NHỮNG NGƯỜI HÁI RONG BIỂN

Tác giả: ANATOLY KIM

Nguyên tác: СОБИРАТЕЛИ ТРАВ (1976)

Dịch giả: Thái Hà

Thể loại: Tập truyện

NHÀ XUẤT BẢN TÁC PHẨM MỚI - 1984

CHIẾC CẦU KHÔNG KHÍ NỐI ĐÊM VÀ NGÀY

Đầu mùa mùa hè, một diễn viên điện ảnh không nổi tiếng lắm đang biểu diễn tại Sakhalin, đến thăm thị trấn. Từ thị trấn bên cạnh anh đến bằng ô tô, ngay sát lúc buổi biểu diễn sắp sửa bắt đầu. Đứng đón anh ở cạnh câu lạc bộ «Thợ Mỏ» có hai người của «Hội Trí Thức» địa phương, - ông giám đốc và một bà nhân viên đã đứng tuổi của câu lạc bộ. Ông giám đốc, một người có nước da trăng trắng, đầu hói, với cặp mắt lo ngại, khẽ nắm khuỷu tay nhà nghệ sĩ giữ lại, chờ những người khác đi lên trước, mới ân cần hỏi xem tại sao anh không cạo râu. Vị khách cười giòn tan, đưa hai ngón tay sờ lên đôi má rậm và vui vẻ giải thích rằng anh đang phải chuẩn bị đóng một vai mới, vai một người có râu. Và khi bước lên câu lạc bộ biểu diễn, việc đầu tiên là anh xin lỗi khán giả về cái bề ngoài không được nghiêm chỉnh của mình, rồi do sự xúc động nghề nghiệp, anh vừa khẽ nhún nhảy vừa kể một câu chuyện thích hợp trong hoàn cảnh như vậy. Sau đó anh bắt đầu hát. Xen vào giữa những tiết mục của anh, người ta chiếu lại những đoạn phim cũ, trong đó lúc thì anh đóng vai một nhà thơ, lúc đóng vai một sĩ quan hải quân, hoặc vai không ai nhận ra được là vai một ông già gù râu bạc. Trong lúc trên màn ánh sáng hiện lên những hình ảnh của anh, được ghi lại từ hồi anh còn trẻ và đang thành công, thì nhà nghệ sĩ cứ ngồi ủ rũ bên chiếc bàn trong căn buồng cạnh sân khấu, hai tay ôm đầu, vẻ đăm chiêu nghĩ ngợi.

Mãi tới khuya, khi buổi hòa nhạc tan đã lâu, nhà nghệ sĩ mới mệt mỏi bước vào khách sạn nhỏ của địa phương. Anh quệt quệt gót giầy vào cái cá sắt đóng ở bậc lên xuống cho sạch bùn, rồi bước vào nhà. Trận mưa đêm làm phố xá trong thị trấn lầy bùn.

Trong căn phòng người ta dẫn anh đến, có một người mặc nguyên quần áo đang nằm trên một trong hai chiếc giường, mắt nhìn lên trần. Nhà nghệ sĩ chào anh ta. Người đó chậm rãi đưa cặp mắt mơ màng nhìn người khách mới đến, khẽ đáp:

− Chào anh… Mưa đấy à?

Nhà nghệ sĩ bật cười:

− Thế anh không nghe thấy tiếng mưa sao, hả anh chàng lẩn thẩn?

Rồi anh chỉ vào cái cửa sổ có rèm che, đằng sau tiếng mưa vẫn rơi đều đều không ngớt. Sau khi ngắm kỹ người bạn cùng phòng, nhà nghệ sĩ phá lên cười.

− Xin chúc mừng anh - anh vui vẻ nói - chắc anh cũng định để râu, nơi mới mò đến cái xó này phải không? Tôi đoán đúng chưa nào? Nói anh tha lỗi, nhưng ở đây, ở cái thị trấn này, chuyện đó hình như làm mọi người ngạc nhiên lắm thì phải. Người ta hỏi tôi phải đến một trăm lần…

Người khách cùng phòng đang nằm hếch cằm lên phía trên cũng có một bộ râu quai nón bù xù. Hai cánh tay vắt chéo đặt phía trên đầu của anh ta dài và khẳng khiu, đầu khuỷu tay rất nhọn. Nghe nhà nghệ sĩ hỏi, anh ta không nói gì, chỉ uể oải nhắm mắt, khẽ nở một nụ cười hiền lành.

− Anh có biết không, từ sáng đến giờ tôi chưa ăn uống gì cả - nhà nghệ sĩ bắt đầu than thở - Bước xuống ô tô là đi thẳng lên sân khấu ngay. Biểu diễn xong họ cũng chẳng cho ăn uống gì cả, đồ quỷ! Một ông cán bộ địa phương còn hỏi mỉa: "Thế nào, doanh thu khá chứ?". Tóm lại là tôi thấy ngán, ngán lắm rồi, anh bạn ạ! Từ Moscow lặn lội tới đây, tôi cảm thấy bơ vơ và khổ quá, và nói như Gogol, có một cái gì cô đơn trong dạ dày. Rồi lại còn mưa rả rích như thế này nữa chứ!

Nhà nghệ sĩ cởi chiếc áo ngoài ướt sũng nước mưa ra, ghếch chân lên cái bồn rửa mặt, rồi bắt đầu rửa chân. Đó là một người có đôi mắt sáng, tóc xoăn, hai bên thái dương đốm bạc, trông hãy còn trẻ, khỏe. Trong khi rửa chân, anh không nhìn vào chân, mà đưa mắt quan sát xung quanh, mặt nhăn nhó có vẻ đau khổ.

− Đêm tối… Mưa rơi. Không ai tiễn về khách sạn… Giầy thì ướt, bụng thì đói - anh cứ lẩm bẩm trong miệng - Thật là tồi tệ, tồi tệ, tôi cảm thấy ớn kinh khủng…

− Đừng nên… than vãn - người bạn cùng phòng bỗng lên tiếng nói khẽ, mũi cứ sụt sịt như người bị cảm lạnh. - Khi nào anh không còn sống trên cõi đời này nữa, anh sẽ thôi không cảm thấy gì hết - Nói đoạn anh ta vừa nhìn lưng nhà nghệ sĩ, vừa ngọ nguậy đầu như muốn ấn cái gáy cho lún sâu vào gối.

− Anh bảo gì cơ?… Cám ơn anh đã an ủi nhé - Nhà nghệ sĩ có vẻ hơi bực.

Lúc này anh đã rửa chân xong, đang đứng cạnh bồn rửa mặt, người mặc độc chiếc quần lót, chân giẫm giẫm lên tờ báo trải dưới đất.

− Tôi hy vọng - anh nói - anh cũng sẽ không cảm thấy gì hết… tất nhiên là cũng trong trường hợp như thế!

Và trước khi giơ tay với công tắc để tắt đèn, anh ngoái đầu ra sau nhìn ông bạn cùng phòng đang mặc cả quần dài lẫn sơ mi nằm trên giường.

− Tôi tắt đèn đây, vì đã một giờ đêm rồi - nhà nghệ sĩ càu nhàu - Anh không phản đối gì chứ?

Người kia không nói gì, chỉ mỉm cười một cách khó hiểu. Và đèn tắt. Nhà nghệ sĩ nhón chân đi về phía chiếc giường đã trải sẵn chăn đệm.

− Cái gì cũng làm anh khó chịu cả - giọng nói trong bóng tối lại vang lên - Từ thị trấn, trận mưa, đến khách sạn. Anh bực dọc, tức tối. Nhưng tôi xin nói với anh rằng, bực tức như thế là hoàn toàn vô lý. Hẳn anh còn nhớ có một nhân vật của Dostoevsky đã từng thèm khát được sống như thế nào, dù phải sống trên một khoảng không gian bé tí xíu, treo vào vách đá bằng một sợi dây xích cũng được, miễn sao là được sống.

− Tôi thấy anh có vẻ là người cũng chịu đọc đấy - cái giọng càu nhàu của nhà nghệ sĩ hơi đượm chút mỉa mai - Thế anh là ai? Ở đâu đến vậy? Hay ta làm quen với nhau chăng?

− Tôi là bác sĩ - có tiếng trả lời - Tôi từ Nam Sakhalin tới. Tôi nghiên cứu liệu pháp vi lượng đồng căn… Nhưng bây giờ không phải lúc nói chuyện đó. Anh là người thủ đô, vậy anh hãy nghe tôi nói đây! Tôi trước đây cũng luôn luôn ao ước được sống ở thủ đô. Nhưng sáng hôm nay tôi lang thang dạo chơi và thế quái nào đi tít mãi ra vùng ngoại ô. Không, không phải về phía biển, mà theo hướng ngược lại, về phía núi. Trên bờ con sông nhỏ chảy qua đó có một ngôi nhà bằng gạch đỏ dành cho những người già. Tôi đi bách bộ một lúc cạnh ngôi nhà đó và trò chuyện với một bà lão. Thôi thì bà ta luôn mồm than vãn, than vãn về cô con gái của bà ta. Chắc anh cũng biết, các ông bà già lúc nào cũng có chuyện để than vãn cả… Sau đó tôi nhìn thấy đằng sau khu đất trũng có một cái chòi nhỏ quét vôi trắng, kiểu như một cái nhà hóng mát - bóng người vô hình trong bóng tối kể, giọng nói rì rầm nho nhỏ của anh ta hơi khàn khàn, vừa kể thỉnh thoảng anh ta lại khịt khịt mũi - có vẻ như bối rối và lưỡng lự - Ở gần chỗ cái chòi ấy có hai con ngựa đang đứng gặm cỏ trên đám cỏ xanh - anh ta kể tiếp, rồi dừng lại, như thể phân vân không biết có nên kể nữa hay thôi. Bỗng giọng nói của anh ta có vẻ rất xúc động trầm hẳn đi - Đó là ngôi nhà cuối cùng, sau đó là bắt đầu đến rừng. Không hiểu sao bỗng dưng tôi thấy thèm đến gần cái chòi đó để xem nó là cái chòi gì, vậy là tôi cứ xuyên thẳng qua khu đất trũng. Anh đã bao giờ nhìn thấy thứ cây kislitza của vùng Sakhalin chúng tôi chưa?

− Kislitza à? - nhà nghệ sĩ cố nén một tiếng ngáp, thờ ơ hỏi lại.

− Phải, thứ cây ấy ở vùng chúng tôi to lắm. Tôi bị rơi vào một rừng cây kislitza - cao có lẽ phải đến ba mét. Lại còn thứ tầm ma sần sùi nữa chứ. Thế là tôi bị rát hết cả người. Tóm lại là tôi bị lạc trong cái đám cây rậm rịt ấy, không sao tìm được lối ra chỗ cái chòi, mà cuối cùng lại rơi ngay vào một gò cây xanh. Tôi cứ đứng trên gò và quan sát: cái chòi cố nhiên là ở xa tít một nơi. Bỗng nhiên lúc đó, anh có nghe không đấy? Tôi thoáng nảy ra một ý nghĩ. Tôi nghĩ rằng cái gò mà tôi đang đứng ấy, chính là trung tâm của thế giới. Chính cái trung tâm mà chúng ta ai cũng chỉ hiểu biết rất mơ hồ, nhưng ai cũng bị nó thôi thúc ám ảnh. Hay nói cách khác, là nhiều khi chúng ta có cảm giác, hay đúng hơn là ước mơ rằng ở một nơi nào đó có một chỗ tập trung tất cả những gì là đẹp đẽ, ưu tú, chân chính nhất - và chúng ta khao khát muốn đến đó cho bằng được. Chính vì thế mới nảy sinh ra cái tư tưởng thôi thúc, lôi kéo ta đến các thủ đô, và vì thế mà ở một giai đoạn nào đó của tuổi trẻ, chúng ta cứ lồng lên muốn bứt ra khỏi những nơi thân thuộc của mình… Xin lỗi, anh có muốn nghe nữa không? Hay thôi nhé? Xin lỗi…

− Không, tôi vẫn đang nghe đây - một giọng nói hờ hững vang lên trong bóng tối, tựa như chính bóng đêm đang bị chìm vào tiếng mưa rơi ngoài cửa sổ lên tiếng đáp lại cái giọng đều đều buồn ngủ của người kể chuyện - Tôi đang nghe và cố nắm bắt được tư tưởng của anh.

− Thì nó có gì phức tạp đâu. Trên đời này không có nơi nào là đặc biệt cả. Hay nói đúng hơn, bất cứ một chỗ nào, dù là rất nhỏ bé, cũng có thể là nơi tập trung tất cả những gì chính yếu nhất. Ví như cái gò cây ngưu bàng kia, hay một nơi nào đó tương tự như thế. Đó chính là nơi mà một lần nào đó anh đã khám phá ra được điều gì to lớn…

− Thế anh đã khám phá ra được điều gì to lớn trong những cây ngưu bàng ấy?

− Không, đừng nên hỏi như vậy. Hãy nghe tôi nói nốt… Trong đời ta có những giây phút mà lời nói - không phải đơn thuần là những lời nói chứa đựng bên trong một ý nghĩ nào đó, mà dường như chính bản thân ý nghĩ, đi đến và đứng ngay trước mặt ta, như một sinh vật, và khi đó lời nói chẳng còn giá trị gì nhiều lắm. Mà thôi… Tôi biết nói những chuyện như vậy thật là lẩn thẩn, mà tôi với anh lại chưa biết nhau, và hơn nữa, lại sắp phải chia tay nhau để không bao giờ gặp lại nữa, có lẽ thế… Nhưng tôi chẳng còn lúc nào mà để ý tới những cái gọi là quy tắc lịch sự với không lịch sự cả. Cái chính yếu, cái chính yếu mới là cái quan trọng nhất! Và nó nằm trong điều mà tôi mới phát hiện ra: đó là cuộc sống hóa ra quý hơn ta vẫn tưởng gấp trăm, gấp nghìn lần! Tôi xin đơn cử một ví dụ: chẳng hạn khi những con họa mi kêu ríu rít lúc bình minh, thì đó không đơn thuần là tiếng ríu rít, mà là điều kỳ diệu! Hoặc như khi nhìn thấy con quạ vỗ vỗ cánh, lẽ ra chúng ta phải khóc lên vì sung sướng mới phải…

− Phải, phải… câu chuyện sau mười hai giờ đêm của chúng ta hôm nay… trong cái khách sạn tồi tệ này… Phải! Anh nói đúng - nhà nghệ sĩ bỗng đổi giọng nghe ngọt xớt - Nói chung câu chuyện của anh hôm nay đúng là khác thường. Nhưng tôi là một nghệ sĩ, nên có nhiều chuyện khác thường tôi cũng hiểu được. Vậy thì anh bạn thân mến ơi, anh hãy nói thật cho tôi biết, anh đang gặp chuyện gì vậy? Vì tôi đoán chắc anh đang phải chuyện gì. Và liệu tôi có thể giúp anh được không?

− Cám ơn! Phải, đúng là tôi đang gặp một chuyện thật. Nhưng anh không giúp gì được đâu. Vả lại, vấn đề không phải ở chỗ đó. Ác một cái là tôi không thể nào diễn tả được dù chỉ một phần nghìn cái điều mà hiện giờ tôi đã hiểu ra. Vả lại kể với anh làm gì? Vì ngày mai anh đã đi rồi… Những buổi hòa nhạc, những bó hoa. Tóm lại là xin lỗi anh, chúc anh ngủ ngon!

− Thôi được, sáng mai ta nói nốt vậy - nhà nghệ sĩ đang ngái ngủ, tán thành ngay - Ôi dào nói đến chuyện hoa, hôm nay người ta tặng tôi phải đến gần mười ki lô hoa, thứ hoa ở địa phương này ấy mà, gọi là gì nhỉ?… hình như là hoa saranka thì phải. Trên đường về đây, lúc qua cầu tôi quăng hết xuống sông rồi!

"Thôi, sáng mai" - anh nói, nhưng sáng ra, dậy muộn nhà nghệ sĩ không thấy ông bạn nói chuyện hồi đêm với mình đâu nữa. Cái giường anh ta nằm chăn gối vẫn ngổn ngang, nhưng người không còn, chiếc cửa sổ mở rộng trên đầu giường sáng rõ một màu xanh da trời và xanh lá cây. Một ngày nắng đẹp đang hiện lên bên ngoài, có cảm giác như không có trận mưa đêm qua. Nhà nghệ sĩ duỗi thẳng chân, giơ cao chúng lên trần nhà chín lần cho giãn cơ bụng, rồi nhảy phắt xuống đất. Đoạn anh thò khuôn mặt vui vẻ đầy râu qua cửa, gọi to xin mượn bàn là. Khi người ta mang đến cho anh chiếc bàn là điện bóng nhoáng, anh tự tay là quần lấy, rồi sỏ vào người, lên đường tiếp tục cuộc hành trình. Và chỉ lát sau cái dấu vết mờ nhạt của cuộc nói chuyện hồi đêm, cũng như cái hình dáng lờ mờ không rõ nét của người kể chuyện kỳ dị đã tan biến khỏi trí nhớ anh.

Trong khi đó, con người kỳ dị kia đã đang lang thang ở một nơi rất xa bên bờ biển, trên một doi cát dài, và cái bóng đen rõ nét của anh đang lặng lẽ bò theo anh trên cát.

Anh rời khỏi khách sạn từ lúc còn mờ sáng, vì đêm hôm đó thế là anh không ngủ được. Anh thức dậy từ lúc tinh mơ, đánh thức cô trực nhật đang ngủ trên chiếc đi văng ngắn dậy, trả tiền buồng, rồi bước ra bầu không khí dày đặc và ẩm ướt của buổi sáng Sakhalin.

Những đám mây đen đang vun vút lao đi trên bầu trời, và khi anh rời khách sạn, lê bước qua khắp cái thị trấn không người lúc sáng sớm, thì bình minh đã bắc xong một chiếc cầu không khí nối đêm và ngày. Một dải chân trời màu hồng đã hiện lên như một bức tường ánh sáng đằng sau những ngôi nhà đứng im lìm. Cả thị trấn đã hiện rõ trong ánh sáng lúc rạng đông, nhưng lại không có một bóng râm nào, nên trông có vẻ kỳ lạ. Những ngôi nhà mái lợp giấy dầu, ván thanh và ngói xi măng, hình như đang tỏa ra từ bên trong một thứ ánh sáng dịu vào cái giờ sớm tinh mơ ấy.

Lúc đi qua khu nhà gỗ dài của bệnh viện, anh bước chậm lại - người anh như thấp đi hẳn một cái đầu và trẻ ra gấp đôi. Anh nhớ lại cách đây nhiều năm, một hôm anh cũng khua vang gót giày trên vỉa hè gỗ như thế, lòng tràn ngập một niềm vui xao xuyến và mệt mỏi sau buổi hò hẹn đầu tiên kéo dài thâu đêm tới sáng. Buổi hò hẹn hôm ấy diễn ra trong một vựa cỏ khô, vì thế những cọng cỏ màu xanh nhạt còn dính cả trên chiếc áo sơ mi trắng nhầu nát của anh… Và, khi đi ngang qua khu nhà của bệnh viện, chàng trai trẻ ấy nhìn thấy một khung cửa sổ mở rộng, bên trong khung cửa, tựa như trong một khung ảnh cao, là hình dáng một cô gái mặc áo blu trắng, đang đứng cúi người, tay tì vào bậu cửa. Đó là cô y tá Sveta, hoa khôi số một của thị trấn. Cô đã nhìn anh bằng đôi mắt xanh trong của buổi sớm, đôi mắt có thể thấu hiểu tất cả.

… Cũng chính hôm đó anh đã gặp ở gần khu chợ vắng vẻ anh chàng Rob Samsonov đang thất thểu bước qua đường, mặt mày ủ rũ như đang buồn ngủ. Đó là một anh chàng đã nhiều tuổi nhưng vẫn độc thân, một tay chơi đàn bayan cự phách và một ông vua nhảy tango đã hết thời. Những năm đó Samsonov thỉnh thoảng vẫn còn thấy xuất hiện ở câu lạc bộ, nơi đám thanh niên đang tập nhảy những điệu mới mạnh mẽ hơn, anh đến đó đứng trơ trọi một lúc lâu bên chân tường, cô độc và quái dị như một con khủng long cuối cùng của trái đất. Mặc chiếc quần ống loe dài quét đất với chiếc áo lót lính thủy kẻ sọc lộ sau chiếc áo sơ mi để phanh ngực, nom anh ta đã trở thành lố lăng buồn cười, nhưng bản thân anh ta lại không hiểu nổi và chấp nhận điều đó. Và khi âm thanh của điệu blues chậm vang lên từ những cái loa đặt giấu hai bên tường, lấp sau những chiếc màn đỏ, thì Rob Samsonov, không biết từ góc nào chui ra, dắt theo một cô bạn gái hồi trẻ của anh ta, giờ đã già và béo mập. Anh ta áp sát bộ mặt đau khổ của mình vào má người bạn gái, rồi lắc lư người, chân miết những bước rộng, đưa cô ta đi ngang dọc khắp gian phòng, lách qua đám người đang nhảy. Nhà hiệp sĩ già của điệu tango và Boston waltz không thèm để ý đến mọi người xung quanh, vẻ mặt mơ màng đau khổ, cứ đi những bước lắt léo phức tạp, một tay giơ thẳng như mũi tên để quay quay bàn tay ngoan ngoãn của người bạn nhảy… Vào những tối khác có thể gặp anh ta trong quán rượu duy nhất của thị trấn, nơi anh ta thường đứng trên cái bục thấp, nhắm tịt mắt, cất cái giọng cổ họng nghe não ruột lên hát bài "Cheremshyna" nổi tiếng một thời, anh ta hát không phải vì phần thưởng hay tiếng tăm, mà để than khóc cho nỗi buồn của mình. Người ta thông cảm với anh ta và mời anh ta lúc đến bàn này, lúc đến bàn khác, nhưng không bao giờ anh ta ngồi ngay, mà bao giờ cũng đứng cạnh bàn, bắt mọi người phải khẩn khoản van nài một lúc đã…

Nhưng lúc này, đường phố buổi sáng sớm hãy còn vắng ngắt, hè phố không có người, và con người đang đi trên đó không còn là cậu bé mười sáu tuổi sau buổi hò hẹn ngày nào nữa, mà là một người tuổi đã xấp xỉ bằng tuổi của Robert Samsonov nổi tiếng vào thời kỳ tàn lụi của mình. Con người này không còn quá khứ nữa, cái quá khứ vốn là vô giá đối với ký ức, vì quá khứ chỉ có ý nghĩa đối với người nào mà cuộc sống còn có tương lai. Nhưng anh đã biết trước giới hạn tương lai của mình. Người nào không biết đến cái giới hạn ấy, người đó thực tế có cả một tương lai vô tận ở phía trước - anh ta sẽ có vô vàn mặt trời và mặt trăng của quá khứ, có cả một kho tàng truyện thần thoại cổ xưa, có được lòng can đảm của những anh hùng thời đó, và có được toàn bộ lịch sử nhân loại, như lịch sử của chính mình. Nhưng nếu cuộc đời phía trước chỉ còn lại vẻn vẹn một tháng, thì cái cuộc đời đã trôi qua phía sau cũng chẳng nhiều nhặn gì hơn. Đúng một tháng trước đây lần đầu tiên người ta xác định được bệnh của anh, căn bệnh mà trên Trái đất chưa có ai chữa được. Sau đó không còn cái gì khác ngoài bệnh tật - và bây giờ là cái ngày hôm nay.

Trong khi nhằm hướng biển và tiến gần đến cái vòm ánh sáng rực rỡ trên mặt biển, anh đi qua các dãy nhà gỗ, qua các mảnh vườn bé xíu trồng khoai tây, hành và củ cải, và qua câu lạc bộ "Chào mừng" mà ở thị trấn người ta thường gọi là "nhà kho", vì hình dáng của nó giống nhà kho hơn.

Anh theo con đường dốc đứng cuối cùng đi lên - và qua khe hở của hai hàng rào kề nhau, nhìn thấy cái cơ thể hùng vĩ màu xanh - xám - tối của biển buổi sáng. Anh dừng lại cạnh bức tường gỗ vắng vẻ của căn nhà yên tĩnh và ngoái nhìn lại phía sau một lần cuối. Thành phố cùng những người dân mà cách đây nhiều năm anh từng quen biết, cô y tá Sveta, cùng tất cả những đường phố quen thuộc, tất cả mọi ngôi nhà, cùng những ống khói cao của các gian nồi hơi đang nhả khói - tất cả đều ở lại phía sau, chỉ có mình anh là đi về phía biển.

Sau đó anh rẽ sang bên trái, men theo nền đường sắt dẫn đến mỏ bên cạnh, cái nền đã được dọn sạch các đống tuyết và đụn cát. Dọc hai bên đường sắt là dãy nhà cuối cùng của thị trấn, càng đi xa về phía những cồn cát trắng nhà cửa càng thưa dần đi. Và những ngôi nhà sát ngoài cùng là những ngôi nhà rất bé và mỏng mảnh, cứ như những cái hộp làm bằng thứ gỗ mỏng và khô. Có một ngôi nhà chỉ có độc một cửa sổ bé tí. Màu của những ngôi nhà chuồng chim này là cái màu bạc mờ, xám một cách kỳ lạ, nhưng lại rất ăn nhập với màu cát sáng và gam màu hài hòa của bức tranh biển Sakhalin, đó là màu của gỗ bị dầm mưa dãi nắng lâu ngày, bị sương mù ẩm ướt và gió biển mặn nhiều năm phủ táp, và bị những lớp cát bay lượn trong không trung kiên trì mài nhẵn. Xung quanh những mảnh vườn nhỏ cạnh nhà đều có cắm cọc hoặc những thanh ván thùng, phía ngoài trùm những mảnh lưới đánh cá cũ - có thửa vườn còn được phủ kín bằng cả một tấm lưới đánh cá rách. Con người lạ đi qua những ngôi nhà đó, chăm chú quan sát một lần nữa tất cả những gì mà bấy giờ anh mới nhận ra là mình vẫn hằng yêu mến, không bao giờ quên được. Nhưng cái chính yếu, cái chính yếu và hùng vĩ nhất ở đây - cái bao la nhất sau bầu trời ở đây - chính là biển. Biển màu xám chì và phản chiếu màu xanh của cây cỏ nơi chân trời ấy, dường như mới vừa thức giấc, nó còn đang há ngoác cái miệng có nhiều con sóng đang nối tiếp nhau chạy vào bờ, mà ngáp. Sóng biển đang gầm thét như một đàn gấu hoảng hốt, dưới ánh sáng chan hòa buổi sớm, cát ở sát mép biển có màu sâm sẫm như đầu mẩu bánh mỳ. Trên các gợn sóng rộng và đều, nơi phát sinh ra những con sóng bờm sờm ven bờ - trên những dải sóng nhẵn đang chạy lăn tăn ấy ánh lên thứ ánh bạc và đồng của bầu trời u ám lúc rạng đông.

Còn trên khắp nền sáng của bầu trời, cái bầu trời bao la và không sao nhìn hết bề cao, bề rộng của nó, có nhiều đường vân như những vân đá cẩm thạch và đá xám. Người đó vừa đi vừa ngẩng mặt lên nhìn cái bầu trời vĩ đại ấy, nở nụ cười bẽn lẽn và trong lòng thấy rạo rực niềm khao khát cầu nguyện.

Trên đường đi người đó gặp một người đánh cá đang đứng ở ven biển, nước gập đến đầu gối, trước mặt anh sóng bạc đầu đang réo ầm. Người đánh cá thoăn thoắt cuộn ống chỉ, cái đầu đang chếch lên của chiếc cầu cân bằng tre bỗng cong xuống, phía xa, sau con sóng lớn, một chú cá mình lấp lánh ánh bạc đang giãy giụa trên đầu ngọn sóng. Con người bệnh tật đi khỏi chỗ người đánh cá và nghĩ rằng lúc này người đánh cá ấy là sinh vật hạnh phúc nhất trên đời - và cuộc gặp gỡ với hạnh phúc của người khác không làm anh thấy đau đớn. Có một điều họ thể cắt nghĩa nổi bằng từ ngữ, là nỗi bất hạnh của riêng anh, khi gặp niềm hạnh phúc của người đánh cá kia, gặp cái vẻ đẹp mới khám phá ra của những ngôi nhà nghèo nàn ven biển, khi tiếp xúc với không khí tưng bừng của buổi sáng đang thức dậy trên biển. - vào những khoảnh khắc ấy cái bất hạnh của anh bỗng hóa thành một niềm vui bao la khôn tả. Anh lẳng lặng đi qua người đánh cá, nhưng đi xa rồi vẫn còn hai lần ngoái đầu nhìn lại anh ta.

Anh đi khỏi ngôi làng ven biển đã khá xa - cuối cùng cái nơi anh lựa chọn từ lâu đã hiện ra trước mắt. Ở bên cánh trái của cái vịnh hình bán nguyệt có một doi cát dài nhô ra biển. Trên doi cát có hai túp nhà nhỏ. Giữa hai túp nhà có một cái cây đứng trơ trọi. Mặt nước phẳng lặng bao bọc doi cát từ ba phía. Những con sóng bạc đầu ngầu bọt đang gầm thét và réo ầm ầm mãi đằng xa.

Chỗ đó gọi là vịnh Camaron. Đối diện với vịnh, ở ngoài biển, phía trên đường ranh giới xa tít nhưng rõ nét của nó, thỉnh thoảng lại có thể nhìn thấy hòn đảo hiện lên như một khối màu xanh giữa bầu trời trong như ngọc đang bồng bềnh trên mặt nước. Đảo mà nhìn thấy rõ là điềm báo hiệu trời xấu, mặc dầu bao giờ nó cũng chỉ hiện rõ vào ngày trời sáng, dưới bầu trời trong trẻo bị lật ngược, và biển trải ra êm đềm thẳng tắp suốt đường chân trời. Còn khi nào ngoài khơi có dông bão, thì biển bị bao phủ bởi những hàm răng bọt trắng nhọn, và những con sóng lớn lại cuồn cuộn đổ vào mũi đất hẹp, như muốn xóa sạch nó đi, nhưng chưa có ngọn sóng nào tràn tới được doi cát Camaron. Ngày xưa ở đây từng có một xóm chài, nhưng những người dân chài đã bỏ làng đi từ lâu, và cả ngôi làng chỉ còn lại vẻn vẹn hai túp lều có mái, còn tất cả những túp khác đã đổ sụp. Hai túp nhà này đứng sát ngay nước, sau cái rìa cát và dải đất mọc đầy cỏ cứng và sắc, tựa như sẵn sàng đợi biển giáng cho một đòn cuối cùng. Và rất có thể, một ngày nào đó, một con sóng lớn sẽ ập đến, tràn qua doi cát, cuốn đi nốt mấy túp nhà, nhưng con người hiện đang sống trong ngôi làng bỏ hoang trên mỏm Camaron đâu cần để ý đến chuyện đó.

Camaron giống như một con dao cũ mẻ nằm quay cái mũi nhọn về phía hòn đảo mờ ảo đằng xa. Nơi đây lúc nào cũng vắng người, vì thế thời gian ở đây hình như không tiến hành sự vận động phức tạp và liên tục của nó. Còn sự vận động của biển thành những con triều lên, triều xuống, thành những đợt sóng dài vô tận cuốn vào bờ, thì dường như không đẻ ra phút và giờ - cái tài sản thuần túy của con người, và có cảm tưởng như chỉ có mỏm cát và hai túp nhà đứng trên đó là khẽ bồng bềnh trôi, tựa như một con tàu đang chậm chạp tiến về phía đảo xa.

Nơi đây đã xảy ra nhiều biến cố. Cát từ trên sườn của đụn cát cao đổ ập xuống khi có con chó chạy qua, những con hải âu ngã rơi ngực xuống nước, một người lạ đến bãi tắm sạch và nằm ép người xuống lớp cát mịn. Cái bầu trời cao tính khí thất thường hết bày ra, thu đi, rồi lại bày ra bức tranh của nó. Nhưng các biến cố nẩy sinh, do sự vận động của các bộ phận sống và chết của thế giới, thì cứ diễn ra và lặng lẽ biến đi theo thời gian, không để lại dư âm lâu trong bầu không khí ven biển - chỉ có những con sóng vỗ bờ là lúc nào cũng rì rào và những con hải âu gặp gió lúc nào cũng kêu líu ríu không bao giờ ngớt.

Thời gian đã trôi qua là thời gian không bao giờ nắm bắt được, nó không có một thực thể rõ ràng, và trong cả cái khối quá khứ khổng lồ không thể nào rút ra dù chỉ một phần tử rất nhỏ bé của nó, cái tinh thể bé nhỏ trong nháy mắt tan biến đi như một hạt tuyết xốp rơi vào lòng bàn tay ấm. Một số người hình dung thời gian đã qua như một sợi chỉ dài, số khác lại cho nó là một cuộn mây tròn lăn đi theo gió. Nhưng trong cả hai trường hợp, ký ức của con người chỉ có thể chạm vào một bộ phận nào đó của thời gian đã mất.

Và mặc cho đó là khoảnh khắc của đêm sâu, mặc cho đại dương vô hình cứ gầm thét bên cạnh, và giữa bầu trời đêm sâu thắm màu đá xám, một ngôi sao bỗng tách ra khỏi đàn sao, bốc cháy rồi rơi xuống đất - ngôi sao băng của nỗi buồn. Trong lúc rơi nó bị vỡ ra làm ba mảnh - ba vệt lửa của ba số phận khác nhau.

 NGƯỜI BƠI RA BIỂN

Bây giờ đang là cuối tháng bảy, quãng thời gian đẹp nhất ở Sakhalin, quả mặt trời chín mọng đang tiết ra thứ mật màu vàng và không còn sức để nung nóng hơn được nữa. Đám người tắm biển hạnh phúc, chiếm hết cả khu bãi tắm thoai thoải trên cánh bên phải của bãi cát phẳng hình vòng cung - đang nô đùa ầm ĩ trên cát. Bờ biển rực rỡ bởi các bộ quần tắm đủ màu, những cái bóng đen chạy theo chân những người đang chạy, và nằm bên cạnh những người đang nằm. Tiếng ầm ì vốn có từ bao đời nay của biển bị vỡ nhỏ ra và hòa lẫn với đủ mọi thứ giọng lanh lảnh của con người. Những thân người màu da cam sáng lên trước màu xanh lục sẫm của biển, chúng đuổi nhau, chơi bóng, nằm trên cát, hoặc ngồi ôm gối, chơi ném cát vào nhau, bế trên tay phụ nữ và trẻ con, giơ cao những chai nước trên khuôn mặt đang ngửa ra, ngồi túm tụm từng nhóm chơi bài. Chúng đeo vào hoặc bỏ những chiếc kính râm ra, giũ trước gió những cái chăn rồi trải chúng xuống cát, đứng im một chỗ nhìn ra biển, nhìn lên trời, nhìn ra hòn đảo xanh ngoài xa, nhìn lên những ngọn núi xanh gần bờ biển, nhảy lên trước những con sóng đang chạy vào bờ và bơi trong làn nước mát.

Tất cả đám dân chúng khỏe mạnh và rỗi việc của thị trấn đều đổ ra cái chỗ nô đùa thích thú ấy trên bờ biển. Từ cái hầm mỏ ẩm thấp bước ra, người thợ tầng lò làm ca sáng vội vã rảo bước về nhà, khua ủng cồm cộp trên những thanh gỗ lát vỉa hè, dòng mồ hôi than chảy từ trong mũ sắt xuống mặt anh ta, - và chỉ một hai giờ sau anh ta đã ngụp lặn chán chê trong làn nước mặt mát mẻ và sạch sẽ, chân tay vùng vẫy để bơi, và phía dưới anh ta, trên đáy cát trắng lóa ánh mặt trời, cái bóng đen của anh ta cũng vùng vẫy theo như một con cua lớn. Một nàng tiên cá bơi ngang qua, những hạt bong bóng nước cứ sủi lên khắp xung quanh người trông như những hạt ngọc, cô ta vừa bơi vừa lấy tay khỏa trên mặt nước, và cứ mỗi cái khỏa lại ngoảnh bộ mặt tươi cười nhìn theo tay - nhưng đó không phải là nàng tiên cá bất tử, mà là cô thợ máy khâu Raya, buổi sáng hãy còn ngồi bên chiếc máy kêu ầm ầm, hất mớ tóc quăn xòa xuống trán sang một bên, để chạy một đường chỉ cho đều.

Cửa hàng thương nghiệp thành phố vừa bán ra một loạt bộ quần áo tắm màu đỏ, nên bây giờ khắp bãi tắm chỗ nào cũng đỏ rực những bộ quần áo ấy, chúng bốc lửa trên người các cô gái, hệt như những cánh hoa thuốc phiện trên đồng cỏ sặc sỡ. Bỗng một cánh hoa tách ra khỏi mặt đất bay về phía biển, và như một cái đài phun nước, sau khi phun ra một dòng tiếng cười lanh lảnh, cô gái nhảy vào con sóng đang chạy vào bờ. Sau đó, từ dưới nước lên, cô gái tắm biển không còn rực rỡ như trước nữa, cái màu đỏ thắm trên người cô đã bị tắt đi trong biển, đã biến thành màu san hô và dọc đôi vai tròn của cô có những dòng nước lấp lánh chảy, mớ tóc cứ nhảy tung tăng trên cái lưng để trần của cô.

Phía trên một đám những cái đầu đang ngẩng, một quả bóng màu sẫm bay lên, lơ lửng trong không trung giây lát, rồi từ từ rơi xuống, một cầu thủ bóng chuyền thành thạo, da rám nắng, đưa bàn tay rất dẻo đập vào nó, và quả bóng bay vút trong không khí, rít lên như viên đạn đại bác, đập bốp vào một người nào đó, rơi xuống cát nghe bịch một cái, rồi lăn đi trong cái bóng đen tròn của nó. Một nàng tiên cá có đôi vai đỏ ửng bong hết da chạy theo cúi xuống nhặt, mớ tóc xoăn dài màu da đồng rủ xuống cát, một mùi âm ấm của quả bóng da khẽ phả vào mặt cô. Tất cả các cầu thủ đứng đợi cô nhặt bóng lên, quay trở về giao bóng - rồi người nào người nấy hơi khom người, chăm chú theo dõi, khi cô khẽ tung quả bóng lên, rồi ngửa lòng bàn tay hồng hào ra đón nó.

Cô Tonya Ohara, một cô gái lai Nhật, cô mậu dịch viên ở cửa hàng thực phẩm thị trấn ai cũng biết, đang ngồi cạnh một khóm tường vi xanh, cả khóm chỉ còn lại hai bông hoa màu tím nhạt, hai bông hoa đang bắt đầu trụi lá. Hai tay ôm lấy cặp đầu gối tròn trĩnh, đầu đội mũ vải mềm màu trắng hơi cúi xuống, Tonya nhìn chàng trai tóc xoăn đang nằm duỗi thẳng người bên chân cô như một con thú khỏe mạnh "Muốn chứ?" - Tonya đe anh chàng rồi đưa bàn tay nhỏ nhắn bốc một nắm cát ném vào mớ tóc quăn của anh ta. Anh này nhỏm ngay dậy, nhắm mắt lắc lắc đầu, toét miệng ra cười. Tiếng cười ròn tan của Tonya Ohara vang đi rất xa, khiến mọi người xung quanh phải ngoảnh lại nhìn cô.

Một chú bướm đang bay lượn trên mặt sóng ngay bên mép bờ cát. Con sóng chồm lên, đỉnh sóng lấp lánh. Những tảng đá nóng hàng nghìn năm vẫn ngồi im trên cát, trong những cái hang ẩm ướt. Con bướm trắng bị gió mang từ những sườn đồi nở hoa về đây cứ chập chờn bay lượn. Sóng cuộn tròn lại - và trong giây lát nó bỗng có cả cái độ bóng và độ cứng của loại đá quý. Sóng rơi xuống - và trong tiếng réo ào ào của nước, một dải đăng ten bọt trắng như tuyết bỗng hiện lên. Nhưng chú bướm vẫn bay lượn trên bờ đại dương. Phía xa ngoài đại dương, thấp thoáng bóng một chiếc tàu thủy nhỏ, trông như cái cọng rơm bập bềnh giữa mặt biển xanh trong tinh khiết. Trong đám người đang chơi đùa trên bãi cát có một người nhìn chiếc tàu và nghĩ rằng: những con tàu thần thoại đang đi ra biển, nó đang bơi hay đứng im một chỗ? Và chú bướm vẫn không ngừng bay lượn trên sóng trông như một đứa bé sáng sủa và hạnh phúc trong bộ quần áo trẻ con.

Dọc theo bờ biển một chiếc thuyền máy đang chạy, ngồi trong thuyền là anh lính trong đội cứu hỏa của thị trấn tên là Vitka Bursoy. Nhiều cặp mắt tò mò từ từ đưa mắt nhìn theo chuyển động chậm chạp của chiếc thuyền. Tiếng động cơ nổ giòn và vang đi rất xa. Những cặp mắt đang quan sát, tất cả phải đến hàng trăm, mà có khi hàng nghìn, đều biểu lộ chung một cảm giác, một ý nghĩ… Nóng, chao ôi là nóng, giỏi thật! Những cái mí mắt khoan khoái khép lại. Vitka Bursoy chắc phải đánh được đến nửa thuyền cá, cứ nhìn cái thuyền bị lún hẳn xuống nước thế kia thì biết… Ánh mặt trời nóng rát, cát cũng nóng, và khi hít thở bầu không khi oi bức ấy, một cảm giác mệt mỏi dịu ngọt bỗng làm ngực hơi đau nhói và có lúc tưởng như tắc thở.

Một lúc sau Vitka Bursoy đã cho thuyền đến gần chỗ cửa sông, nơi lúc nào cũng có những đợt sóng cao vùng vẫy, tựa như muốn ùa vào dòng sông, con thuyền đến chỗ đó thì hếch mũi lên, rồi lại chúc xuống. Bỗng nó quay ngoắt về phía bờ. Chiếc mô tơ im bặt như bị đứt, và chiếc thuyền lặng lẽ va vào bờ sông. Vitka Bursoy quyết định lên bờ đi đến chỗ cầu đường sắt, thám thính xem Nina, vợ anh, có ngồi cạnh ở đó không, nếu cô ta ngồi cạnh và nhìn thấy chiếc thuyền thì mọi việc coi như hỏng bét, cô ta sẽ theo anh ra chợ bán cá và Vitka sẽ không sơ múi gì cả. Anh cởi áo sơ mi và quần dài cho vợ khó nhận ra, rồi cứ mặc chiếc quần đùi rộng may ở nhà men theo bờ sông đi về phía cầu. Đám người tắm biển ở cách chỗ anh khá xa, còn ở đây, cạnh cửa sông, không có ai, chỉ có một người phụ nữ nằm trơ trọi trên tấm đệm kẻ sọc, mặt ngẩng lên trời. Từ xa Bursoy đã nhìn thấy đôi kính đen, thân hình chưa rám nắng sáng lóa với cái rốn sâu, mái tóc màu hung, một cánh tay tròn lẳn gấp trên đầu và hai cái nách vàng ánh của chị ta. Anh đi ngang qua chỗ người đàn bà nằm.

