ dạng sang trọng hơn người thường bội phần. Tôi nghĩ cuộc sống con người, dù thế nào đi nữa, khi chường mặt ra với thiên hạ thì phải chường ra cho đàng hoàng.

“Sự bất mãn đáng sợ đặt chúng ta và thế giới vào thế đối kháng sẽ dịu đi nếu thế giới hoặc chúng ta thay đổi, nhưng tôi ghét những mơ tưởng về sự thay đổi; chuyện đổi thay là mộng tưởng phi lý. Ngược đời thay, niềm xác tin mà tôi có được sau khi đã suy nghĩ tới lui, rằng nếu thế giới này thay đổi, thì tôi không còn, và nếu tôi thay đổi, thế giới này cũng mất tiêu, thì cũng giống như một kiểu gật đầu thỏa hiệp, bởi vì thế giới này vẫn có thể cùng tồn tại với cái tư tưởng là kẻ như tôi sẽ không được yêu. Thế rồi, cái bẫy người tàn tật cuối cùng sa vào không phải là sự dẹp bỏ trạng thái đối kháng mà là một hình thức thuận theo hoàn toàn tình trạng đối kháng. Như thế, người khuyết tật thì vô phương cứu chữa...

“Vào hồi ấy trên thân xác tuổi thanh xuân (tôi dùng rất chính xác chữ này) của tôi, xảy ra một chuyện mà tôi không thể tin nổi. Một cô nương trường nữ sinh Kobe, có tiếng là rất đẹp, là con của một tín đồ giàu có, khơi khơi tỏ tình với tôi. Mất một lúc, tôi không thể tin vào tai mình.

“Tôi vốn là người phải chịu bất hạnh nên tôi có khiếu quan sát nhận định tâm lý người đời. Do đó, tôi đã không coi động cơ đằng sau lời tỏ tình ấy chẳng qua chỉ là một cách bày tỏ lòng cảm thông, để rồi bực tức với cô ta. Tôi biết rõ, một người nữ yêu tôi dứt khoát không phải vì cảm thông mà thôi. Theo sự suy đoán của tôi, nguyên nhân của tình yêu cô dành cho tôi, chính là lòng tự tôn phi thường. Vì cô ta biết mình đẹp đẽ mười mươi, và biết rõ giá trị của mình với tư cách một người đàn bà, nên cô không thể chấp nhận những kẻ cầu thân mang lòng tự phụ. Chính cô ta chẳng thích gì chuyện đem lòng tự tôn của mình và sự tự kiêu của kẻ tán tỉnh mình lên bàn cân mà cân. Càng là mối duyên tốt thì lại càng làm cho cô ta chán ghét, cuối cùng cô ta đẩy lùi hết ráo mọi sự cân bằng trong ái tình (về điểm này thì cô ta thành thật), và cô bắt đầu để mắt đến tôi.

“Tôi đã quyết định tôi sẽ trả lời thế nào với cô ta. Có thể anh sẽ cười tôi, nhưng tôi hướng về cô ta và trả lời: ‘Tôi không yêu cô đâu.′ Tôi có thể trả lời khác được chăng? Đây là câu trả lời ngay thẳng, không một chút vờ vĩnh. Trước sự tỏ tình của cô gái, nếu tôi không muốn bỏ đi món hời và trả lời: ‘Anh cũng yêu em’, thì tôi đã vượt quá cái mức buồn cười, và có vẻ gần như tới mức bi thảm. Gì thì gì, bọn đàn ông có cái vẻ cà rỡn bên ngoài, thì biết rành thủ thuật tránh né những chuyện có cái vẻ bi thảm. Nếu tôi trông có vẻ bi thảm, thì người ta đã không an lòng mà tiếp xúc tôi ngay khi vừa gặp mặt. Điều quan yếu cho lòng của người khác, đó là đừng làm cho mình trông có vẻ thê thảm. Đó là lý do tại sao tôi nói không chút do dự: ‘Tôi không yêu cô.’

“Cô ta không nao núng. Cô ta nói câu trả lời của tôi là không thật. Cái cách cô nàng cố thuyết phục tôi mà cẩn thận tránh làm tổn thương lòng tự tôn của tôi trông rất hay. Theo như cô ta, một kẻ là đàn ông mà không yêu cô ta là chuyện ngoài sức tưởng tượng. Mà nếu quả thật có một gã như thế, thì hắn ta chỉ đang lừa dối chính mình mà thôi. Rồi cô ta đã phân tích tôi một cách kỹ lưỡng và cuối cùng đinh ninh là tôi yêu cô ta ngay từ đầu. Cô ta quả là thông minh. Giả sử cô ta thực sự yêu tôi, thì cô đã yêu một kẻ chẳng có điểm gì hay, nếu cô ta nói rằng khuôn mặt không đẹp đẽ của tôi là đẹp, tôi chắc sẽ nổi giận, nếu nói rằng chân cà thọt của tôi đẹp ra phết, tôi sẽ càng giận hơn, và nếu nói cái nết đánh chết cái đẹp, tôi sẽ càng giận hơn nữa, cô ta tính trước được những điều ấy, nên cô ta chỉ đơn giản tiếp tục nói ‘Em yêu anh’. Và theo sự phân tích của cô ta, cô ta đã thấy ra trong tôi có những tình cảm tương ứng với tình yêu của cô.

“Tôi không thể chấp nhận cái chuyện vô lý này. Thật ra, dục vọng của tôi càng lúc càng gia tăng dữ dội, nhưng tôi không nghĩ rằng dục vọng sẽ kết nối cô nàng với tôi. Nếu cô nàng yêu tôi mà không yêu ai khác, thì tôi phải có một cái gì đó đặc biệt hơn người. Đó là cái chân cà thọt của tôi chứ không gì khác. Do đó, mặc dù cô ta không nói ra, nhưng cô ta đã yêu cái chân cà dẹo của tôi. Tình yêu như thế, theo tôi nghĩ, là chuyện bất khả. Nếu cái độc đáo của tôi nằm ngoài cái chân cà thọt thì có lẽ lúc đó mới có tình yêu. Nhưng nếu tôi chấp nhận cái độc đáo của tôi, cái lý do sống trên đời này của tôi là cái gì đó không phải cái chân cà thọt, thì tôi sẽ coi đó là một thứ mang tính bổ khuyết, và rồi tôi cũng sẽ chấp nhận lý do sống trên cõi đời của những người khác cũng theo kiểu bổ khuyết ấy, rồi cuối cùng, tôi sẽ chấp nhận rằng bản thân mình được bao bọc trong cõi đời. Không thể có tình yêu được. Cô ta nghĩ cô ta yêu tôi, đó là ảo tưởng mà thôi, còn tôi, tôi không thể yêu cô được. Thế là tôi phải lặp lại: ‘Tôi không yêu cô.’

“Có điều lạ là tôi càng nói không yêu cô ta, thì cô ta lại càng đắm sâu trong cái ảo tưởng yêu tôi. Thế rồi một đêm, cuối cùng cô nàng cương quyết sà thân thể trước mặt tôi. Thân thể cô nàng đẹp sững sờ, nhưng tôi chẳng làm ăn gì được.

“Sự thất bại to lớn này giải quyết thật đơn giản mọi chuyện. Rốt cuộc thì có vẻ tôi cũng chứng minh được cho cô ta câu tôi nói: ‘Tôi không yêu cô.’ Thế rồi cô ta bỏ tôi.

“Tôi cảm thấy xấu hổ, nhưng nếu so sánh với nỗi xấu hổ có chân cà thọt, thì sự xấu hổ này thật không có gì đáng kể. Chuyện làm tôi bối rối là chuyện khác kia! Tự tôi, tôi hiểu vì sao tôi bất lực. Tôi đã tưởng tượng, lúc ấy, cái chân cà thọt của tôi sẽ cạ vào cái chân đẹp của nàng, và thế là tôi trở nên bất lực. Điều mới nghĩ ra được này đánh sập trong lòng tôi sự yên phận xác tín rằng mình chẳng được ma nào yêu.

“Bởi vì vào thời điểm đó, có niềm vui vớ vẩn nảy sinh trong tôi và tôi định chứng minh sự bất khả của tình yêu bằng dục vọng, bằng cách thực hiện dục vọng, nhưng thể xác tôi đã phản bội ý định ấy; những gì tôi muốn làm bằng tinh thần tôi, thể xác tôi đã sắm vai diễn thế. Và rồi tôi gặp phải mâu thuẫn. Nếu nói mà không sợ thô tục, thì tôi xin nói là tôi đã mơ về tình yêu trong khi mang theo niềm xác tín là mình sẽ không được yêu, nhưng cuối cùng tôi dùng dục vọng thay tình yêu và lòng tôi thấy nhẹ nhàng. Tuy nhiên, tôi đã hiểu ra, chính cái dục vọng đó lại đòi hỏi tôi quên đi thân phận đời tôi, đòi hỏi tôi vứt đi cái rào cản duy nhất ngăn tôi với tình yêu: niềm tin khăng khăng rằng tôi sẽ không được yêu. Tôi đã luôn tin rằng dục vọng là một thứ rõ ràng hơn thế, tôi nào có nghĩ nó lại đòi hỏi người ta phải mơ mộng viển vông đôi chút về bản thân.

“Từ ấy, trong tôi đột nhiên xác thịt kêu gọi sự quan tâm đến nó hơn là quan tâm tới tinh thần, nhưng tôi không thể trở thành hóa thân của dục vọng thuần túy, tôi chỉ mơ về nó. Tôi trở thành gió, trở thành một hiện hữu mà đối tượng không thể thấy, nhưng từ phía tôi, tôi thấy mọi sự và nhẹ nhàng đến gần đối tượng, vuốt ve mọi ngõ ngách của đối tượng, rồi thâm nhập vào bên trong... Khi anh nói về sự tự ý thức của xác thịt, anh có lẽ sẽ tưởng tượng sự tự ý thức liên quan đến một vật mang khối lượng nhất định, mờ đục, rắn chắc. Tôi thì không như thế. Tôi làm xong chuyện gì đó trong danh nghĩa một thân xác, một dục vọng, thì khi ấy tôi trở thành thứ trong suốt, vô hình, hay nói cách khác, trở thành con gió.

“Nhưng bỗng nhiên cái chân thọt lại ngăn trở tôi. Chỉ có nó là không trở nên trong suốt. Nó là khối tinh thần bướng bỉnh còn hơn chính đôi chân. Nó tồn tại ở đó như một vật còn cứng cáp hơn xác thịt.

“Có lẽ mọi người sẽ nghĩ rằng họ không thể nhìn thấy chính mình trừ khi họ mượn được một chiếc gương, nhưng là người khuyết tật, họ có sẵn kiếng đính nơi chóp mũi. Toàn thân phản chiếu trong gương ấy cả ngày lẫn đêm. Không thể có chuyện quên sót. Do đó đối với tôi, những nỗi lo hay những chuyện đại loại như thế mà người đời hay nói, chẳng khác nào trò con nít. Tôi chẳng lo lắng điều gì. Rốt cuộc thì cái chuyện tôi đang hiện hữu trong hình dạng này là một chuyện chắc chắn như chuyện mặt trời, trái đất, chim đẹp và cá đang hiện hữu vậy. Thế giới thì bất động như bia mộ.

“Không lo lắng, không điểm đặt chân, lối sống riêng biệt của tôi bắt đầu từ đó. Mình đang sống vì điều gì? Người đời cứ âu lo, thậm chí còn tự sát vì những nỗi niềm như thế. Tôi thì chẳng có nỗi niềm gì. Cái chân cà thọt là thân phận, lý do, là mục đích, lý tưởng của cuộc đời tôi... Đời tôi nó là thế. Chỉ hiện hữu thôi, cũng đã quá lắm rồi. Những trăn trở về sự tồn tại vốn chẳng phải là thứ sinh ra từ cái bất mãn xa xỉ rằng mình đang không tồn tại trọn vẹn?

“Tôi để mắt đến một quả phụ già sống một mình trong làng tôi. Nghe nói bà ta sáu mươi tuổi, nhưng cũng có thể già hơn. Ngày giỗ của cha bà, tôi thay cha tôi đến tụng kinh, nhưng thân thích chẳng có lấy một người, trước bàn thờ Phật chỉ có mình bà già và tôi. Khi tụng kinh xong tôi được đãi trà trong phòng khác, và vì trời mùa hè, tôi nhờ bà giội nước cho tôi. Bà giội nước từ lưng trần của tôi. Khi bà nhìn chân tôi tỏ vẻ thương cảm, thì một âm mưu nảy sinh trong đầu tôi.

“Tôi quay về căn phòng ban nãy, và vừa lau mình, tôi vừa bắt đầu ra cái vẻ nghiêm trang kể: Khi tôi sinh ra, mẹ tôi thấy Đức Phật hiện ra trong giấc mơ. Đức Phật bảo với mẹ tôi, vào lúc đứa con trai của bà thành người trưởng thành, người đàn bà nào thành tâm lạy chân nó sẽ vãng sinh vào Miền Cực Lạc. Người đàn bà góa sùng đạo ấy vừa lần chuỗi vừa nhìn đăm đăm vào mắt tôi. Tôi chỉ tụng kinh cho có, chắp hai bàn tay treo tràng chuỗi nơi ngực trần, nằm ngửa ra như một xác chết. Mắt nhắm. Miệng vẫn tiếp tục tụng kinh.

“Anh cứ tưởng tượng tôi đã gắng nén cười như thế nào! Ruột gan phèo phổi tôi đầy nghẹn tiếng cười cứ chực bung ra. Tôi không mơ về mình chút nào. Rõ ràng là bà lão vừa tụng kinh vừa sốt sắng lạy chân tôi. Chỉ nghĩ tới chuyện bà ta lạy chân tôi, tôi có cảm tưởng như bị nghẹt thở vì buồn cười. Chân cà thọt, chân cà dẹo, tôi vẫn chỉ nghĩ về chúng, óc não tôi vẫn chỉ thấy chúng. Hình dạng kỳ cục. Cái tình trạng cực kỳ xấu xí mà tôi đã bị đặt vào. Một trò hề quá lố. Mớ tóc xõa tung của bà lão đang cúi đầu lia lịa đụng vào gan bàn chân tôi, càng lúc càng gây nhột làm cho tôi muốn cười phá lên.

“Dường như từ khi tôi rờ vào bàn chân đẹp của người con gái đó và không làm ăn gì được, tôi đã nghĩ sai về dục vọng của tôi. Vì vào lúc này, ngay giữa cái vụ lễ bái quái đản này, tôi cảm thấy nứng. Mà còn chẳng mơ chẳng mộng về bản thân gì ráo! Ngay trong cái tình huống tàn nhẫn nhất này!

“Tôi bật người dậy và thình lình xô bà già bật ngược ra phía sau. Bà già chẳng có chút gì kinh ngạc, và tôi không có thời gian để mà nghĩ như thế là chuyện lạ. Bà quả phụ già nằm lật gọng, mắt cứ nhắm tít và miệng vẫn cứ lẩm nhẩm câu kinh.

“Thật lạ lùng, lúc đó bà lão tụng một tiết của kinh Đại Bi Tâm Đà La Ni mà tôi còn nhớ như in. “Y hê y hê, thất na thất na, a ra sâm. Phật ra xá lợi, phạt sa phạt sâm, Phật ra xá da,”

“Câu này dịch nghĩa ra thế nào chắc anh cũng biết rồi: ‘Con xin, con xin Bản thể không cáu bẩn, trong sạch dẹp hết tham lam, giận dữ, ngu si: ba món độc hại.’

“Trước mắt tôi là khuôn mặt rám nắng không son không phấn của một người đàn bà sáu mươi tuổi đang nhắm chặt mắt, chờ đón tôi. Cơn nứng trong tôi không hề ngừng. Cái đỉnh điểm của trò hề này là tôi đang bị ma đưa lối quỷ đưa đường mà nào có hay.

“Nhưng ‘nào có hay’ chỉ là một kiểu nói văn nói vẻ. Tôi thấy hết. Cái đặc sắc của địa ngục là ta có thể nhìn thấy rõ ràng đến từng ngóc ngách, ngay trong bóng tối om om!

“Cái mặt nhăn nheo của bà góa chẳng đẹp cũng chẳng thần thánh gì ráo. Nhưng sự xấu xí và già nua dường như mang đến một bằng chứng liên tục cho trạng thái không mơ màng bên trong tôi. Ai có thể nói rằng khi người ta nhìn khuôn mặt đẹp của bất cứ người đàn bà nào, mà không mơ mộng gì cả, thì khuôn mặt đẹp ấy sẽ không biến hình và hiển lộ thành mặt bà già này? Cái chân cà thọt của tôi và bản mặt của bà lão này... Đúng thế đấy, tóm lại, chuyện nhìn vào thực tướng đã duy trì con rậm rật trong tôi.⁽⁷⁾ Lần đầu tiên tôi tin vào dục vọng với một tình cảm thân thiết. Và tôi đã biết rằng, vấn đề không phải là làm sao để thu ngắn khoảng cách giữa tôi và đối tượng, mà là giữ cái khoảng cách như thế nào để biến đối tượng thành đối tượng.

“Nhìn thì cũng tốt thôi. Vào thời điểm đó, tôi tìm ra được cái lý luận của tôi về chủ nghĩa tôn thờ khoái lạc từ cái lý luận của sự khuyết tật: lúc dừng lại cũng chính là lúc đã đến nơi, và cái lý luận rằng tôi chẳng bao giờ phải khổ sở vì lo âu. Và tôi đã tìm ra một món đồ giả tương tự với thứ mà người đời gọi là sự mê đắm. Dục vọng là thứ giống như gió hay như tấm áo choàng tàng hình, và mối liên kết tạo thành từ nó, đối với tôi, chỉ là một giấc mộng khi tôi nhìn, tôi cũng phải được nhìn triệt để. Cái chân cà thọt của tôi và người đàn bà của tôi lúc đó đã bị ném ra khỏi thế giới. Cả cái chân cà thọt của tôi lẫn người đàn bà, cả hai đều giữ khoảng cách đều nhau đối với tôi. Thực tướng thì ở chỗ ấy, dục vọng chẳng qua chỉ là giả tướng. Do đó, trong khi lọt thỏm vô tận giữa những giả tướng, tôi phọt tinh vào thực tướng mà tôi đang nhìn. Cái chân cà thọt của tôi và người đàn bà của tôi không rờ rẫm, không ràng buộc, và cùng nhau bị vất ra khỏi cõi đời này. Dục vọng bốc lên quá chừng vì cái chân đẹp của người nữ và cái chân cà thọt của tôi sẽ vĩnh viễn không cọ cựa vào nhau.

“Cái kiểu suy nghĩ của tôi như thế có khó hiểu không? Tôi có cần phải giải thích gì không? Nhưng chắc anh cũng hiểu được, kể từ đó về sau tôi đã yên lòng mà tin rằng ‘không thể có tình yêu’. Chẳng còn lo lắng gì nữa. Yêu đương cũng không. Thế giới này đã đến nơi cùng lúc nó vĩnh viễn ngừng lại. Liệu tôi có cần đặc biệt chú thích rằng thế giới này là ‘thế giới riêng của chúng ta’? Tôi có thể, chỉ bằng một lời, định nghĩa cái mông lung liên quan tới chữ yêu của cõi đời này. Đó là cái mông lung khi mà giả tướng cố gắn kết vào thực tướng. Chẳng bao lâu tôi hiểu ra là chuyện tôi khẳng định dứt khoát tôi không thể yêu lại là dạng thức căn bản của sự tồn tại của con người. Đó là những chi tiết về chuyện phá cái trai tân của tôi.”

...

...

Kashiwagi ngưng nói. Tôi nghe xong, buông tiếng thở dài nhẹ nhõm. Tôi phải chịu đựng những ấn tượng mãnh liệt, và chưa thể bừng tỉnh khỏi nỗi buồn khổ khi bị lay động bởi cách suy nghĩ mà cho tới nay tôi chưa từng nghĩ. Một lúc sau khi Kashiwagi ngừng nói, nắng xuân thức dậy quanh tôi, và cỏ ba lá sáng láng bắt đầu lung linh. Từ sân chơi bóng rổ đằng sau lại vang lên tiếng hô hoán, nhưng mặc dù cùng một buổi trưa trong cùng một ngày xuân, tôi có cảm tưởng mọi thứ hiện diện quanh tôi đã thay đổi hoàn toàn ý nghĩa.

Vì không thể yên lặng, tôi cố gắng nói chen vào, thế là tôi cà lăm nói cái điều ngớ ngẩn: “Thế là từ hồi đó, anh phải cô đơn lắm.”

Một lần nữa Kashiwagi, một cách ác ý, giả vờ không hiểu điều tôi vừa nói và bảo tôi lặp lại một lần nữa. Nhưng trong câu trả lời của anh ta vẫn có một chút thân thiện:

“Cô đơn? Tại sao tôi lại phải cô đơn. Một khi anh chơi với tôi, anh sẽ từ từ hiểu con người tôi.”

Chuông vào tiết học chiều reo lên. Tôi sắp sửa đúng lên. Kashiwagi vẫn ngồi, kéo tay áo tôi một cách dữ dằn. Bộ đồng phục của tôi được sửa từ bộ đồ tôi mặc hồi học ở trường Thiền, chỉ thay bộ nút, vải cũ và đã bị vá víu, đã thế, lại quá chật, làm cho cái thân thể của tôi vốn gầy gò, trông càng gầy gò thêm.

“Bây giờ là giờ Hán văn cổ. Chán chết! Chúng ta đi vòng vòng lại đằng kia.” Kashiwagi nói thế. Anh ta vận hết sức lực để đứng dậy như thể đang tháo rời cơ thể ra rồi ráp lại. Cảnh này làm cho tôi nhớ cảnh con lạc đà vươn người dậy trong phim.

Cho tới lúc đó tôi chưa từng bỏ một giờ học nào, nhưng tôi không muốn bỏ lỡ cơ hội tìm hiểu thêm về Kashiwagi. Chúng tôi đi về phía cổng chính.

Khi qua cổng chính, kiểu đi vô cùng đặc biệt của Kashiwagi đột nhiên làm cho tôi chú ý và nó gần như dấy lên sự ngượng ngùng nơi tôi. Thật kỳ lạ là, tôi, theo cách đó, đã đồng lõa với những tình cảm thông thường mà người đời dành cho những người như anh, và thấy ngượng khi cùng đi với anh.

Kashiwagi đã chỉ cho tôi biết rõ sự xấu hổ của tôi nằm ở đâu, đồng thời đốc thúc tôi đến với cuộc đời. ... Tất cả những nhục nhã nơi tôi và trọn trái tim ác độc của tôi đều được anh dùng lời nói mà vun xới lại và làm cho chúng trở nên tươi mát. Có lẽ bởi thế, khi chúng tôi giẫm lên sỏi rồi đi qua cổng chính lợp ngói nung màu đỏ, núi Hiei trước mặt đẫm ánh sáng xuân, hiện ra trông như thể hôm nay ngày đầu tiên núi mới lộ hình.

Và cũng núi ấy, giống như nhiều sự vật đã ngủ yên quanh tôi, đều tự làm mới lại ý nghĩa của bản thân, rồi mới tái xuất hiện. Đỉnh núi Hiei nhọn hoắt, nhưng vạt núi trải ra vô tận như thể dư âm của một bản nhạc chủ đề mãi mãi ngân vang. Bên kia những dãy mái nhà thấp, bóng của những nếp núi Hiei, chỉ những nếp núi ấy, là nổi bật, trông thật gần và rõ nét bởi sắc xuân đậm nhạt nơi những ngọn đồi đã bị chôn vùi trong sắc lam đang ngả dần sang màu tối.

Trước cổng Đại học Otani, người qua lại thưa thớt, xe cộ cũng ít. Thỉnh thoảng mới có tiếng tàu điện chạy tuyến nội thành nối từ phía trước nhà ga Kyoto tới trước nhà xe Karasuma. Cột cổng cổ kính của sân chơi ở phía bên kia đường đứng đối diện với cổng chính phía bên chúng tôi, và bên trái cột là hàng cây ngân hạnh đang độ lá non.

“Chúng ta đi vòng vòng trong sân chơi một chút nhé,” Kashiwagi nói.

Anh ta đi qua đường tàu điện trước. Anh vặn vẹo toàn thân một cách mãnh liệt và chạy qua con đường vắng bóng xe điên cuồng như guồng quạt nước.

Sân chơi rộng rãi. Đằng xa một vài nhóm sinh viên, không rõ là chưa tới giờ vào lớp hay là cúp cua, đang chơi môn chụp banh, và bốn năm sinh viên đang tập chạy marathon. Chiến tranh chỉ mới chấm dứt cách nay hai năm mà bọn thanh niên đã lại tính chuyện làm tiêu hao tinh lực. Tôi nghĩ tới thức ăn kém dinh dưỡng của nhà chùa.

Chúng tôi ngồi trên cái đu gỗ mục nát, nhìn mà như chẳng nhìn những sinh viên tập chạy marathon cứ đến gần rồi lại tiến ra xa trên đường chạy hình bầu dục. Trong khoảng thời gian cúp học này, tôi cảm thấy được từ nắng ấm và gió nhẹ xôn xao quanh mình cái cảm giác giống như có chiếc áo sơ mi mới toanh cọ vào da thịt. Nhóm người chạy đua thở hổn hển dần dần tiến gần về phía chúng tôi, và với mệt nhọc gia tăng, tiếng chân chạy loạn xạ, bụi bốc lên, họ cùng nhau khuất dần đằng xa.

“Một lũ ngu,” Kashiwagi nói, mà không có chút gì ganh tức của một kẻ bị thua thiệt. “Chuyện quái quỷ gì vậy! Họ khỏe mạnh chứ gì? Nếu thế cái chuyện phô phang sự khỏe mạnh ra cho người khác xem thì có giá trị gì?

“Thể thao diễn ra công khai ở khắp nơi. Đây đúng là điềm báo mạt thế. Cái điều nên công khai lại không được công khai chút nào. Cái thực sự nên được công khai ra... đó là án tử hình. Tại sao lại không xử tử công khai?” Anh ta mơ màng nói tiếp. “Chính quyền không nghĩ ra được là vấn đề an ninh trật tự trong chiến tranh được giữ gìn bằng cách công khai hóa chuyện hành quyết? Có vẻ như chính quyền ngừng xử tử hình công khai vì làm như thế sẽ giết chết lòng người. Toàn là chuyện vô lý. Những người dọn xác chết sau những trận bom đều có vẻ hiền lành, vui vẻ.

“Nhìn vào nỗi đau đớn, máu và tiếng rên rỉ hấp hối của người làm cho con người khiêm tốn lại và làm cho con tim ta tế nhị, trong sáng và bình an ra. Chúng ta trở nên tàn bạo, ham giết, dứt khoát không phải vào những lúc như thế. Chúng ta đột nhiên trở nên tàn bạo vào những khoảnh khắc, chẳng hạn như, xế trưa mùa xuân đẹp đẽ, ta lơ đễnh ngắm mặt trời xuyên lá chơi đùa trên bãi cỏ cắt tỉa khéo léo, anh có nghĩ vậy không?

“Mọi ác mộng trên đời, mọi ác mộng trong lịch sử khắp thế giới đều sinh ra kiểu như thế. Nhưng dưới ánh mặt trời chói chang, hình dáng một người trở nên đẫm máu và ngất đi vì đau đớn sẽ mang đến cho cơn ác mộng những đường nét sắc sảo và hiện thực hóa cơn ác mộng. Ác mộng không còn là khổ não của chúng ta, mà là những đau đớn thể xác mãnh liệt của người khác. Mà những đau khổ của người khác, ta đâu thể nào cảm nhận được. Thật là may mắn.”

Nhưng bây giờ tôi thích nghe những chuyện sau khi Kashiwagi đánh mất cái trinh tiết của mình hơn những lý lẽ độc đoán đẫm máu (mà quả thực có ma lực) của anh ta như thế. Tôi thật lòng chờ nghe anh ta kể chuyện “từng trải đời” của anh ta, như tôi đã nói lúc trước. Tôi cố chen ngang, hỏi khéo chuyện như thế.

“Hừm, chuyện đàn bà hả? Tôi dạo này, dựa vào trực giác, có thể biết tỏng một ả đàn bà có thích đàn ông cà thọt không. Có một chủng loại đàn bà như thế trên đời này đấy. Cái chuyện thích đàn ông cà thọt là ham muốn xấu xa duy nhất, là giấc mơ duy nhất của người nữ dạng này, là thứ cô ta có lẽ sẽ che giấu cả đời và mang theo xuống mồ.

“Để xem nào. Có cách gì chỉ bằng mắt mà phân biệt được đàn bà thích chân cà thọt? Nói chung, nàng phải là một người phụ nữ xinh đẹp phi phàm, với cái mũi sắc sảo, lạnh lùng, nhưng cái miệng có phần bất cần.”

Đúng lúc đó có một cô gái đang từ phía bên kia đi qua.

1. Tức năm 1947.

2. Vọng niệm hay vong niệm: đặc ngữ Nhà Phật, chỉ những ý nghĩ xấu xa hoặc những suy nghĩ sai lầm gây ra bởi phiền não.

3. Tức năm 1663 thời kỳ Kanbun.

4. Tên cũ của Osaka.

5. Đơn vị đo của Nhật. 1 tsubo = 3,31 m.

6. Tức năm 1947.

7. Thực tướng hay là chân tướng nhờ vô tướng mà có. Ở đây tác giả muốn nói: chân tướng nằm đằng sau cái đẹp lẫn cái xấu; đẹp xấu cũng như nhau.

Chương Năm

Người con gái không đi vào sân chơi. Phía ngoài sân chơi có một con đường chạy dọc theo khu nhà ở. Con đường thấp hơn mặt sân hai gang tay. Cô ta đi trên đó.

Cô đi ra từ cửa hông của một dinh thự hoành tráng xây kiểu Tây Ban Nha. Dinh thự có hai ống khói, cửa sổ kiếng với lá sách và có mái kiếng của một nhà kính trồng cây, thực sự gây cho người xem cái ấn tượng mong manh dễ vỡ. Hẳn là vì chủ nhân dinh thự phàn nàn, người ta đã dựng lên một hàng rào kẽm gai cao và chắc chắn, đứng sừng sững nơi sân chơi cách dinh thự một con đường.

Kashiwagi và tôi ngồi trên cái đu phía ngoài hàng rào. Tôi nhìn cô gái và rất ngạc nhiên. Khuôn mặt quý phái của cô giống hệt với nhân tướng của “một người nữ thích chân cà thọt” mà Kashiwagi tả cho tôi. Nhưng về sau nghĩ lại tôi thấy tôi thật ngốc mới ngạc nhiên như thế, Kashiwagi có lẽ đã biết rõ và mơ mòng về khuôn mặt ấy từ trước.

Chúng tôi chờ cô ta. Xa xa bên kia, có đỉnh núi Hiei đậm màu lam dưới nắng xuân tràn trề, và cô từ từ đi về phía chúng tôi. Theo lời giải thích trước của Kashiwagi cái chân cà thọt của anh ta với cô gái của anh nằm rải rác trong thế giới thực tướng, không đụng nhau, như hai vì sao, còn anh ta thì thỏa cơn dục vọng trong khi bị vùi chôn miên man trong thế giới giả tướng, tôi vẫn chưa thức tỉnh khỏi những xúc động mà những lời kỳ lạ ấy của anh ta gây cho tôi. Bỗng lúc ấy mây trôi qua trước mặt trời, tôi và Kashiwagi bị bao phủ bởi bóng râm mờ nhạt, tôi cứ tưởng thế giới của chúng tôi, trong một lúc, phơi bày cái bóng dáng giả tướng. Tất cả trở nên một màu xam xám, cái hiện hữu của tôi cũng từa tựa màu tro. Đỉnh màu tím sẫm của núi Hiei nơi xa kia và cô gái quý phái đang thong dong đi tới, dường như chỉ có hai hiện hữu này lung linh trong cõi thực tướng và đang thực sống đời sống của mình.

Cô gái chắc chắn đang đi, nhưng sự đổi thay của thời gian nơi cô giống như nỗi đau đang gia tăng, và mặc dù cô ta đến gần, cùng với cô ta, diện mạo của một kẻ khác chẳng có chút liên quan, dần dần, hiện ra rõ ràng.

Kashiwagi đứng dậy. Anh thì thào vào tai tôi bằng giọng nặng nề, nghèn nghẹn.

“Cứ đi. Như tôi đã nói.”

Tôi đành phải bước đi. Chúng tôi đi song song cùng hướng với cô gái, dọc theo bờ tường đá cao hơn mặt đường mà cô gái đang đi khoảng hai gang tay.

“Nào, nhảy xuống đi.”

Kashiwagi đẩy lưng tôi bằng những đầu ngón tay nhọn hoắt. Tôi bước qua bờ tường đá thấp xỉn và nhảy xuống đường. Tường cao hơn hai gang tay thì ăn nhằm gì, nhưng sau đó, Kashiwagi với chiếc chân cà thọt rơi nghe khủng khiếp và sụm xuống ngay cạnh tôi. Đương nhiên anh ta nhảy không nổi và té chúi mặt.

Phần lưng áo đồng phục đen của anh ta phập phồng lớn bên dưới tôi, dáng anh ta nằm sấp trên đường trông chẳng giống người, mà giống như một vết bẩn lớn, đen, vô nghĩa, như một vũng nước đục trên đường sau cơn mưa.

Kashiwagi té sụm vào ngay đầu mút giày của cô gái đang đi. Cô gái đứng sững tại chỗ. Cuối cùng khi tôi quỳ xuống để cố gắng nâng anh ta dậy, chiếc mũi cao khinh khỉnh của cô ta, khuôn miệng trễ nải, đôi mắt ướt, từ tất cả những thứ ấy, trong khoảnh khắc, tôi thấy ra khuôn mặt của nàng Uiko dưới ánh trăng.

Nhưng sau một thoáng, ảo ảnh tan, chỉ còn lại một cô gái tuổi chưa quá đôi mươi đang nhìn tôi bằng ánh mắt khinh bỉ và cho chúng tôi thấy cô đang cố bỏ mặc bọn tôi mà đi.

Kashiwagi có tài đoán những dấu chỉ bén nhạy hơn tôi. Anh ta bắt đầu hét lên. Cái tiếng thét kinh hoàng ấy vang dội đến dãy nhà dân giữa trưa vắng người.

“Thật là vô tâm! Chẳng lẽ cô bỏ tôi ở đây mà đi hay sao? Vì cô mà tôi mới ra nỗi này.”

Cô gái quay lại, run rẩy, cô chà chà những ngón tay thon và khô lên đôi má tái nhợt. Cuối cùng cô ta quay lại phía tôi và hỏi:

“Vậy, tôi có thể làm gì?”

Kashiwagi đã ngẩng mặt lên, nhìn đăm vào cô gái, nói gằn từng tiếng một:

“Chẳng lẽ trong nhà cô không có thuốc men gì cả?”

Cô ta im lặng một lúc, rồi quay lại cái hướng mà cô ta đã đi. Tôi nâng Kashiwagi đứng dậy. Mãi tới khi anh ta đứng dậy được, tôi thấy anh ta sao mà nặng nề thế, rồi còn thở gấp gáp, đau đớn, nhưng khi tôi đưa vai cho anh ta dựa và dìu anh ta đi, thân thể của anh chuyển động nhẹ nhàng không tưởng tượng nổi.⁽¹⁾

Ngay khi tôi vừa dìu Kashiwagi tới cửa hông của dinh thự xây theo kiến trúc Tây Ban Nha, và thấy cô ta đã đứng đó, tôi bỗng kinh hãi, thế là tôi bỏ lại Kashiwagi ở đó mà phóng đi. Tôi chạy một mạch, không quay lại nhìn phía sau. Tôi không hơi sức nào mà ngừng lại ở trường, tôi phóng nhanh trên con đường đi bộ yên ắng, chạy qua trước một dãy tiệm thuốc, tiệm bánh kẹo, tiệm bán đồ điện. Vào lúc đó màu tía, màu đỏ nhấp nhánh nơi khóe mắt tôi, tôi nghĩ có lẽ tôi đang chạy ngang qua nhà thờ Thiên Lý Giáo Hoằng Đức, ở đó có những đèn lồng vẽ hoa văn bông mai sắp thành hàng trên bức tường đen, và những tấm màn tía với hoa văn bông mai giống như thế căng trên cổng.

Tôi chạy như bay và đến bến đỗ trước nhà xe Karasuma. Tôi phóng lên tàu điện. Khi tàu bắt đầu chuyển bánh đi về hướng Kim Các Tự, tôi mới có thể thở phào. Mồ hôi tôi chảy ướt cả bàn tay. Tôi không biết mình vội vàng đi đâu. Mãi cho tới khi tàu từ từ tiến vào Murasakino, tôi mới biết lòng tôi đã định là phải đến Kim Các.

Đang giữa mùa du lịch, nên mặc dù hôm nay là ngày thường, vẫn có nhiều người đi vãn cảnh Kim Các. Ông lão hướng dẫn khách du lịch nhìn tôi thắc mắc khi thấy tôi rẽ người đến trước Kim Các.

Và tôi đứng trước Kim Các đang độ xuân về bị bao quanh bởi đoàn lũ người kinh tởm và bụi cuốn. Giữa tiếng oang oang của người hướng dẫn du lịch, Kim Các giấu đi một nửa vẻ đẹp muôn đời của nó và tỏ cái bộ dạng ngây ngốc. Chỉ có hình phản chiếu trên mặt hồ là sáng rõ. Nhưng tùy thuộc vào cách nhìn, những đám mây bụi sẽ trông giống những đám mây vàng kim bao quanh các bồ tát như Ngài Di Đà được các bồ tát vây đón trong bức tranh Thánh chúng lại nghênh đồ; và dáng hình Kim Các, mờ mờ trong bụi cũng tựa như lớp sơn cũ kỹ nhạt màu hay nét vẽ đã phai tàn. Không có gì lạ khi cái hỗn tạp, tiếng ồn ào vang vang vào trong hình dáng của những cây cột tinh xảo và bị hút vào bầu trời trắng xóa mà Cứu Cánh Đỉnh và con phượng hoàng trên đỉnh nhỏ dần, bay vút lên và chạm tới. Tòa kiến trúc này chỉ tồn tại ở đó, kiểm soát và điều tiết.

Cái ồn ào chung quanh càng tăng thì Kim Các, tòa kiến trúc phi đối xứng mà thanh nhã đội trên đầu Cứu Cánh Đỉnh đột ngột nhỏ lại ở phía trên tầng hai và kề bên đình Thấu Thanh phía Tây, sẽ có tác dụng như bình lọc lọc nước đục thành nước trong. Kim Các không xua đuổi tiếng người lao xao mà để cho chúng lọt vào giữa những cây cột hiền lành thông thống gió lùa và lọc chúng cho tới khi chúng trở nên yên ắng và trong trẻo. Do đó, tòa tháp trên mặt đất đã lẳng lặng đạt được cái điều như những ảnh hình in trên mặt hồ lặng lẽ không cùng đã đạt được.

Lòng tôi bình tĩnh lại và nỗi sợ giảm dần. Đối với tôi, Cái Đẹp phải là như thế. Cái Đẹp như vậy có thể ngăn cách và bao bọc tôi khỏi cuộc đời.

“Nếu đời tôi mà giống đời của Kashiwagi, thì xin hãy bảo vệ tôi bởi vì cuộc đời đó tôi không thể nào chịu đựng.” Tôi đã khẩn cầu như thế.

Trong cuộc đời mà Kashiwagi ám chỉ và phô diễn ngay trước mắt tôi, sống và hủy diệt có ý nghĩa giống nhau. Nếu cuộc đời ấy thiếu Cái Tự Nhiên, thì cũng thiếu đi vẻ đẹp của một tòa kiến trúc như Kim Các; thế thì nó chẳng gì khác hơn một loại giật kinh phong đau đớn. Tôi bị cuộc đời ấy mê hoặc rất nhiều, và quả thực nó đã định hướng cho tôi, nhưng tôi sợ trước tiên phải nhuốm máu tay tôi bởi những mảnh đời vụn vỡ đầy gai. Kashiwagi khinh thường bản năng và trí tuệ ở cùng một mức độ như nhau. Sự hiện hữu của anh ta đang lăn vòng vòng giống như một trái banh lớn có hình dạng quái dị và đang cố phá đi bức tường của hiện thực. Nó thậm chí không là một hành động. Nói tóm lại, cuộc sống mà anh ta ngụ ý với tôi là một trò hề nguy hiểm nhằm phá vỡ hiện thực đang lừa đảo chúng ta bằng lớp ngụy trang chưa rõ của nó, và một lần nữa làm sạch thế giới để nó không còn chứa đựng bất kỳ điều gì chưa rõ.

Tôi nói như thế là vì, sau này, tôi thấy một tấm bích chương trong phòng trọ của anh. Đó là một bức tranh thạch bản đẹp của hiệp hội du lịch, vẽ rặng núi Alps Nhật Bản. Trên đỉnh núi chọc vào bầu trời có hàng chữ in viết ngang: “Mời quý vị vào thế giới xa lạ!” Kashiwagi đầy hằn học gạch tám chữ nằm ngang trên đỉnh núi bằng bút chấm mực son, và cạnh đó là hàng tự bút như thể đang nhảy múa làm người ta nghĩ tới dáng đi của chân cà thọt: “Ta ghét cái cuộc đời xa lạ.”

Ngày hôm sau, tôi đi học mà lòng cứ lo lắng liệu Kashiwagi có chuyện gì không. Nghĩ lại, xét theo phép cư xử bạn bè với nhau, tôi không cảm thấy áy náy chút nào khi bỏ anh ta mà chạy về chùa, nhưng nếu không thấy anh xuất hiện ở lớp học, tôi sẽ cảm thấy không yên lòng. Tuy nhiên, khi giờ giảng bắt đầu, tôi thấy bóng dáng anh ta đi vào giảng đường, với đôi vai nhô lên một cách thiếu tự nhiên, không có chút gì thay đổi.

Vào giờ nghỉ, tôi vội vã cầm cánh tay Kashiwagi. Tôi hiếm khi có cái cử chỉ vui vẻ như thế. Anh ta nhếch môi cười, đi cùng tôi ra hành lang.

“Anh bị thương đau lắm hả?”

“Bị thương?” Kashiwagi nhìn tôi cười thương hại. “Tôi bị thương? Anh sao vậy? Anh thấy tôi bị thương trong mơ hay sao?”

Tôi nghẹn cả lời. Kashiwagi sau khi chọc ghẹo tôi sướng, nói toẹt ra:

“Tôi chỉ giả vờ thôi mà! Tôi đã tập té trên đường như thế nhiều lần rồi. Người ta cứ ngỡ là khi tôi ra công té một cách ngon lành như thế, hẳn tôi bị gãy xương. Nhưng tôi không ngờ là cô ta làm ra vẻ không hay biết gì và cố gắng bỏ đi, tuy nhiên anh nên xem điều gì đã xảy ra: cô ta phải lòng tôi mất rồi. Hay nói cách khác, cô ta yêu cái chân cà thọt của tôi. Anh xem cô ta tự tay lấy cồn i ốt bôi lên cái chân của tôi đấy!”

Anh vén ống quần lên, chỉ cho tôi thấy cái bắp đùi đẫm màu vàng vàng. Lúc đó tôi nghĩ tôi đã nhìn ra được trò mánh mung của anh ta, đương nhiên anh cố ý kêu “ôi” rồi sụm xuống trên đường là để lôi kéo sự chú ý của cô gái, nhưng chẳng phải anh ta cũng cố gắng giấu đi cái sự cà thọt của mình bằng cách giả vờ bị thương sao? Nhưng nghi vấn này cũng không vì thế làm cho tôi khinh anh ta, mà trái lại nó là nguyên nhân làm cho tôi thân thiết với anh ta hơn. Ngoài ra, tôi có cảm tưởng - một cảm tưởng chỉ có tuổi trẻ mới có - cái triết lý sống của anh càng đầy mưu mô, thì càng chứng tỏ anh ta thành thực với cuộc đời.

Tsurukawa không có thiện cảm về chuyện tôi và Kashiwagi quen thân nhau. Anh ta cho tôi những lời khuyên đầy thân tình, và tôi cảm thấy rất khó chịu. Tôi không những cự lại anh ta mà còn cả gan nói là người như anh ta thì tha hồ mà kiếm bạn tốt, còn tôi, chỉ có Kashiwagi là người thích hợp với tôi. Nói xong, tôi mới thấy màu buồn bã không thể cất thành lời trong mắt Tsurukawa, mà sau này nhớ lại, tôi xiết bao hối hận.

***

Tháng Năm đã đến. Vốn không ưa ngày cuối tuần đông người, Kashiwagi tự nghỉ học vào ngày thường và dự tính ngao du Arashiyama. Anh nói ngông là nếu trời quang đãng, anh ta sẽ không đi, nhưng nếu trời âm u, anh sẽ đi. Anh ta tính sẽ đi cùng cô gái ở trong dinh thự kiểu Tây Ban Nha và sẽ kiếm cho tôi một cô ở cùng khu nhà trọ với anh.

Chúng tôi hẹn gặp nhau ở ga Kitano của tuyến tàu điện Keifuku, thường được gọi là tuyến Randen. May mắn thay, ngày hôm đó bầu trời u ám đầy mây, thời tiết vào tháng Năm mà như thế là bất thường.

Tsurukawa có chuyện rắc rối gì đó xảy ra trong gia đình, nên đã nghỉ một tuần và đi Tokyo. Dù Tsurukawa dứt khoát không phải là người sẽ mách lẻo với nhà chùa, nhưng dù sao tôi cũng tránh được sự khó xử khi phải đến trường cùng anh buổi sáng rồi lại trốn học giữa chừng.

Vậy đấy. Ký ức về chuyến chơi núi đó thật cay đắng. Dù gì đám người đi chơi núi chúng tôi đều trẻ cả, thế mà dường như cái tăm tối, bực bội, lòng lo lắng và cảm giác trống rỗng của tuổi trẻ đã ám hết một ngày dạo núi. Và Kashiwagi có lẽ đã biết trước rất rõ, nên mới nhất quyết chọn một ngày màu trời u ám như thế.

Hôm đó gió Tây Nam thổi, và khi chúng tôi băn khoăn liệu gió có thổi mạnh thêm không thì gió bỗng ngừng, và làn gió nhẹ đượm lo lắng giờ lại lao xao. Bầu trời âm u, nhưng không hẳn không có những khoảng có mặt trời. Một phần của mây phóng ra quầng sáng giống như phần ngực trắng lộ ra một chút ở mép cổ của chiếc áo nhiều lớp. Phía trong, nơi cái sắc trắng mơ hồ, người ta biết là có mặt trời, nhưng mặt trời ấy bị bầu trời mây tô thành xám.

Kashiwagi không thất hứa. Anh ta xuất hiện nơi cổng soát vé với hai cô gái trẻ đi kèm. Một cô đúng là cô gái nọ, thiếu nữ đẹp có mũi cao, kênh kiệu, miệng có vẻ bất cần, đeo trên vai bình đựng nước hàng nhập. Cô gái ở khu trọ đứng phía trước thì da thịt có hơi đầy đặn, quần áo và dung mạo không thể so sánh với cô kia, chỉ có chiếc cằm nhỏ và đôi môi mím lại là có cái duyên của một thiếu nữ mới lớn.

Ngay từ lúc ngồi trên tàu, cái lòng háo hức đi thưởng thức cảnh núi nơi tôi đã chùng xuống rất nhiều. Tôi không nghe rõ bọn họ nói gì, nhưng thấy Kashiwagi cứ tranh cãi không ngưng với cô kia, và cô ta thỉnh thoảng cắn môi như thể để ngăn nước mắt. Cô gái ở nhà trọ hoàn toàn chẳng quan tâm chút gì, đang hát khe khẽ bài nào đó. Đột nhiên, cô ta nhìn về hướng tôi và nói:

“Gần khu nhà em ở có một cô giáo rất xinh đẹp dạy nghệ thuật cắm hoa ikebana. Có bữa cô ấy kể cho em nghe một chuyện tình buồn: Trong thời chiến tranh, cô có người yêu, nhưng người yêu của cô trở thành sĩ quan lục quân, rồi cuối cùng ra mặt trận. Chàng và nàng gặp nhau để tạ từ, chỉ một lúc tại chùa Nam Thiền. Dẫu không được cha mẹ ưng thuận, một thời gian ngắn trước lần chia tay ở chùa, cô đã có thai, nhưng tiếc thay cô sinh con chết non. Viên sĩ quan cũng đau khổ ghê lắm, rốt cuộc, trong buổi tiễn đưa, chàng sĩ quan nói: ‘Anh muốn uống sữa của em như bú sữa mẹ.′ Bởi vì thời gian gấp rút không thể đi nơi khác được, cô bóp sữa vào tách trà nhạt và dâng cho chàng. Thế rồi chỉ trong một tháng sau, người yêu chết trận. Từ ngày ấy, cô giữ lòng chung thủy và chỉ sống một mình. Mà cô ấy còn trẻ, còn đẹp.”

Tôi đâm nghi tai của tôi. Cảnh tượng khó tin mà tôi và Tsurukawa đã thấy trên cổng chùa Nam Thiền hồi cuối chiến tranh sống lại trong trí tôi. Tôi nhất định không kể chuyện này lại cho cô gái, vì nếu buột miệng kể, tôi nghĩ là cái cảm động có được khi nghe câu chuyện này sẽ phản bội cái cảm động thần bí hôm ấy, và vì tôi không hề hé miệng, câu chuyện mà cô gái kể hôm nay chẳng những không giải điều thần bí kia, mà còn làm cái thần bí tăng gấp hai lần, và bị đẩy xuống sâu thêm một tầng nữa.

Tàu chạy cạnh lùm tre lớn trong vùng Narutaki. Đang là tháng Năm mùa lá rụng, nên lá tre trở nên vàng vọt. Gió lao xao đỉnh ngọn tre, rung lá khô rụng lọt giữa lùm tre dày đặc, nhưng phần gốc lại dường như tách biệt hẳn, những lóng tre đan vào nhau hỗn loạn tới tận sâu bên trong, lặng yên như tờ. Chỉ những cây tre gần chỗ tàu chạy vút qua mới uốn mình và rung lên bần bật. Trong số đó có một thân tre nổi bật, còn non và xanh bóng đập vào mắt tôi. Cách thân tre này uốn cong oằn gây ấn tượng về một chuyển động lạ thường và đầy quyến rũ, nó in lại trong mắt tôi, rồi lui xa dần và khuất dạng.

