Richard Powers
Hà Uy Linh dịch
—★—

Vòm Rừng

• The Overstory •

iLoveBooks & NXB Thế Giới

ebook©vctvegroup | 04-08-2021

TÁC GIẢ

RICHARD POWERS (sinh năm 1957) Là nhà văn người Mỹ và là giáo sư tiếng Anh tại Đại học Stanford. Sự nghiệp viết văn của ông bắt đầu từ năm 1985. Tính đến năm 2018, ông đã có 12 tiểu thuyết với nhiều giải thưởng đặc sắc cho các tác phẩm của mình.

VÒM RỪNG là tiểu thuyết thứ 12 của Richard Powers, xuất bản năm 2018.

Là tác phẩm đoạt giải Pulitzer 2019 cho tiểu thuyết.

Là tác phẩm vào chung kết Giải thưởng Sách PEN/Jean Stein 2019, chung kết Giải thưởng PEN/Faulkner 2019

Là tác phẩm lọt danh sách rút gọn của Giải thưởng Man Booker 2018

Nhận Huy chương William Dean Howells 2020, dành cho cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của Mỹ.

“Niềm vui lớn lao nhất mà những cánh đồng và cánh rừng đem lại - đó là lời gợi ý về mối quan hệ bí ẩn giữa con người và thực vật. Tôi không hề cô đơn và không phải là không được biết tôi. Chúng gật đầu chào tôi, tôi cũng gật đầu chào lại chúng. Sự vẫy vùng của những cành cây trong gió bão - chúng vừa mới lạ, cũng vừa cũ kỹ đối với tôi. Chúng khiến tôi ngạc nhiên, nhưng cũng vừa chẳng có gì là xa lạ hết. Ảnh hưởng của chúng như một suy nghĩ cao cả hơn, hay như một cảm xúc tốt đẹp hơn đến với tôi mỗi khi tôi cho rằng mình đang suy nghĩ chính đáng hoặc làm điều đúng đắn.”

— Ralph Waldo Emerson

“Cây cối… nó đang nhìn bạn đấy. Bạn đang nhìn vào cây cối thì nó cũng đang lắng nghe bạn. Nó không có tay, nó cũng chẳng thể nói được. Nhưng những chiếc lá… chúng vẫn đang nhú lên, lớn lên từng ngày, kể cả trong đêm tối. Trong khi ngủ, bạn sẽ nằm mơ. Cây cỏ cũng tương tự như vậy.”

— Bill Neidjie

“Mẹ Trái Đất có thể vẫn đang sống: không phải như ông cha xưa nhìn mẹ - một vị chúa giàu tình cảm, sống có mục đích và tầm nhìn sâu rộng - mà sống như thể một cái cây vậy. Một cái cây vốn tồn tại đầy thầm lặng, chẳng bao giờ dịch chuyển trừ khi đung đưa theo gió, nhưng lại vẫn luôn trò chuyện không ngừng với ánh nắng và đất đai. Nó sử dụng ánh nắng, nước và khoáng chất dinh dưỡng để lớn lên và thay đổi. Thế nhưng, tất cả đều được thực hiện trong âm thầm, bởi với tôi, một cây sồi già vẫn luôn tươi xanh như khi tôi nhìn thấy nó thuở ấu thơ.”

— James Lovelock

“Nếu bạn đang cầm một cây non trong tay khi Đấng Cứu Thế đến, hãy trồng cây non đó trước rồi hẵng ra chào Đấng Cứu Thế.”

GỐC RỄ

Đầu tiên là chẳng có gì. Rồi sau đó có tất cả.

Và rồi, trong công viên trên một thành phố miền Tây sau buổi hoàng hôn, không gian là những thông điệp rơi xuống ào ào. Một người phụ nữ ngồi trên đất, dựa lưng vào cây thông. Vỏ cây cứng ấn nặng nề vào lưng bà, nặng nề như cuộc đời. Mùi hương lá kim của nó trong không khí và một thế lực đang rì rầm ở giữa khu rừng. Tai bà điều chỉnh xuống tần số thấp nhất. Cây đang nói mọi điều, bằng lời nối tiếp tiếp lời.

Nó nói: Mặt trời và nước là những câu hỏi đáng để trả lời mãi mãi.

Nó nói: Một câu trả lời tốt phải được cải tiến nhiều lần, ngay từ lúc bắt đầu.

Nó nói: Mọi mảnh của Trái Đất cần một cách mới để nắm bắt. Có nhiều cách để phân nhánh hơn bất cứ cây bút chì gỗ tuyết tùng nào có thể tìm thấy. Một thứ có thể chu du đi khắp mọi nơi, chỉ bằng cách giữ thật yên.

Người phụ nữ làm đúng như thế. Các tín hiệu rơi xuống quanh bà như hạt giống.

Cuộc trò chuyện lan xa ra cánh đồng đêm nay. Những chỗ bị cong trên các cây tổng quán sủi nói về những thảm họa có từ lâu. Những chùm hoa dẻ rừng trắng nhạt đung đưa thả xuống phấn hoa; chẳng bao lâu chúng sẽ chuyển thành những quả có gai. Bạch dương nhắc lại lời đồn của gió. Hồng và óc chó đưa ra món đồ hối lộ và thanh lương trà đưa ra những chùm quả màu đỏ tươi. Sồi cổ đung đưa những lời tiên tri về thời tiết trong tương lai. Mấy trăm loại táo gai phì cười với cái tên duy nhất mà chúng buộc phải dùng chung. Nguyệt quế nói rằng ngay cả cái chết cũng chẳng có gì đáng phải lo.

Có điều gì đó trong mùi hương của không gian ra lệnh cho bà: Nhắm mắt lại và nghĩ về cây liễu. Nước mắt bạn thấy sẽ là sai lầm. Hình dung gai của cây keo mà xem. Không gì trong tâm trí bạn có thể sắc bằng. Cái gì đang lơ lửng phía trên bạn? Cái gì lướt qua trên đầu bạn ngay trong hiện tại - hiện tại?

Cây cối thậm chí tham gia xa hơn nữa: Tất cả những cách thức bạn hình dung về chúng tôi - những cây đước phù thủy phía trên những thân cọc dài, một quả đậu khấu mang hình con pích lộn ngược, những thân cây baja elephant gồ ghề, hình dáng thẳng vút lên như tên lửa của một cây chai - đều luôn phiến diện. Bạn không bao giờ hiểu được trọn vẹn chúng tôi. Bạn bỏ lỡ phân nửa, hoặc hơn thế. Luôn có nhiều điều dưới mặt đất không kém gì ở bên trên.

Đó là vấn đề của con người, vấn đề gốc rễ của họ. Cuộc đời chạy bên họ, vô hình. Ngay đây, ngay bên cạnh. Tạo ra đất. Tuần hoàn nước. Trao đổi dưỡng chất. Tạo ra thời tiết. Hình thành khí quyển. Nuôi dưỡng, chữa trị và che chở cho nhiều loài sinh vật hơn con người có thể đếm.

Một điệp khúc của gỗ hát với người phụ nữ: chỉ cần tâm trí bạn xanh hơn một chút, chúng tôi sẽ bao trùm bạn trong ý nghĩa.

Cây thông mà bà đang tựa vào nói: Nghe đi nào. Có những điều bạn sẽ cần nghe.

NICHOLAS HOEL

LÚC NÀY ĐANG LÀ mùa hạt dẻ.

Mọi người đang ném đá vào những thân cây khổng lồ. Hạt dẻ rụng rào rào xung quanh họ. Vào Chủ nhật này cảnh tượng ấy diễn ra khắp nơi, từ Georgia tới Maine. Nhưng ở trên Concord, Thoreau không làm vậy. Ông cảm thấy làm vậy là ném đá vào những sinh vật có tri giác, dù tri giác đó mơ hồ hơn tri giác của ông, nhưng vẫn có quan hệ ruột rà. Cây cổ thụ giống như cha mẹ ta, hay có lẽ là cha mẹ của cha mẹ ta. Nếu muốn hiểu những bí mật của Thiên nhiên, thì ta phải tập có nhân tính hơn…

Ở Brooklyn, trên Prospect Hill, chàng thanh niên mới nhập cư, Jørgen Hoel, đang cười với những cơn mưa ào ào mà những cú ném của anh mang đến. Mỗi lần anh ném, hạt rụng xuống đầy ắp cả gàu. Đám thanh niên chạy ào tới như những tên trộm, nhồi đầy mũ, bao bố, gấu quần những hạt dẻ tách ra từ lớp vỏ lông. Chính đây, bữa tiệc miễn phí tương truyền của nước Mỹ - thêm một vật phẩm trời ban nữa ở đất nước vốn lấy cả đồ ăn thừa ngay trên bàn tiệc của Thiên Chúa này. Người đàn ông Na Uy cùng bạn bè của anh từ xưởng đóng tàu chiến Brooklyn thưởng thức tặng phẩm của họ được nướng trên ngọn lửa mừng cháy rực trên một khu đất trống trong rừng. Hạt dẻ nướng cháy thỏa mãn những từ ngữ như: ngọt lựng thơm nồng, béo ngậy như khoai tây tẩm mật ong, vừa phàm lại vừa thiêng. Lớp vỏ lông cháy lách tách, nhưng Lõi của nó thì thật biết đùa hơn mọi loại rào cản thực. Hạt dẻ muốn trượt tự do ra khỏi lớp bảo vệ phủ lông gai. Hạt nào cũng sẵn sàng để được ăn, để những hạt khác có thể được mang đi thật xa.

Đêm hôm đó, say ngà bên hạt dẻ nướng, Hoel cầu hôn Vi Powys, cô gái người Ai Len sống ở căn nhà liên kế khung gỗ thông cách căn hộ tập thể của anh hai dãy, ở ven Finn Town. Chẳng ai trong vòng ba nghìn dặm có quyền từ chối. Họ kết hôn trước Giáng sinh. Đến tháng Hai, họ trở thành người Mỹ. Mùa xuân đó, hoa dẻ lại nở, những dải hoa dài bờm xờm đung đưa trong gió giống như những con sóng bạc đầu trên dòng Hudson xanh xám.

Tư cách công dân đến mang theo khao khát về cả thế giới không rào cản. Họ thu gom động sản và thực hiện chuyến đi xuyên lục địa từ những dải đất bạt ngàn thông trắng miền Đông, tới những rừng sồi Ohio thăm thẳm, băng qua những thân sồi gãy ở vùng Trung Tây, ra tới khu định cư gần Fort Des Moines ở bang mới Iowa, nơi vừa mới đây chính quyền giao thẳng đất cho bất cứ ai sẽ trồng trọt trên đó. Hàng xóm gần nhất của họ cũng cách đến hai dặm. Năm đầu tiên họ cày bừa và gieo trồng trên mười hai mẫu. Ngô, khoai tây, và đậu. Công việc vô cùng nặng nhọc, nhưng tất cả là của họ. Còn tốt hơn là đóng tàu cho hải quân của một nước nào đó.

Rồi mùa đông thảo nguyên đến. Cái lạnh thử thách ý chí sinh tồn. Những đêm trong căn nhà gỗ đầy khe hở cô đặc máu của họ. Hàng sáng họ phải đập vỡ đá để lấy nước khoát mặt. Nhưng họ trẻ, tự do và đầy động lực - những bệ đỡ duy nhất cho sự tồn tại của họ. Mùa đông không giết được họ. Vẫn chưa. Nỗi tuyệt vọng đen tối nhất trong trái tim họ tích tụ lại thành kim cương. Khi mùa gieo trồng trở lại, Vi mang thai. Hoel áp tai vào bụng cô. Cô phì cười nhìn gương mặt thoáng kinh sợ của anh. “Nó nói gì vậy?”

Anh trả lời với chất giọng tiếng Anh trầm, vọng. “Cho con ăn với!”

Tháng Năm năm đó, Hoel tìm thấy sáu hạt dẻ lẫn trong túi chiếc áo khoác anh mặc ngày cầu hôn vợ. Anh vùi chúng xuống dưới mặt đất miền Tây Iowa, trên đồng cỏ không có cây cối quanh căn nhà gỗ. Trang trại của họ cách vùng cây hạt dẻ bản địa hàng trăm dặm, và cách những bữa tiệc hạt dẻ của Prospect Hill hàng nghìn dặm. Mỗi tháng, những cánh rừng xanh thẫm đó lại càng gợi lên da diết hơn trong lòng Hoel.

Nhưng đây là nước Mỹ, nơi con người và cây cối tham gia những cuộc chơi đáng kinh ngạc nhất. Hoel trồng cây, tưới cây, và nghĩ: Một ngày kia, con cái mình sẽ chỉ việc rung cây và ăn thoải mái.

ĐỨA CON ĐẦU TIÊN CỦA HỌ chết khi còn sơ sinh, chết bởi một thứ gì khi đó còn chưa được đặt tên. Nhưng lúc đó chưa có vi khuẩn. Chúa là an bài duy nhất với trẻ em, nắm giữ cả linh hồn lưu trú từ thế giới này sang thế giới khác, dựa theo những kế hoạch mù mờ.

Một trong sáu hạt dẻ không nảy mầm. Nhưng Jørgen Hoel giữ được cho những hạt giống còn lại mọc lên. Cuộc sống là trận chiến giữa Tạo hóa và Vạn vật. Hoel đã quá quen với cuộc chiến đó. Giữ cho cây phát triển là việc nhỏ, so với những trận chiến khác mà anh phải vật lộn mỗi ngày. Vào cuối mùa vụ mùa đầu tiên, những cánh đồng của anh đã xanh ngát, và những cây mầm tốt nhất đã cao quá hai feet.

Trong bốn năm tiếp theo, nhà Hoel có ba đứa con và thấp thoáng một vườn cây dẻ. Những cành non mảnh khảnh vươn lên, cuống nhú ra từ lỗ vỏ. Đủ loại lá có gai, lá răng cưa, lá hình tim, lá nhiệt đới đang thu nhỏ lại những mầm chồi mà từ đó chúng nảy lên. Ngoài những khởi đầu này và mấy hạt sồi rải rác trong lòng đất, mảnh vườn là hòn đảo giữa một biển cỏ. Nhưng mà những khởi đầu nhỏ xíu cũng đã phát huy tác dụng:

Lá chè từ những cây con hỗ trợ vấn đề về tim,

lá của cây mầm để giảm đau,

vỏ cây ủ lạnh để cầm máu sau sinh,

ụ cây làm ấm để thu nhỏ rốn cho trẻ sơ sinh,

lá cây đun sôi với đường nâu chữa ho,

làm thuốc đắp vết bỏng, lá đế nhồi vào nệm,

một cách làm giảm tuyệt vọng, khi nỗi đau là quá sức…

Năm tháng mở ra vừa phong phú vừa lặng lẽ. Mặc dù thu nhập bình quân của họ thường ít ỏi, Jørgen vẫn tạo ra được một xu hướng đi lên. Mỗi năm anh lại cày và vỡ hoang thêm đất. Và biển trời công việc của Hoel ngày sẽ một tăng. Vi nhận thấy điều đó.

Cây cối dày lên như những bùa mê. Cây dẻ lớn rất nhanh: Bằng thời gian cây tần bì lên cỡ một gậy bóng chày, thì cây dẻ đã làm được một cái tủ kéo. Cúi mình xuống nhìn một cây non, nó sẽ khiến người ta phải tròn mắt. Những vết nứt trên vỏ của nó xoay như đèn xoay ngoài của tiệm cắt tóc khi thân cây vặn mình lớn lên. Trong gió các cành cây loang loáng giữa màu sẫm và xanh xám. Cả tán lá trườn ra để tìm kiếm thêm ánh nắng. Lá cây rung rinh trong cái ẩm ướt của tháng Tám, như cách vợ Hoel đôi khi vẫn lùa mái tóc từng có màu hổ phách của cô. Khi chiến tranh một lần nữa trở lại đất nước non trẻ này, năm thân cây đã cao quá đầu người trồng lên chúng.

Mùa đông hà khắc năm 1862 đã cô mang đi một đứa trẻ nữa. Cuối cùng nó mang đi một cây dẻ. Đứa con đầu là John, phá hỏng một cây nữa vào mùa hè sau đó. Thằng bé không hề ngờ rằng tuốt hết một nửa số lá sẽ làm cái cây bị chết. Hoel vò giật tóc thằng bé. “Con thấy thế này thì thế nào hả? Hả?” Anh dang tay vả thằng bé. Vi phải lao vào giữa hai cha con để ngăn trận đòn.

Chế độ quân dịch đến năm 1863. Những thanh niên trẻ độc thân phải đi trước. Jørgen Hoel ở tuổi ba mươi ba, có vợ và con nhỏ, với hàng trăm mẫu vườn, được miễn quân dịch. Anh chưa bao giờ giúp bảo vệ nước Mỹ. Anh có một đất nước nhỏ hơn để cứu giúp.

Ở Brooklyn, một y tá là nhà thơ phục vụ cho Hợp chủng quốc viết khi hấp hối rằng: Một ngọn cỏ cũng vẻ vang chẳng kém gì phụng sự của các vì sao. Jørgen chưa bao giờ đọc dòng này. Câu chữ đối với anh chỉ là trò bịp bợm. Ngô, đậu, bí ngòi của anh - chỉ những thứ đang sinh trưởng như thế mới hé lộ trí vô ngôn của Thiên Chúa.

Thêm một mùa xuân nữa, thế rồi ba cây dẻ còn lại bung nở những chùm hoa màu kem. Hoa dẻ tỏa mùi hắc, ôi, chua, như mùi của giày cũ hay đồ lót bốc mùi. Rồi xuất hiện một chùm quả ngọt ngào. Dù chỉ bé nhỏ như thế nhưng vụ mùa đó cũng gợi nhắc người đàn ông ấy và người vợ kiệt sức của anh về bữa lộc trời rơi thỏa thuê đã đưa họ đến với nhau, một đêm trong cánh rừng phía Đông Brooklyn.

“Rồi sẽ có những bụi cây lớn thôi,” Jørgen nói. Trong đầu anh đã nghĩ tới việc làm bánh mì, cà phê, súp, bánh ngọt, nước sốt - tất cả những món hảo vị mà người bản địa biết loài cây này có thể mang đến. “Chúng ta có thể bán phần dư, trong thị trấn.”

“Làm quà Giáng sinh cho hàng xóm đã,” Vi quyết định. Nhưng chính hàng xóm lại là người cứu mạng nhà Hoel, trong đợt hạn hán khắc nghiệt năm đó. Một cây dẻ nữa chết vì thiếu nước trong một mùa mà chẳng để lại cho tương lai lấy một giọt nước nào.

Năm tháng trôi qua. Những thân cây nâu sẫm bắt đầu ngả sang màu xám. Sét trong một mùa thu khô hạn, có quá ít mục tiêu đủ cao trên thảo nguyên bao la để nhắm tới, đã đánh xuống một trong hai cây dẻ còn lại. Gỗ cây có thể làm mọi thứ từ cái nôi tới cái quan tài thì nay đã cháy rụi. Phần sót lại còn không đủ để làm một cái ghế ba chân.

Cây dẻ duy nhất sống sót bắt đầu ra hoa. Nhưng hoa của nó không còn hoa nào hồi đáp. Không có phối ngẫu nào trong suốt hàng trăm dặm quanh đây, mà một cây dẻ, dù là đực hay cái, thì cũng không thế tự đáp ứng cho mình. Thế nhưng cái cây này vẫn có một bí mật ẩn trong tấm thân hình trụ mảnh dẻ kiên cường nằm trong lớp vỏ cây. Tế bào của nó tuân theo quy tắc cổ xưa: Tiếp tục kiên trì. Chờ đợi. Có điều gì đó trong cây duy nhất còn sống sót này mách bảo rằng bộ luật cứng nhắc của Hiện tại còn có thể kéo dài hơn nữa. Vẫn có việc để làm. Việc của các vì sao, nhưng đồng thời cũng là việc của lòng đất. Hay đúng như người y tá của Hợp chủng quốc đã viết lúc chết: Hãy đứng điềm tĩnh và kiên định trước hàng triệu thế gian. Điềm tĩnh và kiên định như thân gỗ.

TRANG TRẠI NHÀ HOEL vẫn sống sót giữa bao biến động dưới bàn tay của Thiên Chúa. Hai năm sau trận Appomattox, giữa cuốc xới, cày bừa, trồng trọt, bứng tỉa, làm cỏ, và thu hoạch, Jørgen làm xong ngôi nhà mới. Mùa màng cứ chín rồi gặt hái. Các con trai nhà Hoel bước theo dấu chân người cha làm việc như bò mộng của họ. Những cô con gái lấy chồng sang các trang trại bên cạnh. Làng mạc mọc lên. Lối đất chạy qua trang trại đã trở thành con đường thực sự. Cậu con trai út giờ làm việc cho Văn phòng Thẩm định quận Polk. Cậu con thú làm ngân hàng ở Ames. Còn con trai trưởng, John, vẫn sống cùng gia đình ở trang trại và coi sóc nó khi bố mẹ ngày càng già yếu. John Hoel mang về tốc độ, sự tiên tiến, và máy móc. Anh mua một cái máy kéo hơi nước vừa có thể cày vừa có thể đập, vừa có thể gặt vừa có thể bó. Khi hoạt động nó nhả khói, như thể có thứ gì thoát ra từ địa ngục.

Với cây dẻ cuối cùng, tất cả xuất hiện chỉ trong vài vết nứt vừa có, vài phân vòng gỗ mới. Thân cây vút lên. Vỏ của nó xoắn ốc như Cột Trajan. Những chiếc lá hình vỏ sò của cây chuyển ánh mặt trời thành mô lá; cây vươn mình lên, một thế giới xanh ngắt cường tráng và mạnh mẽ.

Trong tháng Sáu thứ hai của thế kỷ mới, lúc này Jørgen Hoel, nằm trên giường trong căn phòng ốp gỗ sồi trên gác của căn nhà mà ông xây, căn phòng ngủ mà ông không bao giờ có thể rời khỏi nữa, nhìn qua cửa sổ gác mái ra một miền lá, rung rinh lấp lánh giữa bầu trời. Cái máy kéo hơi nước của con trai ông nện xuống cánh đồng xa xa, thế mà ông cứ ngỡ là tiếng gió tiếng mưa. Cành cây chiếu ánh sáng lấm tấm lên ông. Vòm lá đan cài xanh rợp ấy, một giấc mơ ông đã từng mơ, một cảnh mộng của phồn vinh hưng thịnh, lại tưng bừng ùa đến quanh đầu ông một lần nữa.

Ông tự hỏi: Cái gì khiến vỏ cây cuộn xoáy như thế, trên cái cây thẳng tắp và to lớn đến thế? Phải chăng đó là do Trái Đất quay? Hay là nó đang cố thu hút sự chú ý của con người? Bảy trăm năm trước, một cây dẻ ở Sicily cao hơn hai trăm feet đã che chở cho một nữ hoàng Tây Ban Nha và đoàn tùy từng hàng trăm kỵ sĩ khỏi cơn bão hung dữ. Cái cây đó sẽ còn sống, hàng trăm năm và hơn nữa, tuy ông chua từng nghe về điều này.

“Em còn nhớ không?” Jørgen Hoel hỏi người phụ nữ đang nắm tay ông. “Prospect Hill ấy? Đêm đó chúng ta đã ăn nhiều thế nào!” Ông hất đầu về những cành cây rợp lá, về vùng đất phía xa thẳm. “Anh đã cho em điều đó. Và em đã cho anh - tất cả thứ này! Đất nước này. Cuộc đời anh. Tự do của anh.”

Nhưng người phụ nữ đang nắm tay ông không phải vợ ông. Vi đã mất năm năm trước, vì viêm phổi.

“Giờ ông ngủ đi ạ,” cháu gái của ông nói, rồi đặt bàn tay ông lên lồng ngực đã lụi tàn của ông. “Cả nhà mình ở ngay dưới gác thôi.”

JOHN HOEL CHÔN CHA MÌNH ngay dưới cây dẻ mà ông đã trồng lên. Giờ đây một dãy hàng rào sắt cao hơn ba feet bao quanh chỗ các ngôi mộ nằm rải rác. Cây dẻ bên trên tỏa bóng mát hào phóng cân bằng cho người sống và người chết. Thân cây đã lớn tới mức John không ôm được nữa. Tán cây thấp nhất cũng đã cao quá tầm với.

Cây dẻ nhà Hoel đã trở nên nổi tiếng trong vùng, nông dân gọi nó là cây canh gác. Các gia đình ùn ùn kéo tới chỗ nó trong những buổi dã ngoại vào Chủ nhật. Người địa phương dùng nó để chỉ hướng cho khách qua đường, cây hải đăng duy nhất giữa biển ngũ cốc. Trang trại này trở nên phát đạt. Bây giờ là lúc đã có vốn liếng để gây giống canh tác. Cha đã mất và các anh em trai đã ra riêng nên John Hoel được tự do săn tìm những chiếc máy mới nhất. Kho dụng cụ của ông chất đầy máy gặt, máy xát, và máy bó. Ông tới tận Charles City để xem những chiếc máy hai xi-lanh chạy bằng xăng đầu tiên. Khi đường điện thoại được bắt qua, ông đăng ký, dù cước phí có giá cắt cổ và mọi người trong nhà đều không nghĩ ra nó có lợi ích gì.

Người con trai của người di cư ấy đã phải chịu thua căn bệnh cải tiến công nghệ trong những năm tháng đó trước khi có một trị liệu hiệu quả. Ông mua cho mình một chiếc Kodak No. 2 Brownie. Chỉ cần ấn một cái nút, máy sẽ làm tất cả phần việc còn lại. Ông phải gửi phim đến Des Moines để tráng và in, một quá trình sớm tiêu tốn gấp nhiều lần so với chiếc camera hai đô. Ông chụp vợ mặc chiếc váy vải thô nở nụ cười nhăn nhó, đứng nhìn chăm chú cái máy cơ vắt quần áo. Ông chụp ảnh các con ông đang điều khiển máy gặt đập liên hợp hoặc đang cưỡi ngựa kéo máy cắt phi lắc lư trên đồng. Ông chụp gia đình trong những bộ đồ Phục sinh chưng diện nhất, đội mũ bê rê và thắt nơ bướm. Khi không còn chỗ nào có xuất hiện trên tem bưu chính của Iowa mà chưa chụp, John đưa máy ảnh tới Cây dẻ nhà Hoel, cái cây bằng đúng tuổi ông.

Mấy năm trước, ông tặng cô con gái út chiếc máy chiếu zoopraxiscope làm quà sinh nhật, nhưng rồi cũng chỉ mình ông nghịch nó, khi cô bé trở nên chán nó. Giờ đây từng đàn ngỗng trời vỗ cánh và những cuộc biểu diễn thuần ngựa đó trở nên thật sống động khi những cái trống lắc thủy tinh náo hoạt não ông. Một kế hoạch lớn xuất hiện trong đầu ông, như thể ông là người đầu tiên phát minh ra nó. Ông quyết định, dù còn sống được bao lâu chăng nữa, ông sẽ chụp ảnh cây dẻ để xem nó sẽ ra sao khi lớn hết cỡ mà con người mong đợi.

Ông làm một cái giá đỡ để máy ảnh trong phòng dụng cụ. Rồi ông đặt một tảng đá vỡ trên đoạn dốc gần nhà. Rồi ngày đầu tiên của mùa xuân năm 1903, John Hoel sắp đặt chiếc No. 2 Brownie và chụp bức chân dung toàn thân cây dẻ canh tuần đang trổ lá. Một tháng sau ngày đó, đúng vị trí đó và đúng giờ đó, ông chụp một bức khác. Cứ ngày hai mươi mốt hàng tháng, ông lại lên con dốc đó. Nó trở thành một nghi lễ, dù trong mưa hay tuyết hay cái nóng chết người, một nghi thức của riêng ông trong Tòa Thánh của Thần Cây cỏ Lan tỏa. Vợ ông trêu chọc ông không thương tiếc, các con ông cũng vậy. “Ông ấy đang chờ nó làm cho cái gì đó thật hay ho đấy.”

Khi ông tập hợp mười hai tấm ảnh đen trắng chụp trong năm đầu tiên lại rồi đưa ngón tay cái lướt nhanh, chúng chẳng cho thấy gì nhiều để khích lệ kế hoạch của ông. Vừa tấm trước, cây dẻ bất ngờ nhú lá. Ngay tấm sau, nó đã phô bày tất cả dưới ánh sáng trời âm u. Tuy nhiên, cành cây vẫn phát triển chật vật. Nhưng nông dân là những người kiên nhẫn được rèn luyện qua từng vụ mùa khắc nghiệt, và nếu họ không ám ảnh với những giấc mơ của thế hệ họ, thì sẽ chẳng mấy ai có thể cứ tiếp tục cày bừa, hết mùa xuân này tới mùa xuân khác. John Hoel lại ra con dốc đó vào ngày hai mươi mốt tháng Ba năm 1904, như thể ông vẫn còn một trăm năm hay hai trăm năm nữa để ghi lại những gì thời gian ẩn giấu vĩnh viễn dưới khung cảnh bề ngoài lộ rõ.

MỘT NGHÌN HAI TRĂM DẶM VỀ PHÍA ĐÔNG, trong thành phố nơi mẹ John Hoel từng khâu váy và bố ông từng đóng tàu, thảm họa bất thình lình ập xuống. Kẻ sát nhân đó lẻn đến đất nước này từ châu Á, từ trong thân gỗ của những cây dẻ Trùng Khánh trồng trong các công viên. Vào tháng Bảy, một cây trong sở thú Bronx chuyển sang màu lá tháng Mười. Lá quăn lại và ngả sang màu nâu. Những ụ đốm màu vàng lan khắp thân cây sưng phù. Chỉ ấn nhẹ một cái là thân cây lõm xuống.

Chỉ trong một năm đốm cam đã lốm đốm khắp các cây dẻ vùng Bronx - những thân cây nuôi dưỡng một loài ký sinh mà đã giết thân chủ của nó. Mỗi điểm nhiễm khuẩn đều lan ra một loạt mầm bệnh trong mưa gió. Những người làm vườn trong thành phố huy động một cuộc phản công. Họ cắt những cành cây bị nhiễm bệnh rồi đốt đi. Họ đi xe ngựa kéo để phun vôi và đồng sulfate lên cây. Nhưng cuối cùng những gì họ làm lại chỉ gây phát tán mầm bệnh từ những cây rìu họ đã dùng để cắt các thủ phạm. Một nhà nghiên cứu ở vườn bách thảo New York Botanical Garden xác định sát thủ là một loại nấm mà con người chưa biết đến. Ông công bố kết quả rồi rời thành phố để đi nghỉ mát. Vài tuần sau, khi ông trở lại, chẳng có cây dẻ nào đáng để cứu nữa. Chết chóc băng nhanh qua Connecticut và Massachusetts, nhảy hàng chục dặm mỗi năm. Cây cối ngã rạp hàng trăm nghìn. Đất nước chết lặng khi những cây dẻ vô giá ở New England gục ngã. Loài cây của ngành công nghiệp thuộc da, của thanh ray đường sắt, của toa tàu hỏa, của cột điện, của nhiên liệu, hàng rào, nhà của, nông trang, bàn làm việc cao cấp, bàn ghế, piano, thùng gỗ, bột giấy, còn là nguồn thức ăn và bóng mát miễn phí vô tận - loài cây bội thu nhất cả nước - đang biến mất.

Pennsylvania cố tạo ra một vùng đệm mấy trăm dặm cắt ngang đất nước. Ở Virginia, trên bìa Bắc của những cánh rừng hạt dẻ giàu có nhất cả nước, người ta kêu gọi phục hưng tôn giáo để thanh tẩy tội lỗi ẩn đằng sau bệnh dịch này. Loài cây hoàn hảo của nước Mỹ, xương sống của toàn bộ nền kinh tế nông thôn, loài gỗ đỏ dẻo dai bền bỉ của miền Đông được dùng trong ba tá ngành công nghiệp - cứ bốn cây trong rừng lại phủ tán hai trăm mẫu đất từ Maine xuống đến duyên hải vịnh Mexico - đang bị diệt vong.

TIN TỨC VỀ BỆNH ĐỐM LÁ không chạm tới miền Tây Iowa. John Hoel vẫn trở lại con dốc vào ngày hai mốt hằng tháng, dù trời có ra sao. Cây dẻ nhà Hoel không ngừng nâng độ cao nước lớn của tán lá. Nó đang theo đuổi một điều gì đó, người nông dân ấy nghĩ, hành trình mạo hiểm đơn độc của ông vào triết lý. Nó có một kế hoạch. Vào đêm trước ngày John sang tuổi năm mươi sáu, ông thức dậy vào lúc hai giờ sáng và quờ quạng quanh giường như thể đang tìm kiếm thứ gì. Vợ ông hỏi có chuyện gì. Qua hàm răng nghiến chặt ông đáp, “Sắp hết rồi.” Tám phút sau, ông chết.

Nông trại để lại cho hai con trai của ông. Người con cả, Carl muốn tính toán chi phí chìm của nghi lễ chụp ảnh đó. Frank, người em, thấy cần bồi thường cho một thập kỷ nghiên cứu mơ hồ của cha mình bằng cách tiếp tục nó một cách kiên gan như chính cây dẻ này vẫn không ngừng vươn cành lá của nó. Với hơn một trăm khung cảnh nối tiếp, bộ phim câm tham vọng nhất, chậm nhất, ngắn nhất, sớm nhất được ghi hình ở Iowa bắt đầu hé lộ mục đích của cái cây. Một thoáng lướt qua các bức ảnh cho thấy vật thể ấy đang vươn ra vỗ về điều gì đó trên bầu trời. Một phối ngẫu, có lẽ. Thêm ánh sáng. Cây dẻ chứng nhân.

Khi nước Mỹ cuối cùng cũng tham gia vào đại chiến thế giới, Frank Hoel được gửi tới Pháp cùng với Trung đoàn Kỵ binh số Hai. Anh bắt cậu con trai chín tuổi là Frank Jr. hứa phải tiếp tục chụp ảnh cho tới khi anh trở về. Đó là một năm cho những lời hứa dài. Thứ mà cậu bé thiếu trong trí tưởng tượng, cậu thực hiện trong sự vâng lời.

Số phận đơn thuần và ngớ ngẩn dẫn Frank Sr. ra khỏi vạc dầu Saint-Mihiel chỉ để thổi tung anh bằng một quả đạn cối ở Argonne, gần Montfaucon. Phần còn lại không đủ nhiều để đặt vào trong hộp gỗ thông rồi chôn cất. Gia đình làm một cái nang thời gian để cất mũ, tẩu thuốc, và đồng hồ của anh rồi chôn trong đất đai của gia đình, dưới cái cây mà anh đã chụp ảnh mỗi tháng trong một quãng đời ngắn ngủi.

NẾU CHÚA CÓ MỘT CÁI BROWNIE thì Ngài hẳn sẽ chụp đối tượng ngắn sống động khác: bệnh đốm cam lơ lửng trong một thoáng rồi lao xuống dãy Appalachian vào đúng trung tâm của miền cây dẻ. Cây dẻ trên miền Bắc thật hùng vĩ. Nhưng cây dẻ miền Nam mới là những vị thần. Chúng gần như là độc tôn suốt hàng vạn dặm. Ở hai miền Carolina, những thân cây có trước cả nước Mỹ có bán kính tới mười feet và cao một trăm hai mươi feet. Cả khu rừng nở hoa thì thành những cuộn mây trắng. Những nhà cộng đồng trên núi đều được dựng bằng gỗ thớ thẳng tắp tuyệt đẹp. Mỗi một cây có thể mang lại mười bốn nghìn tấm ván. Kho thức ăn này rơi ngập tới bắp chân trên khắp các vùng, năm nào cũng là năm bội thu hạt sồi.

Giờ đây các vị thần đang chết, tất cả. Toàn bộ tài năng xoay chuyển của con người không thể ngăn thảm họa phá vỡ lục địa này. Bệnh đốm cam chạy dọc các mỏm núi, hạ gục hết đỉnh này tới đỉnh khác. Một người nếu đứng trên cao nhìn bao quát các dãy núi miền Nam sẽ thấy các thân cây chuyển thành bộ khung xương trắng trập trùng. Những người cắt cành cây hối hả qua hàng chục bang để cắt xuống bất cứ những gì vi khuẩn chưa chạm tới. Cục kiểm lâm mới thành lập khuyến khích họ. Ít nhất cũng phải dùng lấy gỗ trước khi bị hỏng. Và trong một nhiệm vụ tận dụng, người ta giết bất cứ cây nào có thể chứa bí mật của sự kháng cự.

Một đứa trẻ năm tuổi ở Tennessee đã nhìn thấy những đốm cam đầu tiên xuất hiện trên những thân cây kỳ diệu quanh cô bé và rồi đây sẽ chẳng còn lại gì để cho con cái của cô xem ngoài những bức ảnh. Chúng sẽ không bao giờ được thấy mùa quả chín, kỳ sinh trưởng viên mãn của cây, không bao giờ biết đến những hình ảnh, âm thanh và hương vị tuổi thơ của mẹ chúng. Hàng triệu gốc cây chết mọc ra rễ mút trong cơn vật lộn sinh tồn, năm này qua năm khác, chỉ để rồi chết vì loài vi khuẩn, vốn ủ trong những cành non, sẽ không bao giờ biến mất. Năm 1940, nấm bệnh lấy đi tất cả, tới tận những cánh rừng xa nhất ở phía Nam Illinois. Bốn tỉ cây của vùng cây bản địa biến mất vào huyền thoại. Ngoài một vài nhóm cây bí mật chống chọi được, những cây dẻ duy nhất còn lại là những cây mà những người khẩn hoang mang đi xa, tới những miền đất ngoài tầm với của mầm bệnh trôi dạt.

FRANK HOEL JR. giữ lời hứa với cha, rất lâu sau khi hình bóng cha phai mờ thành những ký ức trắng-đen lộ sáng nhạt nhòa. Hằng tháng, cậu con trai lại đặt một bức ảnh nữa vào hộp gỗ thơm. Chẳng mấy chốc cậu đã vào tuổi mới lớn. Rồi thành một thanh niên. Cậu trải qua những bước đi trên lối mòn mà đại gia đình họ Hoel tiếp tục kỷ niệm ngày lễ Thánh Olaf mà chẳng nhớ được ý nghĩa của nó.

Frank Jr. không bị giày vò bởi trí tưởng tượng. Cậu thậm chí không thể thấy mình nghĩ rằng: Rất có thể mình ghét cái cây này. Mà cũng rất có thể mình yêu nó hơn từng yêu bố mình. Những ý nghĩ này có thể chẳng là gì với một thanh niên không có hoài bão được thực sự độc lập, sinh ra dưới một vật phẩm mà cậu bị ràng buộc với, và cũng mang định mệnh chết dưới nó. Cậu nghĩ: Thứ này chẳng có ích lợi gì ở đây cả. Nó chẳng có ích lợi cho ai, trừ khi ta đốn nó đi. Thế rồi có những tháng, qua ống kính, vành lá trải rộng đó trong mắt Frank chỉ đơn thuần là một vật mẫu. Vào mùa hè, nước dâng lên qua thịt gỗ và phân tán vào hàng triệu cái miệng bé xíu ở mặt dưới của lá, mỗi ngày khoảng một trăm gallon hơi nước tỏa ra từ vành lá trên không của cái cây lan vào không khí Iowa. Mùa thu, những chiếc lá vàng rực rỡ bao phủ Frank Jr. trong nỗi hoài niệm. Mùa đông, những cành cây trơ trụi lách cách rù rì bên trên những chùm nụ đu đưa, những chùm nụ cỗi cằn không sinh trưởng dường như giận dữ trong chờ đợi. Nhưng trong khoảnh khắc mỗi mùa xuân, những dải hoa xanh xám và những bông hoa màu kem mang đến trong đầu Frank những suy nghĩ, những suy nghĩ anh không biết từ đâu mà có.

Người chụp ảnh thế hệ thứ ba nhà Hoel tiếp tục cầm máy, giống như anh vẫn tiếp tục đi nhà thờ rất lâu sau khi anh quyết định rằng toàn bộ thế giới tín ngưỡng là do những câu chuyện thần tiên lừa bịp mà có. Cái nghi lễ chụp ảnh vô nghĩa đó mang lại cho đời sống của Frank Jr. một mục đích mù mờ mà ngay cả công việc nông trại cũng không thể mang lại. Đó là một bài tập hàng tháng để quan sát một thứ hoàn toàn chẳng có giá trị gì, một tạo vật kiên gan và trầm lặng như cuộc đời.

Chồng ảnh chạm ngưỡng năm trăm tấm vào Chiến tranh thế giới thứ Hai. Cho đến một chiều, Frank Jr. dừng lại để lướt xem các tấm ảnh. Ông thấy mình vẫn chính là đứa trẻ đưa ra lời hứa khờ khạo với cha mình năm lên chín tuổi. Nhưng cái cây qua loạt ảnh tua thời gian này thay đổi vượt qua mọi nhận thức. Khi mà tất cả các cây trưởng thành trong vùng cây dẻ bản địa đã biến mất, cây dẻ nhà Hoel trở nên hiếm có. Một nhà nghiên cứu cây cối ở Iowa City lên tiếng khẳng định lời đồn rằng: một cây dẻ đã thoát nạn diệt chủng. Một nhà báo từ Register đã viết một bài trang nhất về một trong những cái cây hoàn hảo nhất nước Mỹ. Hơn một nghìn hai trăm địa danh ở phía Đông Mississippi có từ “Chestnut” trong nó. Nhưng ta phải đến một quận miền Tây Iowa mới có thể tận mắt thấy một cây như thế. Những người bình thường, khi lái xe qua lại giữa New York và San Francisco trên con đường liên bang mới cắt ngang qua con kênh chạy dọc trang trại nhà Hoel, sẽ chỉ thấy một vòm đài bóng râm giữa mênh mông ngô, đậu bằng phẳng và đơn điệu.

Trong cái lạnh thấu xương tháng Hai năm 1965, chiếc No. 2 Brownie hỏng. Frank Jr. thay nó bằng một chiếc Instamatic. Chồng ảnh trở nên dày hơn bất cứ cuốn sách nào ông từng cố đọc. Nhưng mỗi bức trong cái tệp đó lại cho thấy một cây riêng biệt, chống chọi lại sự trống trải đến rùng mình mà người đàn ông này hiểu quá rõ. Trang trại luôn ở phía sau lưng Frank Jr, mỗi lần ông mở ống kính. Các bức ảnh này ẩn giấu mọi thứ: những năm hai mươi không rực rỡ với nhà Hoel. Đại suy thoái lấy đi của họ hai trăm mẫu đất và đưa một nửa gia đình họ tới Chicago. Điện khí hóa. Những chương trình radio lôi kéo hai đứa con trai của Frank Jr. khỏi công việc đồng áng. Cái chết của một người nhà Hoel ở South Pacific và hai người khác nhà họ sống sót trong mặc cảm có lỗi. Những chiếc Deere và những chiếc Caterpilla nối đuôi nhau chạy qua lán chứa máy kéo. Khu chuồng trại cháy trụi một đêm trong tiếng la rống của lũ động vật. Hàng chục lễ cưới, lễ rửa tội, và lễ tốt nghiệp vui tươi. Nửa tá câu chuyện ngoại tình. Hai cuộc ly hôn buồn đến câm lăng cả bầy chim sơn ca. Một chiến dịch ứng cử bất thành vào cơ quan lập pháp bang của một cậu con trai. Vụ kiện giữa hai người họ hàng. Ba chuyện mang thai ngoài ý muốn. Cuộc chiến du kích trường kỳ của nhà Hoel chống lại viên mục su trong vùng và một nửa giáo xứ theo đạo Luther. Việc làm thủ công heroin và Chất độc Da cam theo chân mấy đứa cháu họ về từ Việt Nam. Những vụ loạn luân bị bịt miệng, sự nghiện rượu kéo dài, một đứa con gái bỏ nhà theo thầy giáo dạy tiếng Anh ở trường phổ thông. Các ca ung thư (vú, đại tràng, phổi), bệnh tim, vụ cuốn đứt nắm tay trong máy hút ngũ cốc, vụ tai nạn xe hơi làm chết con của người anh họ trong một đêm vũ hội ở trường cấp ba. Hàng vô số tấn thuốc với những cái tên như Rage, Roundup, Firestorm, những hạt giống được cấp bằng sáng chế đã được sinh sản để tạo ra những cây kháng bệnh. Lễ kỷ niệm năm mươi năm ngày cưới ở Hawaii và hậu quả tai hại của nó. Những người nghỉ hưu phân tán đến Arizona và Texas. Những thế hệ nối tiếp với oán thù, dũng cảm, kiên trì, và sự bao dung đáng kinh ngạc: tất cả những gì mà con người có thể gọi là câu chuyện xảy ra bên ngoài khung những bức ảnh của ông. Bên trong khung, qua hàng trăm mùa luân chuyển, chỉ có một cái cây duy nhất đó, vỏ cây xù xì cuộn xoáy lên đến đầu độ tuổi trung tuần, phát triển cùng với tốc độ của gỗ.

Sự suy tàn lẻn vào trang trại nhà Hoel - vào tất cả các trang trại của gia đình này trên khắp miền Tây Iowa. Các máy cày trở nên quá gớm ghiếc, những khoang tàu lửa chứa đầy phân đạm thì quá đắt, sự cạnh tranh quá rộng lớn và gây ảnh hưởng nặng nề, các vùng ven lề quá khó trồng trọt, và đất quá cằn vì liên tục trồng theo luống để thu lợi. Mỗi năm, lại thêm một nhà hàng xóm bị thâu tóm vào tay của những nhà máy khổng lồ, quy củ, gieo trồng độc canh bội thu đến tàn nhẫn. Cũng giống như mọi người ở khắp nơi đối diện với tai họa này, Frank Hoel Jr. mắt nhắm mắt mở bước vào định mệnh của mình. Ông vay nợ. Ông bán diện tích và quyền lợi. Ông ký những thỏa thuận với các công ty giống đáng lẽ không nên ký. Năm sau, ông tin chắc - năm sau, một thứ gì đó sẽ đến cứu họ, như luôn luôn vẫn thế.

Nghĩ ngợi xong, Frank Jr. đặt bảy trăm năm mươi lăm bức ảnh chụp cây khổng lồ đơn độc đó vào một trăm sáu mươi bức ảnh mà bố và ông nội ông đã chụp. Vào ngày hai mươi mốt tháng Tư cuối cùng trong cuộc đời ông, khi ông đã nằm liệt giường, con trai ông là Eric đi ra trang trại cách ngôi nhà bốn mươi phút rồi sắp đặt trên con dốc đó để chụp thêm một bức ảnh đen trắng nữa, lúc này đây phủ rợp khung hình bằng những cành lá sum suê. Eric đưa bức ảnh cho người đàn ông già nua. Như thế này dễ hơn nói với cha anh rằng anh yêu ông.

Frank Jr. nhăn mặt như nếm phải hạt hạnh nhân đắng. “Nghe này. Bố đã có một lời hứa, và bố đã giữ lời. Con chẳng nợ nần ai cả. Vì thế hãy từ bỏ việc quái quỷ đó đi.”

BA PHẦN TƯ THẾ KỶ lướt qua trong một thoáng năm giây. Nicholas Hoel bật ngón tay qua chồng ảnh một ngàn tấm đó, xem xét ý nghĩa ẩn mật của những thập kỷ ấy. Ở tuổi hai lăm, anh trở lại một lát trên nông trang nơi anh đã trải qua mọi Giáng sinh trong đời. Anh đã may mắn khi có mặt ở đó, sau nhiều lần trì hoãn. Những cơn bão tuyết quét qua từ miền Tây, khiến máy bay trên cả nước không thể cất cánh. Anh và người thân phải vội về với bà anh. Ngày mai, gia đình sẽ về thêm từ khắp cả bang. Với một thoáng lướt qua chồng ảnh, những kỷ niệm của trang trại trở lại với anh: những kỳ nghỉ của tuổi thơ, cả đại gia đình tụ tập cho bữa tiệc gà tây hoặc lễ hát mừng Giáng sinh, cho lễ treo cờ mùa hè hoặc hội pháo hoa. Lướt lại những bức ảnh này, Nicholas cảm thấy những năm tháng đó bong ra giống như giấy dán tường bị hấp hơi. Lúc nào cũng có vật nuôi. Đầu tiên là những con chó - đặc biệt là một con chó ba chân, luôn lồng lên như chó hoang mỗi lần gia đình Nick kéo nó vào con đường sỏi dài. Rồi hơi thở nóng rẫy của lũ ngựa và lớp lông dựng đứng khi giật mình của lũ bò. Rắn trườn quanh thân cây đã thu hoạch. Rất dễ vô tình giẫm phải một hang thỏ nằm ngay dưới cột hộp thư. Một tháng Bảy nọ, đàn mèo bán hoang xuất hiện dưới hiên trước, hít ngửi mùi sữa bí ẩn đặc sánh. Món quà nhỏ là những con chuột chết trên bậc cửa phía sau trang trại. Bộ phim năm giây bấm những cảnh đầu tiên. Sục sạo kho để máy móc, với các động cơ và dụng cụ đo diện tích. Ngồi trong khu bếp đông đúc nhà Hoel, hít thở mùi vải sơn lót sàn rách sờn ẩm mốc trong khi lũ nhím nhảy thùm thụp bên trong những cái hang ẩn giữa các cột tường. Đào đất hàng giờ với hai người em họ, những cái xẻng cán gỗ lê cổ lỗ của họ xẻ một con mương xuống thứ mà Nick tin rằng sẽ sớm là dòng nham thạch.

Anh ngồi trên lầu bên chiếc bàn trong phòng làm việc của ông anh để phân loại một dự án mà kéo dài suốt bốn thế hệ của những người đã tạo ra nó. Giữa tất cả các hộp gỗ đóng gói trong trang trại nhà Hoel - các hũ đựng được hàng trăm cái bánh quy và quả cầu tuyết thủy tinh, hộp trên gác mái đựng các thẻ liên lạc nhà trường cũ của cha anh, tấm để đặt chân bên dưới cây đàn organ lấy từ nhà thờ nơi ông cố anh đã được rủa tội, đồ chơi cũ xưa của cha và các chú anh, những con ky bằng gỗ thông bóng láng, và một thành phố kỳ diệu dựng bằng những miếng nam châm đặt dưới các con đường - chồng ảnh này luôn là tài sản quý giá nhất của trang trại mà anh không bao giờ thấy chán. Mỗi bức ảnh trong đó, chẳng gì khác ngoài cái cây mà anh trèo thường xuyên tới độ có thể nhắm mắt leo lên. Nhưng khi lướt qua chồng ảnh, một thức cột Corinth của thân gỗ lớn phồng lên dưới ngón tay anh, vươn mình lên tự tại đung đưa. Ba phần tư thế kỷ trôi qua chỉ dài bằng một lời cầu nguyện trước bữa ăn. Một lần, khi mới lên chín, khi ăn bữa tối Phục sinh, Nick giở lướt chồng ảnh nhiều lần tới nỗi ông anh tát cho một cái rồi giấu xấp ảnh lên cái giá cao nhất trên tủ quần áo. Nick trèo lên ghế lấy tập ảnh xuống ngay khi người lớn đã yên ổn cả trên gác.

Đó là quyền nối dõi của anh, biểu tượng của nhà Hoel. Không có gia đình nào ở cả hạt này có cái cây giống cây nhà Hoel. Và cũng không gia đình nào ở Iowa có thể hồi đáp lại dự án chụp ảnh đa thế hệ cho sự ngông cuồng thuần túy này. Dù vậy người lớn trong nhà dường như thề không bao giờ nói chuyện dự án này rồi sẽ đi đâu về đâu. Cả các ông anh và bố anh đều không thể giải thích cho anh của tập flipbook này. Ông của anh nói, “Ông hứa với cha của ông, còn ông ấy thì hứa với cha của ông ấy.” Nhưng một thời gian khác, cũng chính người đàn ông đó nói: “Khiến cháu nghĩ khác đi về mọi thứ phải không, nó ấy?” Quả là như thế.

Trang trại này là nơi Nick chập chững tập đi. Những giấc mơ qua nét chì của các cậu bé - từng chiếc tên lửa, những ô tô với hình dung kỳ lạ, từng đội quân đông đảo, các thành phố tưởng tượng, mỗi năm lại thêm những chi tiết phức tạp. Rồi đến những đường nét hoang dã hơn, được tận mắt quan sát - một rừng lông trên lưng con sâu bướm, và bản đồ các cơn bão trong thớ gỗ của ván lát sàn. Cũng ở chính trang trại này, chìm đắm trong cuốn flip-book, anh lần đầu tập vẽ các cành cây. Anh nằm ngả lưng trong ngày mừng bốn tháng Bảy, nhìn lên cái cây trải rộng trong khi những người khác đang đóng móng ngựa. Có một vấn đề hình học trong sự phân chia không ngừng này, một sự cân bằng trong những độ dày và độ dài đa dạng này vượt quá những tính toán của mình trong vai trò họa sĩ. Vừa phác thảo, anh vừa tự hỏi não bộ của anh phải như thế nào để phân biệt được mỗi chiếc trong hàng trăm chiếc lá hình lưỡi mác trên riêng một cành cây và nhận ra chúng dễ dàng như nhận diện anh chị em họ hàng. Thêm một thoáng lướt nữa qua bộ phim kỳ diệu này, và nhanh hơn thời gian biến cây súp-lơ trắng-đen đó trở lại thành người khổng lồ chọc trời, cậu bé bị ông bạt tai ấy bước vào tuổi vị thành niên, mang lòng yêu Chúa, cầu nguyện Chúa hằng đêm, nhưng hiếm khi thành công trong việc ngăn mình thủ dâm trước các phiên bản của Shelly Harper, dần rời xa Chúa đến với guitar, bị sờ gáy vì nửa điếu cần sa, bị tống giam sáu tháng trong một trại giáo dưỡng thiếu niên ở gần Cedar Rapids, và ở đó - vạch vẽ nhiều giờ liên tục tất cả mọi thứ anh có thể nhìn thấy qua cửa sổ căn phòng tập thể mái tôn - nhận ra rằng anh cần dành cuộc đời mình để tạo ra những điều khác biệt.

Anh biết ý tưởng này sẽ là một lời mời chào ép uổng. Người nhà Hoel là nông dân, là chủ cửa hàng thức ăn gia súc, là những người bán nông cụ như cha anh, những người bám chặt gắt gao vào logic của đất đai và phải làm việc nhiều ngày dài không nghỉ, qua tháng qua năm, không bao giờ hỏi tại sao. Nick đã chuẩn bị bản thân cho một trận đấu tay bo, một điều gì đó lấy ra từ trong những tiểu thuyết của D. H. Lawrence mà đã giúp anh sống sót qua thời trung học. Anh luyện tập hàng tuần, nghẹn thở trước sự quá độ của yêu cầu đó:

Cha, con rất muốn quẳng mình xuống khỏi mép lề của sự tồn tại thường tình, bằng mọi giá cha đặt ra, để trồ thành một kẻ vô dụng điên rồ.

Anh chọn một đêm đầu xuân. Bố anh nằm trên cái đi-văng bên hiên nhà, như bao đêm, đọc tiểu sử của Douglas MacArthur. Nicholas ngồi trong cái ghế ngả bên cạnh ông. Gió nhẹ thổi qua hiên làm tung mái tóc ông. “Bố? Con muốn đi học trường nghệ thuật.” Bố anh rời mắt khỏi cuốn sách, ngước nhìn lên, giống như thể đang nhìn ra những phế tích của giống nòi. “Bố đã đoán trước rồi sẽ như thế mà.” Thế rồi Nick đi, lảo đảo trên một sợi thừng đủ dài để vắt tới Chicago Loop, với sự tự do để kiểm chứng tất cả những lầm lạc cố hữu trong khao khát của riêng anh. Tại trường học ở Chicago, anh học được nhiều điều như:

1. Lịch sử của con người là câu chuyện của khao khát bất định không ngừng gia tăng.

2. Nghệ thuật hoàn toàn chẳng giống những gì anh nghĩ.

3. Người ta tạo ra bất cứ thứ gì mà ta có thể tưởng tượng ra. Những bức chân dung khắc họa hết sức tỉ mỉ trên đầu bút chì. Phân chó bọc trong vải nhựa. Những công sự giống như những quốc gia nhỏ.

4. Khiến ta nghĩ khác đi về mọi thứ, phải không?

Đám bạn vẫn cười cợt những phác thảo nhỏ bằng bút chì và những bức tranh ảo giác, siêu thực của anh. Nhưng anh vẫn vẽ chúng, mùa này qua mùa khác, như thể không còn lựa chọn nào khác. Thế rồi tới năm thứ ba, anh nổi như cồn. Thậm chí được ngưỡng mộ khủng khiếp. Đêm đông của năm cuối, trong căn phòng trọ ở khu lộn xộn tại Rogers Park, anh mơ một giấc mơ. Một sinh viên nữ mà anh yêu hỏi anh, Cái mà cậu thực sự muốn làm là gì? Anh ngả lòng bàn tay lên trời, nhún vai. Những bụm máu nhỏ xíu tụ lại chính giữa lòng bàn tay. Từ những vũng máu ấy mọc lên hai cái gai. Anh dộng đạp trong hoảng sợ, cố tỉnh trở lại. Nửa giờ sau tim anh mới dịu lại để anh nhận ra rằng những nhánh gai đó đến từ: những bức ảnh tua thời gian chụp cây dẻ mà ông cụ kỵ người Na Uy di cư của anh đã trồng, một trăm hai mươi năm trước, trong khi tự đào tạo trong ngôi trường hàm thụ nghệ thuật nguyên thủy ấy, những bình nguyên của miền Tây Iowa.

Nick ngồi bên chiếc bàn, lật giở tập ảnh thêm lần nữa. Năm ngoái anh thắng giải Stern cho điêu khắc của Trường Art Institute. Năm nay, anh làm công việc xếp hàng cho một trung tâm mua sắm nổi tiếng ở Chicago, một nơi mà cũng giống như trang trại nhà Hoel, đã chầm chậm chết dần qua một phần tư thế kỷ. Quả thật, anh đã nhận được một tấm bằng cấp phép cho anh làm ra những tác phẩm nghệ thuật kỳ quái có thể khiến bạn bè anh phải xấu hổ và khiến người lạ tức giận. Có một nhà kho ở Oak Park chất đầy giấy bồi để làm trang phục cho lễ hội đường phố và những bộ đồ kỳ quái cho một show thực hiện trong nhà hát nhỏ ở gần Andersonville và đã đóng cửa ba đêm sau đó. Nhưng ở tuổi hai mươi lăm, hậu duệ của gia đình nông dân lâu đời muốn tin rằng tác phẩm tuyệt vời nhất vẫn ở phía trước anh.

Đó là vào ngày trước Giáng sinh. Nhà Hoel sẽ tụ tập cả họ vào ngày mai, nhưng bà anh đã háo hức lắm rồi. Bà sống để mong ngóng những ngày này khi mà ngôi nhà cũ kỹ lạnh lẽo lại đầy ắp con cháu quây quần. Không còn trang trại nữa, chỉ còn ngôi nhà trên con dốc giữa mênh mông. Tất cả đất đai nhà Hoel đã cho các công ty thuê dài hạn và được điều khiển từ những văn phòng cách xa hàng trăm dặm. Đất đai ở Iowa đã được đưa tới cái kết lý tính hóa của nó. Nhưng trong một thoáng, ngay dịp lễ này, nơi này sẽ tràn ngập không khí giáng sinh kỳ diệu và những dâng cứu thế trong hang, như vẫn luôn thế trong mọi Giáng sinh của nhà Hoel trải suốt một trăm hai mươi năm.

Anh đi xuống lầu. Lúc đó là giữa buổi sáng, rồi bà, bố và mẹ Nick đang tụ tập xung quanh bàn bếp nơi những chiếc bánh hồ đào đang chảy và bánh đã tách ra thành những chiếc Chiclet nhỏ. Bên ngoài, cái lạnh càng lúc càng sâu xuống thấu xương. Để đối phó với những cơn gió từ phương Bắc đổ xuống những bức tường bằng ván gỗ tuyết tùng, Eric Hoel vừa bật lên cái máy sưởi khí propane cũ. Có ánh lửa chập chờn bên trong ô sưởi, thức ăn đủ cho năm nghìn người, và chiếc tivi mới to như thể cả Wyoming đang hòa giọng với một trận bóng đá chẳng ai buồn quan tâm. Nicholas nói, “Có ai đi Omaha không ạ?” Có một cuộc triển lãm Phong cảnh nước Mỹ ở Bảo tàng Joslyn, cách đó một giờ lái xe. Khi anh hé lộ ý tưởng đó vào đêm trước, những người già trong nhà tỏ ra hứng thú. Nhưng giờ thì họ ngó lơ. Mẹ anh mỉm cười, hơi ngượng với anh. “Mẹ thấy hơi cảm cúm, con yêu.”

Bố anh tiếp lời, “Mọi người đều đang thấy ấm áp, Nick ạ.” Bà anh gật gù đồng tình.

“Được,” Nicholas nói. “Tùy mọi người thôi! Con sẽ về vào bữa tối.”

