Dịch từ bản Trung văn Ô Sin của Trung Triệu Chính - Nhà xuất bản Văn Kinh - Đài Loan, 1994

LỜI GIỚI THIỆU

Bộ phim vô tuyến truyền hình Ô Sin được trình chiếu ở Nhật Bản lần đầu tiên năm 1983 và lập tức thu hút được 63% khán giả. Một con số kỷ lục. Từ đó đến nay, Ô Sin đã xuất hiện trong chương trình truyền hình của 43 nước trên thế giới. Vừa được giới thiệu ở Việt nam, Ô Sin lập tức chiếm được cảm tình của đông đảo khán giả truyền hình nước ta - mọi tầng lớp và mọi lứa tuổi. Ô Sin đã trở thành biểu tượng sinh động của tình yêu, niềm tin, lòng nhân hậu và sự nhẫn nại vô bờ trong mỗi chúng ta. Chính vì thế, dẫu ở đâu và vào thời điểm nào, Ô Sin cũng được chào đón nhiệt liệt.

Tác giả kịch bản Ô Sin là nữ văn sĩ Kiều Hạ Điền Thọ Tử. Bà sinh năm 1929, đã tốt nghiệp hệ Nghệ thuật Văn khoa và là tác giả kịch bản nổi tiếng của Nhật Bản. Ô Sin đã thành công tiếp nối những thành công trước của bà như: Hàng xóm, Vợ chồng, Nữ thái các ký, Ngày mai...

Trong Khúc ca tặng linh hồn mẹ bà đã bộc bạch “...lớp người chúng ta, chỉ vì sự giàu có, đã làm mất mát đi biết bao điều quý giá...”

Nữ nhân vật chính Ô Sin chính là sự tượng trưng cho các bà mẹ ấy. Người xưa nói “Ôn cố tri tân”. Nếu tôi có thể miêu tả cuộc đời của Ô Sin để rồi từ đó rút ra những tiêu chuẩn sống cho cuộc sống tương lai thì đó là hy vọng lớn nhất của tôi. Nó không chỉ là món nợ không thể trả của lớp người chúng ta đối với các bà mẹ của mình, mà đồng thời còn là một khúc ca an ủi kính tặng hương hồn mẹ.

Ô Sin đã trở thành một khúc ca tuyệt vời. Kịch bản Ô Sin gồm 4 phần, do Hiệp hội xuất bản Phóng Tống phát hành cũng được hoan nghênh nhiệt liệt.

Cuốn Ô Sin trên tay các bạn căn cứ vào kịch bản trên và được nhà văn Trung quốc Chung Triệu Chính viết lại thành tiểu thuyết. Chung Triệu Chính, người tỉnh Đào Viên, Đài Loan là một tiểu thuyết gia lớn, có ảnh hưởng sâu rộng và được tôn xưng là “Văn đàn quốc bảo” (vốn quý của đất nước trên văn đàn). Bản Ô Sin của ông do Nhà xuất bản Văn Kinh ấn hành lần đầu năm 1984 và được tái bản thêm hai lần trong năm 1994.

Giới thiệu Ô Sin, Nhà xuất bản Hà nội mong muốn gửi tới đông đảo độc giả một tác phẩm hấp dẫn và bổ ích, bởi có thể nói: Ô Sin là tấm lòng thiện lương mà tất cả chúng ta tìm kiếm. Hy vọng Ô Sin sẽ được hoan nghênh như đã được hoan nghênh ở rất nhiều nơi trên thế giới.

Nhà xuất bản Hà Nội

Phần I

THIẾU NỮ

1.

Chi Ma là một bán đảo xinh đẹp hướng ra Thái Bình Dương. Bán đảo này thuộc miền trung Nhật Bản.

Trong một thành phố nhỏ trên bán đảo, có cửa hàng của dòng họ Ruyzo, rất nổi tiếng về việc kinh doanh những cửa hàng siêu thị. Họ có tới mười sáu cửa hàng chi nhánh trong những thị trấn xung quanh. Hôm đó là một ngày vui lớn vì họ khai trương cửa hàng thứ mười bảy.

Trong những ngày kinh tế phồn vinh, việc kinh doanh của nhà Ruyzo khấm khá hẳn lên, thêm vào đó là tất cả mọi người lớn bé trong nhà đều làm ăn cật lực, nên chỉ trong vòng mấy năm ngắn ngủi, kết quả đã bốc lên trông thấy. Tuy nhiên nhà Ruyzo ấy, thực tế vẫn chỉ thuộc loại xí nghiệp cỡ nhỏ ở nông thôn mà thôi, nên khi gặp phải sóng gió từ bên ngoài dồn tới, cũng đã phải chịu ảnh hưởng ngay.

Trong tình hình ấy, họ quyết định thành lập thêm một cửa hàng mới, về mặt nào đó có thể nói là tình thế bắt buộc, bởi chỉ có thế mới có khả năng “trưởng thành”, song mặt khác trong cái ý thức quyết vươn lên ấy, cũng tiềm ẩn ít nhiều nguy hiểm.

Trong khi mọi người trong nhà đang rầm rầm rộ rộ, chuẩn bị lễ khai trương thì bà Ô Sin tám ba tuổi, mẹ của ông chủ Hitosi bỗng nhiên mất tích.

Có thể nói bà Ô Sin là người lập lên cơ nghiệp nhà Ruyzo. Bà là người năng động, quật cường, chịu khó chịu khổ, không ai là người không biết, hơn nữa trước mắt, bà còn đang mang danh là “Phó Giám Đốc”, bà chính là nhân vật chủ yếu phù hợp nhất với cái danh hiệu đó dù là ở trong gia đình hay ở ngoài cửa hàng, và trong lễ khai trương bà cũng phải đóng một vai vô cùng quan trọng. Một nhân vật trọng yếu như thế, lại vắng mặt trong lễ khai trương, không là một trò cười lớn hay sao?

Tất cả mọi người trong nhà đều cuống cả lên. Từ ông chủ Hitosi, bà chủ Michico, con gái Tây, con rể Tatsunori, cho đến cháu Kây được bà Ô Sin chăm nom từ bé đều khoanh tay thúc thủ. Họ gọi điện thoại liên tục tới nhà các thân nhân, nhưng vẫn biệt vô âm tín.

Khi hai chị em Tây và Michico vào trong phòng riêng của bà Ô Sin, mới thấy rằng, cái túi du lịch, khi Tây đi du lịch ở Châu Âu, mua từ Pari về biếu bà, cùng với mấy bộ quần áo đều không còn nữa.

Thế là bà đã cố ý ra đi!

Một bà mẹ già tuổi đã tám ba mặc dù tinh thần vẫn mạnh mẽ như tuổi tráng niên nhưng một mình bỏ nhà ra đi, lại làm cho mọi người áy náy.

Sao vậy? Mọi người đoán già đoán non, và không thể không cho rằng điều đó có liên quan tới việc khai trương cửa hàng mới. Bà lão phản đối việc làm đó. Và cả cái quan hệ mẹ chồng nàng dâu cùng khiến mọi người sầm sì to nhỏ. Trước tình hình đó, người chồng không thể không trách móc vợ vài câu:

- Có phải em đã nói điều gì đó khiến mẹ không vừa lòng phải không?

- Làm sao anh lại đổ sự sai trái cho em?

Cuộc cãi vã, cứ như thế tuôn ra. Michico vừa sụt sịt khóc lóc kể lể rằng mình đã nín nhịn, chịu đựng mẹ chồng như thế nào, thế mà mẹ chồng vẫn chưa bao giờ xem trọng mình, đã thế bà còn luôn bênh vực, che chở cho Kây vốn chẳng phải là cốt nhục gì, còn như Hitosi là con dứt ruột đẻ ra, đối với bà chỉ là đồ bỏ. Đến như ngày hôm nay, một ngày quan trọng như thế, một ngày mà cả nhà đổ vào đó biết bao hy vọng, bà lại đi gây chuyện rắc rối, điều đó là một chứng minh cụ thể.

Hitosi ngăn vợ, nhưng vợ vẫn chẳng chịu im:

- Em phải nói. Mẹ thích ra đi, cứ việc đi, cũng chẳng làm sao. Từ nay về sau, trái lại, em càng được thảnh thơi!

Hitosi không chịu đựng thêm được nữa, đã vung tay tát vợ. Thường ngày Hitosi vẫn bị coi là người sợ vợ.

Điều đó cũng dễ hiểu vì xưa nay Hitosi vẫn được mẹ vợ giúp đỡ tiền nong. Nên trước mặt vợ, nhiều khi cũng chẳng dám lắm lời. Vậy mà bây giờ dám đánh vợ một cái tát. Điều đó làm cho ngọn lửa giận dữ trong Michico càng bùng lên, và không sao dập đi được nữa. May mà đã đến lúc tất cả mọi người phải đi đến thị trấn lân cận để làm lễ khai trương cửa hàng mới, nên cuộc va chạm, cãi vã buộc phải dẹp đi.

Khi ấy bà Ô Sin đi đâu?

Đúng là bà đã ra đi.

Bà đi xe lửa lên phía Bắc.

Con đường bà đi thật dài, dài dằng dặc, bên ngoài khuôn cửa con tầu từ một vùng xanh non mơn mởn, đã đổi thành một vùng trắng mênh mang. Sau đó lại là một chặng đường ôtô, bò chậm chạp trên tuyết trắng.

Vào đúng lúc hoàng hôn chiếc xe tắc-xi dừng lại trước cửa một khách sạn bên suối nước nóng.

Suối nước nóng Ngân Sơn. Bà Ô Sin đã tới một thị trấn nhỏ miền núi bị chôn vùi trong tuyết thuộc huyện Iamagata nằm ở vùng Đông Bắc. Bà thích thú biết bao khi ngắm nhìn ra khắp bốn xung quanh. Tất cả sao thân thiết thế! Sao quen thuộc thế! Bà lẩm bẩm trong miệng: - Không thay đổi một tý nào! Tất cả vẫn như xưa...

Sáng sớm hôm sau, bà Ô Sin dặn dò qua người lái xe tắc-xi trước quầy trực của khách sạn, rồi lững thững đi bộ ra vùng lân cận.

Một chiếc xe khách tới, và có một chàng thanh niên từ trên xe nhảy xuống. Cặp mắt chàng trai lộ rõ vẻ ngái ngủ, nhìn qua cũng biết ngay rằng anh đã đi từ nơi xa, ngồi xe cả đêm để tới đây. Anh tới trước mặt bà Ô Sin trên môi nở một nụ cười. Bà Ô Sin chợt giật mình. Cái vùng suối nước nóng ở vùng núi sâu này, ít có người bên ngoài biết tới nó. Tại sao chàng thanh niên này lại đột ngột xuất hiện ở đây!?

Chàng thanh niên cố ý làm ra bộ cười đùa:

- Bà ơi ! Cháu chào bà...

- Cái thằng này... làm người ta chết khiếp đi được.

- Bà ơi, chính bà mới làm người ta chết khiếp đi được ấy chứ.

Hai người nhìn nhau, rồi bất chợt cùng phá lên cười.

Chàng thanh niên ấy là Kây, cháu bà, đứa cháu được bà Ô Sin yêu quý nhất. Bà Ô Sin có cháu nội là Tekesi hiện đang làm quản lý kinh doanh ở cửa hàng, hai đứa cháu gái là Akane và Miđori, những cô gái trẻ trung hoạt bát luôn chạy theo những mốt mới, hiện đại hóa.

Con gái bà là Tây cũng có hai con trai là Hirosi và Hafime, cũng đều làm việc ở cửa hàng. Những đứa cháu nội ngoại ấy không phải là bà Ô Sin không quý mến chúng, nhưng riêng Kây, thuộc dòng họ khác, không hề có quan hệ ruột thịt với bà, lại được bà quý mến thương yêu nhất, bởi lẽ cậu bé này khác hẳn những đứa cháu khác, chẳng phải nói xa xôi gì, chỉ riêng việc Kây đã đỗ vào trường đại học nổi tiếng bậc nhất ở Tôkyô một cách dễ dàng, cũng đủ để bà nhìn nhận Kây bằng con mắt khác rồi.

- Sao cháu lại tìm được đến đây?

- Bà ơi, có việc gì bà giấu được thằng cháu Kây của bà chưa?

- Lạ thật ... chẳng có ai biết được vùng đất này. Xưa nay bà chưa từng nhắc nó với ai. À, phải rồi, đó là con búp bê gỗ. Kây đã từng hỏi bà con búp bê!

- Bà vẫn chẳng quên một cái gì cả.

Xưa nay bà chưa bao giờ để ý đến các thứ đồ cổ nhưng bà vẫn “chung tình” với một thứ đồ chơi cũ kỹ, đặc sản của vùng Đông Bắc. Có một lần Kây hỏi đến nó, bà đã phá lệ, nhắc lại một đoạn chuyện cũ: Lần đầu tiên bà phải đi xa mẹ, mẹ đã mua con búp bê gỗ đó cho bà trong một quán trọ. Cả đời, bà chẳng thiết đi đâu, nhưng chỉ riêng đối với cái thôn bé nhỏ miền núi này là bà muốn đến thăm một lần.

- Tuy bà chỉ nói qua, nhưng cháu vẫn nhớ được cái vùng suối nước nóng núi Ngân Sơn này. Không ngờ rằng cháu đã đoán đúng. Bà ơi, Kây của bà cũng giỏi đấy chứ?

- Thực ra cũng chẳng phải đi xa xôi đến thế. Dù sao bà cũng già rồi, vô dụng rồi. Không ai nhìn thấy bà nữa, chẳng là điều hay đối với mọi người hay sao?

- Bà nói cái gì vậy? Mọi người đang cuống quýt lên tưởng chết được kia bà ạ.

Kây vội vàng gọi điện thoại về cho cha. Bà Ô Sin cũng vội vàng lên xe, Kây đành phải cắt máy, đuổi theo.

Chiếc xe tắc-xi đi vào trong núi theo chỉ dẫn của bà Ô Sin. Tuyết càng ngày càng dày, chẳng bao lâu xe không thể đi được nữa. Bà Ô Sin xuống xe, quyết định đi bộ để vào sâu hơn nữa. Dọc đường Kây hỏi bà định đi đâu, bà không đáp, hỏi bà tại sao lại rời nhà ra đi, bà cũng chẳng chịu trả lời. Nhưng tuyết đã quá dày, không làm sao đi nổi nữa.

Kây đã biết tính bà xưa nay vốn kiên quyết, có nói cũng chẳng lay chuyển được, đành đề nghị với bà: Nếu buộc phải đi, thì nên để đến ngày mai, chuẩn bị cho đủ mọi thứ đi đường tuyết trong núi rồi sẽ đi, nếu cần thiết Kây sẽ cõng bà lên núi, cậu bé cũng tỏ ra vô cùng cương quyết nên bà Ô Sin đành đồng ý.

Ngày hôm sau, mới đi được nửa đường, bà Ô Sin không sao đi tiếp được nữa. Kây lấy tấm vải đã chuẩn bị sẵn, địu bà lên lưng. Lúc này Kây giống như những vận động viên leo núi, đeo những trang bị nặng chịch trên lưng, bò lên một vùng núi sâu đầy tuyết trắng mênh mông.

Cuối cùng họ đã đến được một thôn nhỏ hẻo lánh nằm sâu trong núi. Bà Ô Sin cũng đã nhận ra được một ngôi nhà xiêu vẹo của một gia đình nông dân. Đó chính là ngôi nhà xưa kia của bà. Có điều đáng tiếc là cái thôn núi này từ lâu đã trở thành một “làng hoang phế” không còn người ở, cỏ dại lan tràn, đổ nát ngổn ngang, cả một vùng thê lương hoang lạnh.

Điều đó cũng dễ hiểu, cũng như nhiều thôn khác lớp trẻ đã chạy vào thành phố. Ban đầu công việc nương rẫy đồng áng, đổ lên vai người già. Cuối cùng, lớp người già không bỏ ra đi thì cùng chết dần, và bản làng cũng dần dần trở thành hoang phế.

Buổi tối, khi trở về khách sạn hai bà cháu mới bắt đầu cuộc chuyện trò.

- Bà ơi, thì ra là nhớ quê hương nên bà trở lại thăm. Có phải ngôi nhà này chính là nơi bà và cụ cùng tới nghỉ trọ hay không? Nếu bà còn nhớ được gian phòng ấy thì thật là thú vị.

- Thú vị? Đâu có phải như thế cháu! Ngủ trong kho để chăn bông, sợ hãi co ro ấy chứ, nhưng được đắp chung một cái chăn và ôm mẹ mà ngủ, song chỉ được có một lần đó, rồi về sau là xa mãi... , cái đồ chơi ấy chính là mua ở đấy. Mẹ bà còn bảo bà: - Con hãy coi vật này là mẹ nhé!

- Quê cũ bà đã thăm rồi. Ngày mai bà cháu mình về thôi!

- Không bà còn phải đi nhiều nơi. Còn lâu đấy!

- Thế là, bà ra đi đâu phải vì phản đối việc mở thêm cửa hàng thứ mười bẩy. Nếu như bà không thích sống ở nhà thì mời bà đến chỗ cháu.

- Cháu nói bậy rồi, ai bảo bà không thích sống ở nhà. Bà chỉ thấy rằng ... thấy rằng bao nhiêu năm qua, sai hết cả.

- Bà ơi! Bà nói cái gì vậy. Dòng họ Ruyzo có được ngày hôm nay, đều là do một tay bà vun vén lên. Không có ai là không thán phục bà cơ mà.

Bà bắt đầu nói câu được câu mất: Cách thức buôn bán của Hitosi về căn bản là sai lầm, cửa hàng nhà Ruyzo nhất định bị sụp đổ do tay Hitosi... Đó chính là sai lầm của bà, bởi bà đã giáo dục Hitosi thành con người như thế... Bà đang cố gắng chống đỡ lại, nhưng vẫn còn có chỗ nào đó sơ hở. Đến nay, ngày tháng chẳng còn nhiều, tuy chậm rồi, nhưng rất muốn ngoảnh đầu lại, nhìn vào quá khứ. Nhất định rằng trong khi xả thân làm việc, đã quên khuấy mất bao điều quý giá. Mà giờ đây chính là bước đầu tiên bà bước ra bên ngoài cuộc đời, nhìn lại.

Tâm trạng ấy, quyết không phải là những xúc động nhất thời. Bà muốn rằng nhân trong chuyến đi này, thu nhặt lại những gì mà cuộc sống trước kia đã làm rơi rụng mất, đó chính là chỗ dựa của cuộc đời, đó cũng là cái bảo đảm quý giá nhất cho bầu máu nóng thanh xuân của một con người. Kây vô cùng cảm động, quyết định đi đến cùng với bà.

... Việc đó đã qua đi lâu lắm rồi, ấy là khi Ô Sin mới bẩy tuổi (đấy là tính cả tuổi mụ, còn theo cách tính bây giờ mới là sáu tuổi). Nhà còn có bà cùng cha mẹ, và có sáu anh em trai gái. Ô Sin là thứ tư, còn cậu em thứ bẩy khi đó còn đang nằm trong bụng mẹ. Cả nhà chín miệng ăn chỉ trông vào dăm khoảng ruộng cấy rẽ với hai mảnh nương của nhà, mỗi năm ruộng chỉ thu hoạch được hơn hai mươi thạch lúa, nhưng phải chia trả cho địa chủ một nửa, đó là một gia đình “tá điền cấy rẽ”, điển hình. Đúng là nghèo không một tấc đất cắm dùi. Ba bữa ăn hàng ngày, hạt gạo chẳng có được là bao, mà phải độn thêm già nửa là củ cải, và cũng chỉ có thế may ra mới duy trì nổi đời sống cả nhà cho đến vụ lúa năm sau. Vậy mà mỗi bữa ăn cũng chỉ được lưng lửng dạ. Những đứa con đang tuổi ăn tuổi lớn, chỉ tranh nhau ăn thêm vài miếng, thì mẹ đành nhịn đói. Đối với người lớn, ngoài việc ruộng, nương ra, còn có một nghề phụ làm không bao giờ hết việc ấy là bện thừng rơm và giầy cỏ, đêm đêm phải thức rất khuya.

Bây giờ, trên cõi đời này người ta không còn hiểu được hai chữ “nghèo khổ” nữa. Nếu có hiểu cũng chỉ là trên mặt chữ, hoặc trên quan niệm mà thôi. Cái sự “nghèo khổ” trừ những con người lớp trước ra, không còn ai hiểu nổi nữa. Những ngày xưa của bà, chính là những ngày nghèo khổ như thế.

Trong những ngày ấy, “giảm miệng ăn” đã trở thành một cách thức đương nhiên, có nghĩa là cắt bớt người ăn trong nhà. Cô chị lớn Haru mười tuổi và cô chị hai Mitsu tám tuổi, sớm đã bị đưa đi làm con ở. Công xá cũng có đấy, nhưng cũng coi như không vì nó quá ít ỏi nhưng lại có được miếng ăn, như thế đã là quý lắm rồi.

Điều thèm muốn lớn nhất của cô bé Ô Sin là được cắp sách tới trường, cô đã cùng với cô Xin hàng xóm hẹn hò sẽ cùng đi học với nhau. Cô đâu có hiểu được cảnh nhà, và cứ khư khư giữ lấy cái ước vọng ngây thơ đó.

Nhưng cuộc đời mang thân đi ở đang chờ đợi cô bé. Bà của Ô Sin bị bệnh thấp khớp, bà bảo vì đau yếu, bà chẳng muốn ăn uống gì. Nhưng người con dâu đã thấu hiểu được lòng mẹ chồng, nên biện pháp cuối cùng là cho Ô Sin đi ở. Khi Ô Sin biết được rằng: chính vì cô mà bà nội chịu nhịn đói, nhất là khi thấy mẹ mình, dầm mình xuống nước sông lạnh khi tuyết vừa tan, cốt để làm trụy thai, thì trái tim nhỏ bé của cô đã nhận ra rằng mình không thể không rời khỏi nhà được. Thế là cô bé Ô Sin được đưa đi làm con ở, với cái giá mỗi năm một bao gạo. Khi ấy Ô Sin vừa tám tuổi ta.

2.

Nước ở vùng thượng du con sông Nôgami, lớn nhất vùng Đông Bắc Nhật Bản cuồn cuộn chảy, hai bên bờ sông núi dựng như thành, và xanh ngút ngàn. Quê hương của bà Ô Sin, và cháu Kây nằm ở trên bờ con sông đó. Bà Ô Sin kể cho cháu nghe chuyện ngày xưa:

Cuối cùng cô bé Ô Sin cũng phải rời gia đình. Trước đó một bao gạo đã được gửi tới. Mẹ quyết định thổi một nồi cơm. Cả nhà chín người ngồi quanh mâm cơm, nhưng còn chưa hưởng được niềm vui tay nâng bát cơm gạo trắng ngần, cha đã sa sầm mặt, trách vợ sao không nghĩ đến ngày mai mà đã dám thổi cả một nồi cơm gạo trắng. Loại gạo ngon thế này, đáng lẽ phải đem đi đổi lấy loại gạo xấu hơn mà ăn mới phải.

Mẹ muốn Ô Sin có một chiếc áo cho ra áo, mẹ đã thức suốt đêm đem chiếc áo cưới ngày xưa của mình ra khâu cắt lại cho con. Xong được tấm áo, trời cũng vừa rạng sáng, và Ô Sin cũng vừa tỉnh dậy. Mẹ mặt thử cho Ô Sin và khen: “Vừa vặn quá”, nhưng chỉ ngay sau đấy hai mẹ con đã ôm chầm lấy nhau cùng khóc. Bà nội giấu mình trong chiếc chăn mỏng, sụt sịt âm thầm.

- Sáng sớm, người ta đã đến đón cháu bà đi. - Bà của Ô Sin nói - Nghe nói phải ngồi bè, cho trôi xuôi theo dòng đến ở cho một nhà buôn gỗ. Họ khai thác gỗ trong núi, rồi đóng thành bè cho xuôi dòng. Muốn bớt được tý tiền ô tô chỉ còn một cách ấy. Cái loại bè ấy, dồi lên, dập xuống trôi xuôi, thật sợ đến chết khiếp đi được.

Bà nội lấy một chiếc áo tơi để Ô Sin mặc ở trên bè, cho khỏi ướt, nhìn thấy đấy là chiếc áo tơi của mẹ, cô bé Ô Sin không muốn mặc đi.

Chỉ có một mình mẹ đưa Ô Sin đến bờ sông. Ô Sin lên bè, những chiếc dây thừng cũng được tháo ra, chiếc bè dồi lên. Suýt nữa thì Ô Sin rơi tõm xuống sông. Mẹ cũng sợ hết hồn, nhưng còn cách nào khác được đâu? Cô bé Ô Sin còn nhìn thấy bố mình (không chịu tiễn con, nên đã bị bà mắng một trận nên thân) đứng nấp sau một gốc cây, trên bờ sông, đang gạt nước mắt khóc thầm. Trong trái tim nhỏ bé của Ô Sin cũng đã hiểu ra rằng bố mình tuy lúc nào cũng cạu cọ, động một tý là lớn tiếng chửi bới, nhưng trong lòng cũng rất yêu thương Ô Sin, thậm chí yêu thương nhất và càng không muốn xa con...

Kây đầy vẻ bất bình hỏi:

- Đi ở một năm, mới được một bao gạo?

- Biết làm thế nào khác được. Tất cả mọi tá điền đều như vậy. Nếu không chỉ có chết đói. Ông cụ, lúc nào cũng làm ra vẻ hung dữ, nhưng...

- Cháu hiểu... cháu hiểu được.

- Nỗi khổ ngày xưa, cháu có hiểu nổi không? Còn bà gần như đã quên hết cả rồi. - Bà Ô Sin buồn bã cười nói - Từ đấy về sau còn khổ sở hơn. Những ngày đi ở mới gọi là khổ cháu ạ. Một đứa trẻ bẩy tuổi phải mang thân đi làm con đòi con ở tất nhiên là phải khổ rồi. Vậy mà chỉ suýt chút nữa là bị bà chủ trả về, bởi vì người môi giới đã nói quá lên là chín tuổi. May mà được ông chủ là người phúc đức, nói rằng đã đến thì cứ ở lại cũng được. Nhưng người phụ nữ giúp việc năng nổ cần mẫn của gia đình ấy đã nghiêm khắc bảo cô bé: Tuy mới chỉ bẩy tuổi nhưng lại nói là chín tuổi phải chịu khó chịu khổ làm công việc của đứa bé chín tuổi. Nghĩ đến cha mẹ ở nhà, cô bé Ô Sin có trái tim bé bỏng đã quyết nghĩ rằng, dù khổ sở đến đâu đi nữa, cũng phải cố mà chịu đựng.

Bé Ô Sin được giao việc trông nom cậu con trai nhỏ của bà chủ - mà cô quản gia bảo rằng phải gọi là cậu chủ - tuy vậy những công việc khác cũng còn khá là nhiều! Sáng năm giờ đã phải trở dậy, bắt tay ngay vào việc xách nước, quét nhà, lau nhà. Khi bà chủ ra cửa hàng thì bắt đầu trông nom cậu chủ suốt đến tối, khi bà chủ đã làm xong mọi công việc ngoài cửa hàng trở về. Sau đấy cô bé Ô Sin phải xách nước tắm giặt cho cả nhà cùng với năm người đàn ông làm công khác, tiếp theo là đun thùng nước tắm. Cô bé Ô Sin chỉ được ngơi tay vào lúc ăn cơm, điều làm cho cô buồn tủi nhất là bữa ăn phần lại cho cô chỉ có đúng một bát cơm, và cũng vẫn là bát cơm độn củ cải.

- Một bát cơm là đủ. Một đứa bé gái mà ăn hai ba bát cơm chẳng sợ người ta cười cho thối mũi ra sao?

- Có tới những năm người làm công, nếu tất cả đều ăn cơm vậy thì chỉ có sập tiệm của ông chủ.

Cô quản gia không những nhét cho Ô Sin cả trăm thứ việc, mà lại còn ăn nói nanh nọc như thế với Ô Sin. Đúng vậy, cái cô gái quản gia giúp việc bà chủ đã ngót hai chục năm ấy có vô khối quyền uy, lại luôn luôn nói như trời như biển trước mặt ông chủ bà chủ: Ô Sin tuy còn bé thật nhưng dứt khoát phải rèn rũa cho nó thành một người được việc.

Việc khổ nhất có lẽ là phải địu đứa bé trên lưng. Trừ lúc cho bú, Ô Sin hầu như phải địu cậu chủ suốt ngày trên lưng mình. Địu lâu đứa trẻ bỗng trở nên nặng như một tảng đá. Đã thế khi muốn nghỉ chân một lát, nhưng hễ cứ động ngồi xuống là nó khóc. Hết một ngày là Ô Sin lại thấy đôi chân mình tê dại và cứng nhắc như một khúc gỗ.

Tuy nhiên, khi địu đứa trẻ trên lưng có lúc cũng có cái hay. Chỉ cần địu trên lưng và dỗ cho nó nín thì không còn bị sai làm việc này việc khác nữa. Có một hôm khi đang địu cậu chủ trên lưng, đi đi lại lại ở bên ngoài nhà, Ô Sin bỗng thấy một đám học sinh nhỏ, đeo cặp sách trên lưng, khiến cô vô cùng thèm muốn được như chúng. Cô cứ nhìn theo, nhìn theo mãi và rồi cô cùng cất bước đi theo chúng.

Đến trường, cô đứng bên ngoài ngó vào lớp xem thầy giáo dạy chúng học, học đọc, học viết, học làm tính. Thích thật, cô bé Ô Sin cứ đứng thế xem mãi. Cho đến khi cậu chủ bắt đầu khóc, cô bé mới chợt nhớ ra rằng đã quá giờ cho cậu bú rồi.

Cô chẳng ngờ được rằng ở nhà đang cuống quýt cả lên vì tìm cậu chủ và Ô Sin không thấy. Cô bé Ô Sin chạy như bay trở về. Trước khi vào nhà, anh làm công Đinhsu bảo Ô Sin:

- Dù bị đánh bị mắng, cũng không được cãi lại. Nếu không sẽ bị tống cổ về nhà.

Anh làm công Đinhsu tốt bụng đã tính không sai. Cô quản gia đã đánh Ô Sin một trận thật đau, lại còn diếc móc Ô Sin từ nay về sau không được quên những công việc đã được giao, ngay cả anh Đinhsu đứng bên tỏ lời bênh vực Ô Sin cũng bị mắng lấy một trận nên thân.

* * *

- Trời đất, bà ơi, cái cô quản gia ấy thật là... - Kây bực bội nói.

- Kây ơi, cháu bực bội làm gì. Câu chuyện ấy còn phần sau của nó nữa, mà thật chẳng ai ngờ. Mấy hôm sau, ông thầy giáo ấy đột nhiên đến nhà.

Cô bé Ô Sin sợ đến phát run lên, vội vã xin lỗi ngay ông thầy giáo, hứa là sẽ không dám đến trường học nữa, xin thầy giáo đừng mách lại với ông chủ. Ô Sin sợ đến độ không còn gì hơn.

Một lát sau, một người làm công được sai đi tìm Ô Sin tới. Cô bé Ô Sin bước vào nhà trống ngực đánh thùng thùng. Anh làm công Đinhsu tốt bụng cũng lo thay cho Ô Sin, nhắc cô bé không được hé răng cãi lại, chỉ nên cúi đầu nhận lỗi và hứa lần sau không làm thế nữa.

Ô Sin nghe lời anh và chỉ một mực cúi đầu nhận lỗi trước ông chủ bà chủ. Trái lại ông chủ mỉm cười nói:

- Không phải thế đâu, mà là thầy giáo đây muốn cháu được đi học. Cháu đồng ý không. Cháu có muốn đi học không?

Cô bé Ô Sin nghi ngờ đôi tai mình. Làm gì có chuyện như thế được chứ?

Thì ra, cô bé Ô Sin đứng nghe trộm thầy giáo giảng bài, thầy đã nhìn thấy con mắt đầy thèm muốn được đi học của cô bé, nên thầy đã tìm đến nhà. Trong nhiệm vụ giáo dục bậc tiểu học hiện nay, thì mọi công dân đến bẩy tuổi là phải được đi học, ngay cả một cô bé phải đi làm con đòi con ở cũng không được coi là ngoại lệ. Thầy còn nói Ô Sin có thể địu cả cậu chủ tới trường, bởi chính thầy hồi nhỏ đã từng phải mang cả các em mình tới trường, vừa học vừa trông em. Vào những giờ ra chơi, có thể đưa bé về nhà để bà chủ cho bú. Còn về phần sách học, thầy có thể mượn sách cũ của các bạn lớp trên, bút giấy và đồ dùng học tập thầy sẽ lấy của thầy ra thầy cho, mọi việc thế là ổn thỏa.

Bà chủ tuy không đồng ý lắm, nhưng ông chủ lại đồng tình cho Ô Sin đi học, lại khuyến khích Ô Sin hãy cố gắng mà học tập. Cô quản gia đương nhiên là phản đối rồi lại còn dọa là sẽ cắt phần cơm trưa, nhưng Ô Sin đâu có ngại chuyện đó, đồng ý rằng mình không những sẽ nhịn cơm trưa, mà còn làm trọn vẹn công việc của mình, làm rất chu đáo nữa là khác.

- Cậu chủ ơi, ngày ngày cháu sẽ đưa cậu đi học. Cậu được nghe thầy giáo giảng bài, có khi cậu lại học giỏi hơn cháu cũng nên đấy!

Câu nói ấy đã khiến ông chủ nhân từ cười ròn rã.

Cô bé Ô Sin phải nhịn cơm trưa, bụng đói như cào, cô vẫn cố chịu, làm việc hết mình và học tập cũng hết mình. Cô bé cảm thấy rằng, chỉ cần được đi học, thì mọi sự khổ cực đều có thể chịu đựng được.

Có một lần, thầy giáo viết lên bảng 5 cộng 6, rồi gọi Ô Sin lên giải bài toán bằng những hòn bi. Trong khi Ô Sin đang nhặt lên tay từng hòn bi một, thì đột nhiên cô bé quẳng hết những hòn bi xuống, chạy vội về chỗ ngồi của mình, tháo địu của cậu chủ ra. Thầy giáo giật mình chạy đến xem có chuyện gì.

- Hình như cậu chủ... đùn.

- Đùn?! Để thầy giúp em.

- Thưa thầy, không cần thế đâu ạ, em tự làm lấy được ạ!

Các bạn học có người cười, có người bịt mũi kêu thối. Cô bé Ô Sin đành phải bế cậu chủ ra ngoài hành lang thay tã.

Thực ra trong số bạn học cũng có mấy bạn muốn giúp Ô Sin, có lúc các bạn ấy cùng chơi đùa với cậu chủ, có lúc giúp Ô Sin làm bài làm vở. Bởi vì điều đó, thầy giáo đã từng dặn dò họ, hơn nữa chính thầy lại là người giúp đỡ Ô Sin nhiều nhất. Ví dụ như khi thầy biết, Ô Sin phải nhịn cơm trưa, thầy đã giấu mọi người dúi cho Ô Sin những gói giấy nhỏ, khi là một nắm cơm củ cải, khi là một củ khoai.

Buổi trưa, khi mọi người ăn cơm trưa, thì cũng là lúc Ô Sin đi giặt tã lót. Thường cô bé hay nói vọng xuống dòng sông:

- Mẹ ơi, hôm nào con cũng đi học. Con chưa bỏ mất buổi học nào đâu.

Dòng sông ấy chính là dòng sông chảy từ quê nhà tới, nên Ô Sin thấy thân thuộc vô cùng.

- Được đi học,con vô cùng sung sướng, bởi vì con còn phải viết thư cho mẹ. Mẹ ơi, con sắp viết được thư cho mẹ rồi đấy. Hôm nay thầy giáo còn cho con một củ khoai lang hấp. Mẹ ơi, chắc chắn rằng mẹ chưa bao giờ được ăn một củ khoai ngon đến như thế đâu. Ngon lắm mẹ ạ!

Đó là hạnh phúc lớn nhất của cô bé Ô Sin. Nhưng, hạnh phúc bao giờ cũng ngắn ngủi. Một hôm, vào giờ “tập viết” cậu chủ trên lưng Ô Sin bỗng ré lên khóc, dỗ làm sao cũng không nín, làm cho mấy đứa trẻ vốn ngỗ ngược cáu lên, cùng xô vào đuổi Ô Sin đi. Mặc dù thầy giáo đã trách mắng những cậu bé đó, nhưng cô bé Ô Sin vẫn địu cậu chủ ra khỏi lớp, đem theo cả bút nghiên, giấy vở đến sân vận động, vào cái đài chỉ huy tập viết, và cứ đứng như thế “tập viết” cho xong bài.

Nhưng bọn trẻ ngỗ ngược chẳng chịu buông tha cho cô bé. Trên đường đi học về, chúng tìm được Ô Sin, chúng cấm Ô Sin không được đi học nữa, nếu không chúng đánh và sẽ đánh luôn cả cậu chủ. Nhưng cô bé Ô Sin đâu có chịu đầu hàng chúng một cách dễ dàng thế. Kết quả là cô đã bị bọn chúng đánh cho một trận thật đau. Để bảo vệ cậu chủ cô bé đã cố một mình chịu đựng trận đòn đó. Cuối cùng vì sự an toàn của cậu chủ, nên cô bé cũng đành thôi. Hôm bỏ học, cô đến trường từ lúc chưa có ai, cô đem sách vở, bảng đá, nghiên bút, đặt thật ngay ngắn trên bàn học của mình, đứng nhìn về phía bàn thầy giáo, cúi đầu thật thấp, rồi rời khỏi lớp. Thầy giáo có đến nhà hỏi về việc đó, nhưng Ô Sin ngậm miệng không nhắc gì tới những cậu học trò xấu, mà chỉ nói rằng mình còn quá nhiều việc và với thân phận con đòi con ở cũng không nên đi học.

Ít hôm sau anh Đinhsu, lại sắp đi lên núi đốn gỗ, hỏi Ô Sin có muốn nhắn gì về cho cha mẹ không.

Cô bé Ô Sin liền viết một bức thư nhờ anh Đinhsu mang đi. Buổi tối nhờ ánh trăng hắt vào qua cửa sổ, vừa nhấm bút chì vừa viết một bức thư đầu tiên trong đời mình, và phải đến lúc rạng sáng Ô Sin mới viết xong được một bức thư.

Trong thư toàn viết, bằng những chữ “thông thường” nghiêng nghiêng vẹo vẹo, nhưng cũng nói được gần hết ý mình. Thư viết cô rất khỏe, ngày được ăn ba bữa no, công việc cũng nhẹ nhàng, cậu chủ rất ngoan, ở nhà không phải lo lắng gì.

Chỉ có một mình anh Đinhsu biết rằng những lời ấy là không thật, song cũng đã làm cho gia đình vui mừng khôn xiết. Nhất là việc Ô Sin được đi học, biết chữ ai cũng cho rằng đó là vận may lớn nhất của Ô Sin, vì cả nhà không một ai biết chữ nên bức thư cũng phải nhờ anh Đinhsu đọc giúp.

Mọi người ở nhà đều vẫn bình an, em bé (có thể là trai mà cũng có thể là gái) cũng sắp chào đời. Những tin tức đó cũng an ủi được Ô Sin một phần, khiến cô bé tự bảo mình hãy cố gắng chịu đựng cực nhọc, vất vả hơn nữa; Và nỗi cực nhọc tiếp theo nữa cũng đang đợi cô.

Một hôm cô quản gia thấy rằng cái số tiền bà chủ giao cho cô bỗng thiếu mất 5 hào, lúc sáng, khi những người nhà quê gánh củ cải tới bán, sau khi trả tiền xong, cô vẫn để nguyên túi tiền ở chỗ cũ. Lúc ấy chỉ có Ô Sin đang đun bếp, không còn ai khác vào đấy. Tuy bà chủ không muốn làm ầm ĩ lên, nhưng cô quản gia thì dứt khoát đòi khám xét Ô Sin.

Cô bé Ô Sin đúng là có 5 hào thật, nhưng đó là đồng 5 hào mà khi cô bước chân ra khỏi nhà bà nội đã dúi cho và cô vẫn chưa dám chi tiêu gì đến nó. Nay đồng 5 hào đó bị cô quản gia khám thấy, và cô bé Ô Sin bị vu là quân ăn cắp.

Đó là đồng tiền mà bà nội đã trăm thương ngàn khó mới chắt chiu lại được. Cô quản gia đâu có biết rằng chính ông chủ khi cần tiền đã lấy ra tiêu mà không chú ý đấy là tiền gì. Thật chẳng còn nỗi oan uổng nào lớn hơn? Ô Sin khóc đứng khóc ngồi. Cô xách một làn tã lót ra sông. Nước sông lạnh buốt, đôi tay bé nhỏ của Ô Sin tê buốt như bị cắt. Nhưng liệu Ô Sin nếu không giặt giũ thì có được không?

Bỗng nhiên trái tim nhỏ bé của Ô Sin bỗng như bùng lên. Sự nhẫn nại của cô bé đến đây hoàn toàn tan vỡ. Cô quơ nắm tã lót vứt mạnh xuống dòng sông, rồi đứng bật dậy. Cứ ngược bờ sông mà đi là có thể về được đến nhà. Đi thôi, về nhà thôi! Cô cứ cắm đầu, bước đi bằng những bước chân bé nhỏ; Về nhà thôi!

Ngày đã tàn, bóng tối đã dần dần buông xuống. Những bông tuyết bé nhỏ bắt đầu lặng lẽ rơi...

3.

Đây là một ngày mà thị trấn huyện Iamagata sán lạn nắng xuân.

Bà Ô Sin đứng một mình trên bờ sông, đăm đắm nhìn dòng nước sông long lanh. Một lát sau, Kây gần như vừa chạy vừa nhảy đến bên bà, cậu đi hỏi thăm về cái cửa hàng gỗ ngày xưa. Cậu đã hỏi nhiều người nhưng không một ai nhớ được về một cửa hàng gỗ như thế. Đã 76 năm trôi qua rồi. Trong những năm dằng dặc ấy, sự tang thương của cuộc đời là điều không tránh khỏi, đến ngay cả trong ký ức bà Ô Sin, tất cả, tất cả, đều đã mờ nhạt đi rồi.

- À đúng rồi bà ơi - Kây chợt kêu lên - Có lẽ đến phòng hộ tịch may ra còn tìm ra được một cái gì đó.

- Chẳng cần cháu ạ! - Bà nói - Giả dụ có tìm ra được một cái gì đó, thì cũng là những người đời sau, chẳng ai nhận ra được bà nữa đâu. Bà chỉ muốn rằng đến đây để nhìn thấy chính cái chốn này mà thôi. Ôi, đến ngay khúc sông bà vẫn ra giặt tã lót cũng chẳng sao nhận ra được bây giờ nó là chỗ nào.

- Ôi, nước lạnh quá! - Kây nhúng tay xuống nước, giật thót lên, co tay về - Bà ơi, mùa đông chắc tuyết dầy phải biết bà nhỉ?

- Ờ! Biết nói thế nào nhỉ? Hình như có những chiếc kim đâm vào mỗi mẩu da trên khắp cơ thể mình. Những người chưa từng ở xứ tuyết, không thể hiểu được điều đó đâu!

- Bà ơi, thế bà bỏ đó ra đi vào đúng lúc tuyết rơi như thế ư? Rồi sau đó ra sao. Bà có được tới nhà không?

- Không. - Vừa đáp bà Ô Sin hình như đang cố lục tìm trong ký ức xưa cũ của mình...

Tuyết càng rơi càng lớn, cô bé Ô Sin càng ra sức bước đi. Tuyết trên mặt đất càng ngày càng dày thêm, vào đến vùng núi, tuyết đã ngập tới trên đầu gối, mỗi bước, mỗi bước chân đều nặng như đeo đá. Cô bé ngã không biết bao nhiêu lần nhưng cô vẫn cứ lết đi, cuối cùng, cô gục xuống tuyết, không sao bò dậy được nữa.

- Mẹ ơi, con đã về đây!

- Ô Sin đấy ư con! Thế là con đã lần về được đến nhà!

Hai mẹ con ôm chầm lấy nhau, cứ như không bao giờ rời bỏ được nhau ra nữa. Ôi cái vòng tay êm ái và dễ chịu biết bao. Bố và bà đều nhào cả ra, ai cũng mừng Ô Sin đã trở về...

Cô bé chợt giật mình tỉnh lại, thì ra đó chỉ là một giấc mơ. Cô thấy người mình trần như nhộng, và cô đang nằm trong vầng ngực trần của một người đàn ông. Cô giật mình sợ hãi giẫy giụa tìm cách thoát ra.

- Tỉnh lại rồi? Thế là yên tâm, yên tâm! Ngủ kỹ đi một giấc, rồi sẽ khá hơn.

Đó là một người đàn ông, râu ria xồm xoàm, hình như còn rất trẻ. Anh đứng dậy mặc quần áo, bưng lại cho Ô sin một bát canh nóng, cô bé Ô Sin vẫn còn chưa hiểu mọi chuyện ra sao, định hỏi đây là đâu, và anh là ai, nhưng không sao nói thành tiếng được. Lúc đó có một ông lão từ ngoài cửa bước vào thấy Ô Sin đã tỉnh liền mỉm cười nói:

- Tỉnh lại rồi hả? Thế là yên chí lớn!

Ông lão cũng khuyên Ô Sin húp đi một chút canh. Đó là canh thịt cáo, tanh kinh khủng, nhưng cô vừa đói vừa khát, nên đành phải nuốt. Ông lão cho Ô Sin biết, chính anh Suin này đã bế cô về đây, và dùng sức nóng của bản thân mình để ủ cho cô, nếu không cô khó có thể sống lại được.

Ngày hôm sau, tuyết đã ngừng rơi. Ông lão bảo anh Suin đưa cô trở về, bởi nếu mới chỉ một trận tuyết này mà không đi, trời đổ thêm một trận nữa thì không sao còn đi nổi nữa. Nhưng, cô bé Ô Sin có thể về đâu bây giờ. Nhà ông chủ ư? Không được. Cô nói cô từ đó trốn đi, vốn là định trở về chính nhà mình, nhưng nghĩ lại cho kỹ thì ngay nhà mình cũng không thể trở về được nữa. Bởi vì cha mẹ cô nhất định lại đem trả cô về nhà ông chủ. Cô có chết cũng không chịu như thế!

Anh Suin nói:

- Nếu vậy cứ ở lại túp lều tranh này vậy.

Câu nói ấy làm Ô Sin rất mừng, nhưng điều đó có phần làm ông lão trở nên lúng túng. Cứ nghe giọng nói thì hình như anh Suin có điều gì đó bí mật không thể nói với ai được, và đang lẩn trốn trong cái lều đốt than này, do đó mà cô bé Ô Sin có thể trở thành gánh nặng cho anh, ông lão có lúc đã trách anh Suin rằng sao lại đi cứu cô bé này về đây. Thế nhưng anh Suin lại chẳng thèm coi đó là chuyện gì. Cô bé Ô Sin vẫn còn chưa biết hai người đàn ông này là loại người như thế nào, sự thật về họ ra sao, nhưng cô lại cảm thấy rằng, cái anh Suin râu ria xồm xoàm này tử tế có thể tin cậy được.

Thế là cô bé Ô Sin đã ở lại túp lều tranh chỉ đủ sức che gió tuyết ấy. Dần dà, cô biết ông già là người đốt than, còn anh Suin thì đi săn. Cô đã từng thấy những con thú rừng dù đó là thỏ, lợn rừng hay hươu nai, đều khó có thể thoát khỏi họng súng của anh. Bao giờ cũng chỉ đoàng một cái là chúng đã trở thành lương thực nuôi sống họ. Còn điều đáng kể hơn là đêm đêm anh đều đọc sách bằng cái ánh lửa vàng vọt của lò đốt than, đọc đến rất khuya mới chịu đi ngủ.

Tuy túp lều tranh đơn sơ nhưng những bát canh thịt thú rừng ấy bao giờ cũng nóng hổi, so với một bát cơm nguội lạnh cùng với một bát canh suông đã vớt hết cái, trong mỗi bữa ăn ở nhà ông chủ, thì ở đây còn ngon lành hơn nhiều. Ban đêm, không có chăn thì chui vào đống rơm mà ngủ, và đúng như anh Suin nói: - Trong cọng rơm chứa đầy không khí, nó làm cho nhiệt ở cơ thể không bị bay đi mất, vì không khí lạnh ở bên ngoài, cũng chẳng thua kém gì những tấm chăn bông vừa cứng vừa mỏng. Tóm lại, tất cả mọi thứ đều lạ lẫm. Trong cái thế giới mới mẻ ấy, cô bé Ô Sin có khi theo anh Suin đi săn, có khi xào nấu thức ăn cho anh, chẳng bị ai đánh mắng, nhất là chẳng còn ai hò hét, sai khiến cùng những công việc hầu như không bao giờ hết. Cô bé hầu như quên luôn cả chuyện trước đây cô đã từng nhớ nhà biết bao nhiêu.

Nhưng rồi ngày tháng qua đi, cô bé Ô Sin thấy rằng anh Suin đối với mình có phần lạnh nhạt. Cô vá quần cho anh anh giằng lại. Khi anh thổi acmônica, cô chạy tới, hỏi anh xem đó là cái gì,anh chẳng nói chẳng rằng, bỏ đi. Thế là tại sao? Cô bé Ô Sin nghĩ mãi mà chẳng hiểu. Chung sống lâu với nhau, càng ngày anh càng mến yêu cô, nhưng lòng yêu mến ấy, đối với anh, một con người bất cứ lúc nào cũng có thể gặp hiểm nguy thì đã trở thành một gánh nặng, một gánh nặng nề, có khi nó trở thành mối nguy hiểm to lớn nhất, nên anh không thể không xa lánh cô bằng mọi cách. Những điều đó cô bé Ô Sin làm sao mà hiểu được.

Trong một buổi hoàng hôn như thế, anh Suin tay xách súng săn trở về, loạng choạng bước vào trong lều, và vừa vào trong lều anh đã vật mình nằm xuống. Cô bé Ô Sin thấy người anh nóng rực, cô sợ hãi vội chạy đi tìm ông lão. Ông lão vừa trở về đã vội vã cởi bỏ hết quần áo của anh và bảo cô đi lấy quần áo sạch. Cô bé Ô Sin thấy trên người anh mang đầy những vết sẹo. Ông lão cho Ô Sin biết đó là những vết thương mà anh đã phải hứng chịu trên điểm cao 203 và trong người anh vẫn còn những viên đạn vẫn chưa lấy ra được, nên mỗi khi quá mệt mỏi, những vết thương cũ lại tái phát.

Ông lão thay quần áo cho anh, cho uống thuốc, chườm lạnh, rồi sau đó anh mệt mỏi ngủ thiếp đi, Ô Sin thay ông lão, suốt đêm ngồi vắt khăn mặt chườm cho anh. Cho đến sáng, đôi tay cô cũng đã lạnh cứng lại. Và cũng do Ô Sin hết lòng chăm sóc, nên tính mệnh anh đã được cứu sống trở lại.

Sau trận ốm thập tử nhất sinh đó, tấm lòng đã có thời băng giá với Ô Sin đã bắt đầu ấm lại. Anh biết Ô Sin rất thèm được học hành, thế là anh dạy cho Ô Sin học. Cô bé Ô Sin thấy thật chẳng còn vui nào vui hơn...

Bà Ô Sin chỉ ngọn Nguyệt Sơn cho Kây và bảo, ngày xưa khi ngồi trước túp lều tranh ấy cũng nhìn thấy ngọn núi này.

- Bà ơi, cháu thấy rằng mình chẳng có cách gì để tới được cái túp lều tranh ấy đâu.

- Đâu có cần đến đó cháu! Bây giờ làm sao mà nhớ được cái túp lều ấy nó nằm ở chỗ nào?

- Thì chính bà đã từ đó xuống núi cơ mà?

- Đúng như vậy thật đấy, nhưng làm sao mà nhớ được lâu đến thế. Vả lại cũng chẳng quan trọng gì, điều quan trọng là ký ức chứ không phải địa điểm, Kây ạ, bà vừa mới chợt nghĩ rằng, có lẽ những ngày tháng sống trong túp lều ấy mới chính là những ngày vui tươi thoải mái trong cuộc đời bà.

Bà đã học được anh Suin rất nhiều chữ nghĩa. Những cành cây cháy dở viết lên vỏ cây, lên ván nát, viết xong lại xóa, tất cả đều trở nên đen ngòm.

- Thảo nào mà bà đã không cho phép những nhân viên trong cửa hàng vứt bỏ một mẩu bút chì, hay chiếc bút bi cũ. Họ nói vụng sau lưng bà rằng bà là người ky bo.

- Bà chẳng chấp những lời sầm sì ấy của họ đối với bà. Ở trong núi, bà được học chữ, học cộng trừ nhân chia, đó mới chính là điều sung sướng nhất của bà.

Anh Suin còn dạy cho bà biết bao nhiêu đạo lý làm người. Hoặc như, con người sống trên đời là để làm gì? Lại còn, con người, tay trắng, vẫn có thể sống vui vẻ, hạnh phúc...

Khi bà Ô Sin nhắc lại những chuyện đó, bà đã không cầm nổi nước mắt. Kây tưởng bà nhớ đến người thương cũ mà khóc, nhưng đâu chỉ có thế, mà bà khóc là vì bà nhìn thấy ngọn Nguyệt Sơn.

Nguyệt Sơn, tên ngọn núi ấy cũng là do anh Suin bảo cho bà biết. Khi ấy anh thường hay vọng nhìn lên Nguyệt Sơn rồi ngâm một bài thơ.

“Ôi, em trai của chị. Chị vì em mà khóc. Em không thể chết được đâu. Mẹ cha làm lụng, nuôi em hai mươi bốn năm ròng. Đã từng dạy em, đừng vì giết người mà chết... Em không thể chết được đâu. Em trai của chị sự thành bại, hưng vong đâu phải chuyện của em, làm sao em vội chết vì ai...”

Cô bé Ô Sin chẳng hiểu được ý nghĩa của nó là gì, nhưng vẫn nhớ được dăm câu, và cũng nhớ được rằng bài thơ ấy được làm ra thời chiến tranh Nhật Nga, một nữ thi sĩ vì tưởng nhớ đến người em trai bị trưng binh ra trận mà làm bài thơ ấy. Những điều đó cũng là do anh Suin bảo cho bà biết. Qua những điều anh nói, Ô Sin cũng đoán được rằng chính anh cũng đi ra trận, không những đã giết được khá nhiều quân địch mà còn bị thương nặng nữa. Ôi, chiến tranh thật là đáng sợ. Trong tâm hồn bé bỏng ấy bỗng dấy lên một nỗi sợ vô cớ, song cô vẫn thích cái bài thơ trên. Tuy không hiểu, nhưng cái âm điệu thê lương, nhất là cái vẻ trầm tư của anh Suin khi ngâm vịnh đã thấm sâu vào cô đã khiến cô lẩm nhẩm đọc theo anh.

Những ngày hạnh phúc sao mà ngắn ngủi.

Những ngày ảm đạm của phương bắc đã tàn, và dần dần lùi xa, năm mới cũng đã trôi qua, những trận tuyết lớn cũng không còn rơi trong vùng núi sâu này nữa. Và vào một ngày tuyết tan, ông lão bảo rằng cần phải đưa Ô Sin xuống núi. Xuống núi, khi gặp những bản làng, thì đường về nhà cũng chẳng còn xa nữa. Ông lão còn hứa sẽ nói giúp đôi lời để được cha mẹ Ô Sin tha thứ.

Anh Suin vô cùng bịn rịn, nhất là khi thấy Ô Sin rầu rầu khiến anh càng đau lòng hơn. Song Ô Sin không thể không trở về. Chưa cần nói đến chuyện cứ để Ô Sin sống mãi trong rừng núi biệt lập với mọi người thì anh cũng như ông lão không thể nào chăm nom cô mãi được. Còn cô bé mặc dù cô chẳng muốn rời khỏi nơi này, và cũng chẳng mảy may để ý đến sự thiếu thốn nơi rừng núi, nhưng cô không thể không nghe lời anh.

Trước hôm định dẫn Ô Sin về nhà một ngày, ông lão không cẩn thận đã để bị thương vào mắt cá chân nên không đưa Ô Sin xuống núi được nữa. Cô bé Ô Sin vừa chợt mừng thầm vì khỏi phải đi về nhà, thì anh Suin tỏ ý sẽ làm việc đó thay ông.

Ông lão kiên quyết phản đối việc anh Suin xuống núi vì sợ anh lộ diện, nhưng anh bảo chỉ cần đưa Ô Sin đến chân núi là được, vì tuyết cũng đã tan nhiều rồi, nên đường dưới chân núi cũng dễ nhận ra, cô bé Ô Sin có thể đi một mình được. Cô bé Ô Sin lại thêm một lần rầu rĩ, nhưng biết rằng mình không thể trù trừ thêm được nữa.

Anh Suin cõng Ô Sin trên lưng, theo đường tuyết chậm chạp xuống núi. Không ngờ vừa xuống đến chân núi, anh đã đụng phải một tiểu đội lính vũ trang. Tuy anh nói rằng anh là thợ săn trong núi, đang đưa cô em gái về bản đi học, nhưng bọn chó săn ấy đã đánh hơi thấy mùi vị khả nghi, đâu có chịu tin. Chúng bao vây chặt lấy anh, và khi chúng xúm vào định bắt anh, thì anh co chân bỏ chạy, còn Ô Sin bị bắt.

Nhưng vì cô bé Ô Sin mà anh quay trở lại, bắt đầu một cuộc chiến đấu. Một tên thấy mấy người chưa chắc đã đánh lại được anh, nên từ phía sau đã bắn anh một phát súng. Theo tiếng súng nổ, anh ngã xuống, máu tươi phun ra, chỉ một lát sau đã nhuộm đỏ cả một vùng tuyết.

- Anh ơi! - Ô Sin ôm lấy anh thét lên.

- Đừng khóc, Ô Sin - Anh nói - Sẽ không còn đau khổ nữa..., em, em phải tiếp tục sống như anh đã bảo em ấy... hiểu không? Thế thì đừng khóc nữa.

Anh Suin nói thế xong, là nhắm mắt xuôi tay...

Trong khách sạn, qua song cửa sổ, bà Ô Sin ngắm nhìn ngọn núi có cái tên thật đẹp: Nguyệt Sơn. Mắt bà rưng rưng lệ, đọng thành giọt, miệng lẩm nhẩm:

- Ôi, em trai của chị. Chị vì em mà khóc. Em không thể chết được đâu. Mẹ cha làm lụng nuôi em hai mươi bốn năm ròng, đã từng dạy em, đừng vì giết người mà chết... Em không thể chết được đâu...

Kây ở bên cạnh, đăm đăm nhìn bà.

- Bà ơi, con người ấy đã mắc tội gì, mà phải lẩn trốn vào tận nơi thâm sơn cùng cốc ấy?

Bà Ô Sin không đáp.

- Bà ơi, tội gì vậy?

- ... Em trai của chị, sự thành bại, hưng vong đâu phải chuyện của em, làm sao em vội chết vì ai...

Cái tiếng nhạc mềm mại của chiếc acmonica như đang nhẹ nhàng vang lên bên tai bà Ô Sin...

4.

Tuy anh Suin đã chết thảm thương như thế, vậy mà bọn hiến binh chẳng chịu buông tha cô bé Ô Sin; Dẫn cô về đồn, họ nói cho cô biết anh Suin là lính đào ngũ từ chiến trường trở về, là kẻ bội phản mệnh lệnh của đức Thiên Hoàng, họ còn bắt Ô Sin khai ra xem còn có ai là kẻ đồng phạm nữa không, hoặc ai là người che dấu cho anh. Ô Sin cứ một mực nói rằng họ không nên giết hại một người tốt như anh Suin và trong trái tim bé bỏng của cô bé lúc nào cũng hiểu rằng không bao giờ được nói ra rằng: còn có một người khác nữa - ông lão. Có lẽ vì cô còn bé quá, cuối cùng họ cũng thả cô ra.

Những người lính tỏ ý muốn đưa cô về nhà. Nhưng cô từ chối, cô đi một mình về làng. Anh cô cứ tưởng đó là oan hồn cô hiện về, sợ hãi đến hồn xiêu phách lạc. Ô Sin nhìn thấy mẹ địu một đứa bé trên lưng đang múc nước bên bờ giếng, cô lao vội về phía mẹ. Hai mẹ con ôm chầm lấy nhau. Ôi lần này thì không còn là mộng mị nữa, mà rõ ràng là khuôn ngực ấm áp của mẹ.

Còn bố lại tỏ ra giận dữ với cô. Ai đời đi làm cho người ta mà lại bỏ trốn, một đứa trẻ như thế, thật là hư đốn. Bố nhất định không cho cô bước vào nhà, lại còn quất cho cô một trận.

Nếu không có bà và mẹ ngăn cản, Ô Sin có thể bị ông bố dữ dằn ấy đánh chết. Điều đó cũng dễ hiểu, bởi vì cái số công, một bao gạo một năm đã bị ông chủ đòi về. Mẹ cứ tưởng rằng Ô Sin đã chết, nên đã lập cho cô một bài vị ở ngoài miếu, cũng tốn kém vào đấy một thăng gạo. Ông bố tiếc của, thế mà bây giờ Ô Sin lại lù lù trở về, lại phải nuôi, trong lúc trong nhà đến cơm củ cải cũng chẳng lần đâu ra.

Ô Sin phải vào ngủ trong trái nhà để củi, có ổ rơm nên cô cũng ngủ được một giấc thật say sưa. Hôm sau, nhân lúc mọi người trong nhà đi làm vắng, bà mang cơm đến cho Ô Sin và đưa Ô Sin lên nhà chơi với các em, có thể coi như được một ngày vui vẻ.

Không ngờ, đến chiều đi làm về, ông bố liền nổi trận lôi đình, vì mấy nhà trong làng đều nói rằng Ô Sin đã cùng đi trốn với một người lính đào ngũ. Đi ở cùng với một tên phản bội thì còn nhục nào nhục hơn. Nhưng Ô Sin vẫn một mực bảo rằng anh Suin là người tốt, làm cho ông bố càng tức tối điên cuồng, chân đá, tay đấm vẫn chưa đủ, ông còn nhấc bổng Ô Sin lên ném sõng soài xuống đất. Ô Sin ngất đi.

Mẹ cùng với bà xông vào trách mắng, ra sức tranh cãi với bố, khiến trong nhà “ầm ầm như chợ vỡ”. Mà đâu chỉ có thế, lũ trẻ ở quanh đấy, khi gặp Ô Sin trên đường cũng xúm vào nhổ nước bọt, ném gạch đá. Sao vậy nhỉ? Rõ ràng anh Suin là một người tốt, anh đã từng đi đánh trận, đã giết được nhiều lính Nga, và chính mình đã từng bị thương, anh là một quân nhân vẻ vang. Lẽ nào anh lại trở thành một người lính đào ngũ, và phải bắn chết anh, lại còn bị mọi người chửi bới. Cô bé Ô Sin không sao nghĩ cho vỡ lẽ ra được.

Có một hôm cô bé Ô Sin ngồi một mình trong mái nhà chứa củi và thổi lên những tiếng bi thương bằng chiếc kèn acmônica mà anh Suin đã tặng cô thì có một người đến tìm. Đó chính là ông già đốt than trên núi. Ông đã mạo hiểm đến thăm cô. Ông bảo cho cô biết, anh Suin chỉ là phản đối con người chém giết lẫn nhau. Mặc dù là bên phía quân địch đã chết rất nhiều, nhưng bên quân ta, tử trận cũng không ít, những người binh lính đó dù là ở phía bên nào thì cũng có cha mẹ, anh em, hoặc vợ con, tất cả những người thân của họ sẽ buồn thương đau khổ biết chừng nào.

Anh Suin rõ ràng là một quân nhân vĩ đại, anh là người dũng cảm nhất, giết được nhiều quân địch nhất, lại bị thương nữa, nhưng anh đã nhận thấy cuộc chiến tranh do quân phiệt phát động nó tàn khốc quá, nên anh thay đổi cách nghĩ, anh đã từ quân y viện trốn đi. Vết thương trên người anh còn chưa lành, khi trốn vào trong núi đã quỵ ngã. Chính ông là người cứu anh ấy.

Ô Sin đã lấy lại được lòng tin đối với anh Suin.

Đúng thế dù rằng mọi người chê trách anh, và nhổ nước bọt, ném đá vào Ô Sin, nhưng cô coi thường những cái đó...

... Trong phòng của khách sạn, bà Ô Sin ngồi lặng lẽ nhìn bóng tà dương phủ xuống núi non trùng điệp. Đúng thế, khi chia tay với ông cụ, trong khe núi cũng phủ đầy bóng tịch dương như thế, còn ông thì nói, từ nay về sau khó có thể gặp lại Ô Sin, bởi vì ông đã đi đốt than ở nơi khác, nếu không, chắc gì bọn chó má đã để ông yên.

- Bà ơi, thật đáng sợ, lúc ấy bà mới bẩy tuổi đầu, mà đã phải nếm bao nhiêu nỗi đắng cay như thế.

- Tám tuổi rồi đấy. Bà đã qua một năm trong núi.

- Thì cũng thế mà thôi bà ạ. Trời đất, lúc cháu tám tuổi cháu làm được cái gì?

- Bà nhớ rằng, mẹ cháu cứ luôn luôn phàn nàn với bà rằng, cháu chẳng chịu học hành gì cả. Lũ trẻ bây giờ, cha mẹ cứ phải dỗ ngon dỗ ngọt mới chịu đi học cho đấy.

- Đúng là thời thế đã thay đổi rồi. Chúng cháu bây giờ quả là quá sung sướng. Nhưng bà ạ, bà kết bạn được với một người như anh Suin cũng quả là một sự tuyệt vời.

- Nhưng trong những năm tháng dằng dặc trôi qua, bà đã quên mất những điều anh nói, không có tiền, không có tiện nghi người ta vẫn sống sung sướng được chỉ cần đừng làm mất đi trái tim yêu mến con người. Ôi, con người, bao giờ cũng khốn khổ như thế.

- Bà ơi, cháu phản đối đấy! Cả một cuộc đời bà, cứ hết nỗ lực nọ lại đến cố gắng kia, gồng mình lên mà sống. Nó không những chẳng khốn khổ mà còn vĩ đại nữa là khác.

- Cháu chẳng hiểu gì cả cháu ạ. Cháu xem đấy, công ty sụp đổ, thì cũng là mình làm mình chịu...

Dù rằng Ô Sin đã lấy lại được niềm tin, nhưng cuộc đời vẫn cứ tàn nhẫn với cô. Bọn trẻ đầu bò vẫn cứ bắt cóc, bắt rắn ném vào cô. Cũng hay, bởi cô đã hiểu được thế nào là nén tủi nuốt hờn.

Một hôm chị lớn Haru trở về. Cũng là vừa hết hạn làm thuê, nhưng chị quyết định không đi ở thuê nữa, vì chị muốn xin vào làm công nhân trong xưởng Tơ, vào trong xưởng sẽ có tiền lương, mặc dù công việc đó đối với một cô bé mới mười một tuổi quả là quá vất vả nhưng số tiền giúp đỡ được gia đình cũng khá hơn. Tối hôm đó, chị lẻn vào nhà chứa củi với Ô Sin. Đến lúc ấy chị mới biết được rằng cô em gái bé bỏng của chị đã biết được khá nhiều chữ, lại còn biết viết nữa, tính cộng trừ nhân chia cũng đã biết làm. Chị ngạc nhiên và mừng thay cho cô em gái. Cả nhà chín người, không, mười người chưa biết chữ như thế. Chị biết rằng, cho em đi học là một điều mơ mộng viển vông, may mà cô bé Ô Sin lại tự học được, nên chị đã dúi cho em ba hào bảo em đi mua lấy một tấm bảng và phấn về mà tập viết.

Đến một tấm bảng đá với những viên phấn cũng là những thứ Ô Sin không bao giờ dám mơ tưởng tới, vậy mà nay bỗng nhiên lại có được nó, thật chẳng còn gì làm cô vui thích hơn. Cô địu em, trốn vào chái nhà đựng củi và lén lút tập viết, nhiều khi quên cả việc thổi cơm. Cũng chính vì thế mà bị bố đánh mắng, chỉ suýt chút nữa là bị bố quẳng cả bảng lẫn phấn đi.

Chẳng bao lâu sau, trong nhà đã xảy ra một việc nghiêm trọng. Lúa ngoài ruộng bị sâu bệnh, mùa năm này sẽ mất trắng. Biết tính sao bây giờ? Chỉ còn có một cách, số thóc tô phải chịu lại, lại còn ba bữa cho cả nhà, buộc phải vay thóc của địa chủ, vụ thu hoạch sang năm phải trả nợ sạch đến một hột cũng chẳng còn. Nói một cách khác có nghĩa là với những người tá điều cấy rẽ, khi đã mắc nợ, thì sẽ không có ngày sạch nợ.

Ông bố quyết định: di cư sang Brêdin (Brasin). Ông bố nói cho mọi người trong nhà biết, tất cả tiền ăn đường, cho đến vé tầu đều do nhà nước chịu, đến đó sẽ được nhận một khu đất lớn, mọi người sẽ không phải chịu cảnh làm thuê cấy rẽ khốn khổ nữa. Hơn nữa, đấy là xứ nóng, không còn khổ sở vì tuyết mùa đông. Trồng mía hoặc trồng cà phê thu hoạch còn khá hơn cấy lúa nhiều, chỉ có một điều kiện duy nhất là cả nhà cùng đi, sang đấy cố gắng mà khai khẩn. Chỉ có bà nội, sợ rằng không chịu đựng nổi cả tháng trời lênh đênh trên biển, nên đành phải đưa bà đến ở với gia đình nhà chú.

Mẹ là người phản đối đầu tiên. Mẹ cho rằng Brêdin là nơi đất lạ, liệu có đúng tốt đẹp như thế không, đố ai biết được, hơn nữa bà nội là người suốt cả một đời vất vả vì gia đình này, mà nay lại quẳng cho các chú thì thật là bất nhẫn. Thế là giữa hai vợ chồng nổ ra một cuộc tranh cãi. Điều kinh khủng nhất là bà nội nhằm vào đúng lúc cả nhà đi làm vắng, bà định ra sông trẫm mình. May mà Ô Sin đoán được, khi thấy bà vắng nhà, đã vội đi tìm kiếm khắp nơi, và đã tìm thấy bà trên bờ sông. Ô Sin đã lao tới ôm lấy bà và khó khăn lắm mới ngăn cản được bà thôi không làm chuyện chết người ấy nữa.

Qua những cơn sóng gió ấy, ông bố đành bỏ qua cái ý định di cư, và Ô Sin từ đó cũng hiểu thêm được vị đắng của tình cảnh nghèo túng. Chỉ cần có tiền ... đúng! Chỉ cần có tiền, mọi việc sẽ ổn thỏa.

Tuy nhiên, cái đói trước mắt vẫn chẳng có cách gì để thoát ra được. Cuối cùng chỉ còn lại một con đường duy nhất là chính mẹ phải đi làm con ở cho người ta.

Đứa bé mới sinh đem cho đi làm con nuôi. Mẹ giao phó tất cả mọi việc trong nhà cho Ô Sin rồi bịn rịn ra đi. Nơi đến là Ngân Sơn, trong núi là nơi có suối nước nóng. Bề ngoài, thì mẹ đến làm người ở cho một nhà trọ, mà công việc là quét dọn, giặt giũ và cơm nước, còn bên trong thì sao? Đó là điều mà cô bé Ô Sin làm sao hiểu nổi.

Như thế là cô gái bé bỏng Ô Sin phải gánh trên vai tất cả công việc của một bà chủ gia đình, cô lao đầu vào công việc. Một hôm làng tổ chức trồng rừng, bắt mỗi gia đình phải có một người tham gia nghĩa vụ trồng rừng ấy. Cô bé Ô Sin tám tuổi cũng thành một thành viên trong đám các cô chú đi trồng rừng, cô cõng trên lưng một chiếc sọt tre to, đựng đầy những cây giống non, và cũng leo lên núi trồng cây. Với sức cố gắng phi thường, cô quần quật làm việc chung với tất cả mọi người.

Trong khi ấy, có người đến bảo: Ông chủ nhà hàng gạo ở Kakata đang cần tìm một đứa bé trông trẻ trong hai năm với giá năm bao gạo. Năm bao gạo quả là hấp dẫn đối với ông bố Ô Sin, nên ông quyết định ngay là cho Ô Sin đi ở. Bà nội tuy không đồng ý nhưng thực ra cũng chẳng còn cách nào hơn? Bởi vì cái số tiền mẹ đi ở cũng không đủ trả cho khoản nợ chồng nợ chất cũng như duy trì đời sống gia đình!

Cô bé Ô Sin biết rằng, Kakata là nơi xa lắm, rất xa. Một khi đã đi tới đó thì trong hai năm dù có muốn gặp lại mẹ cũng không sao gặp được. Cô muốn rằng trước khi đi Kakata cô muốn đến Ngân Sơn gặp mẹ. Ông bố dứt khoát bảo không, còn bà cũng chẳng đồng ý, bởi vì Ngân Sơn chẳng phải gần gặn gì, bà cụ hoàn toàn không yên tâm, khi để một cô bé tám tuổi đầu đi một mình trên chặng đuờng xa như thế. Cô bé Ô Sin tự quyết định: Không cho đi, cứ lén mà đi một mình.

Hôm đó Ô Sin thấy bố và anh đã đi lên nương, em trai và em gái đang mải chơi trong nhà, còn bà thì vì bệnh thấp khớp đi lại khó khăn đang tụng kinh niệm Phật trước bàn thờ, liền len lén vào nhà chứa củi, gói ghém hành trang, đổ một bát gạo vào một chiếc túi nhỏ, thay quần áo và không quên mang theo những thứ mà cô yêu quý nhất là bảng đá, phấn, chiếc acmônica, sách vở rồi lẳng lặng ra khỏi nhà.

Cô hoàn toàn không biết Ngân Sơn ở đâu, đường sá bao xa, nhưng cũng ra đi, hoàn toàn không sợ hãi gì và cứ thế mà đi. Tối đến, cô vào ngủ nhờ ở một nhà bên đường. Kể cả những người mà cô hỏi thăm đường, lẫn những người mà cô xin ngủ nhờ, xin củi thổi cơm, ai cũng phải trợn tròn mắt khi thấy cô gái bé bỏng dám đi bộ đến Ngân Sơn một mình!

Chiều tối ngày hôm sau, cô cũng đã tới được nhà trọ suối nước nóng ở Ngân Sơn, và cũng hỏi được đúng tên một người đàn bà tên là Phuji. Hai mẹ con đã gặp được nhau. Điều làm cho Ô Sin kinh ngạc hết sức là mẹ sao lại ăn mặc lòe loẹt đến thế, và những bộ quần áo đắt tiền như vậy cô chưa hề bao giờ thấy mẹ khoác trên người, và trên người mẹ còn tỏa ra những mùi hương thơm phức. Mẹ ôm chặt cô vào ngực:

- Trời ơi, Ô Sin, đường sá xa xôi như thế mà sao con lại dám đi một mình. - Mẹ khóc không thành tiếng, hỏi.

- Mẹ ơi, con mang theo gạo, khi nào đói con đem đổi cho người ta lấy khoai ăn. Nhà chủ mà con ngủ nhờ ấy còn cho con cả một nắm cơm to tướng. Ai cũng đối xử với con tử tế như vậy, việc gì mẹ phải lo.

Trong nhà trọ chỗ nào cũng là tiếng mời rượu, tiếng hát, rất ồn ào, huyên náo.

- Mẹ ơi, con cũng phải đi ở đấy, những năm bao gạo. Chỉ có hai năm mà những năm bao gạo, ở cái nơi gọi là Kakata ấy.

- Ô Sin, đáng lẽ ra là con không nên đi, khổ thân con tôi.

- Mẹ đẹp quá, vừa rồi con thật không nhận ra mẹ nữa. Mẹ ơi, mẹ ăn mặc đẹp thế này, mẹ làm công việc gì vậy?

- Ờ, ờ! Con gái ngoan của mẹ ơi, mẹ biết nói gì với con bây giờ? Có lẽ, sau này con sẽ hiểu. Nhưng chẳng kể là thế nào, con cũng nên nhớ một điều rằng, công việc mẹ làm, chẳng có gì không phải với bố con, với bà, và cũng chẳng có gì không phải với anh chị em con đâu!

Kể đến đây, bà Ô Sin bỗng nhiên bổ sung vào một câu:

- Khi ấy, ban đầu bà nội ở nhà cũng chẳng rõ chuyện lắm, nhưng về sau bà đã hiểu, thì ra hồi ấy bố và bà nội bà không muốn cho bà đi thăm mẹ bà là nó cũng có nguyên nhân của nó. Nghĩ thì biết! Dù sao người đàn bà đi ra ngoài cũng còn dễ kiếm tiền hơn người đàn ông. Nhưng bà nội bà tin vào lời mẹ bà, mà làm sao không tin được chứ?

- Bữa cơm ăn ở nhà trọ tối hôm đó thật là bữa cơm thịnh soạn nhất kể từ khi bà biết việc đời. Rồi lại thêm vào đó là những lời tâm sự của mẹ nữa, nên cả đời bà, chẳng thể nào quên được.