Khi đến Arashiyama, chúng tôi đi về phía cầu Togetsu, đến mộ của bà Kogo no Tsubone⁽²⁾ mà từ trước tới nay chúng tôi chưa từng để ý đến. Bà ẩn thân tại Sagano vì sợ tướng Taira no Kiyomori⁽³⁾, Minamoto no Nakakuni là kẻ được vua sai đi tìm bà. Vào một đêm trăng trung thu, bắt được tiếng đàn koto thoang thoảng, ông kiếm ra được nhà bà Tsubone ẩn cư. Nhạc khúc có tên là Yêu chồng trong mộng tưởng. Trong dao khúc⁽⁴⁾ Kogo có lời như sau: “Khi Ngài khao khát vầng trăng và đi ra ngoài, Ngài đi đến Pháp Luân và nghe có tiếng đàn koto. Chẳng rõ đó là tiếng gió bão, hay tiếng gió lùa qua rặng thông, hoặc thanh âm của người đang tìm kiếm. Nếu là tiếng nhạc, thì là bản nhạc nào? Ngài rất vui mừng khi biết tên bản nhạc Yêu chồng trong mộng tưởng nói về một người đàn bà tưởng nhớ và yêu chồng.” Bà Tsubone sau đó sống trong một cái am ở Sagano, và trải nửa sau cuộc đời mình tụng kinh cầu siêu cho Thiên hoàng Takakura.

Mộ của bà nằm cuối một con đường nhỏ, chẳng có gì nhiều ngoài một tấm bia nhỏ, chen giữa một cây phong lớn và một cây mận cổ thụ đang độ mục tàn. Kashiwagi và tôi dâng một câu kinh ngắn với lòng ngưỡng mộ. Có cái gì đó nghiêm trang kinh khủng và cũng thật cợt nhả trong kiểu đọc kinh của anh ta. Kiểu đọc kinh như thế đã lây vào tôi. Thế là, tôi đọc kinh giống như cách lũ học sinh ngân nga qua lỗ mũi, nhưng sự bất kính nho nhỏ này lại giải tỏa đủ thứ cảm giác trong tôi và làm tôi linh hoạt hẳn lên.

“Nấm mộ cao quý mà lại có một cái vẻ gì đó tồi tàn.” Kashiwagi nói. “Quyền lực chính trị, thế lực đồng tiền lưu lại những ngôi mộ tráng lệ, những ngôi mộ bề thế. Vì bọn này, khi còn sống, hoàn toàn chẳng có óc tưởng tượng, mộ của họ đương nhiên cũng chẳng có chỗ cho óc tưởng tượng. Nhưng người cao quý ấy, họ chỉ sống dựa vào óc tưởng tượng của mình và của người, nên ngay cả mộ cũng là thứ phải khuấy động trí tưởng tượng của người ta, như thế này. Tình cảnh này tôi nghĩ còn đáng thương hơn. Vì đám người này, sau khi chết vẫn xin người khác tưởng tượng giùm cho mình.”

“Anh muốn nói là cái cao quý chỉ nằm trong trí tưởng tượng?” Tôi vui vẻ tham gia câu chuyện. “Rồi cái mà anh gọi là thực tướng, thì thực tướng của cao quý là cái gì vậy?”

“Thì cái này này.” Kashiwagi vừa nói vừa lấy bàn tay vỗ bồm bộp lên đầu tấm bia phủ rêu. “Đá, xương, những thứ vô cơ mà người ta để lại sau khi chết.”

“Đầu anh toàn là những món Phật giáo tào lao!” Tôi nói.

“Có cái gì là Phật giáo ở đây sao? Cao quý, văn hóa, những thứ mà người đời nghĩ là đẹp, thực tướng của tất cả những thứ như thế là cái vô cơ cằn cỗi. Đây chẳng phải là Long An Tự, mà chỉ là đá. Triết học, cũng là đá. Nghệ thuật cũng là đá. Cái ta gọi là sự quan tâm hữu cơ của con người, thật đáng tiếc, ấy là chính trị. Con người là một sinh vật tự vấy bẩn mình.”

“Còn ham muốn xác thịt thì sao?”

“Ham muốn xác thịt? Chà, có lẽ nó nằm đâu đó ở giữa. Đấy rõ ràng là trò rượt bắt lòng vòng giữa người với đá, giữa đá với người.”

Tôi nghĩ là tôi sẽ tìm cách bác bỏ thẳng thừng những suy nghĩ của anh ta về Cái Đẹp, nhưng hai cô gái đã quá chán chuyện lý với luận, họ quay lại con đường nhỏ, nên tôi cũng đi theo họ. Từ con đường nhỏ trông vời về sông Hozu, ngay phía Bắc cầu Togetsu, có một phần của đập nước. Bên kia sông, núi Arashiyama xanh màu xanh âm u, nhưng riêng đoạn sông đó lại có một dải nước sủi bọt trắng xóa lung linh buông xuống, tiếng nước vang vọng quanh quanh.

Trên sông không ít thuyền, nhưng chúng tôi rảo bước trên con đường dọc sông, và khi vào cổng công viên Kameyama ở cuối đường, chúng tôi chỉ thấy giấy rác tơi bời, chúng tôi hiểu ra rằng ngày hôm nay khách du thưa vắng.

Tại cổng, chúng tôi quay lại nhìn lần nữa dòng sông Hozu và sắc lá xanh non của núi Arashiyama. Phía bên kia sông, có con thác nhỏ nước đang rơi.

“Cảnh đẹp, chính là địa ngục, có phải vậy không?” Kashiwagi lại nói.

Rõ ràng kiểu nói này của Kashiwagi tôi nghĩ là một kiểu nói mò. Thế mà tôi vẫn bắt chước anh ta và thử nhìn cảnh trí ở đây với những xác tín về địa ngục của anh ta. Nỗ lực của tôi không vô ích. Trong phong cảnh bình thường, yên ắng bao bọc bởi lá xanh non trước mắt tôi, địa ngục đang chao đảo. Địa ngục, ngày cũng như đêm, bất cứ lúc nào, dường như hiện ra theo như người ta muốn, người ta nghĩ. Ngay khi chúng ta tùy ý gọi nó tới, thì dường như nó sẽ lập tức hiện diện.

Hoa ở núi Arashiyama nghe nói là được cấy ghép từ hoa anh đào trên núi Yoshino vào thế kỷ 13. Các cây hoa này đang cùng nhau đâm lá non. Khi mùa hoa đã qua, hoa ở vùng này chỉ được gọi như cách người ta gọi tên những người đẹp đã chết.

Trong công viên Kameyama, cây thông gần như chiếm đa số, nên cảnh quan nơi đây không đổi theo mùa. Công viên rất rộng, nhấp nhô những gò đất lớn, cây thông nào cũng vươn cao sừng sững, chỉ những nhánh cây tít trên cao mới đơm lá còn phần dưới thì trụi lủi, vô số thân cây trần trụi giao nhau lộn xộn làm chao đảo cái cảm giác xa gần khi ngắm nhìn.

Có một con đường rộng rãi vòng quanh công viên, lên lên xuống xuống, lúc tưởng đi lên thì lại đi xuống, đó đây trên đường có những gốc cây đã bị đốn, cây bụi và cây thông thân nhỏ, và quanh những tảng đá trắng vùi nửa mình trong đất, muôn ngàn hoa đỗ quyên màu hồng tía nở rộ. Sắc hoa dưới bầu trời ám mây trông như đang mang ác ý.

Trên chiếc xích đu dựng trong vùng đất trũng, có đôi trai gái trẻ đang ngồi, chúng tôi đi qua bên họ, trèo lên cao rồi nghỉ chân dưới một vọng lâu hình chiếc dù trên đỉnh ngọn đồi nhỏ. Từ chỗ này chúng tôi có thể trông thấy gần như toàn thể công viên ở hướng Đông và trông xuống dòng sông Hozu ẩn mình sau cây cối về hướng Tây. Tiếng kêu kẽo kẹt của chiếc đu vọng đến tận vọng lâu, nghe như ai đó đang nghiến răng.

Cô tiểu thư mở hộp thức ăn. Kashiwagi không sai khi nói rằng hai chúng tôi không cần phải mang theo cơm trưa. Trong hộp là phần bánh kẹp thịt đủ cho bốn người, vài món đồ ngọt nhập từ nước ngoài khó mà kiếm được, và cuối cùng xuất hiện rượu uýt ki Suntory chỉ mua được trong chợ đen vì đây là hàng quân tiếp vụ cung cấp cho quân chiếm đóng. Thời ấy Kyoto được gọi là trung tâm chợ đen của vùng Kyoto-Osaka-Kobe.

Tôi thì tôi không nuốt được, nhưng khi cô gái đưa cốc, tôi cùng Kashiwagi chắp tay cảm ơn rồi nhận lấy. Hai cô gái uống nước trà đậm rót từ bình nước.

Kashiwagi và cô tiểu thư trông thân tình thế đấy, nhưng tôi vẫn bán tín bán nghi. Tôi không hiểu sao cô nàng khó tính như thế lại trở nên thân mật với một sinh viên nghèo chân cà thọt như Kashiwagi. Như để trả lời cho câu hỏi này, Kashiwagi nốc hai ba chén rượu và nói: “Chuyện cãi nhau lúc nãy trên tàu điện, đó là vì cô ấy bị tiếng ra tiếng vào ở nhà và bị ép lấy một thằng cha đáng ghét. Cô ta hoàn toàn yếu nhược và sắp xuôi tay đầu hàng đến nơi. Cho nên tôi an ủi cô ta và đe dọa rằng tôi sẽ quậy tới bến cái vụ lấy nhau này.”

Chuyện như thế này thực ra không nên nói trước mặt cô gái, nhưng Kashiwagi nói mà hoàn toàn chẳng cần đếm xỉa có cô bên cạnh. Cô gái nghe anh ta nói, nhưng sắc mặt chẳng có vẻ gì thay đổi. Nơi cần cổ mềm mại của cô đeo một chuỗi hạt sứ màu xanh lam. Gương mặt cô nổi lên rực rỡ trước nền trời đầy mây, nhưng những lọn tóc buông lơi đã làm nó nhạt nhòa đi. Mắt cô ướt, chỉ có đôi mắt cho ta cái ấn tượng tươi mát và trần trụi. Chiếc miệng bất cần dường như luôn luôn hé mở. Ở giữa khe của đôi môi, hàng răng nhỏ, nhọn lộ ra trắng, khô và khỏe, làm cho ta liên tưởng đến răng của con thú nhỏ.

“Đau quá! Đau quá!” Kashiwagi người gập xuống, giữ chặt lấy ống chân, rên khẩn thiết. Tôi hoảng lên, cúi xuống, cố gắng làm cái gì đó để giúp nhưng Kashiwagi đưa tay đẩy tôi ra, nháy mắt với tôi vẻ bí hiểm, giễu cợt. Tôi rụt tay về.

“Đau quá! Đau quá!” Kashiwagi rên gấp gáp. Tôi bất giác nhìn vào mặt của cô tiểu thư. Mặt cô biến sắc thấy rõ, mắt không còn bình tĩnh, miệng run run, và chỉ có chiếc mũi cao kênh kiệu không nhúc nhích, nhưng bày ra nét tương phản kỳ lạ. Sự cân xứng và hài hòa của khuôn mặt cô gái bị phá hỏng.

“Xin lỗi! Xin lỗi! Tôi chữa cho anh ngay bây giờ.” Lần đầu tiên tôi nghe được cái tiếng the thé không coi người chung quanh ra gì của cô ta. Cô gái ngẩng chiếc cổ dài, cố gắng nhìn chung quanh, nhưng bỗng nhiên quỳ xuống trên tảng đá trong vọng lâu, ôm lấy đùi Kashiwagi, cọ má vào chân anh ta, cuối cùng hôn vào đùi anh ta.

Tôi lại một lần nữa kinh hoàng. Tôi nhìn cô gái ở khu nhà trọ. Cô ta nhìn vơ vẩn sang hướng khác, ngâm nga hát.

... Vào lúc này dường như ánh nắng lọt qua những đám mây, nhưng cũng có thể do tôi quáng mắt mà thấy thế. Tuy nhiên sự rối loạn đã sinh ra trong bố cục toàn cảnh của công viên vắng lặng, và cảnh trí trong sáng đang bao bọc chúng tôi, với rừng thông, nắng lóa trên sông, núi trùng điệp xa xa, đá tảng trơ trụi màu trắng, ngàn hoa đỗ quyên... dường như có những vết nứt li ti đang chạy khắp bề mặt, đến từng ngõ ngách.

Trên thực tế điều kỳ diệu nên xảy đến dường như đang xảy ra. Kashiwagi dần dần ngừng rên. Anh ta đưa mắt nhìn lên, cùng lúc ấy lại đánh mắt sang tôi và ném một cái nhìn chế giễu.

“Tôi lành rồi! Thật là lạ. Khi tôi bị đau, cô làm như thế, cơn đau sẽ ngừng hẳn.”

Kashiwagi nói thế rồi đưa tay nhón lọn tóc cô gái mà nâng mặt cô lên. Cô ta mỉm cười, ngước nhìn lên với ánh mắt của một con chó trung thành. Dưới những tia nắng trắng bị mây che khi mờ khi tỏ, tôi thấy khuôn mặt của cô gái đẹp lúc ấy trông giống như mặt của lão bà sáu mươi mà Kashiwagi kể cho tôi bữa trước.

Nhưng Kashiwagi, người làm nên điều kỳ diệu, trở nên hứng khởi, hứng khởi tới mức gần như điên cuồng. Anh ta cười to lên, rồi bỗng nhiên bế cô gái đặt lên đùi mình mà hôn. Tiếng cười của anh vang vọng lên những nhánh trên các ngọn thông trong vùng đất trũng.

“Tại sao anh không tán cô kia?” Anh ta hỏi, trong lúc tôi cứ im lặng. “Tôi đã mất công đưa cô ta theo cho anh. Hay anh sợ cô ta cười vì anh cà lăm, chẳng lẽ vì thế mà anh thẹn. Cứ cà lăm! Cứ cà lăm! Biết đâu cô ta lại yêu anh vì anh cà lăm.”

“Bộ anh cà lăm hả?” Cô gái từ khu nhà trọ dường như bây giờ mới để ý, nói. “Thế thì đủ hai vai trong kịch Ba đứa tật nguyền rồi.”

Lời của cô ta đâm thấu tim tôi, làm cho tôi chịu đựng hết nổi. Thật lạ lùng là, dẫu vậy, cái ác cảm của tôi đối với cô gái lại chuyển thành cơn ham muốn đột ngột, cùng lúc ấy tôi cảm thấy như bị một cơn chóng mặt.

“Chúng ta hãy chia thành hai nhóm, rồi lẩn đi đâu đó. Sau hai giờ, lại trở lại vọng lâu.” Kashiwagi nhìn xuống đôi trai gái còn đu chưa chán dưới kia, nói.

Tôi tách khỏi Kashiwagi và cô gái của anh, đi cùng cô gái ở khu nhà trọ từ ngọn đồi có vọng lâu xuống phía Bắc, rồi đi loanh quanh và trèo thong thả lên con dốc vòng sang hướng Đông.

“Cái anh kia cứ làm cho cô kia trở thành thánh nữ. Ngón nghề của anh ta mà lại.” Cô gái nói.

Tôi đã cà lăm lại càng cà lăm nặng, hỏi lại:

“Sao cô biết?”

“Bởi vì tôi và Kashiwagi có cặp kè với nhau mà!”

“Bây giờ thì không còn gì với nhau nữa, phải không nào? Thế mà cô cứ tỉnh bơ như không ấy nhỉ.”

“Thì tôi có sao đâu. Anh ta chân cà thọt như thế thì tôi chịu.”

Lời cô nói lần này, lạ thay, làm cho tôi thêm can đảm. Tôi bèn hỏi tiếp, không hề cà lăm:

“Cô cũng yêu cái chân cà thọt của anh ta chứ?”

“Anh đừng nói thế. Cái chân như chân ếch. Tôi bắt bồ với anh ta, vì anh ta có đôi mắt đẹp.”

Nghe thế, tôi lại mất tự tin. Kashiwagi nghĩ gì thì nghĩ, cô gái này yêu những cái hay của Kashiwagi mà chính anh ta không nhận ra, còn tôi, cái ngạo mạn trong tôi cho rằng chẳng có điều gì về bản thân mình mà tôi lại không nhận ra, là bởi tôi đã từ chối sự tồn tại của những cái hay như thế cho riêng bản thân tôi.

Thế rồi tôi và cô gái trèo lên tới được đỉnh dốc, rồi chúng tôi đi về phía một cánh đồng nhỏ, yên tĩnh. Giữa kẽ những cây thông và cây trắc bá hiện ra núi Daimonji, núi Nyoigatake... và núi non trùng điệp xa xa. Lùm tre che kín triền dốc từ đồi xuống tận thị trấn, và phía ngoài lùm tre vẫn còn một cây hoa anh đào nở muộn đang rụng hoa. Hoa nở thực chậm chạp, tôi tự hỏi có phải vì hoa cứ cà lẳm cà lăm khi nở, cho nên mới nở muộn chăng?

Tim nghèn nghẹn, lòng nằng nặng. Không phải vì rượu. Đến cái lúc quan trọng thì dục vọng lại nặng thêm; nó trở thành một cấu trúc trừu tượng, rời khỏi xác thịt tôi và đè nặng trên đôi vai tôi. Tôi cảm thấy cái dục vọng này như một cỗ máy làm bằng sắt nặng nề và đen xỉn.

Như tôi nhiều lần nói, tôi biết ơn Kashiwagi đã vì lòng tốt hoặc ác ý mà thúc giục tôi đến với cuộc đời. Tôi, kẻ mà thời học trung học đã làm trầy cái vỏ đựng dao găm của một người đàn anh, từ lâu đã tự nhìn thấy rõ rằng mình không có tư cách đối diện với mặt trước sáng sủa của cuộc đời. Tuy nhiên, Kashiwagi là người bạn đầu tiên đã chỉ cho tôi lối đi tối tăm dẫn tới cuộc đời từ mặt sau của nó. Thứ đó, cũng có thể gọi là một loại thuật giả kim, thoạt nhìn, dường như sẽ dẫn thẳng vào hủy diệt, thế mà nó lại chứa đầy những mưu mẹo không ngờ, biến đổi thấp hèn thành dũng cảm, phục hồi cái mà chúng ta gọi là vô đạo đức thành năng lực nguyên sơ. Nhưng, trên thực tế, dẫu vậy, nó vẫn là cuộc đời. Nó có thể tiến lên phía trước, thu nhận, chuyển biến và mất mát. Ngay cả khi một cuộc đời như thế không phải là một cuộc đời mẫu mực, thì nó cũng đã được trang bị tất cả các cơ năng cần thiết của cuộc đời. Giả sử có cái tiền đề là ở nơi nào đó mà mắt chúng ta không thể thấy, bất cứ cuộc đời nào cũng vô mục đích, thì cái cuộc đời đó sẽ càng ngày càng đồng giá trị với những cuộc đời bình thường khác.

Tôi nghĩ, không thể nói rằng Kashiwagi không say. Tôi đã sớm biết rằng bất cứ sự hiểu biết ảm đạm nào cũng tiềm ẩn sự say sưa chính hiểu biết ấy. Và cái làm cho con người say sưa dù sao đi nữa cũng là rượu.

... Chúng tôi ngồi xuống dưới bóng hoa đỗ quyên nhạt màu và bị sâu ăn. Tôi không hiểu tại sao cô gái khu nhà trọ lại giao du với tôi kiểu này. Tôi không hiểu điều gì đã thôi thúc cô gái có hành động “muốn vấy bùn” tấm thân của chính mình - ở đây tôi cố tình dùng cách nói tàn nhẫn với chính tôi. Trên đời chắc hẳn cũng có những sự không kháng cự đầy bẽn lẽn và dịu dàng, nhưng cô nàng chỉ đặt bàn tay tôi lên bàn tay nhỏ và mũm mĩm của nàng, như con ruồi đậu lên thân thể người ngủ ngày.

Nhưng nụ hôn thật dài và cái cảm giác mềm mại của chiếc cằm cô nàng đã đánh thức dục vọng nơi tôi. Dẫu đây hẳn là điều tôi đã mơ đến từ rất lâu, cái cảm giác trong hiện thực lại nông cạn và nhạt nhẽo, và dục vọng cứ chạy theo con đường khác. Bầu trời ám mây trắng, chòm tre lao xao tiếng lá, con bọ rùa bảy chấm cố sức bò dọc chiếc lá hoa đỗ quyên... tất cả hiện hữu một cách rời rạc như chúng vẫn luôn như vậy, không theo một trật tự nào.

Thay vào đó, tôi cố gắng tránh nghĩ cô gái trước mắt tôi như một đối tượng của dục vọng. Tôi nên nghĩ đây là cuộc đời. Tôi nên coi dục vọng như là vật duy nhất cản trở sự thăng tiến và đoạt lấy mọi thứ. Nếu tôi đánh mất cơ hội bây giờ, cuộc đời sẽ vĩnh viễn không còn ghé thăm tôi. Nghĩ như thế, ngàn vạn ký ức đầy tủi nhục về những lần bị cà lăm, nghẹn họng, không thể nói ra lời hiện về tràn ngập lòng tôi. Dẫu cà lăm đi nữa, tôi vẫn nên cương quyết mở miệng nói một điều gì đó, tôi phải dựng lên cuộc đời của riêng tôi. Sự giục giã tàn nhẫn của Kashiwagi, tiếng hét thô thiển của anh ta: “Cứ cà lăm! Cứ cà lăm!” lại sống lại trong tai tôi và cổ vũ tôi, tôi, cuối cùng, đưa tay lần vạt áo con nhỏ.

Lúc đó Kim Các hiện ra.

Tòa kiến trúc đầy uy nghiêm, u sầu và tinh tế. Một công trình kiến tạo với lớp dát vàng kim đã tróc lở trông giống như xác chết của một thời hào hoa còn nằm lại. Ngỡ gần mà lại xa, thân thiện mà tách biệt, ở một khoảng cách khôn dò, Kim Các hiện ra tỏ tường mà bồng bềnh nổi trôi.

Tòa kiến trúc ấy đứng giữa tôi và cuộc đời mà tôi hướng tới. Thoạt đầu nó có dáng nhỏ xinh như một bức tranh tinh tế cỡ nhỏ, nhưng trong nháy mắt nó lớn lên, vùi lấp từng ngõ ngách cái thế giới bao quanh tôi, lấp đầy mọi chiều kích của thế giới này, tựa như tôi đang thấy trước mắt tôi hình ảnh tương ứng của Kim Các khổng lồ gần như bao trùm cả thế giới trong cái mô hình tinh xảo dạo ấy. Nó làm ngập tràn cái thế giới này như âm nhạc thênh thang, và chỉ cần tiếng nhạc ấy thôi đã đủ làm tròn ý nghĩa của thế giới. Đôi khi Kim Các dường như xa lánh tôi, đứng sừng sững bên ngoài tôi, bây giờ tòa tháp lại ôm kín lấy tôi và cho phép tôi trở thành một phần trong cấu trúc của mình.

Cô gái ở khu nhà trọ bay đi như hạt bụi, nhỏ và xa. Vì cô ta bị Kim Các từ chối, cuộc đời của tôi cũng bị chối từ. Tôi được Cái Đẹp bao trùm từ đầu đến chân thì làm sao có thể vươn tay ra với cuộc đời cho được. Nhìn từ quan điểm của Cái Đẹp, có lẽ Cái Đẹp có quyền yêu cầu tôi buông bỏ cõi thế. Rõ ràng là tôi không thể lấy những ngón tay của một bàn tay mà đụng vào cái vĩnh cửu, rồi lại đưa những ngón tay của bàn tay kia đụng vào cuộc đời. Giả dụ ý nghĩa của những hành động hướng tới đời là thề trung thành đối với một khoảnh khắc nhất định và làm cho khoảnh khắc đó ngưng đọng lại, thì Kim Các có lẽ cũng biết rõ điều này và, trong một lúc ngắn ngủi, đã tạm ngưng chuyện ruồng bỏ tôi; rồi tự thân Kim Các biến đổi mình trong khoảnh khắc như thế để đến đây, cho tôi biết cái hư vô của những khát khao hướng đến cuộc đời nơi tôi. Trong cuộc sống, khoảnh khắc khi hóa thân thành vĩnh viễn sẽ làm cho chúng ta say sưa, nhưng Kim Các biết rõ rằng một khoảnh khắc như thế chẳng đáng là chi nếu so sánh với cái hình tướng của vĩnh cửu khi hóa thân thành khoảnh khắc, như Kim Các của bây giờ. Chính cái lúc như thế, sự hiện hữu vĩnh viễn của Cái Đẹp thực sự làm nghẽn đời sống của chúng ta, và đầu độc cuộc sống. Trong khoảnh khắc mà cuộc sống để cho chúng ta nhìn trong một thoáng, Cái Đẹp đành bó tay trước thuốc độc như thế. Nó ngay lập tức bị phá nát, hủy diệt và phơi bày sự sống dưới ánh sáng nhợt nhạt của diệt vong.

... Tôi đã bị cái ảo ảnh của Kim Các ôm trọn, nhưng cũng không lâu la gì. Khi tôi hoàn hồn, Kim Các đã giấu mình. Kim Các lúc này chẳng qua chỉ là một tòa kiến trúc nằm ở khu Kinugasa xa xôi phía Đông Bắc, từ đây chẳng thể nhìn thấy được. Như thế, cái thời gian ảo ảnh Kim Các đón nhận và ôm ấp tôi đã qua rồi. Tôi nằm trên đỉnh đồi trong công viên Kameyama và quanh tôi chỉ có một cô gái đang nằm nhoài tênh hênh giữa hoa cỏ và tiếng cánh côn trùng bay buồn tẻ.

Cô gái thấy cái vẻ ngượng ngùng đột ngột của tôi, lạnh lùng nhìn tôi rồi nhỏm dậy. Cô ta uốn éo cái hông, ngồi quay lưng lại phía tôi, lấy một cái gương soi từ trong ví ra. Cô nàng lẳng lặng không nói, nhưng cái vẻ khinh khỉnh của cô nàng đâm suốt da tôi, giống như bông cỏ ngưu tất mùa thu chích vào áo quần.

Bầu trời sà xuống thấp. Những giọt mưa nhẹ vỗ xuống cỏ và trên lá hoa đỗ quyên. Chúng tôi vội vã đứng lên và đi trên con đường về hướng vọng lâu.

***

Ngày hôm ấy để lại một ấn tượng thật tăm tối không chỉ vì buổi đi chơi núi đã kết thúc một cách thảm hại như thế. Đêm ấy trước giờ đi ngủ sư cụ nhận được một bức điện tín từ Tokyo gởi cho thầy. Tin tức trong bức điện tín được thông báo ngay cho mọi người trong chùa.

Tsurukawa đã chết. Bức điện tín chỉ viết đơn giản là anh chết vì tai nạn, nhưng về sau chúng tôi được biết thêm chi tiết. Buổi tối hôm trước đó, Tsurukawa đã đi thăm một người bác ở Asakusa, được đãi uống loại rượu mà anh không quen uống. Trên đường về, anh bị đốn ngã bởi một chiếc xe tải xuất hiện đột ngột từ một đường cắt ngang gần nhà ga, xương sọ bị bể, và anh chết ngay lập tức. Gia đình anh chết sững và cuối cùng mãi xế trưa ngày hôm sau mới nhớ là nên đánh điện báo cho Lộc Uyển Tự.

Dòng lệ của tôi đã không chảy trong ngày cha tôi chết, thế mà dòng lệ ấy giờ đang chảy. Bởi so với cái chết của cha tôi, cái chết của Tsurukawa dường như có liên hệ nhiều hơn với những vấn đề cấp thiết của tôi. Vì tôi đang quen biết với Kashiwagi, nên ở một mức nào đó tôi có lơ là với Tsurukawa, nhưng bây giờ khi đã mất anh, tôi mới hiểu ra sợi dây duy nhất nối liền tôi với thế giới ban ngày trong sáng đã bị cắt đứt vì cái chết của anh. Tôi khóc cho cái ban ngày đã mất, ánh mặt trời đã tắt và cho mùa hạ một đi không trở lại.

Mặc dù muốn bay gấp đến Tokyo để phúng điếu anh, nhưng tôi không có tiền. Tôi chỉ nhận được từ sư cụ món tiền bỏ túi nhỏ là 500 yên mỗi tháng. Mẹ tôi từ hồi trước đến giờ vốn nghèo. Bà gởi cho tôi mỗi năm một hai lần, và mỗi lần 300 yên là nhiều nhất. Bà phải thanh lý gia sản và đến gởi thân trong nhà ông bác ở Kasagun cũng là vì sau khi chồng chết, bà không thể sống qua ngày chỉ với số gạo trị giá dưới 500 yên mỗi tháng của các thiện nam tín nữ, và món tiền trợ cấp nhỏ của chính phủ.

Không được thấy xác Tsurukawa, không tham dự lễ an táng của Tsurukawa, tôi làm sao có thể nhủ với lòng mình là anh chắc chắn đã chết. Phần bụng trong chiếc áo sơ mi trắng gợn nếp đẫm ánh nắng rọi qua tán cây dạo nọ giờ đã bị thiêu. Ai mà tưởng tượng nổi cái thân xác, cái tinh thần được tạo nên cho ánh sáng, chỉ thích hợp với ánh sáng giờ bị chôn nơi mộ địa và an nghỉ trong ấy. Chẳng có một chút điềm chết sớm, bẩm sinh chẳng vướng lắng lo, ưu sầu, và không một mảy may tác nhân hay là gì đó của sự chết. Anh chết bất ngờ có lẽ chính vì thế. Giống như sinh mệnh của động vật thuần chủng vốn mong manh, Tsurukawa được tác thành chỉ bằng những thành phần tinh khiết của sự sống, nên không có cái kỹ năng phòng chống cái chết. Tôi thì trái lại, dường như tôi sẽ được sống một đời trường thọ đáng nguyền rủa.

Cái cấu tạo trong sáng của thế giới mà anh sống là một câu đố rất thâm sâu đối với tôi, nhưng, cái chết của anh đã khiến câu đố trở thành nỗi kinh hoàng. Chiếc xe tải từ con đường cắt ngang chạy ra đã phá tan tành cái thế giới trong suốt, giống như tông vào một tấm kính trong suốt, vô hình. Chuyện anh đã không chết vì bệnh thật khớp với ẩn dụ ấy. Cái chết vì tai nạn của anh, một cái chết thuần khiết, tương xứng với cái cấu tạo thuần khiết vô song của sự sống của anh. Anh và xe tiếp xúc nhau bởi một cú tông chỉ xảy ra trong nháy mắt, sự sống của anh tan hòa vào sự chết. Một tác dụng hóa học rất mau... Chẳng nghi ngờ gì nữa, bằng cách thức rốt ráo này, chàng trẻ tuổi lạ lùng không vương bóng tối ấy đã nối kết được với bóng tối của chính mình, và với sự chết của chính mình.

Mặc dù thế giới của Tsurukawa ngập tràn tình cảm và thiện ý đi nữa, tôi dám khẳng định là anh không sống trong thế giới ấy vì anh thường hiểu lầm hay phán đoán ngây ngô. Trái tim trong sáng không thuộc về thế giới này của anh được sức mạnh và sự mềm dẻo vững bền chống đỡ, và hai phẩm tính này đã lèo lái các hành động của anh. Nơi cái cách anh cải biến những tình cảm đen tối của tôi thành những tình cảm hoàn toàn trong sáng có một điều gì đó chính xác vô song. Vì cái trong sáng này của anh tương ứng với cõi tối tăm của tôi đến từng ngóc ngách và vì nó rọi ra sự đối xứng đến từng chi tiết, đôi khi tôi cứ ngờ liệu Tsurukawa đã cảm nghiệm được những gì xảy ra trong lòng tôi. Nhưng không phải vậy! Cái trong sáng trong thế giới của anh, vừa thuần khiết mà vừa thiên kiến, đã tạo ra một cơ cấu tinh tế của riêng nó, và sự chính xác của cơ cấu ấy có lẽ đã tiến rất gần sự chính xác phát xuất từ cái ác. Nếu sức mạnh của thân xác kiên cường không liên tục chống đỡ và thúc đẩy anh, thì có lẽ cái thế giới trong suốt và sáng sủa sẽ vỡ tan như ngói vụn. Anh chạy hết tốc lực, và rồi cái xe tải ấy đã cán lên thân xác ấy.

Cái nguyên do làm người khác yêu mến Tsurukawa ấy là vẻ mặt vui tươi và thân thể ung dung thoải mái của anh. Đã mất rồi cả hai thứ đó, và bây giờ, một lần nữa, tôi bị chắp nối vào những ý nghĩ thần bí về phần hữu hình của con người trần thế. Tôi nghĩ thật lạ là những vật thể đập vào mắt chúng ta và chỉ tồn tại giới hạn trong đó, lại có thể vận dụng được một sức mạnh tươi sáng đến như thế. Tôi tự hỏi: để có được cảm giác thực giản đơn đến thế, tinh thần phải học hỏi thân thể nhiều tới mức nào. Có lời rằng, Thiền là làm cho thân thể thành vô tướng; còn kiến tánh chính là hiểu được tâm của mình vô hình vô tướng, nhưng cái năng lực kiến tánh tới mức thấy được cái vô tướng như nó vốn là, có lẽ phải sắc bén cùng cực khi đối diện với sức quyến rũ của hình thể. Kẻ không có khả năng, nhờ cái sắc bén của vô ngã, mà thấy được hình và tướng, vậy tại sao kẻ ấy lại thấy rõ ràng, biết tường tận vô hình lẫn vô tướng tới mức đó? Do đó, một người giống như Tsurukawa, chỉ cần hiện hữu đã phát ra ánh sáng, ta có thể mắt chạm, tay rờ; có thể nói rằng, người ấy sống chính là để sống, giờ đây khi sự sống ấy đã bị đánh mất, cái hình thể sáng rõ kia là ẩn dụ sáng rõ nhất của vô hình thể tăm tối, cái cảm giác thực tại ấy là mô hình thực tế nhất của hư vô không hình, bản thân anh giờ đây dường như chẳng còn là gì ngoài một ẩn dụ như thế. Ví dụ, sự tương xứng và phù hợp giữa anh và những bông hoa tháng Năm chẳng là gì khác hơn sự tương xứng và phù hợp của những bông hoa được ném vào quan tài anh khi anh chết đột ngột vào tháng Năm.

Dầu sao đi nữa, đời của tôi không có được tính biểu tượng vững chắc như đời của Tsurukawa. Do đó tôi cần anh ấy. Và điều tôi ganh tị với anh nhất, đó là cho đến hết đời anh không phải mảy may ý thức về tính độc đáo hay gánh vác trên vai sứ mệnh của tính độc đáo như tôi. Chính cái tính độc đáo này tước đoạt tính biểu tượng của cuộc đời, tức cái tính biểu tượng giống như đời Tsurukawa là ẩn dụ cho một điều nào đó, và do đó, nó tước đoạt sự trải rộng và tính liên đới của cuộc đời, và là nguồn cơn sinh ra sự cô đơn kéo dài vô tận. Thật là chuyện lạ lùng. Tôi không có tính liên đới nào cả, ngay cả với hư vô.

***

Tôi lại bắt đầu cô độc. Sau đó tôi không gặp cô gái ở khu nhà trọ nữa và cũng không thể gắn bó với Kashiwagi một cách thân thiết như trước. Sự hấp dẫn trong cách sống của Kashiwagi chắc chắn vẫn lôi cuốn tôi, nhưng tôi cảm thấy nếu tôi cố gắng ít nhiều chống lại mê lực của anh ta và xa lánh Kashiwagi dẫu lòng chẳng muốn, thì ấy chính là cách mà tôi để tang Tsurukawa.

Tôi viết thư cho mẹ tôi và viết rõ là bà đừng có thăm tôi trước khi tôi tự lập thân một mình. Chính miệng tôi đã nói với bà điều này, nhưng chỉ khi nào viết được cho bà bằng những lời thẳng thừng, thì tôi mới thỏa lòng. Trong thư trả lời, với câu cú lủng củng bà kể lại hoàn cảnh phải phụ giúp bác tôi làm ruộng. Phần cuối bà viết những lời sặc mùi dạy dỗ, và viết thêm một câu: “Mẹ muốn là khi mẹ chết mẹ được một lần thấy hình ảnh con trở thành thầy trụ trì của Lộc Uyển Tự.” Cái hàng chữ này làm tôi điên tiết. Một hàng chữ này thôi cũng làm cho lòng tôi lo lắng biết bao nhiêu ngày.

Suốt cả mùa hạ, tôi cũng chẳng thăm nơi mẹ tôi gởi gắm tấm thân già. Do thiếu ăn, mùa hạ trở nên khắc nghiệt cho thân tôi. Có dự báo là khả năng bão lớn sẽ hoành hành sau ngày 10 tháng Chín. Phải có người trực đêm ở Kim Các và tôi xin được cáng đáng việc này.

Tôi nghĩ là vào thời gian này đã sinh ra sự biến đổi tinh tế trong tình cảm của tôi đối với Kim Các. Không phải là ghét nhơ gì, chỉ là tôi có cái dự cảm sẽ xảy ra tình trạng những thứ đang dần dần nảy mầm trong tôi sẽ tuyệt chẳng thể hòa hợp với Kim Các. Từ ngày dạo chơi ở công viên Kameyama, cái cảm giác này trở nên rõ ràng, nhưng tôi sợ đặt tên cho nó, tuy nhiên tôi cũng thật sung sướng vì được ủy thác trông coi Kim Các một đêm, và tôi không giấu niềm vui ấy.

Tôi được giao cho chìa khóa của Cứu Cánh Đỉnh. Tầng thứ ba này đặc biệt quý giá. Nơi xà ngang, có tấm biển với ngự bút của Thiên hoàng Go-Komatsu được treo một cách trang trọng, cao bốn mươi hai thước tính từ sàn trở lên.

Máy phát thanh thông báo là bão chẳng bao lâu nữa sẽ ập đến, nhưng hoàn toàn chẳng thấy có dấu hiệu gì. Xế chiều mưa rơi liên miên, rồi mưa tạnh và trăng sáng tròn vành vạnh leo lên trong bầu trời đêm. Những người trong chùa ra vườn ngắm trăng trên trời, và tôi nghe họ khảo với nhau rằng đây là sự tĩnh lặng trước khi bão tới.

Chùa chìm vào giấc ngủ. Chỉ một mình tôi trong Kim Các. Khi ở trong những chỗ trăng không rọi vào được, tôi trở nên ngất ngây khi nghĩ rằng tôi được bao phủ bởi bóng đêm nặng nề hào hoa của Kim Các. Cái cảm giác hiện thực này dần dần thấm đẫm lòng tôi và nó trở thành ảo giác. Trong công viên Kameyama, tôi đã có ảo giác tôi bị ngăn cách khỏi cuộc đời, và bây giờ, tôi chợt nhận ra ảo giác xảy ra trong công viên hôm ấy đã trở nên như thật.

Tôi vẫn cô độc, và Kim Các thuộc về miền tuyệt đối bao phủ lấy tôi. Tôi đang sở hữu Kim Các hay Kim Các sở hữu tôi? Hay là sự một là hai, hai là một kỳ lạ đang sinh ra nơi đây, có thể có cái trạng thái tôi là Kim Các và Kim Các là tôi?

Sau 11 rưỡi đêm, gió thổi mạnh hơn. Tôi nhờ cây đèn pin mà đi lên cầu thang, đút chìa vào lỗ khóa của Cứu Cánh Đỉnh. Tôi đứng dựa vào lan can của Cứu Cánh Đỉnh. Gió Đông Nam thổi, nhưng vẫn chẳng có gì thay đổi trong bầu không. Trăng chiếu lung linh giữa những kẽ hở của rong rêu trên mặt Kính Hồ, và tiếng côn trùng, tiếng ễnh ương chiếm lĩnh vùng chung quanh.

Khi gió mạnh lần đầu đập thẳng vào má tôi, một cơn rùng mình có thể nói là gần như mang tính nhục cảm chạy qua thân xác. Gió thổi càng mạnh hơn, mạnh vô cùng như kiếp phong, loại gió sẽ gây tai họa lớn. Tôi nghĩ đây là dấu hiệu của sự phá hủy tan tành cả tôi và Kim Các. Lòng tôi vừa nằm bên trong Kim Các vừa cỡi trên gió. Kim Các đang quy định cấu trúc thế giới của tôi, không có gió động màn, ung dung tự tại đẫm ánh trăng treo, nhưng, như cái ý muốn hung bạo một ngày nào đó sẽ lay động Kim Các của tôi, gió sẽ đánh thức nó dậy và sẽ tước đi cái ý nghĩa tồn tại cao ngạo của Kim Các ngay trong khoảnh khắc nó sụp đổ.

Đúng vậy. Vào lúc đó tôi được Cái Đẹp bao trùm, và rõ ràng đang nằm trong Cái Đẹp, nhưng tôi tự hỏi liệu có phải tôi đã hoàn toàn được Cái Đẹp bao bọc đến mức không còn được trợ giúp bởi ý chí của cơn gió cuồng bạo đang không ngừng mạnh lên? Tôi thử thét vào gió những từ ngữ dùng khi quất roi thúc ngựa: “Mạnh lên! Mạnh lên! Nhanh lên! Mạnh lên!” giống như Kashiwagi hồi ấy đã cổ vũ tôi: “Hãy cà lăm! Hãy cà lăm!”

Rừng bắt đầu xao xác. Cây bên bờ hồ cành lá đụng vào nhau. Trời đêm mất đi màu lam bình lặng và nhuộm màu xanh xám. Tiếng rền rĩ của côn trùng còn chưa ngớt, vậy mà tiếng sáo thần bí xa xăm của cơn gió như đang hất tung lớp cát bụi và bào mỏng đi vạn vật đã tiến đến gần.

Tôi nhìn mây bay lớp lớp trước trăng. Từ hướng Nam về hướng Bắc và từ hướng núi đồi, mây nối đuôi nhau trồi ra như những đoàn quân lớn. Có mây dày, mây mỏng, mây to rộng, mây rời với vài mảnh cắt nhỏ. Chúng đều xuất hiện từ phía Nam, diễu qua trước mặt trăng, che tối sầm mái Kim Các, rồi trôi nhanh về hướng Bắc như thể đang gấp gáp đến một nơi đang xảy ra chuyện trọng đại nào đó. Tôi nghe như con chim phượng hoàng vàng kim gióng tiếng trên đầu tôi.

Gió bất thình lình lặng, rồi lại thổi mạnh. Rừng nhạy bén căng tai nghe, lặng lẽ đó, lao xao đó. Trăng hồ vẫn còn treo, khi mờ khi tỏ; đôi khi trăng gom ánh sáng rời rạc lại và quét thật nhanh trên mặt hồ. Những đám mây tụ cuồn cuộn bên kia núi đồi; chúng trải ra khắp nền trời giống như bàn tay lớn, và cảnh chúng tiến sát lại, chen lấn nhau và uốn éo như sâu đi, trông mà lạnh cả người. Nơi lỗ hổng giữa đoàn mây bỗng hiện rõ một mảnh trời, nhưng rồi lỗ hổng ấy đột nhiên lại bị mây phủ, tuy nhiên, khi những làn mây mỏng tang trôi qua, nhìn xuyên qua đó, tôi có thể thấy một quầng trăng tròn sáng lờ mờ.

Bầu trời như chuyển động suốt đêm, nhưng không có dấu hiệu gió sẽ thổi mạnh hơn. Tôi ngủ bên lan can. Sáng sớm hôm sau, trời quang. Ông từ già của chùa đến đánh thức tôi dậy và bảo rằng may thay cuồng phong đã thổi chệch ra ngoài Kyoto.

1. Từ đây có bốn câu có lẽ người đánh máy đặt không đúng chỗ, nên ý không ăn khớp. Người dịch chuyển chúng xuống sau đoạn "... hoa văn bông mai giống như thế căng trên cổng."

2. Người tình của thiên hoàng Takakura.

3. Cha của hoàng hậu Taira no Tokuko.

4. Bài hát trong kịch Nô.

Chương Sáu

Tôi nghĩ là tôi đã để tang Tsurukawa gần tròn một năm. Một khi bắt đầu sống đời cô độc, thì tôi cũng dễ dàng quen với nó; và đặc biệt tôi hiểu ra một cuộc sống hầu như không mở miệng với bất cứ ai, thì chẳng cần phải cố gắng gì. Sự nôn nóng với đời cũng đã rời bỏ tôi. Những ngày buông xả như thế quả là khoan khoái.

Thư viện của đại học trở thành nơi sung sướng duy nhất của tôi. Ở đấy tôi không đọc sách thiền, mà lần lượt đọc những dịch phẩm tiểu thuyết và triết học có trong tầm tay. Tôi ngại nêu ra tên những tác giả văn chương và tên những triết gia ở đây. Tôi thừa nhận ít nhiều chịu ảnh hưởng của họ và về sau ảnh hưởng ấy trở thành thành tố căn bản của những hành động do tôi thể hiện, nhưng tôi muốn tin rằng những hành động đó là tự tôi mà nên, và trên hết tôi không thích hành động của tôi bị uốn nắn theo ảnh hưởng của những nền triết học đã thành tựu.

Từ thời niên thiếu, chuyện người đời không hiểu tôi trở thành niềm hãnh diện duy nhất của tôi, và tôi không màng làm gì để cho người ta hiểu tôi; chuyện này tôi đã tường thuật ở trên. Tôi đã cố gắng soi sáng chính mình mà không suy xét bất cứ điều gì, nhưng tôi tự hỏi điều này có phải là do động lực muốn hiểu chính mình hay không. Một động lực như thế, theo bản tính con người, tự nhiên cũng trở thành nhịp cầu nối với người khác. Cơn say mà Cái Đẹp của Kim Các ban cho tôi làm một phần trong tôi mờ đục, và vì cơn say này tước đoạt khỏi tôi mọi con say khác, cho nên để chống lại nó, tôi phải duy trì cái phần sáng trong của mình nhờ ý chí. Do đó, người khác thì tôi không biết, còn đối với tôi, sự sáng trong chính là tôi và, ngược lại, nói cách khác, tôi không phải là chủ sở hữu của bản thân sáng trong ấy.

... Năm thứ hai dự bị đại học, rơi vào năm thứ hai mươi ba đời Chiêu Hòa⁽¹⁾, sinh viên chúng tôi nghỉ xuân. Đêm ấy, vì sư cụ vắng mặt qua đêm, và tôi chẳng có ai là bạn, tôi chẳng làm gì khác hơn ngoài hưởng thời gian tự do sung sướng ấy bằng cách đi dạo một mình. Tôi rời khỏi chùa và đi qua cổng chính. Phía ngoài cổng chính có cái mương bao quanh, và cạnh mương có dựng một bảng cấm. Tấm bảng cũ kỹ này tôi đã quen mắt từ lâu, nhưng để giết thời gian, tôi ngoảnh lại đọc những dòng chữ tắm ánh trăng nhàn nhạt.

Chú ý:

1. Không được phép thực hiện một sự thay đổi nào trên cơ ngơi ở đây, trừ khi có sự cho phép đặc biệt.

2. Không được có hành động gây ảnh hưởng tới sự bảo tồn cơ ngơi.

Xin chú ý thi hành. Ai vi phạm sẽ bị trừng phạt theo quốc pháp.

Ngày 31 tháng Ba, năm thứ ba Chiêu Hòa.

Bộ Nội Vụ

Bảng cấm rõ ràng là dành cho Kim Các, nhưng dường như ta không biết được những câu trừu tượng này ám chỉ điều gì, và Kim Các bất biến bất hoại như đứng trong một thế giới khác hẳn với thế giới của những cấm đoán này. Bảng cấm này tính trước những hành động không thể giải thích cũng như không thể xảy ra được. Người viết luật hẳn đã rối bời khi tóm lược loại hành động này. Để trừng phạt một hành động chỉ có người điên mới gây ra, thì nên dọa dẫm gã điên ấy trước như thế nào? Có thể cần phải chế một loại văn tự mà chỉ người điên mới đọc được...

Trong khi tôi đang nghĩ tầm phào như thế, thì có một bóng người đang đi trên con đường rộng lát đá trước cổng chùa, tiến về phía tôi. Khách du ban ngày không còn một mống, chỉ có những cây thông được trăng rọi và ánh đèn pha của xe hơi chạy qua lại dọc theo đường tàu điện bên kia chùa chiếm hết màn đêm chung quanh.

Đột nhiên tôi nhận ra bóng người ấy là Kashiwagi. Tôi nhận ra nhờ dáng đi của anh. Thế rồi, từ lúc này, tôi nhắm mắt bỏ qua thái độ lạnh lùng tự mình chuốc lấy cả một năm dài, và nhớ đến lòng biết ơn đối với anh vì anh đã chữa lành tôi độ nọ. Đúng thế. Ngay từ ngày đầu gặp gỡ, anh, với đôi chân cà thọt xấu xí, với những lời thẳng làm tổn thương lòng người nghe, với lời tự thú chân thành tận đáy lòng, đã chữa lành cái nhìn của tôi về sự tàn tật. Lúc ấy, hẳn là tôi đã được nếm trải niềm vui lần đầu có thể nói chuyện với người bình đẳng. Tôi hẳn đã tận hưởng cái sung sướng được trầm mình xuống tận đáy của sự ý thức chắc chắn rằng tôi có thể vừa làm tăng trụ trì vừa nói cà lăm, và điều này, ừ, thì cũng được hạnh phúc như khi làm điều ác đức vậy. Ngược lại, khi ở cùng Tsurukawa, thường thì ý thức về cả hai chuyện đó đều bị quét sạch.

Tôi đón chào Kashiwagi với vẻ mặt tươi cười. Anh ta mặc đồng phục, tay cầm một cái bọc thuôn dài.

“Anh định đi đâu à?” Anh ta hỏi dồn tôi.