Nhưng được chừng ba mươi bước anh dừng lại và đột nhiên nằm úp ngực xuống đất, anh khẽ cười và dí sát hai đầu vú xuống cát nóng. Sau đó anh quay người và lồm ngồm bò ngược lại. Người đàn bà vẫn nằm im không động đậy, mắt nhìn lên trời, bên cạnh là đống quần áo nhiều màu rực rỡ. Vitka Bursoy bò lại gần và nằm xuống ngay dưới chân chị ta. Chưa bao giờ anh lính cứu hỏa được nhìn thấy đôi bàn chân hồng thon dài với cái gan bàn chân mềm mại trăng trắng, cùng những ngón chân thanh tú như thế. Anh thở dài một tiếng rồi nhặt một cọng rơm cù vào đôi bàn chân xinh đẹp ấy.

Người phụ nữ ngồi phắt dậy, và anh có cảm tưởng đó là một phụ nữ cao lớn đang lấy đầu đội trời. Mái tóc màu hung đỏ của chị ta phất phơ giữa những đám mây nhỏ màu trắng. Hai chiếc môi chín mọng của cái miệng múp míp của chị ta mấp máy, rồi bắt đầu:

− Anh làm cái trò gì thế? Không biết ngượng à? - Và còn nhiều nữa…

Và lúc đó Vitka Bursoy mới nhìn thấy sau đôi vai tròn mập của chị ta, phía xa xa, có một con ngựa đang đứng trên đụn cát trắng. Tất cả đều bình thường, mái tóc màu hung của người đàn bà rung rinh trước gió, một con quạ đang bay lượn trên trời, biển vẫn gầm rú đều đều sau đụn cát. Duy có con ngựa đứng trên đụn cát cao là đỏ từ đầu đến chân, một màu đỏ lạ lùng chưa từng thấy, hệt như màu trái nham lê chín. Nhưng anh lính cứu hỏa ấy không có thì giờ quan sát kỹ cái hiện tượng quá kỳ lạ ấy, vì người phụ nữ vẫn tiếp tục chửi bới anh, khiến anh phải nhắm mắt bịt tai lại.

Sau đó họ im lặng. Bên kia sông, một cậu bé đang từ trên núi đi xuống, hai má chân áp sát và sườn đồi dốc đứng. Dưới chân núi có một con đường nhỏ, nhưng lúc này không có ai qua lại. Vitka nằm và đưa chân nọ gãi chân kia. Đó là một người chắc mập, nhưng rất lùn. Tên chính của anh ta là Bolshoye[1]. Vì có sự kết hợp như thế nên người Triều Tiên trong thị trấn gọi anh ta là Bursoy, có nghĩa là lớn. Thế là từ đó cái biệt hiệu ấy gắn liền với anh ta.

Bỗng từ phía chiếc cầu đường sắt, một phụ nữ to béo, vai rộng tiến đến chỗ anh ta. Đó là chị vợ Nina của anh lính cứu hỏa, chị nắm trong tay một cái cành cây cong queo.

− Cô đến đây làm gì thế? - Vitka hấp tấp đứng dậy hỏi.

− Xéo ngay đ..i..i .. đồ chó đực! - Chị hét vang cả cửa sông bằng cái giọng oang oang rồi giơ cành cây lên dọa.

− Cô đừng có mà động vào tôi, không thì đừng có trách! - Anh lính cứu hỏa vừa lùi vừa dọa.

− Già rồi mà không biết ngượng! - Xéo đi, nghe thấy chưa? - Nina hùng hổ nói - Bỏ thuyền ra đây chơi, trẻ con ở nhà thì đang đợi!

− Cô cứ liệu đấy! - anh chồng quát lên.

Rồi họ cùng đi về chỗ chiếc thuyền. Nina bước lên thuyền, còn Vitka Bursoy thì cúi xuống mở máy.

− Mọi người ai cũng sống rồi chết - anh cứ lẩm bẩm nói qua kẽ răng như sắp khóc - nhưng trước khi chết người ta còn cái mà nhớ. Còn tôi thì tôi có thể nhìn thấy điều gì tốt ở cô, hở Nina, điều gì? Không biết cái đầu cô nó nghĩ gì?

− Tôi nghĩ về cuộc sống gia đình của chúng ta - Nina đốp ngay. Rồi bỗng chị òa lên khóc. Trong suốt lúc cái nhau chị không hề nhìn người phụ nữ lạ mặt tóc hung, nhưng những lời chị nó đều ám chỉ cô ta.

− Thứ cứ đi mà nghĩ, đồ ngốc! - Vitka tức giận quát lên, anh không chịu nổi những giọt nước mắt của vợ, cho mô-tơ nổ ầm ầm, đẩy thuyền xuống nước, rồi nhoài người qua mạn thuyền, vớ lấy quần áo để trên tấm ván ngồi và ở lại trên bờ. Con thuyền không có người lái cứ nổ ròn, lao đi trên mặt sông.

Nina vỗ hai tay vào nhau, ối lên một tiếng, rồi vội vã chạy lại phía mũi thuyền có gắn máy, hấp tấp dẫm cả vào đống cá chất ở đáy thuyền.

− Nina ơi, cô cứ đi đi nhá! - anh lính cứu hỏa giơ nắm đấm lên dọa, hét với theo - Bán được cá rồi cứ nhét chặt tiền vào túi ấy! Tôi lại đi chơi đây!

Người vợ đang khóc lóc không đáp. Chị ta phải cúi gập người trên tay lái để lái thuyền, giữ cho nó đi ở giữa sông.

Đắc thắng, anh lính cứu hỏa quay trở lại chỗ cũ, nhưng người đàn bà đã không còn ở đấy nữa. Người đẹp đã đi mất rồi. Và Vitka Bursoy cảm thấy một nỗi buồn bực đau xót. Nhưng lập tức anh cảm thấy anh còn phải nhớ lại một điều gì nữa chưa được sáng tỏ hoàn toàn và rất lạ. Nhưng là cái gì? Tay giữ chiếc quần như thể sắp xỏ vào, anh lính cứu hỏa chau mày suy nghĩ.

Con ngựa đỏ! Hình ảnh ấy chợt lóe lên trong đầu anh. Nhưng nó đâu rồi?

Vitka Bursoy đưa mắt quan sát kỹ từng gò cát xung quanh, nhưng không ở đâu có con ngựa nào cả. Mà vừa nãy anh còn thấy nó cơ mà! Hình như nó đứng trên cái đụn cát thoai thoải kia - không cao nhưng cân đối, và đỏ từ đầu đến chân như cái đồ chơi bằng nhung của trẻ con vậy… Thế mà bây giờ nó cũng biến mất.

Đoạn anh nhớ lại xem trước đây anh cũng đã gặp một con ngựa đỏ ở đâu. Trên nóc tủ đứng ở nhà anh có một con ngựa bằng thạch cao mà Nina rất thích. Một hôm con gái anh lôi con ngựa ấy xuống và lấy màu đỏ tô khắp người con ngựa. Cô bé bị mẹ mắng cho một trận, nhưng cô nói với bố mẹ rằng cô muốn có một con ngựa cứu hỏa, cũng đỏ như chiếc ô tô ở cơ quan bố. Lúc đó anh đã bật cười và xoa đầu đứa con gái láu lỉnh, nhưng lúc này tự dưng anh lại thấy cáu với nó "Được… về nhà mày sẽ biết tay!" - anh thầm dọa đứa con gái không có tội tình gì, rồi mặc quần áo, đi thơ thẩn, trong lòng cảm thấy một nỗi buồn mơ hồ khó tả.

Anh cứ đi thơ thẩn như vậy một lúc thì ra đến đường sắt, rồi bước trên những thanh tà vẹt đi về phía cầu, dọc theo bờ biển. Bước trên nền đường sắt, Vitka Bursoy thấy người mệt mỏi và buồn bã - bỗng anh nhìn thấy trước mặt một người cởi trần đến thắt lưng. Đó là Eiichi, một thanh niên có vóc người khỏe mạnh cân đối, có một hàng ria mép đen nhánh - anh ta đang kéo lê áo sơ mi dưới đất. Nước da nâu của anh ta ánh lên dưới ánh mặt trời, những cái bắp thịt rất nhạy cứ nhảy nhảy dưới lớp da mỏng, khắp người anh chỗ nào cũng cuồn cuộn những bắp thịt khô và chắc như rễ cây như thế.

Anh chàng đứng doạng chân, tay phải đặt lên vai trái, như thể đang chuẩn bị vặn chéo cái phần trên của thân mình đi, hoặc làm một động tác gì khác, vì anh ta cảm thấy suốt đời đi lại quanh quẩn trên mặt đất, chỉ có sống và đi lại thì buồn quá… Eiichi cười lớn, cái miệng có hai hàm răng trắng và hàng ria mép lún phún phía trên há ngoác ra.

− Sao trông anh có vẻ buồn thế, Vitka? - anh hỏi người lính cứu hỏa - Thèm rượu hả?

− Ừ, giá có rượu thì tốt - anh lính uể oải đáp - thế cậu đi đâu đấy?

− Đi tắm, hôm nay tôi muốn thử bơi ra đảo. Anh bảo liệu tôi có bơi được đến đó không?

Eiichi trỏ tay ra xa, nơi cái chóp tam giác màu xanh của hòn đảo hơi nhô lên trên không trông rất rõ. Khắp vùng biển này không có tay bơi nào khỏe như Eiichi. Rất nhiều lần Vitka Bursoy, chủ nhân của chiếc thuyền máy rất tốt, gặp anh ta ở mãi tít ngoài khơi, và anh ta lại đưa tay qua mạn thuyền bắt tay chào hỏi anh. Mặc dù vậy Vitka Bursoy vẫn buồn bã lắc đầu bảo:

− Không, không ai bơi nổi tới đó đâu - Chết chìm thôi.

− Anh cho là như vậy, hả Vitka? - Eiichi có vẻ không bằng lòng - Chả lẽ anh chưa thấy tôi bơi sao?

− Cậu đừng có chủ quan - anh lính cứu hỏa đe trước - Tốt nhất là cứ ngồi trên bờ mà nghỉ cho khỏe, chàng trai ạ!

Anh ta hết lấy môi trên bặm xuống môi dưới, lại lấy môi dưới bặm lên môi trên, ngước mắt nhìn ra phía hòn đảo xanh ngoài xa, có vẻ khệnh khạng, tỉnh táo. Và anh nhìn thấy một con ngựa đỏ thắm, nhỏ như con muỗi đang bay dọc theo đám mây trắng phía trên hòn đảo. Nhưng Vitka Bursoy lắc lắc đầu như muốn xua đuổi cái hình ảnh huyền ảo ấy đi.

Eiichi làm thợ tầng lò ở mỏ, có một cô vợ rất xinh là Ako, và một đứa con trai lên một không suốt ngày đêm như muốn luyện bộ máy hô hấp. Eiichi lấy Ako lúc đầu vì yêu cô thực sự, nhưng thời gian trôi qua, đứa con ra đời - và Eiichi không biết tình yêu là gì nữa. Đôi lúc anh cảm thấy sắc đẹp của vợ giống như một cái mặt nạ nham hiểm che giấu đằng sau một cái gì khó hiểu - sự buồn tẻ hay cũng có thể là ngu xuẩn. Ako bắt đầu luẩn quẩn trong nhà, ăn mặc lôi thôi lếch thếch, suốt ngày chỉ mút kẹo, cơm nước rất vụng, nhà cửa cũng không biết dọn dẹp. Nhưng lại rất mau nước mắt, hay thở ngắn than dài, kêu mệt mỏi, rất hay ghen với chồng, nhưng lúc nào cũng lạy van chồng đừng chạm vào người cô, vì cô rất sợ có mang lần nữa. Và Eiichi, mặc vợ kêu ca, bắt đầu bỏ nhà đi chơi, vào quán uống rượu say rồi gây gổ đánh nhau. Anh thường bơi một mình ra mãi tận ngoài khơi, rồi từ đó buồn bã đưa mắt nhìn về dải đất liền xa tắp, mà sống mãi ở đó anh cảm thấy buồn chán lắm rồi. Nhưng rồi anh vẫn phải quay về, để tiếp tục sống và làm việc. Cần phải làm một điều gì đó, khi anh mới có hai mươi ba tuổi.

Trước đây Ako thường hay hát, giọng cô chắc và khỏe hệt như giọng nữ ca sĩ nổi tiếng Edita Piekha, khó phân biệt được. Trước khi lấy chồng có lần Ako đã về tận Nam Sakhalin để thử tài thi phận - để học thêm thanh nhạc, hay nếu may mắn, sẽ trở thành diễn viên ngay. Và số phận đã mỉm cười với cô: Ako được mời hát cho một tiệm cà phê buổi tối, cô đã nhận lời, cô đã may hẳn một chiếc váy dài đến tận gót chân, nhưng không biết thế nào lại không dám mặc, và ngay hôm đầu tiên biểu diễn xong, bỏ về nhà ngay. Cô bị mọi người nói rất nhiều rằng các nữ ca sĩ sống rất tự do, buông thả, họ uống rượu và chơi bời hư hỏng, mà Ako thì không thể cho phép mình làm như thế. Cô rất yêu Eiichi và muốn lấy anh. Điều đó đã được thực hiện - vậy mà không hiểu sao sau đó con người cô cứ tàn héo đi. Cô vẫn hát và vẫn được coi là người đẹp trong các bữa tiệc như trước, song bây giờ ở cô tất cả những cái đó vẫn có gì khác trước. Ví như nhân ngày sinh nhật đứa con gái thứ hai của anh thợ dây chão Hon, ở nhà anh ta có tụ tập một đám bạn trai, họ ngồi đến tận nửa đêm. Bỗng Ako ở đâu chạy đến tìm chồng, trên tay bế đứa bé đang ngủ, chiếc váy của cô nhàu nát. Cô định đến lôi Eiichi về ngay, nhưng mọi người cố mời mọc thuyết phục cô ngồi lại, rồi yêu cầu cô hát. Thế là Ako đành cứ vừa khẽ rừng đứa bé đang ngủ trên tay, vừa đưa đôi mắt to ướt nhìn lên phía trên. Và bắt đầu hát, lúc đầu khe khẽ, rồi mỗi lúc một to và vang hơn, và sau cùng, giọng hát của cô gái hiền lành chất phác ấy không biết sao bỗng trở nên tha thiết và mạnh mẽ đến nỗi làm người nghe phải xúc động, vui mừng và khóc… Và lúc đó, Eiichi đang ngồi bệt trên sàn cạnh lò sưởi, nhả khói thuốc vào lỗ lò sưởi, cất giọng khàn khàn hát theo vợ:

"Dưới bóng cây xanh của cuộc đời, lũ chúng ta như bọn trẻ đùa chơi."

Và lúc đó anh lại cảm thấy yêu vợ với tất cả tình yêu mãnh liệt của tuổi trẻ. Nhưng bỗng thằng con tỉnh giấc khóc thét lên vỡ cả giọng, Ako phải dỗ dành, người cứ phải dướn lên rồi gập hẳn xuống để đung đưa nó. Đứa bé vẫn không chịu nín, bấy giờ Ako chẳng còn biết ngượng với khách nữa, vạch áo lôi ra cái bầu vú chảy xệ, nhét vào cái mồm bé tí đang ngoác ra gào của đứa con. Eiichi bấy giờ như sực tỉnh cơn mê, và mới để ý thấy chân Ako đi đôi dép cao su không tất, đầu tóc rối bù, dường như lúc nằm trên gối ra sao thì khi nhảy xuống giường chạy đến đây cô vẫn nguyên thế. Trên đường về nhà Eiichi đã mắng vợ về đôi dép cao su và cái đầu bù xù ấy. Đến khi bước vào nhà, móc cửa lại, anh bất giác cảm thấy một nỗi sợ hãi mơ hồ vì thấy hai người bị nhốt kín trong một căn nhà gỗ bé nhỏ… Vợ anh đã bao lần yêu cầu anh đào cho một cái hố ngoài sân để trồng mận và một cái rãnh thoát nước trong bếp. Cô ta còn bàn cả chuyện mua một con lợn vì nhà họ có một cái chuồng bỏ không… Cứ nhìn thấy bộ mặt hay khóc, hai mắt sưng húp, mũi lúc nào cũng giật giật của vợ, Eiichi lại cảm thấy giận vợ vô cùng. Anh cho rằng bao chuyện bực mình đều do Ako gây nên cả, và chính cô ta là người đã làm cho tình yêu của họ dần dần chỉ còn là chuyện hai tấm thảm, một cái rãnh nước trong bếp, một con lợn con ủn ỉn mà anh sẽ phải đi đến một nơi rất xa để mua, cho vào bao, rồi mang về nhà… Xung quanh là cả thế giới bao lao, đêm bao la, chỉ có mình họ là đang bị nhốt trong túp nhà chật hẹp, đứa con trai ngủ đã lâu.

Ít lâu sau, Eiichi nảy ra ý định học đàn accordion. Bây giờ cứ lúc nào rỗi anh lại đến nhà Masiko là người phụ nữ sống xa chồng, chồng chị ta do đánh nhau ở chỗ nhảy bị tống giam, chị ta sống một mình với đứa con gái trong một căn hộ hai buồng, nhưng thực ra chỉ là hai nửa của một căn buồng được ngăn đôi bởi một bức tường gỗ dán. Một hôm sau khi học đàn xong, Eiichi mò đến ngồi cạnh Masiko đang ngồi khâu vá gì đó, đầu ghé sát vào chiếc đèn bàn. Sau buổi học nhạc, Eiichi cảm thấy tâm hồn lắng dịu, hiền lành. Anh đến tâm sự với Masiko và kể cho cô nghe chuyện cổ tích về con chim phượng hoàng đem hạnh phúc cho mọi người. Kể xong anh bảo chị nếu như anh có con chim đó, anh sẽ không tiếc rẻ mà đem tặng ngay cho Masiko để chị đỡ buồn trong những tối cô đơn một mình ở nhà. Masiko chỉ cười khảy và khuyên anh nên đem tặng con chim đó cho cô vợ c anh thì hơn. Đột nhiên Eiichi cảm thấy thèm muốn Masiko vô cùng, nối thèm muốn mà chưa bao giờ anh thấy có đối với Ako. Masiko vóc người nhỏ hơn và thon hơn Ako, nhưng đôi vai cô tròn và lẳn hơn, còn khuôn mặt của cô thì Eiichi có thể ngồi lặng hàng giờ, say mê ngắm không biết chán, tựa như nếu anh được ngó qua tấm cửa sổ rực sáng ban đêm để nhìn vào túp lều nhỏ của nàng tiên rừng áo trắng trong câu chuyện cổ tích mà Masiko kể cho anh nghe để đáp lại câu chuyện cổ tích về con phượng hoàng của anh. Đó là câu chuyện thương tâm về lòng chung thủy vô bờ của người vợ đối với người chồng phóng đãng. Eiichi hiểu cái ý xa xôi bóng gió của Masiko, nên ngồi một lúc anh cáo từ ra về. Sau đó mấy hôm Masiko đã đám cho anh chảy máu mũi và từ đó vĩnh viễn cấm cửa anh.

Hôm nay, thức dậy muộn vì hôm trước phải làm ca đêm, Eiichi không nghe thấy tiếng không của con cùng tiếng lạch cạch trong nhà của Ako. Có lẽ vợ anh lại để phần mì và thịt rán trong chảo cho anh rồi bế con về nhà mẹ rồi. Eiichi bước xuống giường, bỗng anh linh cảm thấy hôm nay sẽ xảy ra chuyện gì khác thường. Tim anh bắt đầu rộn rã đập như tiếng sóng vỗ bờ xa xa.

Một lát sau anh đã đang đi về phía biển thân yêu, cởi áo cầm tay, và nghĩ: Cái gì sẽ phải xảy ra nhỉ? Men theo đường sắt ra đến bờ biển, anh nhìn thấy trên đường chân trời, giữa cái sa mạc mênh mông của biển cả thấp thoáng hòn đảo xanh. Và anh chợt hiểu ra ngay điều gì sẽ phải xảy ra.

Ngày hôm nay, ngay bây giờ, anh sẽ phải bơi tới hòn đảo đó… Đã lâu lắm, từ hồi bé, anh đã khao khát bơi được tới hòn đảo, nhưng trước anh chưa có ai làm được chuyện đó, nên anh cũng không dám liều. Nhưng hôm nay Eiichi đã quyết chí.

Anh đi ngang qua chỗ bãi tắm đông người và lúc sau ra tới mỏm Camaron. Bên rìa doi cát, ông già người Triều Tiên tên là Do Hok-ro đang ngồi bất động như những cái rễ cây, tảng đá và đụn cát trắng xám xung quanh lão. Eiichi tiến đến gần lão, nhưng cách một khoảng mà anh cho là không làm phiền đến sự yên tĩnh và cô độc của Do Hok-ro. Eiichi ngồi xuống cát, cởi chiếc quần jean bó sát đùi ra, vo tròn thành một bó cùng với chiếc áo rồi vùi xuống dưới một đụn cát rất to. Sau đó anh chồng người trên hai tay và đi trên bãi cát ẩm ven bờ. Một con sóng nhỏ ùa đến, tràn lên bờ, và cái mép sóng đánh vào đôi tay đang đi của Eiichi, thế là anh lại nhảy chân xuống. Làm xong những động tác đó, Eiichi dũng cảm mỉm cười và quay về phía người bạn cùng cô đơn gọi to:

− Bác Hok-ro ơi! Cháu bơi ra đảo đây. Vì cháu thấy nó có vẻ gần lắm. Chỉ độ ba tiếng đồng hồ là cháu bơi đến nơi thôi. Bác bảo có được không? Câu cuối anh hỏi bằng tiếng Nga.

Ông lão không trả lời, vẫn thản nhiên nhìn ra phía trước, đầu đội chiếc mũ vài bạc phếch, khuôn mặt ông trông tối tăm. Eiichi bỗng cười vang:

− Sao bố im lặng thế bố? - anh nói - Người ta hỏi mà bố không trả lời. Bố sống trên đời mà cũng chẳng biết mình sống để làm gì nữa. Bố suốt đời chỉ hái rong biển thôi à? Ừ thì bố cứ việc hái! Thôi, chúc bố khỏe! - anh tạm biệt ông lão, rồi nói thêm: - này bác Hok-ro ơi! Nếu mai người ta có tìm cháu thì bác bảo là thằng Eiichi nó chết đuối dưới biển rồi nhé.

Nói xong, anh giơ tay vẫy, rồi lại cười vang, bước những bước rộng xuống biển. Anh lội từ chỗ cạn ra chỗ sâu, để lại phía sau một cái vệt ngầu bọt tan rất nhanh.

Ông lão còn lại một mình trên mỏm cát. Lão nhìn theo bóng người đi bơi đang đi ra biển và nghĩ rằng bất kỳ một cuộc chia tay nào với người khác thực ra cũng đều có thể là cuộc chia tay cuối cùng. Vì thế, sau khi hơi bùi ngùi một chút lúc chia tay, cần phải biết trấn tĩnh ngay và cố gắng quên đi tất cả. Do Hok-ro nghĩ như thế về cái sự kiện mới xảy ra cách đây không lâu trên bờ biển hoang vắng ôm lấy mỏm đất phẳng hình cánh cung này.

[1] Tiếng Nga có nghĩa là to lớn.

ÔNG LÃO KHÔNG BIẾT ĐẾM TIỀN

Do Hok-ro dọn đến ở một trong hai ngôi nhà bỏ hoang trên mỏm Camaron này từ mùa xuân. Lão chọn cái túp nhà gần biển và xa thành phố hơn. Từ khi bị người ta ăn cắp hết tiền, ông lão không sợ sống một mình và không sợ cướp nữa. Bây giờ đang là mùa hè, nên một sinh vật có thể sống được ở bất cứ chỗ nào, miễn là có thức ăn. Cứ một tuần hai lần ông lão lại được Masiko, một phụ nữa tốt bụng mà lão vẫn hái rong biển cho, đến thăm và mang thức ăn cho lão. Lão định sống ở Camaron cho đến khi nào trời trở rét, mùa đông có thể lão thợ rừng Yu, sẽ cho lão đến sống nhờ trong nhà ông ta. Hiện nay Do Hok-ro chưa có chỗ ở riêng, vì cái túp lều xiêu vẹo của người quét sân đã bị dỡ đi và người ta ra lệnh cho lão chuyển đến ở trong khu tập thể, cùng với đám thanh niên, nhưng lão không muốn vào đó, nên mùa đông vừa rồi đã đến ở nhờ nhà người thợ rừng. Nhưng bây giờ Do Hok-ro cũng thôi không làm cả việc quét sân nữa, và hoàn toàn nhàn rỗi, như con sẻ tự do.

Bây giờ cứ thấy Do Hok-ro đi ngoài phố là mọi người ai cũng cười lão. Trước đây người ta đã cười rồi, nhưng hồi đó lão còn có cái túi thiêng liêng, trong đó lão nhét tất cả số tiền người ta trả công cho lão về công việc quét sân cho sở mỏ. Mỗi tờ giấy bạc được lão vo tròn nhiều lần, tới khi dầy bằng cái móng tay, và cái túi nhỏ của lão đã chật cứng những cuộn giấy tròn như thế. Thế là bọn người ngu ngốc có chuyện để cười, nhưng cứ mặc cho họ cười. Do Hok-ro vẫn thản nhiên bước đi, không thèm nhìn ai, lão tự biết giá trị của lão. Có lần lão còn xông vào đấm túi bụi một thằng bé đã nghịch ngợm hất ngược cái mũ lưỡi trai của lão ra đằng sau gáy. Thằng bé tóc hung thò lò mũi hét lên, cố vùng thoát khỏi tay lão, còn Do Hok-ro, vẫn hầm hầm tức giận chửi theo nó và dậm chân bành bạch. Lẽ ra lão có thể cứ sống mãi như thế, tự tin và giàu có cho đến bây giờ, nhưng có lẽ trong cuốn sổ định mệnh Do Hok-ro đã bị ghi tên vào số những kẻ bất hạnh.

Ông giám đốc Shin đang cần tiền. Ông giám đốc có thể hỏi vay bất cứ người thợ mỏ nào đứng quanh ông, nhưng ông lại nhè đúng Do Hok-ro mà hỏi. Mọi người cười rộ, vì họ biết ông lão chỉ ăn toàn cơm thừa canh cặn của họ trong nhà ăn thợ mỏ. Tất nhiên người ta cho rằng lão ăn thế chẳng qua vì nghèo túng. Thì cứ mặc cho mọi người nghĩ vậy, nhưng đằng này, lão thấy đau như người bị dùi đâm vào hông, lão tức vì ông giám đốc muốn giễu cợt lão. Và trước mắt mọi người, Do Hok-ro quay mặt vào tường, cởi cạp quần lôi ra cái túi nhỏ bằng vải bạt, buộc bằng dây. Cái sợi dây này được buộc chặt quanh thắt lưng lão.

Nhớ lại sự ngu ngốc của mình, Do Hok-ro đau khổ gãi tai, lắc đầu và nheo tịt mắt lại. Lão được cái gì trong giây phút sĩ diện ngớ ngẩn ấy? Chẳng được gì cả. Còn lão mất cái gì? Lão mất hết số tiền dành dụm bao nhiêu năm trời. Cái đắc chí tự mãn rất trẻ con và ngu ngốc của lão kéo dài chỉ đúng một phút. Ông giám đốc béo phị nhìn lão với bộ mặt như đang ngậm trong mồm miếng khoai tây nóng, còn những người khác thì ai nấy im lặng. Do Hok-ro mở tờ giấy bạc xanh, đưa cho ông Shin và bảo: "Đây… Nếu cần thì lấy thêm nữa?". Thế là từ đó Do Hok-ro bắt đầu nổi tiếng.

Đám thợ rừng độc thân bắt đầu mời lão đến uống rượu, mặc dù lão không phải góp một xu nào. Ông già Yu cho lão đến ở nhờ nhà mình khi cái túp lều trong sân sở mỏ mà Do Hok-ro vẫn sống, bị dỡ đi. Những người thợ rừng vốn là dân lắm tiền, nên họ kính nể Do Hok-ro, thán phục thái độ nghiêm túc của lão đối với cuộc sống. Đã lâu lắm, từ hồi còn bọn Nhật, bọn họ đều là người được tuyển mộ ở Triều Tiên, họ đến Sakhalin với mục đích kiếm tiền, và sẽ mang tiền trở về quê hương, nhưng rồi họ bị kẹt lại đây suốt từ hồi ấy, dần dần mất liên lạc với gia đình. Vì kể từ năm bốn mươi nhăm ở Triều Tiên đã xảy ra hai cuộc chiến tranh, những cuộc chiến tranh này đã làm gia đình những người thợ rừng tan tác. Và bây giờ tiền là thứ duy nhất mà số phận giữ cho họ để đền bù cho cuộc sống bất hạnh

Những người thợ rừng hay đùa đó âm mưu với nhau cưới vợ cho Do Hok-ro. Một tối họ dắt đến cho lão một người đàn bà nổi tiếng nhất của thành phố được đám dân độc thân cho biệt hiệu là "Cái chậu hoa". Người đàn bà to béo và không trong sạch ấy cứ lăn tấm thân phục phịch vào người Do Hok-ro mà cù lão. Cô ả vừa cù vừa lấy tay sờ vào chỗ túi tiền của lão, lão cứ hất bàn tay cô ả ra và cười nghiêng ngả đến nỗi người toát hết mồ hôi và đau cả trán. Lão bảo cô ả lão muốn ra sân, nhưng rồi lão chuồn khỏi nhà, bỏ đi ngủ trong nhà kho của ban cứu hỏa và đến ba ngày sau không thấy đến nhà ông già Yu nữa, Do Hok-ro biết rằng người đàn bà kia đã làm vợ cho hầu hết mọi người thợ rừng và trở nên rất giàu có. Nhưng lão không muốn mất tiền cho ả, lão không cần đàn bà, vì lão chưa bao giờ biết điều bí mật của họ. Cái tai họa đến với lão từ phía khác.

Vitka Bursoy, anh lính cứu hỏa, là một người hiếu động, tốt bụng và ầm ĩ. Ở nhà ăn nhiều lần anh ta kéo Do Hok-ro ngồi cạnh mình và bỏ tiền mua thịt mời lão. Anh ta nói to và nói nhiều, vừa nói vừa vỗ bàn tay hộ pháp vào lưng lão, vừa ghé sát mặt mình vào mặt lão, thình thoảng anh ta lại im bặt, rót nửa cốc vốtca đưa cho Do Hok-ro. Ông lão uống hết cốc rượu, rượu làm cho lão có sức mạnh kỳ lạ. Lúc đó Do Hok-ro cảm thấy lão cũng là một người vui tính, có khi còn vui hơn tất cả mọi người khác. Thế rồi lão hát và nhảy. Mọi người xung quanh cũng vui lây - ở nhà ăn hay ở ngoài đường - đều tốt cả. Một hôm Vitka rót cho lão một cốc đầy. Lúc đầu lão hoảng, chưa bao giờ lão uống một hơi nhiều thế, nhưng Vitka cứ nắm lấy vai lão lắc lắc, nài ép, đưa tận cốc lên miệng lão - thế là Do Hok-ro nhắm mắt uống ực một hơi. Sau đó hình như lão còn uống thêm chừng ấy nữa, còn sau nữa bao nhiêu thì lão không nhớ. Lão tỉnh dậy thấy mình nằm trên mặt đất sau chuồng ngựa. Chiếc quần đã bị cởi, túi tiền biến mất - có kẻ nào đã cắt mất dây. Lão cứ ngồi sau chuồng ngựa đến tận nửa đêm. Hôm sau lão gặp Vitka, anh này thân chinh đến gần lão và vỗ vai lão. Do Hok-ro gạt tay anh ta ra, nghiêm mặt nhìn vào đầu gối anh ta, bảo: "Đưa trả tiền đây". Vitka tròn xoe mắt, vung tay thanh minh, sau đó xé toạc áo, lấy nắm đấm đấm vào bộ ngực để trần như muốn đấm thủng nó ra. Lão nhổ nước bọt, đi lên gặp giám đốc Shin để kêu. Ông này nghe xong hỏi lão:

−Có bao nhiêu tất cả? - ông ta hỏi.

−Nhiều lắm, thưa thầy - Do Hok-ro đáp.

−Nhưng ước lượng khoảng bao nhiêu? - Shin lại hỏi. Ông nhìn lên trần nhà ra vẻ quan trọng.

−Rất nhiều…

−Hok-ro này - ông giám đốc chậm rãi nói và cái bụng phệ của ông tì vào bàn làm nó xô đi - Tôi rất thương hại lão. Nhưng nếu lão không cho biết có bao nhiêu tiền thì làm sao tôi có thể làm đơn lên cảnh sát được?

−Suốt tám năm tôi không mất tiền mua thức ăn. Chỗ than sở cho tôi, tôi bán lại cho người khác. Chỉ có mỗi hai lần tôi phải mua ủng cao su. - Do Hok-ro kể lể, bàn tay cứ đưa lên quệt nước mắt chảy xuống dưới mũi. Lão đứng trước bàn, nhỏ bé, người co lại, còn thấp hơn ông giám đốc đang ngồi trên ghế.

Ông Shin hơi nheo nheo mắt một cách nghiêm nghị. Ông thở phì phò.

−Lão là người không có học, hơn nữa lại không phải đoàn viên công đoàn - ông đăm chiêu nói, vẫn không mở mắt - May là như vậy, chứ không tôi đã cho lão biết…

Do Hok-ro xấu hổ quá không khóc được nữa. Lão im lặng, lão không vào công đoàn chỉ vì nghe nói vào đó phải trả tiền.

−Có ai ngu ngốc giữ hết tiền trong người bao giờ? - bỗng ông giám đốc nói to.

−Thế người ta có trả tôi không hả thấy? - Do Hok-ro cúi rạp người hỏi, mặc dù ông Shin không nhìn thấy cử chỉ đó - ông đang ngồi nhắm mắt, đặt cả hai nắm tay lên thành ghế.

−Tiền phải gửi vào quỹ tiết kiệm chứ - ông Shin nói, giọng mệt mỏi như đang ngủ.

−Nhưng tôi không biết cái Quỹ ấy ở đâu - Do Hok-ro vẫn cúi thấp người, chống chế.

Nhưng ông giám đốc không đáp. Ông đang thiu thiu, đời ông đã có ba hay bốn vợ. Người vợ hiện nay của ông là Larisa, giáo viên, trẻ hơn Shin hai mươi tuổi. Cô ta không muốn sống với ông nữa, dọa bỏ đi. Vì tội nhiều vợ ít lâu sau Shin bị sa thải. Ông bỏ lên đất liền với người vợ mới - thứ tư hay thứ năm gì đó. Nhưng lúc này ông đang ngồi trong phòng làm việc và đang ngủ. Và ông mơ thấy ông là giám đốc của Shin, còn vợ ông, Larisa, là giáo viên. Mãi lúc sau ông tỉnh dậy, ông thấy trước mặt không còn ai nữa, ông lão đã đi rồi, và Shin lập tức quên ngay chuyện của lão. Ông đang bận tâm về tiền trợ cấp, bệnh trĩ và cô vợ trẻ.

Sau đó Do Hok-ro mò đến gặp ông lần nữa, nhưng trong phòng ông đang họp, Shin đang thong thả diễn thuyết trước đám thợ mỏ Triều Tiên. Lão ngó vào khe cửa, người ta khoát tay đuổi, lão bỏ đi. Một hôm Shin gặp lão ngoài phố và hỏi tại sao không đến gặp ông ta về cái vụ ấy nữa. Do Hok-ro không nói gì, đi thẳng. Ông giám đốc ngạc nhiên và giận dữ nhìn theo. Ông không biết Do Hok-ro đã thôi không làm quét sân cho Sở mỏ và bỏ ra sống ở Camaron. Ông lão bắt đầu đi hái rong biển và mò ốc biển cho Masiko.

Lúc đầu sống trên mỏm Camaron, cứ đêm đến là ông lão rất sợ - biển gào, gió hú, cát bay cả vào cửa sổ. Nhưng Do Hok-ro lấy gạch cũ đắp thành cái lò sưởi, tìm các ống sắt trên bãi rác, đưa qua cửa sổ ra ngoài - và từ đó sống đã bắt đầu dễ chịu hơn. Ít lâu sau thì một người lạ mặt xuất hiện, anh ta đem lại cho ông lão và Masiko thêm nhiều việc bận, nhưng cả hai chưa thấy anh làm điều gì khiến họ phải bực mình, giận dữ. Đó là một người Nga đau ốm, trầm lặng. Suốt thời gian sống chung, Do Hok-ro nói với anh ta không quá mười câu. Anh ta nhìn mọi thứ xung quanh - biển, các quả núi, nhìn ông lão và Masiko, nhìn cát dưới chân bằng cặp mắt rất lạ lùng. Dường như anh cố muốn hiểu ra điều gì đó, nhưng lại biết rằng sẽ không thể hiểu được điều gì nữa. Lúc mới đến anh ta còn hút thuốc, rít những điếu thuốc moi trong bao thuốc đã rách nát, nhưng hút hết bao thuốc đó anh ta không hút nữa. Anh ta không đòi hỏi gì cả. Do Hok-ro ăn gì anh ta ăn nấy, đi ngủ để nguyên cả quần áo, thậm chí giày cũng không cởi. Anh ta có một cái đồng hồ, nhưng không thấy lên giây, rồi một hôm, anh ta tháo nó ra, quẳng lên bậu cửa sổ và từ đó không bao giờ sờ đến nữa. Có thể Masiko cũng biết đôi chút về anh ta, nhưng Do Hok-ro thì đến tên anh ta cũng không biết, vả lại lão cũng chẳng cần biết làm gì. Do Hok-ro sống trong hiện tại, nhưng là cái hiện tại huyền ảo đến nỗi nhiều khi quá khứ lại còn sáng tỏ hơn nó nhiều, và lão trở nên hay lẩm bẩm một mình trong miệng như người nằm mơ về quá khứ giữa ban ngày. Nhưng cái quá khứ đối với lão cũng không còn được nguyên vẹn và liên tục, mà dường như được phản chiếu qua những mảnh vỡ của tấm gương thời gian, nên nhiều khi lão không biết cái gì xảy ra trước, cái gì xảy ra sau, vả lại cái đó đối với lão cũng chẳng quan trọng gì.

THẦN THÁNH KHÔNG QUÊN LÃO

Một hôm lão vừa đi ngoài phố vừa giơ cao một cái hộp sắt tây có dán giấy mầu sặc sỡ lên trước mặt mà ngắm nghía. Cái hộp đó lão vừa mua ở cửa hàng ra. Lẽ ra lão phải mua một cái rìu, nhưng không hiểu thể nào lão lại bước vào cửa hàng khác và trông thấy những cái hộp đó. Thế là lão cứ dán mắt vào chúng không rời được nữa, và suốt một tiếng đồng hồ lão cứ luẩn quẩn bên cạnh quầy. Tự dưng lão bỗng thấy thèm ăn cái thứ đựng trong hộp ấy quá, đến nỗi nước miếng cứ ứa ra mồm và đầu thấy quay cuồng. Cô bán hàng người to ngang mặc áo blu trắng bắt đầu liếc xéo lão, thế là lão bắt đầu moi đưa cho cô ta từng đồng hào mà Masiko đưa cho lão để mua rìu, lão moi từng đồng một vì chỉ sợ trả thừa. Lão hy vọng sẽ còn lại ít tiền, và số tiền thừa có khi cũng đủ để mua một cái rìu không cán, cán lão có thể tự làm lấy. Nhưng cô bán hàng vẻ mặt khó chịu cứ cầm mãi, cầm mãi. Bỗng cô bực mình gắt lên với lão. Thế là Do Hok-ro hốt hoảng dốc hết cả đống tiền vào lòng bàn tay hồng tham lam của cô ta, rồi đưa ngón tay chỉ vào cái vật lão cần. Lão hy vọng cô ta sẽ đếm và trả lại tiền thừa cho lão. Nhưng cô bán hàng chỉ ném toẹt cái hộp lên quầy trước mặt và gắt gỏng, mặt đỏ gay vì tức giận. Lão hấp tấp bước ra, không hiểu sao người ta lại cáu gắt với lão, và khi đi qua cái cửa có lò xo, lão vấp chân vào cái ngưỡng cửa, cái cửa đập mạnh vào gót chân lão một cái. Lão tưởng như đó là cô bán hàng nhảy qua quầy và cắn vào gót chân lão. Đi hết cửa hàng, Do Hok-ro rẽ vào một cái ngõ hẻm, giữa hai dãy nhà gỗ dài, mà vào lúc trời nắng gắt thế này, không có ai ra ngồi ngoài chái. Những cái quần áo lót phơi trên dây cứ lặng lẽ khô đi, ở góc một dãy nhà, lão chỉ nhìn thấy một cô bé đang ngồi, đầu gối tròn trĩnh, đang chơi với cái gương và con mèo. Con mèo cứ ngoảnh mõm đi chỗ khác lại bị cô bé gí vào gương, và con mèo ngạc nhiên vểnh tai nhìn bóng của nó trong gương. Con mèo quay lại nhìn Do Hok-ro, sợ hãi và co rúm người lại, định vùng chạy khỏi tay cô bé, nhưng cô bé ghì chặt nó vào ngực và lại gí sát nó vào gương. Cô bé không buồn để ý ông lão khi lão đi ngang qua cô, về phía trường học.

Bước vào trong sân trường vắng vẻ, Do Hok-ro ngồi xuống con đường lát xi măng và bắt đầu mở hộp. Lão không có dao, nên dùng một hòn đá nhọn để mở. Lão đập và nắp hộp một cái, rồi cái nữa, mạnh hơn. Sốt ruột lão bắt đầu ghè lung tung vào hộp, cái giấy màu lòe loẹt bị rách dần rồi tuột hẳn, cái vỏ sắt tây bóng nhoáng bị bẹp lỗ chỗ. Cuối cùng cái chỗ hàn trên nắp hộp bị bong ra, nước trong đó chảy ra. Lão ghé miệng vào khe hở và cảm thấy một mùi vị ngòn ngọt, nhờn nhờn mà lão chưa hề được ăn bao giờ. Lão cảm thấy ngon một cách kỳ lạ. Mút hết nước, Do Hok-ro nậy nắp ra và nhìn thấy ở trong hộp có những miếng cá đều nhau. Lão bắt đầu ăn cá, nhưng không thích lắm. Nhưng dù sao lão cũng ăn hết chỗ cá, và lão muốn liếm chỗ nước còn lại, nhưng lão sợ miếng sắt tây làm đứt lưỡi. Lão bèn giơ cao cái hộp bẹp và đợi cho những giọt nước ngòn ngọt chảy vào mồm lão. Bỗng lão nhìn thấy trên trời một vệt khói trắng dài. Lão nheo mắt quan sát vệt khói lớn dần, cong lại, phình ra ở phía trước y như có phép lạ. Nhưng không có phép lạ nào cả, mà đó chỉ là những cái máy bay, lão biết thế, chúng bay chậm đến nỗi nếu nhìn mãi sẽ mỏi mắt và buồn ngủ. Cứ hễ lúc nào nhìn lên trời và quan sát những con chim sắt bay là lão lại cảm thấy như thế, Do Hok-ro nghe nói chúng không hề đập cánh và chạy bằng xăng như chiếc xe máy và xe tải.