Tuyết thổi dạt qua con đường liên bang, rơi mỗi lúc một dày. Nhưng anh là người miền Trung Tây, và bố anh sẽ chẳng phải là bố anh nếu không để lốp xe đi tuyết mới tinh trên xe. Triển lãm Phong cảnh nước Mỹ quá tuyệt diệu. Chỉ riêng những bức ảnh của Sheeler thôi cũng đủ đưa Nick vào những cơn cảm kích pha lẫn ghen tị. Anh nán lại mãi cho tới khi người của bảo tàng xua anh ra. Khi anh rời đi, trời tối và những luồng tuyết bay cuộn lên trên bốt của anh. Anh tìm lối trở lại con đường liên bang và dò dẫm đi về phía Đông. Con đường lúc này trắng xóa. Tất cả tài xế mù mờ cố gắng đi bám theo đèn hậu của người khác theo dòng xe chầm chậm xuyên qua màn tuyết trắng. Cái rãnh mà bánh xe Nick cày xuống chỉ có mối liên hệ hết sức mơ hồ với làn đường bên dưới. Dải gờ giảm tốc bị vùi sâu dưới tuyết đến nỗi anh chẳng cảm thấy âm thanh gì.

Dưới một cây cầu cạn, anh húc phải một tảng băng nhẵn thín. Chiếc xe loạng choạng. Anh đành để mặc cho xe trượt tự do, lựa ý xe như lựa ý một con diều cho tới khi nó thẳng lại. Anh bật tắt đèn pha liên hồi, cố quyết định xem như thế nào thì đỡ khó nhìn hơn giữa màn tuyết này. Sau một giờ, anh đi được gần hai mươi dặm.

Một cảnh tượng mở ra với đường hầm tuyết đen giống như một clip nhìn xuyên bóng đêm trong phim tài liệu của cảnh sát. Một chiếc xe mười tám bánh đang tới đâm sầm vào giải phân cách loạng choạng như con thú bị thương, đổ rầm phía trước cách Nick khoảng một trăm mét. Anh liệng xe vượt qua chiếc xe đổ và trượt sang lề phải đường. Đuôi phải xe quẹt vào thanh chắn đường. Bộ giảm xung trước bên trái xe húc vào bánh sau của chiếc xe tải. Anh loạng choạng dừng xe và bắt đầu run, lập cập tới nỗi không thể lái xe. Chiếc xe tấp vào một trạm nghỉ đông đúc người lái xe mắc kẹt.

Có một chiếc điện thoại công cộng phía trước toilet. Anh gọi về nhà, nhưng cuộc gọi không thông. Đêm trước Giáng sinh nên các đường dây điện thoại nghẽn khắp mọi nơi trên toàn bang. Anh biết rằng bố mẹ anh đang lo lắng đến phát ốm. Nhưng việc có lý duy nhất lúc này là cuộn mình trong xe và ngủ vài tiếng cho tới khi mọi thứ ngừng thổi và những rãnh lầy được phủ đầy bởi cơn giận của Chúa.

Anh quay trở lại đường ngay trước bình minh. Tuyết gần như đã ngừng rơi, xe cộ chầm chậm tới lui từ cả hai phía. Anh dò dẫm bò về nhà. Phần khó khăn nhất của lái xe lúc này là trườn lên con dốc nhỏ ở cuối lối ra của con đường liên bang. Anh loạng choạng bẻ lái lên con dốc rồi rẽ vào đường về trang trại. Con đường đã bị phủ khuất. Cây dẻ nhà Hoel xuất hiện từ phía xa, phủ đầy tuyết trắng, ngọn tháp duy nhất trên cả con đường tới tận chân trời. Hai ngọn đèn nhỏ chiếu sáng những ô cửa sổ trên lầu của ngôi nhà. Anh không thể tưởng tượng được có ai thức dậy sớm thế này để làm gì. Ai đó đã chờ suốt cả đêm để nghe ngóng tin tức từ anh. Đường về nhà chất đống tuyết. Cái xe cào tuyết cũ của ông anh vẫn ở trong kho. Cho tới lúc này, bố anh hẳn đã chạy đi chạy lại với chiếc xe đó mấy lần. Nick chống chọi với những cú trượt, nhưng chúng quá nhiều. Anh bỏ xe lại giữa lối chạy xe rồi cuốc bộ trên đoạn đường cuối về nhà. Đẩy cửa trước ra, anh thốt lên như reo. “Ôi trời, thời tiết bên ngoài kinh khủng quá!” Nhưng chẳng có ai ở dưới lầu để cười với anh cả. Sau này, anh sẽ tự hỏi phải chăng anh đã biết sẵn rồi, từ lúc còn ở ngoài cửa trước. Nhưng không: Anh phải đi tận tới chân cầu thang nơi cha anh đang nằm, đầu chúc xuống và hai cánh tay gập lại thành những góc không tưởng, ôm ấp lấy sàn nhà. Nick hét lên rồi cúi xuống giúp cha anh, nhưng chẳng còn lại gì để giúp. Anh đứng dậy chạy lên cầu thang, hai bậc một. Nhưng lúc này mọi thứ rõ ràng như Giáng sinh, mọi thứ mà người ta cần phải biết. Trên lầu, hai người phụ nữ cuộn tròn trên giường và không thể thức dậy được - một giấc ngủ vùi trong buổi sáng muộn của Giáng sinh. Hoảng loạn dâng lên từ chân và thân mình anh. Anh như chìm nghỉm. Anh chạy trở xuống lầu, nơi cái máy sưởi propane cũ vẫn kêu lách cách, tỏa ra khí ga dâng lên tạo thành vũng khí vô hình dưới cái trần nhà mà bố Nick vừa mới đây gia cố thêm một tấm cách nhiệt. Nick líu ríu đi qua cửa trước, sải bước xuống bậc thềm, rồi ngã nhào xuống tuyết. Anh lăn lộn trong tuyết trắng lạnh cóng, hổn hển cố hồi tỉnh. Khi anh nhìn lên thì thấy những cành cây canh gác đó, duy nhất, khổng lồ, phân dạng, và đơn độc giữa những luồng tuyết trôi dạt, nâng những nhánh dưới thấp lên và rung rinh cả trời tán lá. Tất cả những cành cây ngông cuồng của nó rì rào trong gió buốt như thể, khoảnh khắc này, cũng thế, không to tát, không mãi mãi, sẽ được viết vào những vòm lá và được cầu nguyện bởi những cành cây đang đánh tín hiệu vào khoảng trời mùa đông xanh thẳm nhất của miền Trung Tây.

MIMI MA

CÁI NGÀY VÀO NĂM 1948 khi Ma Sih Hsuin nhận tấm vé hạng ba để bay tới San Francisco, cha anh bắt đầu nói chuyện với anh bằng tiếng Anh. Luyện tập bắt buộc, vì lợi ích của anh. Bài diễn thuyết kiểu thực dân Anh quyền uy của cha anh gây bối rối hơn những xấp xỉ hàm trong nghề kỹ sư điện của Sih Hsuin. “Con trai. Nghe ta đây. Chúng ta đã ở đường cùng.”

Họ ngồi trong văn phòng trên gác của một tòa nhà hỗn hợp ở Thượng Hải, một nửa là công ty thương mại quốc tế, một nửa là khu nhà ở gia đình. Giao thương trên phố Nam Kinh rì rào lên tới tận ô cửa sổ, chẳng thấy đường cùng đâu cả. Tuy nhiên, Ma Sih Hsuin không biết gì về chính trị, và tầm mắt của anh là tầm mắt của một người giải quyết quá nhiều bài toán dưới ánh nến. Cha anh - một học giả nghệ thuật, bậc thầy thư pháp, gia trưởng của một gia đình có vợ chính và hai vợ lẽ - không thể bỏ qua ẩn dụ này. Ẩn dụ làm Sih Hsuin xấu hổ.

“Gia đình này đã đi xa được đến thế. Từ Ba Tư tới Athens của Trung Hoa, có thể ví như vậy.”

Sih Hsuin gật đầu, dù anh sẽ chẳng bao giờ cho là như thế.

“Người Hồi chúng ta đã nhận tất cả mọi thứ mà đất nước này quẳng cho chúng ta, rồi bọc gói để bán lại. Tòa nhà này, biệt thự của chúng ta ở Hàng Châu… Nghĩ tới những thứ chúng ta đã nắm giữ lâu dài mà xem. Nhà Ma kiên cường!”

Ma Shouying đăm đăm ra bầu trời tháng Tám, nhìn sâu vào tất cả những tai ương mà Công ty Thương mại Ma đã chống chọi qua. Cuộc khai thác thuộc địa. Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc. Bão lớn phá hủy các đồn điền trồng bông của gia đình. Cách mạng 1911 và thảm sát 1927. Khuôn mặt ông hướng về góc tối của căn phòng. Ma quỷ ở khắp mọi nơi, những nạn nhân những bạo hành mà ngay cả tay trùm tư bản này, người đã thuê cả một người hành hương đến Mecca cho ông, cũng không dám nói to ra. Ông xòe một bàn tay trên mặt bàn làm việc đầy giấy tờ. “Ngay cả người Nhật cũng không phá hủy nổi chúng ta.”

LỊCH SỬ MANG CHO Sih Hsuin bao biến động không ngừng, những thăng trầm bất định. Anh sẽ đến nước Mỹ trong bốn ngày nữa, là một trong mươi sinh viên Trung Quốc trong suốt cả năm 1948 được cấp visa. Suốt mấy tuần nay anh đã nghiên cứu bản đồ, xem xét các thư chấp nhận, luyện tập tất cả những cái tên khó hiểu: USS General Meigs. Greyhound Supercoach. Carnegie Institute of Technology. Trong một năm rưỡi, anh đã tham dự các buổi chiếu phim có Gable Clark và Astaire Fred, luyện tập ngôn ngữ mới.

Anh cất lời bằng tiếng Anh, vì lòng tự trọng.

“Nếu cha muốn, con sẽ ở lại đây.”

“Muốn con ở lại? Con chẳng hiểu cha đang nói gì cả.”

Cái nhìn trừng trừng của cha anh thật giống với một bài thơ:

Tại sao con cứ băn khoăn mãi

giữa ngã ba đường này

ngẩn ngơ dụi mắt?

Con không hiểu điều cha nói,

phải không con trai?

Shouying đứng dậy khỏi ghế và đi tới bên cửa sổ. Ông nhìn xuống phố Nam Kinh, một nơi sôi động hơn bao giờ hết để tạo ra lợi nhuận từ sự náo nhiệt ấy, tương lai. “Con là cứu rỗi của gia đình này. Chính quyền sẽ tới đây trong vòng sáu tháng. Khi đó tất cả chúng ta… Con trai, đối diện thực tế đi. Con sinh ra không phải để làm kinh doanh. Con nên ở trường điện mãi mãi. Nhưng còn các anh chị em con thì sao? Chú dì cô bác họ hàng của con? Những thương nhân người Hồi với rất nhiều tiền. Chúng ta không thể tồn tại quá ba tuần, một khi cái hồi kết đó tới.”

“Nhưng người Mỹ ấy mà… Họ hứa.”

Ma Shouying bước quay trở lại bàn và đưa ngón tay nâng cằm cậu con trai. “Con trai ta. Con trai ngây thơ của ta với lũ dế cưng, bồ câu nuôi, và đài sóng ngắn. Gold Mountain* rồi sẽ nuốt tươi con mất thôi.”

Ông buông mặt cậu con trai ra rồi dẫn đường đi xuống sảnh tối căn buồng cất giữ sổ sách, ở đây ông mở khóa cửa lưới và đẩy một cái tủ đựng hồ sơ qua một bên để lộ một két áp tường mà Sih Hsuin không thể ngờ nó tồn tại. Shouyng rút ra ba hộp gỗ bọc trong vải lụa. Ngay cả Sih Hsuin cũng có thể nói ngay chúng chứa gì: đó là lợi nhuận của các thế hệ gia tộc họ Ma, từ Con đường Tơ lụa tới Bến Thượng Hải, chuyển thành dạng động sản.

Ma Shouyng đảo qua hàng vốc những món đồ lấp lánh, ngắm nghía từng thứ trong một thoáng, rồi thả chúng trở lại khay. Cuối cùng ông cũng thấy thứ đang tìm: là ba chiếc nhẫn, cỡ quả trứng chim nhỏ. Ba khối ngọc mà ông đưa lên ánh sáng.

Sih Hsuin thở gấp. “Nhìn màu sắc này!” Màu của tham lam, tị hiềm, tươi mới, phát triển, ngây thơ. Xanh lục, xanh lục, xanh lục, xanh lục, và xanh lục. Từ cái túi đeo quanh cổ, Shouying lấy ra một cái kính lúp soi trang sức. Ông đặt mấy chiếc nhẫn ngọc dưới ánh sáng rồi ngắm nghía chúng với ánh nhìn mà rồi sẽ là cái nhìn cuối cùng. Ông đưa chiếc nhẫn đầu tiên cho Sih Hsuin, lúc này đang nhìn nó chằm chằm như nhìn một viên đá trên sao Hỏa. Nó là một khối ngọc chạm trổ sâu nhiều lớp thân cây với nhiều lá. “Con sống giữa ba cái cây. Một phía sau con. Cây Lote - cây đời của tổ tiên người Ba Tư của con. Cái cây nằm ở ngưỡng cửa thiên đường thứ bảy, không ai có thể vượt qua. À, nhưng mà kỹ sư thì chẳng có ích lợi gì cho quá khứ, phải không?”

Những lời này khiến Sih Hsuin bối rối. Anh không thể hiểu được câu chế nhạo của cha. Anh cố đưa lại cái nhẫn đầu tiên, nhưng cha anh đang bận với cái thứ hai.

“Một cây khác nằm ở phía trước con - Phù Tang. Một cây dâu tằm thần diệu ở xa về phía Đông, nơi người ta giữ tiên dược của sinh mạng.” Ông quờ cái kính lúp rồi nhìn lên. “Giờ con sẽ đến chỗ Phù Tang.”

Ông đưa viên ngọc. Nó tỉ mỉ ngoài tưởng tượng. Một con chim bay trên vùng tán lá tột cùng rối rắm. Từ trên những cành nhánh đan cài treo một dãy kén tằm. Người chạm trổ hẳn đã phải dùng một cây kim siêu nhỏ có đầu bằng kim cương.

Shouying dí cái mắt phóng đại xuống sát chiếc nhẫn cuối cùng. “Cây thứ ba ở xung quanh con: Hiện tại. Giống như bản thân Hiện tại, nó sẽ theo con bất cứ nơi nào con đi.”

Ông đưa cái nhẫn thứ ba cho cậu con trai, và người con hỏi, “Cây đó như thế nào ạ?”

Cha anh mở một cái hộp khác. Nắp gỗ sơn mài đen thẫm mở ra trên hai bộ bản lề hé lộ một cuộn tranh. Ông mở dây buộc cuộn đó, sợi dây đã không mở từ rất lâu. Cái cuộn bung ra với một loạt hình dung, những người đàn ông già nua mà da dẻ còn chảy thõng nhăn nheo hơn cả những nếp gấp trên áo chùng của họ. Một người đứng dựa vào cây gậy ba toong ở bìa rừng. Một người nhìn chăm chú qua ô cửa sổ nhỏ trong một bức tường. Một người khác ngồi dưới một cây thông ngả cong. Cha của Sih Hsuin phẩy phẩy tay phía trên nó. “Như thế này.”

“Những người đàn ông này là ai ạ? Họ làm gì?”

Cha anh xem xét dòng chữ, quá cũ nên Sih Hsuin không đọc được. “Luóhàn. Các vị la hán. Các nhà thông thái đã trải qua tứ thánh quả và giờ đang sống trong niềm vui trí huệ thuần khiết.”

Sih Hsuin không dám chạm vào thứ lấp lánh đó. Gia đình anh giàu có, phải - giàu tới nỗi nhiều người trong số họ không làm gì nữa. Nhưng giàu tới mức sở hữu được thứ này ư? Việc cha anh giữ bí mật những báu vật này khiến anh cảm thấy tức giận, mà vốn dĩ anh là người không biết tức giận. “Sao con không biết những thứ này”

“Hiện tại con đang biết đây.”

“Cha muốn con làm gì?”

“Nghe này, ngữ pháp của con thật khủng khiếp. Các thầy của con trong ngành điện và từ có lẽ giỏi hơn các thầy dạy tiếng Anh nhỉ?”

“Cái này bao lâu? Một nghìn năm? Hơn nữa?”

Một bàn tay khum lại đấu dịu chàng thanh niên. “Con trai: nghe này. Con có thể cất giữ một gia sản của gia đình bằng rất nhiều cách. Đây là cách của cha. Cha đã nghĩ chúng ta sẽ tập hợp những thứ như thế này và bảo vệ chúng. Khi thế giới trở nên hỗn loạn, chúng ta sẽ tìm cho chúng một ngôi nhà - một viện bảo tàng ở đâu đó, nơi bất cứ vị khách nào cũng có thể liên hệ tên của chúng ta với…” Ông hất đầu về phía bức tranh các Luóhàn đang dạo chơi trên ngưỡng cửa của Niết bàn. “Làm điều con muốn với chúng. Họ là của con. Biết đâu con sẽ khám phá ra họ muốn gì từ con. Điều quan trọng là giữ khỏi tay chính quyền. Bọn chúng sẽ lấy họ ra chùi đít.”

“Con sẽ mang những thứ này đi Mỹ ạ?”

Cha anh cuộn bức tranh lại, hết sức cẩn trọng buộc sợi dây sờn cũ quanh khối trụ đó. “Một người Hồi giáo từ đất đai của Khổng giáo, đến thành trì Thiên Chúa giáo Pittsburgh với một cuộn tranh Phật giáo vô giá. Chúng ta đang bỏ lỡ ai?”

Ông đặt cuộn tranh lại vào trong hộp, rồi trao nó cho con trai. Để đỡ lấy cái hộp, Sih Hsuin làm rơi một trong ba cái nhẫn. Cha anh thở dài rồi cúi người xuống nhặt món báu vật lên từ sàn nhà bụi bặm. Ông lấy hai cái nhẫn còn lại từ tay Sih Hsuin.

“Mấy cái này chúng ta có thể nướng trong bánh trung thu. Cuộn tranh thì… Chúng ta phải nghĩ thêm.”

Họ đặt các khay trang sức vào két rồi đẩy tủ hồ sơ lại trước cái két. Rồi họ khóa buồng sổ sách lại, đóng văn phòng, rồi đi xuống lầu. Họ dừng lại bên ngoài phố Nam Kinh, huyên náo người buôn kẻ bán, bất chấp cái kết tăm tối của thế gian.

“Con mang chúng trở lại,” Sih Hsuin nói, “khi học xong, và mọi thứ lại an toàn ở đây.”

Cha anh nhìn chăm chăm xuống phố và lắc đầu. Bằng tiếng Trung, như thể độc thoại, ông nói, “Ta không thể trở lại với một thứ đã mất.”

VỚI HAI CÁI RƯƠNG Gỗ và một cái vali, Ma Sih Hsuin đón tàu từ Thượng Hải đi Hồng Kông. Tại đây anh được biết rằng giấy khám sức khỏe của anh, theo yêu cầu của lãnh sứ quán Mỹ tại Thượng Hải, không đủ tiêu chuẩn với viên sĩ quan y tế của tàu, người mà Sih Hsuin phải trả năm mươi đô để được khám lại.

Tàu chiến General Meigs vừa được cho nghỉ nhiệm vụ và chuyển sang công ty vận tải American President Lines để sử dụng như một tàu chở khách trên Thái Bình Dương. Nó là một thế giới thu nhỏ với sức chứa một nghìn năm trăm người. Sih Hsuin chen chúc giữa một trong các khoang của người châu Á, ba tầng dưới ánh sáng trời. Người châu Âu ở phía trên, nơi có ánh nắng, với những chiếc ghế dài và những người phục vụ mặc đồng phục phục vụ đồ uống lạnh. Sih Hsuin phải tắm với hàng chục người khác, mức nước bằng gầu, trần truồng. Thức ăn kinh khủng và khó nuốt - xúc xích sũng nước, khoai tây nhão, thịt bò xay muối. Sih Hsuin không bận tâm. Anh đang đi tới Mỹ, tới Viện Carnegie vĩ đại, để lấy bằng sau đại học ngành Kỹ thuật điện. Thế thì ngay cả những khu tồi tàn dành cho người Á này cũng là một xa xi - không có bom rơi, không cưỡng hiếp và tra tấn. Anh ngồi trong ở giường tầng của mình hàng giờ, mút các hột xoài, cảm thấy mình như thượng đế.

Tàu hạ neo ở Manila, rồi Guam, rồi Hawaii. Sau hai mươi mốt ngày, họ tới San Francisco, cảng của lối đi đến miền đất may mắn của cây Phù Tang. Sih Hsuin đứng trong hàng Nhập cảnh với hai cái rương và một cái vali mỏng, từng cái đều được khắc tên anh trong tiếng Anh. Giờ anh là Sih Hsuin Ma - con người cũ của anh lộn từ trong ra ngoài, giống như một cái áo khoác có hai mặt. Những phù hiệu nhiều màu sắc phủ trên cái vali - những miếng dán từ con tàu, một miếng thêu màu hồng tên trường Đại học Nam Kinh, một miếng màu cam từ Viện Carnegie. Anh cảm thấy thoải mái, là người Mỹ, tràn ngập tình yêu mến với mọi người từ mọi quốc gia ngoại trừ người Nhật.

Viên sĩ quan hải quan là một phụ nữ. Bà nhìn qua giấy tờ của anh. “Ma là tên thánh Ki-tô giáo của anh hay là họ?”

“Không phải tên thánh Ki-tô giáo. Chỉ là tên Hồi giáo. Người Hồi.”

“Đó là một dạng tôn giáo à?”

Anh mỉm cười và gật đầu lia lịa. Bà nheo mắt lại. Trong một phút hoảng sợ, anh nghĩ mình đã bị tóm. Anh đã nói dối về ngày sinh, khi ghi là ngày Bảy tháng Mười một, năm 1925. Thực ra anh sinh vào ngày thứ bảy của tháng thứ Mười một - theo lịch âm. Cuộc hội thoại ngoài dự đoán của anh.

Bà hỏi anh về thời gian, mục đích, và địa điểm cư trú, tất cả đã được ghi chi tiết trong giấy tờ của anh. Toàn bộ cuộc nói chuyện, Hsuin khẳng định, là một bài kiểm tra thô lỗ khả năng ghi nhớ những gì anh đã viết. Bà chỉ hai cái rương của anh. “Anh có thể mở nó ra được không? Không phải - cái kia cơ.”

Bà xem xét bên trong hộp đựng thức ăn: ba cái bánh trung thu bao quanh là những quả trứng ngàn năm tuổi. Bà nôn khan như thể mộ tẩm vừa mở ra. “Chúa ơi. Đóng lại.”

Bà kiểm tra cẩn thận quần áo và những cuốn sách ngành điện, dừng lại xét xét kỹ từng đôi giày anh chuẩn bị cho mình. Bà bất ngờ khi phát hiện ra hộp gỗ đựng cuộn tranh, thứ mà Sih Hsuin và cha anh đã quyết định giấu kín dạng mỏ. “Cái gì đây?”

“Quà lưu niệm. Tranh Trung Quốc.”

“Hãy mở ra đi.”

Sih Hsuin cố tĩnh trí. Anh nghĩ về những con bồ câu nuôi, về hằng số Planck, bất cứ thứ gì ngoài kiệt tác đáng ngờ này, thứ mà, chí ít, sẽ lấy đi tiền thuế hải quan lớn hơn tiền tiêu của anh trong bốn năm tới, hay, tồi tệ nhất, sẽ khiến anh bị bỏ từ vì tội buôn lậu.

Khuôn mặt của người sĩ quan nhăn lại khi nhìn thấy các la hán. “Họ là ai?”

“Các vị thánh.”

“Họ làm sao thế?”

“Hạnh phúc. Họ thấy Điều Thật.”

“Đó là gì vậy?”

Sih Hsuin không biết gì về Phật giáo Trung Hoa. Anh khổ sở nghĩ cách diễn đạt bằng tiếng Anh. Giờ anh cần phải giải thích Thánh quả với nữ sĩ quan người Mỹ này.

“Điều Thật là: con người, rất nhỏ. Cuộc đời thì, rất rất to.”

Viên sĩ quan gật đầu. “Họ đã phát hiện ra điều đó sao?”

Sih Hsuin gật đầu.

“Và điều đó khiến họ hạnh phúc?” Bà lắc đầu rồi vẫy tay cho anh qua. “Chúc nhiều may mắn ở Pittsburgh.”

SIH HSUIN TRỞ THÀNH WINSTON MA: như một sửa chữa kỹ thuật đơn giản. Trong truyền thuyết, con người biến thành tất cả mọi thứ. Chim chóc, muông thú, cây cối, hoa lá, sông suối. Sao một người Mỹ không có tên Winston được chứ? Và Phù Tang - vùng đất phía Đông trong truyền thuyết của cha anh - thành ra, nhiều năm sau thời sống ở Pittsburgh, là Wheaton, Illinois. Winston Ma và người vợ mới cưới trồng một cây dâu tằm đáng kể trong sân sau trống trải nhà họ. Dâu là loài mà mỗi cây đều mang cả hai giống, có trước cả sự phân chia âm và dương, Cây Tái sinh, cây trung tâm của vũ trụ, loài cây thiêng đặt nền móng cho Đạo giáo. Đó là cây làm tơ lụa mà từ đó gia sản nhà Ma được tạo nên, một cây để vinh danh cha của anh, người sẽ không bao giờ được phép nhìn thấy nó.

Anh đứng gần cái cây, vòng đất đen quanh nó giống như một lời hứa hẹn dưới chân anh. Anh sẽ không quẹt bàn tay đầy bùn của mình dù là lên bộ đồ lao động của anh. Vợ anh Charlotte, hậu duệ của một gia đình trồng trọt đồn điền ở miền Nam đã suy vong, vốn từng gửi các nhà truyền giáo đến Trung Hoa, nói với anh, “Người Trung Quốc có một câu này: Khi nào là thời điểm tốt nhất để trồng một cái cây? Hai mươi năm trước.”

Người kỹ sư người Trung Quốc mỉm cười. “Được đấy.”

“Thế thời điểm tốt nhất tiếp theo là khi nào? Hiện tại.”

“A! Hay!” Nụ cười nở ra thực sự. Cho tới hôm nay, anh chưa từng trồng cái gì. Nhưng Hiện tại, thời điểm tốt nhất tiếp theo, rất dài, và viết lại mọi thứ.

VÔ SỐ HIỆN TẠI TRÔI QUA. Trong một lần như thế nữa, ba cô con gái nhỏ ăn ngũ cốc ngô dưới cây ăn sáng của chúng. Lúc này là mùa hè. Cây dâu đung đưa những chùm quả lộn xộn của chúng. Mimi, con cả, lên chín tuổi, ngồi giữa những vệt nước quả dâu cùng với chị em cô, quần áo dấp dính màu đỏ, than tiếc cho số phận gia tộc của họ. “Là sai lầm của ông Mao.” Một buổi sáng Chủ nhật, giữa mùa hè, năm 1967, hình ảnh con Verdi đập rầm rầm căn phòng ngủ khóa trái của bố mẹ Mimi, như bao nhiêu Chủ nhật khác trong tuổi thơ của nó. “Mao đó… Chúng ta đã là triệu phú nếu không phải vì ông ta.”

Amelia, đứa bé nhất, ngừng quấy ngũ cốc thành bột sệt. “Mao là ai?”

“Là kẻ đã lấy tất cả những gì ông sở hữu.”

“Ai ăn trộm đồ của ông à?”

“Không phải ông Tarleton. Ông Ma.”

“Ông Ma là ai?”

“Ông nội người Trung Quốc,” đứa thứ hai là Carmen trả lời.

“Em chưa bao giờ thấy ông.”

“Không có ai từng thấy ông. Cả mẹ cũng chưa.”

“Bố cũng chưa từng thấy ông hả?”

“Ông đang ở trại cải tạo lao động. Ở đó người ta nhốt người giàu.”

Carmen nói, “Sao bố không bao giờ nói tiếng Trung nhỉ? Thật tò mò.” Một trong những điều bí ẩn mà bố chúng rất hào phóng kể.

“Bố đã lấy hết những chiếc thẻ poker của em, lúc em thua bài bố.” Amelia rót sữa từ bát ra để nuôi cái cây.

“Đừng nói nữa,” Mimi ra lệnh. “Lau cằm đi. Đừng làm thế. Em sẽ đầu độc cái cây đấy.”

“Thế bố làm cái gì?”

“Kỹ sư. Đồ ngốc.”

“Cái đó thì em biết. Bố lái tàu hỏa. Tút, tút! Bố lúc nào cũng muốn chọc em cười.”

Mimi không chịu nổi sự ngốc nghếch. “Em biết bố làm gì rồi đấy.” Bố chúng đang sáng chế ra một cái điện thoại không to hơn cái cặp, chạy bằng pin xe hơi và có thể mang đi bất cứ đâu. Cả nhà giúp kiểm nghiệm nó. Họ phải đi vào ga-ra và ngồi trong cái Chevy - bốt điện thoại, là cách Wiston Ma gọi - mỗi khi họ thực hiện một cuộc gọi đường dài.

“Chị không nghĩ các phòng thí nghiệm rất gớm ghiếc à?” Carmen hỏi. “Mình phải nhập vào đó, như thể nó là một nhà tù lớn?”

Mimi ngồi im lặng lắng nghe. Verdi đang cào vào cửa sổ phòng bố mẹ nó ở trên lầu. Ba đứa được phép ăn dưới cây ăn sáng này, nhưng chỉ vào sáng Chủ nhật. Vào sáng Chủ nhật, chúng có thể đi tới Chicago cũng chẳng ai biết.

Carmen nhìn theo ánh mắt của Mimi. “Chị nghĩ bố mẹ làm gì trong đó, mọi buổi sáng?”

Mimi nhún vai. “Em ngắt dòng suy nghĩ của chị đấy à? Chị ghét khi em làm thế!”

“Họ có chạm vào nhau không nhỉ, trần truồng ấy mà?”

“Đừng thô thiển như thế.” Mimi đặt cái bát xuống. Nó cần sự sáng rõ và một nơi để suy nghĩ, và điều đó có nghĩa là độ cao. Nó trèo lên một chạc thấp của cây dâu, tim đập thình thịch. Vườn tơ tằm của ta, bố nó thường vẫn nói. Chỉ có điều không có kén tằm.

Carmen hét lên, “Đừng có trèo. Không có ai trên cây cả. Em sẽ mách đấy!”

“Chị sẽ đập bẹp em như đập con bọ.”

Câu này làm Amelia bật cười. Mimi dừng lại ở cái chạc đó. Quả dâu lủng lẳng quanh nó. Nó ăn một quả. Nó có vị ngọt, giống nho khô, nhưng con bé phát ngán dâu rồi, nó đã ăn quá nhiều trong suốt tuổi thơ đã qua. Cành cây dích dắc. Điều này khiến con bé băn khoăn, có quá nhiều hình dạng khác nhau của lá cây. Hình tim, hình găng tay, cả hình bàn tay dỏ hơi của hướng đạo sinh nữa. Một số có lông ở phía dưới, điều này khiến con bé thấy rùng mình. Sao một cái cây lại cần có lông chứ? Tất cả các lá đều có khía, với ba mạch chính, giống như ba chị em chúng. Con bé với lên hái một lá, biết trước điều khủng khiếp sẽ xảy ra theo. Máu cây dày đặc sánh rỉ ra từ vết thương. Đây, con bé nghĩ, hẳn là thứ mà lũ sâu bằng cách nào đó đã biến thành tơ. Amelia bắt đầu khóc.

“Dừng lại đi! Chị đang làm nó đau đấy. Em có thể nghe thấy tiếng kêu!”

Carmen nhìn lên ô cửa sổ mà Mimi đang cố với tới. “Bố có theo Ki-tô giáo thật không? Khi đi nhà thờ với chúng ta, em còn không thấy bố đọc các thứ về Chúa.”

Bố chúng, Mimi biết, là một cái gì khác, xa xôi. Bố là một người đàn ông Trung Quốc Hồi giáo nhỏ nhắn, dễ mến, hay mỉm cười, ấm áp, yêu toán học, yêu xe hơi Mỹ, điện tử, và cắm trại. Một người hoạch định dài hạn thường cất giữ những thứ được giảm giá trong tầng hầm, đêm nào cũng làm việc muộn, ngủ vùi trên cái ghế dựa cho đến bản tin mười giờ sáng. Mọi người đều yêu mến bố, đặc biệt là lũ trẻ. Nhưng bố không bao giờ nói tiếng Trung, ngay cả khi đi Chinatown. Thỉnh thoảng bố cũng nói đôi điều về cuộc sống trước khi đến Mỹ, sau khi ăn kem caramel hoặc giữa một đêm lạnh quanh đống lửa trại trong công viên quốc gia. Chuyện bố đã nuôi dế và bồ câu ở Thượng Hải. Chuyện bố nạo vỏ quả đào rồi bỏ lớp lông dưới áo một người hầu làm cô nối mẩn. Đừng có cười. Bố vẫn cảm thấy thật tệ, cả nghìn năm sau vẫn thế.

Nhưng Mimi không biết gì nhiều về bố cho tới tận hôm qua, một ngày thứ Bảy tồi tệ, khi con bé khóc mếu máo từ sân chơi trở về nhà.

“Có chuyện gì thế? Con làm sao nào?”

Con bé hùng hổ đứng trước bố. “Tất cả người Trung Quốc đều ăn thịt chuột và yêu Mao à?”

Cuối cùng ông cũng kể cho nó nghe, câu chuyện về một thế giới khác. Hầu hết quá khó hiểu với Mimi. Nhưng khi kể, bố nó trở thành nhân vật trong một bộ phim đen trắng rừng rợn của đêm muộn đầy rẫy những góc tối, âm nhạc ma quái, và hàng ngàn diễn viên. Bố kể cho nó về các Học giả Vong quốc, trở thành người Mỹ thông qua Đạo luật Người Di tản. Ông kể về những người Trung Quốc khác đã đi cùng mình, trong đó có một người mà sau này đã giành được giải thưởng cao nhất trong khoa học. Điều này khiến Mimi kinh ngạc: Mỹ và Trung Quốc đang chiến đấu với nhau trong não của bố nó.

“Chính quyền Trung Quốc nợ bố rất nhiều tiền. Họ trả lại cho bố, thì bố đưa cả nhà mình đi ăn một bữa tối thật ngon. Con chuột ngon nhất ta từng ăn!”

Con bé lại khóc òa lên, cho tới khi ông cam đoan với nó là ông chưa từng nhìn thấy con chuột nào tới gần Murray Hill, New Jersey cả. Ông thủ thỉ dỗ dành. “Người Trung Quốc ăn nhiều thứ lạ lắm. Nhưng chuột thì ít ăn.”

Ông đã đưa nó vào trong phòng làm việc của ông. Ở đó, ông cho nó xem những thứ mà tận một ngày sau, nó vẫn không hiểu nổi. Ông mở khóa cái tủ đựng hồ sơ rồi lấy ra một hộp gỗ. Bên trong đó có ba cái nhẫn màu xanh. “Mao, ông ta không bao giờ biết về thứ này. Ba chiếc nhẫn kỳ diệu. Ba cái cây - quá khứ, hiện tại, tương lai. May mắn là bố có ba cô con gái kỳ diệu.” Ông gõ gõ ngón tay vào thái dương. “Bố của con ấy mà, luôn suy nghĩ.”

Ông lấy cái nhẫn mà ông gọi là quá khứ và cố đeo vào ngón tay của Mimi. Những cành lá màu xanh quấn quýt đó đã mê hoặc nó. Đường nét chạm khắc rất sâu - cành lá đan cài cành lá. Không thể nào người ta có thể chạm khắc một thứ gì nhỏ đến vậy.

“Tất cả là ngọc đấy.”

Con bé giật bàn tay lại làm chiếc nhẫn trượt xuống sàn. Bố nó cúi xuống nhặt chiếc nhẫn bỏ lại vào trong hộp. “To quá. Chúng ta đợi sau này nhé.” Cái hộp trở lại vào tủ hồ sơ, và tủ hồ sơ được bố nó khóa lại. Rồi ông lục tủ quần áo và lấy ra một chiếc hộp sơn mài. Ông đặt chiếc hộp lên bàn vẽ kỹ thuật rồi tháo bỏ nghi thức của then cài và dải ruy băng. Hai cú phẩy nhẹ vào các thanh cuộn, và đây, trải ra trước mặt nó, là Trung Quốc, một nửa dòng máu của nó mà không thực gì hơn một truyền thuyết. Các chữ tiếng Trung buông xuống thành cột, uốn lượn như những đốm lửa nhỏ. Mỗi nét mực đều sáng quắc lên như thể chính nó vừa tự tay viết chúng.

Sau các dòng chữ đổ xuống đó là sự xuất hiện của những người đàn ông, ai cũng như một bộ da bọc xương tròn trịa. Đôi mắt họ mỉm cười với trò đùa giỏi nhất của tạo hóa, trong khi vai họ khum xuống dưới sức nặng của một cái gì đó nặng tới không chịu nổi.

“Họ là ai thế ạ?”

Bố nó ngắm nghía các hình dung. “Những người này ấy hả?” Môi ông mím lại như dáng nụ cười. “Luóhàn. La hán. Tiểu Phật. Họ giải quyết được cuộc đời. Họ vượt qua kỳ sát hạch cuối cùng.” Ông nâng cằm con bé về phía mình. Khi ông mỉm cười, lớp mạ vàng mỏng của cái răng cửa sáng lóe. “Các siêu anh hùng của Trung Hoa!”

Con bé lắc bàn tay ông ra rồi nhìn chăm chú các vị thánh. Một vị ngồi trong một cái hang nhỏ. Một vị quàng dải áo màu đỏ và đeo khuyên tai. Một vị khác dừng trên gò mỏm đá cao, với những vách đá và sương mù dập dềnh phía sau lưng. Một vị dựa vào thân cây, giống như Mimi sẽ dựa vào cây dâu ngày hôm sau, kể chuyện với các em gái nó.

Bố nó chỉ vào phong cảnh mơ màng đó. “Trung Hoa này. Rất xưa.” Mimi chạm vào vị ngồi dưới cây. Người bố cầm tay con gái lên rồi hôn ngón tay nó. “Cũ lắm rồi, đừng chạm.”

Con bé nhìn chằm chằm vị la hán đó, người mang đôi mắt hiểu mọi thứ. “Các siêu anh hùng ạ?”

“Họ thấy mọi câu trả lời. Không còn gì tổn thương được họ nữa. Hoàng đế đến rồi đi. Nhà Thanh, nhà Minh, nhà Nguyên. Cộng sản nữa. Con bọ trên một con chó khổng lồ. Nhưng các vị này ư?” Ông tặc lưỡi rồi giơ ngón cái lên, như thể các vị Phật nhỏ này là những người đáng để đặt cược, trong dòng chảy thời gian.

Ở phút giây đó, Mimi tuổi teen đã nâng mình lên trên đôi vai của chính nó năm lên chín tuổi để ngắm nhìn các vị la hán từ trên cao và từ những năm tháng đã qua. Từ cô bé thiếu niên đó phát triển lên một phụ nữ lớn tuổi khác nữa. Thời gian không phải là một con đường thẳng mở ra phía trước nó. Thời gian là một cột đồng tâm với chính nó ở giữa tâm và hiện tại cứ thế loang ra theo mép gờ xa nhất. Bản thân các tương lai chồng chất lên phía trên và phía sau nó, tất cả quay trở lại căn phòng này để một lần nữa nhìn ngắm khóm người đàn ông đã giải quyết được cuộc đời này.

“Nhìn màu sắc này,” Winston nói, và tất cả con người về sau của Mimi đổ sụm xuống quanh nó. “Trung Quốc thật là một nơi buồn cười.” Ông cuộn bức tranh cho vào trong hộp rồi cất nó trở lại đáy tủ quần áo.

Trên cành dâu, Mimi nghĩ rằng nếu nó có thể lên cao thêm một đoạn nữa từ Đất, nó hẳn sẽ nhìn được vào trong cửa sổ phòng bố mẹ nó để xem Verdi đang làm gì họ. Nhưng phía dưới Đất, cách mạng đang nổi lên. “Không được trèo!” Amelia hét. “Xuống đi!”

“Im lặng đi,” Mimi đề nghị.

“Bố ơi! Chị Mimi đang trong vườn tơ tằm!”

Mimi nhảy xuống đất, một chân thức đứa em gái nhỏ. Nó bịt miệng và lôi con bé đi. “Im đi thì chị cho xem cái này.

Với khả năng nghe hoàn hảo của trẻ thơ, cả hai cô em gái biết: cái này rất đáng để xem. Một lát sau, dưới lớp bảo hộ là tiếng kêu tru tréo của Verdi, chúng cùng nhau bò trườn, kiểu đặc công, vào phòng làm việc của bố chúng. Tủ hồ sơ khóa, nhưng Mimi mở được cái hộp sơn mài. Cuộn tranh trải ra trên bàn vẽ thiết kế của Winson để lộ một hình dung ngồi dưới một cái cây nhẫn nại, xù xì.

“Đừng chạm! Họ là tổ tiên của chúng ta đấy. Họ là các vị thần.”

CŨNG NHƯ ANH YÊU MỌI THỨ TRONG ĐỜI, người kỹ sư điện người Trung Quốc vẫn thường đưa cả gia đình vào trong ga-ra để thực hiện những cuộc gọi đường dài cho ông bà ngoại ở Virginia bằng chiếc điện thoại trên xe hơi lớn hơn cả cái bánh khúc cây ấy rất yêu các công viên quốc gia. Winston Ma dành nửa năm để lên kế hoạch cho nghi lễ thường niên vào tháng Sáu, đánh dấu các bản đồ, gạch chân các sách hướng dẫn, gạch đầu dòng từng ghi chép ngắn gọn trong các sổ tay, và thắt những con ruồi cá hồi* trông giống như những con rồng Tết Trung Hoa bé xíu. Vào tháng Mười một, bàn ăn luôn đầy ắp các thức đồ mà gia đình cần cho bữa tiệc Tạ ơn của họ - con trai và gạo - trong góc ăn sáng của nhà. Rồi kỳ nghỉ lễ đến và họ lại lên đường, năm người nhà họ trườn trên chiếc Chevy Biscayne màu xanh da trời có giá để đồ trên nóc và có ghế sau rộng bằng cả thềm lục địa, không có điều hòa và thùng ướp lạnh đầy nước trái cây đặt trên đá, ghi dấu hàng ngàn dặm trên những hành trình tới Yosemite, Zion, Olympic, và xa hơn nữa.

Năm nay họ trở lại Yellowstone mà anh yêu thích. Tất cả các khu cắm trại dọc đường đều được ghi chép thành một bài trong sổ tay của Winston. Anh viết số của bãi cắm trại và đánh giá nó dựa trên hàng loạt tiêu chuẩn khác nhau. Anh sẽ dùng các dữ liệu trong suốt mùa đông đó để hoàn thiện lộ trình cho năm tới. Anh bắt các cô con gái luyện tập nhạc cụ trên ghế sau. Việc này dễ cho Mimi, dùng kèn trumpet, và Carmen, kèn clarinet, hơn là với Amelia bé nhỏ cùng chiếc violin. Họ quên mang theo sách. Hai nghìn dặm không có gì để đọc. Hai cô con gái lớn nhìn chằm chằm em gái chúng trong mấy chục dặm ở Nebraska cho tới khi Amelia không chịu nổi òa lên khóc. Thời gian trôi đi như thế.

Charlotte thôi cố gắng quản lý mấy đứa con. Vẫn chưa ai ngờ đến, nhưng cô đã bắt đầu trượt vào thế giới riêng dài dặc mà mỗi năm trôi qua lại sâu thẳm hơn. Cô ngồi trên ghế trước, xem xét các bản đồ cho chồng cô và ngâm nga trong họng những giai khúc của Chopin. Chứng mất trí bắt đầu từ đây, trong những ngày yên lặng này, trong chiếc ô tô thần thánh.

Họ cắm trại trong ba ngày ở gần Slough Creek. Hai đứa em dành hàng giờ chơi bài Old Maid. Mimi ra suối cùng bố. Sự mệt nhoài cùng nhau thả câu, hình chữ C của cái cần kéo dài ra giữa không trung, nhịp phập phồng bốn kỳ với bàn tay cứng cơ đờ lại ở góc kim đồng hồ mười giờ mười phút, sóng lăn tăn khi con ruồi khô chạm xuống nước, có một nỗi sợ nho nhỏ trong con bé rằng thứ gì đó có thể sẽ thực sự cắn cân, cái giật mình của miệng con cá khi nó phá vỡ mặt nước: tất cả những thứ này mê hoặc con bé cho đến mãi sau này.

Để nước ngập tới gối trong dòng nước lạnh, bố nó cảm thấy tự do. Anh định hình các bãi cạn, đo đạc tốc độ của nước, xem xét các thứ dưới đáy, tìm kiếm cửa đập - các phương trình đồng thời trong những ẩn số phức đó khiến ta phải nghĩ như loài cá - không ngừng cảm nhận được chẳng gì khác ngoài sự may mắn tịnh khiết được ở trên mặt nước.

“Tại sao lũ cá lại trốn?” anh hỏi cô con gái. “Chúng làm gì?”

Đây là hình ảnh mà nó sẽ nhớ về bố nó, dạo chơi trong thiên đường của bố nó. Câu cá, bố nó đã giải quyết được cuộc đời. Câu cá, bố nó vượt qua kỳ sát hạch cuối cùng, trở thành la hán tiếp theo, gia nhập cùng những vị khác trong cuộn tranh bí ẩn nằm dưới đáy tủ quần áo mà Mimi vẫn thường xuyên viếng thăm bí mật, trong những năm vừa qua. Giờ con bé đã đủ lớn để hiểu rằng những vị trong cuộn tranh đó không phải là tổ tiên của nó. Nhưng nhìn bố nó như thế này, trên dòng sông, mãn nguyện và đang bình an, nó không thể không nghĩ rằng: Bố nó là hậu duệ của họ.

Charlotte ngồi trên chiếc ghế cắm trại bên cạnh bờ sông. Công việc duy nhất của cô là gỡ rối các sợi dây câu của hai người câu, gỡ rối họa tiết Byzantine, những thắt nút siêu nhỏ, hàng giờ. Winston quan sát mặt trời lặn xuống dòng sông, lau sậy chuyển từ màu vàng rộm sang màu nâu xám. “Nhìn màu sắc kìa!” Rồi lại thế, mấy phút sau, một tiếng thì thầm tự nhủ dưới bầu trời chuyển sắc cô ban: Nhìn màu sắc kìa! Có những màu trong phổ màu của anh mà không ai khác có thể thấy.

Họ cắm trại trên bờ của một hồ nước nhỏ cách không quá xa con đường chạy tới Tower Junction. Mimi và Carmen tìm kiếm các viên đá để làm trang sức. Charlotte và Amelia bắt đầu ván thứ mười bảy liên tiếp cờ đam Trung Quốc. Winston ngồi trên cái ghế cắm trại gập được, cập nhật vào cuốn sổ tay của anh. Có một chuyển động là lạ ở gần cái bàn. Amelia hét lên, “Gấu!”

Charlotte nhảy dựng lên, hất văng cả bàn trò chơi. Cô bế xốc con gái út lên cao và lao xuống hồ. Con gấu thong thả tiến về phía hai đứa đang lượm nữ trang. Mimi nghĩ lại xem nên là chỗ đậu cao hay bề mặt dốc. Nó phải làm một trong hai điều đó đối với gấu xám, và điều còn lại với gấu đen. Nó không thể nhớ ra thế nào. “Trèo đi,” nó hét lên với Carmen, rồi mỗi đứa bò lên một cây thông lodgepole. Con gấu, có thể với cả hai đứa bằng hai cú nhún dễ dàng, điều đó khiến nó mất hứng thú. Nó đứng bên bờ hồ, như tự hỏi hôm nay có phải một ngày tốt để bơi. Nó cân nhắc người phụ nữ nước ngập đến ngực đang đưa đứa con gái nhỏ xíu lên cao như thể cô sắp rửa tội cho đứa bé. Nó chờ để xem điều mà những giống loài điên khùng sẽ làm tiếp theo. Nó rảo bước về phía Winston, người đang ngồi cứng đờ bên chiếc bàn cắm trại, chụp ảnh bằng chiếc Nikon. Chiếc máy ảnh - thứ duy nhất của người Nhật mà anh cho phép mình có - tiếp tục tách, rập, soạt.

Winston nâng người lên khi con thú tiến tới. Rồi anh bắt đầu rì rầm với con gấu. Bằng tiếng Trung. Có một cái nhà xí ở gần khu trại, cửa mở. Winston nói với con gấu, phỉnh phờ nó. Điều này làm lạc lối con gấu, vốn đang xem xét lại toàn bộ tiếp cận của nó với tình huống này. Nỗi buồn thấm qua nó. Nó ngồi xuống cào cào vào không khí. Winston tiếp tục nói.

Điều này khiến Mimi kinh ngạc, thứ ngôn ngữ xa lạ bay ra từ miệng bố nó. Winson rút một nắm quả hồ trăn trong túi ra và ném vào cái hố xí. Con gấu lững thững đi theo đám quả, biết ơn vì trò tiêu khiển này. “Vào xe đi,” Winston khẽ hét lên. “Nhanh!” Cả nhà làm theo, và con gấu thậm chí không nhấc đầu lên. Nhưng Winston dừng lại để thu dọn bàn ghế cắm trại. Anh đã trả khá nhiều tiền cho chúng nên anh không muốn bỏ lại.

Đêm đó, ở khu cắm trại gần Norris, Mimi hỏi anh, vẻ kính sợ. Bố nó đã khác đi trong mắt nó. “Bố không sợ à?”

Anh cười to, ngượng ngừng. “Chưa tới lúc của bố. Chưa phải câu chuyện của bố.”

Những từ đó khiến con bé kinh ngạc. Làm sao bố nó biết được câu chuyện của mình, trước lúc nó tới? Nhưng con bé không hỏi bố điều ấy. Thay vào đó, nó nói, “Bố đã nói gì với nó?”

Lông mày anh nhíu lại. Anh nhún vai. Có thể nói gì khác được chứ, với một con gấu?

“Xin lỗi! Bố nói với nó rằng, loài người rất ngốc nghếch. Họ quên tất cả mọi thứ - nơi họ đến từ đâu, nơi họ đi tới. Bố nói: Đừng lo. Con người đang rời bỏ thế giới này, sớm thôi. Khi đó gấu sẽ lại lên chiếu trên.”

Ở HOLYOKE, Mimi là LUG: lesbian until graduation - đồng tính nữ tới tận ngày tốt nghiệp. Điều này cũng tương tự với một nửa trong số các trường cao đẳng khác thuộc nhóm Seven Sisters, gộp chung. Kéo và hồ dán, người ta gọi như thế. Vui vẻ, tội lỗi, lành mạnh, hổ thẹn, ngọt ngào - sự thực hành vĩ đại cho một cái gì đó. Có lẽ là cuộc đời. Là cái gì đó xảy ra sau khi tốt nghiệp.

Cô đọc thơ ca Mỹ thế kỷ mười chín và uống trà chiều ở South Hadley trong ba học kỳ. Nơi này hơn hẳn Wheaton. Nhưng vào một ngày tháng Tư khi cô đang đọc cuốn Flatland của Abbott cho một khảo sát dành cho sinh viên năm thứ hai gọi là Trí tuệ siêu phàm, thì cô đọc tới đoạn này trong câu chuyện, A. Square được đưa ra khỏi máy bay vào các không gian mở của Spaceland. Chân lý đến với cô như một cuốn sách khải huyền: Thứ duy nhất đáng tin trên đời là sự đo đạc. Cô phải trở thành kỹ sư, giống như bố cô trước khi có cô. Đó thậm chí không phải là một lựa chọn. Cô đã là một kỹ sư rồi, đã luôn là như thế. Và như với nhân vật Square của Abbott, giây phút cô trở lại Flatland, bạn bè ở Holyoke muốn giữ cô lại. Cô chuyển tới Berkeley. Nơi tốt nhất cho ngành kỹ thuật gốm mà cô có thể tìm thấy. Nơi này có sự vặn xoắn thời gian kỳ quái. Những bậc thầy tương lai của khoa học vũ trụ bên cạnh những nhà cách mạng khăng khăng tin rằng thời đại hoàng kim của Tiềm năng Con người đã lên đến đỉnh cao vào mười năm trước.

Cô trưởng thành, Mimi tái sinh, tìm kiếm cả thế giới giống như một người Kazakh nhỏ bé mang một cái máy tính cầm tay, và, theo đánh giá của nhiều người, là người đáng yêu nhất từng nói về phương trình Hall-Petch. Cô đặc biệt thích không khí của bộ phim Stepford Wives kỳ quái. Cô ngồi trong khu rừng bạch đàn, loài cây tỏa ra không khí nóng, suy ngẫm về các vấn đề và xem người biểu tình với từng biểu ngữ, các slogan viết bằng đủ kiểu chữ khác nhau. Thời tiết càng tốt thì các đòi hỏi càng giận dữ.

Một tháng trước ngày tốt nghiệp, cô mặc một bộ đồ đẹp chết người để đi phỏng vấn - bóng loáng, màu xám, chuyên nghiệp, uy lực y như một trận động đất NoCal. Cô phỏng vấn với tám hãng và được ba hãng nhận. Cô chọn một công việc làm cố vấn quá trình tuyển chọn cho một công ty đúc ở Portland, vì nó tạo nhiều cơ hội đi công tác nhất. Họ gửi cô tới Hàn Quốc. Cô yêu thích đất nước này. Trong bốn tháng, tiếng Hàn cô học được nhiều hơn vốn tiếng Trung mà cô biết.

Các em gái của cô cũng lang thang khắp trên bản đồ đất nước. Carmen rốt cuộc dừng chân ở Yale, học kinh tế. Amelia làm công việc săn sóc động vật hoang dã bị thương ở một trung tâm khám phá ở Colarado. Ở quê nhà Wheaton, cây dâu nhà Ma bị tấn công từ mọi phía. Sâu bột phủ khắp những khóm bông. Rệp vảy chi chít trên cành, vô can trước thuốc bảo vệ thực vật của bố cô. Vi khuẩn đen kịt trên lá. Bố mẹ cô vô vọng trong việc cứu cái cây. Charlotte, đang trong làn sương mù dày đặc của bà, lầm bầm chuyện đưa một mục sư tới cầu nguyện cho nó. Winston tìm kiếm khắp các sách về bí quyết làm vườn và viết đầy sổ tay những nghiên cứu đã được xuất bản mà không chê vào đâu được. Nhưng mỗi bài học đều chỉ đưa cái cây đến gần sự đầu hàng hơn.

Winston gọi cho Mimi khi cô trở lại Portland sau một chuyến tới Korea. Ông gọi cho cô từ bốt điện thoại gia đình, chính là ga-ra nhà Ma. Phát minh của ông đã thu nhỏ lại xuống cỡ của một đôi ủng, đáng tin cậy và tiết kiệm nhiên liệu tới mức Phòng thí nghiệm bắt đầu cấp phép cho các công ty khác. Nhưng Winston không hứng thú gì với chuyện kể cho con gái nghe về việc sự nghiệp của ông cuối cùng đã có thành tựu. Tất cả những gì ông nói là về cái cây sắp chết.

“Cái cây đó. Phải làm gì?”

“Nó có vấn đề gì à bố?”

“Màu xấu lắm. Tất cả lá đang rụng.”

“Bố kiểm tra đất chưa?”

“Vườn tơ tằm của bố. Hết rồi. Nó sẽ không bao giờ làm ra sợi tơ nào.”

“Hay là bố trồng một cây khác.”

“Thời điểm tốt nhất để trồng một cái cây. Hai mươi năm trước.”

“Vâng. Nhưng bố cũng luôn nói thời điểm tốt nhất tiếp theo là bây giờ mà.”

“Sai rồi. Thời điểm tốt nhất tiếp theo là mười chín năm trước.”

Mimi chưa bao giờ thấy người đàn ông vô cùng tháo vát và vui vẻ này chùng xuống đến thế. “Đi chơi đi bố. Đưa mẹ đi cắm trại đi.”

Nhưng họ vừa trở về từ mười nghìn dặm xa trên những dòng suối đầy cá hồi ở Alaska, và sổ tay của ông đầy ắp các ghi chú tỉ mỉ mà sẽ phải mất nhiều năm mới đi hết.

“Cho con nói chuyện với mẹ.”

Có một âm thanh - tiếng xe ô tô mở rồi đóng, rồi đến tiếng cửa gara. Một lát sau có tiếng nói, “Salve filia mea.”

“Mẹ? Mẹ nói cái gì thế?”

“Ego Latinam discunt.”

“Đừng làm thế với con, mẹ.”

“Vita est supplicium.”

“Chuyển máy lại cho bố đi ạ. Bố ơi? Mọi việc ở nhà có ổn không ạ?”

“Mimi. Đến lúc của bố rồi.”

“Bố nói thế nghĩa là sao ạ?”

“Mọi việc của bố xong rồi. Vườn tơ tằm, kết thúc. Câu cá ngày càng khó, mỗi năm mỗi khó. Bố làm gì bây giờ?”

“Bố đang nói gì thế ạ? Làm những việc mà bố luôn làm ấy ạ.”

Lập các biểu đồ cho các chỗ cắm trại năm sau. Chất đầy nhà kho với các bao xà phòng bánh, bột giặt, bột ngũ cốc, và bất cứ thứ gì được giảm giá. Ngủ quên hằng đêm vào lúc bản tin mười giờ. Tự do.

“Ừ,” ông đáp. Nhưng cô hiểu rõ giọng nói đã hình thành con người cô. Bất kể thứ ông giả vờ bằng câu ừ đó là gì, nó là một lời nói dối. Cô viết một ghi chú để gọi cho các em gái cô và bàn về sự suy sụp ở Wheaton. Bố mẹ đang cần sửa chữa. Phải làm gì đây? Nhưng gọi đường dài đến East Coast là hai đô một phút, nếu ta không có một cái điện thoại cỡ ủng thần diệu. Cô quyết định viết thư cho cả hai đứa em vào cuối tuần đó. Nhưng cuối tuần đó lại là hội thảo thiêu kết gốm ở Rotterdam, thế nên những lá thư trượt khởi đầu cô.

MÙA THU NĂM ĐÓ, khi vợ đang ngồi trong tầng hầm học tiếng Latin, Winston Ma, từng là Ma Sih Hsuin với những người biết ông, ngồi dưới cây dâu tằm mục ruỗng, và với tiếng tru nhà Macbeth của Verdi bên ngoài cửa sổ phòng ngủ, ông đặt một khẩu Smith &Wesson 686 với nòng súng dí vào thái dương rồi trải tấm thân nguyên thủy ra trên những phiến đá lát trên sân sau nhà. Ông không để lại ghi chép gì ngoài một bản viết thư pháp bài thơ một nghìn hai trăm năm tuổi của Vương Duy* để mở trên tấm giấy da trải trên bàn trong phòng làm việc của ông:

Già rồi, tôi chỉ thích yên tĩnh

Mọi thứ trên đời chẳng có nghĩa lý gì

Tôi không biết cách nào hay để sống

Tôi không người chìm trong suy nghĩ của mình, những khu rừng cũ của tôi

Gió thổi qua rặng thông tung bay giải áo

Ánh trăng miền núi chiếu trên phím đàn của tôi

Bạn hỏi: Đời người thăng trầm như thế nào?

Bài ca của người ngư phủ chảy sâu duỗi đáy dòng sông.

Mimi đang ở sân bay San Francisco, trên đường đi Seattle để kiểm tra công trường. Cô đang ngắm nghía các cửa hàng ở sảnh chờ bay thì giữa tiếng í ới ầm ĩ ngoài cổng sân bay và tiếng thông báo của dịch vụ công cộng, tên cô được xướng lên. Một cái gì đó lạnh ngắt lan khắp da đầu cô. Trước cả khi nhân viên ở bàn hỗ trợ hành khách đưa điện thoại cho cô, cô biết. Và trên suốt đường về nhà ở Illinois cô nghĩ: Vì sao mình đã biết chuyện này từ trước nhỉ? Tại sao tất cả chuyện này giống như là nhớ lại?

MẸ CÔ TUYỆT VỌNG. “Bố không muốn làm chúng ta đau lòng. Ông ấy có một số ý tưởng. Mẹ không hiểu gì về chúng. Chỉ là bố là như thế.” Những lời của bà cất lên từ nơi tiếng súng đã nổ trong khi bà đang ở tầng hầm, và đó hẳn là chỉ một trong nhiều lựa chọn mà bước ngoặt thời gian đã thử. Bà nghe rất nhẹ, rất thanh thản trong sự mơ hồ của bản thân, rất sâu thẳm dưới bề mặt của dòng sông đang chảy, đến nỗi Mimi không thể làm gì hơn là chia sẻ sự trầm tĩnh phi thực của bà. Việc mà bố cô để lại là việc Mimi phải kết thúc. Không có ai động chạm vào khung cảnh đó ngoại trừ việc mang đi thi thể và khẩu súng. Những mẩu não lấm tấm trên đá và thân cây, giống như những loài sên mới của vườn. Cô làm sạch tất cả với máy tẩy rửa. Xô, cái bọt biển, nước xà phòng, cho mặt sân lốm đốm đó. Cô đã không cảnh báo được với các em cô hay ngăn xảy ra việc mà cô đã thấy trước. Nhưng cô có thể làm việc này - lau sạch nhẵn vụ chết chóc ở sân sau này. Khi lau dọn, cô trở thành một cái gì khác hẳn. Gió thổi tung tóc cô. Cô nhìn những phiến đá vẩy máu, những mảnh trắng mềm đã là nơi trú ngụ các tư tưởng của ông. Nhìn màu sắc kìa! Bạn hỏi đời người thăng và trầm như thế nào ư? Như thế này đây. Cô ngồi dưới cây dâu mục ruỗng. Gió thổi những chiếc lá hình răng cưa. Những đường nứt nẻ vạch trên thân cây như nếp nhăn trên khuôn mặt của các la hán. Mắt cô nhức nhối vì sự hỗn độn của động vật. Ngay cả lúc này đây, mỗi tấc vuông của đất đều nhuốm trái cây, vệt nước trái cây, các thần tích bảo như thế, với máu của một vụ tụ sát vì tình yêu thương. Ngôn từ bật ra trong cô, nhỏ xíu vụn vỡ. “Bố. Bố ơi! Bố làm gì vậy?”