“Không…”

“Gặp được anh tôi rất mừng. Thực ra thì,” anh ta nói rồi ngồi xuống trên bậc thang đá, mở gói đồ ra. Anh ta lấy ra hai ống sáo xích-bát⁽²⁾ đen bóng rồi nói. “Bác tôi ở quê vừa mới chết và bác cho tôi ống sáo này như là di vật, nhưng tôi vẫn còn giữ một chiếc bác cho hồi tôi học thổi sáo với bác ấy. Ống sáo di vật xem ra là danh khí, nhưng cái tôi quen dùng thì vẫn còn tốt chán, hà cớ gì mà phải giữ hai ống, và nghĩ tới anh, tôi mang một ống đến đây để cho anh.”

Tôi vốn chẳng bao giờ được ai tặng quà, cho nên ai cho gì thì cũng vui cả. Tôi cầm trong tay mà ngắm. Sáo, mặt trước có bốn lỗ, mặt sau có một lỗ.

Kashiwagi tiếp tục nói:

“Tôi học thổi sáo theo trường phái Kinko. Vì trăng đẹp một cách lạ lùng, nên tôi tính đến Kim Các để thổi sáo. Tôi có thể dạy cho anh thổi...”

“Bây giờ thì tốt quá vì thầy trụ trì đang đi vắng qua đêm, mà lão từ già thì làm biếng, lão vẫn chưa quét dọn xong. Sau khi quét dọn xong thì chùa mới đóng cửa.”

Vì anh xuất hiện bất ngờ, và vì anh đột nhiên muốn thổi sáo ở Kim Các bởi có trăng đẹp, tôi thấy tất cả những điều này khác hẳn hình tượng của một Kashiwagi mà tôi từng biết. Gì thì gì đi nữa, với cuộc sống tẻ nhạt của tôi, cái chuyện gây ngạc nhiên như thế này chỉ làm cho tôi sung sướng. Tôi cầm ống sáo xích-bát vừa được tặng trong tay, dẫn anh vào Kim Các.

Đêm ấy, tôi và Kashiwagi nói gì, tôi không còn nhớ rõ. Đại để chúng tôi không nói nhiều về những chuyện trong đời thực. Kashiwagi, trước hết, không có vẻ gì định nói về các triết lý lập dị hoặc các nghịch lý độc hại như anh vẫn thường.

Anh ta có lẽ đến để chỉ cho tôi một khía cạnh khác mà tôi chưa từng mường tượng ra. Con người miệng lưỡi độc địa tưởng chừng chỉ bị lôi cuốn hoàn toàn vào sự hăng say phá đổ Cái Đẹp, thế mà vẫn phô ra trước mặt tôi cái bề mặt khác đầy tinh tế. Anh ta có một lý thuyết thậm chí còn chính xác hơn tôi về Cái Đẹp. Không chỉ bằng lời, anh ta còn nói lên Cái Đẹp bằng thân thể, bằng ánh mắt, bằng điệu sáo xích-bát anh ta thổi và bằng vầng trán bày ra dưới ánh trăng.

Chúng tôi tựa vào lan can Triều Âm Động, tầng hai của Kim Các. Rìa của mái hiên sâu cong xuống mềm mại được chống từ phía dưới bằng tám dầm đỡ kiểu Thiên Trúc cổ kính duyên dáng, nhô ra mặt hồ tô màu trăng.

Mở đầu, Kashiwagi thổi khúc Ngự sở xa. Tôi kinh ngạc ngón chơi điêu luyện của anh. Tôi bắt chước làm theo, áp môi vào ống sáo mà thổi, và chẳng thổi ra được âm nào. Anh ta dạy tôi, bắt đầu bằng cách cầm tay trái đưa sáo lên, và chú ý dạy tôi cách đưa cằm sao cho nhịp nhàng ăn khớp, và cách mở môi nơi ống sáo, và nghệ thuật đưa làn hơi vào sáo tới mức như đưa một tờ giấy mỏng mà rộng. Nhưng dù tôi đã thử nhiều lần, vẫn chẳng có âm thanh nào thoát ra. Phùng mang, trợn mắt mà thổi, và tôi cảm thấy ánh trăng đẫm trên mặt hồ dường như vỡ ra ngàn mảnh, dẫu gió đang lặng yên như tờ.

Cuối cùng, tôi mệt quá. Trong một khoảnh khắc, tôi đã nghi Kashiwagi ép tôi chịu cái khổ hình này để giễu cợt tật cà lăm của tôi. Nhưng dần dần, nỗ lực của xác thịt để phát ra cái âm thanh không phát ra được dường như đã tinh lọc những nỗ lực thất bại xưa nay của tinh thần vì sợ nói cà lăm mà cố phát ra một cách trơn tru những lời đầu tiên. Cái âm không phát ra được ấy, tôi nghĩ, chắc chắn đã tồn tại đâu đó trong thế giới thinh vắng có ánh trăng chiếu sáng này. Tôi mong sao sau hết nỗ lực này tới nỗ lực khác, tôi có thể tiếp cận cái âm thanh đó và đánh thức nó dậy.

Làm thế nào mà tôi có thể chạm tới âm thanh linh diệu giống như tiếng sáo của Kashiwagi? Chỉ khổ luyện mới được như thế. Cái Đẹp chính là sự khổ luyện vậy. Kashiwagi đạt được cái âm sắc vang lên trong trẻo, đẹp đẽ ấy đều nhờ sự khổ luyện, bất chấp cái chân cà thọt xấu xí của anh. Cái ý tưởng là tôi cũng sẽ đạt được như Kashiwagi nhờ khổ luyện làm cho tôi thêm can đảm, nhưng rồi một ý nghĩ khác lại sinh ra trong tôi: ca khúc Ngự sở xa nghe hay tới mức đó, chẳng phải không chỉ bởi cảnh vật đêm trăng quý giá mà còn bởi cái chân cà thọt xấu xí của anh hay sao?

Càng quen biết Kashiwagi tôi mới càng hiểu được rằng anh ghét Cái Đẹp còn mãi với thời gian. Những thứ anh ta thích thì giới hạn trong nhạc mau tan, hoa chóng tàn, còn những thứ như kiến trúc, văn chương, anh lại chẳng ưa. Cũng chẳng khác gì chuyện anh ta đến Kim Các: anh ta chỉ đi kiếm Kim Các khi có trăng chiếu sáng. Dầu sao đi nữa thì Cái Đẹp của âm nhạc vẫn có một vẻ gì đó thật lạ lùng! Cái Đẹp ngắn ngủi mà người thổi sáo tạo ra biến đổi được khoảng thời gian nhất định thành dòng trường tồn thuần túy, và chắc chắn sẽ không lặp lại lần nữa giống như loài phù du hay những sinh vật có sinh mệnh ngắn ngủi, nó là sự trừu tượng hoàn hảo và là sự sáng tạo của chính sinh mệnh. Không có gì giống sinh mệnh như âm nhạc, và dẫu cho có cùng một vẻ đẹp như Kim Các, âm nhạc không có Cái Đẹp kiểu từ xa xa khinh khỉnh nhìn cuộc đời như Kim Các. Và vào khoảnh khắc Kashiwagi tấu xong khúc Ngự sở xa, âm nhạc, cái sinh mệnh hư ảo của nó đã chết, chỉ còn vương lại đó cái thân xác xấu xí, cái nhận thức u uất không bị tổn thương, không bị biến cải.

Những gì Kashiwagi đang tìm kiếm nơi Cái Đẹp, chắc chắn không phải một sự an ủi cho tâm hồn! Anh không nói ra, nhưng tôi vẫn hiểu điều đó. Cái anh ta yêu, ấy là sau khi Cái Đẹp tựu lại trong không trung trong một khoảnh khắc ngắn ngủi nhờ làn hơi mà đôi môi anh thổi vào lỗ sáo xích-bát, cái chân cà thọt và cái nhận thức u uất vẫn nguyên đó, tươi rói và rõ ràng hơn trước. Sự vô ích của Cái Đẹp và chuyện Cái Đẹp đã đi qua trong thân xác mà chẳng để lại dấu tích gì, và chẳng biến đổi được gì phần trong của thân xác ấy dù mảy may... Kashiwagi lại thích những chuyện như thế. Nếu Cái Đẹp mà cũng giống như thế đối với tôi, thì cuộc đời tôi cũng sẽ trở nên nhẹ nhàng biết bao nhiêu.

... Tôi thử không biết chán không biết bao nhiêu lần theo như lời chỉ dạy của Kashiwagi. Mặt đỏ rựng và hơi gấp gáp. Lúc ấy tôi bỗng trở thành chim, và ống sáo xích-bát phát ra một âm khàn khàn như tiếng chim kêu thoát ra từ cửa họng tôi.

“Có thế chứ.” Kashiwagi vừa cười vừa hét lên.

Dứt khoát không phải là một âm hay, nhưng những âm giống như thế cứ liên tiếp phát ra. Lúc đó, từ cái âm kỳ bí chắc chắn không phải là của tôi kia, tôi mơ thấy tiếng hót của con chim phượng hoàng vàng kim trên đầu tôi.

***

Sau đó dựa trên sách tự học sáo Kashiwagi đưa cho, mỗi đêm tôi chuyên cần luyện tập sáo xích-bát để thổi cho nhuần nhuyễn hơn. Tôi có thể thổi một vài bài đại loại như Mặt trời tô thắm mặt đất trắng, và phục hồi lại tình bạn với anh ta.

Tháng Năm, tôi nghĩ là tôi phải đáp ơn lại cái ống sáo xích-bát Kashiwagi tặng bằng một thứ gì đó, nhưng tôi không có tiền. Khi tôi liều nói chuyện đó cho Kashiwagi, anh nói không cần phải món quà tốn tiền, và rồi chu miệng một cách kỳ cục và nói như sau:

“Thế thì thế này, vì anh đã có lòng nói như thế, thì cũng có món khác tôi thích. Dạo này tôi đang theo nghệ thuật cắm hoa, mà hoa thì mắc. Độ rày, ở Kim Các có lẽ hoa xương bồ, hoa diên vĩ đang nở. Anh mang cho tôi bốn năm cành hoa diên vĩ vừa chớm nở lẫn đã mãn khai, và thêm vào đó sáu bảy nhánh cỏ đuôi ngựa được không? Ngay tối nay thì tốt và tối nay anh mang đến nhà trọ cho tôi được không?”

Tôi nhận lời một cách dễ dàng, không cần suy nghĩ rồi mới chợt nhận ra anh ta đang mớm tôi cái trò ăn cắp. Vì sợ mất mặt, tôi phải trở thành một thằng ăn cắp bất kể thị phi.

Bữa tối hôm đó chúng tôi ăn món làm bằng bột: bánh mì đen nặng trình trịch và rau luộc. Thật may, hôm đó là thứ Bảy, sau buổi trưa, giờ cất roi⁽³⁾, những người có thể ra ngoài được thì đã ra ngoài. Tối nay, vào giờ đi ngủ, ai muốn ngủ sớm hay đi ra ngoài tới 11 giờ đêm thì tùy, ngoài ra, sáng mai được ngủ nướng, gọi là “ngủ quên”. Sư cụ cũng đã đi ra ngoài.

6 giờ rưỡi chiều, ngày chuyển tối. Gió bắt đầu thổi. Tôi chờ hồi chuông đầu đêm. Thế rồi 8 giờ, cái chuông có âm hoàng chung⁽⁴⁾ nằm phía trái của cổng giữa vang lên mười tám tiếng đầu đêm; tiếng chuông cao vút trong trẻo vươn dài tới tận thiên thu. Cạnh đình Thấu Thanh của Kim Các, có một dòng thác nhỏ được tạo thành bởi nước từ hồ sen giội xuống Kính Hồ, thác được bao quanh bởi một tấm phên hình bán nguyệt. Hoa diên vĩ mọc quần tụ quanh đó. Hoa đẹp tuyệt vời cả mấy ngày nay.

Khi tôi tới, những bụi diễn vĩ lao xao trong gió đêm. Những cánh hoa tím ngát cao cao run rẩy trong tiếng nước bình yên. Chung quanh đây, bóng tối sâu thẳm, màu tím của hoa, màu xanh thẫm của lá trông cũng đen sẫm. Tôi ráng ngắt vài nhánh hoa diên vĩ, nhưng vì hoa, lá cùng lay theo gió, hoa trượt khỏi bàn tay tôi, và một cánh lá cắt ngón tay tôi.

Khi tôi ôm cỏ đuôi ngựa và hoa diên vĩ tới thăm nhà trọ của Kashiwagi, anh ta đang nằm kềnh đọc sách. Tôi sợ phải gặp cô gái ở cùng khu trọ, nhưng cô ta lúc đó không ở nhà.

Cái chuyện ăn trộm vặt lúc này lại làm cho tôi khoái chí. Những lần dính dáng tới Kashiwagi thoạt đầu luôn luôn mang đến cho tôi những chuyện đồi bại con con, những xúc phạm nho nhỏ đối với các giá trị linh thiêng, và những điều ác không lớn lắm. Và điều này quả thật đã làm cho tôi khoái chí, nhưng nếu tổng số của điều ác cứ tăng lên dần dần, tôi tự hỏi liệu tổng số của sự khoái trá có theo đó mà tăng lên vô hạn định hay không.

Kashiwagi nhận món quà của tôi và vui quá cỡ. Thế rồi anh ta đi sang chỗ bà chủ nhà trọ mượn khay cắm hoa và cái xô dùng cho việc cắt hoa trong nước. Khu trọ là nhà một tầng và phòng trọ của Kashiwagi là một phòng riêng biệt, cỡ bốn chiếu rưỡi.

Tôi lấy cái ống sáo xích-bát của anh đang dựng trong hốc tường trưng đồ và đưa vào môi thổi, thử thổi một bài tập thổi sáo, và tôi thổi rất điêu luyện đến nỗi làm cho Kashiwagi kinh ngạc quá đỗi khi anh trở lại phòng. Nhưng anh ta đêm nay không phải là kẻ đêm ấy đã đến Kim Các.

“Thổi sáo xích-bát thì anh chẳng cà lăm chút nào. Tôi dạy sáo xích-bát cho anh, là bởi tôi muốn nghe ca khúc cà lăm của anh.”

Chỉ với câu nói ấy, anh lôi chúng tôi trở lại tình trạng thuở ban đầu gặp gỡ. Anh ta đã lấy lại cái vị thế cũ của mình. Tôi cũng vậy. Thế nên, tôi có thể hỏi một cách thoải mái về cô tiểu thư ở ngôi nhà xây kiểu Tây Ban Nha dạo nọ.

“Ồ, cô ấy hả! Cô ta đã kết hôn từ lâu rồi.” Anh ta trả lời gọn tron. “Tôi đã dạy cô ta từng li từng tí phương pháp làm sao để tránh bị lộ chuyện cô ta không phải là gái trinh, nhưng vì chàng rể là một gã cục mịch, nên xem ra cô ta đã xoay xở ổn thỏa.”

Vừa nói, anh ta vừa rút ra từng cành hoa diên vĩ đã được ngâm trong nước và nhìn thật kỹ, rồi nhúng cái kéo vào trong nước và cắt thân hoa ngay trong nước. Bóng của bông diên vĩ trong tay anh di chuyển khắp tấm chiếu. Và một lần nữa, anh ta bất ngờ hỏi:

“Anh biết câu nói nổi tiếng ở chương ‘Thị Chúng’ trong Lâm Tế Lục chứ? ‘Gặp Phật, giết Phật. Gặp tổ, giết tổ.’”

Tôi tiếp lời: “Gặp la hán, giết la hán. Gặp cha mẹ, giết cha mẹ. Gặp họ hàng, giết họ hàng, khi đó mới được giải thoát.”

“Đúng rồi. Là như thế đó. Con nhỏ đó chính là la hán.”

“Thế anh đã được giải thoát chưa?”

“Hừm!” Kashiwagi vừa đưa cành hoa đã được cắt lên ngắm vừa nói. “Giết, nhưng phải giết làm sao cho xứng.”

Lòng khay đầy nước trong đượm ánh bạc. Kashiwagi cẩn thận chỉnh lại vị trí của bàn-đinh cong. Tôi buồn miệng, tiếp tục nói:

“Anh có lẽ biết công án ‘Nam Tuyền chém mèo’? Khi chiến tranh chấm dứt, sư cụ tôi họp mọi người lại và giảng về công án này, nhưng…”

“Nam Tuyền chém mèo à?” Kashiwagi trong khi nhắm chiều dài của cành cỏ đuôi ngựa và cắm vào khay hoa, trả lời. “Cái công án đó xuất hiện nhiều lần trong cuộc đời, hình thức biến đổi dưới những dạng khác nhau. Đó là một công án rợn người. Mỗi lần gặp gỡ ở một bước ngoặt cuộc đời, cùng một công án ấy mà cả hình thức lẫn ý nghĩa đều biến đổi. Con mèo mà Hòa thượng Nam Tuyền chém đầu là chú miêu ranh ma. Nó đẹp! Này anh, nó đẹp khôn sánh. Đôi mắt màu vàng kim, bộ lông láng mượt, và cái thân thể nhỏ nhắn mềm mại của nó chứa đựng mọi lạc thú và Cái Đẹp của thế giới này, võng xuống như lò xo. Mèo là một hình khối đẹp đẽ; đây là điều mà những kẻ góp lời bàn bỏ quên không bàn tới, ngoại trừ thằng tôi này. Tình cờ đột nhiên có con mèo phóng ra từ giữa bụi cỏ, chiếu đôi mắt dịu dàng mà xảo quyệt rồi bị tóm gọn, như thể nó cố ý gây ra sự ấy, và trở thành nguồn gốc mối tranh chấp giữa hai nhà trong chùa. Bởi vì, Cái Đẹp sẵn sàng trao bản thân nó cho bất cứ ai, nhưng lại chẳng thuộc về ai cả. Thứ gọi là Cái Đẹp, phải rồi, nên nói làm sao cho đúng đây? Ừ, thì giống như cái răng sâu, nó cạ vào lưỡi, nó chường ra đó, nó làm đau buốt ta và khăng khăng buộc ta phải biết nó đang ở đây này, rồi cuối cùng ta không chịu đựng nổi nữa và phải nhờ nha sĩ nhổ ra. Nếu anh đặt chiếc răng nhỏ, bẩn, màu nâu, đẫm máu trên lòng bàn tay, anh có nói thế này chăng: “Nó đây hả? Nó như thế này hả? Nó làm tôi đau muốn chết. Cái thứ cứ bắt mình nghĩ tới sự có mặt của nó hoài, cái thứ ngoan cố mọc rễ trong tôi, bây giờ chẳng qua chỉ là một vật chết, nhưng cái đó và cái này thực sự là một chăng? Nếu cái này vốn ở ngoài tôi, thế thì tại sao, bằng bất kỳ nhân duyên nào, nó có thể được kết nối với nội giới của tôi và là gốc rễ của sự đau đớn nơi tôi? Căn cứ của sự tồn tại của cái này là gì? Cái căn cứ đấy đã nằm trong tôi sao? Hay là nằm trong chính bản thân nó? Nhưng cái này đã bị nhổ ra và nằm trong lòng bàn tay tôi, thì nó tuyệt đối là một thứ hoàn toàn khác. Dứt khoát không phải là cái đó.

“Anh nghe đây: Cái gọi là Cái Đẹp là thứ như vậy đó. Do đó, chuyện chém mèo cũng giống y như chuyện nhổ cái răng sâu làm ta đau hay chuyện móc Cái Đẹp ra vậy, nhưng rồi làm như thế thì cuối cùng có giải quyết được gì không, tôi cũng chẳng biết nữa. Vì có lẽ Cái Đẹp vẫn chưa bị diệt tận gốc, và dẫu con mèo đã chết, thì vẻ đẹp của con mèo vẫn không chết. Do đó, để nhạo báng cái giải pháp dễ dãi ấy, Triệu Châu đã đội dép trên đầu. Ông ta biết không có giải pháp nào khác hơn là nhẫn nại chịu cơn đau răng.”

Lối giải thích này là một lối giải thích thực sự đặc thù của Kashiwagi, nhưng dường như anh chỉ đang đem tôi ra làm cớ, anh đang nhìn vào nội tâm của tôi mà châm biếm cái sự không có giải pháp nào. Lần đầu tiên tôi thực sự sợ anh ta. Vì sợ phải yên lặng, tôi hỏi thêm anh ta:

“Vậy anh là ông nào: Hòa thượng Nam Tuyền hay là Triệu Châu?”

“Ông nào nhỉ? Như bây giờ, thì tôi là Nam Tuyền, còn anh là Triệu Châu, nhưng một ngày nào đó có lẽ anh sẽ thành Nam Tuyền còn tôi sẽ thành Triệu Châu, vì công án này thay đổi ‘giống như mắt mèo’.”

Dù bận nói chuyện như vậy, bàn tay của Kashiwagi vẫn khéo léo di động, sắp xếp cái bàn-đinh nhỏ bé, gỉ sét trong khay, cắm chèn những nhành cỏ đuôi ngựa ứng với yếu tố Thiên, rồi phối vào đó hoa diên vĩ được sắp xếp thành một nhóm gồm ba cành, tạo ra hình dạng của lối cắm hoa Quán thủy. Những viên sỏi sạch bong, nhỏ nhắn màu nâu giòn và màu trắng cũng nằm dồn đống cạnh khay hoa, chờ được dùng cho bước điểm tô cuối.

Sự chuyển động của đôi tay chỉ có thể tả bằng từ tuyệt hảo. Những quyết định nhỏ lần lượt được đưa ra, hiệu ứng của sự tương phản và sự cân đối quyện vào nhau chính xác, và thực vật tự nhiên được chuyển sang một trật tự nhân tạo trông thật khéo léo, thật hài hòa. Những hoa, những lá dại nhanh chóng biến dạng thành những hoa, những lá theo ý người cắm hoa muốn. Cành cỏ đuôi ngựa, hoa diên vĩ, mỗi thứ không còn là cành thực vật cùng loại, vô danh tầm thường, mà hiện ra một cách chân thực, trực tiếp gọi ra bản chất của cỏ đuôi ngựa, bản chất của hoa diên vĩ.

Nhưng nơi đôi tay chuyển động của anh có sự tàn bạo. Đối với thực vật, anh đối đãi như thể anh có cái đặc quyền đầy bất tường, bất mãn. Mỗi lần nghe âm thanh của chiếc kéo cắt những cọng hoa, tôi như thấy những giọt máu nhỏ xuống.

Khay hoa cắm theo kiểu Quán thủy đã nên hình nên dạng. Tại đầu bên phải của khay, thế đứng thẳng của cỏ đuôi ngựa và những đường nét cong thanh khiết của lá diên vĩ quyện lấy nhau. Một cành thì có hoa đang nở, hai cành kia hoa còn chớm nụ. Khay hoa được đặt trong và chiếm gần hết hốc tường trưng đồ nhỏ. Những hình in bóng trong nước khay tĩnh lại, sỏi giấu đi cái bàn-đinh và phô ra vẻ quyến rũ của làn nước trong veo.

“Đẹp quá là đẹp! Anh học ở đâu vậy?” Tôi hỏi.

“Gần nơi đây có một cô giáo dạy nghệ thuật cắm hoa. Cô ấy có lẽ sẽ đến đây trong chốc lát. Tôi kết bạn với cô ta, đồng thời cô ấy dạy tôi nghệ thuật cắm hoa, nhưng giờ tôi đã tự mình cắm được như vậy rồi, tôi đâm chán. Cô giáo đã đẹp lại còn trẻ. Tôi nghe rằng, trong lúc còn chiến tranh, cô ta có thai với một quân nhân và đứa con bị chết ngay khi sinh, rồi người lính ấy tử trận. Từ đó về sau cô ta không ngừng tìm lạc thú với bọn đàn ông. Cô ta có chút tiền nên chỉ dạy nghệ thuật cắm hoa để tiêu khiển. Dẫu gì đi nữa, đêm nay anh muốn mang cô ta đi đâu cũng được hết. Cô ta sẽ đi với anh bất cứ chỗ nào.”

... Nghe thế, cơn bối rối cùng cực bủa vây tôi. Cái ngày tôi thấy cô ấy từ trên lầu thượng cổng chùa Nam Thiền, tôi có Tsurukawa bên cạnh, vậy mà, tính tới bây giờ thì đã ba năm trôi qua, cô ta lại xuất hiện trước mặt tôi qua sự môi giới của Kashiwagi. Lúc trước tôi nhìn tấn bi kịch của cô ta với con mắt thần bí tích cực, nhưng bây giờ tôi sẽ ngắm cô ta bằng con mắt âm u không tin bất cứ điều gì nữa. Và cái thực tế phũ phàng là bầu vú xa xa trông giống như mặt trăng trắng hiện giữa ban ngày ấy, anh chàng Kashiwagi đã sờ, và chiếc đùi được vạt kimono có ống tay dài lộng lẫy bao phủ hôm xưa ấy đã bị cái chân cà thọt của Kashiwagi cạ vào. Điều chắc chắn là con người ấy đã bị làm cho nhơ nhuốc đi bởi Kashiwagi, hay nói cách khác, bởi nhận thức.

Ý nghĩ này làm tôi buồn rã rượi, và tôi cảm thấy tôi không thể để mình ở lại nơi này nữa, nhưng cái tính tò mò lại cứ níu chân tôi. Người nữ mà tôi cứ nghĩ là hiện thân của Uiko tái sinh, bây giờ là một người đàn bà bị một anh học trò khuyết tật bỏ rơi, và tôi, tôi lại mong gặp cô ta. Từ lúc nào tôi đã đồng lõa với Kashiwagi và đắm mình trong hoan lạc ảo giác như thể tôi tự tay bôi bẩn những hoài niệm của mình.

... Khi cô ta đến, tôi chẳng cảm thấy rúng động chút nào. Bây giờ tôi vẫn còn có thể nhớ như in. Giọng nói khàn khàn, cách đứng ngồi vén khéo, ngôn từ tao nhã, thế mà cái màu hoang dại vẫn cứ lóe lên trong mắt cô ta, và dù có vẻ ngài ngại đối với tôi, cô ta vẫn quay lại phía Kashiwagi và nói dỗi. Lúc ấy, lần đầu tiên tôi hiểu ra lý do Kashiwagi kêu tôi đến phòng anh ta tối nay là để sử dụng tôi như một vật cản.

Cô ta chẳng có chút gì liên hệ với người đàn bà trong ảo giác của tôi. Hình ảnh lưu lại trong ấn tượng của tôi như một cá thể khác mà tôi mới gặp lần đầu tiên. Ngôn từ tao nhã dần dần rối ren, và cô ta cũng chẳng thèm nhìn cái loại như tôi chút nào.

Cuối cùng dường như cô ta không còn chịu đựng nổi sự khổ sở của chính mình nữa, và tạm thời bỏ chuyện cố gắng xoay chuyển lòng Kashiwagi. Lần này cô đột nhiên làm ra vẻ điềm tĩnh và nhìn quanh phòng trọ nhỏ. Dẫu đã ở trong phòng cả nửa tiếng đồng hồ, cô ta bấy giờ mới để ý tới khay hoa nơi hốc tường trưng đồ.

“Kết cấu theo kiểu Quán thủy tuyệt quá. Anh cắm hoa thật là đẹp.”

Kashiwagi từ nãy đến giờ chỉ chờ câu nói đó và bèn đâm một nhát chí tử:

“Xem ra cũng khéo phải không nào? Từ nay cô không có gì để dạy tôi nữa. Tôi không cần cô nữa. Tôi phải nói toẹt ra như thế.”

Khi Kashiwagi nói năng kiểu dằn từng tiếng như thế, tôi thấy khuôn mặt của cô ta biến sắc, và tôi quay mặt đi nơi khác. Người phụ nữ có vẻ như đang cười nhẹ, và, vẫn quỳ gối theo đúng lễ nghi, lê gối đến gần hốc tường trưng đồ. Tôi nghe tiếng cô ta nói:

“Cái gì đây? Hoa hòe như này! Hoa gì vậy? Loại hoa gì thế này!”

Thế rồi nước vung vãi tứ tung, cỏ đuôi ngựa lật nhào, hoa diên vĩ đã nở bung cánh bị xé tan nát. Những cành hoa tôi hái và làm cho tôi thành một tên ăn cắp giờ chỉ còn là một đống hỗn độn. Tôi, không suy nghĩ, đứng dậy. Không biết làm cách nào, tôi nép lưng vào kính cửa sổ. Tôi thấy Kashiwagi chụp lấy cườm tay nhỏ nhắn của người phụ nữ. Thế rồi anh ta nắm lấy tóc cô ta, và tát vào má cô ta. Chuỗi hành động hung bạo này của Kashiwagi cũng y chang và dường như là một sự kéo dài cái tàn nhẫn thầm lặng vừa mới đây khi anh dùng kéo cắt hoa và lá trong lúc cắm hoa. Người nữ đưa hai tay che mặt và chạy khỏi phòng. Còn Kashiwagi ngước nhìn tôi đang đứng trơ ra đó, mỉm cười, nụ cười trẻ thơ kỳ dị, và nói:

“Ê, đuổi theo cô ta đi. An ủi cô ta. Nào, lẹ lên.”

Bị thúc ép bởi uy lực từ lời nói của Kashiwagi chăng, hay là tự đáy lòng tôi cũng thấy thương cô ta, tôi cũng không biết rõ, nhưng dẫu sao đi nữa đôi chân tôi bắt đầu cử động ngay và chạy theo cô ta. Cách khu trọ của Kashiwagi hai ba nhà, tôi đuổi kịp cô ta.

Chỗ này là một góc khu phố Itakura, nằm phía sau nhà xe Karasuma. Tiếng tàu điện chạy vào nhà xe dội vào bầu trời đêm ám mây và những tia sáng xoẹt màu tía nhạt lịm vào màn đêm. Người nữ rời khu phố Itakura đi về phía Đông và leo lên một ngõ tắt. Cô ta vừa đi vừa khóc, tôi thinh lặng đi bên cạnh, nhưng chẳng mấy chốc, cô ta nhận thấy tôi và nép mình vào thân tôi. Thế rồi với cái giọng càng khàn hơn vì khóc, dù vẫn không chịu dẹp qua một bên những ngôn từ quá lịch sự, cô ta cứ lải nhải trách Kashiwagi đã xử tệ với cô.

Chúng tôi đã đi bên nhau bao lâu rồi mà chẳng hay!

Cô ta không ngừng kể vào tai tôi nào là những chuyện xử tệ của Kashiwagi, những trò đê tiện quá quắt, nhưng tất cả những điều đó, trong tai tôi, chỉ vang dội một từ duy nhất: “cuộc đời”. Tính tàn nhẫn, những cách thức tính toán, những phản bội, sự lạnh lùng tàn ác, những mánh lới đào mỏ, những thứ ấy chỉ đơn thuần giải thích sức quyến rũ khó mà diễn tả bằng lời của anh ta. Còn tôi, phải chi tôi có thể tin vào sự thành thật của Kashiwagi đối với cái chân cà thọt của anh ta thì hay biết mấy.

Trong một thời gian rất lâu, sau cái chết đột ngột của Tsurukawa, tôi đã sống mà không chạm vào cuộc sống, tôi được thúc đẩy chạm vào dòng chảy của một dạng sống khác, tối tăm hơn và không bạc mệnh bằng, thay vào đó, phải không ngừng làm tổn thương người khác chừng nào còn sống. Cái câu nói ngắn gọn của Kashiwagi “Giết, nhưng phải giết làm sao cho đáng” một lần nữa dội vào tai tôi. Và lúc ấy trỗi dậy trong lòng tôi ký ức về cái ngày chấm dứt chiến tranh, từ trên đỉnh núi Fudo tôi quay về phía muôn ngàn ánh sáng của phố thị Kyoto và phát ra lời cầu nguyện: “Xin hãy để cho cái tối tăm của lòng tôi cân bằng với cái tối tăm của đêm đen đang bao bọc vô số ánh sáng kia!”

Cô ta không đi về nhà. Để cho dễ chuyện trò, chúng tôi đi vòng vòng vô định, theo những con đường khuất lánh vắng người qua lại. Cuối cùng khi chúng tôi đến trước nơi cư ngụ mà cô sống một mình, tôi không biết nơi ấy thuộc khu phố nào.

Đã 10 giờ 30, tôi tính chia tay cô ta và trở lại chùa, cô ta bèn ép tôi ở lại. Đứng trước tôi, cô ta bật đèn sáng và bất ngờ nói:

“Này, có lúc nào anh rủa cho ai đó chết không?”

Tôi trả lời ngay:

“Có.”

Thật lạ là lúc ấy tôi rõ ràng đã ước cô gái ở khu nhà trọ, chứng nhân cho nỗi hổ thẹn của tôi, chết quách đi, dù trước đó tôi hoàn toàn quên bẵng chuyện này.

“Kinh khủng thật. Tôi cũng vậy.”

Người đàn bà khuỵu xuống và ngồi nghiêng trên chiếu. Đèn điện trong phòng có lẽ là loại 100 watt, sáng gấp ba lần so với đèn trong nhà Kashiwagi, trong thời kỳ phải hạn chế dùng điện mà đèn sáng như thế là bất thường. Lần đầu tiên tôi thấy thân thể người đàn bà trong ánh sáng rực rỡ. Cái đai áo lụa Hakata kiểu Nagoya trắng lên rạng ngời và hoa tử đằng mờ tía trên tấm kimono nhuộm kiểu Yuzen nổi lên rõ nét.

Cái khoảng cách giữa cổng chùa Nam Thiền và phòng khách am Thiên Thụ phải chim bay mới tới, nhưng tôi cảm thấy sau vài năm qua, tôi đã dần dần thu ngắn cái khoảng cách ấy, và bây giờ, cuối cùng tôi cũng đã đến nơi. Từ ngày ấy, tôi cắt thời gian thành từng miếng nhỏ, và tôi thực sự đã tiến gần tới ý nghĩa của khung cảnh thần bí của am Thiên Thụ. Thì phải như thế thôi, tôi nghĩ. Cũng giống như vào lúc ánh sáng của vì sao xa xăm đến được trái đất, diện mạo của trái đất đã đổi thay, thì cái chuyện người đàn bà kia biến chất là không thể tránh. Và tôi tự hỏi, cái ngày tôi từ phía trên lầu thượng cổng chùa Nam Thiền nhìn xuống, nếu cả tôi lẫn nàng tính trước hôm nay mà kết nối với nhau, thì những đổi thay nơi nàng, nhờ một chút sửa đổi, liệu có thể hoàn lại như xưa, và thằng tôi của ngày ấy có thể gặp gỡ cô gái của thuở xưa ấy chăng?

Tôi kể cho người phụ nữ nghe. Tôi kể như đứt hơi, vừa kể vừa cà lăm. Vào lúc ấy lá non xanh óng ả, phượng hoàng và người trời vẽ trên trần của lầu Ngũ Phụng cũng lung linh. Má nàng ửng hồng khí huyết tươi mát. Thay cho ánh hoang dại là ánh bối rối, bất định ghé vào ở trong mắt nàng.

“Đã xảy ra chuyện như thế sao? Trời đất ơi, chuyện đã xảy ra như thế. Thật là một kỳ duyên. Kỳ duyên đến như thế sao?”

Đôi mắt cô ta đầy nước mắt vui mừng pha hãnh diện. Bấy giờ cô đã quên đi những nhục nhã ban nãy mà buông mình ngược dòng ký ức, chuyển từ cơn phấn khích này sang cơn phấn khích khác, và gần như hóa điên. Vạt áo kimono với họa tiết hoa tử đằng tím mờ trở nên nhàu nhĩ.

“Tôi không còn sữa nữa. Ôi, thật tội nghiệp cho con tôi. Tôi không còn sữa nữa, nhưng tôi sẽ phô cho anh thấy cái điều tôi làm dạo trước. Anh đã thích tôi từ khi ấy, thì bây giờ tôi sẽ coi anh như anh ấy. Vì nghĩ tới anh ấy, tôi không có gì phải xấu hổ cả. Thật đấy, tôi sẽ cho anh xem điều tôi đã làm khi ấy.”

Những gì cô ta làm sau khi nói với cái giọng điệu quả quyết ấy, vừa như thể vui sướng điên cuồng, lại vừa như tuyệt vọng cùng cực. Có lẽ cô ta chỉ ý thức được cơn vui sướng cuồng điên, còn sức mạnh thực sự thôi thúc lối hành xử mãnh liệt của cô ta là sự tuyệt vọng mà Kashiwagi gây nên, hoặc dư vị dai dẳng của sự tuyệt vọng.

Thế rồi, cô ta mở dây buộc đai lưng trước mắt tôi, mở đủ thứ dây, đai phát ra tiếng kêu của lụa và cuối cùng cũng được tháo ra. Cổ áo trễ xuống. Tay cô móc ra, từ chỗ vùng ngực trắng, bầu vú bên trái và đưa ra trước mặt tôi.

Có lẽ tôi sẽ là kẻ nói dối, nếu tôi nói tôi không hề bị choáng váng. Tôi đang nhìn, nhìn từng li từng tí. Nhưng tôi dừng tại đó, như chứng nhân. Cái món trông như một điểm trắng thần bí xa xa mà tôi đã nhìn thấy từ lầu thượng của cổng chùa hôm ấy không phải là khối thịt có khối lượng nhất định như thế này. Vì cái ấn tượng của ngày hôm ấy đã lên men nồng trong tôi từ rất lâu rồi, nên bầu vú trước mắt tôi chẳng qua chỉ là thịt, là một khối vật chất. Hơn nữa, đó cũng không phải một thứ xác thịt đang mời gọi, cám dỗ điều gì. Nó chỉ là chứng cứ nhạt nhẽo của sự tồn tại, bị cắt đứt ra khỏi cái toàn thể của cuộc đời, phơi bày ra đó trước tôi.

Tôi vẫn đang cố nói dối. Phải rồi. Hẳn là tôi đã bị choáng váng. Nhưng tôi nhìn chi li quá đỗi, nhìn tỉ mẩn đến nỗi cái vú vượt khỏi trạng thái của vú đàn bà thường tình, và dần dần biến thành những mảnh vô vị.

... Sau đó, đã có điều lạ lùng xảy ra, là vì, vào cuối quá trình đau lòng như thế, nhũ hoa ấy lại bắt đầu hiện ra đẹp đẽ trong mắt tôi. Tính chất lạnh lùng, cằn cỗi của Cái Đẹp được trời phú cho nhũ hoa, và dẫu cho nhũ hoa đang ở trước mặt tôi, nó từ từ tự thu mình vào trong nguyên lý của chính nó, như hoa hồng tự khép kín vào nguyên lý của hoa hồng vậy.

Cái Đẹp đến bên tôi muộn màng, muộn hơn với người đời; nơi người khác, Cái Đẹp lẫn nhục cảm xuất hiện cùng một lúc, sớm hơn tôi, sớm hơn rất nhiều. Cái vú ngay trước mắt tôi đây, chẳng mấy chốc, lấy lại được kết nối với toàn thân, vượt lên khỏi trạng thái khối thịt, trở thành một thứ vật chất lạnh lùng nhưng không suy hoại, và nối vào vĩnh cửu.

Tôi mong bạn hiểu những gì tôi cố gắng nói ra. Kim Các lại một lần nữa hiện ra trước mắt tôi. Hay nói đúng ra, cái vú đã biến dạng thành Kim Các.

Tôi nhớ tới cái đêm bão tố bữa trực lúc trời chớm thu. Dù được trăng chiếu sáng, tại phần trong của Kim Các ban đêm, phía trong của lá sách, phía trong những chiếc cửa gỗ không khung và dưới trần nhà dát bằng những lá vàng kim mỏng, bóng tối nặng nề mà tráng lệ vẫn ứ đọng. Đó là lẽ tự nhiên, vì Kim Các đơn thuần là hư vô được tỉ mỉ xây dựng và tác tạo nên mà thôi. Cũng giống như Kim Các, cái nhũ hoa trước mắt tôi đây, bề ngoài tỏa ánh lung linh của làn da thịt sáng bóng, nhưng mặt trong cũng chứa đầy bóng tối. Bản chất của nhũ hoa là bóng tối dày đặc mà lộng lẫy giống như Kim Các vậy.

Tôi chắc chắn là tôi đã không bị nhận thức làm cho say. Nhận thức nơi tôi, ngược lại, đã bị chà đạp dưới chân, bị khinh thường, và đời sống cùng dục vọng gì gì cũng vậy! Nhưng cơn ngất ngây tột độ vẫn chưa bỏ tôi mà đi, suốt một lúc lâu tôi ngồi trước cái vú bóc trần như bị tê liệt.

...

Thế rồi, tôi lại bắt gặp cái nhìn khinh khỉnh và lạnh lùng của người nữ đã giấu lại bầu vú. Tôi xin kiếu từ. Nàng đi đến lối vào và đóng cửa cái rầm phía sau tôi.

Suốt trên đường trở lại chùa, cái cảm giác ngất ngây cứ đọng mãi trong tôi. Cặp vú và Kim Các cứ lần lượt đến trong trí tôi. Cái cảm giác buông xuôi cho hoan lạc đầy ắp trong tôi.

Thế mà, khi cổng chính của Lộc Uyển Tự hiện ra thấp thoáng sau rừng thông tối đen xì xào trong gió, trái tim tôi dần dần nguội lại. Cảm giác buông xuôi vượt trội lên và cái lòng say sưa lúc nãy giờ biến thành thù ghét, thù ghét mà chẳng biết thù ghét cái gì.

“Thế là ta lại bị ngăn cách với đời!” Tôi nói một mình. “Tại sao Kim Các cứ cố bảo vệ mình? Tại sao Kim Các ngăn cách mình với đời dù mình không nhờ cậy? Phải chăng Kim Các đang cứu mình khỏi địa ngục trần gian? Nếu quả là như thế, Kim Các làm cho mình biến thành kẻ xấu xa còn hơn là những kẻ bị đọa vào địa ngục, làm cho mình trở thành ‘người đàn ông biết về địa ngục hơn bất cứ ai’.”

Cổng chính tối đen và vắng lặng. Vùng chung quanh cổng phụ bên hông chùa vẫn được chiếu đèn đến tận khi có hồi chuông sáng, đang sáng lờ mờ. Tôi đẩy cánh cổng phụ. Bên trong có tiếng dây xích cũ, han gỉ đang căng sức nặng, và cánh cổng mở ra.

Người gác cổng chùa đã đi ngủ. Bên trong cổng phụ có dán một tấm nội quy ghi rõ sau 10 giờ tối người về chùa cuối cùng phải đóng cửa, và treo thẻ tên của những người chưa trở về. Có hai thẻ: một thẻ là của sư cụ và một thẻ của ông lão làm vườn.

Khi đang bước đi tôi thấy một số khúc gỗ xây cất dài khoảng năm mét nằm ngang nơi đang xây dựng, màu của cây sáng ngay cả trong đêm. Khi đi đến gần hơn, tôi thấy mạt cưa rơi vung vãi như những bông hoa vàng nhỏ xíu nằm tản mát, và mùi hương quyến rũ của gỗ bay bay trong bóng tối. Từ bên bờ của chiếc giếng có cần quay phía ngoài khu xây dựng, tôi đi vào bếp chùa.

Trước khi vào giường tôi phải nhìn Kim Các một lần nữa. Sau khi đi qua chánh điện Lộc Uyển Tự lặng lẽ trong giấc ngủ, tôi đi qua trước cổng xây theo kiểu Trung Hoa, rồi đi theo con đường dẫn tới Kim Các.

Kim Các bắt đầu hiện ra, được bao quanh bởi tiếng cây lao xao, và đứng bất động giữa đêm nhưng rõ ràng là không ngủ. Tòa kiến trúc giống như người gác đêm. Phải rồi. Những khu khác của chùa Lộc Uyển đã ngủ say, nhưng tôi chưa từng thấy Kim Các ngủ. Tòa kiến trúc không người ở này có thể quên hẳn đi việc ngủ. Bóng tối ẩn cư trong Kim Các hoàn toàn đứng ngoài những phép tắc của loài người. Bằng cái giọng gần như nguyền rủa, tôi hướng về phía Kim Các, lần đầu tiên trong đời hét hoang dại:

“Một ngày nào đó ta sẽ thống trị ngươi. Một ngày nào đó ta tất sẽ biến người thành vật sở hữu của ta, để ngươi không bao giờ còn ngáng đường ta được.”

Tiếng thét vang vang hư huyễn trên Kính Hồ nằm trong đêm sâu.

1. Năm 1948.

2. Tức sáo shakuhachi, một loại sáo trúc du nhập từ Trung Quốc vào Nhật Bản vào khoảng thế kỷ 7.

3. Cụm từ chỉ thời gian rảnh không phải tọa thiền. "Roi" ở đây là keisaku - thanh gỗ dùng để đánh vào vai những người mất tập trung hoặc buồn ngủ khi đang tọa thiền.

4. Một trong sáu âm của nhã nhạc, tương đương với âm La trong tây nhạc.

Chương Bảy

Nhìn chung, có một cơ chế trùng hợp ngẫu nhiên nào đó tác động lên các trải nghiệm của tôi; tôi có một cảm thức như thể chỉ có một hình ảnh duy nhất cứ tiếp diễn đến vô cùng như trong một hành lang gắn kiếng ở đó cái bóng của sự vật bắt gặp trong quá khứ phản chiếu một cách rõ nét trên sự vật mới bắt gặp, khiến tôi thấy mình như đang bị những thứ giống nhau ấy dẫn dắt mà vô thức tiến vào hành lang sâu hun hút, vào một căn phòng không biết đâu là đáy. Chúng ta không đột ngột va vào thứ gọi là vận mệnh. Một người đàn ông sẽ bị tử hình nay mai ắt sẽ thấy không ngừng cái ảo ảnh của giá giảo hình tại những cột điện trên hành trình thường ngày hay tại những giao lộ hỏa xa, và trở nên quen thuộc với ảo ảnh ấy.

Do đó, trải nghiệm của tôi không tích tụ các tầng lớp. Không có độ dày như thể các lớp địa tầng xếp chồng lên nhau để tạo thành hình một ngọn núi. Ngoại trừ Kim Các, tôi chẳng thân thiết với sự vật nào, và tôi cũng chẳng có sự thân thiết đặc biệt nào đối với các trải nghiệm của tôi. Nhưng tôi biết, trong số các trải nghiệm đó, có một phần không bị biển thời gian tăm tối nuốt chửng, một phần không chìm vào sự lặp lại vô tận của vô nghĩa, và từ chuỗi những phần nhỏ bé như thế một bức họa hung hiểm đáng sợ nào đó đang được định hình.

Vậy những phần nhỏ ấy là gì? Tôi thỉnh thoảng suy nghĩ về điều đó. Nhưng những mảnh vụn rời rạc lóe sáng này thiếu ý nghĩa, vô trật tự còn hơn cả những mảnh chai bia vỡ lóng lánh nơi vệ đường.

Thế nên, tôi chẳng thể nào mà nghĩ rằng những mảnh này là những mảnh vỡ từ một hình thể tuyệt mỹ được hình thành một lúc nào đó trong quá khứ. Bởi vì, những mảnh ấy dẫu chìm trong sự vô nghĩa, lộn xộn chẳng theo quy luật, chẳng ra hình hài và bị vứt bỏ nơi thế gian, vẫn đang nằm đó mà mơ về một tương lai riêng mình. Trong vị thế của mảnh vụn, chúng vẫn chẳng chút khiếp sợ, thật lạ lùng, thật yên ắng mà mơ về tương lai! Mơ về một thứ tương lai chẳng có chữa trị, phục hồi, một thứ tương lai bất khả chạm trước nay chưa từng tồn tại!

Những nghĩ ngợi mông lung này mang lại cho tôi bây giờ một loại hứng khởi trữ tình mà tôi nghĩ không thích hợp cho cái tạng của tôi. Vào những lúc như thế, nếu may mắn gặp đêm trăng đẹp, tôi cầm sáo đến thổi trong khu vườn gần Kim Các. Bây giờ, tôi có thể thổi khúc Ngự sở xa Kashiwagi từng thổi hôm ấy mà không cần phải nhìn vào bản nhạc.

Âm nhạc tựa như cơn mộng, đồng thời trái với mộng, nó lại giống một trạng thái tỉnh táo. Tôi tự hỏi: trong hai trạng thái đó, âm nhạc là gì? Dẫu sao đi nữa, âm nhạc đôi khi có cái lực đảo lộn hai trạng thái đối nghịch này. Và đôi khi tôi dễ dàng hóa thân vào làn điệu của khúc Ngự sở xa. Tinh thần tôi đã hiểu thấu niềm vui khi hóa thân vào âm nhạc. Khác với Kashiwagi, với tôi, âm nhạc thực sự là niềm ủi an.

Khi thổi sáo xong, tôi luôn tự hỏi: Tại sao Kim Các lại làm ngơ trước màn hóa thân này của tôi, không trách móc, không can thiệp? Vậy mà, khi tôi cố hóa thân vào hạnh phúc và sung sướng của cuộc đời, có chăng dù chỉ một lần Kim Các nhắm mắt bỏ qua? Cái chuyện ngăn cản sự hóa thân của tôi và làm cho tôi quay lại với chính tôi chẳng phải là kiểu cách của Kim Các hay sao? Tại sao Kim Các chỉ bằng lòng cho phép tôi say sưa, cho phép tôi ngất ngây trong âm nhạc?

Nghĩ theo lối ấy, sự cho phép của Kim Các lại làm sức quyến rũ của âm nhạc nhạt dần trong tôi. Bởi vì, khi mà Kim Các đã nhắm mắt làm ngơ, thì cho dù âm nhạc giống cuộc sống đến mức nào, nó vẫn chỉ là một dạng sống hư ảo và đầy giả tạo, và ngay cả khi tôi cố gắng hóa thân vào âm nhạc, hóa thân ấy chỉ là tạm bợ.

Xin chớ cho rằng tôi rút lui an phận kể từ hai lần bị thất bại với đàn bà và với cuộc đời. Cho tới cuối năm thứ hai mươi ba Chiêu Hòa⁽¹⁾, tôi đã có thêm nhiều cơ hội, và với sự chỉ dẫn của Kashiwagi, tôi mạnh dạn dấn thân vào những chuyện như thế, nhưng rồi kết quả vẫn không thay đổi gì.