Ném cái vỏ hộp đi, Do Hok-ro đứng dậy, lấy tay phủi phủi đít quần rồi thất thểu đi về phía cửa hàng bán rìu. Bước vào cửa hàng, lão dừng lại cạnh cửa và nghiêng ngó xung quanh. Trong gian phòng lớn có rất nhiều thứ, nhưng phần lớn là những thứ lão không cần. Trong góc lão thấy có cả những cái rìu không cán mới tinh màu đen, bôi mỡ, mắc trên dây như xâu cá - nhưng tiền không còn nữa, nên Do Hok-ro lại quay ra. Điệu nhạc vang lên từ cái thùng sáng loáng, một cô gái áo choàng xanh đang cúi người trên nó, chân choãi dài phía sau gõ gõ theo nhịp. Do Hok-ro bước ra, thầm rủa mình và rủa cô gái có rất nhiều cái rìu kia nhưng chắc chẳng đời nào và chẳng vì cớ gì chịu biếu không cho lão một cái.

Ba đứa trẻ con chạy ngang qua Do Hok-ro, tay nắm một dải giấy dài, lão không hiểu nổi lũ trẻ chạy đi đâu và làm gì. Nhưng lão vẫn thấy vui, vì thấy chúng mải chạy theo việc của chúng và không để ý đến lão, không chế giễu hoặc ném đá vào lão. Và lão cứ đi như thế trên đường phố, giữa những ngôi nhà xám, bụi bậm, trên cái phố bụi bậm và đông đúc, lão đi tay không rìu, túi không tiền, chân bước lờ rờ, và lão muốn dừng lại, đứng im một chỗ, vì lão xấu hổ. Nói gì với Masiko đây? Anh chàng ốm yếu kia sẽ nghĩ gì? Có lẽ cái bộ mặt nhợt nhạt vì thuốc lá của anh ta sẽ mỉm cười như mọi khi và không nói gì cả, cứ nằm ngửa xuống cát ẩm, đầu gối lên đôi tay gập vào nhau. Nhưng Masiko thì có thể nghĩ lão đã đem tiền uống rượu hết, cái khổ nhất là ở chỗ đó. Làm sao nói, giải thích cho cô ấy hiểu rằng lão, một lão già, tự nhiên bỗng thèm ăn cái thứ lão chưa được ăn bao giờ trong cái hộp xinh xắn ấy?

Cái rìu cũ của lão đâu, Do Hok-ro? Mất rồi, lão chôn nó dưới cát, và bây giờ không tìm thấy nữa. (Ông già Yu tặng lão cái rìu ấy). Thế sao lão lại chôn nó vào trong cát? Vì lão sợ con người lạ mặt kia. Hóa ra mọi tội lỗi là do người lạ mặt ấy chứ không phải lão. Nhưng anh ta ở đâu đến nhỉ? Có lẽ ở dưới biển chui lên, mà cũng có khi ở trên trời rơi xuống. Hay là ở trên núi xuống? Mà ai gọi hắn ta đến nhỉ? Chẳng ai gọi cả, tự nhiên hắn đến Camaron.

***

Người đó đang đứng trên bờ, cạnh bãi nước cạn, nơi có một đống sà lan và xuồng hỏng. Người anh ta cao, cân đối, đầu để trần, chân đi đất, quần xắn ống để lộ đôi cẳng chân xanh xao khẳng khiu đầy lông lá. Anh ta mỉm cười, tay cầm chiếc mũ lưỡi trai đựng đầy những con cầu gai. Những con cầu gai đã bị người đó lấy đá đập vỡ rồi mút hết trứng vàng ở trong. Anh ta ngồi dưới cái thành rách nát của chiếc xuồng hỏng và nhìn Do Hok-ro đang nhặt ốc biển.

Bấy giờ đã xế trưa, đến chiều Do Hok-ro nhìn thấy người đó cạnh nhà mình - anh ta nằm co người trên cát như con chó bị lạnh. Ông lão đi lên nũi hái cỏ, và lúc về nhà thấy người đó vẫn nằm trên cát. Do Hok-ro ăn xong bữa chiều nguội, vào nằm ngủ trong bóng tối. Lão ngủ trên ba tấm gỗ kê trên một cái hòm rỗng lớn và một cái mô tơ to kềnh không biết quẳng trong túp nhà này từ bao giờ, Do Hok-ro đắp bằng cái chăn bông Masiko cho lão, nên thân già của lão bớt lạnh.

Biển vẫn cuộn sóng ầm ầm, mặt đất hơi rung chuyển, và Do Hok-ro mau chóng quên đi số tiền bị mất.

Ban đêm lão nằm mơ thấy người lạ mặt hóa thành con chó chạy khắp quanh nhà, rít lên ăng ẳng, rồi lấy chân cào cào đất dưới gốc cây để chui vào trong, Do Hok-ro giận dữ quát lên, con chó bỏ chạy. Sáng dậy khi mở cửa, lão nhìn thấy có người nằm ngay ngưỡng cửa, Do Hok-ro lấy khóa khóa cửa lại, giấu chìa vào chỗ kín rồi đi hái rong.

Hồi đêm biển động, nên có rất nhiều rong biển bị dạt lên bờ - những sợi rong dài óng ánh nằm ngổn ngang trên cát, cuộn vào nhau thành từng bó. Do Hok-ro xếp chúng lại thành một bó vừa ôm, lấy dây bó lại rồi nhấc lên lưng, quay về nhà. Lão thấy cửa nhà bị mở và trong nhà Masiko đang dọn dẹp. Người lạ mặt nằm trên chiếc giường của lão, đắp chăn.

− Bác Do Hok-ro ơi, người này đang bị ốm này! - Masiko nói, có vẻ như ngạc nhiên.

− Ốm thì ốm chứ sao - Do Hok-ro nói, đoạn hất cái bó trên vai xuống ngưỡng cửa.

− Xin lỗi bác - Masiko bảo - Để tôi mang cho bác cái chăn khác.

− Hôm nay nhiều rong quá - ông lão lẩm bẩm làm như không nghe thấy Masiko, đoạn quay người cầm sợi dây bước ra khỏi nhà - lão lại đi ra biển nhặt rong.

Còn Masiko tìm thấy trong khu đổ nát của thị trấn một cái khung giường sắt hãy còn nguyên cả lưới và cõng trên vai mang về nhà. Những thanh ván lát sàn đã bị ai tháo đi, chỉ còn lại những gióng ngang đã gần mọt hết, Masiko đặt cái khung giường lên hai tấm gióng đó, rồi bắt đầu thu xếp cho ông lão một chỗ nằm. Chị lấy gậy gõ chan chát vào lưới sắt, để đất và sắt gỉ bong ra, rồi lại quay ra khu đổ nát và kéo lê trên cát về hai cái nệm rơm cũ người ta dùng để đậy cá muối. Ném tấm nệm xuống cái mạng lò xo, Masiko trải lên trên một mảnh giấy dầu, gập bốn mép lại. Chị đặt cái giường xa cửa để ông lão khỏi bị gió lùa. Vừa tất bật làm, miệng vừa khe khẽ hát. Masiko vẫn không quên thỉnh thoảng liếc về phía người lạ xem anh ta đã tỉnh chưa. Nhưng anh ta vẫn nằm im, thở đều, hai mi mắt xanh xao và hơi sưng khép lại. Masiko quyết định chưa kể cho ai biết về người lạ mặt, chị đã có ý đồ riêng của mình.

Buổi chiều chị là từ thị trấn đến, mang theo chăn, nước cháo loãng, một con gà luộc và một cây nến. Lúc đó người lạ mặt đã tỉnh và nhìn chị mỉm cười.

− Ăn đi - Masiko đặt hai cái bát trước mặt hai người bảo. Nhưng người lạ mặt chả buồn nhìn đến bữa ăn, anh ta chỉ nhìn chị cười.

− Chị tên là gì? - anh ta khẽ hỏi chị bằng cái giọng hơi khàn khàn nhưng dễ nghe.

− Anh ăn đi, ăn đi - Masiko quay đi chỗ khác, nhắc lại.

− Tôi không ăn được - Người lạ mặt vẫn cười, cái nụ cười bất tận.

− Ngày mai tôi sẽ gọi bác sĩ đến - Masiko bảo.

− Không cần đâu! Lạy chúa, không cần! - Người lạ mặt bỗng hốt hoảng, nụ cười của anh ta có vẻ sợ hãi.

− Sao lại không cần? Thế không phải anh đang ốm sao? - Masiko hỏi.

− Không cần bác sĩ. Không cần ai cả. Tôi chỉ bị cảm thường thôi mà. Bây giờ hết rồi. Tôi van chị đấy! Chị hiểu không?

− Tất nhiên là hiểu chứ! - Masiko có vẻ hơi bực.

− Thế thì tốt. Tôi không cần ai cả. Sáng mai là tôi dậy được rồi - anh ta đã bình tĩnh lại và lại hỏi: Nhưng tên chị là gì cơ?

− Masha - Masiko đáp chỏng lỏn, mỉm cười rồi quay sang Do Hok-ro. Lão đang ngồi trên đất, dựa lưng vào chiếc lò sưởi đã tắt, phía trên có một ngọn nến vàng đang lập lòe, kêu lách cách - Bác ơi, bác đừng kể cho ai về con người này nhé - chị nói với lão.

Do Hok-ro lặng thinh, lão nghĩ: Vậy thì làm sao bây giờ?

− Này! - Masiko bỗng vui vẻ kêu lên - Anh ăn đi, không tôi gọi bác sĩ đấy.

Anh chàng người Nga bệnh tật ấy trông đẹp trai, mà Masiko lại không thích những người đàn ông đẹp. Chị cũng có một anh chàng đẹp trai như thế - đẹp nhất thị trấn - trước đây thì có, nhưng bây giờ thì không - chị ở một mình với con gái. Bây giờ Masiko chỉ thích những người đàn ông xấu trai thôi, vì họ bao giờ cũng chung thủy với vợ, không bỏ chạy theo những cái váy khác ngay sau khi vừa cưới nhau một năm. Người chồng xấu trai không bao giờ lên mặt kiêu căng, anh ta không có ảo tưởng rằng bất cứ người con gái nào vẻ vẩy gấu váy cũng đều chỉ cốt làm dáng với anh ta. Và dĩ nhiên, một người chồng như thế sẽ không bao giờ bị đi tù vì tội cầm dao đâm chém nhau chỉ vì một đứa con gái hư hỏng nào đó, trong khi vợ có mang nằm nhà và nôn thốc nôn tháo.

− Cứ để anh ấy nằm đây cho đến khi khỏi hẳn - Masiko bảo lão.

Từ hôm đó ngày nào Masiko cũng đến thăm họ, mang theo rất nhiều thức ăn. Nhưng con người bệnh tật ấy hầu như chẳng ăn gì, thành thử bao nhiêu thức ăn ông lão được chén cả. Được một tuần Do Hok-ro nhận thấy lão béo ra, thắt lưng quần phải cài rộng ra một lỗ, còn người ốm thì vẫn nằm bẹp trong chăn và nhìn lên trần nhà.

Nhưng một hôm Do Hok-ro ở trên núi về, vác trên vai một bao đầy thứ cỏ mà Masiko gọi là cỏ "chân chó" và nhìn thấy cái rìu của mình nằm cạnh cửa, đã được mài sắc, lưỡi sáng loáng. Còn người lạ mặt thì không có nhà. Do Hok-ro nghĩ bụng: mài rìu để làm gì nhỉ? Chắc người lạ mặt đã khỏi rồi đây. Lão chưa bao giờ gặp người nào khó hiểu như hắn ta. Hay là hắn bị điên? Suốt hai tuần hắn không nói một câu, chỉ nhìn và mỉm cười. Lúc đầu lão rất khó chịu. "Có gì mà nhìn tôi? - Do Hok-ro nghĩ - Nào tôi có treo ảnh trên người đâu mà nhìn?" Nhưng sau nụ cười của anh ta bắt đầu làm lão sợ, thậm chí trong mơ lão cũng sợ. Tối đến, cứ hễ Do Hok-ro đặt lưng lên chiếc giường kêu cót két, thì trong bóng tối, trên đầu lão, lại xuất hiện khuôn mặt xanh tái và cái nụ cười bất động ấy. Và giả sử như Do Hok-ro có tiến lại gần người đó và châm diêm lên, thì chắc lão cũng vẫn nhìn thấy đôi mắt ấy và nụ cười ấy. Trong mơ ông lão như nhìn thấy một cái đầm lầy mà lão phải đi qua, nhưng lão không dám đi vì từ cái vết nứt đen ngòm kia chắc chắn sẽ có một con rắn dài hiện lên, và phải có đủ sức bấm những ngón chân vào nhau để con rắn không nhìn thấy lão. Không hiểu sao lão thấy con rắn đó chính là nụ cười méo mó của người lạ mặt kia. Một đêm đang ngủ, lão bỗng choàng tỉnh, như có ai thích vào ngực lão, và lão nhìn thấy: người lạ mặt đang ngồi bên cạnh giường lão, miệng mỉm cười, mắt nhìn đi đâu đó, cửa thì mở, và qua khe cửa có thể thấy rõ vô vàn các vì sao trắng rắc khắp trời. Thế là suốt từ đó đến sáng lão không sao chợp mắt được nữa, cứ nằm theo dõi xem con người kỳ dị kia sẽ làm gì. Và bây giờ lại cái rìu kia nữa, hắn đã mài sắc như lưỡi dao cạo. Hay là hắn biết Do Hok-ro có nhiều tiền? Nhưng tiền lão đã bị người ta ăn cắp sạch rồi còn đâu. Nhưng làm thế nào nói cho hắn biết như vậy, và biết hắn có tin không?

Trước khi trời tối ông lão cứ đi loanh quanh cạnh chiếc rìu, khẽ sờ vào lưỡi dao sáng loáng của nó, và khi thoáng thấy bóng người kia về, lão vội giấu ngay rìu vào lò sưởi. Đến nửa đêm Do Hok-ro vẫn nằm thao thức, và lão chợt nghĩ rằng người lạ mặt có thể đưa tay sờ soạng chiếc lò sưởi và tìm thấy chiếc rìu. Thế là lão lần đến lò sưởi, rón rén lôi cái rìu ra, cố không để nó và vào miệng lò, rồi ghì chặt cái khối sắt lạnh vào ngực, lẻn ra khỏi nhà: lão chạy đến một nơi thật xa và chôn rìu vào trong cát. Làm xong việc ấy lão mới thấy buồn ngủ.

Sáng hôm sau Masiko đến, và cẩn phải đốt lò, bắc chảo gang lên đun nước sôi để chần chỗ rong hái được. Lúc đó mọi người mới nhớ đến rìu. Do Hok-ro đào tung khắp quanh nhà mà không thấy rìu đâu. Masiko bèn đưa tiền sai lão vào phố mua cái rìu mới. Người lạ mặt thì bò ra khỏi nhà, ngồi xuống bờ tường và nhìn lão. Có lẽ anh ta đã rõ mọi chuyện nên mỉm cười và không nói gì cả.

− Sống rồi chứ? - Masiko hỏi người đó.

− Trời hôm nay đẹp quá, Masha ạ - anh ta đáp rồi bỗng vươn vai ngáp một cái ngon lành.

− Đi ngủ đi! - Masiko kêu lên và bật cười.

Còn Do Hok-ro thì thất thểu đi vào thị trấn, từ nhà đến đó đi mất gần một tiếng dọc theo bờ biển, rồi lại phải qua cái thị trấn chạy sâu vào đảo gần hai cây số nữa. Nhưng lúc quay về tay không, thì lão lại muốn cho đoạn đường dài ra gấp đôi, Do Hok-ro vừa đi vừa nhìn chăm chăm xuống chân - may ra có cái rìu hỏng nào vứt đi chăng? Chao, có biết bao nhiêu thứ trên mặt đất! Đủ các thứ thủy tinh vỡ, lấp lánh như những mảnh mặt trời, một tờ báo rách có nhiều chữ to, chữ nhỏ, một mảnh ván thùng dính đất khô, một cái chân gà toàn móng, những cái vũng nước cũ có trời xanh và mây trắng ở dưới đáy, những chiếc giày hỏng, tấm ván lợp gãy nát, một cái lông lợn cạnh hàng rào, rồi lại cả những chiếc xe, và những vết chân người không biết chạy đi đâu.

Đến gần chợ, Do Hok-ro va đầu vào con ngựa đang ngủ - con ngựa đứng chui nửa người vào cái khe giữa hai hàng rào, chắn cả con đường nhỏ chạy men theo phố. Nhặt cái mũ bị rơi xuống đất lên, Do Hok-ro cáu tiết đấm vào sườn con ngựa một cái, đau điếng cả tay. Con vật lười biếng nhích lên trước ba bốn bước, rồi lại đứng ngủ, một chân sau chùng xuống. Ông lão lặng lẽ bước đi tiếp, vừa đi vừa vẩy vẩy bàn tay đau.

− Ê, Hok-ro! - Lão bỗng nghe ai gọi tên mình.

Quay về phía có tiếng gọi, lão nhìn thấy anh thợ rừng Che-san, anh chàng Che-san trẻ có cái miệng đầy răng sắt. Anh ta ngồi xổm ngay bên đường dưới hàng rào nhà và không làm gì cả. Do Hok-ro bỗng nhớ lại người ta đã cắt chỗ thoát vị cho Che-san, và mùa hè đó anh ta không vào rừng được. Có khi anh ta thừa cái rìu không biết chừng!

− Đi đâu đấy, Hok-ro? - Che-san hỏi, mắt nheo lại vì nắng, ngắm từ đầu đến chân ông lão.

− Che-san, nếu anh có cái rìu cũ nào không dùng đến… gãy cán rồi cũng được… anh cho tôi nhé! - Do Hok-ro đưa ống tay áo lau mồ hôi từ cằm chảy xuống, hỏi.

− Chờ tôi mang ra cho - Che-san đáp ngay, rồi đứng dậy đi về phía ngôi nhà, nơi anh ta sống một mình, không vợ.

− Do Hok-ro nhoài người qua cái hàng rào thấp: rau xanh phủ kín các luống đất, lá dưa chuột thủng lỗ chỗ trải rộng như một tấm thảm xanh, những qua dưa chuột nhọn đầu nhô lên khỏi đám lá. Ông lão thở dài thán phục: anh chàng biết làm ăn lắm!

Trong đám thợ rừng Che-san là người trẻ nhất, anh ta hãy còn nhiều say mê khát vọng và lúc nào cũng băn khoăn lo lắng chuyện tìm vợ. Nhưng trong chuyện vợ con anh ta không gặp may, anh đã có khá nhiều vợ, nhưng cô vợ nào cũng chỉ cưới được ít lâu là bỏ đi. Che-san sạt nghiệp vì các lễ cưới. Những người thợ rừng nói đùa, anh còn trẻ quá nên chưa lập được chiến công đàn ông nào. Trước hết phải cắt cái thoát vị đã, họ khuyên anh chàng như vậy. "Bây giờ thì cẩn thận đấy, các bà các cô chưa chồng ạ!" - ông Pagé béo ị gào lên như vậy, khi cuối cùng Che-san chịu để người ta cắt đi cái dị vật của mình.

Che-san đưa cho ông lão cái rìu còn tốt, đóng rất chắc và một cái cán dài. Cái cán gỗ được cạo bằng mảnh thủy tinh cứ nhẵn bóng lên.

− Cầm lấy, Do Hok-ro, cái này thừa đấy - Che-san một tay đưa chiếc rìu qua hàng rào cho lão, còn tay kia thì ôm cái chỗ hãy còn đau.

− Che-san… anh đã cứu tôi - Do Hok-ro toét miệng cười cám ơn, vừa giơ cái rìu ngắm nghía bốn phía - Thôi bây giờ tôi đi nhé, Che-san!

− Đi đâu mà vội thế Hok-ro? Hay có ma-đam nào rồi? - Che-san cười ha hả, nhe mấy cái răng sắt to ra.

− Masiko đang đợi… Chúng tôi phải nấu rong. Hôm nào tôi đến giúp anh… Khoai tây anh đã vun gốc chưa?

− Chà, ở đây một người cũng chẳng có việc gì làm nữa là - Che-san xua xua tay rồi lại thận trọng ngồi xuống cạnh hàng rào. Anh ta buồn vì không có việc làm

Và Do Hok-ro lại tiếp tục đi, tay phải cầm cái cán rìu, tay trái đút vào đằng sau cạp quần. Vậy là thần thánh vẫn thương xót và không quên lão. Còn nếu như lão có phải sống độc thân và chưa bao giờ có nhà cửa đoàng hoàng, thức ăn thừa thãi, quần áo lành lặn, thì đó đâu phải vì ác tâm của thần thánh. Vì họ biết làm gì khi số phận của mỗi người đã được ghi trong cuốn sổ thiên tào. Và trong cuốn sổ ấy, các thần cứ nhắm mắt lại mà viết, chứ bản thân cũng đâu có biết viết gì. Đó là bàn tay nó tự viết. Và ví thử như cả tám trăm điều bất hạnh đều rơi vào anh, thì như thể cũng chưa hẳn anh đã là người cuối cùng trước phiên tòa thượng đế. Điều may mắn lúc nào cũng có thể gặp ở mỗi bước đi trước mặt! Masiko còn trẻ nên cô ta cứ tự coi mình là kẻ bất hạnh, chứ đã biết cái tương lai ghi trong sổ định mệnh của cô ta nó ra sao đâu.

DƯỚI BÓNG CÂY XANH CỦA CUỘC ĐỜI

Lúc này họ đang đi bắt ốc ở chỗ bãi cạn. Trong tay mỗi người có một cái túi lưới khâu bằng các mảnh lưới đánh cá, trên bờ có một cái xô để đựng sò, ốc. Do Hok-ro cứ để cả quần dài lội xuống nước, còn người lạ mặt thì xắn cao quần trên đôi chân xanh xao và đi dò dẫm như con giang. Đôi ủng cao của ông già và đôi giày ngắn của người lạ mặt đặt cạnh nhau trên cát. Do Hok-ro nóng quá, toát cả mồ hôi, nhưng lão vẫn không cởi áo khoác - vì không quen. Lão chỉ cởi chiếc mũ cát và quăng nó lên bờ để khỏi vướng mỗi khi lão muốn khum bàn tay vốc nước té lên cái mặt đẫm mồ hôi. Còn người kia thì vừa mò vừa nhìn xuống chân, đầu cứ đưa đi đưa lại, miệng thở phì phò rất to. Tiếng anh ta thở từ xa nghe cũng rõ, vì biển đang im lặng. Những con sóng nhỏ yếu ớt chạy vào đến chỗ bãi cạn thì hết sức, không réo lên và sủi bọt được nữa. Còn mặt nước thì phẳng lì như gương, không một vết gợn, nước sâu chưa tới đầu gối. Cái đáy sáng rõ như phơi ra ngay trước mắt, nhìn rõ từng ngọn cỏ dưới nước, từng sinh vật đang trườn đi trườn lại hoặc đang bình thản ngủ yên một chỗ. Một con tôm càng ẩn dật, giống như con nhện, đang cõng trên lưng xác một con vật khác, bỗng tránh vội sang một bên, ngoái lại nhìn sợ hãi. Những cái bong bóng trắng no căng không mắt, không mồm, không cả tri giác, lười biếng thở trong làn nước ấm - chúng sống bằng cả cái thân tròn xanh nhợt và béo ra. Những con ốc to màu hồng thò cái thân giống như miếng thịt đông ra khỏi vỏ rồi lại thụt vào, cũng có những con không còn ruột - có người đã ăn chúng. Trong đáy cát lỗ chỗ có nhiều lỗ nhỏ đen đen, tựa như có người lấy que chọc xuống - đó là hang trú ẩn của những con ốc hai mang. Chỉ cần thò ngón tay vào lỗ là sờ thấy ngay cái cạnh sắc của nó và cứ việc lôi nó ra. Nhưng trong cái đáy cát ấy cũng có nhiều lỗ giả, có trời biết kẻ nào đã khoan chúng. Chọc hết từng ấy lỗ là ngón tay tê buốt hết. Còn đôi bàn chân dẫm đất thì đau nhói vì dẫm phải những con cầu gai rúc ở dưới các gốc rong, thứ sinh vật này nhiều đến mức có thể lấy xẻng mà xúc: chúng cứ tụ thành từng đàn ở dưới đáy, nằm sưởi trong nước ấm. Mùa hè, mùa hè đã đến! Còn gì thú vị hơn nữa! Vạn vật đều vui sướng. Chú cá thờn bơn bé trông thật chẳng khác một mảnh giẻ rách màu xám. Chú thờn bơn ngu ngốc kia ơi, việc gì chú mày cứ khuấy đục cát lên như thế, chú mày sợ cái gì? Cứ yên tâm mà bơi lượn trong đáy nước, mà đớp những con bọ biển. Do Hok-ro không bắt các chú đâu. Vì lão cần gì đến các chú? Chú mày chỉ to hơn cái cúc áo một chút và mỏng như tờ giấy, soi ra sáng trông thấy hết cả ruột. Thứ cá ấy mà cho vào nồi canh thì tan hết cả xương. Cái anh chàng thở phì phò đằng kia kìa, hắn ta có thể bắt chú mày đấy. Có khi hắn còn hí lên như con ngựa đực ấy - Hắn vui mừng vì đã khỏi bệnh, vì cô Masiko tốt bụng mang thức ăn đến cho hắn mà! Hắn cứ lì ra không chịu đi, lại còn mó tay vào làm giúp lão nữa, cứ làm như người ta cầu ấy! Quỷ thần ơi, không biết tự dưng ở đâu hắn lại mò đến đây và hắn cần gì ở người đàn bà nghèo kia nhỉ? Do Hok-ro vốc nước lên mặt, đưa ống tay áo lên chùi, rồi duỗi thẳng lưng lên. Lão nhìn thấy người lạ mặt, anh ta đang lò dò bước, một tay giơ cao trên vai khẽ lắc lắc, tay kia thì cầm cái túi lưới đầy tới miệng. Anh ta vừa bước thận trọng đặt từng cái cẳng chân khẳng khiu với bàn chân rất to xuống nước, sợ dẫm phải đá sắc và những cái lông cứng nhọn của con cầu gai. Bỗng ở cách lão chừng hai bước, Do Hok-ro nhìn thấy một con bạch tuộc đang nằm sõng soài giữa đám cỏ rong dưới đáy: Ồ, vớ được mẻ lớn rồi! Con bạch tuộc đó về sau Masiko đem vào thành phố bán được những bốn rúp. Còn cái lúc họ lấy gậy hất xác nó lên bờ mới ầm ĩ làm sao - cái anh chàng cao ngồng kia cứ lăng xăng nhảy nhót, miệng la hét như đứa trẻ.

Và bây giờ họ đang ngồi trong nhà, cửa mở toang, ngoài đường mưa vẫn không ngớt từ mấy ngày nay. Cái mái nhà không biết từ bao giờ được phủ một lớp nhựa thông dầy, nên không bị dột, và như vậy là rất may, vì khắp sàn nhà, rải trên tờ báo, chỗ nào cũng có rong đang phơi. Do Hok-ro và người lạ mặt ngồi trên một thanh gỗ kê trên hai cái dóng ngang gần cửa, họ ngồi không chạm vào nhau. Ngoài cửa mưa vẫn rơi đều, mây xám che mất những ngọn núi bên bờ biển và che luôn cả đường chân biển đằng xa. Chỉ nghe thấy tiếng nước chảy - tiếng mưa và tiếng sóng vỗ ào ào. Thỉnh thoảng mới xen vào những tiếng khác - tiếng kêu "ai-ô! ai-ô! " của con quạ bị ướt cánh và tiếng rú giận dữ của chiếc ô tô chạy trên con đường bị che khuất trong sương mù. Người khách lạ ngồi buông thõng tay trên đùi, nhìn ra ngoài cửa, đầu khẽ lắc lư. Và nước cứ chảy qua trước cửa nhà, kêu róc rách, và cát cứ kêu lép nhép dưới mưa, và tuy trời hoàn toàn không rét, nhưng người cứ run lên. Lò sưởi không thể nhóm được - và hôm trời ẩm không còn muốn nhóm nữa. Còn Masiko, mưa như thế, tất nhiên là không đến.

Khi trời xấu đi như thế, con người mang bệnh kia cũng có vẻ buồn hơn, thôi không cười nữa, suốt ngày chỉ nằm dài trên giường không buồn dậy ăn. Anh ta buông thõng tay xuống đất, mân mê lớp cát do chính tay anh ta tha về bằng cái xô và rắc khắp nhà. Thỉnh thoảng nằm trên giường, mắt nhìn lên trần nhà, anh ta lại lẩm bẩm nói chuyện một mình, những lúc đó ông lão chỉ muốn đi khỏi nhà. Do Hok-ro bắt đầu đi giở một lượt chỗ rong phơi trên các tờ báo, hoặc bó những cây tảo dẹp đã khô thành từng cuộn. Còn người kia thì cứ lặng thinh, ngoảnh mặt vào tường. Thấy thế Do Hok-ro lại ngồi xuống phản và nhìn ra ngoài xem mưa. Thỉnh thoảng người lạ mặt đứng dậy và ra ngồi bên cạnh lão, nhưng anh ta không ngồi được lâu - có lẽ vì mệt.

Những ngày mưa rả rích và lặng lẽ, và có tiếng quạ kêu điên cuồng ấy cứ rối tinh trong đầu Do Hok-ro, và lão không còn nhớ họ mong Masiko đã bao nhiêu ngày rồi, một tuần, hay có thể mới ba ngày thôi. Chị bỗng xuất hiện trước khung cửa mở - mình khoác chiếc áo mưa bóng nhoáng, chân đi ủng cao su, đầu che ô - và vui vẻ hỏi: "Các ông chủ có nhà không đấy?". Chị đưa cho Do Hok-ro cầm hộ cái túi rồi bắt đầu giũ giũ cái ô cho hết nước mưa. Mấy giọt nước xám rơi xuống mặt chị, và ông lão, đang loay hoay không biết đặt cái túi nặng vào đâu vì sung sướng quá, bỗng muốn lấy một cái giẻ đã giặt sạch lau mặt cho Masiko. "Ôi, các người nhặt được nhiều rong biển quá!" - chị nói, rồi vừa mỉm cười đưa mắt nhìn quanh, vừa cởi chiếc áo mưa đã sẫm đi vì ẩm ướt.

Những ngày mưa tầm tã chấm dứt, và bầu trời trong sáng lại xanh rực lên trên cái khoảng không bao la của biển. Những con sóng lấp lánh ánh mặt trời từ ngoài xa theo biển chạy vào bờ từng đoàn. Vào những hôm như thế cả thị trấn kéo ra bờ cát nóng, và bờ biển trông như một tổ kiến khổng lồ của những người nhàn rỗi. Mặt trời là thứ hiếm hoi đối với những nơi này, nên người ta vội vã vứt bỏ hết mọi thứ để ùa ra đón lấy nó. Nhưng họ không đến Camaron, cái bãi tắm phía trước mặt thị trấn đối với họ là đủ rồi. Họa hoằn lắm mới có một đôi trai gái say sưa nắm tay nhau đi mãi ra tận doi cát. Trên những đụn cát bên kia mũi vịnh vó những bụi tường vi bám rất chắc, vào những ngày ấy tường vi bắt đầu nở hoa. Đôi trai gái bẻ gẫy những cành hoa có gai nhọn để kết thành một bó, nếu không chúng cứ nằm yên như thế trong chỗ trũng giữa hai đụn cát. Lúc đi qua túp nhà, họ ngoảnh mặt lại và tỏ vẻ ngạc nhiên khi nhìn thấy hai con người sống ẩn dật. Còn Do Hok-ro và người lạ mặt vào những ngày đó phải tất bật trên mỏm Camaron suốt từ sáng đến tối. Họ phải lên núi hái những thứ cỏ ăn được cho vào bao xách về nhà, sau đó phải tự đem nấu và mang ra nắng phơi. Những lúc thủy triều rút thì họ ra chỗ bãi cạn để nhặt ốc, có ngày mỗi người bắt được đến ba xô. Cả hai người đều đen xạm vì nắng, người lạ mặt kia râu ria xồm xoàm, chân lại đi đất, nên trông chẳng khác một người lang thang quái dị. Masiko cứ nhìn họ mà cười. Vào những ngày trong sáng ấy, hòn đảo phía trước mặt bờ biển không hiện ra, mà dường như hòa lẫn với lớp trời xanh dày đặc. Bướm bắt đầu bay lượn trên sóng rất đông. Một chú hải cẩu ngờ nghệch thò cái đầu có ria ra khỏi mặt nước ngay gần bờ. Những cậu bé câu cá cho người lạ mặt mấy cái lưỡi câu và một sợi dây cước, và anh nhanh chóng học được cách câu ném. Anh câu được rất nhiều cá - không những đủ để nấu canh, mà còn đủ để phơi khô nữa. Họ phải làm một cái giá có nhiều xà ngang để treo những khúc cá cambala

Một hôm Masiko từ phía bãi tắm men bờ biển đi đến. Chị mặc chiếc áo bơi màu xanh, đeo kính đen, tóc búi cao. Chị vờ lấy tay hích vào ngực người lạ mặt, và anh này cũng vờ làm ra vẻ yếu ớt, ngã lăn ra. Hai người đàn ông thết Masiko món cháo cá ăn ngay trên chảo. Người Masiko sặc mùi rượu, chị đi ra biển cùng mấy cô thợ máy trong đội, chị đội trưởng cho họ nghỉ việc đi chơi. Masiko ăn xong, cười giòn tan rồi lại men theo biển quay về, vừa đi vừa nhìn ra biển. Đôi vai tròn trịa, đôi cánh tay và cặp đùi rám nắng của chị ánh lên trong nắng. Bộ áo tắm màu xanh còn thấp thoáng một lúc lâu rồi mới biến mất giữa những chấm sáng khác. Do Hok-ro chuẩn bị đi ra chỗ thác nước để hứng nước mát vào cái chai lớn. Còn người của bạn của lão thì cởi quần áo định đi ra biển, nhưng bỗng anh ta loạng choạng. Anh bước lùi lại mấy bước, bụng và đầu gối hơi khom lại, người xoay tròn trên một gót chân rồi ngã úp mặt xuống cát. Do Hok-ro đặt chai xuống đất, chạy lại, nhấc anh ta nằm ngửa lên. Máu mũi chảy ra, trộn lẫn với cát đọng trên mặt anh, Do Hok-ro quỳ phía trên đầu anh, quay cái đầu tăm tối và bơ phờ nhìn xung quanh, không biết làm gì. Thốt nhiên lão toát hết mồ hôi vì sợ - lần đó là lần thứ nhất, sau đó ông lão quen dần và không còn sợ hãi khi thấy người ốm bị ngất nữa.

Do Hok-ro và Masiko đang ngồi cạnh nhà và nhể thịt những con ốc đã luộc, Masiko khéo léo lấy dĩa chọc vào thân con ốc, kéo ra khỏi cái vỏ xoắn màu hồng, cấu chỗ thịt ra khỏi ruột, rồi ném vào nồi. Do Hok-ro cũng làm công việc như thế, nhưng lão không dùng dĩa, mà đặt con ốc lên một tảng đá, rồi dùng sống rìu bổ vỡ cái vỏ ra. Bão đang gầm gừ ngoài biển, làn không khí mát lạnh từ biển tràn vào, mặt trời trôi nhanh giữa những đám mây hồng. Gió thổi làm mớ tóc buông xõa trên đầu Masiko bay sang một bên và cứ giữ như thế một lúc. Masiko cảm thấy vui vẻ. Chỗ thịt ốc và rong biển chị bán được khá nhiều tiền. Masiko vừa làm vừa hát: "Dưới bóng cây xanh của cuộc đời, chúng ta là những đứa trẻ đùa chơi. Đoàn tàu phóng. Đoàn tàu phóng, khói bay, mặt đất bay. Ni-na-a-na-na! Sống với nhau - là chia sẻ cùng một số phận " - Masiko hát. Bỗng có tiếng nổ ầm ầm ngay bên cạnh. Căn nhà rung chuyển, bát đĩa để trên bờ tường rơi loảng xoảng. Masiko đứng phắt dậy chạy về phía cửa nhà. Từ trong nhà một làn khói xăng xanh xanh bay ra, và người khách lạ, đang lấy cát lau đôi tay dầu mỡ cũng bước ra, mỉm cười.

− Cái gì thế? - Masiko kêu lên.

− Chị mang bóng đèn đến đi, Masiko! - người kia thét to - Chúng ta sẽ có điện! Tôi đã chữa được cái máy nổ rồi!

− Anh điên đấy à? - Masiko giận dữ hất tay con người đang mỉm cười và giang tay định ôm lấy chị. - Tắt ngay đi! Tắt ngay máy nổ đi! Đổ nhà bây giờ! - Nói đoạn chị đẩy anh ta về phía cửa. Anh này ngoan ngoãn cúi khom người chui vào nhà, chiếc máy nổ thôi không kêu nữa.

− Đúng là anh ta bị dở người thật - Masiko nói với Do Hok-ro.

Bấy giờ ông lão mới nhớ ra, là từ lâu người khách lạ đã tha từ chỗ đổ nát về những tấm sắt gỉ nho nhỏ và xếp đống bên bậu cửa sổ. Còn sáng hôm nay anh ta đã ra đường cái, dừng một chiếc xe máy lại và sau đó đem về một bơ sắt tây to đầy xăng.

− Nếu anh ta ở lại đây, Masiko ạ… - Giá anh ta đi chỗ khác… - ông lão nói - Tôi cũng không biết… anh ta là loại người như thế nào nữa.

Và khi người khách lạ, đầu cúi khom dưới thanh xà ngang, hiện ra trong ô cửa tối mờ vì khói, Masiko tiến đến trước mặt anh ta.

− Này, nói thật đi! Anh có giấy tờ gì không? Có chứng minh thư không? - Chị hỏi.

− Không có, Masiko ạ - anh ta trả lời một cách vui vẻ.

− Thế anh để đâu? - Masiko vẫn hỏi gặng.

− Không có mà! Nhưng chị cần giấy tờ của tôi để làm gì?

− Đưa đây xem nào - Masiko vẫn không chịu thua - Hay anh trốn ở tù ra?

− Thôi, chị đừng vặn vẹo tôi nữa đi, Mashenka. Không có chúng ta đến cãi nhau mất thôi - Người khách lạ vờ ra vẻ buồn phiền, ngồi xuống bờ tường, vắt chân nọ lên chân kia.

− Chồng tôi cũng đang bị ngồi tù. Tôi thương những người như thế. Anh cứ nói thật đi, đừng sợ - Masiko ngồi xuống cạnh anh ta bảo.

− Nhưng nói gì mới được cơ chứ? - anh ta đưa mắt ranh mãnh liếc nhìn chị - Vì trên đời này nhiều sự thật lắm.

− Anh nói đi, giấy tờ đâu?

− Tôi không biết. Vả lại giấy tờ đối với tôi cũng chẳng để làm gì cả, Mashenka ạ - người lạ mặt vẫn thản nhiên trả lời. Bây giờ tôi chẳng cần gì. Tôi chỉ cần mỗi cái này thôi, và anh giang tay làm động tác ôm lấy vịnh Camaron, biển, và những quả núi - Tôi bị bệnh, tôi là người mang máu của người khác, Mashenka ạ.

− Nói dối! - Masiko bật cười - Máu trong người anh là máu của anh, giống như tất cả mọi người thôi, tôi đã trông thấy rồi.

− Trước kia tôi đã từng sống ở đây. Lâu lắm rồi, cách đây đã nhiều năm. Bố tôi là sĩ quan, hồi xưa ông phục vụ ở đây. Có khi tôi và chị trước đây đã gặp nhau rồi cũng nên, phải không Mashenka? Chị sống ở đây lâu chưa?

− Tôi đẻ ra ở đây, và lúc nào cũng sống ở đây - Masiko đáp - Tôi chưa đi đâu bao giờ. Chỉ đến nam Sakhalin mấy lần thôi.

− Còn tôi thì rời khỏi đây năm mười bẩy tuổi, sau khi học xong phổ thông. Từ đó tôi chưa có dịp nào trở lại đây… Sau tôi học ở Vladivostok, làm việc ở phía Nam… Có lẽ cách đây cũng không xa lắm, vậy mà không có thì giờ về thăm. Tôi lúc nào cũng muốn đi đến một nơi nào xa hơn, xa hơn nữa, Mashenka ạ. Đi Moscow hay Odessa chẳng hạn. Chính sau khi học xong phổ thông là tôi có ý định đi Moscow, nhưng đúng lúc đó ở đấy đang có cuộc liên hoan phim, các diễn viên kéo đến đó rất đông, nên tôi sợ mình lại mải chơi, mải xem mà không vào đại học được, vì thế tôi ở lại Vladivostok, không đi tiếp nữa. Thế là mười sáu năm đã trôi qua. Một nửa cuộc đời rồi. Nhanh thật! Không bao giờ tôi nghĩ rằng sẽ có ngày tôi trở lại đây.

− Thế anh trở lại làm gì?

− Để chết, Mashenka ạ - người đó vui vẻ trả lời - Tôi nhớ trước khi đi tôi có lên quả núi kia kìa, để chơi - Anh ta chỉ tay lên quả núi lớn, vách dựng đứng, nhô cao ở bên cánh phải bờ vịnh, sau cửa sông - Tôi leo lên tới đỉnh, rồi tiếp tục đi. Tôi đi ra phía sau rừng trúc, rơi vào một cánh rừng thưa. Ở đó có một đụn cỏ khô. Tôi nằm xuống chân đụn cỏ và thiu thiu ngủ. Bỗng tôi choàng dậy và nhìn thấy, Mashenka có biết không, một con rắn đang bò ngay cạnh đầu! Tôi nhảy dựng lên, vớ lấy một cái gậy giơ cao về phía nó và nhìn… Con rắn đứng lại, ngóc đầu lên và cũng nhìn tôi.

− Anh có sợ không?

− Sợ chứ. Nó cứ thản nhiên nhìn tôi một lúc rồi lại bò đi. Mãi lúc ấy tôi mới hoàn hồn, thở phào một cái .. Giá lúc đó nó mổ vào đầu tôi một cái thì không biết sự thể ra sao, Mashenka nhỉ? Thì chắc là tôi đã chết ngoẻo từ lâu rồi. Từ cách đây mười sáu năm cơ. Chết trẻ trung, khỏe mạnh và tinh khiết. Có khi như vậy lại hóa hay, Mashenka nhỉ? Này, Mashenka, chị có biết châu Phi ở đâu không? - bỗng nhiên anh ta hỏi.

− Sao anh lại hỏi vậy? Và để làm gì? - Masiko ngạc nhiên, chị biết châu Phi ở đâu rồi.

− Có một con chim bay về châu Phi - Người đó vẫy vẫy tay giả làm cánh chim - Ở châu Phi rất dễ chịu, con chim biết như vậy, ở đó không bao giờ có mùa đông cả. Nó bay và bỗng nhìn thấy một cái mái nhà - hay là ta đậu xuống đây nghỉ một lát - nó nghĩ thế rồi đậu xuống.

Kể đến đây người khách lạ lấy ngón tay cậy một mẩu nhựa thông ở bờ tường ra đưa cho Masiko xem, chỗ nhựa thông ấy gặp trời nóng chảy từ trên mái xuống.