Thế rồi sự im lặng gào thét.

CARMEN VÀ AMELIA VỀ. Đoàn tụ, bộ ba ngồi xuống bên nhau một lần cuối. Họ không có lời giải thích. Sẽ không bao giờ có lời giải thích cả. Con người trên thế giới này đã ra đi trên một hành trình bất khả mà không có họ. Thế nên thay vì giải thích, tưởng nhớ. Họ đặt tay lên vai nhau và kể cho nhau nghe những câu chuyện của ngày xưa. Opera vào Chủ nhật. Những chuyến dạo chơi huyền thoại trên xe hơi. Những lần tới phòng thí nghiệm, nơi người đàn ông nhỏ bé ấy đi thoăn thoắt xuống sảnh, được chúc mừng bởi những đồng nghiệp da trắng cao lớn, một người phát minh đầy hạnh phúc của tương lai ngành di động. Họ nhớ ngày gia đình phân tán quanh con gấu. Họ thực hiện một nghi thức tưởng niệm lặng lẽ những ký ức và nỗi ngạc nhiên. Nhưng họ thực hiện nó trong nhà. Các em gái của Mimi không lại gần sân sau. Họ thậm chí không thể nhìn cây ăn sáng cũ, vườn tơ tằm của bố họ. Mimi nói với mẹ điều cô biết. Cuộc gọi đó. Đã đến lúc của bố.

Amelia ôm cô. “Đó không phải lỗi của chị. Chị đâu có biết.”

Carmen nói, “Bố nói với chị thế mà chị không nói gì với bọn em?”

Charlotte ngồi gần đó, khẽ mỉm cười. Giống như thể cả nhà vẫn đang trong một chuyến đi cắm trại ở đâu đó, và bà đang ở ven hồ, tháo những nút thắt bé xíu trong dây câu của chồng. “Bố không thích khi ba đứa cãi nhau.”

“Mẹ.” Mimi hét lên với bà. “Mẹ. Thôi đi. Tỉnh táo lại đi. Bố đi rồi.”

“Đi rồi?” Charlotte cau mày với sự ngốc nghếch của cô con gái. “Con đang nói cái gì thế? Mẹ sẽ gặp lại bố con.”

BA CÔ CON GÁI tấn công vào núi giấy tờ và báo cáo. Trước đây ý nghĩ này chưa từng xảy ra với Mimi: Luật pháp không ngừng lại với cái chết. Nó vươn xa hơn nấm mộ, rất nhiều năm, và rằng cuốn những người còn sống vào mớ bòng bong hành chính mà khiến cho những thử thách trước khi xảy cái chết đó giống như âm thanh kỹ thuật số cakewalk. Mimi nói với hai cô em gái, “Chúng ta phải chia các thứ của bố.”

“Chia?” Carmen nói. “Ý chị là lấy đi sao?”

Amelia nói, “Sao chúng ta không để mẹ…”

“Em xem cái kiểu cách của chị ấy đi. Chị ấy thậm chí không ở đây.” Carmen đúng bật dậy. “Chị có thể thôi giải quyết mọi thứ trong chớp mắt đi được không? Sao lại phải vội thế?”

“Chị muốn làm mọi thứ xong xuôi. Vì mẹ.”

“Bằng cách ném mọi thứ của bố đi hả?”

“Hiến tặng. Từng thứ cho đúng người.”

“Giống như giải một phương trình bậc hai to đùng ấy nhỉ.”

“Carmen. Chúng ta phải quan tâm tới nó.”

“Tại sao? Chị muốn bán căn nhà này đi mà không hỏi ý mẹ ư?”

“Chẳng lẽ mẹ sẽ đủ sức chăm sóc nó, trong tình trạng hiện nay hay sao?”

Amelia vòng tay ôm cả hai người chị. “Có lẽ để những thứ đó lại sau đã nhỉ? Chúng ta chỉ có chút thời gian ngắn ngủi với nhau.”

“Bây giờ tất cả chúng ta ở đây,” Mimi nói. “Chắc phải lâu lắm mới có dịp như thế này nữa. Chúng ta hãy làm cho xong đi.”

Carmen phẩy cái ôm ra. “Thế Giáng sinh chị không về nhà hả?”

Nhưng có gì đó trong giọng cô đã chính là một lời thứ nhận rõ ràng. Nhà đã biến mất khi bố họ đi.

CHARLOTTE ÔM CHẶT LẤY mấy món đồ nhiều kỷ niệm. “Đây là chiếc áo len yêu thích của bố con. Ôi, đừng lấy đôi ủng đó. Đây là cái quần ông ấy mặc khi bố mẹ đi leo núi.”

“Mẹ không sao đâu,” Carmen nói, khi chi còn ba người lại với nhau. “Mẹ đang cố gắng được. Mẹ chỉ hơi kỳ lạ một chút thôi.”

“Mấy tuần nữa em sẽ về thăm mẹ,” Amelia gợi ý. “Kiểm tra. Để chắc chắn mẹ ổn.”

Carmen nhìn thẳng Mimi, như muốn nối giận. “Đừng có mơ tới chuyện đưa mẹ vào một trung tâm nào đó.”

“Chị không mơ gì cả. Chị chỉ đang sắp xếp mọi thứ.”

“Sắp xếp ư? Ở đây ấy hả? Chị là người áp đặt nhất đấy. Thoải mái đi. Mười một cuốn sổ tay đầy ắp thẻ đánh giá về từng khu cắm trại mà chúng ta từng ở. Của chị cả đấy.”

BA GIỌNG NỮ CHÍNH OPERA chụm lại quanh một cái đĩa bạc. Trên cái đĩa là ba chiếc nhẫn ngọc. Trên mỗi chiếc nhẫn khắc một cái cây, và mỗi cây đó phân vào một trong ba biểu trung của thời gian. Cái thứ nhất là cây Lote, cây nằm ở biên giới của quá khứ mà không ai có thể vượt trở về được. Cái thứ hai là cây thông thẳng đứng mảnh khảnh của hiện tại. Cái thứ ba là Phù Tang, tương lai, cây dâu thần diệu ở xa về phía Đông, nơi ẩn giấu tiên dược của sinh mạng.

Amelia nhìn trân trân. “Ai sẽ lấy cái nào?”

“Có một cách đúng để làm việc này,” Mimi nói. “Và hàng đống cách sai.”

Carmen thỏ dài. “Cách đúng là gì vậy?”

“Im lặng. Nhắm mắt. Đến đến ba, chọn một.”

Đến ba, có cái gì đó nắm nhẹ các cánh tay, và mỗi cô gái tìm thấy số phận của mình. Khi họ mở mắt ra, cái đĩa trống trơn. Amelia có hiện tại vĩnh cữu, Carmen với quá khứ ảm đạm. Và Mimi còn lại trong tay cái cây mảnh khảnh của những thứ sẽ đến. Cô đeo nó vào ngón tay. Nó hơi to - món quá từ quê hương cô sẽ không bao giờ thấy. Cô xoay xoay chiếc nhẫn vĩnh cữu được thừa kế quanh ngón tay như thể “vừng ơi mở ra”. “Bây giờ đến các vị Phật.”

Hai đứa em không hiểu ý cô. Nhưng cũng phải, Amelia và Carmen đã không nghĩ tới cuộn tranh đó trong suốt mười bảy năm qua.

“Các Luóhàn” Mimi nói, phát âm sai. “Các vị la hán.” Cô mở cuộn tranh ra bàn nơi trước đây bố cô thường buộc ruồi cá hồi. Nó cũ hơn, lạ lùng hơn ba người họ nhó. Giống như có ai đó đã làm lại nó với màu và mực, từ một thế giới nào bên trên thế giới này. “Chúng ta có thể mang nó đến nhà đầu giá. Rồi chia tiền.”

“Ôi trời,” Amelia nói. “Bố không để lại cho chúng ta đủ tiền hay sao?”

“Hay Mimi cứ thế giữ nó đi. Như thế sẽ khôn ngoan hơn đây.”

“Chúng ta có thể tặng nó cho một bảo tàng. Để tưởng niệm Sih Hsuin Ma.” Cái tên nghe hoàn toàn không một chút Mỹ nào qua miệng của Mimi.

Amelia nói, “Như thế thì quá tuyệt vời.”

“Và chúng ta sẽ được khấu trừ thuế suốt đời.”

“Cứ như chúng ta đang kiếm được nhiều tiền lắm nhỉ.” Carmen cười khẩy.

Amelia cuộn bức tranh lại trong bàn tay nhỏ nhắn của cô. “Thế làm sao chúng ta làm được thế?”

“Chị chưa biết. Trước hết chúng ta phải mang đi định giá đã.”

“Chị làm chuyện đó đi, Mimi,” Carmen nói. “Chị giỏi khoản sắp xếp mọi thứ mà.”

CẢNH SÁT đưa lại cho họ khẩu súng. Họ sở hữu nó, về mặt giấy tờ, thông qua thừa kế. Nhưng không có ai trong số họ có tên trên giấy phép sử dụng. Không ai biết phải làm gì với nó. Nó nằm trong một cái chạn đựng đồ, to lớn và rù rì qua thanh hộp gỗ. Nó phải bị phá hủy, giống như chiếc nhẫn sẽ phải bị ném vào miệng núi lửa. Nhưng bằng cách nào đây?

Mimi thu hết can đảm cầm lấy hộp gỗ đó. Cô quẳng nó vào giá để đồ phía sau chiếc xe đạp cô đi thời trung học, chiếc xe mà bố mẹ cô vẫn giữ trong hầm suốt nhiều năm. Rồi cô đạp xuống Pennsylvania đến cửa hàng súng ở Glen Ellyn, nơi đã bán món vũ khí này. Cô không biết họ có mua lại nó hay không. Cô không quan tâm. Cô sẽ tặng nó như một món quà từ thiện. Cái hộp nặng đến khốn khổ trên giá xe, và cô muốn nó biến mất. Xe ô tô lướt qua cô, tài xế bực bội và mất bình tĩnh. Khu này quá đông đúc để người lớn có thể đi xe đạp. Cái hộp trông như một cái quan tài nhỏ. Rồi đến một xe cảnh sát. Cô cố tỏ ra bình thường, điều mà nhà Ma luôn giả vờ như thế. Chiếc xe cảnh sát đi chầm chậm phía sau cô, bật đèn giữa trưa. Xe bấm còi trong một phần tư giây, như một tiếng nấc của quyền lực tối cao. Mimi loạng choạng dừng lại và một chút linh cảm xẹt qua, về một án tù cho bất cứ ai không được cấp phép mà mang theo súng ngắn. Mặc dù, khẩu súng này đã được lau sạch sẽ tất cả các tế bào mô người còn sót lại sau vụ tự sát nhưng tim cô vẫn đập mạnh đến nỗi cô có cảm tưởng như mình có thể nếm được vị máu đang túa ra từ đầu lưỡi.. Viên cảnh sát bước ra đi tới chỗ cô đang co rúm lại trên chiếc xe. “Ở đằng kia cô đã không ra tín hiệu.”

Đầu óc cô run lấy bẩy theo. Cô chỉ có thể mặc kệ nó.

“Luôn phải dùng tay ra hiệu nhé. Đó là luật.”

RỒI MIMI Ở O’HARE, chờ chuyến bay trở lại Portland. Cô nghe thấy những thông báo liên quan đến mình được nhắc đi nhắc lại qua loa ở sân bay. Mỗi lần nghe cô lại đứng bật dậy, và mỗi lần phát ngôn lại thành ra những lời khác. Chuyến bay bị hoãn. Rồi lại hoãn tiếp. Cô ngồi xoay vặn cái cây ngọc xung quanh ngón tay, hàng nghìn lần. Mọi thứ trong thế giới này đều vô nghĩa, ngoại trừ cái nhẫn này và cuộn tranh cổ vô giá trong túi xách của cô. Cô muốn bình yên. Nhưng đây là nơi cô phải sống hiện tại: Trong bóng râm của cây dâu tằm mục ruỗng. Bài thơ không thể giải thích. Bài hát của ngư ông.

ADAM APPICH

MỘT ĐỨA TRẺ NĂM TUỔI vào năm 1968 vẽ một bức tranh. Có gì trong đó ư? Đầu tiên, một người mẹ, chỉ mang giấy và bút màu cho đứa trẻ và nói, Làm cho mẹ cái gì đó thật đẹp. Rồi một ngôi nhà với một cánh cửa lơ lửng trên không trung, và một ống khói cuộn lên những cuộn khói xoắn ốc. Rồi bốn đứa trẻ nhà Appich trong thứ tự thấp dần giống như bộ cốc đo, xuống đến đứa nhỏ nhất, là Adam. Bên cạnh đó, vì Adam không thể nghĩ ra cách đặt chúng ra phía sau nhà, là bốn cái cây: nào là cây du của Leigh, cây tần bì của Jean, cây lim của Emmett, và cây phong của Adam, các cây đều làm từ những cây nấm màu xanh giống nhau.

“Bố đâu?” người mẹ hỏi.

Adam cự nự, nhưng rồi cũng thêm người đàn ông đó vào. Nó vẽ bố nó đang cầm chính bức tranh này trong đôi tay dấp dính của ông, cười to và nói, Những cái gì đây - cây ấy hả? Nhìn ra bên ngoài đi! Cây phải như thế kia chứ nhỉ? Cậu bé họa sĩ, vốn tính tỉ mỉ, liền vẽ thêm con mèo. Rồi con thằn lằn sừng mà Emmett giữ dưới tầng hầm, nơi thời tiết tốt hơn cho loài bò sát. Sau đó là những con sên dưới chậu hoa và con bướm nở từ cái kén được tạo thành bởi một sinh vật hoàn toàn khác. Một cái trực thăng nở ra trên cây phong của Adam và một viên đá kỳ lạ nằm trên con hẻm mà hẳn là một thiên thạch mặc dù Leigh gọi nó là xỉ than. Và hàng tá thứ khác, sống động hoặc gần như thế, cho tới khi không còn gì có thể vừa vào trang giấy nữa.

Nó đưa cho mẹ bức tranh đã hoàn thành. Cô ôm Adam vào lòng, dù đang ở trước gia đình nhà Graham đối diện qua bên kia đường, những người đang uống. Bức tranh không vẽ điều này, nhưng mẹ nó chỉ ôm nó khi có chút men. Adam vùng vằng khỏi tay mẹ nó để giữ bức tranh khỏi bị nhăn. Dù còn bé, nó ghét ôm ấp. Mỗi cái ôm là một nhà tù nhỏ bé mềm mại.

Người nhà Graham cười vang khi thằng bé bỏ chạy. Từ chiếu nghỉ, nửa đường lên cầu thang, Adam nghe thấy mẹ nó nói khẽ, “Thằng bé hơi thiểu năng xã hội. Cô trông trẻ ở trường nói phải để mắt tới nó.”

Lòi nói đó, nó nghĩ, có ý nghĩa rất đặc biệt, có thể là siêu quyền lực. Một thứ mà người ta phải cẩn thận khi ở gần. An toàn khi ở trong phòng của lũ con trai trên tầng áp mái của ngôi nhà, nó hỏi Emmett, — đã tám tuổi và sắp lớn rằng - “Thiểu năng là gì?”

“Nghĩa là em là người thiểu năng.”

“Thế có nghĩa là gì?”

“Là không phải người bình thường.”

Điều này tốt, với Adam. Người bình thường luôn có gì đó không ổn. Họ còn xa mới là những tạo vật tốt nhất trên thế giới.

Bức tranh vẫn treo trên tủ lạnh trong nhiều tháng sau đó, khi bố nó hội cả bốn đứa đến sau bữa ăn. Chúng tụ lại trong căn phòng làm việc cũ kỹ trải cái thảm cũ sờn đầy ắp cúp các giải bóng T-ball, gạt tàn tự làm, và hàng đống tượng mì ống. Chúng dàn ra trên sàn quanh người bố, lúc này đang lom khom bên cuốn sách Cẩm nang về cây. “Chúng ta cần phải tìm cho mỗi đứa một người anh em nhỏ.”

“Người anh em là sao ạ?” Adam thì thầm với Emmett.

“Nghĩa là một cái cây nhỏ. Kiểu như còn đỏ hỏn.” Leigh khịt mũi. “Đó là cây non, đầu nhọn. Một người anh em là một đứa trẻ.”

“Hít mông,” Emmett trả lời. Hình ảnh đó mang tính động vật quá mạnh đến mức Adam sẽ mang nó trong đầu tới tận ngưỡng tuổi trung niên. Khoảnh khắc tranh cãi nhau đó sẽ chiếm một phần quan trọng trong mọi thứ mà về sau nó sẽ gợi nhớ khi nghĩ về người chị Leigh. Bố nó xua cuộc cãi lộn đi rồi đưa ra các ứng viên. Có cây hoa tulip, lớn nhanh và sống lâu, có hoa rực rỡ. Cây bạch dương sông mảnh dẻ, với vỏ có thể bóc để làm ca nô. Cây độc cần hình thành những cọng thân lớn và phủ đầy những khóm hoa nhỏ. Hơn nữa, nó luôn xanh, kể cả dưới tuyết. “Độc cần,” Leigh tuyên bố.

Jean hỏi, “Tại sao?”

“Em phải có lý do sao?”

“Cây canoe,” Emmett nói. “Sao chúng ta phải bầu chọn chứ?”

Gương mặt Adam đỏ bừng lên cho tới khi những đốm tàn nhang của nó biến mất. Nghẹn ngào, cảm nhận áp lực của trách nhiệm không thể hoàn thành, cố cứu những đứa khác khỏi những sai lầm tồi tệ, nó gào lên, “Nếu chúng ta sai thì sao?”

Bố chúng vẫn tiếp tục lật cuốn sách. “Ý con là gì?”

Jean trả lời. Nó đang cố giải thích hộ đứa em trai út trước khi thằng bé có thể nói gì. “Ý em ấy là sẽ thế nào nếu loại cây đó không phù hợp với người đó?”

Bố chúng khoát tay trước ý kiến phiền hà đó. “Chúng ta cứ chọn một cây đẹp là được.”

Adam lúc này đang nức nở nghe thế thì không chịu. “Không, bố ơi. Leigh ủ rũ, trông giống cây du. Jean thẳng và tốt. Cây lim của Emmett - nhìn anh ấy kìa! Cây phong của con chuyển màu đỏ, giống con.”

“Bố nói thế vì bố biết sẵn cây nào của ai rồi.” Adam rồi đây sẽ theo đuổi luận điểm này cho tới tận những chuyên ngành làm rối trí của chương trình sau đại học, khi mà cậu còn lớn tuổi hơn bố cậu trong cái đêm mà họ chọn cây cho thằng bé Charles chưa chào đời đó. Cậu rồi sẽ xây dựng một sự nghiệp dựa trên nền tảng: tín hiệu, mồi, tạo khung, thiên kiến xác nhận, và sự đánh đồng giữa tương quan với quan hệ nhân quả - tất cả những lỗi này, xây dựng trong não bộ của loài phức tạp nhất trong những loài động vật có vú lớn.

“Không, bố ơi. Chúng ta phải chọn cho đúng. Chúng ta không thể chọn ngẫu nhiên được.”

Jean xoa đầu thằng bé. “Đừng lo, Dammie.”

Cây tần bì là cây tạo bóng râm lớn, mang nhiều bài thuốc và thức bổ. Cành lá của nó tỏa xuống như chúc đài. Nhưng thân gỗ của nó cháy khi vẫn còn xanh.

“Cây canoe, đã chọn sẵn rồi,” Emmett hét lên. Cây gỗ lim sẽ làm gãy chiếc rìu trước khi ta kịp gỡ xuống.

Như thường lệ, bố chúng chơi đánh lận trong cuộc tuyển chọn. “Có khuyến mãi cho cây óc chó đen đây,” bố chúng nói, và thế là dân chủ kết thúc. Nhưng cũng phải nói rằng, không có gì trong các khu cây gỗ của nước Mỹ có thể phù hợp hơn với em bé Charles khi trưởng thành lên: một tạo vật cao vút, thớ gỗ thẳng, hạt cứng tới nỗi ta phải dùng búa để đập vỡ. Một cái cây mà thải độc vào mảnh đất phía dưới nó khiến cho không có cây nào khác mọc được nữa. Nhưng gỗ tốt tới mức kẻ trộm thường xuyên săn trộm nó.

Cái cây đến trước khi đứa bé chào đời. Cha của Adam, vừa càu nhàu chửi bới, vừa vật lộn nhét phần rễ bọc vải bố vào cái lỗ được đào lên từ thảm cỏ xanh mượt mà. Adam, dàn hàng cùng với các anh chị em của nó quanh mép lỗ, nhìn một thứ cực kỳ sai trái. Nó không thể tin được là không có ai ngăn cản.

“Bố, dừng lại đi! Cái bọc vải đó. Cây sẽ chết ngạt. Rễ của nó không thở được.”

Bố nó gầm gừ và tiếp tục nhét xuống. Adam lao người xuống cái hố để ngăn hành động tàn sát đó. Toàn bộ sức nặng của bọc rễ cây rơi đè lên đôi chân cắm xuống của nó làm nó la toáng lên. Người bố hét lên những từ ngữ chết chóc nhất. Ông lôi mạnh Adam bằng một tay khỏi vụ chôn sống và kéo thằng bé qua bãi cỏ, đặt nó xuống thềm trước. Ở đó thằng bé nằm úp mặt trên nền xi măng, gào rú, không phải vì đau, mà vì tội ác không thể tha thứ gây ra với cái cây của thằng em trai sắp sinh của nó.

Charles về nhà từ bệnh viện, một cục im re nặng trịch bọc trong một cái chăn. Adam chờ đợi, tháng này qua tháng khác, đến khi nào cây óc chó đen nghẹt thở đó chết và mang theo thằng em sơ sinh của nó ra đi, bọc kín trong cái chăn đầy hình chú hề của chính thằng bé. Nhưng cả hai đều sống, một chứng minh với Adam rằng cuộc đời đang cố nói những điều không ai nghe.

BỐN MÙA XUÂN SAU, khi cành lá lần đầu đâm chồi nảy lộc, lũ trẻ nhà Appich tranh cãi xem cây nào là đẹp nhất. Chúng lại cãi nhau khi búp trổ bông, rồi sau đó là khi ra hạt, và cuối cùng là khi cây là rực sắc mùa thu. Độ khỏe và sức mạnh, kích cỡ và vẻ đẹp: chúng tranh luận đủ mọi thứ. Cây của mỗi đứa lại có điểm tuyệt vời riêng: vỏ cây hình kim cương của cây tần bì, những chiếc lá phức dài của cây óc chó, những chùm lá như cánh trực thăng của cây phong, tán cây trải ra hình cái lọ của cây du, thớ cây hằn rãnh của cây lim.

Lúc này lên chín tuổi, Adam quyết định tổ chức một cuộc bình bầu. Nó rạch một đường lên mặt trên của hộp carton đựng trứng để tạo ra chiếc hộp bỏ phiếu kín. Năm lá phiếu, năm cái cây. Đứa nào cũng tự bầu cho cây của mình. Chúng có thêm một cuộc phân định thắng thua. Emmett mua phiếu của thằng Charles bốn tuổi bằng nửa cái kẹo Butterhnger, còn Jean chuyển phiếu của con bé cho cây phong của Adam do thương thằng bé. Rốt cuộc còn cây lim đấu với cây phong.

Cuộc vận động rất tàn nhẫn. Jean giúp Adam làm tờ rơi. Leigh làm người quản lý của Emmett. Để làm slogan, Leigh và Emmett sửa chữa một bài thơ mà chúng thấy viết nguệch ngoạc trong cuốn sổ cũ thời trung học của bố chúng.

Đừng lo lắng nếu công việc của em nhỏ bé

và thành tựu sao mà ít thế

Vì ngay cả cây lim hùng vĩ

Cũng từng là một quả giống, như em

Để đấu lại, Adam có Jean làm cho một cái poster thế này:

Tiến lên Sugar

Bầu cho cây phong.

Trên Ca-na-da

Nó là yếu phẩm

“Chị không biết nữa, Dammie.” Jean, lớn hơn ba tuổi, nhận thức rõ về khả năng của cuộc bầu chọn này. “Có khi họ không chấp nhận nó.”

“Khôi hài thật. Người ta thích khôi hài.”

Chúng thua trong cuộc bầu chọn, ba chọi hai. Adam rầu rĩ suốt hai tháng sau đó.

KHI LÊN MƯỜI, Adam hầu như chu du một mình. Bọn trẻ luôn mang nó ra làm trò đùa. Anh trai nó đưa nó đi leo núi, rồi cho nó một hộp đầy nước tiểu với đá lạnh để uống. Trong công viên, lũ bạn bảo nó rằng da đầu nó bị xanh lét vì ăn quá nhiều khoai tây chiên. Nó chạy ào về nhà với mẹ thì mẹ mắng cho vì tội quá cả tin. Nó không thể hiểu nổi sao mọi người lại làm thế. Sự ngơ ngác đó càng khiến người khác muốn lừa gạt nó hơn.

Nó giữ hầu hết cho riêng mình. Nhưng ngay cả một phần không gian trống trải nhất của những phân nhánh cũng là nhà cửa hàng triệu sinh vật. Cẩm nang vàng về côn trùng và một chiếc hũ với cái nắp đục lỗ biến một chiều Chủ nhật cô đơn nhất thành giấc mơ của một người sưu tập. Từ cuốn Cẩm nang vàng về hóa thạch, nó kết luận rằng những đường vân và nút gờ trên đá lát đường là răng của loài thằn lằn cá đã tuyệt chủng từ rất lâu trước khi các loài động vật có vú chỉ là những thứ nhỏ nhoi trong rừng, Cẩm nang vàng về các loài Thủy sinh, Cẩm nang vàng về các Vì sao, về Đá và Khoáng sản, về các loài Bò sát và Lưỡng cư: loài người chỉ là loài thứ phụ.

Nhiều tháng trôi qua với các mẫu vật sưu tầm được. Viên thức ăn khó tiêu của con cú và các tổ chim vàng anh. Da lột của một con rắn ngô, hoàn chỉnh với cả chỏm đuôi và màng mắt. Vàng giả, thạch anh khói, mi-ca màu xám bạc ánh lên giống như giấy trắng, và một mảnh của viên đá lửa mà nó chắc chắn là đầu của mũi tên từ Thời đại Đồ đá cũ. Nó ghi ngày nhặt được từng món đồ đó và làm nhãn ghi địa điểm nhặt được nó. Bộ sưu tập này choán hết không gian căn phòng dành cho lũ con trai và còn trải xuống khắp hành lang ra đến tận căn phòng làm việc đó. Ngay cả phòng khách thiêng liêng cũng lổn nhổn trưng bày các mẫu vật.

Nó từ trường về nhà muộn vào một buổi chiều đông sau khi tìm thấy cả một bảo tàng trong lò đốt rác. Nó băng qua các phòng, than vãn.

“Con yêu,” mẹ nó giải thích, “tất cả đây là rác. Rác đầy nấm mốc, bọ rệp.”

Nó tát mẹ nó. Bà giật lùi vì đau, hai tay ôm mặt, nhìn thằng bé chằm chằm. Bà không tin nổi vào cảm nhận rõ ràng của cơn đau này. Bà không hiểu điều gì đã xảy ra với thằng con trai này, đứa mà năm lên sáu tuổi đã có lần giật lấy cái khăn tắm ướt từ trên tay bà rồi bảo rằng nó sẽ tiếp nhận tất cả ở đây.

Chiều hôm đó bố nó dạy cho một trận về cái tát. Ông dạy thằng bé một bài học bằng cách vặn gãy cổ tay nó. Không ai biết cái cổ tay đó bị gãy cho tới tối muộn, khi nó sưng phồng lên lạ lùng và xanh ngắt giống như một cái gì trong Cẩm nang vàng về Động vật Giáp xác.

Ngày thứ Bảy cuối mùa xuân khi bó bột đã được tháo, Adam trèo lên chỗ cao nhất có thể trên cây phong và tới tận bữa tối mới xuống. Ánh nắng xuyên qua tàng cây, chuyển không khí thành màu của trái chanh vàng ương ương chín. Không gian ấy mang cho thằng bé sự thanh thản đầy cay đắng để nhìn sang mái nhà hàng xóm và nhận thấy cuộc sống cao trên mặt đất tốt hơn biết bao nhiêu. Những chiếc lá hình chân vịt đung đưa trong gió nhẹ, bao nhiêu là những bàn tay năm ngón. Có tiếng xào xạc như cơn mưa nhỏ, tiếng rơi cửa hàng ngàn vảy chồi bé xíu. Phía trên cao nó nghe thấy những con nhím đang gặm nhấm các cụm hoa, hút nhựa của chúng, rồi rải rắc những khóm hoa vàng đỏ trên đất phía dưới. Adam đếm thấy mười lăm loại khác nhau đang bò, từ những con sâu bột tới những đốm dẹt nhiều chân nhỏ tới mức không nhìn thấy, bò vòng quanh cành cây xù xì mà nó đang nằm hòng tìm những cái hốc ngọt ngào. Những con chim đầu đen và nâu bay vút qua, mang thức ăn cho những bè trứng mà đám bọ và ruồi để lại trên các cành cây. Một con chim gõ kiến bay ra bay vào một cái lỗ mà nó đã đào trong khi rỉa cá từ năm ngoái. Có một bí mật kỳ diệu mà không ai trong gia đình thằng bé từng biết: có nhiều sinh vật ở trên đây, trong cây phong duy nhất này, hơn số người ở cả Belleville. Adam sẽ nhớ đêm canh thức này cho đến suốt nhiều năm sau đó, từ trên cao hai trăm feet trên một cây gỗ đỏ, khi mà rồi đây nó sẽ nhìn xuống một đám người, bé như con bọ, một đảng phái dân chủ của những con người muốn nó phải chết.

NĂM NÓ LÊN MƯỜI BA, lá cây du của chị Leigh ngả vàng rất lâu trước mùa thu. Adam là người đầu tiên thấy sự héo úa đó. Những đứa trẻ khác đã thôi quan sát. Lần lượt từng người, họ rời bỏ xóm làng nhiều cây xanh ngắt này để tới bữa tiệc ồn ào lấp lánh của những người khác. Căn bệnh trên cây của Leigh đã xuất hiện suốt nhiều thập kỷ. Trở lại thời điểm Leonard Appich trồng cây cho đứa con đầu tiên trong niềm lạc quan của thập niên 1950, cây du Hà Lan đã tàn phá Boston, New York, Philly, và Elm City, New Haven. Nhưng những nơi đó cách quá xa. Người đàn ông này đoán rằng khoa học sẽ sớm nghĩ ra giải pháp.

Nấm bệnh đó đục khoét Detroit khi mà bọn trẻ vẫn còn nhỏ. Rồi không lâu sau đó thì tới Chicago. Những hàng cây ven đường nổi tiếng nhất đất nước, những cái cây như những chiếc bình biến các đại lộ thành những đường hầm vĩ đại, đã rời bỏ thế giới. Giờ đây căn bệnh này tràn tới các vùng ngoại ô của Belleville, và cây của Leigh cũng bị chết. Cậu bé mười bốn tuổi Adam là người duy nhất khóc thương. Bố nó càu nhàu về chi phí kéo đổ cái cây. Bản thân Leigh chẳng để ý gì. Cô đang trên đường đến giảng đường đại học - ngành kỹ thuật nhà hát, ở bang Illinois.

“Tất nhiên là bố phải nhổ một cây du rồi, bố ạ. Bố đã trồng nó ở đó trước cả khi con sinh mà.”

Adam cứu lấy một mảnh gỗ từ những người đàn ông đến để nghiền nát gốc cây. Thằng bé mang mảnh gỗ xuống tầng hầm, đặt xuống, rồi lấy bộ đồ khắc gỗ để khắc lên đó. Thằng bé tìm thấy trong sách một câu thế này: Cây là gạch nối giữa đất và trời. Nó không thể hiểu gạch nối là gì. Trời và đất rốt cuộc đều thiểu năng. Nhưng dù sao nó cũng đưa mảnh gỗ cho Leigh, như một món quà tiễn lên đường. Chị nó cười phá lên vì món quà rồi ôm nó. Nó tìm thấy mảnh gỗ sau khi chị nó rời đi, trong các thùng đồ mà chị nó để lại cho hội từ thiện Cứu thế quân.

VÀO MÙA THU NĂM 1976 Adam trở nên thích kiến. Một sáng thứ Bảy vào tháng Chín, nó quan sát đàn kiến đi diễu hành qua lối đi nhà hàng xóm, mang một que kem Popsicle chảy nước về tổ. Tấm thảm trập trùng màu nâu đỏ đó trải dài suốt mấy mét. Đàn kiến uốn lượn qua các chướng ngại vật, xếp chồng lên nhau. Sự dàn quân hàng loạt của chúng ngang với bất cứ tài năng nào của con người. Adam cắm trại trên bãi cỏ bên cạnh dải bọt kem đó. Đàn kiến đi bên mép đám bọt ngập tràn quanh tất và gót chân mỏng mảnh của thằng bé. Chúng leo lên khuỷu tay của thằng bé rồi vào trong ống tay chiếc áo phông. Chúng thám thính quần đùi và chọc nhột háng thằng bé. Nó không quan tâm. Các hình mẫu tự lộ ra khi nó quan sát, và chúng rất hoang dại. Không có ai cầm đầu đoàn quân di động này, điều đó thì rõ rồi. Tuy nhiên chúng mang thứ đồ ăn dinh dính đó về tổ theo cách có phối hợp nhất. Những kế hoạch vắng mặt nhà tổ chức. Những con đường vắng mặt kẻ khảo sát địa hình.

Nó trở về nhà lấy sổ tay và camera. Ở đây, nó sực nghĩ ra một việc. Nó xin một ít sơn móng tay từ Jean. Chị nó đã đến tuổi sa vào những dại dột, chìm trong vòng xoáy thời trang. Nhưng Jean vẫn sẵn sàng làm mọi thứ cho thằng em Dammie. Bản thân Jean cũng từng rất thích các cuốn Cẩm nang vàng. Nhưng mối quan hệ với con người đã tóm gọn cô, và cô sẽ không bao giờ còn tự do nữa. Cô cho nó năm màu, một dải màu từ đỏ thắm đến lục lam. Quay trở lại hiện trường, nó bắt đầu tô vẽ. Một quả cầu nhỏ hình bông hồng nhưng gắn vào bụng của một trong các con vật đang rỉa mồi. Lần lượt, nó đóng thêm dấu hàng chục con kiến với cùng màu như thế. Mấy phút sau, nó bắt đầu lại với màu bánh đào. Đến giữa sáng, toàn bộ phổ màu của sơn móng tay đã được dùng sạch nhẵn. Chẳng bao lâu sau, những vết màu loang để lộ ra vẻ đẹp phi thực vặn xoắn như dòng người nhảy điệu conga. Đoàn quân này sở hữu một điều gì đó; Adam không biết phải gọi nó là gì. Mục đích. Ý chí. Một dạng nhận thức - một cái gì đó rất khác so với nhận thức của con người, nhận thức cho rằng thứ đó chẳng hề có giá trị.

Emmett, đi ngang qua với dây câu và mồi, thấy Adam đang nằm trên bãi cỏ chụp ảnh và vẽ vời vào trong sổ tay liền hỏi. “Làm cái quái gì thế?”

Adam làm thinh và tiếp tục công việc.

“Đây là ý tưởng của mày cho ngày thứ Bảy đấy à? Chẳng trách mọi người chả hiểu nổi mày.”

Adam cũng không hiểu mọi người. Họ cứ nói những điều đầy ẩn ý. Họ chạy theo những thứ trang hoàng vô nghĩa. Nó vẫn cúi đầu tiếp tục đếm.

“Này! Thằng bọ chét! Thằng bọ chét - Tao đang nói với mày đấy! Tại sao mày lại chơi với đất?”

Adam giật mình khi nghe dấu hiệu đó trong giọng nói của Emmett: nó đang khiến anh trai nó bực túc. Nó thì thầm với cuốn sổ, “Sao anh lại tra tấn con cá?”

Một bàn chân giơ lên và đạp vào mạng sườn Adam. “Mày nói cái quái gì thế? Cá làm gì có cảm giác, đồ óc bùn.”

“Anh đâu có biết điều đó. Anh không thể chứng minh.”

“Mày muốn chứng minh hả?” Emmett cúi xuống vày một nắm cỏ rồi nhét vào mồm thằng em. Adam, điềm tĩnh, nhổ nó ra. Emmett bỏ đi, lắc đầu thương hại, hân hoan chiến thắng trong một trận chiến một bên nữa.

Adam nghiên cứu tấm bản đồ sống của nó. Sau một lúc, dòng chảy tua thời gian của đàn kiến được mã hóa bằng màu sắc đó bắt đầu gợi ý cách các tín hiệu có thể được truyền đi mà không cần một người báo hiệu trung tâm nào điều khiển. Thằng bé di chuyển một chút. Nó làm tản mát lũ kiến. Nó tạo các rào cản và thời gian hồi phục của kiến. Khi chiếc Popsiclo biến mất, nó đặt từng mẩu nhỏ bữa trưa của nó vào các chỗ khác nhau và tiếp tục đo đếm xem mất bao lâu thì các mẩu đó biến mất. Đoàn quân rất nhanh nhẹn và giảo hoạt - cũng giảo hoạt trong chuyện lấy những thứ chúng cần giống như con người.

Tiếng chuông của nhà thờ Episcopal rung lên ngân nga bốn phía. Sáu giờ - thời điểm để tất cả những đứa du thủ tội lỗi trở về nhà để ăn tối. Thành quả của ngày hôm đó là mười hai trang miêu tả, ba mươi sáu bức ảnh theo thời gian, và một nửa lý thuyết, chẳng có thứ gì trong số này rồi sẽ giúp nó kiếm được một cái yo-yo vỡ trên trang trao đổi trực tuyến.

Suốt cả mùa thu, khi nó không tới trường, cắt cỏ, hay làm kem, nó sẽ nghiên cứu kiến. Nó chấm các điểm trên bản đồ dây và vẽ các biểu đồ cột. Sự tôn trọng của nó với trí thông minh của loài kiến tăng lên không ngừng. Hành vi uyển chuyển khi đối diện với sự thay đổi của các điều kiện: Ta có thể gọi điều đó là gì hơn là sự thông minh tinh quái?

Cuối năm đó, nó mở gian trung bày trong hội chợ khoa học của quận. Một số quan sát về hành vi và trí thông minh của đoàn kiến. Có những nỗ lực để khung cảnh trông đẹp hơn suốt dọc hành lang, và ở những nơi mà bố của thằng bé rõ ràng là đã làm cho mang tính khoa học. Nhưng không có ai khác bước vào mà nhìn mọi thứ theo cách mà nó đã nhìn. Hội đồng đánh giá hỏi, “Ai giúp cháu việc này?”

“Không ai cả,” nó nói, tỏ ra hết sức tự hào.

“Bố mẹ cháu? Giáo viên khoa học của cháu? Hay anh trai chị gái của cháu?”

“Chị cháu cho cháu sơn móng tay.”

“Cháu lấy ý tưởng của mình ai vậy? Có phải cháu bắt chước thí nghiệm của người khác mà không trích dẫn không đấy?”

Ý nghĩ rằng một thí nghiệm như thế này có thể đã từng được thực hiện khiến nó phát điên.

“Cháu tự mình làm tất cả các đo đạc đó hả? Và cháu bắt đầu cách đây bốn tháng? Trong dịp nghỉ hè?”

Mắt nó ầng ậc nước. Nó run rẩy.

Các nhà chuyên môn không tặng thưởng huy chương cho nó - dù chỉ là huy chương đồng. Họ nói đó là vì nó không có thư mục. Thư mục là phần bắt buộc của báo cáo chính thức. Adam biết lý do thực sự. Mọi người nghĩ nó ăn cắp. Họ không thể nghĩ một đứa trẻ có thể làm việc suốt nhiều tháng trên một ý tưởng độc đáo, chẳng vì lý do gì khác ngoài niềm vui được quán sát cho tới khi thấy được điều gì đó.

MÙA XUÂN, chị gái nó là Leigh đi xuống Lauderdale với mấy cô bạn gái để nghỉ xuân. Vào đêm thứ hai của chuyến đi, bên ngoài một quán ăn nhanh ven bờ biển, cô vào một chiếc Ford Mustang màu đỏ mui trần với một gã trai mà cô gặp ba tiếng trước đó. Từ đó không ai còn trông thấy cô.

Bố mẹ cô điên cuồng. Họ bay tới Florida hai lần. Họ kêu gào ở các cơ quan luật pháp và bỏ ra rất nhiều tiền. Nhiều tháng trôi qua. Họ không có manh mối nào. Adam nhận ra sẽ không bao giờ có. Bất kể là ai đã đưa chị gái nó đi thì hắn cũng rất khôn khéo, tỉ mỉ, con người. Thông minh.

Leonard Appich không từ bỏ. “Cả nhà đều hiểu Leigh đấy. Mọi người hiểu nó thế nào. Chỉ là nó lại bỏ đi thôi. Chúng ta sẽ không tổ chức lễ gì cho tới khi chúng ta biết chắc chuyện gì đã xảy ra với con bé.”

Biết chắc. Rồi họ cũng biết thật. Mẹ Adam quẳng những lời của Leigh vào mùa xuân trước vào mặt bố nó. Bố đã để nó ngoài đó cho con từ khi con còn chưa sinh. Các dấu hiệu xuất hiện, và mẹ nó nắm bắt được. “Anh đã trồng một cây du cho nó, khi mà cây du chết rạt khắp nơi suốt bao nhiêu năm? Anh đã nghĩ gì thế? Anh chưa bao giờ thực sự ưa con bé, phải không? Giờ thì nó bị cưỡng hiếp và nằm chết trên một bãi rác, và chúng ta sẽ không bao giờ biết đó là đâu!”

Lenny bị gãy cùi chỏ tay, vì tai nạn. Để tự biện hộ, bố Adam vẫn cứ nói với bất cứ ai chịu nghe. Đó là khi Adam nhận ra: Loài người bị bệnh nặng rồi. Giống loài này sẽ không còn tồn tại lâu. Đó là một thí nghiệm sai lầm. Chẳng bao lâu nữa thế giới sẽ quay trở lại với những trí thông minh lành mạnh, những trí thông minh tập thể. Bầy đoàn và nhóm đông.

JEAN ĐƯA CÁC EM TRAI tới khu bảo tồn rừng. Ở đó, ba đứa chúng tổ chức một lễ mà bố chúng sẽ không cho phép. Chúng nhóm một đống lửa rồi kể các câu chuyện. Leigh mười hai tuổi, chạy khỏi nhà sau khi bị bố tát cho một cái vì tội lẩm nhẩm nói đồ điên. Leigh mười bốn tuổi, phạt tất cả bọn chúng vì chúng ghét cô bé khi cô từ chối nói chuyện với bất kỳ ai nếu cô không được dùng tiếng Tây Ban Nha học năm thứ hai. Leigh mười tám tuổi, giả kịch nhân vật Emily Webb, trở lại trần gian để tái hiện sinh nhật lần thứ mười hai của cô. Một con ma xuất chúng đã khiến cả trường cấp ba phải rơi nước mắt.

Adam lấy thanh gỗ cây du mà nó đã khắc cho chị nó ra ném vào đống lửa. Cây là gạch nối giữa đất và trời. Du không phải loại gỗ dễ cháy, nhưng thanh gỗ cháy nhanh mà không cần phải lật trở nhiều. Tất cả những từ ngữ vụng về trở nên hoàn hảo rồi biến mất vào vùng đen tối chung - đầu tiên là cây, rồi tới gạch nối, rồi đất, rồi trời.

Những người thẩm định ở hội chợ khoa học đã cứu nó ra khỏi mong muốn giữ một cuốn sổ tay hiện trường dù là về bất cứ thứ gì đi nữa. Nó rời bỏ bầy kiến. Nó đặt các cuốn Cẩm nang vàng bên lề đường. Các kho báu bảo tàng mà nó giấu trong máy hút bụi của mẹ thì giờ đây nó vui vẻ ném vào sọt rác. Những thứ trẻ con vớ vẩn.

Trường trung học là bốn năm đen tối trong ký túc. Không phải là nó không có bạn bè hay chuyện vui. Thực ra, nó có vô số của cả hai thứ đó. Những đêm bị đánh và bị nhúng trần truồng vào hồ chứa nước phía ngoài thị trấn. Những cuối tuần dài trong các căn hầm đổ xúc xắc và tranh cãi về luật chơi nhập vai bí hiểm với những thằng nửa thiếu niên nửa đàn ông, những đứa mang theo từng vali đầy ắp những thẻ bài sưu tập. Những con quái vật trong các trò chơi đều giống như lịch sử tự nhiên đã trở nên sai trái. Những con bọ khổng lồ. Những cái cây giết người. Vấn đề của trò chơi là phải phân biệt tất cả chúng.

“Testosterone,” bố nó giải thích. Giờ đây ông thấy sợ thằng con to đầu khờ khạo của mình, và Adam biết điều đó. “Những cơn bão hormone, không thấy đâu là bến bờ.”

Dù Adam muốn đánh người đàn ông này, nhưng quả thực bố nó không sai. Có nhiều con gái, nhưng chúng chỉ làm khổ sở cho thằng bé. Chúng giả vờ ngốc nghếch, dưới lớp sơn của sự phòng vệ. Thụ động, yên lặng, và khó hiểu. Chúng cú nói ngược lại điều chúng nghĩ, để kiểm tra xem ta có thể hiểu chúng hay không. Đây là điều chúng muốn. Nhưng chúng lại tức giận khi có ai hiểu.

Nó tổ chức các cuộc tấn công vào ngôi trường trung học bên cạnh, những hoạt động vào đêm rất phức tạp với hàng dặm giấy vệ sinh ném lên các cành cây đoan. Những dải dây thòng xuống suốt nhiều tháng như những bông hoa trắng khổng lồ. Nó lướt phía dưới đó trên chiếc xe đạp địa hình, cảm thấy mình giống như một nghệ sĩ trang trí đường phố thực sự. Nó và một người bạn vẽ bản đồ của trường học đó, của siêu thị, chi nhánh ngân hàng. Chúng lên kế hoạch xem loại vũ khí nào chúng cần lấy cắp. Các kế hoạch trở nên rất công phu. Chúng định giá các loại vũ khí, chỉ để cười hi hả. Đây là một trò chơi với Adam: hậu cần, lên kế hoạch, quản lý nguồn lực. Với người bạn của nó, đây là một bước tránh ra khỏi tôn giáo. Adam nhìn thằng bé bấp bênh đó, cảm thấy thú vị. Một hạt mầm nằm ngược trên đất thì sẽ quay - cả rễ lẫn thân - những đường hình chữ U lớn cho tới khi nó tự về đúng hướng.

Nhưng một đứa trẻ thì dù biết đang đi sai đường, vẫn băn khoăn phương hướng khác kia có đáng để thử hay không.

NÓ TRỞ NÊN giỏi trong việc ước định mức tối thiểu tuyệt đối yêu cầu để vượt qua các môn học. Người lớn không đòi hỏi gì từ nó ngoài những thứ nó được yêu cầu đưa ra. Điểm trên các thẻ liên lạc cứ tụt dốc không phanh khiến mẹ nó phiền não. “Có chuyện gì vậy Adam? Con giỏi hơn thế này mà!” Nhưng giọng mẹ nó nghe trầm lặng, cảm giác đầu hàng. Jean thấy nó đi xuống. Cô mắng mỏ, trêu đùa, rồi bênh vực. Nhưng rồi cô đi học đại học, ở Colorado. Không còn ai để buộc nó phải trả lời cho bản thân nó nữa.

Leigh không bao giờ trở lại. Bố của Adam tìm kiếm những dấu vết ngày càng mờ nhạt nhưng chẳng được gì. Mẹ nó bắt đầu dùng codeine với liều lượng đáng kể. Chẳng bao lâu, bà rơi vào vòng xoáy qua lại các cửa hàng thuốc khắp nhiều thị trấn. Bà thôi nấu nướng và lau dọn nhà cửa. Lối sống của Adam không vì thế mà bị ảnh hướng. Nó thích ứng và tiến triển. Kẻ sống sót của tất cả những kẻ sống sót.

LỜI ĐỀ nghị đùa cợt từ một người bạn - Ba đô nếu mày làm bài tập đại số cho tao - và thế là nó dễ dàng kiếm được tiền tiêu vặt. Thật sự thì, dễ dàng tới mức nó bắt đầu quảng cáo. Bài tập được hoàn thành trong tất cả các môn ngoại trừ ngoại ngữ, ở bất cứ mức độ yêu cầu nào, nhanh hết mức người ta cần. Mất một thời gian nó mới tìm được mức giá thích hợp, cũng là khi khách hàng xếp cả dãy dài. Nó thử nghiệm với các giảm giá theo khối lượng và các kế hoạch được trả trước. Chẳng bao lâu, nó trở thành chủ sở hữu của một doanh nghiệp nhỏ thành công. Bố mẹ nó mừng khi thấy nó lại làm bài tập về nhà, hàng giờ mỗi đêm. Họ vui vì nó không còn trộm tiền mặt của họ nữa. Đây thực sự là chiến thắng của cả ba bên. Buổi sáng ở nước Mỹ, với thị trường tự do tự điều tiết, và Adam đi ngủ mỗi đêm với lòng cảm kích vì đã được sinh ra trong một nền văn hóa kinh doanh.

Nó nhanh và tận tâm. Các bài tập đều sẵn sàng trước deadline. Chẳng bao lâu nó đã xây dựng được một thương hiệu gian lận tin cậy và đáng ngưỡng mộ ở trường Trung học Harding. Công việc này khiến nó gần như nổi tiếng. Không có việc gì nó dành thời gian cho mà khiến nó vui như khi nhìn con số tích lũy trong tài khoản tiết kiệm và khi tính toán số đô la cho mỗi lần làm bài tập lừa bịp. Tuy nhiên, công việc được thuê lúc nào cũng đòi hỏi phải làm hài lòng.

Nó bắt buộc phải học tất cả các thể loại môn học một cách tử tế mà với nó chẳng có gì thú vị.

ĐẦU MÙA THU của năm học cuối, Adam ở trong thư viện công cộng chế tác bài luận tâm lý cho một đứa học cùng lớp, đứa hiểu về động vật hai chân còn kém hơn cả nó. Trích dẫn ít nhất hai cuốn sách. Bất kể là gì. Nó đứng dậy khỏi ô bàn và đi tới chỗ giá sách phù hợp. Làm việc nhiều giờ khiến mắt nó hoa lên. Trong ánh sáng mờ của thư viện, các quyển sách trông như những ngôi nhà liên kế của người nộm làm bằng ống nhựa.

Một gáy sách đập vào mắt nó. Những con chữ màu vàng chanh sáng nổi bật trên nền đen: The Ape Inside Us, của Rubin M. Rabinowski. Adam lôi cuốn sách dày ịch ấy xuống rồi ngồi phịch vào một cái ghế gần đó. Cuốn sách mở ra với hình ảnh của bốn tấm thẻ, được đánh dấu theo thứ tự từng tấm:

6-E-X-5

Phía dưới, dòng chú thích viết:

Mỗi tấm thẻ này có một mặt là chữ và một mặt là số. Giả sử có ai đó nói với bạn rằng nếu một tấm thẻ có một mặt là một nguyên âm, thì một số chẵn sẽ nằm ở mặt còn lại. Thế thì tấm thẻ nào hoặc những tấm thẻ nào bạn cần lật để biết người đó nói đúng hay sai?

Nó mừng rơn. Những thứ với những câu trả lời đúng, sáng, rõ ràng chính là thuốc giải độc đối với sự tồn tại của con người. Nó giải quyết câu hỏi rất nhanh, với sự tự tin tuyệt đối. Nhưng khi nó xem đáp án thì thấy sai. Đầu tiên nó nghĩ câu trả lời được in sai. Nhưng rồi nó nhận thấy điều lẽ ra đã rất rõ ràng. Nó tự nhủ mình đã mụ mị vì suốt hàng giờ làm bài tập cho những đứa khác. Nó đã không nhìn sâu vào vấn đề. Nó hẳn đã trả lời đúng, nếu nó tập trung. Nó đọc tiếp. Cuốn sách bảo rằng chỉ có bốn phần trăm người lớn đúng nghĩa hiểu được đúng vấn đề này.

Quan trọng hơn, gần ba phần tư số người mà không hiểu vấn đề, khi đưa ra câu trả lời đơn giản, kiếm cớ biện hộ cho chuyện họ thất bại.

Nó ngồi xuống ghế, giải thích với bản thân tại sao nó vừa làm một điều mà gần như tất cả mọi người đều làm. Dưới dòng ô thẻ đầu tiên, lại có một dòng khác:

32 - Rum - Coke - 17

Lần này chú thích viết:

Mỗi một tấm thẻ này đại diện cho một người đứng trong quán bar. Một mặt thể hiện tuổi của họ, mặt kia cho thấy thứ họ uống. Nếu tuổi uống rượu hợp pháp là hai mươi tuổi, thì tấm thẻ nào hoặc những tấm thẻ nào bạn cần lật để xem có phải tất cả mọi người đều hợp pháp không?

Câu trả lời quá rõ ràng đến nỗi Adam không cần tìm kiếm. Lần này nó đoán đúng, cùng với ba phần tư số người lớn đúng nghĩa. Rồi nó đọc câu chốt. Hai vấn đề cũng y như trước. Nó cười to, thu hút ánh mắt của đám đông tóc điểm bạc, ngồi lại đêm muộn trong thư viện công cộng này. Có một dấu hiệu cũ LẠ THƯƠNG lơ lửng treo từ cơ quan cảm giác sự-tự-hào-và-vui-thú của những giống loài của nó.

Adam không thể ngừng đọc. Đọc đi đọc lại, cuốn sách cho thấy cách các loài được gọi là Home sapien thất bại trong ngay cả những vấn đề logic đơn giản nhất. Nhưng họ đều rất nhanh và tài tình khi ước đoán ai ở trong và ai ở ngoài, ai ở trên và ai ở dưới, ai sẽ được vô khối tán dương và ai phải chịu phạt không thương tiếc. Khả năng thực hiện các hành vi đơn giản của lý tính ở mức nào? Rất yếu. Kỹ năng tụ tập kiểu bầy đàn thì sao? Hết sức, vô cùng giỏi. Toàn bộ những căn phòng mới mở ra trong não Adam, chuẩn bị được sắp xếp đồ đạc. Nó nhìn lên từ cuốn sách để nhìn cái thư viện đang đóng cửa và quẳng nó ra ngoài.

Ở nhà, nó đọc cuốn sách tới đêm khuya. Nó tiếp tục cầm cuốn sách lên, trong suốt bữa sáng ngày hôm sau. Nó suýt muộn xe buýt. Nó không thể chuyển bài tập về nhà ngày hôm đó cho các khách hàng. Đó là vết ố thanh danh đầu tiên kể từ khi nó lập ra doanh nghiệp gian lận này. Nó giữ cuốn The Ape Inside Us dưới bàn trong suốt ba tiết đầu, tự học bằng cách ranh mãnh đó. Nó kết thúc trước giờ ăn trưa, rồi lại bắt đầu lại.

Cuốn sách quá đỉnh khiến Adam muốn đá chính mình vì đã không nhìn thấy sự thật từ lâu trước đó. Con người mang theo những thiên kiến và hành vi có tính kế thừa, những hỗn mang còn sót lại trong giai đoạn tiền tiến hóa luôn theo các quy luật cổ xưa của riêng họ. Những lựa chọn trông có vẻ phi lý tính, thất thường, trên thực tế lại là những chiến lược được xây dựng từ rất lâu trước đó nhằm giải quyết các kiểu vấn đề khác. Tất cả chúng ta đều mắc kẹt trong thân thể những kẻ cơ hội ranh ma, cố trèo lên cao trong xã hội, vốn được tạo tác để sống-sót trong thảo nguyên bao la bằng cách khống chế lẫn nhau.

Suốt nhiều ngày, cuốn sách cuốn nó trong cảm giác hạnh phúc sững sờ. Được trang bị bởi những mô hình mà cuốn sách hé lộ, nó tưởng tượng mình làm thí nghiệm với tất cả bọn con gái trong trường, một vệt sơn móng tay trên gót giày của chúng để giữ dấu chúng khi chúng đi lên đi xuống. Phần hay nhất là Chương 12, “Ảnh hưởng.” Giá đọc được từ hồi mới vào trường này, thì nó đã thành thủ lĩnh hàng đầu của trường rồi. Chỉ riêng ý tưởng hành vi của con người - sự báo ứng cả đời của con người - sở hữu mẫu hình ẩn giấu nhưng có thể nhận thức được, đẹp đẽ như chính những thứ nó đã từng chứng kiến ở các loài côn trùng, cũng khiến lòng nó chộn rộn. Nó cảm thấy nhẹ hơn và đúng hơn bao giờ hết kể từ khi chị gái nó biến mất.

ĐẾN KHI THAM DỰ CÁC KỲ THI vào đại học, nó đánh gọn chúng. Các kỹ năng phân tích của nó đứng trên chín mươi hai phần trăm số thí sinh. Tuy nhiên, vị trí điểm tổng kết thì nó không qua nổi mức hai trăm mười hai trong tổng số hai trăm sáu mươi chín học sinh tốt nghiệp. Không một trường đại học tự kiêu nào sẽ thèm ngó đến nó.

Bố nó khoát tay bảo nó. “Đi JC lấy hai năm. Xóa hết thành tích bất hảo mà làm lại.”

Nhưng nó không cần xóa thành tích bất hảo. Nó chỉ cần đưa cho ai đó có thể đọc giữa các dòng chữ. Nó ngồi xuống bàn trong phòng ăn vào một sáng thứ Bảy trước kỳ nghỉ đông để biên một lá thư. Cảm giác giống như đưa các quan sát vào trong những cuốn sổ tay hiện trường thời bé. Bên ngoài cửa sổ là những gì còn sót lại của những cái cây thời thơ ấu. Nó nhớ có thời nó đã tin rằng nhờ có mối liên hệ thần bí nào đó giữa các cái cây này và bọn trẻ mà chúng đã được trồng. Nó đã hòa nhập bản thân cùng cây phong như thế - gần gũi, thẳng, dễ nhận ra, luôn sẵn sàng tứa đường, nở hoa từ ngọn tới chân trong những ngày nắng đầu tiên của mùa xuân. Nó yêu cái cây ấy, sự đơn giản đó. Nhưng rồi mọi người đã biến nó thành một cái khác. Nó đặt bút xuống đầu trang giấy rồi viết:

Kính gửi Giáo sư R. M. Rabinouiski

Khoa Tâm lý học

Trường Cao đẳng Fortuna, Fortuna, California

Thưa Giáo sư Rabinotvski,

Cuốn sách của ông đã thay đổi cuộc đời tôi.

Nó kể một câu chuyện được sửa sang cho hoàn hảo: một cậu bé tính cách bất thường đã được cứu rỗi bởi cơ hội gặp gỡ với trí tuệ chói sáng. Nó mô tả cuốn The Ape Inside Us đã đánh thức điều gì đó trong nó, dù rằng có lẽ sự thức nhận đó đã đến quá muộn. Nó nói nó đã không coi trọng việc học hành ở trường như thế nào cho tới khi cuốn sách rơi vào lòng nó, và có lẽ giờ đây nó sẽ phải dành nhiều năm trong trường cao đẳng cộng đồng để xóa bỏ những thành tích bất hảo cho tới khi nó tìm được cơ hội để học ngành tâm lý học ở một viện đại học nghiêm túc. Điều đó không sao, nó viết. Nó luôn mang nợ giáo sư, và đúng như chính Giáo sư Rabinowski nói, ở trang 231: “Lòng tốt có thể là để tìm kiếm một sự hồi đáp, nhưng điều đó không làm nó bớt tốt đi.” Dù sao có lẽ lòng tốt không vụ lợi bấy nay sẽ giúp rút ngắn con đường phía trước. Bên ngoài cửa sổ, cây phong đón cơn gió nhẹ. Cành lá đang mắng mỏ nó. Nó đang đỏ mặt vì xấu hổ, nếu không muốn nói là tuyệt vọng. Nó tiếp tục tô vẽ câu chuyện, chêm vào thư nửa tá kỹ thuật nhặt ra từ Chương 12, “Ảnh hưởng.” Những lời cảm ơn của nó chúa bốn trong sáu động cơ khởi động hàng đầu để tạo ra những mẫu hình hành động ở một người khác: hỗ trợ lẫn nhau, hiếm có khó tìm, có đủ giá trị, và kêu gọi sự giao kết. Nó giấu dấu vết của sự cầu xin dưới một mánh khóe khác, lượm nhặt từ Chương 12:

Nếu bạn muốn một người giúp bạn, thuyết phục họ rằng họ đã đang giúp đỡ bạn trước cả khi mở lời rồi. Người ta sẽ làm hết sức để bảo vệ các di sản của họ.