Kim Các vẫn đứng chần dần giữa tôi với đàn bà và giữa tôi với cuộc đời. Cho nên khi tôi cố gắng nắm lấy, thứ bàn tay tôi chạm vào trở thành tro bụi ngay lập tức, và viễn cảnh tương lai hóa thành sa mạc.

Có lần, khi tôi nghỉ tay trong lúc cùng làm vườn phía sau nhà bếp, tôi ngắm cách con ong thăm đóa hoa cúc vàng mùa hạ nhỏ tròn. Con ong mật vừa vo ve đôi cánh vàng kim vừa bay trong nắng chan hòa, và từ muôn hoa, chọn chỉ một bông, và lượn vòng trước nó.

Tôi cố gắng nhìn hoa qua đôi mắt ong. Hoa cúc trải ra cánh màu vàng, thanh nhã, không tì không vết. Hoa đẹp y như một Kim Các nho nhỏ, và toàn vẹn như Kim Các, nhưng không hề biến dạng thành Kim Các, nó chỉ dừng lại là một đóa cúc mùa hạ. Đúng, nó vẫn rành rành là hoa cúc, một đóa, và vẫn tiếp tục ở lại trong cái dạng thức không chứa đựng một chút hàm ý siêu hình. Hoa cúc, nhờ giữ sự tồn tại của mình ở trong chừng mực, mà phát ra sức quyến rũ tràn trề và đáp ứng trọn vẹn niềm mong mỏi của ong mật. Thật xiết bao thần bí khi hoa, cứ như thế, ẩn mình và hít thở trong hình thái một đối tượng trước cái dục vọng vô hình vô tướng đang bay bay, chảy chảy, rộn ràng chuyển động! Dần dần hình thái của hoa phai tàn, gần như vụn nát, run run rẩy rẩy. Hiển nhiên thôi, vì hình thái thanh nhã của hoa cúc đã được tác tạo theo dục vọng của ong mật, và bản thân sắc đẹp của hoa là thứ nở ra theo ý hướng của dục vọng, nên lúc này chính là thời khắc cái hình thái ấy rạng lên ý nghĩa trong đời. Chính “cái hình” là khuôn đúc của đời sống luân chuyển vô hình vô dạng, và đồng thời sự bay bổng của cuộc sống vô hình vô dạng là khuôn đúc của bất cứ hình thái nào trong cõi đời này... Cho nên ong mật thọc sâu vào bên trong hoa, lấm lem phấn hoa, ngâm thân vào trong cõi gây ngất ngây. Tôi ngắm đóa cúc mùa hạ hân hoan đón ong mật, và chính hoa, hoa lại trở nên giống như con ong khoác áo giáp vàng rực rỡ, đang lắc mình dữ dội như sắp bay khỏi cọng.

Tôi cảm thấy gần như xây xẩm bởi ánh sáng và những hoạt động dưới ánh sáng. Thế rồi, khi tôi rời khỏi con mắt ong và trở về với con mắt của tôi, con mắt đã nhìn hoa, nhìn nắng ấy bây giờ lại nằm ở ngay vị trí của Kim Các. Thì như vậy đấy. Cùng một cách như khi tôi bỏ qua mắt ong và trở lại mắt tôi, vào cái khoảnh khắc cuộc đời đến thật gần tôi, tôi bỏ qua con mắt của tôi và lấy con mắt của Kim Các làm con mắt mình. Vào chính lúc ấy, Kim Các hiện ra giữa tôi và cuộc đời, tôi có cảm tưởng như thế.

Tôi trở lại với mắt tôi. Trong cõi đời mênh mông diệu vợi, ong và các mùa hạ chỉ ở lại trong “cái trật tự thông thường” như chúng đã từng. Ong chao cánh, hoa đong đưa, tất cả chẳng khác gì gió lao xao. Trong cõi thế đóng băng, lặng như tờ này, tất cả đều như nhau, và cái hình thể phát ra sức quyến rũ như thế đã đi vào cõi chết. Cúc không còn đẹp theo hình thái nữa mà đẹp theo một thỏa thuận, theo cái tên “cúc” mà chúng ta gọi một cách mơ hồ. Vì tôi không phải là ong, nên không bị hoa cám dỗ, và vì tôi không phải là hoa nên không được ong yêu. Những gắn bó kiểu ấy của tôi với mọi hình thái và mọi dòng chảy của cuộc sống đều đã biến mất rồi. Thế giới đã bị ném vào giữa tính tương đối, và chỉ có thời gian là chuyển động.

Tôi chẳng muốn dông dài thêm nữa: khi một Kim Các vĩnh cửu, một Kim Các tuyệt đối xuất hiện, khi con mắt của tôi đã đổi thành con mắt của Kim Các, thì cõi đời sẽ biến dạng ra như thế, rồi nơi cái cõi đời đã biến dạng ấy, chỉ có Kim Các còn gìn giữ hình thái, chiếm hữu Cái Đẹp; những gì còn lại được trả về cát bụi. Từ khi tôi giẫm lên ả điếm ngày ấy trong vườn Kim Các, rồi Tsurukawa đột ngột lìa đời, tôi cứ lặp đi lặp lại trong tim câu hỏi: “Dẫu vậy, cái ác có chăng vẫn tồn tại trong đời?”

***

Tháng Giêng, Chiêu Hòa năm thứ hai mươi tư⁽²⁾.

Tận hưởng ngày thứ Bảy không phải tọa thiền, tôi đi xem phim tại một rạp xi nê hạng ba rẻ tiền, và một mình đi đến Shinkyogoku mà đã rất lâu tôi chưa đến. Giữa đám đông nhốn nháo tôi đụng mặt một người trông rất quen, nhưng chưa kịp nhớ ra là ai thì gương mặt ấy đã chìm vào sóng người và biến mất sau lưng tôi.

Người đàn ông đó đội một cái mũ phớt, mặc áo khoác mắc tiền và quàng khăn cổ, sánh bước bên một người đàn bà mặc áo khoác màu đỏ son trông rõ ràng là một geisha. Khuôn mặt ông ta hồng hào, phúng phính, cái vẻ trong sạch tựa trẻ thơ kỳ lạ mà đám đàn ông trung niên thông thường không hề có, và cái mũi dài... đó là những nét đặc thù của khuôn mặt không của ai khác ngoài sư cụ, mà cái mũ phớt đã che đi đôi phần.

Mặc dù tôi chẳng làm gì sai trái, tôi vẫn cứ sợ bị bắt gặp. Ngay khi đó tôi cảm thấy tôi muốn tránh chuyện làm kẻ thấy tận mắt, kẻ làm chứng và dây dưa vào chuyện ngấm ngầm tín hay bất tín đối với sư cụ.

Thế rồi một con chó đen đi qua đám đông nhốn nháo đêm tháng Giêng. Con chó đen lông xù này dường như quen di qua nơi đông người như thế. Nó luồn lách một cách thành thạo qua chân của khách qua đường với y phục nhà binh lẫn giữa áo khoác đàn bà đẹp đẽ, và đôi khi dừng lại trước các cửa hàng. Nó ngửi ngửi phía trước tiệm bán thổ sản vẫn còn bán bánh yatsuhashi ngày xưa có gốc từ Thánh Hộ Viện⁽³⁾. Nhờ ánh sáng trước cửa tiệm, tôi có thể thấy mặt của con chó, nhưng một mắt của nó đã bị giập nát. Máu và ghèn đông lại nơi khóe mắt bị giập trông giống như đá mã não. Con mắt lành cứ nhìn thẳng xuống mặt đường. Lông xù trên lưng đây đó dính bết lại, những mảng lông cứng ấy nổi rõ lên.

Tôi không biết chắc tại sao con chó lại lôi cuốn sự chú ý của tôi. Có lẽ là vì nó đã ngang ngạnh mang theo nó một thế giới khác khi đi lang thang qua hàng hàng phố thị đẹp đẽ, sáng láng này. Nó đi trong cái thế giới tối tăm chỉ có khứu giác, thế giới ấy chồng lên phố xá của con người, ngược lại, ánh đèn, tiếng hát từ đĩa than và âm thanh của tiếng cười chính là thứ mùi tăm tối đeo đẳng đe dọa nó. Bởi trật tự của mùi đáng tin cậy hơn, cái mùi nước tiểu bám nơi chân ẩm ướt của chó quả thực kết nối với cái mùi thối phảng phất phát ra từ nội tạng và các cơ quan của con người.

Trời thì lạnh buốt. Một nhóm vài người trẻ tuổi, dân chợ đen đi dọc theo con đường, đi qua cây thông và ngắt lá cây thông trưng dịp đầu năm mà tới nay vẫn chưa dọn. Chúng mở lòng bao tay mới bằng da ra và xem ai ngắt nhiều nhất. Một đứa chỉ có một ít lá trong lòng bàn tay, đứa kia lại có cả một nhánh thông nhỏ. Chúng nó cười vang và đi khuất xa.

Thế rồi tôi thấy tôi theo con chó hồi nào không hay. Trong một lúc, tôi cứ ngỡ là tôi đã mất dấu con chó, nhưng rồi nó lại xuất hiện. Nó rẽ vào con đường dẫn tới phố Kawaramachi. Tôi đi vòng vòng theo nó tới vỉa hè của đường tàu điện chạy. Ở đây tối tăm hơn ở Shinkyogoku. Bóng dáng con chó lặn đâu mất tích. Tôi ngừng lại và nhìn theo mọi hướng. Khi ra tới đầu đường, tôi đưa mắt tìm xem con chó.

Ngay lúc đó, một chiếc xe thuê bóng loáng dừng trước mắt tôi. Cửa mở, và một phụ nữ bước lên xe trước. Tôi bất giác đưa mắt nhìn phía ấy. Có người đàn ông theo sau người phụ nữ và cũng định bước lên xe. Người đàn ông ấy bỗng chú ý nhìn về hướng tôi, rồi đứng chết trận.

Hóa ra đó là sư cụ. Tôi không hiểu làm sao sư cụ mà tôi vừa mới sém gặp lúc nãy lại cùng người đàn bà đi quanh một vòng, và bây giờ rơi vào tình cảnh ngượng ngùng tình cờ gặp tôi lần nữa. Gì thì gì, đây chính là sư cụ và tôi vẫn nhớ cái màu đỏ son nơi chiếc áo khoác của người đàn bà đang leo lên xe là cái màu mà tôi nhìn thấy ban nãy.

Lần này thì tôi chẳng né tránh mà làm gì, nhưng tôi hoàn toàn bị chấn động, nói không ra lời. Trước khi phát ra tiếng, cái giọng cà lăm cứ sôi sục trong miệng tôi. Cuối cùng tôi có cái sắc mặt mà tự tôi, tôi cũng không ngờ tới. Ấy là, không chút chi dính dáng với tình cảnh trước mắt, tôi quay về phía sư cụ và cười toáng lên.

Tôi không thể giải thích tại sao tôi lại cười như thế. Tiếng cười như thể từ bên ngoài đến và đột nhiên chiếm lấy miệng tôi, nhưng khi sư cụ nhìn thấy tôi cười, mặt thầy biến sắc.

“Đồ khùng! Bộ ngươi muốn theo dõi ta hả?”

Mắng như thế xong, tức khắc sư cụ leo lên xe trước mắt tôi và đóng cửa cái rầm. Khi chiếc xe thuê phóng đi, tôi mới hiểu ra rằng rõ ràng thầy đã nhận ra tôi tại Shinkyogoku lúc nãy.

Ngày hôm sau, tôi chờ thầy kêu tôi vào để quở trách. Đây sẽ là dịp cho tôi được giải thích, nhưng, giống y như vụ tôi đạp vào bụng ả điếm, từ ngày hôm sau ấy thầy bắt đầu hành hạ tôi bằng cách lẳng lặng không nói năng gì.

Vào thời gian này, tôi lại nhận được thư mẹ tôi gởi. Giống như những thư trước, câu kết thúc luôn là bà chỉ sống để chờ tới ngày tôi trở thành sư trụ trì của Lộc Uyển Tự.

“Đồ khùng! Bộ ngươi muốn theo dõi ta hả?” Sư cụ đã hét lên những lời như thế. Càng nhớ lại, lại càng thấy những lời này thật bất xứng. Nếu thầy ra dáng một thiền sư hơn, giàu óc hài hước, hào phóng, cởi mở hơn, có lẽ thầy đã không buông lời trách mắng thô tục ấy với đệ tử, và thay vào đó thầy sẽ nói một lời hiệu quả hơn, như đưa dao găm đâm vào tim vậy. Chuyện đã qua chẳng thể cứu vãn, nhưng nhìn lại thì thấy chắc chắn vào lúc đó thầy đã hiểu lầm tôi, và dựa trên cái tình cảnh trông như thể tôi cố ý bám đuôi và bắt quả tang thầy mà thầy tin rằng tôi đã cười nhạo thầy. Kết quả là thầy rối cả lên và trút cơn giận ra một cách thiếu kiềm chế.

Gì thì gì, thái độ im lặng của sư cụ lại một lần nữa hóa thành nỗi lo đè lên tôi ngày này qua ngày khác. Sự tồn tại của thầy trở thành một sức nặng giống như bóng con bướm đêm cứ bay quẩn quanh gây khó chịu trước mắt tôi. Khi được mời đi làm lễ cầu siêu bên ngoài chùa, sư cụ luôn mang theo một hoặc hai thầy tăng. Trước kia, luôn là thầy phó ti đi cùng, nhưng dạo này, vì cái chuyện dân chủ hóa, thầy phó ti, thầy điện ti⁽⁴⁾, tôi và hai môn sinh khác thay phiên nhau theo sư cụ. Vì thầy coi quản ký túc xá vẫn còn lưu tiếng nghiêm khắc tới nay đi nhập ngũ và đã tử trận, nên thầy phó ti bốn nhăm tuổi đảm trách luôn công việc này. Sau khi Tsurukawa chết, thì một môn sinh khác được bổ sung vào.

Đúng thời điểm ấy, thầy trụ trì của một chùa cùng thuộc phái Tướng Quốc Tự qua đời, sư cụ được mời đến dự lễ nhậm chức của thầy trụ trì mới, và trúng ngay phiên tôi theo hầu. Vì sư cụ không có ý phản đối chuyện tôi đi cùng, tôi rất mong sẽ có cơ hội để giải thích một phần nào đó trên đường đi hoặc đường về. Nhưng đêm hôm trước lễ nhậm chức, một môn sinh mới gia nhập với nhóm chúng tôi, và những hy vọng sẽ được nói với thầy hôm đó coi như hỏng một nửa.

Những người quen với Ngũ Sơn văn học⁽⁵⁾ chắc hẳn còn nhớ bài nhập viện pháp ngữ khi ngài Sekishitsu Zenkyu vào chùa Vạn Thọ ở Kyoto, năm thứ nhất đời Khang An⁽⁶⁾. Từng lời giảng hay ho của thầy trụ trì mới khi bước vào ngôi chùa mà thầy sẽ trông coi, từ cổng chùa đi vào Phật điện, Thổ Địa đường, Tổ Sư đường, và cuối cùng vào phòng sư trưởng, tất cả mọi sự kiện này cứ đọng mãi trong lòng tôi.

Chỉ tay vào cổng chính, khấp khởi vui mừng vì nhiệm vụ mới, thầy nói một cách hãnh diện:

“Bên trong Thiên Vực Cửu Trọng⁽⁷⁾, cổng Đế Thành Vạn Thọ. Tay không ta mở khóa, chân không ta leo núi Côn Luân.”

Bắt đầu nghi thức đốt hương. Đốt tự pháp hương là nghi thức dâng hương báo ân thầy tiền nhiệm. Xưa kia, vào thời đại Thiền tông chưa bị trói buộc bởi những điển lệ, dòng giác ngộ cá nhân được đặt nặng trên hết, thì sư phụ không chọn đệ tử, mà đệ tử chọn sư phụ. Đệ tử không chỉ nhận ấn khả⁽⁸⁾ từ sư phụ đầu tiên mình thụ nghiệp mà còn từ nhiều thầy khác; và trong pháp ngôn của buổi lễ dâng hương, thầy kế nhiệm sẽ xưng ra tên của vị sư phụ mà mình nguyện kế tục trong số các sư phụ tiền nhiệm đã dạy phật pháp cho mình.

Trong khi nhìn nghi thức dâng hương trang trọng, tôi tự hỏi liệu khi tôi kế nhiệm Lộc Uyển Tự, và khi làm lễ dâng hương thầy tiền nhiệm như thế này, tôi có xưng tên của sư cụ như điển lệ quy định không, hay có lẽ tôi sẽ bỏ cái điển lệ xưa bảy trăm năm và sẽ xưng một tên khác. Cái lạnh lẽo của phòng phương trượng vào một buổi chiều đầu xuân, mùi của năm loại hương đang bảng lảng trong chùa, những chuỗi cườm lóng lánh giữa ba món đồ thờ bình hoa, lư hương, chân nến, cái hào quang bao quanh lưng của tượng Phật, sắc áo cà sa của hàng hàng thầy tăng đang ngồi... tôi tưởng tượng một ngày nào đó tôi sẽ cử hành nghi thức dâng hương sư phụ tiền nhiệm, và tôi tự hình dung ra mình trong dáng dấp thầy trụ trì mới.

... Vào lúc ấy, được bầu không khí hăng nồng chớm xuân khích lệ, tôi sẽ giẫm lên những tập quán bằng sự trở mặt hồ hởi. Các vị sư ngồi trong hàng sẽ sửng sốt cứng cả miệng, sẽ tái cả mặt vì giận dữ. Tôi sẽ không thốt ra tên sư cụ. Tôi sẽ nói cái tên khác.

... Tên khác? Nhưng vị sư phụ thực sự dẫn dắt tôi trên con đường đến giác ngộ sẽ là ai? Sư phụ tiền nhiệm thực sự của tôi là ai nhỉ. Tôi bị nghẹn họng. Cái tên khác ấy, bị những âm thanh cà lăm chặn lại, thật không dễ dàng mà thoát ra được. Tôi sẽ cà lẳm cà lăm. Trong khi tôi cà lăm, cái tên khác - “Cái Đẹp” sẽ thoát ra khỏi cửa miệng, “Hư Vô” sẽ biến thành lời. Thế rồi tăng chúng sẽ cười òa lên, và giữa những trận cười ấy, tôi sẽ đứng đờ ra trong nỗi hổ thẹn...

Bỗng trí tưởng tượng chững lại. Sư cụ có chuyện phải làm, và tôi, người phụ tá, phải giúp thầy. Được làm người phụ tá trong buổi lễ như thế đã đáng hãnh diện rồi, vậy mà sư cụ trụ trì chùa Lộc Uyển vào hôm đó còn là thượng khách. Khi thầy thượng khách thắp hương xong, thầy gõ cái chày gọi là chày trắng, chứng nhận thầy trụ trì mới không phải là Phật giả, tức thầy chùa giả. Sư cụ xướng lên:

“Pháp diên long tượng chúng

Đương quán đệ nhất nghĩa.”

(Rồng voi nơi chiếu đạo

Đương nhìn đệ nhất nghĩa⁽⁹⁾.)

Rồi sư cụ gõ thật lớn tiếng cái chày trắng. Cái tiếng phát ra từ chày dội vang từ tay sư cụ làm cho tôi một lần nữa nhận ra sự kỳ diệu của quyền lực nơi thầy.

Tôi không thể chịu đựng được cái kiểu im lặng không biết sẽ tiếp tục đến bao giờ của thầy. Nếu trong tôi còn có những tình cảm nào đó của con người, tại sao tôi lại không có quyền hy vọng một tình cảm đáp lại từ sư cụ, dù là yêu hay ghét.

Cứ băn khoăn nhìn vào mặt của sư cụ mỗi khi có dịp đã trở thành thói quen đáng tội nghiệp nơi tôi, nhưng tôi chẳng thấy lộ ra dấu hiệu tình cảm đặc biệt nào trên mặt sư cụ. Sự vô cảm nơi thầy thậm chí còn chẳng phải sự lạnh lùng. Nếu cái vẻ mặt trơ trơ ấy có nghĩa là thầy khinh bỉ đi nữa, cái khinh bỉ ấy cũng không nhắm vào cá nhân tôi, mà giống như nhắm vào thứ chung chung hơn, ví dụ như là lũ người hay những thứ khái niệm trừu tượng.

Từ ấy, tôi gắng gỏi hình dung ra cái đầu giống con thú của sư cụ và những chuyện xác thịt đáng xấu hổ nơi thầy. Tôi tưởng tượng ra hình dáng thầy đang đại tiện, rồi tôi lại tưởng tượng ra hình dạng thầy khi ngủ với người đàn bà mặc áo khoác đỏ son. Tôi tưởng tượng khuôn mặt vô cảm của thầy dịu đi, phảng phất nét gì vừa cười vui vừa đau đớn sau cơn khoái cảm.

Cái bóng mượt, mềm mại nơi da thịt thầy tan chảy vào lớp da thịt cũng bóng mượt, mềm mại của ả đàn bà ấy, hầu như dính thành một. Cái bụng của thầy phình lên ép với cái bụng cũng phình lên của ả đàn bà... Thế mà, thật là lạ, dù tôi cứ buông cho trí tưởng tượng tự do thế nào đi nữa, cái bản mặt trơ trơ của thầy cứ làm cho tôi nghĩ ngay tới cái biểu cảm mang thú tính khi giao cấu hay đại tiện, và không có gì lấp đầy khoảng cách giữa hai thứ ấy. Sắc màu của những tình cảm vi tế ngày thường không kết nối khoảng cách này như chiếc cầu vồng, mà nó biến dạng từ thái cực này đến thái cực kia. Cái duy nhất kết nối đôi chút khoảng cách này và đưa ra một dấu chỉ mong manh là lời mắng thô lỗ của thầy lúc ấy: “Đồ khùng! Bộ ngươi muốn theo dõi ta hả?"

Cuối cùng sau khi đã quá mỏi mệt vì suy nghĩ, vì chờ đợi, tôi trở thành tù nhân cho một ước muốn ghim sâu trong lòng, đó là ước muốn có được cái bản mặt đầy ghét nhơ của sư cụ. Kết quả là tôi nghĩ ra một cách như dưới đây, dù nó có vẻ khùng khùng, trẻ con, và rõ ràng bất lợi cho tôi, nhưng tôi không thể kiềm chế được. Thậm chí tôi còn chẳng hề suy xét đến chuyện cái trò đểu này sẽ càng củng cố và làm tăng thêm sự hiểu lầm của sư cụ đối với tôi.

Tôi đi học và hỏi Kashiwagi tên và địa chỉ của cái cửa tiệm ấy. Kashiwagi cho tôi biết mà cũng chẳng cần hỏi lý do. Ngày hôm ấy tôi vội vàng đến cửa tiệm và xem thật nhiều ảnh lớn cỡ bưu thiếp chụp các geisha nổi tiếng ở Gion.

Những khuôn mặt hóa trang không tự nhiên ấy thoạt nhìn thì giống nhau, nhưng rồi dần từ bên trong những nét đậm nhạt tinh tế của tính cách từng người hiện ra, xuyên qua lớp mặt giả tạo đầy son phấn giống nhau, bóng tối và ánh sáng, thông minh sắc sảo và ngờ nghệch xinh đẹp, phụng phịu và vui tính, bất hạnh và may mắn... vẻ này nét kia hiện lên thật sống động. Cuối cùng tôi tìm ra được một tấm hình mà tôi muốn tìm. Tấm ảnh này, vì có đèn điện của tiệm chiếu vào, làm lung linh ánh phản chiếu trên mặt giấy bóng khiến tấm ảnh chỗ tỏ chỗ mờ, nhưng khi đặt ảnh vào lòng bàn tay che bớt ánh sáng phản chiếu, thì mặt người đàn bà bận áo khoác màu đỏ son ngày ấy hiện ra.

“Cho tôi tấm này.” Tôi nói với chủ tiệm.

Lạ lùng sao khi tôi lại có thể bạo gan như vậy, và ăn khớp với điều đó, lạ lùng sao từ khi nhúng tay vào âm mưu này, tôi cảm thấy trong lòng rộn ràng vì niềm vui khó tả. Đầu tiên tôi nghĩ sẽ nhằm lúc sư cụ vắng mặt để thầy không biết là ai đã làm, nhưng trong khi cái hứng chí bốc đồng lôi kéo, thì tôi đã chọn cái phương pháp nguy hiểm sẽ khiến thầy thấy rõ rành rành rằng ấy là trò của tôi.

Hiện giờ, tôi vẫn đảm trách giao báo mỗi sáng cho sư cụ. Sáng tháng Ba hẵng còn se lạnh, như thường lệ tôi đi lấy báo ngoài cổng chùa. Tôi lôi trong túi áo ra tấm ảnh của cô geisha ở Gion, và khi tôi kẹp nó vào trong xấp báo, tim tôi cứ đập thình thịch.

Ở giữa khúc cua cho xe quay đầu trong sân trước có một vòng giậu tròn trồng cọ vạn tuế đẫm ánh mặt trời ban mai. Lớp vỏ sần sùi của thân cọ được nắng mai điểm trang rực rỡ. Bên trái có một cây bồ đề. Bốn năm con chim sẻ bay về muộn theo nhau loanh quanh trên cành và kêu hoài hoài những tiếng thầm thì nghe như tiếng lần chuỗi hạt. Tôi cảm thấy lạ là vào tiết trời này mà vẫn còn chim sẻ, nhưng mấy búi lông vàng nhỏ xíu đang chuyền qua lại những cành cây nắng rọi kia hẳn là chim sẻ. Sỏi trắng yên ắng trong vườn trước.

Tôi đi dọc cái hành lang vẫn còn đọng nước đó đây sau khi được lau dọn qua loa, cẩn thận để không làm ướt chân. Phòng của sư cụ trong đại thư viện, cửa trượt giấy đang đóng. Sáng sớm tinh mơ, sớm đến mức màu trắng của của trượt giấy vẫn còn nổi rực lên. Tôi quỳ gối xuống và thưa như thường lệ:

“Xin thầy cho con được giao báo cho thầy.”

Sư cụ đáp tiếng. Tôi mở cửa trượt giấy đi vào rồi đặt khe khẽ tờ báo đã được gấp lên một góc bàn. Thầy đang cúi đầu đọc cuốn sách nào đó. Không nhìn tôi. Tôi thối lui, kéo cửa lại, cố giữ bình tĩnh và chậm rãi đi dọc hành lang về phòng.

Tôi ngồi xuống trong phòng riêng của tôi, và trong khoảng thời gian chờ đi học, tôi để mặc cho tim đập càng lúc càng rộn ràng, cho tới lúc đó tôi chưa từng mong đợi điều gì như vậy. Mặc dù tôi làm chuyện ấy để khiến thầy ghét tôi, lòng tôi vẫn mơ tới cái cảnh kịch tính tràn đầy tình cảm nồng nàn, mà trong đó người với người có thể hiểu nhau.

Biết đâu sư cụ sẽ đột nhiên đến phòng tôi và tha thứ cho tôi? Tôi, kẻ được tha thứ, sẽ lần đầu trong đời chạm được vào thứ cảm xúc trong sáng, không vướng chút gì bụi bặm, như lúc trước Tsurukawa thường ngày vẫn mang. Cũng có thể sư cụ và tôi sẽ ôm nhau, và những gì còn lại sau đó chỉ là nỗi tiếc nuối có sao sự hiểu nhau lại đến chậm như thế.

Tôi cũng không giải thích nổi tại sao tôi lại hào hứng cho được, dù chỉ trong phút chốc, về cái chuyện không tưởng buồn cười như thế. Nếu bình tĩnh mà suy nghĩ, tôi sẽ nhận ra hành động ngớ ngẩn, ngu xuẩn của tôi sẽ chọc giận sư cụ, sư cụ sẽ gạch tên tôi khỏi danh sách những ứng viên sẽ kế nhiệm thầy chức trụ trì, và thế là tự tôi đã khởi sự cho việc mãi mãi mất hết hy vọng trở thành người chủ của Kim Các, và trong lúc làm những điều ấy tôi còn quên mất đi sự gắn bó bấy lâu nay của tôi với Kim Các.

Tôi chăm chú vểnh tai về phía phòng của sư cụ nằm trong khu đại thư viện. Chẳng có âm thanh nào từ đó phát ra.

Tôi chờ đợi sự giận dữ điên cuồng, chờ tiếng rống to như sấm động của thầy. Tôi nghĩ tôi sẽ không hối hận dẫu tôi bị đánh, bị đấm, bị đạp lộn nhào, bị chảy máu.

Nhưng khu đại thư viện vẫn yên ắng, chẳng có tiếng tăm gì từ đó phát ra.

Sáng hôm ấy, khi đến giờ đi học và rời khỏi Lộc Uyển Tự, lòng tôi đã trở nên mệt mỏi và hoang phế. Dù có vào giảng đường đi nữa, lời thầy giảng cũng chẳng vào lọt tai tôi. Khi thầy hỏi tôi, tôi trả lời lạc đề, mọi người đều cười. Tôi nhìn Kashiwagi và thấy chỉ mình anh ta đang nhìn ra ngoài cửa sổ với cái vẻ bất cần. Anh ta hẳn đã nhận ra tấn kịch trong lòng của tôi.

Khi tôi trở lại chùa, chẳng có gì thay đổi. Tính vĩnh cửu của sự tối tăm, ẩm mốc của sinh hoạt trong chùa đã được thiết lập sao cho giữa hôm nay và ngày mai không nảy sinh chút khác biệt nào. Mỗi tháng có hai buổi giảng giáo điển, và hôm nay là một ngày như vậy. Mọi người trong chùa cùng nhau tụ tập tại nơi thầy ở để nghe thầy giảng kinh sách. Tôi tin có lẽ thầy sẽ dùng Vô Môn Quan như cái cớ để quở trách tôi trước mặt mọi người.

Lý do mà tôi tin như thế thì có ngay đây. Bởi tôi ngồi đối diện với sư cụ trong buổi giảng kinh tối nay, và cảm thấy một thứ dũng khí đàn ông, mặc dù chẳng hợp với tôi cho lắm, đã hiển hiện nơi tôi. Và do đó, tôi nghĩ sư cụ sẽ đáp lại tôi bằng cách thể hiện phẩm cách của người đàn ông ở thầy, thầy sẽ dẹp bỏ cái vẻ đạo đức giả, sẽ thú nhận trước mặt mọi người chuyện thầy đã làm và thêm vào đó, quở trách những trò hèn mạt của tôi.

... Dưới ngọn đèn điện tù mù, những người trong chùa tụ tập lại, trong tay cầm cuốn Vô Môn Quan. Đêm thật lạnh, nhưng chỉ có một cái bếp sưởi nhỏ đặt cạnh sư cụ. Có tiếng mũi khụt khịt. Bóng đổ trên những khuôn mặt già, trẻ cúi xuống. Cái vẻ kiệt sức không thể tả nổi cũng đọng trên những khuôn mặt như thế. Người đệ tử mới nhập chùa ban ngày làm thầy giáo trong một trường tiểu học, cái kiếng cận thị của anh ta lúc nào cũng về vệ trên sống mũi gầy.

Chỉ có tôi cảm thấy được nội lực trong thân thể mình. Ít nhất thì tôi cho là thế. Mở sách ra, sư cụ đảo mắt nhìn quanh mọi người, trong khi mắt tôi dõi theo mắt thầy. Tôi muốn thầy thấy rõ là tôi quyết không cụp mắt xuống, nhưng đôi mắt bao bởi những nếp nhăn núng nính của thầy nhìn lướt qua tôi với vẻ chẳng hứng thú gì, và di chuyển tới những khuôn mặt đang cúi xuống khác.

Buổi giảng kinh bắt đầu. Tôi chỉ chờ cho tới cái lúc lời giảng kinh đột nhiên có gì đó liên quan với tôi. Tôi căng tai ra nghe. Tiếng the thé của thầy cứ tiếp tục. Cái tiếng lòng của thầy, thầy chẳng thốt ra dù chỉ một lần...

Đêm ấy tôi không ngủ được và tôi khinh bỉ thầy, tôi nhạo cười cái thói đạo đức giả của thầy, nhưng lòng hối hận cứ dần dần trỗi lên trong tôi đã không bỏ tôi lại mãi trong cơn phấn khích.

Sự khinh bỉ đối với thói đạo đức giả của sư cụ dẫn đến chỗ làm lòng tôi mềm lại một cách lạ kỳ, và cuối cùng, vì nhận ra sư cụ là một đối thủ không ra gì như thế, tôi đã ngộ ra dù tôi có xin lỗi thì cũng không thua. Đã trèo nhanh lên được một ngọn đồi, lòng tôi giờ lại chạy bổ xuống đồi.

Tôi nghĩ sẽ đi xin lỗi thầy ngày mai. Khi trời sáng, tôi lại nghĩ sẽ đi xin lỗi thầy vào lúc nào đó trong ngày. Vẻ mặt của thầy vẫn như cũ, chẳng có gì thay đổi.

Đó là một ngày gió thổi ào ào. Đi học về, tôi tình cờ mở ngăn kéo bàn và thấy một vật được gói bởi một miếng giấy trắng. Cái vật được gói ấy, chính là tấm ảnh kể trên. Và trên miếng giấy gói ấy chẳng có lấy một chữ.

Xem chừng bằng cách này thầy đã đưa ra một cái kết cho sự việc. Rõ ràng thầy không có ý định bỏ qua chuyện này, nhưng dường như thầy muốn cho tôi biết rằng chuyện tôi làm chẳng đi tới đâu, nhưng cái cách hoàn lại tấm ảnh lạ lùng như thế thình lình gieo vào đầu tôi hàng hàng lớp lớp tưởng tượng.

“Như thế là thầy cũng đau khổ,” tôi nghĩ. “Thầy, hẳn là sau nhiều buồn phiền trăn trở, mới nghĩ ra cách này. Giờ thì chắc chắn thầy đang ghét tôi. Có lẽ, về phần tấm ảnh, thầy không ghét, nhưng mà tấm ảnh làm cho thầy phải giấu mình khỏi con mắt kẻ khác ngay trong chùa của chính mình, nó làm cho thầy phải rình lúc vắng người mà nhón chân bước qua hành lang, và thầy phải vào phòng đệ tử mà thầy chưa hề ghé một lần, và rồi mở ngăn kéo bàn của tôi như đang làm một chuyện tội lỗi. Tôi đã khiến thầy phải mang cái bộ dạng ti tiện đến như vậy, thầy có đủ lý do để ghét tôi.”

Khi nghĩ như thế, một nỗi vui mừng lạ lùng trỗi lên trong lòng tôi. Thế rồi tôi lao đầu vào làm một chuyện vui. Tôi dùng kéo cắt nhỏ tấm hình của người đàn bà và gói trong hai lớp giấy chắc chắn được xé ra từ một quyển vở, và cầm chắc nó trong tay, tôi đi đến một nơi gần Kim Các.

Kim Các, đẫm cái cân bằng u ám thường lệ, đứng sừng sững dưới bầu trời đêm trăng lộng gió. Những chiếc cột thuôn thuôn đứng kế nhau, và khi ánh trăng rọi sáng chúng, chúng trông giống như những sợi dây đàn koto và Kim Các giống một nhạc cụ dị dạng, to lớn. Cảnh này còn tùy độ cao thấp của ánh trăng, nhưng đêm nay thì trông rõ là như thế. Gió đang thổi đầy bất lực qua khe hở giữa những dây đàn quyết không vang một thanh âm.

Tôi nhặt viên sỏi nơi chân tôi. Tôi gói viên sỏi vào giấy, túm chặt, rồi ném những mảnh vụn khuôn mặt người đàn bà bị cắt nhỏ được gói cùng sỏi vào lòng Kính Hồ. Những gọn nước lan hờ hững đến đầu bàn chân tôi đang đứng bên bờ hồ.

***

Chuyện tôi bỗng chuồn khỏi chùa vào tháng Mười một năm ấy là hậu quả tích tụ từ những chuyện kể trên.

Về sau nghĩ lại, tôi thấy chuyện chuồn khỏi chùa tôi đã suy nghĩ một thời gian dài, nhưng tôi vẫn thích cho đây là một hành động bị thúc đẩy bởi một sự thôi thúc chợt đến. Vì con người tôi về cơ bản thiếu sự bốc đồng, nên tôi đặc biệt thích mô phỏng cái sự bốc đồng. Ví dụ, một gã đàn ông tính đi thăm mộ cha mình và đã lên kế hoạch từ tối hôm trước. Vào ngày đã định, gã rời khỏi nhà, lúc đến trước nhà ga, gã bỗng đổi ý rồi đi đến nhà người bạn nhậu. Trong trường hợp này, có thể gọi gã là một kẻ bốc đồng thuần túy chăng? Sự đổi ý đột ngột của gã chẳng phải là một hành động phản lại ý chí của bản thân, có tính ý thức hơn cả cái công đoạn chuẩn bị thăm mộ tốn nhiều thời gian trước đó?

Động cơ trực tiếp của chuyện tôi chạy trốn khỏi chùa, đó là vì hôm trước đó, sư cụ với giọng điệu cương quyết nói không úp mở với tôi:

“Đã có lúc thầy nghĩ, thầy sẽ cho con nối nghiệp thầy, nhưng bây giờ dứt khoát thầy không còn giữ ý định đó nữa.”

Đây là lần đầu tiên thầy nói toạc ra như thế, đáng lẽ tôi phải đoán trước và từ lâu chuẩn bị cho lời thông báo này. Đó không phải là chuyện sét đánh ngang tai và là lý do làm tôi kinh hãi, hoảng loạn. Tuy nhiên tôi vẫn thích nghĩ chuyện trốn chùa của tôi là vì lời thông báo của thầy đã thúc đẩy tôi làm như thế.

Từ khi biết chắc sư cụ ghét tôi qua cái mảnh tấm ảnh, tôi bắt đầu xem nhẹ chuyện học hành thấy rõ. Thành tích của tôi trong năm đầu: tổng điểm 748, cao nhất là Hoa ngữ, lịch sử đều được 84 điểm, xếp hạng thứ 24/84. Thời gian dự lớp là 464 giờ, tôi vắng mặt không quá 14 giờ. Thành tích năm thứ hai: tổng số điểm là 693, tôi rơi xuống thứ 35/77. Nhưng đến năm thứ ba, tôi bỏ bê chuyện học hành, chẳng phải vì có tiền chơi bời mà chỉ vì tôi thích tận hưởng cái khoảng thời gian trốn học rỗi rãi; và học kỳ mới này lại bắt đầu ngay sau vụ tấm ảnh.

Khi học kỳ thứ nhất chấm dứt, nhà trường gởi thư lưu ý đến cho chùa và sư cụ đã quở trách tôi. Thành tích học tập kém và bỏ học nhiều đã đáng trách mắng rồi, nhưng điều làm cho thầy nổi giận ấy là học kỳ chỉ có ba ngày tiếp tâm⁽¹⁰⁾ mà tôi lại trốn. Tiếp tâm ở trường được tiến hành trước mỗi kỳ nghỉ hè, nghỉ đông và nghỉ xuân, mỗi lần ba ngày, với hình thức giống với ở các nơi dạy thiền chuyên môn.

Vụ khiển trách này là một dịp hiếm có sư cụ gọi tôi đến phòng riêng của thầy. Tôi chỉ biết cúi đầu, không nói năng gì. Dù tôi kín đáo mong mỏi trong lòng, nhưng thầy vẫn không hề hé môi, dẫu chỉ một lần, về vụ tấm hình hay vụ ả điếm tống tiền.

Nhưng từ lúc này trở đi, thái độ của thầy trở nên lạnh lùng xa cách thấy rõ. Có thể nói đây là kết quả mà tôi hy vọng, là chứng tích mà tôi trông mong được thấy, một loại thắng lợi của tôi, nhưng tôi đạt được những điều này chỉ bởi vì tôi đã làm biếng.

Học kỳ đầu của năm thứ ba, tôi bỏ học 60 giờ, gần gấp năm lần tổng số giờ vắng mặt trong ba học kỳ của năm đầu. Trốn học nhiều như thế, nhưng tôi chẳng đọc sách, và cũng chẳng có tiền để mà tiêu phí vào việc ăn chơi. Ngoài đôi khi nói chuyện với Kashiwagi, tôi cứ cô độc và chẳng làm gì cả. Tôi im lặng, cô độc và chẳng làm gì nhiều đến nỗi ký ức về Đại học Otani gần như gắn chặt với ký ức về một đời sống vô vi. Vô vi kiểu này liệu có phải là một cách tiếp tâm của riêng tôi? Trong khi sống như thế, tôi chẳng mảy may cảm thấy chán nản.

Có lần tôi ngồi trên cỏ hàng giờ, ngắm kiến vận chuyển những mẩu đất đỏ nhỏ để xây tổ. Kiến không khơi dậy hứng thú gì trong tôi. Cũng có lần tôi nhìn đăm đăm rất lâu làn khói mỏng bốc lên từ ống khói của nhà máy sau trường đại học. Khói chẳng khơi dậy hứng thú gì trong tôi. Tôi có cảm tưởng như thể tôi bị ngập tới cổ trong cái hiện hữu của chính tôi. Chỗ này chỗ kia nơi ngoại giới cứ lạnh rồi lại nóng. Phải rồi, nói thế nào đây nhỉ? Ngoại giới đang hình thành những vệt lốm đốm, rồi lại hình thành những đường vằn vện. Thế giới ngoài tôi, thế giới trong tôi thay phiên nhau một cách chậm rãi và bất quy tắc; và trong khi phong cảnh vô nghĩa chung quanh ánh lên trong mắt tôi, phong cảnh ấy xông vào trong tôi, nhưng những phần không xông vào lại lung linh sống động đằng kia. Thứ lung linh ấy đôi khi là lá cờ treo nơi nhà máy, một vệt như vặt vãnh trên tường hay chiếc guốc cũ bị vứt trên đám cỏ. Vạn vật trong nháy mắt sinh ra trong tôi rồi chết đi cũng trong nháy mắt. Hay tôi nên nói là mọi ý tưởng vô hình vô tướng? Những cái quan trọng và những cái vặt vãnh đan tay nhau. Sự kiện chính trị Âu châu tôi đọc trên báo sáng nay dường như có mối liên hệ không thể tách rời với chiếc guốc trước mắt tôi đây.

Tôi cũng ngẫm nghĩ giờ lâu về góc nhọn của đầu mũi một lá cỏ. Mà không hẳn là ngẫm nghĩ. Những ý niệm vặt vãnh kỳ cục như thế không bao giờ kéo dài, và phía trên những cảm giác của tôi, kẻ chẳng rõ đang sống hay đang chết, những ý niệm ấy cứ hiện đi hiện lại dai dẳng như một điệp khúc. Tại sao cái đầu mũi của lá cỏ phải nhọn tới mức ấy? Nếu là một góc tù, cái đặc biệt của loài cỏ sẽ mất và cõi thiên nhiên vì một góc tù như thế nơi lá cỏ mà phải sụp đổ cả hay sao? Khi một bánh răng vô cùng nhỏ của thiên nhiên bị gỡ ra, toàn thể thiên nhiên sẽ bị lật nhào hết hay sao? Tôi cứ bâng quơ nghĩ ngợi cái này tới cái khác kiểu như thế.

Chuyện sư cụ quở trách tôi nhanh chóng rò rỉ ra ngoài và những người trong chùa dần dần lánh xa tôi. Người đệ tử ghen tức vì tôi được vào đại học mà tôi kể trên kia, bây giờ mỗi khi nhìn tôi lại cười nhạt, nụ cười đắc thắng. Suốt cả mùa hè và mùa thu, tôi vẫn tiếp tục sống trong chùa mà chẳng thèm mở miệng với những người khác. Buổi sáng một ngày trước hôm tôi trốn khỏi chùa, sư cụ truyền cho thầy phó ti gọi tôi.

Đó là ngày 9 tháng Mười một. Vì chuẩn bị đến trường, tôi mặc đồng phục sinh viên đến gặp sư cụ. Khuôn mặt sư cụ từ trước tới giờ vốn phúc hậu hồng hào, khi gặp tôi, cơn khó chịu vì phải nói chuyện với tôi làm mặt thầy cứ cứng trơ ra một cách kỳ cục. Phần tôi, tôi cảm thấy khoái chí khi thấy sư cụ nhìn tôi như nhìn một người hủi. Đây là ánh mắt đẫm tình cảm tính người mà tôi hằng trông mong.

Ngay lập tức thầy quay mặt, và vừa xoa đôi bàn tay vào nhau phía trên lò sưởi nhỏ, thầy vừa nói. Cái âm thanh xoa xoa của lớp thịt trên bàn tay mềm, mơ hồ, mà vang vang chói tai, làm nhiễu loạn cả cái trong trẻo trong không khí của một sáng mùa đông. Thịt của Hòa thượng xoa vào thịt của Hòa thượng tạo nên cái cảm giác thân mật hơn mức cần thiết.

“Người cha quá cố của con sẽ buồn đến như thế nào? Hãy nhìn vào lá thư này. Đại học lại gởi thư với những lời lẽ nghiêm khắc như thế này. Con hãy nghĩ cứ như thế này thì cuối cùng chuyện gì sẽ xảy ra cho con. Có lúc thầy đã nghĩ...” Thế rồi sư cụ lại tiếp tục: “Đã có lúc thầy nghĩ, thầy sẽ cho con nối nghiệp thầy, nhưng bây giờ dứt khoát thầy không còn giữ ý định đó nữa.”

Tôi im lặng một lúc lâu, rồi nói:

“Vậy, hẳn là thầy đã từ bỏ con?”

Sư cụ không trả lời ngay, nhưng rồi thầy nói:

“Tới nước này mà con nghĩ thầy có thể giúp đỡ con được nữa hay sao?”

Tôi không tiếp lời thầy, nhưng ngay sau đó, không biết sao, tôi lại cà lăm về một chuyện khác:

“Thầy biết tận mọi ngõ ngách về con. Con cũng tin là con biết những chuyện về thầy.”

“Biết, biết gì nào?” Hòa thượng, đôi mắt tối sầm lại. “Chẳng nên cơm cháo gì đâu. Chỉ vô ích thôi!”

Tôi chưa từng thấy ở đâu bản mặt của một con người đã hoàn toàn rũ bỏ tục lụy đến như thế này. Tôi chưa từng thấy nơi đầu bản mặt của một kẻ dẫu đã nhúng vào những chuyện vặt vãnh của cuộc sống, tiền, gái và đủ thứ trên đời mà lại khinh miệt đời đến như thế này... Tôi cảm thấy ghê tởm như thể tôi vừa chạm vào một xác chết còn ấm, da dẻ còn tươi nhuận.

Vào lúc đó, cái cảm giác đau đớn muốn tránh xa, dù chỉ chốc lát, khỏi mọi thứ bao quanh bùng lên trong lòng tôi. Sau khi rời khỏi phòng sư cụ, tôi cứ nghĩ mãi về điều ấy, và ý tưởng này mỗi lúc một trở nên mãnh liệt hơn. Tôi dùng tấm khăn furoshiki gói cuốn từ điển Phật học và cây sáo xích-bát mà Kashiwagi đã tặng tôi. Mang theo gói đồ cùng với cặp sách, tôi vội vàng đi đến trường đại học và trong thời gian ấy tôi cứ nghĩ mãi chuyện ra đi.

Khi tôi bước vào cổng trường đại học, may thay Kashiwagi lại đi ngay trước tôi. Tôi kéo tay anh ta vào bên vệ đường. Tôi hỏi mượn 3000 yên và gán lại phần nào số tiền mượn bằng cuốn từ điển Phật học và cây sáo xích-bát mà tôi được tặng. Cái vẻ sảng khoái đượm màu triết học cố hữu của Kashiwagi khi diễn tả một nghịch lý biến mất khỏi mặt anh. Anh ta nheo mắt nhìn tôi, đôi mắt nhờ nhờ khói sương.

“Anh còn nhớ lời khuyên mà cha của Laertes trong vở kịch Hamlet nói cho con trai mình không? ‘Không được mượn tiền, cũng không được cho ai mượn. Nếu cho mượn, ắt mất cả tiền lẫn bạn’.”

“Tôi không còn cha nữa. Mà anh không cho mượn thì cũng được thôi.”

“Tôi đâu có nói không cho anh mượn. Chúng ta cứ từ từ bàn bạc với nhau xem sao. Tôi không biết đào đâu cho ra 3000 yên đây.”

Tôi tự nhiên muốn nói huỵch toẹt ra với Kashiwagi những mánh lới đào mỏ đàn bà của anh ta mà người phụ nữ dạy cắm hoa đã kể cho tôi, nhưng tôi ngưng lại được.

“Trước hết chúng ta hãy kiếm cách thẩy cuốn từ điển và cái ống sáo đã.”

Nói xong, Kashiwagi đột nhiên quay gót đi ra phía cổng trường đại học, nên tôi cũng xoay người theo, bước chậm lại để đi ngang hàng anh ta. Anh ta kể về một anh sinh viên nọ là chủ tịch câu lạc bộ Ánh Sáng, bị bắt vì bị nghi ngờ về những vụ cho mượn tiền chợ đen, nhưng đã được thả ra vào hồi tháng Chín, và người ta chẳng còn tin tưởng anh ta chút nào nữa, nên anh ta gặp khó khăn. Khoảng mùa xuân năm nay, anh chủ tịch của câu lạc bộ Ánh Sáng ấy đã làm cho Kashiwagi hứng chí, và anh ta thường xuyên trở thành đề tài nói chuyện của chúng tôi. Cả Kashiwagi lẫn tôi đều tin chắc anh chủ tịch vẫn là kẻ ăn to nói lớn trong xã hội, nhưng không ngờ hai tuần sau anh ta lại tự sát.

“Anh dùng tiền mà làm gì vậy?” Kashiwagi đột nhiên hỏi tôi. Và thực lòng tôi nghĩ đấy là câu hỏi không ăn khớp với tính tình của anh ta.

“Thì đi lang thang đâu đó.”

“Thế có trở lại không?”

“Cũng có thể...”

“Anh chạy trốn khỏi cái gì vậy?”

“Tôi muốn chạy thoát khỏi những gì bao quanh tôi, thoát khỏi cái mùi của sự bất lực thối rình quanh tôi... Sư cụ cũng bất lực. Bất lực tận cùng. Chuyện ấy tôi cũng hiểu rõ rồi.”