- Cháu hiểu - Kây nói - Bà vô cùng quí trọng con búp bê gỗ ấy, nhất định phải là cụ đã mua tặng bà lần ấy.

- Đúng thế. Khi ấy bà chỉ biết mừng vì cái giá cao của năm bao gạo; nhưng còn mẹ bà thì sao? Mẹ bà chỉ băn khoăn nơi mà bà sẽ mang thân đến ở đợ ấy là nhà như thế nào. Ôi! Người mẹ bao giờ cũng là người mẹ cháu ạ ...

5.

Những thứ mà bà Phuji chuẩn bị cho cô con gái ngoan đi xa chỉ là mấy nắm cơm, ngoài ra chỉ là chút tiền nhỏ nhoi đủ trả vé xe ngựa với vé đò. Thật đáng thương cho cô bé Ô Sin, đến lúc ấy vẫn còn chưa biết con đường đến Kakata bao xa, cứ một mực nói rằng mẹ không cần phải cho cô tiền, cô có thể đi bộ bằng đôi chân của mình. Đúng, cô có lòng nhẫn nại và quyết tâm không nề vất vả, chỉ cần được gặp mẹ, được ngủ một giấc ngon lành trong vòng ngực ấm áp, êm ái của mẹ thì đã là một niềm vui quá lớn lao rồi.

Sớm hôm sau, mẹ đưa cô tới trạm xe ngựa công cộng. Trên đường đi, cô bé Ô Sin nhìn thấy một con búp bê gỗ trong một cửa hàng thổ sản. Vì cô bảo rằng khuôn mặt con búp bê trông rất giống khuôn mặt hiền từ của mẹ, mẹ liền nói với người bán hàng cho bà mua chịu để làm quà cho con.

- Mẹ muốn đưa con đi lắm, nhưng chẳng làm sao đưa con đi được... Thôi thì Ô Sin bé bỏng của mẹ ạ, con hãy coi vật này là mẹ vậy. - Mẹ nói thế.

Cô bé Ô Sin không cầm nổi nước mắt. Từ đấy, con búp bê gỗ ấy cùng Ô Sin đi một chặng đường xe ngựa, rồi lại đi tiếp một chặng đò dọc trên sông, lâu lắm mới tới được Kakata, tìm đến cửa hàng gạo Kagaya.

Đúng là một nhà buôn bán gạo rất lớn. Đó là nơi mà cô bé Ô Sin mới lên tám tuổi dấn thân đi làm con ở lần thứ hai để kiếm sống, đương đầu với mọi cực khổ, thôi thì cũng là thêm một gian khó phải trải qua.

Chuyện rằng, mợ chủ Minô có nhờ bà Li tìm giúp một đứa bé trông con, nhưng đấy mới chỉ là chuyện nhờ thăm dò vậy thôi, vì còn chưa có sự đồng ý của bà Kuni. Trong gia đình ấy, bà Kuni là người nắm trọn mọi quyền hành, mợ Minô là con dâu chưa hỏi ý kiến bà mà đã cho tìm người ở là điều không thể chấp nhận được. Do vậy, bà Kuni từ chối, bảo rằng bà chưa bao giờ có ý định tìm thêm một đứa ở trông trẻ.

Cô bé Ô Sin, một thân một mình đã đi một chặng đường dài dằng dặc như thế, và phải vất vả, khó khăn lắm mới tới được Kakata, nhưng không ngờ nhà chủ lại không có ý định mướn người, cô lo sợ, cuống quít, ra sức van nài rằng, bà Li đã nói rõ ràng là ở đây mướn cô với giá năm bao gạo trong hai năm. Số gạo ấy là những hạt gạo cứu sống của cả một gia đình ở vùng mất mùa đói kém và cô chỉ một lòng một dạ nghĩ sao cứu được ông bà cha mẹ, nên mới phải đi một chặng đường xa đến thế, lặn lội tới đây. Cô hứa hẹn là xin làm hết sức mình, nhất định không dám để bà chủ phải phàn nàn.

Mặc cho cô bé Ô Sin ra sức van nài, cầu xin, nhưng bà chủ vẫn lạnh lùng, cự tuyệt.

Cũng may mà mợ Minô đã kịp nhận sai lầm, xin lỗi mẹ chồng, bà chủ mới bớt giận dữ, và cho rằng cái cô bé Ô Sin còn bé bỏng này mà đã biết đi kiếm miếng ăn giúp đỡ gia đình thì cũng đáng được thương hại, và cũng đồng ý trả giá công hậu hĩ, hai năm năm bao gạo, cho Ô Sin ở lại.

Từ đó Ô Sin có được chốn nương thân. Và nhà này quả là khác những nhà chủ trước kia. Phòng của người ở cũng to làm cho cô bé Ô Sin trước đây chỉ ngủ trong những phòng kho xếp chăn bông chật hẹp phải kinh ngạc, ngủ lại có cả chăn bông đắp, điều mà xưa nay Ô Sin có nghĩ cũng không dám mơ tới. Trong phòng người ở lại có cả một ngọn đèn dầu, làm cho cô bé thấy lạ lùng. Hai người ở khác là chị Cúc, chị Mai còn cho cô biết Kakata có đèn điện, trong các công sở đều đã thắp điện rồi, chẳng bao lâu nữa nhà này cũng sẽ mắc điện. Chỉ cần ấn một ngón tay là nó bật sáng, mà sáng lắm ấy, như thế sẽ đỡ được bao nhiêu công phải lau thông phong đèn dầu. Ban đầu cô bé Ô Sin còn chẳng hiểu mô tê đầu cuối ra sao, nhưng rồi dần dần cô cũng rõ được ngọn nguồn mọi sự ...

Mà đâu chỉ có thế. Trong nhà chủ mới, những kẻ ăn người ở trong nhà cũng đều ăn cơm gạo trắng trộn bobo. Công việc của cô bé Ô Sin chỉ phải địu trên lưng cô con gái quí ngàn vàng của cậu mợ chủ, còn không cần phải mó tay vào bất cứ công việc gì, như nấu cơm, quét nhà, xách nước, giặt tã lót v.v ... Mỗi khi Ô Sin tự tìm việc mà làm, điều khiến chị Cúc chị Mai sợ hết hồn. Trẻ con như thế, liệu làm được việc gì, điều đó các chị không thể tin được.

Đó là lần đầu tiên Ô sin tiếp xúc với lối sống đô thị. Bà chủ giầu có, nhà to cửa lớn, phố phường tấp nập, tất cả, tất cả đều làm cô hoa mắt nhức đầu, ngỡ ngàng bước vào một thế giới mà cô chưa từng biết đến. Chỉ có một điều mà cô không làm sao hiểu nổi là cô chủ Kayô.

Kayô với Ô Sin đồng tuổi, hàng ngày mặc những bộ quần áo thật đẹp, khi đi học, chị Mai phải đưa đến tận trường. Đi học về lại có thầy giáo đến tận nhà dạy cô đánh đàn tranh. Cũng chính vì có cô chủ như thế, nên mợ Minô đã đem những quần áo cũ của Kayô cho Ô Sin mặc. Đó là những chiếc quần áo xưa nay Ô Sin chưa bao giờ dám mơ tưởng.

Nhưng cô Kayô hình như không thích Ô Sin thì phải. Hỏi chẳng buồn nói, gọi chẳng buồn thưa. Thí dụ như có một lần Ô Sin đang địu cô chủ nhỏ trên lưng, ở trong sân, đứng xem cô chủ lớn đánh đàn, Kayô thấy vậy, liền đóng cửa lại. Người ta là cô chủ, còn mình là con ở, làm sao khác được. Cô bé Ô Sin đành nghĩ thế.

Cô bé Ô Sin cũng chẳng ngờ là bà Kuni vẫn thường lấy Ô Sin ra làm gương để giáo dục cháu Kayô của bà, ví dụ đi học lại phải có người đưa đón, bài vở không chịu làm, lại không chịu đi học, làm cho Kayô càng ghét cay ghét đắng Ô Sin.

Một hôm Ô Sin trong khi địu cô chủ nhỏ, liền nhìn thấy trong phòng cô chủ lớn có không biết bao nhiêu thứ đồ vật mới mẻ, lạ lùng. Đàn là một trong những thứ đó, nhưng cái làm cô chú ý nhất là bao nhiêu thứ sách chuyện. Cô bé Ô Sin đã từng bị chị Cúc cấm không cho được bước chân vào bất cứ phòng nào khác trong nhà, nhưng lần này những cuốn sách đã hấp dẫn cô, cô len lén vào phòng cầm lấy một cuốn sách, không xem thì không sao, nhưng vừa chợt xem qua, cô không sao rời mắt khỏi cuốn sách được. Đúng lúc ấy mợ chủ gọi cô, cô chẳng còn nghĩ thiệt hơn gì nữa, nhét ngay cuốn sách vào trong người.

Không ngờ, cô Kayô đi học về, cô thấy ngay rằng cuốn sách mà cô đang rất thích thú kia không còn nữa, cô liền làm ầm ĩ cả lên và nói chắc rằng Ô Sin ăn cắp. Thế là cô bé Ô Sin trở thành quân ăn cắp. Thực ra cô không hề có ý định ăn cắp, mà chỉ là muốn mang về xem, xem xong lại đem trả đâu vào đấy là xong. Nhưng một đứa ở làm sao lại có thể nói theo kiểu đó được? Nói thế liệu ai tin? Nhất định sẽ bị đuổi thôi, cô bé Ô Sin nghĩ thế, thật là tự nhiên đi rước lấy họa vào thân.

Quả nhiên bà chủ sai người gọi Ô Sin đến. Bà chủ hỏi tội cô bé ngay trước mặt mợ chủ, cậu chủ và cô Kayô. Cô bé liền thực tình hối hận và nhận lỗi dám mượn sách để đọc và van xin tha tội. Bà Kuni hỏi Ô Sin:

- Này Ô Sin, cháu biết chữ phải không? Cháu biết đọc chứ? Nếu không, cháu mượn sách làm gì?

- Vâng ạ! - Cô bé Ô Sin không ngờ bà chủ lại hỏi một câu như thế. Cô ngỡ ngàng đáp: - Dạ cháu biết đọc ạ!

- Đúng thế chứ? Vậy thì Kayô, đưa sách cho Ô Sin đọc thử xem.

Kayô tuy chẳng muốn đưa tý nào nhưng đã là lệnh của bà thì phải nghe thôi. Không ngờ Ô Sin đọc một mạch lầu lầu, thông suốt không sai lấy một chữ.

- Thôi, được rồi. - Bà chủ nói - Thế là rõ rồi. Bà tin lời cháu. Sách đã đọc thông như thế, vậy thì chỉ là mượn để đọc thôi. Thế nhưng từ nay về sau đừng làm việc gì khiến người ta hoài nghi nữa, hiểu không?

Cô bé Ô Sin cảm động đến nghẹn lời. Nhưng Kayô vẫn không chịu, cậu mợ chủ cũng thấy có vẻ gì không ổn. Bà bảo Kayô từ nay về sau nên cho Ô Sin mượn sách để đọc, nhưng Kayô vẫn không cho mượn. Sau bà phải nhắc:

- Kayô! Sách cháu không chịu đọc, cứ để không đấy, liệu có ích gì. Sau này cháu sẽ là người gánh vác chính cái cơ nghiệp nhà ta, mà không chịu gắng công, lại luôn mồm bảo người ta là ăn cắp, như thế liệu có đúng không?

Bà Kuni muốn có một đứa cháu gái giỏi giang, và trên thực tế, sau này, sau khi lấy chồng, Kayô sẽ là người phụ nữ, chính thức đảm đương cơ nghiệp dòng họ Kakaya này, trách nhiệm một người bà, đương nhiên bà phải rèn luyện cho Kayô trở thành một người gánh vác cái trách nhiệm to lớn đó, nên bà không thể không nghiêm khắc. Điều đó đã tránh cho Ô Sin một nỗi oan uổng nhưng đồng thời cũng lại mang đến cho Ô Sin một tai vạ khác.

Một hôm cậu chủ Seitarô nghe được một tin đồn đại từ bên ngoài bảo rằng: Ô Sin đã từng trốn khỏi nhà chủ đầu tiên, không những thế mà lại còn liên can tới một người lính đào ngũ. Người lính đào ngũ ấy đã bị bắn chết ngay trước mặt Ô Sin, sau đó Ô Sin đã bị hiến binh bắt về thẩm vấn. Tuổi còn nhỏ như thế mà đã bị coi như người có tiền sự rồi. Cậu chủ Seitarô cho rằng một đứa bé gái đầy nguy hiểm như thế, không còn lý do gì để lưu lại ở nhà mình nữa.

Nhưng bà chủ lại hoàn toàn không tán thành ý kiến đó của con trai, buộc tội một cô bé mới bảy, tám tuổi như thế thì đúng là chuyện bé xé thành to, hơn nữa công việc của cô bé làm, bao giờ cũng đâu ra đấy, không thể bỗng nhiên mà cho thôi việc được.

Cũng đúng vào ngày hôm đó, cô bé Ô Sin cũng vướng vào một tai vạ khác. Lúc chập choạng tối, Ô Sin ngồi bên bếp vừa trông lửa vừa thổi chiếc acmônica mà cô rất yêu quý thì cô Kayô bước vào, tự nhiên cô thấy rất thích chiếc kèn. Đó là lần đầu tiên cô trông thấy cái thứ đồ chơi bóng loáng mà lại phát ra được những âm thanh nghe rất thích tai, nên cô đòi giành lấy.

Chiếc kèn ấy là của anh Suin tặng cho cô, đó là di vật của một người mà cô vô cùng kính yêu, thương mến. Cô bảo, cô không thể cho ai được. Kayô đòi trả tiền, Ô Sin vẫn không chịu. Kayô liền vung tay giằng lấy, Ô Sin lao theo, hai cô bé túm lấy nhau giằng co, và rồi lỡ tay Ô Sin đẩy Kayô ngã lăn ra đất. Điều khốn hơn cả là Kayô bị ngất đi khi va đầu xuống sàn.

Thật đúng là chuyện tầy đình, chị Cúc sợ đến tái xám mặt mày, vội vã chạy ra cửa hàng báo tin cho cậu chủ Seitarô và mợ chủ Minô biết tin. Vợ chồng cậu chủ cũng cuống cuồng lên, kêu trời đất, cho người đi mời bác sĩ, khiến mọi người càng thêm hốt hoảng. Chỉ riêng bà chủ nét mặt vẫn bình thản như không, lau chỗ vết thương trên đầu cho cháu, xem thấy chẳng có gì đáng ngại, bảo chị Cúc xách một bình nước lạnh đến, dội ào xuống đầu. Chỉ một lát sau Kayô tỉnh lại. Thấy vậy mẹ Kayô sợ hết hồn, làm sao lại có thể dùng cách thức ấy với một cô gái bé bỏng? Mợ ngăn cản mẹ chồng, nhưng đã bị bà dạy lại cho một bài học, bà bảo, trẻ con nó đánh nhau, hoặc nghịch ngợm mà ngã, rồi ngất đi, là chuyện thường thấy, có gì mà phải hốt hoảng, làm như trời sập vậy.

Bác sĩ tới. Tuy sau đầu có gồ lên một cục bướu nhưng không hề hấn gì, đúng như bà chủ đã nói.

Cậu chủ Seitarô hỏi rõ, biết rằng việc đó do Ô Sin gây nên, điều ấy không thể chấp nhận được, cậu gọi Ô Sin đến, giáng cho một cái tát nổ đom đóm mắt, khiến Ô Sin ngã lăn ra đất, rồi bắt Ô sin thu xếp áo quần về quê ngay lập tức.

Ô Sin quỳ xuống, tạ tội, van xin cậu chủ tha thứ, nhưng cậu chủ Seitarô đều bỏ ngoài tai, và nói thêm rằng, Ô Sin mới tý tuổi đầu mà đã dám đi lẩn trốn cùng với một tên đào ngũ thì tội trạng thật là to lớn.

Cô bé Ô Sin không còn cách nào khác, đành quay về phòng mình thu xếp mọi thứ. Giữa lúc đó bà chủ bước vào phòng, bà cho Ô Sin biết, tuy bà không đồng ý trả Ô Sin về quê, nhưng nay đã để cậu Seitarô và mợ Minô không được hài lòng, thì có ở lại cũng chẳng phải là điều hay ho gì, nên bà muốn giúp đỡ Ô Sin bằng cách, tìm một nơi nào đó mà người ta chịu mướn Ô Sin. Ô Sin muốn phát khóc lên vì cảm động.

Cô bé Ô Sin buồn tủi đi dọc theo bờ sông, bụng nghĩ nếu không một nơi nào chịu thuê mướn Ô Sin thì Ô Sin đành quay trở lại quê nhà. Bố mẹ và cả bà nữa sẽ rất buồn phiền. Đấy là điều lo ngại nhất của Ô Sin. Dọc bờ sông mọc đầy một loại mang thảo, hoa đã khô, trắng xóa một vùng. Ô Sin nhổ lấy một bó to, đem về phòng mình, và dùng những bông hoa mang thảo đó kết thành hai con chim cu rất xinh. Cô nhờ chị Mai đem biếu Kayô và nhờ chị thay cô xin lỗi Kayô, vì cô không còn cách nào có thể đến thăm Kayô được.

Khi Kayô trông thấy thứ quà tặng đáng yêu đến thế, cô rất lấy làm thích thú. Tuy còn ít tuổi nhưng cô cũng nhận được ra một điều rằng: Ô Sin giỏi thật, cái gì cũng làm được, và cái gì cũng hơn hẳn cô. Và khi cô biết được rằng bà nội sẽ tìm việc cho Ô Sin đi làm ở nơi khác, thì cô bỗng nhiên làm nũng bà:

- Bà ơi, bà đừng có đưa Ô Sin đi nơi khác đấy.

Bà nội ngạc nhiên đến tròn mắt, và cả cha mẹ cô cũng lấy làm kinh ngạc.

- Bà ơi! Bà hứa đi, hứa với cháu giữ Ô Sin ở lại nhà.

- Kayô - Cha Kayô bật nói - Con ăn nói cái gì thế? Ô Sin là đứa không tốt...

- Ba! - Kayô cắt ngang lời cha - Ô Sin chẳng có lỗi đâu. Chính con mới là người có lỗi. Con rất thích cái kèn của Ô Sin. Ô Sin tức giận vì con đã cướp chiếc kèn ấy. Con mới là đứa con gái hư thì có. Con rất thích Ô Sin.

Khó khăn lắm cô Kayô mới nói được hết ý mình định nói. Đến lúc ấy cô hình như mới chợt nhớ ra, cô giơ hai con cú ở trong tay lên nói tiếp:

- Cái này, ba xem, chính tay Ô Sin làm đấy. Ô Sin biết rất nhiều thứ, rất chiều con. Lại còn.... bà ơi, trước đây con cứ tưởng rằng, chỉ cần có tiền là mua được mọi thứ. Nhưng Ô Sin lại dứt khoát không chịu bán cho con chiếc kèn. Con thích chiếc kèn biết bao nhiêu. Bà ơi, bà hứa với cháu đi, đừng đuổi Ô Sin đi, thế có được không ạ?

Bà chỉ còn biết có một mực gật đầu, với những dòng lệ long lanh.

Khi ấy Ô Sin chỉ còn nghĩ đến gia đình người chủ mới. Không biết gia đình ấy sẽ như thế nào? ...

Tuy nhiên Ô Sin có nằm mơ cũng chẳng biết được rằng, chỉ vì mấy lời của Kayô, mà số phận cô lại có những thay đổi bất ngờ.

6.

Từ một đài quan sát trên mỏm núi cao vùng ngoại ô nhìn xuống, có thể bao quát được tất cả phố xá của Kakata, đó là một vùng cảng mang tính địa phương, từ thiết bị ngoài cảng, cho đến những kiến trúc trong phố xá, chỉ cần nhìn qua cũng biết ngay rằng đó là một đô thị địa phương đã được hiện đại hóa, tương đối phồn vinh. Nhưng trong con mắt của bà Ô Sin thì hình như ngược lại, nó không tấp nập như thuở trước.

Điều ngạc nhiên nhất là cả dãy nhà kho của nhà Kagaya và con đường lát ván, ở kề bên, lại vẫn còn nguyên vẹn, sau trận cháy lớn, cách đây đã mười năm, mà nó cũng vẫn giữ được nguyên vẹn cái cảnh sắc cổ xưa như trong ký ức bà Ô Sin. Thật đúng như trong mộng, một giấc mộng vĩnh hằng, không bao giờ tỉnh lại nữa. Bà Ô Sin xúc động đến nỗi bỗng dưng nói những lời lảm nhảm khiến Kây đột nhiên giơ tay ra véo một cái vào bà.

- Cháu làm cái gì vậy? - Bà Ô Sin giật mình, đưa tay xoa xoa chỗ bị véo đau.

- Không phải mộng đâu, bà ơi. - Kây cười ròn tan.

- Cái thằng này ... - Bà Ô Sin cũng cười nói - Đã xảy ra bao nhiêu chuyện như thế... Mà nay ... những người ấy chẳng còn ai nữa, đối với Kakata, cũng chẳng liên quan gì.

- Cháu nhớ lại rồi, bà ạ, hình như cháu đã nghe bố cháu nói rằng, bà nội cháu là người Kakata, đúng thế không ạ? Khi bố cháu lên hai, bà nội cháu mất, nên bà mới đem bố cháu về nuôi. Chắc bà rất thân với bà nội của cháu phải không.

- Đúng là đã từng có chuyện như thế... - Bà Ô Sin cười buồn, một lát sau bà tiếp: - Nhưng Kây ạ, bố cháu là con của bà, bà đã coi bố cháu như con đẻ để nuôi dưỡng.

... Kakata là nơi đau lòng của Ô Sin. Nếu như chuyện đánh nhau vì cái kèn, mà cô bé Ô Sin bị đuổi ra khỏi nhà Kagaya, cuộc đời bà sẽ không giống như ngày nay nữa. Vậy mà, những cái đó, tất cả những cái đó đã trở thành quá khứ xa xôi quá rồi.

Cậu chủ Seitarô và mợ chủ Minô tuy phản đối, nhưng bà Kuni đã quyết định: Giữ Ô Sin ở lại, theo lời Kayô.

Bà chủ có cách suy nghĩ riêng của bà, bà cho rằng cháu Kayô của bà vốn được nuông chiều, tính tình ngang bướng, nên chỉ có một người bạn tính nết cương nghị, quật cường mà lại chịu thương chịu khó như Ô Sin mới lôi kéo lại được thôi. Nên sau đó, trước mặt cậu chủ và mợ chủ bà quyết định: Không để Ô Sin đi đâu cả mà vẫn giữ lại trong nhà Kagaya trông trẻ và cho phép cô kết bạn với Kayô. Nhất là khi cô bé Ô Sin biết được rằng việc này là do cô chủ cầu xin bà nội thì vô cùng cảm động, tự hứa với mình rằng sẽ làm tốt mọi việc, sẽ cố gắng hơn nữa để trả ơn bà chủ và cô Kayô.

Đúng như vậy, cô Kayô không còn tỏ vẻ lạnh nhạt và ghét bỏ Ô Sin nữa. Và nếu như không bị mợ Minô nghiêm khắc ngăn cấm thì hàng ngày mỗi khi đi học về, Kayô sẽ cho Ô Sin vào phòng mình, đem bài vở đã học hôm đó ra giảng lại cho Ô Sin. Ý của mợ Minô là: quan hệ giữa Kayô và Ô Sin là quan hệ của chủ nhà và đầy tớ, nếu hai bên quá suồng sã thì không còn ra thể thống gì nữa. Hơn thế với thân phận một kẻ đi ở không thể tùy tiện ra vào phòng riêng của cô chủ được.

Vì điều đó mà bà chủ đã trách móc cả con giai lẫn con dâu một trận:

- Như vậy là các con có quá đáng không? Kayô đã hiểu được rằng con người sinh ra là bình đẳng, nó sinh ra được ăn ngon, mặc đẹp, được đi học hành, liệu nó không nghĩ đến Ô Sin được sao, vì thế nó mới đem bài vở ra dạy lại cho Ô Sin, các con xem, còn có sự dậy dỗ nào hay hơn thế nữa không. Mẹ cho rằng Kayô luôn luôn theo các con, học theo lối sống của các con, điều đó chỉ có thể biến Kayô thành một con vật máu lạnh, không hề biết thương xót người khác là gì. Mẹ cho các con biết, sự thay đổi của Kayô lần này, mẹ đã thấy rõ ràng, dòng họ Kagaya nhà ta đã có người nối dõi thực sự rồi đấy. Các con yên tâm đi.

Đúng là bà chủ có cách nghĩ riêng của mình, mà rất đúng là khác. Khi bà ra lệnh rằng: Sau bữa ăn tối, Ô Sin không phải giúp các chị Cúc, chị Mai khâu khâu vá vá hoặc dọn dẹp việc vặt nữa, mà Ô Sin phải về phòng mình chuẩn bị cho đầy đủ giấy mực nghiên bút, rồi đến phòng bà chủ và tự bà sẽ dạy cho Ô Sin “học tập”. Khi Ô Sin “học tập” như thế thì Kayô cũng cố đòi “học tập” theo. Mà những bài học ấy là những bài học mà trước đây cô rất ghét, rất sợ, không chịu học.

Nói đến sự thay đổi của Kayô, thật không còn sự thay đổi nào lớn hơn thế được. Trong lòng bà chủ thấy mừng vui vô hạn, bởi mỗi tối thấy hai đứa con gái ngồi kề bên nhau học hành, vô cùng ngoan ngoãn, vô cùng chịu khó, bà cũng nghĩ thêm được cách dạy mới.

- Ô Sin này, Kayô biết làm toán rồi đấy. Thế cháu đã biết chưa? - Bà chủ hỏi.

- Dạ cháu biết, biết một ít thôi ạ - Ô Sin đáp.

- Cháu biết nhiều rồi đấy bà ạ - Kayô cướp lời - Tính cộng, tính trừ, cháu biết hết...

- Giỏi lắm, Kayô rất giỏi. Thế còn Ô Sin, cháu thì sao.

- Cháu cũng thế. Mà còn ... - Ô Sin không dám khoe tiếp, nhưng nói giọng khẽ xuống: - Bảng cửu chương cháu cũng thuộc ạ!

- Bảng cửu chương? - Kayô ngạc nhiên hỏi - Bảng cửu chương là cái gì?

- Thật không? - Bà chủ gần như không tin. Nhưng trong con mắt bà lại có những tia sáng hiếu kỳ, không thể không tin được. - Vậy cháu thử xem nào.

- Dạ! - Ô Sin ngượng ngịu và hình như cảm thấy có lỗi lớn với Kayô, nên cô đọc khe khẽ - Hai lần hai là bốn, hai lần ba là sáu, hai lần bốn là tám ... năm lần sáu ba mươi...

- Thôi thôi, được rồi. - Bà chủ tươi cười ngăn Ô Sin lại và nói tiếp: - Như vậy là đúng rồi, bà sẽ dạy các cháu gảy bàn tính. Kayô ạ, bàn tính là vật báu của những người buôn bán đấy cháu ạ, cả hai cháu phải học cho giỏi.

Mặc dầu đã như thế nhưng mợ Minô vẫn cố giữ ý kiến riêng của mình. Mợ nghĩ một khi đã không làm thay đổi được ý kiến của mẹ chồng, thì phải làm Ô Sin thay đổi vậy. Mợ nhắc Ô Sin là phải biết giữ thân giữ phận, mình là kẻ hầu người hạ, dù được bà chủ đối xử tốt cũng không tranh chèo. Như vậy thì Ô Sin chỉ còn cách xin với bà chủ cho mình thôi học.

- Thôi học? - Bà chủ nghe vậy là biết ngay mọi khuất khúc của sự tình, nên bà an ủi Ô Sin: - Con người đôi lúc cũng phải tham lam tý chút, khi có thể học được thì cố mà học, dù người chủ không bằng lòng cũng chẳng sao. Sau này nhất định phải tự lập, thoát ra khỏi cảnh bần cùng, cho nên, khi còn ít tuổi phải học cho nhiều.

Một buổi chiều, khi Ô Sin vừa cởi địu đặt cô chủ nhỏ xuống, đi ra giếng giặt tã, thì cô Kayô đi học về, lao tới bảo Ô sin cùng đi ra phố.

Ở ngoài đó có một tốp công nhân đang dựng cột điện. Cô Kayô liến láu bảo cho Ô Sin biết rằng những cái cột ấy là dùng để dẫn điện về. Nhưng trong lúc cả hai cô bé đang ngửa đầu ngửa cổ lên xem, thì một cây cột bỗng dưng nghiêng đi. Những người công nhân đỡ không nổi đành phải hét vang lên bảo mọi người phải chạy ra xa. Ô Sin thấy cây cột nghiêng dần và đang đổ về đúng phía Kayô đang đứng. Ô Sin hét to bảo Kayô chạy đi nhưng Kayô sợ quá, cứ đứng chết dí ở đấy. Ô Sin liền lao tới xô Kayô ngã bật ra xa, rồi nằm phục lên trên. Nói thì lâu nhưng sự việc diễn ra rất nhanh, rầm một tiếng, cây cột đổ xuống lăn đi mấy vòng rồi mới dừng lại cạnh Ô Sin và Kayô.

Mợ Minô cũng đã ra định lôi con về, nhưng chậm quá, nên chỉ kịp nhìn thấy cây cột đổ về phía con mình, mợ sợ quá ngất đi.

Cũng may mà chẳng xảy ra chuyện gì. Khi tỉnh lại mợ Minô quỳ xuống, đầu cúi thật thấp cảm ơn Ô Sin:

- Ô Sin, mạng sống của Kayô là do cháu cứu lại được. Có lẽ cháu và Kayô có cái duyên được định sẵn từ trên trời. Nên từ nay về sau mợ mong rằng cháu hãy giúp đỡ Kayô nhiều hơn nữa.

Từ đó về sau cậu Seitarô và mợ Minô không còn lạnh nhạt với Ô Sin nữa.

Chẳng bao lâu, một năm đã trôi qua kể từ khi Ô Sin tới ở Kakata. Tết đến, Ô Sin chẳng ngờ rằng cái năm mới ấy lại có thể như thế. Tối giao thừa, bà chủ gọi Ô Sin đến, thì ra bà đã may sẵn cho Ô Sin một bộ quần áo mới giống y như của Kayô. Mặc thử vào, hai cô bé gái giống hệt nhau cứ như là hai chị em vậy. Thợ làm đầu cũng đã tới, họ làm cho hai cô búi tóc thật cao, thật xinh.

Tết! cô bé Ô Sin đã chín tuổi.

Ô Sin vẫn không dám ngờ rằng mình lại có một cái Tết như thế. Cô giống như Kayô, từ quần áo, đầu tóc, đến giày dép, đúng thế, cứ như đôi chị em đẹp như hoa vậy.

Tất cả mọi người trong nhà từ người làm công cho đến kẻ hầu người hạ cùng nhau ăn uống và uống rượu đôtô rồi kéo nhau đi lễ, chị Mai dẫn hai cô gái ra đền thờ. Những người ngoài đường ai cũng chăm chú nhìn hai cô. Đúng thế, những bộ quần áo đẹp biết bao nhiêu. Ô Sin cứ như nằm mơ, không dám tin vào hạnh phúc của mình. Cô tin chắc chắn rằng, một niềm hạnh phúc như thế đối với cô thật là quá mức. Cô không đáng được hưởng nó.

Bỗng nhiên cô trông thấy một người phụ nữ mặc quần áo rất sang trọng đang đi cùng một người đàn ông. Bà ta có vẻ lẳng lơ, hai người đi xen lẫn giữa dòng người. Nhìn qua, cứ tưởng đây là một người đàn bà xa lạ. Nhưng cô bé đã nhận ra. Cô không dám tin, nhưng không thể không tin được.

“Đó chính là mẹ!”

Đúng là mẹ. Không sai được. Nhưng mẹ có nhận ra cô không? Cô bé Ô Sin chẳng còn lòng dạ nào mà vui lên được nữa. Trái tim nhỏ bé nặng như chì, càng ngày càng chĩu xuống. Cho đến đêm hôm đó, khi mọi người vui vẻ ngồi chơi đánh bài, cô cũng chẳng thiết chơi. Bỗng nhiên cô nghe thấy một người làm công ngoài cửa hàng bảo rằng bên ngoài nhà, thấy có một người đàn bà lảng vảng, nên cổng ngõ phải cẩn thận. Cô bé đoán chắc đây là mẹ mình. Cô len lén đi ra ngoài.

Đúng là mẹ thật, mẹ nhô ra từ một góc tường tối.

- Mẹ ơi... - Cô bé Ô Sin lao tới, ôm chặt lấy mẹ.

- Ô Sin... - Me hổn hển nói - Mẹ bị ông khách kéo lên đây. Mẹ biết rằng không nên đi như thế, nhưng nghĩ tới con đang ở Kakata này, nên mẹ cũng liều đi... Cái cô ăn mặc đẹp y như con ấy có phải là tiểu thư của nhà chủ không. Ôi, mẹ mừng quá, thật thỏa ước ao. Như thế này là mẹ có thể yên tâm trở về quê rồi. Đây có ít tiền, con cầm lấy.

- Con chẳng lấy đâu, mẹ để mua cho bà thức gì đó. Mẹ ơi, mẹ về quê ngay đi, con không thích mẹ làm việc đó nữa.

- Đúng thế, Ô Sin ạ. Xuân đến rồi, ở nhà đã bắt đầu có nhiều việc phải làm, phải về thôi. Con cũng phải giữ gìn sức khỏe, làm ăn cho chu đáo. Con vào nhà đi, đừng để cho ai nhìn thấy. Mẹ gặp được con thế này là mẹ sung sướng lắm rồi...

Mẹ bịn rịn rời chân. Ô Sin rất muốn chạy theo mẹ nhưng cô cố cưỡng lại, rồi lặng lẽ vào nhà. Thực ra mẹ đâu có cất nổi bước chân, mẹ nép mình vào trong một góc tối nhìn trộm con gái. Nước mắt chảy thành dòng trên mặt. Mẹ không thương nhớ Ô Sin sao được?

Sau khi bước vào nhà, Ô Sin cũng không giữ nổi mình nữa, cô để mặc cho dòng nước mắt chảy tràn.

- Ô Sin! Thôi nín đi cháu - Bà Kuni an ủi Ô Sin. Thì ra bà đã chứng kiến đủ mọi chuyện của Ô Sin. Bà bảo:

- Cháu nên hiểu rằng, người đàn bà phải chịu khổ, đâu phải chỉ nghĩ về riêng mình mà là vì cả nhà, vì con cái. Cho nên dù khổ sở đến đâu đi nữa, cũng cố mà chịu đựng. Mẹ con cũng thế.

Ô Sin giật mình, nhưng đồng thời cũng hiểu thêm được điều ấy.

- Nhất định cháu không thể hiểu được rằng mẹ cháu thèm được sống chung với cháu như thế nào đâu, nhưng mẹ cháu phải nén chịu đấy Ô Sin ạ, sau này cháu phải sống thật hiếu lễ với mẹ cháu mới phải đạo làm con.

Không còn có những lời nói nào có thể an ủi Ô Sin sâu sắc hơn những lời lẽ ấy. Đúng thế, mẹ cũng là bất đắc dĩ thôi, mà cũng vì cả nhà nên mới xảy ra chuyện ấy. Ô Sin tin là như thế. Vĩnh viễn tin là như thế.

Tuyết bắt đầu tan, khí trời bắt đầu ấm dần lại.

Một hôm bà Li, người trước kia đã giới thiệu Ô sin tới làm ở đây đến thăm Ô Sin. Bà Li biết rằng Ô Sin sống ở đây rất yên ổn, vả lại được cả gia đình nhà chủ rất quí trọng, bà mừng. Song bà cũng đem tới một tin không lành: Bà nội Ô Sin ốm rất nặng, e rằng khó bề qua khỏi.

Bà Li không dám nói chuyện đó cho Ô Sin biết, nhưng do bà chủ hỏi thăm tình hình gia đình Ô Sin, nên phải nói thực ra hết. Bà chủ biết rằng Ô Sin ở đây vẫn luôn tưởng nhớ đến bà nội, nên bà quyết định cho Ô Sin về quê thăm nhà.

Một tấm lòng nhân từ như thế đối với kẻ ăn người ở trong nhà xưa nay thật hiếm có. Bà chủ còn cho tiền tầu xe và cả một đấu gạo ngon để Ô Sin nấu cho bà nội bát cơm trắng thật ngon. Ô Sin vẫn không biết rõ nguyên nhân mọi chuyện, chỉ biết rằng vẫn có thể trở lại đây làm việc như cũ, nên yên tâm theo bà Li về quê.

Về đến nhà, mới biết chuyện bà ốm nặng, còn chưa kịp vui thì Ô Sin đã rất buồn, vì bà là người thương yêu cô nhất, làm sao Ô Sin không đau lòng được? Cô vội vã đi nấu một nồi cháo hoa trắng bông, xúc từng thìa một bón cho bà. Bà luôn miệng khen ngon. Được trông thấy mặt đứa cháu gái lần cuối cùng, khiến bà vô cùng sung sướng. Người bà tội nghiệp của Ô Sin, cứ thế, mỉm cười mà qua đời.

Ô Sin ôm một bó hoa trong ngực, đưa bà đi một đoạn đường cuối cùng. Hôm sau Ô Sin đã phải quay về nhà Kagaya ở Kakata rồi.

Khi rời nhà, mẹ đem món di vật cuối cùng của bà trao cho Ô Sin, đó là đồng năm hào bằng bạc. Mẹ bảo: đó là người của cửa hàng gỗ đưa trả khi họ đến đây đòi lại một bao gạo. Trái tim nhỏ bé của Ô Sin hiểu được một cách sâu sắc rằng, cả cuộc đời cần lao, vất vả của bà mới chắt chiu lại được một vật này. Chỉ vì bà đã lấy một người tá điền, cho nên cả đời chịu cảnh bần cùng. Mân mê đồng năm hào bạc trong tay Ô Sin nghĩ: Mình nhất định không làm tá điền. Mình phải kiếm ra tiền. Kiếm rất nhiều tiền. Nếu không sẽ không bao giờ quay lại cái làng này nữa!

Đúng vậy, qua những va chạm, từng trải. Cô bé Ô Sin lớn dần lên.

7.

Trên cồn cát bên bờ biển, hai bà cháu đứng nhìn mặt biển thẳm xanh. Bà Ô Sin nhớ tới Kayô vẫn thường ra bờ biển tập vẽ. Một người thừa kế của một cửa hàng gạo lớn bỗng nhiên lại dở chứng đi theo con đường hội họa, điều đó Kây không sao hiểu nổi. Nhưng bà lại không nói tới chuyện Kayô có trở thành họa sĩ hay không, mà lại hỏi sau này Kây định làm gì.

- Cháu ấy ạ? - Kây hỏi - Bây giờ cháu đang học môn kinh tế, sau này chắc sẽ kiếm kế sinh nhai trong một ngân hàng hoặc một xí nghiệp lớn nào đó thôi. Nếu không sẽ làm một viên chức gì đấy. Còn như mở cửa hàng buôn bán như dòng họ Ruyzo, chắc cháu không làm nổi. Nói không chừng cháu lại như cha cháu, nhào nặn cát làm một nhà nghệ thuật cũng nên. Chỉ e rằng cháu chẳng phải là cục đất thó dễ nhào nặn.

- Thích làm gì thì làm nấy, đó mới là một hạnh phúc lớn lao.

- Ôi, thế sao gọi là hạnh phúc được hở bà, hiện cháu còn đang rất buồn phiền vì chưa biết ngả theo chiều hướng nào bà ạ.

- Nếu bà được tự mình lựa chọn, có lẽ bà chẳng đi học nghề buôn bán. Bà của bà qua đời, đã khiến bà cảm thấy một cách sâu sắc rằng: Phải kiếm ra tiền, cho nên ở mãi trong nhà Kagaya đến năm mười sáu tuổi. Nếu không xảy ra một sự việc, có lẽ bà sẽ lấy chồng là một thương gia, và sống một cuộc đời an lạc. Tất cả những cái đó, có lẽ người ta gọi nó là số phận chăng... - Bà Ô Sin nói bằng giọng vô cùng xúc động.

... Cô bé Ô Sin đã mười sáu tuổi. Khi ấy cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất đang đến gần, với một khung cảnh chưa từng thấy, nó làm cho cả trăm nghề hưng thịnh, người nào cũng tối mắt tối mũi về chuyện kiếm tiền. Cô Ô Sin không còn phải địu trẻ nữa. Cô đã trở thành người giữ sổ sách ngoài quầy bên cạnh bà chủ, ở nhà cô cũng là một nhân vật đầy quyền uy điều khiển mọi người. Đúng vậy. Cô là người không thể thiếu trong gia đình Kagaya.

Cô gái mười sáu tuổi, chiếu lệ thì cũng đã bắt đầu nhắc tới chuyện hôn nhân. Anh con trai nhà Sacôragi, vốn cũng là một gia đình buôn bán gạo, đã phất lên trong khi giá cả gạo nước chập chờn, cũng đã lớn, với dáng người thanh mảnh, còn Ô Sin lại là cô gái vô cùng đảm đang. Cha mẹ anh ta cũng đã từng đến xem mặt Ô Sin và đã có những ấn tượng tốt đẹp về cách ứng xử cũng như tài nghệ trà đạo của cô. Bà chủ cũng nhận lời cho cô đi lấy chồng với danh nghĩa con nuôi nhà Kagaya.

Mặc dù câu chuyện hôn nhân này là hoàn toàn bất ngờ đối với Ô Sin. Nhưng trong cuộc đời cô, lần đầu tiên được người ta đánh tiếng mối manh, nên cô cũng có chút bàng hoàng, nhưng khi được biết rằng bà chủ đã coi cô như con gái nuôi đứng ra thu xếp tất cả mọi công việc. Cô cảm thấy rằng, mình vẫn là con gái một người tá điền cùng khổ nhất, mà lại được chủ nhà ưu ái như vậy thật là một ngoại lệ tuyệt vời.

Ngược lại, cô Kayô đồng niên đồng tuế với Ô Sin lại có cái nhìn khác hẳn. Cô cho rằng đối phương chỉ là con thứ của một gia đình mới phất, còn người ngợm trông cũng chẳng ra sao. Con người hiện đại bây giờ, hôn nhân là phải tự chủ, cần phải được bàn chuyện yêu đương, một cuộc hôn nhân, mà không có tình yêu, có khác gì một nấm mồ.

Kayô sau khi tốt nghiệp tiểu học, cô lên Iamagata học trường “Nữ học cao đẳng”, và nhét vào trong đầu đầy ắp những tư tưởng mới. Đòi bỏ học văn hóa đi học hội họa. Luôn miệng nhắc tới những chủ nghĩa nhân đạo, những con đường của con nhà võ, nếu không thì là những tác phẩm này nọ, nào Đêm trước của Tuôcghêniép, nào của Ipsen.

Trước đây, để khỏi thua kém Ô Sin, Kayô cũng đã từng đâm bổ vào học “viết tập” và gảy bàn tính, nhưng chưa bao giờ vượt được Ô Sin. Còn mấy năm gần đây thì sao? Ô Sin đã cùng bà, với cha mẹ Kayô nài nỉ đến khản giọng mong cô lên học ở trường nữ học để giữ lấy nếp nhà, coi gia nghiệp là trọng. Mẹ Kayô cũng thường nhờ Ô Sin khuyên nhủ thêm Kayô, và Ô Sin cũng đã hết lời mặn ngọt, nhưng Kayô vẫn gác ngoài tai.

Một hôm Kayô lại mang đồ nghề ra vẽ ở biển, cho mãi đến khi mặt trời lặn mà vẫn chưa thấy Kayô trở về. Ô Sin bị sai đi đón cô. Không ngờ vừa ra đến ngoài bãi biển bỗng nhiên có một chàng thanh viên vội vã bước tới, khoác ngay lấy cánh tay cô, nói rằng anh ta đang bị theo dõi, mong cô đóng giả với anh thành đôi tình nhân. Ô Sin hoảng hồn tìm mọi cách thoát thân, nhưng anh ta ghì chặt lấy vai cô, cùng sóng bước đi. Quả nhiên đúng lúc đó, từ phía xa có những người cảnh sát hình sự đang phóng tầm mắt quan sát về phía đó, một lúc sau họ bỏ đi. Khi ấy anh mới chịu buông cô ra và không hết lời cảm ơn.

Đầu tiên Kayô cứ tưởng đó bạn trai của Ô Sin, nhưng khi nói chuyện với anh thì anh đã nhanh chóng làm cô mê tít đi. Người thanh niên ấy mày thanh mắt đẹp, ăn nói nhã nhặn, đó chính là tuýp người đàn ông mà những nàng thiếu nữ đang tiếp xúc với cái không khí thời đại mới, như kiểu Kayô vô cùng sùng bái.

Rõ ràng đấy không phải là con người xấu, vì anh đang bị theo dõi, điều đó càng làm dấy lên lòng hâm mộ mơ ước của Kayô đối với anh, và ngay lập tức cô đã thành tù binh của thần ái tình. Cô mượn cớ nói rằng còn có thể xảy ra nguy hiểm, nên đã chủ động đưa anh về tới tận lữ quán nơi anh đang trọ lại. Ngày hôm sau cô còn nhờ Ô Sin làm cho một ít thức ăn thức uống rồi tự mình đem đến lữ quán tìm gặp anh. Có điều là anh đã từ chối mối tình đó, cho là cô nhiễu sự. Điều đó cũng dễ hiểu, vì một con người đang bị truy lùng cần tránh hết mọi mối gây liên lụy. Kayô bồng bột như thế, lại càng là điều cần tránh.

Không ngờ ngày hôm sau, chàng thanh niên Kôta Takakura đã lấy bí danh là Asuđa đã gọi điện thoại đến Ô Sin, người mà xưa nay chưa hề bao giờ nhận được điện thoại, mong cô đến ngay lữ quán gặp anh. Ô Sin sợ Kayô hiểu lầm, nên nói dối là có người thân từ quê nhà lên cần gặp, rồi len lén ra đi. Chuyện lạ lùng đã xảy ra. Kôta tha thiết nhờ Ô Sin đến bưu điện nhận hộ anh một món tiền. Anh nói anh có thể gặp nguy hiểm trong bất kỳ giờ phút nào, nên đành mượn tên cô, để xin gia đình gửi măngđa đến.

Ô Sin vì lo thay cho Kayô nên cô mới tới đây, nhưng nay lại biết rằng chuyện này chẳng dính dáng gì đến Kayô cả, nên dứt khoát chối từ. Nhưng Kôta nói rõ hoàn cảnh của anh là thay mặt những người nghèo tham gia hoạt động xã hội đấu tranh để mang lại quyền lợi cho họ nên bị chính quyền truy lùng, săn đuổi. Anh đưa ra một thí dụ: Ở vùng Đông Bắc này có vô số tá điền đầu tắt mặt tối cầy cấy, vậy mà khi thu hoạch, lại phải chia đôi, đóng tô cho địa chủ mất một nửa, vì thế mà đời nọ, tiếp đời kia, cứ phải rên xiết trong đói nghèo, gần đây do ảnh hưởng cuộc chiến tranh thế giới, giá gạo tăng cao nhưng thu lợi vẫn chỉ là địa chủ và những nhà buôn bán thóc gạo, còn người tá điền thì ngược lại, họ phải gánh chịu nạn vật giá gia tăng do giá gạo cao kéo lên. Chính vì sự bất công đó mà anh đã dấn thân vào những hoạt động xã hội.

Người khác có thể không hiểu được nỗi khổ của những người tá điền, còn Ô Sin, làm sao cô lại không hiểu hết những điều đó? Nên sau đấy không những cô đáp ứng yêu cầu ấy của anh, mà còn do nhiệt tình cùng lý tưởng cao cả của anh, đã làm nẩy sinh trong cô lòng ái mộ và sùng bái một cách mãnh liệt đối với anh. Cô đi lĩnh xong tiền, đem về lữ quán cho anh. Anh rút một tờ giấy năm đồng biếu cô coi như tiền thù lao. Tất nhiên là cô từ chối. Cô định rời khỏi đó ngay, nhưng anh lại cố gắng giữ cô lại, uống với anh một chén trà rồi sẽ đi. Cô nói:

- Nếu như cô Kayô đến đây thì thật phiền.

- Tôi đã nói với cô ấy rằng xin đừng bao giờ trở lại đây nữa. Cô ấy chỉ có thể đem phiền toái đến cho tôi. Đúng cô ấy là một cô gái thông minh, nhưng chẳng qua chỉ là sự hâm mộ mù quáng đối với những sự việc mới lạ, và say mê cái vẻ bi tráng của sự chống đối này mà thôi. Đó là cái tuổi đầy nguy hiểm.

- Nhưng mà ... - Ô Sin hoàn toàn bị bất ngờ.

- Số thức ăn đó, tôi biết là do tay cô làm. Tôi vô cùng cảm ơn, vô cùng cảm ơn. Sáng sớm mai tôi sẽ đi khỏi đây, nhưng rồi sẽ còn quay lại. Khi ấy, cô có đồng ý gặp lại tôi không?

Ô Sin im lặng không nói một câu.

- Tôi sẽ viết thư cho cô... và mong cô chờ đợi tôi được không?

Ô Sin bất giác gật đầu. Trong lòng cô đang cồn lên một cái gì đó không tên. Phải chăng đó là thứ tình cảm lần đầu tiên nảy ra trong đời cô?...

- Ôi, bà ơi; bà đã có một tuổi thanh xuân như thế, thật tuyệt vời đấy bà ạ. - Trong một phòng của khách sạn, vì không giữ nổi nên Kây đã bật ra những lời cảm khái ấy. Sau đó anh tiếp: - Có phải chính khách sạn này, người ấy đã từng ở không ạ?

- Không, cái lữ quán ấy không còn nữa. Nếu nó còn, cũng nên vào ở xem sao. Sự thực cũng chẳng có gì nhiều để nghĩ tới chuyện đó. Mới gặp nhau có vài ba lần, và cũng chỉ có thế mà trở thành “nhất vãng tình thâm”. Có thể thời ấy còn do là quá trẻ.

- Bà ơi, thế là “nhất kiến tình thâm” đấy bà ạ. Nói không chừng chính cái mối tình cảm ấy mới là chân thực nhất, thuần khiết nhất.

- Ha ha! Bà cảm thấy anh là một con người tuyệt vời, vì người nghèo mà dám hy sinh thân mình. Được gặp gỡ với một con người như thế, dù là kết quả chẳng tốt đẹp gì cũng có thể coi như một niềm hạnh phúc vậy! - Bà Ô Sin nói.

Trong một ngày mà Ô Sin đang âm thầm chờ đợi, đã có một bức thư gửi tới, cho cô biết rằng: anh đang hoạt động ở vùng nông thôn thuộc miền thượng nguồn con sông Nagômi, thư còn cho biết: ngày 20 tháng 5 anh có việc phải đến Kakata, và hẹn với Ô Sin đến gặp anh ở nơi gặp gỡ đầu tiên, trên cồn cát, vào khoảng 3 giờ chiều. Thư cũng còn dặn nếu có điều gì bất tiện thì thôi cũng được chứ không có gì bắt buộc cả.

Ngoài ra còn có hai sự việc khiến Ô Sin lo lắng, băn khoăn: thứ nhất: Kayô đã dò hỏi được ở lữ quán ấy rằng Ô Sin đã từng đến đấy gặp anh hai lần. Kayô đã không tha thứ cho Ô Sin về chuyện ấy. Sự việc thứ hai là chuyện hôn nhân giữa Ô Sin với Sakôragi vẫn được bà chủ tiến hành. Với bà chủ mà nói, bà vốn biết rằng tấm lòng thơm thảo của mình đã đặt không đúng chỗ, nhưng bà vẫn cứ điềm nhiên tán thành. Trong cảnh huống như thế, sao cô có thể đi gặp anh được?

Tuy nhiên, đến giờ hẹn, cô vẫn dặn những người làm dưới quyền rằng cô phải đi mua vài ba thứ lặt vặt, rồi vội vã ra đi. Kôta quả nhiên đã tới chờ cô.

- Lý ra tôi chẳng nên hẹn hò cô đến đây làm gì. Nhưng với người tham gia hoạt động như tôi, thường mong ước có một người hiểu được mình. Chẳng những hiểu tôi, còn có thể đem đến cho tôi sự ấm áp, để tim tôi luôn cảm thấy rằng tôi có một nơi nương tựa... Trước đây, trong gia đình tôi có một người, cũng từ vùng sơn thôn đến ở, và cô cũng là con gái một tá điền. Do đó mà tôi biết được gia cảnh nhà cô, và vì vậy mà tôi đã nhiệt tình tham gia hoạt động này. Nhưng sau khi gia đình biết mối tình cảm giữa tôi với cô, đã trả cô ấy về quê. Ít lâu sau, cô ốm, rồi qua đời... Em Ô Sin... lần đầu tiên anh trông thấy em, anh tưởng chừng như người con gái đó vừa sống lại.

Ô Sin không nói được một câu nào.

- Mỗi khi anh nghĩ rằng, sau này được chung sống với em, là anh quên hết mọi gian lao, nguy hiểm... Anh không muốn trói buộc em, anh không xứng đáng, nhưng tất cả những điều đó, anh không thể không thổ lộ với em. Xin em hãy cho anh một ước mơ, dù đó là một giấc mơ ngắn ngủi...

Ô Sin cảm động ứa nước mắt. Ô Sin cũng không dám lưu lại đây lâu, cô vội vã ra về. Và thật không ngờ, mẹ đang chờ cô ở nhà, vì việc hôn nhân của cô. Bà chủ đã gửi tiền ăn đường, mời mẹ đến Kakata. Vì chuyện hôn nhân của Ô Sin mà mẹ mừng khôn xiết kể. Sau khi biết rõ được tình hình gia đình, thì Ô Sin rất muốn nhân cớ đó để từ chối cuộc hôn nhân này.

Đầu tiên là: Tuy có hai cô chị cùng Ô Sin đều đi làm người giúp việc, cũng có dành dụm được tý tiền gửi về giúp đỡ gia đình, nhưng mấy năm nay ở quê đều mất mùa, nên những món nợ cứ chồng chất lên mãi mà vẫn chưa có cách nào trả hết, nên lãi mẹ đẻ lãi con. Tiền công của Ô Sin vẫn là nguồn kinh tế lớn nhất của cả gia đình. Nếu đi lấy chồng, nguồn thu nhập đó không còn nữa, gia đình tất sẽ càng khốn đốn.

Thứ hai là: Hai cô chị vẫn còn chưa xuất giá, làm sao cô em lại đi lấy chồng trước các chị được. Ô Sin ra sức van nài mẹ nói chuyện từ hôn này với bà chủ, nhưng mẹ đâu có chịu.

Mẹ cho rằng, người ta là nhà giàu sụ, dù rằng là con thứ, sau này không có quyền thừa kế gia sản, nhưng ít nhất cũng đỡ phải lo ăn lo mặc, nên bà không đồng ý từ hôn. Mẹ cũng đoán rằng Ô Sin đã có người bạn khác, nhưng lại cứ cho rằng những cô con gái trước khi lấy chồng bao giờ chẳng vậy. Cưới xong, tình cảm mới sẽ bắt đầu nảy nở, và rồi sẽ quên luôn những mộng mị viển vông ngày cũ. Đó là lẽ thường tình.

Giữa khi đó, lá thư thứ hai của Kôta được gửi tới nhưng lại rơi vào tay Kayô. Sau khi đọc xong thư, Kayô nổi giận đùng đùng, xé vụn bức thư rồi giận dỗi nói với Ô Sin:

- Có người nói cho tôi biết rằng: cô và anh Kôta hẹn hò bí mật gặp nhau trên cồn cát, đầu tiên tôi không tin, nhưng cô đã phản bội tôi.

- Không, tôi không ... thưa cô chủ, tôi ... chẳng qua ... chỉ là...

- Thôi cô im đi. Từ nay tôi tuyệt giao với cô, từ nay về sau, không ai được ngó đến chuyện của ai. Biết không.

Kayô nói xong liền xách túi hành lý của mình bỏ đi luôn. Trước đấy Kayô đã có dự định bỏ nhà ra đi, nay lại đọc được lá thư thứ hai của Kôta hẹn hò gặp mặt với Ô Sin, thật đúng là một cơ hội tốt cho cô. Cô bèn đến thẳng chỗ mà Kôta đã định sẵn với Ô Sin.

Gặp nhau, Kayô nói cho Kôta biết Ô Sin sắp sửa lấy chồng, một nhà rất giàu có, mong Kôta đừng bao giờ nghĩ tới Ô Sin nữa, và kiên quyết đòi cùng anh lên Tôkyô.

Ô Sin nghe mợ chủ nói mình có thư, vội chạy vào phòng tìm, nhưng tìm không ra. Cô đoán chắc đó là thư của Kôta, rồi chợt nhớ lại thái độ giận dữ vừa rồi của Kayô đối với mình, nên biết ngay rằng lá thư đã rơi vào tay Kayô mất rồi.

Trong thư viết những gì? Chắc là lại hẹn gặp cô. Nhưng ở đâu và vào lúc nào...? Có phải là ở chỗ cũ không. Một bức thư như vậy, nay lại lọt vào tay Kayô và kết quả như thế nào cũng đã đoán được đến một nửa rồi. Ô Sin đột nhiên cảm thấy rằng, trong trái tim mình có một cái gì đó chỉ trong nháy mắt bắt đầu ầm ầm sụp đổ!

8.

Mợ chủ Minô giật mình kinh hãi khi tìm thấy lá thư của Kayô để lại, lúc ấy mới rõ là con gái đã bỏ nhà ra đi thật.

Ô Sin được sai ra ga hỏi tin tức, quả nhiên đúng là Kayô đã mua vé đi Tôkyô, hơn thế còn biết rõ có một chàng thanh niên cũng mua vé tới ga đó. Xe lửa đã chạy rồi. Đến đây, Ô Sin không có lý do gì để không tin rằng Kayô và Kôta đã xa chạy cao bay.

Tin ấy như một trái bom nổ trong nhà Kagaya. Vợ chồng cậu chủ trách móc đổ tội lẫn cho nhau, gây ra một cuộc cãi cọ đấu khẩu thật lớn.

Bà chủ tuy có phần luống cuống, nhưng hình như bà đã có phần hiểu biết, cho rằng đứa cháu gái mù quáng chạy theo cái mới, ra đi, gặp khó khăn, sẽ làm cô tỉnh mộng. Hơn thế tiêu pha hết tiền, không trở về cũng không được. Điều bà lo lắng nhất là không biết có thằng con trai nào đi cùng với cô không, nếu không, chẳng có gì phải lo lắng nhiều.

Lúc này nhiều mũi dùi đều hướng về phía Ô Sin, bởi Ô Sin là người bạn mà không có điều gì Kayô không thổ lộ với cô. Nhưng Ô Sin có dám nói ra không? Song cô đâu dám nói ra điều bí mật, mà chính điều đó lại làm cô càng khổ tâm hơn. Cô thấy rằng cô phải có trách nhiệm giữ bí mật cho Kayô. Tuy nhiên trong cô vẫn le lói ít nhiều hy vọng là Kôta sẽ gửi thư về. Không! Nhất định phải viết về. Điều đó như thúc giục cô không nên ở lại trong nhà Kagaya nữa, nhưng nó cũng lại chính là nguyên nhân níu giữ chân cô đừng đi!

Ngày nọ tiếp ngày kia trôi qua. Không những không có thư của Kôta, mà ngay đến cả Kayô cũng biệt vô âm tín. Một hôm nhà Sakôragi gọi điện thoại tới nói, trong nhà có tổ chức một cuộc trưng bày hoa xương bồ, muốn Ô Sin sang bên đó giúp một tay. Ô Sin hết sức từ chối, nhưng bà chủ nói, chuyện hôn nhân đã được đính ước thì cũng coi như gần thành người của nhà Sakôragi rồi, người ta đã có lời mời như thế, rất không nên chối từ.

Ô Sin đành phải qua đó, giúp một tay vào việc tiếp khách, pha trà. Sự ứng phó cũng như trà đạo của Ô Sin làm cho khách khứa hài lòng khen ngợi. Và vẻ giàu có, sang trọng của nhà Sakôragi quả cũng làm lóa mắt cô nàng dâu tương lai. Nhà trên nhà dưới đầy ắp một không khí tưng bừng nhộn nhịp, chỉ riêng trái tim của Ô Sin vẫn ủ rũ âu sầu, bởi cô vẫn nhớ thương người yêu ở tận Tôkyô xa xôi.

Khi bữa tiệc trong nhà đã bắt đầu, và sau ba tuần rượu thì anh con thứ Sakôragi lẻn ra vườn.

Ô Sin đang thu xếp dụng cụ trà đạo, thì anh đòi cô giao việc đó cho những người giúp việc để đi dạo cùng anh. Sakôragi mượn hơi rượu, túm chặt lấy tay cô và định kéo cô vào chỗ khuất trong lùm cây. Ô Sin quá sợ hãi, giãy giụa để cố thoát ra khỏi tay anh ta, và chẳng may làm anh ta ngã tùm vào bể nước. Ô Sin hốt hoảng bỏ chạy ngay về nhà Kagaya. Một lát sau điện thoại gọi sang, nhà Sakôragi không tiếc lời chê trách đối với nhà Kagaya, qua những lời lẽ ấy có thể coi như lời hủy hôn không nuối tiếc.

Bà chủ có ý muốn đích thân mình sẽ đứng ra đưa Ô Sin qua bên đó xin lỗi để mong cứu vãn cuộc hôn nhân đang lâm vào tình trạng đổ bể. Nhưng Ô Sin cương quyết không chịu. Cô nói cô rất áy náy vì đã làm nhà Kagaya mất thể diện, nhưng cô nhất định không thể về làm dâu nhà ấy, thà rằng hủy hôn, đồng thời xin thôi làm việc trong nhà Kagaya luôn thể. Bà chủ chỉ đành mời mẹ Ô Sin tới, để có lời khuyên giải cô:

- Nghe nói tiểu thư đã bỏ nhà ra đi, nay nếu con cũng lại ra đi nốt, sẽ làm cho bà chủ buồn lòng. Ô Sin, con đã chịu một cái ân lớn của bà chủ, nay không thể lấy oán đền ân được. Hơn nữa hiện nay bà chủ cũng đoán ra rằng con đã có người yêu.

Ô Sin im lặng.

- Cũng là chuyện hão huyền thôi con ạ. Người ta hiện không biết còn đang lưu lạc tận đâu, thì con làm sao có thể hy sinh hạnh phúc của cả cuộc đời mình cho một người con trai như thế. Con phải suy nghĩ cho chín, không thể mù quáng được.

- Mẹ ơi ... Con đâu có dám mong được chung sống với người mà con mơ ước, nhưng đến hôm nay con mới thấy rõ ràng con không thể lấy bất cứ người nào khác. Mẹ đâu có biết, con đã định rằng, sau khi về làm dâu bên đó, con có thể chịu đựng được tất cả, nhưng nay, tay con đột nhiên bị anh ta nắm và con hiểu là không thể chịu đựng được nữa rồi. Thì ra, chỉ một cái chạm tay của anh ta, con thấy ghê tởm không sao chịu nổi. Mẹ ơi, đã thế, làm sao con có thể về làm dâu nhà ấy được?

- Thì ra là vậy, điều này thì mẹ hiểu, đàn bà con gái là như thế. Nhưng cũng không cần thiết phải rời bỏ nhà Kagaya này. Bà chủ cần con biết bao nhiêu và thương quý con biết bao nhiêu.

- Mẹ ơi, mẹ đâu biết rằng, cô tiểu thư nhà này đang sống chung với người con trai mà con thương yêu, mà con lại cần giữ bí mật ấy cho tiểu thư. Mẹ bảo, như thế thì làm sao con có thể ở lại được. Con nhất định phải ra đi, quên hết mọi thứ, quên tất cả mọi người...

- Trời đất - Kây chợt kinh ngạc kêu lên khi nghe tới đó: - Bà thật là dứt khoát. Và như vậy, bà rời khỏi Kakata sao?? Mà là một đi không trở lại. Có đúng thế không ạ?

- Ồ. - Bà Ô Sin nói: Đấy là cô thiếu nữ mười sáu tuổi mà. Rõ ràng là không lấy được anh ấy, vậy mà cứ khăng khăng nghĩ về anh ấy, có lẽ đây là số phận chăng. Một sự cố nho nhỏ, một cuộc gặp gỡ bất chợt, thế là thay đổi cả một đời người.

- Thế còn cô tiểu thư và Kôta thì sao ạ? Họ lấy nhau chứ ạ?

Bà Ô Sin không đáp, nhưng nét mặt u ám, nặng nề. Kây nói:

- Trời ơi! mối tình đầu của bà, thế là tan vỡ. Kayô thực không nên làm như thế, lại cả cái anh chàng Kôta ấy nữa, sao lại có thể thay đổi một cách dễ dàng đến thế, có lẽ anh ta cũng chẳng ra cái quái gì.

- Kây! Cháu không nên nói về họ như thế. Kôta chỉ là bất đắc dĩ, Kayô cũng chẳng phải người tầm thường. Khi ấy, khác hẳn bây giờ, cô ấy có thể chọn con đường riêng cho mình rồi miệt mài mà đi, như thế đâu phải là chuyện nhỏ.

... Thế là cô thiếu nữ Ô Sin mười sáu tuổi, một mình trở về quê, để lại một mình mẹ làm bốc vác ngoài bến cảng.

Trời bắt đầu mưa mau, trùm phủ cả rừng núi là những trận mưa rả rích. Trái tim của Ô Sin cũng nặng nề như bầu trời đang khóc lóc. Ngôi nhà cách biệt đã tám năm nay vẫn nguyên như cũ, tuy thế cô lại cảm thấy cái bậu cửa hình như quá là cao, khó có thể bước chân qua nổi.

Bố vô cùng kinh ngạc trước sự trở về của Ô Sin, nhưng lại dễ dàng bỏ qua hành động đó của cô. Không! Muốn nói thế nào thì nói, bố cũng không tán thành việc Ô Sin lấy chồng sớm, bởi vì sau khi cưới xin, Ô Sin sẽ không gửi được tiền về để bù đắp vào việc chi tiêu của gia đình nữa.

Ô Sin biết rằng ở nhà bây giờ chỉ còn hai người là bố và anh, hai chị cũng đi làm xa, đứa em trai và em gái tiếp theo cũng đã cho đi ở. Thế mà gia đình túng bấn vẫn hoàn toàn túng bấn bởi vì ruộng nương vẫn luôn luôn mất mùa, lãi thóc vay ăn càng ngày càng tăng.

Đúng là họa vô đơn chí, cảnh nhà túng quẫn của Ô Sin còn chưa tìm được đường ra, thì khốn thay, chị Haru làm ở xưởng tơ cũng đột ngột về nhà, vì mắc bệnh lao phổi đã lả đi.

Hầu như tất cả nữ công nhân trong xưởng tơ đều mắc bệnh phổi này. Ô Sin đòi đi mời bác sĩ cho chị, bố và anh thì cả quyết rằng ở trong xưởng cũng đã được bác sĩ khám cho rồi, bây giờ có mời nữa cũng chỉ đến thế mà thôi. Có uống thuốc cũng chỉ là phí thuốc. Trong nhà đến hạt gạo không có, lấy tiền đâu ra mà mời bác sĩ. Haru cũng nài nỉ không nên tốn tiền vì chị, đã thế lại còn đòi nằm ở chái nhà chứa củi, để khỏi lây bệnh sang cho mọi người.

Nhưng Ô Sin đâu chịu nghe theo. Cô nói cô còn có một món tiền, bà chủ đã cho cô khi cô rời nhà Kagaya. Đó là món tiền mà bà chủ cố nhét cho để Ô Sin có thể đủ sống ung dung ở nhà trong khi còn chưa tìm được công việc mới.

Bác sĩ ở trong làng được mời tới. Nhưng ông lại nói riêng với Ô Sin. Bệnh này không có thuốc nào trị được. Nhiều năm lao động cực nhọc đã tiêu hao hết sức đề kháng của cơ thể. Nay chỉ còn chờ ngày chờ tháng mà thôi. Trước khi tới ngày đó, cố cho chị ấy được ăn những miếng gì chị ấy thèm. Thêm nữa, nếu có thể được, hãy báo cho mẹ biết, để bà ấy trở về trông mặt con lần cuối.

Lời nói ấy làm cho Ô Sin kinh hãi đến sững sờ. Cô trở về mang theo một tấm lòng chĩu nặng những tủi buồn, nay nghĩ tới cảnh chị, cô lại càng buồn tủi hơn. Cô tấm tức khóc thầm.

Đúng thế, bệnh tật dù không thể qua khỏi được, cũng phải chăm sóc chị cho thật chu đáo. Bằng hết khả năng mình, đem lại cho chị những an ủi cuối cùng. Ô Sin nghĩ vậy nên len lén đi đánh một bức điện cho mẹ và ra sức trông nom săn sóc chị.

Ô Sin nấu cho chị những bát cháo hoa ngon lành, rồi suốt ngày ngồi bên chị nói hết chuyện nọ đến chuyện kia. Lúc lại lau tay, lau mặt chị, làm cho chị vô cùng cảm động, và tỏ ý lo lắng cho em. Nhưng Ô Sin không sợ lây bệnh, mà cô còn trách chị tại sao không rời bỏ xưởng tơ ngay từ khi mới chớm bị nhiễm bệnh.

Thực ra cũng là sự vạn bất đắc dĩ đối với Haru mà thôi, lương bổng tuy thấp, nhưng đấy lại là những đồng tiền ở gia đình đang đòi hỏi. Hơn nữa nếu bỏ xưởng máy, một đứa con gái trong tay không có nghề gì khác lại không biết chữ, thì có thể tìm được việc gì? Haru nói: Trong tám năm trời những cô nữ công nhân cùng làm việc, không chịu được khổ, rời bỏ xưởng máy, và những cô đó đa phần trở thành gái ăn sương trong thị trấn, phải sống cuộc sống không phải của con người, đáng sợ hơn.

Mỗi ngày làm việc 12 tiếng, và cứ cách một tuần lại phải làm đêm một tuần, lẽ nào trong suốt 8 năm ròng khổ sở như vậy chị lại không có một niềm vui nào sao? Cuối cùng chị Haru đã thổ lộ điều bí mật của mình. Anh là đốc công trong xưởng, tên là Hiranô luôn luôn săn sóc cô. Vì chị có được một người như thế, nên cảm thấy công việc bớt khó nhọc đi, nhưng dù muốn được làm việc bên anh sức lực chị cũng không sao cho phép nữa.

Chỉ bằng vào mấy lời như thế, Ô Sin đã bỏ qua mọi chuyện, tìm đến nhà máy tơ, gặp Hiranô. Thật chẳng ngờ, đó chỉ là người chị đơn phương yêu vụng nhớ thầm. Nhưng sau khi Hiranô biết được tâm tình và bệnh trạng của Haru, anh nhận lời đến thăm cô.

Mấy hôm sau, anh quản đốc đã tìm vào thôn núi, còn đem theo cả một bó hoa mà hàng ngày Haru rất thích.

Khi ấy bệnh tình của Haru càng thêm trầm trọng, gần như hôn mê suốt ngày. Nhưng khi chị nghe tiếng em gái nói bên tai rằng ông Hiranô đến thăm, chị tỉnh lại rất nhanh, trên mặt bỗng ửng hồng sắc máu. Và lắng nghe những lời an ủi, dặn dò sao cho mau lành bệnh, đồng thời khi tay anh nắm lấy bàn tay chị, thì những giọt nước mắt từ trong khóe mắt chị ứa ra thành dòng, và cũng không quên lời cảm ơn.

Ô Sin đưa tiễn ông Hiranô một quãng đường và cũng luôn tỏ lòng biết ơn của mình:

- Thưa ông, cả đời chị tôi, chưa bao giờ được vui lòng đến thế, mãn ý đến thế.

- Tôi thật không ngờ rằng bệnh tình lại trầm trọng tới vậy. Nói ra cũng thật xấu hổ, tôi cũng biết rằng nhà máy đối xử với công nhân quá khắc nghiệt, biết có rất nhiều nữ công nhận bị bệnh, bị chết. Nhưng tôi cũng chỉ là kẻ đi kiếm cơm nhà người, và để giữ được miếng cơm cho mình, nên chẳng dám nói gì. Tôi cũng là một thằng đàn ông hèn... Hiranô nói một cách ngượng ngùng.

Trong khi đó ông bố đi tìm một người chuyên mối lái tìm việc làm, đến nhà. Hắn ta bảo sẽ giới thiệu cho Ô Sin đến làm việc trong một quán hàng ở Iamagata, chỉ có mỗi một việc là rót rượu cho khách, ngoài ra không phải làm gì khác, tiền công cũng khá. Ông bố mừng rơn, đồng ý ngay tức khắc. Ô Sin không đồng ý, nhưng liệu còn cách nào khác nữa không?

Sau khi người giắt mối đã đi, Haru gọi Ô Sin vào nhà chứa củi:

- Em gái ơi, chị có những lời hết sức quan trọng cần nói với em. Cái người vừa rồi có phải là người định giới thiệu cho em đi làm đấy không?

- Vâng... Nhưng chị cứ yên tâm. Em sẽ trông nom chị, khi nào chị chưa khỏi thì em cũng chưa ra khỏi nhà.

- Không phải chị định nói điều đó. Chị biết chị sống chẳng được bao lâu nữa. Điều quan trọng là con người ấy, hoàn toàn không thể tin cậy được. Rất nhiều đồng nghiệp của chị đã bị hắn lừa. Hắn nói nào là công việc nhẹ nhàng, nào là quần áo sang trọng, nào ba bữa cơm no, nào là tiền công cao. Trên đời này làm gì có chuyện tốt như thế. Kỳ thực... kỳ thực là tửu điếm, là bán mình, còn đáng sợ hơn cái mệt nhọc đến chết ở trong nhà máy. - Haru vừa thở vừa nói.

- Chị ơi... - Ô Sin sợ chết khiếp.

- Cho nên, em ạ, em phải đi, đừng để cho hắn lừa. Ở đây có một địa chỉ - Haru lấy ra một mảnh giấy đưa cho Ô Sin.

- Tôkyô! - Ô Sin vô cùng kinh ngạc.

- Đúng Tôkyô! Một người bạn đồng nghiệp trước kia của chị ở đó. Nhưng chị không biết chữ, còn em, em biết chữ, nhất định em sẽ tìm ra. Đấy là một tiệm làm đầu. Em đi mà học lấy cái nghề làm đầu ấy. Đây, chị còn một tý tiền.

Chị lại rút ra một chiếc túi nhỏ cũ kỹ đưa cho em. Đó là số tiền Haru đã dành dụm được trong suốt tám năm trời, mà đến cả một mẩu giấy vệ sinh cũng không dám bỏ tiền ra mua. Số tiền không nhiều, nhưng chắt bóp thì cũng đủ để đi đến Tôkyô.

Tối hôm đó, Haru đã kết thúc cuộc sống mười chín năm khốn khổ của mình.

Sau cái đám ma giản dị, Ô Sin nhằm lúc trong nhà không có ai, cô lảng lặng xách cái gói hành trang bé nhỏ của mình lẻn ra khỏi nhà, đi lên Tôkyô.

Ô Sin biết rằng, lần ra đi này, có lẽ sẽ không còn cơ hội nào quay về được nữa, và đối với cha mẹ, anh em cô có một day dứt khôn nguôi, nhưng cô đã có một quyết tâm: Nhất định phải kiếm được nhiều tiền, thoát khỏi cảnh bần cùng, kịp thời cứu cha mẹ thoát khỏi biển khổ. Hơn nữa cô phải ra đi trước khi tên giắt mối mò tới...

Bà Ô Sin và Kây đến nghĩa trang của thành phố Iamagata, tìm mãi, tìm mãi rồi cũng thấy được phần mộ.

- Suji - Kây nhìn bia mộ rồi nói - Đúng rồi, cháu nhớ ra rồi, đây là họ ngoại của bà đây.

- Phần mộ trước kia vốn ở trong làng, sau rồi làng cũng thành hoang phế, nên anh bà đem di tất cả đến đây, có cha mẹ bà; Này cháu xem, Kây, có cả chị bà nữa, Haru.

- Vâng cháu thấy rồi. Hưởng thọ mười chín tuổi... Cháu thật không hiểu nổi bệnh lao sao lại đáng sợ đến thế. Còn như bây giờ, cái loại bệnh này, chỉ vèo một cái là khỏi.

- Đúng thế chứ sao. Thời đại đã đổi khác rồi mà cháu. Hãy còn, cháu ạ, đến cả anh cả của bà cũng đã ở đây. Chị Haru là người đáng thương nhất. Ngày nay, còn nhớ tới chị, còn nghĩ tới chị, có lẽ chỉ có một mình bà thôi. Chị ơi... hãy tha thứ cho em vì không về thăm chị.