Bố mẹ thằng bé choáng váng nhưng nó thì không ngạc nhiên mấy khi một lá thư hồi đáp gửi đến nhà nó từ tác giả cuốn The Ape Inside Us. Giáo sư Rabinowski viết rằng trường Cao đẳng Fortuna là một ngôi trường giáo dục thay thế nhỏ, dành cho những sinh viên có suy nghĩ độc đáo đang tìm kiếm một hướng tiếp cận tập trung, chất vấn đối với giáo dục. Quá trình xem xét hồ sơ không đặt nặng vào bảng điểm trung học mà nhằm tìm kiếm bằng chứng khác về sự vận động đặc biệt. Và dù không đảm bảo chắc chắn, Giáo sư Rabinowski hứa rằng hồ sơ dự tuyển của Adam sẽ được xem xét nghiêm túc. Adam chỉ cần viết bài luận đầu vào có sức mạnh nhất có thể.

Được kẹp kèm với lá thư chính thức là một tấm card không có chữ ký. Trong nét chữ nguệch ngoạc màu xanh hoang dại ma quái, một người đã viết rằng: “Đừng bao giờ bày trò khua môi múa mép với tôi nữa nhé.”

RAY BRINKMAN VÀ DOROTHY CAZALY

HỌ LÀ NHŨNG NGƯỜI DỄ GẶP: hai con người mà cây cối hầu như không có ý nghĩa gì với họ. Hai con người mà, ngay cả trong tuổi thanh xuân của họ, cũng không thể phân biệt được cây sồi với cây đoan. Hai con người chưa từng có chút bận tâm về cây cối cho tới khi một khu rừng dày kín vươn phủ ra nhiều dặm xuyên qua sân khấu nhà hát nhỏ ở trung tâm St. Paul, năm 1974.

Ray Brinkman, là một luật sư mới vào nghề chuyên về sở hữu trí tuệ. Dorothy Cazaly, người viết tốc ký cho một công ty làm việc cho hãng của Ray. Anh không thể ngừng ngắm nhìn cô khi cô lấy lời khai. Vẻ đẹp trầm lặng, tan chảy từ màn vũ ballet bằng tay của cô khiến anh mê mệt. Bản sonata Appassionata, uốn lượn qua ngón tay êm ả của cô.

Cô bắt được ánh nhìn của anh, bằng một cái liếc, cô thách thức anh dám sở hữu. Anh dám. Như thế dễ hơn so với cái chết bởi đứng từ xa mà khao khát cháy bỏng. Cô đồng ý hẹn hò cùng anh, nếu cô được chọn địa điểm. Anh chấp nhận thỏa thuận, không tưởng tượng được những ý tưởng ấn giấu phía sau. Cô chọn buổi thử giọng cho một vở diễn Macbeth nghiệp dư.

Tại sao? Cô nói không tại sao cả. Một trò đùa. Một ý thích. Sự tự do. Nhưng, dĩ nhiên, chẳng có sự tự do nào cả. Chỉ có những lời tiên tri cổ xưa tiên đoán qua quả cầu pha lê về hạt giống của thời gian* cho biết hạt nào sẽ sinh trưởng và hạt nào sẽ không.

Đối với một vở kịch nghiệp dư, việc đọc rất đáng sợ. Cuộc thử giọng giống như truy tìm quái vật mà không có ánh đèn. Cả hai đã không diễn kịch từ thời trung học. Nhưng họ lấy hết lòng can đảm để tới nơi đã định, và kết cục đêm đó mang lại cho cả hai bọn họ một trò vui kinh dị, thứ vui từ sự tra tấn khủng khiếp.

“Ôi,” anh nói, khi cùng cô đi ra từ sảnh. “Cái đó là cái quái gì vậy?”

“Em luôn muốn giả vờ là em có thể biểu diễn. Em chỉ cần một người đồng lõa thôi.”

“Thế chúng ta phải làm gì khi phải diễn lại?”

“Anh chọn.”

“Một cái gì đó đõ hại thần kinh hơn thì sao, cho lần sau ấy?”

“Đã bao giờ chơi nhảy vách đá chưa?”

CHUYỆN XẢY RA THẾ NÀY: Cả hai người họ đều được nhận vai diễn. Dĩ nhiên là họ được nhận vai. Họ đã có vai diễn ngay từ đầu, trước cả khi họ thử vai. Đó là cách mà những bí ẩn trên đời xảy ra. Macduff và Quý bà Macbeth.

Ray gọi Dorothy với giọng vô cùng hoảng hốt. Giống như anh đã nghịch khẩu súng lục của cha mình và nó vừa nổ đạn. “Chúng ta không bắt buộc phải tham gia chứ, đúng không?”

“Đây là nhà hát cộng đồng. Em nghĩ là họ đang trông chờ vào anh.”

Cô đã biết sẵn chính xác điểm yếu nhất của anh mà cô có thể tác động lên, ngay trong tuần đầu tiên hẹn hò đó của họ. Có trách nhiệm tới cực đoan, người đàn ông này là thế. Có trách nhiệm như một dạng bệnh lý với những hy vọng và mong muốn theo kiểu của riêng anh. Và người phụ nữ ấy, đủ bất chấp cho cả mười người như ông. Cô như muốn nói với anh rằng: không Macbeth, không hẹn hò nữa. Họ nhận vai.

Dorothy có thiên bẩm. Nhưng Ray thì khác: ngay cả giám đốc tuyển vai, trong đêm diễn thủ chính thức đầu tiên, đã nghĩ rằng cô đã phạm một sai lầm nghiêm trọng. Dorothy ngắm nhìn người đàn ông, kinh ngạc. Anh là diễn viên tệ nhất trên đời mà cô từng biết. Anh đọc đều đều những câu thoại của mình, trơ trơ vô cảm và ngây ngô đến kỳ lạ, như thể anh đang đặt sự tồn tại của mình ra nơi tranh biện trước Câu lạc bộ Tranh luận về ‘lạn thế.

Cô lùng sục trong thư viện cộng đồng tìm những cuốn sách về phương pháp biểu diễn và nhập vai. Nhưng anh lại rơi lại vào chủ nghĩa khắc kỷ. “Anh sẽ may mắn nhớ hết các lời thoại.”

Sau hai tuần, anh đã hầu như thuộc lời. Sau ba tuần, một vài khởi đầu mới nữa xảy ra.

“Không công bằng,” cô nói. “Anh có đang luyện tập không đấy?”

Anh đã luyện tập, theo những cách mà lúc này anh mới phát hiện được. Trước đây anh chưa bao giờ nhận ra, nhưng bản thân luật pháp là nhà hát, xa hơn cả trước khi ta đưa ai đó ra tòa. Ray có một tài năng: là thủ thách chính mình với một sức ép đáng sợ. Điều này sẽ giúp anh, trong những năm về sau, khi trở thành một luật sư lùng danh về sáng chế và bản quyền. Lúc này thì tài năng đơn thuần đó biến nhân vật Macduff của anh thành một thứ có sức thôi miên kỳ lạ. Bằng cách đúng yên trong nhiệt huyết đò đẫn, anh dường như chạm vào quyết tâm tột đỉnh đó.

Siêu năng lục chính của Dorothy, từ khi còn là thiếu nữ, là có khả năng đọc tất cả các cơ quanh miệng và mắt của một người và nói chính xác tuyệt đối người đó có đang nói dối hay không. Siêu năng này chẳng có ích gì cho việc viết tốc ký hay cho vai diễn Quý bà Macbeth của cô. Nhưng nó thật sự khiến cô muốn kiếm tra những giới hạn biên của sự ngây tho ở người đàn ông này. Ba đêm diễn tập một tuần trong năm tuần, và cô đã bị thuyết phục: Ray Brinkman hẳn sẽ thực sự vút bỏ vợ con cô đơn không người bảo vệ, trong một lâu đài xa xôi hẻo lánh, chỉ để cứu đất nước hoang tàn của anh.

Sự dàn dụng đúng kiểu thập niên bảy mươi. Rất Watergate. Vào cửa miễn phí, và có thể nói là tiền nào của nấy. Trong ba đêm công diễn, quý bà Macbeth thất bại trong những ngọn lửa hung tàn. Trong ba đêm công diễn, Macduff và người của ông, ngụy trang như cây cối, giúp cánh rừng di chuyển từ Birman qua mọi nẻo đường tới Dunsinane. Cây thục sự hành quân xuyên qua sân khấu, sồi, trái tim của sồi, quân đội và hải quân của sồi, trụ và dầm của ngôi nhà trong lịch sử. Đám đàn ông cầm những cành cây lớn. và không hay biết Macbeth từng nói về sự an toàn của y đã được các đấng tiên tri đảm bảo, những người tấn công y xuyên qua sân khấu lặng lẽ tới nỗi tưởng như không hề di chuyển. Và mỗi đêm như thế, Ray dường như mãi mãi nghĩ rằng: Một điều gì đó đang xây ra với mình. Một cái gì rất nặng nề, to lớn, và chậm chạp, đến từ một nơi rất xa, mà mình không thể hiểu nổi.

Anh không hề hiểu. Thứ xảy đến với anh là một sức mạnh của loại cây hơn sáu trăm loài. Quen thuộc, đa dạng, trải khắp từ những vùng nhiệt đới tới tận miền Bắc ôn đói: Biểu tượng chung cho tất cả mọi loài cây. Dày thịt, nhiều ụ, cành nhánh tua tủa, nhưng bám chặt vào lòng đất và là nơi trú ngụ cho rất nhiều sinh vật khác. Ba trăm năm phát triển, ba trăm năm sinh tồn, ba trăm năm tàn lụi. Cây sồi.

Những cây sồi tuyên thệ anh là phó tướng tạm thời trong cuộc chiến chống lại ác nhân của chúng. Macduff tài giỏi giấu mình trong những cành cây cắt rời (Rất nhiều sinh vật đã bị ảnh hưởng khi làm ra những thứ này), anh hy vọng sẽ nhớ được lời thoại tiếp theo, cầu mong sẽ đánh bại kẻ tiếm ngôi một lần nữa vào đêm nay và không ngừng kinh ngạc về những hình dáng dạng thùy, lạ lùng, khác thường đang bung nở từ đám ngụy trang của mình giống các chữ cái trong bảng alphabet mà mỗi ký tự được tạo hình bởi một thứ gì đó đang kiếm tìm cả thế giới như soi xét. Anh không thể đọc những dòng trên các biểu ngũ của mình. Nó được viết bởi một thứ gì đó với năm trăm triệu chớp rễ. Nó nói rằng, Cây sồi và cánh cửa đều đến từ cùng một thế giới cổ xưa.

Sau dạ tiệc đêm diễn cuối, Ray và Dorothy kết thúc buổi đêm trên giường. Nhà hát và sự thất thường của Dorothy đã giữ họ trong sự trì hoãn khốn khổ lâu như vậy. Rồi, một cú nhảy vách đá cho anh, sau tất cả. Đêm đủ tối để che giấu những điều tồi tệ nhất giữa rất nhiều lo sợ và hoang mang trong họ. Nhưng cách mười phân từ gương mặt dưới ánh nến của anh, cô vẫn có thể nhận thấy những cơ nhỏ nhất quanh đôi mắt.

“Anh nghĩ thế nào về bố mẹ anh? Anh đã bao giờ có ý nghĩ phân biệt chủng tộc chưa? Anh đã bao giờ trộm đồ trong cửa hàng chưa?”

“Anh đang ở trong phiên tòa à? Sao em lại tra khảo anh?”

“Không có lý do gì cả.” Cả gương mặt cô co giật như đậu nhảy Mexico.

Anh quay người nằm ngửa nhìn lên trần nhà. “Trước đây, anh chưa bao giờ diễn sân khấu như thế. Nó khiến ta có cảm giác như đang đối thoại với các thánh thần.”

“Không phải chỉ có thế thôi đấy chú?”

Và rồi sau đó: “Em có nghĩ chúng ta đang đi tới một nơi nào đó không?”

Cô chống khuỷu tay nhổm lên để tìm gương mặt của anh. “Chúng ta? Ý anh là, cả nhân loại ư?”

“Hẳn rồi. Nhưng em với anh, trước tiên là vậy. Sau đó là tất cả mọi người.”

“Em không biết. Làm thế quái nào mà em biết được chứ?”

Anh nghe thấy sự phẫn nộ của cô, và nghĩ rằng mình hiểu. Bàn tay anh vỗ vỗ trên mền phủ, như để cảm nhận cô. “Anh cảm thấy như chuyện này đã xảy ra rồi.”

“Chuyện này?” Quý bà M. tàn nhẫn chế giễu. “Định mệnh, ý anh là thế phải không?”

Như thể một lần nữa anh lại cứng đờ người trượt xuyên qua sân khấu trong đoạn tua thời gian, ngụy trang là cánh rừng Birnham. “Anh có lương cao. Anh sẽ trả hết tất cả nợ trong năm năm tới. Họ sẽ đưa anh thành luật sư thành viên sớm thôi.”

Hai mắt cô khép chặt. Trong vài năm tới, bom sẽ xối xuống, Trái Đất sẽ bị tiêu hủy, và những con người lẻ loi sót lại sẽ chạy trốn khỏi hành tinh trên những tên lửa tới nơi vô định.

“Em sẽ không cần làm việc, nếu em không muốn.”

Cô ngồi dậy. Bàn tay cô tì xuống xương ức của anh, khóa chặt anh lại. “Chờ chút. Ôi, chúa ơi. Anh đang cầu hôn đấy hả?”

Anh nhổm đầu lên, thách thức cô. Trái tim của sồi.

“Vì chúng ta đã ngủ với nhau ư? Một lần?” Cô không cần đến siêu năng lực của mình để nhận ra sự nhạo báng này làm tổn thương anh tồi tệ đến mức nào. “Chờ đã. Em là người đầu tiên của anh à?”

Anh vẫn giữ yên, cứng đờ, vượt được nửa đường xuyên qua sân khấu. “Có lẽ đáng ra em đã nên hỏi anh điều đó cách đây hai tiếng.”

“Xem nào. Ý em là… kết hôn?” Cái từ đơn sơ đó trong miệng cô trở nên thật kỳ quặc và xa lạ. “Em không thể kết hôn. Em phải… Em không biết! Khoác ba lô đi lang thang ở Nam Mỹ trong hai năm. Đi tới Village lấy thuốc phiện. Gặp rắc rối với một phi công lái máy bay hạng nhẹ là tay chân của CIA.”

“Anh có ba lô. Họ có luật sư về sáng chế ở New York*. Anh không chắc lắm vụ phi công.”

Cô kinh ngạc và phá lên cười rồi lắc đầu. “Anh đang đùa. Anh không đùa. Cái quái gì vậy?” Cô buông người chìm xuống gối. “Cái quái gì vậy, em hỏi đấy. Tiến lên đi, Macduff!”

Họ lại có nhau lần nữa. Lần này, hai người quấn chặt nhau hơn. Trong sự tĩnh lặng sau đó, cô có thể cảm thấy thái dương anh ướt đẫm. “Có vấn đề gì à?”

“Không có gì cả.”

“Không phải vì mấy câu tào lao của em làm anh sợ đấy chứ?”

“Không.”

“Anh đang nói dối em đấy. Lần đầu tiên.”

“Có thể.”

“Nhưng anh yêu em.”

“Có thể.”

“Có thể ư? Thế có nghĩa là gì vậy?”

Một cái gì đó to lớn, nặng trĩu, chậm chạp, xa xôi và hoàn toàn vô định với anh bắt đầu nói lên ý nghĩa của nó. Và rồi sau đó anh dần dần chứng tỏ với cô.

TIÊN ĐOÁN CỦA RAY THÀNH SỰ THẬT. Anh chỉ mất năm năm để trả hết nợ nần. Ngay sau đó anh trở thành luật sư thành viên. Anh thành công rực rỡ trong công việc của mình: Tóm những kẻ ăn cắp sở hữu trí tuệ, bắt chúng chấm dứt và ngừng hoạt động hoặc trả tiền. Nhiệt huyết của anh giống như thôi miên, cam kết của anh với công bằng và bền vững. Ngươi đang được lọi từ những thứ thuộc về người khác. Thế giới không thể hoạt động theo cách đó được. Hầu như luôn luôn, bên kia sẽ phải giải quyết trước khi bị lôi ra tòa.

Tiên đoán của Dorothy, về phần cô thì không hoàn toàn sai. Bom thật sự dội xuống. Nhưng là bom tầm trung, trên khắp toàn cầu, đủ nhỏ để không ai phải rời khỏi hành tinh. Chính cô vẫn giữ được công việc hàng ngày, chép lời nói của mọi người trong lúc lấy lời khai nhanh tương đương với tốc độ họ nói. Bí quyết là không quan tâm tới nghĩa của từ ngữ. Để tâm sẽ phá hủy tốc độ của bạn.

Sáu năm trôi qua như thể chỉ mới một mùa. Họ chia tay. Họ tái hợp, khi nhận vai chính trong vở diễn You Can’t Take It With You ở Alter Ego Community Theater. Chân cô lại lạnh cóng như đá. Họ lại cam kết, sau khi cùng nhau đi năm trăm dặm trên đường mòn Appalachian trong hai mươi tám ngày. Rồi một lần nữa là bằng cách ra dấu tay, trong lúc nhảy dù.

Thời gian trung bình mỗi lần cùng nhau của họ là năm tháng. Vào lần thứ tư cô phá vỡ tất cả, quá đau khổ nên cô chấm dứt công việc và bỏ đi nhiều tuần. Bạn bè cô không nói cho Ray biết bất cứ điều gì. Anh cầu xin họ tin tức, số điện thoại - bất cứ thứ gì. Anh gửi cho họ cả đống thư từ, nhưng họ nói họ không thể gửi. Rồi sau đó có một lời nhắn từ cô, không tỏ ra hối lỗi cũng không tàn nhẫn. Cô không nói cô ở đâu. Cô chỉ bày ra nỗi sợ hãi chết chóc, hoang mang tột cùng mà cô cảm thấy khi ký một giấy tờ ràng buộc pháp lý xác định sự chịu đựng và chịu điều khiển suốt phần đời còn lại của cô.

Em muốn được cùng anh. Anh biết điều đó. Đó là lý do tại sao em luôn đồng ý. Nhưng một thỏa thuận kinh doanh có tính pháp lý sao? Các quyền và người sở hữu? Ôi Ray, giá như anh là một bác sỹ tai tiếng hay một doanh nhân phá sản. Một môi giới bất động sản lừa đảo. Gì cũng được miễn không phái là luật sư quyền sở hữu.

Anh viết thư gửi lại địa chỉ hồi âm - một hộp thư ở Eau Claire. Anh nói với cô rằng chế độ nô lệ là phi pháp khắp nơi trên thế giới. Cô sẽ không phải là vật sở hữu của ai cả. Anh sẽ không đổi nghề vì cô; luật bản quyền và bằng sáng chế là những gì anh biết. Nó là công việc hữu ích, động lực của sự thịnh vượng của thế giới và anh giỏi về lĩnh vực ấy. Có thể còn hơn cả giỏi. Nhưng nếu anh phải chọn giữa từ bỏ ý định kết hôn và từ bỏ ý định tham gia diễn một tác phẩm sân khấu nghiệp dư khác nữa cùng cô, thì anh không tranh luận.

Chỉ cần quay lại thôi, rồi chúng ta sẽ sống cùng nhau không hôn thú với hai chiếc xe hơi riêng biệt, hai tài khoản ngân hàng riêng biệt, hai ngôi nhà riêng biệt, hai ý chí riêng biệt.

Không lâu sau khi anh gửi thư đi, cô xuất hiện trước ngưỡng cửa bungalow, giữa đêm muộn, với hai tấm vé đi Rome. Một vài câu hỏi được đặt ra trong văn phòng của anh, nhưng anh vẫn đi cùng cô trong chuyến đi không phải trăng mật hai ngày sau đó. Đêm thứ ba ở thành phố Eternal, cùng dòng vang prosecco chảy tự do và muôn ngàn ánh đèn xinh xắn, những di tích cổ xưa, nhạc đường phố buồn tênh, những cây chanh với cành tán rực rỡ và từng dây đèn trắng rủ xuống từ khắp các nhánh cành duyên dáng của nó, cô hỏi anh - “Cái quái gì vậy, này, Ray?” - nếu anh trở thành chủ sở hữu hợp pháp, ràng buộc bằng hợp đồng với cô vĩnh viễn. Cuối cùng họ ném đồng xu qua vai trái vào đài phun nước Trevi. Ý tưởng này không khởi nguồn từ họ, họ có lẽ nợ ai đó bản quyền.

Họ trở lại St. Paul vào thời gian lễ hội Octoberfest. Họ thề với nhau sẽ không nói với ai, từ chối mọi thứ. Nhưng bạn bè của họ đoán được, lúc cặp đôi bước ra cùng nhau mỉm cười gượng gạo trước mọi người. Chuyện gì đã xảy ra với hai người ở Rome vậy? Không có gì đặc biệt.

Chẳng ai cần tới siêu năng trong việc đọc các cơ mặt để biết được họ đang nói những lời dối trá trắng trợn. Các cậu không bị tống vào tù hay đại loại vậy chứ? Các cậu đã cưới chưa? Hai người đã cưới rồi, đúng không? Các cậu đã kết hôn?

Và điều đó chẳng gây ra chút khác biệt nào với thế giới cả. Dorothy quay trở lại nhà. Cô khăng khăng ghi chép sổ sách, chia tất cả mọi khoản dùng chung thành hai phần chính xác. Nhưng có điều gì đó trong những suy nghĩ lý trí của cô, khi cô di chuyển ngang qua thư viện, phòng ăn hay phòng sưởi nắng xinh đẹp trong nhà anh: Khi điều đó xảy ra, khi tới lúc dành cho con cái, khi mình chuyển tất cả những dị thường và nóng bỏng thành sự sinh sản, thì tất cả mọi thứ này sẽ thuộc về các con của mình!

Trong lễ kỷ niệm một năm của họ, anh viết thư cho cô. Anh dành thời gian để chọn từ ngữ. Anh không thể nói bằng lời nên anh để lại tờ giấy trên bàn ăn sáng lúc anh đi làm.

Em đã cho anh thứ mà anh không thể tưởng tượng ra, trước lúc biết em. Như thế anh có từ “cuốn sách”, và em đến đặt một cuốn thực sự vào tay anh. Anh có từ “trò chơi”, và em dạy anh cách chơi. Anh có từ “cuộc đời”, và em đến nói với anh rằng, “Ôi, ý anh là thế này ư?”

Anh nói không có gì trên Trái Đất này đủ để tặng cô, trong ngày kỷ niệm, để cảm ơn cô vì những gì cô đã cho anh. Không gì cả, ngoại trừ một thứ lớn lên. Đó là thứ anh đề nghị chúng ta làm. Anh không hiểu anh lấy ý tưởng từ đâu. Anh đã quên mất những lời tiên tri chậm chạp, nặng nề, từ bên ngoài xảy ra với anh trong vỏ diễn sân khấu nghiệp dư đầu tiên, khi anh đóng vai một người đàn ông đang đóng vai một cái cây.

Dorothy đọc những dòng này trong lúc tự lái xe tới tòa án để ghi chép phiên xử buổi chiều.

Mỗi năm, gần sát tới ngày này nhất có thể, chúng ta hãy tới vườn giống và mua ít gì đó cho khu vườn. Anh không biết gì về cây cối. Anh không biết tên cây hay cách chăm sóc cây nào cả. Anh thậm chí không phân biệt được một thứ mang màu xanh lá cây mờ ảo với những màu khác. Nhưng anh có thề học, như anh đang phải học lại tất cả mọi thứ - bản thân anh, những gì anh thích và không thích, độ rộng, độ dài, độ sâu của nơi anh sống - thêm lần nữa, bên em.

Không phải mọi cây chúng ta trồng đều mọc. Không phải tất cả các cây đều sinh sôi. Nhưng cùng nhau chúng ta có thể ngắm nhìn cây cối thực sự phủ kín khu vườn của chúng ta.

Khi đọc, mắt cô nhòa đi, cô lao xe lên lề đường và một cây đoan trên xa lộ phủ kín chiếc xe, lá cành rậm rạp tới mức phá hỏng bộ tản nhiệt phía trước của xe.

Lúc này đây, cây đoan, hóa ra lại là một loại cây có lá mọc từ rễ lên, khác hẳn với cây sồi cũng như phụ nữ khác hẳn với đàn ông. Đó là loài cây ong mật làm tổ, cây của hòa bình, các chất chiết xuất và trà của cây có thể chữa mọi loại bệnh căng thẳng, âu lo - một loài cây không thể lẫn với bất kỳ loài nào khác, độc nhất giữa trăm ngàn loài trên trái đất, hoa của nó và những quả cứng bé nhỏ rơi xuống từ những bẹ hoa to bản có mục đích ngoan cố duy nhất dường như là tuyên bố sự độc nhất của nó. Những cây đoan sẽ đến với cô, bắt đầu với cuộc phục kích bất ngờ này. Nhưng sự tiếp nhận hoàn toàn thì còn phải mất nhiều năm nữa.

Cô phải khâu mất mười một mũi chỗ vết thương trên mắt phải, nơi vô lăng cắt vào. Ray lao từ văn phòng tới bệnh viện. Trong nỗi hoảng hốt, anh tông vỡ thanh chắn sau bên phải của chiếc BMW của một bác sỹ trong nhà xe bệnh viện. Nước mắt anh giàn giụa khi họ dẫn anh tới phòng mổ. Cô ngồi trên ghế với băng quấn quanh đầu, đang cố gắng để đọc thứ gì đó. Mọi thứ đều nhân đôi. Cô thấy nhãn hiệu trên chiếc gạc trông giống như là Johnson & Johnson & Johnson & Johnson.

Mắt cô mỏ to để nhìn anh - có tận hai Ray. “RayRay! Anh yêu! Có chuyện gì vậy?” Anh lao tới cô, cô bối rối lùi lại. Rồi cô hiểu ra. “Yên nào. Ổn rồi. Em không đi đâu cả. Chúng ta hãy trồng một cây gì đó đi.”

DOUGLAS PAVLICEK

CẢNH SÁT ĐẾN từ lối vào căn hộ tiện nghi bé xíu của Douglas Pavlicek ở East Palo Alto ngay trước bữa sáng. Một cảnh sát thực sự: cú chạm rất nhẹ nhàng. Thứ mà có thể gọi là chủ nghĩa hiện thực. Họ cáo buộc anh tội ăn trộm có vũ khí và đọc luận tội của anh. Vi phạm Luật Hình sự điều 211 và 459. Anh không thể ngăn mình cười mỉa khi họ lần tìm cái còng và còng tay anh.

“Anh nghĩ chuyện này buồn cười à?”

“Không. Không, tất nhiên là không!” À, thật ra là cũng hơi hơi.

Chuyện trở nên bớt buồn cười khi hàng xóm còn mặc đồ ngủ ló đầu ra khỏi các ban công lúc đám cảnh sát dẫn Douggie tới chỗ đoàn xe đang chờ. Anh mỉm cười - Không phải như mọi người nghĩ đâu - nhưng hiệu úng bị giảm đi một chút, do tay anh bị còng ra phía sau.

Một tay cảnh sát tống anh vào ghế sau. Các cửa sau không có tay cầm. Cảnh sát thông báo về vụ bắt giữ anh trên đài. Mọi thứ rất giống kiểu của ban nhạc Naked City, bất chấp tháng Tám tuyệt hảo của trung tâm bán đảo này và bất chấp ý nghĩ rằng anh sẽ được trả mười lăm đô mỗi ngày làm sáng bừng lên khúc nhạc nền đó.

Anh mười chín tuổi, mồ côi hai năm, gần đây bỏ công việc sắp đồ trong siêu thị, và sống bằng tiền bảo hiểm nhân thọ của bố mẹ anh.

Mười lăm đô mỗi ngày trong suốt hai tuần quả là con số khổng lồ, mà không phải làm gì cả.

Tại đồn cảnh sát - một đồn cảnh sát thực sự - anh được lấy dấu vân tay, khử trừng, và bịt mắt. Họ ném anh trở lại vào xe rồi lái đi lòng vòng. Khi họ mở mắt anh ra, anh đã ở trong tù. Phòng của người cai ngục, phòng của cảnh sát, rồi tới các buồng giam. Xích đeo vào chân anh. Tất cả có vẻ rất rõ ràng, thuyết phục. Anh không biết mình đang ở đâu, trong đời thực. Một tòa nhà nào đó. Những ai đang chạy chương trình này đều không lên kế hoạch trước, giống như anh.

Mọi quản ngục và hầu hết Tù nhân đều đã ở đó sẵn. Douggie trở thành Tù nhân số 571. Quản ngục chỉ đơn giản là Ngài, với dùi cui và còi, đồng phục và kính râm. Họ hơi quá tự do với mấy cái gậy đó, ở vai trò các tình nguyện viên làm việc theo giờ. Vào vai của họ, làm tốt các thí nghiệm. Họ lột đồ của Doug và quàng cho anh bộ áo tù. Họ muốn xúc phạm lòng tự tôn của anh, nhưng Douglas ngăn cản họ làm điều đó, bằng cách chẳng có chút nào. Rồi đến “điểm danh - loa gọi và sự sỉ nhục mang tính hình thức - mấy lần liền trong buổi tối đó. Sandwich thịt nghiền cho bữa tối. Ngon hơn những thứ nó ăn gần đây.

Tới gần lúc tắt điện, Tù nhân 1037 trở nên hơi hung hăng vì những màn biểu diễn quá đà này. Cai ngục đánh gục anh. Rất rõ ràng: có cai ngục tốt, cai ngục khó tính, và cai ngục điên khùng. Mỗi thể loại đó lại trượt đi một điểm khi các thể loại khác xuất hiện.

Douggie - 571 - vừa xoay xở chợp mắt được, thì lại bị lôi khỏi giường bởi một cuộc điểm danh vu vơ. Lúc này là hai giờ rưỡi sáng. Đó là khi mọi thứ trở nên lạ lùng. Anh sực hiểu thí nghiệm này không phải về thứ mà người ta bảo. Anh nhận ra rằng họ thực ra đang kiểm tra một thứ gì đó đáng sợ hơn nhiều. Nhưng anh chỉ cần sống sót qua mười bốn ngày. Mà cơ thể con người có thể chịu được hai tuần của bất cứ thứ gì.

Vào ngày thứ hai, một bất hòa về thái độ ở buồng giam số Một trở nên mất kiểm soát. Bắt đầu là một trận xô đẩy rồi dần leo thang. Một số Tù nhân - số 8612, 5704, và một vài người khác - khóa lỏng họ lại ở trong buồng và đẩy các giường lại chặn ngang cửa. Các viên quản ngục gọi tăng viện từ ca trực đêm. Những người đàn ông trẻ xô đấy nhau và túm lấy các khung giường. Một ai đó hét lên: “Đây là một mô phỏng thôi, điên rồ. Một mô phỏng chết tiệt!”

Mà cũng có thể không phải thế. Đám cai ngục đàn áp cuộc quậy phá bằng bình chữa cháy, xích những kẻ cầm đầu lại, rồi ném chúng xuống một cái hố. Cô lập. Không bữa tối cho những kẻ nổi loạn. Ăn, như những viên cai ngục nhắc nhỏ với đám Tù nhân, là một đặc ân. Douggie ăn. Anh biết thế nào là đói. Số 571 sẽ không để bị đói chỉ vì một màn kịch nhỏ của những kẻ nghiệp dư. Tất cả những kẻ khác có thể phát điên, nếu đó là cách chúng muốn trải qua thời gian này. Nhưng không ai lôi được anh khỏi bữa ăn nóng của anh.

Các quản ngục sắp đặt một phòng giam đặc ân. Nếu Tù nhân nào muốn nói ra điều mình biết về cuộc quậy phá vừa rồi, thì có thể được đặt chỗ nằm của mình ở những khu vực sang trọng hơn. Những người hợp tác sẽ được rửa mặt và đánh răng và thậm chí còn được một bữa ăn đặc biệt. Đặc ân không phải là thứ mà Tù nhân 571 muốn. Anh sẽ cẩn thận cho bản thân mình, nhưng anh không phải là một kẻ mách lẻo. Thật ra, không có Tù nhân nào nhận lời đề nghị về phòng đặc ân. Lúc đầu là thế.

Đám cai ngục bắt đầu các tìm kiếm chuỗi hành động. Hút thuốc trở thành một đặc ân. Đến phòng tắm trở thành một đặc ân. Mọi thứ thật kinh tởm và triền miên trong suốt hai ngày tiếp theo. Có những công việc vô nghĩa kéo dài hàng giờ đến kiệt quệ. Có những cuộc điểm danh đêm muộn. Có cả việc chùi các xô chất thải của mọi người. Bất cứ ai bị bắt gặp cười mỉa thì phải hát bài Amazing Grace với hai tay dang ra. Tù nhân 571 bị bắt phải chống đẩy hàng trăm cái cho mỗi lần cự nự nhỏ.

Viên cai ngục mà tất cả Tù nhân đều gọi là John Wayne nói, “Nếu tôi đã nói các cậu chơi cái sàn nhà thì sao? Năm bảy mươi mốt, cậu là Frankenstein. Còn cậu, 3401, cậu là cô dâu của Frankenstein. Okay, hôn đi, lũ khốn.”

Không một ai - dù là cai ngục hay Tù nhân - mà không từng nhập vai. Thật điên khùng. Những con người này rất nguy hiểm; ngay cả 571 cũng thấy điều này. Tất cả họ đều như phát điên. Và họ đang kéo anh xuống cùng với họ. Rốt cuộc, anh nghi ngờ mình có thể vượt qua được hai tuần này. Ngồi trong căn phòng tiện nghi của anh để đọc các quảng cáo tìm việc trong ánh đèn lò mò bắt đầu có vẻ là một cái gì khá xa xỉ.

Vì một việc bất ngờ nhỏ nào đó trong một lần điểm danh, Tù nhân 8612 không có mặt. “Gọi cho bố mẹ tôi. Cho tôi ra khỏi đây!” Nhưng chuyện đó là không thể. Kỳ hạn của y phải kéo dài hai tuần, giống như tất cả mọi người. Y bắt đầu nổi điên. “Đây thực sự là nhà tù. Và chúng ta là Tù nhân.”

Tất cả bọn họ đều thấy rõ điều mà 8612 đang làm là giả điên. Tên khốn này muốn thoát cuộc chơi và bỏ mặc mọi người xúc phân với nhau trong chuỗi ngày dài còn lại. Thế là hành động trở nên thật.

“Chúa ơi, tôi đang bốc hoả! Tôi phát điên trong người. Tôi muốn ra! Ngay lập tức!”

Doug đã có lần thấy một gã phát điên trước đây, thời còn học trung học ở Twin Falls. Gã này là thứ hai. Chỉ nhìn thôi cũng đủ khiến não anh hoang dại.

Họ đưa 8612 đi. Viên cai ngục sẽ không nói là tới đâu. Thí nghiệm này phải giữ nguyên như cũ. Thí nghiệm này phải tiếp tục. 571 thì không muốn gì hơn là chính anh được ra khỏi đây. Nhưng anh không thể làm thế với những người khác. Những người bạn tù của anh sẽ ghét anh mãi mãi, như giờ đây anh đang ghét 8612. Cảm giác mệt nhừ - triệu chứng của lòng tự tôn nhỏ bé mà anh đã không nghĩ mình có - nhưng anh muốn giữ nguyên danh dự của 571. Anh không muốn một nhà tâm lý học ở trường đại học nào, kẻ đang nhìn qua tấm gương hai chiều và qua băng video, nói rằng, A, tên đó - chúng ta lại có thêm một kể bị đập vỡ.

Một mục sư tới thăm, một giáo sĩ Công giáo của nhà tù. Một giáo sĩ thực sự, đến từ bên ngoài. Tất cả Tù nhân đều phải đến gặp ông ấy ở phòng tư vấn. “Anh tên là gì?”

“Năm bảy mươi mốt.”

“Tại sao anh ở đây?”

“Người ta nói tôi phạm tội ăn cắp có vũ khí.”

“Anh đang làm gì để đảm bảo anh được thả?”

Câu hỏi tuột xuống sống lưng 571 rồi đậu lại ở hai cùi chỏ. Anh cần phải làm gì đó sao? Và nếu anh không làm gì - nếu anh không nghĩ ra đó là gì thì sao? Họ có thể giữ anh trong cái lỗ địa ngục này qua kỳ hạn đã thỏa thuận hay không?

Ngày hôm sau là một ngày nao núng với tất cả Tù nhân. Đám cai ngục đùa nghịch trên sự căng thẳng của họ. Cai ngục bảo Tù nhân viết thư về cho gia đình, nhưng họ sẽ đọc cho mà viết. Kính gửi mẹ. Con phát điên. Con thật tội lỗi. Một trong số các cai ngục bắt đầu châm chọc 819 là kém may mắn, thế là gã Tù nhân sụp đổ. Đám cầm quyền đã không ngừng giễu cợt y từ khi giam giữ, và giờ thì họ ném y vào cái hố. Tiếng khóc nức nở của y vẳng khắp cả nhà tù. Số Tù nhân còn lại được gọi ra hành lang để điểm danh. Đám cai ngục bắt họ ngân nga, Tù nhân 819 đã làm việc xấu. Vì việc hắn đã làm, xô phân của tôi sẽ không được đổ. Tù nhân 819 đã làm việc xấu. Vì việc hắn đã làm…

Một Tù nhân mới, 416 - thế chỗ của 8612 - tổ chức một cuộc tuyệt thực. Y có thêm hai Tù nhân khác tham gia cùng, nhưng những người khác thì chửi rủa y vì làm trò quấy phân. Khi có rắc rối, mọi người đều phải chịu vạ. Năm bảy mươi mốt từ chối chọn phe. Anh không phải một người tham gia, nhưng anh cũng không phải trưởng nghiệp đoàn tội phạm. Mọi thứ đang rệu rã. Tù nhân đang quay mặt lại với nhau. Anh không thể trả được cái giá dính líu vào bất cứ đâu. Anh nói với mọi người rằng anh là người không liên kết. Nhưng làm gì có chuyện có người không liên kết.

John Wayne đe dọa 416. “Ăn cái xúc xích chết tiệt đó đi, cậu bé, nếu không mày sẽ hối tiếc đấy.” Bốn mười sáu ném cái xúc xích xuống sàn, cái xúc xích lăn lông lốc trong đất bẩn. Mọi người chưa kịp định thần, tên Tù nhân đã bị hất xuống hố, cái xúc xích bẩn trong tay. “Chừng nào còn chưa ăn thì cứ ở dưới đó.”

Có một thông báo chung rằng: Nếu có Tù nhân nào muốn bỏ chăn tối nay, thì 416 sẽ được thả ra. Nếu không ai muốn, 416 sẽ ở cả đêm trong chỗ giam riêng. Năm bảy mươi mốt nằm trong giường, dưới chăn của mình, ngẫm nghĩ: Đây không phải cuộc đời. Đây chỉ là một cuộc mô phỏng chết tiệt. Có khi anh nên đấu lại với những kẻ làm thí nghiệm, làm rối loạn các kỳ vọng của họ, biến mình thành một Siêu nhân thần thánh. Nhưng mà chết tiệt: chẳng ai làm thế cả. Ai cũng đang đợi anh ngủ lạnh suốt đêm nay. Anh không muốn làm thất vọng tất cả chúng, nhưng anh không phải người đã bảo 416 làm cái trò ngu xuẩn đó. Tất cả bọn họ hẳn sẽ làm nhau chán chết trong hai tuần này và mọi thứ sẽ hẳn sẽ ổn cả thôi.

Anh nằm đó ấm áp suốt đêm, nhưng anh không ngủ. Anh không thể ngừng suy nghĩ. Anh tự hỏi: Nếu chuyện này là thật thì sao? Nếu anh bị nhốt trong hai năm, hoặc mười, hoặc hai trăm năm? Bị giam giữ trong mười tám năm vì tội ngộ sát, giống như thầy giáo dạy cấp hai say xỉn ở Townsend, người đã đâm nát chiếc Gremlin của bố mẹ anh đang trở về từ buổi nhảy line dance? Bị nhốt sau các song chắn, giống như hàng triệu kẻ ẩn danh trên khắp đất nước này, những kẻ mà anh không bao giờ bận tâm tới? Anh hẳn sẽ chẳng là gì cả. Anh hẳn thậm chí không phải là 571. Những kẻ có thẩm quyền thật sự có thể biến anh thành hư vô hoàn toàn.

Sáng hôm sau là một buổi gặp nhanh. Viên cai ngục và cảnh sát được triệu tập bởi những người có quyền lực cao hơn. Một nhà khoa học có trí tuệ lỗi lạc nào đó trong vị trí có thẩm quyền cuối cùng đã sực tỉnh và nhận ra rằng mọi người không thể làm thế này. Toàn bộ thí nghiệm này là tội phạm chết tiệt. Tất cả Tù nhân được tự do rời đi, ân xá sớm, thoát khỏi cơn ác mộng đã kéo dài trong sáu ngày. Sáu ngày. Nghe có vẻ vô lý. Năm bảy mươi mốt không nhớ nổi từ một tuần trước, mình đã là gì.

Các nhà thí nghiệm phỏng vấn mọi người trước khi trả họ lại với thế giới. Nhưng các nạn nhân này dường như đều quá căng thẳng để phản ánh. Các cai ngục thì tự vệ trong khi các Tù nhân thì giận sôi gan. Douggie cũng thế - Douglas Pavlicek - ném văng ra cơn tức tối. “Những người làm thứ này - những người được gọi là các nhà tâm lý học - nên bị bỏ từ hết vì tội vi phạm đạo đức.” Nhưng anh đã không từ bỏ cái chăn. Giờ đây, anh sẽ mãi mãi là gã sẽ không chọn phe và không nhường cái chăn, dù chỉ là trong một thí nghiệm diễn kịch hai tuần nhỏ bé sơ sài.

Anh ra khỏi nhà tù, bước vào không khí buổi sáng tươi đẹp đẽ của Central Peninsula. Một làn gió nhẹ nhàng mang theo hương hoa nhài và cây thông đá Ý phủ xuống áo anh và len vào tóc anh. Anh biết lúc này mình đang ở đâu: Tòa nhà Psych Building, trong khu nam tước cướp. Stanford. Miền đất của trí tuệ, tiền bạc, và quyền lực, với những con đường dài ngút mắt rợp bóng cọ và những mái vòm bằng đá có vẻ đáng sợ. Tu viện sừng sỏ đó là nơi anh luôn ngại bước vào, dù chỉ là đảo qua khi có việc, vì sợ có ai đó sẽ bắt giam anh vì tội mạo danh.

Họ đưa cho anh khoản tiền chín mươi đô la rồi lái xe đưa anh trở lại căn phòng tiện nghi của anh ở East Palo Alto. Anh vùi mình trong cái giường tầng cá nhân, ăn khoai tây chiên Fristos trộn trong bia Pabst và xem truyền hình trên chiếc tivi đen trắng nhỏ tí với những cái râu bằng giấy thiếc nhàu nhĩ làm ăng ten. Tại đây, ba tuần sau đó, anh thấy một chương trình truyền hình với hơn một trăm cái trực thăng Mỹ mất do hoạt động sai ở Lào. Anh chưa từng biết Hoa Kỳ có mặt ở Lào. Anh đặt lon bia xuống cái bàn tròn và có ấn tượng rõ ràng là nó đã để lại vệt nước trên tấm quan tài gỗ thông của ai đó.

Anh đứng lên, đầu nhẹ bẫng, cảm giác giống hệt như lúc anh đã thấy trong cái đêm 416 trải qua trong cái hố đó. Anh lướt ngón tay qua những lọn tóc xoăn rối dài mà nó sẽ sớm rời khởi đầu anh và đồng loạt. Một cái gì đó rõ ràng bị đảo lộn khỏi trạng thái thông thường, và trong đó có anh. Anh không muốn sống trong thế giới mà một số người hai mươi tuổi chết đi để cho những người hai mươi tuổi khác có thể học tâm lý học và viết về những thí nghiệm khốn kiếp. Anh nhận thức rõ ràng rằng cuộc chiến đó đã thất bại. Nhưng điều đó không thay đổi gì cả. Sáng hôm sau, anh đi đến trung tâm tuyển quân dịch ở Broadway ngay khi người ta mở cửa. Công việc ổn định, và ít nhất là chân thật.

TRUNG SĨ KỸ THUẬT DOUGLAS PAVLICEK lái hơn hai trăm chuyến bay chiến thuật trong bốn năm sau ngày tòng quân. Làm nhiệm vụ khuân vác trên chiếc C-130, anh cân bằng máy bay với hàng tấn tấm chống cháy và thuốc nổ Hạng A. Anh đặt đạn vào bàn đế dưới súng cối dày tới nỗi khiến nó phì khói. Anh chất đầy những chuyến bay ra nước ngoài với các xe tải hai tấn rưỡi, xe bọc thép chở quân, và các thùng lưới đầy ắp khẩu phần tác chiến, rồi đưa lên các chuyến bay về những túi chở thi hài. Bất cứ ai để ý cũng thấy rằng nguyên nhân ban đầu đã biến mất từ lâu. Nhưng trong cơ cấu thần kinh của Douglas Pavlicek, việc để ý còn xa mới quan trọng bằng giữ cho mình bận rộn. Khi anh còn làm việc để lấp đầy thời gian và khi đồng đội anh vẫn bật nhạc R&B trên đài, anh không bận tâm tới chuyện sớm hay muộn họ sẽ thua trận chiến vô nghĩa này.

Tình trạng bị lả khi mất nước khiến anh có biệt danh là Ngất Xỉu. Anh hay quên uống nước - tất nhiên là vào buổi ngày. Sau khi mặt trời lặn, anh lết xuống phố Jomsurang tại Khorat hoặc từng mê lộ sex của Patpong và Petchburi ở Bangkok, thành phố các Thiên thần, các nhánh sông Mekong và những thùng đầy bia Singha chảy khá thoải mái. Men cay làm anh thấy vui hơn, chân thật hơn, bớt thần kinh hơn, và có thể đảm đương được những cuộc trò chuyện triết lý mênh mông về số phận với những người lái xe túc túc.

“Cậu sắp về nhà chứ?”

“Ôi chưa đâu. Chiến tranh đâu đã kết thúc!”

“Chiến tranh kết thúc rồi.”

“Với tôi thì chưa đâu. Người cuối cùng ra ngoài vẫn phải tắt đèn cơ mà.”

“Mọi người nói chiến tranh hết rồi. Nixon. Kissinger.”

“Kissinger khốn kiếp. Giải thưởng Hòa bình cơ đấy, thật điên rồ!”

“Phải. Tôi không thích chiến tranh. Le Duc Tho chắc cũng vậy. Mọi người cần về nhà ngay.”

Douggie lúc này không còn biết đâu là nhà nữa.

Khi không làm việc, anh thích thứ với cây đũa chỉ huy nhạc Thái hoặc ngồi hàng giờ chơi đàn bass theo tiếng nhạc của Rare Earth và Three Dog Night. Hoặc anh sẽ đi vẩn vơ quanh những ngôi đền hoang phế - như Ayutthaya, Phimai. Có điều gì ở những ngọn tháp hoang tàn đó an ủi được anh. Những ngọn tháp đổ nát chìm nghỉm trong những thanh xà gỗ tếch và những bức tranh tường vụn vỡ tả tơi những viên đá ốp. Hỗn loạn sẽ sớm đến Bangkok, chẳng bao lâu nữa. L.A., một ngày không xa. Chẳng sao cả. Không phải lỗi của anh. Đây chỉ là lịch sử.

Các căn cứ khổng lồ với những phi đội rải thảm bom đang đóng cửa và nền tiểu thủ công nghiệp ký sinh của một cơ cấu kinh tế như cơn nghiên trở nên hung dữ. Cả đất nước Thái Lan đều biết điều gì đang đến. Họ đã bị ép buộc vào hiệp ước với người da trắng ma quỷ, và giờ thì có vẻ như họ đã chống lưng cho bên sai. Nhưng người Thái mà Douglas gặp không tỏ ra gì khác ngoài sự thân thiện với kẻ đã phá hoại họ.

Anh đang nghĩ sẽ ở lại đây khi hành trình của anh và cuộc chiến bất tận này kết thúc. Anh đã ở đây trong suốt những thời gian tốt đẹp, vì thế anh nên tiếp tục ở lại và trả nợ, trong tăm tối đang đến. Anh đã biết được một trăm từ tiếng Thái. Dâai. Nít nói. Dee mâak! Nhưng bây giờ anh còn ít thời gian nhất trong số những người làm việc ngắn hạn, điều khiển công việc vận tải đáng tin cậy nhất từng được xây dựng. Đây là công việc ổn định, dù gì cũng được thêm mấy tháng nữa.

Anh và đồng đội chuẩn bị chiếc Herky Bird cho một chuyến bay thường nhật nữa tới Campuchia. Họ đã chạy tiếp tế cho Pochentong suốt nhiều tuần. Bây giờ chạy tiếp tế đang chuyển thành sơ tán. Một tháng nữa, có thể là hai - chắc chắn không lâu hơn được. Cộng sản đang tràn đến khắp nơi, giống như mưa mùa hạ.

Anh cài khóa dây an toàn của ghế phụ quanh mình rồi họ lên đường, như thường lệ, trên thế giới vẫn còn xanh mướt tốt tươi, tấm khảm của những thửa ruộng bậc thang và rừng rậm bao quanh. Bốn năm trước, tuyến đường này vẫn xanh suốt dọc những con sông đổ ra biển Đông. Thế rồi xuất hiện những cơn bão thuốc diệt cỏ cầu vồng, mười hai triệu gallon hormone biến đổi thực vật, Chất độc Da cam.

Vài phút sau khi tới Rouge Land, họ bị tập kích. Không thể nào; tất cả phương tiện của họ cho thấy toàn bộ tuyến đường tới Phnom Penh trống trơn. Flak chạy hết tốc lực vào cabin và khoang hàng. Forman, tay kỹ sư máy bay, bị một mảnh đạn văng vào mắt. Một mảnh vỡ vỏ đạn cắt toạc mắt cá của tay hoa tiêu, Neilson, và một cái gì đó ấm, ẩm, sai sai chảy ra từ cơ thể anh ta.

Toàn thể đội bay nín thở bình tĩnh. Họ đã lặp đi lặp lại bộ phim một cuộn rùng rợn này trong những giấc mơ suốt bao lâu nay, và cuối cùng thì nó cũng đến. Việc không tin đây là thực giúp họ có sức hoạt động. Họ sẵn sàng vào vị trí, coi sóc những người bị thương và kiểm tra thiệt hại. Hai làn khói đen ám dầu nhờn giống hệt nhau len tỏa lên từ hai động cơ, cả hai đều ở mạn phải, không tốt chút nào. Chỉ một phút sau, các làn khói đã biến thành luồng. Straub nghiêng máy bay bằng một cú liệng nguy hiểm, quay trở lại Thái Lan và chỗ đội cứu viện. Chỉ cách vài trăm vòng quay thôi. Máy bay Hercules có thể bay với chỉ một động cơ.

Nhưng rồi họ bắt đầu rơi, như một con vịt về lại nhà là một hồ nước. Khói bốc ra từ phía sau khoang chở hàng. Cái từ đó buột khỏi miệng Pavlicek trước khi anh kịp hiểu là gì: Lửa! Trên một chiếc máy bay mà chất lên cả thân máy toàn là nhiên liệu và thuốc nổ. Anh cố gắng quay trở lại chỗ ngọn lửa đang lan rộng. Anh phải lôi các thùng lưới ra khỏi khoang trước khi chúng bắt lửa. Anh, Levine, và Bragg đánh vật với các khóa dây chằng hàng và móc. Ống dẫn khí, đã vỡ trong vụ nổ, xì khói nóng nung lên người anh. Luồng khí nóng thổi bỏng bên trái mặt anh. Anh chẳng cảm thấy gì. Chưa phải lúc này.

Họ xoay xở ném tất cả các thùng hàng xuống. Một trong các thùng nổ tung trong lúc rơi khỏi máy bay. Thứ chết tiệt đó phát nổ khi nó rơi qua không khí. Rồi Pavlicek cũng vậy, cắm xuống đất giống như một hạt giống có cánh.

HÀNG TRĂM DẶM PHÍA DƯỚI và ba thế kỷ trước, một con ong mang phấn hoa đã bò xuống một cái lỗ ở trên đỉnh của cây vả xanh nọ và đặt trúng trên khắp khu vườn xoắn ốc của những bông hoa ẩn nấp bên trong. Mỗi thế giới của một trong số bảy trăm năm mươi loài của chi sung có một loài ong riêng làm công việc thụ tinh cho nó. Và con ong này bằng cách nào đó đã tìm ra những loài vả quý giá này cho định mệnh của mình. Ong chúa đặt những quả trúng xuống rồi chết. Chính đóa hoa mà nàng đã thụ phấn cho về sau kết trái cũng trở thành mộ tẩm của nàng.

Được ấp trứng, các ấu trùng được nuôi dưỡng bên trong cụm hoa này. Nhưng chúng không còn nằm yên đó làm uổng phí thứ nuôi dưỡng chúng nữa. Các phần tử đực giao phối với chị em gái của chúng, rồi chết bên trong nhà tù là thành quả huy hoàng của chúng. Các phần tử cái xuất hiện từ cây vả rồi bay đi, thân mình phủ đầy phấn hoa, mang cuộc chơi bất tận tới nơi nào đó khác. Cây vả mà chúng để lại phía sau sản xuất ra một hạt màu đỏ nhỏ hơn nốt tàn nhang trên mũi Douglas Pavlicek. Cây vả đó đã bị nghiền nát bởi một chiếc xe tăng. Cái hạt kia thì đã đi vào ruột một con chim và rơi xuống từ trời trong một đụn phân to rồi đậu xuống nhánh cong của một cái cây khác, ở đó nắng và mưa nuôi dưỡng cho hạt mầm đã vượt được qua hàng triệu cung đường của tử thần đó. Nó lớn lên; rễ của nó trượt xuống và bao quanh lấy vật chủ của nó. Nhiều thập kỷ trôi qua. Rồi nhiều thế kỷ. Chiến tranh trên lưng voi đã nhường chỗ cho những cuộc đổ bộ lên mặt trăng và bom nhiệt hạch.

Các thân của cây vả chìa ra cành nhánh, và cành nhánh lại tạo nên những chiếc lá đầu tròn hình giọt nước. Các khuỷu nhánh gập lại từ các cành lớn. Hạ mình thấp xuống tận đất rồi nở nang ra thành những thân cây mới. Trong lúc đó, cái thân cây trung tâm duy nhất đó trở thành một bệ đỡ. Cây vả vươn tỏa ra thành một vòng oval với ba trăm thân cây chính và hai nghìn thân nhỏ hơn. Nhưng tất cả nó vẫn là một cây vả duy nhất. Một banyan.

CHUYÊN GIA XẾP HÀNG PAVLICEK trườn sấp giữa không khí trong vắt, xanh tươi. Tiếng rì rì làm anh xáo động. Thảm họa trôi dạt trên vùng mây phía anh, không cần phải giải quyết nữa. Anh chỉ còn muốn tha thứ cho thế giới, quên đi, và rơi. Gió đưa anh tới nơi nó sẽ đưa, giữa đường tới tỉnh Nakhon Ratchansima. Khi mặt đất hiện ra để đón Douglas, anh như hồi sinh. Anh cố gắng đánh lái cái dù về phía một khoảnh ruộng bậc thang, trên bề mặt có nước và lấm tấm những bó mạ màu xanh. Nhưng rồi các chốt néo vướng vào nhau, anh dạt ra xa, và trong một cú bổ nhào điên cuồng của một trăm feet cuối, một khẩu súng kẹt vào đùi anh và phát nổ. Viên đạn nhằm vào phía dưới xương bánh chè, chạy xuống xương chày, rồi xé toang xuống tận gót chân trong chiếc bốt. Tiếng hét của anh thấu trời, cơ thể anh rơi bịch xuống cành của banyan, khu rừng một cây duy nhất đó đã phát triển suốt dọc ba trăm năm chỉ để kịp thời cứu cú ngã của anh.

Cành nhánh toạc qua bộ đồ phi công của anh. Tấm dù cuộn lấy anh như tấm vải liệm. Giữa các vết sứt sẹo và vết bỏng, vết thương do đạn và cái chân nát bươm, tay phi công lịm đi. Anh treo lơ lửng hai mươi feet trên Mặt đất, trong một lãnh địa thân thiện, úp mặt xuống sõng soài trong những cánh tay của cái cây thiêng lớn hơn cả nhiều ngôi làng.

Một chiếc baht bus chỏ đầy người hành hương tới cầu nguyện ở cây thần. Họ đi qua hàng cột của những rễ chông để tới thân cây trung tâm, cái thân đã trườn xuống quanh dưỡng phụ mà nó đã bóp nghẹt chết từ nhiều năm trước. Đặt trong thân cây ngoằn ngoèo là một miếu thờ phủ đầy hoa, chuỗi hạt, chuông, giấy cầu nguyện, những bức tượng khắc trên rễ cây, và những sợi chỉ thiêng. Những người hành hương đi về phía điện thờ qua mê trận của giàn cành nhánh lan rộng, hát ngân nga bằng tiếng Pali. Trên cánh tay họ đầy những thẻ hương, những hộp nhiều tầng đựng đầy cà ri gang gai, những vòng hoa sen và hoa nhài. Ba đứa trẻ con chạy phía trước, đôi môi ríu ra ríu rít hát một bài điệu luk thung.

Đoàn người tiến gần tới miếu thờ. Họ treo các vòng hoa lên vòm treo đồ tế lễ đã có từ trước trải khắp các cành nhánh. Rồi bầu trời sụp đổ và một vật thể đâm sầm vào vòm cây phía trên. Hương, vòng hoa, hộp đồ ăn văng tung tóe vì sự việc. Cú sốc khiến hai người hành hương ngất xỉu xuống đất.

Sự hỗn độn lắng xuống. Những người hành hương nhìn lên. Một ông Tây - farang - khổng lồ treo trên đầu họ, chừng như có thể nghiến gãy cành lá để rơi nốt đoạn đường ngắn cuối cùng xuống tới đất. Họ gọi với lên người nước ngoài. Anh ta không nhúc nhích. Một cuộc tranh luận nổ ra về việc làm cách nào để với tới người đàn ông và lôi anh ta ra khỏi vòng vây của cây vả và tấm dù. Trung sĩ kỹ thuật Pavlicek tỉnh lại thì thấy có mấy người Thái đứng bên cạnh cúi xuống lay lay anh. Anh nghĩ mình đang nằm ngửa, bập bềnh trong một vũng không khí, trong khi những người lộn ngược kia cúi xuống và tóm lấy anh từ phía dưới bề mặt một tấm gương. Cơn đau từ chân và mặt nghiền nát anh. Anh ho ra một bụm nước bọt nhuốm đỏ. Anh nghĩ: Mình chết rồi.

Không, một giọng gần mặt anh đính chính. Cái cây cứu sống anh rồi.

Ba từ hữu dụng nhất trong suốt bốn năm sống ở Thái Lan lúp búp bật ra từ miệng anh. “Mâi kâo chai.” Tôi không hiểu. Nói xong, anh lại lịm đi và trở lại với cảm giác bị rơi dài, theo đợt. Lần này, anh cứ chìm nghỉm mãi xuống khi Mặt đất phía dưới mở ra nuốt anh vào. Anh rơi sâu xuống phía dưới, một cú rơi dài xa hoa vào vương quốc của các rễ cây. Anh lao vào mực nước ngầm, chìm xuống phía khởi nguồn của thời gian, vào hang ổ của một sinh vật trong truyền thuyết, mà sự tồn tại của nó nằm ngoài trí tưởng tượng của anh.

TRẠM Y TẾ ĐỊA PHƯƠNG sẽ không chạm vào chân của một lính Mỹ. Một nhân viên lái xe đưa anh tới Khorat trên chiếc Mazda màu san hô với một lá cờ Luân hồi bay phất phới từ cái ăng ten. Chiếc xe kêu như một con thuyền khlong kêu cót két và kéo theo sau một đám khói ám dầu y hệt lúc con thuyền khởi động. Pavlicek, mê man ngồi trong ghế sau, nhìn ra chặng đường hàng cây số xanh ngắt loang loáng lượt qua. Khung cảnh dưới thấp trù phú, cùng những ngọn đồi nhấp nhô. Trong hồ có cá; trên đầm có gạo. Toàn bộ vùng này sẽ chìm như một tàu lá chuối trong một cơn bão. Charlie sẽ tắm nắng ở Siam Intercontinental, vào mùa hè năm sau. Một cái cây đã cứu đời anh ta. Thật vô lý.

Khi mũi tiêm của trạm y tế hết tác dụng, Pavlicek cầu xin người lái xe giết anh đi. Người lái xe khua tay lên miệng ra hiệu. “No Angrit.” Xương gót chân của Douglas lộ cả ra. Một bác sĩ ở căn cứ ở Khorat băng bó vết thương cho anh rồi chuyển anh tới Fifth Field, Bangkok. Tất cả người trên cùng chuyến bay của anh sống sót - phần chính là nhờ anh, báo cáo sau vụ việc cho biết. Còn anh - anh nợ một cái cây mạng sống của mình.