− Trên cái mái nhà ấy cũng có nhựa thông y như thế này. Thế là con chim bị dính đuôi vào đấy. Nó giẫy mạnh một cái - cái đuôi rời ra, nhưng mỏ thì lại bị dính vào nhựa. Nó rứt mạnh cái mỏ - cái mỏ rời ra, thì đuôi lại bị dính vào. Thế là con chim cứ ngồi trên mái nhà mà lắc lư đợi đến lúc chết. Bây giờ nó mới nghĩ: "Nếu như đằng nào mình cũng chết… "

− Này thôi đi, sao anh cứ lảm nhảm như người say thế? - Masiko bực mình ngắt lời anh ta - Nếu không có chuyện gì nói thì hãy im đi? Thế mà cũng đòi là đàn ông! Anh chỉ là mụ đàn bà. Lúc nào cũng lải nhải "Tôi sắp chết đây, sắp chết đây". Chết thì chết, việc gì mà lải nhải! Người nào rồi cũng phải chết, hãy nhớ như vậy!

Nói đoạn chị đứng dậy, hai tay chắp trước ngực, vội vã đi đi lại lại. Rồi đang đi chị bỗng cúi người, nhặt cái đĩa muối rơi úp sấp dưới đất lên.

− Đấy, thế là chúng ta cãi nhau rồi, tôi đã nói trước mà - người đó cúi đầu, mỉm cười buồn bã.

Masiko chuẩn bị một lúc rồi ra về. Còn người kia không đi đâu cả. Đêm hôm đó trời lại bắt đầu mưa và trận mưa kéo dài suốt hai tuần không lúc nào ngớt. Trong thời gian đó người khách lạ lại bị ngất thêm mấy lần. Những lúc đến thăm họ Masiko cố bắt anh ta ăn, vì anh ta không chịu ăn gì cả. Lúc nào anh ta cũng van xin chị đừng nói cho ai biết về anh ta và đừng gọi bác sĩ. Anh ta bảo một vị giáo sư giỏi nhất thế giới cũng không thể cứu được anh ta. Masiko rất lấy làm lạ về chuyện anh ta không muốn gặp bác sĩ. Nhưng sau đó chị tặc lưỡi tự bảo, đó không phải việc của chị - mỗi người có quyền giữ những điều bí mật của mình. Còn Do Hok-ro thì không nói và cũng không hỏi gì nữa. Lão nhẫn nại chịu đựng.

NƠI CHÔN GIẤU VĨNH VIỄN NHỮNG BÍ MẬT CỦA CON NGƯỜI

Một hôm Do Hok-ro đang ngồi trên đụn cát và lôi cái gai ở gót chân ra. Biển hôm đó xanh, phẳng lì, những con sóng nhỏ trộn cát với những thứ trôi lềnh bềnh ven bờ. Bầu trời không mây hiện ra như bức tường màu xanh nhưng gió thì lạnh buốt. Đoạn bờ từ biển vào đến sát thị trấn vắng ngắt. Chỉ có một kẻ điên khùng đang tắm và đầu một con hải cẩu tò mò nhấp nhô trên mặt nước. Bỗng đằng sau con hải cẩu có một vật gì rất to và đen chũi nổi lên, nước rẽ ra hai bên, và một chiếc tàu ngầm phun ra những dòng nước trắng, khẽ lắc lư, sau đó dừng hẳn lại ngay gần bờ. Con hải cẩu biến mất. Do Hok-ro ngạc nhiên khi thấy người khách lạ đến gần và ngồi xuống cạnh lão. Chân đi giầy, anh ta len lỏi vào giữa các bụi dã tường vi gai góc và đã hái được một xô những quả ngon nhất, còn Do Hok-ro thì đi đất nên chỉ dám men theo rìa đụn cát và gặp gì thì hái nấy cho vào túi lưới.

Người khách lạ và ông lão im lặng ngồi nhìn con tàu rất lâu. Trên chiếc tầu ngầm xuất hiện một người. Anh ta chậm rãi đi đến sát đuôi tàu - như đi trên cái thân cây dài - rồi quay lại mũi tàu. Đến mũi tàu anh ta dừng lại, châm thuốc hút, và có thể nhìn thấy rõ khói thuốc lá hiện ra rồi tan đi bên cạnh đầu anh ta. Sau đó người ấy ném mẩu thuốc xuống nước và chui vào trong, từ lúc ấy không thấy ai ở trong tàu chui ra nữa.

Do Hok-ro suy nghĩ về những công việc bí ẩn đang được tiến hành trên trái đất này, nhưng ý nghĩ của lão bỗng bị người khách lạ cắt đứt. Anh ta nói cái gì rất nhiều và nhanh, vừa nói vừa chỉ vào chiếc tàu ngầm, mắt và miệng anh ta tròn lại một cách giận dữ. Giọng nói anh ta có một vẻ gì xúc động nghẹn ngào khác thường mà Do Hok-ro không sao hiểu nổi. Con người đó dang hai tay ra, rồi lại ghì vào ngực thở hổn hển. Và ông lão không hiểu gì cả, trừ một điều: anh ta đang tức tối chiếc tàu ngầm kia vì chuyện gì đó, hoặc với anh lính thủy vừa bước ra hút thuốc. Và cái bí ẩn của cuộc sống chung quanh lại càng có vẻ khó hiểu hơn, Do Hok-ro bỗng thấy đau nhói trong tim. Mọi người ai cũng hiểu biết được điều này điều nọ, và trong cuộc sống họ phân biệt được tất cả, duy có lão, Do Hok-ro, sống đến bạc đầu mà vẫn hiểu biết rất ít những chuyện xung quanh. Chẳng hạn những chiếc máy bay đang bay sát trên trời kia - những vị thần táo tợn nào dám bay cao như vậy? Mà chúng cứ nhả khói ra khắp trời như thế làm gì - để chơi thế thôi hay vì bắt buộc phải làm như vậy? Hay như con người này nữa - anh ta có liên quan gì đến cái tàu ngầm kia?

Còn lúc này con người đó vẫn nói, nói rất nhiều, và Do Hok-ro cố suy nghĩ nhưng vẫn không hiểu nổi anh ta. Đang đứng trên đụn cát, người lạ mặt bỗng chạy xuống biển, đến chỗ cát ẩm, đào đào một lúc, rồi lại chạy đến chìa cho ông lão xem con bọ biển anh ta vừa bắt được. Con bọ ngọ nguậy những cái cẳng trong suốt, người đó đặt nó vào một lòng bàn tay, rồi giơ lòng bàn tay kia lên đập đánh bốp vào nó. Con bọ bị vỡ óc chết ngay, người khách lạ mới đưa ngón tay chỉ vào nó, rồi chỉ vào ngực mình - và nhắm mắt lại. Do Hok-ro đã hiểu: những lời nói và điệu bộ của người đó muốn bảo rằng: khi nào tôi chết… Người khách lạ đào một cái hố trong cát, đặt con bọ vào đấy, rồi lấp đi, sau đó anh ta lấy ngón tay dí vào vai Do Hok-ro, rồi lại chỉ vào mình - như thế có nghĩa là:: lão hãy chôn tôi.

Do Hok-ro im lặng, lão nghĩ là lão sẽ không làm được chuyện đó, nếu quả thực người bệnh kia sắp chết. "Lấy đâu ra quan tài, xe ngựa để đưa anh ra nghĩa địa?" - ông lão nhìn bộ ngực xanh rớt và gầy giơ xương của người khách lạ đang thở phập phồng sau cái áo sơ mi mở phanh ngực và nghĩ như vậy. Có lẽ hiểu ông lão đang nghĩ gì, người đó đứng dậy và đi rất xa khoảng ba mươi bước. Anh ta dừng lại trên một khoảnh đất nhỏ bằng phẳng bên cạnh đụn cát, nơi mọc toàn thứ cỏ mềm, nhỏ, không có bụi. Đoạn cứ đứng từ đó, anh ta nhìn về phía Do Hok-ro, tay chỉ chỉ xuống dưới chân, như muốn bảo lão hãy chôn tôi ở chỗ này này.

Ừ, Do Hok-ro thầm khen: cái chỗ anh chọn được lắm… Ở đó cát lúc nào cũng khô, và xương sẽ được thở, chúng không bị đen đi như trong chỗ đất chắc và ẩm, mà mãi mãi sẽ hồng hào, sạch sẽ và không bị rữa. Phải, được nằm ở một chỗ như thế thì không có người chết nào lại không muốn cả. Nhưng đến lượt lão, Do Hok-ro, lão biết nhờ ai?

Biển, xanh và lạnh, đang trải ra rất xa phía trước bờ - đến mãi tận cái mép rõ nét của nó - một sự im lặng mông mênh. Dọc theo chiều ngang của biển thấp thoáng bóng đen của chiếc tàu ngầm dài ngoẵng - nơi cất dấu điều bí ẩn của người khách lạ, và chính nó - cũng là một điều bí ẩn. Thường thường trong một ngày ông lão chỉ thoáng nhìn người khách lạ độ vài ba lần, lúc hai người đi dọc bờ biển, hay trên núi, nhưng lúc này, lão nhìn anh ta rất lâu với vẻ tò mò rụt rè. Do Hok-ro cảm thấy ngay đến cái bóng đen đen của con hải cẩu bên cạnh chiếc tàu ngầm, hình như cũng là một bộ phận nhỏ bé của điều bí ẩn to lớn đang bao quanh số phận người khách lạ kia. Con hải cẩu cứ ngụp xuống rồi lại nhô lên trên biển, như những câu hỏi cứ hiện lên rồi lại biến đi rất khó hiểu trong đầu ông lão.

Anh ta là ai vậy, cái con người đó ấy? Anh ta ở đâu đến? Tại sao lại chịu ở trong túp nhà hoang, ngủ trên tấm phản cứng, và ăn thức ăn của người khác? Cái sức mạnh hắc ám nào đang hành hạ anh ta, bệnh cả anh ta là bệnh gì vậy? Tại sao anh ta lại không muốn gặp bác sĩ, nếu như anh ta mắc bệnh? Và anh ta có lỗi gì trước Thượng đế?

Con tàu đen dài ngoẵng nằm trên mặt nước phẳng lặng như một điều bí ẩn của tất cả mọi bí ẩn. Người kia đã lại đang sột soạt quần áo và loảng xoảng cái xô trong bụi tường vi rậm rạp để hái những quả rừng sạch bóng đang bắt đầu chín đỏ.

Chiếc tàu ngầm cứ đỗ trên biển mãi đến tận chiều. Lúc về đến nhà, ông lão bước vào trong nhà rồi không biết có việc gì lại đi ra ngoài và lúc nào cũng nhìn thấy cái phần thân hiện ra rất thấp trên mặt nước của nó với một chỗ lồi ra gần một bên mép tàu. Người hút thuốc không thấy chui ra khỏi tàu, còn người khách lạ vẫn nằm chỗ cũ, hai tay để dưới gáy, và không đi ra xem tàu ngầm nữa. Do Hok-ro đi vòng quanh nhà, tìm dưới đất xem có sợi dây nào để buộc cái để ủng bị long, và khi quành ra góc nhà, nhìn ra biển lão thấy con tàu không còn đấy nữa. Bấy giờ Do Hok-ro mới cho rằng có lẽ con tàu đến đây để đón người khách lạ kia…chắc hẳn anh ta và cái người trên tàu kia trước đây có cái nhau, hay thậm chí còn đánh nhau nữa. Anh khách lạ này lúc đó giận quá, bỏ đi nơi khác sống xa lánh mọi người và sau đó bị ốm một trận nguy kịch. Anh kia biết tin đó và quyết định làm lành. Nhưng lòng tự ái không cho phép anh ta nói trước lời giảng hòa, vì thế anh ta chỉ đi lại trên con tàu, chỉ ló mặt ra thôi, ý muốn bảo: đấy, tôi đã đến đây này, anh thấy chưa? Nhưng anh này không muốn giảng hòa - sự căm giận của anh ta chắc phải lớn lắm - Phải, Do Hok-ro thế là đã hiểu được một điều: lòng hận thù quả thực còn đáng sợ hơn cái chết.

Một lần khác, vào một buổi trưa oi bức, Do Hok-ro và người khách lạ đang đi trên núi, vai khoác những bao cỏ vừa hái được. Trời nắng chang chang, cỏ tốc lên một mùi hăng hắc. Do Hok-ro đi trước, nắng quá, lão cố đi thật nhanh. Vì vách núi dựng đứng, đến dê cũng không dám đi, nên cả hai phải đi theo đường vòng, qua nghĩa địa, mặc dù Camaron nằm rất gần, ngay dưới chân núi. Trên bờ biển thấp thoáng những đống lửa, có mùi khói bốc lên tận đỉnh núi và cao hơn nữa, nhưng còn phải đi lâu mới tới những đống lửa đó. May là ở dưới kia, gần thị trấn, nơi sườn núi bắt đầu thoai thoải dần đến chân, có một giếng nước mát đang chờ họ. Trên lưng ông lão, dưới cái bao, mồ hôi chảy ướt đẫm chiếc áo vét, cái mũ cát trên đầu lão cũng ướt sũng phía vành trán. Đứng trên cao trông xuống biển, trông xuống cái mép trắng uốn khúc của con sóng vỗ bờ, ông lão tưởng tượng ra cái chất muối nóng bỏng chứa đầy trong khắp cả khối nước mênh mông ấy, và vì thế càng thấy khát cháy họng. Và khi nhìn thấy những người thợ rừng ngồi giữa đám mộ chơi bài, lão cũng chả buồn đi đến chỗ họ.

Nhưng đám thợ rừng đã cất tiếng gọi lão:

− Ê! Hok-ro! Lại đây. Lại đây ngồi với chúng tớ, Hok-ro! - Lão Pagé béo phị cứ khua khua lòng bàn tay trên đầu hét lên re ré.

Do Hok-ro đành phải rẽ vào chỗ họ. May ra họ có nước cũng nên. Té ra, ông già Yu, cuối cùng đã chết vì bệnh ho và những người thợ rừng bỏ việc, kéo nhau vào thị trấn để đi đưa đám ông già. Nghe tin ấy, Do Hok-ro lần ngay ra cạnh ngôi mộ mới đắp, tay đấm đấm xuống đất than khóc. Vì lão chịu ơn ông già Yu này rất nhiều! Sau đó Do Hok-ro hỏi xin nước uống. Pagé rót rượu vôtca vào cốc cho lão, vì họ không có thứ nước uống nào khác, và ông lão uống hết cốc rượu. Một phút sau lão đã bắt đầu say.

Đám thợ rừng lại tiếp tục chơi bài. Lão Pagé béo ị ăn gian và ông đội trưởng He giơ cái lòng bàn tay hộ pháp đập đập vào chỗ hói sau gáy lão ta. Pagé giơ những quân bài lên che gáy, cái bụng phệ ẩn sau chiếc may ô màu xanh của lão cứ rung lên vì cười. Bên cạnh đó, trên đám cỏ mềm, Che-san đang nằm, chân đi đôi ủng mới dạng ra hai bên, một tay đặt trên bụng. Anh ta đang ngủ - cái mũi bóng lên như quả ớt đỏ, miệng há hốc, từ miệng phát ra tiếng khò khò, như tiếng xúp đang sôi. Anh chàng Che-san này uống rượu như trẻ con, cái bụng anh ta chỉ bằng cái chén bé xíu, những người thợ rừng nói đùa như vậy. Trong bóng râm của một ngôi mộ lớn không biết của ai, Ivômôtô đang ngồi, anh ta mặc bộ comlê màu tím sẫm may cách đây bốn năm nhưng hãy còn mới. Mặt anh ta cạo nhẵn nhụi, chiếc mũ lưỡi trai có núm trên đỉnh nằm ngay ngắn trên cái đầu bé choắt của anh ta.

− Do Hok-ro - lão Pagé chơi bài gian lận nói - lão kiếm đâu ra ông bạn như vậy thế? - Pagé muốn ám chỉ người lạ mặt đang ngồi cách Ivamôtô không xa.

− Ồ, đó là một con người không bình thường đâu - Do Hok-ro vừa gật đầu với mình, vừa làm ra vẻ quan trọng bảo: - Anh ta bị ốm, đang nghỉ phép… Anh ta đến đây để hít khí biển… chữa bệnh.

− Lão rót rượu cho anh ta uống đi. Hok-ro - Pagé nói - Trông biết ngay là một thủ trưởng lớn - Rồi lão ta lại há ngoác cái miệng rộng vui vẻ ra, cười rung hết cả bụng.

− Tôi sẽ rót… nếu các vị trong đội… - Do Hok-ro đang định nói tiếp thì ông đội trưởng He đã bảo:

− Rót đi! Rót đi! Hôm nay người chết đãi tất cả, mà ông cụ giàu lắm. Bây giờ tất cả chúng ta đều là người thừa kế của ông ấy.

− Không hiểu sao tôi đen quá - Pagé nói - Tôi phải ra khấn ông cụ mới được.

Nói rồi Pagé bò bốn chân đến ngôi mộ nhỏ tôi tối, rồi cứ thế đập đầu vào đấy - Lão ta khấn:

− Ông Yu ơi, xin ông phù hộ cho tôi thắng mấy cái tên già gian giảo này - Lão khấn một cách bông đùa như vậy rồi lại bò về chỗ cũ.

Do Hok-ro rót rượu vào cốc tràn cả ra ngoài, rồi gật gật đầu, nháy một mắt ra hiệu gọi người bạn đường lại. Người đó nghĩ ngợi một chút, rồi đứng dậy đi đến. Anh ta uống như một người rất có ý tứ - ngồi xuống đất và khiêm tốn xoay người khỏi phía những người nhiều tuổi.

−Khá lắm, anh bạn trẻ - ông đội trưởng He khẽ liếc mắt theo dõi người lạ mặt, khen - Ăn đi, ăn đi! - ông ta dịu dàng mời bằng cái giọng ồm ồm rất khỏe, hất đầu chỉ những bát thức ăn bầy ngay trên cỏ. Trong bát có thịt và cá.

Do Hok-ro đã chuếnh choáng bỗng cao hứng muốn hát. Dường như đoán được ý định của lão, một người trong bọn thợ rừng cất tiếng hát trước:

"Chiếc áo khoác trắng, chiếc quần dài trắng - tôi là người nông dân tốt bụng hay hát"

"Chiếc váy dài vàng, chiếc áo cánh đỏ - tôi là người đàn bà nông dân tốt bụng hay hát" - Do Hok-ro vừa họa theo, vừa lắc lư đầu đánh nhịp.

− Thôi im lặng nào! Này, Do Hok-ro! - ông đội trưởng bỗng kêu - Hãy tưởng nhớ đến người đã khuất cho phải đạo. Không có gì đáng ầm ĩ cả, chúng ta không phải là trẻ con!

Mọi người lặng đi một phút. Trên đầu họ một con chim cánh lốm đốm lặng lẽ bay qua một cách rất lạ - cứ nhảy hai bước một. Che-san vẫn đang ngáy khò khò. Do Hok-ro ngồi trên một ngôi mộ hoang không biết của ai, cây thánh giá đổ gục xuống: mặc dù say, lão vẫn sợ cái ông He lực lưỡng và nghiêm khắc ấy. Người lạ mặt mỉm cười nhìn mọi người.

− Có người chết, chúng tôi đem chôn - ông đội trưởng chỉ vào ngôi mộ, giải thích.

− Thế sao các bác lại vui? Lại chơi bài? - người khách lạ hỏi.

− Ê, mọi người ơi! - bỗng Do Hok-ro kêu lên - Tôi biết anh ta từ lâu rồi! Anh ta không phải là người bình thường đâu… Các bạn cứ tin tôi!

− Đánh thức Che-san dậy đi, để hắn nói chuyện với anh ta - ông đội trưởng ra lệnh. Anh chàng Che-san nói tiếng Nga tốt hơn những người khác, nên không phải ngẫu nhiên anh ta đã cưới rất nhiều người đàn bà góa Nga.

Một người trong bọn họ bèn nhoài người lay lay chân chàng thanh niên đang ngủ - cái chân anh ta xoạc trên đất dài như cái sào, một chiếc giày mới tuột khỏi chân Che-san nằm lại trong tay người kia, và lập tức mọi người nhìn thấy đôi tất đã sờn hết, thủng hai chỗ ở gót chân anh ta.

− Hô! Bây giờ thì Che-san chả cần đến cả đàn bà nữa. Pagé cười hô hố.

− Người già chết - tốt. Người già hơn chết - càng tốt hơn - ông đội trưởng cố tìm cách giải thích.

− Tôi hiểu - người khách lạ nói - Thế người trẻ chết thì sao?

− Người trẻ chết rất xấu - ông He đáp, ông là một người lúc nào cũng bình tĩnh và tốt bụng bởi ông có một sức lực mạnh mẽ ẩn chứa trong thân hình cao lớn chưa từng thấy của ông, cái sức mạnh mà chưa có ai đo được.

Do Hok-ro đang bắt đầu gà gật bỗng cảm thấy như sắp ngã. Và thực ra thân lão đã ngã rồi, chỉ có cái đầu vẫn bướng bỉnh chưa chịu gục xuống, và rán nhìn ra biển như muốn hiểu điều gì đó. Mà kể cũng kỳ quặc thật: chiếc tàu thủy đen ngòm đang bò từ biển xanh lên trời xanh hệt như một con ruồi. Do Hok-ro dang hai tay ra phía trước - lão muốn giơ ngón tay hất chiếc tàu bé đó trở lại biển - nhưng lão đứng không nổi và ngã sấp vào giấc mơ.

Lúc tỉnh dậy lão thấy khát cháy họng, lão mở mắt ra và nhìn thấy từng chùm, từng chùm nhiều vô kể các đốm lửa đang cháy sáng và nhấp nhánh. A, các vì sao, lão đoán, nhưng sao lão nhìn thấy nhiều sao như vậy? Chưa bao giờ lão nghĩ là trên thế giới này có nhiều sao đến thế. A, té ra lão đang nằm ngửa, và mặt lão ngẩng lên bầu trời đêm. Nhưng tại sao lão lại nằm quay mặt lên trời nhỉ? Do Hok-ro ngồi nhỏm dậy, ngó xung quanh - cha mẹ ôi, hình như lão đang nằm trong nghĩa địa. Đằng sau lão mặt trăng tròn nặng đang chiếu sáng.

Bỗng Do Hok-ro nhìn thấy trước mặt một con quỷ. Nó đang lắc lư người bên cạnh ngôi mộ, mũi khịt khịt nghe rất quen thuộc, và hình như đang khóc. Ôi, ngay từ lúc đầu ông lão đã nghi ngờ hắn là một con quỷ dữ được phái đến tìm lão và đưa lão đến nghĩa địa. Cái điều bí ẩn hóa ra nằm trong con quỷ được phái đến này và cuối cùng, bây giờ, đã được phát hiện ra - ở đây, trong đêm khuya, giữa những nấm mộ. Con quỷ đứng dậy tiến về phía lão, mắt lóe lên ánh lửa đỏ, và Do Hok-ro không cần lấy tay che mặt nữa, vì có sợ lão cũng chẳng làm gì được nữa rồi - Thôi cứ mặc nó muốn giở trò gì thì làm nhanh cho xong. Nhưng bóng người lạ mặt chỉ khẽ sột soạt đi qua, nó mang sau lưng cái bao và cái bao quệt vào mặt lão. Bấy giờ Do Hok-ro cũng xách cái bao cỏ để cạnh chân lên và vội vã đi theo người lạ mặt - ngồi lại một mình trong nghĩa địa còn sợ hơn là đi theo hắn, dù hắn là ai đi nữa.

Nhưng lát sau ông lão nhận ra cái bóng đó không dẫn lão đi về phía kia - mà đi sâu vào trong núi, nơi không có lối nào ra cả. Vậy nó đúng là con quỷ rồi. Thôi, mặc kệ, Do Hok-ro vừa nghĩ vừa lẳng lặng đi theo bóng đen, muốn ra sao thì ra, vì đằng nào cũng không chạy thoát được nó, nó muốn thì nó đuổi được ngay. Lão cứ đi theo bóng đó một lúc, bỗng người lạ mặt dừng lại và chửi đổng một câu trong bóng tối. Người đó quay lại và đi ngang qua mặt Do Hok-ro. Lão thở phào nhẹ nhõm - bây giờ thì họ đã đi đúng đường, đi về phía con đường dẫn xuống chân núi, nơi có giếng nước trong mát.

Lúc này Do Hok-ro mới tỉnh hẳn khỏi mê và say, và nhớ lại việc ông già Yu đã chết, người ta đem chôn ông ta, và lão, Do Hok-ro, đã uống rượu say rồi thiếp đi trên nghĩa địa. Đám thợ rừng có chín người cả thảy, nghĩa là bây giờ còn lại tám. Ông già Yu đã chết, căn buồng của ông ấy chắc người ta sẽ đưa người khác đến ở, vậy thì mùa đông này lão Do Hok-ro sẽ chui vào đâu bây giờ? Có thể đám thợ rừng nhận lão vào đội của họ chăng? Nếu thế thì ban lãnh đạo sẽ phải thu xếp chỗ ở cho cả lão. Nhưng liệu những người thợ rừng có nhận không? Vì nhận lão vào cũng chả được việc gì, sức lão yếu lắm rồi. Và nếu bọn họ còn giữ ông già ốm yếu Yu trong đội thì chẳng qua cũng vì ông già một hồi đã là đội trưởng của họ, cách đây chừng mười năm, mà thôi!

Do Hok-ro nhìn cái bóng người đang đi phía trước, chân kêu lạo xạo trên đường - "Sẽ ra sao đây - ông lão lo lắng - mùa đông tới mình sẽ ra sao đây?" Nhưng nghĩ tới mùa đông làm gì - ngay đêm nay đây, cái đêm đang ngưng đọng trên biển và đất, dưới những tia sáng vàng của các vì sao kia, cũng còn chưa biết điều gì sẽ xảy ra với lão.

GIẤC MƠ CỦA TUỔI TRẺ VÀO TIẾT MƯA SAO THÁNG BẢY

Những đêm sâu vô tận ấy! Đêm muốn phơi bày cho con người thấy hết sự thật của nó, những trái tim con người không chấp nhận. Ngoảnh mặt lại bóng tối, con người dõi theo vòng quay chậm chạp rực lửa của các vì sao và hành tinh. Sau đó anh ta nhắm cặp mắt mệt mỏi lại, thiếp đi, và bấy giờ, đêm mới lọt vào đôi mí mắt của anh ta, đưa vào cái khoảng trống nóng rực của bộ óc không còn ý thức một chú bé hầu lễ, một chú tiểu biết bay có tên là GIẤC MƠ. Giấc mơ khẽ vung cây đèn chiếu lên - và ông già đang nằm co quắp trên giường bỗng mơ thấy mình là một hiệp sĩ cường tráng, vừa giết chết con sư tử, và trong mơ ông lão mỉm cười vui vẻ và nghĩ: "Không, không ai có thể thắng được ta, ta vẫn là nhà vô địch". Nhưng chỉ khoảnh khắc sau ông già lại thấy mình là một lão già yếu đuối, nhưng rất hạnh phúc vì được nằm trên chiếc chiếu sạch, có chăn đắp tử tế, và bên cạnh có một cái ống nhổ bằng đồng rất tiện, có thể nằm nguyên một chỗ mà nhổ vào đó.

Người thiếu phụ thì mơ thấy một niềm khao khát, một tia nước âm ấm rớt ra từ cái miệng mũm mĩm và chảy xuống chiếc gối bị cái đầu xinh đẹp của cô ta dí nát. Trong mơ người thiếu phụ không nhớ mình tên là gì, những lại nhớ ra lúc này cô ta là con sò vàng dưới đáy biển, được cơn mưa mặt trời chảy từ trên xuống mơn trớn vuốt ve ; rồi đôi môi của cô ta bỗng rung lên như đôi cánh bướm, và mở ra đón ánh mặt trời - để sung sướng hiểu được hết cái chiều sâu và sức mạnh của sự sống.

Còn trên bờ biển, sóng vẫn gầm rú trong bóng tối, có thể nhìn rõ lớp bọt của nó bay lên một cách huyền ảo và có cảm tưởng như những người khổng lồ đen sẫm sắp sửa từ dưới biển chui lên, vươn rộng đôi vai và lắc lắc những cái đầu bù xù, làm những giọt nước lớn bắn tung tóe khắp bờ và rơi lộp bộp xuống những cái mái đang ngủ của những ngôi nhà bên bờ biển. Trong giấc mơ Do Hok-ro nhìn thấy hai người thợ mặc quần áo công nhân đang lấy kìm nhổ những cái đinh gỉ ra khỏi bụng ông giám đốc Shin. Ông giám đốc đang nằm, như say rượu, hoặc bị ngất, còn hai người thợ cứ loay hoay phía trên đầu ông ta, kéo ông ta nằm vào giữa đôi chân đứng dạng của mình. Mỗi khi cái đinh được rút ra khỏi bụng ông giám đốc, Do Hok-ro lại nghe thấy tiếng ken két rợn người, và mãi lúc này ông lão mới hiểu ra cái bụng ông giám đốc đẽo bằng gỗ, bên ngoài bọc một lớp da người thật trăng trắng để đánh lừa mọi người.

Người thiếu phụ thì mơ thấy tình yêu, ông lão thì mơ thấy đủ mọi chuyện lẩn thẩn, còn con người đang ngồi cô đơn bên bờ biển tối đen, thì không ngủ, nhưng trông anh ta vẫn có vẻ như đang mơ, anh ta thầm sung sướng một mình, và lòng anh ta thoáng rung động và reo lên bởi nỗi sung sướng đó. Anh ta tìm thấy niềm vui ấy ở đêm sâu chẳng qua vì trái tim ấm áp của anh ta có một sức manh, vì đêm vẫn im lặng và không có thần thánh nào cả - và trí tuệ đang trống rỗng dần khi cái giới hạn của đời người đang đến sát bên anh ta. Và tất cả những người khác đang ngày một đi xa khỏi anh ta. "Ôi, tay ta hình như đang đen dần…". Cánh tay anh ta, nằm trên cát, trông đen như ngâm dầu ma dút. Những người khổng lồ biến đi, tiếng chân kêu bì bõm trong nước, những mớ tóc trắng rối bù bay phất phơ trên mặt biển.

***

Masiko đang nằm trên giường bỗng giật mình, chị cảm thấy một nỗi sợ hãi mơ hồ, nửa tỉnh nửa mê, nhấc đầu dậy. Mớ tóc đen của chị xổ khỏi đầu, Masiko giữ nó lại, rồi lấy tay che ngực.

− Ai đấy? - chị quát lên, giọng khàn khàn.

− Tôi đây. Khẽ chứ! - bóng tối đáp.

− Anh làm gì thế, Ây ti? - Masiko tức giận hỏi.

Và bỗng một vật gì to lớn, cưng cứng, sặc mùi mồ hôi đàn ông, đè lên người chị, chị chống cự lại và ghê tởm gạt mạnh cái thân hình hết sức xa lạ đang bò vào người mình ra. Chị hét lên giận dữ, lấy chân đá túi bụi, và cái thân hình kêu ối lên một tiếng, co rúm lại, và rời ra, người đàn bà vẫn nghiến răng đá thêm mấy cái nữa.

Eiichi bị hất từ trên giường xuống đất, nhìn thấy một tấm thân thon thả lờ mờ bên cạnh bức tường trắng, sau đó, bị chói mắt trước ánh sáng vừa bùng lên, và trước nỗi xấu hổ của chính mình, co rúm người trên sàn. Eiichi nhìn thấy người đàn bà mà anh ta thèm muốn, ngực hở một nửa, đôi chân cân đối, mềm mại để trần, vẫn đang đứng bên cạnh tường, tay vẫn giữ cái núm công tắc đèn màu đen. Và anh ta bò bằng đầu gối lại phía chị, ôm lấy đôi chân chị, rên rỉ:

− Masiko, ôi Masiko… Tôi muốn .. - anh ta khẽ thì thào - Xin chị đừng hét lên như thế.

− Cút ngay, không tôi hét to nữa bây giờ, tôi sẽ bêu xấu anh trước mặt vợ anh - Masiko cười khẩy, hai lỗ mũi cứ phập phồng, và chị nắm tóc kéo cái đầu đàn ông đang bám vào chân chị ra.

− Masiko, khoan đã… sao chị lại làm thế - Eiichi thều thào, anh ta giằng được tóc ra khỏi tay Masiko, lắc lắc mạnh cái đầu, rồi lại áp mặt vào hôn bắp chân nóng hổi, và cảm thấy bắp chăn áy bỗng cứng lên dưới đôi môi.

Masiko đấm túi bụi vào anh ta, đấm đến chảy máu mũi, nhìn anh ta đầy vẻ căm thù, rồi hét lên, giọng nghẹn ngào:

− Mày muốn hả, đồ chó?! Thế còn tao, tao có muốn không? Mày đã hỏi tao chưa? Cút ngay khỏi đây, và đừng bao giờ vác mặt đến nữa, ta không cho mày chơi đàn nữa, đến câu lạc bộ mà học. Cút ngay, Eiichi, không tao đập tường kêu hàng xóm bây giờ.

Và Eiichi đi ra, tay ôm chặt cái mũi bị vỡ, và một vết máu đỏ âm ấm chảy vào tay anh ta. Anh ta bước qua bậu cửa sổ thấp đang mở và biến vào trong đêm đen, nơi anh ta từ đó đến. Masiko tắt đèn và kiệt sức ngồi phịch xuống chân tường, áp má vào vách gỗ sơn nhẵn, thều thào:

− Đồ chó! Sao hắn lại đến đây làm gì? Như một thằng ăn trộm, leo qua cửa sổ. Có lẽ bây giờ mình phải cho hắn cái đàn - Rồi cứ nằm trên nền nhà lạnh, chị khóc mãi, khóc tức tưởi.

Sau đó chị đứng dậy, khoác cái áo mỏng và đi vào buồng trong, nơi đứa con gái nhỏ của chị, mặc bộ quần áo ngủ rất xinh, đang nằm dang tay dang chân ngủ trên giường, Masiko đứng cạnh giường nó một lúc lâu, cúi xuống con gái tựa hồ như muốn cầu nguyện nó bảo vệ chị.

Nhưng một đứa trẻ yếu đuối có thể bảo vệ được gì? Hôm qua con gái chị bị sốt, không biết nó ngộ độc cái gì nôn thốc nôn tháo, rồi co giật cả người, cái thân hình bé nhỏ mềm mại cứ nóng rực như hòn than. Ở nhà trẻ người ta định gửi ngay nó vào bệnh viện, nhưng Masiko không cho. Vì đứa con gái bệnh như thế có thể bị người ta bắt nằm rất lâu, lúc đó Masiko sẽ ở nhà với ai? Chao ôi, những buổi tối dài đằng đẵng và những cái đêm cô đơn vắng vẻ này… Rồi chị ôm ghì đứa con vào người và nguôi dần. Bây giờ đứa bé đang ngủ, đầu nó hãy còn nóng, khô, nhưng nó đã ngủ ngon, thậm chí tiếng động cũng không làm thức giấc…

Trong lòng của cánh đồng tối sẫm chỉ có đất và cát, nhưng ở đó vẫn nảy sinh điều kỳ diệu, khi các hạt giống rơi vào - và mảnh đất ẩm ướt hồi hộp chờ đợi điều kỳ diệu ấy. Còn đôi mắt người phụ nữ kia khóc than phẫn uất, bởi cánh đồng của đời chị nhớ cái hơi ấm tinh khiết của mặt trời vf cái bóng của người chủ nằm trên. Masiko lấy đôi răng sắc cắn vào đôi môi mềm, chị cầm lấy cái áo cánh và cũng bước qua bậu cửa sổ. Đấy là mảnh vườn nhỏ của chị - hành và củ cải. Masiko khép cửa sổ lại và rón rén chui qua hàng giậu.

Cỏ mát lạnh chạm vào chân Masiko. Trong cỏ, những ánh đèn xanh của đom đóm cứ lập lòe như những đốm sao trên trời. Masiko chỉ nhìn thấy cái bầu trời rơi xuống đất và chan có thể dẫm lên được ấy thôi, chứ không đủ sức ngẩng đầu lên nhìn bầu trời thật, sáng lấp lánh trên cao. Ra đến đường sắt, Masiko bỗng run hết cả người, chị mặc áo vào. Bên cạnh đường, những súc gỗ chất đống như bức tường cao sáng mờ mờ dưới ánh đèn xa hắt lại. Masiko đi dọc theo đống gỗ về phía bên phải. Đi đôi dép trong nhà bước trên đá dăm và những thanh tà vẹt rất khó, nên Masiko bị tụt một chiếc dép, chị cứ cúi lom khom trong bóng tối tìm, tay chạm phải những hòn đá dài và lạnh. Chị cũng chẳng biết mình đang đi đâu, nhưng cảm thấy đó không phải là những thanh tà vẹt của đường sắt mà là những bậc thang dẫn bầu trời cao lấp lánh. Và leo lên đến hết thang, Masiko nghĩ chị sẽ nhảy từ đó xuống biển.

Masiko đang đi về phía biển, nơi chị sẽ nằm trong đáy của nó, như trong đáy giếng sâu. Ánh sáng của cuộc sống phía trên sẽ rất xa, nhưng con gái hoặc ông già Do Hok-ro vẫn đang cần đến chị, họ sẽ đến, đưa cặp mắt sợ hãi nhìn qua mép biển. "Và ta sẽ từ trong tối chìa đôi tay dài ra và ban cho họ hạnh phúc. Cho con gái tất cả những gì nó muốn, còn cho ông lão Do Hok-ro thật nhiều tiền, lão chỉ thích tiền, mọi người đang ngủ, còn ta thì thức." Sóng vẫn gầm rú - những con sóng đáng sợ! Nhìn thấy rõ cả lớp bọt trắng.

Ba đốm lửa bay ra từ cùng một điểm trên trời, tách thành ba vệt lửa và rơi xuống biển sâu. Masiko rùng mình: ba linh hồn người bị va vào cùng một chỗ, như thép va vào đá, và bốc cháy. Cái gì đã xảy ra vậy? Có thể là một tai nạn trong mỏ hoặc một chiếc ôtô bị đâm nát trên đường, và trong ôtô có ba người chăng?

Nhưng bỗng Masiko nhìn thấy một bóng người cao và đen, đang đứng trên bờ và giơ một cánh tay ra biển, như Masiko đau khổ vừa làm lúc nãy.

− Ê! - chị gọi to, vì đã nhận ra cái bóng ấy - tại sao chị lại có thể quên khuấy mất là còn có một con người lạ lùng bất hạnh này đang đau khổ! Ba ngôi sao băng kia - chính là chị, Masiko, ông lão Do Hok-ro, cũng không còn sống được bao lâu, và con người bệnh tật này. Thế mà chị không đoán ra ngay! Ba kiếp người bị vỡ tan và rơi vào vịnh Camaron hoang vắng, vào doi cát dài trên biển.

− Ai đấy? Chị đấy à, Mashenka? - cái bóng người hỏi, giọng ngạc nhiên và sung sướng, rồi tiến về phía chị.

Sóng đập vào bờ, và cái bờ cát thoai thoải rung lên, kêu xèo xèo một lúc.

− Sao anh lang thang ở đây? - Masiko hỏi, chị quẳng đôi dép xuống đất, mò mẫm xỏ chân vào từng chiếc một, hất mớ tóc xòa trước ngực ra đằng sau, và hai mép áo khoác bị phanh ra, để mặc cho cặp vú tròn trĩnh được tự do nhún nhẩy.

− Tôi đợi chị, Mashenka ạ - người kia mỉm cười, hàm răng lóe sáng trong bóng tối.

−Đừng có xạo! Anh có biết tôi đến đâu - Mashenka nghiêm mặt nói: vai chị thoáng run lên và một dòng hơi lạnh bò khắp sống lưng chị.

− Tôi không biết, vậy mà chị vẫn đến - người kia sung sướng nói, rồi ngẩng mặt, nhìn lên trời.

Phải, tôi đến, Masiko nghĩ thầm, để chết trong biển. Cái hôn của Eiichi vẫn còn rát bỏng trên chân chị như một vết loét nhục nhã. Nếu người phụ nữ sống một mình, Masiko nghĩ, bất cứ gã đàn ông nào có mùi thú vật, đều nhìn cô ta bằng cặp mắt thèm muốn thầm kín. Và từ nay sẽ mãi mãi như thế: chồng chị bị đi tù tám năm, và anh ta có lẽ sẽ không quay về với chị nữa, vì hai năm đã trôi qua mà không có thư từ gì của anh ta. "Nếu đúng như vậy, thì mình chẳng cần gì hết, mặc cho mọi thứ tiêu tan hết. Hỡi con người lang thang xứ Sakhalin! Số phận của tôi và anh phũ phàng, tồi tệ lắm, nhưng chúng ta sẽ làm cho nó tồi tệ hơn cho bõ tức".

− Ê, lại đây? - chị ra lệnh cho anh ta, giọng như vướng trong cổ - Tại sao anh cứ nhìn lên trời như người lẩn thẩn thế? Nào, hôn tôi đi!

Anh ta hôn chị, cặp môi anh ta mát lạnh, dường như anh ta vừa uống nước trong cái mạch nước băng giá, Masiko ôm lấy thân hình to ngang của người đàn ông và áp mặt vào bộ ngực ấm áp. Bỗng chị nghe thấy ở sâu trong lồng ngực của người lạ mặt có những tiếng đập thình thịch, mạnh mẽ và quen thuộc. Nhưng có phải bất cứ cái bóng nào rơi xuống cánh đồng cũng đều như nhau cả không? Bóng người làm ruộng đi sau cái cày, trông xa bao giờ cũng giống nhau - nhẫn nại, đăm chiêu cúi xuống trên đôi tay cày. Và lúc này Masiko bỗng như nhìn thấy mình, cuộc sống của mình từ xa. Và trong cái khoảng cách xa xôi ấy có một nỗi buồn côi cút, mơ hồ không sao chịu nổi, khiến Masiko bật lên khóc trên ngực người khách lạ, như trên một thân cây câm lặng. Sau đó, ngẩng mặt lên phía ngọn cây, Masiko muốn nói điều gì - nhưng bỗng chị ngã vật xuống cát, người co rúm lại. Chị bị kiệt sức, như một người vừa thiếp đi trong một giấc ngủ say ngắn ngủi, và không còn cảm thấy đất dưới chân nữa.

Cát lạnh dưới cánh tay, những lớp cát mịn màng. Bên cạnh là bóng đen của biển, từ đó những người khổng lồ chui ra, tay để lên vai nhau, lắc lư những cái đầu tóc trắng bù xù, rồi lại chui xuống, vào cái bóng tối, rít lên một hồi những âm thanh bí ẩn: s-s-s-s-s-s-s! Sau đó chúng nối đuôi nhau đi lên mặt đất, thân hình đen sẫm và to như những quả núi, treo lơ lửng, đầu ngẩng lên trời, người lắc lư và nhảy nhót, chân giẫm bước nặng nhọc trên bờ. Nhưng bỗng chúng sững người, đứng ngây ra, giương những cặp mắt tối om bất động - và sau khi đem đến cho sự yên tĩnh ban đêm một khoảnh khắc kỳ lạ ấy, những người khổng lồ lại nhảy múa trong những đốm lửa sao, và sau đó lại bỏ ra biển. Và lúc đó, những con sóng khổng lồ dựng đứng, như tràn ra khỏi bờ, gầm thét, nhưng sóng rơi vào chỗ cát ẩm, vỡ ra và lặng đi, và lúc đó có thể nghe thấy gần đâu đây có tiếng mảnh giấy khô vứt trên bờ kêu sột soạt trong gió cát.