- Nếu như không có bà chị nhân từ ấy, bà cũng sẽ chẳng tới Tôkyô phải không ạ? Bà cũng là một nhân vật làm thay đổi cuộc đời bà. Vậy bà ơi, bà đến Tôkyô một cách bình yên chứ? Bà có tìm thấy cái tiệm uốn tóc kia không?

Bà Ô Sin không trả lời. Bà chắp tay và lặng lẽ cúi đầu làm lễ.

Phần II

HÔN NHÂN

9.

GA XE LỬA, TÔKYÔ

Hai bà cháu, qua một chặng đường xe lửa rất dài, cuối cùng đã tới được mảnh đất phồn hoa đô hội vào bậc nhất này.

Năm xưa, một cô gái nhà quê mới mười sáu tuổi, trong túi chỉ có chiếc vé đi một lượt, làm sao lại có đủ dũng khí để đi đến Tôkyô, nơi xa xôi như vậy? Điều cô hy vọng chỉ là một mẩu giấy trên đó có ghi tên người và địa chỉ, mà người thì chưa bao giờ gặp mặt.

Sự can đảm của cô, khiến người ta phải sững sờ. Nhưng nghĩ kỹ lại, quả thật vừa mù quáng vừa liều lĩnh.

Ô Sin sợ cái tên mối lái của bố tóm được, nên cắm đầu cắm cổ mà đi. Lên xe lửa rồi mới thở phào nhẹ nhõm, nhưng phải đổi tầu hết lần này đến lần khác. Có khi đến ga, ở đấy đã hết mọi chuyến tầu, đành phải ngồi đợi tầu cả đêm, để chờ chuyến xe lửa đầu tiên vào sớm hôm sau.

Cuối cùng cô đã tới được Tôkyô.

Trên đường phố, cô đã phải hỏi thăm không biết bao nhiêu người mới tìm được đến nơi có địa chỉ và tên người trên mẩu giấy. Đúng tiệm uốn tóc mà chủ nhân là Taka Hasegava.

Trong tiệm có năm tấm gương, năm bộ ghế và mấy cô thợ trẻ đang bận rộn làm đầu cho khách. Cả những cô thợ lẫn những cô giúp việc bên ngoài chẳng ai thèm đoái hoài nói chuyện với cô, thậm chí còn có người vênh váo đòi đuổi cô ra. Họ nghe giọng nói của Ô Sin quê mùa, cô lại không có người giới thiệu, bảo lĩnh, lại chẳng biết cô từ đâu đến, làm sao mà thu nhận được? Hơn thế nữa, trước đây cũng đã từng có một cô bé, ở được mấy ngày rồi ăn cắp tiền của cửa tiệm biến mất.

Ô Sin vẫn cố chờ cô chủ Taka có việc vừa đi ra ngoài sắp trở về. Nhưng rồi cô Taka cũng bảo: ở đây đã đủ người làm, tốt nhất là hãy đến sở giới thiệu việc làm mà tìm việc khác.

Thế là Ô Sin bị từ chối, đến đây cô mới thấy được sự nghiêm trọng của tình hình, thế là cô hết đường! Làm sao bây giờ? Cô mệt mỏi đến rã rời, nhưng cô quyết không bỏ qua tia hy vọng cuối cùng.

Cô vào cửa sau và ngó nhìn về phía trong. Cô Taka đang trong bồn tắm hò hét rằng nước tắm chưa đủ nóng. Ô Sin đi thẳng vào không một chút ngần ngừ, coi như cô Taka đang gọi Ô Sin. Cô đi cho thêm củi vào lò và cầm ống thổi lửa lên thổi phù phù. Nghe tiếng cô chủ gọi còn có một cô bé tên là Ritsu chạy tới, tưởng Ô Sin vào ăn trộm nên hét toáng lên.

Tiếng hét ấy đã đánh động mọi người trong tiệm, ngay cả khách hàng cũng chạy vào xem có chuyện gì. Cô Taka quả xứng đáng là một bà chủ, cô bình tĩnh lắng nghe và giải quyết mọi chuyện ổn thỏa ngay lập tức. Vì qua lần nhộn nhạo ồn ĩ ấy, bà chủ Taka cảm thấy thương Ô Sin biết cô bé bơ vơ cần chỗ làm. Bà chủ nhận Ô Sin ở lại làm việc trong tiệm.

Ô Sin ra sức làm lụng, cơm nước, quét dọn, thật cần mẫn chu đáo khi nào rỗi rãi cô lại bưng chè mời khách, mọi việc trong ngoài cô đều đảm đang quán xuyến. Điều đó làm cho Ritsu khổ tâm, bởi vì, xem ra tất cả những công việc lặt vặt linh tinh mà Ô Sin làm lại vốn là công việc của Ritsu. Ritsu cảm thấy lo lắng, nếu Ô Sin cứ làm những công việc đó, thì Ritsu chẳng còn công việc gì mà làm nữa. Có thể cô bé rồi sẽ mất việc. Ritsu là cô bé mới mười ba tuổi, đang muốn học nghề uốn tóc. Hơn nữa vào được tiệm cô Taka đâu phải chuyện dễ dàng. Khi Ô Sin biết được điều đó, cô đành phải xin với cô Taka cho thôi việc.

- Cô biết là em không làm nổi công việc ở đây mà!

- Thưa cô không phải thế. Em sợ rằng em thành người cướp cơm của Ritsu. Lòng tốt của cô, em chẳng bao giờ dám quên. Xin cảm ơn cô.

- Em nói gì vậy?

Cô Taka cười ròn rã:

- Sao em coi cô là người hẹp hòi đến như vậy? Cô chỉ cần có những người quyết lòng học cái nghề này, cô chẳng quan tâm tới chuyện trong tiệm dư hay không dư một vài người. Thế em tưởng em có thể làm được việc của Ritsu đấy à? Thì cứ thử xem. Cái thì giờ thường ngồi nói chuyện vãn vào lúc sáng sớm ấy, tốt nhất là dùng nó vào việc lau cho những chiếc gương thật sạch bóng lên.

Tuy cô Taka hoàn toàn không nhắc gì tới chuyện nhận cho cô học việc, nhưng như thế cũng coi như được chấp nhận rồi. Nên cô càng chịu thương chịu khó hơn.

Đầu tiên là cùng với Ritsu chia công việc cho rõ ràng, tất cả mọi việc tạp vụ trong cửa tiệm trước thuộc về Ritsu, trong đó có cả việc cơm nước dưới bếp, nay đều do Ô Sin quán xuyến. Tuy Ritsu còn kém Ô Sin ba tuổi, nhưng Ô Sin vẫn giữ phận mình là kẻ đến sau. Chẳng những đối với Ritsu mà ngay đối cả mấy chị em vẫn thường lạnh nhạt với Ô Sin, cô cũng phục vụ họ hết lòng, không câu nệ. Với sự cố gắng ấy dần dần Ô Sin cũng được chị em quý mến.

Qua chuyện trò với các chị em, Ô Sin biết được rằng: Muốn thành một người thợ làm đầu, cũng chẳng phải giản đơn, trước hết phải làm những công việc lặt vặt trong ba năm, sau đó mới “chải đầu” nhưng đó cũng chỉ mới là công việc chải tóc thuần túy mà thôi, việc đó cũng phải mất vài năm. Cuối cùng mới uốn tóc, và khi ấy mới được coi là thợ. Nhưng để đền đáp công ơn sư phụ, còn phải ở lại làm việc trong tiệm vài ba năm nữa, và không có tiền công. Quy củ ấy xưa nay vẫn thế.

Cái nghề này còn một điều đáng sợ nữa, vì phải dùng nước rất nóng để uốn tóc cho khách, nên đôi tay của những người thợ về mùa đông thường sưng tấy hết lên, đau nhức tận đến gan đến ruột. Chị em làm nghề này còn có một mối buồn phiền lớn, ấy là khi đã thành nghề, có thể ra nghề được, thì trong những năm học việc đó gần như không có cơ hội tiếp xúc với đàn ông, khi được tự do, thường đều đã hơn hai mươi lăm cả, tìm được người chồng thật quá là khó khăn. Chính cô Taka đến nay vẫn sống độc thân.

Ô Sin đã mười sáu tuổi, với nghề này, coi như đã nhiều tuổi. Cứ theo tình hình trên, ít nhất cô cũng mất mươi năm nữa. Ô Sin với quyết tâm kiếm tiền, sao cho đời sống của bố mẹ được mát mặt hơn. Đương nhiên cô cũng còn có cái đích cuối cùng của cô là sống tự lập, theo ý mình, chứ không dựa theo ý trời, lại càng không phải sống dựa vào một người đàn ông. Càng nghĩ, càng thấy con đường còn dài đằng đẵng! Nhưng còn cách nào khác nữa đâu? Cô không có đường rút, vả lại đây lại là mong muốn của chị Haru.

Vào một ngày khoảng một tháng sau đó, chị Ôtôhiô, người thân cận của cô Taka bảo Ô Sin đem bộ áo của cô Taka đi “tẩy lộn”. Phục trang Nhật Bản cứ sau một thời hạn nhất định, phải đem đi tháo chỉ, giặt giũ, rồi khâu lại. Ô Sin nói, cô có thể làm được việc đó, không cần phải mang tới cửa hiệu cho tốn tiền. Cô bỏ ra ba buổi tối đã làm xong việc. Nhìn đường kim mũi chỉ của mình, Ô Sin xúc động nhớ lại việc may vá ấy chính là do bà chủ ở Kakata dạy cho cô. Nếu không xảy ra chuyện Kôta và Kayô, thì cuộc đời cô sẽ khác. Trong lòng cô không những không thấy oán hận mà còn nhớ thương da diết những năm tháng ở Kakata.

Cô Taka ngạc nhiên thấy Ô Sin khéo tay như thế, và hỏi chuyện quá khứ của Ô Sin:

- May vá, thêu thùa, đường kim mũi chỉ đều rất khéo, chữ viết cũng đẹp. Thực ra em chẳng nên học cái nghề thủ công vất vả này làm gì cho khổ.

- Thưa... thưa cô... như thế có phải rằng vì tuổi em đã lớn, không thích hợp...

- Không phải thế đâu, ấy là cô muốn nói, nếu em thật lòng muốn học nghề thì học được chứ sao, có điều cô thấy với những tài năng ấy của em, học nghề này, hơi đáng tiếc.

- Thưa cô, em chỉ nghĩ rằng, sau này có thể tự lập được, không phải dựa vào người khác, nhất là không phải sống dựa vào đàn ông.

- Thôi được. Có lẽ còn những điều em không tiện nói, nên cô cũng chẳng cần hỏi em nhiều. Thôi thì em cứ ở lại đây đi.

- Em cảm ơn cô...

Có thể coi đó là lời chấp nhận chính thức. Chẳng điều gì có thể làm Ô Sin vui hơn,...

- Sao lại tìm không thấy hở bà? Bà có nhớ nhầm không? - Kây có vẻ sốt ruột hỏi - Lẽ nào cái tiệm uốn tóc ấy không còn nữa?

- Làm sao mà còn được, cháu? Tôkyô bị động đất lớn, đã cháy hết rồi. Nhưng bà vẫn nhớ được những con đường xung quanh, bà đã đi lại rất nhiều lần mà.

- Thật không ngờ ngày xưa bà lại đi làm nghề uốn tóc cho người ta. Bà ạ... cháu đoán, xin bà đừng giận, cháu đoán bà học chẳng thành nghề. Nếu không, bà phải mở một viện mỹ dung hiện đại chứ sao lại đi mở những cửa hàng siêu thị.

Bà không trả lời vào câu hỏi:

- Cái ngày ấy... ở đây toàn là vườn tược, rất nhiều bươm bướm, chuồn chuồn, bây giờ tất cả đã biến mất. Những chị em thợ ngày ấy cũng tan tác hết cả, chị Ôtôhiô, chị Ônatsu, chị Xaka, em Ritsu... đúng rồi, còn chị Ôkây, chị Ôsunô, chắc vẫn còn một số người còn sống. Bà muốn gặp lại họ quá chừng...

... Ô Sin cứ nhẫn nại, khổ cực sống trong cái thế giới đặc sệt những ý thức phong kiến ấy.

Trong cả cái đám thợ trẻ tuổi xấp xỉ nhau ấy thì những chuyện ghen ghét, kèn cựa, bài xích lẫn nhau là điều không tránh khỏi. Nhưng Ô Sin đều đối xử tốt với tất cả mọi chị em. Cô làm hết mọi việc thuộc bếp núc của cửa tiệm, để Ritsu có thể yên tâm làm việc vặt bên ngoài và để những người thợ chính sai khiến việc này việc nọ, giảm bớt bận bịu cho mọi người. Ngoài ra Ô Sin xào nấu thức ăn thức uống ngon lành, sẵn sàng ‘hầu hạ’ mọi người, Ô Sin đều làm đâu ra đấy cả.

Tuy nhiên, chỉ có một người nhỏ tuổi nhất là Ritsu thấu hiểu được Ô Sin. Còn cô Taka, thấy Ô Sin thông minh, chịu khó định sớm cho Ô Sin lên làm thợ chải tóc, nhưng chị em phản đối nên cuối cùng cũng đành thôi.

Hai năm đã trôi qua trong mồ hôi và nước mắt. Ô Sin vẫn chỉ bận bịu trong những công việc lặt vặt. Trong khi ấy thời đại vẫn tiến lên từng giờ từng phút, những người phụ nữ đi uốn tóc cũng giảm dần. Nói cách khác là những người làm tóc kiểu cũ giảm dần, người ta để tóc dài, nhất là trong lớp trẻ để tóc ‘kiểu Tây’, còn những người không chạy theo mốt thì lại cắt tóc ngắn, theo kiểu đơn giản, gọi là “buộc tóc”. Đúng thế xem ra, kiểu tóc đó hết sức giản tiện, lại thoáng mát. “Nhẹ nhàng đầu óc”, đã trở thành cái cớ để chị em phụ nữ quăng bỏ kiểu tóc cũ.

Mỗi khi nghe những lời lẽ ấy, Ô Sin không thể không lo lắng, tự hỏi không biết kiểu tóc Nhật Bản liệu có bị phế bỏ hay không? Nếu phế bỏ, cái nghề này rồi sẽ ra sao.

Giữa khi ấy Ô Sin nhận được một lá thư, đó là thư của mẹ nhờ người viết hộ, cho Ô Sin biết rằng cô tiểu thư nhỏ của nhà Kagaya đã mất vì bệnh viêm phổi.

Ô Sin hoảng hốt, vội xin cô chủ cho nghỉ mấy ngày để về Kakata chia buồn với bà Kuni. Cô chủ hiệu làm đầu thông cảm với Ô Sin không những đồng ý cho Ô Sin nghỉ việc đi thăm mà còn cho Ô Sin tiền tàu xe đi đường nữa.

Gia đình Kagaya vẫn không có tin tức gì của Kayô chỉ trông mong vào cô em, nay đã mất. Cả gia đình chìm trong bầu không khí buồn thảm. Cho nên họ cảm thấy được an ủi vì Ô Sin đến thăm vào lúc này.

Mợ Minô ra sức nài nỉ Ô Sin ở lại nhà Kagaya, đừng đi đâu nữa. Nhưng bà chủ Kuni là người hiểu biết, bà cho rằng Kayô ra đi để tránh sự gò bó của gia đình kiểu cũ này, còn Ô Sin lại trung thành với ước nguyện của mình, nên cô phải đi theo con đường mà cô đã lựa chọn, không ai có thể ngăn cản được.

Đêm hôm đó, vẫn như ngày xưa, Ô Sin đấm lưng bóp vai cho bà chủ, và một già một trẻ vui vẻ chuyện trò.

Bà chủ vẫn kiên nghị như xưa, nói rằng cái nghề buôn gạo này, làm giàu chẳng mấy chốc. Nhất là từ khi Mỹ tham chiến, thì thời vận mỗi ngày một khá hơn. Giá gạo lên cao, gần như chỉ trong một đêm đã thành giàu sụ. Nhưng cái nghề buôn bán này, xưa nay người ta vẫn bảo là nghề thất đức, đời con đời cháu sẽ chẳng ra gì. Cô lớn bỏ nhà ra đi, cô nhỏ lìa đời, bà cho rằng đó là quả báo. Hơn thế nữa, trong một số nơi trong nước đã xảy ra chuyện bạo động, phá kho, cướp thóc lúa. Ở đây cũng gần như thế, chẳng ai đoán trước được.

- Ô Sin ạ, chiến tranh cũng sắp kết thúc rồi, xem chừng cũng chẳng tốt đẹp gì. Bà già rồi, bà chẳng muốn chứng kiến những ngày như thế.

Ô Sin chẳng biết nói với bà thế nào cho phải.

- Tiền! Cuối cùng cũng chẳng phải là tất cả. Không những không mua được hạnh phúc, chẳng giữ được Kayô mà cũng chẳng cứu được mạng cô nhỏ, tất cả đều bất lực. Nếu đem tiền mà mua được hạnh phúc, đó cũng là loại hạnh phúc vô nghĩa, không tin tưởng được. Điều trọng yếu là hãy sống theo ý chí của mình, sống không phải hối hận. Chắc rằng Kayô cũng đã sống như thế, vậy thì có gì đáng phải lo lắng thay cho Kayô. Nhưng Ô Sin ạ, hiện nay cháu đang sống ở Tôkyô, chưa biết chừng rồi một ngày nào đó cháu gặp Kayô, cháu hãy nói cho Kayô những lời của bà. Nếu chẳng may Kayô gặp khó khăn, bà cũng mong cháu giúp đỡ Kayô.

Ôi, đối với Kayô và Kôta, Ô Sin đã quên đi từ lâu rồi. Nay bà chủ lại động đến vết thương cũ, khiến nó lại nhói buốt.

Ô Sin biết rằng cô chẳng có thời giờ đâu mà đi tìm Kayô. Vả lại cô cũng chẳng muốn gặp lại Kayô, cô sợ rằng Kayô sẽ làm cô nhớ lại Kôta.

- Ô Sin ạ, cháu đến thăm bà thế này, khiến bà rất vui. Hơn bà lại có người để thổ lộ những lời vẫn cất kỹ trong lòng, cũng là điều rất tốt - Bà chủ nói như vậy.

Mấy hôm sau, Ô Sin trở lại Tôkyô.

Khi Ô Sin vừa ở trên xe lửa bước xuống ga Tôkyô, cô bỗng nghe những tiếng ồn ào náo động bên ngoài ga.

- Cướp kho gạo rồi!

- Bạo động rồi!

- Đến công viên! Hãy tập trung ở công viên Ibia!

Ô Sin sững người, rồi cô cũng theo mọi người chạy đi, không cần phân biệt nếp tẻ ra sao.

Cô cũng không hiểu sao cô lại làm như thế. Cô chỉ chạy đi theo một cái ảo ảnh vừa mới chợt lóe lên trong óc cô. Cái ảo ảnh đó chính là hình dáng của Kôta, đúng là hình dáng của Kôta. Nhất định anh ấy có mặt tại nơi ấy. Cô không thể không tới đó để gặp anh, nhưng cũng lại sợ gặp anh, nhưng cô vẫn ra sức chạy, chạy mãi.

Khi ấy chính là tháng 8 năm 1918.

10.

Ô sin chạy đến công viên như người mất hồn, và rồi lẫn vào dòng người bạo động, và không những không tìm thấy Kôta mà còn bị cảnh sát bắt. May mà có cô Taka đến bảo lãnh cho mới được trả lại tự do.

Nhưng cũng vì cái lần gặp chuyện không may ấy, mà những chị em ưa kiếm chuyện thường châm chọc điều này tiếng nọ đối với cô, có người còn bảo cô vướng chuyện chính trị để dè bỉu, đả kích cô khiến ngoài những nỗi mệt nhọc về công việc hằng ngày, cô còn phải chịu thêm một áp lực nặng nề về tâm lý.

Chính khi đó cô Taka cũng nhận ra sự mãn chiều xế bóng của cách thức làm đầu kiểu cũ, và tóc “kiểu Tây” chắc chắn sẽ được thay thế vào. Cô khuyên Ô Sin đi học làm đầu kiểu mới. Thực ra kiểu tóc Nhật Bản và kiểu tóc phương Tây chẳng có quy định nào rõ rệt, tất cả đều là do những người thợ làm đầu nghĩ ra. Ô Sin thấy điều đó rất lý thú. Với sự hỗ trợ của chính cô Taka, lấy đầu tóc của Ritsu ra làm “phòng thực nghiệm” Ô Sin bắt tay vào làm thử.

Rồi một hôm, có một cô tiếp viên, vốn để tóc kiểu phương Tây lại bước vào tiệm Taka mà không để ý rằng ở đây chỉ chuyên làm đầu kiểu Nhật.

Cô Taka bèn tùy cơ ứng biến, bảo Ô Sin ra làm. Không ngờ cái kiểu tóc Ô Sin làm hôm ấy trở thành mốt mới được tán thưởng nhiệt liệt. Ô Sin bỗng trở thành người làm đầu nổi tiếng trong đám tiếp viên, và nhiều cô tiếp viên ở nhiều nơi đến mời Ô Sin đi làm đầu cho họ.

Cuối cùng cô Taka quyết định giúp Ô Sin tự lập được quyền nhận khách hàng riêng làm đầu kiểu mới. Nhưng khi Ô Sin vừa mới bắt đầu sự nghiệp, một đồng nghiệp khác cho rằng Ô Sin cướp mất khách của mình, đã thuê một tên vệ sĩ của một quán rượu đánh cho Ô Sin một trận tơi bời ngã ngất đi.

Ô Sin nằm phục dưới đất, may mà có một cô tiếp viên tốt bụng đến dựng cô dậy. Nhưng khi Ô Sin và cô tiếp viên đó nhìn nhau, thì cả hai người đều hết sức sững sờ.

Vâng, đúng thế, cô tiếp viên ấy chẳng phải ai xa lạ, mà chính là Kayô, người đã từng chung mộng tưởng với cô.

- Trời ơi! - Chính trong cái phút giây bất chợt đó, Kayô buông tay, vội vàng bỏ chạy.

Ô Sin cũng chợt nhận ra mọi sự thì thấy Kayô đã chạy được một đoạn đường. Không! Không thể để Kayô bỏ chạy như thế được. Ô Sin hình như cũng đã lấy lại được sức lực, vội vã đuổi theo. Kayô bị gãy một chiếc đế giầy cao gót, nên Ô Sin đã đuổi kịp. Hai người cùng thở giốc rồi nhìn nhau cười.

- Trời ơi, cô chủ, thật đúng y như ngày trước vậy. Ngày ấy tôi với cô đã chẳng chạy thi với nhau trên cồn cát là gì.

- Đúng thế, mà tôi chẳng bao giờ thắng được chị cả. Thật là...

Lúc này Ô Sin bị Kayô vừa kéo vừa lôi về nhà riêng của mình. Ô Sin không dám bước vào nhà, vì cô cho rằng trong đó chắc chắn có Kôta. Kayô bảo trong nhà không có một ai, Ô Sin mới chịu vào.

Kayô đem hộp thuốc cấp cứu ra, băng rửa những vết thương cho Ô Sin. Trong khi chuyện trò, Ô Sin mới biết rằng Kôta thường không có nhà, có khi vài ba tháng chẳng thấy bóng dáng đâu. Lần này, cũng đã gần nửa năm chưa về.

- Ô Sin ạ, tôi chẳng dám hy vọng điều gì ở anh ấy. Việc này do tôi tự chọn nên tôi phải hứng chịu lấy, tôi đã rũ bỏ, bà nội cùng cha mẹ, tôi cũng đã phản bội cô. Tôi là một đứa con bất hiếu đồng thời cũng là một người bạn bất nghĩa...

Kayô nói đã đánh cắp thư của Kôta gửi cho Ô Sin, và đã thay Ô Sin đi gặp Kôta, rồi cùng với anh đi lên Tôkyô như thế nào.

- Chị có thứ lỗi cho tôi không? - Kayô câu nọ tiếp câu kia - Vừa rồi biết là chị, tôi bỏ chạy; Tôi chạy thục mạng... tôi sợ gặp chị... tôi có lỗi lớn với chị. Nhưng đến lúc này, tôi lại thấy rằng gặp được chị, tôi cho là may mắn. Tôi chẳng dám mong chị tha thứ, nhưng có thể ngỏ lời xin lỗi được chị, tôi cũng cảm thấy nhẹ người.

Tất nhiên, Ô Sin chẳng giận oán làm gì, huống nữa là chính Kayô cũng đã xin lỗi Ô Sin. Trong lòng cô giờ đây chỉ mong sao Kayô và Kôta được sống chung với nhau những ngày hạnh phúc. Chẳng ngờ rằng việc chẳng chiều người, lẽ nào Kôta lại là một con người tầm thường, không đáng tin cậy? Hay chỉ vì lý tưởng của anh, mà anh phải buôn ba, hoạt động ở bên ngoài, sống cuộc đời phiêu bạt?

Nghe Kayô nói chẳng còn hy vọng gì vào anh, nên Ô Sin thật thành tâm khuyên Kayô trở lại Kakata. Vì bà chủ, vì cậu mợ chủ ngày đêm đang mong đợi cô. Nên nếu Kayô về nhà được là tốt nhất. Hơn nữa cô em gái duy nhất lại đã qua đời, nhà Kagaya đang vô cùng cô quạnh. Cái chết của em gái đã làm Kayô hết sức đau lòng, nhưng liệu Kayô có trở về được không?

- Trở về ư, e rằng tôi sẽ không bao giờ được gặp lại anh ấy nữa. Còn như cứ chờ đợi ở đây, có thể anh ấy sẽ trở lại. Ô Sin ơi, như chị biết rồi đấy, tôi đã vứt bỏ tất cả, để đi theo anh ấy.

Thật bất ngờ. Ô Sin chẳng còn nói thêm được câu nào nữa.

- Anh là mối tình đầu của tôi. Tôi đợi chờ anh đã ba năm, nay tôi bỏ để trở về, và ba năm đau khổ ấy, coi như uổng phí cả sao? Ô Sin ạ, tôi hiểu tấm lòng tốt của chị, nhưng tôi không thể trở về. Tôi van xin chị, xin chị coi như chưa bao giờ gặp tôi...

Quả là Ô Sin đã hiểu được tình yêu của Kayô với Kôta, mãnh liệt và sâu sắc đến nhường nào. Đứng trước một tình yêu như thế, dù có nói bao nhiêu lời cũng chỉ bằng không. Cô đành ra về. Song cô cũng thấy tim mình như sáng tỏ thêm một điều gì đó. Và cũng qua lần gặp gỡ này, Ô Sin cũng thêm một lần nữa thấy được cái hình tượng của tình yêu mà cô đã cất dấu bao nhiêu năm nay trong trái tim mình.

Vài hôm sau, Kayô bỗng tới tìm Ô Sin bảo cô muốn về Kakata một chuyến, nhưng cô phải đến báo cho Ô Sin biết, bởi cô e rằng trong khi mình đi Kakata thì Kôta trở về, và sẽ không có ai chăm nom săn sóc anh, và nhất là báo tin đó cho cô biết.

Ô Sin nhận lời. Bởi Ô Sin vẫn coi Kayô là chủ nhân của mình. Khi đã là chủ thì sự dặn dò nào chẳng phải nghe theo? Hơn thế Ô Sin vẫn xác nhận rằng, dù đã nhiều năm trôi qua, việc hầu hạ cô chủ Kayô vẫn là nhiệm vụ của mình. Nếu như trong muôn một mà Kôta trở về, anh cần phải có một nơi trú chân ấm cúng, nên Ô Sin vẫn cố rút ra một số thời gian trong công việc vô cùng bận bịu của mình, để đến lau chùi, dọn dẹp nhà cửa của Kayô.

Sau khi Kayô đi Kakata được ba bốn hôm, cô Taka báo cho Ô Sin biết, đã tìm được nhà, vợ chồng một ông lão đã đồng ý cho thuê tầng hai, muốn dọn đến lúc nào cũng được. Liệu có thể tự lập được không, Ô Sin phân vân và lo lắng.

Với sự khuyến khích của cô Taka, hơn nữa số chị em tiếp viên trong quán rượu Aten đã cùng nhau đi thu góp những dụng cụ mà một gia đình mới cần có, đem đến giúp cho Ô Sin, họ còn vỗ ngực thề rằng: không để Ô Sin chết đói nên Ô Sin đã mạnh dạn ra sống tự lập.

Trong những ngày ấy, Ô Sin bận rộn làm đầu cho chị em tiếp viên, coi như là thử tay nghề, không lấy tiền của ai, như các chị đã tự nguyện, giúp Ô Sin trong những ngày đầu đầy khó khăn đó. Hơn thế, các chị tiếp viên đều có những chị em, bạn bè quen thuộc, nên mỗi người kéo đến cho Ô Sin vài người khách, đó là việc chẳng khó khăn gì.

Hôm dọn nhà, thực ra Ô Sin chỉ có một chiếc túi xách tay mà thôi, mấy năm làm thợ học việc, vẫn chẳng có gì hơn. Mấy chị tiếp viên quả nhiên mang những đồ dùng gia đình tới. Chị Mao là mấy cái đệm, chị Ai là bộ ấm chén pha trà, chị Bachung là xoong nồi, đũa bát, chị Pô đem đến cái làn, kèn theo một bình đựng nước và cái hỏa lò, chăn bông cũng đã có. Có cái mua mới, có cái là đồ cũ, những cái mới tất nhiên là đồ rẻ tiền, nhưng chỉ trong chớp mắt, tất cả những đồ dùng cần thiết đều đã có đủ.

Tất nhiên là còn thiếu một vài thứ lớn như gương, tủ treo quần áo, những thứ ấy “rồi dần dần sẽ có” các chị tiếp viên nói vậy?

Kê dọn xong, tất cả đứng ngắm nghía một lúc, tuy chưa thể coi là một tiệm làm đầu được, nhưng chỉ cần đặt thêm một tấm gương, là đã có thể mời khách đến làm đầu, nhưng trước khi đó, tất cả đều trông vào sự giúp đỡ từ bên ngoài.

Hôm Ô Sin rời tiệm uốn tóc ‘Taka’, chẳng có ai tiễn đưa cô, bởi người nào cũng bận - tất nhiên, các cô thợ trong tiệm, coi thường việc đó, cho nên cô đành lặng lẽ ra đi, nhưng nói chung lại có khá nhiều người vui thay cho cô và đến chúc mừng cô, khiến cô cảm thấy rằng tiền đồ của cô cũng chẳng đến nỗi ảm đạm, u buồn lắm.

Chẳng ngờ ngay ngày hôm sau, khi cô vừa đi ra ngoài trở về, đã có người mang đến một chiếc gương, thật đẹp lộng lẫy, gương do hai người có vẻ như người làm công khênh vào, nói rằng gương là do ông giám đốc một công ty len dạ tên là Ruyzo đem biếu.

Cô biết người đàn ông này, ông là khách thường xuyên của quán rượu “Aten”, đồng thời cũng là người thường nhận những bức thư tình của những cô tiếp viên vẫn nhờ Ô Sin viết hộ. Ô Sin bị vệ sĩ của một quán rượu do một đồng nghiệp thuê đánh cô, cũng vì chính người này đã giới thiệu cô đến làm đầu cho những cô tiếp viên, và cô đã bị coi là kẻ đi cướp khách, nên đã mang vạ vào thân.

Lúc bấy giờ Ô Sin đã kiên quyết từ chối, đòi họ khênh trở về, vì cô không có quyền nhận quà của người không quen biết.

Nhưng ngày hôm sau ông giám đốc Ryuzo đã đích thân đi đến,vật tặng lại được khênh đến, ông Ruyzo còn nói rằng, lần trước chính vì ông mà Ô Sin mắc vạ nên bây giờ, nửa là để tạ lỗi, nửa là để chúc mừng, nhất định đòi Ô Sin nhận. Ông Ruyzo không ngớt lời khen ngợi Ô Sin là người can đảm, năng nổ, văn chương cũng hay, rồi sau đó mới ra về.

Trong thời gian đó, Ô Sin và Kayô thỉnh thoảng vẫn thư từ thông tin với nhau. Kayô lưu lại Kakata khá lâu vì gia đình cố van nài cô ở lại, nên cô cũng không nỡ rứt áo ra đi ngay.

Một tháng đã trôi qua, bà Kuni thấy người bạn trai mà Kayô đã cố công chờ đợi vẫn chẳng có tăm hơi tin tức gì, sao mà chờ đợi mãi được, liền thu xếp việc hôn nhân cho Kayô. Người bạn đời tương lai của Kayô cũng là một sinh viên tốt nghiệp một trường ở Tôkyô.

Nhưng Kayô đâu có chịu thay tâm đổi tính, trước hôm làm lễ ăn hỏi cô đùng đùng xách hành lý ra đi. Bà nội hoảng sợ nên bệnh tim bỗng lại tái phát, từ đó nằm liệt không nhúc nhích được nữa. Kayô đành phải ở lại trông nom bà. Việc hôn nhân do cha mẹ tiếp tục tiến hành.

Ô Sin biết nỗi khổ tâm của Kayô, bị kẹt giữa lý tưởng và gia đình, cô phải lưu lại ở nhà vì người bà nhân từ. Song nếu cô phải kế thừa gánh vác gia nghiệp nhà Kagaya cũng là sự an bài thỏa đáng của số phận.

Với thời gian một tháng, Ô Sin tính toán lại sổ sách, cô đã có được hơn 47 đồng, cô bớt lại một số để chi dùng, rồi gửi về cho mẹ 20 đồng. Đó là khoản tiền đầu tiên cô đã dành dụm được bằng chính bàn tay và sức lực của mình. (Đó chính là lúc kết thúc cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất, Nhật Bản đang vươn lên, với xu thế ngày càng khá hơn, song những người ăn lương, mỗi tháng cũng chỉ có từ hai mươi đến ba mươi đồng là cùng...)

...

Trong một khách sạn sang trọng tại Tôkyô, hai bà cháu vẫn tiếp tục chuyện trò.

- Ôi! Bà ơi, một chủ hãng lớn, lãi hàng năm lên tới mấy trăm triệu, vậy mà khi gửi được về nhà có mấy chục đồng đã sung sướng đến thế kia ư? - Kây nói.

- Vào thời ấy, có khi chỉ một xu thôi cũng cảm thấy quý hơn hàng trăm triệu bây giờ cháu ạ. Ôi con người đã quên hết mọi sự nghèo khốn mất rồi, có đến bao nhiêu tiền vẫn cứ coi là chưa đủ. Đó là một điều bất hạnh, tội lỗi...

- Khi ấy bà mới mười chín, đang là tuổi thanh xuân của một đời người.

- Kây ơi, bà cháu ta phải đi uống một chút rượu thôi. Đêm nay, chắc chắn bà sẽ mất ngủ nếu không uống một chút rượu cháu ạ.

Bà mà cũng muốn uống rượu, đó là điều mà Kây không sao hiểu nổi. Không chừng chuyện của bà đã đến điểm nút rồi đây. Kây nghĩ vậy, và đưa bà xuống quầy rượu.

...

Đúng vậy, đúng là giờ phút hệ trọng đã tới. Ô Sin về nhà sau khi đã gửi tiền về quê, không ngờ ông Ruyzo đang đợi. Ông giám đốc Ruyzo nói: Cô Kayô điện thoại từ Kakata lên hẹn trưa nay Ô Sin chờ điện thoại của Kayô.

Vì ở nhà không có điện thoại nên cô phải đến cửa hàng nhà Ruyzo nhận điện. Chắc là có tin tức quan trọng, nên mặc dù cô rất không thích những người trong cửa hàng len dạ này, nhưng cũng đành phải chấp nhận.

Kayô điện cho Ô Sin biết rằng, ngày cưới của cô đã định xong rồi, đó là ngày 30 tháng này. Cô đã chấp nhận sự thu xếp của gia đình, sau khi cưới cô sẽ trở thành người kế tục sự nghiệp của nhà Kagaya. Và nếu trước cái giờ cưới xin một phút, mà Ô Sin gọi điện thoại báo cho Kayô biết rằng, anh Kôta đã trở về, cô sẽ bất cần tất cả, rũ bỏ tất cả, để lên ngay Tôkyô.

Và vô cùng bất ngờ, khi nghĩ rằng Kôta sẽ không bao giờ xuất hiện nữa, thì bỗng nhiên anh lại có mặt trong phòng riêng của Kayô.

Như thường lệ, Ô Sin đến phòng của Kayô để lau chùi, quét tước, thì đã gặp Kôta. Người anh nhếch nhác, râu ria tua tủa, và vẫn phải lẩn trốn sự truy lùng của hiến binh.

Trống ngực cô đập thình thịch, nhưng cô vẫn bình tĩnh nói cho anh biết tâm tình và hiện trạng của Kayô. Sau đó cô định đi gọi ngay điện thoại cho Kayô, báo tin mừng, nhưng đã bị Kôta ngăn lại.

Anh kiên quyết tỏ rằng, anh không thể thêm một lần nữa để Kayô chìm mãi vào trong biển khổ trầm luân. Hơn nữa Kayô có đến đây cũng chẳng đem lại cho anh một chút lợi ích nào. Huống hồ nay em gái Kayô đã mất, rõ ràng cần phải trả lại Kayô cho gia đình Kagaya. Kôta nói chắc như đinh đóng cột, nên Ô Sin đành phải nghe theo.

Kagaya là chủ cũ của cô, nay có việc hỷ, cô cần phải đến chúc mừng. Ô Sin đã đến Kakata trước ngày hôn lễ.

Vì thấy Ô Sin xuất hiện nên tia hy vọng cuối cùng của Kayô bị tắt nốt. Thực ra Ô Sin muốn nói cho Kayô biết tất cả mọi sự thật. Trong lòng cô dấy lên một cuộc tranh chấp ghê gớm, nhưng khi nhìn thấy ánh mắt của bà chủ nằm không nhúc nhích trên gường, thêm vào đó là sự mừng vui hiển hiện của cậu mợ chủ, khiến Ô Sin đành lặng im.

Sáng sớm hôm cưới. Ô Sin làm đầu cho Kayô. Ô Sin biết rằng, cuộc đời Kayô hiện đang nằm trong tay cô. Nhưng với tấm lòng thành thực, Ô Sin tin rằng, những ngày sau này, Kayô sẽ yên tĩnh, sẽ tràn trề hạnh phúc.

... Đêm đã khuya. Kây dìu bà đã uống say về phòng.

- Đáng ra, tôi phải nói với cô ấy. - Bà nói qua giọng rượu - như vậy cô ấy sẽ trở lại Tôkyô, gặp Kôta. Chẳng riêng gì cô ấy, mà cuộc đời của nhiều người sẽ thay đổi hẳn đi... nhưng... nhưng... Kây ạ, bà không nói, không nói câu nào. Bà đã phản bội Kayô... Chính bà đã làm cho cuộc đời Kayô...

Bà chưa nói hết câu đã ngủ mất. Trong khóe mắt vẫn còn long lanh một giọt lệ. Kây thấy rằng bà mình khác hẳn những ngày thường. Bà chưa bao giờ nói nhiều, cũng chưa bao giờ tỏ ra yếu đuối. Qua đây, Kây biết được rằng trong đáy sâu tâm khảm bà còn chồng chất biết bao nhiêu đau khổ, buồn thương.

11.

ÔSin trở lại Tôkyô, đi gặp ngay Kôta. Anh tặng cô một cái bút máy rồi cũng vội vã ra đi.

Kôta đã bị lộ, nhưng anh đã thoát nạn, song Ô Sin cũng bị liên lụy, cô bị bắt và bị thẩm vấn nhiều lần. Cô biết rằng chỉ lỡ miệng một chút, cũng sẽ gây nguy hiểm ghê gớm cho Kayô vừa kết hôn xong, nên cô sống chết giữ bí mật. Cô cũng chuẩn bị cho mình sống những ngày bị giam giữ, tù đầy lâu dài, nhưng rồi bỗng nhiên cô được trả tự do. Thì ra Ruyzo, người buôn bán len dạ mà cô vốn không để ý đến, đã bằng mọi khả năng tìm nhiều cách để chạy chọt ở hậu trường giúp cho cô.

Ô Sin đã thấy rõ rằng, giám đốc Ruyzo cũng chẳng phải là loại người tầm thường, dung tục như cô thường nghĩ. Ngay từ khi nhận điện thoại của Kayô từ Kakata gọi lên, cô đã thấy ông là người tốt bụng. Ông là chủ một cửa hàng len dạ đại lý cho một hãng nhập khẩu của nước ngoài, và là một trong những ông chủ năng lực, thường xử sự rất rõ ràng minh bạch. Ông đến quán rượu chẳng qua chỉ là một chút giải trí, chơi bời sau một ngày làm việc mệt mỏi. Còn thư từ của những cô tiếp viên, nhờ Ô Sin viết gửi cho ông, chẳng qua là các cô ấy muốn nhòm ngó vào túi tiền của ông mà thôi. Ông không những là “giám đốc” một cửa hàng len dạ lớn, mà ở quê nhà gia đình ông cũng là một gia đình bề thế.

Một ông giám đốc như thế, sau khi bể yên sóng lặng, đã ngỏ lời cầu hôn với Ô Sin! Ô Sin sợ hết hồn.

Thân thế lênh đênh vốn là một nguyên nhân, nay sự việc lại đến quá đột ngột, ngoài dự liệu, hơn nữa hình ảnh của Kôta vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong lòng cô. Thêm vào đó khi cô từ Kakata trở lại Tôkyô, tiện đường, cô rẽ về quê thăm nhà, đã bị ông bố bắt buộc phải hàng tháng gửi thêm tiền về nhà, giúp ông anh dựng một ngôi nhà mới, chuẩn bị cưới vợ. Với nỗi lo lắng phải quanh năm chạy tiền như vậy, nên cô chưa thể nghĩ tới chuyện cầu hôn của Ruyzo.

Để kiếm được thêm tiền, Ô Sin làm việc không quản ngày đêm. Vì mệt mỏi, quá sức, cô ngã bệnh. Cũng may mà được Ruyzo chăm nom hết sức chu đáo, nên bệnh tình cũng đỡ dần, không đến nỗi nguy kịch. Ruyzo cho cô biết, bố mẹ Ruyzo ở nhà quê khi biết tin, đã hoàn toàn phản đối cuộc hôn nhân, còn dọa rằng sẽ đoạn tuyệt tình thân. Ngay cả ông lão bộc Masao vẫn luôn ở bên Ruyzo trông nom cửa hàng, coi như quản lý từ đời trước đến giờ cũng một mực phản đối. Nhưng Ruyzo vẫn không ngại những điều đó, mà vẫn quyết một lòng cưới Ô Sin làm vợ.

Trong một ngày vừa khỏi bệnh, bố Ô Sin đã từ quê nhà lên thúc Ô Sin gửi thêm tiền về. Vì bố sợ rằng sau khi Ô Sin lấy chồng, không còn cách gì gửi tiền về được nữa, nên cũng kịch liệt phản đối cuộc hôn nhân này. Cũng vì việc ấy mà ông còn mò tới cửa hàng Ruyzo làm ầm ĩ lên một trận. Lòng tham của con người thật vô đáy, dù chỉ là muốn thoát khỏi cảnh bần cùng, điều đó khiến Ô Sin vô cùng buồn phiền. Nhưng trước tình cảnh chân thành, nhiệt tình nóng bỏng của Ruyzo nên cuối cùng Ô Sin quyết định: Nhận lời cầu hôn của anh.

Ô Sin đã hoàn toàn phục hồi sức khỏe, bắt đầu làm được một số công việc. Ruyzo liền đặt vấn đề cưới xin.

Ruyzo tính rằng: Sự từ bỏ của gia đình đối với anh là điều không thể tránh khỏi thì anh chấp nhận, và sẵn sàng rời bỏ cửa hàng. Gần đây tình hình xã hội đang suy thoái, buôn bán cũng chẳng ra gì. Cửa hàng Ruyzo nếu không có anh, cũng chẳng cần buôn bán tiếp nữa, và bây giờ đang là lúc thích hợp nhất để đóng cửa hàng. Như vậy là trước khi đưa ông lão bộc quản lý cửa hàng Masao về quê, hãy để ông làm quen với người con gái mà anh chọn làm vợ cũng là điều cần thiết. Bởi vì sự phản đối của ông lão chẳng qua chỉ xuất phát từ sự thô lỗ, tham lam của ông bố Ô Sin, ông cho rằng một người con gái, con một lão già thô bạo xuất thân từ nông thôn miền núi, dứt khoát không thể làm dâu nhà Ruyzo chủ ông được.

- Ông lão rất quý mến anh, ông lão chăm nom anh đã hai bẩy năm trời rồi. Anh nhất định phải để ông thấy rõ được rằng anh lấy vợ đâu phải việc làm tùy tiện, để sau đó ông có thể yên lòng yên dạ về quê, nếu không, thật là có lỗi với ông lão đã một lòng trung thành, bao nhiêu năm nay.

- Vậy là anh muốn ngay ngày hôm nay sao?

- Đúng thế. Có thể là do anh quá ích kỷ, mong muốn thành hôn sớm ngày nào hay ngày ấy. Nhưng nếu em chưa tán thành, hoặc phải suy nghĩ thêm điều gì nữa, thì...

- Không! Em đã suy nghĩ kỹ rồi. Có điều là sau này em làm sao gửi được tiền về nhà?

- Thì vẫn cứ tiếp tục đi làm đầu? Thôi ta đi thôi.

- Đi thì đi.

- Còn người làm chứng với phù dâu phù rể?

- Điều đó quan trọng gì? Có em và anh, là đủ.

Đúng là hôn lễ chỉ có hai người, không có áo cưới cô dâu, không một người khách, so với đám cưới Kayô cô đã chứng kiến quả là một trời một vực. Nhưng Ô Sin chẳng thấy thèm muốn sự xa hoa ấy và cũng chẳng hối hận. Bởi vì cô đã tự mình, tổ chức lấy lễ cưới của chính mình. Nói một cách khác, tự mình đã chọn được người đàn ông mà mình yêu mến, rồi kết hôn với người đó. Điều ấy chẳng là hạnh phúc thì còn gì nữa?...

... Hai bà cháu đi đến một ngôi nhà thờ. Kây nhìn trrước nhìn sau rồi nói:

- Bà ơi, sao ngôi nhà thờ bé thế.

- Một nhà thờ lớn đâu có chấp nhận một đám cưới kiểu ấy! Nhưng mà nó vẫn còn nguyên, không thay đổi một tý nào. Điều này mới thật lạ lùng!

- Bà ơi, cháu chưa bao giờ nghe thấy nói đến một đám cưới giản đơn như thế. Bà ạ, bà thật giản dị.

- Ờ, vào cái thời ấy, dám làm theo ý mình, kết hôn với người mà mình quý mến, quả thật là cần phải có can đảm. Chẳng qua là chuyện lấy nhau ấy mà, nếu cứ nghĩ này nghĩ khác, e rằng sự việc sẽ chẳng thành. Mọi người đều phản đối, đã thế thì làm đại đi, có thể là tại thế mà tốt cũng nên.

...

Từ nhà thờ trở về Ô Sin và Ruyzo lập tức dọn nhà, một dúm đồ đạc, của nả như thế, một chuyến xe đẩy tay là đủ. Nhưng khi về đến cửa hàng Ruyzo, ông lão quản lý có ý ngăn cản, cả hai người chẳng kể ba bẩy hai mươi mốt gì, cứ quẳng đồ đạc vào nhà.

Nhìn nét mặt ông lão bộc quản lý tối sầm, Ô Sin vừa sợ vừa xấu hổ. Ông lão là người hầu hạ nhà Ruyzo từ “thời võ sĩ”, trong đầu chỉ rặt một loại tư tưởng phong kiến, nên đã từng nói với Ruyzo: Nếu như không ngăn cản được cái đám cưới tầm bậy này, tôi chỉ có mổ bụng, để tạ tội với ông lớn ở nhà. Nhưng cậu Ruyzo lại chẳng thèm để ý tới những lời đe dọa ấy. Nhưng tâm tình Ô Sin lại khác, làm sao cho ông lão vui lòng rồi hãy cưới nhau về, như vậy chẳng hay hơn là bị phản đối hay sao? Giờ đây Ô Sin bắt đầu thấy hối hận về sự mạo muội và liều lĩnh của mình.

Tuy ông lão Masao làm Ô Sin luôn luôn chột dạ, nhưng cô vẫn nhẫn nại chịu đựng, và cố làm tròn mọi phận sự của mình. Sáng sớm cô đã trở dậy, chuẩn bị bữa ăn sáng, rồi quét dọn trong ngoài. Ăn cơm thì mời cả ông lão cùng ăn, như vậy đối với một ông lão bộc, xưa nay vẫn phân minh phân biệt quan hệ chủ tớ mà nói, đó là điều không thể có. Cứ theo như quy củ cũ, bà chủ cũng không được ngồi ăn cơm cùng với chồng nữa kia!

Đến giờ Ô Sin đi làm đầu. Đường đường là phu nhân của Ruyzo, mà lại phải đi làm đầu thuê cho thiên hạ, điều đó lại càng không chấp nhận nổi. Ruyzo và Ô Sin cùng giải thích cho ông lão biết cái lý do Ô Sin cần phải dành dụm tiền nong, nhưng ông lão nghe vẫn chẳng lọt tai. Nhưng Ô Sin vẫn giữ cái cung cách lễ độ, khiêm nhường của người ít tuổi, hơn nữa ông lão đã trông nom Ruyzo từ bé nên vẫn coi ông thuộc hàng cha chú.

Từ đó Ô Sin ra sức làm việc, ngoài thời gian đi làm ở bên ngoài như thường lệ, về nhà cũng làm tròn trách nhiệm của một bà chủ gia đình. Trước đây trong cửa hàng chỉ có hai người là Ruyzo và ông lão, ba bữa ăn đều do tay ông làm. Bây giờ, buổi trưa, Ô Sin thu xếp thời gian ra chợ mua đủ đậu rau cá thịt mang về nhà, làm đủ cả bữa ăn tối rồi mới ra đi. Ngay hôm đầu tiên khi ông bực bội từ cửa hàng trở về nhà vừa lầu bầu trách móc Ô Sin không biết giữ đạo làm vợ, mà chỉ ra sức đi xoay tiền ở bên ngoài, vừa chuẩn bị đi làm cơm, đến lúc ấy ông mới thấy cơm nước đã được thu xếp đâu vào đấy. Lại còn để lại một mảnh giấy dặn ông cách hâm lại cơm canh như thế nào, nếu chẳng may bị nguội. Sự chu đáo ấy, cũng như những chữ viết đẹp đẽ, đâu ra đấy, làm ông lão lặng người.

Một hôm, ông lão thấy Ô Sin ở nhà, bèn nhờ cô giúp cho việc sổ sách, đấy là những công việc quá quen thuộc đối với cô, nhất là khi cô cầm lấy chiếc bàn tính, cô gẩy bàn tính với tốc độ nhanh kinh khủng, đã thế lại chính xác, chỉ một lần là xong, không cần gẩy lại.

Chuyện đó cũng không có gì ghê gớm, cái đáng sợ là cô chỉ cần lật đi lật lại vài trang sổ là cô đã nắm hết được tình hình kinh doanh của cửa hàng Ruyzo. Trên sổ sách lãi lờ cũng khá, nhưng sự “thâm hụt” cũng lại nằm ngay trước mắt. Đây chính là cách buôn bán của “các ông” đây. Hàng hóa nhập vào hàng lô lớn, và rồi cũng hàng lô lớn xuất ra, nhưng còn bao nhiêu nợ nần người ta chưa chịu trả mà cũng không chịu thúc giục đòi về. Ruyzo vốn là người rộng rãi, trong buôn bán cũng như thế. Ô Sin chỉ ra những điều đó, ông lão cũng chỉ biết vậy, bởi vì, hàng vào hàng ra, tất cả chỉ do một tay Ruyzo cai quản. Ông lão chỉ biết việc vào sổ vào sách, còn việc đối ngoại, ông không có quyền. Lại một hôm một cặp vợ chồng người ngoại quốc vốn là đại diện của một xưởng dệt nổi tiếng, đang bàn bạc với Ruyzo về việc đại lý độc quyền. Cặp vợ chồng người Âu này rất thích thú những phong tục cổ truyền của Nhật Bản và muốn được hưởng thụ môn trà đạo. Ruyzo gọi điện thoại, bảo Ô Sin về chuẩn bị pha trà tiếp khách. Ông lão Masao cực lực phản đối vì những việc ấy phải là những chuyên gia trà đạo mới làm nổi, ít nhất cũng phải mời một người đã được học qua môn ấy mới xong.

Ruyzo vẫn giữ nguyên ý kiến của mình, vì rằng trong lúc chuyện trò, đã trót nói ra rồi, nay không thể thay lời được nữa. Vả lại người ngoại quốc thường xem trọng không khí gia đình, một người vợ, nếu có thể làm được, sẽ mang thêm tín nhiệm lại cho người chồng, cho nên không thể là ai khác là Ô Sin. Đương nhiên Ô Sin chẳng có gì phải lo ngại, và cô đã hoàn thành công việc một cách trọn vẹn. Mấy hôm sau, ông bố của Ruyzo, từ quê nhà xa xôi tới Tôkyô, và đột ngột xuất hiện ở cửa hàng Ruyzo. Ruyzo và Ô Sin biết rằng việc này chính là do ông lão Masao bẩm báo về. Ngày mà hai vợ chồng bị đuổi ra đã đến rồi.

Nào ngờ mọi việc đều ngược lại, đúng là ông lão Masao có viết thư, nhưng nội dung lại trăm phần trăm nói hay, nói tốt cho Ô Sin, cuối thư còn kết luận: Ô Sin hoàn toàn phù hợp với vai trò dâu con nhà Ruyzo. Thậm chí còn nói rằng, một người con gái như thế mà lấy Ruyzo thì gần như một đóa hoa cắm trên bãi phân trâu. Ông bố đích thân lên Tôkyô, vì bà mẹ cho rằng ông lão Masao đã bị Ruyzo mua chuộc, nên ông phải lên tận nơi xem cho rõ ngọn nguồn.

Thực ra người cha ấy cũng đã có ý riêng của mình, đã mấy chục năm ăn ở trong nhà, chẳng ai hiểu tính nết ông lão bộc hơn ông.

Trong khi còn đang lo lắng bị tống cổ ra khỏi nhà bỗng Ô Sin nhận được một bức điện báo: - “Bố ốm nặng về ngay”.

Ô Sin phân vân ngần ngại, nhưng ông bố chồng lại cho rằng: Cần phải về ngay. Ruyzo cũng cho rằng vì nhạc phụ đã phản đối cuộc hôn nhân của họ, nên tạm thời giấu ông việc kết hôn, để tránh, làm bệnh ông nặng thêm, vì thế Ruyzo cũng không đi thăm ông lần này. Tuy nhiên khi cần thiết, báo tin về Ruyzo sẽ đến ngay.

Sáng sớm ngày hôm sau, Ô Sin một mình trở về quê với một trái tim trĩu nặng.

Bố đối với Ô Sin vẫn một mực nghiêm khắc và tham lam. Xưa nay Ô Sin chưa bao giờ được bố yêu thương, chiều chuộng, nhưng khi nghe tin ông ốm, tình thương vẫn cứ trào lên, và cô không sao cầm nổi nước mắt.

Về tới nhà cũ ở nơi xóm núi. Sự thể đã làm cô kinh ngạc. Trước hết là một ngôi nhà mới đã được dựng lên trên mảnh đất sau nhà, anh trai đã lấy vợ, ở trong ngôi nhà mới đó, cha mẹ vẫn ở trong ngôi nhà đổ nát xiêu vẹo, Mitsu cô em gái thứ hai cùng cậu em trai và cô út đều đã có mặt, Mitsu đã mười bảy tuổi, trông thật xinh xắn. Cả nhà được tụ họp với nhau, vốn là một niềm vui lớn, song niềm vui đã bị át đi vì bố đang ốm nặng, nên mặt người nào cũng rầu rĩ. Chỉ riêng anh cả và chị dâu là nét mặt vẫn lạnh như tiền.

Điều mà Ô Sin không sao chịu đựng nổi là anh trai và chị dâu ăn ở đường hoàng trong ngôi nhà mới, còn bố mẹ vẫn phải chui rúc trong ngôi nhà cũ xiêu vẹo và rách nát. Những đồng tiền cô cực khổ làm ra, không dám chi tiêu đến một xu, một chinh, chắt bóp gửi về nhà, để cha mẹ và cả nhà được sống thoải mái hơn. Nay cưới con dâu về, đáng lẽ nhiệm vụ đầu tiên của nàng dâu là phải phụng dưỡng cha mẹ già, nhưng đây, nàng dâu lại bỏ mặc cho bố chồng đau ốm.

Ô Sin xộc vào ngôi nhà mới bắt đầu to tiếng với anh trai. Lời lẽ của ông anh thì đầy vô lý và xấc xược.

Anh bảo tiền Ô Sin gửi về là để trả nợ, nhà làm rồi đấy, nhưng ngôi nhà này bố đã cho anh, nên vợ chồng anh và Ô Sin chẳng còn quan hệ gì nữa, ngay việc đưa bố vào dưỡng bệnh ở ngôi nhà ấy, anh cũng không cho phép. Mẹ cũng nói đỡ cho con trai rằng, anh cũng bị nghèo đói cả đời nên tính nết cục cằn, thô lỗ, lỗi là ở cái nghèo, Ô Sin cũng chẳng nên chấp anh làm gì. Ô Sin bực bội lắm, nhưng rồi cũng đành nín nhịn.

Ngay tối hôm đó, bố lặng lẽ qua đời. Trước khi chết ông cũng không quên cảm ơn Ô Sin, và cũng tạ lỗi, bởi đã để Ô Sin phải chịu bao nhiêu khổ cực. Cho đến khi chết, ông vẫn không quên những mảnh đất địa chủ đã cho ông thuê mướn, vì có những mảnh ruộng đó, dù là ruộng cấy rẽ, cũng vẫn là chỗ dựa của mấy đời nhà ông rồi, và đời sau của ông nếu vẫn được thuê mướn số ruộng đó cũng là một an ủi lớn đối với ông. Trái lại anh của Ô Sin thì vô cùng bực bội vì phải kế thừa cuộc sống khốn khổ này.

Khi bố nghe Ô Sin nói đã thành hôn với Ruyzo, ông cũng thấy tự hối hận, vì đã từng không phải với Ruyzo nhưng cuộc hôn nhân của Ô Sin không còn người phản đối nữa, ông cũng thở phào nhẹ nhõm.

Sau tang lễ, Ô Sin nghe nói anh trai Sôji đi tham dự một cuộc họp tá điền gì đó, cô chợt nghĩ tới một điều, nên lặng lẽ đi theo anh.

Quả nhiên là Kôta cũng có mặt ở đó. Anh đến để tổ chức cuộc đấu tranh của tá điền ở nơi sơn cước này.

Kôta được tin Ô Sin lấy chồng, anh thành tâm chúc mừng cô và mong ước rằng cô được sống tiếp những ngày vui vẻ và hạnh phúc.

Đối với Ô Sin mà nói, đây là cuộc trùng phùng hoàn toàn không ngờ tới, tuy chẳng nói với nhau được nhiều, nhưng ít nhất cũng đã cho anh biết chuyện hôn nhân của mình khiến cô được thanh thản hơn. Cô thấy rằng từ nay, cái vết sẹo trong trái tim mình được lành lặn lại. Đúng vậy, đây là lần vĩnh biệt với tình yêu xưa cũ, và cũng là mối tình đầu của cô. Từ nay về sau cô có thể sống hết lòng hết dạ với Ruyzo. Còn một việc nữa, bố đã chết mà mẹ lại không chịu đi với cô lên Tôkyô, để cô được phụng dưỡng, vậy thì từ nay về sau, ở nhà chỉ còn lại anh trai và chị dâu. Một gia đình như thế, chắc rằng cô chẳng bao giờ trở về nữa, vậy thì, từ giờ, cô chỉ còn một việc, là cùng với Ruyzo ra tay xây dựng cái gia đình của chính mình mà thôi. Ô Sin nghĩ như vậy.

12.

Cúng tuần đầu cho bố xong, Ô Sin liền ra đi.

Nhưng trước khi về Tôkyô, cô còn ghé đến một nơi, ấy là gia đình Kagaya ở Kakata, cô nghĩ rằng, mình lấy chồng mà chưa nói được một lời với gia đình Kagaya thì thực là không phải.

Tuy nhiên cô cũng chẳng ngờ được rằng, Kayô sống ở nhà mà như sống ở địa ngục, bởi vì người chồng của cô, cưới nhau chưa được bao lâu, anh ta đã bao một cô đào, mua nhà cho cô ấy ở, bỏ bê vợ ở nhà, chẳng thèm ngó ngàng tới nữa. Lại còn vung tay trợn mắt tuyên bố nếu có con riêng, sẽ nhận về nuôi dưỡng.

Trong nhà Kagaya, vì phải giữ tiếng tăm, nên cũng đành chỉ trợn mắt nhìn nhau câm lặng. Kayô vẫn cứ âm thầm nghĩ tới chuyện liều mình ra đi một lần nữa. Kayô nói là: “địa ngục” cũng chẳng phải quá lời. Cũng nhân cơ hội này Kayô hỏi về tin tức của Kôta. Lòng dạ Ô Sin đầy cay đắng, nhưng cô không thể không nói dối một lần nữa, bảo rằng anh Kôta không trở lại phòng của Kayô lần nào, ngay cả cuộc gặp gỡ anh ở quê nhà, Ô Sin cũng giấu nốt.

- Thế là Kôta quên tôi rồi, tôi còn biết dựa vào ai? Tôi chỉ còn đành ở lại đây mà chịu đựng, nhưng những năm tháng như thế này, đau khổ biết bao nhiêu.

- Kayô... - Ô Sin không tìm được lời an ủi Kayô.

- Ô Sin ạ, tôi ước ao được như chị, được sống với người mình yêu thương, thế mới thực là hạnh phúc...nên chị phải trân trọng những ngày như thế mà sống tiếp.

Ô Sin lưu lại một đêm ở nhà Kagaya, rồi trở về Tôkyô. Cô thấy rằng Kayô vẫn chưa quên được Kôta, thật là một điều đáng thương. Nhưng việc cô nói dối Kayô, tuy xuất phát từ những thiện ý, nhưng như thế có nên không, không biết đúng hay sai, Ô Sin thấy vô cùng hoang mang; cũng do vậy mà cô càng có quyết tâm hơn: Đúng như lời Kayô nói: Cần phải tôn trọng những ngày sống với Ruyzo, hết sức giữ gìn hạnh phúc của mình.

Có thêm quyết tâm ấy, nên sau khi trở về Tôkyô, Ô Sin đã bắt đầu có những hành động mới. Đầu tiên là cô đến tiệm Aten báo cho bạn bè biết chuyện mình, vì trước nay cô vẫn giấu giếm họ việc mình đã thành hôn với Ruyzo.

Các chị tiếp viên ở Aten vừa là bạn bè lại vừa là khách hàng của Ô Sin, sau khi biết chồng Ô Sin là Ruyzo vốn là ông khách sộp của mình thì vô cùng kinh ngạc và không hết lời chúc mừng, và đòi đôi vợ chồng mới phải khao, Ô Sin chỉ còn cách nhận lời.

Sau đó Ô Sin cùng đi với Ruyzo đến tiệm uốn tóc của cô Taka. Điều làm cho Ô Sin ngạc nhiên là tiệm uốn tóc ngày xưa đông khách như thế, nay đã vắng teo. Vì tiệm vắng khách nên chị em thợ cũ cũng ra đi hết, chỉ còn lại một mình Ritsu làm việc với cô Taka.

Sau đại chiến, không khí xã hội đã thay đổi, kiểu làm đầu truyền thống hầu như đã bị bỏ, mọi người đều làm tóc kiểu phương Tây. Đến nay những người làm đầu kiểu cũ chỉ còn là những cô gái tiếp khách hầu rượu và những cô dâu mới trong ngày hôn lễ.

Đến nay một người kiên nghị như cô Taka cũng phải âu sầu thốt lên: Người đàn bà cần phải có một người đàn ông để dựa dẫm, mới mong có hạnh phúc được.

Trong đời sống Ô Sin cũng có ít nhiều thay đổi. Vì không cần tiền gửi về nhà nữa, Ô Sin đã giảm số khách xuống mức cố định, đưa sức lực và thời gian vào việc củng cố gia đình, đôi lúc cũng ra ngồi ở cửa hàng mong học hỏi thêm một số kiến thức về buôn bán. Ông lão quản lý Masao, không muốn cô nhúng tay vào việc ấy, sợ rằng ông chủ cũng sẽ không hài lòng, nhưng Ô Sin vẫn cứ bướng bỉnh kiên trì bảo rằng một người phụ nữ làm chủ gia đình, cần phải có kiến thức và năng lực để đối phó với mọi tình huống.

Đây là lần thứ hai cô để mắt tới sổ sách, lần trước cô đã thấy có nguy cơ “thâm hụt” và bây giờ lại càng nghiêm trọng hơn. Sở dĩ có sự thua lỗ đó chính là do Ruyzo cố giữ vững quan niệm “bán lẻ là chính”, và cho rằng không bán lẻ thì không bán buôn được, nên đã chịu lỗ trong bán lẻ, mà không chịu chấm dứt ngay đi. Hơn nữa số nợ đọng, không thu hồi được, ngày càng lớn, hàng nhập vào có cùng nghĩa với việc nợ nần kéo dài. Tình hình trước mắt, sở dĩ cửa hàng còn sống được là nhờ vào khoản lãi lờ kiếm được từ khi việc buôn bán còn dễ dàng.

Theo như ông Masao nói, Ruyzo không phải không biết chuyện này, nhưng Ruyzo không muốn có bất kỳ ảnh hưởng nào tới khách mua lẻ, hơn nữa anh hoàn toàn không tán thành việc đàn bà chen chân vào đây. Anh dứt khoát duy trì quan điểm: đàn ông làm việc bên ngoài, còn đàn bà làm công việc nội trợ. Anh không muốn công việc ở ngoài cửa hàng làm phiền lụy đến vợ con, đấy mới chính là biểu hiện tình yêu thương. Do đó, Ô Sin không góp ý kiến với chồng được câu nào, chỉ đành tự mình âm thầm quyết định: Chỉ có một cách là tiết kiệm việc chi tiêu ở ngoài cửa hàng cũng như ở gia đình.

Các cô tiếp viên quyết định ăn mừng cặp vợ chồng Ruyzo và Ô Sin tại quán rượu “Aten”, bạn bè cũ hầu như đều có mặt, cả quán rượu tưng bừng, rộn rã. Đến ngay cả ông lão Masao vốn không biết cười đùa là gì nay cũng vô cùng hớn hở, uống thật say rồi giậm giật chân tay tham gia nhảy múa. Ông lão đã từng phản đối Ô Sin và Ruyzo đến như vậy, trong giờ phút này lại hân hoan tưng bừng chúc mừng ông chủ người mà lão trung thành hầu hạ già nửa đời người, lấy được một người vợ đảm đang, chuyện đó làm Ô Sin vô cùng cảm động, nên đã rót mời lão hết chén nọ đến chén kia.

Chính trong cuộc vui tưng bừng ấy, một nguy cơ đã âm thầm ập đến. Một nhân viên bán hàng đột ngột tìm tới. Giám đốc và quản lý đều đang say mềm, Ô Sin đành ra gặp. Tin tức mà nhân viên bán hàng đó cho biết là: Một cửa hàng bán lẻ với quy mô khá lớn đang gặp nguy cơ lớn, tuy chưa đến nỗi tuyên bố phá sản, nhưng việc đó chỉ còn trong gang tấc.

Tình hình đó cho thấy rõ rằng, nếu cho quản lý và giám đốc tỉnh rượu để xin ý kiến, thì cửa hàng Ruyzo cũng đã bị sụp đổ theo. Trước tình thế nguy cấp đó, Ô Sin lập tức ra ngay một quyết định mà cô biết chắc rằng Ruyzo sẽ không hài lòng: Đi thuê ngay một chiếc xe tải, đồng thời báo cho tất cả nhân viên bán hàng, 6 giờ sáng sớm mai, phải có mặt ở cửa hàng, để cùng đi bốc hàng về!

Sáng sớm hôm sau, tận hơn 9 giờ, mặt trời mọc khá cao Ruyzo và ông lão quản lý mới ra khỏi giường, mới thấy rằng dưới sự quản lý của Ô Sin, trong cửa hàng lẫn trong kho đã được xếp đầy những cuộn vải. Ruyzo sau khi hỏi rõ mọi chuyện, bèn nổi trận lôi đình, đánh Ô Sin một cái tát, ngã dúi vào chân tường, và giữa hai vợ chồng đã xảy ra một cuộc tranh cãi lớn.

Ruyzo cho rằng, là vợ không được phép vượt quyền như thế, và cho rằng Ô Sin không được phép xử sự như thế với khách hàng của mình, Ô Sin thì cho rằng, khi cô ở Kakata, nhà Kagaya đã mấy lần phải cướp thời cơ như vậy mới cứu cho cửa hàng khỏi bị suy sụp theo cửa hàng khác.

Ô Sin không thể nói được rằng mình giỏi hơn chồng vì cô vẫn biết giữ phận làm vợ.

- Cách nghĩ của anh, em rất rõ. Tuy cách nhìn trong việc buôn bán em và anh có cái khác nhau, nay em đã là vợ của nhà Ruyzo, đáng lý ra phải làm đúng như anh chỉ bảo. Em có thể mang hàng trả lại người ta, cùng với lời xin lỗi.

- Biết thế là được, hãy chở hàng đến ngay cho người ta. Anh không thích đàn bà nhúng tay vào công việc của cửa hàng!

Ruyzo hết giận, nhưng cũng chính ngay lúc đó, có một người đồng nghiệp hốt hoảng đến báo một tin vừa nhận được, cái cửa hàng bán lẻ đó đã phá sản, vội chạy đi xem thì thấy, kho hàng hóa của cửa hàng đã bị niêm phong. Các chủ nợ tập chung ở ngoài cửa đang gào thét ầm ĩ, nhưng tất cả hàng hóa trong cửa hàng, không một người nào được phép đụng chạm tới nữa, họ tỏ ý khâm phục vì Ruyzo đã đi trước được một bước.

Ruyzo hiểu ra mọi lẽ, và người bỗng ỉu xìu đi như một quả bóng hết hơi, lánh mặt vào trong phòng nằm vùi. Ông lão Masao cho Ô Sin biết, Ruyzo chẳng phải hổ thẹn vì Ô Sin đã “nhìn xa hơn”, mà chính là vì cửa hàng kia mở rộng kinh doanh, thành lập một xưởng may, sản xuất quần áo may sẵn đại quy mô, đều là do Ruyzo mách nước, và Ruyzo cũng đã bỏ vào đấy một khoản tiền lớn. Xưa nay Ruyzo vốn là người độc đoán, lại chủ quan nên chính Ruyzo cũng là người phải hứng chịu cái thất bại lớn này.

Ô Sin biết rằng, đói nghèo không phải điều đáng sợ, dù có bị ngã xuống đến tầng đáy, cũng sẽ bò lên, và rồi tay không lại gây dựng lại cơ đồ. Điều Ô Sin lo lắng nhất là Ruyzo, anh vốn con nhà giầu, xưa nay chưa nếm mùi thất bại. Nay gặp phải rủi ro, không biết anh có đủ nghị lực để đối phó với chúng không, đây rõ ràng là một thử thách lớn đối với anh và đối với cả Ô Sin nữa.

Đúng vậy, năm 1921 là năm suy thoái trên toàn thế giới, và cũng là năm mà nó dần dần uy hiếp tới tất cả mọi người dân đô thị. Cuối năm đó, cửa hàng gạo đến thu nợ, một cửa hàng lớn như cửa hàng Ruyzo không đủ tiền trả nợ. Ô Sin đành phải bỏ tiền riêng của mình ra trả thay. Thêm vào đó một vài cửa hàng bán lẻ mang hàng đến trả. Trong những năm ấy, những người có đủ tiền mua len dạ may âu phục cũng chẳng còn được bao nhiêu. Ruyzo đi khắp nơi thu nợ, nhưng đều phải tay không trở về, trong cửa hàng hầu như chẳng có việc gì mà làm, tiền nong không đủ trả cho người làm công, đành phải cho cả ba nhân viên bán hàng nghỉ việc.

Đến lúc ấy, Ruyzo mới vỡ lẽ ra rằng mình vốn là người không có khả năng buôn bán.

Đến những ngày cuối năm năm đó. Bỗng em Ritsu tìm tới nhà, nói rằng những ngày cuối năm, những khách hàng làm đầu kiểu Nhật bỗng tăng lên đột ngột, trong năm mới những cô tiếp viên vốn để tóc kiểu phương Tây cũng muốn làm lại kiểu tóc Nhật ít ngày, nên cô Taka không làm sao xoay sở nổi, cô cho đến hỏi Ô Sin xem liệu có thể giúp cô dăm ba bữa được không.

Cô Taka gặp khó khăn, mà thời gian lại không dài, Ô Sin đồng ý ngay sau khi đã được Ruyzo tán thành, cô đến ngay tiệm uốn tóc, khiến cô Taka rất mừng. Thầy trò làm việc suốt ba ngày dòng dã, nên cũng đã giải quyết được mọi công việc bận rộn cuối năm, nhất là đêm giao thừa, phải làm một mạch cho đến sáng mới xong việc. Ô Sin về nhà mệt mỏi gần như không nhấc nổi chân.

Xuân mới năm 1922 đã trở về như thế. Ô Sin đã hai hai tuổi, sau mấy ngày dốc sức làm việc, cô Taka đã đưa cho Ô Sin một cái phong bì lớn với 50 đồng bạc. Nhưng khoản tiền lớn đó đã khiến Ruyzo trách móc Ô Sin. Mình là phận học trò, không nên nhận mới phải đạo. Nhưng đối với Ô Sin, trong lúc tiền trong nhà đã hết, chưa biết moi móc đâu ra, đó cũng là một bổ sung cần thiết. Ô Sin giao cả cho ông lão Masao, do đó mà cũng qua được một cái tết vui vẻ bình yên.

Tuy nhiên viễn cảnh vẫn chưa có gì sáng sủa. Ông lão Masao bắt đầu có ý kết thúc việc buôn bán, trở lại quê nhà. Cứ theo cách nói của ông lão, nơi đây không còn là nơi thích hợp với việc buôn bán của họ nữa. Ông nhà là một điền chủ lớn, về quê cầy cấy làm ăn, đời sống chắc chắn là yên vui thoải mái. Nhất là đối với Ruyzo mà nói, ở Tôkyô mà khổ, chi bằng trở về quê còn hơn.

Đó cũng là một ý kiến hay, nhưng đối với Ô Sin, là điều bần cùng bất đắc dĩ, cô đã quyết tâm ở lại Tôkyô cả đời, cùng gánh vác mọi công việc với Ruyzo dù hay dở thế nào chưa biết. Hơn thế Ruyzo là con trai thứ ba, anh không phải là được thừa kế tài sản, mọi sự chỉ là ăn nhờ ở đậu mà thôi. Hơn nữa nơi quê hương còn bà mẹ chồng đã từng phản đối việc hôn nhân của Ruyzo với Ô Sin đến độ tuyên bố từ bỏ đứa con không chịu vâng lời.

Cuối cùng cô cũng có một kế hoạch: Đến làm việc ở tiệm uốn tóc của cô Taka, ngay cả khi cửa hàng đóng cửa, không buôn bán, thì số tiền chi cũng chẳng phải lo lắng gì nhiều nữa. Vì cái gia đình này của cô và Ruyzo, rồi mở mày mở mặt ra được, do một tay cô duy trì gây dựng lại, không được sao? Ô Sin đến nhà cô Taka trước, sau khi được cô đồng ý, rồi trở về mới tìm cách nói chuyện này với Ruyzo.

Trong khi ấy, Ruyzo, dù mới vừa qua tết, ngày nào cũng ra đi làm một người chào hàng. Nhưng cái số hàng mà Ô Sin chở từ cái cửa hàng phá sản kia về, thêm vào đó là số hàng từ các cửa hàng khác trả lại, xếp đầy trong nhà, trong bếp, vẫn không sao tìm cách bán ra được. Hôm đó Ruyzo cũng kéo lê bước chân mệt mỏi trở về, và vẫn chỉ là công cốc.

- Trời ơi! Những thứ này, em cứu được nó về đúng vào lúc ngàn cân treo sợi tóc, vậy mà vẫn không làm sao bán ra nổi, thật chịu chết. Thời thế bây giờ đã khác rồi, cái thời đại chỉ cần một cú điện thoại gọi là có ngay hàng hóa về đã qua rồi. Chạy khắp nơi cúi đầu, khắp nơi nài nỉ, nói khéo, thế mà... - Ruyzo đột nhiên than vãn.

- Thì thời thế nó thế, sợ gì, cứ dần dần mà anh.

- Nếu chỉ có một mình anh, có đói chết cũng chẳng sao, nhưng bây giờ đã có em, anh không thể vô trách nhiệm với cái tình, cái nghĩa của em. Mệt nhọc một tí, cũng chẳng sao. Anh chỉ lo em khổ.

- Em xin anh đừng nói như thế, dù sướng, dù khổ thì cũng đã đồng tịch đồng sàng rồi, có ai bảo mình không phải là vợ chồng đâu? Cho nên... cho nên anh đừng giận em đã quyết định đến giúp việc cho cô Taka.