“Trốn chạy khỏi cả Kim Các hay sao?”

“Ừ, cả Kim Các nữa.”

“Kim Các cũng bất lực sao?”

“Kim Các không bất lực. Kim Các dứt khoát không bất lực, nhưng nó là cội rễ của mọi bất lực.”

“Ừ, đó là anh nghĩ như thế.”

Kashiwagi nói, và trong khi bước trên vỉa hè theo cái lối nhún nhảy khoa trương, anh ta chặc lưỡi một cách rất vui vẻ. Tôi theo anh ta, chúng tôi đi vào một tiệm bán đồ cổ nhỏ lạnh lẽo và bán cái ống sáo xích-bát. Chỉ bán được 400 yên. Sau đó chúng tôi dừng tại tiệm bán sách cũ và bán cuốn từ điển được đâu đó 100 yên. Để cho tôi mượn 2500 yên còn lại, anh ta đưa tôi về nhà trọ.

Ở đó, anh ta đưa ra một bài tính kỳ lạ. Cái ống sáo xích-bát là đồ tôi hoàn lại cho anh, cuốn từ điển coi như là tôi tặng anh ta, và vì cả hai món một khi thuộc về anh, cái món 500 yên tiền bán hai món như thế là tiền của Kashiwagi, và anh ta thêm 2500 yên vào, thế là tiền mượn đương nhiên thành 3000 yên. Và anh muốn nhận tiền lời mỗi tháng là 10% cho tới khi trả hết nợ. So sánh với tiền lời cắt cổ 34% của câu lạc bộ Ánh Sáng, thì đây thực sự là một ân huệ. Anh ta đưa giấy và bút nghiên ra và trịnh trọng viết điều kiện của món nợ, rồi anh yêu cầu tôi lăn ngón tay cái lên tờ giấy nợ. Vì tôi đang quá chán chuyện nghĩ ngợi về tương lai, tôi thấm mực ngay ngón tay cái nơi hộp mực dấu và ấn xuống tờ giấy nợ.

Tim tôi đánh gấp. Rời nhà trọ của Kashiwagi với 3000 yên trong túi, tôi bắt tàu điện xuống trước công viên Funaoka, chạy lên những bậc thang đá xếp theo đường vòng dẫn tới đền thờ Kiến Huân. Tôi tính sẽ rút xăm cho chuyến đi của tôi. Khi leo lên cầu thang đá, tôi thấy bên phải có thần điện chính của đền thờ Nghĩa Chiếu Đạo Hà sơn màu đỏ diêm dúa, và một đôi cáo đá nằm trong hàng rào lưới thép. Mỗi con cáo ngậm một cuốn sách trong miệng và ngay cả phần trong vành tai nhọn dựng đứng cũng bị sơn son.

Đó là một ngày se lạnh; gió thổi từng chặp qua màn nắng nhạt. Màu nắng yếu ớt lọt qua bóng cây khiến mặt đá của những bậc thang đi lên trông như có tro li ti rải xuống. Màu nắng quá yếu nên trông giống như tro bẩn.

Tôi chạy một hơi và khi tới khoảng sân trước rộng rãi của đền thờ Kiến Huân, tôi vã đầy mồ hôi. Ngay trước mặt tôi có bậc thềm đá tiếp liền bái điện. Mái ngói bằng phẳng chạy hướng về phía bậc thềm. Bên phải bên trái cầu thang, những cây thông lùn phủ phục dưới trời trên lối nhỏ dẫn đến đền thờ. Phía bên phải là nhà trị sự với tường gỗ ngả màu cổ kính. Ở cửa vào có tấm biển ghi dòng chữ “Nơi giải quẻ xăm”. Từ nhà trị sự hướng về phía bái điện có cái nhà kho màu trắng, và từ đó là trắc bá đứng rải rác. Dưới bầu trời với những đám mây lạnh trắng màu trứng ngậm rồi lại nhả ra những miếng nắng buồn bã, có thể thấy núi trập trùng phía Tây Kyoto.

Vị thần chính được thờ ở đền thờ Kiến Huân chính là Nobunaga; Nobutada, con trai trưởng của Nobunaga cũng được thờ chung. Đó là một ngôi đền mộc mạc, chỉ có lan can bao quanh bái điện là sơn đỏ.

Tôi bước lên bậc thềm đá, vái các vị, rồi đưa tay cầm lấy cái hộp gỗ cổ hình lục giác đặt trên bàn nằm ngang cạnh hòm cúng dường. Tôi lắc hộp gỗ. Một thẻ tre vót nhỏ rơi ra từ lỗ hộp. Có số “14” viết bằng mực tàu trên xăm.

Tôi quay người lại và trong khi đi xuống thềm đá tôi lẩm bẩm: “Mười bốn... mười bốn”. Cái âm thanh của con số đọng lại trên lưỡi tôi, và dường như dần dần mang một ý nghĩa nào đó. Tôi xin giải xăm nơi cửa nhà trị sự. Một bà trung niên hình như đang dở tay giặt giũ xuất hiện, không ngừng lau tay lên chiếc tạp dề. Bà ta nhận lấy khoản phí 10 yên tôi đưa ra với vẻ mặt vô cảm.

“Số mấy?”

“Thưa mười bốn.”

“Chờ đằng kia.”

Tôi ngồi xuống hiên chờ. Tôi nghĩ thật là vô nghĩa khi mà trong lúc tôi chờ đợi thế này, vận số của tôi lại được quyết định bởi bàn tay ẩm ướt, nứt nẻ của mụ đàn bà, nhưng tôi đã đến đây với ý định thử may rủi với chuyện vô nghĩa như thế, nên cũng chẳng sao. Bên kia cửa trượt bằng giấy đóng chặt có tiếng của chiếc khoen gắn trên cái tủ nhỏ, cũ và rất khó mở và tiếng giấy loạch xoạch. Thế rồi cửa trượt hé mở.

“Anh kia ơi, đây này.” Bà ta nói và tuồn ra một mảnh giấy mỏng. Rồi cửa lại đóng. Nơi góc của tờ giấy có vết ngón tay ướt đẫm. Tôi đọc. Tờ giấy giải xăm có hàng chữ:

“Số mười bốn: Hung.

Nếu ở lại đây ngươi sẽ bị tám mươi thần tiêu diệt.

Thần Okuninushi, kẻ đã bước qua đá nóng, xông vào làn tên, mũi đạn và những đau khổ khác, theo lời dạy của tổ tiên, đã phải thối lui khỏi Nước này.

Điềm báo về một cuộc tẩu thoát bí mật.”

Phần giải nghĩa nói về đủ loại chuyện không như ý, về những nỗi lo lắng trải ra trong tương lai. Tôi thì tôi chẳng sợ. Tôi nhìn vào mục “du lịch” nằm trong rất nhiều mục được liệt kê ở phần dưới tờ giải xăm. Mục này viết: “Du lịch: Hung; đặc biệt tránh đi về hướng Tây Bắc.”

Tôi quyết định đi về hướng Tây Bắc.

***

Tàu tuyến Tsuruga khởi hành từ ga Kyoto vào lúc 6 giờ 55 phút sáng. Giờ thức dậy trong chùa là 5 giờ 30 phút. Buổi sáng mồng 10, tôi thức dậy và mặc ngay đồng phục nhà trường, không ai thắc mắc gì. Họ đều đã quen giả vờ không thấy tôi. Vào lúc trời rạng đông, người người tỏa ra trong chùa, kẻ quét, người lau, quét dọn cho tới 6 giờ 30 phút.

Tôi quét sân trước. Tôi không mang bất cứ cái túi nào, và tính đột ngột chuồn mất khỏi chùa như ma che quỷ giấu. Tôi và cái chổi di chuyển trên con đường trải sỏi trắng mờ buổi rạng đông. Đột nhiên, cái chổi bị ngã nhào, hình bóng tôi biến mất và chỉ có một con đường sỏi trắng bị bỏ lại trong ánh tờ mờ sáng. Tôi đã mơ mộng rằng tôi phải rời đi như thế.

Đây là lý do tại sao tôi không nói lời tạm biệt với Kim Các. Nhất thiết là tôi phải đột nhiên bị búng khỏi tất thảy hoàn cảnh sống của tôi, bao gồm cả Kim Các. Tôi dần dần quét về phía cổng chính. Tôi ngắm vì sao mai giữa khoảng trống của những chòm thông.

Tim tôi đập thình thịch. Phải lên đường thôi! Phải chi câu nói ấy đang vỗ cánh bay lên. Dẫu sao đi nữa tôi cũng phải rời khỏi hoàn cảnh sống của tôi, khỏi ý tưởng về Cái Đẹp đang trói buộc tôi, khỏi một thời bất đắc chí, khỏi tật cà lăm, khỏi những điều kiện sống của tôi.

Cái chổi rời khỏi tay tôi rơi xuống giữa thảm cỏ đầy bóng tối như thể trái cây rời khỏi cành. Tôi giấu mình sau cây, bước rón rén về phía cổng chính, và khi lọt khỏi cổng, tôi phóng một mạch. Chuyến xe điện khởi hành đầu tiên đang tiến lại gần. Lẫn trong đám hành khách thưa thớt trông có vẻ là những công nhân, tôi tắm mình trong ánh đèn điện sáng chói trong xe. Tôi có cảm tưởng mình chưa bao giờ đến nơi sáng láng như thế này.

Các chi tiết của cuộc du ngoạn đến bây giờ vẫn thật sống động trong tôi. Tôi không thể khởi hành mà không biết mình đi đâu. Tôi quyết định đi thăm một nơi mà thời cấp hai đám học sinh chúng tôi từng đến đó một lần, nhưng trong khi dần dần tiến gần nơi ấy, cảm giác được ra đi, được giải thoát tăng lên dữ dội, trước mắt tôi dường như chỉ có những vùng chưa biết đến.

Tuyến tàu hỏa này là tuyến quen thuộc hướng về quê cũ nơi tôi sinh ra, nhưng những toa tàu cũ kỹ, ám khói chưa bao giờ có vẻ lạ lùng, tươi mới đến mức này. Từ nhà ga, còi tàu cho đến âm vang của cái giọng khàn khàn phát ra từ loa phóng thanh trong buổi sáng tinh mơ, tất cả khơi lại cùng một loại cảm xúc, làm cho nó mạnh lên, và trải ra ngay trước mắt tôi đây viễn cảnh trữ tình. Ánh mặt trời ban mai chia sân ga lớn ra từng phần. Tiếng giày chạy gấp gáp, tiếng guốc gỗ lóc cóc, tiếng còi tàu đều đều, dai dẳng, màu quýt vàng mà người bán hàng đưa từ thúng ra mời mua... Tôi cảm thấy từng chút từng chút của mọi thứ trước mắt đều là dấu hiệu, là điềm báo của một thứ gì lớn lao mà tôi đã phó thác thân tôi.

Mọi mảnh nhỏ bé của sân ga đều được gom lại, nén lại, hướng tới cái cảm xúc chia ly và ra đi đang chi phối tôi. Sân ga lùi lại đằng sau thật hào hoa, lịch sự dưới mắt tôi. Tôi đã cảm nhận được. Mặt phẳng trơ trơ của bê tông, nhờ cái vật đang chuyển mình tách bến ra đi, sao mà trở nên rực rỡ đến như thế.

Tôi phó mình cho con tàu. Thật buồn cười khi nói như thế, nhưng nói thế mới bảo chứng được cái cảm giác khó tin rằng vị trí của tôi đang dần dần di chuyển xa khỏi Kyoto. Ban đêm trong Lộc Uyển Tự, tôi đã đôi lần nghe thấy tiếng còi của những chuyến tàu hàng chạy qua gần vườn hoa và tôi không khỏi lấy làm lạ khi giờ đây chính tôi đang ngồi trên một chuyến tàu lao băng băng về phương xa suốt đêm ngày như thế.

Tàu chạy men theo con sông Hozu xanh biếc mà xưa kia tôi từng ngắm với người cha già bệnh tật. Vùng đất phía Tây dãy Atago và Arashiyama, nằm giữa nơi này và vùng Sonobe, có lẽ vì ảnh hưởng của dòng khí lưu nên khí hậu khác hẳn với Kyoto. Vào tháng Mười, Mười một, Mười hai, từ 11 giờ đêm cho tới 10 giờ sáng, sương mù từ sông Hozu dâng lên và bao phủ không chừa một góc cả vùng này. Loại sương mù này dâng lên không ngừng, chẳng mấy khi đứt đoạn.

Ruộng vườn mờ mờ trải ra, những thửa ruộng đã gặt lộ ra màu mốc xanh. Cây cối đứng rải rác trên bờ ruộng, cao có thấp có, to có nhỏ có. Cành và lá được cắt tỉa theo độ cao thích hợp, và các thân cây gầy đều được quấn một lớp rơm mà vùng này người ta gọi là “lồng hấp”, nên khi lần lượt hiện ra trong sương, chúng trông giống như những bóng ma cây. Ngoài ra, có lần tôi thấy một cây liễu lớn, tươi xanh hiện ra ngay trước cửa sổ tàu, xây lưng về cánh đồng lúa màu xám trải ngút tầm mắt, rủ những chiếc lá ướt, khẽ đung đưa trong màn sương mù.

Lòng tôi rộn rã như thế khi rời khỏi Kyoto, giờ đây lại cuốn theo hồi ức về những người đã khuất. Nỗi nhớ về Uiko, cha tôi và Tsurukawa gọi ra trong tôi một nỗi dịu dàng khôn tả, và tôi đâm ngờ tình yêu của tôi với con người có lẽ nào chỉ dành cho những người đã chết? Dẫu sao đi nữa, so với người còn sống, những người đã khuất thật dễ yêu hơn biết bao!

Trong toa khách hạng ba không đông lắm, những người còn sống khó mà yêu nổi đang bận bịu hút thuốc lá và bóc quýt. Mấy ông công chức đã luống tuổi của đoàn thể công cộng nào đó đang nói oang oang từ ghế bên cạnh. Họ đều mặc bộ đồ tây cũ, luộm thuộm; một mẩu vải lót kẻ sọc bị rách lòi ra khỏi ống tay áo của một người. Một lần nữa tôi phải cảm thán rằng dầu cho tuổi đời người ta có tăng lên thì cái sự tầm thường cũng chẳng suy giảm mảy may. Những bản mặt sặc mùi dân quèn sạm nắng, đầy nếp nhăn, cùng với cái giọng khàn đục vì rượu làm hỏng, có thể coi là biểu thị cho cái tinh hoa của một loại tầm thường.

Bọn họ đang bàn luận liệu bắt người nào cống hiến cho đoàn thể công cộng. Một ông lão đầu hói có vẻ bình tâm không tham gia chuyện trò, cứ lau đi lau lại bàn tay bằng chiếc khăn mùi xoa trắng đã ngả màu vàng vì giặt đi giặt lại không biết bao nhiêu lần.

“Bàn tay bị đen sì này, tự nhiên lấm đen vì khói tàu. Bực mình thật”

Một người khác góp chuyện.

“Có lần ông đã viết thư cho báo vì cái chuyện khói tàu này ấy nhỉ!”

“Không” ông lão hói đầu phủ nhận, “Nhưng dù sao đi nữa, thì cũng thật bực mình.”

Tôi nghe mà như không nghe. Họ nêu đi nêu lại tên của Kim Các Tự và Ngân Các Tự⁽¹¹⁾. Họ nhất loạt đồng ý là phải móc thật nhiều tiền từ hai chùa này. Mức lợi tức của chùa Ngân Các chỉ bằng phân nửa của chùa Kim Các, nhưng đấy cũng là một món tiền lớn. Ví dụ, người ta cho rằng lợi tức hằng năm của Kim Các Tự có lẽ trên 5 triệu yên, nhưng chi phí sinh hoạt của nhà chùa thông thường, bao gồm tiền điện, nước cũng không vượt quá 200 ngàn yên, người ta nói tiền còn lại thì dùng cho việc gì? Sư trụ trì bắt bọn tiểu tăng ăn cơm nguội và dùng tiền ấy để ăn chơi ngoài khu Gion mỗi đêm. Thêm nữa, vì không phải đóng thuế, nhà chùa khác nào đang được hưởng đặc quyền của một công dân nước khác. Rồi họ nói với nhau là phải đòi nhà chùa quyên tiền một cách không thương xót. Ông lão hói đầu vẫn cứ lau tay bằng chiếc khăn tay, đến lúc câu chuyện tạm ngừng, lại thốt lên:

“Thật là bực mình.”

Câu nói này coi như là kết luận của mọi người. Đôi bàn tay được lau chùi kỹ càng của lão già đó không còn một vệt muội than, tỏa ra ánh ngời như một chiếc netsuke⁽¹²⁾. Đôi bàn tay vốn có của ông ta nên được gọi là đôi găng tay hơn là bàn tay.

Thật kỳ lạ, nhưng đây là lần đầu tiên tôi nghe người đời chỉ trích nhà chùa. Chúng tôi thuộc thế giới tăng lữ, và ngay cả trường học cũng thuộc về thế giới đó, nên không có chuyện chúng tôi chỉ trích những chuyện có liên quan đến chùa. Thế mà cuộc nói chuyện giữa các ông công chức già không làm cho tôi ngạc nhiên chút nào. Tất cả những chuyện họ nói đều là sự thật hiển nhiên. Chúng tôi phải ăn cơm nguội. Hòa thượng đi chơi khu Gion. Nhưng tôi lại thấy ghét một cách không thể diễn tả nổi việc tôi phải hiểu theo cách hiểu mà đám công chức già này diễn giải. Tôi khó mà chịu đựng được việc mình hiểu ra nhờ vào “lời của người ta”. Lời của tôi khác với lời họ. Xin nhớ là dù có thấy sư cụ đi với geisha, tôi không vì thế mà ghét thầy dựa trên tiêu chuẩn đạo đức nào đó.

Cuộc chuyện trò của mấy ông công chức già, vì thế, bay đi và chỉ còn vương lại một sự ghét nhơ nhè nhẹ và một thứ tựa cái mùi dung tục lơ lửng trong lòng tôi. Tôi chẳng màng tìm kiếm sự ủng hộ của xã hội cho các tư tưởng của tôi. Tôi cũng không có ý đặt cho những ý tưởng của tôi một cái khung hầu giúp cho người đời hiểu được dễ dàng. Như tôi đã nói biết bao nhiêu lần, chuyện người đời không hiểu tôi, đấy là lẽ sống của đời tôi.

Bỗng cửa toa tàu mở, người bán hàng rong với tiếng rao khàn khàn hiện ra cùng một rổ hàng treo trước ngực. Bỗng nhớ tới cái bụng rỗng của mình, tôi mua ăn một hộp mì xanh nhưng có vẻ như làm bằng rong biển thay vì làm bằng gạo. Sương mù đã tan, nhưng bầu trời chẳng có vẻ gì sáng sủa. Tôi có thể bắt đầu thấy tại dải đất cằn cỗi dưới chân núi Tamba những ngôi nhà có trồng dâu tằm của những người làm giấy.

Vịnh Maizuru. Cái tên khơi dậy trong tôi nỗi niềm như những ngày xưa. Tôi cũng không biết vì sao. Nhưng từ cái thời niên thiếu tôi trải qua trong thôn Shiraku, “vịnh Maizuru” đã là danh xưng của biển vô hình và cuối cùng, nó trở thành tên của điềm báo về biển.

Cái biển vô hình ấy có thể thấy rõ ràng từ đỉnh núi Aoba sừng sững đằng sau thôn Shiraku. Tôi từng leo núi này hai lần. Lần trèo thứ hai, chúng tôi thấy hạm đội Liên hợp⁽¹³⁾ thả neo trong quân cảng Maizuru. Hạm đội đậu trong vịnh Maizuru lấp lánh nắng có lẽ đang tiến hành duyệt binh bí mật. Mọi sự bao quanh hạm đội đều có vẻ bí mật đến mức chúng tôi khó mà không tự hỏi liệu hạm đội thực sự có thật hay không. Vì thế, hạm đội chúng tôi thấy từ xa ấy trông giống như một đàn chim biển đen uy nghiêm mà chúng tôi chỉ biết mỗi tên và thấy trong ảnh chụp, đang tận hưởng một buổi tắm đầy bí mật dưới sự canh phòng của con chim già uy nghiêm mà không hề hay biết mình đang bị con người quan sát.

... Tôi được gọi về thực tại bởi tiếng rao của người bán vé tàu báo ga tiếp theo: “Tây Maizuru!” Giờ đây, trong đám hành khách không còn những anh lính hải quân vác hành lý trên vai vội vã đi. Người bắt đầu rời tàu hỏa, ngoại trừ tôi, chỉ có vài gã đàn ông có vẻ là dân chợ đen.

Mọi thứ đã thay đổi. Những bảng chỉ đường bằng tiếng Anh đầy vẻ đe dọa mọc trên những góc đường đó đây tại một hải cảng đã trở thành hải cảng ngoại quốc. Lính Mỹ qua lại thật nhiều.

Dưới bầu trời đầu đông ám mây, một làn gió nhẹ chở đầy vị muối thổi qua con đường dành cho xe nhà binh. Gió có cái mùi vô cơ, mùi sắt gỉ hơn là mùi biển. Một lạch biển trông giống như con kênh đào dẫn sâu vào tận trong thị trấn, trên cái mặt nước chết lặng đó, con tàu chiến nhỏ của Mỹ neo bên bờ,... nơi này rõ ràng có vẻ bình an, nhưng việc quản lý vệ sinh thái quá đã cướp mất đi cái vẻ sinh động lộn xộn mà gợi cảm hải cảng từng có trước kia, biến toàn bộ thị trấn thành một nơi giống như bệnh viện.

Tôi chẳng muốn tay bắt mặt mừng gì với biển ở đây. Biết đâu lại có một chiếc xe jeep trờ tới ủi tôi xuống biển cho vui. Bây giờ nghĩ lại, trong cơn thôi thúc ra đi của tôi tiềm tàng cảm giác về biển; biển ấy có lẽ không phải là biển của cái cảng nhân tạo này, mà là một biển hoang dã, nguyên trạng như thuở mới sinh, giống như biển thời thơ ấu mà tôi đã từng tiếp xúc ở mũi Nariu quê tôi. Đó là một biển bồn chồn, thô nhám và chứa đầy phẫn nộ của vùng duyên hải Nhật Bản.

Do đó tôi quyết định đi Yura. Bãi biển mùa hè cũng đông người tắm, mùa này hẳn là vắng vẻ, chỉ còn đất liền và biển quần nhau bằng sức mạnh hắc ám. Đường từ Tây Maizuru cho tới Yura dài chừng 3 lý⁽¹⁴⁾, nhưng chân tôi chỉ nhớ mơ hồ.

Đường đi là từ thị trấn Maizuru men theo phần dưới vịnh hướng về phía Tây, cắt ngang tuyến xe lửa Miyazu, sau đó vượt qua đèo Takishiri, rồi đến sông Yura. Sau khi băng qua cầu Okawa, cứ men theo bờ Tây sông Yura đi về phía Bắc, rồi từ đó theo dòng chảy của sông là ra đến biển.

Tôi rời khỏi thị trấn, bắt đầu cất bước.

Khi chân trở nên mỏi, tôi tự hỏi “Ở Yura có cái gì vậy? Để kiếm loại bằng chứng nào mà tôi phải lặn lội đi như thế này? Chẳng phải chỉ có biển của vùng duyên hải Nhật Bản và những bãi biển không có lấy một mống người?”

Nhưng chân tôi chẳng có dấu hiệu gì tỏ ra muốn bỏ cuộc. Nơi nào đó, dù là nơi nào, tôi cũng quyết đến cho được. Cái địa danh nơi đi chẳng có ý nghĩa gì đối với tôi. Cái dũng khí phải đạt được bất cứ cái gì, cái dũng khí gần như phi đạo đức, nảy sinh trong tôi.

Thỉnh thoảng nắng lại hửng nhẹ, và hàng cây cử to lớn bên đường mời gọi tôi tới dưới vòm lá lấp lánh nắng nhạt. Nhưng không biết tại sao tôi cảm thấy đây không phải là lúc kéo dài thời gian nhàn hạ nghỉ ngơi thân xác.

Không có con đường dốc thoai thoải trong cảnh trí dẫn tới gần lưu vực rộng lớn của sông, từ con đường đèo qua núi tôi thấy sông Yura đột nhiên xuất hiện. Nước xanh và mặt sông rộng nhưng dòng nước nặng nề trôi, dưới bầu trời mây, nó dường như đang hờ hững trôi dần ra biển lớn.

Khi tôi đến được bờ Tây chẳng còn một bóng người đi bộ hay xe cộ. Thỉnh thoảng tôi thấy bên vệ đường những vườn quýt, nhưng chẳng có lấy một bóng người. Có một xóm nhỏ tên là Wae nhưng ở đó cũng chỉ có tiếng cỏ bị vạch khe khẽ, và một con chó có nhúm lông đen nơi đầu mũi ló đầu ra. Tôi biết nơi này nổi tiếng bởi một truyền thuyết không đáng tin lắm về vết tích nơi cư ngụ của Sansho Dayu⁽¹⁵⁾. Vốn không có ý ngừng lại ở đó, nên tôi đi qua từ lúc nào chẳng hay. Vì tôi cứ nhìn mãi vào dòng sông. Ở giữa sông có một cồn đất lớn được lũy tre bao quanh. Mặc dù nơi con đường tôi đi chẳng có gió, tre nơi cái cồn ấy cứ ngã rạp trước gió. Trên cồn có những thửa ruộng rộng một hai mẫu tây canh tác nhờ nước mưa, nhưng chẳng thấy bóng một người nông dân nào, chỉ thấy có một người đang cầm cần câu xây lưng ra phía tôi. Mãi mới thấy một bóng người nên lòng tôi trào lên cảm giác thân thiết.

“Chắc là câu cá đối? Nếu người kia đang câu cá đối, thì mình không còn xa cửa sông là mấy nữa,” tôi thầm nghĩ.

Thế rồi tiếng tre ngã rạp nghe rào rào át hẳn cả tiếng sông và nơi cồn đất trông như có sương dâng, hình như trời đang mưa. Hạt mưa nhuộm sẫm bãi sông khô đét của cồn, và khi tôi còn đang nghĩ ngợi như thế, mưa rơi cả trên thân tôi. Trong khi tôi bị ướt mèm, tôi nhìn cồn và thấy nơi ấy đã không còn dấu mưa. Người câu cá chẳng mảy may nhúc nhích. Chẳng mấy chốc mưa cũng qua đi nơi tôi đang đứng.

Cỏ tranh và cỏ thu che khuất tầm nhìn của tôi ở mỗi ngã rẽ trên đường, nhưng tôi đang tiến gần cửa sông trải ra trước mắt. Ngọn gió biển lạnh ngắt đập vào mũi tôi. Khi sắp tới nơi tận cùng, sông Yura phơi ra mấy cái cồn đìu hiu. Nước sông quả thực đã đến gần biển, chạm vào nước triều, nhưng mặt nước càng lúc càng lặng, chẳng có dấu hiệu về điều gì sẽ đến, như thể một người ngất đi và cứ thế mà lịm chết.

Cửa sông hẹp đến không ngờ. Ở đó sông xô vào biển, tan vào biển, và biển nằm đó mơ hồ, hòa với mây đen tích tụ trên trời.

Để có được cái cảm giác về biển trên da thịt mình, tôi còn phải đi bộ một lúc, hứng cơn gió mạnh đang thổi qua rẫy nương và đồng cỏ. Gió đang vẽ trên mọi ngõ ngách của biển phía Bắc. Cơn gió không khoan nhượng ấy tại vì biển mà hoang phí như thế trên cánh đồng không một dấu người. Có thể nói, đó là biển khi bao trùm cả một vùng đông giá, là biển vô hình đầy ưu thế và chuyên chế. Phía bên kia cửa sông, sóng dựng lớp lớp và dần dần bày ra mặt biển rộng xám màu tro. Một hòn đảo có hình dạng giống chiếc mũ quả dưa nổi ngay trước cửa sông. Đấy là đảo Kanmuri cách cửa sông khoảng 8 lý, là nơi cư trú của loài chim hải âu khổng lồ nằm trong danh sách cầm thú được bảo vệ.

Tôi bước vào một đám rẫy. Tôi nhìn chung quanh. Đất đai hoang lạnh.

Vào lúc đó một ý nghĩa nào đó chợt lóe lên trong đầu tôi, nhưng khi tôi vừa nghĩ đến ý nghĩa chợt lóe đó, nó biến đi mất tiêu và tôi đánh mất cái ý nghĩa ấy. Tôi ngừng lại một chốc, nhưng ngọn gió lạnh đang thổi cướp mất mọi suy nghĩ của tôi. Tôi lại ra đi, chương mặt với gió.

Mảnh rẫy cằn cỗi ấy tiếp với vùng đất hoang vu nhiều sỏi đá. Đồng cỏ nửa phần đã khô, phần không khô thì đang xanh và chỉ là cỏ dại trông giống như rêu bám vào đất, và lá cỏ cũng bị giập, bị nghiền nát. Nơi này đã là đất pha cát.

Vang lên cái âm thanh nằng nặng run run. Nghe ra tiếng người. Tôi nghe thấy âm thanh ấy khi bất giác quay lưng với gió và ngước mắt nhìn đỉnh Yuragatake sau lưng mình.

Tôi kiếm dấu vết của người. Có một con đường nhỏ chạy dọc theo bờ đá dựng thấp dẫn xuống bờ biển. Tôi hiểu ra nơi đó họ xây công trình hộ đê chống lại sự xói mòn nặng nề. Những cột bê tông nằm rải rác đó đây, trông như xương trắng, nhưng màu sắc của bê tông mới trên cát trông sống động một cách kỳ lạ. Cái âm thanh nằng nặng, run run lúc này hóa ra là tiếng động từ máy trộn đang lắc xi măng chảy vào khuôn. Một nhóm bốn năm công nhân đầu mũi đỏ au nghi ngờ nhìn tôi trong bộ đồng phục nhà trường.

Tôi cũng nhìn về phía họ. Người với người chào hỏi nhau như thế đấy.

Biển quyết liệt rút khỏi bờ cát theo hình cái bát. Khi tôi đạp lên cát đá hoa cương và đi ra mép sóng, lòng tôi lại tràn ngập niềm vui bởi rõ ràng tôi đang bước từng bước đến gần cái ý nghĩa chợt lóe lên trong đầu tôi lúc nãy. Gió thổi buốt giá, đôi tay không mang bao tay của tôi đã gần như đông cứng, nhưng chừng ấy thì nhằm nhò chi.

Đây đúng là biển của miền duyên hải Nhật Bản! Nó là nguồn gốc của đủ thứ bất hạnh và những ý nghĩ đen tối của tôi, là cội rễ của mọi thứ xấu xí và sức mạnh của tôi. Biển hoang dã. Sóng đuổi theo nhau không ngơi, nhòm vào những vực màu tro mềm mại giữa con sóng trước con sóng sau. Mây chồng từng đống trên bầu trời ngoài khơi xa u tối dung hòa sự nặng nề và sự tinh tế. Tầng tầng lớp lớp những áng mây nặng nề không ranh giới nối tiếp nhau tạo thành một đường gấp mép tựa như đám lông vũ không thể nhẹ và lạnh hơn thế, chúng bao bọc lấy bầu trời xanh xám thấp thoáng ở chính giữa. Biển màu chì áp sát những ngọn núi tím sẫm nơi mũi đất. Mọi thứ ở đây chứa sự dao động và bất động, sức mạnh đen tối dịch chuyển không ngừng, và cái cảm giác ngưng kết như khoáng sản.

Bỗng nhiên tôi nhớ tới lời Kashiwagi nói với tôi vào ngày đầu tiên chúng tôi gặp gỡ. Anh nói: Vào một chiều xuân đẹp đẽ, khi ta ngắm nhìn bâng quơ những bóng nắng lọt qua cây chơi đùa trên thảm cỏ cắt khéo, chính cái thời khắc ấy, lòng tàn bạo sẽ đột ngột trỗi dậy trong ta.

Bây giờ tôi đang chường mặt ra với sóng và gió bấc hoang dại. Không có một chiều xuân tươi xinh, không có thảm cỏ cắt chăm chút, nhưng cái thiên nhiên hoang lạnh nơi đây làm mát lòng tôi và gắn bó với sự tồn tại của tôi hơn thảm cỏ buổi chiều xuân. Ở đây tôi có quyền tự trị. Ở đây tôi chẳng bị đe dọa bởi bất cứ điều gì.

Cái ý nghĩ đột nhiên đến với tôi ấy, có phải là một ý tưởng tàn bạo giống như lời Kashiwagi nói? Cái ý tưởng lạ lùng bỗng dưng sinh ra trong tôi đó đã soi rạng cho tôi thấy cái ý nghĩa lóe lên trong tôi lúc nãy, và nó tỏa sáng thật sáng trong tôi. Tôi vẫn chưa nghĩ lung về ý tưởng ấy mà chỉ bị nó làm cho choáng ngợp như bị ánh sáng chiếu rọi. Nhưng cái ý tưởng mà từ trước đến nay tôi chưa từng nghĩ đến ấy, ngay khi vừa sinh ra, bỗng nhiên gia tăng sức mạnh và kích thước. Nói đúng hơn, tôi bị ý tưởng đó phủ chụp, và cái ý tưởng đó là như thế này:

“Tôi phải đốt Kim Các.”

1. Tức năm 1948.

2. Tức năm 1949.

3. Thánh Hộ Viện (Shogoin) là bản sơn (chùa gốc) của Tu Nghiệm Tông (Shugendo), nằm tại Nakamachi, Sakyo-ku, Kyoto.

4. Vị tăng phụ trách nhang đèn và quét dọn Phật điện trong chùa Thiền tông.

5. Dòng văn học của các thiền tăng thuộc hệ thống Ngũ Sơn ở Kamakura và Kyoto.

6. Năm 1361.

7. Nơi cao nhất của trời.

8. Thuật ngữ Thiền tông chỉ việc một Thiền sư công nhận đồ đệ của mình đã ngộ đạo.

9. Chân lý tối cao vượt trên mọi pháp.

10. Giai đoạn tu tập thiền định cao độ. Các sinh hoạt khác phải cắt giảm để tập trung vào việc tọa thiền.

11. Tên thường gọi của Từ Chiếu Tự (Jishoji), một thiền viện tại Kyoto.

12. Món đồ nhỏ có chức năng như khóa đầu dây, được gắn vào dây túi đựng đồ cá nhân và móc vào đại kimono để giữ túi không rơi khỏi đại.

13. Hạm đội của Hải quân Đế quốc Nhật Bản.

14. 1 lý khoảng bằng 4 ki lô mét.

15. Một gã phú hào tham lam sống tại Yura, từng trở thành nhân vật trong tác phẩm của nhà văn Mori Ogai.

Chương Tám

Sau đó tôi đi bộ đến trước ga Tango-Yura thuộc tuyến Miyazu. Trước kia trong chuyến ngoại khóa của trường trung học Đông Maizuru, chúng tôi cũng đi theo con đường này rồi từ nhà ga này về quê. Trên con đường dành cho xe hơi trước ga chẳng có lấy một bóng người, rõ ràng dân vùng này kiếm ăn nhờ vào những dịp nghỉ hè náo nhiệt ngắn ngủi.

Tôi tính ở qua đêm một quán trọ nhỏ trước ga có cái biển ghi “Lữ quán Yura dành cho khách tắm biển”. Tôi mở cửa kính mờ chỗ lối vào để hỏi chuyện ở trọ ra sao, nhưng không có ai trả lời. Bụi trên bậc thềm. Mành mành đóng kín. Phía trong nhà tối tăm. Chẳng có dấu hiệu gì là có người trong đó.

Tôi đi quặt ra phía sau nhà. Ở đó chỉ có một mảnh vườn đơn sơ với những cành hoa cúc héo úa. Một bể nước đặt trên cao. Có cái vòi sen rủ xuống từ bể, dùng cho khách tắm biển vào mùa hạ tráng người cho hết cát sau khi quay về từ bãi tắm.

Cách đó một chút là căn nhà nhỏ có vẻ là nơi ở của gia đình chủ quán trọ. Có tiếng đài radio lọt qua cửa kiếng đóng kín. Cái âm thanh to quá mức ấy nghe sao mà trống vắng, đâm ra tôi lại nghĩ là nhà vắng người. Đứng nơi cửa ra vào có vài đôi guốc đang nằm ngổn ngang, tôi gọi vào giữa những lúc chương trình phát thanh từ radio tạm ngưng, và vô vọng chờ đợi.

Một bóng người xuất hiện sau lưng tôi vào lúc tôi vừa nhận ra nắng nhạt thấm qua bầu trời ám mây và vân gỗ trên cái thùng đựng guốc ở cửa ra vào sáng lên.

Một người đàn bà trắng trẻo, đẫy đà đến nỗi đường nét trên thân thể như chảy xệ ra đang nhìn tôi với đôi mắt ti hí tưởng như có như không. Tôi hỏi bà có phòng trống không. Chẳng nói là tôi hãy đi theo bà, bà lẳng lặng quay gót hướng về cửa ra vào của quán trọ.

Phòng là một gian nhỏ trên góc lầu hai với cửa sổ nhìn thẳng ra biển. Ngọn lửa leo lắt từ cái lò sưởi tay mà bà ta mang cho tôi tỏa khói vào không khí trong căn phòng đóng kín đã lâu, làm cho phòng ám một mùi mốc khó chịu. Tôi mở cửa sổ và chường mình ra với gió bấc. Ở góc hướng về phía biển, những đám mây chẳng màng chuyện ai nhìn mình hay không, vẫn nhẩn nha tiếp tục cái trò chơi nghiêm trọng của mình hệt như ban nãy. Mây dường như là sự phản chiếu những xung động không mục đích của thiên nhiên. Dẫu sao đi nữa, ở giữa những đám mây vẫn hiện ra những miếng mỏng làm bằng trời xanh và bằng những kết tinh nho nhỏ xanh biếc của trí tuệ sáng suốt. Biển thì chẳng thấy đâu.

... Đứng bên cạnh khung cửa sổ, tôi lại bắt đầu theo đuổi cái ý tưởng lúc trước. Tôi tự hỏi tại sao tôi không nảy ra cái ý tưởng giết sư cụ trước khi tôi nghĩ đến việc đốt Kim Các.

Trước đó tôi chưa bao giờ nảy ra ý định giết sư cụ, nhưng tôi biết ngay rằng dù có làm thế thì cũng chẳng đi tới đâu. Bởi vì ngay cả khi tôi giết được sư cụ, những cái đầu trọc lóc kiểu đó và những điều gian ác nảy sinh từ sự bất lực sẽ không ngừng nối đuôi nhau xuất hiện từ chân trời đầy bóng tối.

Nói chung những thứ có sự sống thì không có cái tính chất “một và chỉ một” nghiêm ngặt như Kim Các. Con người chỉ nhận lấy một phần trong vô vàn thuộc tính của tự nhiên, và bằng những cách thức thay thế hữu hiệu, họ làm cho cái phần ấy sinh sôi, lan tỏa. Nếu mục đích của việc giết người là tiêu diệt cái tính chất “một và chỉ một” của đối tượng, thì đó mãi mãi là tính toán sai lầm. Tôi cho là như vậy đấy. Nghĩ theo cách đó, Kim Các và sự tồn tại của con người có sự đối chọi ngày càng rõ ràng, trong khi từ hình hài dễ hủy diệt của con người hiện lên ảo ảnh về sự vĩnh cửu, thì từ vẻ đẹp bất hoại của Kim Các lại tràn trề khả năng hủy diệt. Tiêu diệt những thứ khả tử như con người là chuyện không thể; tiêu diệt cái bất diệt như Kim Các là chuyện có thể. Tại sao người ta lại không nhận ra điều này. Ý tưởng sáng tạo này của tôi là điều không thể hoài nghi. Nếu tôi đốt Kim Các, thứ đã được nâng lên hàng quốc bảo vào năm thứ 30 đời Minh Trị⁽¹⁾, thì đấy là một sự phá hoại tinh ròng, một sự hủy diệt không thể phục hồi được, và chắc chắn sẽ làm giảm trọng lượng tổng số Cái Đẹp do con người tạo ra.

Khi tôi đang nghĩ ngợi như thế, một ý nghĩ hóm hỉnh bỗng ập vào trong đầu. “Nếu tôi đốt được Kim Các,” tôi lẩm bẩm, “thì hiệu quả giáo dục của việc ấy sẽ rất đáng kinh ngạc. Nhờ đó, người ta mới ngẫm ra được rằng xác định cái bất tử bằng phép loại suy không có ý nghĩa gì cả. Họ sẽ hiểu ra rằng việc Kim Các vẫn liên tục tồn tại và đứng mãi bên bờ Kính Hồ trong suốt 550 năm chẳng hề bảo chứng cho cái gì hết. Và họ sẽ thấm thía nỗi bất an khi nhận thức được cái tiền đề hiển nhiên mà sự tồn tại của chúng ta đang chất lên ngôi đền cũng sẽ sụp đổ nay mai.”

Đúng vậy đấy. Chắc chắn sự tồn tại của chúng ta đang được bao bọc và bảo tồn bởi những khối thời gian đông đặc duy trì trong một khoảng nhất định. Ví dụ, một ngăn kéo nhỏ được người thợ đóng tủ làm ra để tiện cho việc gia dụng, thời gian trôi qua, thời gian vượt lên cả hình thái của món đồ vật đó, và sau hàng chục năm, sau hàng trăm năm, thời gian lại đông đặc và dường như mang cái hình thái ấy. Một khoảnh không gian nhỏ nhất định, ban đầu bị các vật thể chiếm đóng, nhưng sau đó thành ra bị thời gian đông đặc chiếm đóng. Đó là sự hóa thân thành một dạng linh hồn. Phần mào đầu một cuốn truyện dân gian thời Trung cổ có tựa đề Phó tang thần ký viết như thế này:

“Âm dương tạp ký viết rằng đồ gia dụng sau khi trải một trăm năm, chúng biến hóa, có linh hồn và mê hoặc lòng người, người ta gọi chúng là ‘phó tang thần’. Theo đó, có tục là trước tiết Lập xuân mỗi năm, người ta dọn dẹp đồ trong nhà, vứt ra bên đường. Tục này gọi là tục dọn dẹp nhà cửa. Cùng với thói ấy, cứ mỗi trăm năm, con người lại phải chịu tai họa do phó tang thần gây ra.”

Như thế, hành động tôi thi hành trong nay mai sẽ giúp thiên hạ mở mắt trông rõ tai ương của phó tang thần và cứu họ khỏi tai ương ấy. Bằng hành động này, tôi sẽ đẩy cái thế giới có Kim Các hiện hữu vào cái thế giới Kim Các không hiện hữu. Cái ý nghĩa của thế giới chắc chắn sẽ biến đổi...

Càng nghĩ như thế bao nhiêu, tôi càng cảm thấy vui bấy nhiêu. Cái thế giới vây phủ quanh thân tôi, cái thế giới mà tôi thấy trước mắt tôi đây, sắp sửa sụp đổ, sắp sửa kết thúc. Những tia nắng hoàng hôn đã trải ra khắp nơi, và cái thế giới mang trên mình Kim Các đang hứng nắng tà sáng lên lung linh sẽ thực sự sụp đổ theo từng khoảnh khắc, như cát rơi khỏi kẽ ngón tay.

***

Chuyến dừng chân tại quán trọ Yura chấm dứt sau ba ngày. Nghi ngờ kiểu sống khép kín không hề rời khỏi phòng trọ của tôi, bà chủ nhà trọ gọi cảnh sát đến giúp. Khi thấy cảnh sát mặc sắc phục đi vào, tôi sợ cái kế hoạch của tôi bị phanh phui, nhưng ngay lập tức tôi nhận ra chẳng có lý do gì mà phải sợ. Ông cảnh sát hỏi, tôi trả lời, tôi nói một cách thành thật là tôi trốn chùa và muốn sống cách xa đời sống nhà chùa một ít lâu. Tôi trình ra thẻ sinh viên và đường hoàng trả tiền trọ trước mặt ông cảnh sát. Kết quả là cảnh sát tỏ ra muốn bảo vệ tôi. Ông gọi ngay cho Lộc Uyển Tự để xác nhận những lời khai của tôi là không gian dối, và bảo rằng ông sẽ đích thân dẫn tôi về lại chùa, và để khỏi làm tổn hại đến tương lai của tôi, ông chịu khó thay đồng phục và mặc quần áo thường dân vào.

Trong khi chúng tôi chờ tàu ở ga Tango-Yura, trời đổ cơn mưa rào, và nhà ga không mái tức thì bị ướt sũng. Ông cảnh sát đi kè bên tôi vào văn phòng nhà ga. Ông cảnh sát bận đồ thường dân khoe với tôi là ông trưởng ga lẫn anh nhân viên đều là bạn của ông. Không chỉ có thế, ông còn giới thiệu với mọi người tôi là cháu họ từ Kyoto đến thăm ông.

Tôi biết tỏng tâm lý của những nhà cách mạng. Ngồi bao quanh lò sắt lửa đỏ rực, ông trưởng ga và ông cảnh sát cùng quê nói cười với nhau. Họ không có mảy may dự cảm về những biến động của thế giới đang tiến gần trước mặt họ, những tàn phá cận kề sẽ phá tan cái trật tự ổn định của chính họ.

“Nếu Kim Các cháy rụi... Nếu Kim Các cháy rụi, thế giới của những lão này sẽ thay hình đổi dạng, những khuôn vàng thước ngọc lèo lái đời sống của họ sẽ bị lật chỏng gọng, lịch trình tàu sẽ bị hỗn loạn, pháp luật của những lão này sẽ bị vô hiệu hóa.”

Tôi vui bởi họ chẳng biết tí gì rằng bên cạnh họ có một phạm nhân tương lai đang làm ra cái vẻ ngây thơ mà hơ tay trên lò. Anh nhân viên nhà ga trẻ tuổi linh lợi lớn tiếng nói cho mọi người là anh ta sẽ đi xem phim vào kỳ nghỉ tới. Đấy là một cuốn phim hay tuyệt vời làm cho khán giả phải chảy nước mắt và cũng không thiếu phần đấm đá tưng bừng. Vâng, anh ta sẽ xem phim vào kỳ nghỉ tới! Anh chàng tuổi trẻ này tràn trề sức sống và lực lưỡng hơn tôi xa lắc, vào kỳ nghỉ tới sẽ đi xem phim, sẽ ôm gái, rồi đi ngủ.

Anh ta liên tục ghẹo và nói đùa với ông trưởng ga, bị ông ta mắng cho, trong lúc đó vẫn không ngơi bỏ than vào lò và viết số gì đó trên tấm bảng đen. Một lần nữa cái cuộc đời đầy quyến rũ, sự ghen tuông với cuộc đời người khác đang sống lại lăm le chụp lấy tôi. Nếu không đốt Kim Các, tôi có thể lao ra khỏi chùa, hoàn tục, tôi cũng có thể chôn vùi đời tôi kiểu chàng tuổi trẻ.

... Nhưng, đột nhiên, có cái lực đen tối sống dậy và điệu tôi ra khỏi những ý tưởng như thế. Rốt cuộc, tôi vẫn phải đốt Kim Các. Lúc đó cuộc sống trong một trật tự đặc biệt, cuộc sống đặc chế, chưa từng nghe ai nói đến của tôi mới bắt đầu.

Ông trưởng ga đi nghe điện thoại, rồi đi ra đứng trước gương, chỉnh lại chiếc mũ có vành kim tuyến, đằng hắng giọng, ưỡn ngực đi ra phía sân ga sau cơn mưa như thể đi vào lễ đường. Thế rồi tôi nghe chuyến tàu mà tôi sẽ đi gióng trước còi hiệu inh ỏi khi chạy tới vách đá dựng nằm dọc theo đường ray, rồi lướt vào ga. Tiếng còi tàu inh ỏi, đẫm nước vang vang tươi mát vào vách đá sau cơn mưa.

***

Tôi đến Kyoto lúc 7 giờ 50 phút tối và ông cảnh sát bận đồ thường dân dẫn tôi đến trước cổng chính Lộc Uyển Tự. Tối ấy trời se lạnh. Khi tôi ra khỏi hàng hàng thông đen, dáng dấp cánh cổng chính ngoan cố hiện lại gần, tôi thấy mẹ tôi đang đứng ở đó.

Bà tình cờ đứng cạnh một loạt tấm bảng cấm, trong đó có một bảng ghi: “Ai vi phạm sẽ bị trừng phạt theo quốc pháp”. Đầu tóc bà rối bù, và dưới ánh đèn nơi cổng, dường như từng cọng tóc bạc đang dựng đứng lên. Ánh đèn rọi mái đầu bạc trắng, dù thực ra tóc bà chưa bạc đến thế. Giữa những lọn tóc bao quanh, khuôn mặt gầy gò của mẹ tôi cứng đờ.

Vóc người nhỏ bé của mẹ tôi, tuy thế, vẫn phình ra một cách kỳ dị và trông thật lớn. Phía sau bà trải dài bóng tối của sân trước bên trong cổng chính đang mở. Cái bóng dáng bà xây lưng vào bóng tối, bận cái kimono luộm thuộm cũ mòn, nhếch nhác, rồi còn thắt chiếc đai áo có thêu kim tuyến màu đẹp duy nhất của bà, trông giống như một người chết trong tư thế đứng.

Tôi ngần ngại không muốn lại gần bà. Lúc đó tôi tự hỏi không biết tại sao bà đến đây, nhưng sau đó tôi mới biết là sư cụ biết tôi bỏ trốn, nên đã hỏi mẹ tôi, bà hết hồn hết vía, đến Lộc Uyển Tự thăm dò tin tức và tạm trú ở đó.

Ông cảnh sát mặc thường phục xô lưng tôi. Tôi càng tiến lại gần, vóc dáng mẹ tôi lại càng nhỏ đi. Mặt bà thấp dưới mặt tôi, và khi bà ngước lên, mặt bà méo quắt trông thật dị hợm.