KHÔNG LỰC không giải quyết được vấn đề chân cẳng. Họ cho anh đôi nạng, một huân chương Air Force Cross - huân chương cao thứ hai mà người ta trao cho lòng dũng cảm - và một vé miễn phí về sân bay San Francisco. Anh nhận ba mươi lăm đô la cho huân chương đó tại Friendly’s Pawn on Mission. Anh không chắc Thân thiện có nghĩa là giúp đỡ một thương binh hay là vô tình xé nát anh ta. Nhưng anh cũng không cần phải quan tâm nhiều. Đó là kết thúc những nỗ lực của phi công xếp hàng Douglas Pavlicek nhằm giúp bảo vệ thế giới tự do.

Vũ trụ là một banyan, rễ của nó ở phía trên còn cành nhánh thì ở dưới. Thinh thoảng những từ ngữ này lan tỏa lên thân cây tới chỗ Douglas, như thể anh vẫn còn treo lủng lẳng giữa không trung: Cây đã cứu đời anh. Chúng chẳng buồn nói cho anh vì sao.

CUỘC SỐNG ĐẾM NGƯỢC. Chín năm, sáu công việc, hai cuộc tình thoáng qua, ba biển ô tô của ba bang, hai tấn rưỡi bia, và một ác mộng lặp đi lặp lại. Thêm một mùa thu nữa qua đi và mùa đông đến, Douglas Pavlicek lấy cái búa đầu tròn ra đục hàng loạt ổ gà trên con đường có bề mặt tương đối bằng phẳng chạy ngang qua trại nuôi ngựa xuống dưới Blackfoot. Mục đích là để người đi xuống phố chậm lại một chút để anh có thể đứng bên bờ rào mà ngắm gương mặt họ trong chốc lát. Tháng Mười Một sắp đến, có lẽ sẽ còn lâu nữa anh mới sẽ có lại niềm vui đó.

Douglas dành một ngày thứ Bảy làm việc đó, sau khi lũ ngựa đã được cho ăn và đọc cho nghe. Những công việc thường nhật. Nếu có xe nào chạy thật chậm, anh và con chó sẽ rảo bước đi bên cạnh cho tới khi người lái xe hoặc là hạ cửa sổ để chào hỏi hoặc là rút súng ra. Một vài cuộc nói chuyện vui vẻ kiểu đó, thực sự là cho-và-nhận. Có người thậm chí còn dừng lại một lát. Douggie nhận ra rằng hành động như thế sẽ có vẻ rất kỳ dị, khi nhìn từ ngoài vào. Nhưng đây là Idaho, và ta dành tất cả thời gian với ngựa, tâm hồn ta rộng mở một chút cho tới khi cung cách của con người hé lộ ra rằng họ chẳng là gì hơn một bữa tiệc hóa trang thì ta sẽ thấy quả thực là chẳng nên tin vào cái mẽ bề ngoài.

Thực ra, Dougie ngày càng tin rằng lỗi lớn nhất của loài người là khuynh hướng nghiêm trọng là nhầm lẫn đồng thuận thành chân lý. Thứ ảnh hưởng lớn nhất lên điều mà một người tin hoặc không tin là những gì mà người xung quanh phủ lên đám đông. Nếu có ba người ở chung một phòng thì họ sẽ quyết định rằng định luật hấp dẫn là tội ác và nên bị bác bỏ vì chú của một người trong số họ đã say xỉn rồi ngã lộn nhào.

Anh đã từng thủ ý tưởng này với nhiều người khác, nhưng chẳng thành công mấy. Nhưng có một mảnh kim loại đang trượt xuống gần đốt sống L4 của anh, một khoản tiền nhỏ là trợ cấp nghỉ việc, một huân chương Air Force Cross (cầm đồ), một huân chương Purple Heart tặng về sau, thứ này gợi anh nghĩ tới cái bệ ngồi toilet, và khả năng làm mọi thứ bằng đôi tay, những điều khiến anh có quyền đưa ra những ý kiến mạnh mẽ.

Anh vẫn hơi khập khễnh, khi anh quai búa. Mặt anh trở nên dài như mặt ngựa, trong sự bắt chước vô thức với những con vật mà anh chăm sóc. Anh phải tự sinh sống bảy tháng mỗi năm khi những người chủ cao tuổi của trại ngựa này ngao du với các thứ vui và tới từng ngôi nhà khác của họ.

Núi non bủa vây anh khắp ba mặt. Tiếp sóng truyền hình duy nhất mà anh có thể thu được là đám muỗi nhiễu. Nhưng một phần trong anh vẫn muốn biết nếu những suy nghĩ riêng tư hiếm hoi của anh trên thực tế có được đồng thuận bởi ai đó, ở một nơi nào đó. Sự xác nhận từ những người khác: một chúng bệnh mà toàn thể giống loài sẽ vì thế mà diệt vong. Và thế là anh vẫn dành ngày thứ Bảy thứ hai của tháng Mười đục đẽo con đường chạy qua trước mặt ngôi nhà, hy vọng rằng một cái ổ gà cỡ lớn sẽ làm người ta phải đi chậm lại.

Anh đang chuẩn bị đánh dấu điểm chốt lại của ngày hôm đó rồi trở về trang trại nói chuyện về Nietzche với Chief Plenty Coups, con ngựa thồ giống Bỉ, thì vừa lúc đó một chiếc Dodge Dart màu đỏ phóng lên con dốc với vận tốc gần bằng vận tốc âm thanh. Nhìn thấy dải hố, chiếc xe đâm sầm vào với một cú trượt bánh xe được kiểm soát đáng kinh ngạc. Douggie và con chó chạy ùa tới. Cánh cửa sổ hạ xuống khi họ vừa đến bên cạnh. Một người phụ nữ tóc đỏ rực thò đầu ra. Họ có rất nhiều thứ để nói, Douglas thấy điều này. Định mệnh trở thành bạn bè.

“Sao đường lại lộn xộn thế này, và chỉ ở đây?”

“Nổi loạn,” Douglas giải thích.

Cô nàng cuộn cửa kính lên rồi phóng vút đi, trục bánh xe tít mòng. Không buồn nhìn lấy một cái. Trò chơi kết thúc. Nó lấy đi thứ gì đó từ trong Douglas. Thêm một chút nhỏ nhoi nữa, cuối cùng. Không còn chút sinh lực nào sót lại để đọc phần tiếp theo của Zarathustra cho con ngựa.

Đêm hôm đó nhiệt độ xuống âm độ, những cánh tuyết tua tủa chà trên mặt anh như thể toàn bộ không gian ngoài trời rộng lớn này đã biến thành một phòng tẩy da chết ở California. Anh đi tới Blackfoot, ở đó anh nốc hết cả tháng lương cho cocktail hoa quả, phòng khi tỉnh rượu quá sớm. Cuối cùng anh tới quán bar bi-a, lia những tờ đô màu bạc như thể chúng là những miếng nhôm sên.

“Ta phải sẵn sàng cháy hết mình trong ngọn lửa của chính ta,” anh nói với một loạt khách trong quán. Đó là câu nói của Tù nhân 571 trước đây, người sẽ luôn phải nói rằng anh ta đã không đưa chăn cho bạn tù khi mà đáng lẽ anh ta nên làm thế. Anh trở về nhà sau mười tám lượt chơi tám bóng với nhiều tiền hơn số mà anh còn lại. Chôn chỗ tiền mặt đó vào bãi cỏ phía bắc, bên cạnh số tiền dự trữ còn lại, trước khi đất trở nên quá cứng để đào.

Mùa đông ở đây dài hơn cả quá trình khai hóa văn minh về cách trả sau. Anh sàng lọc. Anh lôi ra mấy thức từ mớ bòng bong của mình: một cái đèn, một cái giá treo áo khoác, một cái ghế. Anh nghĩ về cô gái tóc đỏ và kiểu cao sang không với tới của cô. Anh lắng nghe tiếng động vật vặn vẹo trên gác mái. Anh đọc hết cuốn The Portable Nietzsche rồi tiếp tục với cuốn The Complete Tiostradamus, đọc hết trang nào thì đốt luôn trang đó trong lò sưởi. Anh chải lông cho hàng loạt con ngựa, cưỡi chúng hằng ngày chạy lòng vòng khu trại trong nhà, đọc cho chúng nghe Paradise Lost, vì Nostradamus thì quá buồn.

Vào mùa xuân, anh cầm một khẩu .22 đi vào rừng. Nhưng anh không thể kéo cò, dù là với một con thỏ què. Có cái gì đó sai sai trong anh, anh nhận thấy thế. Khi chủ trang trại trở về vào đầu mùa hè, anh cảm ơn họ rồi giã từ. Anh không biết chắc mình sẽ đi đâu. Kể từ chuyến bay cuối cùng làm người xếp hàng, một nhận thức như thế trở nên thật là xa xỉ.

Anh muốn đi tiếp về hướng Tây. Vấn đề là, dải đường duy nhất dẫn về hướng Tây của anh lại giống như là trở lại miền Đông. Thế là anh lấy chiếc F100 đã qua sử dụng nhưng vẫn còn tốt của mình, thay lốp mới, tốn kha khá tiền, chứng nhận thương binh, đi cùng một người bạn tên là Eugene. Con đường trở lại đẹp đẽ xuyên qua những rặng núi vượt qua Boise và xa hơn nữa. Cuộc đời lại tươi đẹp như lúc anh rơi từ trên trời xuống banyan. Radio của chiếc xe tải bì bõm khi xe xuyên các hẻm núi, giống như những bài hát tỏa ra từ mặt trăng. Từ giai điệu high lonesome uốn xuống dòng techno. Nhưng thật ra anh không nghe. Anh đang mê mải với những rặng vân sam Engelmann và linh sam subalpine. Anh thả lỏng vai để thư giãn. Ở đây trên những rặng núi này, anh có thể đi tiểu ở làn giữa của đường cao tốc và con người hẳn chẳng phải một loài khôn ngoan. Nhưng hoang dã là một con dốc trơn trượt*, như anh thường đọc cho lũ ngụa. Anh bước xuống con đường, đi vào trong rừng.

Ở đó, giương cờ lên giữa cột, mắt nhìn vào thiên nhiên, chờ cho bàng quang xả ra, Douglas Pavlicek nhìn những luồng ánh sáng xuyên qua những thân cây nơi lẽ ra phải âm u xuống suốt cả lòng rừng. Anh kéo khóa quần rồi thám thính. Bước sâu hơn vào vùng rừng tầm thấp, đi sâu hơn mà lại thành ra xa hơn. Những đoạn đường đi bộ ngắn nhất, và rồi anh xuất hiện ở… một nơi thậm chí không thể gọi là khoảng trống. Phải gọi đó là một vầng trăng. Một vùng hoang vắng đầy những gốc cây trải ra trước mặt anh. Mặt đất như ứa máu vì đất sỏi đỏ trộn với mụn cưa và cành lá gãy. Khắp các hướng xa ngút tầm mắt anh đều giống như một con chim khổng lồ bị vặt trụi lông. Trông như thể những tia tử thần ngoài hành tinh đã xẹt qua, còn thế gian này đang cầu xin được chết. Chỉ một thứ anh từng trải nghiệm trông hơi giống cảnh này: là ở ba đất nước đầy rừng rậm mà anh, Dow, và Monsanto đã giúp phát quang. Nhưng bãi trống này có tác động hơn nhiều.

Anh lập bập quay bước xuyên qua rặng cây ẩn hiện, băng qua đường, nhìn ngắm khu rừng từ phía bên kia. Nhiều cảnh trăng trải xuống sườn núi. Anh khởi động xe rồi lái đi. Con đường trông như khu rừng, dặm nối dặm màu lục bảo. Nhưng lúc này Douggie nhìn qua ảo giác. Anh đang lái xe qua động mạch mỏng manh nhất của cuộc sống trá hình, một tấm màng ẩn giấu hố bom to như một đất nước có chủ quyền. Khu rừng trông như một đạo cụ hóa trang, một mảnh nghệ thuật tinh ranh. Cây cối giống như vài chục vai phụ trong các bộ phim được thuê để khỏa lấp một cảnh quay cận cảnh và vờ như đây là New York.

Anh dừng lại ở một trạm xăng để đổ xăng. Anh hỏi người thu ngân, “Họ đã chặt trụi cây cối à, phía trên thung lũng ấy?”

Người đàn ông nhận những tờ đô màu bạc của Douggie. “Ôi dào, thế đấy.”

“Rồi giấu nó sau một tấm rèm ô bỏ phiếu nhỏ sao?”

“Chúng được gọi là miếng lột mặt. Hành lang viễn cảnh.”

“Nhưng… toàn bộ đó không phải là rừng quốc gia sao?”

Người thu ngân nhìn chằm chằm, giống như thể có bẫy trong sự ngớ ngẩn hết sức của câu hỏi đó.

“Tôi cứ nghĩ rừng quốc gia là để bảo vệ đất.”

Người thu ngân thổi một quả mâm xôi to như quả dứa. “Anh đang nghĩ đến công viên quốc gia đấy. Công việc của rừng quốc gia là để chặt đốn, giá rẻ. Cho bất cứ ai mua.”

Ừm - việc học hỏi thật điên rồ. Douglas rèn luyện để học thêm điều mới mỗi ngày. Nhận thức nhỏ bé này sẽ tồn tại thêm nhiều ngày nữa trong anh. Cơn giận bắt đầu trào sôi, đâu đó trước khi tới Bend. Không chỉ vì vừa sáng sớm sang chiều đã có hàng trăm nghìn mẫu rừng biến mất quanh anh. Anh có thể chấp nhận sự thật rằng các chiến dịch môi trường Smoky Bear và Ranger Rick đang nuốt chửng số tiền trợ cấp được trả bởi công ty địa ốc Weyerhaeuser. Nhưng mánh lới có chủ ý, thô sơ, có tác động đến đáng sợ của bức mành cây trên đường cao tốc này khiến anh muốn đấm ai đó. Mỗi dặm đường như thế đã đánh lừa được trái tim anh, đúng như chúng dự kiến. Tất cả trông rất thật, rất nguyên sơ, rất hoàn hảo. Anh cảm thấy như anh đang trên núi Cedar, trong cuốn Sử thi Gilgamesh, cuốn mà anh đã tìm thấy trong thư viện ở trang trại và đọc cho lũ ngựa nghe năm ngoái. Cánh rừng từ ngày đầu tiên hình thành. Nhưng hóa ra Gilgamesh và gã bạn Enkidu đã đi khắp nơi đó và chặt tỉa hết cây. Câu chuyện cũ mèm nhất của thế giới. Bạn có thể lái xe suốt dọc bang này mà chẳng hề hay biết. Đó chính là mấu chốt của cơn giận.

Ở Eugene, Douglas đổi một xấp đô la nặng trĩu lấy một chuyến bay trên chiếc trực thăng nhỏ. “Hãy cho tôi bay một vòng rộng nhất có thể với chừng đó tiền. Tôi muốn biết từ trên cao nhìn xuống dưới kia trông như thế nào.”

Nó trông như mảng sườn bị cạo của một con vật bị bệnh đang chờ phẫu thuật. Khắp mọi nơi, khắp mọi hướng. Nếu khung cảnh này được phát sóng trên truyền hình, việc đốn cây hẳn sẽ dùng vào ngày mai. Trở lại bề mặt ẩn mật của hành tinh, Douglas nằm dài ba ngày trên chiếc trường kỷ của người bạn thân, câm lặng. Anh không có vốn.

Không có hiểu biết chính trị. Không giỏi ăn nói. Không có nhạy cảm về kinh tế hay nền tảng xã hội. Tất cả những gì anh có là một khoảng trống của cây cối bị đốn trải ra trước mắt anh, dù mắt anh nhắm hay mở, vẫn ám ảnh anh suốt dọc đường tới chân trời.

Anh đưa ra một số yêu cầu. Với đôi chân thương tật chỉ còn một bên lành lặn, anh làm thuê cho một nhà thầu, chuyên trồng cây giống vào lại những dải đất bị đốn cây. Họ trang bị cho anh một cái xẻng và một cái túi Johnny Appleseed đựng đầy cây giống mà mỗi cây họ trả cho anh mấy xu. Và với mỗi cây sống sót sau một tháng, họ hứa sẽ trả cho anh hai mươi cent.

Linh sam Duglas: loại cây thân gỗ có giá trị nhất nước Mỹ, chắc chắn - vậy tại sao không trồng một trang trại chỉ toàn loại cây này? Mỗi mẫu đủ dựng năm căn nhà mới. Anh biết rằng mình đang gieo cây cho những kẻ trung gian cho chính những kẻ khốn nạn ban đầu đã chặt những vị thần nguyên thủy. Nhưng anh không phải là kẻ ngăn chặn ngành công nghiệp gỗ hay thậm chí là kẻ phục thù cho tự nhiên. Anh chỉ muốn kiếm sống và xóa bỏ cảnh tượng cây cối bị đốn kia, một cảnh tượng khoan vào anh như một con bọ cánh cứng khoan vào thân gỗ.

Nhiều ngày trời anh đi trong những vùng đất thoai thoải đầy dốc câm lặng chết chóc. Có khi, anh bò lê qua những rác rưởi ngổn ngang, lạc bước trong đống gỗ vụn trập trùng, kéo mình băng qua mớ hỗn độn của rễ, gốc, cành nhánh, que lẻ, thân cây, bị cắt xẻ vụn, bị bỏ lại mục ruỗng trong một nghĩa địa hoang tàn rối rắm. Anh làm chủ nghệ thuật của một trăm cách khác nhau để bới móc. Anh khom người, xúc một đường xéo xuống đất, đặt vào đó một cây giống, đưa mũi giày ấn nhẹ để lấp miệng hố. Rồi anh lặp lại việc đó. Trong những cái hố rải rác. Trên những sườn đồi và dưới những vùng đất lở. Mấy chục lần mỗi giờ đồng hồ. Hàng trăm lần mỗi ngày. Hàng ngàn rồi lại hàng ngàn lần mỗi tuần cho tới khi cả cơ thể phập phồng tuổi ba tư của anh căng tròn lên như thể tràn đầy nọc độc của rắn. Có những ngày nếu sẵn trong tay cái giũa, anh sẽ chọc thẳng xuống cái chân què của mình.

Anh ngủ trong các trại dành cho người trồng cây, đầy những người du thủ du thực, bất hợp pháp, khắc nghiệt, dễ mến, quá mệt mỏi với cả ngày làm việc, nên chẳng muốn nói gì nhiều. Một câu cứ ùa đến trong đầu anh khi anh ngả lưng xuống vào buổi tối, người cứng đờ vì nhức mỏi - những lời anh từng đọc cho những con vật được anh trông nom trong cuộc sống của một người làm trong trại gia súc trước đây của anh. Nếu bạn đang cầm một cây con trong tay khi Đấng cứu thế đến, hãy trồng cây non đó trước rồi hẵng ra chào Đấng cứu thế. Cả anh lẫn lũ ngựa đều không hiểu nhiều về nó. Cho tới lúc này.

Mùi hương của những vết cưa thân cây bao phủ anh. Ngăn kéo đụng gia vị dấp dính. Chất len ẩm ướt. Sơn móng tay cũ gỉ. Ớt ngâm giấm. Những mùi hương đưa anh trở lại tuổi thơ. Những mùi hương tiêm vào anh niềm hạnh phúc không thể cắt nghĩa. Mùi vị liệng anh xuống đáy của cái giếng sâu nhất rồi giữ anh ở đó suốt nhiều giờ. Rồi có âm thanh, như thể đôi tai anh đang vùi vào cái gối. Tiếng lao xao của những cái cưa, máy liên hợp xén và cẩu cây, vọng lại từ đâu đó xa xôi. Một sự thật lớn xuất hiện: Cây đổ với hình ảnh âm thanh khủng khiếp. Nhưng trồng trọt thì câm lặng và phát triển thì vô hình.

Có những ngày, bình minh mờ mịt tựa sương mù thành Avalon. Có những buổi sáng cái lạnh chực muốn giết anh, cho đến sức nóng của buổi trưa khiến anh sụm xuống trên chiếc mông gần như tê liệt. Những buổi chiều xanh ngăn ngắt anh nằm ngả lưng nhìn lên cao cho tới khi mắt ứa nước. Có những cơn mưa đùa giỡn đến nhẫn tâm. Mưa mang sức nặng và màu sắc của chì. Mưa e dè, như diễn thử với nỗi sợ sân khấu. Mưa làm nảy mầm trên chân anh những rêu và địa y. Đã từng có hàng đống khổng lồ tua tủa đan cài đủ thứ gỗ ở đây. Rồi sẽ lại có những đống như thế.

Đôi khi anh làm việc cùng những người gieo cây khác, một số người nói tiếng gì anh không hiểu. Anh gặp những người đi bộ đường trường muốn biết những cánh rừng của tuổi trẻ họ đã biến mất ở đâu rồi. Những pinero* làm việc theo mùa vụ đến rồi đi, và những người cố định, giống như anh, tiếp tục làm việc. Hầu hết, chỉ có anh và những người da màu, da đen, với nhịp điệu đều đều của công việc. Xúc đất, khom người, đặt cây, đứng lên, rồi lấp đất lại bằng mũi giày. Và anh như có thể ngửi thấy mùi cánh rừng mà những cây non đó sẽ tạo tác lại - ứa nhựa, tươi mới, ngập tràn mong đợi, nhựa của một loài quả không phải là quả, mùi hương của những Giáng sinh lâu đời hơn cả chúa Kitô.

Chúng trông rất đáng thương, những cây linh sam nhỏ xíu của Douglas. Giống như những sợi cọ ống hút. Giống như những món đồ trong đoàn tàu đồ chơi. Từ xa nhìn lại, bao quát khắp những đồi xanh do tay người gieo trồng này, chúng như kiểu tóc crew cut của một người đàn ông bị hói. Nhưng mỗi thân cây như cọng cỏ anh đặt vào trong đất là một điều thần diệu vĩnh hằng của tạo hóa. Anh gieo xuống hàng nghìn cây, anh yêu thương và tin tưởng chúng như yêu thương tin tưởng đồng loại của mình.

Để lại đó một mình - trong điều kiện chọn lọc - bỏ lại một mình với không khí, ánh sáng, gió mưa, mỗi cây có thể đạt tới trọng lượng hàng chục tấn. Mỗi cây do anh gieo có thể phát triển suốt sáu trăm năm sau và lớn hơn ống khói nhà máy lớn nhất. Nó có thể làm nơi trú ngụ cho nhiều thế hệ chuột mà chẳng bao giờ xuống đất, và hàng tá loài côn trùng chỉ muốn khoét ruỗng thân chủ của chúng. Có thể rụng xuống mười triệu chiếc lá kim mỗi năm trên những cành thấp hơn của chính nó, tạo nên những thảm đất mà từ đây phát triển nên những khu vườn treo trên không.

Bất cứ cây nào trong số những cây giống mảnh khảnh đó cũng có thể trổ ra hàng triệu quả trong suốt vòng đời của nó, những quả giống đực màu vàng nhỏ với phấn rải khắp nhiều bang, những quả giống cái rụng xuống với những cái vảy mềm chìa ra ngoài cuộn vảy cứng, một hình ảnh mà anh thấy thân thương hơn cả cuộc sống của chính mình.

Douglas Pavlicek làm việc ở một khoảng rừng bị đốn lớn hơn cả thị trấn Eugene, nói lời tạm biệt với từng cây mỗi khi anh vùi đất lại. Kiên trì nhé. Chỉ mười, hai mươi thập kỷ thôi. Trò trẻ con, đối với các bạn. Bạn chỉ cần tồn tại lâu hơn chúng tôi. Rồi sẽ không còn ai nữa có thể hạ gục bạn.

NEELAY MEHTA

CẬU BÉ SẼ GIÚP BIẾN loài người thành những sinh vật khác đang ở trong căn hộ của gia đình cậu phía trên một tiệm bánh ngọt Mexico ở San Jose xem chương trình The Electric Company. Trong bếp, người mẹ tới từ Rajasthani của cậu đang nuốt nghẹn những vỏn cục bột đậu khấu đen nghiền trộn lẫn với bột quế từ ít bánh pan fino và conchas mua ở tiệm dưới nhà. Bên ngoài, trong thung lũng Hearts Delight, bóng dáng của những cây hạnh nhân, cherry, lê, óc chó, mận, và đào trải dài nhiều dặm ra muôn hướng, cây cối mới gần đây đã phải hy sinh cho Silicon. The Golden State, bố mẹ cậu vẫn gọi như vậy.

Ông bố người Gujarati của cậu đi lên cầu thang, cố gắng cân bằng chiếc hộp to tướng trên thân hình gầy gò như cán chổi. Tám năm trước, ông đến đất nước này với hai trăm đô la, một tấm bằng về vật lý chất rắn, và sự sẵn lòng làm việc với mức lương bằng hai phần ba các đồng nghiệp da trắng. Bây giờ ông là nhân viên số 276 trong một hãng đang viết lại thế giới. Ông trượt chân hai lần dưới chiếc thùng nặng, ngân nga bài hát yêu thích của con trai ông, bài hát họ vẫn hát cùng nhau vào giờ ngủ: Vui cùng loài cá dưới biển xanh bao la, vui cùng bạn và vui cùng ta.

Cậu nghe tiếng bước chân, chạy vội ra cầu thang. “Bố! Cái gì thế ạ? Quà cho con à?” Cậu là đứa bé Rajput bảy tuổi, biết rằng hầu hết cả thế giới này đều là một món quà dành cho mình.

“Để bố vào trước đã nào, Neelay, xin đấy, cảm ơn con. Một món quà, phải rồi. Cho cả hai chúng ta.”

“Con đã biết mà!” Cậu rướn chân hết sức bên bàn cà phê để đong đưa những quả bóng sắt trong trò chơi lúc lắc. “Một món quà cho sinh nhật của con, trước mười bốn ngày!”

“Nhưng con phải giúp bố xếp nó” Người bố nhẹ nhàng đặt chiếc hộp lên bàn, đẩy những thứ lộn xộn xuống sàn.

“Con là người giúp việc rất cừ mà.” Cậu nhắc nhở tính hay quên của bố.

“Và cừ có nghĩa là phải kiên nhẫn, với những việc con đang làm, nhớ chưa?”

“Con nhớ,” cậu quả quyết, tiếp tục xé chiếc hộp.

“Kiên nhẫn là cha đẻ của mọi thành công.” Người bố đẩy vai cậu đi vào trong bếp. Mẹ cậu chắn ngang trước của. “Đừng vào đây! Đang bận lắm.”

“Rồi, chào em, ở đây cũng thế, em yêu. Anh mua một bộ máy tính.”

“Bố nói với mẹ là bố mua một bộ máy tính đấy.”

“Ôi đó là một bộ máy tính!” cậu thét lên.

“Dĩ nhiên con có một bộ máy tính. Giờ thì hai bố con đi chơi đi.”

“Không hẳn là chơi đâu, em yêu.”

“Không phải sao? Vậy thì đi làm việc đi. Như em đây này.” Cậu rên rỉ níu tay bố, kéo ông quay trở lại điều thần kỳ. Sau lưng họ, người mẹ hỏi với theo, “Bộ nhớ một nghìn hay bốn nghìn chữ đấy?”

Người cha hào hứng. “Bốn!”

“Bốn nghìn, dĩ nhiên rồi. Giờ thì đi đi và làm ra điều gì đó tốt đẹp.”

CẬU TRỀ MÔI khi bảng nối đa năng bằng sợi thủy tinh màu xanh lá cây hiện ra trong chiếc hộp. “Đây là bộ máy tính ấy ạ? Thứ đó công dụng thế nào vậy?”

Cha cậu nhăn nhở một nụ cười ngớ ngẩn nhất. Ngày mà công dụng sẽ được viết lại bởi thứ đó đã đến. Ông thò tay vào hộp lấy thứ quan trọng nhất ra. “Nó đây, Neelay của bố. Xem này!” Ông cầm một con chip dài ba inch. Đầu lắc lư vui sướng. Một cái nhìn y như thể niềm tự hào lan tỏa trên gương mặt khắc khổ của ông. “Bố của con tạo ra cái này đấy.”

“Là nó đây hả bố? Đó là một bộ vi xử lý ấy ạ? Giống như con bọ có chân vuông?”

“Ồ, hãy nghĩ xem chúng ta có thể đặt gì vào trong đó.”

Cậu bé theo dõi. Cậu nhớ lại những câu chuyện cha cậu kể trước giờ đi ngủ từ hai năm trước - câu chuyện về những quản lý dự án anh hùng và các kỹ sư quả cảm, những người đã chịu đau đớn hơn cả thần khỉ trắng Hanuman và tất cả binh đoàn khỉ của ông. Bộ óc bảy tuổi của cậu bùng cháy và kết nối lại, tạo ra những sợi trục thần kinh, mang hình dáng cành nhánh, những cây cối bé nhỏ đang vươn ra đây. Cậu cười nhăn nhở, thận trọng nhưng không chắc chắn. “Hàng ngàn và hàng ngàn bóng bán dẫn!”

“Òa, cậu bé thông minh của bố.”

“Cho con giữ nó đi.”

“Khoan, khoan nào. Cẩn thận. Yên tĩnh. Chúng ta có thể giết chết anh chàng này trước khi anh ta thật sự bắt đầu cuộc sống đấy.”

Cậu mở bừng mắt vô cùng kinh ngạc. “Nó chuẩn bị sống đấy ạ?

“Nếu…” Ông đung đưa ngón tay cái. “Nếu chúng ta lắp ghép chính xác tất cả lại.”

“Sau đó nó sẽ làm được gì hả bố?”

“Thế con muốn nó làm gì nào, Neelay?”

Trước đôi mắt mở to của cậu, các chi tiết trở thành những vị thần. “Nó làm bất cứ cái gì chúng ta muốn ạ?”

“Chúng ta chỉ cần phải tính xem làm sao để xếp các dự án của chúng ta vào bộ nhớ.”

“Chúng ta sẽ đặt tất cả các dự án vào đó ạ? Bao nhiêu dự án thì vừa được hở bố?”

Câu hỏi khiến người đàn ông khựng lại, giống như những câu hỏi giản đơn đôi khi vẫn vậy. Ông đứng lạc lối giữa mênh mông cỏ dại của vũ trụ, hơi chúi xuống bởi trọng lực mạnh hơn của thế giới mà ông tới. “Ngày nào đó, nó có thể giữ tất cả dự án mà chúng ta có.”

Con trai ông thét lên. “Thứ bé xíu này ấy ạ?”

Người đàn ông rướn người lên giá sách, cầm cuốn scrapbook của gia đình xuống. Lật giở vài trang, ông reo lên sung sướng. “Đây rồi! Neelay. Lại đây xem này.”

Tấm ảnh nhỏ, màu xanh lá cây và bí ẩn. Một khối cuồn cuộn cơ bắp như con trăn khổng lồ lộ ra từ đống đất đá đổ nát.

“Xem đi, thấy không? Một hạt giống bé nhỏ trên mái ngôi đền này. Sau hàng thế kỷ, ngôi đền sụp đổ dưới sức nặng của hạt giống. Nhưng hạt giống thì vẫn cứ tiếp tục lớn lên và lớn lên.”

Rất nhiều thân cây và rễ xoắn bện ăn sâu vào những bức tường sụp đổ. Các xúc tu chọc xuống lấp đầy những khe nứt và lỗ hở trên các phiến đá bể. Một cái rễ to hơn thân hình bố của Neelay leo qua một thanh xà ngang và bung xuống như nhũ đá phủ lối vào cửa phía dưới. Sự khoan chọc của cây lá này làm cho cậu bé sợ hãi, nhưng cậu vẫn không thể rời mắt. Có cái gì đó hệt như của loài động vật trong cách các vòi cây tìm kiếm và đi theo những lối nứt mỏ trên công trình. Giống như các loại vòi của những loài khác - vòi của con voi chẳng hạn. Chúng dường như biết, muốn, kiếm tìm đường đi cho mình. Cậu chợt nghĩ: Cái gì đó từ từ và quả quyết muốn biến mọi công trình của con người thành cát bụi. Nhưng người cha cầm tấm ảnh trước mặt Neelay như thể nó chứng minh cho định mệnh hạnh phúc nhất.

“Con thấy không? Nếu thần Vishnu có thể đặt một trong những cây bồ đề khổng lồ này vào một hạt giống thứ to lớn này…” Người đàn ông cúi xuống véo khẽ vào ngón tay út của cậu con trai. “Thôi hãy nghĩ xem chúng ta có thể đặt cái gì vào máy của mình.”

HỌ LẮP CHIẾC MÁY suốt nhiều ngày sau đó. Tất cả các linh kiện đều tốt. “Giờ thì, Neelay-ji. Hãy xem sinh vật bé nhỏ này có thể làm gì nào?”

Cậu ngồi tĩnh lặng hết mức. Người ta có thể thực hiện mọi tiến trình họ muốn với thế giới, bất kỳ loại hành động chủ ý nào. Thứ bất khả duy nhất là phải lựa chọn ra sao.

Mẹ cậu nói vọng từ trong bếp. “Hãy dạy nó nấu món đậu bắp đi.”

Họ làm cho nó nói “Xin chào Thế giới,” bằng những tia sáng được mã hóa vụt qua. Họ khiến nó nói, “Chúc mừng sinh nhật, Neelay yêu quý.” Những điều mà người cha và con trai viết lên và bắt đầu thực hiện. Cậu vừa bước sang tám tuổi, nhưng vào thời khắc ấy, cậu trở về nhà. Cậu đã tìm ra cách chuyển biến giấc mơ và hy vọng trong sâu thẳm nhất lòng mình thành những bước đi thực sự.

Ngay lập tức, những sinh vật mà họ tạo ra bắt đầu tiến hóa. Một vòng lặp năm lệnh đơn giản biến thành một cấu trúc phân đoạn năm mươi dòng đẹp đẽ. Những phần nhỏ của chương trình tách ra thành các phần có thể tái sử dụng. Bố của Neelay móc nối một máy nghe băng cassette, để dễ dàng nén nhiều giờ làm việc của họ vào trong một phút. Nhưng nút âm lượng phải được đặt vừa phải, nếu không sẽ bị lỗi đọc.

Trong vài tháng, họ nâng cấp bộ nhớ bốn ngàn bytes lên mười sáu ngàn. Rất mau chóng họ lại nhảy bước nữa, lên sáu mươi tư. “Bố ơi! Có sức mạnh lớn hơn bất cứ con người nào từng có trong suốt lịch sử này rồi!”

Cậu lạc mình trong logic tư duy của bản thân. Cậu huấn luyện chiếc máy, đào tạo chiếc máy hàng giờ như thể đó là một chú cún con. Cậu chỉ muốn chơi. Bắn một trái đạn thần công qua núi bay vào kẻ thù. Ngăn chặn lũ chuột không phá hoại vụ ngô. Quay giải ô chữ trong trò bánh xe kỳ diệu. Tìm kiếm và tiêu diệt tất cả người ngoài hành tinh trên quadrant. Đánh vần được từ trước khi biểu tượng người gậy đáng thương bị treo cổ.

Cha cậu ngồi ngắm nhìn những gì cậu vừa thực hiện. Mẹ cậu xắn tay áo, la mắng hai người đàn ông đang chụp tai nghe. “Nhìn thằng bé kìa! Nó cứ ngồi và gõ máy suốt. Nó giống như một sadhu, không biết tới cái gì nữa. Nó đã bị nghiện, còn tệ hơn cả nhai trầu nữa.” Sự la lối của người mẹ còn kéo dài trong nhiều năm nữa, cho đến khi các tờ séc của con trai vào như nước. Cậu không bao giờ dừng lại để trả lời. Cậu đang bận rộn làm ra các thế giới. Nhỏ thôi, ban đầu như vậy, nhưng là của cậu.

Có một phần trong lập trình là phân nhánh. Đó là thứ mà Neelay Mehta đã làm ra. Cậu sẽ đầu thai bản thân, tái sinh làm người của tất cả các dân tộc, giới tính, màu da, và tín ngưỡng. Cậu sẽ nuôi những xác chết mục nát và ăn những linh hồn người trẻ. Cậu sẽ dựng trại trên những tán rừng tươi tốt, nằm trên đống đổ nát dưới chân của những vách đá cao không tưởng, và bơi giữa đại dương của những hành tinh có nhiều mặt trời. Cậu sẽ dành cả cuộc đời mình phục vụ cho một mưu đồ vĩ đại, khởi sự từ thung lũng Heart’s Delight, tiếp nhận trí tuệ nhân loại và thay đổi cậu nhiều hơn bất cứ thứ gì thông qua lập trình.

Có những loài cây vươn rộng như pháo hoa, lại có những loài cây mọc lên hình chiếc nón. Những cây chọc vút không gọn sóng, hai trăm feet thẳng lên trời. Rộng, chớp, tròn, cột, nón, cong: thứ duy nhất chúng làm giống nhau đó là phân nhánh, giống như thần Vishnu đang vẫy những cánh tay. Giữa những loài đang vươn ra đó, rộng nhất chính là cây bồ đề. Loài cây kỳ lạ cuộn lớp vỏ của mình quanh thân những cây khác và nuốt chúng, tạo ra một khoang trống trên những ký sinh bị phân hủy của mình. Peepal, Picus religiosa, cây Bồ đề của Đức Phật, lá của chúng vuốt thành những đầu nhọn hình giọt lạ lùng. Những banyan bung ra như cả những cánh rừng, với hàng trăm thân cây riêng rẽ cạnh tranh hứng ánh mặt trời. Cây bồ đề nuốt trọn cả ngôi đền trong tấm hình của người cha chiếm ngụ trong cậu. Cái cây ấy sẽ tiếp tục phát triển nhanh hơn nữa từ mỗi đoạn mã có thể tái sử dụng. Nó sẽ tiếp tục lan tỏa, kiếm tìm những vết nứt, thăm dò tất cả các phương tiện có thể vượt thoát, đuổi theo những tòa nhà mới để ăn nuốt. Nó sẽ phát triển dưới bàn tay của Neelay trong hai mươi năm tới.

Sau đó nó sẽ đơm hoa trở thành lời cảm ơn muộn của cậu dành cho một món quà sinh nhật sớm. Niềm tôn kính của cậu với người cha da bọc xương bé nhỏ, bưng chiếc hộp lớn bước lên bậc tam cấp căn hộ. Lòng ca tụng của cậu đối với Vishnu, vị thần được biết qua những cuốn truyện tranh tiếng Hindi in bằng giấy báo rẻ tiền mà cậu không bao giờ đọc được. Sự cảm tạ của cậu tới một giống loài đang chuyển mình từ sinh vật thành dữ liệu. Sự nỗ lực của cậu để hồi sinh những thứ đã chết khiến chúng lại yêu mến cậu. Rất nhiều cành nhánh đang đâm xuống dưới từ cùng một cái cây. Hạt giống người cha gieo trong cậu sẽ nuốt cả thế giới.

HỌ CHUYỂN VÀO MỘT NGÔI NHÀ dưới thung lũng dọc El Camino, ở Mountain View. Ba phòng ngủ: Sự sang trọng đó làm Babul Mehta bối rối. Ông vẫn lái chiếc xe hơi hai mươi tuổi đời. Nhưng cứ mỗi năm tháng ông lại nâng cấp những chiếc máy tính.

Retu Mehta hoảng hốt mỗi lần một chiếc thùng mới được đưa tới. “Khi nào thì kết thúc đây? Anh sẽ làm chúng ta khánh kiệt mất!”

Ga-ra chứa đầy thiết bị cũ mà chiếc xe hơi không thể nào dùng được. Nhưng mỗi bộ phận, dù đã lỗi thời, đều là một diệu kỳ của phức hợp đáng kinh ngạc tạo ra bởi một đội kỹ sư anh hùng. Cả người cha và cậu con trai đều không thể vứt ngay cả những điều kỳ diệu đã lỗi thời đó đi được.

Tốc độ sên bò của Định luật Moore làm Neelay khốn khổ. Nó thèm khát cháy bỏng có thêm RAM, thêm MIPS, thêm pixel. Đợi chờ lần nâng cấp phá rào tiếp theo lấy đi của cậu mười năm tuổi trẻ. Một cái gì đó bên trong những thành tố bé nhỏ, dễ biến đổi này đang chờ đợi để vượt ra ngoài. Hay nói đúng hơn: có một điều gì đó ở những thứ bí ẩn này có thể được tạo ra để thực hiện, một điều gì đó mà loài người thậm chí chưa tưởng tượng ra. Neelay đang tiến sát gần việc tìm ra và gọi tên chúng, chỉ cần cậu tìm ra được thêm vài từ ma thuật tiếp theo nữa.

Cậu lướt qua sân trường như người quay lưng lại với tuổi thơ. Cậu học các kiến thức lỗi thời - các đoạn điệp khúc nổi tiếng trong vô số sitcom, những đoạn nhạc radio ngắn nhảm nhí, tiểu sử của những diễn viên sexy mười lăm tuổi mới nổi mà mọi người nghĩ là cậu chết mê chết mệt. Nhưng mỗi đêm về, giấc mơ của cậu không có bóng dáng của những trận chiến sân trường hay những chuyện tầm phào ban ngày mà phủ đầy hình ảnh của các mã chặt chẽ, tuyệt đẹp viết ra nhiều hơn với sự giảm thiểu - các bit số liệu chuyển từ bộ nhớ sang thanh ghi và trở thành một bước nhảy hoàn mỹ mà cậu chẳng thể kể cho bạn bè nghe. Họ không sao hiểu nổi làm thế nào để thấy được thứ mà cậu đang vẽ ra trước mắt họ.

Mọi chương trình đều tìm lối để trở nên khả thi. Một chú ếch cố gắng băng mình qua con phố đông nghẹt. Một con tinh tinh tự vệ bằng những quả bom thùng. Dưới những vỏ bọc dày cộp nực cười đó, những sinh vật, khối vỏ từ chiều kích khác đổ ùa vào thế giới của Neelay. Và chỉ có cánh cửa sổ thời gian chật hẹp nhất để thật sự nhìn thấy chúng, trước đó những thứ này chưa bao giờ biến thành những thứ mà chúng đã luôn là. Trong vài năm tới, một đứa trẻ như cậu sẽ được điều trị liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) cho hội chứng Asperger và được dùng thuốc SSRIs chống trầm cảm để làm dễ dàng hơn những tương tác đầy khó khăn với con người của cậu. Nhưng cậu biết một điều rất chắc chắn, trước hầu hết tất cả mọi người khác rằng: Con người rồi sẽ trải qua điều đó. Từng một thời, số mệnh của nhân loại nằm trong tay những người có giao tiếp xã hội, khả năng thích nghi tốt, những bậc thầy của cảm xúc. Giờ đây tất cả đang dần thay đổi.

Cậu vẫn say sưa với những cuốn sách kinh điển về trường học. Hằng đêm, cậu chìm đắm trong những trường ca mê hoặc tiết lộ những scandal thật sự của thời gian và sự kiện. Những câu chuyện đầy ám ảnh về các con tàu không gian thời đại. Thành phố có mái vòm giống như những khu bảo tồn có kính chắn khổng lồ. Lịch sử phân tách và chia nhánh thành vô số thế giới lượng tử song song. Có một câu chuyện mà cậu vẫn đợi chờ, rất lâu trước khi cậu tình cờ gặp. Khi cuối cùng khi tìm ra được, câu chuyện đó ở lại với cậu mãi mãi, mặc dù cậu không thể gặp lại câu chuyện ấy lần nào nữa, trong bất cứ cơ sở dữ liệu nào. Những người ngoài hành tinh hạ cánh trên trái đất. Họ là sinh vật yếu ớt bé nhỏ trong bầy, khi những người ngoài hành tinh khác bỏ đi. Nhưng họ vẫn chuyển hóa như thể không có ngày mai. Họ lượn vòng quanh như những đàn ruồi nhuế, quá nhanh để có thể nhìn thấy - nhanh tới nỗi từng giây trên Trái Đất như những năm trời đối với họ. Với họ, loài người chẳng khác gì tượng hình của những miếng thịt bất khả di động. Những người ngoài hành tinh cố gắng để liên hệ nhưng không có câu trả lời. Chẳng tìm ra dấu hiệu nào của cuộc sống thông minh, họ giấu mình trong những pho tượng đóng băng, và bắt đầu nướng chúng như những miếng thịt bò, cho chặng đường dài trở về nhà.

CHA LÀ NGƯỜI DUY NHẤT mà Neelay sẽ từng quan tâm hơn bất cứ mối quan tâm sáng tạo của mình. Họ hiểu nhau, không cần nói lời nào. Không ai trong hai người cảm thấy hạnh phúc trừ khi cùng nhau ngồi bên bàn phím. Cù vào cổ và chọc vào mạng sườn. Trêu đùa rồi cười khúc khích. Và luôn luôn nghiêng đầu ngân nga giọng điệu đó: “Coi chừng, Neelay-ji cẩn thận đấy! Đừng lạm dụng quyền hạn của con.”

Toàn bộ vũ trụ rộng lớn đợi chờ được tạo hình. Cùng nhau, họ phải làm ra các chức năng từ những nguyên tử nhỏ nhất. Cậu muốn có thang âm và lời hát, nhưng máy của cậu không có tiếng. Vậy nên Neelay và cha cậu tạo ra sóng răng cưa của riêng họ, bật tắt loa áp điện thật nhanh để cậu bắt đầu hát.

Cha cậu hỏi, “Sẽ thế nào nếu con biến thành một sinh vật tạo hình nên từ sự chuyên chú này?”

Cậu không trả lời. Cả hai người đều biết. Thần Vishu đã đặt tất cả khả năng sống vào bộ vi xử lý tám bit của họ, và Neelay sẽ ngồi trước màn hình cho đến khi giải phóng được sự sáng tạo ấy.

Ở tuổi trung niên, cậu rồi sẽ có thể lôi một biểu tượng dễ thương và thả nó vào một biểu đồ cây, sản xuất trong một cái khoát tay những thứ từng lấy đi của cha con cậu tất cả mọi đêm suốt sáu tuần trong tầng hầm cùng nhau sáng tạo. Nhưng chẳng bao giờ có nữa, cảm giác không thể tưởng tượng này, chờ đợi để được hoài thai. Trong đại sảnh trang trí bằng gỗ đỏ của tổ hợp văn phòng nhiều triệu đô được trả bởi một tập hợp tinh hoa ngay cạnh căn nhà này, cậu sẽ treo, rất nhiều năm, một tấm biển ghi những lời của nhà văn yêu thích:

Mọi ngươi đều phải cố khả năng với mọi ý tưởng, và tôi tin rằng tương lai con người sẽ có.

NEELAY MƯỜI MỘT TUỔI làm cho cha cậu một con diều cho Uttarayan, lễ hội diều vĩ đại. Nó không phải là một con diều thật mà là thứ gì đó tuyệt vời hơn thế. Thứ mà hai cha con cậu có thể bay cùng nhau mà không một ai ở Mountain View, cảm nhận rằng họ là người thờ bò ngoan đạo. Họ thử nghiệm kỹ thuật mới cho đồ họa hoạt hình trên một tạp chí giải trí in bằng máy in rô-nê-ô tên là Love at first Byte. Ý tưởng thật thông minh và đẹp đẽ. Bạn thả diều trong các hình spirit khác nhau, sau đó xếp chúng vào bộ nhớ video. Rồi bạn chuyển nó ra màn hình như những cuốn sách lật. Nháy chớp đầu tiên khiến cậu cảm thấy như Chúa Trời.

Tư duy của cậu là viết ra chương trình mà tự thân nó có thể lập trình. Cho phép người sử dụng nhập vào giai điệu mà mình lựa chọn, với những chữ và số đơn giản, rồi làm cho cánh diều nhảy nhót theo giai điệu đó. Sự lớn lao của kế hoạch đó xoay tròn trong trí não cậu. Cha cậu sẽ tạo ra cánh diều của riêng mình nhảy nhót trên nền một giai điệu Gujarati thật sự.

Neelay xếp đầy một chiếc bìa rời với những ghi chú, đồ họa và bản in của phiên bản gần đây nhất. Cha cậu cầm tập bìa rời lên, đầy tò mò. “Cái gì đây, ngài Neelay?”

“Bố đừng chạm vào cái đó.”

Cha cậu lắc lư cười nhăn nhở. Những bí mật và những món quà. “Vâng, thưa chủ nhân, Neelay.”

Cậu thực hiện dự án đó khi không có cha bên cạnh. Cậu mang dự án đó tới trường, những mê cung lớp học đầy những hình phạt có tổ chức đó sẽ kích thích rất nhiều cho việc sáng tác ra trò chơi thám hiểm hang động sau này. Tấm bìa đen trông có vẻ nghiêm túc. Cậu giả vờ ghi chép vào đó trong lúc làm việc với các mã nguồn. Thầy cô của cậu thì quá kiêu hãnh để hoài nghi.

Kế hoạch của cậu hoạt động như một cỗ máy đồng hồ cho tới tiết thứ năm - văn học Mỹ, với cô Gilpin. Cả lớp đang đọc cuốn The Pearl của Steinbeck. Cậu thích câu chuyện này, đặc biệt là đoạn em bé bị bọ cạp cắn. Bọ cạp là loài động vật nổi bật, đặc biệt là những loại bọ lớn.

Cô Gilpin giải thích với giọng đều đều về hình ảnh viên trân châu tượng trưng cho cái gì. Với Neelay nó là viên trân châu. Cậu đang đặt tâm trí vào vấn đề thực sự, làm thế nào để đồng bộ được cây diều nhảy múa với âm nhạc. Khi lật giở các trang bản in, giải pháp đã hiện ra trong đầu cậu: hai vòng lặp lồng nhau. Chuyện như thể các thánh thần đã dùng phấn màu vẽ lên tấm bảng đen của não cậu. Cậu lẩm bẩm với chính mình, “Ôi, tuyệt!”

Cả lớp cười ồ lên. Cô Gilpin vừa dứt câu hỏi, “Không ai muốn thấy đứa trẻ chết, đúng không các em?”

Cô Gilpin yêu cầu cả lớp yên lặng. “Neelay. Em đang làm gì vậy?” Cậu không biết trả lời thế nào. “Cái gì ở trong cuốn sổ đó?”

“Bài tập ở nhà về tin học ạ.” Cả lớp lại cười ồ lên vì ý nghĩ ngớ ngẩn đó.

“Em đang học môn tin học hả?” Cậu lắc đầu. “Em mang lên đây.”

Giữa đường lên tới bàn cô giáo, cậu xem xét vết xước ngã và bong gân ở mắt cá chân. Cậu đưa cho cô cuốn sổ. Cô lật giở khắp lượt. Các bản vẽ, lưu đồ, các mã. Cô chau mày. “Em ngồi xuống đi.”

Cậu về chỗ ngồi. Cô Gilpen quay lại với Steinbeck trong khi cậu vùi mình trong một bể xỉ vả và xấu hổ. Sau khi chuông reo, cả lớp ra về hết, cậu quay lại bàn cô Gilpin. Cậu biết vì sao cô ghét cậu. Ý định tốt đẹp của cậu sẽ khiến những ý định tốt đẹp của cô diệt vong.

Cô mở cuốn sách đầy rẫy những tấm ảnh các con diều hình khối. “Đây là cái gì vậy?”

Cô không biết gì về Uttarayan, hay là việc có một người cha như thế thì cảm thấy thế nào. Cô là cô gái tóc vàng, đến từ Vallejo. Máy móc là kẻ thù của cô. Cô cho rằng logic giết chết mọi thứ tốt đẹp trong tâm hồn của con người. “Các thứ liên quan đến máy tính ạ.”

“Em là một cậu bé thông minh, Neelay. Điều gì khiến em không thích tiếng Anh vậy? Em rất giỏi về cấu trúc câu mà.” Cô chờ đợi, nhưng không thể lâu hơn cậu được. Cô vỗ vỗ vào cuốn sổ. “Đây là một dạng trò chơi à?”

“Không ạ.” Không phải theo cách mà cô nghĩ.

“Em không thích đọc à?”

Cậu cảm thấy tiếc cho cô. Giá như cô có thể biết được đọc có thể là như thế nào. Đế chế Thiên hà và kẻ thù của nó đang quét qua toàn bộ đường xoắn ốc của dải Thiên hà, tiến hành những cuộc chiến tranh kéo dài hàng trăm ngàn năm, thế mà cô còn đang lo lắng cho ba người Mexico tội nghiệp đó.

“Cô đã nghĩ là em thích cuốn A Separate Peace.”

Cậu có thích cuốn đó. Cuốn sách thậm chí còn khiến tim cậu nhói lên, một chút. Nhưng cậu không nghĩ ra phải làm gì để xin lại món đồ cá nhân của cậu.

“Cuốn The Pearl không làm em thích thú à? Cuốn sách về chủ nghĩa phân biệt đấy, Neelay.”

Cậu đứng yên mắt mở to nhấp nháy, như thể lần đầu liên hệ với trí tuệ ngoài hành tinh. “Cô có thể cho em mượn lại cuốn sổ, một chút thôi được không ạ? Em sẽ không mang nó tới lớp nữa.”

Khuôn mặt cô cau lại. Ngay cả cậu cũng nhận ra cậu đang phản bội cô như thế nào. Cô đã nghĩ rằng cậu đang ở trong lớp học của mình nhưng cậu đã trượt ra khỏi bài giảng của cô suốt nhiều tuần và rồi quay lại như một kẻ thù. Cô chạm vào cuốn sổ của cậu và lại chau mày. “Cô sẽ giữ nó từ lúc này. Cho đến khi em và cô quay lại bài học.”

Trong vài năm nữa, học sinh sẽ ít bắn giáo viên của họ hơn. Cuối ngày hôm đó cậu đến phòng làm việc của cô giáo. Đầu cậu phủ đầy ý nghĩ cải tạo chân thành. “Em rất xin lỗi cô vì làm việc trong sổ cá nhân khi cô đang dạy. “

“Làm việc à, Neelay? Đó là những gì em đã làm sao?”

Cô muốn một lời nhận lỗi. Cô muốn cậu cảm ơn cô vì đã cứu cậu khỏi mối nguy hiểm của việc chơi trò chơi trong khi cả lớp miệt mài với công việc phân tích những viên trân châu trong tiểu thuyết. Năm mươi giờ nỗ lực vì con diều cho cha đang nằm cách cậu bốn bước chân, không cách nào chạm được. Cô muốn hạ nhục cậu. Phẫn nộ sôi lên. “Em có thể nhận lại cuốn sổ chết tiệt đó được không? Được không ạ?”

Lời nói đó như giáng cái tát vào mặt cô. Hai mắt cô căng lên và cô bắt đầu cuộc chiến. “Như vậy thật đáng chê trách. Em chửi thề với một giáo viên. Bố mẹ em sẽ nói gì nhỉ?”

Cậu đứng chôn chân. Mẹ cậu sẽ hạ gục cậu bằng một cú giáng, hệt như người ta làm thịt theo cách jhatka.

Cô Gilpin kiểm tra điện thoại. Quá trễ để đưa cậu lên gặp hiệu trưởng. Bạn trai sẽ đón cô trong mười phút nữa. Họ sẽ cùng nhau cười nhạo thằng bé Ấn Độ đầu heo với cuốn sổ chi chít chữ tượng hình của cậu. Làm sao mà cậu cứ khăng khăng đó không phải là chơi chứ. Cô ta biến thành người cầm đầu quyền lực. “Cô muốn em quay lại phòng làm việc này vào sáng ngày mai, trước tiếng chuông đầu tiên. Và chúng ta sẽ thảo luận xem em sẽ nhận được gì.”

Mạch máu của cậu đập dồn dã, hai mắt cậu bừng cháy.

“Em có thể đi được rồi.” Lông mày cô khẽ nhướn lên ra lệnh. “Cho tới ngày mai. Đúng bảy giờ sáng.”

CẬU CẦN SUY NGHĨ. Cậu bỏ qua xe buýt và chạy bộ về nhà. Hôm đó là một trong những ngày mà bầu trời giống vùng Central Peninsula Ấn Độ một cách lạ lùng - hai mươi độ C và quang đãng, không gian ngập tràn mùi quế và bạch đàn. Cậu rải bước trên con đường quen thuộc với tốc độ bằng một nửa bình thường, ngang qua những căn bungalow trung lưu vừa phải mà chẳng mấy chốc nữa người ta sẽ trả một triệu rưỡi, chỉ để đập nát đi và xây lại. Cậu đã chửi thề với cô giáo, và cuộc sống quý giá trước đây của cậu đang tan tành trong một từ đơn khủng khiếp. Sự thiếu tôn trọng của người da trắng sẽ làm cha cậu tan nát. Bình tĩnh nào, Neelay. Giới hạn. Nhớ chứ? Nhớ chứ? Câu chuyện sẽ lan ra khắp cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài. Mẹ cậu sẽ chết vì nhục nhã.

Cậu đi dưới những con đường hình xoáy vân tay rợp bóng cây, xóm làng bao quanh bởi ba con đường cao tốc. Còn bốn tòa nữa là về tới nhà, cậu đi tắt xuyên qua công viên, nơi cậu vẫn đến mỗi khi bố mẹ bắt phải ra ngoài. Con đường ngoằn ngoèo chạy giữa hai hàng cây sồi encinas tán thấp với những nhánh cành huyền ảo được trồng từ lúc California còn là tiền đồn xa nhất của Tây Ban Nha. Nếu cậu từng có chút nào để ý tới loài này thì đó là trong phim: cây trong rừng Sherwood và Bagworthy, đứng trong các khu rừng để đe dọa những người hành hương và thử thách những kẻ lạc đường. Khi Hollywoods cần đến cây cối, thì họ sẽ chọn những cây tán lá rộng duy nhất gần đó.

Chúng mời gọi, kỳ quái, huyễn hoặc, dị hình. Vô số chùm cành sà xuống phía dưới đất như thể đang nằm nghỉ ngơi. Một cú lắc người nhẹ nhàng, Neelay thả mình xuống một cành cây, nơi cậu ngồi như thể lại vừa lên bảy tuổi, và vào thế giới phát minh tiếp theo của cậu. Ở đó, cậu kiểm nghiệm lại cuộc đời đã bị phá hủy của mình. Từ trên cao, trong cây sồi chìa bố nhào ra ngoài này nhìn xuống đường đi bộ nơi hai đứa trẻ dùng gậy hất những viên đá cuội và một người phụ nữ tóc trắng lưng gù đang dẫn con chó giống Đức đi, cậu có thể thấy toàn bộ mó hỗn độn trong đôi mắt của cô Gilpin. Cô không sai khi khiển trách cậu. Dù thế, cô đã đánh cắp tài sản của cậu. Toàn bộ thảm kịch này, nhìn từ trên chiếc tổ của kẻ bị làm nhục, có cái mà cô Gilpin gọi là sự mơ hồ về đạo đức.

Cậu tạo chỗ trống trên nhánh thân cây sồi khúc khuỷu này cho hai chàng trai trong cuốn A Separate Peace. Cậu theo dõi họ chơi những trò chơi trường học của đám con trai da trắng về tình yêu và chiến tranh trên cái cây bên dòng sông của họ. Con đường phía dưới, quang cảnh California xanh nâu bất chợt hiện ra mỗi khi có một làn gió liệng qua cành cây. Cậu hầu như không biết gì về thế giới của cha mẹ cậu, nhưng có một điều chắc chắn như toán học. Nhục nhã, với người Ấn Độ, còn tệ hơn cái chết. Cô Gilpin có thể đã gọi cho cha mẹ kể hết tội lỗi của cậu. Đầu cậu rung lên với suy nghĩ đó và lưỡi cậu như nếm thấy vị kim loại. Cậu nghe thấy tiếng mẹ rú lên: Con để người phụ nữ tóc tai lởm chởm đó cười nhạo cả gia đình mình sao? Rồi ngay lập túc một đất nước xa xôi với bao nhiêu những người dì, người chú và những anh chị em họ sẽ biết việc cậu đã làm.

Rồi người cha tội nghiệp của cậu, người đã tự ẩn mình nhiều năm, chỉ để có quyền được sống và làm việc ở Tiểu bang Vàng này: ông sẽ nhìn Neelay kinh hãi, băn khoăn tại sao một đứa trẻ có thể ngạo mạn tới mức nghĩ rằng cậu có thể đáp trả một người Mỹ quyền lực.

Neelay nhìn chăm chú từ cây sồi dị hình xuống con đường phía dưới, đầu óc cậu chứa vô vàn mã rối. Một ý tưởng lóe qua trong cậu, một ý niệm lò mò của sự bình an đơn giản. Nếu cậu chịu sây sát một chút thì hẳn cậu sẽ nhận được lòng thương cảm. Người ta sẽ không trừng trị một thằng bé bị thương. Cảm giác sợ hãi dữ dội trào dâng trong cổ họng, giống như khi cậu xem bộ phim Twilight Zones cũ. Ý tưởng thật điên cuồng. Cậu phải xách đồ lên, về nhà và chấp nhận hình phạt dành cho mình. Cậu rướn người ra để nhìn rõ hơn quang cảnh rộng lớn, khoảnh khắc cuối cùng có thể làm vậy trong một thời gian dài. Bố mẹ sẽ nhốt cậu trong nhiều tháng.

Cậu thở hắt ra. Bước xuống cành cây phía dưới cậu để lao xuống. Rồi trượt.

Sẽ mất nhiều năm để cậu tự hỏi có phải các cành cây đó bật nảy. Có phải các cành cây đã chìa ra vào cậu. Lá cành đập vào cậu trên đường lao xuống. Chúng hất cậu qua lại như một trái pinball. Đất rung chuyển lên. Cậu đáp xuống con đường bê tông, bật nảy trên mỏm xương cụt. Tác động đó đẩy xương đùi xọc lên xương chậu và làm nứt xương cùng của cậu.