-... Ruyzo kinh ngạc.

- Như vậy còn hay hơn chạy ngược chạy xuôi ở bên ngoài. Trước đây anh đã nói, thích làm thì cứ làm, huống hồ đây lại là nghề chính của em.

- Anh phản đối. Làm sao anh có thể để cho vợ mình....

- Không... Anh không nên nói thế. Em làm là vì gia đình của mình, dù có chết em cũng phải bảo vệ lấy cái gia đình này, bảo vệ lấy hạnh phúc của anh và em.

- Nhưng mà...

- Xin anh hãy tha thứ cho em một lần này đi. Em thật lòng trân trọng sự kết hợp giữa em và anh, lấy được anh, em rất vui lòng. Em không cho phép bất kỳ một cái gì phá vỡ nó.

Đó chính là những lời gan ruột của Ô Sin. Cô nghĩ như thế, nên cô có thể điềm nhiên tiếp nhận mọi thử thách của cuộc đời đem lại cho cô.

Tuy nhiên cô có nằm mơ cũng không biết được rằng, do những hành động đó của cô, cô không thấy được, một bàn tay ma quỷ đã vươn ra len lén chụp lên đầu cô. Thực ra cũng chẳng có gì khác hơn là do Ô Sin năng nổ, lại mới có hai mươi tuổi đầu, một thiếu phụ trẻ tuổi chưa từng trải việc đời mà thôi.

13.

Kế hoạch của Ô Sin được thực hiện, trong tiệm uốn tóc của cô Taka, cô đã tỏ ra là một người có tay nghề thuộc loại cao thủ, những người đòi chính tay Ô Sin làm ra vào tấp nập. Quan niệm của cô Taka cũng đã có thay đổi, không chỉ chuyên làm kiểu tóc Nhật Bản, mà tiệm của cô đã kiêm cả kiểu cũ lẫn kiểu mới, làm ăn phát đạt, những người đến xin học nghề cũng ngày mỗi đông, và khách hàng đông đúc như ngày xưa đã dần dần được khôi phục. Do đó dù cửa hàng Ruyzo có đóng cửa rồi, nhưng Ô Sin vẫn thừa sức đảm bảo được sự chi tiêu trong gia đình.

Xưa nay Ruyzo vẫn cho mình là người “đất đế kinh” nay rơi vào tình trạng này, lòng tự trọng bị tổn thương nặng nề, nên quay ra mượn rượu giải sầu, nếu không cũng vùi đầu vào giấc ngủ, chưa hết, còn học thêm cả thói trăng hoa, và biến mình thành con người hung bạo thô lỗ. Ô Sin là người thông minh, nên chẳng bao lâu cô đã nhận ra, cái gút chính là nằm tại bản thân mình. Sự năng động của cô đã tạo ra sự tự ti ở chồng. Nếu cứ tiếp tục như thế này sẽ là tự hủy hoại thân anh, nên chỉ còn một biện pháp cuối cùng là rời bỏ anh mà thôi.

Nhưng khi Ô Sin quyết định ly hôn, thì cô thấy rằng mình đã có thai.

Đứa bé là dòng máu Ruyzo, và cũng là xương thịt của cô. Vì con, cô đành hủy bỏ ý định ly hôn.

Cô còn vứt bỏ cả nghề làm đầu, đem trách nhiệm gánh vác gia đình trả lại cho Ruyzo. Nguồn thu nhập đã bị cắt đứt, sinh kế gia đình rơi ngay vào cảnh thiếu thốn. Ruyzo không biết xoay sở ra sao.

Nghèo khổ vốn là chuyện thường ngày của Ô Sin, nên cô chẳng hề có một chút sợ hãi, cô hy vọng rằng sự khốn quẫn sẽ vực được Ruyzo dậy, mạnh dạn gánh vác trách nhiệm. Quả đúng như vậy. Ruyzo vốn tính thuần lương, cuối cùng đã bỏ được những tính xấu, tìm được một việc làm, bắt đầu một lối sống nền nếp.

Đời sống có được những yên ổn bước đầu, chẳng bao lâu sau Ô Sin lại bắt đầu nghĩ ra việc để làm. Len dạ trong nhà còn chất cao như núi. Chẳng lẽ bỏ mặc cho chúng mục nát đi? Thật phí của. Ô Sin thấy rằng, trong cái hoàn cảnh khó khăn hiện nay, đem bầy nó ra vỉa hè mà bán có khi lại hay, hơn nữa đấy lại là những loại hàng cao cấp ngoại nhập. Cô biết rằng làm chuyện đó Ruyzo và ông lão quản lý sẽ không đồng ý, nên cứ lẳng lặng mang đi một ít đến chỗ những người bầy hàng tập trung ở những bến bãi chào bán.

Việc bán hàng như thế cũng chẳng đến nỗi tồi, sau một thời gian, số hàng tồn kho đó đã được bán vợi đi nhiều, và trong tay đã có được một cái vốn.

Ô Sin bèn nghĩ cách sử dụng số vốn này: May bán quần áo trẻ con.

Chớm thu 1922. Cửa hàng Ruyzo sau một cuộc tân trang, đã hóa thân thành một cửa hàng bán quần áo thiếu nhi.

Ô Sin sớm đã nhận ra một điều rằng: Những quần áo kiểu Tây phương, đã thay thế cho loại quần áo kiểu cũ, ngày một nhiều hơn. Quần áo kiểu Tây phương dễ dàng nhận rõ là nó rất tiện trong mọi hoạt động, đã thế giá tiền lại rẻ. Tất cả xã hội đều đã thay đổi, chẳng lẽ quần áo trẻ con lại đứng yên?

Ô Sin đã thuyết phục được Ruyzo, nhưng có một điều kiện: Nếu thất bại, thì về sau Ô Sin không được nghĩ tới chuyện buôn bán nữa. Thế là ba chiếc máy khâu nhãn hiệu “đôi tay” được mua về nhà, hai người thợ may cũng được thuê đến, còn một chiếc nữa, chính Ô Sin ngồi máy.

Các kiểu dáng quần áo cũng do một tay Ô Sin thiết kế. Đợt thứ nhất năm kiểu, mỗi kiểu mười kiện, năm mươi kiện quần áo trẻ con này sẽ được bầy ra cửa hàng ngày khai trương.

Ô Sin và Ruyzo đã có một quy định: Hôm khai trương cửa hàng, Ruyzo sẽ xin nghỉ việc để phụ giúp một tay, sau đó khoảng độ mười ngày, và trong mười ngày đó số hàng bán được kha khá, coi như sự mở đầu thuận lợi, cứ thế mà làm tiếp. Ngược lại, sẽ coi như tắc đường, cửa hàng nhà Ruyzo sẽ thêm một lần nữa đóng cửa.

Hôm khai trương, Ô Sin và Ruyzo đứng trông nom cửa hàng, còn ông lão Masao đứng ngoài đầu phố phát truyền đơn chiêu khách.

Mấy chị tiếp viên, bạn cũ, ở quán rượu “Aten” cũng đến, không phải để mua hàng, mà tạm thời giúp thêm một chân một tay. Ruyzo đóng vai người bán hàng cũng rất đạt, bán ra được hai kiện rưỡi quần áo, nửa kiện trong đó, chỉ bán được váy.

... Hai bà cháu vẫn nói chuyện không dứt trong một căn phòng sang trọng của một khách sạn lớn đã được hiện đại hóa:

- Bà ơi - Kây nói - Bà thực là một người biết ước mơ. Không! Có lẽ nên nói rằng: Đó là những năm tháng của ước mơ. Không giống như thời đại của chúng cháu, nào giàu có, nào hoàn toàn tự do, và những ngày tháng tương lai đều đã được bày ra trước mắt một cách rõ ràng. Lấy ngay cháu mà nói, tốt nghiệp xong sẽ làm gì? Bét nhất cũng là một anh công chức, rồi lấy vợ, đến khi về hưu đã có lương hưu. Tất cả những cái đó đều đã tính trước được hết. Ôi, thời đại chúng cháu mới là thời đại thật đáng thương.

- Ồ.....Có lẽ đúng thế đấy cháu ạ, bà chẳng hiểu được những cái đó. Cái mà bà hiểu được là cái mà cháu chưa bao giờ chịu khổ; Đã không hiểu được bi thương, giận dữ thống khổ, làm sao hiểu được hạnh phúc? Chỉ có 50 kiện quần áo bầy ra trước cửa hàng bé nhỏ, cũng đã khiến bà vui mừng sung sướng biết bao nhiêu. Đúng thế, cứ như là nằm mơ vậy. Cháu Kây này, chẳng phải bà nói cháu đâu, mà chính bà cũng đã quên đi bao nhiêu mơ ước. Khi đã quen với sự giầu có, thì sự khổ cực sẽ bị lãng quên. Sao bà cũng có thể trở thành người như thế được?......

Ngày khai trương cửa hàng quần áo trẻ em, những tờ quảng cáo cũng lôi kéo được một số khách đến cửa hàng ngay ngày hôm đó, sau đó chẳng còn thấy ai đến nữa, mười ngày đã trôi qua trong nháy mắt. Đúng khi Ô Sin thất vọng nghĩ là đóng cửa hàng vĩnh viễn, không ngờ lại có chuyện may mắn.

Ruyzo nhờ một người bạn đến đặt vấn đề với một cửa hàng bách hóa nổi tiếng trong thành phố, kết quả là cửa hàng đồng ý và cử ngay hai người đến xem. Họ thấy hàng kiểu dáng mới, giá tiền cũng vừa phải nên đồng ý nhận hàng để bán ra qua cửa hàng của mình.

Ô Sin vốn có suy nghĩ khác. Tự mình bỏ tâm bỏ sức ra để may quần áo trẻ con, cô mong muốn bán nó ngay trong cửa hàng của chính mình, chính tay mình giao hàng cho khách, nay như thế thì công mình công cốc.

Nhưng cách nghĩ của Ruyzo cũng là hợp tình hợp lý. Anh cho rằng, hàng tốt hàng đẹp, mà không bán được thì hỏi, tốt đẹp để làm gì? Khách hàng chịu móc tiền trong hầu bao ra, trước hết là họ tin tưởng vào cửa hàng. Hàng kém một tý, nhưng bán ở cửa hàng đã có tín nhiệm thì người ta vẫn cứ mua. Mình vất vả cực nhọc mới làm ra được thứ hàng tốt, nhưng khách hàng không chịu mua cũng chẳng có cách nào làm cho người tiêu dùng biết cái tốt cái đẹp của mình thì lòng tín nhiệm cũng chẳng có được. Đấy là một cửa hàng lớn rất nổi tiếng, quần áo trẻ em nhà mình được treo bán ở đó, cũng đã coi như thành công bước đầu, nên cần phải nhanh chóng giao hàng.

Ô Sin bị thuyết phục. Cô vốn là tín đồ của chủ nghĩa “nhất chồng, nhì giới”, làm sao mà không nghe anh cho được, và sự thực lại đúng như là Ruyzo dự liệu, quần áo của họ trong ngày xuất hiện đầu tiên ở cửa hàng bách hóa lớn đó, đúng vào ngày chủ nhật, nên đã bán được nhiều, khiến cửa hàng phải vội vã cử người đến đặt hàng thêm. Số lượng quá lớn khiến Ô Sin ngần ngại. Trong khi Ô Sin còn đang phân vân không biết tính sao, Ruyzo đã thẳng cánh chấp nhận.

- Ruyzo anh có điên không đấy? - Với nét mặt lo lắng Ô Sin hỏi - Một ngày hai mươi kiện, làm sao may kịp? Thì em vẫn biết rằng có thể mua thêm máy và thuê thêm thợ, nhưng phải là những người thợ giỏi, có tay nghề.

- Đấy là việc của anh - Ruyzo đáp tỉnh bơ - Em cứ yên tâm đi, mọi việc giao cho anh là xong. Rồi em xem, anh sẽ biến cửa hàng Ruyzo thành một nhà hàng may sẵn đại quy mô. Chẳng phải chỉ có quần áo trẻ con, mà còn có quần áo phụ nữ, quần áo các quan chức, nói chung gì cũng có tuốt.

- Trời đất, làm sao mình lại có thể mạo hiểm như thế, mở rộng ra, rồi lỡ người ta không đặt hàng nữa thì sao? Theo em thì cứ mèo nhỏ bắt chuột con, đủ ăn là được!

- Em cần phải dũng cảm lên, sau đây là thời điểm của quần áo Tây, chắc chắn là như vậy. Đại chúng hóa, đó là mục tiêu của mình. Ô Sin chính em đã chỉ rõ cho anh thấy được điều này đấy chứ ai! Em thật là một bà vợ tuyệt vời. Em chịu khổ nhiều quá rồi, lại còn ông lão Masao, và cả đứa trẻ trong bụng nữa chứ, sau này cả nhà sẽ được sống thanh nhàn, mát mặt.

Ruyzo vui vẻ bốc lên làm cứ như trong tay đã có hàng đống tiền. Ngay sau đó ba chiếc máy khâu có nhãn hiệu “đôi tay” được mua thêm, những người thợ mới cũng đuợc thuê về, họ đều là những thợ ở trong những xưởng may khác trước đó. Từ đó, một thế giới hoàn toàn mới mẻ đã mở ra trước mặt Ô Sin.

Ruyzo tính toán không sai. Với sự thiết kế mẫu mã rất thực dụng của Ô Sin, và quần áo may ra luôn luôn thay đổi kiểu dáng, nên có rất nhiều nơi đến đặt hàng, vì thế đến mùa thu năm ấy, phải xây thêm một phân xưởng mới ở vườn sau, và mua thêm năm chiếc máy khâu nữa.

Nhưng... nhưng đến chính thời gian đó, không biết nghĩ ngợi ra sao, các tật xấu của Ruyzo lại bắt đầu lập lại. Mượn cớ giao tiếp kinh doanh, Ruyzo sa đà vào chuyện ăn chơi ở bên ngoài, hôm nào cũng về nhà rất muộn. Ruyzo bảo rằng nếu không như thế làm sao ký được hợp đồng với khách hàng, và trên thực tế thì hợp đồng cũng mỗi ngày một nhiều hơn.

Một buổi tối, Ruyzo cũng về muộn và cũng đã chếnh choáng say. Lão Masao có vẻ giận dỗi, Ruyzo bèn chìa ra một hợp đồng may quần áo đồng phục cho một trường trung học. Ô Sin kinh ngạc là sức sản xuất trong xưởng đã lên đến độ bão hòa, lại thêm một trăm bộ đồng phục này nữa, không có cách nào giao hàng đúng kỳ hạn được.

Trên thực tế thì từ lâu, Ô Sin không ngồi vào máy khâu nữa, nhưng không may, để kịp có hàng giao vào sáng mai cô đành vác cái bụng ngồi vào máy đạp suốt đêm. Bởi vì xưởng may có một quy định: Không làm thêm giờ, đó là chủ trương của Ô Sin, tuyệt đối không để thợ vất vả quá mức.

Ruyzo không nắm được tình hình trong xưởng, nên trong bụng vẫn nghĩ rằng, buổi tối máy vẫn để không, nay chỉ cần bảo chị em làm thêm giờ, sản lượng sẽ tăng lên. Ô Sin ra sức phản đối, chị em vì lao lực quá độ mà chết ra đấy thì sao, cô không muốn trông thấy cảnh chị em phải dòng dã làm đêm chỉ vì muốn thêm được một chút tiền công. Tuy giữa hai vợ chồng cũng nổ ra một cuộc tranh cãi, nhưng cuối cùng, Ô Sin đành chịu nhượng bộ. Đàn bà không nên cản trở sự nghiệp của chồng, ai bảo cô là đàn bà cơ chứ?

Lần ấy ông lão Masao quyết không buông tha cho ông chủ, đợi khi Ô Sin về phòng rồi, ông nghiêm khắc trách móc Ruyzo, những muốn Ruyzo trả lại cái hợp đồng đó.

Trong năm đầu của cuộc hôn nhân, cũng đã xẩy ra không ít chuyện, và cũng đã tới mấy lần Ô Sin cảm thấy không thể sống nổi cùng nhau nữa, nhưng rồi mỗi lần ấy đều suôn sẻ trôi qua, và mỗi lần qua như vậy lại rõ ràng thấy rằng tình cảm vợ chồng càng thêm gắn bó. Nghề nghiệp của Ruyzo phát đạt, đứa bé trong bụng cùng dãy đạp, lớn lên bình thường, ngày làm mẹ cũng chẳng còn xa xôi gì nữa. Còn có gì vui vẻ, vừa lòng hơn thế được không?

Còn có một việc có thể chứng minh rằng Ruyzo ngày càng yêu thương vợ. Cuối năm đó, trong khi Ô Sin đang vác cái bụng lặc là quét dọn nhà cửa để đón mừng năm mới, đột nhiên mẹ từ dưới quê lên. Vì thấy ngày vợ ở cữ sắp tới, nên Ruyzo giấu không cho vợ biết, viết thư mời mẹ vợ lên. Đến ngay một đứa ở, Ô Sin cũng không cho Ruyzo thuê mướn, thì việc gì phải mời mẹ từ dưới quê lên?

Chính Ruyzo đã gửi tiền xe pháo về cho bà, rồi lại ra tận ga đón, để nhận ra được bà, Ruyzo đã gửi đi một tờ giấy trên viết: “Mẹ, rất mong mẹ đến Tôkyô. Con là Ruyzo, con rể của mẹ.” Mẹ lấy tờ giấy đó ra cho Ô Sin xem, lại còn hai tay dâng cao tờ giấy lên, làm đúng điệu bộ lúc qua cửa thu vé.

Bà đã nói:

- Khi đọc tờ giấy ấy mẹ vui, nước mắt cứ trào ra. Đúng là con đã lấy được một người chồng tử tế.

Ô Sin vui đến chảy nước mắt.

- Ô Sin! - Mẹ nói tiếp - Mẹ lại được gặp con như thế này, thật cứ như nằm mơ ấy. Ờ... lần ấy Haru mất, con cũng bị bán đi. Nhưng mẹ không muốn con phải sống khổ cực quá, nên đành phải để con trốn đi. Khi ấy, mẹ nghĩ, hết đời này chẳng được gặp con nữa. Chẳng ngờ, đến Tôkyô lại được gặp con trong ngôi nhà đẹp đẽ thế này. Trời ơi, nếu là mộng, thì mong rằng đừng bao giờ tỉnh lại nữa.

Ô Sin đã có mẹ ở bên mình, nên chẳng còn gì phải lo lắng nữa. Cô vẫn còn nhớ lời mẹ nói, trong thời kỳ mang thai, càng chịu khó hoạt động, sinh nở càng dễ dàng, nên cô vẫn thường xuyên làm mọi việc trong nhà. Khi có một người thợ nào đau yếu, cô vẫn ngồi vào bàn máy thay thế. Hàng hóa bao giờ cũng được giao đúng hạn, đó là chữ tín mà cô vẫn giữ vững. Vào một ngày có một cô thợ may bị sốt nóng, Ô Sin ngồi vào máy thay. Bụng bắt đầu đau, vẫn cứ cố đạp máy. Trước kia mẹ cũng đã từng đau bụng ngày một dữ dội như thế, chỉ đến khi không chịu đựng nổi nữa mới từ ngoài ruộng trở về. Hai đứa con sau cùng đều đẻ rơi ngay ở trên bờ ruộng, chẳng cần đến bà đỡ cũng như phòng đẻ.

Đã đến lúc không sao chịu đựng được nữa, Ô Sin mới từ xưởng máy trở lên nhà. Cô không lê nổi mình lên trên sàn. Mẹ nghe tiếng, mới vội chạy đến, vực cô vào nhà. Khi Ruyzo vội vội vàng vàng chạy đi mời được bà đỡ tới nhà, đứa trẻ đã khóc oe oe.

Mọi việc đều thuận lợi. Ruyzo đã trở thành một người chồng tốt, ông bố tốt. Hãng Ruyzo cũng dần dần có được tín nhiệm. Ô Sin sống hạnh phúc.

Nhưng, gió mưa bất trắc, cũng có thể tràn tới bất cứ lúc nào. Nhất là xã hội còn khá nhiều bấp bênh. Những trận bão tố vần vụ không biết bao giờ ập đến, điều đó Ô Sin hai ba tuổi làm sao dự đoán trước được.

14.

Sau khi sinh nở sức khỏe của Ô Sin hồi phục rất mau.

Hôm “ăn mừng đầy tuần cữ” cô đã trở dậy được và vào bếp giúp mẹ công việc bếp núc. Ruyzo đặt tên con là Iu (Hùng), rất nhiều bạn cũ đều có mặt, cô Taka, em Ritsu, các chị em ở quán rượu “Aten”, thêm vào đó là anh Kien người bạn tứ xứ giang hồ mà Ô Sin đã quen trong những ngày đi bán hàng vỉa hè. Mọi người vui vẻ chúc mừng, và Ô Sin bị bao vây, giữa đám bạn bè thân thiết ấy, cô cảm thấy vô cùng vui mừng và sung sướng.

Thêm một tuần nữa trôi qua, Ô Sin đã trở lại công việc cũ của mình, mẹ cũng dự định trở về quê. Ở quê mẹ chỉ còn người con trai và nàng dâu lạnh nhạt vô tình, chắc chắn mẹ phải sống những ngày buồn khổ. Ô Sin nài nỉ mẹ ở lại với mình, nhưng mẹ không chịu. Làm khách bao giờ cũng chỉ là làm khách, chẳng thể yên tâm được, hơn nửa ở quê cũng cần sự có mặt của bà biết đâu cô út, thằng thứ bất chợt trở về, và dù sao Ô Sin cũng cần có một nơi gọi là nhà mẹ đẻ, đó là ý kiến của mẹ, Ô Sin đành phải để bà trở về quê.

Tiếp theo, ông bố chồng của Ô Sin lại đột ngột xuất hiện, ông nhận được thư của lão Masao nên mới lặn lội đường sá xa xôi lên đây xem mặt cháu. Sự vui mừng của ông chẳng sao nói hết, cửa hàng cũ đổi thành cửa hàng quần áo may sẵn, ông cũng cho rằng rất có tiền đồ. Nhưng ông cũng đem lại một tin tức xấu: Bà mẹ chồng vẫn chưa chịu tha thứ cho nàng dâu.

Do ông bố chồng giúp thêm, Ruyzo bắt đầu một giấc mộng mới, tăng máy khâu trong xưởng của mình lên ba chục cái. Ông cho vay thêm 2.000 đồng, đủ để xây dựng một công xưởng mới. Còn đất cát? Ruyzo quyết định đi vay thêm để mua.

Ô Sin không thể không lo lắng vì cái kiểu công tử bốc giời đó của chồng.

- Ô Sin ạ, anh không đưa hãng Ruyzo này thành một xí nghiệp thuộc loại nhất hạng là không xong. Anh muốn cho mẹ anh ở nhà biết rằng, cái sự nghiệp này chính là do em tất cả. Sau đó rồi sẽ có một ngày, anh và em đem Iu đường hoàng về gặp mẹ.

- Anh làm mẽ với mẹ thì thật buồn cười. Ba người chúng mình, yên ổn ở đây, mới là điều quan trọng. Còn cần gì khác nữa?

- Ô Sin ơi, đâu có phải anh định khoe mẽ với mẹ, mà anh muốn làm mẹ vui lòng. Để mẹ hiểu rằng anh lấy em, là đúng. Rồi em xem, nhất định anh sẽ làm tới, sau đó sênh sang vinh quy bái tổ.

Trên Ruyzo có hai người anh trai, dưới còn một cô em gái, mẹ anh ít chú ý đến anh, nên ngay từ bé đã giao cho ông lão Masao trông nom đến lớn. Trong đáy sâu tâm khảm của Ruyzo, vẫn khát khao tình mẹ.

Ruyzo bắt đầu bận bịu trong công việc xây dựng một công xưởng đại quy mô. Trong lòng Ô Sin vẫn còn nhiều áy náy không yên, như đã hiểu được những khát vọng trong lòng chồng, cô còn biết nói sao?

Một hôm cô Kayô đến, theo Kayô nói, cô thay mặt bà nội đến chúc mừng Ô Sin. Nhưng Ô Sin cảm thấy đấy chỉ là cái cớ, bên trong chắc còn chuyện khác.

Quả đúng như vậy, Kayô sở dĩ từ Kakata đến Tôkyô thứ nhất vì chồng tuy vẫn sống nhăng nhít ở bên ngoài, nhưng đã trở thành một nhân vật không thể thiếu được trong gia đình Kagaya. Khi đã không đẩy được anh ta đi, thì cô phải đi thôi. Thứ hai là vì có tin của Kôta. Những năm gần đây, nhiều nơi thành lập những tổ chức Nông Dân, những hoạt động không còn phải giữ bí mật nữa Kôta cũng không còn là nhân vật nguy hiểm bị quan chức truy lùng như trước, bố mẹ ở nhà cũng đồng ý tiếp nhận anh trở về, Kayô bảo, cô đến Tôkyô là để gặp anh, anh là chỗ dựa duy nhất của cô, nên cô có ý định không trở về Kakata nữa.

- Tính thế sao ổn? Sau khi chị đi, nhà Kagaya sẽ như thế nào? Có sợ rằng như thế là quá liều lĩnh không?

- Chị còn nhắc tới nhà Kagaya làm gì! Lẽ nào chị không nhớ rằng tôi đã vứt bỏ tất cả để trở về lấy chồng vì nhà Kagaya sao? Nhưng đến nay tôi đã thấy rõ, đó là một sai lầm nghiêm trọng. Tôi nhất định phải sống theo ý thức của mình. Ô Sin ạ, cái mối tình này của tôi, chắc chị không hiểu được, bởi vì chị hạnh phúc thế kia mà!

- Không, không phải thế cô Kayô ạ, chúng tôi cũng đã từng phải vượt qua bao nhiêu dông bão, sấm sét. Lấy nhau xong, chúng tôi vẫn phải khuyến khích nhau, chung lưng đấu cật cùng nhau, mới xây dựng được một gia đình. Chính chị cũng vậy, chỉ cần...

- Ôi, chị Ô Sin, chị không hiểu được cái lão ấy đâu, tôi thấy anh chị còn bàn bạc với nhau, và tìm cách thuyết phục lẫn nhau, như thế mới là vợ chồng chứ. Còn tôi với lão ấy, không sao có thể chuyện trò với nhau được, việc ở ngoài cửa hàng lại càng không được có một tí ý kiến nào. Khác hoàn toàn với anh Kôta, tôi với anh Kôta không có chuyện gì là không nói với nhau, nhiều khi anh còn rất vui vẻ nói cho tôi nghe đủ thứ... thế mới là vợ chồng chứ.

Như vậy là Kayô ở lại nhà Ruyzo, và chẳng bao lâu sau đã gặp lại Kôta.

Nhưng, điều làm Kayô hoàn toàn không thể ngờ được là Kôta tới gặp Kayô, chẳng qua chỉ để nói một lời xin lỗi mà thôi. Giấc mộng của Kayô trong phút chốc đã tan vỡ như bong bóng xà phòng.

Đối với Kayô mà nói, đây là một đổ vỡ nghiêm trọng. Trong phút chốc đã ngập chìm vào trong cay đắng.

Nhưng Kayô vốn là người thông minh, cô vục mặt vào trong đau khổ một ngày và một đêm, rồi cũng nghĩ ra:

- Ô Sin ạ, cuối cùng tôi nghĩ rằng tôi chỉ là một con bé ngốc nghếch. Người mà Kôta yêu chính là chị. Hôm qua trước lúc gặp tôi, anh ấy đã trò chuyện với chị. Thực ra tôi bỏ nhà ra đi lần thứ nhất, tôi cũng đã biết điều này. Nhưng tôi cứ cho rằng, dần dà rồi anh cũng sẽ hiểu được lòng tôi.

- Chị Kayô, chị còn nhắc tới chuyện ấy làm gì?

- Tôi đã tỉnh mộng ra rồi. Tôi phải trở về, phải làm một người kế nghiệp nhà Kagaya chính thức. Còn cái lão kia, tôi sẽ không để lão qua mặt mọi người mãi như thế nữa. Tôi sẽ chăm nom chu đáo, bà nội và cha mẹ tôi, tôi không thể để mọi người phiền lòng vì tôi mãi được, và con cái, tôi cũng phải sinh hạ lấy vài đứa.

- Ôi! Có một đứa con, mọi thứ thế gian này đều đổi khác.

- Xem chị bú mớm cho con, săn sóc con, tôi nghĩ, tôi cũng cần phải có một đứa con. Nếu tôi không có con. Nhà Kagaya sẽ trở thành cái tổ con tò vò. Tôi không cho phép như thế. Tôi phải bảo vệ dòng họ Kagaya. Ngoài dòng họ Kagaya tôi không còn gì khác. Tôi vui mừng vì đã gặp lại Kôta, tôi đã từng yêu anh ấy, nhưng chỉ là yêu đơn phương, thì đã sao nào? Có điều, tuổi thanh xuân của tôi đến đây coi như là kết thúc, và cũng chẳng cần ngoảnh đầu lại, nhìn nó làm gì!

Tiễn Kayô đi rồi, Ruyzo và Ô Sin thở phào nhẹ nhõm. Một bên dù sao cũng đã là gái có chồng, còn một bên lại tham gia những cuộc vận động nông dân, một nhân vật lúc nào cũng có thể gặp tai ương, một đôi như thế nếu không cẩn thận sẽ gây nên đổ vỡ không sao hàn gắn được, vợ chồng Ô Sin không lo lắng, hoảng sợ sao được. Kayô ra đi, coi như giải quyết xong một chuyện.

Nhưng về phía Ruyzo mà nói, công việc to lớn nhất là xây dựng công xưởng mới, đất cũng đã mua được bằng tiền đi vay, nhưng số tiền vốn xây dựng đã vượt qua dự kiến ban đầu nhiều lần, rất nhiều lần.

Nhà xưởng trước hết phải thật tối tân, thông gió ánh sáng đều phải đầy đủ, thiết bị vệ sinh cũng cần phải tính đến, Ruyzo còn chạy theo mốt, phải gọi đó là “phòng trang điểm”. Lại còn phải xây dựng nhà ngủ cho các cô gái từ các vùng nông thôn tới, ngoài ra còn phải có cả “phòng nghỉ” phòng học tập, để đề phòng các cô gái có muốn học hành thêm một cái gì đó thì cũng có nơi có chốn. Ruyzo phải khắc phục cái cảm giác âm u, ảm đạm xưa nay của các công xưởng. Việc làm đó cũng dễ hiểu, vì Ruyzo chịu ảnh hưởng đó của Ô Sin, cho rằng, mỗi đồng xu mà hãng kiếm được, đều là có bàn tay của nữ công nhân đóng góp vào, cho nên không tạo hoàn cảnh tốt cho họ không được.

Ruyzo đã chạy vạy mất tròn nửa năm giời vì những việc đó. Đốc thúc xây dựng, xoay sở tiền nong còn thiếu, tất cả chỉ có một mình cáng đáng. Thật chẳng uổng công vô ích, ngày khánh thành cũng đã định xong: Ngày mồng 1 tháng 9 năm 1923. Ngày đó cũng chính là ngày kỷ niệm một năm cửa hàng Ruyzo chuyển sang bán quần áo may sẵn.

Một khu công xưởng kiểu mới hai tầng, với đầy đủ những thiết bị tối tân, có phô trương một tý cũng là điều cần thiết. Tiệc mừng buổi trưa đã được bầy ở trong phòng công xưởng mới. Tân khách, đại biểu đông như nước, tấp nập ồn ào. Những người bạn cũ ở tiệm uốn tóc và tiệm “Aten” đều có mặt đông đủ.

Chính ngọ, đang lúc mọi người đang vui vẻ tưng bừng. Đột nhiên một sự kiện kinh thiên động địa đã ập tới.

Đầu tiên là những tiếng động từ xa tới gần. Nói thì chậm nhưng sự việc đổ đến rất nhanh, cả xưởng máy cũng theo đó rung động mạnh, tiếp theo đó là tiếng đồ vật loảng xoảng va vào nhau, mọi người bắt đầu gào thét kinh hoàng. Có người bị quăng ngã xuống sàn, không sao bò dậy được nữa. Cửa bắt đầu bị vỡ, những mảnh kính lả tả rơi xuống như tuyết bay.

Động đất!

Ô Sin đang định từ gác hai xuống tầng dưới, tuy đã nắm chặt lấy lan can, mà vẫn bị quật ngã xuống, rồi ngất đi trên sàn. Ruyzo vội bế Ô Sin ra bên ngoài nhà, và bảo mọi người chạy tới những bãi đất trống đề phòng động đất còn tiếp diễn.

Lâu lắm Ô Sin mới tỉnh lại được. Nhưng nỗi lo lắng nhất vẫn là Iu và ông lão Masao đang ở trong nhà, cũng may mà thân thể Ô Sin không việc gì. Hai vợ chồng vội vã chạy về nhà.

Trên đường, động đất vẫn tiếp diễn, những ngôi nhà đổ đếm không xuể, mặt đất rạn nứt khắp nơi, một số nhà bốc cháy. Đó là “trận động đất ở Tôkyô” làm kinh hoàng thế giới.

Ruyzo và Ô Sin chạy thục mạng về cửa hàng, hai người đứng sững, cả cửa hàng lẫn nhà ở đều đổ sập gần như không còn nhận ra được nữa.

- Iu! - Ô Sin thét lên, định xông thẳng vào nhà.

- Không được! - Ruyzo ôm chặt lấy Ô Sin thét to: - Nguy hiểm lắm, để anh vào xem sao. Em hãy bình tĩnh lại đi.

Ô Sin giãy giụa, và như một người điên xông vào nhà, Ruyzo đành phải đi theo. Thỉnh thoảng vẫn có những trận động đất mới, mọi vật vẫn rơi đổ ầm ầm. Ruyzo không rời Ô Sin một bước. Trong nhà không có chỗ len chân vào nữa. Kêu gọi hồi lâu cũng chẳng có ai đáp lời, tưởng như ông lão đã địu được đứa bé chạy ra ngoài. Nhưng nhìn kỹ, mới thấy một cánh tay lộ ra dưới tấm trần nhà và cây xà đổ.

Đó chính là ông lão Masao.

Ruyzo vội vã bật tấm trần nhà lên. Và chính trong lúc đó, bỗng vang lên tiếng khóc thét của đứa bé.

Đó là Iu!

Ông lão Masao đã lấy tấm thân già nua của mình che đỡ cho đứa trẻ, khiến Iu không hề bị sây sát một tý nào. Đến lúc ấy, Ô Sin như sực tỉnh vội ôm chầm lấy con.

- Không bị... Không bị thương tích gì! Ôi Iu con dứt ruột của mẹ! Ôi, ôi, anh ơi, anh xem, cười, Iu cười này!

Ruyzo cố gắng bế ông lão Masao ra ngoài, sau đó áp tai nghe ngực ông.

- Ông Masao... - Ô Sin gào khóc - Ông Masao thế nào rồi?

Ruyzo lắc đầu.

Ô Sin cầm lấy tay ông lão, gào khóc thống thiết:

- Ông Masao... tay ông lạnh quá...

Khi ấy, có những tiếng vọng tới từ xa.

- Khắp nơi đang cháy to, tất cả mọi người hãy ra công viên nhà ga lánh nạn.

Tiếng nói vừa dứt, đã thấy một người lao tới, đó là một viên sĩ quan cảnh sát. Ruyzo nhờ giúp một tay, kéo ông lão ra. Nhưng người sĩ quan thấy ông lão đã chết, thúc giục họ hãy bỏ đấy mà chạy đi.

- Sao lại có thể như thế được? - Ruyzo bực bội nói - Dù chết rồi cũng không được vứt bỏ như thế.

Nói xong Ruyzo ôm lấy xác ông lão.

- Người sống còn quan trọng hơn. Nhìn kia kìa đám cháy đang tràn đến đây. Đây là cuối gió, chạy cho nhanh kẻo lại không kịp đâu, đã chết hàng trăm hàng ngàn người rồi kia, làm sao mà giải quyết kịp ngay được. Thôi, chạy đi, nhanh lên.

Ruyzo và Ô Sin vẫn không nỡ bỏ đi.

- Còn chưa chạy sao! Đồ đạc cũng vứt bỏ, không mang đi được đâu, nếu không, chết cháy hết bây giờ. Chạy đi, nhanh lên!

Người sĩ quan nói xong cũng vội vã bỏ đi. Tình hình cũng đã rõ ràng rồi Ruyzo đành đi tìm một cái khăn trải gường, phủ lên thi thể của ông lão Masao.

- Thế, thế coi sao được? - Ô Sin cũng tỏ ra lúng túng.

- Chẳng còn cách nào khác nữa đâu. Ông lão hy sinh thân mình cứu lấy Iu. Vạn nhất mà Iu có làm sao, ông Masao cũng không nhắm mắt nổi đâu. Đi thôi.

Ruyzo ôm lấy Iu, rồi bước đi:

- Ô Sin nhớ theo sát gót anh.

Ô Sin dùng dằng bước, thỉnh thoảng lại quay đầu lại gào thét. Nhưng cuối cùng, không thể không chạy. Ô Sin chạy trốn giữa đám người rối loạn đông như kiến.

Giống như trong một cơn ác mộng kinh hoàng, Ô Sin thấy mình như đang trôi đi trong địa ngục. Ruyzo và Ô Sin trong nháy mắt đã mất tất cả, nhưng ngay trong lúc rối loạn ấy, họ vẫn chưa hề cảm thấy điều này.

15.

Trận động đất ở Tôkyô đã cướp đi không biết bao nhiêu sinh mệnh và tài sản. Hai vợ chồng Ô Sin và Ruyzo cũng đã mất đi tất cả. Giấc mộng họ đã thực hiện với bao nhiêu nỗi khó khăn nay đã hoàn toàn sụp đổ. Đường đi của họ đã bị tắc nghẽn, chỉ còn một con đường duy nhất là trở về quê chồng.

Ô Sin nghĩ tới bà mẹ chồng mà thấy tim mình đông cứng lại. Mẹ Ô Sin từ quê nhà lên thăm con gái và con rể cùng cháu ngoại, thấy tất cả đều an toàn, cũng yên tâm, nhưng thấy con cố tình ở lại Tôkyô thì bà đem các đạo lý tứ đức tam tòng cùng phu xướng phụ tùy ra khuyên con gái phải về nhà chồng. Trên thực tế, tiệm uốn tóc của cô Taka cũng đã bị cháy sạch, nên Ô Sin có muốn tìm được việc làm để duy trì cuộc sống trước mắt là điều không có khả năng. Với tình hình vạn bất đắc dĩ đó. Ô Sin đành nhận lời về quê chồng.

Thật khó có thể dự đoán trước được rằng, ở nhà mẹ chồng, ngoài ông bố chồng ra, không còn một người nào nhìn Ô Sin bằng con mắt tử tế. Đặc biệt là mẹ chồng, khinh ghét cô ra mặt, coi cô như người đê tiện hèn hạ nhất trong nhà, ba bữa cơm đã không cho ăn no, còn suốt ngày bắt cô làm việc nặng nhọc như phá đá khai hoang. Do đời sống khổ sở cùng cực như thế, nên giữa hai vợ chồng cũng thường xẩy ra những vụ cãi lộn, cuối cùng phải chia phòng ở riêng.

Năm 1924 cũng đã tới. Cô em chồng vừa xuất giá về thăm mẹ, cả nhà vui vẻ đoàn viên, cười cười nói nói, nhưng Ô Sin không được phép tham gia vào những cuộc vui đó. Nhưng Ô Sin cũng có một tin vui: Cô Taka vẫn ở Tôkyô gửi thiếp đến chúc tết, cô cho biết, tháng 3 này cô sẽ mở lại cửa hàng. Có được tiệm uốn tóc Taka, cuộc sống có chỗ dựa! Ô Sin thầm lén quyết định: Mùa xuân tới, sẽ từ bỏ cái gia đình này, chạy cho thật xa, không bao giờ ngoảnh đầu lại nữa. Trong đáy trái tim cô bắt đầu có một ngọn đèn le lói.

Bên hàng xóm có chị Tahoa, là người bạn duy nhất của Ô Sin. Vì trước đây chị đã từng phải làm những công việc của kẻ hèn mọn nên cũng bị ngược đãi ở nhà mẹ chồng. Vì chung cảnh ngộ nên hai người hay qua lại trò chuyện, an ủi lẫn nhau, khuyến khích giúp đỡ nhau trong bước đường hoạn nạn này. Rồi một hôm, chị đã tự tử vì không chịu nổi sự dày vò và ngược đãi của gia đình nhà chồng nữa. Nhưng không chết, Ô Sin thấy cảnh ngộ của chị cũng thật đáng thương, nên Ô Sin quyết định, khi đi trốn, rủ chị cùng đi.

Ngày hẹn của hai người đã tới, khi Ô Sin bế con lẻn đến chỗ hẹn, thì người đợi Ô Sin ở chỗ hẹn ấy, lại là Ruyzo, chồng cô.

Nguyên do là, chị Tahoa thấy Ô Sin đang có mang, sợ rằng Ô Sin một thân một mình ở Tôkyô, lại phải nuôi hai đứa con, không đủ sức, nên đã bội ước, mách lại với Ruyzo, chuyện đi trốn.

Hai vợ chồng tranh cãi một trận kịch liệt, và gây chuyện giành giật đứa con. Trong lúc bực bội Ruyzo đã đẩy ngã Ô Sin, đập vào gốc cây, toạc vai, rách cổ, bị thương nặng, máu chảy như suối, ngất đi.

Ô Sin được khênh về nhà, người tuy đã tỉnh, nhưng Ruyzo nghiêm cấm cô không được nói ra nguyên nhân bị thương, nếu không mọi người, nhất là mẹ chồng, sẽ còn đối xử với cô khắc nghiệt hơn. Quả nhiên bà mẹ chồng vô cùng bực bội với việc Ô Sin bị thương nặng một cách vô cớ. Rồi suốt ngày ra rả, day dứt, trong nhà mất đi một lao động, khiến người khác phải làm thay. Chỉ có ông bố chồng là dám nói vài lời bênh vực Ô Sin.

- Còn có gì xúi quẩy hơn thế nữa không? - Bà mẹ chồng rít lên - rồi lại tiền bác sĩ, tiền thuốc, số tiền ấy cũng chẳng nhỏ nhoi gì. Ruyzo cũng phải ở nhà trông nom nữa. Trong nhà cứ như có ma ám ấy, thật hết cách!

- Trời ơi! Cứu được một người phúc đẳng hà sa - Ông bố chồng nói - Ô Sin đâu phải tự nó thích như vậy, bà nói ít đi một tí có được không? Để cho nó yên nghỉ một chút, có thế mới gọi là gia đình chứ.

- Dào! Sao ông cứ bênh nó chằm chặp thế. Nghĩ mà xem; nếu nó bị thương trong lúc công việc lên xuống thì lại đi một nhẽ, đằng này đương yên đương lành, lại đùng đùng bị thương, ai mà chịu nổi cơ chứ. Ruyzo cũng vậy, Ô Sin cũng thế, đứa nào cũng lúng ba lúng búng nói chẳng ra lời.

- Thì thường ngày nó chẳng đầu tắt mặt tối đó sao.

- Tôi chẳng nói đến chuyện ấy. Nhưng cái loại đàn bà con gái ấy, không đáng vào làm dâu cái nhà này. Có điều nó chẳng có chỗ nào khác nên tôi chưa tống cổ nó khỏi nhà đấy thôi. Nếu khó chịu với cái nhà này, thì bước lúc nào cũng được. Còn Iu, tôi trông nom lấy. Ruyzo con hãy tính xem.

Những lời nói ấy chính là sự xỉ nhục nặng nề nhất đối với Ô Sin, nhưng Ô Sin ngoài việc nhịn nhục ra, không còn cách nào khác. Điều cô khó nín nhịn nhất lại là chồng cô, nhưng ở anh, mẹ anh bao giờ cũng là tối thượng. Anh luôn luôn cho rằng, đã đi làm dâu, tất phải chịu đựng sự trái khoáy nghịch chiều, tranh thủ được sự quý trọng của mẹ chồng, đó mới là nàng dâu tốt còn không thì thôi, đừng nói làm gì.

Cảnh Ô Sin ở nhà chồng, càng ngày càng tồi tệ khắc nghiệt hơn. Nghỉ ngơi ngót mười ngày, vết thương cũng đã đỡ, nhưng Ô Sin thấy cánh tay phải mình tê dại hẳn đi, chẳng còn đủ sức bế con nữa, làm công việc bếp núc, cũng không sao cầm nổi con dao. Thêm một số ngày nữa, sức khỏe vẫn chưa khôi phục được hoàn toàn, bà mẹ chồng lại xỉ vả như dứt từng miếng thịt.

Ruyzo nói với mẹ, Ô Sin có thể làm được công việc thêu thùa may vá, Ruyzo có ý tìm những công việc nhẹ cho Ô Sin làm, nhưng nào ngờ, đến cái kim Ô Sin cầm cũng không vững nữa. Bà mẹ chồng lại rủa xả là đồ thối thay, lười như hủi, không chịu mó tay vào việc gì. Ô Sin đành phải tự nguyện đi làm đồng, nhưng đến cái cuốc cô cũng không nhấc nổi.

Đến ngay Ruyzo cùng đi làm đồng với Ô Sin cũng lầu bầu.

- Lạ thật, việc nhẹ không làm được, đến việc nặng cũng không làm được, mà vết thương thì khỏi hẳn rồi? Em phải cố lên một tý mới được, nếu cứ co ro cúm rúm thế, lấy sức lực đâu ra. Chả trách mẹ dằn vặt cho là phải: Như vậy em còn nghe chưa đủ sao? Anh không tin là tay không làm gì được, mà chính là em không muốn cử động đấy thôi. Mẹ cho rằng em giả vờ, là lười biếng và anh cũng bị mắng lây... ôi, ôi...

Ô Sin còn biết nói sao? Cô cũng chẳng còn sức đâu mà biện bạch nữa, tiền đồ là cả một vùng đen thăm thẳm. Đã mấy lần cô định báo cho Ruyzo biết là mình đã có thai, mà vẫn không nói được. Khúc ruột mới sinh ra trong bụng, cũng đã được năm tháng rồi, nhưng cô biết rằng nó chẳng được chúc mừng, chẳng được chờ mong, vậy nói ra có ích gì?

Đã một tháng kể từ ngày bị thương, vết thương đã khỏi hẳn, nhưng cánh tay phải vẫn chẳng nhúc nhắc được mặc dù Ô Sin đã hết sức cố gắng mà công việc cũng chẳng được bằng nửa người khác.

Vẫn chỉ có một mình ông bố chồng thông cảm được với cô, mặc cho vợ phản đối, ông vẫn đưa Ô Sin lên phố nhờ một thầy lang xem hộ.

Đã không động đến thì thôi, nay động đến lại càng thêm rách việc. Thầy lang chẳng tìm ra được bệnh gì, vết thương đã khỏi, khó mà có thể mắc chứng tê liệt.

Kết quả như thế, càng là cái cớ tốt cho bà mẹ chồng, bà buộc con trai phải bỏ vợ! Lý do của bà là: một người đàn bà như thế, không thể chứa chấp lâu hơn ở cái nhà này được nữa, bà buộc con trai phải nói chuyện này với vợ, còn nếu như không mở miệng ra được, bà sẽ lấy quyền mẹ chồng mà nói, nhưng có một điều kiện: Đứa con phải để lại.

Buổi tối Ô Sin về phòng mình, thử cố thắt cho mình chiếc thắt lưng bó bụng. Đứa bé đã năm tháng rồi, không bó bụng không xong, chị Tahoa biết Ô Sin không tự khâu lấy được, nên chị đã khâu một chiếc, lại đem ra miếu thắp hương đâu đấy rồi mang lại cho. Nay Ô Sin muốn tự thắt lấy, nhưng tay Ô Sin đâu có chịu nghe lời, đến một cái thắt lưng bó bụng cũng không thắt nổi. Trong khi Ô Sin đang trốn ở trong phòng loay hoay với việc ấy, đột nhiên mở cửa Ruyzo bước vào. Ô Sin định giấu chiếc thắt lưng đi, nhưng không kịp nữa.

- Ô Sin ... Em làm sao... Lại có... rồi sao!?

- Vâng... - Ô Sin biết không thể giấu giếm thêm được nữa, - được năm tháng rồi. Không bó bụng không được. Nhưng tay em ... trời ơi...

- Sao em không nói sớm? - Ruzyo đóng cửa lại. - Việc quan trọng như thế, sao em không nói với anh. Anh không làm sao hiểu em được nữa.

- Có con, nhưng có ai mừng gì đâu? Thêm một đứa, thêm phiền, thêm một miệng ăn chỉ khổ anh thôi. Ít ngày nữa chắc cũng chẳng còn giấu giếm nổi nữa, nhưng trước ngày đó, tốt nhất vẫn là làm giảm phiền lụy cho anh được tý nào hay tý ấy.

Ruyzo im lặng.

- Hơn nữa, - Ô Sin nói tiếp. - Em cũng chẳng muốn ai phải lo lắng thay em. Đứa con thứ hai của em, em có thể tự lo lắng lấy hết. Nếu không chị Tahoa sẽ giúp em. Nên anh chẳng cần phải lo lắng gì, tạm thời không nên cho mẹ và mọi người biết vội.

- Quỷ quái thật - Ruyzo nói - Ô Sin ạ, anh nghĩ như thế không ổn đâu. Theo anh có khi em về bên nhà sinh con cũng hay. Mẹ sẽ trông nom cho em, và em đỡ được những việc nặng nhọc.

- Thế sao được. Bên ấy bây giờ là nhà của anh cả và chị dâu. Nếu như em còn làm lụng được, về đó cũng chẳng sao. Nhưng với một người không cất nhắc nổi tay như em, chả có cách gì mà ở lại đó được. Ruyzo, lẽ nào anh cũng muốn đẩy em đi?

- Anh đâu có ý như thế. Anh chỉ nghĩ rằng, như vậy có thể làm cho em đỡ khổ được một phần. Vả lại chính em cũng muốn ra đi kia mà!

- Lúc ấy là lúc ấy, em có thể kiếm sống được ở tiệm uốn tóc của cô Taka. Bây giờ em tàn phế thế này, chỉ đành nấn ná lại đây thôi. Em còn có thể sống được là vì còn có anh. Anh là cha của những đứa trẻ, chúng không dựa vào anh, còn biết dựa vào ai? Anh cứ để em sinh nở ở đây. Em sẽ cắn răng vào mà sống. Rồi tay em cũng sẽ khỏi dần và sẽ giảm bớt được gánh nặng cho anh.

- Ô Sin... đưa đây anh thắt giúp em. Nó là ... con anh mà. Đúng vậy, anh không chăm nom nó, ai chăm nom? Nếu em đã quyết chịu đựng, em cứ ở lại đây mà sinh nở thôi. Hai người dựa vào nhau, có thể chịu đựng nổi mọi chuyện.

Từ đấy, Ô Sin và Ruyzo, đã từng có thời kỳ lạnh nhạt với nhau, lại bắt đầu hòa hợp trở lại. Nhưng chuyện ấy trong mắt bà mẹ chồng lại cứ như chuyện trêu tức, bà đã cật vấn con trai xem đã nói chuyện ly hôn với vợ chưa.

- Mẹ ạ, con không thể để Ô Sin trở về nhà mẹ đẻ được. Cô ấy là vợ con, và cũng là mẹ của Iu, chẳng có lý do để đuổi cô ấy về nhà mẹ đẻ.

- Này, con nói gì đấy? Nó là một người bỏ đi, một người đàn bà vô dụng, còn giữ lại ở nhà này làm gì. Như vậy ai chịu được?

- Cô ấy cũng đang cố gắng đấy chứ ạ. Tất cả là tại bị thương, chứ cô ấy đâu có muốn thế, và càng không phải người lười biếng. Chúng con ăn cơm, chúng con làm việc chứ có phải ăn không của nhà đâu. Cô ấy là người vợ mà con tự lựa chọn, nên con phải có trách nhiệm.

- Anh có trách nhiệm? Nói thế không sợ người ta cười cho thối mũi ra sao? Đến ngay con nó, nó còn chẳng trông nom được nữa là.

- Mẹ ạ, mẹ cứ đưa trả Iu lại cho cô ấy, cô ấy có thể tự trông nom được. Trước đây cô ấy vẫn tự trông nom lấy, ra đồng cũng có thể địu đi, chẳng sao cả.

- Đâu có thể như thế được. Iu là máu thịt của nhà này, mẹ không thể giao nó cho một người đàn bà bị liệt tay.

Bà mẹ chồng tuy ghét bỏ con dâu, nhưng đứa con do con dâu sinh ra, bà lại yêu quí vô cùng.

- Ô Sin là mẹ của Iu, khi Iu còn sống ở nhà này, thì Ô Sin không thể sống ở nhà nào khác. Con không thể để cho đứa con mất mẹ được. - Ruyzo nói vậy.

Cuộc cãi vã giữa hai mẹ con không bao giờ kết thúc được, nhưng ông bố chồng cũng đã có ý kiến.

Ông cho rằng, Ô Sin đã quyết tâm lưu lại đây, thì việc gì phải đuổi cô ấy đi. Cô ấy còn trẻ, tay cũng sẽ khỏi dần. Bà mẹ chồng muốn bác lại, nhưng ông lão vẫn được tiếng là sợ vợ, nhưng đột nhiên ông lão biến sắc mặt, hừ lên một tiếng nghiêm khắc:

- Không nói chuyện lôi thôi nữa. Từ nay về sau, việc Ô Sin, không cho phép ai nhắc tới nữa.

Số phận của Ô Sin như thế là tạm thời được ổn định. Nhưng tiền đồ vẫn chỉ là một vùng đen tăm tối, nhưng có thể níu giữ được chồng cũng là điều làm cho cô vô cùng hoan hỉ.

Nhưng đó chẳng qua chỉ là một phút yên tĩnh tạm thời. Chỉ mấy hôm sau, khi hai vợ chồng từ ngoài đồng trở về, đã thấy bà mẹ chồng đứng ngoài cửa nhìn họ với nét mặt vô cùng tức giận.

- Ô Sin ... mày ... - Bà mẹ chồng giận dữ tới mức không nói lên lời - mày là một hung tinh, bà không sao chịu đựng nổi nữa rồi. Có đường có nẻo thì xéo, xéo cho xa cái đất này.

Nguyên do là mẹ chồng của Tahoa đến mách bà một chuyện: Ô Sin và Tahoa đã từng có lần hẹn nhau cùng trốn nhà ra đi, nhưng không thành. Trong tay Tahoa còn giữ một số tiền, đó là tiền của Ô Sin đưa cho Tahoa đi mua vé còn thừa, mấy lần Tahoa trả lại cho Ô Sin nhưng Ô Sin bảo cứ giữ lấy. Không ngờ cái số tiền ấy đã mang lại tai vạ, vì bà mẹ chồng đã phát hiện ra số tiền ấy. Bà mẹ chồng Tahoa đánh cho chị một trận tơi bời, bắt khai ra số tiền ấy lấy ở đâu. Sau khi đã khai hết chuyện tiền nong, cuối cùng Tahoa đã bỏ nhà trốn đi trong khi thương tích vẫn đầy mình.

16.

Đối với gia đình nhà Ruyzo mà nói, đó là một nỗi nhục lớn, mà bà mẹ chồng không sao chịu đựng nổi nên bà mới nổi trận lôi đình.

Ruyzo bị mẹ trách mắng, và đã dám đứng ra nhận lỗi với mẹ, nói đầu đuôi mọi chuyện cho mẹ nghe. Kể cả chuyện Ô Sin đã có mang.

Nhưng ngay cả chuyện đó cũng không làm bớt cơn thịnh nộ, trái lại, bà còn dứt khoát đuổi Ô Sin ra khỏi nhà. Vì địa phuơng đó còn có một điều mê tín. Nếu trong nhà, trong một thời gian ngắn mà có hai đứa trẻ ra đời, thì một trong hai đứa bé đó sẽ gặp nhiều chuyện không may. Vừa đúng khi ấy, cô con gái bà vừa lấy chồng cũng đã có mang ngay. Theo tập quán, người con gái lấy chồng chửa con so, bao giờ cũng về nhà mẹ đẻ mình để sinh nở, tất cả đều do mẹ đẻ trông nom, đảm trách. Cô con gái cũng sắp trở về. Trong đầu óc bà mẹ chồng tính rằng, phải đuổi cho được Ô Sin đi, nếu không hậu quả thật khó lường.

Ô Sin đã quyết định lưu lại nhà chồng, và thái độ kiên quyết đó của Ô Sin càng khiến bà mẹ chồng phẫn nộ, bà thẳng thừng tuyên bố từ nay không còn nhận Ô Sin là con dâu nữa.

Khi ấy, cô em chồng đã trở về nhà.

Suốt ngày cô chẳng phải mó tay vào việc gì, không ăn thì ngủ, mọi việc trong ngoài cô không thèm để ý tới. Chính bà mẹ nuông chiều cô như vậy.

Ô Sin thì suốt ngày đầu tắt mặt tối với những công việc nặng nhọc, mà ba bữa ăn cũng vẫn chỉ là rau thừa canh cặn với một bát cơm. Muốn ăn thêm một miếng cũng không được phép. Cũng có lúc Ruyzo phải can thiệp vào, nhưng lại bị mẹ trách móc đến điều.

Điều đau xót nhất cho Ô Sin lại không phải ở những cái đó, mà là mẹ chồng không cho cô động chạm tới con.

Kể từ khi Ô Sin bị thương, thì Iu đều do bà nội cai quản, trong những tháng ngày như thế, hai bà cháu thực sự đã thương mến nhau. Bà tuy ghét bỏ con dâu, nhưng đối với cháu lại vô cùng quí mến và rất nuông chiều. Nhiều khi Ô Sin muốn bế con một lát, bà đều không cho phép.

Ruyzo bị kẹt giữa mẹ và vợ, cảnh ngộ cũng thật đáng thương. Giữa Ruyzo với Ô Sin tuy vẫn có những thông cảm ngầm nhưng đôi khi anh vẫn không tránh khỏi những lời gắt gỏng, nên tình cảm cũng có phần nhạt nhẽo. Ô Sin vẫn nhẫn nhục chịu đựng, đến nay chỉ còn lại một tia hy vọng cuối cùng, ấy là đứa con sắp ra chào đời. Cô mong sao được mẹ tròn con vuông, khi ấy bà nội nhìn mặt đứa cháu mới ra đời, biết đâu lại chẳng nghĩ lại cho mình...

... Đó là một ngôi nhà cũ kỹ thấp bé, bên ngoài cổng lớn có treo một tấm biển với hai chữ “Ruyzo”

- Bà ơi, vẫn còn nguyên bà ạ. Thì ra là một ngôi nhà như thế này. - Kây nói.

- Cái cổng lớn này tuy chẳng có gì thay đổi, nhưng những người ở bên trong, chắc chẳng còn ai là người quen biết nữa đâu cháu ạ. Giả dụ là có đi nữa, thì bà cũng chỉ là một nhân vật đáng ghét, một nhân vật chẳng đáng được hoan nghênh.

- Sao thế được ạ? Chính bà mới là người bị hại!

- Cũng không thể nói như thế được. Trong cái nhà này bà vốn là người thừa, huống hồ lại không biết làm vừa lòng mẹ chồng rõ là một nàng dâu không biết vâng lời.

- Bà ơi, bà thật quá cực khổ bà ạ. Cật lực làm việc để đổi lấy sự nhục mạ!

- Không nên nói thế cháu ạ. Có lẽ là do nàng dâu làm ăn chẳng ra gì đấy thôi. Bà muốn làm một người con dâu tốt, cho nên mới chịu đựng mọi sự.

Lúc đó, có một ông lão khoảng độ bẩy mươi tuổi tay giắt một đứa trẻ từ trong cổng đi ra. Ông kinh ngạc nhìn hai bà cháu đang đứng trước cổng rồi bỏ đi. Bà Ô Sin đã nhận ra người này, đó chính là con ông anh chồng, nhưng ông ta đã không nhận ra bà. Cũng đã sáu chục năm dòng dã rồi còn gì, lại chẳng bao giờ đi lại thăm viếng nhau. Trách nào!

- Bà ơi - Kây lại nói - Mục đích chuyến lữ hành của bà cháu cứ tưởng cháu đã hiểu được đôi phần mà nay cháu lại thêm khó hiểu vì trên suốt dọc đường, toàn là những chuyện cũ kỹ ngày xưa, khiến cho mình thêm buồn phiền. Bây giờ, dở lại những chuyện đó, hỏi có ích gì. Trong khi bà đang sống đầy hạnh phúc.

- Cháu thấy bà hạnh phúc sao? Thực ra, bà cũng thấy đúng như thế... song vì quá quen với mọi sự hạnh phúc, kết quả là người ta quên mất tất cả những khổ ải. Cho nên cháu ạ, gần đây bà cứ cảm thấy rằng, cái hạnh phúc ấy, rồi ra, sẽ tan vỡ lúc nào không biết. Bà nghĩ, đến lúc đó, cũng nên nếm thử lại cái mùi vị gian lao, khổ hạnh ngày xưa. Vạn nhất, điều đó xảy ra thật, mình còn có đủ sức đối phó với nó, khắc phục nó cháu ạ.

- Như vậy là bà đã tính tới cả những hoàn cảnh ngược chiều, trái khoáy phải không ạ? Cháu nghĩ ra rồi, bà đã từng nói, ở đâu đó có những sai lầm, cần phải tìm cho ra.

- Cháu ạ, bà thấy rằng, đi với một người già, chắc cháu buồn chán lắm phải không? Trường đã khai giảng rồi đấy, tốt nhất là cháu hãy quay về đi.

- Ôi, ôi, bà ơi, xin bà đừng có đuổi cháu đi. Đi với bà còn hay hơn, còn sinh động hơn những bài giảng của các giáo sư nhiều. Đối với cháu thật là những thể nghiệm quý giá trong cuộc sống. Hơn nữa bố cháu sẽ chẳng tha tội cho cháu, nếu cháu bỏ mặc bà một mình...

... Ô Sin cứ đeo đẳng cái bụng lặc lè và cánh tay tê liệt mà chịu đựng. Đã là tháng thứ mười, tháng nằm xó rồi, nhưng vẫn chẳng được một phút nghỉ ngơi.

Lòng cô không tránh khỏi những bất bình, khi nhìn thấy cô em chồng, cũng cái bụng lặc lè như thế, nhưng suốt ngày hết ra lại vào, cứ như một bà chúa, nào bồi dưỡng, nào nghỉ ngơi, và được mẹ chăm sóc đến từng li từng tí.

Ông bố chồng có lúc cũng thấy chướng mắt, có nhắc bà đôi ba điều, nhưng bà lại mượn cớ rằng, con gái là dâu nhà người, chỉ là tạm thời về sinh nở ở nhà mình, nếu để chuyện không hay xảy ra, biết ăn nói với thông gia ra sao. Bà cũng chẳng coi lời nói của chồng ra cái gì.

Ngày lâm bồn đã tới, bà mẹ chồng liền ra lệnh phải dọn dẹp lại phòng của Ô Sin làm phòng đẻ và nuôi con cho con gái bà và Ô Sin phải dọn xuống chái chứa củi sau nhà. Lý do của bà là: có như thế mới tránh khỏi những xúi quẩy trong một nhà cùng lúc có hai đứa trẻ sơ sinh.

Ô Sin chấp nhận không nói một lời, cô xin phép mẹ chồng nghỉ làm đồng nửa ngày, để dọn dẹp lấy một khoảng trống trong chái nhà chứa củi, làm một ổ rơm, rồi trải chiếc chăn lên trên. Ruyzo bất bình vì chuyện đó, nhưng Ô Sin lại bình tĩnh như không, bảo rằng, bà đã chuẩn bị đầy đủ mọi thứ phải dùng đến trong khi sinh nở như tã lót, quần áo cho con thế đã đáng cảm ơn lắm rồi, còn sinh nở chỗ nào mà chẳng được.

Tháng 10, mùa gặt hái, đó là những ngày bận rộn nhất trong năm. Ngày ngày Ô Sin vẫn phải ra đồng thu hoạch. Nghĩ rằng, mẹ mình, trước đây cũng thế, thậm chí còn đẻ ngay trên bờ ruộng, nên mọi gian khổ đối với cô đều có thể trôi qua.

Một hôm vào lúc nhập nhoạng tối, khi Ô Sin và Ruyzo từ ngoài đồng về nhà, đã thấy cô em bắt đầu đau đẻ, cả nhà bận rộn rối rít. Ô Sin cũng bắt đầu thấy bụng mình bắt đầu nhoi nhói đau.

Cô biết mình cũng đã trở dạ. Ô Sin biết rằng cô em chồng bên kia cũng đã trở dạ như thế, mọi người tất nhiên đều bận rộn vào đó, nên cô để chồng ở lại và một mình trở về chái nhà chứa củi. Vừa thắp được chiếc đèn dầu, những trận đau đã bắt đầu xô tới. Ô Sin nằm vật ra trên ổ rơm, nghiến răng nhịn đau.

Trong nhà, bà mẹ chồng cũng đang cuống quít lo lắng vì con gái rõ ràng là đang khó đẻ. Cô đỡ cũng bảo rằng không đi mời bác sĩ chắc không xong. Ruyzo bị sai đi mời bác sĩ ngay trong đêm mưa to gió lớn. Mẹ chồng ngồi không ngớt lời trách mắng Ô Sin vì Ô Sin cũng cùng sinh nở, nên mới gây ra chuyện khó đẻ cho con gái bà, vì thế mà Ruyzo mặc dầu vô cùng lo lắng cho vợ mình, xong cũng đành phải tắm mưa gội gió hăng hái lên phố mời bác sĩ.

Quá nửa đêm bác sĩ mới tới nơi, dùng phoóc xép lôi được đứa bé ra, cứu được cả mẹ lẫn con.

Bên chái nhà chứa củi, tình hình Ô Sin thật thảm. Bên người không có một ai, tất cả đều trông vào một mình mình. Cô tin vào kinh nghiệm đã vượt cạn một lần của mình, không những cô không khó đẻ, mà đẻ xong, cô có thể tự lo liệu lấy một mình được.

Ruyzo cũng bận việc ở trong nhà cho đến sáng, lúc ấy anh mới vượt mưa chạy sang chái nhà chứa củi; Mọi việc đã quá muộn rồi. Anh thấy Ô Sin nằm vật trên mặt đất trước cửa chái nhà chứa củi, đầy mình máu me bùn đất, người cũng đã hôn mê đi không biết tự bao giờ.

May mà bác sĩ còn chưa về. Sau khi cấp cứu, nhưng chỉ cứu được mẹ, còn con đã chết từ lâu.

Ô Sin tỉnh lại đòi xem mặt con, Ruyzo không dám nói cho cô biết sự thực. Trong khi còn chưa biết xoay trở ra sao, ông bố chồng đã tự đến chái nhà chứa củi:

- Ô Sin, con thấy thế nào. Khá hơn một chút rồi chứ?

Ô Sin thều thào:

- Con đâu? Anh Ruyzo, bế con lại đây.

- Ô Sin. - Ông bố chồng nói: - Rất tiếc là cháu nó mất rồi. Sinh ra một cái là mất ngay, bác sĩ nói vậy. Ô Sin, con còn trẻ, sau còn sinh nở cho nhà này rất nhiều đứa con khác, con cũng chẳng nên quá thương tâm.

- Không! Ông nói dối con! - Ô Sin như phát điên - Con con còn sống, nó còn khóc cơ mà. Con đã tự cắt rốn cho nó, không có nước tắm, con phải mặc ngay quần áo cho nó. Tim nó đập thình thình ấy. Còn sống mà... Con rất mừng vì nó là một đứa con gái, một đứa con gái xinh đẹp. Con cũng muốn mời bà đỡ, cũng muốn tắm táp cho nó, nên con mới mò ra ngoài. Con đã gọi, gọi đến khản cả cổ... - Ô Sin thều thào, nói từng câu đứt đoạn.

- Rõ rồi, Ô Sin ạ. Con đã ngất đi ở đấy. May mà bác sĩ còn ở trong nhà, nên mới kịp cứu sống được con. Bác sĩ bảo cháu mất rồi, đúng thế, bác sĩ bảo rằng cháu sống, nhưng sống chẳng được bao lâu, bởi vì cháu nó gầy quá, nhỏ quá. Khi ở trong bụng cháu cũng không phát triển được, bởi vì chính con gầy yếu quá.

- Không, con phải đi xem mặt cháu, tên cháu con cũng đặt rồi, con đặt tên cháu là “Ái”, cháu sẽ là đứa con gái có lòng nhân ái. Ôi “Ái” con yêu của mẹ, mẹ đến với con đây. Con đói rồi phải không? Mẹ cho con bú ngay đây...

- Ô Sin! - Ruyzo không thể chịu đựng hơn được nữa, anh xô đến ôm chặt lấy Ô Sin và để mặc cho đôi dòng nước mắt tuôn chảy.

Sau đó Ô Sin lại rơi vào những cơn mê hoảng, đôi mắt lờ đờ, suốt ngày ngồi câm lặng trước cửa chái nhà chứa củi.

Ô Sin đã phải trải qua những khổ sở như thế nào, và trái tim cô đã thương tổn ra sao, e rằng không phải người nào cũng có thể hiểu được.

Mọi người tưởng rằng cô đã phát điên. Nhất là Ruyzo, anh nhận rằng anh đã quá sợ mẹ, cho nên khi Ô Sin có mang khổ cực như thế, mà không có cách gì chăm sóc cô. Khi sinh nở lại tách riêng cô ra một nơi. Anh tự trách mình và hết lòng chăm sóc cho cô.

Cũng thật là may, cô em chồng sau khi sinh con, đầu vú bị đau không cho con bú được, bà mẹ chồng bèn bế cháu đến để Ô Sin cho bú.

Ô Sin thẫn thờ không nói một câu, lặng lẽ ôm lấy đứa bé. Đứa bé háo hức bập vào bú Ô Sin, bú một hơi căng bụng. Ô Sin nựng nịu trìu mến đứa cháu như nó chính là con mình. Cuối cùng, người mẹ chồng tàn bạo cũng đã mềm lòng. Bà ta đối xử tử tế với con dâu.

Một đêm, khi Ruyzo bảo Ô Sin đi nằm, bất ngờ Ô Sin nói:

- Đứa con gái đáng yêu biết bao nhiêu, nhất định nó sẽ coi em là mẹ nó. Khi bú, nó cứ mút chùn chụt ấy...

Ruyzo hơi hốt hoảng:

- Ô Sin, em ... em có hiểu hết mọi sự không đấy?

- Nó thích bú bao nhiêu, cho bú bấy nhiêu. Nó thay thế cho con “Ái” của chúng mình. Em rất vui thích khi cho nó ăn. “Ái” không bao giờ trở về nữa...

- Em hãy tha thứ cho anh, tất cả là lỗi ở anh. Anh là một thằng đàn ông vô dụng.

- Không! Anh Ruyzo, anh chẳng có lỗi gì cả. Tại em không nói với anh, vì em cho rằng còn sớm, ai ngờ lại cùng ngày với cô ấy. Đó là cái số cả thôi. Nhưng em còn có Iu (Hùng). Em cần phải sống lại, vì em là mẹ của Iu cơ mà.

Ô Sin vẫn lặng lẽ cho đứa cháu bú sữa của mình.

Khi mừng tròn cữ, bà mẹ chồng cũng lấy chữ “Ái” đặt tên cho đứa cháu gái ngoại của mình, con gái bà phản đối, nhưng bà đâu có chịu nghe.

Việc ấy cũng đã đem lại cho Ô sin một chút ấm áp.

Từ đó Ô Sin được sống những ngày bình yên kể từ khi cô về quê chồng. Bà mẹ chồng chỉ để Ô Sin cho cháu bú, đồng thời trông nom cả Iu, ngoài ra việc đồng áng, cô không phải mó tay vào.

Một tháng đã qua đi, sau khi ăn mừng đầy tháng, cô em chồng đem con về nhà chồng. Bà mẹ chồng bảo Ô Sin cứ yên tâm, vì gia đình bên đó đã mượn được một bà vú nuôi rất tốt rồi, cháu “Ái” sẽ được chăm nom chu đáo.

Liệu những tháng ngày sau này của Ô Sin có ổn định được không? Trên thực tế, Ô Sin đang tính chuyện rời bỏ nhà ra đi.

Cũng khi đó, chị Tahoa trốn nhà chồng lên Tôkyô, có thư về, báo cho Ô Sin biết đã tìm được một chân hầu bàn tại một quán ăn, vẫn thanh bạch thôi, nhưng đời sống đã ổn định.

Ô Sin không còn ngần ngại gì nữa, nói thẳng với Ruyzo ý định của mình. Tất nhiên là Ruyzo phản đối, nhưng Ô Sin đã quyết ra đi, thì dù có chết đói cũng còn sướng hơn ở nhà. Cô cũng chẳng muốn nhờ Ruyzo nói hộ với cha mẹ chồng, mà cô đã bình tĩnh, đến trước mặt bố mẹ chồng nói:

- Thưa thầy mẹ, con xin cảm ơn thầy mẹ đã chăm nom con. Nay xin thầy mẹ cho con được ra khỏi nhà.

Hai ông bà kinh ngạc đến lặng người, bà chị dâu chỉ biết im lặng lắng nghe, và Ruyzo cũng chỉ còn biết đứng ngây ra cạnh đó.

- Ngày mai, con sẽ đem cháu Iu cùng đi, xin ông bà thứ lỗi.

Lời lẽ của Ô Sin bình thản, nhưng nét mặt vô cùng nghiêm túc, lộ rõ lòng quyết tâm không gì lay chuyển nổi.

Phần III

LƯU LẠC

17.

Ô Sin điềm nhiên nói ra ý định của mình. Nhưng đối với bà mẹ chồng đó là nghịch tử, đại nghịch tử, không thể nào chấp nhận được.

Gần đây bà đã chấp nhận nàng dâu, đối xử với nàng dâu đã biết điều hơn, không ngờ nàng dâu vẫn là một đứa bướng bỉnh, ngỗ ngược.

Trong cơn thịnh nộ, bà gầm gào chửi bới nàng dâu.

Nhưng Ô Sin không một chút dao động, một mực nói sẽ đem con ra đi, nếu Ruyzo không đi cùng, hai mẹ con cũng sẽ đi.

Ô Sin nói:

- Cuộc sống này không một tia hy vọng. Để cả cuộc đời chìm đắm vào trong sự tối tăm, u ám đó, chi bằng ra đi lần nữa còn hơn. Ngoài kia chắc chắn có một cuộc sống khác, một thế giới khác.

Mặt khác Ô Sin khẩn cầu, bà mẹ chồng vẫn không đồng ý, và đặt ra cho cô hai con đường: Chỉ một mình ra đi, nếu không, cả ba đều ở lại.

Nhưng, một chuyện khác đã xẩy ra ngoài dự tính:

Bà chị dâu, nói riêng với Ô Sin, chị tự nguyện “ăn trộm” Iu cho Ô Sin mang đi. Chị về làm dâu ở nhà này đã mười mấy năm, cũng đã phải sống những ngày đằng đẵng dưới áp lực uy quyền tuyệt đối của mẹ chồng. Mấy năm gần đây, chị mới vượt qua được cái giai đoạn khốn khổ khốn nạn đó, tranh thủ được sự nới tay của mẹ chồng, nhưng nỗi oán hận dồn nén trong lòng bao nhiêu năm, không phải một lúc đã tiêu tan được, và nhân cơ hội này, chị muốn giúp Ô Sin một tay cho hả giận.

Đúng vậy sự can đảm; lòng kiên cường của Ô Sin đã làm chị quý mến và khâm phục, vì thế chị quyết ra tay giúp Ô Sin việc này.

Sau những chặng đường vất vả, trốn tránh cuối cùng thì Ô Sin đã cùng với Iu tới được Tôkyô. Cô Taka hoàn toàn vui vẻ tiếp đón Ô Sin. Nhưng, một việc đáng sợ khác lại bất ngờ ập đến.

Tuy cánh tay của Ô Sin đã đỡ được ít nhiều, nhưng vẫn không thể làm đầu cho khách hàng được. Chị Tahoa cũng tìm mọi cách giúp đỡ Ô Sin nhưng chẳng được bao nhiêu. Hơn nữa Ô Sin lại còn con nhỏ, muốn kiếm sống nuôi con bằng chính bàn tay mình là điều rất khó khăn.

Chính lúc đó, anh Kien, người bạn đi tứ xứ giang hồ đã ra tay giúp đỡ Ô Sin. Sau một thời gian chạy vạy, anh đã giúp Ô Sin kiếm được một chỗ ngồi bán bánh ở vỉa hè.

Giữa những ngày trọng đông, rét cắt da cắt thịt, Ô Sin vẫn có mặt ở vỉa hè. Iu được đặt trên một chiếc chiếu bên cạnh mẹ. Đời sống tuy khó khăn, nhưng tự tay mình xoay xở cũng đủ miếng ăn, nhất là có đứa con như hình với bóng bên mình, đối với Ô Sin, đó là một hạnh phúc không gì sánh nổi.