Chuyện trực giác, tôi ít khi bị lầm. Đôi mắt ti hí, gian xảo, trũng xuống của bà bây giờ nhắc tôi rằng chuyện tôi ghét bà là chính đáng. Như tôi đã nói trước đây, nỗi chán ghét chuyện mình vốn được người này sinh ra, cái cảm giác ô nhục sâu sắc ấy... đã khiến tôi lánh xa khỏi mẹ và không để cho tôi có đủ không gian mà trả thù bà. Dẫu vậy, mối dây ràng buộc đâu dễ gì cởi ra.

... Nhưng bây giờ khi thấy bà dường như đang ngụp lặn trong đau khổ cũng giống như bất cứ người mẹ nào trên đời này, tôi cảm thấy tôi được tự do. Tôi chẳng biết vì sao nữa. Tôi cảm thấy dứt khoát là mẹ không thể đe dọa tôi được nữa.

Có tiếng khóc nghẹn ngào, the thé nổi lên, như thể có ai đó đang bị bóp cổ. Khi tôi đang nghĩ ngợi như thế thì một bàn tay dang ra và vả nhẹ vào má tôi.

“Mày là đồ bất hiếu! Đồ vô ơn bạc nghĩa!”

Ông cảnh sát mặc đồ thường dân nhìn tôi bị đánh mà chẳng nói năng gì. Vì những ngón tay đánh của bà trở nên loạng choạng, bị mất lực, cho nên tôi cảm thấy đầu móng tay của bà chạm vào má tôi như những hạt mưa đá rơi. Vả thì vả nhưng trông bà không mất đi cái vẻ khẩn khoản. Tôi quay mặt đi. Một lát sau, ngữ điệu của mẹ tôi thay đổi.

“Thật là vô phước vô phần. Thế mày đi xa như thế, thì tiền đâu mà có?”

“Tiền à? Thì con mượn bạn.”

“Vậy à. Chứ không phải mày ăn cắp à?”

Mẹ thở phào nhẹ nhõm, như thể đấy là mối lo duy nhất của bà.

“Vậy à! Mày không làm điều gì xằng bậy chứ?”

“Không mà!”

“Ừ, vậy thì tốt. Dĩ nhiên con phải đi xin lỗi sư cụ. Mẹ đã xin lỗi thầy rồi, nhưng bây giờ chính con phải đi mà hết lòng hết dạ xin lỗi thầy. Thầy, lòng vốn rộng rãi, thầy sẽ tha tội cho con. Từ nay về sau nếu còn trở lòng mà làm như thế nữa, mẹ sẽ cắn lưỡi mẹ chết. Mẹ nói thật đó. Nếu con không muốn mẹ chết thì con liệu mà tu tỉnh. Rồi con sẽ trở thành một vị sư trụ trì nổi tiếng. Con phải đi mà xin lỗi càng sớm càng tốt.”

Tôi và ông cảnh sát lặng thinh đi theo mẹ tôi. Bà quên cả chào ông cảnh sát cho phải phép.

Mẹ đi loắt thoắt, và trong khi nhìn lưng mẹ đeo chiếc đai thõng xuống, tôi lại nghĩ trong đầu sao bà xấu xí đến như thế. Tôi hiểu ra rồi: cái làm cho bà xấu xí đến thế... là hy vọng. Cái hy vọng của bà giống một vết ghẻ cứng đầu có màu hồng nhạt, nhầy nhớt làm ổ trên da bẩn, gây ngứa không ngơi, không thua bất cứ thứ gì gây ngứa trên cõi đời này. Loại hy vọng hết thuốc chữa.

***

Mùa đông đến. Quyết tâm của tôi ngày càng kiên định. Tuy rằng cứ lần lữa lần này lần khác, nhưng tôi không vì vậy mà chán nản.

Từ đó tới nay đã nửa năm, cái chuyện làm tôi lo lắng lại là một chuyện khác. Cứ mỗi cuối tháng, Kashiwagi lại thúc tôi trả nợ, anh ta báo cả nợ gốc lẫn tiền lời, rồi còn chửi tôi đủ lời dơ dáy, nhưng tôi không có ý định trả nợ cho anh ta. Nếu không muốn gặp Kashiwagi, tôi cứ nghỉ học là xong.

Xin chớ có lấy làm lạ khi tôi không kể chuyện lòng tôi đã quyết rồi lại dao động thế này thế khác hay là suy đi tính lại ra sao. Cái lòng dễ dàng thay đổi ấy đã bị triệt tiêu. Trong nửa năm nay, tôi chỉ nhắm vào một tương lai và không xao động mảy may. Trong thời gian này tôi dám nói tôi đã biết được thế nào là hạnh phúc.

Trước hết, sinh hoạt ở chùa trở nên vui vẻ. Khi nghĩ tới chuyện Kim Các cháy rụi, những điều không thể chịu đựng được trở nên dễ dàng chịu đựng được. Giống như người cảm thấy trước mình sẽ chết, mối giao cảm của tôi đối với người trong chùa trở nên tốt đẹp, giao tiếp vui vẻ, và tôi luôn gắng làm hòa với bất cứ chuyện gì. Tôi còn làm hòa với cả trời đất. Sáng sáng mùa đông, tôi cảm thấy thân thiết với cả chòm lông ngực của những con chim nhỏ bay đến mổ trái còn sót lại trên cây mai.

Tôi quên luôn chuyện ghét sư cụ! Thân tôi chẳng còn vướng mắc gì với mẹ, với bạn bè, với tất cả mọi thứ, nhưng tôi không ngu đến nỗi ngộ nhận rằng cõi lòng tươi mới ngày ngày của tôi là do cái thế giới này tự chuyển hóa mà thành chứ không cần ai góp tay vào. Bất cứ chuyện gì, nếu ta biết nhìn từ trong bối cảnh chung cuộc, thì đều có thể tha thứ được. Nếu tôi có con mắt nhìn từ bối cảnh chung cuộc, và cảm thấy cái quyết định chung cuộc ấy nằm trong tay tôi, thì đấy là gốc rễ của sự tự do của tôi.

Mặc dù là một ý tưởng nảy sinh đột ngột, cái ý nghĩ đốt Kim Các sao mà vẫn ăn khớp sít sao với tôi như bộ âu phục được cắt đo thích hợp cho thân thể tôi đến thế. Dường như từ khi được sinh ra, tôi đã muốn đốt Kim Các. Dường như, ít nhất, từ ngày đầu theo cha xem Kim Các, ý tưởng này đã lớn lên trong tôi và chờ ngày đâm hoa kết quả. Kim Các, dưới con mắt của cậu bé, trông đẹp phi thường, đẹp nhất trên cõi đời này, chính trong điều ấy đã chứa đựng nhiều lý do để cậu trở thành một kẻ phóng hỏa.

Vào ngày 17 tháng Ba, năm thứ hai mươi lăm niên hiệu Chiêu Hòa⁽²⁾, tôi tốt nghiệp khóa dự bị Đại học Otani. Hai ngày sau, là ngày sinh nhật tròn hai mươi mốt tuổi của tôi. Thành quả của ba năm dự bị thật rạng rỡ. Tôi đứng thứ 79/79. Điểm thấp nhất là môn quốc ngữ, chỉ được 42 điểm. Tôi vắng mặt 218 giờ/616 giờ, vượt quá một phần ba, nhưng dù gì đi nữa, vì mọi sự trong trường đại học này đều dựa trên lòng từ bi của Phật, tôi chẳng bị đánh rớt và tôi được lên học khoa chính quy. Cả sư cụ cũng mặc nhiên công nhận chuyện lên lớp này.

Vẫn bỏ bê chuyện học hành, vào những ngày trời đẹp từ cuối xuân cho đến đầu hạ, tôi đi thăm các đền, các chùa danh thắng, những nơi không phải trả tiền vào cổng. Bao lâu chân còn lê được, tôi cứ đi. Tôi còn nhớ một ngày như thế.

Tôi đi vòng vòng trên con phố trước chùa Diệu Tâm. Thế rồi tôi nhận ra bóng dáng một học sinh đi đằng trước cùng một nhịp với tôi. Khi anh ta ghé lại mua thuốc lá nơi một quán thuốc lá thấp có mái hiên cũ kỹ, tôi thấy được bán diện của anh ta dưới vành mũ kết đồng phục.

Bán diện anh ta sắc nét, da trắng, ấn đường hẹp, và nhìn chiếc mũ kết đồng phục, tôi biết ngay anh ta là một sinh viên đại học Kyoto. Anh ta liếc về phía tôi qua khóe mắt. Cái nhìn từa tựa bóng tối đậm đặc đang trôi lại gần. Ngay lúc ấy, trực giác của tôi cho hay: “Anh này là một tên bị bệnh thích đốt nhà.”

Bấy giờ là 3 giờ chiều. Đây không phải là thời khắc thích hợp cho việc đốt nhà. Có con bướm cứ bay chập chờn trên con đường xe buýt lát đá rồi loanh quanh nơi bông hoa trà tàn tạ trong bình hoa trước tiệm bán thuốc lá. Những phần héo úa của bông hoa trà màu trắng trông như bị thiêu cháy bởi ngọn lửa màu nâu. Xe buýt mãi không đến. Thời gian trên con đường đang ngừng lại.

Không hiểu tại sao tôi có cảm giác là anh ta đang tiến từng bước tới việc phóng hỏa. Rõ ràng là anh ta trông giống như một người mắc bệnh thích phóng hỏa. Anh ta đã chọn ngay ban ngày ban mặt vốn rất khó để làm chuyện phóng hỏa, và bước từng bước vững chãi cho tới lúc thực hiện chuyện đã toan tính. Trước mặt anh ta là lửa cháy, là tàn phá, và sau lưng là trật tự của một thế giới mà anh ta ruồng bỏ. Tôi cảm thấy điều này từ dáng lưng mang một vẻ nghiêm trọng sao đó trong lớp áo đồng phục. Có lẽ trước đây tôi đã hình dung lưng của người tuổi trẻ bị bệnh thích phóng hỏa tất phải giống như thế. Cái lưng bận đồ vải nỉ mà mặt trời đang chiếu thẳng xuống, trở nên đầy những điều hung hiểm khôn dò.

Tôi chậm bước lại, định bám theo anh chàng sinh viên này. Thế rồi, trong khi chúng tôi đi, cái dáng dấp với vai bên trái xụi xuống một chút của anh ta làm cho tôi có cảm tưởng như đó chính là dáng lưng của chính tôi. Anh ta đẹp trai hơn tôi nhiều, nhưng chắc chắn anh ta cũng bị thôi thúc làm cái điều tương tự như tôi bởi cùng một nỗi cô đơn, sự bất hạnh và vọng niệm về Cái Đẹp. Trong khi cứ bám theo đuôi anh chàng, chẳng rõ từ lúc nào tôi tưởng như đang tận mắt chứng kiến hành động mà chính tôi sẽ thực hiện một ngày nào đó.

Chuyện như thế này rất dễ xảy ra vào những buổi chiều xuân muộn, bởi cái vẻ tươi sáng lẫn với cái không khí buồn buồn còn sót lại. Hay nói cách khác, tôi trở thành hai người, bản thể khác của tôi đang mô phỏng trước những hành động của tôi, và do đó, chỉ cho tôi thấy rõ ràng cái hình dáng của chính thân tôi mà tôi không thể thấy được khi thực hiện chuyện tôi đã quyết.

Xe buýt vẫn chưa tới. Chẳng có lấy một bóng người trên đường. Cổng lớn phía Nam của Chính Pháp Sơn Diệu Tâm Tự tiến lại gần. Cổng có hai cánh bên phải và bên trái đang mở rộng, như thể đang nuốt vào mọi loài, mọi thứ. Nhìn từ đây, cổng chính gom vào trong cái khung tráng lệ của nó những hàng cột trụ như chập vào nhau của cổng Sắc Sứ và cổng tam quan, mái ngói của phật điện, lớp lớp cây thông và, thêm vào đó, một miếng trời xanh mới cắt còn tươi rói, và cả những mảng mây nhạt. Càng tiến lại gần cổng, lại càng có nhiều thứ thêm vào khung cổng: con đường lát đá chạy ngang dọc trong khuôn viên chùa, hàng giậu của những tháp và vô số những thứ khác. Một khi vượt qua cổng chính, người ta hiểu ra rằng ngôi chùa thần bí này chứa trong lòng nó toàn bầu trời xanh và mọi vầng mây. Một đại già lam là như vậy đấy.

Chàng sinh viên đi qua cổng chính, đi quanh quanh ngoài cổng Sắc Sứ và dừng lại nơi bờ hồ sen trước cổng tam quan, rồi đứng trên cầu xây theo kiểu Tàu bắc qua hồ và ngước nhìn tam quan sừng sững. “Anh này có ý đốt tam quan đây,” tôi nghĩ.

Cổng tam quan lộng lẫy thật thích hợp cho ngọn lửa bao trùm. Vào một buổi chiều trong sáng như thế này, có lẽ khó mà thấy được ngọn lửa. Khói sẽ cuồn cuộn quanh đó, và chỉ khi thấy bầu trời xanh bị méo mó, run rẩy, người ta mới biết lửa đang liếm bầu trời.

Vì chàng sinh viên đang đi gần đến cổng tam quan, tôi vòng sang phía Đông của tam quan để quan sát anh ta mà không bị phát giác. Đấy là lúc các tăng khất thực trở về chùa. Từ đằng Đông, một nhóm ba thầy tăng, đeo giày rơm, tay cầm nón tre, sát nhau đi đến trên con đường lát đá. Theo giới luật về chuyện khất thực, cho tới khi trở lại buồng, các tăng chỉ được nhìn ba bốn xích⁽³⁾ trước mặt mình, không được nói chuyện riêng tư với nhau, khi đến phía trước tôi, các tăng lặng lẽ rẽ sang phải và đi khuất.

Anh sinh viên còn đứng ngần ngừ cạnh cổng tam quan. Anh tựa mình vào một trong những cây cột và lôi từ trong túi ra gói thuốc lá mua ban nãy, rồi bồn chồn nhìn chung quanh. Tôi nghĩ kiểu gì gã này cũng sẽ lấy cớ hút thuốc mà gây hỏa hoạn. Đúng như tôi đoán, anh ta đút một điếu thuốc vào miệng, cúi mặt xuống gần và quẹt diêm.

Lửa diêm trong một thoáng lóe lên tia sáng nhỏ trong trẻo. Màu lửa xem ra cũng vô hình đối với anh sinh viên, vì ngay lúc đó nắng chiều bao trùm lấy ba hướng của cổng tam quan, chỉ đổ bóng râm ở phía tôi đứng. Gần nơi khuôn mặt của anh sinh viên đứng tựa thân vào cây cột cổng tam quan gần bờ hồ sen, trong một thoáng nổi lên cái gì đó như bong bóng lửa, rồi tắt ngấm khi anh ta vẩy thật mạnh bàn tay cầm diêm.

Mặc dù ngọn lửa diêm đã tắt, anh sinh viên dường như vẫn chưa hài lòng. Anh ném quê diêm xuống nền đá và lấy gót giày chà nát. Thế rồi, trong khi anh ta khoái trá hút thuốc, rồi đi qua cầu đá, vượt qua cổng Sắc Sử và sải bước thong dong ra khỏi cổng phía Nam, mà từ đó có thể thấy đường lớn với những dãy nhà trải dọc theo, anh để mặc cho tôi đứng lại thất vọng...

Anh ta không phải là người bị bệnh thích phóng hỏa mà là một sinh viên đang đi dạo chơi. Chỉ là một chàng trai trẻ đang hơi chán nản, túng thiếu chút đỉnh.

Tôi đã tỉ mỉ quan sát từng cử chỉ một của anh ta và thật chán ghét cái tính nhát gan cứ bồn chồn liếc quanh hoài hoài chẳng phải vì phóng hỏa mà chỉ vì hút một điếu thuốc - tức cái niềm vui thích thảm hại chuyện mình vi phạm nội quy trường, rồi cái cách quá cẩn thận chà cho nát hết que diêm đã tắt lửa, hay nói cách khác, tôi đặc biệt chán ghét những thứ sau đó của cái sự “có giáo dục” của anh ta. Nhờ cái giáo dục rác rến này mà ngọn lửa nhỏ đã được xử trí một cách an toàn. Anh ta có lẽ đắc chí với chuyện tự mình xử trí được que diêm và trở thành kẻ, vì xã hội, đã xử trí không một chút chậm trễ ngọn lửa nhỏ như thế.

Kết quả tốt đẹp của nền giáo dục này là, kể từ sau thời Minh Trị Duy Tân những chùa chiền trong và ngoài Kyoto hiếm khi bị thiêu cháy. Ngay cả khi tình cờ xảy ra hỏa hoạn, ngọn lửa sẽ bị chia cắt, phân nhỏ, và chế ngự. Trước thì hoàn toàn không được như thế. Tri Ân Viện bị cháy năm Vĩnh Hưởng thứ ba⁽⁴⁾, và sau đó bị cháy không biết bao nhiêu lần. Năm Minh Đức thứ tư⁽⁵⁾, Phật điện, pháp đường, Kim Cương điện, Đại Vân am... của chùa Nam Thiền bị cháy rụi. Chùa Diên Lịch trở thành tro năm Nguyên Quy thứ hai⁽⁶⁾. Chùa Kiến Nhân bị nạn hỏa hoạn năm Thiên Văn thứ hai mươi mốt⁽⁷⁾ vì chiến tranh. Tam Thập Tam Gian Đường bị cháy rụi năm Kiến Trường thứ nhất⁽⁸⁾. Chùa Bản Năng cũng bị cháy vì chinh chiến, năm Thiên Chính thứ mười⁽⁹⁾...

Vào thời ấy lửa thân thiết với nhau. Lửa không bị xé nhỏ như ngày nay, không bị làm yếu đi, các đám cháy riêng rẽ nhập vào nhau, vô số ngọn lửa trộn vào nhau. Con người vào thời đó chắc cũng vậy. Lửa, dù ở bất cứ đâu, có khả năng gọi những lửa khác, và tiếng của lửa lập tức đến nơi. Các vụ chùa bị cháy được ghi chép lại, tuyệt không có vụ nào là do phóng hỏa, mà chỉ vì lửa phát vô ý, vì lửa cháy lan, lửa chiến tranh mà thôi, vì vào những thời xa xưa ấy nếu có gã đàn ông thích chuyện phóng hỏa như tôi, thì hắn chỉ cần nín thở, giấu mình, chờ đợi. Chùa chiền nào trước sau cũng sẽ bị cháy. Lửa thì dồi dào và phóng túng. Chỉ cần chờ đợi, thì ngọn lửa đang chờ thời tất sẽ bùng lên; lửa và lửa sẽ kết hợp với nhau và hoàn thành cái mà chúng phải hoàn thành. Kim Các thoát khỏi ngọn lửa thực là chuyện họa hiếm. Lửa bốc lên một cách tự nhiên, sự tiêu diệt và phủ định là chuyện đương nhiên, những già lam được dựng lên sẽ cháy rụi và Phật pháp cùng luật lệ chi phối một cách nghiêm ngặt thế gian này. Dù có kẻ phóng hỏa đi nữa, hắn đã kêu gọi sức mạnh của lửa quá đỗi tự nhiên đến nỗi chẳng có sử gia nào nghĩ những đám cháy ấy là do ai đốt.

Vào thời đó thế gian đầy bất an. Bây giờ, năm hai mươi lăm niên hiệu Chiêu Hòa⁽¹⁰⁾, thế gian này cũng bất an chẳng kém. Thời trước, vì những bất an, mà chùa chiền bị thiêu, thì ngày nay, cớ sao Kim Các không bị đốt?

***

Dù làm biếng không đi nghe giảng bài, tôi vẫn hay vào thư viện. Một ngày tháng Năm, tôi gặp Kashiwagi mà tôi bấy lâu nay tránh mặt. Khi thấy điệu bộ lẩn tránh của tôi, anh ta đuổi theo với vẻ thích thú. Nếu tôi chạy, anh ta chắc chắn sẽ không đuổi kịp tôi với cái chân thọt ấy. Ý nghĩ này đâm ra lại làm tôi ngừng chân.

Kashiwagi nắm lấy vai tôi, thở đứt hơi. Tôi nghĩ bấy giờ là 5 giờ 30 phút chiều, sau giờ giảng. Lâu nay, để tránh mặt Kashiwagi, từ thư viện, tôi đi vòng ra mặt sau của giảng đường, đi đến con đường chạy giữa dãy tường đá cao và các lớp học nằm trong các doanh trại phía Tây. Nơi ấy, giấy vụn và vỏ chai rỗng bị vứt bừa bãi giữa hoa cúc dại mọc tràn lan, bọn trẻ con lẻn vào chơi trò ném bắt bóng. Tiếng nói cười lanh lảnh càng làm bật lên cái trống hoe của các lớp học sau giờ tan trường, với những dãy bàn ghế bám bụi phơi mình qua kính cửa sổ vỡ.

Tôi đi qua các doanh trại, đến phía Tây của giảng đường chính, rồi dừng chân trước một cái nhà nhỏ mà câu lạc bộ cắm hoa đã treo lên tấm bảng ghi “Phòng thực hành”. Hàng cây long não đứng sừng sững dọc theo hàng giậu, vượt trên nóc nhà nhỏ, in lên bức tường gạch nung đỏ của giảng đường chính những bóng lá nhỏ nhắn mà ánh nắng hoàng hôn xuyên thấu. Gạch đỏ đẫm ánh hoàng hôn trở nên lung linh.

Kashiwagi hổn hển, đứng tựa thân vào bức tường ấy, những bóng lá của cây long não xào xạc tô màu lên đôi má lúc nào cũng tiều tụy của anh và tạo nên những miếng bóng nhảy múa một cách kỳ cục. Hay có lẽ là vì ánh phản chiếu của gạch đỏ chẳng hợp với anh ta chút nào đã khiến tôi nhìn ra như thế.

“5100 yên,” anh ta nói. “Cuối tháng này 5100 yên. Anh đang tự làm mình ngày càng khó trả nợ đấy.”

Anh ta lôi từ trong túi áo ngực ra tờ giấy nợ lúc nào cũng gấp nhét sẵn trong ấy, rồi mở bung ra bắt tôi xem. Thế rồi có lẽ sợ rằng tôi sẽ đưa tay giằng lấy tờ giấy và xé đi, anh ta vội vàng gấp lại và bỏ lại vào túi, nên trong mắt tôi chỉ còn dư ảnh của vết lăn tay đỏ ối kinh tởm. Cái dấu vân tay trông thật buồn thảm.

“Trả cho sớm đi. Trả sớm thì có lợi cho anh. Sao không lấy tiền học hay bất cứ món nào đó mà trả đi cho rồi?”

Tôi chỉ im lặng. Đứng trước sự sụp đổ của thế giới bộ còn có nghĩa vụ trả nợ à? Tôi bị cám dỗ với cái ý nghĩ là hé cho Kashiwagi biết một chút về chuyện đó, nhưng tôi ngưng ngay.

“Tôi không hiểu sao anh lại câm miệng như thế? Bộ anh xấu hổ chuyện anh nói cà lăm à? Bây giờ còn xấu hổ cái gì! Cái chuyện anh bị cà lăm ấy, ngay cả cái này nó cũng biết rồi. Ngay cả cái này này.” Anh ta nói thế, rồi đưa nắm tay đấm bức tường gạch đỏ đẫm ánh tà dương. Nắm tay nhuộm bụi màu vàng nâu. “Đến cái bức tường này cũng biết. Trong trường đại học, ai lại không biết anh cà lăm!”

Dù thế, tôi vẫn im lặng đứng trước anh ta chịu trận. Ngay lúc đó trái banh của mấy đứa trẻ lọt ra ngoài và lăn tới chỗ giữa tôi và Kashiwagi đứng. Kashiwagi cúi xuống định nhặt lên để ném trả lại cho chúng. Ý nghĩ xấu xa trong đầu tôi trỗi lên, tôi trương mắt ra, xem cái chân cà thọt của anh ta ngọ ngoạy thế nào để có thể bắt được trái banh nằm trước anh ta độ 1 xích. Hình như mắt tôi bất giác nhìn về hướng cái chân cà thọt của anh ta. Có thể nói Kashiwagi phát giác chuyện tôi nhìn anh ta với một tốc độ gần như là thần tốc. Thân của anh ta chưa thấy cúi xuống, thì đã nhổm lên. Và trong mắt anh ánh lên ánh thù ghét, thiếu trầm tĩnh không giống anh chút nào hết.

Một thằng nhóc rụt rè lại gần và chụp lấy trái banh nằm giữa hai chúng tôi, rồi chạy lẹ. Cuối cùng Kashiwagi nói với tôi: “Được rồi. Anh làm mặt lì ra như thế, tôi cũng nghĩ ra cách. Tháng tới, trước khi về quê, gì thì gì, lấy được bao nhiêu tôi sẽ lấy hết. Anh liệu mà chuẩn bị.”

***

Tháng Sáu, các giờ giảng quan trọng ít dần, sinh viên bắt đầu tính chuyện về quê, ngày 10 tháng Sáu là một ngày tôi không thể quên.

Mưa rơi từ sáng, rồi đến tối mưa ầm ầm. Sau bữa tối, tôi đọc sách trong phòng. Khoảng 8 giờ có tiếng chân đi dọc hành lang nối từ nhà khách đến đại thư viện tiến đến gần. Dường như có khách đến phòng thầy - hôm nay là ngày hiếm hoi thầy không đi ra phố, nhưng tiếng chân thật lạ này nghe như tiếng mưa không đều đập vào của ván. Tiếng chân của đệ tử dẫn đường thì nhẹ nhàng, đúng phép, nhưng tiếng chân của khách nghe như lết đi rất chậm và khiến gỗ lát cũ của hành lang kêu cọt kẹt một cách kỳ dị.

Tiếng mưa vỗ trên những mái hiên tăm tối của Lộc Uyển Tự. Mưa trút xuống ngôi chùa cổ lớn, mưa làm ngập ngụa đêm đen trong vô số những căn phòng trống không, ẩm mốc. Cả trong nhà bếp, trong phòng của thầy chấp sự, phòng thầy điện ti, trong cả nhà khách, chỉ nghe tiếng mưa. Tôi nghĩ bây giờ mưa đang chiếm lấy Kim Các. Tôi hé mở cửa trượt phòng tôi. Vườn giữa nho nhỏ tạo thành bởi đá tảng bao quanh bị ngập nước; nước chảy từ tảng đá này tới tảng đá kia, phơi ra những chiếc lưng đen lấp loáng của đá.

Anh đệ tử mới nhập chùa từ phòng sư cụ quay về, ló đầu vào phòng tôi, nói: “Ê! Có anh sinh viên tên Kashiwagi đến phòng sư cụ đó! Có phải anh ta là bạn của anh?”

Tôi cảm thấy hơi lo lắng. Thế rồi, anh đệ tử mới - cái anh chàng đeo kính cận thị ban ngày làm thầy giáo dạy tiểu học - toan đi, thì tôi bảo đứng lại và mời vào phòng tôi. Tôi chịu không nổi việc ở đây một mình trong khi cứ tưởng tượng cảnh họ nói đủ thứ chuyện trong đại thư viện.

Năm sáu phút gì đó trôi qua. Thầy rung chuông kêu. Tiếng chuông rung vang nghiêm khắc xuyên thủng tiếng mưa, rồi tắt hẳn. Anh đệ tử mới và tôi nhìn nhau.

“Chuông kêu anh đó,” anh ta nói.

Tôi đứng dậy một cách khó khăn.

Tờ giấy nợ có in dấu lăn tay của tôi đang nằm trải ra trên bàn của thầy. Thầy nâng một phần giấy và giơ cho tôi lúc ấy đang quỳ trong hành lang. Không được phép vào phòng thầy.

“Cái dấu lăn tay này có phải là của con không?”

“Vâng, của con.”

“Ôi, con đã gây rắc rối cho ta. Từ rày về sau nếu còn có chuyện như thế này, con không thể ở trong chùa được nữa. Con cứ liệu hồn. Hơn nữa, còn nhiều lần khác...” Thầy bỏ lửng câu nói, có lẽ thầy ngại Kashiwagi. “Tiền thì thầy sẽ trả. Thôi thầy cho con lui.”

Nghe thầy nói thế, tôi mới có đủ can đảm để nhìn mặt Kashiwagi. Anh ta ngồi đấy với bản mặt nhu mì, và đúng như tôi đoán, anh ta tránh nhìn tôi. Khi làm điều tồi tệ, anh ta lại có cái vẻ ngây thơ nhất, như thể cái cốt lõi trong tính cách của anh ta bộc lộ ra ngoài mà chính anh ta cũng không ý thức được. Chỉ có tôi mới nhận ra điều này.

Tôi trở về phòng và, giữa tiếng mưa sầm sập, trong cô đơn, tôi đã được giải thoát. Người đệ tử kia không còn đó nữa.

“Con không thể ở trong chùa được nữa.” Sư cụ đã nói như vậy. Lần đầu tiên tôi nghe lời ấy từ sư cụ. Nói cách khác sư cụ dằn mặt tôi. Đột nhiên mọi sự trở nên rõ ràng. Sư cụ đã có sẵn ý định đuổi tôi. Tôi phải nhanh chóng thực hiện quyết định của tôi.

Nếu đêm nay Kashiwagi không hành động như thế, tôi sẽ không có cơ hội để nghe những lời ấy từ miệng sư cụ, và có lẽ sẽ cứ hoãn dài dài việc thực hiện quyết định. Và khi nghĩ rằng Kashiwagi đã cho tôi cú huých để bắt đầu thực thi kế hoạch, trong tôi bỗng nảy sinh nỗi hàm ơn kỳ lạ đối với anh ta.

Mưa mãi không dứt. Tháng Sáu mà trời còn lạnh. Căn phòng rộng năm chiếu bao quanh bởi cửa trượt bằng gỗ trông có vẻ quạnh hiu dưới ngọn đèn điện lù mù. Đây là nơi trú ngụ mà có lẽ chẳng bao lâu nữa tôi sẽ bị tống xuất. Chẳng có món trang trí nào, những cạp chiếu màu đen đã phai màu, rách nát, loắn xoắn để lộ ra những cọng cói cứng. Mỗi khi bước vào phòng tối và bật đèn điện lên, ngón chân tôi thường vướng vào cạp chiếu rách ấy, nhưng tôi chẳng có ý định vá nó lại. Cái bầu máu nóng của đời tôi chẳng dính dáng gì tới tấm chiếu.

Khi mùa hè tới gần, trong căn phòng năm chiếu của tôi đặc sệt cái mùi cơ thể chua chua. Buồn cười là, dù có là tăng lữ thì tôi vẫn có cái mùi của thanh niên. Cái mùi ấy thấm vào những thân cột cũ đen bóng trong bốn góc, vào cả những cánh cửa gỗ trượt, và chúng lại tỏa ra cái mùi hôi của sinh vật trẻ tuổi từ giữa những đường vân gỗ hoen màu thời gian. Cột gỗ, cửa trượt gỗ một phần đã biến thành những sinh vật sống đứng lặng tanh hôi.

Vào lúc ấy, cái tiếng chân kỳ lạ lúc nãy lại đi trên hành lang. Tôi đứng dậy, đi ra hành lang. Cây thông hình thuyền trên cạn hứng ánh sáng từ phòng của sư cụ bên kia và mang trên lưng cái mũi thuyền màu xanh đen, ướt treo trên cao, còn Kashiwagi thì đứng sững với bộ dạng như thể một cái máy đột ngột ngừng hoạt động. Tôi thoáng cười. Kashiwagi thấy thế và trên mặt lộ ra cái vẻ gần với sợ hãi, điều này làm tôi thỏa mãn.

“Anh chẳng lẽ không ghé tôi chơi một chút sao?”

“Cái gì! Đừng có bày trò. Anh là một con người thật kỳ lạ.”

Bằng động tác quen thuộc trông như đang gập người lại, Kashiwagi chậm rãi ngồi lên chiếc đệm ngồi mỏng mà tôi đưa ra cho anh ta, rồi ngước đầu lên nhìn căn phòng. Tiếng mưa bao trùm chúng tôi như một tấm chăn dày. Thỉnh thoảng từ trong làn mưa đang bắn tóe vào mái hiên ẩm ướt, nghe ra tiếng những hạt mưa đập lên cửa trượt giấy chỗ này chỗ kia.

“Anh chớ có oán tôi. Chuyện như thế này là do anh gây ra. Thôi, thì chuyện nó đã ra như thế.” Nói thế rồi anh ta lôi từ trong túi áo ra một phong thư có đóng dấu Lộc Uyển Tự và đếm những tờ giấy bạc. Chỉ gồm ba tờ giấy một ngàn mới phát hành vào tháng Giêng năm nay. Tôi nói:

“Mấy tờ giấy bạc này thật là đẹp. Sư cụ bị cái tật thích sạch sẽ quá mức, cứ ba ngày lại sai thầy phó ti ra nhà băng đổi một món tiền nhỏ.”

“Xem này. Chỉ có ba tờ. Cái lão sư cụ của anh thật là keo kiệt. Cho vay mượn giữa các đồng môn với nhau, tiền lời thầy không chịu tính vào, trong khi thầy ta có cái tật thích kiếm chác.”

Nỗi thất vọng mà Kashiwagi không ngờ tới làm cho tôi khoái chí. Tôi cười thả giàn và Kashiwagi cũng cười theo. Tuy nhiên, trong khi làm lành với nhau như thế, anh vừa cười vừa nhìn vào vầng trán tôi và hỏi mà như thể nói toạc ra:

“Tôi biết là anh đang âm mưu chuyện phá hoại nào đó, phải không nào?”

Tôi khó có thể chịu đựng được sức nặng cái nhìn của anh ta, nhưng khi tôi nghĩ cái nghĩa phá hoại mà anh ta nghĩ khác xa với những gì tôi đang toan tính, tôi lấy lại được bình tĩnh.

“Không, không có gì đâu.”

“Vậy à? Anh là một người kỳ dị, kỳ dị nhất trong những người kỳ dị tôi đã từng gặp.”

Tôi biết lời nhận xét ấy của anh dành cho nụ cười thân ái chưa tắt trên bờ môi tôi, nhưng đoan chắc anh sẽ không biết được ý nghĩa của lòng biết ơn vừa trỗi dậy trong tôi, và điều này làm cho nụ cười của tôi nở rộng ra một cách tự nhiên hơn. Tôi hỏi một câu hỏi thường tình giữa bạn bè với nhau:

“Bộ anh chưa về quê nghỉ hè à?”

“Có chứ. Tôi tính ngày mai tôi sẽ về. Nghỉ hè ở Sannomiya quê tôi, cũng chán lắm.”

“Tạm thời chúng ta sẽ không gặp nhau ở đại học nữa.”

“Gì chứ? Anh vốn cũng đâu có đến dự lớp.”

Nói thế xong, anh ta vội vàng gỡ nút áo đồng phục ra và lần mò túi áo trong.

“Trước khi về quê, tôi nghĩ tôi sẽ làm cho anh vui khi mang cho anh cái này. Anh đã ngớ ngẩn đánh giá cao một anh chàng như thế này đây.”

Rồi vứt lên bàn của tôi bốn năm lá thư. Khi thấy tên người gởi, tôi đâm ngạc nhiên, Kashiwagi nói thản nhiên:

“Đấy là kỷ vật của Tsurukawa. Đọc đi.”

“Anh cũng chơi thân với Tsurukawa à?”

“Chà, tôi thân với anh ta theo cách của tôi. Hồi anh ta còn sống, anh ta chẳng ưa gì chuyện bị coi là bạn của tôi, nhưng mà chỉ có tôi là người anh ta có thể tâm sự. Anh ta chết đã ba năm rồi, nên tôi nghĩ để người khác xem thư này thì cũng được thôi. Anh chơi rất thân với anh ta nên tôi đã định một ngày nào đó sẽ đưa cho mình anh.”

Ngày tháng trên thư là thời điểm ngay trước khi Tsurukawa chết. Anh gửi thư cho Kashiwagi từ Tokyo, hầu như mỗi ngày trong suốt tháng Năm năm Chiêu Hòa thứ hai mươi hai⁽¹¹⁾. Anh chẳng hề gởi cho tôi một lá thư nào, trong khi nhìn vào thư, tôi thấy ngay sau ngày trở về Tokyo, anh đã đều đặn viết thư gởi cho Kashiwagi. Tuồng chữ đích thực là của Tsurukawa, vuông vắn như chữ con nít. Tôi cảm thấy ghen tị một chút. Tsurukawa, người chưa từng giả vờ biểu lộ những cảm xúc trong sáng đối với tôi, đôi khi còn chỉ trích Kashiwagi và trách tình bạn giữa tôi và Kashiwagi, mà lại giấu giếm chuyện mình có quan hệ thân thiết đến thế này với Kashiwagi.

Tôi bắt đầu đọc, theo thứ tự ngày gởi, những lá thư chữ nhỏ xíu viết trên giấy viết thư mỏng. Văn chương nghèo nàn, suy nghĩ tắc nghẽn trong từng dòng chữ, đọc cho thông thật không dễ, nhưng đằng sau những câu văn lộn xộn, hiện lên một nỗi đau mơ hồ. Khi tôi đọc đến những bức thư sau cùng, nỗi đau của Tsurukawa hiện hữu rõ ràng ngay trước mắt tôi. Càng đọc, nước mắt tôi càng chảy. Tôi vừa khóc vừa kinh ngạc về những đau khổ quá là phàm tục của Tsurukawa.

Đó chẳng qua chỉ là một chuyện tình ái tủn mủn mà thế gian này chẳng đâu thiếu, chuyện tình bất hạnh, khờ khạo với người con gái anh yêu mà không được cha mẹ cho phép. Nhưng, dù có thể Tsurukawa trong vô thức đã phóng đại những cảm xúc của mình, câu sau đây đã làm tôi sửng sốt:

“Bây giờ nghĩ lại, tôi nghĩ tình tôi bất hạnh, cũng chỉ vì trái tim tôi bất hạnh. Tôi sinh ra với một trái tim bẩm sinh u ám. Con tim tôi, tôi nghĩ, chẳng bao giờ biết đến sự an vui.”

Đoạn kết của lá thư cuối tôi vừa đọc xong bị cắt đứt bởi một giọng văn kịch liệt, và lần đầu tiên tôi bừng tỉnh bởi mối hoài nghi mà tôi chưa từng tưởng tượng nổi.

“Có lẽ nào...” Tôi nói lấp lửng. Kashiwagi gật đầu.

“Ừ, thì như vậy đó. Tự sát. Tôi chỉ có thể nghĩ theo hướng đó thôi. Người nhà anh ấy phải tùy theo lễ nghĩa nhân gian mà nói tránh là do xe tải cán chết.”

“Anh có viết thư trả lời chứ?” Tôi hỏi dồn Kashiwagi cà lăm trong phẫn nộ.

“Tôi có viết, nhưng có lẽ thư đến sau khi anh ta chết.”

“Anh viết gì vậy?”

“Tôi viết: Anh đừng có chết. Chỉ có vậy.”

Tôi lặng thinh.

Cái niềm tin vững chắc rằng trực giác sẽ không bao giờ dối lừa tôi, thế là tan tành. Và Kashiwagi bồi thêm cho tôi một đòn kết liễu.

“Sao nào? Đọc rồi, cái nhìn về cuộc đời thay đổi, có phải không nào? Các toan tính của anh đều phải xóa đi làm lại, đúng không?”

Cái thâm ý Kashiwagi đưa cho tôi xem những bức thư này sau ba năm thì đã rõ như ban ngày. Nhưng dẫu tôi bị sốc đến thế, ánh nắng của mặt trời ban sáng xuyên lá rải những đốm nắng nhỏ trên chiếc áo sơ mi của chàng trai trẻ nằm giữa đám cỏ dày mùa hạ hôm ấy vẫn chưa rời khỏi trí nhớ tôi. Tsurukawa chết rồi, sau ba năm đã biến đổi như thế này, mặc dù những gì tôi gởi gắm nơi anh đã tiêu tan cùng sự chết, nhưng lúc này đây, lại tái sinh với một tính hiện thực khác. Tôi tin vào thực chất của ký ức hơn là ý nghĩa của ký ức. Và tôi đã tin trong cái tình trạng: nếu tôi không còn tin thì chính sự sống sẽ tan thành mây khói... Nhưng Kashiwagi nhìn xuống tôi và hài lòng vì đã phũ phàng tàn sát trái tim tôi.

“Thế nào? Có gì đó trong anh đang tan vỡ chăng? Tôi không chịu được cái cảnh bạn bè đang còn sống mà lại ôm trong mình những thứ dễ bị hủy hoại. Sự tử tế của tôi chính là ở chỗ hết lòng hủy hoại những thứ đó.”

“Nếu nó vẫn chưa bị hủy hoại thì sao?”

“Thôi đừng có cay cú ăn thua như trẻ con thế,” Kashiwagi cười chế giễu. “Tôi chỉ muốn làm cho anh hiểu. Chính nhận thức làm biến đổi thế giới, anh có hiểu tôi nói không? Không có cái nào khác làm thay đổi được thế giới. Chỉ có nhận thức làm cho thế giới thay đổi, trong tình trạng bất biến, trong trạng thái như nó vốn là. Nếu anh nhìn bằng con mắt nhận thức, anh sẽ thấy thế giới mãi mãi bất biến và đồng thời thế giới mãi mãi thay đổi. Có lẽ anh sẽ hỏi: điều đó thì có ích lợi gì? Tôi có thể trả lời như thế này: nhận thức chính là vũ khí mà con người có được để có thể chịu đựng cuộc đời. Súc vật thì không cần đến nó. Vì nơi con vật không có cái ý thức về chuyện chịu đựng cuộc đời. Cái sức nặng khôn kham của đời cứ như vậy khiến nhận thức trở thành vũ khí của con người, nhưng chuyện chịu đựng chẳng vì thế mà nhẹ đi mảy may. Tất cả chỉ có thế.”

“Anh nghĩ là không có phương cách nào khác để chịu đựng cuộc đời hay sao?”

“Không, ngoại trừ điên hay chết.”

“Cái làm cho thế giới biến đổi dứt khoát không phải là nhận thức,” tôi buột miệng, bất chấp nguy cơ làm lộ chuyện, tôi cãi, “Chỉ có hành động mới biến đổi được thế giới. Chỉ có thế thôi.”

Như đoán trước, Kashiwagi mỉm cười, nụ cười lạnh lùng như đóng băng trên mặt:

“À, ra thế. Hành động, nhưng anh không nghĩ rằng Cái Đẹp mà anh ưa thích đang thèm muốn ngủ vùi dưới sự bảo vệ của nhận thức ư? Anh còn nhớ con mèo trong Nam Tuyền chém mèo mà ta từng nói không? Con mèo đẹp khôn sánh. Lý do các thầy chùa của hai nhà tranh giành nhau là vì họ muốn bảo vệ con mèo, chăm sóc nó, cho nó ngủ ấm êm theo nhận thức của từng nhóm. Thế rồi vì Hòa thượng Nam Tuyền là một người của hành động, thầy đã giết và vứt con mèo một cách ngoạn mục. Sau đó Triệu Châu đến, đội dép trên đầu. Đó là những gì Triệu Châu cố gắng nói. Thầy Triệu Châu biết rằng Cái Đẹp nên được nhận thức bảo vệ và ngủ vùi. Nhưng đó không phải là thứ nhận thức riêng lẻ, nhận thức của từng cá thể. Nhận thức là biển của con người, là cánh đồng của con người, là một dạng hiện hữu nói chung của con người. Tôi nghĩ đó là điều thầy Triệu Châu cố gắng nói. Bây giờ có phải anh đóng vai Nam Tuyền...? Cái Đẹp, Cái Đẹp mà anh chuộng, đó là ảo ảnh của phần còn sót lại, của phần dư thừa đã được ủy thác cho nhận thức trong tinh thần của con người. Ảo ảnh của điều mà anh gọi là ‘một phương pháp khác để chịu đựng cuộc đời’. Có thể nói rằng vốn dĩ thứ đó không tồn tại. Nhưng, thứ làm cho ảo ảnh trở nên mạnh mẽ và ban cho ảo ảnh nhiều tính hiện thực nhất có thể, chính là nhận thức. Căn cứ theo nhận thức, Cái Đẹp dứt khoát không phải là niềm ủi an. Cái Đẹp có thể là người đàn bà, là người vợ, nhưng niềm ủi an thì không. Tuy nhiên, khi Cái Đẹp - thứ mà tuyệt không phải là sự an ủi - hôn phối với nhận thức, thì một cái gì đó sẽ sinh ra. Một thứ sẽ ra đời, dẫu nó phù du, vô vọng, mong manh như bọt nước. Đó là thứ mà người đời gọi là nghệ thuật.”

“Cái Đẹp...” tôi khựng lại rồi cà lẳm cà lăm dữ dội. Đó là một ý nghĩ ngớ ngẩn, nhưng ngay lúc ấy nỗi nghi ngờ chính quan niệm về Cái Đẹp đã sinh ra cái tật cà lăm băng qua não tôi. “Cái Đẹp... những cái mang tính chất đẹp, đối với tôi, giờ đây chúng đã là thù địch.”

“Cái Đẹp là thù địch à?” Kashiwagi trợn tròn mắt. Cái vẻ hăng hái triết học quen thuộc hồi sinh trở lại trên khuôn mặt bừng bừng của anh ta. “Thật là kỳ lạ khi nghe miệng anh nói như thế. Tôi phải điều chỉnh lại cho chính xác cái lăng kính nhận thức của tôi mới được.”

Thế rồi, chúng tôi tiếp tục nói chuyện thân tình một hồi lâu. Mưa vẫn bay. Khi sửa soạn ra về, Kashiwagi nói cho tôi nghe về những nơi tôi chưa từng thấy: Sannomiya và hải cảng Kobe, về những con tàu lớn rời bến vào mùa hạ. Ký ức về Maizuru bừng tỉnh trong tôi. Hai thằng sinh viên nghèo chúng tôi, lần đầu tiên, đồng tình với nhau trong cái mộng tưởng rằng nhận thức hay hành động gì gì đi nữa thì cũng khó mà thay thế niềm vui được giong buồm ra khơi.

1. Năm 1897.

2. Năm 1950.

3. 1 xích tương đương 30,3 xen ti mét.

4. Năm 1431.

5. Năm 1393.

6. Năm 1571.

7. Năm 1552.

8. Năm 1249.

9. Năm 1582.

10. Năm 1950.

11. Năm 1947.

Chương Chín

Trong trường hợp đáng lẽ sư cụ sẽ giáo huấn tôi như thường lệ nhưng thay vì giáo huấn, thầy lại ban cho tôi một ân huệ, điều này hẳn không phải ngẫu nhiên. Năm ngày sau khi Kashiwagi đến đòi tiền, sư cụ gọi tôi đến phòng và trao cho tôi 3.400 yên tiền học phí học kỳ đầu, 350 yên tiền tàu xe, 550 yên tiền giấy bút. Trường đại học quy định sinh viên phải trả học phí trước khi nghỉ hè, nhưng sau những chuyện đã xảy ra, tôi không dám nghĩ là thầy lại cho tôi tiền. Ngay cả khi sư cụ quyết định cho tôi tiền đi học, tôi nghĩ rằng thầy tất sẽ nộp các phí tổn trực tiếp cho trường sau khi biết rằng tôi là kẻ không đáng tin cậy.

Tuy trao tiền cho tôi như thế, đó cũng chỉ là thầy vờ vĩnh tin tưởng tôi mà thôi, điều ấy tôi biết rõ hơn cả thầy. Trong thứ ân huệ mà thầy đã lặng thinh ban cho tôi có cái gì đó giống với da thịt hồng hào, mềm mại của thầy. Thịt thà thầy đầy nung núc sự giả dối, thầy dùng sự tin cậy để xử trí với sự phản bội, và dùng sự phản bội để xử trí với sự tin cậy; thịt thà ấy không bị bất cứ sự thối rữa nào xâm phạm và cứ ngấm ngầm sinh sôi nảy nở hồng hào, ấm áp.

Cũng giống như khi tôi cảm thấy sợ hãi lúc cảnh sát đến quán trọ ở Yura, lần này tôi cũng cứ sợ vẩn vơ là sư cụ đã phát hiện ra kế hoạch của tôi, nên cho tôi tiền để vô hiệu hóa quyết tâm hành động của tôi. Trong khi cầm số tiền lớn như thế, tôi có cảm tưởng cái dũng khí quyết tâm ra tay của tôi tự nhiên xuội lơ. Tôi phải kiếm cách sử dụng món tiền này càng sớm càng tốt. Chỉ những kẻ nghèo như tôi mới nghĩ đi nghĩ lại mà không biết dùng món tiền này sao cho khéo. Tôi phải nghĩ ra cách xài tiền làm sao cho nếu thầy biết được, thầy sẽ nổi giận và đuổi tôi ra khỏi chùa ngay.

Ngày đó tới phiên tôi làm việc trong bếp. Ăn tối xong, trong khi rửa chén bát ở nhà bếp, tôi bất giác nhìn về phía nhà ăn lúc đó đã hoàn toàn vắng vẻ. Trên thân cột sơn đen bóng đứng trong nhà ăn dán một lá bùa giấy đã lạt màu:

“Bùa Đền A Đa Cổ: Coi chừng hỏa hoạn.”

... Trong tim tôi, tôi thấy hình dáng ngọn lửa xanh xao mà lá bùa đang giam kín. Một cái gì đó đã có lúc rực rỡ, bây giờ trông trắng nhợt, bệnh hoạn yếu đuối đằng sau lá bùa cũ rích. Nếu tôi nói rằng vào những ngày này, trong ảo ảnh về lửa tôi cảm thấy dục vọng, liệu có ai tin chăng? Nếu ý chí sống của tôi đã hoàn toàn dựa vào lửa, thì chuyện dục vọng cũng xoay về hướng lửa chẳng phải là lẽ tự nhiên hay sao? Dục vọng của tôi tạo ra hình dạng mềm mại của lửa, và dường như, ngọn lửa nhìn xuyên qua thân cột đen bóng và nhận ra đang được tôi ngắm nghía, lửa liền dịu dàng làm điệu. Tay ấy, chân ấy, ngực ấy mới yếu mềm làm sao.

Tối ngày 18 tháng Sáu, không quên bỏ tiền vào túi, tôi chuồn ra khỏi chùa, đi đến khu Kitashinchi mà người ta thường gọi là Gobancho. Tôi nghe nói ở đó giá thì rẻ và người hành nghề tử tế cả với tiểu tăng và những khách dạng đó. Khoảng cách giữa Lộc Uyển Tự và Gobancho chỉ 30 đến 40 phút đi bộ.