Thời gian dừng lại. Cậu nằm trên chiếc lưng gãy, nhìn lên. Vòm cây trên kia chao liệng, lớp vỏ bể nát sắp sửa đổ thành muôn mảnh vỡ lên người cậu. Một ngàn - một ngàn ngàn - vật nứt nẻ, nhọn hoắt màu xanh lá phủ trùm lên cậu, nguyện cầu và đe dọa. Vỏ cây tan tác; lớp gỗ hiện ra. Thân cây trở thành hàng chồng những thành phố dàn rộng, mạng lưới các tế bào kết nối nở ra co lại theo nhiệt lượng tăng giảm của mặt trời, nước dâng lên xuyên qua những nhánh dài mảnh, những vân cây quấn lấy nhau thành cột hút các khoáng chất hòa tan lên thông qua những mạch chật hẹp của cành nhỏ và tuôn ra những chiếc lá đang rung vẫy trong khi dưỡng chất từ mặt trời chảy xuống các ống ngay trong chúng. Một chiếc thang máy không gian khổng lồ, đang lên cao, vươn dài, căng rộng cửa hàng tỉ bộ phận riêng lẻ, đấy không khí lên trời và lưu trữ bầu trời trong lòng đất, tìm kiếm khả năng từ số không: mảnh mã tự viết hoàn hảo nhất mà mắt cậu có thể hy vọng nhìn thấy được. Rồi hai mắt nhắm lại vì sốc, Neelay “tắt nguồn”.

CẬU TỈNH DẬY NHIỀU NGÀY SAU ĐÓ trong bệnh viện, bị cố định xuống giường và kẹp chặt. Ống dẫn vướng víu chân tay cậu. Hai cái nêm ấn chặt vào mỗi bên tai, níu giữ đầu cậu. Cậu không thể nhìn thấy gì ngoài trần nhà, và thứ đó không phải màu xanh da trời. Cậu nghe thấy tiếng mẹ hét lên: “Thằng bé mở mắt rồi.” Cậu không hiểu vì sao mẹ cậu cứ thổn thức thốt lên những lời đó, như thể chúng là một chuyện không hay.

Cậu nằm trong bồng bềnh của mê man không hiểu. Đôi khi cậu là một chuỗi của mã đã lưu trong bộ vi xử lý lớn hơn cả một thành phố. Đôi khi cậu là một người du hành trong đất nước kinh ngạc nơi mà cậu sẽ tới xây dựng, khi mà máy móc cuối cùng đã đủ nhanh để bắt kịp trí tưởng tượng của cậu. Đôi khi những tua xoắn quái dị, phân nhánh đuổi theo sau cậu.

Cảm giác ngứa ngáy phát điên. Mọi điểm trên thắt lưng đều như ngọn lửa không thể với tới. Khi cậu hồi tỉnh lại, mẹ cậu ở đó, co quắp trên chiếc ghế cạnh giường. Một sự thay đổi trong nhịp thở của cậu đánh thức mẹ cậu. Không hiểu sao cha cậu cũng ở đây. Neelay lo lắng; người chủ của cha sẽ nói gì khi phát hiện ra cha không làm việc?

Mẹ cậu nói, “Con đã xuống từ một cái cây.”

Cậu không thể kết nối các dấu chấm. “Ngã xuống ạ?”

“Phải,” bà bình luận. “Đúng là con đã bị như thế.”

“Sao chân con lại bị nẹp? Có phải làm thế để con khỏi phá vỡ mọi thứ không ạ?”

Bà lắc lắc ngón tay trong không khí, rồi chạm vào môi. “Mọi thứ sẽ ổn thôi.”

Mẹ cậu thường không nói những lời như thế.

Các y tá thả lỏng cậu bằng cách giảm dần thuốc nước giảm đau. Cảm giác đau đớn bắt đầu trào lên khi thuốc hết tác dụng. Mọi người đến thăm cậu. Ông chủ của cha cậu. Những người bạn chơi cờ của mẹ cậu. Họ cười như thể đang thực hiện các động tác thể dục nhịp điệu. Sự thoải mái của họ làm cậu vô cùng hoảng sợ.

“Cháu đã xuyên qua rất nhiều thứ,” ông bác sỹ nói. Nhưng Neelay không xuyên qua cái gì cả. Cơ thể của cậu, có thể thế. Hiện thân của cậu. Nhưng còn cậu? Chẳng có gì quan trọng trong đoạn mã bị thay đổi cả.

Ông bác sỹ rất tử tế, một tay run rẩy buông bên hông và đôi mắt dán vào một chỗ trống cao trên tường. Neelay hỏi, “Bác có thể bỏ những thứ hỗ trọ này ra khỏi chân cháu được không ạ?”

Bác sỹ gật đầu, nhưng không phải là đồng ý. “Cháu có một số điều chỉnh cần phải thực hiện.”

“Nó làm cháu khó chịu lắm, không thể di chuyển được.”

“Cháu tập trung chữa lành đã. Những thứ khác chúng ta sẽ nói chuyện sau.”

“Ít nhất bác có thể bỏ đôi bốt nẹp dưới chân ra được không ạ? Cháu thậm chí không thể gãi ngón chân được.”

Rồi sau đó cậu hiểu ra. Cậu chưa đủ mười hai tuổi. Cậu đã sống nhiều năm trong thế giới phát minh của riêng cậu. Ý nghĩ về vô vàn điều tốt đẹp đang vụt qua đời mình chưa bao giờ thật sự xảy đến với cậu. Cậu vẫn có thế giới khác đó, thiên đường đang hoài thai.

Nhưng mẹ và cha cậu thì khác: họ tan nát. Giờ khắc tồi tệ sắp đến, những ngày tranh luận trong tuyệt vọng và hoài nghi mà cậu sẽ không nhớ. Sẽ mất nhiều năm với những giải pháp siêu nhiên, liệu trình thay thế, và phương thuốc thần kỳ. Trong một thời gian dài, tình yêu của cha mẹ khiến sự kết án dành cho cậu nặng nề thêm, cho tới cuối cùng khi họ đặt lòng tin vào moksha và chấp nhận con trai họ bị què.

CẬU VẪN NẰM TRÊN giường cáng, suốt nhiều ngày tiếp theo. Mẹ cậu đã ra ngoài làm một việc gì đó. Có thể không phải là tình cờ. Cô giáo của cậu đi qua cửa chính, tràn đầy ấm áp và năng lượng, xinh đẹp hơn cậu nhớ.

“Cô Gilpin. Ôi!”

Có điều gì đó rất không phải trên gương mặt cô. Nhưng mà, mặt của mọi người đều luôn có gì đó không phải, từ vị trí mới thuận lợi của cậu, nằm phía dưới họ. Cô đến gần và chạm vào vai cậu. Cái chạm làm cậu hoảng hốt.

“Neelay. Cô rất vui được gặp em.”

“Em cũng rất vui được gặp cô.”

Toàn bộ cơ thể cô rung lên. Cậu nghĩ: Cô ấy biết về đôi chân của mình. Cả trường biết. Cậu muốn nói với cô là: Đó không phải là sự chấm dứt của thế giới. Không phải là thế giới quan trọng, ít ra là vậy. Cô kể về lớp học và những gì họ đang đọc. Cuốn Flowers for Algernon. Cậu hứa sẽ tự mình đọc nó.

“Mọi người nhớ em đấy, Neelay.”

“Nhìn kìa.” Cậu chỉ tay lên tường, nơi mẹ cậu treo tấm thiệp gấp lớn ký tên của toàn bộ lớp chín. Cô tan vỡ. Cậu sẽ không có khả năng làm gì nữa. “Không sao đâu,” cậu nói.

Đầu cô giật lên, điên cuồng với hy vọng. “Neelay. Em biết cô không bao giờ có ý… Cô không bao giờ nghĩ là…”

“Em biết,” cậu nói, mong muốn cô đi đi.

Cô xòe hai bàn tay ép vào gương mặt của mình. Rồi cô tìm trong cặp lấy ra cuốn sổ của cậu. Chương trình thả diều dành cho người cha. “Cái này thuộc về em. Lẽ ra cô đã không bao giờ nên…”

Cậu hạnh phúc tới nỗi chẳng hề nghe thấy những lời cô nói liên hồi. Cậu đã nghĩ cuốn sổ sẽ mất mãi mãi, một thứ khác nữa mà cậu sẽ không bao giờ lấy lại được từ cuộc đời của cậu trước khi cái cây thả cậu rơi xuống.

“Cảm ơn cô. Ôi, cảm ơn cô nhiều lắm.”

Một tiếng nấc bay ra từ cô. Khi cậu nhìn lên, cô quay người bỏ chạy. Nỗi phiền muộn chỉ tồn tại cho tới khi cậu lật cuốn sổ. Sau đó cậu nằm lật những trang giấy vừa lấy lại, hồi nhớ tất cả mọi thứ. Quá nhiều việc, quá nhiều ý tưởng hay - mà cậu đã lưu.

Sáu năm trôi qua, tuổi dậy thì biến đổi Neelay. Cậu vụt lên thành một tạo vật lạ kỳ: mười bảy tuổi, cao hai mét, nặng bảy mươi cân và gần như dính vào chiếc xe lăn. Thân mình dài ngoẵng ra. Ngay cả đôi chân, teo lại như que củi dày, cũng dài ra một cách ngớ ngẩn. Những sợi đen mọc ra từ những nơi riêng tư từng nguyên sơ của cậu. Cậu chuyển từ âm vực nữ cao sang nam cao. Tóc cậu dài như một tín đồ Sikh đang thực hành Kesh, mặc dù cậu chưa bao giờ búi tóc kiểu rishi. Cậu để mặc tóc mọc như những dây leo dày bao quanh khuôn mặt thon dài chảy xuống đôi vai gầy guộc của cậu.

Cậu sống trong thiết bị kim loại bao quanh - chiếc ghế cơ trưởng trên một chuyến du hành mãi mãi của con tàu vũ trụ xuyên qua những vùng kỳ lạ của trí tuệ. Có một số người không thể nào đi để béo lên được. Nhưng những người đó vẫn ăn. Cậu đã xuyên qua những ngày dùng năm mươi cent hạt hướng dương và hai hộp sô đa có chứa cafeine. Dĩ nhiên, cậu hiếm khi làm hao tổn một calo vô nghĩa. Khi cậu lăn xe tới bàn khách hàng vào buổi sáng, cây CPU và đèn tia âm cực CRT của cậu cần nhiều năng lượng hơn cậu cần. Những ngón tay của cậu lướt trên bàn phím, mắt quét trên màn hình nhưng chỉ có trí não cậu đốt cháy glucose khi cậu nói về lúc cậu sáng tạo những nguyên mẫu đầu tiên của mình, trong quãng thời gian mười tám tiếng, đặt ra những lệnh cẩn trọng nhất.

Đại học Stanford chấp nhận cậu, sớm hai năm so với bình thường. Trường ở ngay trên El Camino. Chuyên ngành khoa học máy tính của trường đang phát triển mạnh, được làm giàu bởi những hỗ trợ khổng lồ từ các nhà sáng lập của công ty cha cậu. Neelay thường lui tới khu trường từ khi mười hai tuổi. Rất lâu trước khi cậu bắt đầu học như một tân sinh viên chính thức, cậu đã là một bùa hộ mệnh thật sự của ngành khoa học máy tính. Bạn biết đấy: Một đứa trẻ Ấn Độ gầy gò, trên chiếc ghế kỳ dị.

Một điều gì đó đang được sinh ra trong lòng của nửa tá tòa nhà khác nhau khắp vùng nông trại. Những cây đậu ma thuật biết nói nhú lên khắp mọi nơi, xuyên đêm. Cậu xuất hiện trong những cuộc đàm thoại với bạn bè, trong phòng thí nghiệm máy tính ở tầng hầm nơi Neelay lui tới và lập trình. Họ có thể là một nhóm người ít nói, nhưng vào tối Chủ nhật, các lập trình viên ngẩng đầu lên khỏi các vòng lặp do-loop đủ lâu để cùng nhau chia sẻ những chai soda và bẻ vụn những miếng bánh pizza trong lúc nói chút chuyện phiếm về triết học.

Một ai đó nói, “Chúng ta là nhà hành động thế hệ thứ 3 của tiến hóa.” Nước sốt chảy ra từ cái miệng đang há hốc của cậu ta.

Có vẻ như tất cả bọn họ cùng có chung ý tưởng. Sinh học là giai đoạn một, mở ra các kỷ nguyên. Sau đó văn hóa gia tăng tốc độ của sự biến đổi qua các thế kỷ. Bây giờ cứ mỗi hai mươi tuần lại có một thế hệ số mới, mỗi chương trình con lại tăng tốc thế hệ tiếp theo.

“Các con chip gấp đôi lượng bóng bán dẫn mỗi mười tám tháng…?! Ý tớ là, hãy theo định luật Moore một cách nghiêm túc đi, chàng trai.”

“Xem như nó vẫn đứng trong suốt phần đời còn lại của chúng ta. Chúng ta sẽ còn sống sáu mươi năm nữa.”

Một tiếng cười khúc khích bay qua họ trước phép toán ngớ ngẩn. Bốn mươi lần gấp đôi nữa. Những đống hạt gạo cao tột độ trên bàn cò truyền thuyết.

“Tăng gấp nghìn tỷ lần. Những chương trình hàng triệu triệu lần sâu hơn và giàu hơn thứ tốt đẹp nhất mà con người từng viết ra.”

Họ ngừng lại trước điều kỳ diệu hiển nhiên đó. Neelay nghiêng đầu về phía miếng bánh pizza mà cậu không thể với tới, nhìn chăm chăm vào cái nêm như thể thứ đó là một vấn đề trong hình học giải tích.

“Những thứ đang sống,” cậu nói, gần như với chính mình. “Tự học. Tự sáng tạo.” Cả phòng cười phá lên, nhưng cậu nhấn mạnh lần nữa. “Rất nhanh thôi, thậm chí họ sẽ nghĩ rằng chúng ta không ở đây.”

BAN ĐẦU, quan điểm đầu tiên của lập trình là miễn phí mọi thứ. Phúc thiện thuần túy. Người ta sẽ tìm thấy một chương trình hạt giống kỳ diệu trong phạm vi cộng đồng. Sau đó họ sẽ bổ sung cậu, thêm các tính năng mới, bật modem 1200 baud, gắn số lên bảng thông báo địa phương, và tải lên các nguồn cho bất kỳ ai muốn phát triển chương trình thêm nữa. Chẳng mấy chốc các tạo vật của họ sẽ sinh sôi trên các máy chủ khắp hành tinh. Hằng ngày con người quanh Trái Đất thêm nhiều loài khác vào các kho cơ sở dữ liệu. Đó lại là sự bùng nổ kỷ Cambri một lần nữa, chỉ là nhanh hơn một tỷ lần.

Neelay làm miễn phí kiệt tác đầu tiên của cậu, một trò chơi chiến thuật theo lượt trong đó bạn đóng vai một con quái vật trong phim Nhật Bản ăn mọi thứ trên đường nó xuyên qua khắp các vùng trên thế giới. Hàng trăm người ở hàng tá nước trên thế giới đã có nó, thậm chí mất bốn mươi lăm phút mỗi lần tải xuống. Vậy sẽ thế nào nếu việc chơi trò chơi đó tác động lên thời gian rảnh rỗi của bạn đúng theo cách mà con quái vật gây ra ở Tokyo? Trò chơi thứ hai của Neelay - những người thám hiểm càn quét các vùng đất châu Mỹ hoang sơ - là một phần mềm miễn phí thành công tiếp nữa. Một hệ thống Usenet được hình thành chỉ để bán các chiến thuật game. Chương trình này tạo ra một Thế Giói Mới mới, thực sự về mặt địa chất trong mỗi lần chơi. Nó biến bất kỳ chàng nhân viên quầy thực phẩm nào thành nhà thám hiểm Cortés quả cảm.

Trò chơi của Neelay sinh ra nhiều bản bắt chước. Mọi người càng đánh cắp chất xám của cậu nhiều bao nhiêu, Neelay càng cảm thấy cuộc đời gắn chặt trong chiếc ghế của mình tốt đẹp bấy nhiêu. Cậu càng cung cấp miễn phí nhiều bao nhiêu, cậu lại càng có nhiều bấy nhiêu. Từ vị trí thuận lợi của cậu, mắc kẹt trên xe lăn trong một phòng thí nghiệm ở tầng hầm, toàn bộ các lục địa mới bay cả vào tầm mắt. Nền kinh tế dựa trên sự cho và nhận các món quà - nhân đôi miễn phí các lệnh định hình tốt - hứa hẹn giải quyết sự thiếu hụt và cứu đói bằng tất cả lương tâm. Tên tuổi Neelay Mehta trở thành một huyền thoại nhỏ trong số những người tiên phong. Mọi người cảm ơn cậu trên bảng quay số và trong các nhóm thông tin trò chơi. Học sinh bàn luận về cậu trong các phòng chat như thể cậu là một nhân vật nào đó của Tolkien. Trên Internet, không ai biết bạn bị mắc kẹt, dài ngoẵng dị hình, không thể di chuyển nếu không có máy móc.

Nhưng vào sinh nhật lần thứ mười tám của cậu, thiên đường mọc lên những hàng rào. Những nhà cung cấp từ thiện các mã miễn phí trước đây bắt đầu áp dụng bản quyền và kiếm tiền thật. Họ thậm chí còn có can đảm thành lập các công ty riêng. Được cấp phép, họ vẫn chỉ bán các đĩa mềm, nhưng việc mọi thứ sẽ diễn ra như thế nào đã rõ ràng. Các cộng đồng đang bị siết chặt. Văn hóa quà tặng sẽ bị bóp chết.

Neelay phê phán sự phản bội đó trong các cuộc gặp mỗi tuần tại Home-Rolled Club. Cậu dành thời gian rảnh tái tạo một trong những chương trình thương mại nổi tiếng nhất, phát triển trên đó, rồi sau đó tung bản sao lên phạm vi công cộng. Việc này vi phạm pháp luật không? Có thể. Nhưng chẳng phải tất cả các tài sản được gọi là đã bảo hộ bản quyền đều dựa trên sản phẩm hàng thập kỷ không trả tiền trước đó hay sao. Trong một năm Neelay chơi trò Robin Hood, cắm trại trong khu rừng hoang sơ cùng người bạn vui tính của ông, dưới tán của cây sồi khổng lồ già hơn cả lịch sử của vùng đất mà nó mọc lên.

CẬU LÀM VIỆC NHIỀU THÁNG cho một trò chơi sắm vai phiêu lưu ngoài vũ trụ được xem là sản phẩm miễn phí xuất sắc nhất của cậu tới nay. Các đồ họa với độ phân giải mười sáu bit hình spirit xuất hiện với sáu mươi tư màu rực rỡ. Cậu bắt đầu một cuộc săn tìm những loài vật siêu thực tới cư ngụ trên các hành tinh của cậu. Một đêm muộn mùa xuân cậu lăn xe tới thư viện chính của trường Stanford, say sưa bên trang bìa của những cuốn tạp chí bằng giấy kém chất lượng về Thời kỳ Hoàng Kim của Khoa học Viễn tưởng và lật qua những trang viết của Tiến sỹ Seuss. Những bức tranh có nhiều nét tương đồng với sự sinh trưởng điên rồ trong các cuốn truyện rẻ tiền về thần Vishnu và Krishna từ thời ấu thơ của cậu.

Cần nghỉ ngơi một lát, cậu lăn xe xuyên qua sân trường xuống Serra Mali để xem người ta đang mê mải làm những gì trong các phòng thí nghiệm. Trời gần tối, trong cái hoàn hảo dịu dàng lan tỏa nơi này chín tháng mỗi năm. Cậu hướng về ngăn tủ của mình, di chuyển như đang xuyên qua chuyến phiêu lưu của người khai phá thứ nhất, cổng vòm cây cọ khổng lồ của sân Oval nằm ngoằn ngoèo phía bên phải cậu. Về phía bên trái, dưới chân núi dãy núi Santa Cruz hiện lên những tu viện mô phỏng kiến trúc Roman Tây Ban Nha. Một lần, trong cuộc đời khác, cậu đi lên những lối mòn gần Skyline dưới rừng cây lá đỏ cùng cha mẹ. Bên cạnh các dãy núi, cách nửa giờ chạy chiếc xe đã cải tiến để sử dụng xe lăn, là bãi biển. Những bãi biển và bờ vịnh không ngăn cấm cậu. Cậu tới thăm chúng mới ba tháng trước đây. Rất nhiều người bạn đã phải khiêng cậu ra gần bờ và đặt cậu ngồi trên cát. Cậu ngồi chăm chú nhìn những cơn sóng, ngắm các loài chim bãi biển ngụp lặn và lắng nghe tiếng kêu dị kỳ của chúng. Nhiều giờ sau đó, khi bạn bè cậu đã chán bơi lội, ném đĩa Frisbee và đuổi bắt nhau lên xuống bờ cát, cậu là người duy nhất cảm thấy chưa đủ.

Cậu quay lên con đường nối liền Memorial Court tới sân chính, qua các bức tượng Những người dân tỉnh lẻ ở thành phố Calais có kích cỡ bằng người thật. Đêm sẽ rất dài, cậu cần dự trữ một ít đồ ăn vặt để đủ sức vượt qua. Cậu lái xe thẳng vào Memorial Court hướng về phía lối ra phía sau tới Union và chỗ có tất cả các máy bán hàng tự động tân tiến nhất. Lạc trong các dự án liên thiên hà, cậu suýt đâm xuống một nhóm du khách Nhật Bản đang chụp hình khu nhà nguyện. Lùi xe lại, xin lỗi, cậu nghiến phải chân của một phụ nữ lớn tuổi lần đầu du lịch nước ngoài. Bà cúi xuống, cáu kỉnh. Neelay cố thoát ra, lái xe sang phía xa bên trái và nhìn lên. Ở đó, trong một cái cây bằng cỡ chiếc ô tô, ngay bên lối vào nhà nguyện, dáng tròn và đồ sộ, là sinh vật dị thường nhất mà cậu từng thấy. Đó là thứ mà cậu đã tìm kiếm, cho vở nhạc kịch liên thiên hà của mình. Một trí tưởng tượng sống động từ một hệ thống sao rất gần tại đầu kia của một lỗ sâu trong vũ trụ. Những người bảo vệ hẳn đã lén đưa lỗ sâu đó vào đây đêm qua trong sự bao phủ của màn đêm. Hoặc là, cậu đã lăn xe qua đó hằng đêm trong nhiều tháng, mà chưa từng thấy một lần.

Cậu lăn xe tới gần cái cây và cười. Thân cây trông giống cây chổi phết gà nướng khổng lồ đặt ngược. Cành cây xiên và chọc ra từ các góc ngớ ngẩn. Cậu vươn người chạm vào vỏ cây. Cái vỏ hoàn hảo. Một cách vô lý. Theo một khía cạnh nào đó. Một tấm biển thông báo nhỏ ghi: BRACHYCHITON RUPESTROS. CÂY CHAI QUEENSLAND. Cái tên chẳng gợi điều gì và thậm chí sự giải thích trong đó còn ít hơn. Nó là kẻ xâm lược ngoài hành tinh, cũng giống hệt như Neelay.

Cậu không thể quyết định điều nào là bất khả hơn: cái cây, hay sự thật là cậu không bao giờ để ý tới nó. Những hình dạng chập chờn bên khóe nhìn của cậu. Một cái gì đó đang diễn ra phía sau lưng. Cậu có một cảm giác đinh ninh rằng mình đang bị theo dõi. Một giai điệu lặng lẽ trong đầu cậu vang lên: Hãy quay lại và xem. Hãy quay xung quanh và nhìn đi! Cậu xoay tròn xe lăn. Không có gì đúng như trước. Toàn bộ khoảng sân nhà thờ đã thay đổi. Một cú nhảy siêu tốc, và cậu đáp xuống giữa vườn hoa liên thiên hà. Khắp mọi hướng, những ý tưởng xanh tươi rực rỡ vẫy gọi cậu. Những sinh vật được tạo ra cho các nền sinh thái thuộc thế giới khác. Điên rồ trong cả hình dáng và tính cách. Những thứ từ các kỷ nguyên xa xôi mà từ đây bạn không thể quay lại đó. Tất cả các sinh vật sống động, phi thường đó khiến cậu choáng ngợp ấn chặt vào ghế. Cậu chưa bao giờ dùng thuốc phiện, nhưng cảm giác này chắc hẳn đúng là như vậy. Những chùm màu kem và vàng; một thác nước màu tím bốc hơi trước khi chạm đất. Những cái cây như những vật thí nghiệm kỳ dị vẫy gọi từ tám vườn hoa lớn, mỗi cây như một phi thuyền thu nhỏ đang trên đường tới một nơi nào đó.

Neelay quay xe vòng quanh sân trường. Cơ thể liệt hai chi của cậu căng ra như thể cả tập thể đang xếp vòng tròn đứng, chăm chăm nhìn cậu ghép vòng. Cậu lăn xe qua một con quái vật Suessian khác, cảm giác xa lạ như lần đầu tiên. Cậu đọc tấm thẻ: cây bông gòn gai, từ những cánh rừng Brazil thậm chí bây giờ bị thu hẹp một trăm ngàn mẫu mỗi ngày. Những ụ chìa hình nón nhọn hoắt, những cái gai đã tiến hóa để chống lại những loài thứ ăn cỏ đã tuyệt chủng từ hàng chục triệu năm về trước.

Cậu đẩy xe từ vườn cây này qua vườn cây khác, chạm vào những sinh vật, hít thở chúng, lắng nghe tiếng rì rào của chúng. Chúng đến từ những hòn đảo nắng nóng và đã hút hết ẩm, từ những thung lũng xa xôi vùng Trung Á mới bị triệt hạ gần đây. Cây bồ câu, phượng tím, deset spoon, long não, cây ngọn lửa, empress tree, cây kurrajong, dâu tằm trái đỏ: cuộc đời phi thường, đang chờ đợi để dẫn dụ cậu vào sân trường này đúng lúc cậu kiếm tìm chúng ở những hành tinh xa xôi. Cậu chạm vào lớp vỏ của chúng và cảm nhận, ngay dưới lớp vỏ, vô số tập hợp đang ghép lại của các tế bào, giống như toàn bộ các nền văn minh trên hành tinh, rung chuyển và hoạt động mạnh mẽ.

Đoàn người du lịch Nhật Bản biến mất khỏi đại lộ Galvez trên chiếc xe buýt. Neelay ở yên trong không gian tịch vắng, giống như con thỏ đang trốn một con diều hâu. Cậu sẽ một mình trong không quá vài phút nữa. Nhưng trong khoảng thời gian đó, những kẻ xâm lược ngoài hành tinh chèn một suy nghĩ trực tiếp vào hệ limbic của cậu. Đó sẽ là một trò chơi, giàu gấp một tỷ lần hơn bất cứ thứ gì đã tạo ra, được chơi bởi vô số người trên khắp thế giới trong cùng một lúc. Và Neelay phải biến nó thành hiện thực. Cậu sẽ từng bước đâm chồi nảy lộc sự sáng tạo, các giai đoạn tiến hóa, qua thời gian hàng thập kỷ. Trò chơi sẽ đặt những người chơi vào chính giữa trung tâm của một thế giới sống động, tràn ngập hơi thở, sôi sục, hoạt náo với hàng triệu giống loài khác nhau, một thế giới đang tha thiết mong chờ sự giúp đỡ của người chơi. Và mục tiêu của trò chơi sẽ là chỉ ra thế giới mới và tha thiết muốn gì đó ở bạn.

Cảnh tượng khép lại, đối diện với cậu là lối vào sân đại học Stanford. Cảnh tượng đó, huyền bí và thẫm xanh, lùi xa dần trong bóng cây, thớ gỗ rất Platon của nó. Neelay vẫn tĩnh yên, níu giữ những gì cậu vừa thấy, điều mà bằng cách nào đó, não cậu đã hiểu rõ, đang ẩn nấp cuối đường cong của định luật Moore. Cậu phải rời trường học ngay bây giờ. Lúc này không còn thời gian cho lớp học nào nữa. Cậu phải tự mình theo đuổi chặng đường dài ấy. Cậu phải hoàn thành trò chơi trận chiến không gian theo lượt bé nhỏ kỳ dị ấy và đưa nó ra bán. Tiền thật, đô la của Trái Đất. Người hâm mộ cậu sẽ hú lên. Họ sẽ bôi danh cậu trên các bảng tin số của quốc gia như đó là kẻ phản bội tồi tệ nhất. Nhưng với mười lăm đô la cho ba mươi parsecs, trò chơi sẽ là một sự đánh cắp. Những lợi nhuận thu được từ sự đột kích đầu tiên của cậu vào thế giới ngoài hành tinh sẽ chi trả cho phần tiếp theo, một trò chơi để vượt qua chương trình nguyên bản với tham vọng gấp nhiều lần. Và với những bước nhỏ như thế, cậu bước vào nơi mà cậu vừa nhìn thấy.

Cậu lăn xe ra khỏi nhà thờ đúng vào lúc ánh sáng biến mất sau dãy núi. Những ngọn đồi phủ một khung cảnh u hoài lên chính nó, màu xanh tím chuyển sang màu đen quên lãng. Phía trên, vượt qua tầm nhìn của cậu, những chỏm núi đá bò ra những cây bụi California, đang rụng những lớp vỏ cuộn tròn xoăn đỏ thẫm. Các hẻm núi dày đặc cây mandro thân cam đang tróc vỏ thành màu xanh kem, sẫm ướt. Trên bãi biển là những cây sồi giống như cây đã làm cậu thành ra què quặt trên vách núi. Và trong hương vị của bùn và lá thông mục nát dọc bờ sông mát mẻ, những loài cây gỗ đỏ vạch một kế hoạch mà phải mất cả ngàn năm mới nhận ra - kế hoạch đang sử dụng cậu, dù cậu nghĩ nó là của cậu.

PATRICIA WESTERFORD

ĐÓ LÀ NĂM 1950, giống như cậu bé Cyparissus*, người mà cô sẽ sớm khám phá, cô bé Patty Westerford yêu chú hươu cưng của mình. Hươu của cô được làm từ những cành cây nhỏ, cho nên nó là sinh vật sống động đến từng chi tiết. Ngoài ra còn có: những con sóc thành hình bởi các cặp vỏ quả óc chó dán lại, gấu làm từ trái của cây sweetgum, rồng được ghép lại bởi vỏ hạt cây cà phê Kentucky, các nàng tiên đội mũ là nắp trái cây sồi, và một thiên thần có thân là quả thông với hai chiếc lá cây nhựa ruồi làm cánh.

Cô xây những ngôi nhà đẹp đẽ cho các con vật này với những viên đá cuội xung quanh và nội thất làm bằng nấm. Cô cho chúng ngủ trên những chiếc giường trải đệm hoa mộc lan. Cô coi sóc chúng, linh hồn dẫn dắt của một vương quốc nơi có những thị trấn nấp mình sau những cánh cửa khép kín trong những phần ụ của cây. Những lỗ thủng trên thân cây trở thành cửa chớp, từ đó, nheo mắt, cô có thể nhìn thấy phòng khách mời gọi của các cư dân bằng gỗ, tổ tiên quá cố của loài người. Cô sống ở đó với các sinh vật cô sáng tạo ra bằng cấu trúc bé tí của trí tưởng tượng, giàu có hơn rất nhiều so với những tặng vật từ cuộc đời thực. Khi đầu những con búp bê bằng gỗ nhỏ xíu héo đi, cô trồng chúng xuống vườn, dĩ nhiên nó sẽ mọc lên thân thể khác.

Tất cả sinh vật từ nhánh cây của cô có thể nói, dù phần lớn, giống Patty, không cần dùng lời. Bản thân cô không nói gì cả cho tới khi lên ba tuổi. Hai người anh trai diễn giải ngôn ngữ bí mật của cô bé cho cha mẹ đang vô cùng hoảng sợ của chúng, những người bắt đầu nghĩ rằng cô chắc hẳn đã bị thiểu năng trí tuệ. Họ đưa Patty tới bệnh viện ở Chillicothe để kiểm tra và phát hiện ra một biến dạng ở tai trong. Bệnh viện điều chỉnh cho cô bé bằng thiết bị hỗ trợ nghe to bằng đấm tay, thứ mà cô rất ghét. Khi lời nói của chính cô cuối cùng đã bắt đầu phát ra, nó giấu suy nghĩ của cô sau một lớp bùn sánh khiến cho người lạ khó lòng hiểu được. Đám trẻ hàng xóm né tránh cô, chuyện này chỉ làm chia cách nhân loại. Người trái sồi bao dung hơn như thế rất nhiều.

Cha cô là người duy nhất hiểu được thế giới vương quốc gỗ của cô cũng như hiểu tất cả mọi âm từ đặc quánh cô phát ra. Cô có vị trí quan trọng nhất với cha và được hai người anh chấp nhận. Với các con trai, người cha có thể cùng chơi bóng mềm và ra những câu đố mẹo hay chơi trò gắn thẻ. Nhưng ông dành những món quà đẹp đẽ nhất cho cô gái làm vườn bé nhỏ của mình, cô bé Patty.

Sự gần gũi của họ làm phiền lòng người mẹ. “Em hỏi anh này. Có phải nơi đó giống như là một đất nước nhỏ của hai người không?”

Bill Westerford đưa Patricia đi cùng khi tới thăm các trang trại ở Tây Nam Ohio trong chuyến đi với vai trò là đại diện khuyến nông. Cô làm lái phụ trong chiếc Packard hỏng hóc có nẹp gỗ thông ở bên. Chiến tranh đã kết thúc, thế giới đang trong quá trình hồi phục, đất nước đang say sưa với khoa học, chìa khóa cho một sự sống tốt đẹp hơn, và Bill Westerford đưa con gái ông đi ngắm nhìn thế giới.

Mẹ Patty phản đối chuyến đi. Cô bé phải tới trường. Nhưng quyền lực mềm của người cha chiếm ưu thế. “Con bé sẽ không thể học nhiều hơn ở bất cứ nơi nào so với đi cùng anh.”

Dặm cày qua những dặm cày, họ kiên trì với những buổi học lang thang khắp chốn. Ông quay mặt về phía con gái để nó có thể đọc được di chuyển của hai môi. Cô bé cười lớn trước những câu chuyện của ông - những tiếng khùng khục đặc quánh, chầm chậm - và phát ra những câu trả lời đầy sôi nổi trước những câu hỏi của ông. Cái nào nhiều hơn: sao trên dải Ngân hà hay số lục lạp trên mỗi lá ngô? Loài cây nào trổ hoa trước khi ra lá, và loài nào trổ hoa sau? Tại sao lá ở trên ngọn cây thường nhỏ hơn ở dưới gốc? Nếu con khắc tên con vào khoảng cao bốn feet trên thân một cây dẻ gai thì sau nửa thế kỷ nó sẽ cao tới mức bao nhiêu?

Cô yêu cầu được trả lời cho câu hỏi cuối cùng: Bốn feet. Vẫn là bốn feet. Luôn luôn là bốn feet dù cây dẻ gai kia cao lên tới ngần nào. Cô sẽ vẫn yêu câu trả lời ấy, cho tới nửa thế kỷ sau.

Theo cách này, linh vật làm từ nắp trái sồi từng chút từng chút chuyển thành cháu con của nó, thực vật học. Cô trở thành ngôi sao và cũng là học sinh duy nhất của cha cô chỉ vì một lý do đơn giản là duy nhất cô, trong cả gia đình, nhìn thấy điều ông biết: cây cối có chủ tâm và mưu trí và hơn tất cả, chúng hoàn toàn giống con người. Ông kể cho con gái, trong những lúc lái xe, về tất cả những chuyện lạ lùng tà khuất mà màu xanh có thể sắp đặt nên. Con người không độc quyền với những hành động dị kỳ. Những sinh vật khác - lớn hơn, chậm chạp hơn, già hơn, sống lâu hơn - chiếm quyền quyết định, tạo ra thời tiết, đem đến thức ăn, và sản sinh ra không khí.

“Thật là một ý niệm vĩ đại, cây cối ấy. Vĩ đại tới nỗi tiến hóa không ngừng sản sinh ra nó, tiếp tục và tiếp tục.”

Cha dạy cô phân biệt giống cây hồ đào shagbark và shellbark. Không ai trong trường cô có thể phân biệt được cây hồ đào với cây gỗ trăn. Sự thật đó khiến cô trở thành kỳ quái. “Bọn lớp con nghĩ cây óc chó đen giống hệt cây tần bì. Chúng bị mù à?”

“Mù cây cối. Lời nguyền của Adam. Chúng ta chỉ nhìn thấy những gì giống chúng ta. Câu chuyện buồn, đúng không, con gái?”

Bản thân cha cô có chút rắc rối với loài người. Ông bị mắc kẹt giữa những người tốt mà nông trại gia đình của họ thất bại trong việc khuất phục đất đai và các công ty muốn bán cho họ nông cụ để giành lấy quyền cai trị. Khi những thất vọng về thời đại này trở nên quá lớn, ông thở dài và nói, chỉ riêng vào đôi tai khiếm khuyết của Patty, “À, hãy mua cho bố một quả đồi cách xa thị trấn ấy.”

Họ lái xe xuyên qua một mảnh đất từng được bao phủ bởi một rừng dẻ gai rậm rạp. “Loài cây tuyệt vời nhất mà có thể con từng muốn thấy.” Mạnh mẽ và sum sê nhưng đầy duyên dáng, lan tỏa vẻ quyền quý từ gốc cây, lên khắp thân mình. Hào phóng với vô số hạt cung cấp cho tất cả người thăm. Thân cây trơn nhẵn, xám trắng giống với đá hơn là gỗ. Lá cây héo úa vượt qua được mùa đông - hiện tượng marcescent, ông giải thích cho cô - bừng sáng giữa những cây gỗ cứng trơ trụi xung quanh. Sang trọng với những nhánh cành vững chãi giống hệt như cánh tay người, nâng lên ở phần ngọn giống như bàn tay đang dâng mời. Lờ mờ và nhợt nhạt vào mùa xuân, nhưng sang thu những nhánh cây trải rộng phẳng phiu của nó tắm vàng cả không gian.

“Chuyện gì đã xảy ra với chúng vậy?” Những lời của cô bé đông đặc khi nỗi buồn đè nặng lên họ.

“Chúng ta đã làm.” Cô nghĩ cô nghe thấy tiếng cha thở dài, dù ông không hề rời ánh mắt khỏi con đường. “Dẻ gai chỉ cho người nông dân nơi để cày. Đá vôi nằm phía dưới, phủ bên trên là lớp đất sét dày dặn, phì nhiêu nhất mà một khuôn ruộng muốn có.”

Họ lái xe từ nông trại này qua nông trại khác, giữa những đợt sâu bệnh năm này qua lần xói mòn lớp đất canh tác năm sau. Ông chỉ cho cô những điều phi thường: tầng tán trên vươn rộng của một cây sung dâu đã nuốt khung của chiếc xe đạp Schwinn cũ ai đó đã dùng chống thân cây hàng thập kỷ trước. Hai cây du cuộn nhánh cành vào nhau và trở thành một.

“Chúng ta biết quá ít về việc một cái cây phát triển như thế nào. Hầu như không biết gì về việc chúng ra hoa, trổ cành, rụng lá và tự chữa lành những vết thương. Chúng ta đã nghiên cứu một chút về vài loài trong số chúng, một cách riêng rẽ. Nhưng chẳng có gì trên đời ít riêng rẽ mà lại có tính cộng đồng hơn một cái cây.”

Cha là nước uống, không khí, đất đai và mặt trời của cô. Ông dạy cô làm thế nào để nhìn thấy một cái cây, lớp vỏ tế bào sống phía dưới của từng inch vuông vỏ cây đang làm những việc chưa có người nào từng nghĩ ra. Ông lái xe đưa cô tới chỗ một bãi trồng cây trong một khu rừng gỗ cứng nằm cuối nguồn một con suối lững lờ. “Đây này! Con hãy nhìn nó. Hãy nhìn cái này!” Một khoảng đất nhỏ với rất nhiều thân cây san sát, cây nào cũng có nhiều lá lớn và đang rũ xuống. Một loài chó săn cây. Ông cho cô hít ngửi những chiếc lá cây hình chiếc thìa lớn, vò nát. Nó có mùi chát, như mùi nhựa rải đường. Ông lượm một trái đặc màu vàng dưới đất lên và đưa nó cho cô. Cô hầu như chưa khi nào thấy ông hào hứng đến thế. Ông lấy con dao đa năng ra cắt trái cây làm đôi, lộ ra phần cùi màu bơ và những chiếc hạt đen bóng sáng. Phần thịt của quả làm cô muốn thét lên sung sướng. Nhưng miệng cô ngập đầy pudding bơ đường.

“Quả pawpaw! Loại trái cây nhiệt đới duy nhất từng thoát ra khỏi các vùng nhiệt đới. Loại trái cây bản địa hoang dại nhất, kỳ lạ nhất, thơm ngon nhất và lớn nhất mà lục địa từng này sinh ra. Sinh trưởng bản địa, ngay tại nơi này ở Ohio. Và không ai hiểu nổi!”

Họ biết. Cô gái và cha cô. Cô sẽ không bao giờ kể với ai về vị trí của miếng đất này. Nó sẽ chỉ là của riêng cha con cô, khởi đầu sau trái pawpaw rụng.

Theo dõi cha, cô bé Patty thiếu khả năng nghe, thiếu khả năng nói học được rằng niềm vui thực sự bao gồm hiểu biết được sự khôn ngoan của con người ít ý nghĩa hơn sự lung linh của những cây dẻ gai trong gió. Hoàn toàn chắc chắn như việc thời tiết khởi sự từ miền Tây, những gì con người biết hẳn nhiên sẽ thay đổi. Chẳng có gì là chân lý mãi mãi. Những thứ đáng tin cậy duy nhất đó là sự khiêm nhường và học hỏi.

Ông tìm thấy cô ở sân sau, đang làm những con chim từ quả phong cánh đôi. Một cái nhìn dị thường vụt qua trên gương mặt ông. Ông cầm một hạt lên và giơ nó về phía cái cây khổng lồ đã buông rơi nó. “Con có để ý thấy bằng cách nào nó thả nhiều hạt trong dòng khí hướng bay lên hơn là khi gió thổi chiều xuống đất không? Và tại sao lại thế?”

Những câu hỏi như vậy là thứ mà cô yêu thích trên thế giới này. Cô nghĩ. “Phát tán xa hơn ạ?”

Ông đặt ngón tay lên mũi. “Chính xác!” Ông nhìn vào cái cây rồi nhíu mày, trở lại với những băn khoăn cũ một lần nữa. “Con nghĩ tất cả cây cối đến từ đâu, để từ một thứ nhỏ bé trở thành thế này?”

Cô bé đoán bừa. “Từ đất ạ?”

“Làm sao chúng ta biết được?”

Họ thiết kế nên thí nghiệm đó cùng nhau. Họ cho hai trăm pound đất trong một chiếc bồn gỗ đặt ở mặt Nam của nhà kho. Sau đó họ tách một hạt dẻ gai ba cạnh từ trong quả cứng ra, cân nó, rồi đặt vào đất mềm.

“Nếu con thấy một cái thân cây khắc đầy chữ, nó chính là cây dẻ gai. Mọi người không thể ngừng viết lên khắp thân xám nhẵn của nó. Chúa yêu họ. Họ muốn được xem những trái tim bằng chữ của họ ngày càng lớn lên, năm này qua năm khác. Những kẻ đang yêu, cuồng nhiệt lửa điên, khắc trên thân cây nàng ấy họ tên. Nhưng than ôi, rất ít trong số họ biết rằng vẻ đẹp của nàng còn vượt xa thế rất nhiều!

Ông kể cho con nghe từ beech (dẻ gai) biến thành từ book (sách) như thế nào trong sự biến đổi của ngôn ngữ. Chữ book đã phái sinh ra sao từ chữ beech roots (rễ cây dẻ gai), trên đường trở lại thành tiếng mẹ đẻ. vỏ cây dẻ gai đã đóng vai trò chủ nhân của tiếng Phạn sơ khai nhất ra sao. Patty ngắm nhìn hạt cây bé nhỏ của họ lớn lên để được bao phủ với chi chít chữ. Nhưng mà đống sách khổng lồ ấy từ đâu mà ra?

“Chúng ta sẽ giữ ẩm cho chiếc bồn và nhổ cỏ trong sáu năm tới. Khi con bước sang tuổi mười sáu ngọt ngào, chúng ta sẽ cân cây và đất lên.”

Cô nghe cha nói và hiểu. Đây là khoa học, có giá trị hơn cả triệu lần so với bất cứ thứ gì mà bất kỳ ai có thể thề thốt với bạn.

RỐT CUỘC, cô cũng trở nên giỏi hầu như bằng cha cô trong việc chỉ ra cái gì đang làm héo úa hoặc hao mòn những vụ mùa của một người nông dân. Ông thôi hỏi đố cô mà bắt đầu hướng dẫn, không phải trước mặt những người nông dân, dĩ nhiên, mà là sau đó, trên xe, khi họ được tự do suy nghĩ như một đội về những sự phá hoại đó.

Vào sinh nhật lần thứ mười bốn của cô, ông đưa cho cô một bản lược dịch cuốn Metamorphosis của Ovid. Ông đề tặng: Tặng con gái yêu quý của cha, người biết gia đình cây cối thật sự to và rộng tới ngần nào. Patricia mở sách ra thấy dòng đầu tiên và đọc.

Giờ để ta hát cho người nghe, chuyện con người biến thành những loài khác như thế nào.

Với những lời đó, cô trở về với nơi quả sồi cách một bước rất gần với gương mặt và quả thông hợp thành thân thể của các thiên thần. Cô đọc cuốn sách. Những câu chuyện thật lạ kỳ và hấp dẫn, cũng cổ xưa như chính loài người. Chúng có cái gì đó thật thân thuộc, như thể cô sinh ra đã biết chúng. Những câu chuyện ngụ ngôn dường như ít nói về việc con người biến thành những sinh vật sống khác hơn là nói về những sinh vật sống khác bằng cách nào đó tái hợp lại, vào thời điểm nguy hiểm nhất, sự hoang dã bên trong một con người chưa bao giờ thật sự mất đi. Ngay lúc này đây thân thể của Patricia hoàn toàn theo biến thể bị hành hạ của chính nó thành một thứ gì đó mà cô không hề mong muốn. Sự nhô lên của ngực và hông cô, sự bắt đầu của vạt ở giữa hai chân cô cũng biến cô nửa đường trở thành một loài thứ cổ đại.

Cô thích thú nhất trong những câu chuyện là khi con người biến thành cây. Nàng Daphe, biến thành cây nguyệt quế ngay trước khi Apollo có thể bắt và làm hại nàng. Những người phụ nữ giết Orpheus, nhanh chóng bị Trái Đất giữ chặt, nhìn bàn chân của họ biến thành rễ và đôi chân biến thành thân cây. Cô đọc truyện về cậu bé Cyparisus, người mà Apollo đã biến thành một cây bách để cậu có thể tưởng nhớ mãi mãi con hươu cưng bị giết thảm của mình. Cô gái mặt đỏ bừng như củ cải, quả anh đào, trái nho, trước câu chuyện về nàng Myrrha, biến thành một cây sim sau khi nàng bò vào giường của cha. Và cô khóc trước cặp đôi chung thủy, Baucis và Philemon, đã trải qua hàng thế kỷ bên nhau như cây sồi cạnh cây đoan, phần thưởng cho họ khi đối đãi tốt đẹp với những người xa lạ mà hóa ra lại là các vị thần.

Mùa thu tuổi mười lăm của cô cũng đến. Ngày ngắn lại. Đêm buông xuống sớm hơn, báo hiệu cho cây khởi đầu dự án làm đường glucose, buông rơi những bộ phận đã lung lay và trở nên khô trụi. Nhựa cây rơi. Các tế bào trở nên dễ thẩm thấu. Nước chảy ra từ các thân cây và tập trung vào việc chống đóng băng. Đời sống ngủ đông ngay bên dưới lớp vỏ được phủ bọc bởi lớp nước tinh khiết tới nỗi không có gì có thể khiến nó kết tinh.

Cha cô giải thích cho cô bằng cách nào thủ thuật nào xảy ra như thế nào. “Hãy nghĩ xem nhé. Chúng đã tính toàn làm thế nào để đặt bẫy đúng chỗ, không có biện pháp bảo vệ nào khác, giữa vùn vụt gió thổi ở âm ba mươi độ.”

Muộn hơn vào mùa đông năm đó, Bill Westerford đang trở về nhà từ chuyến thực địa sau buổi chiều tà thì chiếc Packard đâm phải một khối băng đen. Ông bị hất bay từ chiếc xe rơi xuống một cái mương khi xe trượt ra khỏi đường. Cơ thể ông bay hai mươi lăm feet trước khi va vào một hàng cây cam Osage mà những người nông dân trồng làm hàng rào một thế kỷ rưỡi trước đó.

Trong đám tang, Patty đọc cuốn của Ovid. Câu chuyện Baucis và Philemon biến thành cây. Các anh trai nghĩ cô trở nên mất trí vì quá đau khổ.

Cô không để mẹ cô vứt bất cứ thứ gì. Cô cất cây gậy chống và chiếc mũ pork pie trong rương đồ kỷ niệm. Cô bảo vệ thư viện quý báu của cha - Aldo Leopold, John Muir, những cuốn sách về thực vật học của ông, những bài luận về Thúc đẩy Nông nghiệp mà ông đã hỗ trợ viết ra. Cô tìm thấy bản đầy đủ dành cho người lớn của Ovid, đánh dấu khắp nơi, như người ta đánh dấu những cây dẻ gai. Gạch dưới chân, ba gạch, dòng đầu tiên nhất của cuốn sách: Hãy để ta hát cho người nghe, về chuyện con người biến thành những loài khác như thế nào.

TRƯỜNG TRUNG HỌC ra sức phá hủy cô. Cây vĩ cầm trầm trong dàn nhạc, tiếng hú của cây phong với những hoài niệm cũ xua bên sườn đồi, đặt dưới cằm cô. Nhiếp ảnh và bóng chuyền. Cô có hai người gần như là bạn, những người hiểu được sự thật về động vật, ít nhất là thế, nếu không hẳn là cây cối. Cô thờ ơ với tất cả trang sức, mặc quần áo bằng vải Aanen và đồ bò, mang theo một con dao đa năng Thụy Sỹ, với quấn bím tóc dài quanh đầu.

Cha dượng xuất hiện, một người đủ thông minh để không cố gắng chỉnh sửa cô. Có một thương tổn liên quan tới một cậu bé trầm tĩnh luôn mơ suốt hai năm liền đưa cô tới vũ hội học sinh, một cậu bé mà ước mơ của cậu hẳn phải chết vì một cây sồi trắng đóng cọc vào tim.

Mùa hè năm mười tám tuổi, đang chuẩn bị lên đường tới Đông Kentucky để học về thực vật học, cô sực nhớ ra cây dẻ gai trồng trong bồn đất, bên ngoài chuồng chăn nuôi. Nỗi xấu hổ vụt qua cô: Làm sao cô có thể quên được thí nghiệm này chứ? Cô đã quên lời hứa với cha suốt hai năm. Cũng đã lãng quên tuổi mười sáu ngọt ngào.

Cô dành trọn một buổi chiều tháng Bảy đưa cái cây ra khỏi bồn, rũ hết tất cả bụi đất từ đám rễ có độ dài gấp ba lần đường ống nước. Rồi cô cân cả cây và phần đất đã nuôi sống cái cây. Một phần chi bằng một ounce của hạt dẻ gai giờ đã cân nặng hơn cô. Nhưng cân nặng của đất thì hầu như vẫn như cũ, bớt đi chừng một hoặc hai ounce. Không có lời giải thích nào khác: Hầu hết mọi thứ trên cây đều đến từ không khí. Cha cô đã biết điều đó. Và giờ cô cũng đã biết.

Cô trồng lại thí nghiệm của hai con xuống một điểm sau ngôi nhà nơi cô và cha cô vẫn thích ngồi vào những đêm hè và lắng nghe thứ mà người ta vẫn gọi là sự yên tĩnh. Cô nhớ những điều cha cô đã kể về các giống loài. Con người, Chúa phù hộ, phải viết tất cả lên khắp các cây dẻ gai. Nhưng một số người - một số người cha - lại được viết lên bởi những loài cây.

Trước khi rời nhà đi học, cô khắc một vết nhỏ nhất lên thân cây như cuốn sách xám nhẵn bằng con dao đa năng, cách bốn feet từ mặt đất.

ĐẠI HỌC EASTERN KENTUCKY biến cô thành một người khác. Patricia bừng nở giống như một thứ gì đó quay mặt về hướng Nam. Không khí đầu những năm sáu mươi rạn vỡ khi cô băng ngang qua sân trường đại học, một sự thay đổi trong thời tiết, mùi vị của những ngày dài ra, hương thơm của sự đổ vỡ khả dĩ của loại suy nghĩ lỗi thời, một ngọn gió trong lành tràn xuống từ những ngọn đồi.

Phòng ký túc xá của cô tràn ngập những chậu cây. Cô không phải là người duy nhất trong tầng đặt một vườn thực vật giữa bàn học sinh và giường tầng. Nhưng những cây của cô là các cây duy nhất có bảng thông tin dán lên những chiếc bình gốm đựng chúng. Khi bạn bè trồng hoa baby và hoa violet thì cô trồng cúc vạn thọ và hoa đậu vàng và các thí nghiệm khác. Chưa hết, cô còn chăm sóc một chậu cây bách xù trông như đã ngàn năm tuổi, một bài thơ haiku sắc nhọn của một sinh vật không có chút mục đích khoa học nào.

Những cô gái ở tầng trên nhiều đêm xuống kiểm tra cô. Họ đã coi cô như một trò tiêu khiển của họ. Chúng ta hãy làm cho Patty-Cây say đi. Hãy ghép Patty-Cây với anh chàng kỳ quái kia đi. Họ chế giễu tính ham học của cô và cười nhạo tiếng gọi của cô. Họ ép cô nghe Bill Haley. Họ nhét cô vào những chiếc đầm sát không tay và cột tóc cô phồng cao lên. Họ gọi cô là Nữ hoàng Diệp lục. Cô không thuộc về bầy đàn ấy. Cô không luôn luôn nghe hết những lời họ nói, và khi nghe được thì những lời nói của họ cũng chẳng mấy khi có nghĩa với cô. Tuy nhiên, những đồng môn có vú điên cuồng ấy của cô thật sự làm cô cười: kỳ dị về mọi mặt, và họ cần nhiều lời tụng ca để cảm thấy hạnh phúc.

Năm học thứ hai, cô nhận được công việc ở nhà kính của trường - hai tiếng làm việc trước giờ học. Di truyền, sinh lý học thực vật, hóa học hữu cơ dẫn cô qua những đêm dài. Cô học tất cả buổi tối trong bàn ngăn ô cho đến khi thư viện đóng cửa. Rồi cô tiếp tục đọc trong niềm yêu thích cho tới khi rơi vào giấc ngủ. Cô thử những cuốn sách mà bạn bè cô đang đọc: Siddhartha, Naked Lunch, On the Road. Nhưng chẳng có cuốn nào lay động cô hơn cuốn A Natural History of North American Trees (Một Lịch sử Tự nhiên của Cây cối Bắc Mỹ) của Peattie từ giá sách của cha cô. Giờ đây nó là nguồn tĩnh dưỡng vô tận của cô. Những khổ văn trong đó đâm cành và vươn lên đón ánh mặt trời:

Vương quyền đã sụp đổ và các đế chế mới trỗi dậy; những ý tưởng vĩ đại đã ra đời và những bức tranh vĩ đại được sơn lên, thế giới cách mạng hóa bời khoa học và phát minh; và vẫn chưa có người nào có thể nói được rằng cây sồi này sẽ tồn tại bao nhiêu thế kỷ hay nó sẽ sống qua những quốc gia và tôn giáo nào…

Nơi con nai nhảy vọt, nơi cá hồi nổi lên, nơi con ngựa của bạn dừng lại uống thật nhiều nước từ băng giá khi mặt trời đang ấm ấp phía sau gáy bạn, nơi mọi hơi thở bạn buông ra đều ngập tràn hạnh phúc - đó là nơi cây dương lá rung sinh trưởng lên…

Và loài cây yêu thích của cha cô:

Hãy để những loài cây khác làm mọi việc trên thế gian. Hãy để Dẻ gai đứng đó, nơi mà nó vẫn giữ đất cho mình…

Cô chẳng bao giờ thật sự biến thành một con thiên nga. Tuy nhiên cô sinh viên năm cuối thoát ra từ ngày tháng vịt con xấu xí năm nhất biết điều cô yêu thích và biết cô dự định trải qua cuộc đời mình như thế nào, và điều đó thật khác thường đối với tuổi trẻ ở bất kỳ thời nào. Những thứ mà cô không sợ hãi rồi sẽ phát hiện ra cô, một cô gái sắc sảo, giản dị, quả quyết - người đã không khuất phục việc tuân thủ các định kiến xã hội. Trước nỗi ngạc nhiên của chính mình, cô còn có những người cầu hôn. Có điều gì đó về cô khiến các cậu con trai hân hoan lên. Không phải ngoại hình của cô, dĩ nhiên, mà là sự quyến rũ trong bước đi của cô mà họ không thể gọi tên. Suy nghĩ độc lập - một sức mạnh của sự quyến rũ tất cả trong chính nó.

Khi các chàng trai tới tìm, cô sẽ khiến họ đưa cô đi ăn trưa ngoài trời ở Nghĩa trang Richmond - nơi phục vụ nhu cầu của người chết từ năm 1848. Đôi khi các chàng bỏ trốn và chẳng có gì để nói nữa. Nếu họ chịu đi loanh quanh và nói chuyện cây cối, cô sẽ gặp lại họ. Lòng khao khát, cô ghi vào những cuốn sổ ghi chép, hóa ra lại vô cùng đa dạng, sự ngọt ngào bậc nhất trong các thủ đoạn của tiến hóa. Và giữa những cơn bão phấn hoa của mùa xuân, ngay cả cô cũng hóa thành một đóa hoa hơn cả đủ đầy.

Một chàng trai đi loanh quanh cùng cô, tháng này qua tháng khác. Andy, học chuyên ngành tiếng Anh. Anh chơi trong dàn nhạc cùng cô, anh yêu Hart Crane và O’Neill và cuốn Moby-Dick, dù anh không thể nói tại sao. Anh có thể khiến những chú chim đậu trên vai anh. Anh đang chờ đợi những thứ gì đó đang tới và chuộc lại cuộc sống vô mục đích của mình. Một đêm, sau khi chơi đánh bài cribbage, anh nói rằng anh nghĩ đó có thể là cô. Cô dắt tay anh tới chiếc giường chật hẹp của cô. Lóng ngóng và xanh non, họ bóc vỏ lớp khiên phủ của áo quần. Mười phút sau cô hóa thành một cái cây, chỉ hơi chậm một chút để cất dành.

CUỘC SỐNG THẬT SỰ CỦA CÔ BẮT ĐẦU ở trường sau đại học. Có những buổi sáng ở West Lafayette khi mà vận may của Patricia Westerford làm cô sợ hãi. Trường Lâm nghiệp. Cô cảm thấy không xứng đáng. Trường Purdue thanh toán tiền cho cô để cô giảng dạy lớp học mà cô đã ao ước nhiều năm. Cô nhận được đồ ăn và chỗ ở cho việc dạy thực vật học cho sinh viên năm cuối, việc mà cô sẵn lòng trả tiền để được làm. Và nghiên cứu của cô đòi hỏi nhiều ngày trong rừng Indiana. Đó là thiên đường của một người theo thuyết vật linh.

Nhưng vào năm thứ hai của cô, cơ hội trở nên rõ ràng. Trong một hội thảo về quản lý rừng, giáo sư tuyên bố rằng những cây chết thân và những cây bị gió thổi gãy, bật gốc cần phải được dọn dẹp khỏi nền rừng và xay nhỏ, để nâng cao sức khỏe của rừng. Điều này có vẻ không đúng. Một khu rừng khỏe mạnh cần phải có những cây chết. Chúng đã luôn ở đây từ lúc bắt đầu. Những con chim sử dụng chúng, những loài có vú nhỏ, và các loài côn trùng khác nữa tới cư trú và ăn tối trên mình chúng nhiều hơn những gì khoa học từng đếm được. Cô muốn giơ tay lên để nói ra, giống như Ovid, bằng cách nào toàn bộ sự sống biến đổi thành những thứ khác. Nhưng cô không có dữ liệu. Tất cả những gì cô có là trực giác của một cô gái lớn lên vui đùa trong khu rừng có nhiều thân cành phân hủy.

Rất sớm, cô nhìn thấy. Có cái gì đó sai trong toàn bộ lĩnh vực, không phải chỉ ở trường Purdue, mà trên khắp đất nước. Những người quản lý lâm nghiệp Mỹ mơ tưởng việc sản xuất những vụ mùa sạch sẽ đều đặn tăm tắp với một tốc độ tối đa. Họ nói về những cánh rừng trẻ trung phồn thịnh và những cánh rừng già nua suy tàn, của lượng tăng trưởng trung bình hằng năm (MAI) và sự chín muồi về kinh tế. Cô chắc chắn rằng những người quản lý ngành này sẽ phải xuống, năm sau hoặc là năm sau nữa. Và từ những thân cây bị đốn hạ vì niềm tin của họ sẽ bung nở muôn vàn thân cây mới. Đó là thời điểm cô sẽ đạt thành tựu lớn.