Hơn nữa trong lòng Ô Sin vẫn còn le lói một tia hy vọng giúp cô đứng vững, đó là câu nói của Ruyzo khi cô đi ra khỏi nhà mẹ chồng:

- Một ngày nào đó anh và em lại chung sống với nhau!

Nhưng ở nhà, bà mẹ chồng đang bận rộn tìm kiếm cho Ruyzo một người vợ mới. Tất cả những thư từ Ô Sin viết về cho Ruyzo đều bị mẹ chồng xé hết, vì thế Ruyzo vẫn oán trách Ô Sin không viết cho anh một nửa chữ, một dòng tin, và cho rằng giữa hai vợ chồng thế là tình đoạn nghĩa tuyệt rồi.

Một hôm, vợ anh Kien, hùng hùng hổ hổ xông vào nhà Ô Sin làm dữ. Chị nghi ngờ giữa hai người có tình ý với nhau.

Ô Sin thành thực nói, nếu thực có chuyện gì, cũng chỉ là đơn phương ở phía anh, về phía chị thực tình không có chuyện ấy. Khó khăn lắm mới giải tỏa được chuyện hiểu lầm này.

Ô Sin thấy rằng chuyện này còn có thể gây thêm nhiều rắc rối lôi thôi, nên sớm phải tìm con đường khác. Sau đó chị đem con trở về nhà mẹ đẻ.

Con gái đã đi lấy chồng, nay đột nhiên trở về, đã là một khó khăn lớn, thêm vào đó là con mắt vốn lạnh nhạt, của anh trai và chị dâu.

Ô Sin đành cắn răng lại, làm mọi công việc đồng áng nặng nhọc để mong có chỗ nương thân cho hai mẹ con.

Một hôm có một tin xấu bay tới: Bà chủ nhà Kagaya ốm nặng, chưa biết chết lúc nào. Ô Sin vội đi để gặp mặt bà lần cuối cùng. Bà chủ chỉ còn kịp dặn Ô Sin giúp đỡ Kayô rồi qua đời.

Đương khi Ô Sin tính chuyện quay về nhà sau khi cúng tuần đầu cho bà chủ, Kayô nói với Ô Sin:

- Ở đây vẫn có căn phòng bỏ trống, hay là Ô Sin ở lại đây, mở cửa hàng buôn bán thứ gì đó.

Thật là một đề nghị tuyệt vời, mà không ai ngờ tới được. Cũng may là cậu chủ và mợ Minô không những không phản đối, mà còn vui vẻ nhận lời cho vay vốn ban đầu.

Ô Sin mở một quán cơm ở bến cảng Kakata. Đó là vào mùa hè năm 1925, khi đó Ô Sin là một thiếu phụ hai nhăm tuổi.

Cái quán cơm ấy cũng chính là do tự Ô Sin nghĩ ra. Kakata là một cảng nhỏ, tầu thuyền nhỏ, tầu thuyền đánh cá ra vào rất đông, chắc rằng những người thủy thủ mỗi khi lên bờ đều muốn ăn một bữa cơm vừa rẻ, vừa mang được hương vị quê hương. Ô Sin nghĩ như vậy. Kayô đã dốc mọi sức lực vào cái quán cơm nhỏ đó của Ô Sin. Gọi thợ mộc tới sửa nhà, đóng những bộ bàn ghế đơn giản, còn lôi từ trong kho nhà mình ra cả đống bát đĩa nồi niêu mang tới.

Ô Sin bắt đầu bận rộn, sáng dậy từ ba bốn giờ sáng, đẩy một chiếc xe đi mua rau cỏ thịt thà, đặt luôn cả Iu lên xe, vì Ô Sin muốn mẹ con lúc nào cũng phải quấn quýt bên nhau, đó là sự mong muốn lớn lao của chị, cũng là an ủi lớn nhất của chị.

Mặc dù bận rộn như thế, nhưng ngày đầu tiên dọn hàng, không một người khách nào bước vào cửa.

Thật quá bất ngờ, nhưng nghĩ kỹ thì cũng là lẽ thường vì ở bến cảng những quán cơm kiểu này đâu phải hiếm. Ai biết rằng đó là một quán cơm mới mở. Điều đáng sợ nhất là nồi cơm lớn đã thổi chín. Từ nhỏ cô đã biết quý từng hạt cơm rồi, vì thế cô nảy ra một ý, đem cơm nắm hết lại, bê ra ngoài bến bán rẻ cho những người thủy thủ mới lên bờ, cố thu lấy vốn.

Ngày hôm sau, Ô Sin đóng cửa hàng, vùi đầu vào viết những tờ quảng cáo, đem dán ở các góc đường góc phố và phân phát ở ngoài cảng. Ô Sin thấu hiểu nỗi khổ của người mở cửa hàng mà không có một người nào bước vào cửa.

Cách thức ấy cũng đã có tác dụng, người ăn đã bắt đầu ra vào quán cơm của chị.

Kayô hết sức quan tâm giúp đỡ việc Ô Sin mở quán bán cơm, tên quán cơm cũng chính do Kayô nghĩ ra, gọi tên là “Quán Kagaya”, bởi vì nhà Kagaya đã có đến mấy đời nổi tiếng ở bến cảng này. Cho đến lúc nằm xuống, bà nội vẫn không quên Ô Sin, luôn luôn mong cho Ô Sin được sống bình an, no đủ, vì thế Kayô mới lấy tên đó đặt cho quán của Ô Sin, nếu còn sống chắc hẳn bà cũng vui lòng, cũng may mà cha mẹ cũng đều đồng ý cả.

Khi ấy trong đời sống của Kayô cũng có những thay đổi to lớn.

Kể từ khi lên Tôkyô và mang một mối tình thất vọng, cay đắng trở về, Kayô không còn là một cô tiểu thư như ngày trước nữa. Cô chủ động tham gia vào công việc của cửa hàng, giúp bà nội lo toan mọi công việc, nắm lấy quyền kế nghiệp gia đình của người phụ nữ. Nhưng đến nay bà đã qua đời, thì quyền chủ trì của cô cũng mất đi theo, vì chồng cô anh Sunsaku, được người thân thích đứng ra hòa giải đã chịu đồng ý cắt đứt mọi chuyện trăng hoa để quay về đảm nhiệm việc trông nom cửa hàng. Bố mẹ Kayô cũng cho rằng sự sắp xếp như thế là thỏa đáng, bởi vì hiện nay thời đại đã đổi khác rồi, cách thức kinh doanh buôn bán ngày xưa của bà nội không còn thích hợp với trào lưu bây giờ nữa. Sunsaku là người có học, có thể áp dụng phương thức hiện đại vào công việc quản lý kinh doanh, đó là những điều rất cần đối với việc quản lý cửa hàng của nhà Kagaya.

Kayô không phải ngồi ngoài cửa hàng nữa, từ sáng đến tối chẳng có việc gì làm, nên thường lui tới cửa hàng của Ô Sin. Khách ăn đã bắt đầu ra vào quán, ngày một đông hơn, Ô Sin đang cần thêm người giúp đỡ. Trên thực tế Kayô cũng thấy Ô Sin quá bận bịu, nên dù Ô Sin có cố từ chối, thậm chí đuổi cô, cô vẫn chẳng chịu đi về mà vẫn lăn vào làm, khi mời mọc khách hàng, khi rót trà, bưng cơm bưng thức ăn cho khách, bận chẳng ngơi tay. Có hôm mãi đến đêm vẫn chưa về đến nhà.

Bố mẹ Kayô tỏ ra không đồng ý với Kayô, phàn nàn với chồng cô.

Sunsaku lại coi chuyện đó là bình thường. Anh nói với cha mẹ vợ: - Vì bà nội vừa qua đời, nên Kayô chẳng tránh khỏi những buồn phiền. Công việc ngoài cửa hàng cũng không phải trông nom đến nữa, nên nếu có được một công việc gì đó để bận rộn, cũng là một điều cần thiết. Và còn một điều quan trọng nữa, anh thừa nhận rằng trước đây anh đã sống tệ bạc với Kayô, chưa làm tròn trách nhiệm một người chồng, bây giờ lại đi trách móc Kayô, thì cả về tình lẫn về lý đều chưa thấu đạt. Tốt nhất là cứ để Kayô như vậy, rồi sẽ có một ngày nào đó, Kayô tự nghĩ lại.

Người con rể có thời kỳ đã từng bị coi là lang bạt trăng hoa này, sao bỗng nhiên lại thông tình đạt lý, khoan dung biết điều như vậy. Thực ra anh vẫn nhớ rằng khi Ô Sin đến thăm viếng gia đình Kagaya, đã từng vun vén vào cho hai người, nên vợ nên chồng, và sau này lại còn làm cho Kayô thấy rõ được sự thay tâm đổi tính của anh để sống hòa thuận nên anh rất kính nể Ô Sin.

Tuy quán cơm chỉ là sự kiếm cơm có tính chất cò con, nhưng cũng khiến hai người bận rộn tối tăm mặt mũi. Nhất là Ô Sin, từ sáng sớm đi mua hàng cho đến tối khuya tính sổ, giấc ngủ hàng đêm, không đêm nào được quá 5 tiếng đồng hồ. Vậy mà một ngày, khi tính sổ, mỗi “định suất” của khách ăn, cũng chỉ lãi được 2 xu, cả ngày cũng chỉ kiếm được ngót ngét đồng bạc. Còn Kayô lại luôn luôn bất bình thay cho Ô Sin bởi lẽ Kayô đã từng buôn bán gạo, chỉ một khoản lãi trong một chuyến hàng của cô cũng bằng hàng mấy tháng bán quán của Ô Sin mà cô chẳng phải đổ đến một giọt mồ hôi, chẳng tốn hao một chút sức lực nào. Nhưng số lãi ấy cũng khiến Ô Sin rất hài lòng, bởi chị đã tin chắc rằng, tự mình có thể kiếm được miếng ăn.

Một hôm, trong khi cả hai người đang bận túi bụi, có một người khách đã chuếnh choáng bước vào hàng đòi lấy rượu uống, Ô Sin mạnh dạn chối từ, còn người khách lại mượn hơi men to tiếng với Ô Sin. Kayô thì ngược lại nẩy ngay ra sáng kiến, nhân trong quán còn một bình rượu, mà gia đình Kagaya đã mang tới mừng hôm khai trương quán cơm, nên cô vội vào mở bình rượu rót ra một cốc, đem cho khách. Ô Sin kịch liệt phản đối, nhưng tiền lệ đã thành rồi, nên quán cơm không còn cách gì duy trì ý định ban đầu: chỉ bán cơm không bán rượu được nữa. Kayô lại mừng thay cho Ô Sin, vì chỉ một cút rượu đem hâm lên, là có thể kiếm được năm xu lãi. Và từ đó số tiền lãi hàng ngày tăng lên gấp đôi, có khi hơn.

Quán hàng bán thêm rượu, sự phiền toái cũng tăng theo, bọn sâu rượu thỉnh thoảng lại đến gây chuyện ầm ĩ. Ô Sin cũng chẳng phải tay vừa, đã đối phó rất tài tình, dẹp được bọn này.

Kể cũng lạ, ngày còn ở Tôkyô, Ô Sin chỉ là người nhà quê, thật thà, vậy mà nay chị đã học được cái tính gan góc liều lĩnh của anh Kien, con người tứ chiếng giang hồ, nên đã dẹp yên được cái bọn sâu rượu quê mùa kia.

Một hôm, bé Iu bị ốm, người nóng hầm hập như than hồng. Kayô cuống cuồng lên, đòi đi mời bác sĩ, nhưng Ô Sin vẫn bình tĩnh. Biết con bị lên sởi, chị bèn quyết định: Khỏi phải mời bác sĩ, nhưng bắt đầu từ ngày mai, quán cơm đóng cửa, tự mình chăm sóc con cho đến khi khỏi bệnh. Chị cho rằng những ngày trước đó, vì bận bụi với quán cơm, nên đã không làm tròn trách nhiệm của người mẹ, nay con ốm cũng là dịp để hai mẹ con được ở bên nhau, và chăm nom con được chu đáo hơn. Hơn nữa nhân khi công việc làm ăn tạm dừng lại, chị giục Kayô về nhà.

Kayô về nhà, nhưng cũng chẳng yên tâm. Mợ Minô cũng sợ rằng Ô Sin bận chăm nom con; ăn uống thất thường nên mợ bảo Kayô mang thức ăn đến thăm mẹ con Ô Sin.

- Ô Sin, tôi đến thăm cháu đây! Trời ơi, sao cửa giả lại đóng kín hết cả thế này? Ngột ngạt chết mất. Cháu đã khá chưa?

- Cháu lên sởi, cần phải tránh gió cho cháu - Ô Sin mở hé cửa cho Kayô bước vào - Nhờ hồng phúc của cô, một vài hôm nữa cháu sẽ khỏi hẳn. Thật là làm bận lây đến cô.

- Có gì đâu, tốt nhất là thế này: Chị cứ yên tâm trông nom cho cháu, còn mọi việc để tôi làm cho.

- Rất cảm ơn cô. Cả gia đình đã giúp mẹ con tôi quá nhiều. Thật vậy, nếu không, tôi không còn biết xoay xở ra sao nữa, và mẹ con tôi đành chết đói thôi. Thật đáng sợ... cô nghĩ xem... đứa bé rất cần một người cha. Nếu như có anh ấy ở...

- Chị cứ nói những chuyện đâu đâu ấy. Mẹ tôi cũng bảo sẽ trông cháu giúp chị đấy... Tôi thấy, mẹ tôi cũng buồn, không có cháu bế, nếu như có Iu ở bên cạnh, sẽ có lợi cho cả mẹ tôi lẫn chị. Đúng là một mũi tên, trúng cả đôi chim.

- Nhưng... tôi lo rằng tôi không rời nổi cháu ra được. Tôi mang cháu cùng đi, cốt là để tôi không phải xa cháu. Nên tôi chẳng quản gian nan, tôi quyết trông nom lấy cháu.

- Ôi trời, Ô Sin, chị thật là kinh khủng...

- Chính vì thế mà hôm nay tôi đã viết cho Ruyzo một bức thư. Những thư trước đều coi như đá chìm đáy biển, và tôi đã hết hy vọng từ lâu. Nhưng khi nhìn mặt cháu Iu nằm ngủ, chẳng giữ nổi mình nữa, tôi lại viết đi một bức thư. Tôi nghĩ, đây là bức thư cuối cùng. Nếu anh ấy vẫn không thèm trả lời, thì thôi, tôi cũng đành chấm dứt, chẳng còn trông mong gì ở anh ấy nữa.

Iu cũng đã qua khỏi được bệnh sởi. Nhà Kagaya cũng lại bắt đầu bận rộn với công việc buôn bán. Trời bắt đầu se lạnh lúc nào cũng không ai biết nữa.

- Ô Sin, anh Ruyzo vẫn không có thư trả lời ư?

Ô Sin khe khẽ lắc đầu.

- Thôi, chị cũng nên chấm dứt đi. Cháu Iu thật đáng thương... nhưng có khi như thế mà lại hay, chị cũng nên tìm một con đường khác. Đúng rồi, Ô Sin ạ, nghe nói anh Kôta đến Kakata, chị có biết không? Kakata cũng thành lập tổ chức Nông Dân, có lẽ anh Kôta đến Kakata vì việc này.

- Anh ấy? - Ô Sin bất chợt giật mình. - Cứ coi tin đó là có thật đi, nhưng cũng chẳng có liên quan gì tới chúng mình, phải không?

- Đúng vậy, anh ấy bây giờ là ... là người không cùng một thế giới với chúng mình nữa rồi.

Chỉ cần nghe thấy tin tức của Kôta; Không! Chỉ riêng một cái tên anh thôi, Ô Sin đã thấy có một cái gì đó cuồn cuộn lên trong trái tim mình. Nhưng rõ ràng anh đã là một con người xa xăm vời vợi.

Mặc dù Ô Sin đã biết rõ như vậy, nhưng không hiểu sao, một nỗi cô liêu và thương cảm vẫn cứ bao trùm lên chị.

18.

Nững tin tức có liên quan tới Kôta vẫn do Kayô mang tới.

Đúng là tổ chức nông dân đã được thành lập ở đây. Người lãnh đạo, chính là anh. Tổ chức nông dân không còn là một tổ chức bất hợp pháp nữa, họ đòi giảm thóc tô cho tá điền - Từ năm sáu mươi phần trăm, giảm xuống còn hơn ba mươi phần trăm. Kôta được bầu là đại diện của nông dân hội đàm với Sunsaku được cử làm đại biểu của địa chủ, nhưng Sunsaku hoàn toàn không biết gì về những chuyện trước kia giữa Kôta và Kayô.

Một hôm “quán Kagaya” có một người khách lạ. Người khách đó chẳng phải ai xa lạ mà chính là Kôta, con người đã vì tổ chức Nông dân ở Kakata mà bôn tẩu khắp nơi.

Khi Kôta biết rằng đối thủ đàm phán với mình chính là ông chủ của gia đình Kagaya, liền đoán ngay rằng đó chính là chồng của Kayô. Anh thấy rằng con người này chẳng phải tay xoàng, mà là một người có tầm cỡ trong sự nghiệp tương lai, vì thế mà anh mừng thầm cho Kayô.

Anh tìm đến “Quán Kagaya” chỉ vì nghe nói ở quán ấy thức ăn ngon mà rẻ, quán đó phù hợp với loại người chỉ cần có ba bữa cơm no như anh.

Không ngờ ở đó anh đã gặp lại hai người bạn gái xưa cũ của mình.

Kayô bình thản, chuyện trò sôi nổi. Ô Sin trong lòng lại như tắc nghẹn. Tin tức nơi quê chồng vẫn chẳng có một tăm hao; Trước mắt tuy không phải lo không kiếm được miếng ăn, nhưng vẫn nằm trong cái cảnh khó, là không nơi nương tựa. Trong thâm tâm, Ô Sin bỗng nhiên thấy nghi ngờ con đường đã chọn cho cuộc đời mình, phải chăng ở một khúc nào đó, chị đã phạm phải sai lầm, không sao sửa chữa được nữa.

Hôm sau, lúc tang tảng sáng, Ô Sin đã mua bán rau cỏ xong xuôi, trong khi chị đang chuẩn bị dọn hàng, bất ngờ, Kôta đã đến trước cửa.

- Ôi anh... Sao sớm vậy, chắc có việc gì phải không?

- Không ... Tôi cứ đoán rằng, vào giờ này, chắc em còn rỗi, cho nên ... Tối hôm qua, trên đoạn đường tiễn tôi, Kayô đã kể cho tôi nghe hết về em. Chắc chắn rằng Kayô không bịa, và tôi cũng tin đó là thật.

-.....! - Ô Sin cố gắng làm ra vẻ bình tĩnh.

- Anh nghĩ rằng, nếu thật không còn hy vọng gì về anh Ruyzo và thực tình em cũng chẳng hy vọng gì nữa, thì công việc về sau này cần phải tính toán lại. Anh tính, em cũng chẳng thể cứ như thế này kéo dài mãi được, nhất là khách hàng, toàn là những người kiếm sống lênh đênh trên biển. Tất nhiên, nếu em vẫn còn có ý đợi chờ tin tức của anh Ruyzo cũng chẳng sao, nhưng dù thế nào đi nữa, anh vẫn đứng bên em, và giúp em bằng mọi khả năng mình có được.

- Không, chuyện này chẳng đáng để anh phải quan tâm, và có lẽ anh cũng chẳng nên quan tâm tới việc này.

- Tất nhiên, nếu em muốn anh không nhúng tay vào những việc mà em gọi là việc giời ơi, anh cũng đành thôi. Có điều, anh đã từng có lỗi với em, nên anh vẫn mang trong lòng một niềm hối hận, bởi thế, sự ấm êm, hạnh phúc của em, cũng là việc anh quan tâm. Tấm lòng ấy, anh không bao giờ thay đổi, cho nên, chỉ cần ... anh có khả năng.

- Không! Em không cần anh thương hại. Tự em, em có thể nuôi nấng được con em và cả em.

- Tại sao lại bảo là thương hại? Không, không phải như vậy. Kể từ khi gặp lại em, anh đã nghĩ... nghĩ một cách nghiêm túc, anh sẽ không từ chối việc làm cha của bé Iu... nếu anh được phép như thế, anh sẽ cùng em làm lại từ đầu ...

-...

- Ô Sin, xin hãy tin anh, anh đang nói những tiếng nói xuất phát từ đáy lòng mình. Tất nhiên, em chẳng phải vội trả lời anh. Anh còn tạm thời lưu lại Kakata em cứ suy nghĩ cho chín chắn. Và anh, anh cũng sẽ hỏi ý kiến của anh Ruyzo.

Thật nằm mơ cũng chẳng thể mơ thấy như thế.

Lẽ nào mộng lại trở thành thực sao?

Nhưng Ô Sin hiểu rõ hơn ai hết, chị không phải là Ô Sin của những năm xưa! Không đúng thế sao? Hôm nay, Kôta là nhân vật quan trọng của “Tổ chức nông dân Nhật Bản”, tiền đồ của anh đang rộng mở, bởi vì từ bao nhiêu năm trước, anh đã ký cược cả cuộc đời anh vào đó, và cũng là ký cược cả tuổi thanh xuân của mình vào công việc.

Vợ, con đối với anh chẳng qua chỉ là một gánh nặng. Ô Sin đâu dám trở thành hòn đá tảng trói buộc lý tưởng cao cả đó của anh!?

Trên thực tế, chính phủ đã công bố “Pháp lệnh trị an”, trước hết là tố giác những cán bộ của “Đảng Lao Động nông dân”. Cuộc vận động tổ chức nông dân cũng đang trong vòng nguy ngập.

Mùa xuân mới của năm 1926 đã tới, việc buôn bán của nhà hàng cơm Kagaya cũng không tồi. Số tiền Ô Sin nợ của nhà Kagaya, mặc dù Kayô đã nói rõ ràng không phải trả, nhưng Ô Sin đã trả đủ không thiếu một đồng.

Kôta đồng ý với cách giải quyết đó của Ô Sin, bởi vì điều đó chứng tỏ rằng Ô Sin có thể tự lực cánh sinh được. Chuyện hôn nhân cũng không nhắc lại nữa, bởi vì anh đã có thư cho Ruyzo, đề nghị anh cắt đứt hẳn với Ô Sin. Nhưng thư đó đâu có đến tay Ruyzo được, vẫn như xưa, bà mẹ chồng Ô Sin xem xong lá thư đã xé bỏ ngay.

Trong những ngày năm mới bà Li đến chúc tết nhà Kagaya, nhân tiện cũng tạt đến “quán Kagaya”, vì mẹ Ô Sin nhờ bà đến xem xem mẹ con Ô Sin sinh sống ra sao.

Trong lúc chuyện trò, bà Li có nhắc tới chuyện Ruyzo viết thư về quê. Thì ra Ruyzo không có tin tức gì về mẹ con Ô Sin nên đã viết một số thư gửi tới những nơi mà anh ta cho rằng mẹ con Ô Sin có thể tới trú chân để hỏi thăm tin tức. Bà Li còn trách Ô Sin không chịu viết một lá thư nào cho Ruyzo. Khi ấy Ô Sin mới vỡ lẽ ra rằng, những lá thư mà chị viết, không một lá nào tới được tay Ruyzo! Như vậy, xem ra những bức thư bà mẹ Ô Sin nhờ bà Li viết trả lời cho Ruyzo cũng chẳng thể nào tới được tay anh.

Tuy chỉ là những tin tức vô tình nghe được, Kôta biết rằng Ruyzo vẫn tìm tin tức mẹ con Ô Sin, điều đó chứng tỏ rằng Ruyzo vẫn chưa quên Ô Sin. Ô Sin có thể hoàn toàn yên tâm, chờ đợi một ngày Ruyzo thực hiện lời hứa đã nói trong buổi chia tay. Vì ngày đoàn tụ đó, và cũng vì cả bé Iu nữa, Kôta tự thấy rằng mình không thể xen vào. Tuy vậy, Kôta vẫn sẵn sàng giúp đỡ mẹ con Ô Sin.

Trong khi đó ở nơi quê hương, Ruyzo cũng đang lâm vào những gay go, rắc rối, xung quanh chuyện hôn nhân mới. Người, đã đánh tiếng xong, cũng là con một gia đình nông dân, tên là King. Mẹ anh đi xem ngày, đã định lễ cưới sẽ tổ chức vào sau vụ thu hoạch mùa thu, nhưng Ruyzo không chịu, anh nói sẽ không bao giờ lấy vợ nữa. Mẹ anh đành đến nhà gái xin kéo ngày cưới sang đầu mùa xuân tới.

Đến nay mùa xuân đã về, mẹ anh lại thêm một lần thúc bách anh, đến ngay cha anh cũng cho rằng Ô Sin đã rời khỏi nhà hơn một năm rồi, mà chẳng có lấy một chữ gửi về, vì thế, cũng bắt đầu khuyên con trai nên tục huyền. Ruyzo vẫn khăng khăng không chịu. Bà mẹ đành rút từ trong ngăn kéo ra lá thư của Kôta gửi về, nói rằng Ô Sin đã có người đàn ông khác, lá thư này là chứng cứ.

Ruyzo xem thư, và quay ra cật vấn mẹ, rõ ràng là Ô Sin có gửi về mấy bức thư và mẹ đều cất giấu đi hết phải không? Mẹ anh cũng có cách nói của mình. Bà bảo con: Ô Sin nói vậy chẳng qua chỉ muốn lấy lòng chồng, nếu không chồng chẳng thèm nghĩ tới nó, cũng như con nó nữa. Thực ra Ô Sin sớm đã có một người đàn ông khác mới dám ra đi như thế, nếu không, thử hỏi, một người đàn bà với cánh tay run rẩy như thế liệu có dám liều lĩnh mang con đi như thế không?

Ruyzo nửa tin nửa ngờ, nhưng người chị dâu thấy chẳng dửng dưng được với chuyện ấy, liền đem tất cả thư từ ra cho Ruyzo xem. Những bức thư ấy vốn đã bị xé bỏ, nhưng chị đã nhặt đủ từng mảnh, đem dán vào tờ giấy khác, cất đi. Ruyzo đã biết được mọi ngọn ngành, nhưng người chị dâu đã van xin Ruyzo giữ kín chuyện này, nên Ruyzo đành cắn răng im lặng, tránh một cuộc cãi cọ tay đôi với mẹ.

Ít ngày sau, Ô Sin đã nhận được thư của Ruyzo gửi tới. Thư gửi bảo đảm, trong đó có một tờ măngđa 20 đồng, đề nghị Ô Sin mua cái gì đó cho Iu. Trong thư Ruyzo báo cho Ô Sin biết: Trước mắt, anh đang dốc sức vào việc khai hoang lấn biển, nếu công việc mà thành, tự mình sẽ có đất cát, không phải ăn nhờ ở đậu nữa, khi ấy sẽ đón mẹ con Ô Sin trở về.

Trong khi ấy mâu thuẫn giữa tá điền và địa chủ đã rơi vào tình trạng vung gươm, tuốt kiếm, nên Kôta xông pha hoạt động ở ngoài, nhưng vì tổ chức vẫn nằm ở Kakata, nên sau mỗi chuyến đi xa về anh vẫn lui tới “Quán Kagaya” sum họp với Ô Sin, Iu và Kayô ...

Điều làm cho Kôta khó chịu nhất là anh thấy Ô Sin cứ phải đầm mình giữa đám người thô lỗ, say sưa bí tỷ. Những tên cướp biển ấy, gây gổ đánh nhau là chuyện cơm bữa, có lúc còn mượn hơi rượu, nửa đùa nửa thật cợt nhả với Ô Sin. Anh cũng chẳng tin tưởng gì nhiều vào việc Ruyzo lấn biển khẩn hoang. Lấn biển, khai khẩn những vùng đất mới bồi, là một công việc vô cùng khó khăn gian khổ và bắt mẹ con Ô Sin phải chờ đợi đến bao giờ.

Để đảm bảo cho Ô Sin được an toàn, Kôta tính giúp Ô Sin một con đường mưu sinh khác. Trong một lần anh xuống nông thôn ở một vùng biển xa hoạt động, anh đã tranh thủ được ý kiến của một người thân, vốn có mấy chiếc thuyền đánh cá, đồng ý giao cá cho Ô Sin đi bán. Cái việc “bán cá” ấy đã làm cho Kayô không nén nổi ngạc nhiên phải kêu lên:

- Thế mà gọi là công việc ư? Thế gọi là đi bán rong, bán dạo.

- Thì gọi là “bán rong, bán rao” gì cũng được đi - Kôta nói - nhưng hàng mình đi bán, rẻ hơn ở cửa hàng nhiều, lại tươi ngon, nên kiếm sống dễ dàng hơn. Sau khi mình đã có khách quen rồi, cái việc buôn bán ấy cũng chẳng đáng coi thường. Người thân của tôi là một bà góa, người tốt bụng, cởi mở, sẽ rất chu đáo với Ô Sin, phòng ở cũng đã thu xếp đâu vào đấy, có thể đến đó bất kỳ lúc nào.

- Không được! - Kayô kiên quyết phản đối. - Tại sao Ô Sin lại phải đi bán dạo như thế mới được chứ? Cái quán này chẳng đã ổn quá rồi còn gì, cái món nợ không cần phải trả cho nhà tôi, cũng đã trả xong. Từ nay về sau, kiếm được đồng nào ăn chắc đồng ấy, chẳng lọt đi đâu được.

- Nhưng, thưa tiểu thư Kayô, cô không thấy sao, cái loại kiếm sống này, không phải là việc của phụ nữ. Đàn ông rượu vào, ai biết họ sẽ giở những trò gì. Bán rượu, tôi không tán thành, tôi thấy nghịch mắt. Còn mắt của thiên hạ nhìn vào nữa.

- Sao lại phải đi quản con mắt của người thiên hạ? - Kayô cãi.

- Ô Sin là người của nhà Ruyzo. Thử nghĩ, tới anh Ruyzo mà xem, nếu anh biết chuyện này, liệu anh ấy có vui lòng không?

- Anh ấy, anh ấy mới là không xứng đáng. Anh ấy không nuôi nổi vợ con. Người ta làm ăn, tự lập, anh ấy phải cảm ơn hết nước mới phải chứ.

- Lời của cô cũng có lý, tôi không có quyền can thiệp. Tôi chỉ hy vọng là yên tâm được về Ô Sin. Ô Sin đối với tôi, quý hơn bất cứ thứ gì. Cô ấy phải sống trong sự bấp bênh, nguy hiểm, tôi không chịu nổi.

Ô Sin không thể không suy nghĩ.

Mặt khác, Ô Sin không thể lo lắng chuyện của Kayô. Quán Kagaya, không thuê được người giúp việc, chỉ đành phải nhờ Kayô tiếp tục giúp đỡ. Ở nhà Kayô cảm thấy buồn, nên đã tự nguyện làm một người bưng bê giúp đỡ Ô Sin, rõ ràng là không thỏa đáng. Hơn thế, từ nửa năm nay, Kayô đều trở về nhà rất khuya, và ngủ lại qua đêm trong quán cũng không phải ít. Điều đó Sunsaku cũng thông cảm được, nhưng bố Kayô lại sốt ruột thay cho con rể. Vì như vậy không những không được bế cháu, mà việc nối dõi tông đường nhà Kagaya cũng thành vô vọng. Khó khăn lắm mới làm Sunsaku thay tâm đổi tính, chịu gánh vác công công việc nhà Kagaya. Nếu chẳng may do sự lạnh nhạt của Kayô, làm cho Sunsaka phẫn chí, đi chệch quỹ đạo một lần nữa, hậu quả khó mà lường hết được.

Ô Sin nghĩ ngược, nghĩ xuôi, nghĩ mãi rồi đi đến một quyết định: Ra đi!

Cô đến nhà Kagaya, thưa chuyện lại với cậu mợ chủ ý kiến của mình, đồng thời cũng nói rõ cho Kayô biết quyết tâm của mình.

- Ô Sin! - Kayô lại kêu lên - Chị... Chị không nói đùa đấy chứ?

- Không, tôi đã quyết định như thế. Được cô đỡ đần lâu như thế, tôi vô cùng cảm động.

- Rõ rồi, Ô Sin ạ; Chị làm như thế là vì tôi phải không? Đúng thế chứ?

- Không, chính là vì tôi và cháu Iu. Tôi rất mong cô được làm mẹ. Như thế cô mới ...

- Hứ!

- Bất kể là tôi sẽ tha hương tới nơi nào, tôi sẽ không quên cầu trời khấn phật cho cô. Tôi sẽ còn đến thăm gia đình. Mong cô giữ gìn ...

Kayô không nói thêm một lời nào nữa.

Liệu đây có phải là số mệnh không? Hay do trời xanh an bài? Trong ba con người này: Ô Sin, Kayô, Kôta, vào cái thời đầu xanh tuổi trẻ đã gặp nhau bất chợt ở một nơi, rồi lại bất chợt ly tán mỗi người một góc trời. Sau mười năm, họ lại quần tụ cùng nhau ở dưới bầu trời cũ Kakata. Đến giờ họ lại sắp mỗi người một phương, đi theo con đường của mình.

Lần chia ly này, lại mỗi người một ngả. Ngày gặp lại nhau, biết ngày tháng năm nào?

19.

Từ “Đông Bắc” đến miền “biên viễn” này có thể coi như đã được nửa lộ trình từ Bắc đến Nam Nhật Bản. Với Ô Sin, chưa nói đến việc trên mảnh đất hoàn toàn xa lạ đó không nơi nương tựa, mà chuyện đường sá xa xôi, ngồi tròn một ngày rưỡi trên xe lửa đã đủ thê lương buồn thảm rồi, huống hồ lòng riêng còn mang nặng mối tình hoài ly biệt.

Kôta vốn đã định đưa mẹ con Ô Sin đi chuyến này, nhưng khi sắp lên đường lại xảy ra chuyện tranh chấp gay go giữa địa chủ và tá điền nên anh không sao thu xếp được thời gian để đi cùng. Ô Sin bảo, chỉ cần có địa chỉ rõ ràng, dù chân trời góc biển đều có thể tìm ra được, thế rồi chị bế con bước vào cuộc viễn du.

Đêm cuối cùng ở Kakata, ba người lại quần tụ lại với nhau một lần trước khi ly biệt.

Kayô là người buồn nhất. Con người gan góc, kiên nghị như cô cũng chỉ biết ôm lấy Ô Sin mà khóc.

Ô Sin vốn đã quen âm thầm chịu đựng mọi gian nan, thấy Kayô như vậy, cũng không giữ nổi những giọt nước mắt đắng cay.

Kôta cố gắng tự kiềm chế:

- Trên cõi đời này, lấy đâu ra một người được sống hoàn toàn tùy theo ý mình? Con người luôn luôn vướng vít vào một cái gì đó, và phải giãy giụa mà vượt ra, có người cam chịu thất bại, có người càng giãy giụa càng thụt xuống sâu hơn nhưng cũng có những người vươn tới được con đường mà mình không sao ngờ tới. Hối cũng vậy, hận cũng thế mà thôi, phương pháp duy nhất là nghĩ cách tìm kiếm lấy sự yên ổn, hạnh phúc ở từng nơi, từng phút, nếu không cuộc đời này chỉ thấy toàn khổ cực ...

- Hạnh phúc không phải thứ chờ đợi là nó đến, mà phải đi tìm, đi kiếm, đi giành lấy. Những người từng ăn cơm độn củ cải mới biết thế nào là sự ngon lành của cơm trắng - Kôta nói vậy với Kayô, nhưng đồng thời là nói với Ô Sin, và cũng là nói với chính mình.

Những lời nói ấy khắc sâu vào tâm khảm Ô Sin.

Hãy còn một an ủi duy nhất nữa là, cả ba người đều phát xuất tự đáy lòng mà nguyện rằng: Sẽ còn có một ngày, họ lại gặp gỡ nhau ở chính Kakata này, nơi đã quyết định số phận cuộc đời họ.

Nhưng nào ai biết trước, niềm khát vọng nhỏ nhoi ấy của họ, liệu có thực hiện được không?

Đường xa, nhưng rồi cũng tới. Vất vả lắm Ô Sin mới tìm tới được nhà bà Kiu, người dì của Kôta.

Bà Kiu ở góa đã lâu, vẫn một mình theo đuổi nghề đánh cá bằng thuyền. Bà là một người năng nổ, hào hiệp và nhiệt tình, một tay bà thu vén mọi việc trong ngoài. Bà có ba người con đều học đại học.

Cũng chính qua bà Kiu, Ô Sin mới biết được thân thế của Kôta. Gia đình nhà Kôta vốn cũng là một gia đình nhà cao cửa rộng, phụ thân anh thuộc loại đóng thuế cao, ông đã được vinh dự nhận làm nghị viên Viện quý tộc. Bà Kiu trách móc, nếu Kôta ngoan ngoãn hơn, học hết đại học, vào làm việc ở một cửa quan nào đấy, sau đó dựa vào uy tín, tiền tài của ông bố, làm gì mà chả mở mày mở mặt với đời. Đáng tiếc là con người trai trẻ này, đường rộng chẳng đi, lại đi làm những vận động nông dân gì gì đó, đến nỗi gần như đoạn tuyệt mọi quan hệ với gia đình, họ hàng thân thích chẳng ai thèm ngó ngàng tới anh ấy nữa. Riêng bà Kiu lại hiểu được lý tưởng của anh, và công nhận rằng anh có một tấm lòng nhân hậu.

Bà Kiu cũng rất thông cảm với cảnh ngộ của Ô Sin, đồng ý cho chị ăn, ở trong nhà mình, và còn tỏ ý muốn trông con giúp Ô Sin. Với đề nghị trông con giúp, Ô Sin xin được từ chối, lý do cũng vẫn như xưa, dù khổ dù sướng thế nào chị vẫn muốn tự trông nom lấy con mình, không muốn giao nó cho ai.

Sang đến ngày thứ ba, bà Kiu đã giục Ô Sin đi bán hàng. Bà Kiu chuẩn bị cho Ô Sin một chiếc xe đẩy tay, bằng ván thuyền cũ và do những người làm công đóng hộ, bánh xe được tháo ra từ chiếc xe nôi cũ. Chiếc xe được đóng ra đúng là để cho Ô Sin dùng vì ngoài chỗ có thể đựng được bốn năm thùng cá, còn có cả chỗ cho bé Iu nằm ngồi được.

Đến cảng, Ô Sin thấy nhiều phụ nữ đang chờ sẵn ở đó. Cá vừa bốc lên là họ xô vào tranh cướp. Tranh được cá xong, trả tiền cho bà Kiu, họ hối hả đi ngay.

Bà Kiu nói cho Ô Sin biết, tất cả những người phụ nữ đó đều là những người đi bán rong, để chọn được cá ngon hoặc loại mà khách hàng đã dặn, nên họ mới tranh cướp, xô đẩy nhau như thế. Lấy được cá xong là vội vã đi ngay, mong bán trước được người khác.

Ô Sin giật mình, thì ra những người đàn bà ấy là đồng nghiệp, không, đó là những đối thủ cạnh tranh với mình. Bà Kiu còn nói, thuyền cá của những nhà khác cũng có những người bán rong như thế. Đường buôn bán chưa quen, thêm vào đó là cả đống đồng nghiệp như thế, làm sao làm được việc này? Ô Sin hoang mang, nhưng bà Kiu đã thúc giục, lại tự tay chọn cá cho, bảo chị phải đi bán ngay.

Đi dòng dã suốt cả ngày, Ô Sin mới hiểu ra rằng, làm cái nghề bán hàng rong này, không được chậm trễ một bước chân, nếu không người ta mua rồi, ai còn mua thêm làm gì. Cho đến khi mặt trời xế bóng, Ô Sin mới tìm được một nơi chưa có hàng cá đi qua.

Nhưng ở nơi ấy cứ cách một ngày mới có người mang cá tới bán, ngày hôm đó đúng là ngày người hàng cá cũ không tới. Một bà lão tốt bụng nói với Ô Sin: “Ở đây, ngay những nhà cách một hôm mới mua cá một lần, cũng chẳng cần nhiều nhặn gì, hôm nay chẳng bán được đâu”. Thấy trời đã sắp tối, cả xe cá không bán đi được, để lại, sẽ bị ôi. Ô Sin đành đem cho không tất cả. Kết quả là, đi suốt một ngày, mệt bã người, mà một con cá cũng không bán ra được.

Về nhà, bà Kiu lấy làm ngạc nhiên và không ngớt khen Ô Sin là người giỏi giang. Khiến Ô Sin không dám nói ra sự thực.

Trong bữa cơm tối, bà Kiu bắt đầu chuyện trò. Bà nhận lời Kôta giúp đỡ mẹ con Ô Sin. Đối với bà việc nuôi ăn, nuôi mặc cho hai mẹ con Ô Sin dễ như trở bàn tay. Nhưng ý của Kôta không thế, mà muốn để Ô Sin tự lập. Cho nên khi Ô Sin vừa tới đây, bà đã phải giục Ô Sin đi bán hàng. Bà Kiu cho rằng muốn học được cách thức buôn bán, chính mình phải đi mà va chạm, mà lần mò, chỉ có trong gian khổ mới tìm ra được mánh khóe nhà nghề, không phải qua những dày vò của thất bại, chẳng mong gì có thành công.

Với những lời nói ấy, Ô Sin như được tắm gội nước đề hồ[1]. Cô thấy được an ủi rất nhiều, coi như đang ở trong một vực đen thăm thẳm, lờ mờ nhìn thấy một tia sáng mặt trời.

Ngày hôm sau, Ô Sin cắm thêm trên chiếc xe một tấm bảng viết rõ tên từng loại cá và giá tiền mỗi con, giá rất rẻ. Cô đẩy hàng đi bán, và sự bất ngờ đã xẩy ra, chỉ một loáng, người ta đã tranh nhau mua hết. Buổi chiều trở về còn giúp cho bà Kiu một số việc vặt trong nhà, cùng may vá thêu thùa. Cô đã làm cho những người đồng nghiệp bực bội, họ sồn sồn chạy đến nhà bà Kiu phản đối. Thêm vào đó chuyện hôm đầu tiên cô đem cá đi cho không cũng bị lộ ra.

Bà Kiu không hề trách móc Ô Sin, mà còn tống khứ những người kia đi.

Ô Sin làm thêm cả việc bán buôn nữa. Tuy lãi mỏng, lại phải bán nhiều, đi lại cũng nhiều, nhưng chẳng sao. Ô Sin cần mẫn chăm chỉ, có khi bán xong cá, trên đường trở về, thấy mấy chị phụ nữ lúi húi dưới ruộng, cô cũng xuống giúp một tay. Đấy là những công việc vốn quen thuộc của chị, được sục tay xuống bùn đất chị thấy vui vui.

Có khi, thấy trong nhà khách hàng của mình có việc hiếu việc hỷ, chị cũng tự động đến giúp một tay.

Chẳng bao lâu sau, Ô Sin đã có được rất nhiều khách hàng. Công việc làm ăn cũng khá dần lên.

Bà Kiu nhận thấy rằng, Ô Sin là người có thiên bẩm buôn bán, và bằng vào cái thiên bẩm ấy, rồi sẽ có ngày Ô Sin mở mày mở mặt ra được. Bà Kiu cũng quyết định, sẽ hết sức vun vén cho cặp mẹ con đáng thương này.

Năm tháng trôi qua trong những ngày cần mẫn của Ô Sin, mùa hè đã trôi qua, mùa thu đã đến, rồi mùa thu cũng ra đi.

Ngay cả vào những ngày trọng đông, Ô Sin cũng chẳng chịu nghỉ chợ búa, ngày nào cũng đẩy xe cá, cùng với Iu, đứa con yêu quý đi bán hàng. Giấc mộng tưởng chừng như đã tan vỡ, nay lại bắt đầu ló dạng trong óc Ô Sin. Đó là tích cóp đủ tiền, mở một cửa hàng bán cá tươi ngoài phố, khi ấy sẽ đón anh Ruyzo tới, cả nhà đoàn tụ không còn chia cắt nữa.

Trong khi ấy, guồng máy vĩ đại của cuộc sống vẫn cứ quay. Ô Sin đã hai bẩy, Iu lên năm, thời gian đến nhà bà Kiu đã được một năm.

Tâm nguyện của Ô Sin, bà Kiu không phải không biết, bà bảo bà sẽ bỏ vốn ra giúp Ô Sin mở cửa hàng. Một hôm Kôta tiện đường đã rẽ vào thăm dì Kiu và mẹ con Ô Sin, cũng rất tán thưởng cách làm ăn ấy, và hết lòng khuyên Ô Sin chấp nhận sự giúp đỡ đó của bà Kiu, để sớm mở được cửa hàng, rồi đón Ruyzo tới.

Vì thế Ô Sin viết cho Ruyzo một lá thư.

Trong khi đó Ruyzo vẫn đang vất vả ngày đêm khẩn hoang bãi bồi lấn biển. Anh cũng mong mình sớm thành công, có được mảnh đất riêng của mình, để có thể đón mẹ con Ô Sin trở về. Còn như cái cửa hàng bán cá tươi, nó vẫn là do vợ mở mang, anh không muốn thụ hưởng. Nguyên kế hoạch khai hoang của anh là mười năm, nay đã được ba năm, ba năm đã chịu đựng được, thì chịu đựng thêm bẩy năm nữa cũng chẳng khó khăn gì. Đó là suy nghĩ của Ruyzo.

Một buổi tối, Ô Sin nhận được thư trả lời của Ruyzo, chị đọc đi đọc lại, và chị thấy hoang mang.

- Ô Sin, còn chưa ngủ sao? - Bà Kiu bước vào phòng. - Có thư của Ruyzo phải không? Sao chẳng cho tôi biết trong đó viết những gì?

- Xin lỗi bà. Thư ... thư cũng chẳng có gì đáng nói nên, nên cháu ...

- Như thế có nghĩa là ... không được như ý muốn phải không?

- Anh ấy bảo cháu đợi, rồi một ngày nào đó, anh ấy nhất định đón cháu về.

- Vớ vẩn! Thật là một người đàn ông vớ vẩn. Đợi, đợi, đợi. Bắt con người ta đợi đến bao giờ nữa mới được chứ?

- Anh ấy cũng đang vùi đầu vào công việc, điều đáng ngại là thầy mẹ anh ấy, trước đây vẫn buộc anh ..., nên cháu phải đợi thôi. Cho nên cháu vẫn cứ phải trông vào sức mình thôi, vạn nhất buộc phải ly hôn, khi ấy cháu phải tìm cách nuôi nấng cháu Iu.

- Thế con vẫn cứ đi bán dạo à? Thôi, thôi, con cứ nghỉ đi, chẳng cần buôn bán gì nữa. Con nhận làm con gái nuôi mẹ đi, mọi người đều quý mẹ con con. Ô Sin con biết rồi đấy, mẹ có đến ba thằng con trai, chỉ thiếu mỗi một đứa con gái.

- Thưa bà, con rất cảm ơn sự chăm sóc cũng như hảo ý của bà, nhưng xin bà cứ cho con tiếp tục sống bằng sức lực của mình. Chỉ mong sao con mở được một ngôi hàng, vì đó là ước mơ từ tấm bé của con.

- Ờ... Mẹ biết con có ước mơ riêng của mình. Ước mơ bao giờ cũng đáng trân trọng. Không có ước mơ, cuộc sống còn có nghĩa gì? - Bà Kiu thở dài nói vậy.

Ô Sin vẫn đi bán cá rong, tạm thời không mở cửa hàng bán cá tươi vội. Mỗi khi nghĩ đến khách hàng đang đợi xe cá của mình tới, thì dù chân có mỏi, đường có xa, chị vẫn rảo cẳng bước mau. Hơn nữa con chị cũng đã lớn, phần lớn thời gian không còn ngồi trên xe nữa, mà nó lũn cũn chạy theo mẹ, thấy nó nhẩy nhót vui đùa Ô Sin thấu hiểu được niềm vui của người mẹ.

Năm đó, vào một ngày cuối hạ, đài phát thanh đưa tin, cả đảo Kiuxiu đang bị một cơn bão lớn tràn vào, Nagasaki và những vùng xung quanh cũng bị uy hiếp lớn, giữa lúc nước cường, sóng thần dâng cao, đã phá vỡ một số đê ngăn biển, thiệt hại rất nghiêm trọng. Đến ngay vùng xa xôi mà Ô Sin đang ở đây cũng thấy như bão sắp tràn tới.

Ô Sin biết rằng ở nơi quê chồng, nhà cửa vững chãi chẳng có gì đáng ngại, nhưng cả đêm, nghe mưa rền gió giật, sóng biển gào thét, cũng dấy lên trong lòng Ô Sin một nỗi lo lắng vu vơ. May mà về sáng mưa gió cũng lặng đi, tan dần. Ngày hôm sau vẫn là một ngày sáng sủa đẹp trời.

Hoàng hôn, trên đường trở về nhà Ô Sin và Iu vừa đẩy xe vừa khe khẽ hát một bài dân ca. Bất chợt, Ô Sin nhìn thấy một dáng người đứng bên bờ biển, rõ ràng là Ruyzo. Ô Sin bỏ cả con lẫn xe, lao đầu chạy tới. Ruyso cũng bỏ chạy trốn. Một cuộc đuổi bắt xảy ra, cuối cùng Ô Sin cũng túm được vạt áo Ruyzo.

Thì ra, trận bão lần này chỉ trong một đêm, đã cuốn băng ra biển vùng bãi bồi mới được khai khẩn ba năm, và cuốn theo luôn giấc mộng của Ruyzo. Anh khóc ròng một đêm, rồi ôm mối tuyệt vọng ra đi.

- Sao... Sao anh lại bỏ chạy? - Ô Sin thở hổn hển hỏi.

- Anh... anh chỉ đến để vụng trộm từ biệt em... anh chỉ muốn đứng từ xa vọng nhìn thấy em và con là đủ!... Ô Sin, mẹ con em hát, thật đầm ấm, anh... anh, như thế cũng thỏa mãn lắm rồi.

- Thế anh... anh...

- Anh định vào đại lục Trung Hoa, ở đấy là một vùng trời đất mới, không khốn khổ như đất Nhật Bản này... Khi đã vào đấy, chẳng còn biết năm tháng nào có thể trở về... Anh không còn mặt mũi nào mà gặp mẹ con em được nữa. Lần này ra đi, anh sẽ gắng sức làm ăn, anh vẫn tin rằng có một ngày nào đó, anh đến đón mẹ con em trở về...

- Nhưng tại sao? Tại sao buộc phải đi đến vùng đất xa xăm ấy mới được?

- Có nói, em cũng chẳng hiểu được đâu. Chẳng qua... chẳng qua là vạn bất đắc dĩ mà thôi.

- Không! Anh không nói cho rõ ràng, em chẳng để anh đi. Em với anh không phải là vợ chồng sao? Thôi được, không phải là vợ chồng cũng xong, nhưng còn con, nó vẫn là con anh. Lẽ nào anh không gặp nó một tý, bế nó một lần, mà đã vội đi?

- Có gặp, cũng chỉ cay đắng thêm mà thôi. Anh có lỗi với em, Ô Sin, hãy tha thứ cho anh.

Ruyzo giật thoát ra định bước đi gấp. Chính lúc ấy Iu đã chạy tới, đứng trước mặt anh. Bà Kiu nghe tiếng Iu khóc đã chạy ra, bế Iu cùng chạy tới chỗ Ô Sin. Ruyzo nhìn con, nhìn mãi, rồi không giữ được nữa, bất chợt, ôm chầm lấy Iu.

Sau khi bà Kiu biết anh là ai. Bà kéo tuột anh về nhà, không cần phân biệt nếp tẻ gì cả.

20.

Ruyzo lưu lại nhà bà Kiu một đêm, ba người cha con vợ chồng, sau ba năm ly tán nay đã quần tụ lại.

Mặc dù bà Kiu đã ra sức lưu giữ Ruyzo lại song anh vẫn quyết chí ra đi.

Nhưng Ô Sin lại nhìn vấn đề sáng tỏ hơn, cho rằng, đàn ông có đời sống riêng của đàn ông, nhất là sự sĩ diện, anh không đi không được. Nếu như miễn cưỡng giữ anh và anh cũng ở lại miễn cưỡng, biết đâu sau này thành sự hối hận. Tốt nhất, cứ để anh yên tâm ra đi, đó cũng chính là thái độ sống xưa nay của con người Ô Sin chân chính.

Sớm hôm sau, Ô Sin trở dậy từ lúc trời chưa sáng, chị nắm cơm cho chồng đủ ăn hai ngày trong cuộc viễn hành. Nhưng chị vẫn không chịu bỏ công việc buôn bán hàng ngày của mình. Khách hàng đang chờ những con cá tươi của chị, chị không thể tùy tiện làm lỡ khách hàng của mình.

Tảng sáng, thuyền cá cặp cảng. Như mọi khi Ô Sin nhận cá xếp lên xe, đẩy về đầu phố nơi cô hẹn sẽ đưa tiễn Ruyzo một đoạn đường. Ruyzo kéo xe giúp chị và bỗng kêu lên, không ngờ xe cá nặng thế, chỉ kéo một đoạn, mà trán anh đã vã mồ hôi và thở hồng hộc.

Đến ngã tư, hai vợ chồng chia tay, anh đi về phía nhà ga, chị kéo xe cá về nơi mà khách hàng đang chờ đợi chị. Ngay lập tức Ô Sin bắt tay vào việc bán hàng. Một con, hai con, ba con, năm con, con lớn con bé, rồi lại mổ cá giúp khách, lại còn mỉm cười, cúi đầu cám ơn. Ô Sin lúc nào cũng tươi cười, niềm nở, khiến khách hàng cũng mỉm cười trả lời, không ngớt lời khen.

Đến trưa, xe cá đã hết nhẵn. Như thường lệ hai mẹ con về nghỉ ngơi dưới một bóng cây cuối phố. Đó chính là giờ phút thoải mái nhất, thảnh thơi nhất của hai mẹ con. Nhưng không ngờ, Ruyzo đã đi về phía nhà ga, giờ này đáng lẽ đã ngồi trên xe lửa đi xa rồi, bỗng nhiên xuất hiện.

- Ô Sin, anh không ngờ việc bán cá của em lại vất vả như thế... anh chỉ muốn xem qua một tí thôi, nhưng rồi anh đứng xem, đứng xem đến nỗi không sao rời chân đi được nữa. Ôi! Ô Sin, Ô Sin đáng thương của anh.

Ngay lúc ấy Ô Sin không thốt được câu nào.

- Anh vẫn cứ tưởng rằng em được bà Kiu tốt bụng giúp đỡ, buôn bán cũng ổn, anh có thể hoàn toàn yên tâm ra đi. Anh không ngờ rằng em khổ đến thế, nó khác hẳn với tưởng tượng của anh.

- Em quen rồi, nên cũng chẳng thấy là khổ nữa... Thực ra để kiếm lấy miếng ăn, đây cũng chẳng có gì đáng gọi là khổ cả. Nhưng Ruyzo ạ; khi biết anh thương em như thế; em thực sự sung sướng lắm. Bằng vào tấm lòng thương yêu ấy, em có thể tiếp tục chờ đợi anh, và cũng có thể dấn thân hơn nữa. Anh cứ yên tâm mà đi. Anh không phải lo lắng gì, em sẽ đợi anh... Vĩnh viễn đợi anh..

- Ô Sin, anh chẳng muốn đi đâu nữa. Anh không thể để em cứ khổ như thế mãi được. Anh không chịu nổi, thực sự không chịu đựng nổi. Bán cá thì bán cá vậy! Ô Sin, để anh cùng gánh vác với em...

Về đến nhà, bà Kiu là một trong những người vui nhất.

- Hay lắm, hay lắm. Anh Ruyzo ạ, anh không biết rằng, Ô Sin tha thiết muốn giữ anh lại đến mức nào đâu nhưng chị ấy lại sợ sau này anh hối hận, cho nên cố gắng nén lại đấy thôi. Ôi, ôi, anh chị mới thật là một đôi vợ chồng chân chính, mỗi người một phương ngần ấy năm trời, thế mà trong lòng vẫn lưu luyến tơ vương; ai cũng phải thán phục.

Ruyzo đã quyết định ở lại, việc mở cửa hàng cá cũng được tiến hành nhanh chóng với sự trợ giúp của bà Kiu.

Cửa hàng đã thuê xong, mọi thứ dụng cụ gia đình phần lớn được dọn từ nhà bà Kiu tới. Bà Kiu không muốn Ô Sin phải chi tiêu đến một xu, trong nhà đồ đạc thừa nhiều, từ cái chảo, con dao, bát đũa, cái thớt, bàn giặt, cho đến chăn bông..., nói chung cái gì cần có đều có. Tất cả là của bà.

Sau này Ruyzo đi chở cá, số lượng sẽ tăng lên, nên bà Kiu lại đóng cho một chiếc xe mới, vì chiếc xe cũ Ô Sin vẫn dùng nay quá nhỏ không dùng được nữa. Ô Sin rất ngại, một mực từ chối, nhưng bà Kiu đâu có chịu nghe. Bà nói:

- Ô Sin ạ, bà cháu đã sống với nhau hơn một năm giời dưới cùng một mái nhà, trong thâm tâm tôi vẫn không muốn cháu dọn nhà đi, nhưng vì gia đình và nguyện vọng của cháu nên tôi đành chịu, từ nay về sau, tôi sẽ buồn vì cửa nhà vắng vẻ đấy. Tất cả những thứ này cứ coi như tấm lòng tốt của tôi đi. Chả cần phải nói, cháu cũng biết, Ô Sin ạ, con người, thế nào cũng cần có người khác giúp đỡ, rồi có lúc, cũng sẽ có người cần đến sự giúp đỡ của cháu, đến lúc ấy cháu sẽ không vui vẻ mà giúp đỡ người ta hay sao? Cảm ơn tôi, cũng là điều cần thiết, nhưng sau này khi đến lượt cháu cần phải giúp đỡ người khác, cháu sẽ vui vẻ giúp đỡ người ta, thế là đủ. Ở trên đời, con người phải biết giúp đỡ lẫn nhau mới là phải, đúng không?

Cửa hàng cá Ruyzo đã được khai trương như thế. Ruyzo cũng đã tĩnh tâm lại, chuẩn bị trở thành một người bán cá. Tên rất nhiều loại cá anh không thuộc, phải nhờ Ô Sin chỉ bảo cho, cách lạng cá miếng cũng cần phải học, Ô Sin trở thành cô giáo của anh.

Sự thành thạo, sành sỏi, của Ô Sin cũng khiến anh phải “lác mắt”. Học lạng cá, mổ cá đều phải dùng đến những con cá tươi, anh xót xa tiếc rẻ, Ô Sin phải bảo anh, cá đó có thể đem làm ruốc, vẫn bán được tiền. Cá bán không hết, đem làm cá khô, hoặc cá kho đường đậm đà, mà lại có thêm mặt hàng, không bỏ phí một miếng nào.

Đã có cửa hàng khách hàng muốn đến mua lúc nào cũng được, rất tiện, mọi người đều thích.

Cửa hàng cá Ruyzo đã có một tương lai sáng sủa, chẳng may mà thất bại đi nữa, thì một gia đình ba người sống chung được với nhau một nơi, đối với Ô Sin vẫn là một niềm vui lớn.

Thực tế, lòng nhiệt thành mà Ruyzo tiếp thu được từ Ô Sin đã nhanh chóng kết thành trái ngọt. Anh, không những không lấy làm khổ, vì sớm sớm, phải đến chỗ bà Kiu, xa hàng năm, sáu cây số, chở hàng về, mà anh còn thay cho Ô Sin làm công việc “ngoại giao”, đi mời chào khách, sau đó lại chở hàng đến tận nơi, bận rộn như một con ong chăm chỉ.

- Làm nghề buôn cá, không phải chỉ bán riêng hàng hóa mà phải bán cả tấm lòng mình vào đấy. - Đó là kinh nhật tụng trong việc buôn bán của Ô Sin, điều đó, chính Ruyzo cũng hiểu thấu được. Do đó, khi cửa hàng mới mở, hàng họ có vẻ ế ẩm, nhưng ít lâu sau đã nhích dần lên, cho đến cuối năm, sự trưởng thành đã trông thấy rõ ràng.

Tuy vậy, nền kinh tế trên xã hội đang suy thoái lại có xu hướng suy thoái thêm. Sau tết ít lâu, báo chí đưa tin nhiều xí nghiệp nhỏ và vừa bị phá sản, tình trạng đó ngày càng thêm trầm trọng.

Tình hình buôn bán của cửa hàng Ruyzo tuy không đến nỗi tồi tệ, nhưng mỗi khi tính sổ sách, lời lãi cũng chẳng được là bao. Ô Sin chỉ một dạ mong sao, gia đình ba người này được sống yên vui hòa thuận là đủ. Nhất là bé Iu, khỏe mạnh, lanh lợi, đáng yêu vô cùng. Iu đã đến tuổi đi học rồi, đầu tháng tư là ngày khai trường, Iu sẽ cắp sách tới trường.

Trong những ngày nặng nề, dằng dặc đắng cay, niềm hy vọng duy nhất đã ký gửi vào chính đứa bé này! Sự hân hoan trong lòng Ô Sin lúc này càng nghĩ càng thấm thía hạnh phúc ngọt ngào.

Nhưng Ô Sin còn có thêm một ước nguyện. Còn có một người sẽ vui sướng hơn khi thấy Iu đã lớn và bắt đầu cắp sách đi học. Người đó là mẹ chị ở quê nhà. Bởi vì chính bà là người đã chăm sóc cả hai mẹ con chị khi cậu bé vừa chào đời.

Vào cái ngày tới trường ấy, cậu bé sẽ mặc quần áo mới, đi giầy mới, đội một chiếc mũ mới, - đeo lên trên lưng một chiếc cặp mới. Với trẻ con, đó là bước đầu tiên bước vào đời. Ô Sin muốn mẹ mình, được trông thấy đứa cháu ngoại ngày đầu tiên tới lớp dự buổi lễ khai trường. Ruyzo cũng tán thưởng ý kiến đó. Ô Sin viết một lá thư kèm theo một tờ ngân phiếu 10 đồng gửi về quê.

Mẹ đã lặn lội đường xa tới nơi, hai mẹ con vui mừng gặp mặt thật không sao tả xiết. Mẹ ngoài việc chúc mừng đứa cháu ngoại tới trường, còn vô cùng hân hoan thấy con gái cùng con rể một nhà đoàn tụ. Nhưng sau cái buổi lễ khai trường, bà nằng nặc đòi trở về quê.

Giữa lúc đó, anh cả từ quê đã gửi lên một bức thư nhanh, bảo Ô Sin hãy giữ mẹ ở lại đây. Trong thư anh cả chỉ nói mập mờ, nhưng nguyên nhân thì đã rõ, mẹ chẳng còn được việc như ngày xưa nữa, nếu bớt đi một miệng ăn không ở nhà, đối với gia đình cũng giảm bớt được khó khăn.

Đối với anh trai và chị dâu, mẹ đã trở thành một gánh nặng! Chính mẹ, vội vã đòi về quê, cũng chỉ vì sợ rằng mình trở thành gánh nặng cho con gái và con rể. Ôi, một bà mẹ đáng thương biết bao nhiêu.

Ô Sin và Ruyzo xót xa vì không tìm được cớ để lưu mẹ ở lại. Nhưng chính khi ấy Ô Sin bắt đầu bị nôn ọe.

Ô Sin cho Ruyzo biết chị đã có mang. Khi nghe được tin mừng ấy, Ruyzo chợt nghĩ, và vứt vội mọi công việc đang làm, chạy vào trong phòng nói với mẹ trong khi bà đang thu xếp hành lý về quê.

- Mẹ ơi, Ô Sin đang bị nôn, mà cứ tưởng ăn phải cái gì độc. Có khi nhà con có tin mừng rồi. Mẹ ơi, thật là một tin vui lớn.

- Thật không? Thế thì quý hóa quá. Lần trước khi sinh đứa thứ hai. Ô Sin sống cực nhọc quá. Lần này sinh một đứa bé thật kháu, là có thể quên hết mọi thống khổ trước kia. Ôi, ôi, thật là cảm ơn trời phật. Mẹ sẽ đem tin vui này về quê.

- Nhưng mẹ ơi, con van mẹ, mẹ đừng có về quê nữa, mẹ ở đây trông nom Ô Sin giúp con, để nhà con an tâm sinh nở.

Những câu nói đó làm cho Ô Sin vô cùng kinh ngạc. Chị không thể ngờ rằng Ruyzo lại có thể đưa ra những lời cầu khẩn ấy đối với mẹ mình. Mẹ cũng thấy bất ngờ.

- Mẹ ạ, lần trước ở quê con, chính vì Ô Sin không có người chăm sóc chu đáo, nên mới xảy ra chuyện đáng sợ đó. Lần này nhất định phải nhờ mẹ trông nom cho nhà con. Về phía anh cả, con sẽ viết thư về, xin anh ấy tạm thời để mẹ ở đây với chúng con. Chắc chắn anh cả phải đồng ý!

Mẹ cũng đoán được những ý định của con rể, nhưng bà vẫn từ chối khéo. Ô Sin đành phải vào, nói thêm với mẹ, mong mẹ khỏi phải suy nghĩ nhiều.

- Mẹ ơi! - Ô Sin nói. - Tuy việc buôn bán cũng có khó khăn, nhưng con và anh Ruyzo cũng sẽ cố gắng, vả lại mẹ ăn uống hết bao nhiêu, lo gì chuyện ấy. Mẹ ơi, chắc mẹ không biết được rằng, từ năm mẹ để con trốn khỏi nhà ra đi ấy, con đã bắt đầu nghĩ rằng: Rồi sẽ có một ngày, con đón mẹ đến với con, để con được phụng dưỡng. Đó là mong ước to lớn nhất của con mười năm nay. Mẹ ơi, xin mẹ nhận lời của chúng con đi.

Mẹ không còn cách gì chối từ được nữa. Từ đó bà ở lại với con. Khi chơi đùa với cháu ngoại, khi giúp con quét dọn nhà cửa, hoặc cơm nước. Lần đầu tiên Ô Sin nhìn thấy những nét tươi vui, thanh thản trên mặt mẹ, và cảm thấy những ngày êm ấm hạnh phúc đã đến với chị và cả nhà.

Trong tình hình đó, có thể nói Ô Sin đã cảm thấy mát lòng mát dạ. Nếu hỏi Ô Sin còn có nỗi ưu lo nào không, thì đó là mối lo về bố mẹ chồng.

Ô Sin viết cho bố chồng một lá thư với tình cảm rất chân thành, trình bày rõ đời sống của mình. Ban đầu bà mẹ chồng vẫn nặng lời chửi bới đứa con vô phúc, đến nỗi bây giờ trở thành thằng hàng cá, làm xấu xa cả dòng họ Ruyzo. Bà định bắt con trở về quê. Nhưng ông bố chồng lại coi chuyện đó là bình thường. Cho rằng con trai và con dâu có thể sống tự lực được, và lại sống yên vui, êm ấm, còn gì đáng quý hơn, nên ông đã vượt qua được thói quen sợ vợ xưa nay, mắng bà một trận nên thân. Việc đó đã có tác dụng, bà mẹ chồng không còn dám lầu bầu trách móc gì nữa.

Ít lâu sau, Ô Sin nhận được thư trả lời, do chính bà mẹ chồng viết. Thư cũng tỏ ý mừng cho Ruyzo và Ô Sin. Ô Sin như cất được gánh nặng trên vai.

Tiếp theo lại nhận được thư của Kayô, nói đã có mang. Ô Sin vui sướng reo lên:

- Ôi, một tin động trời! Cô Kayô có mang đã chín tháng.

- Sao? Lấy chồng đã mười năm, thật là một sự lạ. - Mẹ cũng kinh ngạc.

- Đấy là vì ông chẳng, bà chuộc với chồng mà. Đến khi chồng quay lại, cô ấy lại ở lỳ ở chỗ con giúp con bán hàng. Ôi, mẹ ơi, con rời bỏ Kakata là rất đúng. Vạn nhất mà cô Kayô không sinh con đẻ cái được, thì cũng phải thụ thai nhân tạo để có người kế nghiệp nhà Kagaya. Thật là tuyệt vời. Nếu bà chủ còn sống chắc bà là người sung sướng nhất.

Trong những ngày êm ấm yên vui ấy, năm tháng trôi đi thật nhanh, hè đi, thu đến, trung thu vừa mới qua, tháng 10 đã tới, ngày Ô Sin sinh nở cũng đã tới rồi.

Vào chập tối hôm ấy, Ô Sin bắt đầu đau đẻ, vật vã đến quá nửa đêm, đứa trẻ đã ra đời. Lại là một thằng bé trai. Mẹ tròn con vuông.

Bận bịu nhất là mẹ và Ruyzo. Mẹ trông nom mọi thứ ở trong phòng, còn Rayzo trong bếp, nhóm lò, đun nấu. Mọi việc sinh nở xong xuôi, mẹ mới vào bếp giục con rể lên xem mặt con. Ruyzo luôn miệng cảm ơn mẹ, nói, Ô Sin sinh nở được an toàn, tất cả đều do công ơn của mẹ.

- Mẹ con trong nhà, nói những cái đó làm gì? Nhưng nói thực, thế là mẹ cũng yên tâm. Có được hai đứa cháu, Ruyzo lại chu đáo. Ôi, Ô Sin thế là sướng.

- Mẹ ơi, mẹ đi nghỉ một chút đi. Chắc là mẹ mệt lắm rồi đấy.

- Chả sao đâu, vài đêm không ngủ cũng chẳng hề gì. Mọi việc ở đây, cứ để đấy cho mẹ, con lên với Ô Sin và cháu đi.

Sau khi Ruyzo vào nhà, mẹ ngồi xổm xuống trước cửa bếp, người bà bỗng như tê dại đi, gục xuống.

Có phải bà quá mệt mỏi không? Hay bị một bệnh cấp tính nào? Bất kể ra sao, nhưng, mặt bà thanh thản, không những không có một nét ưu tư nào, mà trên miệng bà còn giữ được một nụ cười thỏa mãn.

21.

Đặt tên cho con là “Nhân” (Hitosi) Ô Sin nghĩ, thằng lớn đã đặt tên là “Hùng” (Iu) là có ý biểu thị sự hùng dũng, anh hùng, vậy thì thằng thứ hai này phải tên là “Nhân” có nghĩa là nhân từ, nhân ái!

Bà Kiu nghe tin vội vã lại chúc mừng.

Nhưng bệnh tình của mẹ khá trầm trọng, bác sĩ bảo phải đưa lên một bệnh viện lớn trên thành phố để kiểm tra, kết quả là bệnh máu trắng, không có thuốc gì trị nổi. Kể từ sau khi đi kiểm tra về, bà nằm liệt không nhúc nhắc gì được nữa.

May mà được bà Kiu ở hẳn lại đó, nên mọi việc của sản phụ, của trẻ sơ sinh, đến giường nằm của người ốm, đều do một tay bà quán xuyến cho đến khi Ô Sin khỏe khoắn hẳn mới thôi.

Trong thời gian ấy, bệnh tình của mẹ càng ngày càng trầm trọng, và bỗng nhiên bà nhớ tới quê hương, bà bảo, nếu có chết cũng nên chết ở nhà mình. Đến lúc này Ruyzo mới báo cho Ô Sin biết rằng bệnh của mẹ là bệnh không chữa nổi, chỉ chờ chết. Nỗi vui mừng về đứa con thứ hai bình yên chào đời bỗng chốc tan biến mất.

Có chết, cũng chết ở nơi quê cha đất tổ, tâm trạng ấy, Ô Sin hiểu thấu hơn ai hết.

Nếu có thể được, tốt nhất là đưa mẹ về quê, để sống nốt những ngày rõ ràng là không nhiều nhặn gì. Nhưng, đường sá xa xôi như thế, một bệnh nhân chờ chết, làm sao đưa đi nổi? Hơn nữa khi về đến nhà rồi, ông anh cả và bà chị dâu sẽ mặt nặng mày nhẹ với mẹ, nói gì đến chuyện chăm nom săn sóc. Lại còn việc ở cửa hàng, hai đứa con nhỏ, đều là chuyện đáng lo toan.

Nhưng, Ô Sin bao giờ cũng có những biện pháp của mình. Đường xa chị có thể bế mẹ lên tầu xuống xe, và địu mẹ trên đường núi. Không có người trông nom, chị có thể lưu lại. Chỉ cần Ruyzo trông nom hàng họ, còn đứa bé thuê một bà vú.

Ruyzo hoàn toàn đồng ý, mời bà Kiu đến trông con giúp. Bà Kiu rất vui vẻ, nói:

- Một tay tôi đã nuôi nấng ba thằng con khôn lớn, chỉ có điều đáng tiếc là ngực bây giờ lép kẹp rồi, vắt không ra một giọt sữa, nhưng có thể đi xin sữa hàng xóm, chỗ xin cũng hỏi xong rồi, cháu có thể hoàn toàn yên tâm về quê, báo hiếu cho mẹ. Tôi nghe Ruyzo nói cháu đưa mẹ về quê, cháu có biết thế thế nào không, tôi cảm động đến chảy nước mắt. Ôi, ôi, sao lại có một người con gái quý hóa đến thế.

Có chết cũng mát lòng hả dạ. Tôi biết thế này là khổ hai đứa trẻ, nhưng con cái còn về lâu về dài, bây giờ hãy nghĩ về bà mẹ trước đã, vì những ngày như thế e rằng chẳng dài lâu gì.

Ngoài những giờ ngồi tàu, Ô Sin lấy một tấm vải địu mẹ trên lưng. Người mẹ nhẹ như bấc, càng làm Ô Sin đau lòng. Nhất là đoạn cuối cùng, con đường núi bị vùi dưới tuyết, Ô Sin cứ phải lần mò từng bước, sục xuống tuyết mà đi, cho tới khi về đến nhà.

Quả nhiên anh cả và chị dâu sa sầm nét mặt, không những nói toạc ra rằng ở nhà chẳng có gạo thừa, lại còn trách Ô Sin là khi mẹ còn cất nhắc được công kia việc nọ, thì lôi đi làm con sen, khi không được việc nữa, ốm đau, lại đem tống về nhà.

Ô Sin quyết định không để mẹ ở trong ngôi nhà mới mà cõng mẹ vào trong ngôi nhà cũ nát, và nói cho anh cả cùng chị dâu biết rằng, việc ăn uống chi dùng của hai mẹ con, chị sẽ chịu tất, không lấy của anh của chị một đồng một kẽm nào. Ngay cả củi đun, chị cũng tính tiền trả đủ.

Ô Sin thu xếp cho mẹ nghỉ ngơi xong, đi nấu ngay một nồi cháo, bón cho mẹ ăn. Nghĩ rằng mẹ đang mê man chẳng biết gì, nhưng mọi chuyện giữa hai anh em, bà đều nghe rõ:

- Ô Sin... Con đừng chấp anh chị con làm gì. Anh chị con cũng sống cùng cực quá nên mới thành như thế, chỉ tại, mình là tá điền cấy rẽ. Thôi, tha thứ cho anh chị con.

- Con không trách anh chị ấy đâu, nào mẹ, mẹ ăn thêm tý nữa cho chóng khỏi.

- Ờ, ờ, mẹ ăn,... ngon, ngon lắm. Có khi con cũng đói rồi đấy.

- Mẹ ạ, ngày bé, đến cơm độn củ cải cũng chẳng được ăn no, bản thân mẹ lúc nào cũng đói, để nhường cho bọn con mỗi đứa được ăn thêm một miếng. Bà cũng thế, lúc nào cũng nói rằng không đói, không muốn ăn... Ôi, mẹ ơi, những ngày ấy mẹ khổ biết bao nhiêu, cho nên từ ngày ấy con vẫn cứ luôn tâm niệm rằng, làm sao cho mẹ bữa nào cũng được ăn no, nên con mới phải đi làm con đòi con ở. Thế mà đến nay con có thể cho mẹ ăn no được, mẹ lại ăn được tý tẹo. - Ô Sin ngồi nói, ngồi kể, và khóc không thành tiếng.

- Không sao con ạ, chỉ riêng việc con có để cho mẹ ăn mẹ cũng đã mát dạ hả lòng rồi... Đời con, đến nay đã có được một người chồng tử tế, con cái đường hoàng, buôn bán cũng khá, khi còn sống mẹ cũng được hưởng của con nhiều thứ. Thế là mẹ mãn nguyện, thỏa lòng. Đúng thế đấy con ạ. Mẹ rất vui, rất mừng.

- Mẹ...

- Ở nhà mình vẫn là hơn... Ô Sin ạ, về được đến nhà thế này, mẹ mừng. Tuyết rơi như thế kia, thật đẹp, đúng không...

Mẹ đúng là người con gái của xứ tuyết! Ngày hôm sau, mẹ nhìn hoa tuyết bay, vừa lòng mãn ý xuôi tay nhắm mắt.

Một tang lễ đơn giản theo đúng lời dặn dò của mẹ, chị Mitsu, em trai, em gái đều không được báo tin. Ô Sin định báo tin cho tất cả nhưng anh Soji phản đối, bởi vì nếu mọi người trở về, phí tổn sẽ tăng thêm.

Tiễn đưa mẹ đi xong, Ô Sin vội vã trở lại nhà mình. Tình cảm đối với gia đình người anh cũng chẳng tốt đẹp gì, nên khó còn cơ hội trở về quê hương nữa.

