CHUYỆN NGƯỜI ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG

Tác giả: Aleksandr Sergeyevich Pushkin

Dịch : Hoàng Trung Thông

Bìa và Minh họa: Trần Gia Bích

NXB Kim Đồng

Hà Nội: 1986

TVE–4U.org

Scan: Cái lệ

Text & Ebook: Bọ Cạp

Xưa có một ông già với vợ

Ở bên bờ biển cả xanh xanh.

Xác xơ một túp lều tranh

Băm ba năm trọn nương mình ở đây.

Chồng thì đi quăng chài kéo lưới

Vợ ở nhà đan sợi xe dây.

Một lần ra biển quăng chài

Kéo lên chỉ thấy đất lầy mà thôi.

Lần thứ hai quăng chài xuống nước

Ông kéo nhìn chỉ được cỏ rong.

Lần thứ ba kéo lên trông

Thì ra được cá – nhưng không phải thường.

Mà một con cá vàng đánh được

Cá vàng liền đau xót cầu xin

Tiếng người đâu bỗng nói lên:

“Thả con, cha hỡi, về miền biển khơi!

Con xin đáp, ơn người hậu hĩ,

Cha muốn gì con sẽ cho cha”.

Ông già sợ hãi nghe qua

Ra khơi đánh cá băm ba năm rồi,

Chưa nghe cá như người biết nói,

Thôi biển khơi ông thả cá về.

Giọng ông tha thiết tỉ tê:

“Lạy trời phù hộ độ trì cho con

Ta không muốn đền ơn đáp ngãi

Biển thênh thang con lại vẫy vùng”.

Về nhà nói với vợ ông

Nói cho hay sự lạ lùng xưa nay:

“Ngoài biển rộng lần này kéo lưới

Được cá vàng sự mới lạ chưa

Cá mà biết nói biết thưa

Xin tôi biển rộng thả ra cho về.

Ơn tha sống liệu bề báo đáp

Ước mong chi cũng quyết y lời.

Tôi không dám nhận đền bồi

Thả cho cá lại ra khơi vẫy vùng”.

Mụ nghe nói trỏ ông nhiếc mắng:

“Rõ đồ ngu, đồ xuẩn ai hơn

Cá vàng đã muốn đền ơn

Mà không dám nhận thì còn dám chi

Không dám cả xin về máng gỗ.

Máng nhà mình đã vỡ còn đâu!”,

Ông già ra chốn biển sâu

Kìa trông: sóng gợn một màu xanh xanh,

Ông gọi cá hãy nhanh tìm tới

Cá bơi vào, cá mới hỏi qua:

“Muốn điều gì thể, hở cha?”

Vội vàng thi lễ, ông già nói ngay:

“Rủ thương nhé, cô ơi, có cá!

Mụ già tôi xỉ vả nhiếc tôi

Mụ mong cái máng mà thôi

Máng nhà chả đã vỡ rồi như không”.

Cá vàng đáp: “Cha đừng có khổ!

Cầu lạy trời phù hộ cho cha

Về đi, có máng ở nhà!”

*

Ông liền về chốn vợ già để xem.

Chiếc máng mới quả nhiên đã có.

Nhưng mụ già mắng mỏ ông luôn:

“Đồ ngu, đồ xuân ai hơn!

Đi xin cái máng thì còn ra chi!

Máng kia phỏng ích gì kia chứ

Cút đi, xin nhà gỗ về đây”.

Ông già lại phải ra đi

(Biển xanh sóng vỗ bốn bề nhấp nhô.)

Ông cất tiếng gọi cho cá tới

Cá bơi vào, cá lại hỏi qua:

“Muốn điều gì thế, hở cha?”

Vội vàng thi lễ, ông già đáp ngay:

“Rủ thương nhé, cô ơi, cô cá!

Mụ già nay xỉ vả hết lời

Không cho tôi được thảnh thơi

Một ngôi nhà gỗ bắt tôi xin về”.

Cá vàng đáp :”Chớ hề đau khổ,

Cầu lạy trời phủ hộ cho cha

Muốn nhà nhất định có nhà.”

*

Về nơi lều nát ông già nhìn xem

Lều nát đã tuyệt nhiên chẳng thấy

Một ngôi nhà lộng lẫy trước ông

Có ống khói đẹp vô cùng

Cổng to hai cánh làm bằng gỗ sên.

Mụ già đã ngồi bên cửa sổ

Chỉ vào ông mắng mỏ nên thân:

“Đồ ngu, đồ xuân ai hơn!

Chỉ xin nhà gỗ mà còn về đây.

Ra chỗ cá nói ngay: ta chỉ

Muốn làm ngôi tuyệt thế phu nhân!”

Ông già ra chốn biển xanh

(Ào ào tiếng sóng vỗ quanh mặt bờ.)

Ông lên tiếng gọi cho cá tới

Cá bơi vào, cá lại hỏi qua:

“Muốn điều gì thế, hở cha ?”

Vội vàng thi lễ, ông già nói ngay:

“Rủ thương nhé, cô ơi, cô cá !