Không. Cái đó chỉ có thể có một lần thôi. Sự chung thủy không phải là điều bịa đặt, Masiko biết rõ như vậy. Có những cái mà con người chỉ được nhận có một lần thôi. Một lần sinh và một lần chết, và giữa hai lần ấy - chỉ có một cuộc sống mà thôi. Tuổi trẻ trôi qua - chỉ có một, và tình yêu cũng chỉ có một mà thôi. Không thể có một tình yêu khác, cái khác - chỉ là đau khổ, là nhục nhã, là cái đau của sự đánh tráo mà thôi. Không, nếu như anh đã có cái của mình, thì anh không cần gì nữa, Masiko nghĩ. Khi nào anh mất tình yêu, thì cái chết sẽ đến thay chỗ nó. Và nếu anh sợ chết, không muốn chết, thì anh sẽ đi tìm sự đánh tráo. Và anh sẽ biết cách cắn ngón tay và khóc, khi không ai nhìn thấy anh làm điều đó, và anh sẽ thích những giấc mơ xa xôi của tuổi trẻ như người say thích rượu.

"Mình thật là bất hạnh - Masiko nghĩ - Trời ơi, chả lẽ cái mà mỗi người chỉ được một lần mình đã đánh mất rồi ư? Sao nhanh quá vậy…? "

− Ngồi xuống đây - Masiko ra lệnh cho người đang đứng bên cạnh chị - Ta nói chuyện với nhau. Anh nói đi, có phải anh là lái xe không? Anh làm thế nào mà chữa được mô tơ?

− Không, tôi không phải lái xe. Nhưng tôi có một cái ô tô, Mashenka ạ. Có lẽ lúc nãy nó vẫn còn ở đó, trong nhà đổ xe…

−Nghĩa là anh giàu lắm. Tôi vẫn đoán anh không phải là một người bình thường. Thế anh có vợ chưa?

− Chưa, Mashenka ạ…

− Tôi không tin! - Masiko giơ ngón tay lên đe - Anh lúc nào cũng nói "không". Nhưng tôi không tin - có thế thôi. Thế anh cho tôi biết, làm sao anh lạc đến đây? Mà thôi, bây giờ hãy nói thật đi!

Anh ta nhìn xung quanh - như thể trông thấy những cái vùng mờ ảo ở gần giấc mơ của mình, trong đó có một cái đêm tháng bảy đầy sao, những người khổng lồ lội bì bõm trong biển, và ngồi trên bờ là một người phụ nữ có mớ tóc đen rủ trên vai, người phụ nữ mà tự dưng muốn anh ta hôn, rồi lập tức dường như quên ngay cái hôn ấy. Anh ta biết kể cho chị nghe sự thật gì bây giờ?

− Thôi, anh không muốn nói thì thôi - chị nói khi thấy anh vẫn im lặng – Có điều là dù sao tôi vẫn biết anh là ai rồi.

− Là ai?

− Anh cũng là người bất hạnh.

− Tôi là bác sĩ… Trước kia là bác sĩ – người lạ mặt nói sau một lúc im lặng - Chị đoán đúng, trước kia tôi đã có vợ. Nhưng hiện giờ thì không.

− Bỏ nhau à?

− Không. Tôi lẳng lặng bỏ đi, thế thôi. Chị có biết không, Mashenka, tôi chữa bệnh cũng không đến nỗi tồi. Tôi có nhiều loại thuốc riêng của mình, có một thứ tôi chế từ loại rong mà hiện giờ tôi và ông già đang hái cho chị ấy. Tôi là một bác sĩ giỏi, thế đấy, tôi biết nhiều cách chữa, thậm chí còn học được cách nói năng quan trọng, nói bằng cái giọng trầm trầm nữa. Người ta cúi rạp người chào tôi, mặc dù tôi chữa bệnh vẫn lấy tiền, có khi còn lấy khá đắt nữa là đằng khác. Vợ tôi là nhà báo, xinh lắm, tôi và cô ấy sống với nhau được tám năm.

− Thế có con không?

− Không. Mọi người đều cho chúng tôi là đẹp đôi. Và tôi cũng nghĩ thế. Tôi nghĩ rằng: tôi có một người vợ xinh, một cuộc sống tươi đẹp, và có tiền – và tất cả chẳng qua vì tôi là một người đặc biệt, tôi có tài. Nhưng, Mashenka ạ, ở đời có một quy luật bất di bất dịch: anh đối xử với mọi người thế nào, thì người ta sẽ đối xử lại như thế. Và dù anh có khôn ngoan láu cá đến đâu chăng nữa, dù anh có khéo lừa dối để che đậy cái thái độ thực của mình đối với mọi người như thế nào đi nữa, thì cuối cùng anh vẫn lĩnh đủ. Điều này mãi về sau tôi mới hiểu ra, khi tôi bị mắc bệnh và phải vào nằm nhà thương. Vợ tôi đến thăm tôi, nhưng qua ánh mắt cô ấy tôi biết cô ấy cảm thấy nặng nề, khó chịu khi ở bên tôi! Tất nhiên cô ta đã biết hết về bệnh tình của tôi. Và bấy giờ tôi mới hiểu ra rằng, vợ tôi cũng là một người giống hệt tôi mà thôi. Nghĩa là cô ấy cũng nghĩ rằng, cô ấy có một người chồng đẹp trai, một cuộc sống vui vẻ, có ô tô và nhiều thứ khác nữa chẳng qua vì cô ấy hoàn toàn xứng đáng được hưởng tất cả những thứ đó. Tôi cứ nghĩ rằng cô ấy là cái phần thưởng mà tôi xứng đáng được hưởng, còn cô ấy, có ngờ đâu, cũng nghĩ về tôi đúng như thế. Nói tóm lại là cả hai chúng tôi đều xứng đáng với nhau. Khi cô ấy biết tôi không còn hy vọng gì sống nữa, thì Mashenka ạ, tôi bắt đầu trở nên thừa đối với cô ấy. Có thể tôi có hơi cuồng điệu đôi chút, nhưng lúc đó tôi suy nghĩ đúng như vậy. Và thế là tôi quyết định bỏ cô ấy, ra đi…

− Hoá ra anh là người như thế! – Masiko thốt lên – Anh có biết không, về loại người như anh ấy mà, tôi có biết một câu chuyện cổ tích. Để lúc nào tôi kể cho anh nghe….

− Ở bệnh viện người ta nhồi cho tôi mọi thứ thuốc rồi cho ra. Nhưng tôi biết, chỉ một tháng sau thế nào tôi cũng sẽ trở lại, và lúc đó chẳng còn thứ thuốc nào chữa nổi nữa… Và thế là tôi đang ngồi đây, bên cạnh chị. Tôi cũng chẳng hiểu thế nào nữa! Một tháng đã qua rồi, và nói chung tôi vẫn cảm thấy bình thường, và không sao duỗi thẳng chân ra được. Tôi có một cảm giác như tôi đã lừa dối ai vậy, thậm chí đôi lúc còn cảm thấy xấu hổ nữa: vì lúc đi đến đây, trong lòng tôi đắc thắng. Ha ha! – Anh ta ngửa người ra sau, hai tay chống đất, mặt ngửa lên trời, cười ha hả - Mashenka ạ, tôi là bác sĩ, nên tôi biết, bị mắc cái bệnh này, máu không thể kéo dài lâu đến thế được.

− Này, bác sĩ! – Masiko bỗng hoạt bát hẳn lên. – Thế anh có thể chữa bệnh cho con gái tôi được không?

− Cháu nó bị làm sao?

Masiko kể cho anh biết. Người đó chăm chú nghe, rồi lặng lẽ đi nhặt một ít cành cây khô và thanh gỗ vụn trên bờ mang về, đánh diêm, nhóm một đống lửa. Khi ngọn lửa đã bắt đầu cháy, anh ta cầm lấy một cái cành có nhựa thông đang cháy.

− Chị chờ đây nhé! – anh ta bảo - để tôi đi hái một ít cỏ. Rồi về chị làm thuốc cho cháu.

− Nhưng mà nhanh lên nhé! – Masiko sốt ruột – Không có con gái tôi thức dậy mất.

− Tôi đi một tí thôi.

Rồi anh ta đi vào bóng tối, men theo bờ biển, và Masiko nhìn thấy ánh đuốc của anh đi xa dần, vẽ ra trong không khí những vòng cung và hình chữ chi. Lát sau anh quay lại và chìa cho Masiko một nắm cỏ. Trong đó chị thấy có loại mẫu thảo, cỏ thi và mấy cái chuỳ cỏ chút chít. Anh ta hướng dẫn cho chị cách làm thuốc.

− Bác sĩ ơi, sao bác sĩ cứ lang thang ở đây thế? – Masiko nói. Bác sĩ phải chữa bệnh cho mọi người chứ!

− Thì tôi chữa bệnh cho con gái chị đấy thôi, - anh ta mỉm cười đáp.

Sau đó anh tiễn chị vào thị trấn, đưa chị về đến tận nhà. Trong lúc đi, Masiko đã kể cho anh ta nghe câu chuyện cổ tích của chị, chuyện về một người vợ chung thuỷ và một người chồng không xứng đáng, và sao trên trời cứ rơi xuống rất nhiều, và những con rắn lửa trên đống lửa bỏ lại cứ bay ngược lên trời, và trong cái giấc mơ đưa lão về với giấc mơ xa xôi của tuổi trẻ, ông già Do Hok-ro cứ cười khanh khách, và biển với biết bao người khổng lồ da đen đang đi vào bóng tối, và Masiko im lặng khi kể xong câu chuyện, còn người kia thì lên tiếng nói nhỏ:

− Câu chuyện lạ lùng và buồn quá.

− Anh có thích không? – Masiko hỏi.

− Chị ạ, nếu ta quan sát kỹ một chút, thì bất cứ cuộc sống nào cũng đều là một câu chuyện cổ tích cả.

− Không đúng, - Masiko khẽ phản đối. - Rất giống như thế, nhưng thực ra lại không phải.

„Cũng có thể là không phải – người kia nghĩ – nhưng trong chuyện cổ tích ta giấu giếm tất cả những gì ta không dám mơ ước đến một cách thực sự. Ta đang chiến thắng những con quái vật, đang giành lấy những giọt nước sống và nước chết.“

Do Hok-ro mơ thấy mình là một người trai trẻ, có đôi chân rắn chắc, nhanh nhẹn, và đôi tay khéo léo. Anh đang lấy bào bào một tấm gỗ đoạn thơm phức. Ở ngoại ô Osaka, nơi anh từ Triều Tiên đến kiếm ăn, dưới chân cầu đường sắt, có một cái xưởng chuyên đóng những tủ đồ chơi bé xíu và những con búp bê bằng gỗ. Người chủ hiểu rõ và rất quý một người thợ giỏi như anh, và đặt cho anh một cái tên mới – Matsumoto. Và anh, Matsumoto, hay Do Hok-ro, cứ cặm cụi cầm lưỡi bào sắc ngồi bào thanh gỗ kêu rin rít cho đến khi máu từ trong tấm gỗ bỗng toé ra. Thế là anh sợ quá: ông chủ mà biết chắc sẽ giận lắm – Nhưng không có chuyện ấy, thì ông chủ cũng đã rất tức giận vì Matsumoto – Do Hok-ro đã dám nhìn cô thợ dán hồ trẻ mà tên đã bị quên từ lâu. Đó là một cô gái răng to, người gầy đét, tóc quăn, một người họ hàng rất nghèo của ông chủ. Có lẽ thấy anh thợ vô gia cư có vẻ thích cô ta, nên ông chủ không biết làm cách nào, đã đóng cô ta vào trong một tấm gỗ, rồi đặt tấm gỗ ấy vào góc xưởng, và anh, do không biết, đã mang tấm gỗ ấy ra bào. Bỗng một viên cảnh sát to béo xuất hiện. "Vâng, thưa ngài". – "Matsumoto, anh phải đi lính, ra mặt trận!" – "Nhưng bẩm ngài tôi già rồi ạ" – Hok-ro đáp và khóc thút thít. Quả thật anh ta đã già, da nhăn nheo hết cả, và anh ta đứng lấy lưng áp chặt tấm gỗ đoạn vào tường. Anh cảm thấy lúng túng và sợ hãi: đáng lẽ phải quỳ xuống van xin viên cảnh sát, nhưng anh không thể quỳ được, vì như thế tấm gỗ sẽ rơi xuống và mọi chuyện sẽ bại lộ hết. "Nhưng tôi là một lão già!" - bỗng lão lại nhớ ra, và bấy giờ lão thấy hoàn toàn không lo sợ gì nữa, mặc cho tấm gỗ rơi hay không rơi lão cũng chẳng cần. Rồi lão khẽ nhích lưng ra khỏi tường. Tấm gỗ rơi xuống.

Do Hok-ro tỉnh dậy, đảo mắt nhìn quanh trong bóng tối, nhưng không nhìn thấy gì xung quanh, và lại khóc thút thít. Lão đã nhớ ra tên cô thợ dán hồ ấy là Teruko, một hôm cô ta bị một cái dằm đâm vào tay, và lão chạy đến giúp, nhưng không tài nào rút được cái dằm ra khỏi chỗ da đã sưng tím. Thế là lão bèn cúi xuống tay cô ta, lấy răng lôi cái dằm ra. Mãi bấy giờ máu từ vết thương mới toé ra. Teruko lấy tay bịt chỗ vết thương lại và nhìn Do Hok-ro với cái vẻ mà về sau không bao giờ có người nào nhìn lão như thế nữa. Và lão đã khóc vì nhớ lại đám cưới của Teruko. Ông chủ gả cô ta cho một anh chàng đánh cá, đám cưới của họ rất vui vẻ. Cả Do Hok-ro cũng rất vui, lão bận rộn sốt sắng hơn tất cả mọi người. Khá lâu sau khi cưới, một hôm cô ta đến chơi gia đình nhà chủ. Lúc sửa soạn ra về thì trời mưa, bà chủ sai Do Hok-ro cầm ô đưa cô ta về. Và họ đi trên đường phố sũng nước, lão cầm cái ô mở rộng che đầu cho cô ta. "Matsumoto – cô ta nói - thế thì anh ướt hết." – "Không sao, thưa bà." – Matsumoto đáp, rồi họ tiếp tục đi không nói một lời. Cô ta mặc bộ kimônô sặc sỡ rất đẹp, chân đi đôi dép cao gót, Do Hok-ro thì đi đất, quần xắn đến tận đầu gối… Từ đó đến nay có lẽ đã ngót nửa thế kỷ, và lão đã nhiều lần quên tên cô ta, rồi lại nhớ lại, giống như đêm hôm nay.

Nhưng rất có thể cái đó cũng chỉ là do lão mơ thấy thôi: chuyện lão nhớ ra tên Teruko và khóc sướt mướt ấy. Bởi vì đêm rất tối và yên tĩnh, và không biết lão đã tỉnh thực hay còn đang mơ. Chỉ một lát nữa thôi, là lão lại không còn phân biệt được đâu là mơ, đâu là thực và lại quên đi khuôn mặt cùng cái tên của Teruko, và thay vào đó, sẽ nhìn thấy hai con ếch, đang nhảy trên đầu những ngọn cọc ở gần một vũng nước, hoặc một con rùa gớm ghiếc nào đó.

Sáng ra, cảnh cửa bỗng kêu lên kèn kẹt, sau đó có tiếng gõ, và Do Hok-ro lại tỉnh dậy và lần này lão nhìn thấy trong bóng tối mờ xám một dáng người cao cao lờ mờ mà thoạt tiên lão không nhận ra ngay: ai thế nhỉ? Trí nhớ của lão, bị trống rỗng mất một lúc sau quá nhiều cảnh chiêm bao, phút chốc biến thành tiếng gõ cửa nhè nhẹ. Mãi sau lão mới dần dần nhớ ra lão là ai, đang ở đâu, ngủ trên cái gì… Lão tên là Do Hok-ro. Lão là một ông già, hồi trẻ đã sống ở Nhật một thời gian, ở đó người ta gọi lão là Matsumoto, bây giờ lão đang sống trong căn nhà bỏ hoang, trên doi cát. Bên cạnh đó là một bãi cát rộng màu xám sáng, vào những ngày nóng bức hàng trăm người từ thị trấn đổ ra đấy, nhưng lão không biết một người nào trong số họ, mà dù có biết thì cũng chẳng để làm gì, bởi lão đi giữa họ nhưng không bao giờ nhìn ai, bao giờ lão cũng chỉ nhìn xuống chân. Và cái người vừa bước vào là một trong số những người đó.

HÒN ĐẢO XANH TRÊN ĐƯỜNG CHÂN BIỂN

Hôm đó Masiko đến sớm - mọi người đang bắt đầu kéo ra bãi tắm. Chị rút trong túi ra cái khăn bông sạch và cái gương, rồi đến cái cạo râu và cái kéo gói chung trong một tờ giấy, và đặt tất cả những thứ đó cạnh người đang ngồi trên giường.

− Này, cầm lấy, cạo râu đi. Sao cứ để râu như ông già thế? - chị vừa nói, vừa chỉ vào bộ râu bờm xờm của anh ta. – Còn bác Do Hok-ro, bác cởi áo ra tôi giặt cho – Và chị đặt lên gương một bánh xà phòng màu vàng - thế là bánh xà phòng lại nằm trên bánh xà phòng.

− Tôi sắp đi rồi - chị nói tiếp và mỉm cười. Phải, các người ạ, chị sắp đi, đi đến chỗ chồng. Và mặc cho các cô bạn gái trong xưởng may muốn nói gì thì nói, chị không nghe ai cả. Chị vừa nhận được một lá thư, cuối cùng thư đã đến! Chị tổ trưởng không chịu cho chị thôi việc ngay - cứ tạm nghỉ phép và đi đến đó đã, phải biết chắc chắn là anh ta đang đợi, thì hẵng xin thôi việc, nếu đến lúc đó chị vẫn còn giữ cái ý định ngu ngốc ấy. "Không, Marina Sergeyevna ạ, chị cứ cho thôi việc đi, đằng nào tôi cũng sẽ đi mà…"

"Masiko yêu quý, người vợ hết sức đáng kính của anh" - bức thư nói, bằng cái giọng của chồng chị, và nghe giọng nói ấy có thể hiểu được rằng người chồng đẹp trai có đôi lông mày đen rậm của chị đã thấm mùi khổ cực – "Em yêu quý… Cứ sáng sáng, tiếng réo buồn tẻ của hồi chuông báo hiệu lại đánh thức bọn anh dậy, và anh tỉnh dậy giữa gian nhà lạnh lẽo, và không biết là sương rơi xuống chiếc gối nhà tù của anh, hay là nước mắt thấm ướt nó – những giọt nước mắt ân hận, vợ Masiko đáng quý của anh ạ! Bởi ngay trong lúc ngủ anh vẫn không thôi dằn vặt nguyền rủa mình đã hành động một cách hèn hạ để gây cho em và con bao nỗi đau khổ - chính vì thế mà anh không viết thư, anh không dám viết. Anh đã bị trừng phạt rất xứng đáng và không hề thương xót bản thân mình chút nào – anh chỉ thương em phải đau khổ tủi nhục và phải một mình nuôi con gái của chúng ta, không có sự giúp đỡ của đàn ông… Mà biết đâu, Masiko đã gặp người khác xứng đáng hơn, và bây giờ đang nghe những lời khuyên của người ấy?“. Và trong giọng nói của người chồng nghe thấy cả nỗi lo lắng, sự giận dỗi ngấm ngầm và lòng ghen tuông, ôi lòng ghen tuông. Những mùa đông lạnh thấu xương, còn mùa hè thì mồ hôi chảy mờ cả mắt, ruồi muỗi đốt khắp người khi làm việc trong rừng. Bữa ăn của người tù lại kham khổ, bánh mỳ thì bao giờ cũng khô cứng, nhưng không phải cái đói hành hạ anh ta, cũng không phải cái giá buốt hay nắng cháy, mà là nỗi ân hận muộn mằn cắn rứt, nỗi ân hận mà có lẽ giờ đây chẳng cần đến nữa… Đội lính áp tải canh phòng họ rất nghiêm ngặt, suốt đêm ngày trên các chòi cao lúc nào cũng có lính gác cầm súng đứng, ngoài hàng rào dây thép gai thì một đàn chó dữ chạy đi chạy lại, tiếng xích kêu loảng xoảng. Khi đoàn người tù xếp hàng năm đi qua xóm thợ - những người phụ nữ buồn bã nhìn theo họ, nhưng trong số đó không có cặp mắt quen thuộc thân thiết mà chỉ chúng mới có thể an ủi được anh. Anh còn sáu năm nữa, và anh không biết sẽ chịu đựng sáu năm đó ra sao… Nhưng chị thì chị biết cách sống sáu năm ấy! Ngày ngày, mùa đông cũng như mùa hè, mưa cũng như tuyết, chị sẽ đứng bên cạnh con đường nơi họ bị giải đi qua. Chị sẽ đứng và nhìn anh, hôm nào trời đẹp chị sẽ dẫn cả con gái theo. Chị mặc cái váy đẹp nhất và đứa con gái chị cũng cho ăn mặc chỉnh tề - để người bố nhìn thấy vợ con của anh ta sống ra sao. Chị sẽ xin vào làm thợ may trong cái thị trấn đó, và nếu không có công việc này thì chị sẽ làm bất cứ việc gì… Chị sẽ bán hết đồ đạc và ra đi, chỉ mang theo chiếc đàn accordion. Họ sẽ không bao giờ quay lại thị trấn này nữa – ngày nào anh ấy mãn hạn tù, cả ba người sẽ lại đi đến một nơi thật xa. Và ở đó, nơi xa cách tất cả những ai biết nỗi đau khổ tủi nhục của họ, họ sẽ ở lại vĩnh viễn và tạo nên câu chuyện cổ tích tốt đẹp của mình. Kỷ niệm của tất cả những năm tháng đáng buồn kia sẽ là cây đàn phong cầm bóng nhoáng, tiếng rất hay của anh ta, cây đàn mà cả đứa con gái sau này cũng được bố dạy chơi ; con bé có cái tai rất tinh, ngay bây giờ nó đã biết hát nhiều bài rất duyên dáng khiến mọi người phải kinh ngạc.

Người khách lạ bỗng cười vang, kéo cái gương lại sát mặt.

− Mashenka này, có lẽ tôi không cạo râu đâu – anh ta nói – Vì đằng nào chị cũng sắp đi rồi.

− Sao lại thế?! – Masiko có vẻ bực – Anh không biết ngượng sao?

− Không, không, tôi thích thế - người đó vẫn bướng bỉnh – tôi chỉ sửa qua một chút thôi – Nói rồi anh ta khua kéo lách cách xung quanh mặt, mắt liếc vào gương, xén bớt bộ râu. - Thế nào, trông có được không? – sau đó anh hỏi, đầu đưa sang hai bên trước mặt chị, mỉm cười.

− Trông như tướng cướp ấy, - Masiko bật cười.

Chị mở cúc áo, cởi chiếc váy trên người ra, chỉ còn bộ áo tắm màu xanh trên người, rồi nhìn quanh tìm chỗ treo váy, và chị treo nó lên cái đinh trên tường ngay gần cửa.

Sau khi Do Hok-ro loay hoay bên cạnh chiếc lò sưởi một lúc mới cởi xong áo đưa cho chị, chị quay sang bảo người kia:

− Anh cũng cởi áo ra đưa cho tôi.

Và bây giờ cả hai, ông lão và người lạ mặt, đang ngồi trên bờ tường, giơ vai ra sưởi nắng, tay tì lên những tấm ván ấm, và bên cạnh con suối bắt nguồn từ chỗ thác nước và đổ vào biển chỗ gần mũi cát, thấp thoáng cái đầu đen đen và đôi cánh tay của Masiko. Bầu trời xanh cùng mấy đám mây trắng trên đầu họ đang lặng lẽ quay tròn. Trên mặt biển, ngày hôm đó có màu tối đục, một con hải âu đang bay, và nó có vẻ là một sinh vật quan trọng trong cái thế giới hoang vắng này, bởi vì ngoài nó ra, trên nền trời không có con vật nào khác. Người lạ mặt cúi cái cằm đầy râu chạm sát vai, nhìn ông lão, còn ông lão thì nheo nheo cặp mắt dưới cái mũ lưỡi trai nhìn lên con chim. Con hải âu vỗ cánh đều đều, kêu lên những tiếng yếu ớt, buồn bã và da diết. Người lạ mặt quan sát thân hình khẳng khiu tiều tuỵ của ông lão, với bộ ngực lép kẹp như ngực đứa trẻ, có mấy dúm lông bạc cạnh hai cái núm vú không cần thiết của người đàn ông. Người đó nghĩ: bên cạnh anh ta đây cũng là một điều kỳ diệu, một cuộc sống của người nào đó, đang chảy qua cái cơ thể khốn khổ này, như con suối chảy qua cái dòng của nó, còn ở đằng kia, nơi con suối toả rộng ra trên bờ cát, và đổ vào biển là đôi vai phẳng phiu nhẵn bóng đang ánh lên trong nắng, là cánh tay đang vui vẻ giơ lên, là cái gậy đập đập vào quần áo, và từ xa vẳng lại những âm thanh – păc! păc! păc!… – những cử động và những âm thanh gắn liền với nhau. Ông lão mặc chiếc quần rộng thùng thình màu xám, gấu rách tua tủa, để hở hai bàn chân nứt nẻ với những ngón chân quặp vào nhau trông rất tội nghiệp.

Trông ông lão như thiu ngủ, cái lưỡi trai bị tụt xuống sát đôi lông mày gãy khúc một cách đau khổ. Vẻ mặt ông lão trông thật kỳ dị, thân thể gày mòn khô héo, còn người phụ nữ kia thì khoẻ mạnh, đẹp đẽ, khuôn mặt chị sao mà giống tâm hồn chị đến thế. Chị có ba cái tên - một tên Nga, một tên Nhật và một tên Triều Tiên, - nhưng không cái tên nào trong cả ba cái tên đẹp ấy mô tả đúng được chị - tất cả những cái tên ấy chỉ là gợi một cách ngẫu nhiên. Tên người – nó chỉ là cái từ ghép bằng mấy âm thanh. Chị có lần hỏi anh tên là gì và anh đã nói một từ không dài lắm. Chị hài lòng gật đầu rồi nhắc lại cái tên ấy để nhớ, còn anh thì cảm thấy buồn, vì khi phát âm cái tên ấy lên, dường như chị đã nhấn mạnh đến một cái rất không quan trọng và rất nhỏ bé, vì tưởng rằng đó là cái chính yếu, và do đó đã tách cái chính yếu đó ra khỏi cuộc sống lớn lao, thường xuyên không bao giờ thay đổi - mặt khác lại cũng thay đổi từng khoảnh khắc một - của biển cả, trời, đất, mặt trời mà lúc nào anh cũng ao ước cảm thấy mình là một bộ phận của nó trong những ngày cuối cùng này của anh. Khi bắt cái tên ấy phải vang lên, người phụ nữ lại kéo ra ánh sáng cái sắp sửa phải biến đi, phải vĩnh viễn rời bỏ cái thế giới dễ hiểu xung quanh và cái ấm áp giản dị của lòng nhân đạo hết sức con người mà chị mang trong mình một cách vô tư vui vẻ: như những con chim mang trong họng chúng các bài ca. Con người gắn với bản thân anh ta bởi cái tên, chứ không phải gắn với cuộc sống bởi cái tên. Trong cõi lòng thầm kín, con người đó lúc nào cũng thấy buồn, vì con người anh ta - một con người đầy đủ - chưa có, và lúc nào anh cũng cảm thấy hình như con người ấy của anh phải có. Đó là vì cái trí nhớ lâu đời của anh lo lắng, cái trí nhớ mà khi ra đời anh đã mang theo, và mặc dù anh dã cố hết sức vắt óc, nó vẫn không sáng ra được chút nào. Thế rồi anh đi tìm kiếm anh – trên mặt đất, trong đêm tối và trong ánh sáng, trong thị trấn ồn ào náo nhiệt và trong rừng rậm hoang vu – và anh sáng tác ra những huyền thoại về mình, anh không chấp nhận anh chỉ là một người con bình thường của đất, người anh em giản dị của cỏ cây và muông thú. Ngỡ ngàng, anh dừng lại trước vực thẳm, và thật may mắn, nếu trên bờ vực ấy anh gặp được một con người, dù chỉ là một lão già khốn khổ, ngày ngày đi nhẫn nại đi nhặt sò, ốc ở ven biển. Và cũng rất may, nếu anh kịp thời nhớ lại rằng đã lâu lắm, hồi anh còn bé, anh đã sống cạnh biển ngay trên bờ của nó, trong một túp lều gỗ tồi tàn kiểu Nhật, gần một đồn biên phòng hải đảo. Vào những ngày biển lặng, những người lính trần truồng lại lùa ngựa xuống biển, cạnh chỗ cửa sông, để tắm cho chúng – Con ngựa chùn lại không dám xuống nước vì sợ con sóng nhỏ, và người lính giật giật dây cương, lấy gót chân thúc vào bụng nó. Xa xa ngoài chân trời, xuất hiện một chiếc tàu thuỷ dưới một cột khói cao, chú bé tưởng như nó cũng là một bộ phận bình thường của biển, tựa như những con hải âu, con cá, doi cát và những tảng đá trên bờ, tựa như những người phụ nữ Triều Tiên váy giắt cao trên chân, cúi gập nửa người trên mặt biển lấp lánh chỗ bãi cạn, để mò ốc, trông như những cái xuồng cũ bị mắc kẹt mãi mãi trên đám cát ven bờ, tựa như mùi rong biển và mùi nước mặn, và nhất là cái mùi không gì so sánh của những con cầu gai mà cậu bé đi nhặt trên bãi cạn rồi đem rải chúng trên cát cạnh chiếc xuồng cũ.

* * *

− Ông chủ ơi, ta đi ra xem cá đi, - anh ta nói với ông lão.

Cá hả? Do Hok-ro gật đầu bằng lòng, đi vào nhà khoác cái áo vét rồi bước ra – lão không quen đi cởi trần. Còn người lạ mặt thì cởi quần, quẳng xuống bờ tường và chỉ mặc một chiếc quần đùi xanh bạc phếch đi ra biển. Trên bờ, những con sóng ào ào chạy lên cát, như những người đàn bà to béo, nhảy xuống nước, và lớp cát ẩm lúc đó, khi nước trôi đi, nó lại trở nên tối mờ. Trên chỗ cát đặc và ướt có cắm một cái cọc ngắn, thân cọc buộc một sợi dây câu. Người lạ mặt lấy tay cuộn sợi dây kéo lên khỏi nước, còn ông lão thì tay chắp sau lưng, đứng bên cạnh nhìn sợi dây đang cắt sóng và từ từ đi ngược về phía tay người lạ mặt, dọc theo sợi dây, những giọt nước trong cứ chạy chạy rồi văng xa. Trong bốn lưỡi câu có gắn mồi, có ba lưỡi câu có cá. Một con kambala to, có cái lưng màu xám bẩn và cái bụng trắng mịn thỉnh thoảng lại bám chặt xuống đáy, theo sau nó là hai con nagava mình óng ánh đang giãy giụa trên sóng. Người lạ mặt giơ cao sợi dây có cá, lắc một cái rồi ném xuống chân ông lão, ông lão ngồi xuống và bắt đầu gỡ con cá kambala to mập đang quẫy ra khỏi lưỡi câu. Ở chỗ quăng thứ hai, cách chỗ thứ nhất không xa, hòn chì không biết bị vướng vào cái gì, và người lạ mặt phải lội xuống để gỡ. Anh lội ngập đến thắt lưng, giơ cao hai khuỷu tay nhảy nghiêng người đi mỗi khi có con sóng ập tới. Bỗng anh kêu ré lên, cười sằng sặc rồi ngụp xuống nước, làm bọt bắn tung toé xung quanh. Sau đó anh cứ đưa hai tay mò dưới đáy, tìm kiếm một hồi, trên mặt nước chỉ thấy cái đầu anh nhô lên lúc thì quay mặt, lúc thì quay gáy vào bờ. Còn ông lão cứ ngồi xổm nhìn và đợi, tay giữ cái túi cá lủng lẳng giữa hai đầu gối. Con kambala to mập cứ giãy giụa làm cái túi đung đưa. Người lạ mặt đang đứng dưới nước bỗng nhảy lên cao gần đến đầu gối, giơ cao cánh tay trên đầu, và trên sợi dây câu không nhìn thấy trước mặt anh ta có hai con cá đang quẫy - một con là kambala, còn con cá khác như con navaga không to lắm, vừa giống con cá hồng. Nhưng đó là cá hồng, và ông lão vui lắm, vì sẽ có món thết Masiko. Canh cá nấu bằng cá hồng thì không có gì tuyệt bằng.

Sau khi gõ nốt chỗ cá ở sợi dây thứ ba, cuối cùng ông lão đi về nhà, còn người khách lạ ở lại mắc mồi mới vào lưỡi câu. Do Hok-ro vừa xách cái túi lưới nặng trĩu vừa khoan khoái ngắm từ miệng đến đáy túi. Lão suýt vấp phải cái đầu cắt ngắn không biết của anh chàng nào đang nằm trên đất.

Ở cạnh nhà ông lão nhìn thấy Masiko đang đứng bên một người tay xách một nắm cần câu, chân đi đôi ủng đánh cá dài. Hai ống của đôi ủng đã bị sờn hết, trên một ống lớp cao su bong cả ra, lủng lẳng như cái tai chó. Người đánh cá và Masiko đứng cách xa nhau đang nói chuyện, Masiko đang phơi những chiếc áo đã giặt lên những cành ngưu bàng chắc, ngoái nhìn qua vai. Người đánh cá đó là người Triều Tiên, nhưng lại mang họ Nga – Kuznetsov. "Ngày mai có lẽ mưa đấy nhỉ?" – Masiko hỏi, đưa tay chỉ về phía hòn đảo xa ngoài biển - từ sáng sớm đã thấy hiện rõ trên nền trời, cũng tối sẫm như biển. "Nào biết được", - Kuznetsov vừa lấy ngón tay gãi gãi cổ vừa trả lời. –" Không phải lúc nào cái điềm ấy cũng đúng đâu. Có lúc nó hiện rõ hàng tuần liền mà vẫn không sao, không mưa tí nào", - "Phải, phải, có lúc như thế đấy". Masiko vuốt cho thẳng mấy cái cổ tay áo ướt, chiếc áo vắt trên cành ngưu bàng trông như tay người đang ôm những chiếc lá "Nhưng cũng có khi mưa" – Kuznetsov nói tiếp như nói với mình, - "vì từ sáng vợ tôi thấy đau ở chỗ ngang thắt lưng, và chỗ xương gãy của tôi cũng thấy hơi nhức. Ai biết được mưa bất thình lình lúc nào không hay. Thời tiết ở Sakhalin này cũng như đàn bà Sakhalin ấy - Chẳng ai biết một tiếng sau đẻ ra chuyện gì." Rồi khoát tay một cái, người đánh cá lê bước đi tiếp, kéo sền sệt đôi ủng nặng trên cát.

Anh ta cưới một người phụ nữ Nga, một người đàn bà nhanh nhẹn, giọng oang oang tên là Clava, mà anh ta rất sợ nhưng cũng rất yêu, thậm chí anh ta còn mang họ của vợ. Anh ta suốt ngày mất mặt ở ngoài biển với mấy cái cần câu, và chị vợ cứ rày là mãi về chuyện đó, chị ta muốn anh mua con bò và đi chăn nó. Nhưng anh Kuznetsov này lại rất ghét bò, chỉ thích đi câu cá thôi – nên không phải tự dưng người ta đặt cho anh cái biệt hiệu „con quỷ biển“. Nhưng nghe nói, mặc dù như thế, hai vợ chồng Kuznetsov sống rất hòa thuận . Một hôm chính lão Do Hok-ro đã nhìn thấy cặp vợ chồng ấy trong giây phút hạnh phúc của họ: họ trốn ra mỏm Camaron nghỉ. Kuznetsov tất nhiên là cứ đứng rình mấy cái cần câu của anh, còn Clava thì ngồi phía sau, duỗi dài chân trên cát ấm. Chị ta là người đàn bà hiền lành, ít nói, chị cứ ngồi cúi đầu ra phía trước, rồi lại ngả sang một bên, lấy lược gỗ chải mớ tóc thưa màu sáng. Do Hok-ro lúc ấy đang hái rong biển trên bờ. Lão đi qua chỗ họ, cúi người chui qua những sợi dây câu trong suốt của Kuznetsov căng dài giữa biển và những đầu cần câu dẻo. Cả hai vợ chồng chào lão, rồi ngạc nhiên nhìn người lạ mặt râu ria xồm xoàm đang đi về phía họ - người này vác một ôm rong biển.

Mắc giun vào lưỡi câu xong, anh quay quay hòn chì và quăng nó ra tít ngoài xa. Mấy sợi dây câu, rít lên trong không khí, rồi rơi đánh tõm xuống nước. Một ngọn sóng dâng lên, đổ xuống, bẹp ra rồi tản đi các phía. Anh khoắng khoắng tay vào dòng nước đang tràn tới. "Nói dối" – anh ngước nhìn hòn đảo xanh ngoài xa miệng lẩm bẩm – "không mua được“. Cái bầu trời bao la kia không dễ gì mây có giăng kín được. Đến đêm nó sẽ sáng rực một màu xanh ngoan cường vô tận , và các vì sao sẽ chen chúc nhau trên đó. Và sáng hôm sau, một màu xanh lá cây sẽ bắt đầu lan dần từ mép của nó, rồi hình như sẫm lại, và một mặt trời đỏ rực nặng nề sẽ nhô lên từ dưới biển, con người sẽ được thấy một ngày mới, cũng ấm áp và trong trẻo như ngày hôm nay.

Anh nhìn về phía thị trấn - bờ biển hình như đang chuyển động dưới đám người tụ tập trên nó. Họ chiếm toàn bộ bãi tắm và đáng tiến dần về phía Camaron. Một chàng thanh niên lấy tay tung quả bóng chuyền, người đàn bà giơ tay, đứng lên trên cái chăn. Hai cô bé người mảnh dẻ ôm nhau, tay cô nọ để lên cổ cô kia, đang đi ra biển. Một nhóm cô cậu choai choai đang ngồi túm tụm chơi bài, một cậu đội chiếc mũ rộng vành rất kỳ dị. Tất cả bọn họ đều mong cho mặt trời kéo dài thật lâu, và chắc chắn sẽ như vậy, vì nếu những đám mây nặng như đá kia lại kéo tới và trời lại mưa xuống những giọt mưa xám xịt tối sẫm, thì anh cũng không thể chịu nổi. Anh đi về nhà, tay rũ rũ những hạt nước đọng ở đầu ngón tay. Anh nhìn thấy một con chó gầy nhom lông vàng nhạt đang chạy xiên theo sườn núi từ trên quả núi sau mỏm cát xuống. Sau đó con chó biến mất sau mấy bụi tường vi, còn lớp cát bị xáo lên dưới chân nó thì chuyển dịch và lăn tròn từng lớp xuống theo sườn dốc. Bên trên lớp cát ấy, ở chỗ khác, cát cũng bắt đầu chuyển động, và sau đó - ở một chỗ cao hơn, rồi tiếp đến cả sườn cát khẽ chuyển động, rơi xuống lả tả. Và cái chuyển động lặng lẽ chậm chạp ấy của cát dường như bỗng biến thành anh, trong con người anh cũng có cái gì bắt đầu rời ra một cách lặng lẽ, mơ hồ và không kìm giữ nổi, đầu anh quay cuồng như đang bị lắc lư trên một nơi rất cao so với đất. Anh loạng choạng, dang hai tay ra phía trước, nhưng vẫn đi tiếp. Anh nhìn thấy ông lão và Masiko và muốn đi đến chỗ họ.

Masiko ngồi trên một gốc cây cong queo, trăng trắng, bị nước biển và nước mưa mài nhẵn, còn ông già đứng trước mặt chị. Người đàn bà đang chọn cá trong túi lưới, còn ông già nhìn theo tay chị. Chị ngước mắt nhìn con người đang đi tới. Và anh, loạng choạng, dường như đi vào cái nhìn của chị, ngã vào trong một cảm giác bỗng hiện sáng lên trên khuôn mặt người phụ nữ.

Đôi môi mềm mại của chị thoáng rung động, hai góc môi kéo dài sang hai bên, hàm răng trắng muốt lấp lánh – đó là nụ cười, nụ cười ấy trùm cả lên đôi gò má thanh tú mịn màng của chị và truyền lên mấy nếp nhăn cong cong hai bên khóe mắt, sau đó đi vào đôi mắt ấy, rồi từ đấy nó hiện ra - bằng một thứ ánh sáng đặc biệt mà không một nơi nào trên thế gian này có nữa. Ngồi phịch xuống cạnh người đàn bà, anh ngó vào cái cửa sổ nhỏ của vũ trụ loài người, và anh nhìn thấy trong đó hình ảnh của anh, bầu trời, và những đám mây.

− Thế nào Mashenka, ta nấu canh cá chứ? – anh hỏi, cảm thấy đất nặng nề tròng trành dưới chân, khẽ thụt xuống và trôi đi khỏi thân người anh.

− Anh là chủ, anh đi nấu đi, - Masiko đáp.

Chị và ông lão đang đứng trên mảnh đất tròng trành ấy, và đến được chỗ đất ấy còn rất gần – có thể với tay được. Một con ruồi xanh đang bay vo ve bên cạnh mặt, người đó yếu ớt xua tay đuổi nó đi. Đất vẫn lặng lẽ, từng milimét một, từ từ trôi đến gần anh và anh, nhìn ra hòn đảo, nín thở, hồi hộp chờ cho nó chạm vào chân.

CÂU CHUYỆN NGỤ NGÔN VỀ NGƯỜI VỢ CHUNG THỦY VÀ NGƯỜI CHỒNG LẦM LẠC

Hôm nay anh đang đi trên đụn cát, và gió thổi bay mớ tóc dài cộp trên đầu anh. Phía xa anh nhìn thấy hình dáng ông lão, nhỏ nhoi và tối sẫm trên nền cát sáng. Bên cạnh biển màu tro đang đung đưa, bầu trời xám mờ như một cái trần thấp đè lên tất cả những gì thấy rõ xung quanh, và mắt cảm thấy nặng nề trước một màu xám đặc bao quanh. Cả cây cỏ trên núi, cả ông lão đang nhặt những mẩu cây khô bị dạt lên bờ, cả chính cái cây bị nước rửa sạch và mài nhẵn, cả lớp cát bị gió cuốn lên đều đều, cả những cột dây điện thoại bị cát vùi một nửa, - tất cả bị đè dưới cái vẻ im lìm của màu xám, cái màu xám tịch mịch. Và chỉ có cái cột tín hiệu bên bờ vịnh, chỗ con đường sắt rẽ về phía thị trấn, cái đốm sáng màu xanh không có quầng sáng - là nổi lên một cách kỳ lạ giữa một vùng xám đục ấy, nhưng cái đốm sáng nhỏ xíu này chỉ cần giơ bàn tay lên là cũng có thể che khuất. Ông lão, một tay ôm chặt bó củi vào người, còn tay kia cúi xuống nhỏ những tấm ván thùng cắm trong cát bị sóng mài nhẵn. Lão hơi ngoái đầu nhìn qua vai xuống đôi chân người đang tiến lại gần. Lão không nói gì, cứ khom người đi tiếp, mặc dù người kia hỏi lão câu gì đó, nhưng hỏi gì thì lão không nhớ nữa, vả lại điều đó cũng chẳng quan trọng gì với lão.