Cô thuyết giảng cuộc cách mạng ngầm này cho sinh viên của mình. “Các em sẽ nhìn lại sau hai mươi năm nữa, ngạc nhiên với điều mà những người xuất sắc trong ngành lâm nghiệp xem là sự thật hiển nhiên. Nó sẽ là rào cản của tất cả khoa học tốt đẹp: “Tại sao chúng ta lại đã không nhận ra?”

Cô hòa đồng với bạn bè cùng học sau đại học. Cô tới dự các buổi tiệc nướng và những buổi biểu diễn âm nhạc dân gian và cố gắng tham gia vào những cuộc đàm tiếu về khoa trong khi vẫn giữ thế giới độc lập của riêng mình. Một đêm nọ, cô xảy ra sự hiểu lầm choáng váng, bức bối, hoang dại với một người phụ nữ về di truyền thực vật học. Patricia giấu nỗi bối rối vào sâu trong ngăn kéo của trái tim và không bao giờ lôi nó ra lại, dù chỉ để nhìn.

Một sự hoài nghi bí mật chia tách cô với những người khác. Cô tin chắc, dù không có bằng chứng nào, rằng cây là những sinh vật xã hội. Rõ ràng đối với cô: những thứ không thể di chuyển phát triển trong những cộng đồng pha tạp đa dạng phải có những cách tiến hóa để đồng bộ hóa với một loài khác. Tự nhiên biết rất ít loài cây cô độc. Nhưng tư tưởng của cô khiến cô cô độc. Trớ trêu thay: cô ở đây, với những người cùng hướng với cô, suy cho cùng là thế, nhưng ngay cả họ cũng không thể nhìn thấy điều hiển nhiên này.

Purdue nắm giữ một trong những mẫu sắc ký khí ghép khối phổ (GCMS) tú cực đầu tiên. Một số vị thần Pagan đã đưa chiếc máy tới cho chính Patricia, như một phần thưởng cho lòng kiên định của cô. Với thiết bị đó, cô có thể xem được hợp chất hữu cơ dễ bay hơi nào các cây cổ thụ thải ra không khí và các khí này ảnh hưởng tới những cây lân cận ra sao. Cô giãi bày ý tưởng với người hướng dẫn của mình. Mọi người chẳng biết gì về những thứ mà cây tạo nên. Đó là cả thế giới xanh lục mới mẻ, rất cần phải khám phá.

“Làm sao điều đó tạo ra được một cái gì hữu dụng?”

“Có thể là không thể.”

“Sao em muốn làm việc đó ở trong rừng? Tại sao không phải ở vườn thí nghiệm của trường?”

“Ta không thể nghiên cứu động vật hoang dã bằng cách đi tới sở thú được.”

“Em nghĩ những cây được trồng trọt hoạt động khác với cây ở trong rừng sao?”

Cô chắc chắn về điều đó. Nhưng tiếng thở dài của ông ấy to rõ như tiếng thông báo dịch vụ công cộng: Phụ nữ làm khoa học giống hệt như gấu đạp xe. Có thể được, nhưng quái đản. “Tôi sẽ giữ gìn một số cây ở vườn trường. Nó sẽ làm mọi thứ dễ hơn và tiết kiệm cho em được nhiều thời gian.”

“Không việc gì phải vội ạ.”

“Luận án của em. Thời gian của em bị lãng phí.”

Cô lãng phí thời gian với niềm vui mãnh liệt. Công việc không hề hào nhoáng. Nó bao gồm việc dán những miếng plastic ở đầu các cành cây, rồi thu chúng lại ở những khoảng cách đã đo sẵn. Cô làm việc đó lần này qua lần khác, yên tĩnh và im lặng, hết giờ này tới giờ kia, khi thế giới quanh cô bừng bừng với những cuộc ám sát, bạo loạn chủng tộc và chiến tranh rừng rậm. Cô làm việc suốt ngày trong rừng, lưng cô đầy những con bọ đỏ, đầu chi chít ve, miệng ngập lá khô, mắt phủ phấn hoa, mạng nhện như những chiếc khăn quanh mặt, vòng tay là những dây thường xuân độc, đầu gối bị đâm lỗ chỗ vì đá nhọn, mũi dính đầy bào tử, phía sau bắp chân bị ong bắp cày cắn dày như chữ nổi, và trái tim cô hạnh phúc như sự hào phóng của những tháng ngày này.

Cô đưa những mẫu đã thu được về phòng thí nghiệm và dành hết giờ tẻ nhạt này qua giờ khác giải đáp các nồng độ và trọng lượng phân tử, chi ra loại khí nào mà mỗi cây của cô thải ra. Phải có hàng ngàn hợp chất. Hàng chục ngàn. Sự chán ngắt làm cô ngây ngất. Cô gọi nó là nghịch lý khoa học. Công việc hại não nhất mà một con người có thể làm, tuy nó có thể bung nở trí óc để nhìn thấy những điều khác nhưng tâm trí thật sự điên rồ. Và cô vẫn đi làm dưới ánh nắng trời và những cơn mưa, mùi bùn đất phân hủy lấp đầy mũi cô như mùi xạ hương bất tận của cuộc đời. Trong những khu rừng ấy, cha cô lại ở bên cô, tất cả ngày dài. Cô hỏi cha cô mọi điều, và chính việc hỏi to lên ấy giúp cô hiểu ra. Điều gì khiến một loại nấm chi bắt đầu phát triển ở một độ cao nhất định trên thân cây? Bao nhiêu mét vuông pin năng lượng mặt trời một cây cụ thể sản sinh ra? Tại sao lại có sự khác nhau cực lớn giữa kích cỡ của lá cây lê đá và lá cây sung dâu?

Đó là một điều kỳ diệu, cô nói với sinh viên của mình, quang hợp là một kỳ công của kỹ thuật hóa học làm nền tảng cho sự sáng tạo của tất cả nhà thờ. Tất cả mọi sự quyến rũ của cuộc đời trên Trái Đất này là sự tự do hưởng nhận những hoạt động vô cùng ma lực đó. Bí mật của cuộc đời: cây cối ăn ánh sáng, không khí và nước, và các năng lượng đã lưu trữ tiếp tục tạo ra và làm nên mọi thứ. Cô hướng trách nhiệm của mình vào giữa nơi linh thiêng của điều huyền bí: Hàng trăm phân tử diệp lục sắp xếp thành các phức hợp anten. Ngăn của các đĩa này sắp xếp thẳng hàng trong mỗi một lục lạp. Có lên tới một trăm nhà máy năng lượng mặt trời nạp năng lượng cho mỗi một tế bào cây. Hàng triệu tế bào có thể tạo thành mỗi một chiếc lá. Một triệu chiếc lá xào xạc trên mỗi một cây ngân quả rực rỡ.

Có quá nhiều số không: những đôi mắt của sinh viên đờ đẫn nhìn. Cô phải dẫn dắt họ trở lại vượt qua ranh giới vô cùng mỏng manh giữa tê liệt và kinh sợ. “Hàng tỷ năm trước đây một tế bào đơn, hình mỏ neo, tự sao chép đã học cách làm thế nào để biến một khối cỗi cằn của khí độc gas và xỉ núi lửa thành một vùng đất màu mỡ đông đúc dân cư. Và rồi mọi thứ mà các em hy vọng, sợ hãi và yêu thích trở thành khả dĩ.” Họ nghĩ là cô mất trí, và điều đó thật tốt cho cô. Cô sẵn lòng đem tới một ký ức trong những tương lai xa của họ, những tương lai mà sẽ dựa vào sự hào phóng khôn lường của muôn vật màu xanh.

Đêm muộn, quá mệt với việc dạy học và nghiên cứu để làm thêm gì, cô đọc Muir. A Thousand-Mile Walk to the Gulf và My First Summer in the Sierra đẩy tâm hồn cô bay lên trần gian phòng và xoay tròn nó như một người theo đạo Hồi giáo Sufi. Cô chép những dòng yêu thích của mình trong những số ghi chép thực địa và lướt đọc chúng khi các chính sách khoa và sự thô lỗ của những con người đáng sợ làm cô nản lòng. Những câu chữ chống lại sự tàn bạo ngập tràn của ngày.

Tất cả chúng ta đều tới dải Ngân Hà cùng nhau, cây cối và con người… Trong mỗi bước đi với tự nhiên, con người nhận được nhiều hơn rất nhiều những gì họ kiếm tìm. Con đường xán lạn nhất để bước vào vũ trụ là xuyên qua sự hoang dã của một khu rừng.

PATTY-CÂY trở thành Tiến sỹ Pat. Westerford, một cách để che giấu giới tính của cô trong thư tín chuyên ngành. Nghiên cứu về cây tulip đã đem lại cho cô học vị tiến sỹ. Hóa ra là những bề dài vun vút, dày dặn của ống nước dựng đứng ấy lại giàu có hơn vạn lần so với bất cứ ai ngờ đến. Cây áo cộc (Liriodendron) có một danh mục mùi thơm. Nó thở ra những hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có thể làm được mọi thứ. Cô vẫn chưa biết được hệ thống hoạt động như thế nào. Nhưng cô biết nó giàu có và hết sức đẹp đẽ.

Cô được nhận học sau tiến sỹ ở Wisconsin. Cô nghiên cứu những di sản của Aldo Leopold ở Madison. Cô kiếm tìm những cây thích hòe đen cao chót vót, với những chùm hoa thơm ngát và quả hình hạt đậu, loài cây ấy đã làm kinh ngạc khiến Muir trở thành một nhà tự nhiên học. Nhưng cây hòe thay đổi thế giới đã bị đốn hạ mười hai năm trước rồi.

Chương trình sau tiến sỹ trở thành vị trí phụ. Cô hầu như không làm ra gì cả, nhưng cuộc sống đòi hỏi rất ít. Ngân sách của cô thật may mắn không phải đáp ứng cho hai chi phí nặng đô, là giải trí và địa vị. Còn rừng thì dồi dào thức ăn miễn phí.

Cô bắt đầu tìm kiếm cây phong đường, trong một khu rừng phía Đông thị trấn. Đột phá của cô xuất hiện đúng như các các đột phá thường tới: bởi một sự tình cờ ấp ủ lâu và được chuẩn bị sẵn sàng. Patricia đến bên nhóm cây của cô vào một ngày ngát hương tháng Sáu để tìm một trong những cây đã bọc túi nhằm tránh sự xâm nhập tổng thể của côn trùng của cô. Ban đầu có vẻ như là dữ liệu của rất nhiều ngày trước đã bị phá hủy. Ngay tức thì, cô giữ các mẫu từ cái cây bị phá hủy, cũng như rất nhiều cây gần cạnh những cây phong. Quay trở lại phòng thí nghiệm, cô mở rộng danh sách các hợp chất mà cô đang nghiên cứu. Một vài tuần sau, cô tìm thấy vài điều mà thậm chí cô cũng chưa sẵn sàng để tin.

Một cây khác gần đó bị nhiễm khuẩn. Cô đo lại. Lần nữa, cô nghi ngờ bằng chứng đó. Mùa thu bắt đầu, lá cây từ những nhà máy hóa chất phức tạp của cô khép lại và buông xuống nền rừng. Cô đóng kín đợi đông sang, tiếp tục dạy học, kiểm tra lần nữa các kết quả, cố gắng chấp nhận những đòi hỏi không đâu của chúng. Cô lang thang trong rừng, tự hỏi liệu cô có thể xuất bản hay phải làm thí nghiệm thêm một năm nữa. Những cây sồi trong khu rừng của cô vẫn bừng đỏ, cây dẻ gai choáng váng sắc vàng. Thật là khôn ngoan khi chờ đợi.

Lời xác nhận tới vào mùa xuân năm sau. Thêm ba thử nghiệm nữa, và cô bị thuyết phục. Những cây bị tấn công đã phun ra những loại thuốc trừ sâu để bảo vệ cuộc sống của mình. Điều đó là không thể tranh cãi. Nhưng một điều gì đó khác nữa trong dữ liệu khiến da thịt cô co rúm lại: những cây ở cách xa một chút, không bị ảnh hưởng bởi đám côn trùng xâm hại, tăng cường bảo vệ cho chính chúng khi xóm giềng của chúng bị tấn công. Có thứ gì đó đã cảnh báo chúng. Chúng đánh hơi thấy thảm họa và chúng chuẩn bị. Cô kiểm soát tất cả mọi yếu tố có thể, và kết quả luôn luôn giống nhau. Chỉ có một kết luận nói lên mọi ý nghĩa: Những cây bị thương gửi cảnh báo để các cây khác ngửi thấy. Những cây phong của cô là kẻ truyền tín hiệu. Chúng kết nối với nhau bằng một mạng lưới trên không, chia sẻ một hệ miễn dịch xuyên qua hàng mẫu đất rừng. Những thân cây không thể di chuyển, không có não bộ đang bảo vệ lẫn nhau.

Cô không thể hoàn toàn thuyết phục bản thân. Nhưng dữ liệu vẫn tiếp tục xác nhận. Và vào đêm hôm đó khi Patricia cuối cùng tin những điều các phép đo lường nói, chân tay cô nóng bừng, nước mắt chảy tràn trên khuôn mặt cô. Với tất cả những gì cô biết, cô là người đầu tiên trong cuộc phiêu lưu trải rộng của cuộc đời này từng thoáng thấy điều bé nhỏ nhưng hiển nhiên này mà tiến hóa đang tiến theo. Cuộc đời đang chuyện trò với chính nó, còn cô đã tới nghe thấy.

Cô viết ra kết quả một cách điềm đạm nhất có thể. Báo cáo của cô toàn bộ đều là hóa chất, nồng độ và tỷ lệ - không có gì ngoài những thứ mà chiếc máy sắc ký khí ghi nhận. Nhưng trong phần kết luận của nghiên cứu, cô không thể cản việc kiến xuất điều mà các kết quả đó nói lên:

Hoạt động sinh hóa của những cá thể cây chỉ có ý nghĩa khi chúng ta xem xét chúng như là các thành viên của một cộng đồng.

Nghiên cứu của Tiến sỹ Pat. Westerford được chấp nhận bởi một tạp chí danh tiếng. Hội đồng thẩm định nhướn hết mày lên, nhưng dữ liệu của cô thuyết phục và không ai có thể tìm ra một vấn đề gì ngoại trừ kết luận chung. Vào ngày mà bài viết lên trang, Patricia cảm thấy cô đã trả xong gánh nợ với cuộc đời. Nếu ngày mai cô chết, cô vẫn đã thêm được một điều bé nhỏ này vào thứ mà sự sống đã xuất hiện để hiểu về chính nó.

Báo chí đón nhận những phát hiện của cô. Cô thực hiện một cuộc trả lời phỏng vấn cho một tạp chí khoa học danh tiếng. Cô vật lộn để nghe được các câu hỏi qua điện thoại và vấp lời khi đáp lại. Nhưng bài báo ra đời, và nhiều tờ báo khác đã dùng lại nó. “Cây cối Nói chuyện với nhau”. Cô nhận được một số lá thư từ những nhà nghiên cứu khác trên khắp đất nước, hỏi thêm về các chi tiết. Cô được mời tới nói chuyện ở hội nghị chi nhánh miền Trung Tây của Hiệp hội Lâm nghiệp chuyên nghiệp.

Bốn tháng sau, tờ báo đã xuất bản tác phẩm đăng một lá thư ký tên bởi ba nhà thụ mộc học đầu ngành. Những người đàn ông cho rằng các phương pháp của cô thiếu sót và thống kê của cô có vấn đề. Hệ thống phòng vệ của những cây lành nguyên có thể được kích hoạt bởi các cơ chế khác. Hoặc những cây này có thể đã bị làm tổn thương bởi các côn trùng theo những cách mà cô đã không nhận ra. Bức thư chế giễu ý tưởng cho rằng cây cối gửi cho nhau thông điệp hóa học:

Patricia Westerford thể hiện mệt sự hiểu lầm đấng xấu hổ nhất của sự lựa chọn tự nhiên của các cá thể… Ngay cả khi nếu một thông điệp bằng một cách nào đó “đã nhận được” thì nó cũng không thể nào ám chỉ rằng có bất kỳ thông điệp nào như thế đã được “gửi đi. “

Lá thư ngắn ngủi chứa bốn cách viết từ Patricia và không đề cập đến Tiến sỹ, cho tới chỗ ký tên của chính họ. Hai giáo sư Đại học Yale và một chủ tịch danh dự của Đại học Northwestern, đấu với một cô phụ tá vô danh ở Madison: Không ai trong giới chuyên môn ngại ngần cố gắng nhìn nhận lại những phát hiện của Patricia Westerford. Những nhà nghiên cứu đã viết cho cô để xin thêm thông tin ngừng phúc đáp lại thu của cô. Các tờ báo đã đăng những bài viết trong sáng dõi theo các báo cáo về sự hạ bệ cô kinh khủng.

Patricia kiên trì với buổi nói chuyện đã lên kế hoạch của cô tại Hội nghị Lâm nghiệp vùng Trung Tây, ở Columbus. Căn phòng chật chội và nóng bức. Thiết bị hỗ trợ nghe của cô hú lên phản hồi. Bài thuyết trình mắc kẹt. Những câu hỏi hết sức hằn học. Đối phó với họ từ phía sau bục giảng, Patricia cảm thấy tuổi thơ xưa với khiếm khuyết nói năng đang trở lại trừng phạt cô vì sự kiêu ngạo. Trong ba ngày đau đớn của hội nghị, mọi người huých tay nhau khi cô ngang qua sảnh khách sạn: Đó là người phụ nữ nghĩ rằng cây cối có trí thông minh.

Madison không gia hạn vị trí giảng viên cho cô. Cô lăn lê xếp hàng xin việc ở khắp nơi, nhưng đã quá muộn trong mùa này. Cô thậm chí không thể xin được việc rửa ống thủy tinh cho một số nhà nghiên cứu khác. Chẳng có sinh vật nào tẩy chay nhanh hơn Homo sapiens. Không có phòng thí nghiệm để làm việc, cô không thể biện hộ cho mình. Ở tuổi ba hai, cô bắt đầu làm giáo viên thay thế trong các trường cấp ba. Bạn bè trong ngành rì rầm cảm thông, nhưng chẳng một ai công khai bảo vệ cô. Ý nghĩa rút chạy khỏi cô giống như lá xanh từ cây phong giữa mùa thu. Sau nhiều tuần đơn độc cứ tái hiện lại mãi những gì đã xảy ra, cô quyết định đã đến lúc buông.

Cô quá nhút nhát để đưa ra trình chiếu vở kịch trong đầu cô hằng đêm khi cố gắng rơi vào giấc ngủ. Nỗi đau ngăn cản cô. Không phải của cô: nỗi đau cô có thể gây ra cho mẹ, các anh và những người bạn còn lại của cô. Chỉ có rừng bảo vệ cô giữa nỗi xấu hổ bất tận. Cô lê bước trên những con đường mòn mùa đông, cảm nhận những hạt dẻ ngựa dày, dính nhựa bằng những ngón tay băng giá của mình. Mặt rừng đầy vết như những cánh tay dài viết nguệch ngoạc các cáo trạng trên mặt tuyết. Cô lắng nghe rừng, lắng nghe những lời thủ thỉ đã luôn luôn cứu vớt cô. Nhưng tất cả những gì cô nghe thấy là những phán xét đinh tai của đám đông.

Nửa năm trôi qua dưới đáy giếng. Một buổi sáng chủ nhật xanh rực rỡ giữa mùa hè, Patricia tìm thấy rất nhiều mũ chưa mở hết của cây nấm Amanita bisporigera dưới gốc một cây sồi ở vùng đất tháp trong khu rừng Token Creek. Cây nấm thật đẹp, nhưng có hình dạng có thể khiến Học thuyết Signatures phải đỏ mặt. Cô lượm chúng vào túi đựng nấm và mang về nhà. Rồi cô nấu bữa tiệc chủ nhật cho một người: thịt gà với bơ, dầu olive, tỏi, hẹ tây, và rượu trắng, tất cả được dặm thêm vừa đủ lượng nấm Thiên thần Phá hủy (Destroying Angel) để chấm dứt cả thận và gan của cô.

Cô bày biện bàn ăn rồi ngồi xuống trước bữa ăn có hương vị dậy mùi như chính sự bổ dưỡng của nó. vẻ đẹp của kế hoạch là sẽ không ai có thể biết được. Hằng năm, rất nhiều nhà nghiên cứu nấm nghiệp dư nhầm nấm Amanita bisporigera với nấm Agaricus silvicola hay thậm chí là nấm rơm (Volvariella volvacea). Chẳng có ai trong bạn bè hay gia đình hay những người đồng nghiệp cũ nghĩ gì ngoại trừ thế này: cô đã sai lầm trong nghiên cứu gây tranh cãi đó và sai lầm trong việc lựa chọn cây nấm cho bữa tối. Cô đưa một thìa đầy bốc khói lên môi.

Một điều gì đó ngăn cô lại. Những hiệu lệnh dâng tràn trong thớ thịt của cô, mạnh mẽ hơn bất cứ lời nào. Không phải thế này. Tiến tiếp. Không sợ gì hết.

Chiếc thìa rơi trở lại đĩa. Cô bừng tỉnh như từ chuyến mộng du. Thìa, đĩa, bữa tiệc nấm: mọi thứ biến đổi, khi cô nhìn vào, thành một đống điên cuồng. Thêm một nhịp thở nữa, cô không thể tin nổi điều mà nỗi sợ hãi rất động vật trong cô đã định làm đối với cô. Suy nghĩ của những người khác khiến cô sẵn sàng chịu cái chết đau đớn nhất.

Cô cho tất cả bữa ăn vào thùng rác và nhịn đói, một cơn đói tuyệt vời hơn bất cứ bữa ăn nào.

Cuộc đời thật sự của cô bắt đầu từ đêm nay - một chu trình dài được ban tặng sau cái chết. Chẳng có gì trong những năm tiếp theo có thể làm ra điều tồi tệ hơn những gì cô mới định lòng làm với bản thân. Sự ước đoán của nhân loại chẳng thể chạm tới cô nữa. Giờ đây cô hoàn toàn tự do trải nghiệm. Tự do khám phá mọi điều.

Rồi sau đó là nhiều năm mất tích. Với thế giới bên ngoài: Patricia Westerford biến mất trong tình trạng không có việc làm. Sắp xếp hộp trong phòng kho. Lau chùi sàn. Những việc kỳ quái từ Upper Midwest xuyên qua Great Plains hướng lên những ngọn núi cao. Cô không có tư cách, không được sử dụng các thiết bị. Cô không hề cố gắng để tìm vị trí trong phòng thí nghiệm hay giảng dạy, ngay cả khi những đồng nghiệp cũ khích lệ cô đăng tuyển. Hầu hết tất cả bạn bè cũ xếp cô vào danh sách những nhà khoa học chết đường. Sự thực thì, cô đang bận học một ngôn ngữ ngoại lai.

Với rất ít than phiền về thời gian và không chút nào về tâm hồn, cô lại ra ngoài, đi vào rừng, sự chối bỏ màu xanh với tất cả mọi nghề. Cô không lý thuyết hóa cũng không suy luận. Chỉ theo dõi, ghi chép, và phác thảo lại trong một đống cao sổ sách, tài sản gắn bó duy nhất của cô bên cạnh áo quần. Đôi mắt cô tiến gần và sát hơn. Cô cắm trại ngoài trời rất nhiều đêm cùng Muir, dưới cây linh sam và cây vân sam, hoàn toàn thất lạc, quay cuồng bên hương vị của những vùng đại dương nội địa, ngủ trên giường là những lớp địa y, mười sáu inch của chiếc gối là lá kim màu nâu, lớp đất sống bên dưới túi ngủ của cô, tác động chất ẩm của nó ngấm lên từng thớ thịt cô và tất cả những thân cây chót vót đang bao bọc xung quanh và coi sóc. Từng mảnh của bản thể cá nhân cô chắp nối lại mọi thứ đã từng bị chia tách ra từ nó - câu chuyện của màu xanh bỏ trốn. Tôi chỉ đi ra ngoài để đi dạo rồi kết cục cuối cùng lại ở ngoài tôi khi đêm xuống, vì đi ra ngoài, tôi nhận ra, chính thật sự là bước vào.

Cô đọc Thoreau bên ánh lửa củi trong đêm. Tôi sẽ không có sự hiểu biết với đất đai sao? Chính tôi không phải là mệt phần hình dáng của lá cây và rau cỏ sao? Và: Thứ mà Titan này sở hữu tôi là gì? Nói về những điều bí ẩn! - Hãy nghĩ về sự sống của chúng ta trong tự nhiên, - hằng ngày bộc lộ bao vấn đề, tiếp xúc với nó, - đá, cây và gió trên đôi má của chúng ta! Trái Đất chắc rắn! Thế giới thực tế! Lẽ thường thôi! Liên kết! Liên kết! Chúng ta là ai? Chúng ta ở đâu?

Bây giờ cô dạt xa hơn về phía Tây. Thật đáng kinh ngạc khi chỉ với một chiếc rương chiến nhỏ bé có thể đi xa tới chùng nào, một khi bạn biết cách xoay xở. Đất nước này dào dạt đồ miễn phí để ăn. Bạn chỉ cần biết nơi để tìm kiếm thôi. Từng một lần cô liếc nhìn gương mặt của chính mình, khi bắn nước lên nó trong một phòng tắm ở trạm dịch vụ gần một rừng quốc gia ở một bang mà cô hoàn toàn là người mới tới. Cô trông quá đỗi phong sương, già hơn tuổi. Nhìn cô tồi tàn không chăm sóc. Sớm thôi cô sẽ làm mọi người kinh sợ. Phải, cô đã luôn làm mọi người kinh sợ. Những kẻ giận dữ căm ghét sự hoang dã đã lấy đi nghề nghiệp của cô. Những người sợ sệt nhạo báng cô vì nói rằng cây cối truyền tin cho nhau. Cô tha lỗi cho tất cả họ. Chẳng có gì cả. Những gì làm khiếp hoảng mọi người nhất sẽ đến một ngày kia quay lại gây kinh ngạc. Và rồi con người sẽ làm điều mà bốn triệu năm đã hình thành họ để làm: dừng lại và nhận thấy cái họ đang nhìn thấy là gì.

Vào một chiều thu muộn cô dừng tấm thân cổ lỗ của mình bên lề dọc một đoạn kéo dài của tuyến đường Fishlake Scenic Byway, ở rìa phía Tây của Colorado Plateau vùng Trung Nam Utah. Cô đã lần theo những con đường trở lại từ Las Vegas, thủ phủ của những kẻ phạm tội không đầu mối, lên Salt Lake, thủ phủ của những người hiền lương. Cô bước ra khỏi xe và đi lên phía rừng cây ở sườn Tây con đường. Những cây dương lá rung đứng trong nắng chiều, trải dài suốt dọc sườn núi vút ra khỏi tầm mắt. Populus tremuloides. Những đám mây lá vàng chiếu sáng trên những thân cây mảnh dẻ màu xanh nhợt. Không khí tĩnh yên, nhưng những cây dương lá rung lay động như đang đứng giữa gió trời. Chỉ những cây dương lá rung lắc lư trong khi mọi loài cây khác đứng trong câm lặng. Cuống lá dài dẹt vặn mình trước những cơn gió mơ hồ nhất, và xung quanh cô, cả triệu chiếc gương cadium hai màu lấp lánh đối lại với màu xanh trời ngăn ngắt.

Những chiếc lá thần thánh khiến người ta nghe được tiếng gió. Chúng lọc ánh sáng tinh khiết và đặt vào đó nhiều kỳ vọng. Những thân cây vươn thẳng tắp và trần trụi, khô ráp với thời gian nơi chân gốc, rồi nhẵn bóng và chiếu sáng trắng vút lên tận những cành nhánh trên cùng. Những vành địa y xanh mờ điểm màu cho chúng. Toàn bộ không gian trong lành như một dòng suối đổ xuống từ đỉnh núi.

Patricia Westerford vòng tay ôm mình và, chẳng vì lý do gì cả, bật khóc. Cây trong nhà nguyện mặt trời của người Navajo. Cây Hercules biến thành một vành hoa, thứ mà chàng đã dâng hiến, khi trở lại từ địa ngục. Cây cho lá ủ khô bảo vệ những người thổ dân săn bắt khỏi ác quỷ. Chính nó, loài cây đóng góp nhiều nhất ở Bắc Mỹ có nguồn gốc gần gũi từ ba lục địa, bỗng chốc trở nên hiếm quý vô ngần. Cô đã đi xuyên qua những cây dương lá rung rất xa lên phía Bắc tới Canada, cây gỗ cứng lẻ loi giữ một vĩ độ không đổi với cây lá kim. Đã phác thảo hình dáng của chúng trong mùa hè nhợt nhạt khắp vùng New England và Upper Midwest. Đã cắm trại giữa chúng vào những đợt khô, nóng bùng nổ trên những thác nước phun trào từ tuyết tan, ở Rockies. Đã tìm thấy chúng chạm khắc những vết khắc bản xứ mã hóa kiến thức. Đã nằm ngả lưng với đôi mắt nhắm, ở những vùng núi xa Nam - Tây, hoài niệm lại giai điệu của sự rung chuyển bất tận đó. Băng ngang qua những cây cành lá rụng này, cô lại nghe thấy nó lần nữa. Không có loài cây nào tạo ra âm thanh này.

Những cây dương lá rung xao động trong làn gió không cảm nhận được chúng, và cô bắt đầu tìm hiểu những điều ẩn kín bên trong. Cao phía trên một thân cây, cô đọc vết cào của móng vuốt ở quá đầu cô, những bản viết khó hiểu của loài gấu. Nhưng những đường rạch này đã cũ và bị viền bằng nhiều vết sẹo đen; không có con gấu nào ngang qua khu rừng này rất lâu rồi. Rễ cây chằng chịt tràn khắp bờ lạch. Cô nghiên cứu chúng, các mặt tiếp xúc của các ống ngầm dẫn nước và khoáng chất xuyên qua hàng chục mẫu, dâng lên cao tới những cây khác, dường như chia tách những thân cây xếp hàng trên mặt các tảng đá trồi, nơi nước khó bề tìm tới.

Ở phía trên gò cao có một khoảng đất trống nhỏ, đã bị máy cưa cắt bỏ. Cô làm chiếc kính lúp từ vòng móc đeo chìa khóa rồi soi nó vào một gốc cây để ước lượng số vòng. Những cây già nhất bị đốn hạ là khoảng tám mươi tuổi. Cô mỉm cười vào con số, thật hài hước, với năm mươi ngàn cây con xung quanh mọc lên từ đống chằng chịt rễ quá đỗi già nua như tới cả trăm ngàn thiên niên kỷ. Trong lòng đất, có một trăm ngàn thân cây tám mươi tuổi, không hơn không kém. Cô sẽ chẳng ngạc nhiên nếu khối khổng lồ này, kết lại, thành một sinh vật vô tính đơn lẻ trông giống như một khu rừng đã tồn tại hẳn cả triệu năm.

Đó là lý do vì sao cô dừng lại: để ngắm nhìn một trong những sinh vật sống già nhất, rộng lớn nhất trên Trái Đất. Tất cả xung quanh cô trở thành một con người duy nhất có những thân với hệ gene giống hệt nhau phủ dài hơn một trăm mẫu. Một thứ thật diệu kỳ, vượt quá khả năng để đầu óc cô hiểu được. Nhưng rồi, như Tiến sỹ Westerford hiểu, sự diệu kỳ của thế giới ở khắp nơi nơi, và cây cối giống như đồ chơi trong suy nghĩ con người chẳng khác gì đồ chơi của trẻ em đối với bầy bọ cánh cứng.

Xuyên qua con đường từ nơi cô đậu xe, cây dương lá rung tràn xuống vùng lòng chảo phía Fish Lake, nơi năm năm trước một kỹ sư tị nạn người Trung Quốc đã cắm trại cùng ba cô con gái trên đường đi khám phá công viên Yellowstone. Cô gái lớn nhất, được đặt tên theo nàng công chúa trong một vở opera của Puccini, sẽ sớm bị chính quyền truy nã bắt bồi thường năm mươi triệu đô la vì cố ý gây hỏa hoạn.

Hai ngàn dặm về phía Đông, một sinh viên ngành điêu khắc sinh ra trong một gia đình làm nông ở Iowa, trong một hành trình tới nhà hát opera Metropolitan, đi bộ xuyên qua rừng dương lá rung đang rung rinh trong khắp công viên Central Park mà không hề nhận ra nó. Anh sẽ lại đi ngang qua rừng cây này lần nữa, ba mươi năm sau, nhưng chỉ là vì lời thề với nàng công chúa của Puccini rằng dù cho mọi chuyện có tồi tệ tới mức nào, anh cũng sẽ không tự vẫn.

Về phương Bắc, trên sườn cong của dãy Rockies, ở một nông trại gần Idaho Falls, một phi công cựu chiến binh, mỗi chiều, xây chuồng ngựa cho một người bạn trong phi đội cũ của ông. Đó là một sự mướn công nghèo nàn, chỉ gồm chỗ ở và thức ăn, và người cựu binh dự kiến sẽ bỏ đi sớm nhất có thể. Nhưng mà trong hôm nay, ông xây phần vách ngăn bên cạnh những cây dương lá rung. Vì số gỗ xẻ quá ít ỏi, nó sẽ bị bể tan khi ngựa đá vào.

Ở một vùng ngoại ô St. Paul không xa Lake Elmo, hai khóm dương lá rung mọc lên gần bức tường phía Nam ngôi nhà một luật sư quyền sở hữu trí tuệ. Ông chỉ loáng thoáng lưu tâm đến chúng, và khi người bạn gái mang tâm hồn tự do của ông hỏi, ông trả lời với cô rằng đó là cây bạch dương. Cuối cùng, hai biến cố đẩy người luật sư xuống, đặt tất cả những dương lá rung, cáng lò, dẻ gai, thông, sồi và phong vào một từ mà khiến ông phải mất nửa phút để thốt lên.

Ở bờ biển phía Tây, nơi thung lũng Silicon đang bùng nổ, một cậu bé lai Mỹ - Gujarati và cha cậu dùng nguyên mẫu dương lá rung xây nên những pixel trắng - đen đồ sộ. Họ đang viết một trò chơi mà, về mọi phương diện, đưa đến cho cậu cảm nhận như đang băng qua khu rừng nguyên mẫu.

Những người ấy chẳng là ai cả với Patty-Cây. Thế nhưng cuộc đời của họ đã có sự kết nối tự bao giờ. thẳm sâu dưới lòng đất. Mối liên hệ họ hàng của họ sẽ diễn ra giống như một cuốn sách chưa mở. Quá khứ luôn luôn tiến lại gần hơn, trong tương lai.

Những năm tiếp sau đây, cô sẽ viết một cuốn sách của riêng mình, Khu rừng Bí mật. Trang mở đầu của nó sẽ ghi:

Bạn và cái cây sau lưng nhà bạn đến từ cùng một tổ tiên. Một triệu rưỡi năm trước, bạn và cây chia tách nhau. Thế nhưng ngay tận bây giờ, sau một hành trình thăm thẳm về những hướng tách biệt, cái cây ấy và bạn vẫn chia sẻ cùng nhau một phần tư hệ gen…

Cô đứng giữa khoảng đất trống trên đỉnh dốc, phóng mắt nhìn con rạch cạn. Dương lá rung ở khắp mọi nơi, nó chỉ cho cô thấy rõ rằng chẳng có cây nào trong số chúng lớn lên từ mầm hạt. Tất cả xuyên qua địa phận này của miền Tây, rất ít cây dương đã sinh ra như vậy trong suốt mười ngàn năm. Trước đây rất lâu, khí hậu thay đổi, hạt của cây dương lá rung không còn có khả năng sinh trưởng nơi đây nữa. Nhưng nó sinh sôi nảy nở bằng rễ; rồi chúng lan rộng. Có những cây dương lá rung xâm thực ngược lên miền Bắc nơi có các vỉa băng, già hơn cả bản thân các vỉa băng đó. Những thân cây bất động đang di trú - những trảng dương lá rung bất tử lùi bước trước các dòng sông băng dày-hai-dặm cuối cùng, rồi lại theo chúng quay về phương Bắc. Cuộc đời sẽ không trả lời cho lý do. Còn ý nghĩa thì nó vẫn còn quá mới để có quá nhiều áp đặt lên nó. Tất cả mọi kịch bản của thế giới đều hội tụ trong lòng đất - những bản hợp xướng giao hưởng chất chồng mà Patricia mong mỏi được nghe thấy trước khi cô chết.

Cô nhìn ra xa qua con rạch cạn đoán xem cách nào mà chàng trai của cô, bản sao cây dương lá rung khổng lồ này, có thể bị dẫn dắt. Anh ta đã lang thang quanh những ngọn đồi và kênh rạch trong cuộc tìm kiếm suốt mười thiên niên kỷ một người phụ nữ khổng lồ rung rinh để thụ thai. Một cái gì đó trên con dốc tiếp theo thoi vào lồng ngực cô. Khắc lên giữa trái tim của bản sao lan rộng ấy, là sự phát triển nhà cửa dọc hai bên những con đường mới. Những căn hộ, vài ngày tuổi, cắt ngang nhiều mẫu của hệ rễ của một trong những thứ xa hoa nhất trên Trái Đất này. Tiến sỹ Westerford nhắm mắt lại. Cô đã từng nhìn thấy tình trạng cây cối sâu bệnh khắp miền Tây. Dương lá rung bị xem thường. Bị thăm dò bởi mọi loài với móng vuốt, cắt hạ trong những lần đốt rừng cải thiện đất, toàn bộ nhóm cây đang biến mất. Giờ đây cô nhìn thấy một khu rừng, vươn trải xuyên qua những ngọn núi từ trước khi con người rời châu Phi, đang bị hy sinh cho những ngôi nhà thứ hai. Cô nhìn thây nó trong một ý tưởng quý báu vụt qua: cây cối và con người, trong một cuộc chiến tranh giành đất, nước và không khí. Và cô có thể nghe thấy, lớn hơn tiếng rung rinh của lá, bên nào sẽ thất bại dù giành phần thắng.

NHŨNG NĂM ĐẦU THẬP NIÊN 1980, Patricia đi về phía Tây Bắc. Khóm cây khổng lồ vẫn mọc ở vùng Lower 48, những cụm cây lâu đời đã rải rác từ Bắc California lên Washington. Cô muốn thấy những khu rừng không bị cắt tỉa trông như thế nào, khi vẫn còn có để nhìn. Western Cascader trong một tháng Chín ẩm ướt: Chẳng có gì trong kinh nghiệm chuẩn bị sẵn sàng cho cô. Từ khoảng cách không xa, không có phương tiện đo đếm, nhóm cây dường như không nhiều hơn vùng cây sung dâu và cây dương tulip lớn nhất ở miền Đông. Nhưng lên gần ảo ảnh biến mất, và cô lạc mình trong điều ngược lại với suy luận. Tất cả những gì cô có thể làm là nhìn và cười và nhìn thêm tiếp nữa.

Cây độc cần, linh sam bạc lớn, tuyết tùng vàng, linh sam Douglas, những quái vật lá kim cao vút biến mất trong màn sương trên đầu cô. Thân cây vân sam Sitka phình ra những cục to như những chiếc xe hơi - trên bảng xếp hạng, là một loài cây nặng hơn sắt thép. Một thân cây có thể xếp đầy một chiếc xe tải chở gỗ lóng loại lớn. Ngay cả những loại cây nhỏ bé nhất ở đây cũng đủ sức chiếm một khu rừng phía Đông, và mỗi mẫu chứa ít nhất gấp năm lần lượng gỗ. Dưới những thân cây khổng lồ này, trong mái vòm rừng, cơ thể của chính cô dường như quá chừng bé nhỏ, giống như những người làm bằng nắp trái sồi cô đã làm thời thơ ấu. Một hốc trên một trong những cột không khí cứng này có thể là nhà của cô.

Tiếng lách tách rì rầm quấy quả bầu không khí yên tĩnh như trong nhà thờ. Không gian xanh mơ màng tới nỗi cô tưởng mình đang ở dưới nước. Mưa rơi dày hạt - những đám mây bào tử, những mạng lưới bị vỡ và lông của động vật có vú, những ve bọ chết trơ xương, những mảng phân côn trùng và lông chim… Mọi thứ bò lên khắp mọi nơi, tìm kiếm những mảng ánh sáng. Nếu cô đứng yên đủ lâu, các dây leo sẽ bò quanh cô. Cô bước đi trong yên lặng, giẫm lên mười nghìn loài không xương sống với mỗi bước chân, tìm kiếm các dấu vết ở một nơi mà ít nhất một trong các ngôn ngữ bản địa dùng cùng một từ cho dấu chân và nhận thức. Đất đai trải ra phía dưới cô giống như một tấm thảm loang lổ.

Một sườn núi trọc đưa cô xuống đập nước. Cô khua khua cây gậy dò đường, và nhiệt độ xuống tới đáy khi cô vượt qua một tấm mành che giữ nhiệt. Tán lá là một cái rây mà những bề mặt lỗ rỗ được đâm thủng lỗ chỗ bằng những tia nắng mặt trời. Với mỗi thân cây lớn lại có hàng trăm cây con ẩn mình trên đó. Dương xỉ kiếm, rêu tản, địa y, và những chiếc lá nhỏ như hạt cát nhuốm màu từng inch trên những khúc gỗ bị đổ ẩm ướt. Các loại rêu khi hợp lại dày đặc trông như những khu rừng thu nhỏ.

Cô ấn vào các khe nứt của vỏ cây và tay cô lọt vào cả đốt ngón tay. Len lỏi trong rừng rậm một chút thôi cũng đủ thấy mức độ của sự phân hủy khủng khiếp thế nào. Các thân cây đổ bị phá huỷ, phân rữa qua nhiều thế kỷ. Những gốc cây bị gãy ngang hình dáng vặn xoắn kiểu gothic, mang màu bạc như những nhũ băng chỉa ngược. Khối thảm của sự sống đã từng chết ấy gói lại thành từng foot vuông, đan dệt vào nhau cùng với lời than của loài nấm và mạng nhện bị giọt sương phản bội khiến cô như mụ mị. Nấm leo lên các bên của những cành cây trên các vỉa đá nhô ra. Cá hồi chết thành thức ăn cho cây. Ngâm mình trong sương mù suốt mùa đông dài, những thứ màu xanh xôm xốp mà cô không thể gọi tên phủ khắp các cột gỗ trong thành lớp nỉ dày vươn cao quá đầu cô.

Cái chết ở khắp nơi, u ám mà đẹp đẽ. Cô nhìn thấy nguồn gốc học thuyết của rừng mà cô đã hết sức khước từ ở trường học. Nhìn tất cả những sự phân hủy lộng lẫy này, người ta có thể sa vào suy nghĩ rằng già có nghĩa là tàn lụi, rằng những tấm thảm mục rữa dày như thế này là các nghĩa trang xenluloza đang cần chặt đốn để làm trẻ hóa. Cô thấy được tại sao loài của cô sẽ luôn sợ những bụi cây rậm rạp sin sít này, nơi vẻ đẹp của những cái cây đứng riêng rẽ trở nên giống với những cái gì bối rối, giận dữ, điên cuồng. Khi truyện ngụ ngôn hết thời, khi dòng phim ma quỷ chém giết dựng những thước phim kinh dị đầu tiên, thì đây là nơi những đứa trẻ khốn khổ và những thiếu niên ương ngạnh đó cần phải đi tới. Có những thứ ở đây khủng khiếp hơn loài sói và phù thuỷ, những nỗi sợ hãi nguyên thủy mà không có mức độ văn minh hóa nào đánh bại được.

Khoảng rừng phi thường đó kéo cô đi, vượt qua thân của một cây tuyết tùng đỏ phương tây khổng lồ. Bàn tay cô vuốt ve những dải xơ tróc ra từ một thân cây nhiều rãnh mà đường kính của nó sánh bằng với chiều cao của một cây sơn thù du miền đông. Nó tỏa ra mùi hương. Phần ngọn của cây đã gãy, thay thế bằng một chúc đài gồm những nhánh cây phát triển lên thành những thân cây phụ. Một hang động mở ra ở chỗ gần sát mặt đất của tâm của thân cây. Cả gia đình của loài động vật có vú có thể sống ở trong đó. Nhưng cành lá, suốt một nghìn năm nữa, rủ xuống hàng chục lớp những nhánh cây lỉa xỉa phía trên cô, vẫn chi chít quả.

Cô trò chuyện với cây tuyết tùng, sử dụng những lời nói của những người rừng đầu tiên. “Kẻ tạo nên sự sống trường tồn. Tôi đã đến đây. Ở dưới đây.” Thoạt tiên, cô cảm thấy ngớ ngẩn. Nhưng mỗi từ lại dễ hơn một chút so với từ tiếp theo.

“Cảm ơn người vì những rổ rá hộp thùng. Cảm ơn vì mũ nón áo quần. Cảm ơn vì những cái nôi. Giường chiếu. Khăn tã. Ca nô. Mái chèo, lao móc, lưới. Cột lều, cột buồm, cột điện. Ván lợp chống mối mọt. Loại mồi sẽ luôn đỏ lửa.”

Mỗi một thứ mới là một sự tự do và giải thoát. Không thấy lý do nào để dừng lại lúc này, cô để lòng biết ơn của mình tràn ra. “Cảm ơn vì các dụng cụ. Rương hòm. Sàn nhà. Tủ quần áo. Ván ốp tường. Tôi quên… Cảm ơn người,” cô nói, theo thể thức cổ xưa. “Vì tất cả những món quà mà người đã ban cho.” Và vẫn không biết làm cách nào để dừng lại, cô tiếp tục, “Chúng tôi cũng xin lỗi. Chúng tôi đã không biết người đã chịu bao khổ ải để phát triển trở lại.”

CÔ TÌM THẤY CÔNG VIỆC với Cục Quản lý Đất đai. Người bảo vệ những vùng hoang dã. Bản mô tả công việc cũng kỳ diệu như những cái cây khổng lồ: Giúp gìn giữ và bảo vệ cho các thế hệ hiện tại và tương lai những nơi mà con người chỉ là khách viếng thăm chứ không lưu trú. Người phụ nữ hoang dã đó phải mặc đồ đồng phục. Nhưng họ trả tiền cho cô để cô được là chính mình, mang một ba lô nhẹ, đọc bản đồ địa hình, đào một rãnh nước, nhìn khói và lửa, dạy cho người dân đi không để lại dấu vết, theo chân những âm thanh của đất, và sống trọn vẹn trong vòng tuần hoàn của năm. Để dọn dẹp sau sự xuất hiện của con người, phải. Để gom nhặt vô số vỏ bánh vỏ kẹo, hộp đựng sáu lon nước, giấy bạc, vỏ lon, và nắp chai rải rác khắp các cánh đồng hoa dại, trên những thắng cảnh xa xôi, xiên vào những nhánh cây linh sam quý phái, dưới những dòng suối lạnh lững lỡ, phía sau những thác nước. Cô sẵn sàng trả tiền cho chính phủ, để làm những việc này.

Người giám sát của cô xin lỗi về tình trạng của cái lán gỗ mà họ trao cho cô, ở bìa của một rừng tuyết tùng cổ đại. Không có nước vòi, và về tổng trọng lượng thì côn trùng còn nặng hơn cả động vật hai chân mới đến đây, gấp nhiều lần. Cô chỉ có thể phì cười. “Ông không biết đâu. Ông không biết đâu. Đây là cả Alhambra rồi.”

NGÀY MAI CÔ SẼ ĐI BỘ hai mươi lăm dặm, tháo các bu-lông trên các tấm biển gắn với các cây ở ven đường mòn, để tầng phái sinh gỗ của chúng có thể tiếp tục phát triển. Có một điểm trên mé bên kia của sườn núi này nơi vỏ của một cây vân sam lớn đã nuốt tấm biển hiệu của Dịch vụ Kiểm lâm cũ từ những năm bốn mươi mà nay chỉ còn là tương truyền.

Cơn mưa đêm bắt đầu rơi. Cô đi ra ngoài khoảng rừng trống và ngồi trong cơn mưa xối xả, chỉ mặc mỗi chiếc sơ mi cũ sờn, lắng nghe rừng trỗi lên những tế bào tươi mới. Cô trở lại bên trong. Trong bếp, cô thắp ngọn đèn dầu hỏa bằng những que diêm mập mạp đánh vào đâu cũng được, rồi mang ngọn lửa vào trong phòng ngủ. Tiếng rục rịch của một con chuột rừng đuôi lông báo hiệu một cuộc đột kích khác vào những món đồ không có giá trị gì của cô. Tuần trước là một đôi cặp tóc. Quá tối để tìm ra thứ gì bị cướp mất tối nay. Cô kỳ cọ lại trong cái thau thiếc đựng nước lạnh ở trong góc nhà rồi lên giường. Tai vừa áp vào cái gối ẩm mốc cô đã lập tức chu du về mái nhà là chốn nghỉ ngơi của tổ tiên, nơi tương lai sẽ tạo ra những hình hài bất tận đẹp đẽ nhất.

CÔ LÀM VIỆC trong mười một tháng hạnh phúc. Thế giới hoang dã chưa từng một lần khiến cô sợ hãi, và những người cắm trại điên rồ chỉ làm vậy hai lần. Trong cơn mưa không dứt, mọi thứ đều sinh trưởng. Những cái cây khổng lồ hút cơn mưa to rồi tỏa ra không khí như những luồng hơi. Bào tử lan tỏa khắp các bề mặt ẩm ướt. Cả hai chân cô từ bàn chân tới đầu gối biến thành chân vận động viên chạy. Đôi khi, lúc cô nằm xuống và nhắm mắt lại, cô cảm thấy rêu sẽ phủ kín hai mí mắt mình khi cô mở mắt ra trở lại. Cô hì hục nhiều ngày để làm một khoảng đất bảo tồn, cứu trợ những bụi cây trong vòng mấy feet vuông cạnh đó. Tới cuối năm, những mầm cây lún phún nhỏ bé phát triển trở lại thành bụi cây hoặc cây non. Cô yêu cái cảm giác khi mọi tiến triển mà con người cố gắng tạo ra trong cuộc chiến màu xanh bất tận này bị nghiền nát.

CÔ KHÔNG HAY BIẾT, trong khi cô đang khôi phục lại những vùng hoang dã bị đốt lửa trại và dọn dẹp các bãi cắm trại hợp pháp ngập ngụa vỏ lon bia và giấy vệ sinh, một bài báo xuất hiện. Nó được xuất bản trên một tạp chí danh tiếng, một trong những tạp chí tốt nhất mà con người từng tạo ra. Cây trao đổi các tín hiệu phun trên không, bài báo nói. Chúng tạo ra thuốc. Mùi hương của chúng cảnh báo và thức tỉnh láng giềng của chúng. Chúng có thể cảm nhận được một loài tấn công và hiệu triệu một lực lượng trên không tới viện trợ cho chúng. Các tác giả đã trích dẫn bài tạp chí bị nhạo báng trước đây của cô. Họ tái tạo các phát hiện của cô và mở rộng chúng vào những điểm bất ngờ. Những lời của chính cô mà cô đã gần như quên lãng đã tiếp tục truyền đi trong không khí mở, soi sáng cho những người khác, giống như một luồng chất dẫn dụ (pheromone).

MỘT NGÀY NỌ Patricia đi đến một rãnh thoát nước mà cô chưa từng tới, thì thấy một khoảng rừng bị gió bạt gãy từ con đường mòn phía xa. Cô nhìn thấy một chuyển động trong tầng bụi rậm - trò chơi nguy hiểm nhất. Tới gần hơn, cô thám thính thấy hai nhà nghiên cứu, một cặp đôi nhà khoa học lang thang từ liên minh không ràng buộc đó, những người mỗi mùa hè lại tụ tập lại trong các xe moóc nhỏ đầy đủ các thiết bị nghiên cứu trong một khoảng rừng cách cái lán của cô chùng năm dặm. Cô vẫn còn sợ những cuộc tranh luận hồi đó với các đồng nghiệp cũ. Cô luôn nói ít nhất có thể. Hôm nay, cô lui lại và quan sát. Qua cánh rừng đó, từ khoảng cách này, hai người đàn ông đang ngước nhìn lên, trông ngớ ngẩn như những con gấu xiếc trong trang phục của người đốn củi.

Cặp đôi len lỏi trong bụi rậm một lát, rồi chụm lại ở một chỗ thu hút sự chú ý của họ. Một trong hai người hú khẽ, một sự nhại giọng hoàn hảo. Cô đã nghe thấy tiếng hú này trong đêm, dù cô chưa bao giờ nhìn thấy kẻ hú. Sự nhại giọng này hẳn sẽ lừa gạt được cô. Người đàn ông đó lại hú gọi. Thật đáng kinh ngạc, một gì đó hồi đáp. Một màn song ca diễn ra: một mồi nhử của con người, cuốn hút, rạng ngời, theo sau bởi con chim chậm chạp nhưng sốt sắng, ẩn trong các tàng cây. Một loáng trong không khí, rồi con cú xuất hiện. Loài chim của trí khôn và phù thuỷ. Đó là con Strix occidentalis đầu tiên Patricia từng thấy. Cú lông đốm: loài vật có nguy cơ tuyệt chủng mà các nhà khoa học muốn cứu bằng cách rót hàng tỉ đô la bảo vệ rừng già, nơi duy nhất mà chúng có thể sinh sống. Con chim đậu xuống, một cách thần bí, trên cành cây cách chỗ những kẻ chiêu dụ nó chừng ba mét. Con chim và những người đàn ông cân nhắc lẫn nhau. Một loài chụp ảnh. Một loài chỉ lắc lư cái đầu và chớp chớp đôi mắt to đùng của nó. Rồi con chim biến mất, rồi con người, sau một chút ghi chép nữa, cũng biến mất, để lại Patricia Westerford ngơ ngác tự hỏi cô đang thức hay đang mơ.

Ba tuần sau, cô tới gần chính địa điểm đó, kéo đi những cây xâm lấn. Các cành dày phủ lông của cây thanh thất khiến những ngón tay cô dính cà phê và bơ lạc. Cô phóng thật nhanh lên một con dốc và đâm sầm vào hai người nghiên cứu nọ một lần nữa. Họ cách đoạn dốc đó chùng mấy mét, đang quỳ bên một khúc thân cây đổ. Cô chưa kịp lẩn trốn thì họ nhìn thấy cô và vẫy tay chào. Bị bắt gặp, cô vẫy tay và đi lên chỗ họ. Người đàn ông trông già hơn đang ở trên mặt đất, nằm nghiêng, nhét các sinh vật nhỏ bé vào các chai đựng vật mẫu.

“Bọ cánh cứng Ambrosia à?” Hai cái đầu quay về phía cô, kinh ngạc. Các khúc gỗ chết là chủ đề cô từng yêu thích, và cô đã quên mất mình.

“Khi tôi còn là sinh viên, giáo viên nói với chúng tôi rằng những thân cây đổ chẳng có gì khác ngoài gây cản trở và là mầm mống hỏa hoạn.”

Người đàn ông dưới đất ngước nhìn cô. “Giáo viên của tôi cũng nói thế.”

“Loại bỏ chúng để nâng cao sức khỏe của rừng. “

“Đối hết chúng để cho an toàn và sạch sẽ. Quan trọng nhất, giữ chúng tránh xa khỏi các dòng suối. “

“Đặt ra luật để nơi ủ đọng đó phát triển trò lại!”

Cả ba người họ cùng cười khùng khục. Nhưng tiếng cười đó giống như đang nén một vết thương lòng.

Nâng cao sức khỏe của rừng. Cứ như thể rừng đang chờ đợi suốt bốn trăm triệu năm để những kẻ mới tới chúng ta đến để cứu rỗi vậy. Khoa học phục vụ sự mù quáng có chủ đích: Làm sao mà chùng đó con người khôn ngoan lại bỏ lỡ một điều hiển nhiên như thế? Một con người chỉ cần phải nhìn thôi cũng đủ thấy những khúc gỗ chết đó có sự sống hơn rất nhiều những thực thể đang sống. Nhưng những ý nghĩa này không có nhiều cơ hội, chống lại sức mạnh của học thuyết thống trị đó.

“À,” người đàn ông dưới đất nói, “giờ tôi đang trả đũa cái thằng khốn hồi đó đây!”

Patricia mỉm cười, hy vọng lướt qua nỗi đau như một làn gió nhẹ lướt qua cơn mưa. “Anh đang nghiên cứu gì vậy?”

“Nấm, động vật chân đốt, bò sát, lưỡng cư, động vật có vú nhỏ, phân ấu trùng, các loại mạng, hang, đất… Tất cả những thứ chúng tôi tìm thấy đang có ở một khúc gỗ chết.”

“Các anh đã làm việc này bao lâu rồi?”

Hai người đàn ông trao đổi ánh mắt. Người đàn ông trẻ hơn đưa xuống một lọ đựng mẫu nữa. “Chúng tôi làm được sáu năm rồi.”

Sáu năm, trong một lĩnh vực mà hầu hết nghiên cứu chỉ kéo dài trong vài tháng. “Các anh tìm quỹ tài trợ ở đâu mà làm lâu được như thế?”

“Chúng tôi dự định nghiên cứu chỉ riêng khúc gỗ này cho tới khi nó tan biến.”

Cô lại bật cười, lần này hoang dại hơn một chút. Một thân cây tuyết tùng trên nền rừng ẩm ướt: sinh viên sau đại học thời chút chít của họ sẽ phải kết thúc dự án này. Khoa học, trong sự vắng mặt của cô, đã trở nên điên khùng như cô đã luôn nghĩ nó sẽ như thế. “Các anh sẽ biến mất rất lâu trước khi nó biến mất.”

Người đàn ông dưới đất ngồi dậy. “Điều tuyệt nhất về nghiên cứu rừng. Ta chết vào lúc mà tương lai có thể đổ lỗi cho ta về sự biến mất của những thứ hiển nhiên!” Anh ta nhìn cô như thể cô cũng đáng để nghiên cứu. “Tiến sĩ Westerford ư?”

Cô chớp mắt, bối rối như một con cú. Rồi cô nhớ ra tấm biển tên trên bộ đồng phục, đeo trên ngực để mọi người có thể đọc. Nhưng còn từ Tiến sĩ đó. Anh ta có thể chỉ vừa nhận ra điều đó từ quá khứ bị chôn vùi của cô. “Tôi xin lỗi,” cô nói. “Tôi không nhớ đã từng gặp anh.”

“Tất nhiên là cô chưa từng! Tôi đã nghe một buổi nói chuyện của cô, từ nhiều năm trước. Hội thảo nghiên cứu rừng, ở Columbus. Tín hiệu trên không. Tôi đã rất ấn tượng, tôi đã đặt mua ấn bản có bài viết của cô.”

Đó không phải là tôi, cô muốn nói thế. Đó là một người khác. Một người đang nằm chết mục ở một nơi nào đó.

“Họ đã đánh cô rất mạnh.”

Cô nhún vai. Nhà khoa học trẻ hơn ngước nhìn giống như một đứa trẻ trong chuyến đi tới viện Smithsonian.

“Tôi đã biết cô sẽ được minh oan mà.” Sự lúng túng của cô đủ để cho ông biết tất cả. Lý do tại sao cô đang mặc đồng phục của một người bảo vệ vùng hoang dã. “Patricia. Tôi là Henry. Còn đây là Jason. Hãy tới thăm trạm của chúng tôi.” Giọng ông nhẹ nhàng nhưng khấn thiết, như thể lo sợ điều gì. “Cô chắc chắn sẽ muốn biết nhóm của chúng tôi đang làm gì. Cô sẽ muốn biết công trình của cô đã được triển khai tiếp đến đâu, trong khi cô biến mất.”

CUỐI THẬP KỶ ĐÓ, Tiến sĩ Westerford phát hiện ra điều đáng kinh ngạc nhất trong tất cả của cô: cô có lẽ chỉ phải lòng được những người cộng sự của mình. Không phải tất cả họ, nhưng mãnh liệt nhất và với lòng biết ơn mang màu xanh bền bỉ, ít nhất là với hơn ba mươi nhân viên thường trực, những người đã đưa cô vào và tạo cho cô một mái nhà ở Trạm Nghiên cứu Dreier, Rừng Thực nghiệm Franklin, dãy Cascades, nơi cô có mấy năm liền hạnh phúc hơn và hiệu quả hơn cô từng tưởng tượng. Henry Fallows, nhà khoa học cao cấp, dành cho cô một khoản trợ cấp. Hai đội nghiên cứu khác từ Corvallis điền tên cô vào bảng lương của họ. Tiền bạc khá eo hẹp, nhưng họ cho cô một chiếc xe moóc cũ gỉn trong một khu tập trung ở Meadow và quyền tiếp cận phòng thí nghiệm di động - tất cả chất phản ứng và những ống hút pipet mà cô cần. Nhà vệ sinh và nhà tắm chung đáng đam mê đến tội lỗi, nếu so với cái lán của Cục Quản lý Đất đai, với việc tắm nước lạnh ngoài hiên ban đêm của nó. Rồi còn có thức ăn đã nấu, trong căn sảnh chung, dù rằng có những ngày cô quá mê mải trong công việc tới nỗi có người phải tới nhắc cô đã đến giờ ăn tiếp theo.