Mụ già giờ giận dữ sục sôi

Không cho tôi được thảnh thơi

Mụ giờ chẳng muốn là người thôn dân

Muốn làm vị phu nhân tuyệt thế”

Cá trả lời “Cha hãy về đi,

Chớ hề đau khổ làm gì,

Lạy trời phủ hộ độ trì cho cha”.

Ông già lại về nhà với vợ

Thấy gì ư? Đồ sộ nhà lầu:

Vợ ông ngồi ở thềm cao

Khăn lông quý giá khoác vào hai vai

Đầu trang sức vàng mười sáng chói

Cô đeo đầy những chuỗi hạt châu.

Nhẫn vàng tay chuốt như nhau,

Hài da màu đỏ dận vào hai chân.

Lũ đày tớ ân cần trước mặt,

Mụ đánh rồi giật tóc họ ra.

Ông già rón rén thưa qua:

“Thưa bà, đã thỏa lòng bà hay chưa?”,

Mụ già lại thét la giận dữ

Bắt ông ra chuồng ngựa mà nằm.

Một tuần qua, lại một tuần

Mụ già lại giận hằm hằm sục sôi

Lại bắt ông ra nơi cá ở:

“Hãy cút đi, ra chỗ cá vàng,

Rằng: ta chẳng muốn bà quan

Muốn làm một vị nữ hoàng tự do”.

Ông già sợ cuống co, cầu khẩn:

“Bà thế nào? Điên loạn rồi chăng?

Chưa quen đi đứng nói năng,

Lại không cả nước cười ầm lên cho?”

Mụ giận dữ như là lửa cháy

Tát tai chồng một cái nên thân.

“Lão quê, dám cãi ta chăng?

Cãi bà phú quý phu nhân tuyệt vời?

Hãy cút đi, ra ngoài biển cả,

Mày không đi, cũng nã đi mau!,”

Ông già ra chốn biển sâu

(Biển xanh đã đổi ra màu tối tăm.)

Ông gọi cá hãy nhanh tìm tới

Cá bơi vào, cá lại hỏi qua:

“Muốn điều gì thế, hở cha?”

Vội vàng thi lễ, ông già nói ngay:

“Rủ thương nhé, cô ơi, cô cá!

Mụ già giờ xỉ vả càng tăng

Không thèm bà lớn giàu sang

Muốn làm một vị nữ hoàng tự do.”

Cá vàng đáp: “Thôi cha đừng khổ

Cầu lạy trời phù hộ cho cha.

Về đi, thôi hãy về nhà!

Mụ già rồi sẽ thành ra nữ hoàng”.

Ông già lại vội vàng trở lại

Làm sao kia? Một dãy hoàng cung.

Vợ ông đã thấy ngồi trong,

Nữ hoàng lộng lẫy tựa lưng bên bàn.

Cung phụng có đại thần quý tộc

Rót rượu ngon rượu ngọt nước ngoài,

Cao lương mỹ vị đủ mùi,

Uy nghiêm thị vệ đứng ngoài đứng trong,

Trên vai vác búa đồng sáng quắc;

Ông già nhìn giật thót tới gan

Khấu đầu trước vợ hỏi han,

Tâu rằng: “Muôn lạy nữ hoàng uy nghiêm

Xin Người hãy lệnh truyền cho biết

Đã thỏa lòng ao ước hay chưa?”

Mụ già chẳng chút ngó qua

Sai người nắm cổ đuổi ra ngoài đường.

Bọn thị vệ từng hàng trước của

Suýt nữa thì bổ búa xuống ông.

Mọi người chế giễu lung tung:

“Lão già rõ thật là không biết điều.”

*

Một tuần qua, lại một tuần

Mụ già tức giận hằm hằm không nguôi

Phái triều thần tìm người chồng mụ.

Chúng tìm ra ông cụ đem về;

Phen này hẳn được nhiều bài học

Lo từ rày giữ chắc lấy thân

Mụ già lại bắt ông đi:

“Ra nơi cá ở liệu bề nói năng

Ta không muốn làm hoàng hậu nữa

Muốn ra khơi làm nữ Long vương

Để ta sống giữa hải dương,

Cá vàng hầu hạ và vâng theo lời”.

Ông già phải im hơi lặng tiếng

Không dám còn mở miệng hé răng.

Rồi ông ra chốn biển xanh

Sóng gào giận giữ, tối tăm một màu

Ông gọi cá hãy mau tìm tới

Cá bơi vào, cá lại hỏi qua:

“Muốn điều gì thế, hở cha”,

Vội vàng thi lễ, ông già nói ngay:

“Rủ thương nhé, cô ơi, cô cá!

Biết làm gì với mụ chết trương?

Mụ không muốn chức nữ hoàng

Muốn làm một nữ Long vương chốn này.

Để được sống ở ngay biển cả

Coi cá vàng hầu hạ mới nghe!”

Cá vàng chẳng nói năng chi

Vẫy đuôi một cái đi về biển sâu.

Bên bờ biển đứng lâu ông đợi

Đợi không xong ông phải về nhà.

Thì kìa: trước mặt ông ta

Lều tranh đã lại hiện ra tồi tàn.

Mụ già lại ngồi bên ngưỡng cửa

Lại còn nguyên máng gỗ nát thôi.

(Dịch từ bản Trung văn của Mộng Hải có đối chiếu theo bản tiếng Nga)