Bây giờ lão đang ngủ, cái con người lầm lì, mệt mỏi và thờ ơ với mọi thứ trên đời ấy đang ngủ. Lão ngủ, lúc đầu thở đều đều, khe khẽ, tựa như trong khi ngủ lão đang lắng nghe bước chân từ xa của người nào đó đang đến gần, và sau đó lão bắt đầu thở đứt quãng, vật vã và rên ú ớ, rồi nấc lên tấm tức.

Màu xanh của đêm tối cứ trôi ra rồi lại trôi vào qua cánh cửa mở rộng, từ chiều, sau khi không biết bằng cách nào trút bỏ được toàn bộ cái khối xám đen nặng ấy xuống bên kia đường chân biển, bầu trời lại trở nên quang đãng, và bây giờ qua khe cửa đã nhìn thấy mấy vì sao như kết với nhau bởi những sợi dây vô hình thành từng chùm hiện lên trên nền trời. Trong bóng tối biển vẫn ì ầm, nhưng không phá vỡ sự yên tĩnh ban đêm.

Suốt đêm ông lão sẽ còn phải trằn trọc và ú ớ vài lần nữa - con người mà trong mơ mấy lần ông lão nghe thấy tiếng chân, chắc hẳn mỗi lần đến gần lão đã có ý đồ gì độc ác. Và cứ hễ nghe thấy tiếng mê sảng của ông lão phá tan cái chuyển động tịch mịch của đêm tối, là con người ấy lại quay sang phía người đang ngủ và chờ cho người đó hết mê sảng. Những lúc đó ý nghĩ của anh ta bị chậm lại, tuy không đứt quãng, nhưng bị dồn ứ trong đầu, và sau anh lại phải nhìn mãi vào một điểm lên ngôi sao hoặc vào cái bậu cửa sang sáng, cho đến khi chuyển động của đêm tối và hoạt động của ý thức nhập chung vào một dòng.

Khe cửa mở màu xanh bỗng bị cắt chéo bởi một vệt sao băng, và người đó nhổm cao người trên tấm phản đang ngồi. Anh ta nhìn ra ngoài, tay bíu lấy thanh xà ngang, như muốn đợi xem một viên đá sắp rơi từ trên trời xuống sau góc nhà. Trời tối om, không trăng, cái ánh sáng yếu ớt của trời và cái tối đen của đất như gặp nhau ở cái đỉnh cao trên đường cong của ngọn núi, sóng từ ngoài biển lạo xạo bò vào và chuyển động trong đêm.

Anh bước ra ngoài, khép cửa lại, cố rón rén cho khỏi có tiếng động, và mấy cái bản lề khô dầu khẽ rít lên như tiếng mèo kêu. Anh bước đi trên bờ cát thoai thoải gần mặt nước lờ mờ bọt trắng. Những tiếng sóng kêu rào rào, vỗ oàm oạp, anh nghe đã quen, không thấy khó chịu nữa. Đôi chân đất lặng lẽ trôi trên mặt cát lạnh, và anh nghĩ: «Ta như đang đi trên lụa». Nhưng thỉnh thoảng có cái gì, cứng và nhọn đâm vào gan bàn chân, và lúc đó anh lại cố đoán xem đó là cái gì - mẩu gỗ, một mảnh đá ráp hay cái vỏ ốc? Nhưng, trong lúc mò mẫm đi trong bóng tối và vẫn nhận biết cả mọi vật xung quanh như thế, và gần như bằng linh cảm tránh được những khúc gỗ và gốc cây nằm ngổn ngang trên bãi cát hoang, anh vẫn nghĩ đến một điều - và chỉ một điều thôi, vào những đêm cô quạnh không ngủ được ấy.

Anh nghĩ đến nỗi lo sợ cứ ngày một tăng và đang làm anh suy mòn dần, hệt như căn bệnh bí hiềm kia...

Cái nỗi lo sợ ấy bắt đầu chớm nở trong anh là vào khi nào? Phải chăng là vào lúc anh vừa được biết tin về căn bệnh của mình? Không, có lẽ còn trước đó nhiều, - ngay từ khi anh chưa biết quả đất là hình cầu và đi vòng quanh quả đất có nghĩa là đi quanh một cái vòng tròn mà lúc nào đầu cũng ở phía các ngôi sao, còn chân thì ở dưới đất. Hồi bé lúc nào anh cũng sợ đi xa nhà, anh có cảm tưởng như đi mãi sẽ đến cái mép trái đất và rơi xuống vực sâu. Tiếng khóc của những đứa trẻ lọt lòng sao mà thảm thiết như vậy? Hay là chúng đã linh cảm thấy điều lo sợ ấy? Và bây giờ, khi đã ở sát ranh giới cuộc đời, tự dưng anh thấy khao khát muốn biết: tại sao lại có nỗi sợ hãi, nỗi hoảng sợ rất vật chất ấy? Vì vật chất là bất tử. Toàn bộ cái thực thể và ý thức của anh, và cả cái gọi là tâm hồn nữa - cũng là vật chất. Nhưng tại sao nó lại sợ phải biến sang trạng thái khác đến thế? Vậy là cái lý trí ma giáo kia chỉ nói dối, nếu như nó không đem lại được cho con người niềm an ủi.

Anh đi ra chỗ cửa sông, nơi con sông đổ vào biển và nơi có mấy cái bóng gì lờ mờ đang bơi. Từ đây là bắt đầu thị trấn: những ngôi nhà gỗ bé xíu, những cái lán gỗ dài Nhật Bản - những cái cửa sổ im lìm và những ống khói đen trên mái. Ngó qua cái khe sáng nhìn sâu vào thị trấn anh trông thấy những ngọn đèn thưa thớt. Một trong những đốm sáng xa xa ấy bị gió lắc lư rất mạnh.

Lúc này trước mắt anh hiện lên rất rõ hình ảnh những người đang ngủ trên giường. Rất nhiều thân người nằm sóng sượt trong giấc ngủ mê man. Và anh không thấy tức tối với họ nữa. Họ đang ngủ còn anh đang đứng ngay sát bờ cuộc sống, một mình trong đêm tối, và anh cũng là con người như hệt tất cả mọi người, và trong người anh lúc này cũng là sự sống, chứ không phải cái chết. Cả cái tia sáng mặt trời ngày mai - cũng là sự sống, cả cái bóng đêm lúc này, cả đôi chân đất đang giẫm trên cát lạnh của anh, cả gió đang thổi bay áo và tóc anh, cả cái cục đăng đắng trong cuống họng - tất cả đều là sự sống. Nhưng còn cái chết là gì - người sống không bao giờ hiểu hết được. Cái chết bao giờ cũng ở xa hơn, hoặc gần hơn một chút so với người ta tưởng.

Và không còn cái cảm giác sợ hãi, cảm giác tự thương xót, và cả cái cảm giác muốn mọi người thương xót mình nữa. Tất cả những cái đó đã xảy ra lúc anh còn ở đấy, bên kia bờ sông tối đục, nơi vẫn còn tất cả những người biết anh và anh cũng biết họ.

Nhưng bây giờ xung quanh anh đã là cái khác, trong đầu anh cũng là cái khác. Anh có thể lang thang dạo chơi bên bờ biển, ngồi xuống cái mép thuyền, lắng nghe biển hàng mấy giờ liền, ngó qua những hàng rào xiên xẹo và nhìn vào trong sân những ngôi nhà ven biển hoặc bước hẳn vào đó và ngồi xuống cái ghế dài, - tất cả bây giờ đều có thể xảy ra, tất cả đều có ý nghĩa đặc biệt, và tất cả những cái đó thực tế không bao giờ chấm dứt, nếu như ta biết cách hiểu tâm hồn của thời đại, - và cám ơn số phận đã cho anh được yên tĩnh trong những ngày cuối cùng này.

Anh đi, đôi tay dang rộng khẽ vung vẩy, chân bước trên cái ống sắt lạnh bị vùi một nửa trong cát, anh trượt chân và ngã, khuỷu tay đập vào sắt đau điếng. Anh quỳ dậy, người lảo đảo vì đau, tay bóp chặt chỗ xương đau, rồi bỗng anh lại ngã xuống cái ống, ôm chặt lấy nó. Anh gí mặt mài thật mạnh vào lớp sắt gỉ, mài cho đến chảy máu ra mà không cảm thấy gì, ngoài một cảm giác là anh không cần sự an ủi nào hết và cũng không cần phủ nhận một cách tuyệt vọng những sự an ủi ấy. Anh nhớ lại, khi ở bệnh viện ra, anh bước về nhà lòng buồn bã và lo sợ, vào đến buồng anh nằm vật ra đi văng. Vợ anh không có nhà, chị đi công tác chưa về, vợ anh làm việc ở một tòa báo. Anh nằm trên đi văng một lúc lâu, rồi thiếp đi lúc nào không biết. Tỉnh dậy nước mắt đầm đìa, anh lại tiếp tục khóc nức nở - anh bắt đầu khóc từ lúc còn nằm mơ. Anh muốn nhớ lại xem anh đã nhìn thấy điều gì bi thảm trong mơ, nhưng cái bi thảm trong thực tế còn lớn hơn nhiều, lớn đến mức không cần phải nhớ lại giấc mơ nữa. Thế là anh vớ lấy một tờ giấy, đánh máy cho vợ mấy chữ: «Vĩnh biệt. Đừng tìm tôi». Sau đó anh thay hết quần áo và đi ra ga.

Masiko đã kể cho anh nghe câu chuyện cổ tích như sau:

Ngày xưa trong ngôi làng kia có một người thiếu phụ nghèo. Chồng chị đi lên rừng kiểm ăn, không hiểu sao mất tích, không có thư cũng chẳng thấy tiền gửi về. Trong lúc chồng đi vắng, chị sinh con gái, nhưng chẳng biết chồng ở đâu mà báo tin. Người thiếu phụ hầu như chỉ ăn toàn cỏ cây, họa hoằn chị mới vay được hàng xóm ít gạo. Đứa bé bú sữa mẹ nên không bị đói. Nhưng mãi rồi hàng xóm không ai muốn cho chị vay nữa, vì họ không còn tin là chồng chị vẫn còn sống và sẽ đem tiền về. Lúc đó có một người đàn ông vợ vừa chết, và anh ta muốn lấy chị làm vợ. Nhưng người thiếu phụ không chịu, chị vẫn một mực đợi chồng. Thấy thế hàng xóm láng giềng ai cũng mắng mỏ, cho chị là bướng bỉnh và ngu ngốc, và thôi không cho chị vay gạo nữa. Người thiểu phụ không biết làm gì hơn là bỏ đi khỏi làng. Chị lấy tấm chăn cũ khâu hai đôi dép, buộc con sau lưng và lên đường đi tìm người chồng hợp pháp của mình.

Chị lang thang không biết bao nhiêu ngày qua những xóm làng xa lạ, và những con đường đồi núi. Đứa con gái nhỏ cứ áp má vào lưng mẹ thiếp đi, và lúc tỉnh dậy thì gào khóc. Người đàn bà lại ngồi xuống vệ đường vạch áo cho con bú. Trong lúc lang thang như thế, đứa con gái của chị bắt đầu biết nói. Đêm đến, hai mẹ con lúc thì ngủ trong làng dưới bậc cửa nhà khác, lúc ngủ giữa cánh đồng hay trong rừng rậm. Có đêm hổ mò đến gần chỗ họ, nhưng không động đến hai mẹ con, vì những người không ai che chở lại thường hay được sự che chở bí mật. Những con dang trong đầm lầy không bay lên khi thấy họ đi qua, và một hôm một con cáo già tinh khôn còn biết bỏ đi chỗ khác, để lại trên cỏ cho họ khúc xương to đang gặm dở.

Hai đôi giày vải đế lót lớp nỉ dày đã rách nát hết, và người đàn bà phải đi chân đất. Sữa của chị cũng đã cạn vì ăn uống kham khổ thất thường, và chị phải rẽ vào các xóm lạ xin những người phụ nữ có con nhỏ cho con gái chị bú nhờ.

Một hôm đang đi trên núi chị bỗng nhìn thấy một ngôi nhà trơ trọi. Đó là nhà của những người thợ mỏ độc thân đang đi tìm bạc trong những mỏ bí mật. Trong số họ có một thanh niên trạc mười sáu tuổi không ngờ lại là họ hàng xa với người thiếu phụ. Hai người gặp nhau, ngồi nhớ đến làng xóm thân yêu rồi cùng khóc với nhau, và trong lúc người phụ nữ rửa đôi chân rách nát, máu chảy đầm đìa, thì chàng trai kể cho chị hay, chồng chị đang đẵn cây trong khu rừng gần đó. Rồi chàng thanh niên chạy ngay đi gọi anh ta, vì người thiếu phụ mệt quá không đi được nữa. Đến tối anh ta quay về báo tin ngày mai chồng chị sẽ đến.

Nhưng nửa đêm chàng trai nghe lỏm thấy bọn thợ bàn nhau phải lẻn vào chỗ người đàn bà, một khi chị ta đi có một mình không chồng như thế. Chúng văng tục cãi cọ nhau xem ai được chiếm người đàn bà trước. Cãi nhau chán, không ai chịu ai, chúng bèn nghĩ ra cách dùng quân bài để phân giải. Lợi dụng lúc chúng đốt lửa xong và ngồi vào chơi bài, chàng thanh niên bí mật lên sang buồng người thiếu phụ và kể lại hết cho chị nghe. Rồi anh chìa cho chị xem con dao, cái vũ khí duy nhất có thể bảo vệ chị. Người thiếu phụ đi lục quanh buồng và tìm được một thanh sắt. Chàng thanh niên tháo bui tóc trên đầu và người thiếu phụ cũng cởi cái bím tóc của mình ra, rồi họ tết hai mớ tóc vào nhau. Sau đó hai người lên giường nằm, mỗi người nắm trong tay vũ khí của mình. Khi bọn đàn ông kia, cười đùa thô lỗ, ăn nói tục tằn, mở toang cửa, đẩy cái tên thắng cuộc vào, thì tên này thấy trong phòng đèn thắp sáng trưng, và trên giường có hai người nằm, tóc buộc vào nhau. Gã đàn ông nhìn thấy trong tay chàng thanh niên có con dao, và trong tay người thiếu phụ có thanh sắt. Nhìn ánh mắt họ, hắn biết họ sẵn sàng thí mạng, và hắn đành phải lui ra. Những tên khác cũng bước vào, nhìn họ rồi đi ra, không dám động đến họ, vì chúng biết rõ dù sao cũng không thể tách chàng thanh niên ra khỏi người thiếu phụ được, và chỉ có giết được anh ta mới có thể chiếm được người đàn bà. Nhưng không tên nào dám làm điều đó.

Và thế là họ cứ nằm như vậy tới sáng, tay nắm vũ khí, cho đến khi chồng người thiếu phụ đến. Nhìn thấy anh ta, bọn thở mỏ cười rũ rượi, vì trông anh ta như một tên lang thang ốm đói. Tóc không cắt và cũng không búi lại, râu ria lởm chởm đen xám như bị cháy. Bọn thợ mỏ nghĩ rằng con người man dại như thế không xứng đáng với người thiếu phụ xinh đẹp, và âm mưu dùng sức mạnh cướp đoạt chị ta.

Trong lúc chúng xúm lại bàn mưu tính kế, người thanh niên lấy gậy chặn cửa lại và ra lệnh cho những người thân của mình phải đi ngay. Và họ đã bí mật chạy theo đường tắt vì sợ bị đuổi theo.

Người chồng đi trước, hết lên núi lại xuống đồi, người vợ cứ cõng con lẽo đẽo theo sau, hai chân sưng phồng, vất vả lắm mới theo kịp anh ta. Cuối cùng họ tới một con sông. Đến đây người vợ mệt quá, ngồi thụp xuống đất rên rỉ. Bấy giờ người chồng mới đến gần chị và đặt vào lòng chị một miếng bánh khô.

- Đây là tất cả những gì tôi kiếm được trong mấy năm nay, - anh ta đau xót nói.

Rồi quay lưng bỏ đi. Người vợ tay cầm miếng bánh nhìn theo, thấy anh ta cứ lùi lũi đi nỗi lúc một xa, chị mới gọi to. Anh ta dừng lại và hét lên từ xa:

- Cứ đi xuôi theo dòng sông là tới làng! Hãy quên tôi đi, mình ạ, tôi không nuôi nổi cả cái thân tôi nữa!

Rồi anh ta bíu vào rễ cây và cỏ, leo lên núi như một con thú bốn chân, và người vợ vẫn ra sức gọi, khóc lóc, van xin, và đứa bé thức giấc cũng gào lên khóc, nhưng anh ta vẫn bỏ đi, không ngoái lại. Những cái cây câm lặng bình thường vẫn ngoan ngoãn để người ta đãn, đốn và cưa ra từng mảnh, bỗng giương hết cành lá như những cánh tay dài quất vào mặt anh ta. Từ trên cành cây, một con sóc vốn thông minh vui vẻ, cũng trở nên hung hãn vì tức giận, nhảy bổ vào người anh ta. Theo thói quen chiến đấu, nó định nhằm mũi anh lao tới, nhưng anh ta đã kịp hất nó ra, và khi nó lại định lao tới lần nữa, anh ta đã giơ dao đâm chết. Một con ác là vẫn bay theo anh ta không rời nửa bước, sà xuống một cành cây và nhổ vào đầu anh ta. Còn anh ta cứ chạy, chạy mãi và tiếng kêu của người vợ cứ đuổi theo sau, khiến anh ta phải bịt chặt hai tai lại.

Người vợ biến thành thần rừng, lúc nào cũng mặc bộ quần áo trắng, bế con trên tay, và dẫn tất cả những người bị lạc ra khỏi rừng.

Còn người chồng biến thành thần đêm tối, buồn bã và cau có, chuyên đuổi theo những ai vô tình ngủ thiếp trên mặt đất, ngay ngoài trời. Và kẻ nào bị nó nhập vào, thì không còn biết thương xót ai nữa, ngoài bản thân mình, kẻ đó sẽ lìa bỏ gia đình, con cái, và chẳng đem lại cho mọi người cái gì ngoài bóng tối.

NHỮNG NGƯỜI LÍNH CỨU HỎA THÈM UỐNG BIA

Đội trưởng đội cứu hỏa thành phố, tên là But và anh lính dưới quyền ông ta, Vitka Bursoy, đang uống rượu với nhau - Chiếc thuyền đã tắt máy hơi chòng chành trên ngọn sóng nhỏ ven bờ. Sau khi đánh cá về, But và anh lính của ông ta muốn nghỉ ngơi thoải mái, nên trốn vợ đi ra vịnh Camaron.

Do Hok-ro đang ngồi bên bức vách và đâm chiếc kim bướng bỉnh vào chiếc ủng cao su bị rách. Ông lão không bỏ vào trong nhà, vì việc những người kia đang làm gì trên cát đối với lão không quan trọng. Lão ngồi trong bóng âm, cởi mũ trên đầu ra và đặt cạnh chiếc giày thứ hai. Bỗng lão thấy ông But béo phị đang ngoái đầu qua vai nhìn lão, còn Vitka Bursoy, kẻ thù của lão, đang cúi người ra phía trước và nói gì với người cấp trên. Ông But dáng người lực lưỡng như con bò, giơ tay lên vẫy và gọi to câu gì đó. Do Hok-ro hiểu là ông ta gọi lão. Nhưng lão cứ vờ làm ra vẻ không nghe thấy, vẫn ngồi im không nhúc nhích. Bấy giờ Vitka Bursoy mới đứng lên, chạy lại phía lão, đôi chân đất làm cát bắn tung. Anh ta chạy đến gần, ngồi xuống bên cạnh, làm ra vẻ chăm chú theo dõi công việc chữa giày. Ngực và hai lỗ mũi người lính cứu hỏa thở rất mạnh, mùi rượu sặc sụa. Ghé sát người vào ông lão, anh ta bảo:

– Tôi giận lão lắm! Giận không thể tưởng được! Lão vẫn nghĩ là tôi ăn cắp tiền của lão hả? Thế lão có hiểu được không, hở cái đầu tăm tối kia, rằng tôi không động đến một trinh nào của lão cả? Tôi lấy chúng làm đếch gì, lão thử nghĩ xem? Tôi có thuyền, loại mô-tơ «Gió lốc» hẳn hoi, tôi đi đánh cá, tôi sẽ giàu hơn lão. Việc gì tôi thèm ăn cắp ba cái đồng ranh của lão!

Nhưng ông lão không hiểu gì cả, ông chỉ vô ý đâm kim vào ngón tay và vì thế đâm ra cáu kỉnh. Trong lúc đang cáu, lão thấy hình như người lính cứu hỏa vừa uống rượu xong và bây giờ ra trêu tức lão. Hắn đã khoắng hết tiền của lão, bây giờ lại còn ra trêu tức. Nỗi tức giận làm bàn tay lão tự nhiên nắm lại, lão lại bị kim đâm vào tay một lần nữa. Rút kim ra khỏi ngón tay, lão vẩy vẩy bàn tay trong không khí, mắt gườm gườm nhìn người lính cứu hỏa đầy vẻ thù hằn. Một giọt máu đỏ tươi rỉ ra trên đầu ngón tay lão.

− Lão hút máu đi - Bursoy chỉ vào chỗ vết thương bảo. - Không có lấy mạng nhện mà đắp vào... Tôi có vợ, – anh ta tiếp, – cô Nina của tôi, và hai đứa con gái. Và Vitka Bolshoye này chưa mất lương tâm đâu. Tôi nói lão nghe nhé: nếu tôi lấy cắp tiền của lão thì thuyền của tôi sẽ chìm xuống biển, vợ con tôi sẽ đi ăn mày. Lão tiếng chưa? – anh ta giận dữ kết thúc.

Do Hok-ro vẫn ngồi nhìn ngón tay đau: nhìn giọt máu to dần lên, rồi chảy xuống cát, biến thành những hạt sẫm, lăn đi. Và ông lão ngạc nhiên thấy máu mình vẫn đỏ và tươi như hồi còn trẻ. Hình như nó không bị già đi theo lão.

− Người ta đã nói là không lấy tiền, cái lão già ngu độn kia! – người lính cứu hỏa nổi cáu. Trời đất ơi, vậy mà suốt ngày đêm lão ta cứ nghĩ mình là đồ ăn cắp! – anh ta có vẻ xúc động. - Cái lão già chết tiệt!

Ông lão chọc ngón tay chảy máu xuống cát khô và nhìn chằm chằm vào mặt kẻ thù. Còn anh này thì nhìn cái ngón tay vùi trong cát của lão. Do Hok-ro nhắm mắt lại, như mơ màng, và thầm nghĩ: «Tuy mày ăn cắp tiền của tao, nhưng bây giờ tao cũng đếch cần. Trái tim tao đã nguội rồi...» Đến khi mở mắt ra, ông lão thấy viên chỉ huy But đã đứng cạnh họ. Cái bụng phệ phưỡn ra phía trước, để hở cả cái rốn lồi, Bút đứng trước mặt ông già và nói, cố dằn từng chữ:

– Lão già, lão làm gì ở đây vậy?

– Thôi, ông Leontich, ông đừng làm lão ta sợ, - Bursoy can ngăn ông ta. – Bây giờ mà còn có người như lão ta... Chà! Và lão ta còn cho tôi là đồ ăn cắp nữa chứ...

− Nếu lão ta nghĩ thế thì để ta nói chuyện với lão - Bút nói đoạn quay sang ông lão, tiếp tục cái giọng hách địch - Tại sao lão sống ở đây? Ai cho phép? Ngày mai ta sẽ cho lính đến đạp đồ cái lều của lão đi, rõ chưa?

− Thôi, ông đi chỗ khác đi. Leontich, – Vitka can người chỉ huy của mình, – Ông đừng dọa lão ta nữa, tội nghiệp, trông lão ta đã không còn hồn vía nào nữa rồi. Mà trước khi xích mích lão ta là bạn thân của tôi đấy!

− Cậu bảo gì, bạn thân hả! But có vẻ sửng sốt, cặp lông mày xệch hẳn lên. – Nếu vậy... – ông ta có vẻ nghĩ ngợi một chút rồi bảo, - phải sai lão ta đi mua bia. Hả?! Ông But lực lưỡng hét to rồi cười sằng sặc, rung cả cái bụng phệ.

Ông ta chia một tờ giấy bạc màu xanh đưa cho ông lão rồi ra lệnh.

– Bia! Bia! Hiều chưa?

Do Hok-ro hiểu từ lâu rồi. Ngài sĩ quan cứu hỏa to béo muốn tiếp tục giải sầu. Chắc ông ta thèm bia. Vậy thì chỉ có cách là đi mua bia cho ông ta thôi. Kẻo không ông But cho lính đến đạp đổ túp nhà của lão ở Camaron thi khốn! Masiko đã đi rồi, chị bảo đến cuối hè mới quay lại, lấy chỗ nào mà cất rong biển, cỏ khô và quả tường vi? Không, không nên làm cho ngài chỉ huy giận. Vì trong cái đồng tử to tròn của ông But dường như có một con quỷ lửa bé tí xíu đang nhảy nhót.

Chà, giá lúc này có anh bạn bệnh tật kia, anh ta sẽ nói chuyện với họ và mọi việc sẽ êm thấm cả. Nhưng từ sáng anh ta đã đi về phía Chaykino không biết đi đâu, vừa đi vừa nhìn ra phía biển. Thôi bây giờ thì đành một mình Do Hok-ro này phải đứng ra lo toan mọi chuyện.

Thế là lão xỏ chân vào đôi ủng đang khâu dở và bắt đầu bước cồm cộp trên con đường nhỏ. Ra khỏi Camaron, lão quay lại và nhìn thấy Vitka vẫn đứng nguyên chỗ cũ, còn ông But lực lưỡng đứng phía trên cứ ôm bụng cười sặc sụa. Đi được một lúc thì lão gặp những người trong thị trấn kéo ra biển nghỉ. Hai thanh niên leo lên chiếc mô tô ba bánh. Họ cho chiếc xe mô tô phóng ầm ầm và rú lên khủng khiếp làm bụi bay mù mịt, và Do Hok-ro cứ vừa đi vừa rủa họ đến gần hai trăm bước, cho đến khi bụi đã tan đi xung quanh lão. Vì sợ mất, nên tiền lão nắm chặt trong tay, thỉnh thoảng lại giơ nắm tay lên xem có còn không. Mồ hôi, bụi và nóng làm lão thấy khát lắm - giá được tắm một cái và uống một ngụm nước thì sướng biết bao! Lão muốn đi cho thật nhanh, nhưng chiếc giày rách đế cứ trẹo sang một bên, và cái bàn chân khốn kiếp trơn nhẫy cứ thòi ra ngoài.

Đang đi ngược phía lão là những người mặc áo sơ mi trắng và váy nhiều màu. Họ đi ra biển với vẻ mặt thỏa mãn, người xách túi, người đi tay không, ống tay áo xắn lên. Phụ nữ người nào bắp tay cũng trơn bóng và rám năng, và hầu như người nào cũng đeo đồng hồ. Do Hok-ro đưa ống tay áo vét lên lau mặt, khẽ liếc những người đang đi, lão sợ không dám nhìn thẳng vào mặt họ: biết đâu trong số đó có người biết chuyện lão suốt bao nhiêu năm chắt chiu dành dụm đi ăn mày để rồi cuối cùng chỉ vì một bữa rượu say bị người ta cuỗm mất sạch tiền?

Những con sóng dài vẫn đang lấp lánh ngoài biển, người đứng trên bờ đông đến hoa cả mắt, có tiếng trẻ con rú lên vì sướng.

Đến gần cái giếng có mái che, Do Hok-ro dừng lại. Lão đứng và ngước mắt nhìn lên phía trên, lên ngọn núi, để đợi, vì xung quanh giếng có một đám đông thanh niên nam nữ đang cười đùa ầm ĩ. Lão nhìn thấy trên ngọn núi có một bà lão người Nga mặc váy đen, chít khăn trắng. Bà lão đang ngồi duỗi chân ra phía trước ngắm biển. Đám con trai con gái vẫn nô giỡn, đám này bỏ đi thì đám khác lại tới, rồi đám khác, đám khác nữa, người nào cũng vui vẻ và gần như trần truồng - Do Hok-ro phảy tay một cái rồi đi tiếp, không đợi tắm và uống nước nữa.

Vào đến thị trấn, lão uống nước ở cái vòi nước cạnh chân cầu. Trên cầu người vẫn đi lại tấp nập, người ra biển, người ở biển về, những chiếc ô đủ kiểu 1ấp lánh, những bước chân nện rầm rầm trên các tấm ván lát. Có một tốp lính vai mang súng đi qua cầu, đến gần cái vòi nước họ dừng lại uống nước. Họ tranh nhau cúi hẳn đầu vào dưới cái vòi, lưng người nào cũng ướt đẫm mồ hôi. Bấy giờ đang là lúc oi bức nhất ở Sakhalin. Một người lính rút thuốc lá ra hút. Anh ta chìa bao thuốc cho lão và gật gật đầu – ý bảo hút đi, Do Hok-ro lắc đầu – không, lão không hút. Lão lấy mũ lau cái mặt ướt rồi đi tiếp, lão đang vội lắn.

Ở chỗ ven thị trấn, nơi gần sát biển, không còn bia - người ta đã uống hết rồi. Do Hok-ro đành phải đi đến cửa hàng ở đối diện câu lạc bộ. Trong cửa hàng này những hộp cá ngọt lự nhiều màu sặc sỡ vẫn chất cao như núi, nhưng lão không bị chúng cám dỗ nữa. Lão đứng xếp hàng cuối cùng, từ xa lão đã vuốt lại tờ giấy bạc cho thẳng. Một chị bán hàng to bè, khi thấy lão đưa tờ giấy bạc, hỏi lão điều gì đó, Do Hok-ro vội vã gật gật đầu, bảo: «Bia, Bia!». Chị ta lại hỏi lại, và lão lại nhắc lại «Bia». Thế là chị ta hầm hầm đặt lên quầy trước mặt lão hết chai này đến chai khác, làm vỏ chai va cả vào quầy, đặt nhiều đến nỗi ông lão phát hoảng. Lão cứ đứng ngây người không biết làm gì, nhưng chị bán hàng đã bắt đầu mắng té tát, mặt chị ta đỏ hẳn lên, thế là ông lão nhét luôn hai chai vào túi quần, hai chai vào túi áo, còn các chai khác thì ôm cả vào ngực như ôm bó củi rồi đi ra cửa.

Lão vừa bước ra đường thì một chai trong túi áo rơi xuống, bia bắn tung tóe khắp bậc thềm. Con chó đang nằm cạnh bậc thềm lười biếng đứng dậy, đến gần, ngửi ngửi vũng nước rồi nhìn Do Hok-ro: này, lão già hậu đâu kia, lão làm ăn thế à? Do Hok-ro lấy chân hất con chó ra, bước xuống bậc thang và nhớ lại từng cái túi một — xem còn cái nào thủng nữa không? hóa ra cái nào cũng thủng cả không to thì bé. Do Hok-ro hoảng hốt đứng lại, nhưng lập tức lại nhớ ra, nếu mấy cái chai trong túi quần có tụt qua chỗ thủng thì cũng rơi vào trong chiếc ủng. Cho nên có vỡ thì chỉ có thể vỡ chai bia đựng trong túi áo thôi. Nhưng cái chai đó có vẻ chắc lắm.

Chỉ vỡ một chai có lẽ ông chỉ huy không bắt đền lão, mà có khi ông ấy cũng chẳng để ý - vì có ngần ấy chai cơ mà! Đi khoảng trăm bước, Do Hok-ro thấy tay mỏi lắm rồi. Lão muốn nghỉ một lát, nhưng chẳng có chỗ nào để ngồi – cái vỉa hè gỗ đang có nhiều người đi thế kia không thể ngồi được. Dưới lớp ván lát mấy con vịt đang lội bì bọp, kêu càng cạc, nước ở đấy rất bẩn. Không biết lũ vịt tìm đâu ra cái lỗ thủng ở vỉa hè mà chui xuống, và sau đó chúng lên bằng cách nào nhỉ?

Những tấm ván lát bị bụi và thời gian làm cho xám đi, thỉnh thoảng có những đoạn vá các thanh gỗ mới màu vàng. Và đến đúng cái chỗ không ngờ nhất ấy, Do Hok-ro vô tình giẫm phải một thanh gỗ mới ghép nhưng đã gây đôi, và thụt chân xuống. Lão suýt ngã chúi đầu xuống đất, nhưng may đỡ được, nhưng ba cái chai bắn tung khỏi tay lão như ba con cá. Ba cái chai bị thủng một lỗ tướng ở bên cạnh lăn lóc trên mặt đường, ngay cạnh nhau. Trên tay Do Hok-ro thế là chỉ còn lại hai chai. Lão chỉ muốn cầm hai cái chai mà đập vào nhau, lấy mảnh thủy tinh rạch cho xước mặt ra, rồi bỏ đi đâu thì đi, cho quên hết sự đời.

Vừa hay, ở chỗ đó có một chốt gỗ chìa ra trên một cái cọc gỗ trên vỉa hè. Do Hok-ro bèn ngồi xuống đấy, đặt hai chai lên hai đùi, tay nắm cổ chai. Bỗng lão thấy một bên đùi ươn ướt, hóa ra bia thấm ướt quần và rỏ xuống đùi lão. Do Hok-ro dựng chai bia lên - đít chai vẫn đặt trên đùi, và cái chất nước sủi bọt bỗng trào xuống giày lão.

Do Hok-ro suy nghĩ. Con quỷ con nhảy nhót trong mắt ông But chắc theo dõi lão từ xa. Nó, cái thế lực thâm hiểm độc ác ấy, chắc hẳn muốn nhạo báng lão nên đã làm vỡ hết chai này đến chai khác. Tất nhiên Do Hok-ro không thể chống cự với nó được. Nếu sự thể đúng như vậy, nếu quả thật trời cũng không muốn giúp lão nữa, và lão có thể yên tâm – lão không có lỗi.

Lão nhìn lên trời. Trên đó, cao hơn mây nhiều, có một vệt dài và trắng, hệt như cái vòng gút đang tròn lại - đó là vệt khói máy bay. Có thể, Do Hok-ro nghĩ, đó chính là cái sợi khói mà lão nhìn thấy lần trước, khi cũng ngước nhìn lên trời như bây giờ.

Chỉ còn bốn chai bia nên đi rất thoải mái, nhưng thà chịu khó vất vả mà mang được cả chín chai thì vẫn tốt hơn. Những con quỷ đã lấy đi mất năm chai. Cái tai họa ấy lớn đến nỗi làm cho lão bước đi mà không nhìn thấy gì chung quanh nữa – ngoài những bàn chân người qua lại. Ôi, đó là những bước chân hạnh phúc, thanh thản, vô lo, muối từ nước biển đã khô đi trên những mắt cá chân. Họ bước thận trọng, tránh các chỗ thủng trên vỉa hè và không muốn bước vào con đường lầm bụi mà Do Hok-ro đang lững thững bước.

Bốn chai – rất nhẹ, ba chai trong túi, một chai cầm tay. Ông chỉ huy But đang chờ nhiều bia, mà Do Hok-ro chỉ mang về cho ông ta có bốn chai, còn năm chai nữa đâu, lão già? Con quỷ uống mất rồi, thưa ông chỉ huy, cái con quý đang nhảy múa trong con mắt kia kìa!

Đi một lúc nữa Do Hok-ro ra đến biển. Cái chân bị sa xuống hố lúc nãy của lão hãy còn đau. Đôi chân mệt mỏi kéo lê cái thân xác lão cùng bốn chai bia còn lại qua chỗ cái chòi giếng, nơi thanh niên đang tụ tập và nô đùa ầm ĩ. Bên phải có biển lấp lánh, vang lên tiếng cười và tiếng sóng đổ xuống ầm ầm.

Ông lão đem được bốn chai bia nguyên vẹn về đến nơi và đặt trước mặt But và anh lính cứu hỏa. Người chỉ huy nhìn mấy chai bia, nhìn Do Hok-ro, rồi bỗng ôm bụng cười ngặt nghẽo, cuời chảy cả nước mắt. Ông ta cười vì trông thấy trước mặt một con người ngu độn nhất trên đời. Đi bộ hơn hai giờ đồng hồ giữa trời nắng cháy như thế để mang về hai đôi bia, trong khi đó ông ta, But, uống một lúc hết hàng tá. Nhưng khi nhìn lại Do Hok-ro lần nữa, nhìn ông lão mặt mày đen nhẻm, mồ hôi nhễ nhại, thì ông But thôi không cười nữa, và dịu dàng bảo: “Thôi, chỗ tiền thừa lão cứ giữ lấy. Uống bia đi!”.

Vitka Bursoy lấy răng cắn cái nút sắt ở chai bia ra và chìa cho lão. Do Hok-ro giơ cao chai bia trên mặt để uống, và lão nghĩ, giá bây giờ anh bạn bệnh tật của lão về kịp và cũng được uống thì hay quá! Lão khẽ liếc mắt nhìn sang bên phải, rồi sang trái, nhưng trước mặt lão, ngoài những người lính cứu hỏa, lão chẳng nhìn thấy ai.

MI CÓ PHẢI LÀ EM TRAI TA KHÔNG, HẢ KIẾN?

Người khách lạ đi lấy cái thang mà họ giấu sau nhà trong bụi cây ngưu bàng. Họ bắt đầu phải cảnh giác với bọn ăn trộm - một hôm chúng đã cuỗm mất rất nhiều cá kambala khô phơi trên mái nhà, trong lúc họ lên núi kiếm cỏ. Sau lần đó, người khách lại nghĩ ra cách mang chiếc thang ra giấu đằng sau nhà. Làm như vậy giản tiện hơn là trèo lên mái dỡ cá mang đi chỗ khác.

Đặt xuống đất bó rong biển ướt sũng và lạnh buốt vì vừa ở dưới đáy sâu lấy lên, Do Hok-ro quay mặt về phía góc nhà, nơi người khách lạ vừa đi ra, lúc đầu là đôi vai, rồi đến đôi chân biến mất sau góc nhà. Bây giờ ông lão đứng đợi - từ sau góc nhà sẽ phải ló ra cái đầu thang rồi đến người vác nó. Thời gian cứ trôi qua, nhưng người lạ mặt đi lấy thang vẫn chưa thấy về, mà lại đang cần phải treo những mớ rong dài lên mái nhà, ông lão rất sốt ruột. Lắng nghe tiếng sóng đổ vào bờ réo ầm ầm sau lưng, lão cứ đưa cặp mắt thẫn thờ, nhìn con quạ đang lảo đảo bay trong cơn gió mạnh. Nó cố sức đập cánh chống cự lại gió, và tiến lên rất vất vả, chậm chạp như trong cơn mê. Nhưng bỗng nó bay quặt sang phía khác, và lập tức một cơn gió chộp lấy nó và cuốn đi. Do Hok-ro ngồi xuống bờ tường bên cạnh cửa, đưa tay lên sát mặt và bắt đầu xem lại ngón tay bị đau, quấn vải. Ngón tay sưng tấy, hơi rát, miếng giẻ đã xơ, và một sợi chỉ dài tuột ra bay phần phật trong gió. Ông lão dứt đứt sợi chỉ ném đi, nhìn ra biển, nhìn lên những đám mây bị cuộn lại thành những cục nhỏ chắc đang bay rất nhanh. Sóng biển và mây trên trời đều bay về cùng một phía. Sóng chồm lên như đầu bờm ngựa trên những cái cổ bướng bỉnh, và cả một bầy sóng hung dữ trông thật khổng lồ, khủng khiếp. Giữa đám mây, mặt trời lóe lên rồi lại tắt đi. Ngày hôm đó gió mạnh, nhưng ấm; gió sưởi ấm chứ không làm cơ thể buốt lạnh, và những người đi tắm nằm ngồi rải rác trên bãi biển phía sau Camaron. Những con sóng lớn màu xanh đuổi nhau, chồm lên như những bức tường, rồi đổ ụp xuống cát, tiếng động vang khắp bờ, tựa như những bao thóc lớn bị ném xuống đất.

Người lạ mặt vẫn chưa thấy mang thang về, và Do Hok-ro lo lắng: anh ta làm cái gì sau nhà mà lâu thế nhỉ? Trong đầu lão chợt nảy ra ý nghĩ: hay anh ta ngã xuống đất và chết rồi? Masiko đã bỏ đi, cuối hè mới quay lại, nhưng rồi sẽ lại đi. Không có Masiko, mà lại thêm người này nữa... Biết làm gì, nếu đúng anh ta chết thật? Nhưng không, không thể như vậy được. Masiko bỏ đi hôm trời mưa, và mấy ngày sau mưa tạnh, từ đó trời trong sáng, ấm áp. Mặt trời ra sức nung nóng như muốn trao cho những tuần hè cuối cùng tất cả những gì nó có thế cho được. Người khách lạ đã cảm thấy dễ chịu, vui vẻ và tươi tỉnh hẳn lên, và ông lão nghĩ là anh ta đã khỏi bệnh và cũng sắp phải về nhà.

Nhưng bỗng tựa như người ta gí mũi khoan vào ngực Do Hok-ro, và ấn, và xoay, và mũi khoan sắc nhọn cứ xoáy sâu vào trong mép tim lão như nhói lên một linh cảm không lành. Lão nhớ ra, trong nhà còn cái áo vét của người lạ mặt treo trên cái đinh và một ít quần áo gì nữa đề ở hai đầu giường. Lão nhớ đến cái đồng hồ mà anh ta để quên bên bậu cửa sổ đã lâu lắm, – cái đồng hồ vàng hãy còn tốt, chúng nằm úp mặt kính xuống dưới và bụi phủ đầy. Họ uống chung với nhau một chai nước, đêm đêm người này nghe thấy tiếng ho của người kia, và lão nghe thấy tiếng anh ta trằn trọc trên giường. Và Masiko đã để lại tấm, gạo và củ cải muối trong xoong cho cả hai người.