Nghĩ đến đây Ô Sin không kìm nổi nước mắt.

Về đến nhà, nhưng ngày tháng cuối năm cũng đã tới. Có điều lạ là, vào những ngày cuối năm năm nay, rất nhiều người đến khất nợ, xin kéo dài qua năm. Không nói cũng biết Ô Sin và Ruyzo đều đồng ý, nhưng họ không thể không nghĩ rằng: Công việc làm ăn trong năm tới sẽ gặp không ít khó khăn.

Báo chí đưa tin rằng, cổ phiếu bên Mỹ sụt giá, kinh tế rơi vào đại khủng hoảng, và Nhật Bản cũng liên đới chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Tình trạng kinh tế vẫn tiếp tục suy thoái, và ngày càng có nhiều hiện tượng nguy cấp hơn. Ô Sin thấy rằng, khách buôn, khách bán của mình cũng giảm dần. Nhưng việc buôn bán xưa nay của Ô Sin cũng không cố ý kiếm nhiều lời. Vả lại, loại buôn bán này, chẳng phải là loại nhiều lãi, nhưng hàng ngày vẫn còn có thu nhập, và cố gắng chạy vạy, một gia đình bốn nhân khẩu, cũng chẳng đến nỗi phải đói. Đó cũng là mong ước lớn nhất của Ô Sin. Mùa xuân đã tới. Mặt đất xanh rờn một màu xanh. Iu cũng đã học xong lớp một.

Iu học hành rất giỏi, môn nào cũng được xếp loại A. Đấy là niềm an ủi lớn nhất của Ô Sin.

Khi Iu mang bản thành tích học tập trở về, hai vợ chồng còn đang mừng vui vì bài vở của con, thì người bưu tá đưa tới hai phong thư. Một phong là thư của Ô Sin gửi cho Kayô bị trả về, một phong là của bà Li gửi đến báo tin dữ. Chồng của Kayô đã tự sát!

Cách đây ít lâu, Ô Sin còn nhận được tiền phúng của Kayô gửi tới, cô còn cho Ô Sin biết tường tận rằng: Thằng “Hy Vọng” (Nozomi) con trai cô, rất chóng lớn, rất thông minh, và rất đáng yêu. Ô Sin đã thật sự vui mừng vì hạnh phúc của Kayô. Vậy tại sao Sunsaku lại tự sát? Thư gửi tới không có người nhận. Hay là nhà Kagaya đã xảy ra chuyện gì khủng khiếp? Ô Sin vội chạy ra bưu điện, gọi điện thoại đi, nhưng số điện thoại của nhà Kagaya đã bị cắt bỏ.

Ô Sin cuống quýt lo sợ về tình hình nhà Kayô, không có cách gì đoán định nổi. Không! Còn một biện pháp cuối cùng, ấy là Ô Sin phải đích thân đi Kakata xem tình hình cụ thể ra sao!

Ruyzo biết Ô Sin và Kayô vẫn coi nhau như chị em ruột, hơn thế, trong khi Kayô làm tiếp viên ở Tôkyô anh cũng đã có đôi lần tiếp xúc với Kayô, nên anh hoàn toàn thông cảm với mọi nỗi lo lắng của Ô Sin, và đã đồng ý để Ô Sin đi Kakata một chuyến. Tiền lộ phí hãy tạm vay của bà Kiu, còn Hirosi có thể mang theo. Giữa lúc hai vợ chồng đang bàn bạc chuyện đó, bà Kiu nhắn Ô Sin tới nhà bà có chút việc.

Ô Sin vội tới nhà bà Kiu ở bờ biển, thật bất ngờ, Kôta đang đợi chị ở đó. Kôta vẫn bôn ba khắp mọi nơi trong nước, các quan chức chính quyền vẫn truy lùng anh, khiến anh vẫn phải lẩn tránh, nên chẳng dám tới thẳng cửa hàng gặp cả gia đình Ô Sin.

Kôta tạt đến đây lần này thứ nhất là muốn biết tình hình Ô Sin từ sau lần gặp mặt trước, thứ hai là muốn báo cho Ô Sin biết những chuyện có liên quan tới Kayô.

Mấy hôm trước Kôta có ghé qua Kakata, nhà Kagaya đã phá sản, chồng Kayô đã tự sát, hình như cả nhà bỏ trốn đi vào ban đêm, do đó, nhà cửa tài sản đều đã bị niêm phong. Mọi việc đều do Sunsaku mà ra. Vì kinh tế suy thoái, Sunsaku không cẩn thận, nhúng tay vào thị trường bấp bênh, hàng tồn kho, sút giá nghiêm trọng, bị đổ vỡ, chỉ một đêm, đã thiêu sạch cơ đồ. Sunsaku là rể kén, nên phải quán xuyến mọi công việc chính trong nhà vợ, do vậy mà không còn mặt mũi nào có thể trông thấy bố mẹ vợ cùng vợ con được nữa. Sunsaku vốn xuất thân từ trường đại học Đế Quốc, lý ra anh ấy có thể lấy lại tinh thần, làm lại một phen, nhưng cái kẹt của anh là vì anh đi ở rể. Đó là kiến giải riêng của Kôta.

Kôta cho rằng, thế nào Kayô cũng đến tìm Ô Sin. Anh mong Ô Sin để tâm giúp đỡ Kayô và chú ý dò hỏi giúp anh xem Kayô lưu lạc ở phương nào.

Từ đó về sau, Ô Sin luôn băn khoăn về tin tức của Kayô. Trong khi đó, cái gọi là năm Chiêu Hòa thứ 5 (1930) với hàng triệu người thất nghiệp trôi qua. Ngày tháng tiếp theo còn tồi tệ hơn nhiều, đâu đâu cũng là những người thất nghiệp. Đời sống của lương dân đang phải đối diện với sự sụp đổ của năm Chiêu Hòa thứ 6 và thứ 7.

Cửa hàng của Ô Sin không thể thoát khỏi những ảnh hưởng đó, may mà cả hai vợ chồng đều cần kiệm, chịu khó, được hàng xóm phố phường tin yêu, nên cảnh buôn bán có tiêu điều hơn trước nhưng vẫn còn sống tạm được qua ngày.

Khi Ô Sin đã gần như quên lãng mất việc lo lắng cho Kayô, thì Kôta lại đột nhiên xuất hiện. Anh đưa cho chị 100 đồng, cùng với địa chỉ của Kayô, sau đó anh phải ra ga cho kịp giờ tầu, nên anh lại vội vã ra đi.

Anh nói, anh đã phải mất cả một năm trời, mới tìm được địa chỉ của Kayô, còn tình hình cụ thể của Kayô ra sao, anh chịu không biết được. Hơn nữa anh quá bận bịu, nên trên đường về Kiuxiu ở phương Nam anh tạt qua đây, nhờ Ô Sin thay anh đi lên Tôkyô một chuyến.

May mà Ruyzo hiểu được tâm tình Ô Sin, nên anh cũng giục Ô Sin đi ngay lên phương Bắc, còn Hitosi anh có thể vừa địu con vừa bán hàng cũng được. Khi nào Iu đi học về sẽ trông em thêm rồi cũng sẽ xong mọi việc. Anh còn dặn thêm, trong tình thế bắt buộc, đón mẹ con Kayô về đây cũng được, mỗi người chắt bóp một tý cũng có thể sống qua ngày được với nhau.

Ô Sin đi ngay chuyến tàu đêm lên phương Bắc, tới Tôkyô, Ô Sin đi thẳng đến nhà cô Taka. Không ngờ tấm biển hiệu nhà cô Taka đã đổi thành “Viện Mỹ Dung”, nhà cửa đều mới xây cất, và ngay cả cô Taka cũng đã làm đầu theo kiểu Tây phương. Kể từ ngày đầu tiên Ô Sin tới nhà cô Taka đến nay cũng đã được 15 năm rồi, nay gặp lại mọi sự đổi thay, chẳng còn gì giống như những hình ảnh trong ký ức xa xôi còn ghi nhớ được.

Khi cô Taka nhìn thấy địa chỉ của Kayô, cô bỗng chau mày. Khi Ruyzo nhìn vào cái địa chỉ ấy, anh cũng chau mày như thế, nên khi anh bảo để Hitosi ở lại nhà cũng là có dụng ý của anh. Thì ra nơi ấy chính là nơi tập trung của gái làm tiền, và cũng chính là nơi ăn chơi nổi tiếng của Tôkyô.

Cô Taka cho rằng không thể để Ô Sin một mình, đến một nơi như thế tìm người, nên cho đi tìm anh Kien người bạn tứ xứ giang hồ. Anh bạn cũ vẫn bình yên vô sự, vẫn thường lui tới chỗ cô Taka. Ô Sin tuy có cái vui là sẽ được gặp người bạn cũ nhưng cô cũng lo đến thót gan thót ruột, bởi vì nơi ở của cô Kayô, không ngờ lại là cái nơi đáng sợ đến như vậy. Cô Kayô cũng dấn thân vào cái nghiệp làm tiền ư? Mới chỉ nghĩ như vậy thôi, Ô Sin đã cảm thấy tội lỗi của mình thật nặng nề, vì sự thật đã sờ sờ trước mắt. Trong cái thời buổi đầy lộn xộn này, Kayô với đứa con mấy tháng tuổi, chưa biết chừng nào lại có cả cha lẫn mẹ đi theo nữa cũng nên, một người thiếu phụ biết làm gì khác khi cần phải sống qua ngày?

Anh Kien bảo nếu chỉ cần tìm hiểu tình hình để một mình anh đi là đủ. Ô Sin không chịu. Chị mang ơn cả gia đình Kayô, chị lại là người tín nghĩa, nếu Kayô gặp những điều bất hạnh, chị cũng phải chịu trách nhiệm một phần. Bởi lẽ cái năm trước khi Kayô lấy chồng, chị đã giấu Kayô mọi tin tức về Kôta, chính chị là người thất tín.

- Nếu cô nhất định đòi đi đến đó, phải tâm niệm một điều: Gặp bất cứ chuyện gì đều không được cuống cuồng lên - Anh Kien ra điều kiện.

Đấy là một ngõ hẻm chật hẹp, tối tăm, nơi toàn là những quán rượu. Đấy cũng chính là cái địa chỉ đã được ghi trên giấy. Anh Kien vừa đặt chân vào cửa đã có một tên vệ sĩ xô ra cản đường. Nhìn anh Kien rồi nói:

- Ê! Đại ca Kien, anh mang hàng cao cấp đến đấy chứ?

- Vớ vẩn. Gọi cho anh một cô gái, tên là Kayô.

- Làm gì có thưa đại ca. Nếu như chỉ là cô này ... - Người đó nhìn Ô Sin rồi nói tiếp: - Em bảo đảm với đại ca còn có cô này hay hơn ...

- Mày có câm mồm đi không. Tao bảo mày gọi Kayô, nghe rõ chưa hả?

- Thưa đại ca. Xin đại ca đừng gây khó dễ cho thằng em. Nếu đại ca muốn chơi bời một tý, cũng được thôi, nhưng đại ca phải đóng vai một vị khách đàng hoàng.

Ô Sin thấy như máu trong người mình ngừng chảy. Chính lúc đó, trên gác bỗng vang lên tiếng trẻ khóc.

- Lại khóc, mẹ kiếp! Ông phải tống mẹ nó vào trại trẻ mồ côi cho nó xong đi. - Người đàn ông đó, quay lại, gào lên một cách thô lỗ.

Ô Sin thấy mình như chết đứng ở đó.

22.

Quả là Ô Sin đã gặp được Kayô. Nhưng nếu như không đi cùng với anh Kien, Ô Sin không những sẽ không gặp được Kayô, mà còn có thể gặp những bất trắc. Kayô khi thấy Ô Sin đột ngột xuất hiện, vô cùng kinh hãi.

Kayô cùng với cha mẹ rời bỏ Kakata lên Tôkyô vì lẽ một người thiếu phụ 30 tuổi không còn cách gì có thể sống nỗi ở Kakata được nữa. Lên Tôkyô vận đen vẫn chẳng chịu buông tha cô, ông bố bị đứt mạch máu não chết đột ngột. Sau đó mẹ cũng ngã bệnh, nằm bệnh viện 3 tháng, rồi mất. Tiền thuốc, tiền viện phí lên tới 500 đồng. Chỉ có một nơi chịu cho vay trước số tiền này, và chấp nhận cả việc mang con “đi làm”, đó là một chủ quán, tuy treo biển là “Quán Rượu” nhưng bên trong lại là nhà thổ lậu, buôn bán xác thịt phụ nữ. Đó chính là lý do mà Kayô không muốn cho bất cứ bạn bè cũng như người thân nào biết địa chỉ của mình.

Trong lúc chuyện trò, thấy có một bà già đến đứng trước cửa đón đứa bé đi vì tưởng rằng Kayô có khách, lúc đó Ô Sin mới hiểu ra, tại sao Kôta lại nhờ cô đến đây. Ôi, cái đời sống nhục nhã này, làm sao mà chịu nổi? Ô Sin đau khổ đến cùng cực, nhưng khi được nghe thêm những chân tướng thực của nó, chị kêu lên:

- Cô Kayô, nếu như trả đủ cho họ 500 đồng bạc, mình có thể thoát khỏi nơi này, phải không?

- Đâu có đơn giản như vậy. - Kayô cười thảm hại - Lãi đẻ lãi; Đến bây giờ e rằng tiền ngàn vẫn không đủ. Dù có tiếp bao nhiêu khách đi nữa, nợ nần vẫn cứ tăng lên. Đây chính là nơi như thế.

- Thế ... thế biết làm thế nào mới có thể ...

- Không, không cần lo cho tôi làm gì. Qua được một năm là mọi chuyện thành quen tất. Đã rơi vào địa ngục rồi, còn có gì đáng sợ nữa đâu? Tôi sống vì thằng “Hy vọng” con tôi. Khi Sunsaku ra đi, tôi chỉ còn một cách là cố gắng chịu đựng vì “Hy vọng”. (Nozomi).

- Nhưng ở cái đất này, làm sao nuôi nấng cậu Nozomi trưởng thành lên được?

- Chỉ mong sao tôi và cháu luôn luôn được ở bên nhau, ngoài ra không cần gì hết, không nghĩ gì hết. Đây là sự trừng phạt xứng đáng với tôi. Sunsaku liều mình cũng do ở nơi tôi, bởi tôi đã lạnh lùng, thờ ơ với anh ấy ... Tôi chẳng dám oán trách ai.

- Không, không Kayô, cô không thể nói như thế được.

- Thôi được, Ô Sin ạ, thực bụng tôi không muốn gặp chị, nhưng đã gặp, tôi cũng rất vui, bởi vì những lời lẽ bao lâu nay không biết nói cùng ai, nay đã nói ra được hết. Cảm ơn chị đã đến thăm. Sẽ không còn gặp lại nữa. Xin chị bảo trọng thân mình...

- Không được. Tôi sẽ nghĩ mọi cách, đón chị và Nozomi về chỗ chúng tôi.

- Không thể như thế, không thể như thế được, không nên...

Ô Sin thành thực muốn “cứu” Kayô ra. Chị vẫn tâm niệm rằng chị phải chịu một phần trách nhiệm về cảnh khốn cùng hiện nay của Kayô, vì điều đó do chính sai lầm của chị gây ra. Và nếu chị chưa đền ơn đáp nghĩa cậu chủ mợ chủ được, chị vẫn ấy náy chưa yên. Hơn nữa cho đến nay hai nắm tro tàn xương cốt của hai ông bà vẫn để lay lứt trong tủ ở gian phòng nhỏ của Kayô. Không đưa được hai ông bà gửi lên một ngôi chùa nào đấy cũng vẫn còn là sự day dứt đối với chị.

Nhưng Ô Sin biết tính sao khi không đủ sức. Đến cô Taka và anh Kien cũng chỉ đành lắc đầu, chịu chết.

Một ngàn đồng bạc đâu phải là chuyện dễ kiếm, hơn nữa, có một ngàn, đâu chắc đã đủ. Ô Sin hết cách xoay xở, chỉ đành để giải quyết dần dần thôi. Trước khi tìm ra được cách nào đấy, chị vẫn cần ở cạnh Kayô. Hôm sau, Ô Sin làm mấy món thức ăn, mời anh Kien cùng đi đến cái nhà thổ lậu trong ngõ hẻm tăm tối, chật hẹp ấy. Một tin dữ không ngờ. Kayô đã chết.

Người đàn ông trong quán nói: Tối qua cô uống rượu với một người khách đến rất khuya, say đến không biết gì là trời đất nữa. Sáng sớm bác sĩ đã đến khám, cho biết, cô mắc bệnh dạ dày từ lâu, nay uống quá nhiều rượu, bị chảy máu nghiêm trọng, lại do say rượu, máu nôn ra, bịt mất đường hô hấp, gây nên tử vong.

Ô Sin và anh Kien lo ngay việc hỏa táng cho cô, đến tận tối mới mang ba bình tro xương và Nozomi về đến nhà cô Taka. Tối hôm đó ba người ngồi thắp hương cúng vong linh người đã khuất. Ô Sin trĩu nặng những đau thương, quỳ trước bài vị khấn khứa:

- Cô Kayô ơi, xin cô yên tâm nhắm mắt. Cô Kayô tội nghiệp ơi, thực ra cô không nên như thế. Chỉ cần cô sống, bệnh tình dù nặng đến đâu cũng vẫn có thể chữa chạy được ...

Ô Sin vừa khóc vừa khấn tiếp: - Xin cô cứ yên tâm, “Hy vọng” của cô, tôi sẽ nuôi dưỡng như chính con đẻ của tôi ... Còn tro xương của cô và cậu mợ, tôi sẽ nhận về, tôi sẽ đưa lên chùa, làm cho cậu mợ một tuần chay và gửi hậu ở đó.

Sớm hôm sau, ba người hẹn ước sẽ gặp lại nhau, rồi chia tay. Ô Sin địu Nozomi trên lưng, tay xách một cái gói trong đó có ba bình tro xương, rời khỏi nhà cô Taka.

Ở nơi ngày xưa Ô Sin buôn bán cá này, chỗ cách bờ biển không xa có một khu nghĩa địa. Bà Ô Sin cùng với Kây, rót nước, thắp hương và làm lễ.

- Thật không ngờ được bà ạ. Bà ơi, thì ra cô tiểu thư Kayô, lại chính là bà nội cháu. Bà ơi cháu nhớ là bà đã đưa cháu tới thăm một ngôi mộ, khi ấy cháu chả biết là mộ ai.

- Có lẽ bố cháu đợi cháu khôn lớn mới nói cho cháu biết chuyện này. Bà nghĩ rằng, chuyện này cũng là chuyện khó nói. Nhưng bố cháu vẫn thường đến thắp hương. Ôi, ôi, bố cháu ấy mà, đừng tưởng là người chỉ biết nhào nhào, nặn nặn, với bộ mặt đầy vẻ đắc ý mãn nguyện thế đâu. Ngày xưa ấy mà, cũng bướng bỉnh ra trò đấy, chẳng khác gì tính nết của bà nội cháu. Bà chẳng còn nhớ phải phát khóc lên đến bao nhiêu lần nữa. Nhưng nói cho cùng, bố cháu cũng đã sống đúng như ý muốn của mình.

- Bố cháu ấy bà ạ, chưa bao giờ nói một tý chuyện ngày xưa nào cho cháu nghe đâu. Cháu thật chẳng ngờ, lại là như thế.

- Kây ạ, cháu nên về nhà đi. Chắc chắn rằng bố cháu đang lo lắng cho cháu lắm đấy.

- Thế còn bà thì sao?

- Bà ấy à? Bà còn muốn đi một số nơi nữa, và nghĩ ngợi thêm về một số điều nữa cháu ạ.

- Cháu chẳng về đâu. Cháu sẽ được nghe chuyện về bố cháu, mới đúng chứ ạ.

... Ấy là năm có sự biến 18 tháng 9, nhà Ô Sin có thêm một đứa trẻ, đời sống càng khó khăn thêm. Nhưng cũng từ đó Nhật Bản bành trướng ra nước ngoài, và phát động một cuộc chiến tranh xâm lược. Vào năm 1931, Ô Sin 31 tuổi. Cậu cả Iu lên 9, còn hai cậu bé là Hitosi và Nozomi mới được một tuổi rưỡi.

Cuộc chiến tranh bùng nổ, đã làm thay đổi dần ý thức của người dân Nhật Bản. Ruyzo cũng không nằm ngoài ảnh hưởng đó, anh cũng muốn rót vào đầu con cái mình tinh thần võ sĩ, cũng cho rằng rồi đây Nhật Bản sẽ là thế giới của quân nhân. Ô Sin lại không nghĩ thế. Khi nhỏ chị đã tiếp xúc với anh Suin, người lính đào ngũ, chị biết rằng chiến tranh là đáng sợ. Trong cái thế giới hỗn tạp này Ô Sin biết tính sao đây? Điều duy nhất chị có thể làm được là đòi hỏi ở Ruyzo: Iu và Hitosi muốn theo nghề nào cũng được, nhưng riêng cậu Nozomi buộc phải cho cậu học môn kinh tế, để sau này cậu dựng lại dòng họ Kagaya. Còn thêm một điều kiện nữa, dứt khoát không cho Iu đi lính.

Ngoài ra, do nhân khẩu trong nhà tăng lên, và để có kế sách lâu dài, Ô Sin bắt đầu để dành tiền ăn học cho các con, do đó cần cố gắng hơn trong việc làm ăn buôn bán. Thông thường, hai vợ chồng, mỗi người địu một đứa con, làm mọi công việc trong cửa hàng. Ô Sin thực bụng không muốn để chồng, một người đàn ông, phải vừa địu con vừa làm việc, nên cô đề nghị với anh cho mướn một cô bé trông trẻ, nhưng Ruyzo không đồng ý, anh cho rằng chẳng việc gì phải sĩ diện. Mặc dù Ô sin hiểu thấu hơn ai hết nỗi khổ sở của người phải địu trẻ con, nhưng rồi chị cũng cho qua chuyện đó.

Họ quyết định mua một chiếc thùng ướp lạnh và một chiếc xe đạp. Như vậy tuy có mắc thêm một chút nợ nần, nhưng không phải lo đến chuyện hư hỏng mỗi khi cá không bán hết, và mỗi khi Ruyzo phải chạy hàng bên ngoài thì vừa đi được xa, vừa chở được nhiều mà không vất vả như trước.

Một hôm bà Kiu bỗng đến cửa hàng, nói riêng cho Ô sin biết là anh Kôta vừa tới. Bà lão biết rằng, chiến tranh đã bùng nổ, đâu đâu người ta cũng gài “mật thám” để theo dõi và bắt bớ, bà muốn Ô sin đi thuyết phục Kôta không nên tham gia những hoạt động nguy hiểm ấy nữa.

Ô sin gặp Kôta, chị nói lại ý kiến của bà Kiu. Kôta là người có lý tưởng cao đẹp của mình, đương nhiên anh không chấp nhận lời khuyên, thậm chí anh còn cho rằng nước Nhật đi theo con đường của chủ nghĩa quốc gia phát xít, cuối cùng sẽ chuốc lấy nguy cơ diệt vong. Để cứu lấy đất nước này, ngoài những người theo chủ nghĩa tự do các anh, không còn ai khác. Bởi thế mà anh còn phải nỗ lực hơn, cố gắng hơn, tham gia hoạt động.

Sau khi Kôta biết mọi chuyện của Kayô, anh muốn đi thăm mộ, thắp cho Kayô một nén hương, nhưng sợ liên lụy tới Ô Sin nên anh quyết định đi một mình.

Hôm sau, Ô Sin biết rằng Kôta rất muốn gặp mặt Nozomi một lần, nên chị lặng lẽ đưa hai đứa trẻ đến nghĩa địa. Ô Sin đâu có ngờ rằng bọn “mật thám” đã ập tới và bắt Kôta trước ngay mặt chị.

May mà Kôta đã cảnh giác, làm ra vẻ không hề quen biết Ô Sin. Ngay cả khi bị khóa tay dẫn đi, anh cũng không đưa mắt nhìn Ô Sin, nên bọn chó săn ấy cũng không nghi ngờ giữa Kôta và Ô Sin có liên quan với nhau.

Từ đó, không còn tin tức gì của Kôta nữa. Ô Sin rất đồng cảm với những suy nghĩ của Kôta, biết rằng anh vì người nghèo, nhất là những người tá điền, mà không quản ngại hy sinh thân mình, bởi thế chị thấy sợ hãi cái chế độ không dung nạp được những lý tưởng như thế, nhưng chị biết làm gì? Dậy dỗ ba đứa con, đó là mục tiêu cao nhất của chị và Ruyzo. Trên thực tế, chỉ riêng phải đối phó với những công việc của mình, chị cũng đã hết hơi hết sức rồi, vì thế hình bóng của Kôta, cũng mờ nhạt dần như ánh sáng của những ngôi sao xa tít.

Iu chóng lớn, chớp mắt đã thi tốt nghiệp. Cuộc thi vào trung học cũng đã tới gần. Một hôm trong cửa hàng bỗng xuất hiện một người khách xa, đó là anh Kien, người của tứ xứ giang hồ, và còn đem theo một cô bé gái 10 tuổi tên là Natsuco. Ô Sin vội vã mời chào và lưu lại chơi nhà.

Điều làm Ô Sin hết sức kinh ngạc là khi cô bé gái này bước vào nhà là bắt đầu tự động làm mọi công việc. Cho đến khi Ô Sin giải quyết xong tất cả mọi công việc bận rộn nhất của cửa hàng vào lúc xế chiều trở về chuẩn bị vào bếp làm cơm thì Natsuco đã nấu nướng xong xuôi. Rồi lại còn quét nhà cửa, việc gì cần làm đều đã làm xong, đâu vào đấy, sạch sẽ gọn gàng.

Chẳng khác gì Ô Sin ngày xưa cả; Ngay cả đến giọng nói, đặc sệt quê mùa cũng lại hoàn toàn giống với Ô Sin thuở ấy.

Theo như anh Kien nói, cô bé ở Iamagata, con một người tá điền. Ở đấy năm nào cũng mất mùa, khi tuyết vùi, khi hạn hán, đói kém rất nghiêm trọng, không biết bao nhiêu những cô bé như thế này bị bán đi và Natsuco là một trong những cô bé ấy. Do có một người bạn van nài bán cho nên anh đã bỏ ra 5 chục đồng bạc mua cô bé. Trong khi còn chưa biết tính toán ra sao, thì có một người mở nhà chứa ở Ôsaka, nhờ kiếm cho một em bé, đúng lúc anh cũng có việc, xuống đó, nên đích thân anh đưa cô bé đến Ôsaka, giữa chừng thuận đường, rẽ vào đây thăm Ô Sin.

Ô Sin giật mình hỏi:

- Như thế có nghĩa là, cô bé gái này sẽ đem bán vào cái nơi đó sao?

- Trời ơi, như cô biết rồi đấy, tôi đâu có phải theo đuổi cái nghề buôn bán loại này, nghề này tôi đâu có thích thú gì. - Anh nói - nhưng lần này, đúng là chuyện vạn bất đắc dĩ; Tôi coi như là cứu người ... Cô bé này, ở quê nhà Iamagata, đến ăn cũng chẳng có cái mà ăn đấy chứ.

- Thật đáng thương. - Ruyzo nói - Trước mắt là em bé, nhưng khi tới đấy rồi, sẽ thành đàn bà ...

- Biết làm thế nào được? - Anh Kien nói - Hiện nay, xã hội chúng ta là thế mà, mọi người phải tìm lấy miếng ăn. Ở Tokyô, làm một em bé cũng rất khó khăn, đi kiếm tiền theo kiểu ấy, đều là loại nhóc con cả ...

Ô Sin thấy trong lòng ủ ê vì cô bé bất hạnh này, và cũng buồn khổ vì số phận của không biết bao nhiêu cô gái nhỏ vùng đất Bắc. Sớm hôm sau, khi Ô Sin tỉnh dậy Natsuco cũng đã nấu xong cơm nước. Điều đó khiến Ô Sin càng thêm cảm động, như vậy thật có khác gì bản sao của chính mình ngày trước! Hơn nữa, Natsuco lại đúng vào cái tuổi của đứa con gái thương yêu vừa chào đời đã chịu thiệt phận của mình, chị cảm thấy rằng cô bé này đâu phải người dưng, mà là chính cái “Ái”, con gái chị sống lại.

Nhưng cứ theo như hoàn cảnh gia đình Ô Sin, khó có thể thêm một miệng ăn, nhưng qua suy tính, thực không thể nhẫn tâm để cô bé đi xuống Ôsaka được, nên quyết ý giữ cô bé lại. Cũng may bọn trẻ rất mừng, Ruyzo cũng không phản đối, còn Natsuco cảm động, mừng vui đến ứa nước mắt.

Tháng tư năm đó Iu đã thi được vào trường trung học huyện lập, cả nhà lại thêm một lần hân hoan đến tột độ, nhưng chuyện gay go cũng theo đó mà đến. Hitosi và Nozomi cũng đã đến tuổi tới trường. Và xưa nay hai đứa trẻ vẫn được coi như anh em ruột, nay đi học, mỗi đứa lại mang một họ khác nhau. Làm sao giải thích cho ổn thỏa với Nozomi được đây? Nói ra mọi sự, liệu có làm cho Nozomi buồn nản không?

Sau khi suy xét mọi nhẽ, Ô Sin quyết định nói rõ mọi chuyện với Nozomi. May mà Nozomi cũng nhanh chóng chấp nhận số phận mình, bên ngoài vẫn tỏ ra bình tĩnh như thường, nhưng bên trong hình như cũng có ít nhiều những cảm giác khác, bắt đầu bằng sự co mình lại, và có vẻ nhường nhịn hơn.

23.

Năm sau, năm 1936, đã xẩy ra sự kiện 26-2, những người sĩ quan trẻ đã giết chết trọng thần quốc gia, chủ nghĩa phát xít đã đi đến bờ của sự điên cuồng. Những ngày tao loạn cũng đến gần trước mặt.

Lạ thay, cũng chính vào ngày tháng đó Ô Sin đã sinh hạ cô Tây (Trinh). Bây giờ Ô Sin đã có 5 người con, đời sống gia đình quẫn bách thêm. Đối với những sự kiện ngoài đời, Ô Sin và Ruyzo cũng chẳng có thì giờ đâu mà quan tâm tìm hiểu, nhưng bóng dáng của thần chiến tranh cũng đã trùm xuống khắp nơi, khiến cặp vợ chồng ấy không thể không nhận ra rằng chuyện binh đao, khói lửa là không tránh khỏi nữa rồi.

Bên cạnh sự thực hiển nhiên ấy, lại liên tiếp xẩy ra những sự việc mới.

Đầu tiên là sự tái xuất hiện của Kôta! Giờ đây Kôta không còn là hình ảnh tráng kiệt với sức bẻ sừng trâu như xưa nữa. Anh đã trở thành tàn phế do những trận đòn tra tấn. Một chân anh bị gãy, đi đứng rất khó khăn. Và với những áp lực nặng nề, tư tưởng anh đã bắt đầu có những thay đổi. Trong tình thế cố cùng, anh phải đi gửi rể trong một xưởng nấu rượu. Từ đó anh trở thành một người quên lãng mọi sự đời.

Sự việc thứ hai: do sự mối lái, sắp xếp của người anh thứ hai, là thiếu tá lục quân, Ruyzo đã trở thành một nhà buôn cung cấp quân nhu cho quân đội. Trước nay Ruyzo vẫn thường khổ tâm về chuyện phải nhờ vợ mới có chỗ đứng chân, nay có được cơ hội tốt như thế, lẽ nào anh chịu bỏ qua. Trong thời buổi quân đội là trên hết này, có được mối quan hệ với quân đội, quả là tiền đồ rộng mở nhất là trong tình trạng vật tư thiếu thốn, thì nhờ anh cả gia đình ấy vẫn sống được một cách ung dung, đường hoàng.

Trong tình hình như thế, việc thứ ba nảy sinh: Iu, cậu con lớn, vừa tốt nghiệp trung học xong liền đòi thi vào trường sĩ quan lục quân. Ô Sin vốn coi việc của chồng là chuyện không bình thường, bởi lúc nhỏ chị đã chịu ảnh hưởng của anh Suin, nay kiên quyết phản đối; Chồng và con đã trách móc thái độ “phó thường dân” của chị, nhưng chị vẫn không chịu lùi bước. Cuối cùng con trai đã phải thay đổi ý kiến, nộp đơn xin vào trường Cao đẳng số 3 Kiôtô. Cậu đã thi đỗ và lên Kiôtô học tập.

Mặc dù Ô Sin chán ghét quân đội và chiến tranh, nhưng Ruyzo vẫn cứ việc mình mình làm, và đã có được tín nhiệm trong quân đội, và được giao phụ trách một xưởng quân nhu.

Khói lửa của cuộc chiến tranh xâm lược Trung Hoa Mồng 7 tháng 7 đã bùng lên, Ruyzo càng leo cao hơn. Ngược lại, cũng chính vì tình hình đó mà Kôta lại càng bị ngược đãi. Ô Sin bị day dứt, giằng co giữa hai tình thế nghịch chiều ấy. Nhưng cái mà chị có thể làm được là giữ lấy bổn phận của mình. Việc làm của chồng, không nói được cũng đành thôi không nói nữa, và rút về trong công việc buôn bán cá tươi của mình.

Ô Sin vốn có nhiều khách hàng quen biết từ lâu, và đã từng dựa vào họ để kiếm sống, nuôi cả gia đình, nay trong cơn binh lửa ngất trời, mọi thứ đều thiếu thốn, dân thường, nói chung khó có thể kiếm được miếng cá ăn. Ô Sin dựa vào thế của Ruyzo và quân lực, chị vẫn mua được cá về bán, nhưng bán rẻ cho mọi người gọi là đáp lại ân tình xưa cũ với khách hàng.

Mùa xuân năm 1940 đã tới. Iu từ Kiôtô về nhà ăn tết Iu đã là một thanh niên học sinh vừa tròn 17 tuổi. Theo quy định, cậu sẽ không bị bắt đi quân dịch tới khi tốt nghiệp đại học. Cậu vô cùng cảm ơn mẹ, vì giờ đây cậu đã thấy được sự bổ ích của việc đi học văn hóa. Nếu không có mẹ kiên quyết phản đối, giờ đây cậu đã là học viên “trường sĩ quan lục quân” và sẽ chẳng có một chút yên tĩnh nào để ngồi mà đọc sách. Bởi lẽ cuộc chiến tranh xâm lược Trung Hoa cứ tưởng là giải quyết xong nhanh chóng, nào ngờ càng đánh càng gay go quyết liệt. Hơn thế nữa, ở bên trời Âu, nước Đức, mở cuộc tiến công chớp nhoáng vào Ba Lan, những cuộc đọ sức đẫm máu đã diễn ra. Cả thế giới bị lôi cuốn vào vòng khói lửa chiến tranh.

Trong khi đó Iu đã nhận ra một điều bất ngờ lớn: khi nghe nói tháng ba này, khi Natsuco tốt nghiệp tiểu học xong cô sẽ trở về quê cũ ở Iamagata, Iu đã kịch liệt phản đối.

Chuyện của Natsuco cũng là do ảnh hưởng của chiến tranh, vì tất cả nam thanh niên đều đã bị trưng tập đi lính hết, nông thôn thiếu sức người nghiêm trọng, nhất là trong tình trạng nhập gạo, đã bị cắt đứt, lương thực bỗng trở thành sức ép lớn nhất đối với Nhật Bản.

Natsuco trở về sẽ là một lao động chính của gia đình. Bố mẹ Natsuco cũng lấy cái cớ đó để đòi Natsuco trở về. Ô Sin tuy không muốn phải xa rời Natsuco nhưng cũng chẳng còn cách nào khác. Iu không muốn Natsuco về quê chính vì cậu đã thấy yêu thương Natsuco.

Ô Sin bất chợt nghĩ lại: Mình và Kôta gặp gỡ nhau, rồi yêu thương nhau, lúc ấy cũng chỉ mới có 16 tuổi. Giờ đây Iu cũng chẳng còn là một đứa trẻ bé bỏng gì nữa. Chuyện đó đã đặt ra cho vợ chồng Ô Sin một vấn đề gay go. Đương nhiên, Ô Sin tôn trọng tình cảm của con, nhưng hiện nay vẫn còn quá ít tuổi, biết đâu, vài ba năm nữa, khi đã trưởng thành có thể sẽ có những đối tượng khác. Trước khi tới ngày đó, chưa cần lấy quyền cha mẹ can thiệp vào.

Ruyzo lại có cách nhìn nhận khác. Anh cho rằng Natsuco hiền lành, ngoan ngoãn, khéo tay mà lại chịu khó. Nhưng cô chỉ là con một tá điền, trong khi Iu là con trưởng nhà Ruyzo, phải kế nghiệp nhà, nên cần phải tìm chỗ cho môn đăng hộ đối.

Ô Sin vừa tức vừa buồn cười. Ruyzo sao lại quên rằng chính anh cũng lấy con nhà tá điền? Cũng đã từng bị cha mẹ phản đối kịch liệt, khiến cả hai vợ chồng phải chịu đựng bao nhiêu vất vả khổ sở?

Ruyzo nghe, không thấy lọt tai những lời của Ô Sin nữa. Kể từ khi anh buôn bán với quân đội, anh thấy sự nghiệp của mình mở ra, đổi khác và đầy hãnh diện. Anh bắt Ô Sin đóng cửa cửa hàng cá, tiếp nhận công việc của quân đội, ủy thác, mở một xưởng may chuyên cung cấp quần áo lót cho quân nhu. Tất cả những việc ấy đều do anh tự làm và không hề bàn bạc với Ô Sin một lời. Khi Natsuco tốt nghiệp, Iu cũng nghỉ hè về nhà, anh lại vẫn lấy quyền mình mua một ngôi nhà mới và quyết định dọn nhà. Anh buộc Ô Sin phải đến quản lý xưởng may quần áo lót mà không cần phải giải thích, đồng thời anh cũng quyết định không cho Natsuco về quê nữa.

Nhà mới sang trọng hơn nhà cũ nhiều, năm gian phòng, cùng phòng khách, nhà bếp đều rộng rãi thoáng đãng. Nhìn chồng vừa lòng, đắc ý, Ô Sin lại chẳng thấy vui tý nào, trái lại chị còn cảm thấy đầy lo lắng.

Không phải chị cảm thấy không yên tâm vì ngôi nhà vượt quá thân phận mình, mà là vì mọi hành động của Ruyzo, anh không còn là anh ngày xưa với tác phong chịu thương chịu khó, khiêm tốn thành thực nữa. Cứ nghe lời Ruyzo thì rõ: Trong thời buổi mà nguyên vật liệu cùng nhân công vô cùng thiếu thốn này, chỉ có những nhà buôn biết dựa vào quân đội mới được cung cấp đầy đủ hai thứ đó, trong khi đó sản phẩm lại không phải lo đầu ra. Cái nghề buôn bán này, bảo đảm không vướng mắc, trở ngại, vì chiến tranh còn tiếp tục, nhu cầu của quân đội vẫn vô cùng to lớn. Nói một cách khác, cái mà Ruyzo gọi là sự nghiệp, phải dựa hoàn toàn vào chiến tranh để duy trì và kiếm tiền. Đó chính là chỗ lo ngại của Ô Sin. Tháng tư năm đó (năm 1940), nhu yếu phẩm đã được phân phối theo chế độ cung cấp. Cấm sản xuất hàng tiêu dùng bằng kim loại quý, theo “Lệnh cấm 77”, thống nhất quản lý kinh tế cũng được thi hành triệt để. Các vật tư quý càng ngày càng trở nên khan hiếm, nạn chợ đen hoành hành, chỉ có gia đình Ruyzo cung cấp hàng cho quân đội là vẫn chưa cảm thấy mất tự do. Với gia đình ấy mà nói, đó là công lao của Ruyzo.

Năm mới của năm Chiêu Hòa thứ 16 (năm 1941) đã tới Hitosi và Nozomi cùng trúng tuyển vào trung học, đối với Ô Sin, đó là sự kiện đáng mừng.

Con cái yên ổn trưởng thành, gia đình sống trong an vui đầm ấm. Tình hình đó giống như ngôi nhà kiên cố nằm giữa trận bão, những người sống trong ngôi nhà đó vẫn biết rằng ngoài kia đang sầm sập gió mưa, trời u đất ám, nhưng họ vẫn có thể yên lành, thanh thản.

Một hôm Soji người anh cả ở quê nhà bỗng tới thăm, điều đó giống như Ô Sin chợt mở cánh cửa của ngôi nhà kiên cố nhìn ra cảnh mưa to gió lớn đang gào thét ở bên ngoài.

Con trai của anh Soji đã tốt nghiệp khóa huấn luyện của “Đội bay thiếu niên” và được chuyển về một căn cứ quân sự bí mật ở một tỉnh phía Nam, tuy không biết rõ ở căn cứ nào nhưng tỉnh ấy thì anh biết chắc. Anh cho rằng đây có thể là lần gặp mặt con lần cuối, nên anh chẳng quản đường sá xa xôi lặn lội tìm con, tiện đường, anh rẽ qua đây thăm Ô Sin.

Cứ theo như lời anh Soji nói, nhà anh vẫn túng bấn như xưa. Hạt gạo cực nhọc vất vả làm ra, ngoài phần đóng tô cho địa chủ, còn phải nộp thêm cho chính quyền gọi là “nghĩa vụ”, nên số thóc gạo còn lại ít hơn ngày xưa rất nhiều. Thêm vào đó nhân lực không đủ, nông cụ hư hỏng cũng chẳng biết lấy gì thay thế, phân bón cũng thiếu. Nhà nghèo quá nên thằng con lớn nhà anh không có cách gì học lên trung học được, chứ chưa dám nói đến chuyện học trường cao đẳng như cháu Iu. Sau này muốn học đại học, chỉ có cách duy nhất là vào trường lục quân, không quân, nhưng trước hết phải là một người lính trong đội bay thiếu niên. Con nhà nghèo chỉ có một con đường xuất thân duy nhất là đi đăng lính. Con anh cũng chỉ mới bằng tuổi cháu Iu.

- Cái thằng ấy, khi ra đi nó còn cười, lại giơ tay chào tôi. Cô có biết nó nói gì không? “Vì Thiên Hoàng, con sẽ hy sinh cho Tổ Quốc”. Trời đất ... là một người lính danh dự trong quân đội Thiên Hoàng, và tôi bây giờ đã trở thành một “người cha quân nhân” của quân đội Thiên Hoàng - Soji vừa nói vừa để nước mắt chảy dòng dòng.

Buổi tối Ruyzo mời anh đi ăn tiệc ở nhà hàng, và uống cho đến say mềm. Hôm sau khi anh ra về Ruyzo còn biếu thêm đường cát, xà phòng, vải vóc cùng nhiều thứ khác bọc thành một bọc to, thêm vào đó còn có một phong bì. Bữa tiệc ấy, bọc quà biếu ấy, từ lâu đã trở thành sự mơ ước xa xỉ của dân chúng nói chung. Nhìn điệu bộ đầy thỏa mãn của người anh, Ô Sin thấy lòng mình càng thêm cay đắng, tất cả những nỗi oán giận tích tụ lại từ bao năm trước đây đối với anh cả và chị dâu bỗng tiêu tan hết cả.

Cuộc chiến tranh khủng khiếp đã làm thương tổn cho biết bao nhiêu người rồi? Nhất là nghĩ tới Iu, hiện nay đang học trường cao đẳng, và ngày lên học đại học cũng chẳng còn xa xôi gì nữa. Tạm thời vẫn là sóng yên biển lặng, nhưng nếu cuộc chiến tranh vẫn cứ tiếp tục kéo dài, thì nó, có thể cũng giống như con trai người anh cả, sẽ bị đẩy ra mặt trận... Mới chỉ nghĩ đến thế, lòng Ô Sin đã đầy rẫy những rối ren.

Ngày mồng 8 tháng 12 năm ấy (năm 1941), chiến tranh không những không chấm dứt, mà còn rơi vào một cục diện đáng sợ hơn: Quân Nhật đã mở cuộc tập kích bất ngờ vào cảng Chân Châu, tuyên chiến với Anh, Mỹ!

Không chỉ có thế, báo chí còn luôn đưa tin “Chiến Thắng” trong các cuộc tấn công vào Hương Cảng, Manila, Singapo, đưa hành động xâm lược Trung Hoa vào thế giằng co. Anh, Mỹ đình chỉ cung cấp xăng dầu, sắt vụn bức Nhật Bản phải rút quân khỏi đại lục, và đẩy dân Nhật Bản vào thế ngột ngạt bối rối hơn... Tất cả những cái đó càng dấy lên một không khí phấn chấn, và hoàn thành nốt “Thể chế thống nhất toàn quốc”.

Ô Sin chẳng hiểu biết nhiều về tình hình thời cuộc, nhưng không khí của thời đại khiến Ô Sin không thể không đồng ý với cái lý lẽ tất thắng của Nhật Bản và đòi hỏi mọi người cần cố gắng hơn nữa. Điều đó cũng dễ hiểu vì chị chỉ biết sự “trung quân ái quốc” một chiều, mà hoàn toàn không biết gì về một đảo quốc nghèo nàn, bằng sự hữu dũng vô mưu, tiến công ào ạt vào một nước lớn. Hơn nữa, là một người mẹ, chị có một bản năng không gì phá vỡ được. Bất kể ra sao, chỉ cần ngăn cản được việc đưa Iu ra trận.

Bây giờ ngay cả Iu vốn đã tìm được sự thích thú trong việc học hành, nghỉ hè về nhà, cũng suốt ngày nhắc đi nhắc lại những luận điệu ca ngợi chiến tranh nào “tinh thần ái quốc” nào “khối thịnh vượng chung”.

Đúng vậy, những thanh niên đồng trang lứa với Iu đều đã đi ra trận, những cậu thiếu niên ít tuổi, vào khoảng mười bốn, mười lăm đều đã trở thành lính của đội bay thiếu niên hoặc đội hải quân dự bị. Tất cả đều “tình nguyện” ra đi, còn mình chúi đầu vào đọc sách trong phòng đã trở thành điều không sao chấp nhận được.

Năm sau, Iu đã thuận lợi bước vào học môn Kinh tế của trường đại học Đế Quốc Kiôtô.

Năm sau nữa, cái thế chẻ tre lúc ban đầu đã tan thành mây khói, quân đội Nhật Bản phải đối diện với một chiến cuộc bi thảm hơn. Cuối cùng “lệnh động viên học trò” được công bố, đầu tiên là lệnh hoãn quân dịch của khoa văn đại học bị rút bỏ, tiếp theo là động viên toàn diện, điều đó chứng tỏ rằng quân số bị hao hụt nặng nề.

Iu không còn cách gì lẩn tránh được nữa, Ô Sin bị bức bách trở thành một trong những “bà mẹ quân nhân” phải “hoan tống” con lên đường. Những tháng ngày u uất đằng đẵng giống như sống trong địa ngục của Ô Sin lại bắt đầu.

Đầu tiên là cô bé Tây 9 tuổi. Lúc đó các cuộc ném bom bắn phá ngày một nhiều, lệnh “học sinh sơ tán” của chính quyền được ban bố, và cưỡng chế thi hành. Cô bé Tây khóc lóc thảm thương, rời xa bố mẹ về nông thôn.

Tiếp theo là Hitosi, cậu vốn có một ước vọng lớn đối với đội đặc công Thần Phong, nhất định tình nguyện ra đi, bị bố mẹ phản đối, cậu trốn nhà đến doanh trại của đơn vị Hàng không trên biển.

Tháng 7, gia đình nhận được giấy “báo tử” của Iu. Ngày 15 tháng 8, Hitosi gửi một tấm bưu thiếp về nhà, trên đó viết: Sắp xuất kích.

Đúng ngày hôm đó, toàn dân được thông báo: Hãy đón nghe một buổi phát thanh quan trọng vào buổi trưa.

Không ai nghe hết được những lời nói chen trong tiếng khóc đó, nhưng ai cũng biết rằng đó là “lời vàng tiếng ngọc” của Nhật Hoàng: Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện! Thế là cuộc chiến tranh kéo dài 15 năm tính từ cuộc chiến xâm lược Trung Hoa, đã kết thúc.

Nhật bản mà bại trận sao? Đầu hàng sao? Không ai dám tin vào điều đó. Nhưng sự thật đã bầy ra trước mắt.

- Thế là đã thua trận rồi! Sau này sẽ ra sao đây?

Không ai biết được điều đó.

Cái mà mọi người đều biết được ấy là: cái ăn, cái mặc, cái dùng tất cả đều không có.

Chỉ có thể nói một câu: Còn gian khổ!

24.

Ai đã từng hoài nghi câu nói: Nhật Bản tất thắng? Chỉ biết rằng trong khi không có ăn, không có mặc, không có cái dùng... tất cả đều thiếu thốn, ai ai cũng vẫn tin rằng thắng lợi cuối cùng chẳng còn xa xôi gì nữa. Cho nên bài nói chuyện của Thiên Hoàng trên đài phát thanh đã đem lại cho mọi người niềm thất vọng lớn lao. Và nếu lấy ngày đó làm mốc, thì chỉ trong vòng một đêm, tất cả mọi giá trị, mọi tiêu chuẩn đều đã đổi thay, và số phận của mỗi con người, cũng hoàn toàn thay đổi.

Dân chúng chửi bới bọn quân phiệt, oán trách tất cả những người lãnh đạo.

Trong khi ấy, có tin rằng: Quân Mỹ sắp tới để thi hành nhiệm vụ chiếm đóng.

Tiếp theo là những tin đồn khủng khiếp! Bọn lính Mỹ giết người không biết ghê tay, cưỡng hiếp đàn bà con gái cũng không biết chán, mọi người sống trong bàng hoàng, hoảng hốt.

Chính lúc đó, Ruyzo một mình vào trong núi sâu tự sát. Ô Sin hiểu tâm trạng của anh, đó là trách nhiệm của anh với chiến tranh, là sự bầy tỏ cuối cùng đối với nỗi nhục của đất nước bị tiêu diệt và bị chiếm đóng. Anh thà rằng đi gặp gỡ lại hai đứa con mình là Iu và Hitosi còn hơn là sống tiếp cuộc đời ô nhục, cuộc sống thừa trong thoi thóp khốn khổ. Một con người cố chấp như thế, đã tự kết thúc cuộc đời mình, cùng với sự kết thúc một thời đại, chẳng là điều tự nhiên sao? Đó cũng chính là quan niệm sống của Ô Sin. Vài ngày lại đây, người tự sát nhiều như thế, chứng tỏ rằng những người có quan niệm sống như vậy, thực không ít.

Ô Sin 45 tuổi rồi. Chị không tin rằng, hai đứa con đã đi ra trận của chị lại không trở về.

Iu và Hitosi đều chết rồi sao!? Điều đó khó có thể xẩy ra. Với tình hình trước mắt, sống được là một điều khó khăn vô cùng, nhưng chị nhất định phải sống, vì chưa đón bé Tây đi sơ tán ở nông thôn trở về, cũng còn vì cả Natsuco và Nozomi nữa. Quan trọng hơn cả là có một ngày nào đó, Iu và Hitosi nhất định sẽ phải từ mặt trận trở về. Mười năm, hai mươi năm, hay bao nhiêu chục năm nữa chị vẫn cứ đợi chờ.

Rất may, Hitosi đã trở lại nhà rất sớm. Nguyên là: Hitosi được bố trí vào một đội đặc công đúng như nguyện ước của mình, và đã được định sẵn ngày giờ xuất kích. Nhưng đúng đến giờ xuất phát, chiếc máy bay tự sát đó bị trục trặc, không cất cánh được, và đã cứu sống được một nhân mạng. Hitosi mới chỉ là một thiếu niên 16 tuổi, đã dám trốn nhà ra đi, tình nguyện vào một đội đặc công, đúng là một đứa trẻ quật cường nhưng cũng đầy manh động.

Trong những ngày này, Hitosi cũng đã nhìn thấy những biến đổi của thời thế, nên cậu cũng khắc phục được sự tuyệt vọng trong lòng rất nhanh. Ngay ngày hôm sau, cậu đã đeo chiếc túi lên lưng, làm một anh lái buôn tạm thời trong thị trường chợ đen.

Hitosi phải đảm trách công việc duy trì đời sống gia đình, vì cha và anh không còn nữa, và cậu đã tự gánh vác lấy công việc ấy. Việc buôn bán của cậu cũng không tồi. Nhưng đến tháng 10, trường học các cấp đều mở cửa trở lại, Ô Sin kiên quyết bắt Hitosi, Nozomi và Natsuco phải đi học, để mọi công việc lại cho mẹ. Ô Sin về nông thôn đong gạo, mua rau, đem về bán ở vỉa hè, rồi đi nhặt nhạnh những quần áo cũ trong các ngôi nhà cháy dở, đem về nông thôn đổi lấy những nông phẩm cần thiết, những công việc ấy tuy vất vả mệt nhọc nhưng cũng xoay xở đủ miếng đói miếng no cho cả nhà.

Trong những ngày ấy, người chủ cũ của ngôi nhà cũng đã phục viên trở về, nên có thể gặp những rắc rối.

Ô Sin nhớ rất rõ ràng rằng, nhà đã mua của quân đội, khi ấy người ta bảo rằng, gia đình nhà chủ cũ đã di cư sang Hán Thành (Séoul), sẽ ở lâu dài bên đó, trước khi dọn đi họ đã giao nhà cho quân đội xử lý. Ruyzo đã trả khoản tiền mua nhà là 2500 đồng, đã lấy giấy biên nhận. May mà nhà không bị cháy nên giấy biên nhận đó vẫn còn. Nhưng người chủ cũ vẫn còn giữ nguyên văn tự, và không công nhận rằng mình đã giao quyền cho quân đội giải quyết. Bây giờ toàn bộ quân đội Nhật Bản đã sụp đổ, một tờ giấy biên nhận chỉ đóng dấu riêng của một người chỉ huy, hoàn toàn không có một chút giá trị pháp lý nào hết.

Về phía Ô Sin, đúng là tiền nong đã thanh toán đầy đủ, nhưng không có thêm thứ giấy tờ chứng minh nào khác. Nhưng chẳng lẽ số tiền ấy lại bị một người nào đó bỏ túi riêng!?

Hai bên đều có cách nói của mình, chẳng ai chịu nhường ai. Cuối cùng đành để hai nhà cùng ở.

Hàng mấy triệu người từ nước ngoài trở về, không có chỗ ở, nên ở đầy trong những hầm phòng không. Nếu như Ô Sin và người chủ cũ nhân nhượng được với nhau như vậy cũng là điều đáng quý. Nhưng bà vợ và năm đứa con của ông ta luôn luôn giở trò, và từ sáng đến tối cứ nằng nặc đòi đuổi gia đình Ô Sin ra đường bằng những lời cục cằn, thô lỗ. Ít lâu sau người con trai cả của nhà ấy, lại làm quen được với một người lính Mỹ chiếm đóng, dập dìu đi lại, ra vào, ăn uống, đập phá, và mở nhạc jazz ầm ĩ, không lúc nào yên, khiến cho Hitosi, Nozomi, và Natsuco, muốn học hành, làm bài vở cũng không sao yên tĩnh và học hành làm bài được. Trong tình trạng ấy thường xảy ra những cuộc đấu khẩu giữa đám trẻ hai nhà, làm cho nhà cửa càng thêm lục đục.

Khốn quẫn hơn cả là nhà đương cục quân chiếm đóng ra lệnh cấm buôn bán chợ đen, và Ô Sin bị bắt giữ. Nhưng cũng chỉ bị xỉ vả giáo dục một trận rồi cho về, nhưng hàng họ bị tịch thu hết, không còn cách gì mà làm ăn được nữa.

Ô Sin hết đường, và nghĩ tới quê hương Iamagata. Ô Sin đi về quê một chuyến trong khi giao thông cực kỳ khó khăn. Chị biết rằng quân đồng minh đã thi hành cải cách ruộng đất, chuyện cấy rẽ, thu tô ngày xưa không còn nữa, hơn thế ở nhà quê, mọi thứ đều nhiều hơn ở thành thị, đời sống gia đình anh Soji chắc chắn là đã khá hơn. Buôn bán chợ đen đã bị cấm, cần phải tìm cách làm ăn sinh sống khác, biết đâu lại chả vay được ông anh một ít tiền để làm vốn. Ô Sin tính toán như vậy.

Nhưng Ô Sin đã tính toán sai. Đời sống của gia đình anh Soji quả đã khá hơn xưa, khu rừng gỗ sam trên núi của dân làng rất được giá, mỗi nhà đều được chia một số tiền kha khá, nhưng cháu lớn sắp cưới vợ, lại phải làm nhà mới cho cô dâu chú rể. Anh trai và chị dâu còn lấy đâu ra tiền giúp đỡ cô em gái.

Nghe nói đến gỗ sam, Ô Sin nhớ lại. Khi ấy chị lên tám đã cùng đi trồng rừng với các chú các bác. Tấm thân bé nhỏ cũng địu trên lưng một cái gùi to những cây sam giống, và cũng đi trồng từng cây một. Đã ngót bốn mươi năm trôi qua, nhưng thử hỏi những cái đó nói ra liệu có ích gì? Đúng vậy, Ô Sin có cả một đống thứ muốn nói, nhưng chị lại không nói một câu. Chị trách mình tại sao lại định đi nhờ vả vào anh chị. Nay phải về bằng đôi bàn tay không. Đường đi đường về đều phải ngồi trên những toa đen, người chật như nêm cối. Mỗi lần đoàn tàu tới ga, phải chạy ào vào rừng, làm những việc cần thiết, nếu không sao chịu đựng nổi. Do đó, chị trở về với một thân hình tiều tụy. Nếu còn gì khác, đó chính là trái tim cay đắng.

Trong công cuộc xây dựng lại trên toàn quốc, giá gỗ sam thật cao. Chị đã đổ ra bao nhiêu mồ hôi, nước mắt để trồng rừng, vậy mà anh cả đã chiếm dụng cái tiền mồ hôi ấy của chị, cháu chị đã lấy gỗ làm nhà mà không phải nếm một chút đắng cay, cũng như không phải đổ lấy một giọt mồ hôi. Tuy vậy chị vẫn giữ được bình tĩnh, nén ép mọi sự xuống. Chẳng thèm trách móc anh chị nữa.

Định dựa dẫm vào người khác, đấy mới là sai lầm. Số phận mình phải tự mình định đoạt lấy. Ô Sin nghĩ vậy.

Chị quyết định: Bây giờ, chị chỉ còn hai bàn tay trắng, chị phải làm lại từ đầu bằng hai bàn tay trắng ấy.

Với chị, điều đó cũng chẳng có gì là lạ. Sợ gì mới được chứ? Lại chạy về nông thôn, vơ quáo vơ quào thứ gì bán được là mua.

Đúng hôm Ô Sin trở về, một chiến hữu của Iu đột ngột tìm đến nhà. Ngay từ đầu, anh đã cùng sống với Iu trong một đơn vị, nay tìm đến nhà để trao lại những di vật của Iu.

Gọi là di vật, chỉ là một cuốn nhật ký nhàu nát. Họ bị đưa sang Philippin, trong tình hình đã bắt đầu nếm mùi thất bại. Trong những cuộc hành quân chạy trốn tử thần, hai bên vẫn sát cánh bên nhau, với hy vọng cùng sống trở về, nhưng Iu bị mắc bệnh sốt nhiệt đới, không còn lê nổi đôi chân. Hai người đành chia tay. Trên thực tế, Iu bị chết đói!

Sự thực bi thảm ngoài chiến trường, khiến Ô Sin rầu rĩ mãi không thôi. Song Natsuco mới là người đau khổ nhất. Cũng từ đấy, Ô Sin buộc phải tin rằng: Iu không bao giờ còn có thể trở về được nữa.

Ô Sin chọn ngày, biện một cái lễ đơn giản đưa Iu lên một ngôi chùa gần nhà. Từ đấy, chị chả còn có gì để mà chờ đợi ngóng trông nữa. Chiến tranh đã cướp đi của chị bao nhiêu thứ, mà toàn là những thứ không có gì có thể thay thế được. Do đó, chị lại thêm một lần quyết định: Dựa vào sức mình, vùng đứng dậy!

Hitosi và Nozomi sau khi đã biết được ý định của mẹ, cũng quyết định bỏ học. Tuy còn trẻ nhưng họ đã nắm được cái không khí của thời thế, sau này muốn sống được, phải có tiền. Học lực ư, văn bằng ư, chẳng dùng được vào việc gì hết. Hơn nữa trong thời buổi này, nó cho phép con người tự do lựa chọn lấy con đường mình muốn. Nó đã khác xưa. Tất cả đều do một người nào đó nhồi nhét vào cho anh, điều khiển anh. Họ quyết định khai phá cho mình một con đường riêng.

Ô Sin tuy không đồng ý, nhưng chống lại được không? Trong xã hội, mọi thứ đều đổi khác cả rồi, ngay trong gia đình chị, sau khi biết chắc Iu đã chết, cũng đang có những chuyển biến vô hình. Chị chỉ thấy bồn chồn, lo lắng, nhưng chẳng có gì có thể chống lại chí hướng của Hitosi và Nozomi.

Trong khi đó, Natsuco cũng ra đi. Chính Ô Sin đã khuyên con nên trở về quê cũ ở Iamagata. Chị thấy mình chẳng còn làm được gì hơn nữa cho Natsuco. Giữ lại, cô cũng chỉ thành người giúp chị một tay trong việc buôn bán chợ đen mà thôi, trong khi đời sống ở nông thôn đã có được khá nhiều cải thiện, về quê nhà còn dễ chịu thoải mái hơn ở đây. Trong Natsuco thực tình không muốn về quê một chút nào, nhưng vẫn phải vâng lời “mẹ”.

Từ đó, ngày ngày ba mẹ con Ô Sin chạy chợ. Chị chẳng còn phàn nàn than thở gì nữa, mà chỉ một mực lao lên. Chị cũng có những quyết tâm giống như những lần trước, nhưng lần này dứt khoát phải mở ra được một cục diện mới. Nhưng mỗi khi nhìn thấy bóng dáng con, chị lại thấy day dứt một nỗi buồn.

Tất cả đều là do ở cuộc chiến tranh này, nó đã phá nát đập vụn tất cả.

Đúng vậy, mặc dù Ô Sin có quyết tâm, không một khó khăn nào có thể ngăn cản nổi chị, nhưng cả ba mẹ con suốt ngày chạy từ phố phường về nông thôn, rồi lại chạy từ nông thôn về phường phố, đi đi lại lại như con thoi, lao mình vào buôn bán, vậy mà cũng chỉ là tàm tạm lần hồi, qua ngày đoạn tháng. Nhưng rồi những ngày lần hồi đắp đổi ấy, cũng đã được đặt một cái dấu chấm hết, do một việc khác đã xảy ra.

Một hôm bà Kiu bỗng xuất hiện ở nhà Ô Sin. Bà Kiu đã rời bỏ ngôi nhà bên bờ biển của mình ở đây từ mấy năm nay, để lên thành phố sống với con. Vì thuyền cá của bà, những cái tốt đều đã bị quân đội trưng dụng, những thuyền cũ nát còn lại, không được cung cấp dầu mỡ nên cũng đành bỏ xó. Hết đường sống, nên bà đành phải ra đi. Gần đây quân chiếm đóng đã có lệnh mới, vì thóc gạo thiếu thốn nghiêm trọng, nên họ cấp dầu mỡ cho thuyền đánh cá ra khơi, đánh bắt lấy cá cho dân ăn. Thuyền của bà có thể hoạt động trở lại được rồi.

Bà Kiu nói, nhà bà thừa rộng, đủ chỗ cho gia đình năm người của Ô Sin đến ở, hơn thế buôn bán chợ đen cũng đang gặp nhiều khó khăn, nên tốt nhất vẫn là đi bán cá như ngày xưa. Mình đã có khách hàng cũ, chắc làm ăn cũng dễ dàng hơn. Bà Kiu cũng đã tính chắc trong tay xu thế của thời buổi mới. Cá đánh về tuy cũng là loại thống nhất quản lý, nhưng chỉ cần mình khôn khéo một tý, thì hàng thống nhất quản lý lại càng dễ kiếm tiền.

- Ô Sin này! - Bà Kiu nói - Trong khi mọi thứ đều thiếu thốn nên chỉ cần mình có hàng, mình sẽ hái ra tiền theo ý thích của mình. Trong thời buổi này không nhân cơ hội quơ lấy một món, thì đợi đến bao giờ?

- Liệu có ổn không? Nếu như...

- Khổ, cháu còn cổ hủ quá. Ai sức đâu mà quản được tất cả? Chiến tranh đã cướp mất chồng mất con cháu, thế là mình mất sạch sẽ cả. Những kẻ phát động ra cuộc chiến tranh ấy, cho cháu được cái gì nào? Nên họ cũng chẳng còn đủ tư cách mà cấm đoán nổi mình. Đúng vậy không? Phải kiếm lấy một món nhân lúc thiên hạ đại loạn này, sau này khi phải khép vào nề nếp trong tay cũng có được cái vốn kha khá.

Ô Sin lẳng lặng ngồi nghe, rồi bất chợt phá lên cười, những lời nói ấy của bà Kiu cũng chính là những lời chị đã nói với những người cảnh sát khi họ bắt chị lần trước.

- Bà ơi! - Ô Sin nói - Con hiểu rồi. Dũng khí của con, hình như nó lại bùng lên một lần nữa rồi đấy.

Hôm sau, Ô Sin dọn nhà tới căn nhà cũ của bà Kiu nằm trên bờ biển. Những người thủy thủ trước kia làm công cho bà Kiu nay cũng lục tục trở về. Được bình an vô sự, gặp gỡ lại nhau, thật là một niềm vui lớn.

Kôta cũng đã tới đây vì anh nhận được thư của bà Kiu nói rằng bà đã trở lại ngôi nhà cũ trên bờ biển, anh đến để xem xem thế nào. Chân anh vẫn tập tễnh, đầy vẻ chán chường bất lực. Tất nhiên đấy chỉ là biểu hiện bề ngoài, bởi trong cái thời đại nơi nơi bị san phẳng, và đầy mình thương tích này, ai có thể tránh khỏi sự phong trần cơ cực.

Trước cái chết của Ruyzo và Iu, anh đã nức nở hồi lâu. Anh còn cho rằng cái chết của Ruyzo là xứng đáng, đúng thời đúng lúc, còn anh chỉ là một kẻ tham sống sợ chết, sống một cuộc sống thừa. Chẳng nói đến những cái khác, chỉ riêng việc anh đã ký cược cả cuộc đời mình, đã dốc mọi sức lực của tuổi thanh xuân vào mọi hoạt động để tiến hành một cuộc cải cách ruộng đất, vậy mà bây giờ, quân chiếm đóng, chỉ bằng vào những mệnh lệnh, giấy tờ, họ đã hoàn thành một cách dễ dàng, thử hỏi anh không cảm thấy trống rỗng, tủi hờn sao được.

Cửa hàng của anh cũng bị san thành bình địa, hiện nay anh đang phải sống trong một căn nhà dựng tạm bằng ván ghép để tránh mưa tránh gió. Một ngày gần đây, cửa hàng của anh sẽ được khai trương trở lại.

Hai người chậm rãi dạo bước bên bờ biển và không ai tránh khỏi những xúc động mãnh liệt.

- Chính ở nơi này đây, em và Iu đã đẩy chiếc xe đóng bằng ván thuyền, đi lại không biết bằng bao nhiêu bận. Thật chẳng ngờ rằng, sau bao nhiêu năm tháng trôi qua, em lại trở về đúng điểm bắt đầu, trở lại công việc làm ăn buôn bán. Ôi...

- Ô Sin ạ, chính những người còn sống sót lại mới là những người cực khổ nhất. Như anh Ruyzo, thôi thế cũng xong, chưa biết chừng còn thoải mái nữa kia. Nhưng khi còn sống sót, cũng cần phải sống tiếp cho ra sống. Đúng thế không em?

Phần IV

CUỘC ĐỜI

25.

Trong đống đổ nát của thần chiến tranh tàn bạo, không có ai nhìn thấy một tia sáng, một chút hy vọng nào về tiền đồ của mình. Tất cả lao vào công việc vì một miếng ăn trước mắt.

Giữa những tháng năm khắc nghiệt và trống rỗng ấy, với hai người con Hitosi và Nozomi bên mình, Ô Sin đi bán cá rong dọc phố bốn năm liền kiếm sống vất vả lắm mới đủ sức để mở lại cửa hàng cá.

Hitosi là người giúp mẹ đắc lực nhất. Bên mẹ anh tiếp nhận được nhiều kinh nghiệm buôn bán. Việc mở cửa hàng chính là do Hitosi đề xuất. Khi ấy chiến tranh đã kết thúc được năm năm, các loại vật tư đã bớt khan hiếm. Nền kinh tế “thống nhất quản lý” cũng bị hủy bỏ dần dần. Điều dễ thấy là khi không còn quản lý thống nhất nữa, nghề chợ đen cũng theo đó mà tiêu tan. Mọi vật phẩm đều tự do mua bán, tự do lưu thông, thì chợ đen không còn chỗ đứng nữa.

Khi ấy, Ô Sin đã năm mươi tuổi, Hitosi và Nozomi đều đã hai mốt tuổi rồi.

Cửa hàng là nhà thuê trên phố, tuy nhỏ thôi, Hitosi hết sức vun vén cho cửa hàng, khách bước vào hàng muốn mua gì cũng có.

Trong bốn năm kiếm sống bằng nghề bán cá rong, họ đã bắt đầu từ chỗ đầu đội, tay xách, rồi đến xe đẩy tay, sau đó mua một chiếc xe máy ba bánh. Đến đó, chiếc xe ba bánh trở thành một hàng xén lưu động. Khách hàng đông dần lên mỗi người cần mua một thứ. Đôi khi những khách hàng ở nông thôn đến đặt mua nhiều thứ vật phẩm, bao giờ anh cũng chạy đủ được hàng cho họ, không bao giờ làm nhỡ việc của khách hàng.

Trong cửa hàng nhà “Ruyzo” những thứ vặt vãnh như phong bì, giấy viết thư, bút chì, vở viết, hòn tẩy, cho đến bánh kẹo “ăn dỗ” trẻ con, tất cả đều có, có thể nói đó là một cửa hàng bách hóa cỡ nhỏ.

Ô Sin không phản đối những cái đó, nhưng bà vẫn thích đi bán cá rong hơn. Bởi vì chủ khách đã quen, vì trong lòng bà vẫn giữ nguyên sự ân tình đối với khách hàng cũ của mình. Bà mong muốn rằng, ngoài những thì giờ trông nom cửa hàng, bà dành ra được một số thời gian nhất định, dùng chiếc xe máy ba bánh đi một vòng xuống nông thôn. Đúng thế!. Bà vẫn có cách nghĩ riêng của bà: lúc này vẫn còn một số khách, họ ngại đến mua bán tại cửa hàng, và trong khi chờ đợi cho khách hàng quen với cách đến cửa hàng thì chiếc xe “cái gì cũng có” của họ vẫn còn tác dụng, chưa thể xếp xó được.

Sau khi mở cửa hàng được độ mươi ngày, và thấy hàng họ cũng không đến nỗi nào, Ô Sin nhận được thư của anh Kien từ Tôkyô về, cho biết đã tìm thấy Natsuco, đúng là đang ở Tôkyô thật.

Biết chắc rằng Iu đã chết Natsuco rất đau buồn, sau khi rời bỏ nhà mẹ nuôi Ô Sin, cô đi biệt tích.

Điều làm cho Ô Sin ngạc nhiên nhất là, sau khi Natsuco ra đi không lâu, bà nhận được một khoản tiền Natsuco gửi về, đều đặn từng tháng một, không khuyết tháng nào. Số tiền không nhiều nhưng bà đã đoán được tâm tình của Natsuco. Trong tất cả thư từ của cô, không bao giờ có địa chỉ, nhưng qua dấu bưu điện biết được thư từ ấy đều được gửi đi từ Tôkyô, nên bà đã viết thư cho anh Kien nhờ anh tìm kiếm hộ. Không ngờ, sau mấy năm, mới có tin tức đầu tiên.

Ô Sin vứt bỏ mọi việc, vội vã lên Tôkyô ngay. Ở Tôkyô, Ô Sin chỉ còn biết dựa vào bà Taka. Sau hai chục năm xa cách, nay gặp lại, gần như không còn nhận được nhau. Bà Taka vẫn theo đuổi nghề cũ của mình.

Những ngôi nhà cũ đã bị cháy sạch, nơi nơi là những ngôi nhà mới đẹp đẽ, khang trang, chỉ riêng ngôi nhà của bà Taka là thấp bé giản dị, đóng bằng ván ghép. Bà bảo rằng, có tuổi rồi, chẳng còn đủ hăng hái và mạnh dạn như những năm còn trẻ nữa, khách hàng cũng có hạn, sống được qua ngày như thế này cũng gọi là xong.

Anh Kien đưa Ô Sin ra một khu mới được xây cất ngoài ngoại ô, vừa được mọc lên bên cạnh khu doanh trại của quân chiếm đóng Mỹ, đó là một khu náo nhiệt, sôi động bởi những hàng quán mà phần lớn là quán cà phê, bar rượu ...

Ô Sin vừa mới tới đây đã chợt đoán được già nửa sự việc. Quả vậy, cô gái bị anh Kien tóm vai lôi ra, mặt đầy son phấn và miệng ngậm thuốc lá phì phèo. Thoạt nhìn, Ô Sin đã nhận được ngay ra cô gái đó là ai. Chính là Natsuco, cho dù cô có bị đốt thành than, bà vẫn nhận ra được cô, cô gái ngang tuổi với “cái Ái” đứa con đã thiệt phận của bà, mà bà đã coi như con đẻ, nuôi nấng từ tấm bé.

- Natsuco, con đấy ư! - Bà cố nén những giận dữ đang trào lên trong lòng, giơ chiếc khăn tay ra, nói bằng giọng trìu mến - Nào đưa mẹ lau phấn đi cho, để mẹ được ngắm nhìn con một lát...

- Xin mẹ về đi... - Vừa nói Natsuco vừa quay mặt đi: - Cái con bé Natsuco của mẹ nó đã chết rồi. Nó chết cùng với anh Iu rồi. Xin mẹ hãy quên con đi, và đừng bao giờ đi tìm con nữa.

- Natsuco!... - Nói thế xong, bà im lặng.

- Người ta ăn chơi nhảy múa tưng bừng. - Natsuco quay đầu lại, đổi giọng - Tôi chẳng muốn ai quấy rầy tôi, chẳng muốn ai dúng tay vào công việc của tôi, xin mời bà về đi.

Ô Sin bước lên một bước, vung tay tát mạnh vào giữa mặt Natsuco. Mặt Natsuco bừng lên những nét giận dữ, nhưng Ô Sin bất chấp, bà lấy khăn lau mạnh trên khuôn mặt đầy son phấn của Natsuco; Bà lau, lau mãi, và nước mắt Natsuco ứa ra.

- Đấy, con xem, sạch rồi đấy. - Bà Ô Sin nói - Thế là đã trở lại thành Natsuco ngày xưa rồi. Đây mới là khuôn mặt mẹ yêu, chẳng khác gì trước cả.

Bà Ô Sin vừa nói vừa để mặc cho nước mắt chảy dòng dòng, và hai mẹ con bỗng ôm chầm lấy nhau.

Natsuco đưa mẹ về nhà. Anh Kien đi báo tin mừng cho bà Taka. Đó là một gian phòng nhỏ, một chiếc giường cá nhân đã chiếm mất già nửa diện tích.

- Natsuco, mẹ không cần nhìn, cũng không cần nghe, con cũng không cần nói gì hết, hãy đi về nhà với mẹ. Mẹ đến tìm con cũng chỉ vì một chuyện đó thôi. Mẹ lại mở cửa hàng cá, làm lấy mà ăn, không có khó khăn gì hết... Nếu cần đi làm, quanh nhà cũng có mấy xí nghiệp, mẹ tùy cho con chọn lựa, quyết định...

- Nhưng con còn mặt mũi nào mà trở về nữa?

- Con nói gì vậy? Con là con của mẹ, là em gái của Hitosi và Nozomi.

- Không... Con không thể. Thực tình con chẳng muốn sống một tý nào nữa. Anh Iu chết rồi, con còn sống làm gì mới được chứ? Nhưng con đã không chết được, một người lính Mỹ đã cứu con. Từ đó con đi theo người lính Mỹ ấy. Từ đó con coi như mình đã chết...

- Mẹ không muốn nghe! Chuyện qua rồi, còn nhắc lại làm gì?

- Mẹ ơi! Con cũng chẳng muốn nói, nhưng không nói mẹ chẳng chịu buông con ra. Vậy là từ nay về sau, con yên ổn chẳng phải lo nghĩ gì nữa. Bởi vì con với mẹ, và anh Iu, mỗi người có một thế giới khác nhau.