Đó là một buổi tối thật ẩm ướt. Vầng trăng lờ mờ trên bầu trời hơi vẩn mây. Tôi mặc quần vải màu kaki và khoác áo ngoài, chân xỏ guốc. Có lẽ vài giờ sau tôi sẽ trở lại chùa trong bộ đồ này. Nhưng làm sao tôi thuyết phục được bản thân rằng tôi, trong lớp quần áo này, lại hóa thành một kẻ khác?

Tôi lên kế hoạch đốt Kim Các là để sống cho ra sống, nhưng chuyện tôi đang làm thì khác nào chuẩn bị chết. Giống như một gã trai tân đã quyết định tự sát và trước khi chết sẽ đi đến lầu xanh, tôi cũng vậy. Nhưng xin cứ yên tâm. Hành động này của gã trai tân giống như việc ký vào một tờ đơn, dù mất cái trai tân, gã tuyệt đối cũng sẽ không trở thành “một người khác”.

Cái sự nửa đường đứt gánh liên miên, sự thất bại xảy đến mỗi lần Kim Các đứng chắn giữa tôi và đàn bà, bây giờ tôi đã không phải lo ngại nữa. Vì tôi đã không còn mơ mộng bất cứ điều gì, không còn tơ tưởng dự phần vào cuộc đời nhờ đàn bà. Vì cuộc đời tôi nay đã được xác định như đinh đóng cột ở nơi ấy, và những hành động của tôi cho đến lúc ấy chỉ là một chuỗi những thủ tục tối tăm và buồn bã.

Tôi tự nhủ với tôi như thế. Thế rồi lời nói của Kashiwagi sống lại trong tôi:

“Không có chuyện gái điếm nó lên giường với khách làng chơi vì yêu. Mấy bố già, mấy tên ăn xin, thằng chột, anh đẹp giai, cả thằng hủi mấy ả không biết là hủi, mấy ả chơi tuốt. Bàn dân thiên hạ, an tâm với sự bình đẳng ấy, cứ mua ả đầu tiên họ gặp, nhưng tôi không chấp nhận cái kiểu cá mè một lứa như thế. Tôi không chịu được chuyện các ả đón tiếp những gã đàn ông có thân thể bình thường và tôi đây cùng một mức như nhau. Làm như thế, theo tôi, là mình tự bôi bẩn mình một cách đáng sợ.”

Nhớ lại những lời của anh ta, tôi thấy khó chịu. Nhưng dù tôi có tật cà lăm mà thân thể tôi không sứt mẻ, thì tôi vẫn khác Kashiwagi, và tôi nên tin là cái tật xấu của tôi là cái tật rất bình thường.

“... Thế nhưng, người đàn bà, bằng trực giác của đàn bà, liệu có đọc được một dấu chỉ gì đó của một tội phạm bẩm sinh trên vầng trán xấu xí của tôi chăng?” Tôi tự hỏi và cảm thấy lo lắng một cách vớ vẩn. Tôi lê gót. Cuối cùng suy nghĩ mệt quá, tôi không còn chắc liệu tôi phải vứt cái trai tân của tôi để đốt Kim Các, hay tôi phải cố đốt Kim Các để đánh mất cái trai tân của tôi. Vào lúc đó, câu thiền ngữ cao quý “Ngàn bước khó khăn” nổi lên khơi khơi trong đầu tôi. “Ngàn bước khó khăn, ngàn bước khó khăn...” Tôi vừa đi vừa niệm râm ran tới lui trong đầu.

Trong khi đó, tôi đi đến một nơi không còn các tiệm trò chơi điện tử và quán rượu sáng trưng, nhộn nhịp, thay vào đó là một góc phố có đèn huỳnh quang và đèn lồng trắng mờ soi tỏ những dãy nhà ngay ngắn nằm trong bóng tối.

Lúc rời chùa tôi cứ luẩn quẩn trong mộng tưởng Uiko còn sống và ẩn mình trong cái xó này. Mộng tưởng này cho tôi thêm sức mạnh.

Từ hồi quyết chí đốt Kim Các, tinh thần tôi trong vắt và mới mẻ giống như vừa quay trở lại tuổi thiếu niên, nên nếu tôi có gặp lại những người, những vật mà tôi đã từng gặp vào cái thuở đầu đời, thì cũng sẽ tốt đẹp cả thôi. Tôi nghĩ thế.

Lẽ ra từ nay tôi phải sống, nhưng thật lạ, những suy nghĩ chẳng lành ngày qua ngày cứ cuồn cuộn trong tôi, và tôi nghĩ biết đâu ngày mai cái chết sẽ ghé thăm, tôi cầu nguyện sao cho thoát khỏi cái chết cho đến ngày tôi đốt Kim Các. Lâu nay tôi không bệnh tật gì, và cũng chẳng có dấu hiệu gì là sẽ bị bệnh. Nhưng mỗi ngày qua, tôi đều cảm nhận sâu sắc trên vai mình cái gánh nặng trách nhiệm của việc phải điều chỉnh các điều kiện để giữ cho tôi sống.

Hôm qua, lúc quét chùa, cái dằm tre của chổi làm ngón tay tôi bị thương, ngay cả một vết thương nhỏ như thế cũng là cái mầm gây lo lắng cho tôi. Tôi nhớ chuyện một thi nhân chết vì đầu ngón tay bị thương do gai hoa hồng. Những kẻ phàm phu thì không chết vì một vết thương như thế, nhưng vì tôi đã trở thành một con người cao quý, thật chẳng biết tôi sẽ mời gọi đến một cái chết mang tính vận mệnh nào. Thật may, vết thương ở ngón tay không mưng mủ, và hôm qua ấn vào, tôi chỉ cảm thấy đau sơ sơ.

Khỏi phải nói, trước khi đi đến Gobancho, tôi đã rất chú ý chuyện giữ gìn vệ sinh. Ngày hôm trước tôi đi đến một tiệm thuốc xa, nơi không ai biết mặt tôi, và mua một gói bao cao su. Cái màng đầy bụi phấn của chúng có cái màu bệnh hoạn, ỉu xìu. Đêm qua tôi lấy ra thử một cái. Bức tranh Phật với những nét lăng quăng tôi vẽ bằng bút chì đỏ, lịch treo tường của Hiệp hội Du lịch Kyoto, kinh văn thường nhật của chùa Thiền tông đang mở ở đoạn Phật Đảnh Tôn Thắng Đà La Ni, vớ dơ dáy, chiếu rơm lôm côm..., ở giữa những thứ đó, cái ấy của tôi dựng đứng trông như một pho tượng Phật báo điềm gở, không mũi, không mắt, nhẵn thín, màu xám bóng. Cái hình dáng chán ngán đó làm cho tôi nhớ tới hành động “thiến” hung bạo thời xa xưa mà nay chỉ còn trong chuyện kể.

... Tôi đi vào con hẻm có dãy đèn lồng. Hàng trăm ngôi nhà được xây dựng giống y hệt nhau. Nghe nói rằng nếu biết cách nhờ cậy lão đại ở khu này, thì kẻ bị truy nã cũng có thể trú ẩn ở đây một cách dễ dàng. Khi lão đại nhấn chuông, thì chuông sẽ reo trong từng ổ điểm, kẻ bị truy nã biết là có nguy hiểm đến.

Mỗi ổ có một cửa sổ lưới tối tăm ở cạnh cửa ra vào, và đều có hai tầng. Những mái ngói cũ kỹ, nặng nề, cùng cao như nhau, xếp hàng chen chúc dưới vầng trăng ủ ê. Ở cửa vào treo tấm rèm màu lam với chữ “Nishijin” kẻ bằng sơn màu trắng, và một mụ tú bà đeo tạp dề từ sau rèm nghiêng người nhìn ra xem chừng phía trước nhà.

Tôi chẳng biết gì về chuyện khoái lạc. Tôi cảm thấy một trật tự nào đó đã bỏ rơi tôi, một mình tôi tách rời khỏi hàng lối, lê gối mỏi chân chồn vào vùng đất hoang vu. Trong tôi, niềm hy vọng đang ngồi chồm hổm ôm gối và quay cái lưng chán chường của nó cho tôi.

“Dù sao đi nữa, mình có nghĩa vụ phải tiêu tiền ở đây.” Tôi nghĩ hoài hoài. “Dẫu sao đi nữa, cứ tiêu hết số tiền học phí là xong. Và nhờ đó, mình sẽ cho sư cụ cái cớ tuyệt vời để tống cổ mình.”

Tôi chẳng cảm thấy mâu thuẫn kỳ cục gì trong suy nghĩ ấy, nhưng nếu lòng tôi thành thực muốn thầy đuổi tôi, thì tôi hẳn phải yêu thương thầy.

Có lẽ chưa đến giờ cao điểm ăn chơi, nên người qua lại phố này ít đến lạ. Tiếng guốc gỗ của tôi lóc cóc rõ ràng. Những tiếng mời khách tẻ nhạt của mấy mụ tú bà nghe như đang trườn loanh quanh trong không khí đẫm nước, trĩu xuống của mùa mưa. Ngón chân tôi quặp chặt vào quai guốc đã lỏng. Và tôi đã nghĩ thế này. Giữa muôn ngàn ánh sáng nhấp nháy mà tôi nhìn thấy từ đỉnh núi Fudo vào ngày chiến tranh chấm dứt, hẳn cũng có ánh sáng của phố này.

Ở cái nơi mà chân tôi đưa tôi đến, hẳn Uiko đang chờ tôi. Tại một góc ngã tư, có một quán tên Otaki. Tôi đi đại qua tấm rèm xanh. Đột nhiên tôi thấy mình ở trong một phòng lát gạch rộng khoảng sáu chiếu. Ba ả đàn bà ngồi trên ghế băng phía trong, dáng vẻ như kiểu mệt mỏi chờ tàu. Một ả mặc kimono, quấn dải băng quanh cổ. Một ả bận đồ tây, cúi người, kéo vớ xuống, gãi sồn sột một chỗ trên đùi. Uiko không có nơi đây. Nàng vắng mặt làm tôi yên lòng.

Ả đàn bà gãi đùi ngẩng mặt lên trông như một con chó nghe chủ gọi. Cái mặt bầu bĩnh, hơi phính, trét phấn trắng và son đỏ có một vẻ sống động như trong tranh thiếu nhi, nhưng - mặc dù nói thế này nghe hơi lạ tai - trong đôi mắt ả ngước nhìn tôi, tôi thấy có thiện ý. Ả nhìn tôi với cái ánh mắt y như ảnh mắt người ta gởi vào một đồng loại không quen biết chạm mặt nơi góc phố. Đôi mắt ấy hoàn toàn không nhận ra dục vọng trong lòng tôi.

Nếu Uiko không có mặt ở đây, thì ả nào cũng tốt thôi. Trong lòng tôi vẫn còn vương lại cái mê tín là nếu tôi chọn, nếu tôi cứ trông mong, thế nào cũng sẽ hỏng. Giống như những ả điểm không hơi đâu mà kén chọn khách, tôi cũng chẳng nên kén chọn các ả thì hơn. Tôi không cho phép quan niệm về Cái Đẹp đáng sợ và khiến người ta cạn hứng kia nhúng tay vào chuyện này, dẫu chỉ một chút.

Mụ tú bà nói: “Cậu ưng em nào?”

Tôi chỉ vào ả đàn bà gãi đùi. Cơn ngứa ngáy chút ít truyền qua chân cô ta lúc ấy và cái vết chích của muỗi bay luần quần trên mặt nền nhà lát gạch bông có lẽ là cơ duyên trói tôi lại với ả. Chính vì cơn ngứa, mà về sau ả có được cái quyền trở thành chứng nhân cho tôi.

Ả đàn bà đứng lên, đi về phía tôi, cười như thể đang vén môi lên và rờ nhẹ vào ống tay áo ngoài của tôi.

Trong khi trèo lên cầu thang cũ kỹ tối tăm để lên tầng hai, tôi lại tơ tưởng tới Uiko. Tôi nghĩ tới Uiko vì lẽ gì đó, vào lúc này, vắng mặt khỏi thế giới đang hiện hữu. Vì giờ nàng vắng mặt nơi đây, dù tôi có tìm bất cứ chỗ nào đi nữa, cũng chẳng có Uiko. Dường như nàng đã đi đến nhà tắm công cộng đâu đó ngoài thế giới của chúng ta để tắm.

Với tôi, dường như từ hồi Uiko còn sống, nàng đã tự do ra vào cái gọi là thế giới nhị trùng. Ngay cả lúc xảy ra sự kiện bi thảm đó, cứ tưởng nàng đã chối từ thế giới này, thì nàng lại đón nhận nó. Có lẽ, đối với Uiko, cái chết cũng chỉ là một chuyện tạm thời. Máu nàng rơi lại trên hành lang lợp mái của Kim Cương Viện có lẽ chỉ là bụi phấn rơi trên khung cửa sổ ban mai khi bướm vỗ cánh đúng lúc cửa sổ mở ra.

Giữa tầng hai, có một chỗ bao quanh bởi lan can chạm trổ đã ngả màu thời gian, và có gió thông từ vườn giữa vào, ở đó, từ mái hiên này tới mái hiên kia treo nào là váy lót màu đỏ, quần lót, áo ngủ. Đang thật tối, cái áo ngủ in bóng lờ mờ trông giống như hình người.

Có tiếng đàn bà hát từ một căn phòng nào đó. Tiếng người nữ hát dịu dàng; đôi khi có tiếng hát lạc điệu của người nam hòa vào. Tiếng hát dứt, im lặng một chốc, rồi người nữ cười như tiếng tơ đứt.

“Chị ấy đấy.” Ả điếm hầu tôi nói với mụ chủ chứa. “Cứ như vậy hoài.”

Mụ tú bà ngoan cố quay cái lưng vuông vức của mụ về phía phát ra tiếng cười. Mụ dẫn tôi vào cái phòng nhỏ xíu, trong cái khoảnh phòng thê lương ba chiếu, nơi thay vì hốc tường trưng đồ thì có cái tủ nhỏ, trên đó trưng đại một tượng Bố Đại Hòa thượng và tượng con mèo vẫy tay cầu hên. Ở trên tường có dán một bảng với những gạch đầu dòng tỉ mỉ và treo một tấm lịch. Một ngọn đèn với sức tỏa sáng bằng ba bốn chục nến chiếu xuống cái ánh sáng buồn nản. Từ cửa sổ đang mở, vọng vào tiếng chân thưa thớt của khách làng chơi.

Bà chủ chứa hỏi tôi chơi theo giờ hay chơi qua đêm. Chơi giờ thì mỗi giờ 400 yên. Tôi bảo bà mang cho tôi rượu và đồ nhắm.

Dù bà chủ chứa đã đi xuống lầu để lấy những thứ đó, ả điếm vẫn chưa đến bên tôi. Mãi cho tới khi bà chủ bưng rượu đến và hối thúc thì ả mới ghé tới sát tôi. Nhìn gần mới thấy chỗ dưới lỗ mũi ả đo đỏ vì bị chà. Dường như để cho đỡ chán, cô ả chẳng những cứ gãi và chà chân mà còn gãi, còn chà chỗ này chỗ nọ trong người. Tuy nhiên cái màu đỏ mờ nhạt ở dưới mũi có lẽ là vết son lem ra.

Từ hồi cha sinh mẹ đẻ đến giờ, đây là lần đầu tiên tôi đi vào lầu xanh nên xin đừng ngạc nhiên tôi lại có những quan sát nhỏ nhặt đến như thế. Tôi cố gắng nhìn những chứng tích của khoái lạc từ tầm nhìn giới hạn của tôi. Tất cả trông thật tinh tường như tranh khắc đồng, và vẫn với vẻ tinh tường, chúng dính trên một mặt phẳng cách tôi một khoảng cố định.

“Anh ơi, em đã từng gặp anh trước đây.” Cô ả, sau khi tự xưng là Mariko, nói.

“Đây là lần đầu tiên, em ạ!”

“Thật sự là anh lần đầu tiên đến đây?”

“Ừ, lần đầu tiên mà.”

“Chắc là vậy thật. Tay anh run đây này.”

Khi nghe nói như thế, tôi mới thấy tay đang cầm chén rượu run run thật.

“Nếu thực sự như thế, thì đêm nay cô Mariko hên lắm.” Bà chủ chứa nói.

“Em không biết có thực như vậy hay không.” Mariko hờ hững tiếp lời, nhưng giọng nói của cô ả không có chút gì nhục cảm, và tôi thấy tâm hồn của Mariko đang vui đùa ở một nơi không liên quan gì đến xác thịt của ả hay của tôi, giống như đứa trẻ nhỡ mất cuộc chơi. Mariko đang mặc một chiếc áo chẽn màu lá cây non và một chiếc váy màu vàng. Cô ả mượn sơn bôi móng của bạn để nghịch ngợm hay sao đó mà chỉ có móng ngón tay cái là bôi đỏ.

Thế rồi, khi chúng tôi vào phòng ngủ rộng tám chiếu, Mariko bước một chân lên lớp chăn nệm và kéo cái dây treo lòng thòng từ chao đèn điện. Tấm chăn nhuộm kiểu Yuzen rực rỡ càng rực rỡ hơn dưới ánh sáng. Căn phòng có hốc tường trưng đồ trang nhã bày con búp bê Pháp.

Tôi vụng về cởi bộ đồ tây. Mariko choàng lên vai chiếc áo choàng tắm bằng vải bông xù màu hồng phớt và khéo léo cởi bộ đồ tây bên trong. Tôi uống một lượng nước lớn trong bình đặt gần gối.

Nghe tiếng uống nước, Mariko quay lại nhìn tôi, bật cười:

“Ôi, cái đồ bợm nước!”

Chúng tôi nằm xuống sàn, mặt quay vào nhau, ả ta lấy đầu ngón tay gí nhẹ vào mũi tôi, vừa cười vừa hỏi:

“Bộ đây là lần đầu anh đi chơi thật hả?”

Ngay cả trong vùng ánh sáng hắt hiu của chiếc đèn ngủ, tôi cũng không quên chuyện nhìn, vì cái chuyện nhìn là chứng cớ cho tôi thấy rằng tôi đang sống. Dẫu vậy, đây là lần đầu tôi nhìn thấy hai con mắt của người khác ở gần mình đến thế. Luật viễn cận của thế giới mà tôi nhìn bấy nay đã bị phá vỡ. Một người khác đã táo tợn xâm phạm vào sự tồn tại của tôi, hơi ấm cơ thể và mùi nước hoa của người khác cùng nhau dâng lên từng chút, tràn ngập và nhấn chìm tôi. Lần đầu tiên tôi nhìn thế giới của người khác tan chảy ra như thế này.

Tôi được đối xử hoàn toàn như một đơn vị, một người đàn ông ai cũng như ai. Chuyện tôi được đối xử theo cách này, tôi chưa từng tưởng tượng nổi. Cởi cái cà lăm, cởi cái xấu, cái nghèo hèn, ngay sau khi cởi quần áo thế này, tôi lặp lại vô số những sự thoát y khác. Tôi chắc chắn đã đạt tới khoái cảm, nhưng tôi không tin kẻ đang tận hưởng khoái cảm đó lại là tôi. Ở nơi xa, một cảm giác chán ghét chính tôi trỗi dậy, rồi sụm xuống... Tôi lập tức rời khỏi thân cô gái, áp trán vào gối, đấm nhẹ vào một phần của cái đầu đang lạnh ngắt, tê liệt. Thế rồi tôi đột ngột bị bủa vây trong cái cảm giác là mọi sự bỏ tôi lại đằng sau, nhưng chưa đến mức làm tôi rơi nước mắt.

Trong lúc chuyện trò sau khi làm chuyện ấy, tôi lơ đãng nghe cô ả kể chuyện trôi nổi từ Nagoya, nhưng tôi chỉ nghĩ tới Kim Các. Đó chỉ là những suy tưởng trừu tượng, chứ không phải suy nghĩ tù đọng, nặng nhục cảm như mọi khi.

“Anh trở lại chơi nhé.”

Nghe cô ả nói thế, tôi có cảm tưởng là ả hơn tôi một hai tuổi. Hẳn là thế rồi. Cặp vú ả rịn mồ hôi ngay trước mặt tôi. Đấy là hai khối thịt tầm thường, chúng không thể biến thành Kim Các được. Tôi rụt rè lấy ngón tay rờ vào.

“Cái thứ này có lẽ lạ lùng đối với anh.” Mariko nói thế, rồi ưỡn người lên, và vừa nhìn vừa lúc lắc nhẹ cặp vú như thể đang vỗ về một con thú nhỏ. Vì hai khối thịt cứ xoay tới xoay lui, tôi đâm nghĩ tới mặt trời hoàng hôn trên vịnh Maizuru. Dường như màu tàn phai của mặt trời sẫm tối và màu phai tàn của da thịt ả hội ngộ trong lòng tôi. Thế rồi, da thịt trước mặt tôi đây, cũng giống như tà dương, sẽ sớm bị điệp trùng mây chiều che phủ và nằm xuống sâu trong mộ huyệt của đêm, tưởng tượng như thế làm cho lòng tôi cảm thấy an ổn.

***

Ngày kế tiếp, tôi lại đến thăm cùng một ả tại ổ hôm trước. Không phải chỉ vì tôi vẫn còn đủ tiền. Bởi vì cái lần đầu tiên trong đời đó quả là không xứng nếu so sánh với mức sung sướng mà tôi cứ bấy lâu tưởng tượng, nên cần phải thử lần nữa để đạt tới gần, dẫu là một chút, sự sướng ngất người mà tôi mơ mòng. Khác với người ta, những hành động trong đời thực của tôi có khuynh hướng hoàn thành theo những mô phỏng trung thực của trí tưởng tượng. Gọi là trí tưởng tượng thật không hợp lắm, tôi nên nói đấy là cái ký ức cội nguồn thì đúng hơn. Tôi chẳng thể nào xóa bỏ được cảm giác mọi trải nghiệm mà tôi nếm trải trong cuộc đời đều đã từng được chính tôi nếm trải trước kia trong một hình thức cực kỳ rực rỡ. Ngay cả đối với cái hành động xác thịt này, dường như ở một lúc nào đó và nơi nào đó tôi không còn nhớ (có lẽ cùng với Uiko), tôi đã nếm trọn vẹn sự sung sướng nơi các quan năng thân tôi, dữ dội hơn, mê tơi hơn. Việc ấy tạo thành suối nguồn mọi hoan lạc của tôi và khoái lạc bây giờ của tôi chẳng qua chỉ là vốc một vốc nước từ dòng suối ấy.

Chắc chắn trong quá khứ xa xôi, ở nơi nào đó, tôi đã từng ngắm nhìn ánh tà dương tráng lệ khôn sánh. Có phải lỗi của tôi chăng khi những ánh tà dương mà tôi ngắm nhìn sau đó, ít nhiều đã nhạt mờ?

Hôm qua cô ả đối xử với tôi ân cần như đối xử với những khách hàng thông thường khác, nên hôm nay tôi nhét theo trong túi cuốn sách cũ mà tôi mua cách đây vài ngày trong một tiệm bán sách cũ. Đấy là cuốn Tội phạm và Hình phạt của Beccaria. Cuốn sách của vị học giả về luật hình sự người Ý sống vào thế kỷ 18 này là một bữa ăn kiểu cổ điển về khai sáng và chủ nghĩa duy lý. Đọc được vài trang, tôi vứt đi, nhưng tôi nghĩ có khi cô ả sẽ thấy hứng thú với cái tựa đề.

Mariko cười mỉm đón tôi như hôm qua. Nụ cười vẫn vậy, nhưng “ngày hôm qua” không còn lưu lại một chút dấu tích nào. Vẻ thân thiện của cô ả đối với tôi là cái vẻ thân thiện đối với một người lạ tình cờ gặp nơi góc phố nào đó, có lẽ bởi vì xác thịt của ả cũng giống như một góc phố nào đó.

Cuộc chuốc rượu nhau trong căn phòng nhỏ không còn ngượng ngùng lắm nữa.

“Tử tế thăm lại người đàn bà đã cho mình cái lần đầu tiên, cậu còn trẻ mà thật là khéo ăn khéo ở.” Mụ chủ chứa nói.

“Nhưng mà đến đây mỗi ngày như thế, Hòa thượng không rầy anh sao?” Mariko nói, và nhìn vào vẻ mặt ngạc nhiên vì bị lật tẩy của tôi, nói tiếp: “Em biết quá đi chứ. Ngày nay người ta toàn để tóc kiểu Regent⁽¹⁾", còn anh tóc cắt năm phân, anh đúng là thầy chùa rồi! Trong lầu xanh này, từng có những vị nay là những nhà sư tên tuổi, hồi còn trẻ thường thấy đến đây... Thôi, bây giờ hát bài gì đi.”

Mariko bỗng hát một khúc dân ca về những cô gái ở bến cảng xoay xở làm gì đó.

Và cuộc chơi lần hai này, nhờ ở trong một nơi tôi đã hoàn toàn quen, diễn ra một cách trơn tru, thoải mái. Lần này dường như tôi cũng thoáng thấy cái khoái lạc, nhưng không phải là loại khoái lạc tôi hằng tưởng tượng. Đó chẳng qua chỉ là sự hài lòng đượm màu buông thả mà tôi đã thích ứng theo thôi.

Sau khi chơi xong, cô ả làm ra vẻ bà cụ non cho tôi một lời khuyên răn ủy mị, làm hỏng cả một chút cảm hứng nơi tôi.

“Em nghĩ anh không nên đến nơi đây thường xuyên,” Mariko nói. “Em nghĩ anh là người đàng hoàng. Chớ có lún sâu vào. Anh nên nghiêm chỉnh dốc lòng dốc sức cho việc của anh. Em thì em thích anh đến đây, nhưng anh hiểu vì sao em lại nói như thế với anh chứ? Em coi anh như em trai của em.”

Có lẽ Mariko đã học được những câu nói như thế trong mấy cuốn tiểu thuyết ba xu nào đó. Lời ả ta thì chỉ là nói trớt quớt, cô ả lấy tôi làm đối tượng để xào nấu một câu chuyện nho nhỏ và mong đợi tôi cùng nhập tâm vào thứ tình cảm mà ả tạo nên. Nếu tôi đáp lại bằng cách òa khóc thì càng tốt.

Nhưng tôi chẳng khóc lóc gì. Tôi đột ngột chụp lấy cuốn Tội phạm và Hình phạt bên gối và gí vào chót mũi ả. Mariko ngoan ngoãn lật trang. Không nói gì, cô ả ném cuốn sách vào chỗ ban đầu. Ả chẳng màng gì đến cuốn sách nữa.

Tôi ước gì ả có linh tính cuộc gặp gỡ của chúng tôi là do định mệnh. Tôi mong ả tiến gần, dẫu chút ít, tới chỗ ý thức rằng ả đang góp tay làm cho thế giới sụp đổ. Tôi nghĩ ngay cả cô ả này cũng không thể coi đó là một chuyện tầm phào. Cầm lòng không được, cuối cùng tôi nói ra điều không nên nói:

“Một tháng nữa... Ừ, nội trong một tháng, báo chí sẽ viết nhiều về anh. Khi đó, em hãy nhớ đến anh.”

Nói thế xong, trống ngực tôi đánh thình thịch, nhưng Mariko lại bật cười, cười rung rinh cả cặp vú, và vừa liếc tôi vừa cắn tay áo kềm lại tiếng cười, nhưng rồi lại cười ngặt nghẽo đến rung cả người. Có gì mà buồn cười như thế? Tôi chắc là chính bản thân Mariko cũng không thể giải thích được. Rồi như cảm thấy có điều gì đó không ổn, cô ả tắt tiếng cười.

“Có gì mà cười dữ vậy?” Tôi buột miệng hỏi một câu ngớ ngẩn.

“Vì anh nói xạo. Ồ, thật buồn cười. Anh nói xạo quá chừng.”

“Tôi không có nói xạo đâu!”

“Thôi, đừng có xạo nữa. Ô, mắc cười quá. Em chết vì cười mất. Toàn nói xạo. Mà mặt cứ tỉnh bơ như không.”

Mariko lại cười. Có lẽ cô ả cười chỉ đơn giản vì khi tôi cố sức nói, tôi đâm ra cà lăm một cách kỳ cục. Gì thì gì, cô ả hoàn toàn không tin những điều tôi vừa nói.

Cô ả không tin. Dù có động đất trước mắt, cô ả vẫn không tin. Dù thế giới này có sụp đổ, cô ả có lẽ vẫn chẳng hề hấn gì, bởi vì Mariko chỉ tin vào những việc xảy ra theo lối suy nghĩ của riêng ả, nhưng như ả nghĩ thì không thể có cái chuyện thế giới bị sụp đổ, nên Mariko chẳng bao giờ có cơ hội mà nghĩ về chuyện như thế. Ở điểm này Mariko giống Kashiwagi. Mariko là một nữ Kashiwagi, một Kashiwagi không suy nghĩ.

Vì cuộc chuyện trò tới lúc chấm dứt, Mariko, vú vê vẫn cứ phơi ra, bắt đầu ngân nga. Thế rồi tiếng ngân nga hòa lẫn trong tiếng ruồi bay. Con ruồi bay chung quanh cô ả và đậu lai rai trên vú.

“Nhột quá đi!” Cô ả chỉ nói mà chẳng xua nó đi. Khi đậu trên vú, con ruồi cứ dính chặt vào đó. Thật lạ là cô ả có vẻ không tỏ ra bực mình vì chuyện bị ruồi vuốt ve.

Có tiếng mưa rơi trên mái hiên. Mưa nghe như chỉ rơi ở đó. Mưa mất đi sức bao trùm cùng khắp, lạc vào góc phố này và có vẻ như đang chết sững. Âm thanh đó bị cắt đứt khỏi đêm đen rộng lớn giống như nơi tôi đang cư ngụ, là tiếng mưa của một thế giới chật hẹp như khoảng không gian lờ mờ sáng dưới ngọn đèn ngủ.

Ruồi vốn ưa những thứ hư nát, vậy phải chăng Mariko đang bắt đầu hư nát? Có phải chuyện không tin bất cứ điều gì, đấy chính là sự hư nát? Có phải ruồi ghé thăm Mariko đang sống trong thế giới tuyệt đối chỉ có mình mình? Tôi thật không hiểu chuyện này.

Rồi bỗng cô ả ngủ thiếp đi như chết, và trên vùng sáng tròn tròn mà chiếc đèn ngủ đầu giường rọi vào vú cô ả, con ruồi không động đậy như thể cũng đột ngột rơi vào giấc ngủ.

***

Tôi không bao giờ trở lại Otaki nữa. Tôi đã làm xong chuyện phải làm. Giờ thì chỉ còn chờ sư cụ biết tôi tiêu tiền học phí rồi đuổi cổ tôi ra khỏi chùa.

Thế nhưng, tôi cũng im im không cho thầy biết chuyện tôi tiêu tiền. Không cần thiết phải báo cho thầy biết, và dù không báo đi nữa, thầy cũng sẽ đánh hơi được.

Thật khó mà giải thích được tại sao, trong một ý nghĩa nào đó, tôi vẫn tin vào sức mạnh của thầy và muốn mượn sức thầy đến như thế. Tôi không hiểu tại sao tôi lại để quyết định cuối cùng của mình phụ thuộc vào việc sư cụ có đuổi tôi hay không. Như tôi từng kể trước đây, từ lâu tôi đã nhìn ra sự bất lực của sư cụ.

Vài ngày sau hôm đi chơi lầu xanh lần thứ hai, tôi đã nhìn thấy cái dáng dấp này của thầy.

Sáng sớm hôm ấy, thầy đi tản bộ bên Kim Các, trước giờ mở cửa cho du khách. Đây là chuyện hiếm thấy. Thầy khen ngợi chúng tôi đang quét dọn, và thầy, trong chiếc áo màu trắng tươi mát, leo lên bậc thang hướng về phía đình Tịch Giai. Thầy có lẽ sẽ ngồi uống trà một mình ở đó cho thư thái tâm hồn.

Trên bầu trời ban mai còn vương lại những dấu vết của bình minh dữ dội, đây đó những đám mây vẫn ánh lên sắc hồng, đang trôi trên nền xanh. Mây như chưa hết thẹn thùng.

Quét tước xong, cả đám ai nấy trở lại nhà chính, chỉ có tôi là đi ngang qua đình Tịch Giai, và quay trở lại từ con đường tắt dẫn đến phía sau đại thư viện. Vì tôi còn phải quét phía sau đại thư viện.

Tôi cầm chổi leo lên bậc thang đá chạy giữa hàng rào tre đặc trưng của Kim Các Tự, đi tới chỗ gần đình Tịch Giai. Cây cối đẫm nước mưa đêm qua. Vô số sương đậu trên đầu lá của những bụi cây, lóng lánh vết tích rớt lại của bình minh, trông giống như những quả màu hồng đơm trái trái mùa. Mạng nhện nối những hạt sương cũng phơn phớt hồng và những sợi tơ hồng ấy run run chập chờn.

Vạn vật trên đất này sao có thể lưu giữ những sắc màu thượng giới một cách mẫn cảm đến như thế, tôi chiêm ngắm mà lòng rưng rưng cảm động. Ngay cả hơi ẩm của mưa trùm lên cỏ cây vườn chùa cũng là tặng vật từ trời. Mọi loài ướt đẫm như thể nhận được ân sủng, và tỏa mùi hương chứa cả sự tươi mát lẫn thối rữa, vì mọi loài đều không biết cách khước từ.

Ai cũng biết tiếp với đình Tịch Giai là lầu Củng Bắc, danh xưng này rút ra từ câu: “Bắc Thần chi cư kỳ sở nhi chúng tinh củng chi”, tức: “Bắc Đẩu tinh ngự tại đây, các sao vây quanh”. Nhưng lầu Củng Bắc ngày nay khác với thời gian ngài Yoshimitsu chấn động quyền uy, một trăm mấy chục năm trước nó đã được tái thiết thành một trà thất hình tròn. Không thấy bóng dáng sư cụ ở đình Tịch Giai, thì chắc là thầy đang ở lầu Củng Bắc.

Tôi không muốn phải gặp mặt thầy một mình. Nếu tôi vừa đi dọc theo hàng giậu vừa cúi thấp mình, thì từ bên kia, người ta không thể thấy tôi. Cứ như thế, tôi rón rén đi.

Lầu Củng Bắc cửa đang mở. Như thường lệ, có thể thấy trong hốc tường trưng bày đồ quý một bức tranh cuộn của Maruyama Okyo. Trong hốc tường cũng bày một bàn thờ nhỏ là tác phẩm thủ công tinh xảo được đưa từ Thiên Trúc về, làm bằng gỗ bạch đàn, đã ngả màu đen theo năm tháng. Phía bên trái, tôi thấy một cái kệ làm bằng gỗ dâu mà dòng trà đạo Rikyu ưa chuộng, và cả một bức tranh trên tấm cửa kéo. Không thấy bóng dáng của sư cụ nên tôi bất giác ngẩng đầu lên trên hàng giậu và nhìn chung quanh.

Trong vùng bóng tối mờ mờ chỗ cây cột cạnh hốc tường trưng đồ, có cái gì đó giống như một bọc lớn màu trắng; nhìn kỹ thì hóa ra là sư cụ. Thầy uốn cong hết mức tấm thân choàng áo trắng, vùi đầu vào giữa hai đầu gối, che đầu bằng hai ống tay áo, quỳ nép mình. Trong tư thế ấy, thầy không động đậy, hoàn toàn bất động. Nhưng về phần tôi, nhìn cảnh đó, đủ loại tình cảm rầm rập chạy trong tôi.

Lúc đầu tôi nghĩ thầy trúng bệnh gì đó cấp kỳ, bị đột quỵ chăng. Tôi nghĩ tôi nên chạy lại săn sóc thầy.

Nhưng có một sức mạnh khác ghìm tôi lại. Gì thì gì, tôi nào có yêu mến sư cụ, và tôi đã cương quyết sẽ đốt Kim Các vào ngày mai mà còn săn sóc kiểu như thế thì tôi đúng là làm trò giả hình giả chước, vả lại, nếu tôi đến săn sóc sư cụ và sư cụ cảm ơn tôi, biểu lộ tình cảm đối với tôi, thì e rằng tôi sẽ trở nên yếu mềm đi mất.

Khi quan sát cẩn thận sư cụ, tôi nghĩ là thầy không bị bệnh. Nhưng dù sao đi nữa, cái tư thế cúi sấp của thầy vào lúc ấy đã làm mất đi sự đường bệ và tôn nghiêm của thầy. Sự hèn mọn, thấp kém trong tư thế đó gần như đã làm tôi liên tưởng đến dáng ngủ của một con thú. Tôi nhận thấy ống tay áo thầy rung rung như thể có một sức nặng vô hình nào đó đang đè lên lưng thầy.

Cái sức nặng vô hình ấy là cái gì vậy, tôi tự hỏi. Nỗi lo buồn? Cảm giác bất lực mà chính thầy cũng khó lòng chịu nổi?

Tại quen dần, tôi nghe như thầy đang thầm thì những câu kinh, nhưng kinh gì thì tôi không biết. Một suy nghĩ đột nhiên hiện ra làm tổn thương cái cảm giác kiêu hãnh của tôi: nơi sư cụ cũng có một đời sống tinh thần tăm tối mà chúng tôi không hề biết, và nếu so sánh với đời sống tinh thần tăm tối ấy, những cái xấu xa, tội lỗi, chây lười nhỏ nhặt mà tôi đã cố phạm vào đâu có ăn nhằm gì.

Vậy đấy. Thế rồi tôi mới hiểu ra: cái hình dáng thầy quỳ gập mình như thế giống hình dáng của một du tăng muốn nhập đoàn cùng các thầy trong chùa nhưng bị từ chối, nên ngồi cúi gập trên gói hành trang của mình trước cổng chùa suốt cả ngày dài. Một cao tăng như sư cụ tôi mà lại bắt chước hình dáng tu hành của một du tăng vừa mới đến chùa như kể trên, thì sư cụ tôi hẳn có đức khiêm hạ đáng kinh ngạc. Sư cụ khiêm hạ như thế hướng về cái gì, tôi không hiểu được. Giống như cỏ dại trong vườn, ngọn lá của cây, hạt sương đậu trên mạng nhện hạ mình trước ánh sáng ban mai nơi thượng giới, sư cụ cũng hạ mình trước những tội lỗi và sự ác nguyên thủy không phải của riêng thầy, đến mức để điều ấy phản ánh nơi thân thể thầy đang khom mình như con thú?

“Thầy chỉ diễn trò cho mình thấy thôi,” tôi bỗng nghĩ. Chỉ có thế thôi. Thầy biết tôi đang đi qua đây, thầy làm thế cố ý để cho tôi thấy. Thầy thực sự biết thầy không làm gì được, và để âm thầm xé lòng tôi, khơi lên trong tôi lòng thương xót, và cuối cùng khiến cho tôi phải quỳ xuống, thầy lại tìm ra cái phương pháp khuyên răn cực kỳ mỉa mai như thế.

Sự thực là trong khi hoang mang nhìn hình dáng ấy của thầy, lòng tôi gần như bị rúng động. Dù hết sức phủ định, nhưng rõ ràng là tôi đã sắp sửa chạm tới bến bờ ái mộ sư cụ, nhưng nhờ nghĩ “Thầy chỉ diễn trò cho mình thấy thôi”, tất cả mọi sự đều xoay chiều, và trái tim tôi trở nên cứng rắn hơn cả lúc trước.

Chính vào lúc ấy, tôi đã quyết định sẽ thực hiện vụ phóng hỏa mà không cần đếm xỉa gì đến chuyện thầy có đuổi tôi khỏi chùa hay không. Tôi và thầy đã trở thành những người sống trong hai thế giới khác nhau và chẳng còn ảnh hưởng gì đến nhau nữa. Tôi không còn bị gì ngăn trở. Bây giờ tôi có thể thực hiện quyết định của tôi như tôi muốn và vào lúc nào tôi muốn mà không còn trông mong sức mạnh bên ngoài nào cả.

Sắc đỏ rực rỡ của buổi bình minh nhạt dần, mây ùn lớp lớp trên nền trời và nắng tươi rút khỏi mái hiên ẩm ướt của lầu Củng Bắc. Sư cụ vẫn khom người. Tôi rảo bước rời khỏi đó.

***

Ngày 25 tháng Sáu, chiến tranh ở Triều Tiên bùng nổ. Linh cảm của tôi rằng thế giới này sẽ sụp đổ, sẽ bị hủy diệt quả thật đã thành sự thực. Tôi phải gấp gáp lên.

1. Còn gọi là tóc pompadour.

Chương Mười

Sau ngày đi Gobancho, tôi đã thử một trò: nạy hai cái đinh dài khoảng hai thốn⁽¹⁾ của cánh cửa gỗ mặt Bắc Kim Các.

Pháp Thủy Viện nằm ở lầu một của Kim Các và có hai cửa. Một cửa mặt Đông, một cửa mặt Tây, cả hai đều là loại cửa mở hai cánh. Lão hướng dẫn viên hằng đêm trèo lên Kim Các khép cửa mặt Tây từ bên trong và khép cửa mặt Đông từ bên ngoài, rồi mới hạ then khóa lại. Nhưng dù không có khóa, tôi biết cách khác vào Kim Các. Có một cửa gỗ mặt Bắc mà người ta có thể từ cổng phía Đông đi vòng ra sau mà đến, cửa này bảo vệ mặt sau của mô hình Kim Các nằm bên trong. Nó đã cũ mục, nếu nạy ra sáu bảy cái đinh trên dưới, thì cánh cửa sẽ bong ra dễ dàng. Đinh thì cái nào cũng long cả rồi, cho nên chỉ cần dùng ngón tay là nạy ra một cách thoải mái. Tôi đã thử nạy ra hai cái đinh, gói vào mảnh giấy và bỏ sâu trong ngăn kéo bàn. Vài ngày trôi qua mà chẳng có ma nào nhận ra chuyện đinh cửa bị nạy. Một tuần trôi qua. Cũng chẳng ai để ý tới. Tối ngày 28, tôi lại lén lút đút hai cái đinh vào lỗ cũ.

Vào cái ngày thấy dáng sư cụ quỳ gập mình và cuối cùng quyết định chẳng thèm dựa vào sức của bất cứ ai nữa, tôi đi mua thuốc an thần Calmotin trong một tiệm thuốc gần đồn cảnh sát Nishijin ở Senbon Imadegawa. Thoạt đầu, nhân viên của tiệm lấy ra một lọ nhỏ mà tôi nghĩ chứa ba mươi viên, tôi nói với người nhân viên tôi muốn một lọ lớn hơn, và cuối cùng trả 100 yên cho lọ một trăm viên, rồi tôi còn mua trong tiệm bán đồ sắt ở mé Nam đồn cảnh sát Nishijin một con dao loại kèm vỏ dài khoảng bốn thốn với giá 90 yên.

Tôi lảng vảng trước đồn cảnh sát Nishijin ban đêm, vài ô cửa sổ sáng đèn. Tôi thấy một cảnh sát viên điều tra mặc áo sơ mi cổ bẻ ôm một cái bọc đi vào có vẻ vội vã. Chẳng có ai để ý đến tôi. Trong hai mươi năm đã qua trong đời tôi, chẳng có ma nào để mắt đến tôi. Hôm nay thì cũng thế thôi, tôi vẫn chẳng là cái quái gì cả. Trong cái xứ Nhật Bản này, có hàng trăm vạn, hàng ngàn vạn con người sống trong xó xỉnh của cõi người, chẳng ai thèm để ý tới, và tôi cũng là một kẻ sống trong xó xỉnh. Khi một kẻ này sống hay chết, cõi thế chẳng mảy may đau ngứa, nhưng những kẻ như thế thực ra lại gây ra cái cảm giác an tâm. Thế nên anh cảnh sát điều tra chẳng bận tâm gì và chẳng thèm quay nhìn tôi. Ánh sáng như mờ sương khói đỏ của ngọn đèn cổng rọi cho thấy dòng chữ bằng đá khắc hàng ngang “Đồn Cảnh Sát Nishijin” đã rơi mất chữ “Sát”.

Trên đường về chùa tôi nghĩ tới những món đồ đã mua tối hôm đó. Cuộc mua sắm khiến trái tim tôi như nhảy nhót.

Dao găm và thuốc là tôi mua phòng hờ lỡ khi phải tự sát, nhưng chúng lại làm cho tôi vui như người đàn ông mới lập gia đình, hoạch định đời sống sao đó và đi mua sắm đồ đoàn. Dù đã về chùa, tôi vẫn nhìn hai món đồ ấy mãi mà không chán. Tôi rút dao ra khỏi vỏ và liếm. Lưỡi dao vẩn đục trong một thoáng, và nơi đầu lưỡi, tôi cảm thấy được cái lạnh ngắt tan đi để lại một vị ngọt mơ hồ. Vị ngọt từ trong lưỡi thép mỏng, tự bản chất không thể tiếp cận của thép, truyền qua lưỡi tôi như thể đang lờ mờ sáng lên. Hình thù rõ nét, ánh lóe của thép giống như màu lam nơi biển sâu... chúng mang cái vị ngọt lành lạnh quyện mãi vào đầu lưỡi cùng với nước bọt. Cuối cùng vị ngọt ấy cũng trôi ra xa. Tôi vui mừng nghĩ tới cái ngày xác thịt tôi, lúc nào đó, sẽ được ngây say bởi vị ngọt ào xuống như thác đổ này. Bầu trời của sự chết sáng lên và dường như giống bầu trời sự sống. Tôi quên đi những ý nghĩ đen tối. Những thống khổ của thế giới này không còn nữa.

Sau chiến tranh, Kim Các được trang bị những dụng cụ báo hỏa hoạn tối tân. Khi bên trong Kim Các đạt tới độ nóng nhất định, các dụng cụ sẽ reo báo hỏa inh ỏi nơi hành lang của phòng trị sự Kim Các. Buổi chiều ngày 29 tháng Sáu dụng cụ báo hỏa này bị hỏng. Ông lão hướng dẫn viên đã phát hiện ra sự cố này. Ông báo cáo sự vụ cho phòng trị sự, tình cờ tôi đang ở trong bếp chùa gần đó nghe được. Tôi nghe như tiếng Nhà Trời cổ vũ.

Nhưng ngày kế tiếp, ngày 30, thầy phó ti gọi điện thoại cho hãng trước đó đã gắn các dụng cụ báo hỏa cho chùa và yêu cầu họ sửa chữa lại. Ông lão hướng dẫn viên tốt bụng ấy cặn kẽ kể lại cho tôi chuyện đó. Tôi cắn môi. Đêm qua là dịp may để ra tay đốt Kim Các, nhưng tôi đã bỏ lỡ cơ hội duy nhất đó.

Buổi tối, thợ sửa đến. Chúng tôi bâu lại, mặt đầy vẻ hiếu kỳ, quan sát anh ta làm thế nào. Việc sửa chữa kéo dài lê thê, anh thợ cứ nghiêng đầu ái ngại, những người đứng xem lần lượt bỏ đi, rồi tôi cũng nhẹ nhàng lẻn đi. Giờ thì tôi chỉ biết chờ anh ta sửa xong, thử chuông và tiếng chuông sẽ reo vang trong chùa như tín hiệu của sự tuyệt vọng cho tôi... Tôi chờ. Đêm ùa vào Kim Các như ngọn triều dâng, và ngọn đèn nhỏ dùng cho việc sửa chữa nhấp nháy. Chuông báo động chẳng kêu. Người thợ vứt đồ nghề và nói là ngày mai sẽ lại đến.

Mồng một tháng Bảy, người thợ không giữ lời hứa và chẳng đến, nhưng nhà chùa cũng không có lý do gì mà hối thúc phải sửa cho gấp.

Vào ngày 30 tháng Sáu, tôi đi đến Senbon Imadegawa một lần nữa để mua bánh ngọt và bánh nhân đậu. Vì ở chùa chẳng có bữa ăn lỡ, tôi thường mua chút ít bánh trái ở đó từ tiền túi ít ỏi của tôi.

Nhưng bánh trái mà tôi mua hôm 30 không phải vì bụng tôi trống không, cũng không mua để nuốt chung với thuốc Calmotin. Nói trắng ra, vì lòng tôi cứ thấp thỏm, nên tôi mua chúng.

Có sự liên hệ giữa gói giấy đầy đặn tôi cầm trong tay với chính tôi, và giữa hành động hoàn toàn cô độc mà tôi sắp ra tay với mấy cái bánh rã rời. Mặt trời ló ra từ bầu trời ám mây, và phủ nắng lên những dãy phố cổ như một làn sương oi bức. Mồ hôi đột ngột kéo sợi lạnh buốt, âm thầm chảy dọc lưng tôi. Tôi mệt lả.

Sự liên quan giữa bánh và tôi, nó là cái gì? Tôi đoán rằng ở thời điểm đối diện với hành động, dù tinh thần tôi có ngùn ngụt dâng cao đến mức nào do tập trung và căng thẳng, thì cái dạ dày bị bỏ rơi trong tình trạng cô độc có lẽ vẫn đòi hỏi sự bảo đảm cho tình trạng cô độc đó. Tôi cảm thấy nội tạng của tôi giống như một con chó cưng khốn khổ chẳng bao giờ quen nếp. Tôi vẫn luôn biết. Dẫu tâm trí tôi tỉnh táo đến mức nào, thì bao tử, ruột rà, những cơ quan nội tạng trì độn này vẫn cứ tự ý mơ mòng về cuộc sống thường ngày ấm áp.

Tôi biết bao tử tôi đang mơ mộng. Mơ bánh ngọt, mơ bánh nhân đậu. Tinh thần tôi dẫu mơ ngọc mơ ngà thì bao tử vẫn khăng khăng mơ bánh ngọt, mơ bánh nhân đậu... Kiểu gì thì những thứ bánh trái này cũng sẽ cung cấp một manh mối hay ho khi thiên hạ cố căng não ra mà lý giải hành động tội lỗi của tôi. Người ta sẽ nói: “Anh chàng này đói bụng. Người, ai mà chẳng vậy!”