Có tiếng cành kislitza bị bẻ gẫy kêu rắc một cái, và từ sau góc nhà một con chó vàng nhảy vọt ra, ngồi xuống trên cái mông gầy nhọn. Nó sợ hãi nhìn Do Hok-ro, nhìn lại phía sau, nơi nó vừa chạy ra, gâu lên một tiếng như bị người đánh, đứng nhỏm dậy, rồi cong đuôi chạy khỏi Camaron. Và Do Hok-ro, chẳng biết sợ hãi cái gì, đứng bật dậy, và cũng chạy ra khỏi nhà, chạy ngang qua cái cây đang đung đưa trước gió và chạy thẳng đến chỗ cái cây mọc đơn độc trên mỏm cát, như người phụ nữ vừa chạy trên bờ vừa cúi gập người, ngoảnh mặt đi chỗ khác. Ông lão hấp tấp chạy qua hết bãi tắm, không nhìn ai, đến chỗ nghĩa địa thuyền đánh cá, và trốn vào sau cái xuồng cũ của Nhật. Tiếng người cười đùa, la hét át cả tiếng sóng vỗ, vọng đến tận chỗ lão ngồi, gió ấm lọt qua lỗ thủng của chiếc thuyền cũ. Những con người vui vẻ đó đang chơi trò chơi của họ, họ nhảy vào sóng và bơi trên chúng, không chút lo âu. Chiều đến họ sẽ về thành phố, sẽ tụm năm tụm ba dạo chơi trên phố, nhiều người sẽ đến câu lạc bộ, nơi chiếu những bộ phim mà chỉ mình họ hiểu, những người khác sẽ ra ga, bước lên chuyến tàu đêm và đi đến nơi nào đó. Bóng họ sẽ thấp thoáng sau các khung cửa sổ, nơi cuộc sống gia đình của họ được che giấu sau những tấm rèm... Lúc này không một ai trong số họ biết rằng, ngay gần đó, trong những bụi cây ngưu bàng to lớn, bụi bặm, cái chết đang ngồi rình và nhìn họ. Nó giương to cặp mắt thèm muốn ghê tởm, cát kêu lạo xạo trong hàm răng của nó. Họ không biết rằng cái chết của người khác không đơn thuần chỉ là cái chết của con người xa lạ, mà là cái chết của chính họ, vì cái chết đối với mọi người chỉ là một.

Ông lão nhìn thấy dưới chân một lớp cát sạch và mịn và một con kiến đang bò trên đó. Con kiến đạp đạp chân rất nhanh, nhưng tiến rất chậm. «Ôi, lão già, - Do Hok-ro rên rỉ, lão vẫn còn sống làm gì và lão biết làm gì một khi lão vẫn còn sống như khế? Kia người ta đang chạy tung tăng trên bờ, nhảy trên sóng, và nằm trên cát - lão hãy tìm kiếm bản thân lão, và tìm kiếm con người lạ mặt kia trong số họ đi! Lão sẽ không tìm thấy đâu. Trong số họ không có các người, không có đâu! – một trăm, hai trăm, một nghìn năm đã trôi qua - cả anh nữa, hỡi con người lạ mặt kia, anh cũng hãy thử tìm kiếm bản thân mình đi. Tất cả đã bị lãng quên rồi. Còn những người khác vẫn chạy nhảy và vui đùa, và tất cả họ lúc nào cũng thế, lúc này họ cũng nô đùa vui vẻ bên bờ biển vào những ngày hè ấm áp. Chỉ có điều trong số họ không có lão đâu, lão già ạ, và không có cả anh nữa, người khách lạ ạ, – vì các người chỉ có trong giấc mơ thôi và chỉ có các người mới nằm mơ thấy những giấc mơ ấy thôi! Lão thử nói đi, lão già, lão ki cóp tiền bao nhiêu năm như vậy để làm gì? Không lẽ để người ta ăn cắp mất của lão? Còn chú kiến kia, hãy nói cho ta biết, có phải mi là em trai ta bị chết vì bệnh đậu mùa từ ngày còn bé không? Mi có phải vợ ta, con ta mà chưa bao giờ ta có không? Mi đang vội đi đâu vậy, hả kiến? Phải chăng mi biết cái gì đang đợi mi ở đó, sau khe hở kia, nên mi mới bướng bỉnh cố bò trên lớp cát mịn để đi tới đó?».

Bỗng lão nghe thấy bão tuyết gầm rú. Hóa ra mưa dông đã tới. Lão nhìn ra cửa và trông thấy Camaron tuyết phủ trắng xóa trên những đỉnh núi tuyết làm hiện ra những chấm đen và trắng, khép chặt cửa lại, lão bắt đầu lấy rìu chẻ củi và nhóm lò sưởi. Lửa bùng lên, ngọn lửa bò ra cái khe hở giữa các viên gạch thành những chùm màu hung đỏ.

Có tiếng đập cửa ầm ầm – lão ra mở nhưng không thấy ai. Trăng đang đùa giỡn trong mây, mặt trăng nhọn như lưỡi dao. Trên núi có tiếng người đang khóc, ngoài biển như có vật gì trắng đang lung linh trên sóng. Chắc đó là lớp băng vụn, ông lão nghĩ, nhưng chỉ chốc lát là chúng sẽ tụ lại thành những tảng băng lớn. Ông lão quay vào định ra giường nằm, thì bỗng nhìn thấy người lạ mặt. Người đó đang đứng trong góc phòng, dáng người cao, thẳng, đầu đụng cả vào trần.

− Hok-ro, sửa soạn đi thôi, người lạ mặt ra lệnh, và lập tức ông lão hiểu ngay rằng trước mặt lão là hồn người chết.

− Ê hê, xin tuân lệnh, - ông lão ngoan ngoãn vâng lời và cúi xuống xỏ giày. Lão tìm mãi mà không tìm được chiếc kia, cuối cùng lão khoát tay – đằng nào chiếc ấy cũng rách lắm rồi, chẳng cần bận tâm làm gì. Rồi lão cứ đứng ngây ra, một chân giày, một chân đất, không biết làm gì. Đột nhiên lão lại muốn ngả lưng xuống giường, quay mặt vào tường và thiếp đi. Lão thấy đầu váng vất và từ nơi nào rất xa vẳng lại tiếng hát đều đều.

... Ông lão tỉnh dậy và nhìn thấy những đường khâu to sù trên đôi ủng cao su. Hóa ra lão đã chui vào trong cái xuồng hỏng và thiếp đi từ bao giờ.

Trời đã tối hẳn, không khí đặc lại, nặng hơn và chảy lan xuống sát mặt đất. Cái hơi ấm trong trẻo của ban ngày tuy hãy còn vương vấn nơi da mặt, nhưng cái lành lạnh của đêm sắp xuống đã truyền tới sau lưng. Trời đã sạch quang, cái màu xanh của nó về tối nhạt dần đi để chuyển thành màu vàng của mật. Gió bắt đầu lặng, mặt trời đỏ tía vãi ra bốn phía những tia sáng thẳng tắp ngay trên mặt nước, bắt đầu từ đó, một con sông lửa chảy tràn trên biển. Khắp mặt đất trải ra những dải hồng và những bóng xanh. Những con rắn xanh như ngọc buồn bã uốn mình trên đầu những ngọn sóng đã nguội dần. Những mảnh sáng trong suốt rủ xuống đất giữa những bóng lá ngưu bàng. Trên sườn non ánh sáng bừng lên rực rỡ và mạnh mẽ tỏa sáng trên những chỗ đất lở và các tảng đá xám vỡ giữa nền sáng dịu của cây cỏ.

Đôi chân ông lão sưng phồng, lúc đứng lên lão loạng choạng suýt ngã. Mặt trời đập thẳng vào mặt lão, và ông lão nhìn mãi lên nó – mặt trời lúc này đã có thể nhìn được. Lão đứng giữa đống thuyền hỏng, một lão già nhỏ bé, vai so, cổ vươn ra trước như con bò cái, mặt đối mặt với mặt trời. Đằng sau cái áo vét nhàu nát bẩn thỉu lòi ra cái vạt áo sơ mi rách nát, chiếc quần rộng thùng thình, trùm lên đôi ủng cao su mòn vẹt. Mái tóc rối bù bạc phơ để trần, cái mũ đã rơi xuống đất lúc lão ngủ. Gió ấm lùa vào trong áo, mơn man bộ ngực khẳng khiu của lão.

Ông lão cứ đứng nhìn mãi lên mặt trời, bất động như bị hóa đá, – một lát sau mọi vật xung quanh biến hết – mọi vật, trừ cái khối lửa bờm xờm. Từ mặt trời, một tấm mạng ánh sáng vàng rực kéo dài ra, chạm cả vào mặt lão, một cảm giác ấm áp chạy qua thái dương, gò má, cằm, chạy vòng khắp mặt lão, và trước mặt lão, ở giữa cái lưới lửa ấy, con nhện lửa đang nhấp nháy đôi mắt xanh «Hỡi đấng chúa tể uy quyền, không hiền và không dữ, ngay phút này người có thể cắm cái Ngòi vào ta đi. Người đã cho ta sống nhiều năm khó hiểu, Người có thể cho ta sống thêm chừng ấy năm nữa, mặc dầu ta không cầu xin – ông lão nghĩ, - và mỗi giây lát, mỗi chuyển động của cuộc sống này không phải thuộc về ta, mà về Người, hỡi Đấng chúa tể kia!» Và ông lão ngoan ngoãn đứng nghiêm trước mặt trời, như học trò trước mặt thầy giáo, bình thản và thờ ơ với mọi nỗi sợ hãi, ước mơ và ý nghĩ. Vào giây phút ấy ông lão đã biết thế nào là lòng dũng cảm và vô tâm, sự tuyệt vọng và tự do, - không phải lão là người chịu trách nhiệm đối với tất cả những gì đã xảy ra và sẽ còn xảy ra với lão.

«Ta không bao giờ cho mình là quan trọng, gặp ai ta cũng nhường bước, ta không bao giờ lấy của ai cái gì, - vậy ta có thể dũng cảm nhìn thẳng vào mắt Người lắm chứ, hỡi Đấng chúa tể kia. Hãy mang ta đi ngay bây giờ cũng được và muốn làm gì ta thì làm. Ta chẳng có ai mà luyến tiếc, ta không thể mất cái gì khác ngoài cái Người cho ta, kẻ nắm quyền sinh mệnh ạ! Hồi trẻ ta biết đếm tiền, nhưng sau đó ta quên mất, vì trong đời ta tiền thay đổi không biết bao nhiêu lần, và té ra ta đã đánh mất chúng. Cuối cùng, ta bắt đầu ki cóp tiền mà không cần đếm, ta chỉ nhét tiền vào bao, cốt sao cho cái túi mỗi ngày một chặt hơn, vì ta rất thích có thật nhiều tờ giấy bạc, cũ hay mới cũng được, vì ta không định tiêu chúng...»

Nhiều năm lão ki cóp những đồng tiền ấy, nhét vào cái túi bí mật những tấm giấy nhỏ nhoi của hy vọng – mỗi lần cảm thấy cái túi thêm nặng và chặt, lão lại mong đến lúc nào đó lão sẽ không còn là kẻ đáng tức cười và mạt hạng nhất trong xã hội nữa, để lão có thể ngẩng cao cái đầu vẫn quen cúi xuống của lão,… nhưng mơ ước của lão không thực hiện được. «Và như vậy có khi lại may, - lão mệt mỏi nghĩ - vì ta còn kiêu hãnh với ai, khi mà trên đầu ta lúc nào cũng có ông chủ và lúc này hắn đang nhìn ta với đôi mắt tinh quái màu xanh...»

Và Do Hok-ro nhìn xuống đất, lão nhìn thấy cái mũ, nhặt nó lên, đội vào đầu và đi về phía Camaron.

Trên bãi tắm mọi người miễn cưỡng đứng dậy, miễn cưỡng mặc quần áo và thẫn thờ rời khỏi bãi cát, luyến tiếc một ngày đã hết. Do Hok-ro vừa đi vừa buồn bã nhìn theo họ: cái mạng nhện ấm áp bao phủ, sưởi ấm và ru ngủ tất cả bọn họ, và chắc chắn sẽ dẫn họ đến chỗ qui phục tuổi già.

Về gần đến nhà, lão dừng lại. Một cơn gió lang thang bất ngờ ập đến, làm lay động những lá cây ngưu bàng bụi bặm, Và Do Hok-ro bước vào một bụi ngưu bàng, những cây ngưu bàng rất to của Sakhalin, cao đến vai lão. Chúng xào xạc, lung lay trước gió, như một đàn lợn ngu ngốc, ngã xuống rồi lại ưỡn lên, và gió quất những hạt cát nhỏ vào đám lá bị sâu ăn lỗ chỗ, xòe rộng như những cái ô ấy. Vừa lấy tay rẽ cành lá, lão vừa đi xuyên qua làn gió mang theo cát và những giọng người lanh lảnh – Lão nhìn bức tường nhà mà cảm thấy hình như không phải lão đang bước loạng choạng để tiến về phía nó, mà chính là nó đang khẽ sột soạt dưới làn gió cát tiến về phía lão. Và trên mặt đất sát cạnh tường lão nhìn thấy một người. Anh ta nằm hai chân hơi giạng ra hai bên, ánh lên trăng trắng trên mặt đất, răng nhe ra, và cảnh tượng ấy làm lão khó chịu đến nỗi suýt nữa thì lão quay mặt và bỏ đi. Nhưng bỗng con người kia khẽ cử động, mở mắt, và vẫn nằm im giữa đám cây ngưu bàng, nở một nụ cười kéo dài quen thuộc của anh ta. Thấy vậy Do Hok-ro mới đến gần anh ta và ngồi xổm xuống bên cạnh.

ĐỘI TUẦN TRA BAN ĐÊM

Có cái gì đó làm họ mệt mỏi, có cái gì đó làm họ không ngủ được trong cái đêm oi bức ấy - có thể đó là những con châu chấu trốn trong những khe tường, hay tiếng gọi mơ hồ của cuộc sống vẫn đang văng vẳng trên bờ biển tối đen. Do Hok-ro và người bạn của lão rời bỏ chỗ nằm buồn bã của mình và chẳng ai bảo ai, cùng lặng lẽ bỏ ra ngoài. Biển mát lạnh và khẽ phả vào mặt họ một hơi thở tinh khiết, ánh sáng của bao nhiêu vì sao đều tập trung vào họ, và họ nhẹ nhàng mang trên vai cả cái khối nặng của khoảng trời sao vô tận.

Do Hok-ro ngoan ngoãn bước theo người lạ mặt mà lão không biết tên, và cũng không biết cả mục đích của anh ta, - nhưng một lần nữa lão lại có cảm giác như đối với lão, anh ta là con người mà lão có thể nghe theo một cách vô điều kiện, con người mà sáng ra, vừa tỉnh lại sau khi chết một lúc trong giấc mơ, lão đã muốn gặp ngay. Và, cũng như mọi khi trong đời lão, lão không hỏi lý trí xem con người đó là ai mà lão dễ dàng hiến cả cái thực thể sống của mình cho anh ta đến thế – cả cái khả năng có thể đi đến một nơi nào đó, mang đi hoặc xách về một vật gì đó, hoặc làm một công việc gì không phức tạp lắm. Lão không bao giờ chọn người để kết bạn, – chẳng qua là người ta chọn lão khi thấy cần đến lão, và lão bao giờ cũng ngoan ngoãn vâng lời họ, bao giờ cũng có mặt quanh quẩn gần chỗ họ, hơi cách xa họ một chút để khỏi quá vướng mắt họ.

Họ cứ đi trên bãi cát đêm, đen như cái bóng đen không lồ, và những con sóng bạc đầu trăng trắng cứ lập lờ bên mép sần sùi của cái bóng đen ấy. Cái tối đen của bờ biển càng có vẻ dày đặc hơn bởi đây đó thấp thoáng có những đốm lửa đỏ bay vật vờ trong gió, những vệt lửa còn sót lại trong những đống lửa mà buổi tối những người yêu biển vừa ngồi quây quần xung quanh. Lúc này họ đã về nhà, họ tản đi trong bóng tối từng đôi một, sau khi bốc cát ném vội vào đống lửa, nhưng những thanh củi khô dầy đã bén vào tận trong vẫn còn cháy lép bép và ánh lửa đỏ vẫn còn lập lòe trước gió. Ở xa trông vẫn tưởng những đống lửa đỏ rực, và thật kỳ lạ nếu đến gần chúng và không nhìn thấy người ngồi xung quanh. Tưởng đâu như mọi người âm mưu với nhau chuyện gì, vừa chạy ra một chỗ, nấp vào bóng tối và đang bí mật theo dõi người nào đến gần đống lửa. Mà có thể đúng là như vậy, chứ không phải tưởng tượng, vì bóng tối trên bãi cát có vẻ hoảng sợ trước những cái bóng đen câm lặng đang đi vơ vẩn âm thầm, trước một tràng cười ngắn ngủi vừa bật ra đã bị nén ngay lại, trước tiếng thì thào của những cặp môi và tiếng vột xoạt của những bộ quần áo run rẩy. Bỗng một đôi chân trắng trắng không biết của ai thình lình khép chặt lại, nhảy tránh ra khỏi con đường có hai người lang thang cô quạnh đang đi , có một bàn tay rắn chắc gạt Do Hok-ro ra để lão khỏi va vào, và những chấm xanh trên mặt đồng hồ vụt lóe lên trong giây lát. Từ những khúc cây cháy dở những vụn than hồng bắn ra, vẽ thành một vòng cung đỏ trong bóng tối, đồng thời phát ra một tiếng động giống như một tiếng hôn ngắn ngủi vội vàng.

Không, bãi biển ban đêm thật không yên tĩnh chút nào, và Do Hok-ro không thích gì cái cảnh hai con người vô công rồi nghề như họ đi thơ thần giữa những cảnh hỗn độn như thế, giữa những cái hôn của bóng tối, để quấy rối mọi vật và chính họ cũng bị vướng chân. Giá họ cứ ở lại Camaron và nằm trên cát lạnh, gối đầu lên những phiến đá nhẵn, thiu thiu một lúc trong tiếng sóng biển rồi sau đó đi vào nhà ngủ lại hóa hay. Nhưng anh chàng bạn đường của lão cứ lặng lẽ dẫn lão đi tiếp, và Do Hok-ro vẫn ngoan ngoãn lẽo đẽo theo sau anh ta. 

Họ mới tắm nước nóng xong, họ đun nước trong cái chảo vẫn dùng để nấu cỏ, và người lạ mặt đã cắt đi cái đoạn dây cũ trên bụng lão mà một hồi vẫn buộc cái túi tiền. Người lạ nhếch mép cười buồn bã ngắm nghía mẩu dây dùng lâu ngày đã mòn hẳn đi ấy, sau đó lấy hòn đá buộc vào rồi quăng xuống biển, Do Hok-ro thờ ơ đưa mất nhìn hòn đá bay xuống nước, làm cái đuôi dây bay phần phật trong không khí. Khi những cái vòng tròn tản rộng trên mặt nước, người lạ mặt bảo:

− Hóa ra lão thích cóp nhặt tiền. Đến lão mà cũng còn như vậy ư, hả ông già? Tôi không hiểu lão cần những mảnh giấy ấy để làm gì? Tốt hơn là lão hãy đi thu nhặt cỏ, như thế thú vị hơn và đúng hơn. Giấy chỉ có thể xột xoạt thôi, chứ cỏ còn có thể cứu được cuộc sống cho con người. Tôi trước đây cũng là người hái cỏ, nên tôi biết.

Có một vật gì đâm vào dưới bàn chân đi đất của ông lão, làm lão chúi đầu vào bóng tối và va vào lưng người bạn đường. Anh ta quay lại, khuôn mặt lờ mờ dưới ánh lửa phản chiếu, và giữ lấy vai cho lão khỏi ngã.

− Mà việc gì chúng ta cứ lang thang mãi thế nhỉ? – anh ta buông Do Hok-ro ra bảo. - Đi ra chỗ ánh lửa kia ngồi đi.

Nói đoạn, anh ta tiến đến chỗ những thanh củi đang còn sáng, nằm chống hai tay xuống đất và thổi những mẫu than hồng của những thanh củi cháy dở, và quẳng thêm vào cái vết thương lửa đang nỗ lép bép những mầu gỗ và giấy vụn nhặt được gần đó. Một lúc sau, phía dưới đôi tay anh ta, một ngọn lửa đã bùng lên và lay động, chiếu sáng một khoảnh không gian xung quanh. Do Hok-ro ngồi xuống bên cạnh đống lửa, xoay lưng về phía biển.

Do Hok-ro nhìn đống lửa và thấy trong những dòng lửa của nó có những cái hoa màu đỏ, nở bung ra rồi lại tắt đi ngay, nhìn thấy một người kỵ sĩ, bỗng nhiên bị gãy đôi người cùng với con ngựa của anh ta, thấy một nhà hiền triết có bộ râu lửa đang đọc sách. Người bạn của lão cũng nhìn đống lửa và thấy trong đó cái thị trấn màu đỏ thắm, trong đó bầu không khí lỏng cháy rực đang tuôn chảy trên những ngôi nhà nằm chồng chất lên nhau. Từng đoàn người đang chuyển động trên đường phố như những dòng hạt lửa. Thốt nhiên bầu không khí cháy rực bỗng xoáy tròn như một cơn lốc, và một trận mưa lửa sáng rực bắt đầu đổ xuống. Đám người đang đi trên phố nháo nhác giương ra những chiếc ô, sáng rực lên dưới trận gió xoáy, và ánh của những tia sáng đó chiếu đỏ rực tất cả những góc cạnh và nếp nhăn trên khuôn mặt ông lão. Cặp lông mày gãy của ông lão, tựa như được vẽ lại bằng than trở nên dày và tối đen như mực.

Có một tiếng người kêu lên sung sướng ngay gần chỗ họ, rồi tiếng đàn ông lặp lại tiếng đàn bà, và lát sau cả hai giọng nói xa dần, lắng đi trong đêm tối. Do Hok-ro và người bạn đồng hành của lão ngồi cạnh nhau và cứ nhìn đăm đăm vào đống lửa, và nét mặt họ đượm vẻ nghiêm trang.

Ông lão mệt mỏi nhắm mắt lại và cứ nhắm một lúc lâu như thế, người bạn của lão thì mắt vẫn không rời đống lửa, thỉnh thoảng lại cúi sát cằm vào ngực và chậm rãi lắc đầu.

− Ngày mai lại có bình minh, và đó là một hiện tượng vĩ đại, lão ạ, - bỗng anh lên tiếng, mắt vẫn ngó trân trân vào ngọn lửa. – Đêm cũng là một hiện tượng vĩ đại. Một ngôi sao trên trời cũng có một ý nghĩa gì đó, lão ạ. Và cả lão cũng là một hiện tượng vĩ đại, và cả tôi nữa. Chết cũng là một hiện tượng vĩ đại, nhưng nó sẽ bất thình lình xuất hiện trên con đường từ đất lên trời, và chúng ta không hề biết gì về nó cả. Tôi đã là bác sĩ, tôi đã nhiều lần được nhìn những người hấp hối, - biết làm sao được, các bệnh nhân của tôi cũng có người chết, - nhưng hóa ra chưa bao giờ tôi hiểu được thực sự cái chết là gì. Cũng như đến bây giờ tôi vẫn chưa hiểu được, và tôi lấy làm xấu hổ, vì tôi đã được nhận cả một cuộc sống mà vì cuộc sống ấy tôi phải tìm hiểu cho được cái chết cũng như sự sống một cách thực sự nghiêm túc và tha thiết như nhau. Nhưng tôi đã cho rằng có lẽ điều đó liên quan đến người khác, chứ không phải đến tôi, và bây giờ tôi đang đứng trước cái chết, và tôi thấy xấu hồ... Khi nào tôi chết, lão nhớ chôn tôi trong cát và lấy ngón tay viết lên đó... Mà thôi, đừng viết gì cả, chỉ cần kẻ một vạch nhỏ. Rồi lão hãy đứng bên cạnh và nhìn gió cuốn cát đi. Và khi nào trên cát trắng chỉ còn lại một chỗ bằng phẳng, thì lão hãy nói... Lão ngủ rồi à, ôi, tôi đi nói tất cả những chuyện như thế để làm gì?

Do Hok-ro đã ngủ đầu gục xuống và lưng cúi gập trên hai đầu gối, như đang cúi chào ngọn lửa. Tay lão bám hờ vào đôi bàn chân đan chéo nhau, chiếc mũ đã tụt khỏi đầu rơi xuống đất, mái tóc bạc của lão rủ xuống một cách đáng thương. Ánh sáng ấm áp mệt mỏi của ngọn lửa và nỗi buồn của người khách lạ đã tràn ngập tâm hồn ông lão, và ông lão đã thoát dần khỏi tất cả tâm trạng ấy đề rơi vào những giấc mơ đã bị lãng quên.

Và xung quanh họ, trên nửa Quả đất, bóng đêm đã loang rộng, vài đốm lửa nhỏ thỉnh thoảng lóe lên, cát xào xạc trong gió, và tiếng hôn hòa lẫn với tiếng nổ lép bép của những thanh củi cháy dở. Và đã nghe thấy tiếng chân của đội tuần tra ban đêm từ phía cầu đang tiến gần đến chỗ họ, và chùm sáng từ chiếc đèn pin quét trên mặt cát, lôi từ trong bóng tối ra lúc thì một cành cây khô, lúc thì một mẩu báo rách vương trên cát, lúc thì một khuôn mặt người bị lóa mắt trước ánh đèn.

− Lão đã ngủ rồi, mà tôi đang định nói với lão điều chính yếu nhất, - người lạ mặt nói. - Mà thôi, lão cứ ngủ đi, ông lão tội nghiệp, dù sao lão cũng không hiểu được những điều tôi sẽ nói đâu, vì lão là con người tốt bụng và hiền lành quá. Trên mặt đất, lão ạ, và xung quanh trái đất này không phải chỉ có không khí, không phải chỉ có những từ trường và ánh nắng màu hồng của mặt trời đâu - trên mặt đất này còn tích tụ một khối năng lượng khổng lồ, và khi nào một con người tốt, chứ không phải người ác, chết đi, thì cái khối năng lượng ấy lại tăng thêm một ít. Và nó không bao giờ biến mất đâu, mà mỗi ngày một tích tụ nhiều thêm, ở trên cao kia kìa!

Do Hok-ro yếu ớt rên rỉ trong mơ, mái đầu già nua bạc phơ của lão khẽ lắc lư sang hai bên, và cái bóng đen to lớn sau lưng lão, từ ngọn lửa hắt xuống bức tường của bầu trời ban đêm, cũng lắc lư theo. Một làn gió mạnh chạy qua khắp bãi tắm thổi bùng lên những đốm lửa sao của những đống lửa còn cháy dở.

Hai người lính bảo vệ bờ biển, một trung sĩ và một binh nhất, lặng lẽ đến gần đống lửa và dừng lại trong bóng tối sau lưng những người đang ngồi. Người trung sĩ đưa tay ra hiệu cho bạn, ý bảo: im lặng! – và khẽ sửa lại khẩu tiểu liên trên vai. Đó là đội tuần tra ban đêm. Hai người lính biết một trong hai người đang ngồi cạnh đống lửa là ông già kỳ quặc mà trong thị trấn ai cũng biết, ông lão sống trong một túp lều bỏ hoang bên doi cát và ngày ngày đi hái rong biển. 

Còn người kia thì họ thấy rất lạ và không có vẻ gì là một người dân bình thường đi ra biển dạo chơi vào giờ này. Người trung sĩ thấy khuôn mặt khắc khổ và lo âu của anh ta có vẻ gì khả nghi, hơn nữa, người lạ mặt có bộ râu không giống dân vùng này, ăn mặc thì rách rưới, chân đi đất và lại nói ra những điều rất lạ lùng:

− Tôi muốn tìm cái kết thúc cô đơn giữa cảnh thiên nhiên hùng vĩ, nơi có thể làm tôi quên tất cả, nhưng đến đây tôi lại gặp lão và gặp Masiko. Không, lão ạ! Thiên nhiên dù đẹp đẽ đến đâu cũng không thể an ủi được con người. Chỉ có con người mới an ủi được con người mà thôi. Ở bên cạnh lão tôi thấy mình được an ủi rất nhiều, lão ạ. Lão sẽ có mặt vĩnh viễn và khắp mọi nơi trên trái đất này, lão là niềm hy vọng của tôi. Lão lấy từ đất lên cái để nuôi sống mình – lão lấy cuộc sống bằng đôi tay đầu tiên, đôi tay tối tăm của loài người, bằng cách hái cỏ trên mặt đất hoặc đìm đôi tay ấy trong biển. Lão gần với nỗi buồn của đất đai và tro bụi hơn những người khác, và lão cũng biết giá trị của cuộc sống hơn những người khác. Chao ôi, giá tôi được sống thêm một cuộc đời nữa! Sống – những người không hiểu được sự tán thành im lặng của lão với cuộc sống thì làm sao hiểu hết được ý nghĩa của từ ấy... hả lão! Những con người tốt bụng như lão bao giờ cũng bất tử. Khi nào lão chết đi, lão không xuống đất đâu, mà sẽ bay lên trời.

Viên trung sĩ bước từ bóng tối ra vòng sáng và dừng lại phía bên kia đống lửa, hai chân dạng chắc ra hai bên. Đó là một anh chàng vạm vỡ có mớ tóc thẳng màu hung rủ xuống tai dưới chiếc mũ hải quân. Chiếc thắt lưng lính hơi trễ xuống thấp quanh thân hình nông dân to rộng của anh ta, mảnh kim loại trên thắt lưng lóe lên vàng chói dưới ánh sáng đống lửa.

− Ai? Làm gì ở đây? - anh ta nghiêm nghị nhìn vào mắt người đang ngồi quát hỏi.

Do Hok-ro choàng tỉnh bởi cái giọng quát lạ tại chợt len vào giấc mộng hỗn độn nhẹ nhàng của lão. Lão vội vàng nhặt chiếc mũ dưới đất lên và liếc nhìn đôi ủng cùng hai đầu gối hơi gập xuống của người lính tuần đêm.

− Tôi là người. Chúng tôi đang ngồi nói chuyện, - người bạn đường đau ốm của lão trả lời với nụ cười buồn bã quen thuộc của anh ta.

− Tôi cũng biết anh không phải là ngựa, – viên trung sĩ nói, – cho xem giấy tờ.

− Tôi không có giấy tờ, – người lạ mặt dang đôi cánh tay dài sang hai bên...

− Thế giấy tờ anh để đâu?

− Tôi không có.

− Thôi được, chúng tôi sẽ nói chuyện với anh ở chỗ khác, - viên trung sĩ quyết định. - Anh đứng lên, đi theo chúng tôi,

− Thế là hết, lão ơi, người lạ mặt vừa chậm rãi đứng lên vừa nói, Do Hok-ro vẫn ngồi nguyên, đầu cúi thấp, mắt ngó trân trân vào ngọn lửa. Người bác sĩ bệnh tật mỉm cười. – Thế mà tôi cứ lo không biết rồi đây phải làm gì. Thôi, vĩnh biệt lão! anh vừa cất bước vừa nói. - Lão hãy giữ lấy chiếc đồng hồ làm kỷ niệm. Và cho tôi gửi lời chào Mashenka nhé. Thôi...

Và anh bỏ đi cùng với mấy người lính dáng người anh cao lênh khênh, cao hơn những người kia một cái đầu, anh vừa đi vừa so vai, hai gót chân xới tung cát. Do Hok-ro cứ ngồi thẫn thờ nhìn theo những bàn chân đang đi xa dần, mắt nhấp nháy, tay vốc cát đổ từ lòng bàn tay này sang lòng bàn tay kia - Bóng những người kia đã khuất vào trong bóng tối, ánh đèn pin lóe lên một lần cuối, giọng nói của họ lắng dần vào đêm sâu xa vắng.

Bỗng ngay gần đó vang lên những tiếng cười vui vẻ ồn ào của thanh niên phá tan màn đêm tĩnh mịch. «DƯỚI BÓNG CÂY XANH CỦA CUỘC ĐỜI, CHÚNG TA NHƯ LŨ TRẺ ĐÙA CHƠI». - đám thanh niên cất tiếng hát to trong bóng tối. Và Do Hok-ro vội quay mặt đi chỗ khác để những người đang hát không nhìn thấy khuôn mặt ướt đẫm nước mắt của lão, Do Hok-ro không nhớ lão bắt đầu khóc từ lúc nào, nhưng cho đến lúc thôi không khóc nữa, thì lão nghĩ rằng cả đời lão, lão đã sống không có ích lợi gì cho những con người đang cười đùa vui vẻ ấy.

Rồi lão bỗng nhớ đến đàn vịt kêu càng cạc và lội bì bõm dưới cái vỉa hè gỗ trong thị trấn, và nghĩ: «Mình bước vào cuộc sống ấy từ chỗ nào và lối ra của mình là ở đâu nhỉ? Chao, giá như ngay từ đầu mình biết chọn một lối vào khác! như vậy có lẽ mình đã không phải bước trên cái vỉa hè chật hẹp mà mình vẫn phải đi ấy, cho đến khi mình biến thành một lão già ngu ngốc. Nếu con người suốt đời chỉ biết sống cô độc thì anh ta đã có lỗi trước Thượng đế. Nhưng mình vẫn muốn biết lỗi lầm của mình là ở chỗ nào để may ra mình có thể chuộc được nó. Mình bắt đầu sợ sống thiếu con người, mình nghĩ: ai sẽ là người đưa cho mình cốc nước cuối cùng?...»

Người lạ mặt đã biến mất, đội tuần tra đã lôi anh ta đi rồi.

Masiko cũng đã rời khỏi Camaron vào một ngày xấu trời.

Mọi người ai cũng ra đi, để đến với cuộc sống hoặc cái chết của họ, và những lời nói của họ không bao giờ còn vang lên trong không khí nữa.

NHỮNG LỜI NÓI PHÍ PHẠM CỦA CON NGƯỜI

Trời lại bắt đầu mưa dầm, và bầu trời tả tơi màu xám khẽ lay động ngay trên đỉnh núi, những hạt mưa nhỏ không chút tình yêu thấm ướt sũng cả mặt đất và biển, và trong đầy lòng hiu quạnh của con người bật lên tiếng kêu ai oán của quạ: «Ai-ô! Ai-ô». Do Hok-ro vừa đi men theo bờ biển vùng nhớ lại ngày Masiko rời khỏi Camaron, hình ảnh chiếc áo mưa màu đen và cái ô màu đen của chị khuất dần ở nơi xa – chúng biến mất sau cái đường kẻ mà bất kỳ người ra đi nào cũng biến đi ở chỗ đó. Ông lão biết rằng tất cả những người ra đi đều đến một nơi nào đó. Chẳng hạn như vào ngày nắng đẹp người trong thị trấn kéo nhau từng tốp đi ra biển và tụ tập trên bờ, và khi rời khỏi biển họ lại trở về thị trấn. Và những đoàn tàu, – những đường ray thép nhất định sẽ đưa họ tới một ga nào đó, nơi người ta chờ đợi họ. Cả thời gian cũng thế, - Trong khi cứ trôi qua và bay đi hết giây phút này sang giây phút khác, cuối cùng nó cũng phải tụ lại ở một nơi nào đó!

Lúc này mùa hè vẫn còn đang trải trên những sườn núi đá, trên lớp cát xám bên bờ biển, và dưới ánh lấp lánh của mặt trời và ánh xanh của biển, hoặc trong cái lớp sền sệt của mưa và sương mù, những con người thích chơi đùa trên biển, những đứa trẻ và những người cầm cần câu đi câu cá, cứ thay nhau đến rồi lại đi. Họ cứ đi ngang qua, chân bước lạo xạo trên cát, túi quần loảng xoảng những đồng tiền kim loại, họ vừa đi vừa hít thở ầm ĩ và trò chuyện với nhau bằng những giọng nói sảng khoái. Còn những người đi ở phía xa thì những bàn chân lặng lẽ di chuyển, tay vẫy vẫy, và giọng nói của họ, bay qua màn không khí, bao giờ cũng vang lên một cách trong trẻo, lanh lảnh và không sao nghe rõ được. Mùa hè đang ngưng đọng trên mặt đất, trên biển, và trên đầu mọi người, cái mùa hè đẹp đẽ nhưng ngắn ngủi của vùng này, và cỏ rậm mọc xanh rờn trên những sườn núi, chỗ nào cũng mọc đầy hoa saranka màu da cam, những cây chanh dại mọc chen chúc trong đám rừng thưa, và trên bờ, trên các đụn cát, những bụi tường vi thơm ngát nở hoa, rồi ra trái, và ngoài biển những chàng hải cầu đùa rỡn, những chú cá hồi ánh bạc nhảy nhót, những đàn bướm nhỏ tung tăng bay lượn trên sóng – và vạn vật đều hớn hở, không có cái gì mất đi, vì mùa hè sang năm cảnh vật sẽ lại diễn ra y như thế, cũng như mùa hè năm ngoái nó đã diễn ra đúng như vậy.

Nhưng có một điều không giống thế: đó là lời nói của con người, là những cử động của tay chân con người, và tất cả những gì mà ánh mắt có thể diễn tả, và những nụ cười – hiền hậu, độc ác, vui vẻ và buồn bã, - và nhiều cái khác mà tâm hồn con người phải khoác vào để tự biểu lộ mình, – tất thảy những cái đó biến đi đâu, đi đâu? Ví như một anh chàng cao lớn, đôi chân chắc nịch kia vừa kêu lên một tiếng gì đó, rồi giơ cả hai tay lên đầu và vẫy vẫy, sau đó chạy đi và đuổi kịp một cô gái tóc dài, có nước da ánh đồng, đang đi trên bờ cát ẩm, dọc theo sát mép nước, và anh thanh niên ôm lấy vai cô gái và bây giờ họ đang cùng sánh vai nhau đi, những bàn chân đất giẫm lên tấm thảm bọt màu vàng mà biển trải ra trên đường đi của họ, rồi lại kéo về ngay. Một lát sau cả hai con người đó đi qua và biến khỏi tầm mắt, khuất sau đụn cát, nhưng vẫn có thể tìm thấy họ, gặp lại họ - vẫn có thể gặp lại chính chàng thanh niên đó, nhưng còn tất cả những cảnh này thì biến đi đâu: cảnh anh ta chạy với những động tác nhịp nhàng lười biếng của cơ thể, cảnh anh ta ôm lấy cô gái và nhìn vào mặt cô ta, cảnh anh ta dẫn cô ta đi và nói gì đó với cô ta, vừa nói vừa mỉm cười? Tất cả những cảnh đó không còn nữa, và bây giờ trước mắt ta là cảnh hoàn toàn khác hẳn: bãi cát vắng lặng, ẩm ướt dưới làn mưa, biển giấu đi cái đường viền trải rộng đằng xa của nó sau tấm màn sương mù, và hai túp lều trên mỏm Camaron như hai người lang thang buồn bã, đội trên đầu những cái bao rách nát.

Có tiếng còi tàu xa xa vẳng lên: « Sương mù! Sương mù!» và tiếng quạ khàn khàn đáp lại: «Ai-ô! Ai-ô!». Có một người đang thất thểu lê bước dọc theo mép biển, tấm áo mưa màu sẫm của anh ta ướt sũng, lấp lánh, và cái mép hiện lờ mờ trong sương mù cũng có vẻ ầm ướt.

Do Hok-ro quay lưng, đi trở về, và những giọt mưa ấm cứ tưới mãi vào người lão. Chiếc áo vét của lão ướt súng phía trên vai và phía khuỷu tay, nước mưa chảy thành dòng trên mặt lão, - nhưng lúc này xung quanh lão có những bóng vàng đang lướt qua, cong lại, nhảy nhót – những thân thể bị nung đỏ dưới ánh mặt trời của đám thanh niên nam nữ. Chúng bắt lấy quả bóng, giơ tay đập vào nó, và một con chim lửa bay ngang trên đầu chúng - mặt trời hiền từ, và giữa tiếng đập của sóng và tiếng xèo xèo của bọt biển, vang lên những lời nói, những lời nói biểu lộ niềm vui và nỗi đau trong tâm hồn con người.

Masiko hỏi: «Tại sao?» – và đôi mắt can đảm của chị nhìn thẳng, và trong ánh mắt ấy phản chiếu ánh lửa của một ngày đẹp trời. Người lạ mặt trả lời «Tôi bị bệnh, Mashenka ạ, tôi là người mang máu của người khác». Masiko bật cười đáp lại, để lộ gần hết hai hàm răng đều trắng bóng. «Nói dối, chị nói, - máu trong người anh là máu của anh, cũng như mọi người khác thôi».

Và Do Hok-ro lại nhìn thấy trước mắt khuôn mặt của người khách lạ mới đến, bị những sợi mưa trong như thủy tinh cắt ngang. Một nụ cười quen thuộc khẽ rung động trên khuôn mặt ấy, khuôn mặt trong suốt và có màu xám, giống như lớp sương mù mà từ trong đó nó hiện ra. Mặt biển đùng đục, và nỗi buồn nằm trên nó cũng có một màu xám đục như thế, và mưa hòa lẫn vào cái màu xám đục ấy đã từ lâu lắm!

Nhưng tất cả những cảnh tượng ấy đang ở đâu như phía sau, còn phía trước mặt ông lão cát đang tỏa sáng, và làn không khí nóng từ cát đang bốc lên trời bằng những dòng phơn phớt xanh, và trong những dòng không khí ấy, những đám mây vàng hiện ra, đọng lại, tan đi, rồi lại hiện ra. Và ông lão thấy ngượng ngùng, vì những đám mây ấy - chẳng qua là sự trơ trẽn của những khát vọng tuổi trẻ đang bốc khói dưới ánh mặt trời nóng bỏng. Kia, một đám mây bỗng loang dài thành một thân người – và hình một thiếu nữ khổng lồ, nhẹ bỗng và trong suốt, hai tay giơ cao trên đầu, chân dạng hẳn sang hai bên, đang bay qua mặt ông lão, và trước khi hình người thiếu nữ ấy lại biến trở lại thành đám mây và sau lại bay lên trời, trong một khoảnh khắc ông lão vẫn kịp nhận ra cặp má ửng hông của cô ta, và mồ hôi đọng thành giọt trên môi trên, và cái khe hở màu xanh của cặp mắt đang lim dim, cặp mắt mà tuy gần như đang chìm trong giấc ngủ, nhưng vẫn trơ trẽn kêu gọi, năn nỉ, van xin. Thốt nhiên, mùi của một con thú hoang dã thuần khiết xộc vào mũi lão, và lão cảm thấy như có hàng nghìn mớ mạng nhện đang bò trên mặt. Có một vật gì nóng và mềm mại thúc vào người lão, làm lão loạng choạng và quay lại, và bây giờ lão mới hiểu ra, ngay gần đấy - tựa như xuyên thẳng qua lão - có hai người đang đi, chính hai cái người vẫn hay đi cùng nhau ra đụn cát hái hoa tường vi. Người thanh niên thì cao, tóc xẫm và quăn, và chắc khỏe như người lính, còn cô gái thì bình thường, tóc dài và thân hình mềm mại. Cái mùi thân thể hoang dã kia chính là từ người cô ta bốc ra. Họ nằm xuống cát, ngay cạnh ông lão, và dính với nhau trong một cái hôn chặt đến nỗi có cảm tưởng như người này muốn vĩnh viên hòa vào cơ thể của người kia. Và không muốn nhìn họ Do Hok-ro quay đi chỗ khác, bối rối cúi đầu xuống.

Giá lão ngẩng đầu lên và chăm chú quan sát phía trước bằng cặp mắt có thể nhìn xuyên qua thời gian khác, thì lão đã nhìn thấy Masiko và người khách lạ đang ngồi cạnh nhau trên một gốc cây sần sùi màu trắng đã bị biển và mưa rửa sạch, và nhìn thấy chính lão ở cách đó không xa, tay cầm những cái ruột cá. Con người bệnh tật đang nói, mắt đăm đăm nhìn ra biển, anh ta vừa kể chuyện vừa hơi cau mày «Trong người tôi có lẽ không còn máu của tôi nữa – người ta đã nhiều lần tiếp cho tôi máu của người khác, thứ máu tốt. Rồi sau lại lấy ra. Tựa như đã đến lúc khó lơn. Nhưng bị cái bệnh này thường hay như thế, Mashenka ạ, tôi biết. Và con người chỉ còn sống thêm được đâu khoảng một tháng thôi. Mà một tháng thì con người ta có thể làm được cái gì? Tôi cũng không biết. Tôi quyết định đến đây – và bây giờ đang ngồi ở chỗ này, và đối với tôi quá khứ không còn nữa. Tất cả đều tốt đẹp, có điều đôi khi tôi vẫn bị những kỷ niệm giày vò, những cái bóng của thời quá khứ ấy mà!».