- Mẹ đã bảo, mẹ không nghe nữa cơ mà, Natsuco. - Vừa nói bà vừa rút ra một tệp tiền - Đây con xem, số tiền này là số tiền con gửi về nhà, mẹ không tiêu vào đấy một xu nào hết, nó là của con. Mẹ biết, con nghĩ rằng, con lo cho mẹ kiếm tiền khó khăn, nhưng mẹ cũng không đụng đến. Mỗi khi nhận được tiền của con gửi về, mẹ rất buồn. Bởi vì mẹ kém cỏi quá, nên mới phải để cho con lo thay cho mẹ.

- Con chỉ mong đỡ đần được mẹ chút ít thôi.

- Mẹ biết, Natsuco ạ, lòng con vẫn chẳng khác xưa, vẫn trong sáng, đôn hậu. Thôi, về nhà với mẹ. Nếu con nợ nần ai, mẹ có thể trả nợ cho con, sau đó thanh toán luôn tất cả mọi sự trong bốn năm vừa qua. Natsuco, nghe mẹ, về nhà, mẹ con quần tụ với nhau, như ngày xưa vậy, chung vai gánh vác, chung lưng chịu khổ....

Natsuco về nhà, cả gia đình lại vui vẻ lại đoàn tụ như xưa.

Nozomi và Hitosi tuy cùng tuổi, nhưng tính nếp lại khác nhau, một người hướng nội, một người hướng ngoại.

Hitosi học được ở mẹ cách thức buôn bán của mẹ. Cái thời khốn khó nhất, gian nan nhất trong chiến tranh và sau chiến tranh khiến anh nhận thức được sự khủng khiếp của nỗi bần cùng nghèo đói. Mục đích chủ yếu trong cuộc đời anh có thể nói là cố sao thoát khỏi sự bần cùng nghèo đói ấy.

Cũng chính cuộc đời ấy cũng làm cho Nozomi nếm đủ nỗi cay đắng và đáng sợ của cảnh đói nghèo, nhưng anh lại thấy thờ ơ với tiền tài và vật chất. Anh tin rằng, ngoài hai cái đó ra còn có một cái gì đó nữa. Từ nhỏ anh đã thích những việc nhào nhào, nặn nặn, sau này anh đột nhiên gặp gỡ với nghề đồ gốm, cùng với những vật phẩm nghệ thuật của nghề này, đó là những thứ rất gần với đời sống dân thường, thậm chí nó còn là những người bạn đồng hành không thể thiếu được trong đời sống hàng ngày, sau đó anh dần dần thấy được rằng, với công việc ấy, người ta có thể dùng đôi tay để sáng tạo ra những hiện vật cụ thể, đó chính là điều anh cần, đáng để anh theo đuổi, và nó dần dần trở thành một ước nguyện âm thầm trong anh: Làm một nhà nghệ thuật gốm.

Một hôm, Nozomi đã chọn được cơ hội, nói cho mẹ biết nguyện vọng của mình. Bà Ô Sin coi việc đó là chuyện tào lao, bởi vì bà cho rằng, công việc nặn nặn vuốt vuốt ấy, không thể là công việc kiếm cơm. Có được sự danh tiếng cũng như thành công, e rằng trong số ngàn vạn người cũng chẳng tìm ra được lấy một. Hơn nữa đầu óc bà xưa nay vẫn chỉ có một ý nghĩ rằng: Nozomi là người kế tục sự nghiệp của dòng họ Kagaya, có trách nhiệm phải làm hưng thịnh lại dòng họ ấy. Bà Ô Sin đã chịu một cái ơn lớn của nhà Kagaya, bà phải nuôi dưỡng Nozomi thành người, sau này theo đuổi nghề buôn, làm rạng rỡ lại dòng họ Kagaya ấy, nên bà không thể đứng bàng quan, vì đó chính là cách đền ơn duy nhất của bà.

- Nhưng, mẹ ơi, con không thích làm nghề buôn bán.

- Con chưa làm đến nơi đến chốn làm sao con biết.

- Có bốn năm đấy chứ ạ! Mẹ ơi, trong bốn năm ấy không phải là con buôn bán không hết mình, nhưng không hiểu sao, con vẫn không thích thú được. Con chỉ thích làm những cái con thích... chứ cứ suốt ngày cười cười, rồi cúi đầu cảm ơn khách, con không sao làm nổi.

- Con cứ tưởng rằng, làm nghề gốm đơn giản lắm sao?

- Không mẹ ạ. Cho đến bây giờ con vẫn chưa biết rằng con có làm nổi việc đó hay không, nhưng những việc muốn làm mà không làm thử xem, có thể con sẽ hối hận suốt đời mất. Làm thử rồi, nếu thấy đúng là không làm được, lúc đó sẽ quay trở lại...

Bà Ô Sin vẫn không đồng ý. Bà cho rằng đó là ước vọng viển vông. Nhưng rồi Nozomi vẫn cứ ra đi, chỉ để lại một mẩu giấy viết tên họ và địa chỉ người thầy mà anh sẽ đến xin học nghề gốm.

Hôm sau, bà giao mọi công việc buôn bán cho Hitosi và Natsuco, tìm đến nhà người thầy làm đồ gốm kia.

Nozomi đang làm việc cùng những người thanh niên trai trẻ khác. Người vác củi, người nhào đất.

Nozomi thấy mẹ đến bèn ngừng tay, đến bên mẹ nói:

- Mẹ ơi, con xin lỗi mẹ, mẹ hãy tha thứ cho con cái tội không từ biệt mẹ mà đã ra đi. Nhưng con không muốn trở về nữa. Sư phụ con đã nhận cho con ở lại đây học việc rồi, vì thế con xin mẹ hãy trở về...

Ô Sin không đáp lời con, bà đi thẳng vào nhà, gặp ông thầy dạy nghề gốm, nói rõ việc tại sao mình lại tới đây.

Ông thầy gốm cho biết:

- Tôi ở đây, vốn không bao giờ nhận học trò không có sự bảo lãnh của gia đình. Như cậu bé Nozomi này đã viết cho tôi rất nhiều thư, rất thành khẩn, rất ước mong được học nghề, cho nên tôi nghĩ, thì cứ để thử xem. Vậy là chưa được gia đình đồng ý đã tới đây.

- Thật có lỗi với thầy, thưa thầy, cháu chưa hề nói với tôi...

- Sau khi gặp cháu, tôi cho rằng đây là một đứa trẻ ngoan, lại nhiệt tình đến thế nên không nỡ đuổi.

Tất nhiên rằng, cháu thực có hoa tay hay không, tôi còn chưa biết, nhưng nếu bà đồng ý cho cháu lưu lại ở đây, hãy tạm thời giao cháu cho tôi.

- Dạ, thật như thế chứ ạ!? Cảm ơn thầy, cảm ơn thầy.

- Có được lời của thầy như vậy, tôi yên tâm rồi. Tôi chỉ lo rằng ở bên này thầy không chịu nhận cháu, mà cháu cứ đến gây phiền toái cho thầy, nên tôi mới vội vội vàng vàng sang đây.

- Cháu ở đây với tôi, bà không phải lo gì nữa.

- Vậy là trăm sự trông vào thầy cả. Nhưng cũng xin thầy đừng nể nang, nếu thấy cháu không làm ăn được xin thầy cứ cho cháu về ngay.

- Vâng! Điều này tôi hiểu. Nếu thấy học trò không có tài hoa về nghề này, tôi lập tức cho nghỉ, đó chính là trách nhiệm của người thầy. Xin bà cứ an tâm.

Ô Sin cáo từ thầy ra ngoài. Nozomi vẫn đứng bồn chồn chờ mẹ. Bà bảo con:

- Thầy bảo công sức mười năm nóng lạnh, chẳng phải chuyện dễ đâu. Mười năm con nhớ không? Khi ấy mẹ vừa sáu mươi. Nếu như mẹ chưa chết, làm lễ thọ, con hãy làm cho mẹ một chiếc cốc uống trà, đó là lễ vật không còn gì quý hóa hơn đâu.

- Mẹ... - Nozomi vô cùng cảm động.

- Nozomi, con là con trai của cô Kayô. Mẹ con vốn rất thích nghề hội họa, có lúc đã mong mình trở thành một họa sĩ có tên tuổi... Mộng ước của mẹ con, đến lượt con thực hiện tiếp. Có lẽ điều này cũng đã được số phận an bài từ trước.

- Mẹ!... - Nozomi kêu lên với vẻ háo hức đầy xúc động: - Con sẽ học tập đến nơi đến chốn. Mẹ xem, chỉ với một cục đất như thế này, con sẽ làm ra những vật phẩm trong đó chứa đựng cả cuộc đời con. Mẹ ạ, nhất định con sẽ...

Nozomi hai mươi mốt tuổi, đã đủ lông đủ cánh, và đã cất cánh bay, rời khỏi vòng tay Ô Sin. Lòng bà bỗng dưng tràn ngập nỗi bàng hoàng và hụt hẫng. Nhưng bà biết làm gì được?

26.

Sau khi đưa tiễn Nozomi ra đi, lại có sự việc mới xô đến khiến bà Ô Sin không biết xoay trở ra sao.

Hình như bị sự ra đi của Nozomi có tác động đến Hitosi, anh cũng đòi ra đi!

Hitosi thấy hình như không chịu nổi cái cửa hàng nho nhỏ bán cá tươi và rau cỏ này nữa.

Suốt ngày vục đầu vụng mặt vào công việc, đêm đến lại sổ sổ sách sách, mà lời lãi lại chẳng được bao nhiêu.

Trước hết là do cạnh tranh kịch liệt, không bán giá hạ thì ế hàng, trong khi cá với rau lại là thứ không để lâu được. Hitosi vốn đã định chuyển sang buôn bán mặt hàng khác, nhưng về chuyện này bà Ô Sin không chịu nhượng bộ, đương nhiên là buôn bán cá tươi rau cỏ nó cũng có những nhược điểm của nó, nhưng đó là những nhu yếu phẩm không thể thiếu được trong đời sống hàng ngày của mỗi gia đình, song chỉ cần làm ăn đúng đắn chắc rồi cũng khuếch trương ra được. Đó là niềm tin chắc như đanh đóng cột của bà Ô Sin. Hơn nữa cuộc chiến tranh Triều Tiên đã nổ ra rồi, kinh tế còn mở ra khá hơn chưa biết chừng nào.

Hitosi biết rằng chẳng còn cách nào làm thay đổi được quan niệm đó của mẹ, nên đành chọn biện pháp cứng rắn: Đòi đi khỏi nhà.

Hitosi định làm điều đó cũng không phải là không có căn cứ. Trước đây, anh có một người bạn có ông bố làm quản lý cho một công ty bách hóa ở Tôkyô, anh ấy từng khuyên anh nên lên Tôkyô, nếu cần thiết, sẽ nhờ ông bố giới thiệu để có được một chỗ làm việc trong công ty đó, ít nhất cũng làm một người bán hàng, điều ấy chắc chắn là hơn hẳn làm ở một cửa hàng nhỏ ở nông thôn, vả lại như vậy còn có thể thử thách được chính năng lực của mình.

Trước sự quyết tâm đó, bà Ô Sin đành phải chấp nhận cho con ra đi, mặc dù bà cũng rất hoang mang lo lắng. Đúng vậy, giả dụ như có khuyên được Hitosi không nên ra đi nữa, mà ở nhà thì anh cũng chẳng làm nên vương lên tướng gì. Hơn nữa nếu cứ buộc anh phải chôn chân ở cái cửa hàng nhỏ bé này suốt đời, quả là quá tàn nhẫn đối một thanh niên.

Bây giờ trong nhà chỉ còn mỗi bà Ô Sin và Natsuco gánh vác mọi công việc. Thêm vào đó, cô Tây cũng đã học cấp ba, đi học về cô cũng giúp được chút ít công việc. Mọi người trong nhà đều bận bịu hơn xưa, nhưng rồi bà Ô Sin cũng thấy yên tâm. Nếu Hitosi kiếm được việc làm ở Tôkyô, đó cũng coi như một chân trời mới, thả sức cho anh bay nhảy. Nếu buộc phải trở về, thì lúc đó Hitosi đành phải chấp nhận việc buôn bán trong cửa hàng cá ở nhà. Bà còn thấy thêm rằng như thế này, bà chẳng còn bị Hitosi quấy rầy về việc nay chủ trương cái này, mai định làm thế khác, làm phiền bà nữa. Việc buôn bán bà có thể hoàn toàn làm theo ý thích của mình, như vậy lại chẳng thảnh thơi sao? Bà cũng nghĩ rằng: Những đứa con lớn lên, tất chúng phải đi theo con đường của nó, đó cũng là chuyện bình thường. Dù rằng sau này chỉ còn lại một mình bà, bà vẫn có thể tự mình sinh sống được.

Sự độ lượng và lòng tin của bà đối với con cái khiến cho bà yên tâm về mọi tình huống có thể xẩy ra sau này.

Như thường lệ, Ô Sin dậy rất sớm, ra bờ biển chở cá về nhà trước khi trời sáng, tối cũng phải tới 9 giờ hoặc 10 giờ mới nghỉ ngơi, lọm cọm một tấm thân già, đúng như hôm gặp Kôta ở nhà bà Kiu anh nói:

- Ba mươi năm nay, lúc nào anh cũng chỉ là người đứng bên ngoài nhìn em, em đã phải gặp bao nhiêu trắc trở, nhưng chưa bao giờ em chịu co mình lại. Bây giờ anh cảm thấy đã là lúc đâm hoa kết trái!....Chúng mình đều đã vượt qua được, thì phải tiếp tục sống, tiếp tục dấn thân, không lẽ cứ lầm than mãi. Chắc chắn sau này sẽ đổi khác. Đúng như em đã nói đấy, thời cơ của em đã tới rồi. Vì thế, em vẫn cứ phải vững tay, xông vào mọi khả năng có thể.

Sau khi tới Tôkyô, Hitosi đã viết thư về ngay. Từ đó thư từ vẫn rất đều. Nhưng sau đó một thời gian không thấy tin tức gì nữa.

Một hôm thư của Natsuco viết cho anh bỗng bị trả lại, trên phong bì có thêm dòng chữ: Đã thay đổi địa chỉ. Ô Sin hốt hoảng, tới bưu điện gọi ngay điện thoại đường dài đi, người của công ty trả lời: Anh đã thôi việc từ 10 ngày hôm nay, và đi đâu không rõ.

Một năm nữa đã trôi qua trong trăm thứ công kia việc nọ. Mùa xuân năm 1951 đã tới gần. Mọi người đều hy vọng vào năm mới, có thể Hitosi và Nozomi sẽ về nhà ăn tết. Nozomi đi học nghề gốm có về, nhưng Hitosi thì không, hơn thế lại còn thêm một người khách không chờ, đó là người bạn chiến đấu của Iu, người quân nhân đã rời quân ngũ, bốn năm trước đã đến đưa tin chắc chắn chết trận của Iu. Anh mặc bộ âu phục sang trọng ăn nói đường hoàng, lịch sự lễ phép, không còn tìm đâu ra bóng dáng một người lính với bộ quân phục cũ kỹ nhếch nhác ngày xưa nữa.

Anh không hề giấu giếm công việc mấy năm nay của anh, đầu tiên anh buôn bán chợ đen, nào pênicilin, nào rượu cồn... bất kể, cứ cái gì kiếm ra tiền là anh buôn. Anh nói, anh chẳng cần đến chuyện lương tâm nữa, vì khi anh ở Philippin, anh đã rơi vào lò lửa của địa ngục, lương tâm chẳng đáng giá một đồng xu. Hơn nữa, bố mẹ anh cùng với người em gái duy nhất, sau năm năm chiến tranh, vẫn không thấy trở về, e rằng, chuyện lành ít dữ nhiều. Anh là người cô độc lang thang, không cửa không nhà, làm việc gì cũng chẳng vướng bận đến ai. Kiếm được ít tiền, anh đi buôn cổ phiếu. Đồng tiền kiếm được, dù có mất trắng, cũng chẳng có nghĩa gì, nhưng không ngờ, lại phất, bây giờ đã có nhà riêng ở Tôkyô, và bắt tay vào buôn bán. Thời buổi chợ đen đã qua rồi, không làm ăn đứng đắn không được. Đó là mấy năm chìm nổi của anh.

Sau một hồi trò chuyện với bà Ô Sin, anh tỏ ý cầu hôn với Natsuco!

Anh nói, trong chiến tranh, Iu đã từng nói với anh nhiều về Natsuco. Đầu tiên cũng chỉ là chuyện bình thường, nhưng nghe nói nhiều anh bỗng nhận thấy Natsuco là người con gái hiếm có trong cuộc đời này. Và rồi qua những câu chuyện tiếp theo, trong lòng anh, hình bóng một người con gái lý tưởng được hình thành, không bao giờ phai mờ được nữa. Nhưng dù sao, đấy cũng vẫn chỉ là mơ mộng mà thôi. Nhưng sau khi trở về, gặp mặt Natsuco, mộng tưởng bỗng trở thành sự thực. Anh thấy rằng Iu đã nói đúng, không có chút khoa trương nào.

Khi ấy Natsuco đang bận việc trong bếp, nghe đến đấy không giữ nổi nữa, chạy ào ra khẳng định:

- Thưa ông, xin ông đừng nói thêm nữa. Những lời như thế, có lẽ là quá thừa chăng? Mẹ! Chẳng lẽ mẹ cũng không thấy những lời ấy là thừa sao?

- Thưa tiểu thư Natsuco, - anh nói - Tôi đang nói chuyện đúng đắn, sao gọi là lời thừa được?

- Tôi thực tình không hiểu nổi ông. Một người hoàn toàn xa lạ, lại nói ra những điều như thế, tôi chịu không thấu.

- Thưa tiểu thư Natsuco. Xin cô tha thứ cho tôi chuyện mạo muội này. Tôi chỉ muốn trình bầy với gia đình những ý nghĩ thực trong lòng tôi, xin tiểu thư cứ thử suy xét xem!

- Tôi không có ý định lấy chồng!

- Khi anh Iu biết mình không thoát khỏi vòng nguy hiểm, dặn rằng, nếu tôi thoát chết mà về được, nhất định phải thay anh mà chăm sóc cô. Thực tình như vậy.

- Xin cảm ơn lòng tốt của ông! - Natsuco đã lấy được bình tĩnh, nói tiếp - Xin ông thứ lỗi vì tôi không chấp nhận lòng tốt của ông được!

Anh đành phải ra đi ngay, nhưng anh cũng không quên tỏ ý cho Natsuco biết: Anh quyết tâm theo đuổi mục đích của mình. Anh sẽ còn quay lại đây. Anh sẽ quyết đợi chờ cho tới khi nào cô gật đầu mới thôi.

Buổi tối, bà Ô Sin không thể không khuyên giải Natsuco đôi điều. Nhưng Natsuco cũng nói rõ lòng mình rằng, cô đã chấp nhận nhà Ruyzo là nhà chồng của cô, và dù có chết đi sống lại cô cũng chẳng rời khỏi nhà ấy.

Bà Ô Sin hiểu được tâm trạng của Natsuco, ngoài những tình cảm chân thực cô vừa nói, thực ra, cô cũng còn e ngại vì những vết thương trong mấy năm vừa qua. Thời đại đã khác rồi, kiểu trinh tiết theo quan điểm cổ, đã bị nhiều người vứt bỏ, nhưng đối với Natsuco, một con người vẫn giữ được trái tim thuần khiết mà bắt cô thay đổi ngay quan điểm đó, e rằng là việc chẳng dễ dàng gì.

Cả bà Ô Sin lẫn Natsuco đều cho rằng, chuyện ấy đến đây đã kết thúc, nhưng không ngờ, trong ngày nghỉ cuối cùng của dịp tết, anh lại đột nhiên xuất hiện ở cửa hàng, anh đã mua được một lô đất ở ngay trước cửa ga, anh có thể giao cho bà Ô Sin bất cứ lúc nào để xây dựng một cửa hàng mới.

Anh nhận định rằng: Hiện nay trung tâm thị trấn vẫn là nơi náo nhiệt đông đúc nhất, nhưng một vài năm nữa nhất định phải chuyển về khu xung quanh nhà ga, nay không mua, sau này sẽ không thể mua được nữa. Địa điểm cửa hàng của nhà Ruyzo rất không thuận tiện, bốn xung quanh cũng khó mà mọc lên những khu nhà to, cửa hàng lớn, một khi đã không đông vui tấp nập lên được, thì cửa hàng Ruyzo cũng khó có thể mở mang ra. Nên phải kịp thời chọn lấy một địa điểm thuận lợi nhất, chuẩn bị di chuyển.

Thật là một điều khiến cho mọi người hết sức kinh ngạc. Lẽ nào một quân nhân thoái ngũ, trong tay không có lấy một xu, mà chỉ trong mấy năm ngắn ngủi lại có nhiều tiền như thế? Lẽ nào chỉ trong vòng một vài ngày, một con người ở tận đẩu tận đâu ấy lại nắm vững tình hình địa phương này đến thế? Anh bỗng trở thành một nhân vật trung tâm trong sự chú ý của bà Ô Sin lẫn cô Natsuco.

Sau đó ít hôm, ngay từ sáng sớm đã thấy anh tới, anh bảo tiện đường đi qua, anh chỉ tạt vào thôi. Ô Sin ra ngoài biển nhận cá chưa về, Natsuco đang quét dọn trong ngoài. Anh làm ra vẻ “mặt dầy” nói rằng, anh tới “nhìn” Natsuco một cái, và anh có mang theo ba món quà.

Natsuco sa sầm nét mặt, cho anh biết rằng, quà của mẹ và của cô Tây có thể cứ gửi lại, còn quà của cô, cô không nhận. Cô nói:

- Thưa ông, tôi xin ông đừng tốn công phí sức vô ích làm gì. Tôi là một người con gái không xứng lấy chồng được nữa, xin nói thẳng mà không e ngại để ông biết rằng: Có một thời gian sau chiến tranh, tôi đã rời bỏ nhà này, đến làm ăn ở cạnh một khu doanh trại của quân Mỹ chiếm đóng... Tôi đã là một cô gái kiếm tiền của quân Mỹ. Cho nên mong ông đừng tới đây làm gì nữa.

Anh sững người, nhưng sau đó anh lấy lại ngay được bình tĩnh:

- Nguyên do là thế, thưa tiểu thư Natsuco, tôi hiểu ý của cô. Hình như cô cho việc bán thân mình là điều ghê gớm. Nhưng hình như cô cũng không hiểu rằng, có những người còn đem bán những thứ ghê gớm hơn thế nhiều. Có người, đến cả linh hồn, lương tâm và nhân cách còn đem bán hết cơ. Trong những ngày tháng đổ vỡ, nát tan như thế, sống được bằng sự đường đường chính chính, mới là điều kỳ quái. Ai cũng cần cứu lấy mạng sống của mình vào cái thời hậu chiến của Nhật Bản ấy. Cô có thể nói ai là người sai? Ai là người mắc sai lầm? Không! Một vạn lần không! Chẳng qua là chúng ta mắc phải chiến tranh mà thôi. Iu bị chết đói ở chiến trường, lại còn, những người sống sót chúng ta đây, đều vướng vào cái số phận ấy. Đến nay ngay cả anh Hitosi cũng vẫn còn phải đeo đẳng cái đuôi của di chứng chiến tranh đó.

Những lời lẽ ấy, Natsuco thật không ngờ tới, và cô cũng chẳng phản đối nó vào đâu được?

- Thưa tiểu thư Natsuco, chính những vết thương của người sống sót chúng ta mới thật sâu, thật nặng. Cô có thấy thế không? Tôi yêu là yêu chính con người cô. Việc đã qua, thôi, hãy để nó chìm vào dĩ vãng, nghĩ tới nó, liệu có ích gì? Cái đuôi thảm thương, lê thê ấy, ta phải sớm chặt bỏ nó đi, đúng không?

Nói xong anh ra đi. Natsuco dõi mãi theo bóng dáng anh.

Ít lâu sau Hitosi trở về.

Đúng vậy, Hitosi là một con người phải đeo đẳng mãi cái đuôi nặng nề của chiến tranh quàng lên người anh.

Anh đã từng tập luyện, và trong cái đám thiếu niên, anh là dũng sĩ đầu tiên được chọn trong đội đặc công ấy. Trong cái khóa huấn luyện sắt thép máu xương đó, học lực cũng chẳng có ích gì với anh. Cho nên dù mẹ có hết lời khuyên giải van nài anh, anh vẫn quyết định bỏ học. Nhưng khi đã rời nhà, anh mới thấy rằng sự hiểu biết trong khóa huấn luyện đặc biệt kia chẳng giúp ích cho anh được một tý tẹo nào.

Vào làm trong công ty bách hóa, chẳng qua anh chỉ là một thằng bốc vác, chở hàng. Không có học lực, chẳng ai giao cho anh việc anh muốn làm. Thế là anh phải rời bỏ cái nơi mà rõ ràng người ta muốn giúp đỡ anh, song người ta chỉ có thể giao cho anh những công việc chân tay nặng nhọc nhất, nằm dưới quyền ông quản lý. Sau đó anh đi làm một người bỏ mối hàng nhưng cũng luôn luôn gặp thất bại, nên anh đành phải quay về.

Lầm lụi ở bên ngoài nửa năm trời, anh mới hiểu được rằng: Muốn kiếm được tiền, phải bước từng bước vững chắc, và nay, cái nhốn nháo, lộn xộn của thời hậu chiến đã qua đi. Ngoài ra anh còn thấy thêm được một điều chính mẹ mới là người khôn ngoan đến tuyệt vời. Do đó anh đã thay đổi tâm ý, quay về cửa hàng nhà mình, cùng kề vai sát cánh với mẹ làm ăn.

Do việc trở về của Hitosi, Natsuco cũng suy nghĩ rất nhiều. Hitosi sẽ lăn mình vào công việc, như vậy cô chưa chắc đã là người không thể thiếu được. Thêm vào đó, việc mẹ và anh Hitosi đã đứng trước tình thế là phải bãi bỏ cái cửa hàng nhỏ bé này, và phải tính toán nghiêm túc tới mảnh đất ở trước cửa nhà ga kia. Hai công việc ấy, chỉ cần cô gật đầu đồng ý với anh lính cũ kia, là sẽ xong xuôi tất cả. Anh ấy đã yêu cô, lại bỏ qua cả quá khứ của cô, có gì mà không đồng ý mới được chứ?

Natsuco quyết định đi tìm anh.

Nghe xong mọi chuyện, anh đã giao ngay lô đất, không phải cho thuê, mà là biếu tặng. Anh nói, việc Natsuco lấy anh hay không lấy anh đều không có liên quan gì tới chuyện này. Đây chỉ là một chút lòng hiếu để anh làm thay người chiến hữu đã thiệt phận của anh. Anh nói làm là làm, và ngay lập tức anh làm xong mọi thủ tục biếu đất, mời bà Ô Sin ký nhận.

Không ngờ, một sự kiện đột ngột khác lại ập tới:

Mấy ngày sau đó, báo chí đưa tin: Anh bị bọn côn đồ giết hại. Anh là người cho vay nặng lãi, một khách nợ, vì bức bách, không còn con đường nào khác đã manh tâm giết anh. Nhưng thủ tục về pháp lý của lô đất đều đã làm xong, và mọi giấy tờ văn kiện đều đã được gửi tới nhà Ruyzo. Hai trăm thước đất trước cửa ga đã thuộc về Ô Sin.

Chiến tranh đã cướp đi mất Iu, và cũng đã an bài cho anh lính sống sót kia một số phận bi thảm. Hai người lính trẻ đã có tuổi thanh xuân, nhưng họ không được hưởng những năm tháng thanh xuân ấy, và kẻ trước người sau đã tan biến đi ngay trước mặt Ô Sin.

27.

Năm Chiêu Hòa 30 (1955), Nhật Bản sau chiến tranh đã 10 năm. Cuộc chiến tranh Triều Tiên cũng đã sớm kết thúc. Cuộc chiến tranh Triều Tiên đã đưa đến một cục diện mới, một sự khởi đầu, nền kinh tế Nhật Bản tiến nhanh như vũ bão, và thấm sâu vào mọi ngõ ngách, mọi nẻo đường, một cách thần tốc như người ta nói.

Bà Ô Sin đã chuyển cửa hàng về khu đất của ga và vẫn bận rộn, cần mẫn trong cái cửa hàng nhỏ với cung cách buôn bán thực thà đứng đắn theo truyền thống cũ kỹ ngày xưa.

Bà Taka và anh Kien người của tứ xứ giang hồ đã qua đời, đến cả bà Kiu cũng đã về với tổ tiên. Bà Ô Sin đã mất chỗ dựa, nhưng trăm thứ trói buộc vẫn cứ xẩy ra, khiến bà Ô Sin vẫn cứ phải gồng người lên xoay xở, gánh vác y như ngày xưa vậy.

Việc đau đầu nhất đối với bà vẫn là Hitosi. Anh tự ty, đau khổ vì thiếu văn bằng học vấn của mình, nên tính nết anh thay đổi một cách ghê gớm, nay đã biến anh thành một con người buôn bán tàn nhẫn lạnh lùng.

- Tôi nhất định phải mở một cửa hàng siêu thị tự chọn. - Đó là mộng tưởng lớn nhất của anh.

Một người thì luôn luôn chạy theo những cái mới, luôn luôn sấn số vùng vẫy dọc ngang, một người lại cố duy trì đạo đức buôn bán truyền thống “bán hàng là kèm theo cả tấm lòng mình”, nên hai mẹ con thường va chạm, ít khi được yên ổn, bình lặng. Bằng vào kinh nghiệm sống của cả cuộc đời mình, bà cho rằng, cái mà gọi là “siêu thị tự chọn” kia mang đầy những nguy hiểm. Bà muốn làm cho đứa con mơ mộng hão huyền, tỉnh lại kịp thời, bà không hề do dự len mình vào giữa đám thanh niên đi học lớp “kinh tế bổ túc” để có thể hiểu biết được những chỉ dẫn kinh tế mới. Bà vẫn cho rằng: Biết người biết ta, trăm đánh trăm thắng, là một đối sách cơ bản.

Giữa khi đó, một hôm Natsuco nói cho bà biết rằng, giữa Hitosi và cô giúp việc trong nhà có những mối quan hệ không bình thường. Cô giúp việc có một gia cảnh không may, nhưng cô là người chăm chỉ cần mẫn, tính nết cũng hiền hòa nhân hậu. Bà Ô Sin cho rằng, một cô gái như thế làm con dâu bà cũng là hay.

Không ngờ, anh đòi kết hôn với một cô con gái một nhà buôn vải lớn Michio, và mong mẹ đồng ý. Nguyên nhân lớn nhất mà Hitosi cắt đứt mọi quan hệ với cô giúp việc chỉ vì ông chủ hãng buôn vải lớn kia đồng ý tài trợ để anh có thể thực hiện được mộng ước của mình.

Bà Ô Sin tức giận đến run người. Đứa con đã trở thành con vật máu lạnh chỉ biết chạy theo tiền. Bà phải chịu trách nhiệm về nhiệm vụ làm mẹ của bà. Và thật là trăm ngàn lần thất nghĩa với cô gái giúp việc mà bà cũng có ý định chọn làm con dâu. Hơn nữa, cái cơ ngơi nhà Ruyzo này đã do chính tay bà vun vén bồi đắp lên cần gì phải nhận sự giúp đỡ của người khác? Và cô gái giúp việc khi đã nhận ra sự lạnh nhạt của Hitosi đã đành ôm mối hận tình rời khỏi cửa hàng nhà Ruyzo.

Cũng còn may, Nozomi đã ra tay giúp đỡ, giới thiệu cho cô đến giúp việc ở nhà thầy dạy nghề gốm của anh nên không đến nỗi phải lưu lạc tha phương.

Bà Ô Sin âm thầm với mối dày vò mà vẫn không sao tự giải thích được rằng: đứa con bà, làm sao lại trở thành con người không thuốc gì chữa trị nổi nữa, và gây nên những nông nỗi con buôn không sao tha thứ được? Ô Sin quyết định: Không tán thành cuộc hôn nhân ấy.

Phải chăng Hitosi là một con buôn tàn nhẫn. Có lẽ là vậy, nhưng anh cũng có những cách suy nghĩ của anh.

Để thực hiện giấc mộng của anh, đây là cơ hội duy nhất. Anh sẵn sàng đem cả cuộc đời mình đặt vào chiếu bạc. Anh cho rằng cuộc hôn nhân này có thể an ủi được linh hồn bố cũng như linh hồn anh Iu ở trên cõi u linh, và cũng có thể làm mẹ anh thất vọng. Đúng vậy, anh làm thế, thuần túy là vì nhà Ruyzo. Anh quyết làm thế cũng chỉ vì anh biết rằng mẹ anh đã khổ cực quá nhiều rồi.

Hitosi cuối cùng đã thu xếp thời gian để hai cha con Michio đến gặp mẹ anh. Mẹ anh cũng bị bức bách phải có mặt trong cuộc gặp gỡ này, trong khi bà vẫn còn một điều suy nghĩ phân vân: Thay đổi cửa hàng cũ thành một cửa hàng siêu thị, có lẽ cũng là xu thế của thời đại, nhưng dứt khoát không nhận tài trợ của con dâu và thông gia.

Hai cha con nhà Michio đã tới. Ông cũng là nhân vật bắt đầu xây dựng cơ nghiệp của mình bằng một chiếc máy may. Ông cũng nhận ngay ra vị trí thuận lợi của cửa hàng Ruyzo. Khách hàng lên xuống tàu ngày càng đông đảo, với địa điểm như thế, mà chỉ mở một cửa hàng rau cỏ, cá tươi thật là phí phạm của trời, mà trước hết phải lợi dụng địa thế để xây dựng lại, diện tích của cửa hàng có thể tăng lên gấp ba. Như vậy, trước mắt không chỉ là bán rau cỏ, cá tươi, mà các loại thực phẩm, tạp hóa nhật dụng, cho đến quần áo may sẵn tất cả đều có thể bầy bán trong cửa hàng. Sự thành công coi như đã nắm chắc trong tay, bởi thế, ông bố của Michio đã tỏ ra hết sức nhiệt tình với tương lai của cửa hàng Ruyzo.

- Dạ đúng vậy! - Hitosi mạnh mẽ gật đầu, đưa mắt liếc nhìn mẹ, nói tiếp: - Khi ấy... khi ấy, nhất định phải tạm thời nhờ tới sự giúp đỡ tài chính... của bác ạ và có thể ký một văn tự trả nợ lâu dài...

- Điều này... - Ông nói - anh khỏi phải lo. Michio về làm dâu bên này, khi ấy nhà Ruyzo cũng là nhà của Michio rồi. Tôi xin đầu tư...

Bà Ô Sin không nói một câu nào, hình như khi ấy bà không nghĩ ra được một câu nào hết.

- Bảo đảm là làm ăn thịnh vượng - Ông nói tiếp: - Chắc chắn là như vậy đấy. Ở địa điểm này, những phụ nữ đến mua hàng thực phẩm sẽ rất đông. Quần áo may sẵn cũng sẽ bán được. Khi đã thành công rồi, sẽ tìm thêm địa điểm mở thêm cửa hàng nữa, quần áo may sẵn bên tôi, sẽ ùn ùn được bán ra, coi như tôi có một cửa hàng liên doanh, điều đó đối với tôi, chẳng là cách đầu tư đáng tin cậy hay sao? Ồ! Làm cái nghề buôn bán, phải có con mắt nhìn xa trông rộng một chút, nó cũng giống như cần câu dài ắt câu được cá to. Ta có mười năm, hai mươi năm triển vọng.

Câu chuyện giữa Hitosi và bố Michio cứ một xướng một họa như thế kéo dài, nào thiết kế, nào đánh giá, thậm chí bàn đến cả việc sẽ đưa Hitosi đi Mỹ kiến tập một chuyến rồi sau đó mới làm lễ thành hôn.

Ô Sin trước sau chỉ một mực lặng im, không tán thành cũng không phủ nhận. Nhưng khi khách đã đi rồi. Bà Ô Sin cho ngay con một bài, bà bảo rằng: Người ta đầu tư vào một khoản tiền sau đó sẽ khống chế toàn bộ cửa hàng nhà Ruyzo, do đó không thể nhận tài trợ.

- Họ tưởng nhà này toàn là đàn bà và trẻ con. Mẹ đâu có chịu mắc vào cái bẫy ấy.

- Mẹ! Đấy là thiên kiến của mẹ. Người ta cũng một lòng...

- Thế nào là thiên kiến? Nào thiết kế ư, nào đánh giá ư, họ tưởng rằng mình ngu. Lại còn những siêu thị ư, lẽ nào chỉ có họ biết? Hitosi ạ, nếu như phải để người ta xúi giục này nọ, tốt nhất là không làm gì hết.

- Ôi, ôi, mẹ ơi. Con đã trực diện trả lời đồng ý với người ta rồi, nay xóa đi sao được.

- Đáng ra là nên làm như thế đấy. Nhưng mẹ không phản đối việc con lấy ai. Bây giờ cha mẹ không thể can thiệp vào việc hôn nhân của con cái được nữa. Nhưng con phải nhớ một điều rằng: Cửa hàng nhà Ruyzo là cửa hàng của mẹ, mẹ không cho phép ai được nhúng tay can thiệp vào đấy.

Như vậy là bà Ô Sin đã tính toán đâu vào đấy cả rồi sao? Đúng vậy, bà đã đi hỏi ngân hàng, có thể vay tín dụng. Và để làm việc đó, bà đã phải đi xa một chuyến để gặp Kôta.

Kôta hết sức ngạc nhiên. Những cửa hàng siêu thị, ở Mỹ người ta làm đã nhiều, còn ở Nhật Bản mới chỉ là tiếng chuông báo ở đầu cầu thang, và bị coi như một điều nguy hiểm. Bà Ô Sin đã thấu đáo mọi bề. Đấy lại là điểm xuất phát mới của bà, nhưng cũng là lần cuối cùng. Bà tình nguyện dốc hết khả năng và sức lực dấn thân thêm một lần này. Vạn nhất mà thất bại, bà sẽ hoàn nguyên với cảnh không một xu dính túi, như vậy cũng chẳng thể tính là mất mát tổn thất gì. Tay không đến, rồi lại tay không ra đi, phải chăng đó gọi là cuộc đời? Trong lòng bà sớm đã hình thành kiểu kinh doanh siêu thị, nay lại được coi là người khai đường mở lối, thì cũng đáng gắng công, dồn sức vào đó một phen.

Kôta thở dài, không nói đến một câu thứ hai, đồng ý nhận làm người bảo lãnh cho Ô Sin.

Như thế là sau năm mươi lăm năm, Ô Sin lại bước vào một con đường mới mẻ nhất.

Bà từ chối người kỹ sư thiết kế do nhà Michio gửi tới, tự mình đi tìm người thiết kế và tính toán công trình. Bà quyết định không vay mượn bên đó một hào một xu nào. Bà phân định giới hạn thật rõ ràng, dứt khoát không nhờ vả thông gia, để tránh một tình trạng sau này bà không dám nhìn thẳng vào mặt thông gia cũng như con dâu do sự nhờ vả vay mượn ấy. Đó là tiền đề thứ nhất của bà.

Do số tiền vay tín dụng có hạn, nên cửa hàng không xây dựng mới hoàn toàn. Nhà cũ vẫn giữ nguyên, xây dựng một nhà mới ngay bên cạnh, mở thông giữa nhà cũ và nhà mới. So với ý định của gia đình Michio, cửa hàng này nhỏ hơn nhiều, Ô Sin lấy cái cớ đó, để không thành lập bộ phận bán quần áo may sẵn, coi như một nước cờ hạ uy thế nhà thông gia tương lai.

Lễ khởi công đã xong, công việc xây dựng bắt đầu triển khai theo dự kiến. Bà không muốn việc buôn bán của mình bị ngừng trệ, đứt đoạn, nên vẫn duy trì cửa hàng theo kiểu buôn bán nhỏ như cũ. Trong muôn vàn bận rộn như thế, bà Ô Sin tìm đọc khá nhiều sách, bà hy vọng rằng, trước khi cửa hàng khai trương, bà có thể thu hoạch thêm được ít nhiều kiến thức kinh doanh kiểu mới.

Cuộc nhân duyên giữa Hitosi và Michio cũng đã được bàn bạc cụ thể. Bà Ô Sin muốn rằng việc cưới con và việc khai trương cửa hàng phải tách bạch ra thành hai việc khác nhau, song hai việc ấy nó vẫn cứ quấn vào với nhau khiến bà Ô Sin càng bận bịu khó khăn thêm và suốt ngày ngập đầu vào bao nhiêu công việc chồng chéo lên nhau. Trong khi ấy nhịp độ xây dựng cửa hàng mới càng gấp gáp hơn. Phải chăng bà đã quên là mình đã già lão, không, có thể nói, bà đã khôi phục được sự ngoan cường, kiên nghị của tuổi thanh xuân.

Hitosi và Michio quyết định đám cưới của họ sẽ được tổ chức trước khi cửa hàng mới bước vào kinh doanh. Bà Ô Sin cho rằng như thế cũng ổn, vì khi cửa hàng mới bước vào kinh doanh, tất cả mọi người đều sẽ rất bận rộn, hơn thế, bà mong rằng trước đó Michio đã đủ thì giờ làm quen với tập quán, gia phong nhà Ruyzo, đảm trách lấy vai trò của người phụ nữ chính trong nhà cũng là điều có lợi cho sự nghiệp mới.

Nhưng Michio lại tính toán theo cách khác. Bây giờ là thời đại của “tiểu gia đình”, con trai và con dâu phải tách riêng ra khỏi gia đình cha mẹ chồng, thành lập gia đình riêng. Nếu như Hitosi phải đảm trách phần lớn công việc trong cửa hàng Ruyzo thì sẽ chọn phương thức “đi làm hành chính”. Hàng ngày từ nhà mới tới cửa hàng làm việc. Trong việc này, Michio không những đã được Hitosi tán thành, mà còn xin cha mẹ mua cho một căn nhà gần với cửa hàng nhà Ruyzo làm nhà tân hôn. Như vậy còn được thuận lợi thêm một điều: Căn phòng mới cơi trên ngôi nhà cũ của cửa hàng sẽ trở thành nơi bán quần áo may sẵn, tiêu thụ hàng hóa của nhà ông nhạc. Như vậy một mũi tên sẽ trúng hai đích.

Bà Ô Sin không chấp nhận điều đó, bà bảo con trai gọi Michio tới, nói rõ ràng rành mạch:

Hiện nay đúng là đang có xu hướng tách hộ ở riêng, nhưng cũng cần phải tùy theo tình hình. Nếu như Hitosi chỉ là người làm công ăn lương, chẳng nói làm gì, nhưng đã là một bà chủ cửa hàng, mà không ở ngay trong cửa hàng ấy, làm sao trông coi được. Coi sóc cửa nhà, nhưng khi cửa hàng bận rộn cũng cần phải nhúng tay vào. Nếu ở biệt một chỗ khác, làm sao đảm trách được cả hai việc ấy. Nhất là cửa hàng này của nhà mình, lại sống nhờ vào tiền tín dụng, nhân viên còn thuê mướn chưa đủ, nên người trong gia đình buộc phải tham gia mỗi người một chân một tay. Bà tuyên bố dứt khoát trước mặt Hitosi và Michio:

- Nếu con muốn trở thành một thành viên trong nhà Ruyzo, trước hết phải ở chung. Vì mọi thứ trong cửa hàng là của các con. Nếu chỉ riêng một điểm đó đã không làm nổi, thì cũng không nên cưới xin một cách miễn cưỡng làm gì.

Bà Ô sin đòi hỏi điều đó bằng bất cứ giá nào.

Sau khi Hitosi và Michio hậm hực ra đi. Bà khuyến khích Natsuco:

- Nếu cuộc hôn nhân này tan vỡ, chứng tỏ cái cô Michio này cũng chẳng ra cái quái gì, mẹ chẳng thiết. Hitosi cũng vậy, nếu vì chuyện này mà nó bỏ nhà ra đi mẹ cũng chẳng giữ, cho nó đi. Mẹ cũng chẳng thiết cái thằng con yếu đuối ấy. Nó cũng chẳng phải người đàn ông đủ khả năng để đảm trách công việc của cửa hàng Ruyzo.

Michio về nhà cũng lầu bầu với cha mẹ, bà mẹ vừa lo vừa tức, ông bố lại cười ha hả. Bà mẹ nói:

- Thế mà ông còn cười được!

- Việc gì mà bà cứ cuống cuồng lên như thế - ông nói: - Nghe thoáng một cái là biết ngay rồi, người ta nói như thế cũng có cái lý của người ta. Nhà người ta với một cửa hàng to như thế, cưới nhau về phải túm tụm vào một chỗ, mỗi người một chân một tay, trông nom cửa hàng, chẳng là hợp tình hợp lý sao. Nếu không đồng ý thì đạp đổ, kiếm một chỗ khác thoải mái hơn.

- Bố! - Michio cũng cuống lên - con van bố, bố phải sang nói với mẹ anh ấy hộ con. Nhất định chúng con phải ở riêng.

- Bố có về làm dâu nhà người ta đâu, mà bố phải nói. Đấy là việc riêng của con. Bố đã nói rồi, không thích thì đạp đổ.

- Nhưng mà con phải lấy anh Hitosi.

- Nếu vậy phải ở chung. Người ta còn bát gạo thổi cả, quyết tâm lắm mới dám mở một cửa hàng như thế. Nếu con là một thành viên của nhà Ruyzo, con phải gánh vác lấy trách nhiệm của mình, và lao mình vào mà làm. Nếu bố là mẹ chồng của con, bố cũng sẽ phải chọn lấy một nàng dâu có thể chính thức cáng đáng lấy công việc nhà chồng. Michio, bố nói cho con biết, bà mẹ chồng ấy của con không phải người tầm thường đâu. Những bà mẹ chồng bây giờ, thường là sợ con dâu, muốn nói cũng không dám nói. Nhưng bà ấy đã dám gọi con đến nói cho con biết rõ ràng rành mạch, chắc chắn như đinh đóng cột thế ... Ha ha ha, thật chẳng phải tay vừa. Michio ạ, con về làm dâu nhà ấy khó mà chiều chuộng được mẹ chồng đấy... thôi bỏ, bỏ phứt... kiếm lấy một bà mẹ chồng khác là xong.

28.

Bà Ô Sin đã dứt khoát hạ quyết tâm. Mạo hiểm một phen biến cửa hàng Ruyzo bé nhỏ thành một cửa hàng siêu thị tự chọn, tất cả là vì cậu con trai Hitosi, nhưng nếu vì chuyện Michio, mà Hitosi không muốn kế thừa gia nghiệp, một mình bà, bà cũng làm. Bà không muốn phải hạ mình, xuống nước, van xin Hitosi lưu lại, và lại càng không muốn phải khom lưng trước người con dâu tương lai. Ít nhất bà cũng còn Natsuco và Tây. Nếu cần thiết, Tây cũng có thể kén lấy một chàng rể về đây đảm trách lấy công việc kế thừa gia nghiệp nhà Ruyzo.

Vướng phải bà mẹ nhất định không chịu lùi một bước, Hitosi đành phải thỏa hiệp. Anh không đủ can đảm vứt bỏ gia đình và bà mẹ; Đến ở gửi rể nhà Michio, anh lại càng không dám. Ở rể cũng có khá nhiều phiền phức anh không chịu nổi, nên chỉ còn cách cuối cùng là đành cắt đứt với Michio vậy thôi. Nhưng thật chẳng ngờ, ngay hôm sau bố con Michio lại đột nhiên tìm tới.

Ý ông cho biết, những người trẻ tuổi bây giờ, sợ khổ, nên việc gì cũng chỉ muốn làm theo ý mình, nhưng qua trận sóng gió vừa rồi, con gái ông cũng đã thấy rõ rằng, muốn kết hôn được với Hitosi, không thể không sống chung với cả gia đình nhà chồng. Cả Hitosi và Michio hoàn toàn chấp nhận sự sắp xếp của bà Ô Sin. Nhất là bà Ô Sin đã từng phải trải qua những ngày thật cực khổ, thật gian nan khi phải sống chung với mẹ chồng, nay đã từ thân phận nàng dâu trở thành bà mẹ chồng, chắc chắn đã hiểu hết tâm tình kẻ làm dâu. Giờ đây, đem con gái gả bán về làm dâu cửa bà, vợ chồng ông cũng rất yên tâm.

Thì ra không phải chuyện nhà gái đến hỏi tội nhà trai.

Theo ý kiến của bà Ô Sin, đám cưới được tổ chức sớm hơn dự định. Đến mùa xuân sang năm, khi cửa hàng mới khai trương, lúc đó nàng dâu mới, đã có thể đảm nhiệm nhiệm vụ người nữ chủ nhân của gia đình một cách thuận lợi.

Nhưng cách thức tiến hành hôn lễ, bà Ô Sin muốn tổ chức dưới quê, mọi thứ đều tùng tiệm, nhưng gia đình nhà Michio, lại muốn tổ chức thật đường hoàng bên nhà gái. Khi bà Ô Sin còn chưa chính thức đưa ra ý kiến của mình, Hitosi cùng với nhạc phụ đã kẻ tung người hứng bàn mọi chuyện xong rồi.

Trong lòng bà Ô Sin cảm thấy rất khó chịu vì chuyện đó, bà hết sức bất bình với việc con trai mình toàn dựa dẫm và nghe theo sự sai khiến của nhà vợ. Còn bà thì nói chuyện gì cũng phản đối, mãi cũng thành nhàm, nên bà đành mặc họ. Nếu như ông Ruyzo còn sống, hoặc ít ra là Iu còn sống, chắc chắn là không có cái kiểu hôn lễ ấy. Nhưng những ý nghĩ ấy bà chỉ đành chôn chặt trong đáy lòng.

Trong tháng chạp, đám cưới của Hitosi và Michio, đã được tổ chức cực kỳ phô trương theo sự sắp xếp của bên nhà gái. Với gia đình nhà gái mà nói, đúng là chuyện cả đời chỉ có một lần của cô con gái duy nhất, không thể không làm như thế được. Vả lại trong xã hội này, có ai làm khác thế đâu.

Sau lễ cưới, đôi vợ chồng mới đi hưởng tuần trăng mật ở vùng Biển Bắc, tiện thể họ được hưởng luôn một cuộc trượt tuyết mùa đông vô cùng vui vẻ náo nức, vốn đang là cái mốt thịnh hành của thanh niên nam nữ.

Vào buổi tối, cặp vợ chồng trẻ dự định trở về, Ô Sin và Natsuco, chu đáo chuẩn bị một bữa ăn tối thịnh soạn, với ý định cả nhà ăn mừng đoàn tụ. Không ngờ, tiện đường nên hai người về luôn nhà nhạc phụ.

Sớm hôm sau mới vui vẻ trở về nhà, và đã gặp phải bộ mặt lạnh như băng của mẹ và gọi họ lên ngay phòng khách, bà bảo Michio đã bước qua ngưỡng cửa nhà Ruyzo đã được coi như người của nhà Ruyzo rồi, có một số điều bà cần nói cho rõ ràng. Chẳng khác gì lần trước, bà bảo Hitosi gọi Michio tới tuyên bố việc: nếu không chịu ở chung sẽ không cưới xin gì nữa.

Lần này bà Ô Sin cũng tuyên bố rõ ràng rằng: tất cả mọi việc trong nhà, từ ba bữa ăn, đến quét dọn, giặt dũ, vân vân giao tất cả cho Michio. Trước đây, mọi việc đó là của Natsuco, nay Michio đã là người chủ gia đình. Michio phải đảm đương lấy. Hitosi sợ quá vội nói:

- Nhưng, mẹ ạ, ở bên ấy, mẹ Michio chưa bao giờ giao cho cô ấy công việc trông nom gia đình, nên bà cũng rất lo về việc này, nhưng con đã nói cho bên ấy yên tâm rằng, việc gia đình bên này đã có Natsuco đảm nhiệm. Michio em thấy có đúng như vậy không?

- Hứ - Bà Ô Sin nghiêm sắc mặt nói - Thế con coi Natsuco là con sen hay sao? Đâu phải thế! Mẹ đã định, sau này khi cửa hàng mới khai trương. Natsuco đương nhiên là một nhân viên cửa hàng, tính toán lương bổng cho mọi người. Tất cả các con đều được lĩnh sinh hoạt phí, còn việc trong nhà, người phụ nữ làm chủ gia đình, phải đảm trách. Tất nhiên rằng, mẹ chẳng hy vọng gì Michio làm tròn ngay được mọi công việc, nhưng ngay từ bây giờ phải dần dần mà học lấy.

- Nhưng mà mẹ ... - Hitosi đầy lo ngại.

- Đây là công việc của đàn bà con gái, con đừng có thọc gậy vào. - Bà Ô Sin cắt ngang lời con, nói tiếp. - Sau ngày khai xuân, cửa hàng mới sẽ khai trương. Trước ngày đó Michio phải nắm được tất cả những công việc đó, sau này khi cần thiết, còn phải thu xếp thời gian, trông nom thêm vào công việc cửa hàng. Hiểu chưa?

Michio chỉ còn cách than vãn với Hitosi, nhưng trước mặt mẹ, Hitosi lại như người cấm khẩu. Michio đành làm thử mọi việc trong nhà với sự hướng dẫn và giúp đỡ của Natsuco. Nhưng mới chỉ được nửa ngày Michio không sao chịu đựng nổi nữa, ấy là chưa phải mó tay vào công việc gì, mà mới chỉ là nghe Natsuco “giới thiệu” những công việc trong ngày, Michio đành chịu chết, tính chuyện rút lui.

Sau khi làm một số công việc trong cửa hàng, đến gần tối Natsuco mới bước vào bếp xem tình hình công việc của Michio ra sao, nhưng người đã biến mất. May mà bên nhà Michio đã gọi điện thoại tới, mọi người mới biết là Michio đã trốn về nhà mẹ đẻ.

Sáng sớm ngày hôm sau, Michio trở lại, tất nhiên là có cả ông bố đi kèm. Michio đã nghĩ lại, và thực thà thưa chuyện với mẹ chồng.

Michio vốn cũng đã có quyết tâm để làm dâu nhà Ruyzo, nhưng mới chỉ được một ngày, cô không thể không nhận rằng mình khó có thể đảm nhiệm được ngần ấy công việc. Nhưng khi thấy mẹ chồng và Natsuco bận bịu luôn tay như thế, lại càng nhận thấy sự kém cỏi của mình. Nhưng cô đã nghĩ lại kịp thời, nếu không sẽ khó mà sống hòa hợp được với chồng, và nhất định phá hoại nghiêm trọng gia đình này, và mình cũng không tránh khỏi những mất mát. Cô yêu Hitosi, nếu cô gây ra những tổn thất, phiền toái ấy, việc kết hôn cũng mất hết ý nghĩa. Nên tốt nhất đối với cô bây giờ là chấp nhận mọi việc.

- Rõ rồi - Sau khi nghe Michio nói, bà Ô Sin cũng nói rõ ý kiến của mình: chỉ cần yêu Hitosi nhà này, là mọi việc đều có thể giải quyết dễ dàng. Một khi con đã về làm dâu nhà này, mẹ phải giao mọi việc của nhà này cho con, con có quyền làm theo ý kiến của mình. Mẹ bắt con làm theo đúng cung cách của nhà Ruyzo, có lẽ cũng là sai. Con muốn hai ngày quét dọn một lần, thì hai ngày có sao. Rồi mấy giờ ngủ, mấy giờ dậy, ăn ngon, hoặc ăn một bữa đơn giản, đều là do con quyết định, và mọi người trong nhà sẽ ủng hộ con. Từ nay về sau, mẹ sẽ không nhắc lại chuyện này nữa.

Những câu nói ấy, làm ông thông gia cũng thấy bất ngờ.

- Thưa ông thông gia, nếu ông đồng ý, ta cứ coi như chưa xảy ra chuyện gì. Tôi rất vui vì Michio đã nói thật tâm tình của mình. Ôi, ôi, vào cái tuổi mình ấy ông ạ, hình như không thay đổi được quan niệm được nữa rồi. Trước đây, ta đã bị khốn khổ vì những bà mẹ chồng, và chỉ biết có chịu đựng, và cho rằng chịu đựng là mỹ đức. Đến nay lại muốn con dâu mình phải chịu đựng những điều khốn khổ ấy, thì thật là vô lý. Từ nay về sau, nếu gia phong nhà tôi có gì mới, đó chính là Michio tạo dựng lên. Ông thấy đúng thế không ạ?

Cơn dông tố ấy coi như đã qua đi, và Ô Sin cũng thở phào nhẹ nhõm. Nhưng bà chẳng còn hy vọng điều gì vào Michio nữa. Bà đã nghĩ thông, thời đại đã đổi khác một bà mẹ chồng năm mươi nhăm tuổi, hy vọng vào một cô gái hai mươi hai tuổi trở thành người con dâu lý tưởng của mình, là điều không bao giờ có được. Bà không biết rồi ra tốt xấu sẽ như thế nào, nhưng bà đã nhận rõ được rằng, không còn có cách nào khác, ngoài những điều bà vừa nói.

Sau một năm đầy bận rộn. Tết đã tới. Ngày trừ tịch, cửa hàng vừa đóng xong Hitosi và Michio kéo nhau đi trượt tuyết. Tây bảo cũng không về nhà ăn tết, cũng là để dành thì giờ đi trượt tuyết. Bà Ô Sin chỉ còn mong Nozomi, người con trai đi học nghề gốm về nhà ăn tết với bà, kết quả vẫn chỉ là một con số không. Nozomi đi học nghề gốm đã năm năm, gần đây khó khăn lắm mới được thầy cho phép tham gia cuộc triển lãm nghệ thuật gốm mùa xuân. Đây là lần đầu tiên tác phẩm nghệ thuật của cậu được chính thức ra chào đời, hiện nay cậu đang lao vào việc sáng tác những tác phẩm của mình, nên đã tự nguyện không nghỉ tết để có thêm thì giờ làm việc.

Tết, chỉ có Ô Sin và Natsuco, hai người.

Sớm ngày Nguyên Đán, theo phong tục, uống rượu đôtô, Natsuco làm mấy món nhắm thật ngon, hai mẹ con ngồi đối ẩm. Lòng bà Ô Sin thật cô đơn, trống rỗng. Đối với năm mới này, một nỗi lo lắng mơ hồ cũng đang xâm chiếm lòng bà, bởi tháng ba này, cửa hàng mới của bà bước vào kinh doanh, thành bại ra sao, đều không nắm trước được. Một bà Ô Sin kiên nghị là thế mà vẫn không sao thoát khỏi những mối lo âu, thắc thỏm đang xiết chặt lấy tim bà. Bà uống rượu đến say mềm.

Ở một nơi xa khác Nozomi đang miệt mài xoay bàn quay, vuốt, nặn, chế tác phôi gốm. Sau kỳ nghỉ tết, sư phụ và bạn bè đều trở lại, phôi gốm mới của anh được sư phụ đồng ý chuyển vào lò nung.

Nozomi ngồi giữ lửa, suốt ba ngày ba đêm không lúc nào chợp mắt, và cũng không rời khỏi lò nung một bước. Lửa, tức là sinh mệnh của gốm, đây cũng là lần đầu tiên gốm của anh được phép xếp vào lò nung, và với tấm lòng say mê nghệ thuật, anh khổ công kiên trì ngồi giữ lửa.

Người bạn gái mà anh đã đưa từ nhà mẹ nuôi tới đây là người duy nhất quan tâm tới anh. Cô mang cơm tới cho anh, mang nước tới cho anh, chu đáo nhiệt thành chăm sóc anh.

Bà Ô Sin vẫn chưa mất hết hy vọng vào Nozomi. Không nên nói rằng bà còn rất nhiều kỳ vọng ở anh.

Bà luôn cảm thấy rằng Hitosi là một con người nóng vội và tàn nhẫn, trái lại Nozomi là người thận trọng và thực tế.

Bà Ô Sin vẫn từng mong mỏi hai anh em hợp tác được với nhau, người nọ sẽ bổ sung cho người kia, sẽ có lợi cho việc làm ăn buôn bán.

Bà Ô sin cũng mong Nozomi học được nghề gốm cho đến nơi đến chốn, tự lập lấy thân. Vạn nhất mà không thành, phí phạm mất năm năm, nhưng mộng sẽ tỉnh, quay về với công việc nhà, vẫn là một điều hay. Nếu vậy sẽ có một ngày nào đó, giúp cho Nozomi thành lập một cửa hàng riêng, lúc đó nhà Kagaya sẽ có cơ may hưng thịnh lại, và cũng chuộc được lỗi với cô Kayô.

Bước vào tháng hai, việc trang hoàng cũng đã gần xong, quầy tủ cũng đã được khênh tới, ngày khai trương cũng theo đó mà đến càng gần hơn. Nhưng vẫn chẳng có tin tức gì của Nozomi cả. Những tác phẩm ra lò ra sao rồi? Kết quả cuộc triển lãm thế nào? Mỗi khi nghĩ tới, lòng dạ bà Ô Sin lại càng thấy rối ren.

Một hôm bà và Natsuco vô tình nhắc tới chuyện ấy, và trong lúc không kìm nén nổi sự nhớ thương, bà quyết định phải đi tới đó xem tình hình ra sao, và thật bất ngờ chính Nozomi đã lù lù trở về, đúng là thần giao cách cảm, bà Ô Sin vui mừng khôn kể, và những tin tức Nozomi mang về còn khiến bà vui mừng hơn. Theo như nhận xét của thầy, tác phẩm của Nozomi, có thể sẽ nổi tiếng và có thể đem tung ra thị trường được. Nói một cách khác là: Nozomi có thể lập thân bằng nghề gốm.

Hơn nữa, Nozomi còn đem về một tin quan trọng khác, ấy là Nozomi chuẩn bị cưới vợ, vợ anh chính là cô gái đã từng giúp việc trong nhà bà Ô Sin.

Cả bà Ô Sin và Natsuco đều không tin chuyện ấy, nhưng Nozomi nói rằng lòng anh đã quyết, anh cho biết:

- Con biết rằng mẹ và cả Natsuco sẽ giật mình kinh ngạc, vì chuyện cũ, cô ấy hết sức từ chối con; Nhưng chuyện cũ, nghĩ lại để làm gì. Cái mà con cần, là chính cô ấy bây giờ. Ngày tết, cô ấy chẳng đi đến đâu, chỉ vì con, cô ấy bầu bạn với con, chăm sóc con. Lúc nào cô ấy cũng âm thầm chẳng nói năng gì, song lại cứ như cái bóng không rời con một bước. Cô ấy sợ làm vướng chân con, làm phiền con. Con ngồi canh lò lửa nung, ba ngày ba đêm liền, cô ấy hầu như cũng không ngủ, lúc nào cũng kề cận bên con, khi mang cơm, khi đưa nước, cùng với đôi ba lời nói thật ân tình...

- Mẹ ơi! ... - Trong lòng Nozomi còn biết bao điều cần nói, nên anh nói tiếp: - Cô ấy có một trái tim nhân hậu. Cô ấy thấu hiểu được nỗi đau của người khác, và cũng hiểu được cách xoa dịu những nỗi đau ấy. Cô ấy chính là người con gái được sinh ra đời là để dành cho con. Con cho là như thế đấy mẹ ạ. Cô ấy cũng thấu hiểu được tâm tình của người nung gốm, xưa kia cô ấy sống trong một vùng núi tĩnh mịch, nên cô ấy cũng cần tìm kiếm một sự yên ổn. Mẹ ơi! Liệu con còn có thể tìm đâu ra được một người vợ như thế?

- Mẹ hiểu ... - Bà Ô Sin xúc động nói - Mẹ hiểu rồi. Natsuco, mang rượu ra đây. Ta phải uống chén rượu mừng. Liệu còn có việc nào vui hơn việc này được không?

- Vậy ... vậy là.. mẹ... mẹ không phản đối...

- Con nói gì vậy! Mẹ cứ nghĩ rằng, vết thương trong lòng cô ấy cũng chính là vết thương suốt đời không bao giờ thành sẹo trong lòng mẹ... Nếu như Nozomi đem lại được hạnh phúc cho cô ấy...mẹ sẽ... mẹ sẽ... - Bà Ô Sin lắp bắp không thành tiếng.

Nozomi mừng đến phát điên lên được, anh nói, cô ấy cùng đến đây với anh, nhưng vì sợ cô ấy buồn, nên anh tạm để cô ở lại trong một khách sạn gần đây. Bà Ô Sin liền bảo Natsuco cùng đi với mình tới khách sạn.

Cô gái biết mình đã được chấp nhận, vui đến giàn dụa nước mắt.

- Con ạ! Con đã phải chịu bao nhiêu cay đắng - Bà Ô Sin nói, - Nếu mẹ lại xin lỗi con một lần nữa, thật là chuyện buồn cười. Sau này mẹ mong rằng con và Nozomi thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, xây dựng một gia đình. Về phần mẹ, sẽ hết sức giúp các con một tay.

- Mẹ ơi... - Natsuco cũng phấn khởi nói - Rồi đây, cô ấy sẽ thành một thành viên trong nhà mình, như con gái vậy, có đúng thế không ạ?

- Đúng, là dâu nhà ta! Ôi, ôi, thật đúng là cái duyên cái số. Con nhất định sẽ là một người con dâu hiếu thảo đấy. Đúng thế không? Ngày mai, chúng ta cùng đi thăm mộ tiểu thư Kayô, thắp cho cô mấy nén nhang.

Nozomi nói:

- Chính vì việc ấy, nên con mới đưa cô ấy cùng đi.

Để cho Nozomi cùng tham gia vào việc kinh doanh trong cửa hàng mới, đó là những ý nghĩ vốn được ấp ủ từ lâu trong lòng bà Ô Sin. Trong niềm khát vọng ấy, bao gồm cả sự phục hưng nhà Kagaya. Nay thế là tan vỡ. Nhưng bà cũng khẳng định rằng: Nozomi và nàng dâu của bà bước một bước mới vào cuộc đời chính là một an ủi duy nhất trong muôn vàn lo âu về cửa hàng mới của bà.

29.

Năm Chiêu Hòa thứ 31 (1956), ngày rằm tháng ba, cửa hàng siêu thị tự chọn của bà Ô Sin đã chính thức khai trương. Tin hàng bán giá rẻ được truyền đi khắp nơi, suốt ngày cửa hàng đông nghẹt những người, tấp nập chưa bao giờ thấy. Ở nông thôn, chẳng nói làm gì, ngay đến ở những thành phố lớn, phương thức kinh doanh ấy cũng chưa từng thấy bao giờ. Bước đầu đã chứng tỏ rằng cách thức làm ăn ấy có cơ phát triển.

Công lao lớn thứ nhất trong việc này phải quy về cho một người vẫn đứng vạch kế hoạch ở hậu trường, đó là một người bạn của Hitosi, Tatsunori...

Anh là bạn nối khố của Hitosi từ thời chiến tranh đã từng làm việc trong một cửa hàng siêu thị ở Mỹ. Hitosi biết rõ điều đó ở bạn nên đã kéo anh về với mình. Thêm vào đó, Tây đã dùng thì giờ được nghỉ xuân của mình trút hết vào cho chiếc máy tính ở quầy thu tiền nên công lao của cô cũng không phải nhỏ. Natsuco trông nom cả việc bên trong lẫn bên ngoài nên cũng quay như chong chóng vì bận rộn. Có thể nói, cả gia đình đã dồn hết sức lực vào cho cửa hàng, không ai nề hà việc gì. Đó là niềm vui lớn nhất của bà Ô Sin. Có một người duy nhất không tham gia buổi lễ khai trương, đó là nàng dâu Michio, cô lấy cớ là mình nặng vía, nên tránh về nhà mẹ.

Cuộc sống giữa bà Ô Sin và Michio cũng chẳng mấy ổn thỏa. Michio có những kiến giải và chủ trương riêng của mình, ăn nói nghe có vẻ hay ho lắm. Bà Ô Sin đành chấp nhận rằng: Thời đại đã đổi khác, nên bà không nói thêm một câu nào nữa. Bà Ô Sin hy vọng nhiều vào người con dâu thứ hai, vợ Nozomi, sẽ ở bên bà, nhưng sau khi kết hôn họ cũng lại có thế giới riêng của họ, bà Ô Sin chẳng còn trông chờ gì được nữa?

Không ngờ Hội công thương địa phương đưa ra kháng nghị. Vì hàng của bà Ô Sin bán ra quá rẻ, cướp hết khách của họ, và gây bất lợi cho họ.

Bà Ô Sin chống lại, bà cũng có cách nói của bà: - Bán hàng tốt, giá rẻ cho khách, chính là nhiệm vụ của nhà buôn. Bà Ô Sin không những không co lại, mà còn làm cháy bùng lên trong bà một ngọn lửa cạnh tranh mãnh liệt hơn, và bà đã nghĩ ra được nhiều điều mới mẻ. Trong đó có những món rau đóng hộp sẵn, mua về chỉ việc cho vào xào nấu ngay, rất được người tiêu dùng hoan nghênh. Người đến đặt hàng liên tục, buộc bà phải mở thêm một phòng điều độ, tăng thêm người làm việc, và nó trở thành một sản phẩm đặc biệt độc nhất của cửa hàng Ruyzo.

Trong sự bận rộn ấy, cô Tây đang học đại học bỗng bỏ học ngang chừng trở về chưa được sự đồng ý của mẹ. Cô cho rằng học đại học cũng chẳng có ích gì, trở về làm việc trong cửa hàng còn có ích hơn, có ý nghĩa hơn. Cô gái này là người có máu buôn bán bẩm sinh, xứng đáng là con của bà Ô Sin. Cô còn chủ động đặt vấn đề hôn nhân với Tasunori, làm bà Ô Sin vô cùng kinh ngạc.

Mặt khác, cô Michio đang chờ ngày sinh nở, ở luôn bên nhà mẹ đẻ, lần lữa không chịu về nhà. Việc ấy cũng coi như xong, nhưng cô lại còn nhờ cha mình làm mối Natsuco, cho một người đàn ông hơn Natsuco đến ba mươi tuổi. Xem ra, thực chất đây chỉ là một cách “tống khứ” mà thôi.

Thực ra Natsuco vốn là một con người thuần hậu, ngoan ngoãn, không bao giờ muốn xuất đầu lộ diện trong mọi việc, nhưng trong con mắt của Michico, cũng vẫn là một bà cô vướng víu khó chịu. Natsuco nghĩ đến hoàn cảnh của mình, mặc dù trong lòng hoàn toàn không muốn vậy, nhưng cô vẫn cứ sẵn sàng gật đầu đồng ý.

Nhưng bà Ô Sin tinh ý, đã gạt lệ, giáng cho con người nhu nhược Natsuco một cái tát nên thân, mới đánh bạt được ý nghĩ ấy trong Natsuco.

Đứa cháu cũng đã oe oe chào đời, bà Ô Sin muốn mượn tên người chồng đã mất của mình đặt tên cho cháu. Hitosi cũng đã tán thành. Nhưng rồi cuối cùng, Hitosi lại theo đề nghị của nhạc phụ đặt cho con mình một tên khác. Chuyện đó cũng chẳng sao, nhưng khi Michio đem con về nhà chồng lại lấy cớ là cháu đã bện hơi mẹ không cho bà Ô Sin bế ẵm.

Trong những trận phong ba lớn nhỏ không bao giờ dứt, bà Ô Sin chưa có được một ngày an nhàn, và ngày tháng vẫn như nước chảy trôi đi.

Năm 1959 Hoàng Thái tử Nhật Bản cưới một người con gái bình dân làm hoàng hậu; ÔLimpic Tôkyô năm 1964 cũng đã kết thúc. Những cái đó đối với Nhật Bản quả là những rung động lớn, không khí xã hội và tình thế xã hội cũng có chuyển biến cực kỳ to lớn, rồi sau đó mấy năm, bà Ô Sin đã trở thành một bà già sáu mươi bẩy tuổi.

Tất nhiên, trong những năm tháng ấy, cửa hàng Ruyzo của bà Ô Sin cũng có không ít đổi thay.

Trước hết, cửa hàng đã mở rộng hơn trước rất nhiều, nhân viên nghiệp vụ cũng đã tăng lên đến hai chục người, có thể coi như một siêu thị thuộc loại lớn. Để mở rộng cửa hàng, bà Ô Sin đã cho xây bên cạnh đó một ngôi nhà mới cho hai vợ chồng Hitosi và Michio ở. Một mặt là do họ đã có tới ba đứa con, nếu cứ để vợ chồng anh ở mãi trong ngôi nhà cũ thì quá chật chội. Trong ngôi nhà cũ, với không gian chật hẹp còn lại chỉ vừa đủ cho bà Ô Sin và Natsuco.

Một ngày mùa xuân năm 1967, Hitosi nói có việc phải bàn bạc với mẹ, và mẹ nên cho gọi tất cả các con cái trở về, cùng với tất cả con cái của họ, như vợ chồng Tây, kể cả Nozomi nữa. Ba người con của Hitosi là Tekesi, Akane và Miđori. Tây và Tatsunori cũng đã có hai người con trai là Hirosi và Hajime. Nozomi đem một đứa con độc nhất của anh là Kây trở về. Cả nhà thật đông đủ, vui vẻ.

Cả nhà, ba đời gần như đã có mặt đầy đủ, đó là sự hiếm có xưa nay, vì ngay cả ngày tết ngày nhất cũng mỗi người lưu lạc một phương, việc cả nhà đoàn tụ về một nơi gần như không có, do đó bà Ô Sin vui thật là vui.

Một điểm duy nhất bà thấy trống trải trong bức tranh hoàn mỹ đó là sự “khuyết tịch” của vợ Nozomi. Chị vẫn không muốn gặp lại Hitosi.

Bà Ô Sin vốn có rất nhiều suy nghĩ về cuộc sống thanh bần của nhà nghệ thuật Nozomi, và nhất là sự ân tình xưa cũ với bà chủ cũng như với Kayô, nên đã nhiều lần bà tỏ ý muốn giúp đỡ, nhưng bao giờ vợ chồng họ cũng khiêm tốn, nhã nhặn chối từ. Vợ chồng họ không coi cái nghèo là khổ, nên trước nay bà Ô Sin không giúp đỡ họ được một chút gì gọi là có.

Cuối cùng Hitosi đã nói ra kế hoạch của mình: Thành lập ra những cửa hàng liên hoàn. Một số năm trở lại đây, trong sự bay lên của kinh tế, những cơ hội thành lập cửa hàng liên hoàn không phải ít. Nhưng mỗi lần Hitosi nhắc tới, đều bị bà Ô Sin gạt đi. Bà cho rằng, hiện nay cửa hàng Ruyzo đã có tới 20 nhân viên nghiệp vụ, cũng đã thuộc loại cửa hàng lớn. So với việc buôn bán ngày xưa, bà thấy đã là quá đủ rồi, bà không thích dấn thân, mạo hiểm nữa, hơn nữa cứ như thế này làm tiếp, tuy không có được sự phát triển lớn, nhưng vẫn thuộc vào loại khả quan. Việc gì mà phải tham lam vô độ đến thế?

Hitosi vẫn muốn bốc cao hơn nữa. Anh cho rằng khoản nợ tín dụng ban đầu đã trả xong, lại mua thêm được một số đất đai, nay mở cửa hàng liên hoàn, có thể đưa những cái đó vào thế chấp ở ngân hàng. Giá trị của đồng tiền đang dần dần xuống giá, vay tiền theo kiểu thế chấp để buôn bán là rất có lợi trong trong thời kỳ này. Điều quan trọng nhất là tình hình kinh tế hiện nay vẫn được coi như tốt đẹp, mấy lần trước định mở cửa hàng liên hoàn đều chưa làm được, chính là đã bỏ lỡ mất nhiều dịp tốt, nhưng đến nay vẫn còn kịp, hơn thế nữa lũ trẻ đã sắp sửa trưởng thành cả rồi, đến khi đó mỗi đứa đều có cửa hàng riêng của mình, cũng coi là một sự sắp xếp thỏa đáng. Chàng rể ngồi bên cũng “trống mõ” vun vào, bảo rằng, đất cát mua xong không dùng đến thật là phí phạm của giời. Đất cát lên giá, tuy cũng đã là có lãi, nhưng nếu mình sử dụng nó khéo léo hơn, mối lợi càng lớn hơn.

Trong khi mọi người đang ồn ào đưa ra những ý kiến riêng của mình, vợ Nozomi gọi điện thoại từ dưới quê lên báo một tin mừng lớn: Sau khi Nozomi đưa Kây ra đi, ở nhà nhận được thông báo rằng: Những tác phẩm gốm của Nozomi đã được chọn tham gia một cuộc triển lãm lớn, và đã dành được “Giải thưởng lớn”.

Đối với tất cả mọi người trong nhà, đúng đây là một tin vui lớn, điều đó chứng tỏ rằng Nozomi đã có được một vị trí trong giới nghệ thuật gốm, và đồ gốm của Nozomi sẽ được tiêu thụ lớn trên thị trường, có thể xin thầy cho ra nghề. Vì nay, coi như đã làm ăn nên chuyện, đó cũng là hợp tình hợp lý.

Với sự nhậy bén của mình, bà Ô Sin kịp thời tuyên bố, bà đồng ý cho con trai và con rể mở cửa hàng liên hoàn với một điều kiện: Nếu Nozomi muốn lập một cửa hàng riêng, độc lập, cần phải mua một miếng đất dựng xưởng, đắp lò, và Nozomi không đủ khả năng, nhà Ruyzo sẽ viện trợ, lúc ấy Hitosi cũng như tất cả mọi người không ai được dị nghị, ngăn cản.