***

Ngày ấy đã đến. Đó là ngày 1 tháng Bảy, năm Chiêu Hòa thứ hai mươi lăm⁽²⁾. Như tôi đã nói trước đây, dụng cụ báo động hỏa hoạn chẳng mong gì được sửa chữa trong ngày ấy. Chuyện này được xác nhận lúc 6 giờ chiều. Ông lão hướng dẫn viên gọi điện thoại một lần nữa để hối thúc. Người thọ trả lời rằng rất tiếc hôm nay quá bận, không thể đến được và nhất định ngày mai sẽ đến.

Khách viếng cảnh chùa hôm đó có hàng trăm người, nhưng vì 6 rưỡi chiều là giờ đóng cửa, sóng người bắt đầu rút dần. Khi ông lão gác ống nghe điện thoại thì cũng là lúc hết giờ làm việc của ông, nên từ miếng đất vườn ở mặt Đông của bếp chùa, ông đứng ngắm bâng quơ khoảnh ruộng nhỏ.

Mưa phùn bay. Từ sáng sớm mưa rơi rồi tạnh không biết bao nhiêu lần rồi. Cũng có gió thổi nhè nhẹ, và không đến độ oi bức lắm. Trong khoảnh ruộng nhỏ xíu, hoa bí lấm tấm điểm trong mưa. Phía bên kia, trên những luống đất đen loang loáng, đậu tương gieo tháng trước giờ đang nảy mầm.

Khi ông lão suy nghĩ điều gì đó, ông có thói đưa hàm nhai qua nhai lại, và đám răng giả khấp khểnh cứ nghiến vào nhau ken két. Ngày nào ông lão cũng nói những lời hướng dẫn như nhau, nhưng hàm răng giả làm cho lời ông càng ngày càng trở nên khó hiểu. Nhưng dù người ta có khuyên ông, ông cũng chẳng sửa. Nhìn khoảnh đất, ông lẩm bẩm gì đó, lẩm bẩm mà hai hàm răng kêu kèn kẹt. Tiếng kèn kẹt ngưng một lúc, rồi ông lại lẩm bẩm. Dám là ông ta đang cằn nhằn chuyện trì hoãn sửa chữa dụng cụ báo động hỏa hoạn.

Nghe cái tiếng lẩm bẩm khó hiểu ấy, tôi cảm thấy dường như ông ta đang nói rằng cả hàm răng giả lẫn máy báo động hỏa hoạn dù có sửa thế nào cũng chẳng thể sửa nữa rồi.

Đêm đó, có khách quý tới thăm sư cụ. Đấy là Hòa thượng Kuwai Zenkai, trụ trì của chùa Long Pháp, tỉnh Fukui, vốn là bạn cùng tu học với sư cụ. Bạn đồng môn với sư cụ, thì cũng là bạn với cha tôi.

Sư cụ đi ra phố chơi nên nhà chùa gọi điện báo. Sư cụ nói sẽ quay về chùa trong vòng một giờ. Hòa thượng Zenkai đến Kyoto và tính trọ ở Lộc Uyển Tự một hai đêm.

Cha tôi thường vui vẻ kể chuyện về Hòa thượng Zenkai mỗi khi có dịp, và tôi biết chắc là cha tôi yêu thương và kính trọng Hòa thượng. Hòa thượng, ở cả vẻ bên ngoài lẫn tính tình, là mẫu mực của một thầy tăng đầy nam tính và thô phác. Thầy cao khoảng sáu xích, nước da ngăm đen và lông mày rậm, giọng nói nghe như sấm.

Khi có một bạn tu đến gọi tôi và bảo Hòa thượng muốn nói chuyện với tôi trong khi chờ sư cụ trở về, tôi có hơi do dự. Tôi chỉ sợ là Hòa thượng, với đôi mắt thuần hậu và sáng trong, sẽ nhìn thấu suốt âm mưu mà tôi định thực hiện tối nay.

Trong nhà khách rộng tới mười hai chiếu, Hòa thượng đang ngồi tréo chân và uống rượu với đồ nhắm chay mà thầy phó ti đã lanh lẹ dọn ra. Tôi thế chỗ chủ đệ tử nãy giờ hầu rượu Hòa thượng, ngồi quỳ trên chiếu trước mặt Hòa thượng và tiếp rượu cho thầy. Tôi quay lưng với vùng tăm tối đang có mưa rơi không thành tiếng. Ở đó, Hòa thượng chẳng thể nhìn gì khác ngoài hai cảnh u tối: mặt tôi và màn đêm của khu vườn trong mùa mưa này.

Nhưng, Hòa thượng Zenkai không phải là người chịu bó buộc bởi điều gì. Chỉ mới gặp tôi lần đầu mà Hòa thượng nói liên tục, nói vui vẻ: “Trò giống cha của trò”, “Trò đã lớn khôn thành người”, “Ta rất tiếc là cha của trò đã mất”...

Nơi Hòa thượng có cái nét chất phác mà sư cụ không có, và có sức mạnh mà cha tôi thiếu. Mặt Hòa thượng rám nắng, lỗ mũi lớn, thịt trên đôi mày rậm u lên, như thể tạc theo mặt nạ Obeshimi trong tuồng Nô. Rõ ràng đó không phải một khuôn mặt kết cấu gọn gàng. Sức mạnh nội tâm của thầy quá thừa mứa, cái sức mạnh ấy cứ phát lộ ra ngoài thỏa thích và phá đi sự gọn gàng, chỉn chu. Xương gò má lồi ra, mấp mô như núi non trong tranh Nam Họa.

Thế mà, nơi giọng nói như sấm động của thầy vẫn có một cái gì đó dịu dàng vang vọng trong lòng tôi. Đấy không phải cái dịu dàng của thế thường, mà là cái dịu dàng của cội cây thô tháp, của một cây đại thụ cuối thôn cho khách đi đường sự êm ả mát mẻ dưới bóng râm. Cái dịu dàng thô tháp vuốt ve cùng khắp. Khi thầy nói, tôi phải coi chừng vì sợ rằng cái dịu dàng tử tế của thầy sẽ lay động, sẽ làm nhụt đi sự quyết tâm của tôi vào đêm nay - một đêm trong muôn đêm. Sau đó tôi chợt nghi là sư cụ cố ý mời Hòa thượng đến là vì tôi, nhưng vì tôi mà Hòa thượng phải từ Fukui đến Kyoto là chuyện khó xảy ra. Hòa thượng chỉ là một người khách ngẫu nhiên đến độ lạ kỳ, và sẽ là nhân chứng cho một tai họa mà không tai họa nào khác sánh bằng.

Vì thầy đã uống cạn gần nửa lít rượu đựng trong bình sứ trắng, tôi thi lễ và thay mặt thầy điển tọa đi lấy thêm rượu. Khi trở lại và dâng lên cho thầy bình rượu nóng, trong lòng tôi dâng lên một tình cảm mà tôi chưa hề có. Mặc dù tôi chưa từng rung động, dẫu chỉ một lần, bởi mong muốn được người khác hiểu mình, nhưng đến lúc này, tôi lại hy vọng chỉ một mình Hòa thượng Zenkai thấu hiểu tôi. Hẳn là Hòa thượng nhận thấy, khi tôi trở lại dâng rượu cho thầy, đôi mắt tôi khác với lúc trước, chúng long lanh ánh chân tình.

“Hòa thượng nhận thấy con như thế nào?” Tôi hỏi.

“Hừm. Anh có vẻ là một học trò tốt và nghiêm túc. Chuyện liệu anh có ăn chơi ngầm hay không thì ta không biết được, nhưng thật tiếc là, khác ngày xưa, các trò nay chẳng có tiền mà chơi bời. Cha của anh, ta và thầy trụ trì chùa này, hồi trẻ, cũng quậy dữ lắm.”

“Thầy có thấy con giống một học trò tầm thường không?”

“Người ta thấy anh tầm thường thì càng tốt cho anh. Có cái vẻ tầm thường thì rất có lợi. Lợi là vì mình tầm thường thì không làm cho người khác ngờ vực mình.”

Hòa thượng Zenkai không chuộng vinh quang phù phiếm. Các cao tăng thường hay mắc phải một tật xấu, ấy là khi người ta nhờ các thầy đưa ra nhận định từ chuyện đời cho đến các tác phẩm nghệ thuật, các vật hiếm, thì các thầy chẳng dám nói ra chính kiến vì sợ lỡ phán đoán sai thì sau này sẽ bị thiên hạ cười chê. Dĩ nhiên có những vị sư đưa ngay ra đánh giá độc đoán theo phong cách thiền tăng, nhưng vẫn diễn đạt theo lối ngầm chứa cả hai nghĩa. Hòa thượng Zenkai thì không như vậy. Tôi thấy rõ thầy đang nói những điều mà bản thân thầy nhìn và cảm nhận. Thầy không cố tìm kiếm ý nghĩa nơi những sự vật, sự việc in bóng trong đôi mắt chân chất, mạnh mẽ của thầy. Có ý nghĩa cũng tốt, không ý nghĩa cũng tốt. Và điều mà tôi cảm thấy vĩ đại hơn tất thảy nơi thầy, ấy là khi thầy nhìn bất cứ cái gì, ví dụ khi nhìn tôi chẳng hạn, thầy không cố gắng trở nên khác biệt bằng cách nhìn theo lối riêng, mà thầy nhìn sự vật đúng theo cái cách mà có lẽ người khác sẽ thấy. Đối với thầy, cái thế giới thuần chủ quan là một thế giới vô nghĩa. Tôi hiểu những gì thầy nói và tôi dần dần cảm thấy bình yên trong tâm hồn. Chừng nào tôi còn bình thường trong mắt người khác, thì lúc ấy tôi là người bình thường, và dẫu tôi dám làm bất cứ một việc dị thường nào, thì cái bình thường của tôi vẫn còn sót lại như gạo được sàng.

Bỗng dưng, tôi hình dung ra tôi như một cây nhỏ bé đầy lá và lặng lẽ, đưa thân ra đứng trước Hòa thượng.

“Nếu ta sống như người khác muốn thấy ta sống, thì có hay ho gì không, thưa thầy?”

“Sống như thế không ổn đâu, nhưng nếu trò tạo ra được những điều mới lạ, thì người đời rồi sẽ lại nhìn trò như kẻ bình thường thôi. Người đời vốn hay quên.”

“Cái tôi mà người ta nhìn thấy và cái tôi mà ta nghĩ, cái tôi nào tiếp tục bền lâu?”

“Cả hai rồi sẽ đến lúc bị trừ tuyệt. Dẫu trò cố gắng tự nhủ là có sự vững bền đi nữa, thì sự vững bền ấy vẫn cứ chấm dứt một lúc nào đó. Khi tàu hỏa chạy, hành khách đứng yên. Khi tàu dừng, hành khách phải đi bộ từ đấy. Sự chạy cũng có hồi kết mà sự nghỉ cũng có hồi kết. Chết dường như là sự ngơi nghỉ cuối cùng, nhưng sự ngơi nghỉ ấy chẳng biết sẽ duy trì cho đến khi nào.”

“Xin thầy soi thấu con” cuối cùng tôi nói. “Con không giống như người ta nghĩ. Xin thầy hãy soi thấu lòng con.”

Hòa thượng ngậm chén, nhìn đăm đăm vào tôi. Lớp lớp thinh lặng như mái ngói đen đẫm mưa của Lộc Uyển Tự đang ngự trị trên tôi. Tôi run lên sợ hãi. Đột nhiên, Hòa thượng cất tiếng cười sang sảng:

“Chẳng cần phải soi thấu mà làm gì. Mọi sự đều hiện trên mặt anh.”

Hòa thượng nói như thế và tôi cảm thấy mình đã được thấu hiểu hoàn toàn, hiểu hết mọi ngóc ngách trong lòng. Lần đầu tiên tôi trở nên trống rỗng. Cái dũng khí để thực hiện hành động tuôn ra tươi mới như nước ngấm vào khoảng trống rỗng đó.

Sư cụ trở về lúc 9 giờ tối. Có bốn người đi tuần tra như thường lệ. Chẳng có gì khác thường.

Sư cụ uống rượu cùng Hòa thượng Zenkai và khoảng 12 giờ rưỡi đêm, một đệ tử hướng dẫn Hòa thượng về phòng ngủ. Sau đó, sư cụ đi tắm - hay còn gọi là “khai dục” - và 1 giờ sáng, sau tiếng mõ cầm canh, chùa trở nên yên ắng. Mưa cũng rơi không thành tiếng.

Tôi ngồi một mình trên chiếu ngủ đã được trải ra và đo đếm đêm đen đang lắng xuống Lộc Uyển Tự. Đêm tăng dần cả mật độ và sức nặng. Những cột lớn và cửa gỗ của căn phòng năm chiếu nơi tôi ngồi đang chống đỡ cái đêm đen cổ kính này, nom thật uy nghiêm.

Tôi nói cà lăm trong miệng. Giống như khi ta thọc tay vào túi tìm kiếm cái gì đó mà vật mình tìm lại vướng vào một vật gì khác gỡ mãi không ra, như mọi khi, tôi cứ bấn cả người và chỉ bật ra được một từ duy nhất. Sức nặng và mật độ của nội giới tôi cũng giống như màn đêm này, và tiếng nói tôi cọt kẹt trồi lên như chiếc gàu thiếc kéo từ giếng sâu của đêm đen.

“Sắp rồi. Phải kiên nhẫn thêm một chút nữa,” tôi nghĩ. “Cái ổ khóa gỉ sét nơi cánh cửa ngăn cách nội giới và ngoại giới sẽ mở ra êm ru. Nội giới và ngoại giới sẽ thông thoáng và gió sẽ thổi qua một cách tự do. Cái gàu được kéo lên, đong đưa nhẹ nhàng, mọi thứ sẽ trải ra trước mặt mình dưới hình dạng cánh đồng bao la, và căn phòng khóa kín không cho ai vào sẽ bị phá tung... Căn phòng ấy còn trước mắt mình đây. Sát ngay đây, mình chỉ cần đưa tay là đụng tới...”

Hạnh phúc tràn đầy trong lòng tôi và tôi ngồi trong bóng tối cả tiếng đồng hồ. Từ lúc cha sinh mẹ đẻ, tôi chưa bao giờ cảm thấy sung sướng như thế. Bỗng, tôi từ bóng tối, đứng phắt dậy.

Tôi đi rón rén đến phía sau đại thư viện và xỏ chân vào đôi dép cỏ đã cố ý đặt sẵn từ trước. Tôi lần bước trong mưa phùn, theo con mương phía sau Lộc Uyển Tự và hướng về nhà xưởng. Trong nhà xưởng chẳng có gỗ ván gì cả. Lãng đãng mùi ẩm nước mưa của mạt cưa vung vãi. Rơm nhà chùa mua được trữ ở đây. Mỗi lần mua bốn mươi bó, nhưng đã sử dụng gần hết, đêm nay chỉ còn ba bó chồng lên trong đó.

Tôi ôm lấy cả ba bó và trở lại bên rìa khoảnh ruộng nhỏ. Phía nhà bếp lặng như tờ. Tôi đi vòng quanh góc nhà bếp, và khi đến sau phòng trị sự, đột nhiên có ánh sáng từ nhà cầu nhá lên. Tôi khom người xuống ngay tại chỗ.

Có tiếng tằng hắng trong nhà cầu. Hình như là thầy phó ti. Sau đó, nghe có tiếng đi tiểu, nhưng tiểu gì mà lâu quá thể.

Sợ nước mưa sẽ thấm ướt rơm, tôi khom ngực lại che cho rơm. Nơi đám cỏ dương xỉ có gió nhẹ đang lay, mùi thối từ nhà cầu càng nồng nặc do trời mưa. Tiếng đi tiểu trong nhà cầu ngưng hẳn. Có tiếng thân người loạng choạng tông vào vách ván. Rõ ràng là thầy phó ti còn ngái ngủ. Ánh sáng nơi cửa sổ tắt lịm. Tôi lại ôm ba bó rơm và lần bước đi về phía sau đại thư viện.

Tài sản của tôi chỉ có một cái giỏ bện bằng liễu gai đựng đồ tùy thân và một cái rương nhỏ, cũ xì. Tôi tính đốt chúng chung một thể. Hồi tối, tôi đã gói sách vở, quần áo, tăng y, và các thứ linh tinh khác, tất thảy, vào trong giỏ và rương ấy. Tôi muốn người ta sẽ nhận ra được sự cẩn trọng của tôi. Những thứ có thể gây ra tiếng động khi mang đi ví như mấy cái khoen mùng, hay những thứ không thể thiêu rụi được và sẽ để lại chứng tính như cái gạt tàn thuốc, cốc uống nước, nghiên mực, tôi bọc trong đệm ngồi rồi gói trong tay nải và để gói ấy riêng ra. Cũng phải đốt một tấm nệm và hai tấm chăn. Số đồ đạc ngồn ngộn ấy, tôi mang mỗi lần một ít tới lối vào nằm phía sau đại thư viện và chất thành đống. Sau đó, tôi đi tháo cái cửa gỗ mặt Bắc Kim Các.

Tôi nạy từng cái đinh một, dễ như thể rút từ bùn mềm. Tôi đưa thân đỡ cánh cửa gỗ nghiêng xuống mặt gỗ ẩm phồng lên, chạm vào má tôi ươn ướt. Không nặng như tôi nghĩ. Tôi đặt cánh cửa đã bị tháo ra xuống khoảnh đất bên cạnh. Tôi nhòm vào bên trong Kim Các và thấy bóng tối phủ đầy.

Cửa chỉ rộng đủ để cho một người nghiêng mình lách qua. Tôi dầm mình vào bóng tối trong Kim Các. Một khuôn mặt lạ lùng hiện ra làm tôi run bắn. Trong hộp kiếng chứa mô hình Kim Các nơi cửa ra vào in bóng khuôn mặt tôi đang cầm que diêm đưa ra phía trước.

Đây không phải là lúc thích hợp, nhưng tôi vẫn cứ nhìn đăm đăm vào mô hình Kim Các trong hộp kiếng. Kim Các nhỏ tí lung linh ánh sáng của que diêm chiếu vào in bóng chập chờn và khối kết cấu gỗ tinh xảo co mình lại đầy bất an. Bỗng nhiên nó bị bóng tối nuốt chửng. Que diêm đã cháy hết.

Thật lạ lùng, đốm đỏ cháy lim dim trên đầu que diêm khiến tôi lấn cấn, và tôi dốc lòng đạp tắt lên que diêm như anh sinh viên mà tôi có lần gặp ở chùa Diệu Tâm. Thế rồi tôi lại đánh một que diêm mới. Tôi đi qua phòng chứa kinh lục giác và tượng tam tôn, và khi đến trước hòm tiền cúng đóng bằng nhiều thanh gỗ để bá tánh bỏ tiền vào qua khe hở giữa những thanh gỗ đó, bóng của những thanh gỗ chập chờn theo ánh lửa diêm rung rinh. Phía sau hòm cúng dường có tượng gỗ quốc bảo Lộc Uyển Viện Điện Đạo Nghĩa, tức ngài Ashikaga Yoshimitsu. Đấy là bức tượng ngồi mặc tăng y, ống tay áo buông dài hai bên tả hữu, và bàn tay phải có cầm hốt đặt lên bàn tay trái. Cái đầu nhỏ cạo nhẵn thín với đôi mắt trợn trừng, chôn cái cổ trong cái cổ áo tăng. Đôi mắt ngài lung linh dưới ánh diêm, nhưng tôi không cảm thấy sợ hãi. Bức tượng này ngồi chết cứng thật buồn thảm trong một góc của dinh thự chính mình xây dựng, cho người ta hình ảnh của một kẻ đã từ bỏ quyền thống trị từ lâu.

Tôi mở cửa phía Tây thông ra đình Thấu Thanh. Như tôi đã kể lúc trước, đây là loại cửa hai cánh có thể mở ra từ bên trong. Dù ngoài trời đang mưa nhưng vẫn sáng hơn bên trong Kim Các. Cánh cửa ẩm ướt kêu kẽo kẹt trầm trầm và đón hơi đêm xanh thẳm đầy gió hiu hiu vào.

“Đôi mắt của ngài Yoshimitsu. Đôi mắt ấy của ngài Yoshimitsu,” tôi vừa nghĩ vừa phóng ra khỏi cửa, rồi chạy nhanh trở lại phía sau đại thư viện. “Tất cả mọi sự sẽ diễn ra trước đôi mắt ấy, trước mắt một nhân chứng đã chết và không thể thấy bất cứ điều gì.”

Khi tôi chạy, có tiếng gì phát ra từ túi quần dài. Hóa ra đó là cái hộp diêm đang kêu lọc cọc. Tôi ngừng chạy và nhét miếng khăn giấy qua kẽ hộp diêm, làm cho âm thanh ấy phải tắt. Không có âm thanh nào phát ra từ túi quần bên kia có chứa con dao găm và lọ đựng thuốc an thần Calmotin mà tôi bọc trong khăn tay. Và cũng không nghe tiếng gì từ túi áo khoác có bánh ngọt, bánh nhân đậu và thuốc lá.

Sau đó tôi phải làm những việc có tính máy móc. Tôi phải tới lui bốn lần để bưng những món mà tôi đã chất phía sau đại thư viện đến trước tượng ngài Yoshimitsu trong Kim Các. Trước hết tôi bê cái mùng đã gỡ hết các khoen và tấm nệm nằm, kế đến, hai cái chăn, rồi cái rương và cái giỏ bện bằng liễu gai, rồi ba bó rơm. Tôi chồng những thứ này không theo thứ tự, ba bó rơm được nhét giữa mùng và chăn, nệm. Vì nghĩ rằng cái mùng sẽ dễ bắt lửa, tôi trải một nửa mùng trên những món còn lại.

Cuối cùng tôi trở lại phía sau đại thư viện và ôm tay nải gói những đồ không bắt lửa, rồi đi đến bờ hồ phía Đông Kim Các. Và từ đây tôi có thể thấy khối đá Dạ Bạc nằm trong lòng hồ, ngay trước mặt tôi. Tôi đứng dưới mấy cây thông và trú mưa một cách khó khăn.

Mặt hồ soi bóng bầu trời đêm, trắng mờ mờ, nhưng lớp lớp rong làm cho mặt hồ trông giống như đất liền, và nhờ những kẽ hở nhỏ đó đây giữa đám rong người ta mới biết được bên dưới kia là nước. Mưa không đủ lớn tới mức tạo những gợn sóng trên mặt hồ. Hồ bốc khói trong mưa, hơi nước đầy không gian, hồ tưởng như trải ra bất tận.

Tôi nhặt một hòn sỏi, thả vào nước và tiếng vang từ nước lớn đến nỗi bầu không khí quanh tôi như bị nứt toác. Tôi co rúm người, im thin thít. Mong sao, nhờ sự im lặng đó, cái âm thanh trỗi lên không ngờ ấy sẽ tiêu đi.

Tôi thọc tay xuống nước, những nhánh rong âm ấm cuốn vào tay tôi. Trước tiên, tôi thả xuống nước khoen mùng từ bàn tay ướt của tôi, rồi tôi buông cái gạt tàn xuống nước như thể rửa nó. Mấy cái cốc, nghiên mực tôi cũng thả vào nước như vậy. Tôi đã thả xong những đồ cần thả. Chỉ còn lại bên tôi cái đệm ngồi và miếng vải tay nải. Sau đây tôi sẽ mang hai thứ này đến trước tượng ngài Yoshimitsu, cuối cùng thì chỉ còn mỗi việc đốt thôi.

Vào lúc này, tôi bỗng nhiên bị cái đói tấn công dữ dội, trúng phóc với dự đoán của tôi, đâm ra lại khiến tôi có cái cảm giác như bị phản bội. Trong túi tôi còn mấy cái bánh ngọt và bánh nhân đậu hôm qua ăn còn dư. Tôi chùi bàn tay ướt vào vạt áo và ăn ngấu ăn nghiến. Chẳng ra mùi vị gì cả. Bao tử réo lên vì đói, tôi chỉ việc hối hả tọng vào miệng tất thảy, bất kể hương vị. Tim tôi đập thình thịch. Cuối cùng, nuốt xong, tôi vốc nước hồ uống.

... Chỉ còn một bước nữa là tới hành động. Tôi đã hoàn thành quá trình chuẩn bị tưởng dài vô tận, giờ thì tôi đang đứng ngay trên đỉnh của chuỗi chuẩn bị ấy, và chỉ còn mỗi việc phóng người lên. Chỉ cần cố một chút nữa thôi, tôi sẽ hoàn thành kế hoạch hành động một cách trót lọt.

Tôi chưa từng tưởng tượng nổi giữa chuẩn bị và hành động lại có một vực thẳm rộng toang hoác đủ sức nuốt trọn cuộc đời tôi đang há miệng chực chờ.

Lúc ấy, tôi đã nhìn đăm đăm Kim Các để nói lời vĩnh biệt.

Kim Các mờ ảo trong bóng tối của đêm mưa với đường nét nhạt nhòa. Tòa kiến trúc đứng đó đen sầm và trông như khối kết tinh của đêm đen sâu thẳm. Căng mắt mà nhìn, tôi mới có thể thấy cấu trúc thu nhỏ lại một cách thật đột ngột nơi Cứu Cánh Đỉnh trên tầng ba, và rừng cột gầy guộc nơi Pháp Thủy Viện và Triều Âm Động. Nhưng những chi tiết tỉ mỉ của tòa kiến trúc đã từng làm cho lòng tôi thổn thức nhường ấy giờ tan vào đêm đen đơn sắc.

Nhưng, ký ức của tôi về Cái Đẹp mỗi lúc một mạnh mẽ hơn, và bóng tối này trở thành cái nền mà trên đó tôi cứ tùy thích vẽ vời. Trong cái dáng hình tối tăm cúi gục ấy ẩn chứa toàn bộ diện mạo về Cái Đẹp nơi suy nghĩ của tôi. Nhờ sức mạnh của ký ức, từ trong vùng tối, từng chi tiết của Cái Đẹp hiện ra lung linh, cái lung linh lan ra, và cuối cùng, dưới ánh sáng thời gian lạ lùng, không dính dáng gì tới ngày, không dính dáng gì tới đêm, Kim Các dần dần hiện ra thật rõ ràng trước mắt tôi. Chưa bao giờ Kim Các hiện ra trước mắt tôi với hình hài hoàn hảo từng chi tiết và lung linh đến tận mọi ngõ ngách như này. Dường như tôi đã chiếm lấy cho tôi cái thị lực của người mù. Kim Các, nhờ ánh sáng tự phát của mình, trở nên trong suốt, và làm cho tôi đứng từ bên ngoài mà thấy một cách rõ ràng nào là tranh trần nhà vẽ hình chư thiên tấu nhạc nơi Triều Âm Động, nào là vết tích của những miếng vàng dát cổ xưa trên tường của Cứu Cánh Đỉnh. Mặt ngoài tinh xảo của Kim Các hòa lẫn với chi tiết tinh xảo bên trong. Đưa mắt quét ánh nhìn qua toàn cảnh, tôi có thể thâu tóm được cấu trúc của lâu các và những đường nét rõ ràng của chủ đề, sự lượn qua lướt lại thật công phu của từng chi tiết cụ thể hóa được chủ đề, sự trang trí, hiệu ứng của sự tương phản và sự đối xứng. Hai tầng Pháp Thủy Viện và Triều Âm Động có kích thước ngang bằng, mặc dầu biểu hiện một chút khác biệt tinh tế, nhưng đều được chở che dưới một bóng hiên sâu hút, chúng gối lên nhau tựa một đôi giấc mộng, một cặp kỷ niệm hoan lạc đồng hình đồng dạng. Nếu có một tầng chìm đắm vào quên lãng, tầng còn lại, từ trên hay dưới, sẽ nhẹ nhàng xác chứng; nhờ thế, giấc mơ trở thành hiện thực và khoái lạc trở thành kiến trúc. Tuy nhiên, bởi Cứu Cánh Đỉnh nơi lầu ba có hình dáng hơi thu nhỏ lại ngự bên trên cặp lầu này, hiện thực đã từng được xác chứng ấy sụp đổ, bị thâu tóm bởi nền triết lý cao quý của thời đại đen tối mà lấp lánh, và thần phục triết lý ấy. Rồi trên đỉnh cao, nơi nóc của mái lầu lớp vỏ cây bách, con phượng hoàng bằng đồng mạ vàng chạm vào đêm trường vô minh.

Chỉ có thế thì kiến trúc sư vẫn chưa hài lòng. Ông ta làm ra đình Thấu Thanh nhỏ nhắn nhô ra giống như một điếu đình nằm phía Tây Pháp Thủy Viện. Dường như ông ta đã đặt cược toàn bộ năng lực thẩm mỹ của mình để phá vỡ đi cái quân bình đối xứng. Đình Thấu Thanh, trong khối kiến trúc này, đang phản kháng theo lối siêu hình. Mặc dù nó không vươn dài trên mặt hồ, mà trông như đang chạy khỏi trung tâm Kim Các về nơi đâu đó. Đình Thấu Thanh giống như cánh chim vút bay lên từ công trình kiến trúc này, sải cánh qua mặt hồ mà thoát thân về với vạn vật nơi cõi thế. Ý nghĩa của Thấu Thanh là chiếc cầu bắc từ trật tự quy định thế giới đến chỗ vô quy định, và có lẽ, đến miền dục cảm. Đúng thế. Linh hồn của Kim Các bắt đầu từ Thấu Thanh này tựa như chiếc cầu bị cắt đôi, hình thành lâu các ba tầng, rồi một lần nữa, từ cầu này trốn thoát đi. Bởi vì sức mạnh to lớn của dục cảm dao động trên mặt hồ là suối nguồn sức mạnh tiềm ẩn xây dựng nên Kim Các, nhưng sau khi cái sức mạnh ấy đã hoàn toàn được đặt vào vòng trật tự, và sau khi đã hoàn thành lâu các với ba tầng mỹ lệ, thì không còn nhẫn nại ở trong đó được nữa, nó không có con đường nào khác hơn là chuyển mình qua Thấu Thanh, và lại một lần nữa trốn thoát mà đến trên mặt hồ, về giữa dục cảm vô hạn rung rinh, về với quê cũ của mình. Mỗi lần nhìn sương mù ban mai và sương chiều muộn lãng đãng trên Kính Hồ, tôi nghĩ đó là chốn đậu của sức mạnh dục cảm vô biên đã xây dựng nên Kim Các.

Thế rồi Cái Đẹp thâu tóm những xung đột và mâu thuẫn - tất cả những nét lạc điệu - của các phần trong tòa kiến trúc này và Cái Đẹp ngự trị trên tất thảy! Giống như cuốn kinh cầu phước nạp cho nhà chùa với từng chữ một viết bằng kim nhũ trong cuốn sách giấy màu xanh đậm, đây là một công trình kiến trúc được xây bằng kim nhũ trong đêm dài vô minh. Nhưng tôi không biết, liệu Cái Đẹp chính là Kim Các hay Cái Đẹp cùng đồng bản chất với đêm đen hư vô đang bao phủ Kim Các. Có lẽ Cái Đẹp là cả hai. Là chi tiết và cũng là toàn thể; là Kim Các và cũng là đêm đen bao trùm Kim Các. Khi nghĩ như thế, thì sự không lý giải được nơi Cái Đẹp của Kim Các đã làm tôi phiền não bấy nay, giờ tôi cảm thấy như hiểu được một nửa. Vì nếu chúng ta xem xét kỹ lưỡng Cái Đẹp trong từng chi tiết của tòa kiến trúc: cột, lan can, cửa lưới, cửa gỗ phân ô, cửa sổ vòm, mái chóp vuông, Pháp Thủy Viện, Triều Âm Động, Cứu Cánh Đỉnh, đình Thấu Thanh..., bóng lầu lồng trong hồ, những hòn đảo nho nhỏ trong hồ, những cây thông, ngay đến cả chỗ neo thuyền, Cái Đẹp nhất định không kết thúc trong chi tiết cũng không viên mãn trong chi tiết, trong mỗi chi tiết lại hàm chứa dấu hiệu của Cái Đẹp kế tiếp. Cái Đẹp của chi tiết tự nó vốn chứa đầy sự bất an. Nó mơ ước sự toàn vẹn, nhưng lại không biết đến kết thúc, và luôn bị cám dỗ bởi Cái Đẹp kế tiếp, Cái Đẹp chưa ai từng biết. Điềm báo nối điềm báo, và có thể nói từng điềm báo về Cái Đẹp không tồn tại ở đây đã tạo nên chủ đề của Kim Các. Những điềm báo như thế là điềm của hư vô. Hư vô chính là cấu trúc của Cái Đẹp này. Bởi vậy, trong sự chưa hoàn chỉnh nơi các chi tiết của Cái Đẹp cứ tự nhiên bao hàm cả điềm báo hư vô, và tòa kiến trúc bằng gỗ tinh xảo này run lên bởi điềm báo hư vô giống như chuỗi anh lạc rung trước gió.

Dẫu vậy, vẻ mỹ lệ của Kim Các vẫn chưa lúc nào tận diệt! Cái Đẹp cứ văng vẳng mãi từ đâu đó. Như người bị tật ù tai, tôi nghe Cái Đẹp của Kim Các âm vang nơi nơi và tôi đã quen với cái âm vang ấy. Nếu so sánh với âm thanh, thì tòa kiến trúc này giống như chiếc chuông vàng nho nhỏ hoặc một cây đàn koto nhỏ đã và đang tiếp tục ngân suốt năm thế kỷ rưỡi rồi. Nếu âm thanh này lịm tắt....

Tôi bỗng cảm thấy con mệt ập vào.

Tôi vẫn còn thấy rõ ràng Kim Các mộng ảo bên trên Kim Các thực đang chìm trong bóng tối. Nó vẫn chưa hết lung linh. Lan can của Pháp Thủy Viện bên bờ nước lùi lại khiêm nhường, còn trên mái chìa, lan can của Triều Âm Động được nâng đỡ bởi những trụ chống kiểu Thiên Trúc lại mơ màng ưỡn ngực về phía hồ. Mái hiên sáng lên nhờ ánh phản chiếu từ hồ, và bóng nước in trên mái hiên ấy chập chờn lung linh. Khi Kim Các rực lên dưới mặt trời chiều hôm hay khi được ánh trăng thanh rọi chiếu, chính ánh sáng của nước hồ khiến tòa kiến trúc trông rung rinh lạ lùng, tựa như đang vỗ cánh bay. Nhờ ánh phản chiếu chao động trên nước, Kim Các được cởi thoát khỏi sự trói buộc của một hình thể cứng nhắc, và những lúc như thế, dường như tòa kiến trúc được dựng bằng những vật liệu lay động vĩnh cửu, như gió, nước và lửa.

Vẻ mỹ lệ này vô song. Và tôi đã biết vì đâu mà mình mệt rã rời. Cái Đẹp, tận dụng thời cơ cuối cùng, một lần nữa bộc phát sức mạnh của nó, cố gắng trói buộc tôi trong cái cảm giác lực tàn đã xâm chiếm tôi bao lần trước đây. Chân tay tôi xụi lơ. Đến giờ này, tôi chỉ còn cách hành động một bước nữa mà thôi, vậy mà tôi một lần nữa lại lùi xa.

“Mình đã chuẩn bị cho hành động tới nước này, chỉ còn một bước nữa thôi,” tôi thì thầm. “Bấy lâu nay mình đã mơ về chuyện đó trọn vẹn, đã sống trọn vẹn trong giấc mơ ấy, vậy thì bây giờ liệu mình có cần thiết phải ra tay hành động? Phải chăng hành động ấy chỉ vô ích mà thôi?

“Lời của Kashiwagi nói trước đây có lẽ đúng: thay đổi thế giới không phải bằng hành động mà bằng nhận thức. Có loại nhận thức cố gắng mô phỏng hành động tới mức tận cùng có thể. Nhận thức của mình thuộc loại này. Và đó chính là loại nhận thức vô hiệu hóa triệt để hành động. Vậy, chẳng lẽ sự chuẩn bị lâu dài và cẩn thận của mình chỉ để dẫn đến nhận thức cuối cùng là mình không cần phải hành động hay sao?

“Coi! Bây giờ, đối với mình, hành động chẳng qua chỉ là một thứ thừa thãi. Nó lòi ra ngoài cuộc đời, nó lòi ra từ ý chí của mình, và bây giờ đang đứng chần dần trước mặt mình giống như một cỗ máy thép lạnh lùng và tách biệt chờ khởi động. Hành động ấy và bản thân mình dường như chẳng dính dáng gì nhau. Cho tới lúc này mình chính là mình, và từ nay về sau mình không còn là mình. Tại sao mình không dám là mình?”

Tôi dựa vào gốc thông. Lớp vỏ lạnh lẽo, ẩm ướt của cây mê hoặc tôi. Tôi cảm thấy cái cảm giác này, cái lạnh lẽo này chính là tôi. Thế giới đã ngừng lại trong hình thái vốn có của nó, khao khát chẳng còn, và tôi, tôi mãn nguyện.

“Mình sẽ làm gì với cái mệt mỏi kinh khủng này đây?” Tôi nghĩ. “Nóng cả người và uể oải sao đó. Không thể động đậy tay như mình muốn. Chắc là bị bệnh mất rồi.”

Kim Các vẫn còn lấp lánh, giống như quang cảnh trong Nhật tưởng quán⁽³⁾ mà “nhược pháp sư” Shuntokumaru đã thấy. Trong vũng tối đen của đôi mắt mù, Shuntokumaru đã thấy bóng tà dương chập chờn trên biển Namba. Ông thấy đảo Awaji Eshima, hòn Suma Akashi cho đến biển Kii sáng lên dưới mặt trời chiều hôm không mây.

Thân tôi như bị tê dại và nước mắt cứ chảy không ngừng. Tôi mà cứ như thế mãi đến sáng mai và bị người ta phát hiện, thì cũng được thôi. Tôi sẽ chẳng nói lấy một lời bào chữa.

... Từ bấy tới nay, tôi cứ kể mãi chuyện trí nhớ của tôi tồi tệ từ thời thơ ấu, nhưng tôi phải nói một điều rằng: cái trí nhớ đột ngột sống dậy đã mang theo sức mạnh cải tử hồi sinh. Quá khứ không chỉ kéo chúng ta về phía quá khứ. Đây đó trong ký ức quá vãng, có một số ít lò xo thép mạnh, khi những kẻ đang sống trong hiện tại như chúng ta đụng vào chúng, chúng sẽ đột nhiên bung ra và đẩy bật chúng ta về phía tương lai.

Trong khi như mụ cả người ra, tâm trí tôi vẫn cứ mò mẫm một nơi nào đó trong ký ức. Đôi ngôn từ nổi trôi trong trí rồi lặn mất tiêu. Tôi như đụng được chúng bằng đôi tay tâm trí tôi, và rồi chúng lẩn mất... Ngôn từ kêu réo tôi. Có lẽ chúng đang cố xê lại gần tôi để khuyến khích tôi.

“Quay ra sau, quay ra ngoài; nếu gặp, thời cứ giết.”

... Hàng đầu tiên viết như thế. Đó là một đoạn nổi tiếng ở chương “Thị Chúng” trong Lâm Tế Lục, rồi ngôn từ tiếp tục tuôn ra.

“Gặp Phật, giết Phật; gặp tổ, giết tổ; gặp la hán, giết la hán; gặp cha mẹ, giết cha mẹ; gặp họ hàng, giết họ hàng; khi đó mới được giải thoát, không bị vật trói buộc và tự tại thênh thang.”

Lời này đẩy bật tôi ra khỏi chốn bất lực mà tôi đã rơi vào. Và bỗng nhiên sức mạnh tràn ngập toàn thân tôi. Dẫu, một phần tâm trí tôi vẫn không ngừng nói với tôi rằng cái việc tôi sắp làm là một việc vô ích, nhưng sức mạnh trong tôi chẳng sợ hãi gì chuyện làm điều vô ích. Vì là chuyện vô ích, tôi lại càng nên làm.

Tôi cuộn miếng vải tay nải và cái đệm ngồi để bên cạnh lại, kẹp vào nách, rồi đứng dậy. Tôi nhìn về hướng Kim Các. Kim Các ảo ảnh lóng lánh đang nhạt dần. Hàng lan can dần dà bị bóng tối nuốt vào. Chòm cột đứng san sát không còn rõ ràng nữa. Ánh sáng trên mặt nước lịm tắt. Ánh nước phản chiếu lên mặt dưới mái hiên cũng biến mất. Cuối cùng, tất cả những chi tiết của tòa Kim Các lẩn vào bóng đêm. Và Kim Các chỉ còn giữ lại đường viền đen nhờ nhờ.

Tôi chạy. Tôi chạy vòng phía Bắc Kim Các. Chạy, rồi dần dần quen chân và không còn bị vấp ngã. Màn tối từ từ mở ra và dẫn đường cho tôi.

Tôi từ bên bờ đình Thấu Thanh phóng qua cái cửa hai cánh ở phía Tây Kim Các mà tôi vẫn để mở. Tôi vứt cái đệm ngồi và tay nải kẹp trong nách vào đống đồ đã xếp lên nhau lúc nãy.

Tim tôi đập rộn ràng. Đôi bàn tay ướt run run, đã thế, diêm còn bị ẩm. Quẹt lần đầu chẳng cháy. Lần hai, vừa cháy diêm lại gãy mất. Lần thứ ba, diêm cháy lên và rọi sáng qua kẽ những ngón tay che gió của tôi.

Tôi lần mò kiếm mấy bó rơm, vì mặc dù chính tôi ban nãy đã lén lút ôm ba bó rơm đặt rải rác quanh đây, thế mà giờ tôi quên béng mất đã bỏ chúng vào chỗ nào. Khi tìm ra được, lửa diêm lại tắt mất. Tôi quỳ xuống cạnh mấy bó rơm, lần này, tôi chắp hai que diêm làm một, và quẹt.

Lửa diêm vẽ ra cái bóng lộn xộn của đống rơm, làm nổi lên màu sắc sáng rỡ của đồng khô sau mùa gặt và dịu dàng tỏa ra bốn hướng. Lửa ẩn mình trong đám khói đang tiếp tục bốc lên. Nhưng, bất ngờ, từ một chỗ cách xa, ngọn lửa thổi phồng cái mùng màu xanh lá. Dường như xung quanh tôi sống động hẳn lên.

Vào ngay lúc này, đầu tôi tỉnh táo hẳn. Diêm tôi mang theo đâu có nhiều. Lần này, tôi chạy đến một góc khác, quẹt cẩn thận một que diêm và mồi lửa vào một bó rơm khác. Lửa bốc lên sáng lóa, an ủi vỗ về tôi. Hồi xưa, khi đốt lửa trại với bạn bè, tôi rất rành chuyện nhóm lửa.

Những bóng đen to lớn chao đảo trong Pháp Thủy Viện. Ba tượng: tượng Phật Di Đà ở giữa, tượng Phật Bà Quan Âm, tượng của bồ tát Thế Chí hai bên sáng rực ánh đỏ. Tượng ngài Yoshimitsu lung linh đôi mắt. Bóng tượng in chập chờn phía sau.

Tôi hầu như không cảm thấy nóng. Khi thấy lửa đều đặn bốc ra từ hòm cúng dường, tôi nghĩ là mọi sự đã đâu vô đó. Tôi quên mất thuốc an thần Calmotin và cái dao găm. Bỗng tôi nảy ra ý tưởng nằm chết nơi Cứu Cánh Đỉnh bị lửa bao phủ. Thế là tôi vọt thoát đám lửa cháy, phóng nhanh lên cầu thang hẹp. Tôi chẳng thắc mắc vì sao cánh cửa dẫn lên Triều Âm Động lại mở toang. Lão hướng dẫn viên du lịch đã quên đóng cửa lên tầng hai.

Khói rượt sau lưng tôi. Tôi vừa ho, vừa nhìn vào tượng Phật Bà Quan Âm được cho là cao tăng Huệ Tâm tạc nên, và bức tranh chư thiên tấu nhạc vẽ trên trần. Khói vần vũ và dần dần tràn đầy Triều Âm Động. Tôi lại một lần nữa chạy lên cầu thang và cố gắng mở cửa Cứu Cảnh Đỉnh.

Cửa nào có mở. Cửa vào tầng ba bị khóa chặt. Tôi đập cửa. Tiếng đập cửa chắc phải dữ lắm, nhưng không lọt vào tai tôi. Tôi đập cửa điên cuồng. Tôi cảm thấy ai đó sẽ từ bên trong Cứu Cánh Đỉnh mở cửa cho tôi.

Dẫu rằng chắc chắn tôi đã mơ về Cứu Cánh Đỉnh là nơi để chết, nhưng vì lúc ấy khói cứ đuổi tôi như ma rượt, tôi đấm vào cửa gấp gáp như thể tìm nơi cứu tế. Phía bên kia cửa là căn phòng vuông mỗi mặt rộng mười tám thước. Lúc này tôi tha thiết mơ mọi ngóc ngách của căn phòng nhỏ ấy đều được dát vàng, mặc dầu giờ đây lớp vàng dát hầu như đã bị tróc hết. Tôi cứ đập cửa mãi mà bản thân cũng không thể giải thích được tại sao mình lại khát khao căn phòng nhỏ rực rỡ ấy đến như thế. Dẫu sao đi nữa, tôi đã nghĩ nếu vào được nơi đó, thì mọi chuyện sẽ ổn cả. Nếu tôi đặt chân vào được căn phòng nhỏ hoàng kim ấy thì tốt biết bao...

Tôi đấm vào cửa hết sức mình, bằng tay không đủ, tôi đưa cả thân dộng vào. Cửa nào có mở.

Triều Âm Động đã ngập tràn khói. Phía dưới chân tôi, tiếng lửa phát nổ vang lên. Tôi bị sặc khói, gần như ngất xỉu. Vừa ho sặc sụa, tôi vừa đấm cửa. Cửa phòng chẳng mở.

Và cái khoảnh khắc tôi chợt ý thức rằng tôi đã bị từ chối, tôi không còn chần chờ nữa. Tôi xoay người phóng nhanh xuống tầng lầu. Tôi chạy xuống Pháp Thủy Viện giữa khói cuồn cuộn. Tôi dám nói là tôi đã chạy qua lửa. Cuối cùng, tôi đến được cửa Tây và phóng như bay ra ngoài. Và từ đó, không biết cả mình đang đi đâu, tôi phóng lẹ như thần Vi Đà Thiên⁽⁴⁾.

Tôi chạy. Thật không thể tưởng tượng nổi tôi đã chạy bao xa mà không nghỉ. Tôi thậm chí không nhớ tôi đã chạy qua những nơi nào. Có lẽ tôi đã từ bên cạnh Củng Bắc lâu, chạy ra khỏi cổng sau nằm phía Bắc, rồi chạy qua Minh Vương điện, chạy lên con đường núi đầy hoa đỗ quyên và cỏ tre, đến đỉnh núi Hidari Daimonji.

Tôi buông mình xuống đám cỏ tre dưới bóng những cây thông đỏ, thở hổn hển để cho trống ngực đang đánh thình thịch dịu lại; nơi đây chắc chắn là đỉnh núi Hidari Daimonji. Núi này che chở Kim Các từ phía chính Bắc.

Tôi tỉnh táo trở lại nhờ tiếng chim kêu thảng thốt. Một con chim vỗ cánh dáo dác bay lượn trước mắt tôi. Tôi nằm ngửa và mắt tôi thấy bầu trời đêm. Vô số chim kêu quang quác bay qua đỉnh thông đỏ, và tàn lửa thưa thớt đã lơ lửng trong bầu trời trên kia.

Tôi nhỏm dậy nhìn về hướng Kim Các nơi thung lũng xa xa. Có tiếng gì là lạ từ đó âm vang. Nghe như tiếng pháo nổ. Nghe như tiếng khớp xương của vô số người cùng kêu răng rắc.

Từ đây nhìn xuống, không thấy được bóng Kim Các. Tôi chỉ thấy khói cuồn cuộn và lửa đang bốc lên trời. Hằng hà sa số tàn lửa bay chen giữa cây cối, và bầu trời phía Kim Các như được rải cát vàng kim.

Tôi ngồi tréo chân ngắm mãi nhìn hoài cảnh ấy.

Khi tỉnh ra, tôi mới thấy cả thân mình bị bỏng rộp, bị xước, và chảy máu. Ngón tay tôi cũng chảy máu dầm dề, rõ ràng đây là vết thương tôi gây ra lúc đấm vào cửa ban nãy. Tôi liếm vết thương, như con thú chạy trốn.

Tôi mò vào túi, lôi ra con dao găm, và lọ thuốc an thần Calmotin gói trong cái khăn tay. Nhắm hướng khe núi, tôi quăng xuống đấy.

Tay tôi đụng vào gói thuốc lá ở trong túi khác. Tôi châm thuốc, hút. Tôi cảm thấy giống như một người vừa làm xong công việc và thảnh thơi hút một điếu thuốc, tôi muốn sống.

HẾT.

1. 1 thốn khoảng 3 xen ti mét.

2. Năm 1950.

3. Một trong mười sáu phép quán tưởng của kinh Quán Vô Lượng Thọ.

4. Vi Đà Thiên là một thần hộ pháp, theo tương truyền dân gian thì thần này chạy rất nhanh. Khi quỷ cướp xá lợi răng của Đức Phật, thần đã đuổi kịp và đoạt lại được.

Bìa Gập Sau

Các tác phẩm khác của Mishima Yukio
do Nhã Nam xuất bản:

Tiếng triều dâng

NHÃ NAM | KINH ĐIỂN

“Tôi hầu như ngây say với ý nghĩ ngọn lửa thiêu hủy tôi cũng là ngọn lửa sẽ hủy thiêu Kim Các. Cùng chịu một kiếp nạn, một vận mệnh của ngọn lửa tai họa, Kim Các và cõi thế nơi tôi sống sẽ cùng thuộc một chiều không gian. Cũng giống như thân xác mỏng giòn, xấu xí của tôi, tòa kiến trúc, dẫu là cứng cạnh, cũng ôm một thân thể làm bằng các bon dễ cháy. Khi nghĩ như thế, đôi khi tôi cảm thấy là tôi có thể trốn chạy đồng thời giấu Kim Các trong máu thịt tôi, trong cấu trúc thân thể tôi, giống như tên ăn trộm nuốt đá quý vào bụng rồi chạy trốn.”