Khẽ mấp máy cặp môi hồng, Masiko lấy ngón tay ngoáy vào lỗ tai, day day cho hạt đậu nước mắc trong đó rơi ra. Ngày hôm nay đối với chị vẫn là ngày hôm nay, những bóng dáng của thời gian khác lúc này không làm chị bận tâm, thời tiết đang đẹp, và Masiko vừa ở dưới nước lên; đang phơi nắng cho cho người. Nhấm nhấm một chút nước bọt vào mu bàn tay, chị xoa xoa chỗ muối khô đọng lại thành vệt trắng gần chỗ đầu gối tròn trĩnh. Cái đầu với búi tóc quấn cao mà chị cố giữ cho khỏi ướt nước biển, cái đầu vô tư của chị nhẹ nhàng ngả lúc thì vào cái vai rám nắng bên này, lúc thì vào vai bên kia. Đồng thời, cặp vú nở nang đều đặn của chị như hai thực thể hiền hòa tròn trĩnh, đang thở, và có cảm tưởng như mỗi cái thở theo một nhịp riêng.

Cái khoảnh khắc hiện tại là khoảnh khắc không thể nắm bắt được vì nó lập tức trở thành khoảnh khắc quá khứ, và lời nói, khi rời khỏi cặp môi, cũng lập tức bay vào cõi vĩnh hằng, tựa như trên chuyến tàu đang phóng hết tốc lực, con người nhổ ra khỏi miệng mẩu thuốc lá, chứ không phải thốt ra lời nói. Và tương lai cũng là cái không biết trước, và nếu mưa sẽ rơi, và sau giải cát ấm, biển trải ra bằng phẳng, xám, nặng, và trên mặt biển. hàng đống mây đen sũng khẽ lay động, và nếu ta nhìn thấy một bóng người khoác chiếc áo mưa trơn bóng đang bước đi cô độc dọc theo mép nước, và nhìn thấy một con quạ đang đứng dạng chân bên vũng nước, và cố dướn cái cổ cong lên mà kêu «Ai-ô! Ai-ô!», thì tất thảy những cái đó không phải là quá khứ, cũng không phải tương lai – vì ta nhìn thấy, và cũng không phải là hiện tại – vì nó không nắm bắt được. Lặng đi một lúc, và cặp mắt cũng như dừng lại, con người đó dõi nhìn vào cái khoảng không mà ở đó thời gian không xê dịch đi đâu nữa.

Do Hok-ro nhặt dưới chân lên một hòn đá ướt, và ném vào con quạ đang kêu bên vũng nước, và con quạ nhảy lên, chụm chân lại và bay đi trên bờ cát ấm, trông như một bà lão hốt hoảng vì suýt nữa bị người ta giết. Và lúc đó mây đen bắt đầu tản ra và mặt trời nóng phun ra những màu xanh, - khi đó sườn núi sáng rực lên màu xanh của thứ đá cẩm thạch quý, còn biển bên cạnh và trời xung quanh càng nhạt hơn. Con quạ lóe lên một tia lửa xanh và lại đi đâu mất; cái mép sáng tiếp tục lăn đi theo bờ cát thoai thoải - và tựa như một cái đèn được thắp sáng rực giữa cảnh hoàng hôn, một cái đèn sáng rực trong căn phòng nhỏ, - và lập tức những cái bóng trong suốt biến mất, và không còn gì nhắc nhở cho ta biết, là còn có một thời gian khác ngoài khoảnh khắc hiện tại, rằng thời gian đã trôi qua vẫn thì thào nói bằng giọng nói con người, và nó hiện ra trước những cặp mắt tiếc nhớ, trong những màu sắc đã phai nhạt từ lâu.

Ông lão nhìn thấy Camaron – cái mỏm cát rực rỡ, cùng màu xanh của cái cây đơn độc đang tươi lại dưới nắng và hai túp nhà nhỏ lấp lánh ánh bạc. Lão tiến về phía một trong hai túp nhà ấy, và trong túp nhà này trước kia có một người bệnh vẫn nằm, người bệnh cần được an ủi, - trước khi ra đi Masiko dặn lão như thế.

Phía trên túp nhà ấy có hai cái sào dựng cao với một thanh gỗ vắt ngang, là chỗ treo những bó rong biển và phơi những xâu cá vào những hôm trời nắng. Chùi bàn tay lấm đất vào chiếc quần ướt, Do Hok-ro đi theo con đường nhỏ dẫn đến ngôi nhà, mắt nheo lại trước tia nắng bất ngờ.

Cách đây mấy hôm có hai người, một đàn ông và một phụ nữ, bước vào túp nhà ấy. Người thiếu phụ có mái tóc dài chấm vai, chị ta như người lúc nào cũng nuốt cái gì mà không sao nuốt trôi, và nhìn Do Hok-ro qua cặp kính to sẫm màu. Người đàn ông cao lớn, đầu hói, có giọng nói ồm ồm, hách dịch. Những lời nói của họ cứ rít lên, chờn vờn quanh ông lão và vỡ ra một cách vô nghĩa, tựa như bong bóng xà phòng. Do Hok-ro lặng thinh không trả lời các câu hỏi, mắt cứ nhìn chằm chằm vào góc nhà, thấy thế người thiếu phụ bèn ngồi xuống một khúc gỗ và bỏ kính ra. Và bây giờ Do Hok-ro mới nhìn thấy chị ta đang nuốt những giọt nước mắt. Lấy khăn lau nước mắt, chị ta chìa cho lão xem tấm ảnh, trong đó giữa những cái bàn rất to, có người bạn, người đồng chí của Do Hok-ro. Anh ta nở một nụ cười quen thuộc với lão, mình khoác áo blu trắng, tay cầm cuốn sách mở. Người thiếu phụ giọng đau đớn hỏi Do Hok-ro điều gì đó, nhưng đáp lại lão chỉ lặng lẽ lắc đầu: ý bảo tôi không hiểu. Lão đứng dậy, vấp phải khúc gỗ chắn ngang, đi lại phía cửa sổ, cầm lấy cái đồng hồ vàng. Trên bậu cửa sổ còn lại một vệt bụi tròn màu sẫm của chiếc đồng hồ. Do Hok-ro đưa cái đồng hồ cho người thiếu phụ mà có thể là vợ hoặc em gái của người lạ mặt đã mất tích, mà cũng có thể là vợ hoặc em gái của người đàn ông đầu hói này.

Những người này chắc biết rõ mọi chuyện về con người bệnh tật kia, còn Do Hok-ro thì thậm chí không biết bây giờ anh ta sống hay chết. Nhưng lão biết rằng mỗi cuộc chia tay với con người đều có thể là cuộc chia ly vĩnh viễn, và lão cũng biết rằng bất cứ con người nào đi sang phía chân trời bên kia của cuộc đời đều trở thành bất tử, chừng nào anh ta còn được người khác nhớ đến. Người đàn ông và thiếu phụ bỏ đi từ lúc nào không hay, và một lúc sau, ngoài đường mưa đã bắt đầu rơi nặng hạt, vô tình. Mặt trời đã biến mất... Và mấy ngày sau nó lại bất ngờ ló ra từ trong mây, chiếu sáng cả Camaron, cả bờ cát trắng, biển, cùng những sườn núi ven bờ.

Nhưng mặt trời chạy qua Camaron rất nhanh và tiếp tục đi xa hơn, và như một tia sáng đèn pha, nó vừa di chuyển vừa lôi ra từ trong cái ngày mờ tối những mẩu trắng và xanh chói chang.

Có lúc mặt trời lẩn sâu hẳn vào cái màu xám đục của một ngày ẩm sũng, vừa vui vẻ khích lệ cái cuộc sống đau xót nhẫn nhục, vừa vẽ cho thấy cái chức năng khác của cuộc sống ấy - tươi sáng và hạnh phúc.

Còn ở bãi cát hoang vắng, nơi con người kia vừa lang thang trên đó, gió điên cuồng chạy qua các vũng nước, làm xao động và cuốn đi những mẫu giấy vương vãi tứ tung trên bãi cát.

– Người ta bảo tôi chỉ còn sống được nhiều nhất khoảng ba tuần. Vậy mà tôi ở đây đã một tháng rồi, - người lạ mặt ngạc nhiên bảo.

– Đừng lo! Anh còn phải sống được một trăm năm nữa! – Masiko cười.

Vết mặt trời rực rỡ đã chuyển sang phía bên kia vịnh. Cái đập chắn sóng dài và cái mũi nhọn của tháp hải đăng trên thành bến ánh lên thứ màu vàng của đồng thau. Trên bãi cát mọi vật lại chìm vào hoàng vu và tăm tối, và các vùng nước lại lép nhép kêu mỗi khi có trận cuồng phong từ ngoài biển tràn vào.

Và đang ngồi trên đập chắn sóng là một người đánh cá Triều Tiên, mình khoác áo tơi dài có mũ, chân đi ủng cao su. Đó là con người nhỏ nhắn, có khuôn mặt đen sẫm, vóc người chắc khỏe với cái mũi khoằm và cặp mắt vui vẻ. Anh ta đang ngồi trên cái bệ gang của bến tàu, cố rít điếu thuốc lá đã tắt vì ẩm và quan sát những cái cần câu cong có ba lưỡi quăng, đặt nằm trên những tấm bê tông của đập.

Khi mặt trời vụt ló ra làm những chiếc cần câu tre ánh lên và những cái thùng gỗ tròn ẩm ướt chất cao từng đống trên thành bến sáng lấp lánh, và nước cũng trở nên trong suốt nhìn thấu tận đáy, và thấy cả những chú cá navaga bạc đang đùa giỡn trong nước, người đánh cá mới ngẩng đầu, nhăn cái trán có nhiều nếp lại, nhìn lên trời, rồi nhìn ra ngoài khơi xa. Nhậy cảm của người đánh cá báo cho anh ta biết, ngày mai trời sẽ đẹp, và hơn nữa, trong cái dải trời đang xanh dần phía trên đường chân biển quang đãng cũng không thấy dấu hiệu gì của hòn đảo xa, vốn là điềm báo trước thời tiết xấu.

NGƯỜI BƠI GIỮA ĐẠI DƯƠNG

Hòn đảo xanh giữa đại dương! Biết bao tay bơi dũng cảm bị nó quyến rũ mê hoặc. Nhưng lòng can đảm, cũng như cái sức mạnh có giới hạn của con người vẫn yếu hơn mối đe dọa bí hiểm của đại dương hoang vắng. Song những mơ ước thầm kín của nhiều tay bơi cứ tích tụ dần để rồi cuối cùng như kết thành một cái gò có chóp nhọn giống như hòn đảo kia, và trên đỉnh của cái mơ ước thầm kín ấy là hình ảnh của tay bơi giỏi nhất và dũng cảm nhất.

Hai tay duỗi thẳng ra phía trước, cả thân người ưỡn thẳng, anh ta nhảy úp mặt xuống nước, thở mạnh ra làm sủi cả bọt, sau đó ngẩng mặt lên, tay khỏa sang hai bên, dướn người lên cao, lên không khí, để hít nó vào lồng ngực. Hai chân mở ra rồi lại khép vào như cái kéo, Eiichi điều khiển chúng như điều khiển hai cái mái chèo nhỏ hỗ trợ cho đôi mái chèo lớn. Anh khéo léo áp mình vào mặt nước sao cho tấm thân mềm dẻo trườn nhẹ trên nó, tựa như lướt từ đầu ngọn sóng này sang đầu ngọn sóng kia, bắt chước lối di chuyển của sóng. Anh bơi biển đã quá quen và biết rất rõ tất cả những sinh vật dưới biển - cá, hải cẩu, cá heo đều bơi theo lối đó. Biển không thích cái lối người ta hùng hổ khoa chân múa tay với nó, mà chỉ thích những ai biết trườn đi trên mình nó. Tay bơi giỏi sở dĩ không mệt vì anh ta hiểu và yêu biển.

Eiichi không hiểu làm sao người ta có thể chìm trong nước - vì nước nó đỡ kia mà! Nước không muốn anh bị chìm, vậy mà anh cứ phùng mang trợn mắt, khua chân khua tay loạn xạ, chỉ tổ mất sức. Ngốc lắm, đừng có phùng mang trợn mắt - làm như vậy anh chẳng hít được bao nhiêu không khí cả. Và đừng có la hét ầm ĩ lên vì nên nhớ rằng, làm như thế anh không chỉ tỏ ra hèn nhát, mà còn rất dại dột nữa. Phải hiểu rằng nước muốn đẩy anh lên trên, muốn để anh sống, chứ nó không muốn anh chìm xuống dưới. Anh có thể thản nhiên nằm trên nước như trên một tấm đệm êm mà ngẩng đầu lên ngắm bầu trời xanh, hít thở bầu không khí của nó. Nước đối với anh cũng hiền lành như không khí và mặt đất, vậy mà anh cứ đấm, đạp, cứ la hét thất thanh! Anh hãy ngả lưng xuống mặt nước, bình thản dang hai tay ra mà nằm như con hải âu ấy.

Trên cổ Eiichi đeo lủng lẳng một cái còi cảnh sát lớn. Còn trên cái quần bơi màu xanh thì cài một chiếc kim băng. Đó là tất cả những trang bị mà Eiichi mang theo người khi bơi hàng mấy giờ liền trong biển.

Giá không bị cái lạnh, thì Eiichi có thể sống trong nước như cá vậy. Nhưng nước bao giờ cũng lạnh hơn không khí và đó không phải lỗi của nó, vì bản chất nó là như thế. Nhưng trên mặt biển bao giờ cũng có những dải mỏng, những luồng hoặc mạch nước ấm, và chúng lúc nào cũng sẵn sàng đón những tay bơi bị cóng. Vậy thì, hỡi tay bơi, anh phải biết tìm ra cái dòng sữa ấm ấy trong đại dương giá lạnh để bơi vào trong đó mà sưởi! Còn nếu bơi mãi mà không gặp được những dải nước ấm ấy, và bị cơn lạnh co rút chân, thì hãy tháo kim băng ở quần ra và chọc vào chỗ bị tê cóng - lập tức sẽ hết ngay. Eiichi nghĩ thế nên đã đem theo cái kim băng. Nhưng còn còi cảnh sát thì để làm gì? Cảnh sát cần còi để gọi tiếp viện. Nhưng Eiichi, một mình bơi tự do giữa đại dương, đâu có thể hy vọng chuyện đó được, anh cứ trườn từ đầu ngọn sóng này sang đầu ngọn sóng khác, mỗi lúc một ra xa bờ, và cứ mỗi lần hít và ngực ngụm không khí ngon lành, anh lại kịp hé mắt nhìn về phía đường chân biển xanh xanh ngoài xa, nơi hiện ra trơ trọi cái mép răng cưa của hòn đảo.

Một chú hải cẩu đang nằm ngủ phơi bụng trên mặt nước. Hai cái cẳng của chú ta đặt lên ngực, như hai cánh tay. Cái mõm tù tù có hàng ria mép của chú quay sang một bên, và mặt nước chỉ hơi chạm vào hai lỗ mũi đen của chú. Sóng đều và thoai thoải khẽ đung đưa chú hải cẩu đang ngủ và không làm vỡ tấm gương nước. Chú hải cẩu ta nằm mơ thấy mình là hải cẩu và đang ngủ trên mặt nước êm đềm, sau khi đã chén no nê cá. Mà đúng là như thế thật, và chú hải cẩu lấy làm mãn nguyện. Nhưng bỗng đang mơ chú ta quẫy mạnh một cái, cong hẳn cái thân có đuôi dài lại, ngụp xuống nước. Hai lỗ mũi chun lại, cái mõm dướn lên, chú lao vút lên phía trước mà cũng chẳng biết mình đi đâu - vì chú vẫn không sao tỉnh hẳn cơn mơ. Nhưng đột nhiên chú lại nghe thấy cái tiếng động đã đánh thức chú lúc nãy - tiếng khuấy nước văng vẳng từ xa của con vật gì to lớn. Và tự nhiên chú hải cẩu ta muốn ngó xem đó là con vật gì. Chú quay đầu về phía tiếng động và hết sức lặng lẽ trườn theo chỗ nước sâu sang sáng, đảo tròn đôi mắt chó của mình. Một cặp vợ chồng cá trích vui vẻ đang sát mang nhau bơi, nhìn thấy chú hải cẩu chúng lập tức bơi ngoắt sang phía khác, nhưng hải cẩu ta chẳng thèm đuổi theo chúng. Ở phía cái chỗ nước trong như ngọc mà cặp cá trích vừa đi hỏi, chú ta đã nhìn thấy một thân người đang vùng vẫy. Nhưng, theo trí nhớ của chú hải cẩu con, thì con người bao giờ cũng đứng thẳng người kia mà - chú đã nhìn thấy những người như thế trên bờ, hoặc trên những chiếc tàu bơi ngang qua chú, thế mà anh chàng này, đơn độc và trần truồng, lại bơi theo kiểu gì rất lạ, vẫy cả chân cả tay. Hải cẩu ta bỗng nổi cơn tò mò thấp thỏm, và nín thở vì nỗi thấp thỏm lo âu ấy, nó cứ bơi dần đến người kia và cứ từ phía dưới liếc nhìn lên con người đang bơi. Rồi chú không nhịn được nữa, phón thẳng lên trên, ngoi lên mặt nước. Chú quyết định phải nhìn xem có gì nguy hiểm ở phía trên không - để nếu thấy không có gì nguy hiểm, sẽ tiếp tục bơi đến gần hơn và thúc mõm vào dưới cái bụng của người đang bơi, thử lật ngửa anh ta ra xem sao.

Eiichi đã nhìn thấy ở ngay cạnh mình một cái mõm hải cẩu đang thò lên mặt nước, nước từ cái ria mép của nó chảy xuống từng giọt. Con vật to dần ra, và hơi há cái mõm như thể muốn nói điều gì. Cái bộ mặt hoảng hốt ngây ngô của nó trông rất giống khuôn mặt của anh thợ dây chão Khôn, bạn của Eiichi, mỗi khi anh này nhăn mặt uống rượu hoặc bia, cố làm ra vẻ ta đây biết uống, đến nỗi làm Eiichi không nhịn được, phải bật cười. Chú hải cẩu đã biến mất. Nhưng Eiichi vẫn đợi, và lúc sau nó lại thò mặt lên, nhưng ở phía khác. "Nó bơi phía dưới ta - Eiichi hiểu ra - Lại còn cắn vào chân ta nữa. Chà, cái chú hải cẩu nghịch ngợm này! Lúc nào cũng thích đùa."

Eiichi kéo cái còi đang nỗi bồng bềnh trên mặt nước lại, đưa môi ra ngậm lấy, khẽ thổi cho nước ở trong ra hết, rồi bất ngờ thổi lên một tiếng rõ to như còi cảnh sát. Và cái tiếng còi thất thanh ấy chọc vào đôi tai thính của chú hải cẩu, và chú ta lập tức ngụp ngay xuống, lao vút đi, xa đến hàng trăm bước. Nhưng nỗi tò mò của chú càng tăng và lúc sau chú lại ngóc đầu lên, ngoảnh cái bộ mặt ngây ngô như người say rượu về phía Eiichi. Thấy vậy Eiichi hét to:

− Ê, hải cẩu, chú mày tên là gì? Có phải là Hon không? Chú mày sợ à? Sợ cái gì mới được chứ?

Nhưng lần này chú hải cẩu ta không lặn đi nữa. Giọng người nói không còn làm chú hoảng sợ, trong khi chính chú lại đang thèm khát được sợ hãi. Thấy vậy Eiichi lại rúc còi, và lần này chú hải cẩu hoảng sợ thực sự. Lần sau chú ngoi lên từ rất xa, chỉ thấy thấp thoáng cái đầu đen trên mặt nước. Eiichi lại rúc lên một hồi còi cảnh sát, và chú ta biến đi hẳn. "Chắc nó bơi ra hòn đảo" - Eiichi cười khẩy và nhổ còi ra khỏi miệng. Cái còi nổi bồng bềnh một lúc cạnh mặt anh, và sau đó ngập đầy nước chìm xuống.

Eiichi quay mặt lại trong làn nước và nhìn về phía sau. Cái bờ cát mà anh vừa từ đó bơi đi nhòa dần thành một dải màu xanh nhạt. Cột khói bay trên Camaron chỉ còn thấy lờ mờ. Bờ cát đã xa đến mức chỉ lát nữa sẽ ra khỏi tầm mắt, còn hòn đảo - Eiichi đánh cằm sang một bên, ngoảnh nhìn nó - hòn đảo có vẻ vẫn không gần hơn chút nào…

Cái hình tam giác rõ rệt cuqar nó vẫn thấp thoáng xanh ở phía xa vô tận. Đó là dấu hiệu báo trước ngày mai trời sẽ xấu - sẽ có bão, hoặc mưa, hoặc thậm chí cả mưa tuyết, như đã xảy ra một lần giữa mùa hè. Và lần đầu tiên Eiichi cảm thấy lo sợ. Hay là quay lại chăng? Vai anh bỗng chạm phải dòng nước ấm, và lật ngửa người ra để sưởi đôi chân, anh lặng lẽ bơi ngửa vào dòng nước ấm dịu. Anh gập hai tay sau gáy và suy nghĩ "Kể ra vợ mình cũng khá. Cô nàng xinh và chung thủy. Và thằng nhóc nhà mình cũng hay, nó gào mới khỏe làm sao, ra dáng một tay đàn ông!". Đôi chân Eiichi cứ chìm dần, và anh lại phải quẫy quẫy cho chúng nổi lên. Hay là quay lại chăng?"

Chiến công mà anh muốn lập nên chỉ vì chán cuộc sống bình thường, giờ đây đối với anh đã thành vô nghĩa, tự như cái tò mò của con hải cẩu. Nhưng có cái gì đó vẫn không cho anh bơi trở về bờ. Có quá nhiều tay bơi khát khao mơ ước mỗi khi nhìn ra hòn đảo xa, và tất cả những ước mơ ấy, vô hình hòa làm một, sản sinh ra sức mạnh mới trên trái đất này. Và cái sức mạnh ấy đã đưa Eiichi ra ngoài biển. Lúc này anh đang ở trước mặt mọi người, dù rằng giữa biển khơi, xung quanh anh, không có một bóng người nào. Và dù đó là sự thật hay chỉ là cơn mê sảng trước lúc chết, nhưng trong chiến công chưa từng có, con người muốn tìm sự kết thúc trọn vẹn của minh. Cái mà bao giờ anh ta cũng cảm thấy chưa đủ để có thể kiêu hãnh và im lặng đi qua cái chết, anh ta có thể cảm nhận được nó trong chiến công, còn cái gì có tính chất lâu đời thì cứ bình lặng thu góp dần - toàn bộ lo âu và nỗi buồn nhẫn nhục của con người là ở chỗ đó.

Lúc này Eiichi đang được chiêm ngưỡng vẻ đẹp bao la của bầu trời sâu thẳm trên khuôn mặt ngửa lên của anh, nhưng nếu anh bơi trở lại bờ, thì ngày mai làm sao anh còn có thể thấy được cái vẻ đẹp và sự bao la sâu thẳm ấy? Tiếng ồn ào và những lá cờ phấp phới của ngày hội ở nơi huyền bí xa xăm ấy? Ba lực lượng của thiên nhiên đang giữ anh trên mình chúng: nước, trời và đất, và giữa ba thiên thể ấy chỉ có một mình anh. "Một mình!" - anh muốn kêu lên như vậy, nhưng sợ mất sức nên lại thôi. Và anh chỉ còn biết nằm ngửa, điên cuồng đập tay vào nước, bơi đến cái nơi chắc chắn phải có đảo. Eiichi bơi mà không nhìn về cái phía mà mỗi khi nhìn đến nó anh lại thấy sợ hãi, anh cũng không muốn quay trở lại nơi có những người hái rong biển nhẫn nhục đang sống, nơi có một tình yêu khi đã trở thành quá dễ dàng thì làm anh chán như chán một kẻ nô lệ, còn tình yêu  kia quá khó khăn thì lại hành hạ giày vò anh như hành hạ giày vò một tên nô lệ. Anh giận dữ vung tay, quẫy chân, và dần dần lấy lại được can đảm.

Bỗng anh nghe thấy một tiếng động rất mạnh sát bên canh. Anh giơ cao tay phải, khoát mạnh một cái sang trái và lập tức ngực anh lại úp xuống nước. Hòn đảo xanh vẫn thấp thoáng tít đằng xa, còn bên cạnh và xung quanh Eiichi nước vẫn xủi ầm vì cá. Cả một bầy cá hồi đi thành một đoàn nhiều vô kể, Eiichi lại ngửa lưng, lao thẳng vào chính giữa bầy cá đó.

Đàn cá xúm lại, bơi sát vào nhau, vây lấy con người, còn sát người anh ta, những con cá hoảng hốt nhảy lên khỏi mặt nước, và sau khi treo lơ lửng một lát trên không, chúng lại rơi xuống, lưng đập vào biển. Xung quanh tay bơi chỉ còn lại một khoảng nước trống, còn tất cả chỗ khác đều đặc những cá. 

Eiichi cười vang, cảm thấy sung sướng trước cảnh tượng kỳ diệu của biển mà anh vô tình được chứng kiến. Và anh hét to:

− Hê… hê… hây!! Cá..cá..cá..cá! Ái chà, cá hồi! Nhiều thế? Ái chà, đông khiếp thật! Các chú bơi đi đâu vậy?

Rồi anh lặn xuống và bơi dưới đáy sâu, mắt mở to, và nhìn thấy, khi anh đến gần thì bức tường cá cứ đổ xuống trước mắt anh. Cá cứ lao qua, lao qua - mỗi lúc một nhanh! Những cái sườn lấp lánh của đàn cá tạo thành một tia chớp dầy sáng trắng.

Eiichi ngoi lên mặt nước để nuốt không khí, và lại nhận thấy mình đang ở trong một khoảng nước trống trong trẻo, còn xung quanh, những con cá bạc nặng cứ nhảy nhót như điên.

Anh lại nằm ngửa, dang hai tay hai chân để nghỉ. Đàn cá khổng lồ đã bơi đi, tiếng bọt réo lắng dần đi phía xa, và mặt biển lại trở lại im ắng. Lát sau thì im lặng hoàn toàn - cái im lặng nút chặt lấy hai tai như những cái nút chai băng nước, nếu như anh không cử động và không làm mặt nước khuấy động - Eiichi nhìn cái mặt trời trên bầu trời.

Trong cả cái sa mạc bầu trời chỉ có mình nó, và cảnh tượng ấy có cái gì hơi lạ lùng. Nếu trong đại dương mênh mông chỉ có độc một tảng băng duy nhất, ngoài ra không còn gì khác trên biển nước tối sẫm, thì cảnh đó bao giờ cũng có vẻ kỳ lạ. Eiichi có cảm tưởng như cái vật trắng nhỏ bé giữa cả một sa mạc trời xanh bao la ấy sắp sửa nguội đi và không thể tỏa nóng được nữa. Và quả thực lúc này anh dường như không cảm thấy hơi ấm của nó nữa. Cái tĩnh mịch bao la màu xanh đang ngưng đọng trên đầu anh như một khối đặc, nó đã nuốt hết hơi ấm của mặt trời. Thốt nhiên Eiichi linh cảm như có điều gì chẳng lành ở xung quanh.

Eiichi đứng thẳng người trong nước, ngực nhô hẳn lên mặt nước, chiếc còi lật đi một cái rồi chìm ngỉm. Cái mà Eiichi thấy sau đó một tích tắc thật khủng khiếp. Từ ngoài khơi xa, một đám mây trắng vùn vụt bay lại như một cái nêm dài. Giữa bầu trời im phắc cái mũi nhọn của nó lướt nhanh trên biển như một chiếc máy bay lặng lẽ. Nó bay ngang qua mặt Eiichi ở phía xa, và chỉ một thoáng đã che kín chân trời và hòn đảo, tiếp theo nó là một bức tường trắng, mỗi lúc một cao dần lên phía chân trời. Tựa hồ như có một thiên thể khác trái đất đang rơi xuống trái đất và lặng lẽ nuốt dần nó. Trong khoảng khắc câm lặng cuối cùng Eiichi nhìn thấy cái chết của thế giới màu xanh. Khi cái màu trắng ập đến và một hơi thở ướt phả vào mặt, Eiichi quay đi chỗ khác.

Sau đó anh không nhìn thấy gì nữa, ngoài cái màn sương màu trắng, trong đám sương ấy dường như có những đàn chim khổng lồ hay những người kỵ sĩ âm thầm bay qua. Dòng nước mà mới vừa nãy còn sáng rõ màu xanh, giờ chỉ còn hơi lấp lánh bạc, cách chỉ độ ba sải tay về phía trước. Lúc này Eiichi không biết bơi về hướng nào nữa! Sương mù! Eiichi đã quên khuấy mất nó khi bơi ra biển. Lẽ ra phải mang theo chiếc địa bàn, nhưng ai mà ngờ được giữa một ngày trong xanh và phẳng lặng như thế lại có sương mù kéo đến.

Hòn đảo đã báo trước!

Cái hình dáng màu xanh rõ nét của nó! Đó là dấu hiệu báo rằng: trời sẽ xấu, đừng có liều lĩnh bơi đến chỗ ta! Vậy mà anh đã bơi. Eiichi nhìn những đám sương mù tơi tả đang cuộn tròn lại và bơi bên trên những gợn sóng nhỏ do cử động của anh gây ra. Hơi ấm không hòa với nước và sương mù treo lơ lửng chỉ cách mặt biển chừng gang tấc. Eiichi cố căng mắt nhìn vào cái khe hở giữa sương mù và biển ấy, nhưng anh không thể nào nhìn xa được, tất cả mọi vật như hòa vào nhau. Đâu là bờ, đâu là biển khơi, và đâu là hòn đảo hiểm độc kia? Eiichi bắt đầu bơi hoàn toàn không chủ đích - giữa cái khoảng mênh mông vô bờ bến ấy cái đích của anh chỉ là một chấm quá nhỏ bé. 

Bây giờ tốt nhất là nên quay lại bờ, vì bơi giữa đại dương mà không có đích là điều không thể làm nổi, nhưng cái bờ ấy ở chỗ nào? Anh có cảm tưởng như nó ở đâu phía trước mặt, và anh vừa bơi vừa tự nguyền rủa mình, nhưng sau đó anh bắt đầu thấy nghi hoặc, và anh nghĩ rằng phía trước mặt vẫn là đại dương, là con đường không dẫn đến đâu cả.

Chỉ lấy tay khua nước, trong khi không biết mình đang bơi về đâu, là điều không thể làm nổi, vì dù anh có khua tay mười hay đến mười nghìn lần đi nữa, cũng thế mà thôi. Bơi không đến một chỗ nào - tức là đứng nguyên một chỗ, chẳng bơi gì hết. Cơ thể ấm áp sẽ dần dần trở nên lạnh, cơ thể lạnh sẽ bắt đầu nặng dần. Và mặc dù nước vẫn đỡ, Eiichi cảm thấy cơ thể mình mỗi lúc một nặng hơn, tựa như vừa nuốt hòn đá vào bụng.

Vai và tay bắt đấu tê cứng. Cái mà trước kia Eiichi chưa hề biết đến, đã đến với anh giữa biển khơi - sự mệt mỏi và sợ hãi. Anh, người vẫn thường giễu cợt những người bị chết đuối, lần đầu tiên chợt hiểu ra rằng, chính an cũng có thể bị chết đuối.

Anh cảm thấy cả một cái hố đen sâu thẳm ở phía dưới, còn anh thì đang treo lơ lửng trên đó bằng một màng nước rất mỏng manh. Làn nước thân yêu, sau khi đỡ anh tới phút chót, cuối cùng cũng sẽ phải lặng lẽ buông anh ra và anh sẽ từ từ rơi xuống dưới, hai tay hai chân dang ra một cách bất lực. Sau đó dòng nước sẽ lật người anh lại, kéo xoạc chân anh ra, còn hai tay anh sẽ buông thõng như hai sợi dây. Và như thế, cái sức nặng độc địa cứ quay tròn và lật người anh hết bên này sang bên khác mà kéo xuống đáy. Nước sẽ nâng tóc anh lên, và những con bọ óng ánh sẽ bơi vào mớ tóc ấy như bơi vào đám rong biển.

Hỡi anh, tay bơi muốn bơi ra giữa đại dương, hãy nhớ đến lời cảnh cáo của hòn đảo, hãy mang theo cái địa bàn. Như vậy có gặp sương mù cũng không bị mất phương hướng. Hỡi anh, người mà trong thâm tâm lúc nào cũng có tư tưởng bài xích công việc nhẫn nhục gom góp cho đời và muốn bơi ra hòn đảo xanh, chớ nên dại dột. Người ta đã có bài hát ca ngợi sự điên cuồng của những người dũng cảm, hãy để người ta ca ngợi cả sự anh minh của những người dũng cảm. Hãy mang theo người cái kim chỉ nam. Nhưng trước khi đi lập chiến công mà cuối cùng sẽ đem lại cho anh niềm kiêu hãnh lớn lao trọn vẹn, hãy nhớ điều gì sẽ chờ đợi anh, tay bơi ạ! Hã mang theo cái còi và chiếc kim băng. Hãy nghĩ đến cái đáy đại dương sâu thẳm mà anh sẽ giương cánh bơi qua nó như con hải âu, cái chất trong suốt sẽ đỡ anh, không để anh ngã xuống dưới, đó là cái dung dịch mặn. Anh sẽ bơi và hai lỗ mũi sẽ chỉ cách mặt nước vài mi li mét. Hãy nghĩ trước đến cái đáy sâu vô tận để đừng hoảng sợ nó khi đã ra đến đáy đại dương - nếu không anh sẽ thất bại.

Eiichi bắt đầu chìm, đầu anh ngã gục xuống mặt nước mũi anh hít vào những giọt nước đắng, anh ngẩng mặt và khạc ra, uể oải khua khua tay trong nước. Anh không còn cảm thấy tay và vai mình nữa, chân như rời ra. Cố trợn ngược mắt lên, anh nhìn thấy màn sương mù trắng nhờ. Anh nằm ngửa ra, nhưng chẳng bao lâu lại úp mặt xuống nước. Cái giá lạnh của đáy nước đã lan đến chân anh, nước không đỡ anh nữa, và anh tháo chiếc vòng ở cổ, quăng nó đi, cho thân thể bớt đi một sức nặng thừa. Đó là quyết định cuối cùng của sự anh minh, còn sau đó là hành động của sự mù quáng, có thể thấy rõ ở sự giãy giụa của con cá bị cắt ra làm nhiều khúc. Từ cái cuộc sống tuyệt vọng ẩn chứa nỗi đau và cái ách nặng nề đối với kẻ mang nó ấy, đẻ ra những cơn ác mộng tàn bạo. Nhưng còn những câu chuyện cổ tích nhân đạo trong sáng thì bắt nguồn từ đâu, từ chỗ nào?

Anh chợt nhận ra mình đang bị tụt xuống dưới, nước lạnh tràn vào miệng, nhưng hoá ra không phải: anh đang trôi lên trên, phía có ánh sáng, có thể là lần cuối cùng. Cũng có thể anh bị tụt xuống dưới, nhưng có người nào đã dốc ngược thế giới của anh, như cái đồng hồ cát, và dòng thời gian mỏng manh của anh lại bắt đầu chảy. Và trong cái thời gian này, đã vượt ra ngoài phạm vi những khả năng sống của anh – tràn ngập những hình bóng đang bay. Cả cái bể chứa thầm lặng nhưng hình bóng ấy đè nặng lên vai anh, như một cái bao đại dương khổng lồ ướt sũng đeo trên vai người đang bơi, và anh buồn bã và luyến tiếc nhìn lại phía sau. Nhưng không thể quan sát đại dương ở những nơi xa của nó được, anh chỉ nhìn thấy sương mù và một khoảnh nước đang tràn như bạc và một con cá to bằng nửa ngón tay, đang nhảy nhảy ba lần trên khoảnh nước đó. Bỗng một đám sương mù màu trắng tan đi rất nhanh, và chỉ một lát từ trong sương mù hiện ra một dải cát dài dưới màn trời màu xanh, trông rất gần. Trên cái dẻo cát trắng thấp thoáng có nhiều bóng người màu da cam - Chúng đang chạy đuổi nhau, chơi bóng. Có người nằm trên những tấm chăn trải rộng, hoặc ngồi hai tay ôm gối. Họ uống từ những cái chai giơ cao trên mặt. Họ bế trên tay đàn bà và trẻ con. Một cô gái có cặp mông nặng và cái bụng thon, phẳng, chống tay đứng dậy. Một nhóm thanh niên đang ngồi túm tụm chơi bài, một anh chàng trong số họ đội chiếc mũ rơm rộng vành. Và cách xa tất cả, mặc quần áo và đi giày, ông lão Đô Khôcrô ngồi nhìn Eiichi đang chìm.

Camaron! Anh đã được trở lại Camaron, anh đã bơi được vào bờ. Anh muốn hét to để mọi người đến cứu, nhưng anh sợ làm như vậy anh sẽ mất đi những hơi sức cuối cùng và sẽ chết chìm ngay vào lúc đã ở sát cạnh con người. Anh hiểu rằng: anh chỉ cần sống giữa họ, bên cạnh họ, còn ngoài ra không cần gì hết! Giữa anh và họ chỉ còn cách một dải nước hoàn toàn không rộng lắm, nhưng làm sao có thể vượt qua khoảng cách ấy, làm sao, làm sao đây? Trên chỗ nước phẳng bỗng xuất hiện một xoáy nước nhỏ đang quay tròn, mỗi lúc một rộng hơn, rồi cuối cùng trở thành xoáy nước lớn, như đang hút cả đại dương vào nó, và Camaron thoáng hiện lên rất nhanh rồi biến mất sang bên trái. Anh bắt đầu chìm, tay anh không cử động nữa.

Vừa lúc đó cách mình khoảng mười thước Eiichi nhìn thấy một cái mảng đen trên mặt nước. Ngồi trên mảng là một phụ nữ áo trắng, cúi cái đầu chải gọn gàng xuống, chị đang nhìn xuống mặt nước dưới chỗ mình ngồi. Và Eiichi, lúc này đã không còn cảm thấy cái hơi ấm trong cơ thể, cố trườn về phía chị với tất cả cái ấm áp còn lại của tâm hồn. Cái tâm hồn anh giờ đây tuy đang sắp sửa bay xa, song vẫn khát khao có một cái đích, dù chỉ là cái đích hư ảo. Vì không thể nào ở giữa biển khơi mà không có một mục đích. Anh nằm ngửa ra, ngẩng mặt lên và lại nhìn thấy người phụ nữ: hình dáng chị sừng sững trên đầu anh, như đứng trên cái bệ cao. Eiichi nhìn chị một lúc lâu, hiểu rằng đó chính là nàng tiên trắng trong câu chuyện cổ tích mà Maxico đã kể cho anh vào buổi tối chị ngồi bên chiếc đèn bàn, tay thoăn thoắt đưa kim. Eiichi nhìn mãi người phụ nữ mặc bộ đồ trắng cho đến khi sóng tràn vào mắt anh. Anh nhắm mắt lại. Một lúc sau anh cảm thấy đầu khẽ và vào thành mảng.

Anh bò lên mảng và nằm ngửa mặt lên trời, hai chân hai tay duỗi dài, chân và tay anh như bị lìa khỏi thân và nằm lăn lóc riêng một nơi. Song anh cảm thấy bộ ngực đầy xương sườn của mình vẫn còn đang thở. Anh khóc thầm và tự nói với mình: "Chà, nàng tiên áo trắng, nàng biến đi đâu rồi?" Anh không dám mở mắt vì vẫn chưa tin mình được cứu sống. Giống như Camaron đã biến mất, giống như người phụ nữ áo trắng đã cho mảng đến cứu anh rồi biến mất, mọi vật xung quanh cũng có thể sẽ biến mất - và anh lại bị uống nước mặn.

Nhưng một lúc sau anh bỗng nghe thấy tiếng sóng vỗ bờ gần đó - anh run hết cả người, khẽ mở mắt. Anh nhỏm người dậy. Chiếc mảng nghiêng đi một bên. Sương mù dâng cao dần trên mặt nước, xung quanh đã bắt đầu sáng rõ. Ngay gần đám sương mù, hiện ra cái sườn núi phủ đầy cây xanh và những mỏm đá nhọn ẩm ướt. Dưới chân núi thấp thoáng một dải cát trắng, sóng tràn vào rồi lại trôi ra từ đó.

− Đất liền - Eiichi thốt lên - đất liền đây rồi!

Nhưng anh vẫn không tin đó là đất liền, và trước mắt anh không phải là ảo ảnh của người hấp hối. Một con hải âu bay qua rất thấp, chừng như trong đầu nó chẳng có ý định gì đặc biệt, vì nó đang lượn sang bên trái, bỗng quay ngoắt sang phải, rồi lao ngực xuống con sóng tròn đang nở ra. Trên mặt nước phẳng lại xuất hiện một con hải âu khác, cả hai con bay va vào nhau, con ở phía trên bay vút về phía bờ. Tất cả những cái đó giống hệt như cuộc sống, nhưng Eiichi không dám tin. Anh quá khao khát được sống, nên ngay một lúc anh không dám tin tất cả những cái anh vừa nhìn thấy. Anh bèn quyết định thử, anh tháo cái kim băng ở quần ra, chọc vào cánh tay. Một giọt máu đỏ chảy loang ra bàn tay ướt của anh. Eiichi liếm máu, thấy mằn mặn như nước biển. Nhưng như vậy anh cũng vẫn chưa tin. Cuộc sống có thể trở lại với anh với tất cả những đám mây đang bay trên trời xanh, với những bãi cỏ xanh mởn có thể nằm lên trên được - cuộc sống như thế không dễ gì có thể tin ngay được. Bây giờ anh mới bắt đầu nhìn về phía bờ mà sóng đang đưa cái mảng của anh tới, và mơ ước.

Tất nhiên đó chính là hòn đảo xanh mà anh định bơi đến. Nghe nói trên đảo chỉ toàn có lính sống, những người lính biên phòng. Nếu đúng như vậy, nếu Eiichi vẫn còn được sống trên thế giới này, anh sẽ lên bờ và sẽ tìm đến một đồn biên phòng. Anh sẽ đi tới đó, trần trụi, ướt át, cóng lạnh, và những người lính sẽ ngạc nhiên kinh khủng. Còn Eiichi, sẽ tươi cười kể cho họ biết anh là ai và từ đâu đến. Nghe anh kể, những người lính biên phòng càng ngạc nhiên hơn. Sau đó họ sẽ khoác lên người anh một chiếc áo choàng dài của lính, cho anh ngồi lên một chiếc xuồng quân sự phóng rất nhanh và đưa anh trở lại đất liền. Khắp vùng ven biển sẽ lan đi tin đồn rằng, Eiichi, tay bơi dũng cảm, đã bơi được qua biển tới hòn đảo xanh.

Và câu chuyện thần thoại về cuộc đời anh sẽ được thêu dệt thêm mãi.