Không ngờ, người tỏ ý ngăn cản dị nghị đầu tiên lại chính là Nozomi. Anh mong muốn vẫn được ở bên thầy, một mặt giúp được thầy một mặt mầy mò sáng tạo, luyện thêm tay nghề, anh còn cho biết thêm: Ngay từ lúc bước chân ra khỏi nhà Ruyzo, anh đã có quyết tâm rằng: Anh đã chịu ơn nhà Ruyzo rất nhiều, rất nhiều rồi từ nay về sau sẽ không dám làm phiền mẹ nữa.

Trong khi Hitosi và Tatsunori bận rộn trong việc thành lập cửa hàng liên hoàn thứ nhất, bà Ô Sin đã lặng lẽ tìm đến nhà thầy dạy nghề gốm.

Bà cảm ơn thầy đã dìu dắt, dạy dỗ Nozomi trong mấy năm qua, và nói để thầy rõ thân thế của Nozomi và quan hệ giữa Nozomi với bà. Đến nay, sự chấn hưng lại nhà Kagaya cũng chẳng còn hy vọng gì nữa, còn nếu Nozomi muốn và thầy đồng ý thì bà rất tự nguyện giúp Nozomi một tay, để Nozomi có thể ra nghề, trở thành một nhà nghệ thuật đồ gốm. Bà thành tâm thành ý cho rằng đây là con đường duy nhất để bà đền ơn đáp nghĩa nhà Kagaya. Cuối cùng bà nói:

- Thưa thầy, tôi giờ đã là một người già sáu bẩy tuổi rồi, chẳng biết sống chết lúc nào. Nếu chẳng may mà tôi xấu số thiệt phận đi, Nozomi sẽ không còn bất cứ một chỗ dựa nào khác, nên tôi nhất định rằng, trước khi chết, tôi phải giúp cháu, nghĩ ra được một biện pháp nào đấy rất mong thầy hiểu cho tấm lòng tôi.

- Tôi hiểu, xưa nay Nozomi là người ít nói, cho nên tôi không biết được trong quá khứ lại có chuyện như thế. Đáng ra, chính tôi là người không sâu sát cháu. Thưa bà xin bà khỏi phải lo lắng cho tôi. Chính tôi phải cảm ơn cháu mới phải, về mặt này bà chưa hiểu hết cháu đâu, tôi cũng rất nguyện ý giúp cháu một tay. Tôi tin vào năng lực của cháu, không có vấn đề gì khi cháu ra nghề lập thân. Hơn nữa cháu là người có thể vượt qua được tất cả mọi khó khăn, về mặt này, tôi dám dứt khoát khẳng định với bà như vậy.

- Xin cảm ơn thầy, thưa thầy, như vậy, tôi cũng bớt đi được một mối lo âu...

Bà Ô Sin từ biệt thầy và ghé vào chỗ ở của Nozomi, nói cho vợ chồng Nozomi biết quyết định của mình. Vợ Nozomi hết sức kinh ngạc, vội nói:

- Mẹ ơi! Mẹ nói cái gì vậy. Sự chu đáo của mẹ đối với chúng con thật đã quá nhiều, quá nhiều rồi, nếu lại một lần nữa để mẹ phải hao tâm, tổn sức, chúng con thật chẳng yên tâm một chút nào. Chúng con có thể sống bằng chính sức lực của mình. Và từ xưa tới nay, chưa bao giờ chúng con cho rằng những ngày tháng chúng con đã sống là khổ cực.

- Con xem. - Bà Ô Sin nói - Xưa nay các con vẫn thế, vì vậy mà mẹ chỉ lo rằng sự sắp xếp của mẹ sẽ làm thương tổn đến lòng tự trọng của các con. Nhưng lần này, các con nhất định phải để mẹ giúp các con một chút cỏn con thôi. Chỉ một lần này thôi, được không?

Nozomi cũng kinh ngạc hỏi:

- Mẹ muốn bảo con ra nghề, tự lập sao?

- Đúng vậy, mẹ đang nói về chuyện ấy đấy. Thầy dạy con cũng đã đồng ý như vậy rồi, thầy còn bảo sẽ giúp chúng ta mua một mảnh đất thích hợp. Này! Con dâu của mẹ, mẹ phải cảm ơn con, vì mấy năm nay con đã bù trì cho Nozomi. Có sự bù trì ấy của con, Nozomi mới có thể để toàn tâm toàn ý vào việc vuốt đất, chuyển bàn xoay. Những thành tựu của Nozomi cũng chính là của con.

- Mẹ ơi, sao mẹ lại cứ nói thế! - Cô không giữ nổi nước mắt nữa, cô nói tiếp: - Mẹ không biết rằng con đã được sống đầy đủ và hạnh phúc biết bao nhiêu đâu. Tất cả những cái đó đều do anh Nozomi mang lại cho con. Còn như chuyện ra nghề lập thân, gì gì đó, đấy chưa phải là ước vọng của chúng con, nên chúng con không dám nghĩ tới.

- Thôi, thôi. Con chẳng phải nói những điều như thế. Mẹ đã già rồi, bây giờ mà không làm, e rằng chẳng bao giờ làm được nữa. Trong vòng năm nay, mẹ sẽ lo xong tất cả. Đây là vì cháu Kây. Các con cũng chẳng muốn cho cháu Kây bần cùng suốt đời.

Sau khi bà Ô Sin về đến nhà. Vì cần phải chuẩn bị tiền nong cho công việc xây dựng của Nozomi, bà đem những bản vẽ thiết kế cửa hàng liên hoàn của Hitosi và Tatsunori ra xem. Bà vốn không muốn nhúng tay vào kế hoạch của con trai và con rể, nhưng vì có việc của Nozomi, nên bà không thể không nắm tình hình chung rồi mới sắp xếp kế hoạch riêng của mình.

Không ngờ, chỉ mới xem qua bà đã giật mình. Bởi vì theo như kế hoạch của Hitosi, cửa hàng liên hoàn thứ hai và thứ ba, sẽ cùng xây cất, cùng khai trương một ngày, tất cả đất cát đều đã đem đi thế chấp để vay tín dụng hết, không còn một mảnh bất động sản nào có thể cầm cố ra tiền nữa.

Hitosi đã trở thành một động vật kinh tế trăm phần trăm, mạo hiểm, liều lĩnh, tất cả mọi sơ hở, nhược điểm đều đã được thể hiện rõ trong bản kế hoạch ấy, bà không thể khiển trách Hitosi về những thiếu sót ấy được, bởi lẽ bà đã hứa trước rồi. Không can thiệp. Tất cả những cái đó Hitosi phải chịu trách nhiệm lấy. Cũng may là bà còn một đối sách cuối cùng. Cũng có thể coi đấy là “vốn riêng” của bà. Bà còn một số cổ phiếu đã mua riêng, vốn là để làm vốn cho Natsuco về sau này. Nay cũng được Natsuco đồng ý đem ra sử dụng. Bà Ô Sin đem tất cả số cổ phiếu đó gửi tới chỗ Kôta, đề nghị ông chuyển giúp thành tiền. Ông Kôta đã đồng ý không một chút ngần ngại. Nhất là khi biết Nozomi là con mồ côi của Kayô, ông lại càng tỏ ý sẵn sàng giúp đỡ Nozomi, ông cho rằng đó là một nhiệm vụ không thể từ chối được của ông. Bà Ô Sin cầm được tiền một cách dễ dàng. Sau đó việc xây xưởng, đắp lò cũng được tiến hành song song với việc xây dựng hai cửa hàng liên hoàn.

Mùa thu năm Chiêu Hòa thứ 42 (1967), thị trường siêu thị Ruyzo đã khai trương cửa hàng thứ hai và thứ ba. Trong chớp mắt, mở liền hai cửa hàng một lúc đã thành một tin tức nơi nơi phải bàn bạc và gây chấn động ở địa phương. Việc khai trương cửa hàng đã được coi như một sự kiện có một không hai, điều đó cũng lại được coi như sự mở đầu cho những thành công sắp tới.

Liền theo đó, “Phòng làm việc” của Nozomi Kagaya cũng được khánh thành, gồm công xưởng, lò nung và cả nhà ở nữa.

Thật chẳng ngờ, trong không khí tưng bừng đang chuẩn bị dọn về nhà mới; Vợ Nozomi, do không cẩn thận, đã bị một chiếc xe qua đường va phải, sau khi đưa vào đến bệnh viện đã qua đời.

Đối với tổn thất đột ngột nặng nề này, bà Ô Sin như phát điên phát dại, đến độ, khi vợ chồng Hitosi tỏ ý muốn đi dự tang lễ, đã bị bà đuổi về:

- Anh mà cũng đòi đi dự tang lễ sao? Bản thân nó đâu có thèm đến cái lễ của anh. Tôi không cho phép anh đi đến đó. Hãy nghĩ về những việc làm tốt đẹp của anh đi.

- Mẹ! Mẹ nhắc tới những chuyện cũ kỹ ấy làm gì? Tất cả đã qua đi rồi.

- Anh chẳng ra cái quái gì hết, đúng không? Anh hãy nghĩ tới tâm trạng của người ta xem thế nào? Kể từ đó một bước chân người ta cũng không thèm đặt vào nhà mình. Anh có biết nỗi đau thương của người ta to lớn là bao nhiêu và sâu sắc biết chừng nào không?

Có lẽ bà Ô Sin lỡ miệng chăng, nhưng có thể thấy rằng sau nhiều năm đã trôi qua, bà vẫn không thể tha thứ cái tội lỗi phụ bạc của con. Bà Ô Sin nhất định không thể nghĩ tới rằng, những lời trách móc phẫn nộ sơ ý nói ra đã làm thương tổn cho vợ chồng Hitosi như thế nào.

30.

Bà Ô Sin lo cho Nozomi gặp thêm nhiều khó khăn sau khi vợ chết, bà đem cháu Kây về với mình để Nozomi có đủ thì giờ chuyên tâm vào công việc.

Trông nom Kây chủ yếu là Natsuco, Natsuco đã chăm sóc yêu thương Kây đúng như một bà mẹ, đã làm cho đứa bé quên được sự mất mát và khiến bà Ô Sin cũng hoàn toàn yên tâm.

Nhưng một sự việc khác đã xảy ra khiến bà Ô Sin vừa đau lòng, vừa lo lắng.

Trong sự đau đớn và phẫn nộ, bà Ô Sin nói tuột cả câu chuyện cũ kia ra, làm quan hệ vợ chồng của Hitosi và Michio bị tổn thương nghiêm trọng. Sau khi biết được chuyện cũ của chồng, Michio lồng lộn, đưa hết cả con cái về nhà mẹ đẻ.

Đến lúc ấy bà Ô Sin mới thấy rằng mình đã mắc một sai lầm vô cùng to lớn.

Để bù đắp lại tình cảm vợ chồng của hai con, bà Ô Sin đã vứt bỏ mọi sĩ diện, gác sang một bên lòng tự trọng mà bà đã kiên trì gìn giữ già nửa đời người của mình, đến nhà thông gia tạ lỗi và mời Michio trở về.

Bà mẹ Michio bóng gió, mát mẻ nặng lời với bà Ô Sin, nhưng bà vẫn nhẫn nhục cho qua. Thực ra trong đời bà, bà chưa bao giờ chịu nén nhịn trước những kiểu nói ấy, nhưng nay vì nghĩ đến những đứa cháu trai, cũng như cháu gái của bà, bà đành nuốt giận cho qua chuyện.

Dù sao, giời cũng không phụ lòng bà, Michio trở về. Nhưng tình cảm giữa Michio và Hitosi vẫn không sao hàn gắn lại được. Họ sống lạnh lùng, đồng sàng dị mộng, động một tí là Michio lại trở về ngay nhà mẹ đẻ.

Gia đình ấy, không còn có yêu thương, không có ái ân. Hitosi rất đau lòng, và không thể không nghĩ tới sự dịu hiền, thắm thiết của người bạn gái ngày xưa. Do đó anh không giữ nổi mình nữa, ngoài việc rượu chè, anh còn sống lăng nhăng, bao gái ở bên ngoài.

Bị đẩy đến bước đường ấy, cuối cùng anh cũng hiểu ra được một điều: Vì tiền mà anh có mới nới cũ, những cái đã đánh mất không thể dùng tiền mà mua lại được.

Sau khi nhà xưởng của Nozomi chính thức khai trương, Nozomi cũng đón Kây về. Cũng từ đó, Natsuco lúc nào cũng như người mất trí, suốt ngày ngơ ngơ ngẩn ngẩn. Cũng chẳng có gì lạ, tình cảm giữa chị và Kây đã như mẹ con ruột thịt.

Bà Ô Sin lại nghe nói: Nozomi lấy thừng buộc con vào cột, còn mình lăn xả vào công việc, giống như ngày xưa bà Ô Sin đã từng buộc Iu, Hitosi và Nozomi vào cột như thế. Bà Ô Sin cảm thấy một cách sâu sắc rằng, chỉ có một biện pháp là ghép Natsuco vào với Nozomi. Nhưng rồi, việc hôn nhân ấy cũng tác hợp chẳng thành, bởi vì cả hai người đều đã thuộc về người khác. Nozomi chỉ một lòng một dạ nghĩ về người vợ đã thiệt phận của mình, còn tâm hồn Natsuco lại chỉ thuộc về Iu xấu số.

Trong khi đó Hitosi lao vào công việc như có ma ám, điên cuồng tính chuyện khuếch trương, cửa hàng liên hoàn thứ tư, thứ năm, thứ sáu liên tiếp được mở ra. Hình như sự lạnh nhạt của gia đình khiến anh không chịu đựng nổi, nên đành phải tìm sự bù đắp bằng công việc. Khi ấy sự thành công cao độ đã làm say đắm anh, thời vận vẫn một mực tốt lành, nhà hàng Ruyzo đã bắt trúng được mạch đập của xã hội, bước lên con đường phát triển đầy triển vọng.

Nhưng mảnh vỡ đầu tiên của một gia đình suy sụp đã bục ra, ấy là người con lớn của Hitosi là Tekesi 13 tuổi có chuyện, nên bị cảnh sát bắt đi.

Thực ra chuyện cũng chẳng có gì to tát: Đang đêm, vào phòng bắn bia, nổ súng bắn bia, bắn rất lâu, thua rất nhiều tiền, ra phố gây náo động. Gia đình đến bảo lãnh, họ thả cho về.

Bà Ô Sin nghe tin, vội đến nhà con xem sự thể ra sao. Lần này bà Ô Sin đã nhận thấy rõ ràng là không khí giữa Hitosi và Michio vô cùng căng thẳng.

Khi bà Ô Sin tới cũng là lúc Hitosi đưa Tekesi từ đồn cảnh sát trở về. Giữa hai vợ chồng lập tức xảy ra một cuộc cãi nhau. Một người trách vợ là hay tùy tiện cho con tiền, không chịu dậy dỗ, trông nom con cái, không làm tròn phận sự của người mẹ; Một người trách chồng, là suốt ngày từ sáng đến tối, lang thang ở bên ngoài không để mắt tới nhà cửa. Cuối cùng Michio còn nhiếc móc Hitosi là đi chơi gái ở bên ngoài, khiến chị chỉ đành thổ lộ tâm tình với những đứa con bé bỏng chưa từng trải việc đời. Tekesi nghe đến đấy, cũng bừng bừng tức giận, phát điên phát cuồng, đòi bỏ nhà ra đi. Nhưng rồi Michio cũng ngăn cản lại được.

- Lỗi là ở con. Nhưng lòng con lúc nào cũng thấy phiền muộn. Về đến nhà, mẹ thì lầu bầu, kêu ca phàn nàn suốt ngày, còn con nào chuyện gia sư, chuyện bài vở, nên con cứ lang thang ở ngoài lại thoải mái hơn. - Những lời nói đó của con trai, chứng tỏ sự hòa mục của cha mẹ trong gia đình là hoàn toàn không có.

Sự việc ấy rồi cũng dần dần ổn thỏa lại, nhưng cũng để lại cho Hitosi và Michio một bài học, và đó cũng là cơ hội khiến cho hai người cùng tỉnh lại, cùng bắt tay vào làm lại từ đầu. Nhưng cũng do đó mà họ phải nghĩ tới một chuyện khác:

Trong nhà cần phải có một người già đứng ra trông nom cai quản, như vậy điều kia tiếng nọ giữa hai vợ chồng cũng phải ý tứ bớt đi, do đó mà việc đòi ở riêng mười năm trước đã gây biết bao sóng gió, và cũng phải trải qua bao khó khăn mới đạt tới được, thì mười năm sau, họ lại thấy bức thiết mời bà Ô Sin đến ở cùng.

Sau đó hai vợ chồng dắt nhau tới gặp mẹ, van xin mẹ bỏ qua những lầm lỗi ngày xưa, và mời mẹ về ở cùng với họ.

Ban đầu bà Ô Sin vẫn lạnh nhạt từ chối, nhưng sau bà bảo hãy cứ để suy nghĩ kỹ xem và tạm gác chuyện đó lại.

Bà Ô Sin còn phải suy nghĩ gì nữa? Chủ yếu là bà nghĩ về Natsuco. Bà Ô Sin và Natsuco sống kề bên nhau đã mười năm nay, Bà Ô Sin tuy vẫn còn khỏe mạnh tráng kiện, vẫn giải quyết công kia việc nọ trong cửa hàng đâu ra đấy, nhưng Natsuco sớm đã quyết định coi mình như một thành viên trong nhà Ruyzo, hầu hạ mẹ già, không bao giờ bê trễ, nên bà Ô Sin không thể không nghĩ đến Natsuco.

Bất kể ra sao, bà Ô Sin cũng không đưa Natsuco cùng đi với mình được. Bởi vì trong mắt người nàng dâu, Natsuco bao giờ cũng chỉ là một bà cô, hơn thế trong nhà Hitosi chỉ đóng có một vai người hầu, không khác. Bà Ô Sin không thể để Natsuco phải sống những ngày như thế. Khi bà còn sống, mọi việc đều chẳng làm sao, nhưng vạn nhất, bà mất đi thì sao?

- Natsuco ạ, đây là một dịp tốt, nếu mẹ từ chối, sau này Hitosi và Michio sẽ không bao giờ còn dám đề cập tới nữa. Còn con, nhân cơ hội này, con cũng nên sống độc lập ra, theo mẹ, con nên mở một cửa hàng gì đó, có lẽ cũng là một điều hay.

Natsuco kinh ngạc, vì việc này cô chưa bao giờ từng nghĩ tới.

- Cứ như bây giờ, con sẽ không bao giờ xa rời được mẹ, nhưng mẹ sang bên đó, con sẽ tự do. Natsuco ạ, nhất định con phải có một biện pháp nào đấy. Trước khi mẹ chết, mẹ mong muốn được nhìn thấy con sống tự lập, không còn bị ai sai khiến điều này việc nọ. Nói cho mẹ biết, con định buôn bán gì?

- Không được đâu mẹ ơi. Con một thân một mình, biết làm cái gì được.

- Tại sao lại không được? Con đã ở bên mẹ bao nhiêu năm giời, nhất định là được. Hơn nữa, con là người chăm chỉ tháo vát, một con người như vậy sẽ không bao giờ bị thất bại trong buôn bán: Được không? Mẹ phải giúp cho con xong việc này, nếu không, mẹ còn mặt mũi nào mà đi gặp Iu?

Nhắc đến Iu, bà Ô Sin không sao cầm nổi nước mắt, và Natsuco cũng chứa chan những giọt lệ đắng cay.

Cũng may, Hitosi hết sức ủng hộ việc này, nhưng Michio biết mình sẽ mất đi một người đỡ việc trong nhà, hơn thế sẽ còn phải bỏ ra một khoản tiền giúp cho Natsuco nên tỏ vẻ không vui, nhưng đã bị Hitosi “hừ” một tiếng nên cũng im luôn.

Natsuco muốn mở một cửa hàng công nghệ phẩm, Hitosi và Tatsunori giúp cô chọn được một cửa hàng và địa điểm rất thích hợp.

Đối với việc này Hitosi tỏ ra rất nhiệt tình và khảng khái, khiến Natsuco rất cảm động. Đúng vậy. Hitosi vốn là một con buôn, chỉ biết chạy theo lợi nhuận, nhưng vì càng ngày càng nhiều người trong gia đình Ruyzo chưa hiểu được Natsuco là người đã hy sinh, cống hiến, khó có gì so sánh nổi, cho chính gia đình Ruyzo này. Về điều ấy, Hitosi càng hiểu rõ hơn ai. Mua một căn nhà hai tầng, rồi quầy tủ, trang hoàng vân vân, số tiền phải bỏ ra không nhỏ, vậy mà Hitosi đã từ chối không nhận tiền của Natsuco đã dành dụm được trong mười năm nay, bảo Natsuco hãy giữ lấy. Michio và Tatsunori có vẻ không hài lòng, nhưng Hitosi cũng không thèm để ý tới chuyện đó.

Công việc trang hoàng đã hòm hòm, Nozomi được tin cũng dành thì giờ đến xem. Hitosi nói với Nozomi:

- Tiền chi tiêu trong việc này cho Natsuco là tiền của mẹ và của tôi, tôi không cho bất cứ người nào được phép nói một câu. Thực ra đây chỉ là sự đáp lại một trong số muôn vàn ân huệ của Natsuco đối với chúng ta. Nhất là khi nghĩ tới ngày xưa, lúc chiến tranh vừa chấm dứt Natsuco ra đi, hàng tháng đều gửi về một khoản tiền, đấy là số tiền mà Natsuco đã phải trả bằng sự hy sinh lớn nhất của mình mới có được. Đến bấy giờ tôi mới hiểu sự ngậm đắng nuốt cay đó của Natsuco.

- Hitosi, chuyện này anh tuyệt đối không được nói với ai đâu. Tuyệt đối không được nói đấy.

- Tôi hiểu. Chính vì không nói được với Michio và Tatsunori, nên tôi cũng rất khổ tâm. Bây giờ, tôi có phải bỏ ra đến bao nhiêu tiền bạc, cũng không sao mua nổi lại tuổi thanh xuân của Natsuco được nữa. Anh Nozomi ạ, chắc hẳn anh hiểu rằng, bây giờ Natsuco chỉ còn có anh, có tôi và mẹ mà thôi. Và cũng chỉ có ba người ấy mới hiểu rõ được vết thương lòng của Natsuco, chúng mình không chăm lo cho cô ấy, thì còn ai vào đây?

- Tôi hiểu, tôi hiểu, Hitosi ạ. Đương nhiên là tôi hiểu. Tôi sở dĩ không dám cưới cô ấy, vì lẽ Natsuco đối với tôi, tôi coi cô ấy gần như một bà mẹ thần thánh... hoặc cũng có thể nói, tôi coi cô ấy như một người chị duy nhất, không gì thay thế nổi. Tôi cũng sẽ chăm lo cho cô ấy bằng những gì mà tôi có thể.

Nghe những lời nói đó, người sung sướng nhất, đương nhiên phải là bà Ô Sin.

Cuối năm đó, Hitosi khánh thành ngôi nhà mới mà anh sẽ đón mẹ về ở chung. Cửa hàng công nghệ phẩm của Natsuco cũng đã tân trang xong. Cả hai mẹ con cùng ra khỏi ngôi nhà cũ đã từng cư trú trong mười năm.

Đối với bà Ô Sin và Natsuco mà nói, đây là sự vĩnh biệt cuộc đời cũ và đặt chân lên con đường của một cuộc đời mới.

Hai nơi ở mới của hai người, tuy chẳng cách xa nhau bao nhiêu, nhưng đã hơn mười năm cùng bên nhau, ấm lạnh, ngọt bùi, nay phải chia tay đến nơi ở mới nên trong lòng vẫn không tránh khỏi những nặng nề, buồn bã. Nhất là bà Ô Sin, ngoài việc lo lắng thay cho Natsuco lại phải về cùng ở với mấy mẹ con Michio, khiến bà không tránh khỏi những âu lo, ngần ngại.

Nhưng một khi đã nhận lời với con trai và con dâu, bà đã sắp sẵn cho mình một kế hoạch. Trừ những giờ giấc đến cửa hàng như những ngày trước, khi về nhà, bà cố gắng không ra khỏi ngôi nhà bà ở, tất cả mọi việc trong gia đình bà không can thiệp, không nói quá một lời để giữ lấy sự bằng an, yên ổn.

Cửa hàng của Natsuco sẽ mở cửa vào khoảng sau ngày khai xuân. Nghề kinh doanh chủ yếu của Natsuco là cung ứng len sợi, và dạy nghề đan len với các kiểu dáng và hoa văn.

Khi trên phố, áo dệt sẵn đã tràn lan, người ta quên mất cái hay của những áo len đan tay. Đó chính là chỗ quan tâm của Natsuco. Có những người phụ nữ nội trợ con cái lớn dần lên, thời giờ nhàn rỗi cũng nhiều hơn, và có thể dùng những thì giờ ấy đan áo cho chồng, con, không những mặc bền, mà kiểu dáng lại luôn thay đổi, mỗi khi đan lại, nhiều khi nhân chuyện một cái áo mà củng cố thêm được tình thân hữu. Cái hay của nó chả nói hết được.

Natsuco không những tự mình đi học, còn luôn mời thầy đến mở những lớp ngắn ngày ở ngay trong cửa hàng. Natsuco đã tính toán đúng, cái nghề đan áo có một thời đã bị lãng quên, nay đã được các bà khu vực xung quanh bắt đầu thấy thích thú trở lại. Hơn thế, Hitosi không những coi việc bảo trợ sự nghiệp của Natsuco là trách nhiệm của mình, lại còn lấy các cửa hàng dưới quyền mình làm nơi quảng cáo cho Natsuco, vì thế, chẳng bao lâu sau, Natsuco đã có một cơ sở vững vàng.

Hitosi cũng chẳng quên Nozomi. Nozomi cần những chỗ bày hàng, anh miễn phí, dành cho ngay, anh còn đề ra cho Nozomi một bài kinh nhật tụng: Hàng nghệ thuật là vô giá, cứ đặt giá hàng cho thật cao, người mua cũng sẽ mua, thời thế bây giờ khác rồi, xã hội đã hoàn toàn trở thành một thị trường tiêu dùng, người ta đã chấp nhận, giá hàng cao, hàng càng quí! Cách thức buôn bán đó của Hitosi làm Nozomi vô cùng ngạc nhiên, nhưng sự thực lại đúng như thế. Tác phẩm của Nozomi bắt đầu có khách, đời sống yên ổn dần. Hơn nữa Hitosi còn nói một cách tự hào: - Điều đó đâu chỉ phải dành riêng cho Nozomi, mà còn vì cả cửa hàng siêu thị liên hoàn của nhà Ruyzo nữa, khi trong cửa hàng bày bán những tác phẩm nghệ thuật cao cấp, “tư cách” của cửa hàng cũng được nâng lên mấy lần.

Hitosi đã trở thành một nhân sĩ đầy sức mạnh, đầy tự tin trong thương trường, sự nghiệp cũng vươn lên tới đỉnh cao khi những cửa hàng liên hoàn ngày càng được mở mang thêm. Đến mùa hè năm Chiêu Hòa thứ 57 (năm 1982) dưới lá cờ của nhà Ruyzo đã có tới mười sáu cửa hàng liên hoàn.

Năm ấy bà Ô Sin tám mươi mốt tuổi, đã là một bà lão lọc lõi, từng trải mọi sự đời. Hitosi và Nozomi cũng vào tuổi tráng niên năm mươi ba, Tây cũng đã bốn mươi bẩy, đứa cháu đích tôn Tekesi đã hai mươi bẩy tuổi, đã lập gia đình.

Bà Ô Sin quý nhất là Kây mười chín tuổi, đã thi vào học môn kinh tế ở một trường đại học nổi tiếng trên Tokyo.

Hôm sinh nhật, bà Ô Sin cho gọi tất cả con cháu tới làm một bữa tiệc mừng. Đối với con cái, bà Ô Sin là một bà mẹ vĩ đại, đồng thời cũng là một thần hộ mệnh của cả gia đình, trong lòng bà tràn đầy những niềm vui và hạnh phúc. Mục tiêu phấn đấu duy nhất của bà là làm sao cho bốn đứa con khỏi chết đói. Nhà Ruyzo có được ngày hôm nay, thật đến nghĩ, bà cũng không dám nghĩ tới. Bà nói, đời bà đã có thể đi gặp cha con Ruyzo và Iu mà không phải ngượng ngùng.

Hitosi đã chuẩn bị dâng mẹ một món lễ vật quý giá nhất: xây dựng cửa hàng liên hoàn thứ mười bảy, cửa hàng này sẽ đánh đổ hết các cửa hàng trước đây của anh, đó là khu nhà bốn tầng, có thể coi như một cửa hàng bách hóa siêu thị với qui mô lớn chưa từng có.

Cứ theo như Hitosi nói, cửa hàng này, không những quyết định “mạng sống nhà Ruyzo”, mà còn có thể gặp phải sự chống phá quyết liệt của nhiều đối thủ, trong đó có đồng nghiệp và các công hội thương nghiệp ở địa phương. Anh tán thành phương châm chung sống hòa bình, nhưng khi cần thiết cũng không ngần ngại gì mà không theo đuổi một cuộc sống mái “mày chết tao sống” trong cạnh tranh thương nghiệp.

Bà Ô Sin xem xét bản đồ hình thế, địa điểm mà Hitosi đưa ra để thuyết minh, bà giật mình kinh ngạc. Bà thấy rằng ngay bên cạnh địa điểm của cửa hàng liên hoàn thứ mười bẩy có một cửa hàng thương nghiệp già dặn đã nối tiếp nhau buôn bán đến mấy đời, và chính cái cửa hàng ấy Hitosi đã định mua về cho mình, nhưng đã bị cự tuyệt một cách dứt khoát và đã trở thành cái mục tiêu, mà Hitosi đánh đổ đầu tiên trong việc buôn bán. Cái cửa hàng ấy đầu tiên là một xưởng nấu rượu, sau sửa thành cửa hàng thực phẩm, mà ông chủ lại chính là ông Kôta.

Ban đầu bà Ô Sin tỏ ý cực lực phản đối nhưng Hitosi quyết không nghe. Hitosi cho rằng mẹ không đề ra được những lý do phản đối cụ thể, do đó anh cũng chẳng có lý do gì để mà nghe. Hơn nữa, hiện nay, cửa hàng Ruyzo do anh làm “giám đốc” thay quyền mẹ, nên bà phó giám đốc Ô Sin không có quyền phản đối lại. Đã vậy, đất đã mua xong, và công trình kiến trúc cũng đã gọi đấu thầu xong rồi!

31.

Để ngăn chặn Hitosi xây dựng cửa hàng liên hoàn thứ mười bẩy, bà Ô Sin kiên trì tìm mọi cơ hội, thuyết phục con trai. Nhưng bà đã thất bại.

Hitosi mắc vào cái thế cưỡi hổ khó xuống, với sự thuận lợi làm ăn kéo dài hai chục năm, nhưng trong vòng vài ba năm này sự thể đã đổi khác. Kể từ cuộc khủng hoảng xăng dầu lần thứ nhất, việc đó coi như đã trôi qua và cửa hàng Ruyzo cũng đã cố gắng vượt qua được ảnh hưởng của hiểm cảnh đó, nhưng một hai năm lại đây, tình hình thị trường hầu như không phát triển được gì, nên sự nghiệp nhà Ruyzo cũng không tránh khỏi những vấp váp. Hitosi lấy công việc mới này làm đòn bẩy để cải tử hoàn sinh cho toàn bộ sự nghiệp của mình. Nói thì dễ vậy, song đây là một cuộc chiến mà anh đã bầy trận quay lưng ra sông.

Ngay cả khi bà Ô Sin nói cho Hitosi biết quan hệ xưa kia của bà với ông Kôta cùng với ân huệ mà bà đã được ông Kôta giúp, nhưng Hitosi vẫn cho rằng: trong thương trường không nói đến chuyện nghĩa lý, nhân tình mà là một sống một chết. Nếu bên ấy sợ bị nuốt chửng thì phải đứng lên mà chống trả, ân tình và buôn bán không thể đem trộn làm một, đó là kết luận của Hitosi.

Bà Ô Sin biết rằng Hitosi sẽ dựa vào sự lạnh lùng, tàn nhẫn đó mà quay đảo để vươn tới thành công, và cái đó cũng chính là nguyên tắc sắt thép trong thương trường, bà không có lý do gì để phủ nhận. Bao nhiêu năm nay, bà Ô Sin không lạ gì mọi cách thức của Hitosi, nhưng bà vẫn cứ để con làm, cũng chính vì những lý do đó. Nhưng lần này, đây cũng là lần đầu tiên bà chính thức phản đối, cũng coi đó là lần cuối cùng. Song Hitosi vẫn không nghe, bà cũng đành chịu vậy.

Chỉ còn một điều bà có thể làm được, ấy là bà đi gặp Kôta để xin lỗi ông. Không ngờ ông Kôta lại chẳng coi chuyện đó ra gì. Ngược lại, ông còn an ủi bà đừng để dạ chuyện đó, bởi vì thời đại thanh niên bây giờ họ không biết và cũng không cần biết trăm thứ chuyện ngày xưa. Thôi thì cứ để họ đi làm những chuyện tôi sống anh chết ấy đi. Việc bà đến xin lỗi là thừa, chẳng cần gì phải như thế. Bà Ô Sin nói:

- Nhưng tôi vẫn cảm thấy việc dạy dỗ Hitosi của tôi ở đâu đó có sai lầm.

- Trước đây bà đã từng nói như thế. Nhưng tôi lại cảm thấy ... - Ông Kôta không tìm được lời lẽ thích hợp.

- Con cái đều học theo gương cha mẹ chắc chắn Hitosi cũng vậy, vì tôi luôn luôn nghĩ cách mở mang nghề buôn bán của mình. Vì vậy đến nay, vì sự nghiệp Hitosi chẳng còn kể tới nghĩa lý, nhân tình, tôi thật chẳng có cách gì trách cứ được cháu. Nay, khi đã nhận được sai lầm, thì đã quá muộn .... Mọi trách nhiệm vẫn là ở tôi. - Bà Ô Sin nói.

- Không, không phải tại bà, cái sai là ở cuộc chiến tranh. Chiến tranh, làm cho mọi người đều thay đổi. Để tránh một cuộc sống địa ngục, con người phải lao vào kiếm miếng ăn, và chỉ còn nghĩ tới hai chữ giàu có. Bà xem, bây giờ thứ gì cũng có, tràn lan, giàu sang, nào còn ai hiểu đuợc nỗi bần hàn xưa cũ? Tôi vẫn luôn luôn nghĩ rằng, trong khi lao đầu vào công việc kiếm sống con người ta đã đánh mất đi nhiều thứ, đã quên đi nhiều thứ. Hitosi cũng vậy, con cái tôi cũng thế. Nhưng cứ suy nghĩ kỹ, lại thấy rằng, chính nhờ vào những cái đó mà đất nước này lại đứng dậy được. Vì thế việc gì bà cứ phải tự trách mình mãi.

- Ôi, nhất là...những đứa cháu trai cháu gái tôi, không nói đến chuyện chúng nó chẳng hiểu thế nào là đói nghèo, mà còn cho rằng giàu sang là lẽ đương nhiên, và cũng là những chuyện bình thường.

- Tôi bên này cũng vậy. Cửa hàng bên ấy tràn đến đây, có khi lại là bài học hay cho con cái và cháu chắt tôi cũng nên. Giả dụ như lần này chúng nó bị đánh bại chẳng hạn, có lẽ cũng là một dịp tốt cho chúng nhận định và nhìn thẳng vào cuộc đời. Ôi, ôi, bà Ô Sin ạ, bà có thấy rằng, chính những con người đầm mình vào cuộc sống no đủ tràn trề, mới thật là bất hạnh hay không?

Kôta bao giờ cũng thông hiểu về cuộc đời, và nắm bắt được xã hội sâu sắc như thế, đối với bà Ô Sin quả là một niềm an ủi lớn. Từ đó đối với công việc của con, bà không hề hé răng nói lấy một lời.

Năm Chiêu Hòa thứ 58 (năm1983) đã tới. Khoảng tháng ba, ngôi nhà, cửa hàng liên hoàn thứ mười bảy của nhà Ruyzo, đã xây dựng xong. Ngày khai trương của cửa hàng cũng đã tới gần.

Trong khi đó, có một hôm, bà Ô Sin nhận được điện thoại của ông Kôta nói cần gặp bà ở ngoài phố. Bà Ô Sin thấy cuộc hẹn đột ngột đó có cái gì không bình thường thậm chí còn là một điều không hay nữa. Bà vội vã tới một quán ăn, nơi ông Kôta hẹn gặp. Quả nhiên, ông Kôta đem đến một tin hệ trọng: Con trai ông bị sự mở mang của nhà Ruyzo uy hiếp lớn nên đang vận động tất cả những nhà buôn trong vùng đó liên kết nhau chống lại, nhưng cửa hàng mới nhà Ruyzo vẫn cứ khai trương. Đúng lúc đó có một tập đoàn tài chính đã nhận thấy mảnh đất này có thể làm ăn được, nên họ đã kết hợp lại với nhau. Những cửa hàng quanh đó đã bán tất cả đất đai của họ cho tập đoàn tài chính kia và tập đoàn tài chính ấy, sẽ xây dựng cửa hàng siêu thị lớn hơn nhà Ruyzo nhiều và những người bán lại đất sẽ tiếp tục kinh doanh trong siêu thị đó. Nói một cách khác, ở chỗ đó sẽ xuất hiện một đối thủ cạnh tranh mà đằng sau họ là một tập đoàn tài chính. Theo nhận định của Kôta, thực lực nhà Ruyzo xem chừng là rất nhỏ nhoi so với tập đoàn tài chính kia, e rằng không chống đỡ nổi. Hậu quả nguy nan đã nhìn thấy rõ.

Bà Ô Sin nghe tới đó bỗng bật lên cười:

- Ông Kôta ạ, nói như vậy có nghĩa rằng chúng tôi đã có đối thủ cạnh tranh. Và nhà Ruyzo chúng tôi, không nói cũng rõ, là không có cách gì chống nổi.

- Rất tiếc, sự thật sẽ là như thế. Tôi nghĩ rằng: Hitosi còn chưa biết tin này, bà có thể nói cho anh ấy biết để sớm nghĩ cách đối phó.

- Rất cảm ơn ông, ông Kôta ạ, nhưng tôi nghĩ cứ để Hitosi mình làm mình chịu xem sao. Nếu như thất bại, đây cũng là cơ hội tốt cho nó tỉnh lại chút đỉnh.

- Để thế sao được? Hitosi nhất định là đã bỏ vào đấy số tiền không nhỏ, rồi còn lãi ngân hàng, sợ rằng không chịu đựng nổi. Nếu không cẩn thận, cả cơ nghiệp nhà Ruyzo sẽ hoàn toàn sụp đổ.

- Như vậy cũng có sao đâu? Trước đây đã quá thuận lợi. Vạn nhất lại thành tay trắng, không một xu dính túi, thì lại đứng dậy đi tiếp, bắt đầu lại từ đầu. Tôi đâu có ngại sự bần cùng, đúng vậy, không ngại một chút nào cả. Trước kia có được bát cơm vậy mà ăn, đã là hạnh phúc không gì sánh nổi rồi. Chúng ta đã quên mất tất cả những cái đó, nếu nếm mùi trở lại một chút, cũng là điều hay.

- Ôi trời! Bà Ô Sin, bà chẳng thay đổi một chút nào hết. Thật là ghê gớm!

- Cho nên tôi sẽ không nói cho nó biết. Bởi lẽ sớm muộn gì, tin này rồi cũng sẽ đến tai nó và để nó tự đi mà đối phó, không ai có thể giúp được nó điều gì hết. Nhưng dù sao tôi cũng đã có được sự chuẩn bị về tâm lý. Chỉ riêng việc này, cũng đủ để tôi cảm ơn ông.

- Nếu như có một điều gì đó, cần tới sự có thể của tôi, xin bà cứ cho biết. Cứ nghĩ tới chuyện, tôi làm bà, và cả Kayô nữa, lỡ dở một đời, lúc nào tôi cũng áy náy canh cánh bên lòng.

- Ông nói cái gì vậy. Ông đã giúp đỡ tôi rất nhiều, nhiều lắm, khiến bây giờ tôi không dám làm phiền thêm ông nữa. Riêng việc này, xin cứ để nguyên như thế...

Cửa hàng thứ mười bảy của nhà Ruyzo khai trương, tin đó đã làm chấn động cả những khu phố xung quanh cửa hàng.

Nhưng chính trong sáng sớm ngày hôm đó, bà Ô Sin tám mươi ba tuổi bỗng nhiên bị mất tích, đương nhiên dù không có sự hiện diện của bà Ô Sin “phó giám đốc”, lễ khai trương vẫn được tiến hành với sự đông vui tưng bừng chưa từng thấy. Tiếp ngay sau đó là ba ngày liền “đại bán hàng” khai trương, cũng vô cùng nhộn nhịp và tấp nập, cửa hàng liên hoàn thứ mười bảy của nhà Ruyzo bước những bước đầu tiên thật huy hoàng.

Sự việc đó đã qua hơn một tháng. Trong hơn một tháng đó, bà Ô Sin và Kây cứ từng trạm, từng trạm, đi suốt từ bắc tới nam, rồi lại từ nam lên bắc, đi qua tất cả các nơi bà đã từng sống: Iamagata, Kakata, Tôkyô...Cuộc lữ hành của hai bà cháu cũng đến giai đoạn cuối cùng.

Bà Ô Sin biết rằng, nhà Ruyzo sắp sa vào nguy cơ. Trong nhà Ruyzo có lẽ bà là người duy nhất biết chuyện đó. Vậy bà chịu bó tay thúc thủ sao?

Không! Ngay từ khi sáu tuổi bà đã nếm đủ mùi cực khổ chỉ mong sao mình có một cửa hàng. Đó là giấc mộng bà ôm ấp đã bao năm. Giấc mộng đó nay đã thành sự thực và đang lâm vào số phận sụp đổ, nên bà đau lòng hơn bất cứ ai. Bà băn khoăn, day dứt, không biết nguyên nhân nào đã dẫn tới sự tai hại đó, bà muốn suy nghĩ thật kỹ càng, kiểm điểm cho đến nơi, đến chốn, để có thể lấy lại được dũng khí, chống lại cái hoàn cảnh ngược ngạo này. Và đó chính là nguyên nhân xúi giục bà ra đi.

Trong những giờ phút ra đi ấy, bà đã thu được kết quả khả quan, những thứ quên đi, những thứ đánh rơi, đánh mất, bà đều đã thu nhặt lại được. Bà tin rằng nếu phải trở lại những ngày không một xu dính túi, bà có thể bắt đầu lại từ đầu.

- Kây ạ, cái thời đại này của các cháu mới thật đáng thương. Muốn khổ cũng không thể kiếm đâu ra khổ, và e rằng các cháu không có sức chịu khổ, không phải đổ ra một giọt mồ hôi, sao biết được giá trị của một bát cơm, một đồng tiền. Thật đáng thương.

- Bà ơi, bà nói đúng quá. Không có sự sống chết của ngày mai, hôm nay làm sao có được sự dấn thân. Không trải qua những ngày chiến tranh, sao xúc động trước ngày hòa bình. Có lẽ cuộc đời chúng cháu mới thật đáng thương bà ạ. Nhưng bà ạ, có lẽ đúng là chúng cháu không biết và không dám mạo hiểm, vả lại, tốt nghiệp xong, tìm vào một xí nghiệp lớn kiếm ăn, thăng tiến. Sống một cuộc sống bình an, thư thái là điều có thật.

- Ôi! Ôi! Nếu bà chủ Kuni và tiểu thư Kayô biết được mình có một đứa con, đứa cháu như cháu, nhất định phải phát khóc lên mất. Đất nước rơi vào tay các cháu, nhất định sẽ đi đời nhà ma. Thôi, ta về nhà thôi.

Ở nhà, sự việc phải đến cũng đã đến. Tin tập đoàn tài chính cạnh tranh cũng đã lan ra, mặc dù chưa có được những quyết định cuối cùng, nhưng về mặt nào đó, nhà Ruyzo cũng bắt đầu bị lung lay. Nguyên nhân không chỉ có một. Đã có những nhân viên lựa chiều che gió, đã rời bỏ cửa hàng, và khi tin tức lan ra, một số khách hàng nhìn cửa hàng Ruyzo với con mắt nghi ngờ. Khi cửa hàng không còn lấy được tín nhiệm của khách hàng, hậu quả thật đáng lo ngại.

Việc đó có tác động trực tiếp đến Akane, con gái Hitosi. Akane có một người bạn trai, vốn là một thanh niên viên chức trong một công ty lớn rất nổi tiếng đã gần đi đến hôn nhân, nhưng do ảnh hưởng của những tin tức lan truyền, đã rời bỏ Akane, đẩy cô vào nỗi thất tình đau khổ.

Hitosi chạy xuôi, chạy ngược, cốt sao ngăn trở được tập đoàn tài chính kia. Anh điều tra được rằng, còn có một người chưa ký vào văn tự bán đất, đó là nhà Kôta, mà nhà ấy lại là mục tiêu đầu tiên Hitosi định đánh đổ. Và cũng chính Namiki nhà Kôta là người đi đầu và tập hợp mọi người đánh đổ nhà Ruyzo, đương nhiên chẳng phải là muốn cứu đỡ gì nhà Ruyzo, nhưng vì còn một người duy nhất phản đối việc ký văn tự bán đất là ông chủ Kôta. Hitosi biết chắc chắn rằng, cứu được nhà Ruyzo hiện nay chỉ có một người duy nhất ấy là mẹ. Nhưng mẹ vẫn còn đang đi du lịch bên ngoài, không chịu tiết lộ hành tung, muốn tìm cũng chẳng có cách nào tìm được.

Người phẫn nộ nhất trong việc này là Michio, vợ Hitosi. Chị trách móc mẹ chồng rằng lúc nước sôi lửa bỏng như thế này mà vẫn ngao du nhàn tản khắp nơi. Michio làu bàu oán trách chán rồi cũng thôi, không thèm nhắc tới bà mẹ chồng ấy nữa. Michio đã chịu đựng bao nhiêu khốn khổ để chung sống với mẹ chồng để nay đổi lấy sự đứng ngoài cuộc của bà. Michio đã nói ra mồm: Nếu nhà Ruyzo sụp đổ, Michio sẽ ly hôn.

Khi bà Ô Sin về đến nhà, ngay lập tức Hitosi xin bà đến gặp Kôta, lúc ấy bà Ô Sin mới biết rằng: tất cả đất đai của Namiki đều đã bán hết cho tập đoàn tài chính, chỉ còn một mảnh trong đó, trước đó Kôta đã đem đi thế chấp, rồi lâu ngày để quên, chưa kịp sang tên cho con nên mảnh đất đó vẫn mang tên chủ sở hữu là Kôta.

Toàn bộ việc xây dựng của tập đoàn tài chính chỉ vì mảnh đất quan trọng này làm trở ngại nên chưa tiến hành xây dựng được. Ông Kôta vẫn biết bà Ô Sin không hề quan tâm đến chuyện này, nhưng ông vẫn không nỡ để vì một chữ ký của mình mà cả cơ nghiệp nhà Ruyzo sụp đổ. Nói một cách khác là: Toàn bộ số phận của bà đang nằm trong tay ông Kôta.

Ông vẫn chưa có được quyết định cuối cùng, vì ông còn muốn gặp bà Ô Sin thêm một lần, ông vẫn đinh ninh rằng nếu cần thiết, ông sẽ đạp đổ toàn bộ kế hoạch của tập đoàn tài chính kia.

Tuy nhiên, bà Ô Sin với cương vị là phó giám đốc nhận một nhiệm vụ trọng đại của con trai là giám đốc, nhưng bà vẫn từ chối tấm lòng thiện chí, tốt đẹp của ông Kôta.

- Thưa ông Kôta, còn nhớ lần trước tôi đã nói với ông. Những người nhà Ruyzo chúng tôi thực tế là phải một lần rơi xuống đáy xã hội mới được. Chuyến đi vừa rồi của tôi qua những nơi ở cũ như Iamagata, Kakata v.v, nhớ lại mọi điều chỉ toàn thấy đắng cay, nhưng cũng có cả hương vị ngọt ngào kèm vào đó. Đấy là những kinh nghiệm có giá trị. Nên tôi chẳng còn thấy sợ hãi gì nữa. Những ngày như thế mà còn sống nổi thì còn những ngày thế nào mà không sống nổi được? Xin ông cứ an tâm, tôi vẫn còn trụ được. Khốn khổ nhất chính là Hitosi, ngần ấy tuổi đầu rồi, mà vẫn chỉ có biết dựa vào mẹ. Nó không hiểu được một tý gì hết, đúng là đã có năm chục năm sống thừa. Thưa ông, đây là một cơ hội tốt, để cho nó nếm mùi cay đắng.

- Nhưng thưa bà, tất cả những người bên nhà ... những lời tôi nghe được, đều là những lời chẳng phải dễ nghe.... Tôi e rằng những người bên nhà sẽ...

- Cái nhà như thế mới bị sụp đổ, thôi thì hãy cứ để cho nó sụp đổ hẳn đi. Một nhà mà không thể đồng tâm nhất trí với nhau được trước những khó khăn, không thể tính là một nhà được... Nhà Ruyzo đã bành trướng quá đáng. Tôi biết đấy là lỗi do tôi, chỉ biết chăm chăm tính chuyện kiếm tiền. Tôi cần phải trả giá cho sự sai lầm ấy, để cho các con tôi hiểu biết được cuộc đời chân chính là thế nào. Tôi tin chắc rằng đây là trách nhiệm cuối cùng của một người mẹ như tôi.

Khi bà Ô Sin đã quyết một lòng như thế. Ông Kôta đành phải đáp lời van nài của con, và nhiều nhà đồng nghiệp, ký tên vào văn tự bán đất. Và kế hoạch xây dựng của tập đoàn tài chính được quyết định.

Hitosi đã quên mất những lời to, tiếng lớn, thách thức của mình, nay phải đương diện với đối thủ cạnh tranh, chỉ đành bó gối khoanh tay, và chỉ còn oán trách mẹ không thuyết phục được đối phương.

Con trai đã thế, con dâu còn lắm điều, nhiều lời hơn, vung tay trợn mắt khinh mẹ chồng ra mặt, đôi khi còn chỉ chó chửi mèo, khiến trong nhà rối tung lên như có giặc.

Đã suốt đời chịu cơ cực, nay tới tuổi tám mươi ba, lại bị nhấn chìm vào trong nhục nhã thảm thê, nhưng bà vẫn cắn răng chịu đựng, không hề nói lấy một lời. Nỗi khổ tâm ấy không phải bà không chịu đựng nổi. Nhưng mỗi khi nghĩ tới sự đổ vỡ, thất bại trong buôn bán, làm cho cả gia đình lục đục, cắn rứt lẫn nhau, bà không khỏi không nghĩ rằng mình đã có những quyết đoán sai lầm, vì thế bà lại tràn đầy những rối ren chua chát.

Nhưng nay dù có hối hận cũng chẳng chuộc lại được nữa. Bà chỉ còn cách cố tĩnh tâm lại, nhìn thẳng vào công việc trong tương lai. Bà tự bảo mình, nếu không nhìn thấy sóng yên biển lặng trở lại, bà có chết cũng không nhắm được mắt!

Cuối năm đó, một cửa hàng siêu thị to lớn đã mọc lên ở trước cửa ga, ngạo nghễ nhìn đời bằng nửa con mắt. Bất kể về kiểu cách kiến trúc, chất lượng thương phẩm, cho đến phương thức tuyên truyền, vân vân, đều là những thứ mà Ruyzo không sao với tới được. Rõ ràng đó lại là một đối thủ đáng sợ. Hitosi sẽ nghênh đón cuộc chiến này ra sao? Cầu mong sao cho Hitosi đánh thắng trận này. Đó là tâm nguyện lớn nhất của bà Ô Sin.

32.

Phải đối diện với một đối thủ cạnh tranh to lớn, Hitosi không lấy đâu ra sức đánh trả, trên thực tế, Hitosi cũng không ngăn cản nổi tập đoàn tài chính kia.

Đầu năm sau, việc buôn bán trong cửa hàng bắt đầu sinh chuyện: Khách hàng đã bị lôi sang cửa hàng bên kia mất. Điều đáng ngại hơn cả là ngay những người khách bước vào cửa hàng cũng chỉ là để so chất lượng hàng hóa và so giá hàng. Ngay đối với những loại hàng như nhau và cùng một giá khách hàng cũng bỏ sang mua bên cửa hàng lớn bên kia. Người ta cho rằng những cửa hàng lớn đáng tin cậy hơn, thậm chí nếu bán rẻ hơn có khi còn bị cho đó là hàng giả.

Mức doanh thu tụt xuống, tài chính lập tức bị ảnh hưởng. Tiền hàng, tiền công, tiền bảo quản, tiền lãi ngân hàng đều không thể tùy tiện kéo dài thời hạn. Nhất là mười sáu cửa hàng kia, đều dựa dẫm vào cửa hàng này, năng lực lại có hạn, hơn nữa cửa hàng thứ mười bảy này mở ra chính là nhằm mục đích chống đỡ cho mười sáu cửa hàng kia.

Tất nhiên là Hitosi phải nghĩ nhiều cách để chống đỡ, nhưng không cách nào thu được hiệu quả khả quan, nên anh đã tính đến nước phải bán cửa hàng thứ mười bảy này đi, nhưng vẫn không sao tìm được người mua. Anh cũng định ngừng việc kinh doanh, ngăn lại thành từng gian cho thuê, nhưng cũng chẳng tìm được người thuê. Đến nay chỉ còn “chờ chết”, sau đó tuyên bố phá sản.

Người gây rối đầu tiên là Michio. Michio đề nghị ly hôn với Hitosi, Hitosi đồng ý ngay lập tức. Michio dự định nếu làm xong thủ tục, sẽ đưa hai con gái là Akane và Midori về nhà cũ, dựa dẫm vào anh trai. Mặc dù cha mẹ đã qua đời, nhưng Michio tin rằng anh trai sẽ tiếp nhận mình, Hitosi cũng đồng ý trợ cấp cho Michio một khoản tiền đủ để duy trì đời sống và con gái nhỏ nhất vẫn sẽ tiếp tục học cho hết đại học.

Mọi tình hình đã diễn ra đúng như ông Kôta lo lắng.

Bà Ô Sin nghe tin đó, bà gọi con trai tới cho biết bà kiên quyết phản đối việc ly hôn giữa Hitosi và Michio. Bà bảo nếu như còn muốn lưu giữ Michio thì hãy cầu khẩn, van xin, nài nỉ để giữ Michio lại. Hitosi nói chuyện đó do chính Michio đề xuất trước, làm sao một người đàn ông lại không vui vẻ chấp nhận được. Bà Ô Sin cho rằng cái lối sĩ diện hão như thế là không chấp nhận được.

Bà Ô Sin bực tức mắng con:

- Là một người đàn ông mà bụng dạ của vợ cũng không nắm được, thì còn làm nổi được cơ đồ gì chứ? Lại còn đi trách người là ăn nói tào lao, hay bới chuyện, mà không chịu nghĩ xem tại sao người ta lại như thế. Hitosi, mẹ nói cho con biết, đã đến nông nỗi này, mà vẫn chỉ muốn dựa dẫm vào mẹ, nhưng mẹ không làm gì đâu! Con còn dựa vào ai được nào, chỉ còn trông vào Michio, có thế mới là vợ chồng chứ. Mẹ đã định không nói gì hết, nhưng từ nay về sau chính là thời kỳ quan trọng của cả hai vợ chồng con, bởi thế mẹ mới nói.

Trong khi ấy Natsuco và Nozomi nghe tin cũng chạy đến khuyên can Michio. Thậm chí họ còn mang theo cả văn tự đất đai nhà cửa của mình cho Hitosi đem bán tạm thời chống đỡ cơn nguy khó. Nhưng nợ nần quá lớn, tài sản của hai người chẳng bõ bèn gì, nếu có cũng chỉ lần hồi được trong một thời gian ngắn mà thôi. Cái khốn đốn nhất lại là thái độ kiên quyết của Michio.

Michio cho rằng, ngay khi cuộc sống chưa có vấn đề gì, giữa hai vợ chồng đã chẳng có tình yêu, nhưng vẫn cố sống với nhau, nhưng về sau quan hệ ngày càng thêm tồi tệ. Một đời sống vợ chồng như thế có khác gì sống trong địa ngục, như vậy đối với cả hai bên, đều chỉ có hại chứ được ích gì.

Đã chịu đựng ngần ấy năm trời, nay đã tới lúc Michio không sao chịu đựng thêm được nữa. Michio cho rằng trong những năm qua mình chẳng qua chỉ là một người nữ quản gia, bởi vì, có việc gì cần bàn bạc, Hitosi chỉ bàn với mẹ, có cần hỗ trợ cái gì, cũng chỉ xin mẹ, đến ngay cả những câu chuyện thông thường trong ngày, giữa hai vợ chồng lại gần như chẳng có nhau. Đã có tiền trợ cấp của Hitosi với hai cô con gái nữa, Michio cho rằng sẽ được sống thư thái hơn, trong nửa cuộc đời còn lại của mình.

Không ngờ hai cô con gái cũng mỗi người một phách không chịu yên. Cô Akane nói, cô vẫn tiếp tục làm việc và săn sóc bố; Cô Miđori đòi bỏ học, kiếm việc làm giúp đỡ gia đình. Cả hai cô con gái có một cái nhìn chung, cho rằng mẹ chỉ có một việc là cơm nước, giặt giũ, nhưng bố thì khác, bố rất cần đến sự chăm sóc, hầu hạ của hai cô con gái. Và chính hai cô cũng nhận thức được rằng, sau này nhà sẽ túng bấn, các cô đi làm mới là điều thực tế, có ích. Về đời sống các cô tin rằng mình có thể chịu khổ được, và trong tình hình hiện nay, có khổ một tí cũng chẳng sao.

Những quyết định đó của các con gái khiến Michio thấy kinh ngạc. Nhưng điều làm cho Michio ngạc nhiên hơn cũng đã tới. Hitosi cũng phải suy ngẫm lại sau khi được mẹ cho một bài học, và muốn trao đổi lại với Michio một lần nữa.

- Michio, anh đồng ý ly hôn theo yêu cầu của em, bởi anh nghĩ rằng anh chẳng có tư cách gì để lưu giữ được em. Biết rằng làm như thế em sẽ rất cực khổ, nhưng nếu không đồng ý theo yêu cầu của em, thì chẳng còn xứng đáng với tư cách người đàn ông. Nhưng, sau đó anh đã suy nghĩ rất nhiều. Anh thấy rằng, cách giải quyết như thế là sai. Anh không muốn rời bỏ em... Anh mong rằng em sẽ ở lại, cùng chung lưng đấu sức với anh, anh sẽ đứng dậy được...Chỉ cần em ở lại cùng anh, anh sẽ làm lại... em xem.

- Anh không nói đùa đấy chứ? - Michio ngạc nhiên, giật mình - Em biết xưa nay em chẳng phải là một người vợ đảm, lại càng không phải là người con dâu tốt. Em vẫn lấy làm xấu hổ, nên nhân dịp này cắt đứt cho xong. Có khi như thế mà lại hay...

- Không! Không, anh van em, Michio ạ, người đàn ông nào cũng có những tự ái của mình. Khi vợ đòi ly hôn, dũng khí lưu giữ vợ lại cũng bay biến mất. Anh là người đàn ông tồi tệ như vậy đấy. Nhưng Michio ạ, trong bao nhiêu năm nay, anh lăn mình vào công việc là vì ai, và để cho ai? Nếu không phải vì em và các con: Tekesi, Akane, Miđori? Bây giờ anh đang gặp phải những thử thách lớn, mà em lại đòi ly hôn, em thử nghĩ xem, anh đồng ý làm sao được? Em cứ nghĩ kỹ mà xem, anh và em kết hôn là vì đã từng yêu nhau, mẹ em và mẹ anh đã chẳng từng phản đối là gì? Anh và em tin vào tình yêu của mình, mới cưới nhau chứ. Đúng, trước đây anh với em ít chuyện trò bàn bạc với nhau, bởi lẽ anh hoàn toàn tin tưởng vào tình yêu ấy, anh mới đổ hết tâm lực vào công việc, và cũng vì lẽ vợ chồng đã hiểu biết nhau rồi, đúng thế không? Thực ra anh cũng chẳng muốn nói với em những điều này, nhưng đó là những lời xuất phát từ đáy lòng anh.

Michio chăm chăn nhìn chồng. Cơ hồ như chị không dám tin vào những điều anh nói.

- Michio, em sẽ cười anh chứ? Anh không đủ tính làm một người đàn ông - Hitosi ngượng nghịu tự cười trước, rồi nói tiếp: - Nhưng anh không thể không nói ra. Bởi vì anh không tán thành ly hôn, nên anh không thể không nói rõ lý do của mình.

- Em thật không ngờ... - Michio cũng đã hiểu rõ lòng chồng. - Em rõ cả rồi, em cũng xin thú thật với anh. Thực ra những điều em muốn nghe, chính là những điều anh vừa nói. Anh Hitosi, làm gì có chuyện ly hôn hay không ly hôn, em nói ra chuyện đó, nhưng chỉ mong anh phản đối.

- Như vậy có nghĩa là ... Em tán thành...

- Hitosi, anh chẳng hiểu nổi sự ngu ngốc của đàn bà đâu, toàn là sợ bóng sợ gió, lúc nào cũng ngay ngáy lo rằng mình bị khinh thường, con cái lớn rồi, mình thành thừa...

- Em có hiểu không, sau đây, nhà nghèo rồi, em phải chịu khổ nhiều hơn đấy...

- Không! Anh Hitosi, anh đừng nói như thế. Chỉ cần anh có mặt bên em, em sẽ vĩnh viễn đi bên anh. Em sẽ chia chung với anh mọi nỗi gian khổ nhọc nhằn.

Gia đình ấy coi như đã tránh được cuộc chia ly, tan nát. Bà Ô Sin đã đóng thành công một vai trò mà người khác không sao đóng nổi.

Michio đã đoán được việc này là do bàn tay bà mẹ chồng từ hậu trường vươn ra điều khiển, do đó cũng lãnh hội được một điều rằng: Trong nhà này, bà Ô Sin có một sức mạnh cũng như một địa vị không gì thay thế được. Từ đấy không còn dám lạnh nhạt với mẹ chồng nữa. Và sống như một nàng dâu hiền thảo, đồng thời cũng là một người vợ dịu dàng. Từ đó gia cảnh nhà Ruyzo đã đổi khác.

Tuy nhiên cơn sóng gió ngoài xã hội vẫn chưa chịu buông tha họ; Một sự thật lạnh lùng, tàn nhẫn có sức mạnh lấp biển san đồi ào ào xô tới.

Sau kỳ nghỉ tết, thông thường việc buôn bán bước vào giai đoạn thưa khách, nhưng lần này lại khác hẳn, khách hàng thưa vắng một cách khác thường, mức kinh doanh xuống thấp hết sức trầm trọng, không có cách gì nâng lên được. Các khoản tiền chi tiêu vào cuối tháng chưa biết trông vào đâu, những tờ chi phiếu bị trả về, là không tránh khỏi.

Ông quản lý Tatsunori chủ trương đi vay nợ lãi cao duy trì thêm một thời gian, để tìm phương kế chống đỡ. Nhưng họ đã bị đẩy đến chỗ vô kế khả thi rồi.

Hitosi cho rằng nếu làm theo phương sách ấy, chỉ làm cho vết thương thêm to ra, sau này sẽ khó chữa trị, tốt nhất là tuyên bố phá sản vào cuối tháng ấy. Làm như vậy, có thể cửa hàng số mười bảy và nhà ở sẽ bị niêm phong, nhưng mười sáu cửa hàng liên hoàn khác không đến nỗi bị sụp đổ hoàn toàn. Chỉ cần giữ lại được dăm ba cửa hàng, thậm chí một cửa hàng thôi, còn hơn là mắc nợ đầm đìa.

Tóm lại, sự thất bại nằm trong sự nông nổi, vội vàng.

Hitosi đã đổ vào cửa hàng thứ mười bảy này số tiền khá lớn, vượt xa với khả năng của mình, kết quả là đã bóp chết toàn bộ nhà Ruyzo. Mẹ đã nhận ra điều ấy vậy Hitosi một con người đã hơn năm mươi tuổi lại đã từng mở cửa hàng siêu thị ngót ba chục năm cũng không phải không oanh liệt sao lại không nhận ra điều ấy được? Hitosi còn nhớ rằng, lúc ấy mẹ là một người phụ nữ 55 tuổi, mà bây giờ Hitosi Ruyzo mới có 53, tại sao lại không thể làm lại từ đầu? Nghĩ tới đây, Hitosi không còn nhăn nhó, khổ tâm, mặt ủ mày chau nữa.

Nhà mới đã thuê xong; Bà Ô Sin quyết định đến ở với Natsuco. Bà bảo con trai và con dâu không phải lo lắng gì về bà. Nàng dâu mắt rưng rưng lệ xin bà tha thứ, và hứa cả hai vợ chồng, con cái đều sẽ cố gắng làm việc để sớm có ngày đón mẹ trở về, làm bà Ô Sin cảm động đến tận đáy lòng.

Đúng vậy, cả nhà nương tựa vào nhau thành một khối an ủi nhau, khích lệ nhau, đó là điều quan trọng nhất. Trong một gia đình như thế, nghèo túng là cái gì?

Nozomi cũng rất muốn mời mẹ về nhà mình, nhưng Kây phản đối. Kây cho rằng nhà mình quá lạnh lẽo, lại ở nơi thôn dã, không có lấy một người bạn già, mà bà xưa nay vốn là người thích sống theo kiểu trao đổi, tiếp xúc tâm tình với người này người khác. Và bà cũng chỉ có thể sống chung với người mà bà hiểu biết nhất, tâm đắc nhất. Ở nhà cô Natsuco luôn luôn có bà con hàng xóm lân cận ra vào, như vậy thích hợp hơn so với nhà của một nhà nghệ thuật cô đơn lạnh lẽo. Những lời nói đó vô cùng chính xác. Xem ra, người hiểu lòng bà nhất lại hóa ra là cậu bé Kây này.

Vụ nghỉ xuân của cậu Kây đã hết, cậu sắp phải trở lại Tôkyô tiếp tục học hành. Hai bà cháu kéo nhau ra cái phòng nhỏ sau nhà trò chuyện. Bà Ô Sin chỉ mấy cái cây nói:

- Thật đáng tiếc, mấy cái cây kia, đáng lẽ phải đánh đi, nhưng nhà cô Natsuco lại không có đất để trồng.

- Bà ơi, hay là đánh đến nhà con. Con sẽ nói chuyện này với bố con bà ạ!

- Không cần đâu cháu ạ. Chẳng biết bà còn sống được mấy năm nữa, việc gì phải phiền toái đến thế.

- Không phải thế đâu bà ơi! Bà còn sống lâu. Con nói cho bà biết, bà ạ. Tốt nghiệp xong con cũng đi theo nghề buôn bán, con sẽ lại treo tấm biển nhà Kagaya lên. Con nhất định phải để bà nhìn thấy cái ngày ấy bà ạ.

- Ôi, thì chính cháu đã chẳng nói là cháu sẽ đi làm một cái nghề khác thế là gì?

- Cháu thay đổi ý kiến rồi. Trong người con là dòng máu của nhà Kagaya, cháu không còn mê muội nữa bà ạ. Con rất cảm ơn bà vì bà đã lôi con đi ngần ấy nơi, nếu không con sẽ chỉ là một viên chức ăn lương, phí hoài cả một đời người. Con rất hãnh diện vì con là người của nhà Kagaya đấy bà ạ.

- Kây - Chắc chắn cháu biết rằng bà đã sung sướng biết bao nhiêu khi nghe cháu nói như vậy. Ôi! Ôi, với những lời lẽ ấy, bà có thể yên tâm đi gặp tiểu thư Kayô rồi. Bà sẽ nói với cô: Tôi không làm cô thất vọng... Kây ơi, nhiều lúc bà cảm thấy bà sống dai quá, cũng khổ lắm chứ, nhưng được chứng kiến việc này, sự nọ, cũng lại là điều rất hay.

Trong khi hai bà cháu đang chuyện trò vui vẻ thì chuông điện thoại reo, điện của ông Kôta gọi đến, hẹn bà gặp ông trong một quán hàng.

Ông Kôta đã nghe đầy đủ mọi tin tức về nhà Ruyzo, ông không ngờ quyết định đó của mình, đã đẩy nhà Ruyzo tới bước đường cùng.

Điều làm ông kinh ngạc là bà Ô Sin chẳng hề đau khổ vì chuyện ấy, mà vẫn khẳng định rằng: Hitosi nếu không đứng dậy nổi trong cơn bão tố này thì nó chỉ là một miếng giẻ rách, nên ông Kôta chẳng cần phải đau khổ thay cho nó. Còn về phần bản thân bà, bà cũng chẳng có gì phải buồn thương, đau khổ nhiều, vì sự sụp đổ của nhà Ruyzo.

Bà Ô Sin vẫn giữ nguyên bộ mặt tươi cười, chính điều ấy đã khiến ông Kôta đau nhói trong lòng: Là người cùng sống sót của một thời đại mà bà vẫn giữ được một tình thương yêu thuần khiết, trong veo. Một tình thương yêu vượt ra ngoài mọi tình thương yêu. Cho nên những bất hạnh mà bà gặp phải, tuy bà chẳng coi nó là mùi gì, song vẫn khiến ông Kôta đau lòng vô hạn.

Bà Ô Sin thấy rõ điều đó, nên bà quay lại an ủi ông. Bà cho ông biết, thất bại lần này đã làm cho cả nhà bà biết gắn bó lại thành một khối với nhau, đặc biệt là nàng dâu Michio, đã biết đối xử đúng đắn với mẹ chồng, với chồng con, và cũng đã biết đối xử tình nghĩa với Natsuco và Nozomi. Người thu nhận được nhiều nhất có lẽ là Hitosi, tất cả những gì đã đánh mất trong lúc giàu có đều đã tìm lại được. Có tự mình mang thương tích mới cảm thông được với nỗi đau của người khác. Chưa biết chừng Hitosi đã lĩnh hội được cái gì gọi là trọng yếu nhất trong cuộc đời của một con người. Nếu đúng như vậy, tất cả những cái hữu hình ấy đã mất vẫn được coi là giá rẻ.

Trước hôm dọn nhà, mọi thứ đã được gói buộc xong và trong lúc mọi người đang lưu luyến từ biệt nhau, ông Kôta đùng đùng chạy tới, nói cần gặp bà Ô Sin.

Hitosi vốn vẫn chứa đầy ắp trong lòng những nỗi căm giận đối với ông lão Kôta, sự thất bại của nhà Ruyzo, đều là thất bại do một ông lão Kôta này gây nên. Anh bừng bừng giận dữ, nhưng may mà được mẹ và Nozomi ngăn lại kịp.

Không ngờ những tin tức mà ông Kôta đem lại, lại là những tin mừng ngoài tưởng tượng của mọi người. Sau nhiều lần chạy vạy chỗ này chỗ khác, ông đã bước đầu thuyết phục được tập đoàn tài chính nhận gán nợ cái cửa hàng liên hoàn thứ mười bảy kia. Nói cách khác, có nghĩa là, tất cả nợ nần của nhà Ruyzo ở ngân hàng đã được thanh toán bằng cách đảo nợ sang cho tập đoàn tài chính kia.

- Tôi nghĩ, cửa hàng liên hoàn thứ 17 này là cửa hàng mà anh Hitosi đã từng mơ ước trong nhiều năm, nay lại phải giao sang tay đối thủ của mình, chắc chẳng tránh khỏi những ngậm ngùi, cay đắng. Hơn nữa dù bị phá sản, cũng không thể đầu hàng đối phương. Cho nên, nếu như anh cho rằng tôi không nên nhúng tay vào việc của người khác, tôi sẵn sàng rút lui. Ngược lại, chỉ cần anh gật đầu, mọi việc sẽ được tiến hành cụ thể ngay, và tất cả coi như đã giải quyết xong.

- Thế... thế... - Hitosi sững người, hình như không tìm được lời bày tỏ ý mình - Nhưng, ngôi nhà ấy, cái cửa hàng ấy...

- Anh không phải lo chuyện ấy. Người ta là tập đoàn tài chính, họ có phương thức kinh doanh của họ không có lời lãi, họ sẽ không bao giờ chịu bỏ ra một xu một hào nào đâu. Hitosi ạ, tôi hiểu sự lúng túng của anh nhưng hy sinh một cửa hàng, thì 16 cửa hàng khác còn có cơ dễ cứu vãn hơn. Tôi nghĩ rằng, anh nên suy xét về điều này.

- Xin cảm ơn bác. Thưa bác, chỉ cần trả hết nợ ngân hàng nhà Ruyzo nhà cháu có thể sống được rồi. Bác đã cứu nhà Ruyzo và cứu cả gia đình nhà cháu.

- Trời đất! - Bà Ô Sin nói: - Thật chẳng ngờ lại làm ông Kôta hao tâm tổn sức đến như thế ấy!

Tháng ba đã tới mùa xuân cũng tới theo. Do sự thu xếp của ông Kôta, mọi việc đều được tiến hành thuận lợi. Cửa hàng thứ mười bẩy của nhà Ruyzo đã giao cho tập đoàn tài chính, còn 16 cửa hàng khác vẫn giữ được nguyên.

Vào ngày “Thế giới bên kia” (Theo phong tục Nhật Bản, một số ngày trước và sau tiết Xuân phân và Thu phân, gọi là “ngày thế giới bên kia”, ví như ngày tảo mộ) bà Ô Sin đưa cả gia đình ra nghĩa trang có phần mộ của cả ba nhà: Nhà Ruyzo, nhà Kagaya, nhà Sakuzô làm lễ Thanh Minh, đúng vào lúc ông Kôta cũng mang hoa tới viếng mộ Kayô. Sau khi tảo mộ xong, ông Kôta và bà Ô Sin sóng vai bước đi trên cồn cát. Cả hai đều vô cùng xúc động.

- Nhìn thấy cảnh Hitosi và Nozomi bất chợt tôi cảm thấy chúng mình sống dai quá là dai, - ông Kôta nói. - Bà nhớ không, tôi bị mật thám bắt ở chính nơi đây. Lần ấy bà đem theo lũ trẻ... nhưng tôi không dám nhìn ai, sợ liên lụy tới bà. Bà còn nhớ không?

- Làm sao tôi quên được? - Bà Ô Sin đáp - Thật đúng là đã xảy ra biết bao nhiêu chuyện. Chúng mình coi như đã thực sự sống lại...

- Khi chúng mình chết đi rồi, sẽ chẳng còn ai biết được rằng, ngày xưa đã có chế độ tá điền, cấy rẽ, cũng chẳng còn ai hiểu nó là gì nữa đâu. Cũng giống như tôi với bà đây, đã từng bị đàn áp như thế, đã từng khổ sở như thế, cũng đều sẽ bị lãng quên cả thôi!

- Vâng! Có lẽ cũng có người nhắc tới, nhưng có người nào hiểu được nỗi khổ ấy không, nhất định là không có đâu.

- Bà Ô Sin ạ, nhiều lúc tôi nghĩ, nếu như ngay từ đầu, tôi được sống chung cùng với bà, cuộc đời chúng mình đã khác rồi. Tôi vẫn còn hối hận đấy.

- Ha ha, hiện nay cuộc sống của mình có gì là tồi tệ lắm đâu, chỉ là vì mình tan nghé xẻ đàn, mỗi người một nơi, cho nên đến bây giờ, vẫn chỉ là những người bạn tốt...

Khi đó có một người phụ nữ đi tới, kính cẩn cúi chào cả hai ông bà.

- Thưa ông, bà, có phải ông bà đi tản bộ không ạ? Điều ấy thật khiến mọi người hâm mộ, ông bà đã cao niên như vậy mà vẫn còn thân thương như thế, thật đúng là bách niên giai lão đấy ạ. Xin kính chúc nhị vị lão nhân luôn luôn vui vẻ hạnh phúc!

Người phụ nữ hồn nhiên cười, khiến cả bà Ô Sin và ông Kôta nhìn nhau, không giữ được nữa nên cũng hồn hậu bật cười theo.

Lê Bầu dịch

Ô SIN

TIỂU THUYẾT

NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI

Chịu trách nhiệm xuất bản:

ĐỖ NINH

Chịu trách nhiệm bản thảo:

HOÀNG NGỌC HÀ

Biên tập

TRƯƠNG ĐỨC HÙNG

Vẽ bìa

VĂN SÁNG

Sửa bản in

PHƯƠNG LIÊN

In 1.500 cuốn, khổ 13 x 19, tại Nhà in Bộ LĐTBXH. Giấy phép xuất bản số: 01/36/CXB. Ngày 23 - 8 - 1994. In xong và nộp lưu chiểu quý IV - 1994

giá: 27.500

[1] Theo đạo Phật, đề hồ là tinh chất của sữa bò, được ví với Phật pháp tối cao (Người dịch).