Danh tiếng xuất bản của cô, giống như con gái của Demeter, bò trở lại từ địa ngục. Một loạt bài báo khoa học công bố khắp nơi minh oan cho công trình đầu tiên của cô về các tín hiệu trên không. Các nhà nghiên cứu trẻ tìm ra các bằng chứng ủng hộ, trong hết loài này tới loài khác. Cây keo cảnh báo cây keo về những con hươu đang lảng vảng. Liễu, bạch dương, tổng quán sủi: tất cả đều nhận được cảnh báo lẫn nhau về sự tấn công của côn trùng thông qua không khí mở. Nó không tạo ra điều gì khác biệt, sự tái xuất hiện của sô. Cô chẳng mấy quan tâm có điều gì xảy ra, bên ngoài khu rừng này. Tất cả thế giới mà cô cần là ở đây, dưới tán rừng này - sinh khối dày hơn bất cứ nơi nào trên thế giới. Những con suối dốc mãnh liệt đổ qua những rặng đá nơi cá hồi đẻ trứng - nước lạnh tới mức có thế không chế mọi cơn đau. Các thác nước bắn ào ào lên vách đá chuyển thành màu ngọc bích bởi rêu xanh và đố xuống cùng với những cành cây gãy. Trong các khoảng hở rải rác, xuất hiện ở chỗ này chỗ kia trên khắp tầng cây thấp, có những khóm ẩn mật của các loài cây mâm xôi hồi, cơm cháy đen, huckleberry, bạch việt quất, cây cuồng cuồng, ocean spray, kinnikinnick. Những khối tùng bách tán hình nón thẳng vút khổng lồ cao như mười lăm tầng lầu và có độ dày bằng chiều dài của một cái ô tô bao rợp cả phía trên. Không khí quanh cô dội lại âm thanh của sự sống khởi nguồn cùng nó. Tiếng cheebee của những con chim winter wren ẩn mình. Những nốt lõm đều đặn từ những con chim gõ kiến đang mổ vào thân cây. Chim chích rù rì. Chim hét động cành. Rải rác gà gô trắng lục cục khắp nền rừng. Ban đêm, tiếng hú lành lạnh của những con cú làm máu cô đông lại. Và, luôn như thế, bài hát bất tận của loài ếch cây.

Thông qua Vườn Địa đàng này, từng khám phá đáng kinh ngạc từ các đồng nghiệp xác nhận những nghi ngờ của cô. Sự quan sát chậm, lâu dài tạo nên một tiếng cười nhạo vào những gì con người vẫn nghĩ về cây. Nói tóm lại: cuộc chiến màu nâu phong phú của đất - bản thân nó phần lớn là các loài vi khuẩn và động vật không xương sống vô danh, có lẽ là hàng triệu loài - đào khoét sự mục rữa và xây dựng trên cái chết theo những cách mà cô chỉ mới bắt đầu khám phá. Cô sung sướng khi ngồi bên các bữa ăn và là một phần của tiếng cười đó và các dữ liệu được chia sẻ, mạng lưới cuồn cuộn trao đổi trong các khám phá. Cả nhóm bọn họ, đang nhìn. Những người ngắm chim, các nhà địa chất, các nhà vi trùng học, các nhà sinh thái học, các nhà động vật học tiến hóa luận, các chuyên gia về đất, các thầy tế cao cấp của nước. Mỗi người họ đều hiểu những chân lý bản địa vô cùng nhỏ bé. Một số người làm việc trong các dự án thiết kế để thực hiện trong suốt hai trăm năm hoặc hơn. Cùng nhau, họ tạo nên một hiệp hội mang tính biểu tượng vĩ đại, giống như những sinh vật mà họ đang nghiên cứu.

Hóa ra hàng triệu vòng đan cài vô hình của rừng mưa ôn đới cần đủ loại phương tiện hỗ trợ cái chết để giữ cho các vòng đó được thông suốt. Làm sạch một hệ thống như thế, và vô số giếng nước tự làm đầy trở nên khô cạn. Nhận thức về lâm học mới này được xác nhận bới những phát kiến tuyệt vời nhất: râu của địa y bay cao trong không khí, chỉ phát triển trên những cây già nhất và bơm ni tơ thiết yếu trở lại cho hệ thống sống. Chuột đồng ăn nấm cục và phát tán bào tử của nấm độc thiên thần qua khắp nền rừng. Nấm ngấm vào rễ của các cây trong các mối quan hệ đối tác chặt chẽ tới mức thật khó để nói ở đâu một sinh thể biến mất còn ở đâu thì bắt đầu. Những cây tùng khổng lồ mọc ra những rễ cây bất định ở cao trong tán lá rồi rủ ngược xuống đế ăn các mảng đất tích tụ trong các chẽ của cành của chính chúng.

Patricia dành đam mê cho cây linh sam Douglas. Thẳng tắp như mũi tên, không vuốt nhọn, vút lên hàng trăm feet mới trổ cành đầu tiên. Chúng là một hệ sinh thái bởi chính chúng, chủ nhà của hơn một nghìn loài động vật không xương sống. Kẻ kiến tạo các thành phố, vua của các cây công nghiệp, loài cây mà nếu thiếu nó thì nước Mỹ hẳn đã ở một vị thế rất khác. Các cá thể mà cô yêu thích đứng rải rác gần trạm nghiên cứu này. Cô có thể thấy chúng bằng đèn pha. Cây lớn nhất trong số đó hẳn đã sáu trăm năm tuổi. Nó cao chót vót và gần với các giới hạn trên được đặt bởi áp lực, đến mức phải mất một ngày rưỡi để nó đưa nước từ rễ lên những chiếc lá cao nhất trong sáu mươi lăm triệu cái lá kim của nó. Và mỗi cành cây đều mang mùi của sự cứu rỗi.

Những điều mà cô thấy cây linh sam Doug đang làm, qua suốt bao nhiêu năm qua, khiến cô tràn ngập niềm vui sướng. Khi các rễ nhánh của hai cây linh sam Douglas đâm phải nhau dưới lòng đất, chúng hợp nhất. Thông qua những nút thắt tự ghép đó, hai cây này kết nối các hệ thống mạch của chúng lại với nhau và trở thành một. Kết nối lại với nhau dưới lòng đất bởi vô số nghìn dặm nhánh sự sống, các cây của cô nuôi dưỡng và chữa trị cho nhau, giữ sống cả những phần trẻ trung lẫn suy thoái, rót các tài nguyên và các chất trao đổi của chúng vào những ngăn sở hữu chung… Sẽ mất nhiều năm để bức tranh toàn cảnh xuất hiện. Sẽ có các phát hiện, những sự thật khó tin được xác nhận thông qua một mạng lưới trải rộng toàn thế giới của các nhà nghiên cứu ở khắp Canada, châu Âu, châu Ả, tất cả đều hạnh phúc chia sẻ các dữ liệu thông qua các kênh nhanh hơn và tốt hơn. Các cây của cô có tính xã hội cao hơn nhiều so với Patricia từng dự đoán. Chúng không phải là các cá thể. Thậm chí còn không có loài độc lập. Mọi thứ trong rừng đều là rừng. Cạnh tranh không thể tách rời khỏi những khía cạnh bất tận của sự hợp tác. Cây cạnh tranh không nhiều hơn các lá cạnh tranh trên từng cây. Có vẻ như, suy cho cùng, phần lớn tự nhiên không cạnh tranh đổ máu. Một ví dụ, các loài ở tầng cây đáy của kim tự tháp sinh vật đó không có răng, cũng không có móng. Nhưng nếu các cây chia sẻ các kho dụ trữ chung, thì mỗi giọt máu đỏ hẳn phải nổi trên một vùng biển xanh.

MỌI NGƯỜI muốn cô quay lại Corvallis để giảng dạy.

“Tôi không đủ tốt. Tôi vẫn chưa thực sự hiểu hết mọi thứ.”

“Chuyện đó không ngăn cản chúng tôi!”

Nhưng Henry Fallows bảo cô nghĩ về điều đó. “Chúng ta sẽ nói lại khi cô đã sẵn sàng.”

GIÁM ĐỐC TRẠM NGHIÊN CỨU, Dennis Ward thường ghé qua với những món quà nho nhỏ, khi ông tới đây. Tổ ong. Túi mật côn trùng. Những viên đá đẹp mắt được mài nhẵn bởi những con lạch. Thế đứng của chúng gợi cho Patricia nhớ tới viên đá cô có nhò con chuột nhặt nhạnh (pack rat) mà cô đã cùng chia sẻ cái lán của Cục Quản lý Đất đai. Những chuyến viếng thăm thường xuyên, chớp nhoáng và e thẹn, trao đổi những món đồ vô giá trị. Rồi những ngày dài đi bộ. Và cũng giống như Patricia từng trở nên thích thú con chuột nhặt nhạnh cư trú ở chỗ của cô, cô trở nên yêu mến người đàn ông nhẹ nhàng, chầm chậm này.

Một đêm Dennis mang đến cho cô bữa tối. Đó là một hành động cho thức ăn thuần tuý. Casserole nấm và hạt phỉ, với bánh mì ông đã nướng trong một cái khay chụp bằng một đám lửa đốt cây bụi. Cuộc nói chuyện đêm nay không nhiều cảm hứng. Các cuộc nói chuyện hầu như đều như thế, và cô thấy khá biết ơn về điều đó. “Cây cối thế nào rồi?” ông hỏi, một câu hỏi thường trực. Cô kể cho ông nghe những điều cô có thể, loại trừ các vấn đề hóa sinh.

“Đi bộ chứ?” ông hỏi, khi họ rửa xong các đĩa trong một chậu nước xám. Một câu hỏi mà cô yêu thích, với nó cô luôn trả lời, “Đi bộ!”

Ông hẳn phải hơn cô mười tuổi. Cô không biết gì về ông mà cũng không hỏi. Họ chi nói về công việc - các nghiên cứu chậm rãi của cô về rễ của các cây linh sam Douglas, nhiệm vụ bất khả thi của ông là chiêu mộ các nhà khoa học và khiến họ tuân thủ các quy định tối thiểu ở đây. Bản thân cô đã sang tuổi xế chiều. Bốn mươi sáu - nhiều hơn tuổi của bố cô, khi ông chết. Tất cả sắc hoa của cô đã tàn phai từ lâu. Nhưng đây là một con ong.

Họ không đi xa; họ không thể. Khoảng đất trống nhỏ, và những con đường mòn quá tối để đi qua. Nhưng họ không cần phải đi xa cũng có thể đắm vào tất cả những gì cô yêu. Ở ngoài đây, trong sự mục nát, sự phân huỷ, sự đổ gãy, sự chết sum sê bạt ngàn khắp xung quanh họ, nơi một màu xanh khủng khiếp trỗi lên, lan tỏa ra khắp mọi hướng với những vòng cuộn chuyển hồi của nó.

“Cô là một phụ nữ hạnh phúc,” Dennis nói, đâu đó trong cái lòng chảo khổng lồ nằm giữa câu hỏi và sự khẳng định.

“Tôi đang hạnh phúc,”

“Cô thích tất cả mọi người làm việc ở đây. Thật đáng nể.”

“Rất dễ để thích những người thực sự xem trọng cây cối.”

Nhưng cô cũng thích Dennis. Trong những di chuyển khoan thai và sự im lặng miên man của ông, ông xóa mờ ranh giới giữa các hóa phân tử, diệp lục tố, và huyết sắc tố gần như giống nhau đó.

“Cô rất tự lực. Giống cây cối của cô.”

“Nhưng đâu phải thế, Dennis. Chúng đâu có tự lực. Mọi thứ ngoài kia đều có những thỏa ước với mọi thứ khác.”

“Đó cũng là điều tối đang nghĩ.”

Cô bật cười trước sự thuần khiết trong linh cảm của ông.

“Nhưng cô có các kế hoạch của cô. Cô có công việc. Nó giữ cho cô bước tiếp, toàn thời gian.”

Cô không nói gì, trở nên căng thẳng. Trước ngưỡng của độ tuổi trung niên hài lòng, cuộc phục kích như thế này. Ông cảm thấy sự gồng mình của cô; trong khoảng độ dài của mấy tiếng cú kêu, ông không nói thêm gì.

Và rồi: “Đây là vấn đề. Rất vui được nấu cho cô ăn.”

Cô thở dài và trượt vào chỗ mọi thứ nên như thế. “Rất vui được anh nấu cho.”

Nhưng mọi thứ ít đáng sợ hơn rất nhiều so với cô tưởng tượng. Nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Ông nói, “Sẽ thế nào nếu chúng ta giữ những nơi riêng tư cho chúng ta? Và chỉ… thỉnh thoảng lúc này lúc khác đến với nhau?”

“Thế… cũng được.”

“Làm công việc của chúng ta. Gặp nhau ăn tối. Như lúc này!” Giọng ông có vẻ ngạc nhiên khi tạo sự kết nối giữa lời đề nghị điên rồ của ông với điều mà hiện tại đã sẵn mang.

“Vâng.” Cô không thể tin được may mắn có thể đi xa đến thế.

“Nhưng tôi muốn ký một số giấy tờ.” Ông nhìn ra khoảng trống về phía những cây linh sam phía Tây, nơi mặt trời rõ ràng đang bắt đầu xuống núi. “Bởi vì như thế, khi tôi chết đi, cô có thể nhận tiền trợ cấp.”

Cô nắm bàn tay run rẩy của ông trong bóng tối. Cảm giác rất tốt, giống như một rễ cây hẳn sẽ cảm nhận, khi nó tìm thấy, sau hàng thế kỷ, một rễ cây khác để bện vào nhau dưới lòng đất. Có hàng trăm nghìn loại tình yêu, được tạo tác riêng rẽ, mỗi loại lại tài tình hơn loại liền trước nó, và mỗi loại trong chúng đều không ngừng tạo ra những điều kỳ diệu.

OLIVIA VANDERGRIFF

Tuyết dày tới bắp đùi và vẫn đang rơi chầm chậm. Cô chúi đầu đi qua các đống tuyết như một con vật thồ, Olivia Vandergri, trở lại nhà trọ gần trường đại học. Học phần cuối cùng về hồi quy tuyến tính và các mô hình chuỗi thời gian cuối cùng cũng đã kết thúc. Chùm chuông trong sân trường đại học điểm năm tiếng, nhưng lúc này gần đông chí, màn đen buông xuống quanh Olivia như thể đã nửa đêm. Hơi thở khô cong lại trên môi cô. Cô hít trở lại, và các tinh thể băng phủ lên yết hầu của cô. Cái lạnh thổi ùa một nỗi xót xa xộc lên mũi cô. Cô có thể chết ở đây, thực sự, cách nhà mình chỉ năm dãy nhà. Cảm xúc mới lạ này khiến cô run rẩy.

Tháng Mười hai của năm cuối cùng. Kỳ học sắp kết thúc. Cô có thể sẩy chân, ngã sấp mặt lúc này, nhưng vẫn cố gắng lăn qua vạch đích. Phần còn lại là gì? Một bài kiểm tra trả lời ngắn về phân tích sinh tồn. Bài luận cuối kỳ môn Trung cấp Kinh tế vĩ mô. Một trăm mười slide môn Các kiệt tác nghệ thuật thế giới, môn tự chọn cuối cùng của cô. Mười ngày cộng thêm một học kỳ nữa và cô sẽ kết thúc hoàn toàn.

Ba năm trước, cô đã nghĩ ngành khoa học thống kê bảo hiểm cũng giống với ngành kế toán. Khi người tư vấn nói với cô rằng ngành này tính toán giá và xác suất của các sự kiện không chắc chắn, sự khắc ký kết hợp với sự ám ảnh kỳ dị thôi thúc cô tuyên bố, Vâng, cứ thế đi. Nếu cuộc đời đòi hỏi phải ràng buộc khổ ải vào một ngành nghề, thì vẫn có những thứ để ràng buộc còn tệ hơn là tính toán giá trị tiền mặt của cái chết. Là một trong ba sinh viên nữ của khóa học cũng cho cô thêm một chút hào hứng. Một sự hưng phấn, để thách thức với tỷ lệ cược.

Nhưng sự hưng phấn đó đã tắt lịm từ lâu. Cô đã tham gia kỳ thi dự bị của Hội Thống kê Bảo hiểm quốc gia ba lần và trượt cả ba. Một phần của vấn đề là thái độ. Một phần là do sex, ma tuý, và những bữa tiệc thâu đêm. Cô sẽ lấy được bằng; cô vẫn đang cố làm cho được điều đó. Nếu không, cô sẽ thành mẫu của điều mà thảm họa của cơ hội đại diện cho. Thảm hoạ, như khoa học thống kê bảo hiểm chứng minh và như Olivia vẫn thường cam đoan với những người bạn đang lo lắng quá mức, chỉ là một con số khác mà thôi.

Cô rẽ ở góc lên đường Cedar trong bóng tối lò mò. Một số sinh viên khác, cũng đang chúi đầu dưới sức nặng bởi ba lô của họ, đã tạo ra những lối đi xuyên qua tuyết, bước nặng nề quanh những dự đoán khủng khiếp nhất của người đi bộ đầu tiên. Dưới những đống tuyết mới rơi, các vỉa hè nứt nẻ đội những rễ cây trồi lên như những con sóng địa chấn thấp nhất của thế giới. Cô nhìn lên. Mặc dù cô sẽ không mấy nhớ nhưng khi thoát khỏi cái chốn tù túng khủng khiếp này, nhưng cô thực sự yêu những ngọn đèn đường này. Những quả cầu màu kem như từ Thời Mạ vàng này trông giống như những ngọn nến đứng yên. Chúng thắp sáng một con đường nhỏ từ các khu nhà trọ sinh viên tới tận tòa nhà American Gothic huyên náo của cô, từng là biệt thự của một bác sĩ phẫu thuật nào đó, giờ được chia ra thành các phòng riêng với năm lối thoát hiểm và tám hòm thư.

Thắp sáng bởi đèn đường trước nhà cô là một cái cây duy nhất từng phủ rợp mặt đất - một hóa thạch sống, một trong những thứ lâu đời lạ lùng nhất từng được biết về bí mật của rừng. Một cái cây mà tinh trùng phải bơi qua các giọt nước để thụ phấn với noãn. Lá của nó đa dạng như gương mặt con người. Cành nhánh của nó, trong ánh đèn đường, có hình dạng lạ thường đó, chạy dài những cái cựa ngắn hình dong kỳ dị khiến cái cây không lẫn vào đâu được, ngay cả trong mùa đông. Cô đã sống dưới cái cây này suốt một học kỳ mà không hề biết nó ở đó. Đêm nay cô cũng đi qua nó mà không ngoái nhìn.

Cô nặng nhọc bước lên bậc thang phủ tuyết vào trong hành lang tối tăm dựng đầy xe đạp. Cô đóng cánh cửa trước lại sau lưng, nhưng không khí lạnh ngắt vẫn thốc vào qua các khe hở. Cái công tắc đèn đùa cợt cô từ bên kia sảnh. Sáu bước dấn vào thử thách trong bóng tối, Olivia va rách mắt cá chân vào một cái bộ đề xe đạp. Tiếng chửi thề của cô vẳng lên lầu trên. Cô đã kịch liệt phản đối xe đạp trong các buổi họp nhà trong suốt cả học kỳ. Nhưng đám xe đạp vẫn ở đây, bất chấp tất cả phiếu của người thuê nhà, mắt cá chân lạnh ngắt của cô bị cứa rách rồi dính dầu mỡ, và cảm xúc về công lý của giận dữ gào thét, “Chết tiệt, chết tiệt, chết tiệt!”

Không sao cả. Năm tháng nhỏ nhoi nữa thôi, cuộc đời sẽ bắt đầu. Ngay cả là cô vẫn phải sống trong một chỗ thuê tồi tàn trong một căn hộ không có nước nóng phía trên một quán ăn nơi cô làm bồi bàn, thì ít ra tất cả những tội lỗi và sai lầm sắp tới đều hiển nhiên chỉ là của cô.

Có ai đó cười rúc rích phía trên cầu thang. “Không sao chứ?” Những tiếng khúc khích cố nén lại vọng xuống từ khu bếp. Những người thuê nhà cùng cô, thấy buồn cười với cơn giận thường lệ của cô.

“Ổn cả,” cô líu ríu. Nhà. Ngày mười hai tháng Mười hai, năm 1989. Bức tường Berlin, sụp đổ. Từ Baltic đến Balkan, hàng triệu người bị áp bức đã xuống đường mùa đông. Mắt cá của cô nứt toác nhỏ máu khắp sảnh. Thế thì sao? Cô cúi xuống thấm khăn giấy khô Kleenex vào vết thương, ngăn dòng chảy. Đau nhói phát điên.

NHỮNG CÁI ÔM CHỜ CÔ Ở TRÊN LẦU: hai cái kiểu thông lệ, một trêu ghẹo, một lạnh lẽo, và một chan chứa nỗi mong chờ xấu hổ suốt nửa năm. Cô ghét những cái ôm giả dối vô tận của đám bạn cùng nhà, nhưng cô vẫn ôm lại họ cho phải phép. Cả nhóm đã hội tụ mùa xuân trước trong một bữa tiệc thác loạn của sự nhiệt tình cộng hưởng. Tới cuối tháng Chín, lễ hội yêu đương chan chứa này biến thành sự tranh cãi lẫn nhau hằng ngày. Lông của ai trên dao cạo của tôi thế này? Ai đó đã lấy trộm phần thịt băm tôi để lại trong ngăn đá. Ai lại tự ý ăn mất miếng gà tây còn lại rồi? Nhưng một cô gái thì có thể làm mọi việc, khi mà đích đã ở trước mắt.

Bếp thơm nức nở, nhưng chẳng ai mời cô ăn cùng. Cô kiểm tra tủ lạnh. Không có gì khả quan. Cô đã không ăn gì suốt mười tiếng, nhưng cô quyết định chờ thêm chút nữa. Nếu cô có thể chờ tới sau bữa tiệc riêng tư của cô mới ăn, thì bữa ăn sẽ giống như khiêu vũ với các á thần.

“Vừa ly hôn xong hôm nay,” cô tuyên bố.

Lời chúc mừng và tiếng vỗ tay rải rác. “Cậu chịu đựng lâu thật đấy nhỉ,” người khó ưa nhất trong đám bạn từng là tri kỷ này nói.

“Phải. Thời gian chờ ly dị lâu hơn thời gian kết hôn.”

“Đừng đổi lại tên làm gì. Tên này tốt hơn nhiều.”

“Mà lúc đó cậu đã nghĩ gì thế, khi kết hôn ấy?”

“Cái mắt cá chân nhìn ghê quá. Ít nhất cậu cũng phải rửa dầu mỡ đi.” Lại một lượt tiếng cười rúc rích cố kìm nén.

“Tó cũng yêu các cậu.” Olivia cuỗm một chai bia nâu của ai đó - thứ duy nhất trong tủ lạnh không bị vi khuẩn bu bám - rồi đi nhanh vào trong căn phòng áp mái được sửa lại của cô. Ở đó, trên giường, cô tu cạn chai bia mà không ngẩng đầu lên. Tài năng đã đạt được. Dầu mỡ và máu trên mắt cá chân cô giây cả ra khăn trải giường.

CÔ VÀ DAVY đã gặp nhau ở tòa lần cuối, chiều hôm đó, giữa hai bài thi Kinh tế và Phân tích tuyến tính của cô. Giờ họ xong xuôi, và phán quyết cuối cùng không đủ sức khiến cô buồn thêm nữa. Cô thực sự có những nỗi hối tiếc. Trói buộc cuộc đời mình vào một cuộc đời khác - một ý thích bất chợt vào mùa xuân năm thứ hai - thật là quá gò bó, quá ảnh hưởng, quá ngây thơ. Trong suốt hai năm, bố mẹ họ đã rất giận vì sự ngu ngốc đó. Bạn bè họ không sao hiểu nổi. Nhưng cô và Davy đã quyết định chứng minh là mọi người sai.

Họ đã thực sự yêu đối phương, theo cách của họ, dù rằng cách của họ luôn gắn liền với phê ma tuý, đọc to sách thần học của Rumi, rồi cùng nhau chỉ trích nó vô nghĩa. Nhưng hôn nhân khiến cả hai lạm dụng. Sau lần thứ ba đập phá trác táng, kết thúc bằng việc cô bị gãy xương bàn tay, cần một ai đó phải tỉnh táo và dừng mọi chuyện lại. Họ không có tài sản để bàn tới, cũng không có đứa trẻ nào ngoài chính hai người họ. Vụ ly hôn đáng lẽ chỉ cần xử một ngày rưỡi. Nó đã kéo dài mười tháng phần lớn là vì chức năng ham muốn hoài cổ thuộc về cả hai đương sự.

Olivia đặt lon bia rỗng lên máy sưởi cùng với những thứ mới vứt đi khác rồi đào bới trong mớ đồ linh tinh hỗn độn bên cạnh giường cho tới khi tìm thấy cái máy nghe nhạc. Ly hôn đòi hỏi một dịch vụ tưởng niệm. Hôn nhân là cuộc phiêu lưu của cô, và cô cần tưởng nhớ. Davy giữ cuốn Rumi, nhưng cô vẫn có hàng đống bản nhạc trance yêu thích và ma túy để biến những nỗi hối tiếc thành tiếng cười một cách hiệu quả trong ngày hôm nay. Cô cũng phải lo cho môn Phân tích Hồi quy nữa, tất nhiên rồi. Nhưng tới đó còn ba ngày nữa, và cô luôn học tốt hơn khi sắp hết thời gian.

Đáng lẽ cô đã phải nhận ra từ hai năm trước, ngay từ cái rung động đầu tiên, rằng một mối quan hệ mà cô nói dối ba lần trong hai tiếng đầu tiên chắc chắn không thể đánh cược lâu dài. Họ đã tản bộ dưới những cây anh đào trong vườn cây trong sân trường. Cô đã bày tỏ một tình yêu tha thiết với những thứ nở hoa, một điều nghe có vẻ rất thật, ít nhất là vào thời điểm đó. Cô nói với Davy rằng bố cô là một luật sư nhân quyền, điều này cũng không hoàn toàn sai, và mẹ cô là một nhà văn, điều này thì rất vớ vẩn, nhưng vẫn dựa trên một tình huống gần như thật. Cô không xấu hổ về cha mẹ mình. Thật ra, cô từng bị đình chỉ học ở trường trung học vì đã đấm một đứa con gái khi nó gọi bố cô là “ẻo lả”. Nhưng trong thế giới của những câu chuyện long lanh - địa phận mà cô yêu thích hơn - cả bố và mẹ Olivia đều kém hơn nhiều so với lẽ ra họ nên thế. Thế nên cô đã đánh bóng họ lên một chút, với người đàn ông mà cô vừa quyết định sẽ sống cùng suốt đời.

Davy cũng nói dối. Anh ta cả quyết rằng anh ta không cần tốt nghiệp đại học, rằng anh ta đã làm rất tốt bài thi công chức nên Bộ Ngoại giao đã tuyển dụng anh ta. Câu chuyện bịa đó hoành tráng tới mức gần như đẹp đẽ. Cô cũng từng thích những người giỏi sáng tác truyện thần kỳ. Sau đó, dưới mưa cánh hoa anh đào rơi, anh ta khoe với cô cái hộp thiếc Victoria nhỏ, có nhãn quảng cáo kem lột râu bên trên và có sáu lọ mảnh đựng cỏ bên trong. Cô chưa bao giờ thấy thứ gì như thế, trừ trong những đoạn phim phòng chống ma túy học đường. Và chẳng bao lâu sau, cô đã bị bán cho nghệ thuật treo lơ lửng trên Trái Đất bận rộn này. Thế là bắt đầu câu chuyện lãng mạn còn chưa sáng tỏ của cô với một món quà vẫn tiếp tục trao cho, một câu chuyện lãng mạn mà khác với câu chuyện với Davy, chắc chắn sẽ kéo dài suốt cuộc đời.

Cô chuẩn bị danh sách phát nhạc trance, ngồi xuống chỗ ngồi yêu thích bên cửa sổ, mở khung cửa sổ trong một đêm lạnh ngắt, và thổi những bụm khói vào ô cầu thang thoát hiểm tăm tối. Điện thoại reo, nhưng cô không nghe. Đó là một trong ba người đàn ông mà Olivia không bao giờ hiểu được niềm tin của họ vào logic của cô. Điện thoại vẫn tiếp tục reo. Cô không có máy trả lời tin nhắn. Ai mà lại dùng một cái thiết bị khiến ta phải có trách nhiệm gọi lại cho người khác cơ chứ. Cô đếm hồi chuông, một kiểu thiền. Một tá cuộc gọi, trong khi cô thổi hai bụm khói cần sa vào không gian bên ngoài lạnh giá. Sự kiên trì khủng khiếp làm nhụt chí người gọi, cho tới khi cô biết. Đó chỉ có thể là người cũ của cô gọi điện để kiểm tra, hy vọng sẽ đánh dấu dịp này bằng một cuộc cãi lội yêu đương lần cuối.

SỰ THỨC TỈNH TÂM LÝ - XÃ HỘI - TÌNH DỤC của cô bé Olivia: được giáo dục nhiều hơn rất nhiều so với những gì cô biết khi mới đến đây. Cô đã đến trường này ba năm trước với một con gấu bông teddy, một cái máy sấy tóc, một cái máy nổ bỏng ngô, và một chứng nhận thành tích trong môn bóng rổ ở trường trung học. Cô định rời khỏi đây vào mùa xuân tới với một bảng điểm trồi sụt, hai cái khuyên lưỡi, một hình xăm loè loẹt ở bả vai, một cuốn album về những hành trình tinh thần mà cô chưa bao giờ tưởng tượng được.

Cô vẫn là một cô gái ngoan, theo cách nào đó. Kế hoạch này chỉ đơn giản là làm một cô gái hơi hư trong mấy tháng thôi. Rồi cô sẽ vươn mình dậy, bay lên, và hướng về phía Tây, nơi tất cả những kẻ hư hỏng ngoan ngoãn đều huống tới. Một khi đã đến đó - dù đó là đâu chăng nữa - sẽ có rất nhiều thời gian để nghĩ xem làm thế nào có thể cứu chữa được mức độ hỏng hóc của cô. Cô có thể trở nên tài tình, khi cần thiết. Và cô biết cách khiến bản thân xinh xắn, chỉ cần trang điểm một chút. Mọi việc đang diễn ra; thế giới đang hé mở. Cô có thể tới Berlin, khi mà giờ đây tương lai đang được dẫn dắt theo cách đó. Vilnius. Warsaw. Một nơi nào đó mà các luật lệ đang bị đập vỡ từ trên bề mặt.

Âm nhạc dội vào các cơ delta của cô và đưa não cô đi phiêu du lười biếng. Cảm giác như kiến mò râm ran khắp dưới da cô. Khi cô đặt bàn tay lên đùi, lực đẩy đó cứ lướt đi tới tận chân trời ý tưởng. Chẳng mấy chốc các phát kiến đẹp đẽ xuất hiện, những ý tưởng kết nối ngay trước mắt cô và khiến toàn bộ mớ hỗn độn của lịch sử loài người trở nên thật đẹp đẽ và hiển nhiên. Vũ trụ rất lớn. và cô được bay vi vu quanh các dải thiên hà lân cận trong chốc lát, bắn hạ mọi thứ cho vui, chỉ cần cô không lạm dụng các quyền năng của mình và không làm hại ai. Cô thực sự rất thích chuyến bay này.

Rồi giai điệu vang lên, những giai điệu trong tim. Cô tắt máy nghe nhạc và cố xoay xở bơi qua đại dương là căn phòng này. Khi cô đứng dậy, đầu cô vẫn vươn lên, rướn thẳng, vào một kiếp sống hoàn toàn mới. Tiếng cười to của cô đẩy cô, giúp cô thăng bằng, và cô lướt qua các tấm ván sàn, ngực cô phát sáng như ngọc trai. Sau một lát, cô tới nơi mà cô đang đến và dừng khựng lại khoảng một phút, cố gắng nhớ lại xem vì sao cô lại tới đó. Thật khó để nghe thấy cái gì, qua những giai điệu ma quái của sự suy tư của chính cô.

Cô ngồi xuống chiếc bàn học gỗ dán và hí hoáy vào cuốn sổ ghi bài hát. Các ký hiệu âm nhạc hiện lên trước mắt Olivia rất giống những dòng chữ bí mật, nhưng cô đã nghĩ ra hệ thống của riêng mình để lưu giữ những giai điệu đã đến với cô khi cô đi ra ngoài. Màu sắc, độ dày, và vị trí tất cả đều được mã hóa thành một bản ghi của các giai điệu quà tặng đó. Và ngày tiếp sau đó, sau khi cơn mê man tan biến, cô có thể nhìn vào các nét viết nguệch ngoạc này và nghe thấy bản nhạc đó lại trọn vẹn lần nữa. Giống như đạt được một cơn phê thuốc, miễn phí.

Giai điệu đẩy cô trở lại bên bàn viết đêm nay như thể một hợp xuống của những nhạc cụ không rõ tên chơi một bài hát mà các thiên thần sẽ chơi cho Chúa vào cái đêm Ngài quyết định đưa tất cả mọi người về nhà. Đó là bản nhạc trong tâm khảm hay nhất mà cô từng viết ra, có thể cũng là thứ tốt nhất mà cô từng làm trong cả cuộc đời mình. Cô bắt đầu khóc và muốn gọi cho bố mẹ. Cô muốn quay trở lại căn nhà thuê chung và ôm đám bạn cùng nhà với cô, lần này là thật lòng. Bản nhạc hát rằng: Bạn không biết bạn tỏa sáng tới mức nào đâu. Nó hát: Một điều gì đó đang chờ bạn, thứ sạch sẽ, hoàn hào mà bạn đã mong mỏi từ thời thơ ấu. Rồi niềm hạnh phúc thần thánh đó trở nên lố bịch, và cô cười phá lên, một chút điên dại, với tâm hồn phiêu thuốc của chính mình.

Nhưng giai điệu và niềm hạnh phúc ấy khiến cô ngứa ngáy khắp người. Ý nghĩ muốn tắm vòi nước nóng trở nên cấp thiết vô cùng. Phòng tắm dựng sơ sài - là không gian gác mái được ngăn đôi, bên kia dùng làm “phòng ngủ” của cô - mang một lớp băng gá ở mặt trong của bức vách phía Bắc. Bí quyết là mở nước nóng trước khi cỏi quần áo. Khi cô vào trong phòng tắm tự làm đó, cô lịm đi vì đói và vì không khí phòng tắm chao đảo như sự hòa quyện của lửa và băng. Cô nhìn xuống. Sàn của căn phòng đẫm bọt xà phòng nhuốm máu. Cô hét lên. Rồi cô nhớ ra mắt cá chân mình bị cứa. Khi cô xát xà phòng vào vết thương rỉ máu, tiếng cười rúc rích lại vang lên. Con người thật mỏng manh trên mọi thước đo. Làm cách nào họ sống đủ lâu để phá hủy mọi thứ khốn nạn mà họ có được chứ.

Cọ rửa gây đau buốt thấu, vết rạch lỏm chỏm và xấu xí. Nếu nó để lại sẹo, cô có thể che giấu bằng một hình xăm khác - có thể là hình cái vòng chân. Cô thoa bọt lên bắp chân. Sự trơn láng này của làn da cảm giác như là món quà ly hôn tốt nhất mà một cô gái có thể yêu cầu. Mỗi cái chạm đều háo hức. Cơ thể cô bừng lên, đòi hỏi sự thỏa mãn.

Ai đó gõ cửa ầm ầm. “Cậu trong đấy có ổn không đấy?”

Mất một lúc cô mới cất được tiếng. “Đi đi, làm ơn.”

“Cậu đã gào thét.”

“Gào thét qua rồi. Cảm ơn!””

Cô vật vờ trở lại phòng ngủ. Cơ thể cô, quấn trong khăn tắm và trong làn khói, bừng lên ham muốn. Ngay cả luồng gió lạnh cũng vuốt ve cô như một món đồ chơi tình dục. Thế gian này chẳng ban tặng điều gì tốt hơn là đưa bạn qua đỉnh cực khoái. Cô thả cái khăn tắm rồi liêu xiêu lăn vào giường. Cú ngã xuống đống chăn kéo dài như vô tận và vẫn còn tiếp diễn. Cô với tay lên cái chụp bóng đèn ngủ tắt nó đi và vùi mình trong bóng tối mê ly. Nhưng khi bàn tay ướt nước của cô chạm vào cái phích cắm trên cái ổ cắm rẻ tiền, tất cả dòng điện của nhánh này trong căn nhà đi vào tay cô và ùa vào người cô. Các cơ của cô co lại quanh cú giật nảy như thể trong một thí nghiệm khoa học nào đó, quắp chặt bàn tay cô quanh luồng điện đang giết chết cô.

Cô nằm đó, khỏa thân, ướt nhẹp, co giật, bàn tay cô bấu vào không trung, cố gắng bật ra từ cứu từ trong lồng ngực qua khuôn miệng mà điện áp đã khóa cứng ngắc. Cô cố gắng phát ra một tiếng rên mơ hồ trước khi tim ngừng đập. Phía dưới lầu, bạn cùng nhà nghe thấy tiếng kêu - lần thứ hai trong đêm nay. Sự thân mật sỗ sàng của tiếng rên đó khiến họ đỏ mặt.

“Olivia,” một người nói, cười mỉa. “Thôi đừng hỏi tới làm gì.”

Cả căn nhà chìm trong bóng tối, khoảnh khắc cô từ giã cõi đời.

Thân

Một người đàn ông ngồi bên bàn trong buồng giam trong một nhà tù an ninh hạng trung. Cây cối đã đưa anh tới đây. Cây và tình yêu quá lớn dành cho cây. Anh vẫn không thể biết mình đã sai ở đâu, hay phải chăng anh đã lựa chọn sai lầm lần nữa. Văn bản duy nhất có thể trả lời câu hỏi đó trải ra, không thể đọc được, dưới tay anh.

Những ngón tay anh mân mê thô của mặt bàn bằng gỗ. Anh đang cố nghĩ xem tại sao những vòng tròn hỗn độn này có thể từng sinh ra từ một thứ đơn giản như là những vòng tròn. Một bí ẩn nào đó trong góc cắt, vị trí của mặt phẳng bên trong các hình trụ lồng nhau. Nếu não của anh là một cái gì khác đi một chút, thì vấn đề có lẽ đã dễ dàng. Nếu bản thân anh đã lớn lên khác đi một chút, thì có lẽ anh đã có thể nhìn thấy.

Thớ gỗ dưới ngón tay anh dao động giữa các đường không đều - sáng dày, tối mỏng. Anh ngạc nhiên khi nhận ra, sau cả cuộc đời nhìn ngắm cây, rằng: Anh đang nhìn vào các mùa, con lắc của năm, sự bừng nở của mùa xuân và sự ôm ấp của mùa thu, nhịp của một bài hát nhịp hai-bốn được ghi âm ở đây, trong một nhà tù tầm trung nơi thứ đó được tạo nên. Các thớ gỗ uốn lượn như những rặng núi và thung lũng trên các bản đồ địa hình. Màu nhạt chạy về phía trước, màu sẫm giữ lại phía sau. Trong chốc lát, các vòng tròn biến mất khỏi các đương cắt chéo. Anh có thế lập bản đồ chúng, viết lịch sử của chúng vào mặt phẳng gỗ. Thế nhưng, anh mù chữ. Rộng rãi trong những năm tốt lành - chắc rồi - và chật hẹp trong những năm không vui. Nhưng chẳng có gì hơn.

Giá như anh có thể đọc, giá như anh có thể dịch… Giá như anh là một tạo vật khác đi một chút, thì có lẽ anh đã học tất cả về cách mặt trời tỏa sáng, cách mưa rơi, và cách mà gió thổi qua những thân cây rất dài và mạnh. Có lẽ anh đã giải mã được các dự án mà đất chủ trì, sự đống băng giết chóc, những chịu đựng và đấu tranh, những thiếu hụt và dư thùa, những cuộc tấn công bị đẩy lùi, những năm tháng xa hoa, những cơn bão kéo dài, tổng hợp của tất cả các mối đe dọa và cơ hội đến từ mọi hường, vào mọi mùa mà cái cây này từng sống.

Ngón tay của anh lướt qua cái bàn trong tù đó, cố gắng hiểu những dòng chữ lạ lùng này, phiên âm, giống như một vị sư trong tu viện. Anh lần theo thớ gỗ và nghĩ về tất cả những thứ mà almanac cổ xưa, không thể giải mã này có thể nói, tất cả những thứ mà cánh rừng tưởng nhỏ này hẳn đang nói vời anh, trong nơi mà anh đang bị giam giữ đây, nơi không có sự thay mùa và thời tiết không biến đổi.

CÔ CHẾT một phút mười giây. Không mạch đập, không thở. Rồi cơ thể Olivia văng khỏi cái đèn khi cầu chì nổ, lăn qua mép giường rơi bịch xuống sàn nhà. Cú rơi hồi sinh quả tim đã ngừng đập của cô.

Trần truồng và hôn mê trên sàn gỗ thông: người chồng vừa cũ của Olivia tìm thấy cô như thế khi anh ta ghé qua với hy vọng được một bữa tiệc từng sau khi sex làm hòa. Anh ta tức tốc đưa cô tới bệnh viện của trường đại học, nơi cô được cứu. Cô vẫn còn mê man. Hai mạn sườn thâm tím, bàn tay cô bị bỏng, và mắt cá chân rách toạc. Trợ lý của bác sĩ muốn biết chi tiết sự tình, nhưng Olivia không thể nói.

Người chồng cũ hoảng sợ, vô tâm bỏ mặc cô lại với các bác sĩ. Các bác sĩ muốn thực hiện một số đánh giá thần kinh. Họ muốn chụp chiếu. Nhưng Olivia trốn thoát khi không có ai để ý. Đây là một bệnh viện đại học, và ai cũng bận rộn. Cô đi bộ hết sảnh, một hình ảnh của sự khỏe mạnh. Ai lại đi ngăn cản cô? Cô quay trở lại nhà trọ và giam mình trong phòng. Bạn cùng nhà lên căn gác để kiểm tra cô, nhưng cô không chịu mỏ cửa. Hai ngày tròn trôi qua, cô vùi mình trong phòng. Mỗi lần có ai gõ cửa, tiếng nói bên trong lại vọng ra, “Tớ không sao!” Bạn cùng nhà không biết phải gọi cho ai. Không có tiếng động nào bên trong cửa ngoại trừ tiếng sột soạt trong chăn.

Olivia ngủ hoặc nằm yên, ôm lấy những mạn sườn thâm tím, và cố nhớ lại xem chuyện gì đã xảy ra. Cô đã chết. Trong những giây đó khi mạch không đập, có những hình thù to lớn, mạnh mẽ, nhưng cũng đầy tuyệt vọng, vẫy vẫy gọi cô. Chúng cho cô thấy cái gì đó, cầu xin cô. Nhưng khi cô sống lại, mọi thứ biến mất.

Cô tìm thấy cuốn sổ ghi bài hát chèn phía sau bàn học. Những đoạn ghi ngắn nhiều màu sắc tái tạo những giai điệu trong đầu cô trước khi cô bị điện giật. Qua những giai điệu đó, cô tái tạo phần lớn thảm họa đêm hôm đó. Cô thấy mình đang rảo bước quanh gác mái được cải tạo này, say đắm thân thể mình. Giống như đang xem một con thú làm xiếc trong chuồng của nó. Lần đầu tiên trong đời, cô nhận ra rằng một mình là một sự mâu thuẫn về mặt khái niệm. Ngay cả trong những giây phút riêng tư nhất của một thân thế, sẽ có thứ gì đó khác nhập vào. Một ai đó đã nói với cô khi cô chết. Dùng đầu cô như một màn hình cho những ý nghĩ thoát xác. Cô đã vượt qua một đường hầm hình tam giác của sắc màu loang loáng. Ở đó, các hiện thân - từ duy nhất để gọi chúng - mở tấm che mắt cô ra và khiến cô nhìn thấu suốt. Rồi cô rơi trở lại vào cơ thể tù đày của cô, và những viễn tượng lạ kỳ đó biến mất vào hư không.

Cô nghĩ: Có khi não mình có vấn đề rồi. Nhiều lần cô phải nhắm mắt suốt cả giờ đồng hồ, trong khi từ ngữ di chuyển trên đôi môi bất động của cô. Nói cho tôi biết chuyện gì đã xảy ra. Tôi nên làm gì bây giờ? Mất một lúc cô mới nhận ra mình đang cầu nguyện.

CÔ BỎ TẤT CẢ CÁC BÀI THI CUỐI KỲ. Gọi cho bố mẹ để nói rằng cô sẽ không bay về nhà vào Giáng sinh. Bố cô phản đối, rồi giận dỗi. Thông thường cô hẳn sẽ tìm cách để qua mặt bố. Nhưng không có cơn giận của ai có thể làm tổn thương một cô gái đã chết nữa. Cô nói với ông tất cả - bữa tiệc ly hôn một mình, vụ điện giật. Giờ giấu giếm không còn ý nghĩa gì nữa. Một thứ gì đó đang quan sát - những kẻ canh gác sống, khổng lồ, biết cô là ai.

Giọng bố cô như lạc đi, cảm giác giống như vẫn cảm thấy hằng đêm khi nằm trên giường, tin rằng cô sẽ không bao giờ khôi phục lại được thứ đã hiện ra trước cô trong khi cô chết. Giờ đây, sau cái chết, cô nghe thấy nỗi sợ của bố cô - những dòng chảy ngầm tăm tối mà cô chưa bao giờ nghĩ sẽ có trong người luật sư đó. Lần đầu tiên trong đời từ lúc còn là một đứa trẻ, cô muốn an ủi bố. “Bố, con hơi mệt. Con thấy choáng đầu. Con phải nghỉ đã.”

“Về nhà đi. Con có thể nghỉ ở đây. Con không thể một mình trong kỳ nghỉ được.”

Giọng ông nghe yếu ớt. Ông đã luôn thật xa lạ với cô, một người đàn ông của thủ tục ở nơi cần đến yêu thương. Lúc này cô tự hỏi phải chăng cũng như cô, ông đã chết một lần.

Họ nói chuyện lâu hơn tổng thời gian họ từng nói bao năm qua. Cô kể cho ông nghe cảm giác về cái chết. Cô thậm chí cố nói với ông về các hiện thân trong vùng phát quang, những hiện thân đã cho cô xem mọi thứ, tuy nhiên cô cố dùng các từ không làm ông khó hiểu. Xung động. Năng lượng. Hai lần ông chuẩn bị nhảy lên ô tô để lái sáu trăm năm mươi dặm tới đón cô về nhà. Cô trấn an ông lại. Bảy mươi giây chết đã mang đến cho cô một năng lượng khác lạ. Mọi thứ giữa họ đều đã biến đổi, như thể lúc này ông là một đứa trẻ còn cô là người bảo vệ.

Cô yêu cầu một điều cô chưa từng yêu cầu trước đây. “Đưa máy cho mẹ một lát đi. Con muốn nói chuyện với mẹ.” Ngay cả cơn giận của mẹ lúc này cũng làm Olivia phải hiểu và xoa dịu. Khi kết thúc cuộc trò chuyện, cả hai người phụ nữ đều đẫm nước mắt, hứa hẹn với nhau những điều điên khùng.

CÔ MỘT MÌNH trong căn nhà thuê từ Giáng sinh cho tới dịp Năm mới. Mọi chất gây say mà cô sở hữu đều đi xuống toilet. Kết quả điểm thi của cô báo về: hai F, một D- và một C. Các con chữ là sự làm sao nhãng từ cái điều mà cô đang cố gắng để nhớ ra. Hầu như các ngày trôi qua mà cô không ăn gì. Một cơn bão tuyết bao phủ thành phố trong một lớp băng đá điêu khắc. Nó làm gãy nhiều cành cây sồi và cây phong. Olivia ngồi trên cái giường nơi tim cô đã từng ngừng đập, đầu gối hướng lên ngực, và cuốn sổ ghi bản nhạc đặt trong lòng. Cô đứng lên, đi lại. Chỗ mà Davy đã tìm thấy cô đêm hôm đó như nóng lên dưới bàn chân trần của cô. Cô vẫn sống, mà cô không hiểu tại sao.

Cô nằm thao thức trong đêm, nhìn lên trần nhà, nhớ lại lúc ở ngay bên cạnh phát kiến duy nhất có ý nghĩa. Cuộc đời đang thì thầm những lời chỉ dẫn với cô, thế mà cô đã không thể ghi chúng lại. Lời cầu nguyện cho mọi thứ trở nên dễ dàng hơn. Tôi vẫn còn sống. Tôi đang lắng nghe. Người muốn điều gì từ tôi? Vào dịp Năm mới, cô đi ngủ lúc mười giờ. Hai tiếng sau, cô thức giấc vì tiếng súng và bật dậy, la hét. Rồi đồng hồ nhắc nhở cô: tiếng pháo hoa. Thập kỷ chín mươi đến rồi.

Bạn cùng nhà với cô trở lại vào năm mới. Họ đối xử với cô như thể cô bị ốm. Họ sợ cô, khi mà giờ đây sự xấu tính của cô đã biến mất. Cô ngồi trong bếp trong khi mọi người xung quanh trêu đùa phá phách và cố lờ đi bóng ma bên bàn ăn. Cô ngạc nhiên nhận ra rằng trước đây cô chưa bao giờ cảm nhận được nỗi buồn của họ hay nhận ra những đau khổ của họ. Lạ lùng thay, họ vẫn tin vào sự bất biến. Họ sống như thể có một loại keo dính gắn chặt họ vào với nhau. Trong mắt cô lúc này họ trở nên dễ tổn thương, và vô cùng thân yêu.

Vào ngày đầu của học kỳ mới, Olivia ngồi ngoài rìa của giảng đường lớn trong khi một giảng viên hoạt bát đang tính toán phần trả bảo hiểm và chi phí cần thiết cho cả bên bảo hiểm và phía người chết sao cho cảm thấy họ đã thắng. “Bảo hiểm,” giảng viên nói, “là xương sống của sự văn minh hóa. Không có góp chung rủi ro thì không có nhà cao tầng, không phim bom tấn, không nông nghiệp quy mô lớn, không y tế có tổ chức.”

Chỗ ngồi trống bên cạnh cô bỗng sột soạt. Cô quay sang. Ở đó, cách mặt cô mấy phân, là thứ mà cô cầu nguyện bấy nay. Một luồng khí tích điện thổi ùa vào suy nghĩ của cô. Họ đã quay trở lại, vẫy gọi. Họ muốn cô đứng lên và rời khỏi giảng đường. Cô sẽ làm bất cứ điều gì họ bảo. Khoác áo ấm vào, bước xuống các bậc tam cấp bằng đá, cô băng qua sân chính lạnh ngắt. Cô đi dọc theo các tòa giảng đường, thư viện, ký túc xá dành cho sinh viên năm nhất, bước đi không suy nghĩ, dẫn lối bởi các hiện thân. Trong một thoáng, cô hình dung điểm đến của mình là nghĩa trang Nội chiến ở phía Nam của khuôn viên trường. Rồi mọi thứ trở nên rõ ràng cô đi về phía bãi đỗ xe nơi cô đang để xe.

Trong xe, Olivia hiểu ra rằng cô sẽ lái xe một lúc. Cô dừng lại ở nhà trọ để lấy mấy thứ. Ba lần lên phòng đủ để cô cứu vãn mọi thứ cô muốn. Cô chất đống quần áo vào ghế sau. Rồi cô biến mất.

Chiếc xe lần tìm ra đường cao tốc. Chẳng bao lâu cô vượt qua những cánh đồng cỏ cói và những cánh rừng sồi thưa phía Tây Nam thành phố. Những gốc rạ của mùa thu năm ngoái rải rác trên những cánh đồng phủ tuyết. Cô lái xe hồi lâu, tuân theo các hiện thân. Giống như một đài phát thanh từ một thành phố khác, tín hiệu của chúng dao động giữa rõ ràng và nhiễu sóng. Cô biến mình thành một công cụ của ý chí của chúng.

Qua Maumee, con đường chạy về hướng Tây Nam. Một chút đồ ăn sáng trong ngăn chứa đồ cạnh vô lăng để dành cho bữa trưa. Ví tiền mặt của cô chỉ có mấy đô la và thẻ tín dụng của một tài khoản chứa dưới hai nghìn đô. Đầu cô chẳng có ngay cả một định hướng mơ hồ. Nhưng cô vẫn nhớ điều Jesus nói về những người mắc nợ, và về việc đừng lo lắng cho ngày mai. Một lần các nữ tu đã bắt mỗi sinh viên nhớ một đoạn Kinh thánh; cô đã chọn đoạn khiến bà giáo vốn vô cùng coi trọng trách nhiệm cá nhân đã phải tức giận. Cô thích Chúa Jesus phải làm kinh hãi giáo dân người Mỹ tuân thủ pháp luật và sở hữu tài sản. Chúa Jesus Cộng sản, kẻ điên cuồng đập phá đồ đạc trong cửa hàng, bạn của những con nợ. Sự nhọc nhằn ngày nào đủ cho ngày ấy. Một cảm giác hối hận trào lên khi cô lái xe. Mình đang bỏ lỡ môn Suy luận Thống kê. Cũng hợp lý. Tới thời điểm này trong cuộc đời, cô đã bỏ lỡ tất cả mọi thứ. Bây giờ sự suy luận biến mất, và sớm thôi cô sẽ biết.

Hoàng hôn và Indiana đến nhanh hơn cô đợi. Bóng đêm, đến nhanh một cách kỳ quái, vẫn còn rất gần đông chí. Cô đã thèm lả một bữa ăn tử tế và cũng quá mệt để có thể tiếp tục nảy trên những dải gò cảnh báo phủ đầy tuyết nữa. Các hiện thân đã biến mất nửa giờ đồng hồ rồi. Cảm giác tự tin của cô trôi đi. Thật khó để có thể vừa cầu nguyện vừa lái xe. Trước mặt cô trải dài những cánh đồng ngô trơ trụi của chính vùng Trung Tây. Cô không biết mình đang ở đâu. Có cái gì đó chiếm lấy ghế ngồi bên cạnh, và cô còn đủ sức cho một trăm dặm nữa.

Davy từng nói với cô rằng nơi tốt nhất để ngủ chùa là bên ngoài một siêu thị lớn. Cô nhanh chóng tìm thấy một siêu thị như thế và đỗ xe vào một ô đã được dọn tuyết trong một góc sáng đèn, dưới camera an ninh. Cô vào trong một lát để đi vệ sinh và mua chút đồ ăn, rồi quay lại xe để dựng trại ở ghế sau. Cô ngủ vùi dưới ba đống quần áo, cầu nguyện, chờ đợi, lắng nghe.

ĐÓ LÀ INDIANA, năm 1990. Ở đây, năm năm là một thế hệ, năm mươi năm là khảo cổ học, và những thứ lâu đời hơn thế sẽ phủ bóng vào huyền thoại. Thế nhưng, nơi này lại ghi nhớ những gì mà người ta quên. Bãi đỗ xe nơi cô ngủ từng là một vườn hoa quả, cây cối của nó được trồng bởi những giáo dân người Thuỵ Điển hiền lành khờ khạo lang thang qua những miền đất này, ăn mặc rách rưới và đội mũ chụp bằng thiếc, rao giảng về Thiên đường Mới và dập tắt lửa trại để tránh những con bọ chết người. Một vị thánh lập dị chuyên thực hành ăn chay trong khi cung cấp đủ táo nghiền lên men để giữ cho tất cả người khai khẩn Mỹ từ chín tới chín mươi tuổi khỏi chết đói qua nhiều thập kỷ.

Suốt ngày dài, cô theo con đường Johnny Appleseed đã từng đi để vào sâu hơn. Olivia từng đọc về người khai khẩn này, trong một cuốn truyện tranh mà cha cô đã cho cô. Trong cuốn truyện tranh đó ông là một siêu anh hùng, có sức mạnh làm mọi thứ trỗi lên từ đất. Truyện không kể gì về chuyện con người chuyên làm việc thiện này có ý thức sở hữu tài sản cực kỳ mạnh mẽ, một người lang thang đã chết khi sở hữu một nghìn hai trăm mẫu của vùng đất trù phú nhất đất nước này. Cô đã luôn nghĩ rằng ông chỉ là thần thoại. Cô vẫn còn phải khám phá rằng các thần thoại đều dựa trên các sự thật quyện với thuật quản lý ký ức, những lời chỉ dẫn xuất phát từ quá khứ đó, những ký ức đợi để trở thành những lời dự đoán.

Đây là cốt lõi về một quả táo: nó mắc trong cổ họng. Nó là một thỏa thuận trọn gói: lòng tham và hiểu biết. Bất tử và cái chết. Phần thịt ngọt và phần hạt chát xít. Mối bất hòa ngon lành vàng rực, một món quà liệng vào trong tiệc cưới dẫn tới cuộc chiến tranh không hồi kết. Được cứu rỗi là thời khắc quả táo bị ngắt đi*.

Còn đây là cốt lõi về một quả táo: chúng không thể đoán trước. Cây con có thể là bất cứ loại gì. Cha mẹ thuần có thể tạo ra cây con dại. Ngọt có thể sinh ra chua, đắng có thể biến thành ngậy. Olivia Vandergri hẳn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng: mỗi loại táo đều mang tên của chính giống cây đó. Jonathan, Mclntosh, Empire: những cú lật may mắn theo trò chơi Monte Carlo của định luật Malus.

Và một quả táo có tên là một quả táo được cấp bằng sáng chế, như bố của Olivia hẳn sẽ nói với cô. Đã có lần cô tranh cãi với ông về một vụ án của ông. Ông đang giúp một công ty đa quốc gia kiện một người nông dân vì người này đã giữ lại một số đậu nành từ năm trước để trồng lại, mà không trả thêm tiền bản quyền. Cô đã vô cùng tức giận. “Ta không thể sở hữu quyền với một thực thể sống!”

“Có thể đấy. Nên như thế. Bảo vệ sở hữu trí tuệ tạo ra của cải.”

“Thế hạt đậu nành đó thì sao? Ai trả cho đậu nành quyền sở hữu trí tuệ của nó?”

Ông nhìn cô với cái chau mày phán xét: Con là con của ai thế nhỉ?

Người đàn ông từng sở hữu nơi cô đang ngủ đây - sứ giả lang thang luôn đội mũ chớp cao của cây táo - đã tin rằng việc ghép cây khiến cây đau đớn. Ông nhặt các hạt táo trong bã táo ép của một nhà máy rồi gieo vãi chúng thành một vườn táo, xa hơn một chút về phía Tây. Và các hạt táo ông gieo đều tạo ra một thí nghiệm lạ lùng không thể đoán trước của riêng chúng. Giống như một ma thuật diệu kỳ, cái phẩy tay của người đàn ông biến cả vạt đất từ Pennsylvania tới Illinois thành cây ăn quả. Suốt ngày dài, cô lái xe trên miền đất đó. Lúc này cô đang ngủ trong một bãi đỗ xe, nơi đã từng là một vườn đầy những cây táo không thể dự đoán. Những cây táo đó đã biến mất và thị trấn đã lãng quên. Nhưng đất thì không.

Cô tỉnh dậy sớm, lạnh cóng dưới đống quần áo. Chiếc xe phủ đầy ánh sáng. Chúng ở khắp mọi nơi, vẻ đẹp nghẹn thở, hệt như trong cái đêm mà tim cô ngừng đập. Chúng tiến vào và xuyên qua cơ thể cô. Chúng không mắng cô vì cô đã quên thông điệp mà chúng trao cho cô. Chúng đơn giản là truyền cho cô thêm một lần nữa. Niềm vui với sự trở lại của chúng ngập tràn trong cô, và cô bật khóc. Chúng không lớn tiếng dù một lời nào. Không có gì thô lỗ như thế. Chúng thậm chí không còn là chúng. Chúng là một phần của cô, thân thích theo một cách nào đó chưa rõ ràng. Những sứ giả của đấng sáng tạo - những thứ mà cô đã nhìn thấy và đã biết trong thế giới này, trải nghiệm sự mất mát, một số nhận thức đã bị bỏ qua, các chi của dòng họ đã bị phân tách mà cô phải khôi phục và hồi sinh. Cái chết đã cho cô một cái nhìn mới.

Ngươi đã từng vô giá trị, chúng thì thào. Nhưng giờ đây ngươi không còn như vậy nữa. Ngươi đã thoát chết để rồi sẽ làm một việc quan trọng.

Việc đó là gì? cô muốn hỏi. Nhưng cô phải giữ im lặng và không nhúc nhích.

Khoảnh khắc cuộc đời là đây. Một thử nghiệm chưa từng có trong đời.

Cô sống trong thời khắc vĩnh hằng, dưới đống quần áo, trong ghế sau của một chiếc xe lạnh cóng. Các hiện thân từ phía xa của cõi chết lộ ra, ở đây, lúc này, trong bãi đỗ xe của một siêu thị lớn, kêu gọi sự giúp đỡ từ cô. Mặt trời ló lên từ phía chân mây. Hai người đi mua sắm đi ra từ trong cửa hàng. Mới bình minh, thế mà họ đang đấy một cái xe đẩy với thùng carton to bằng xe của cô. Những suy nghĩ của cô thu gọn lại một điểm. Xin hãy nói với tôi. Hãy nói với tôi điều các bạn muốn, tôi sẽ làm. Một chiếc xe Container chạy qua, gầm gừ trên đoạn đường tới chỗ bốc xếp. Trong sự ầm ĩ đó, các hiện thân biến mất. Olivia sợ hãi. Chúng đã ngừng việc trao cho cô nhiệm vụ. Cô lục tìm trong ba lô một cái gì đó để viết. Trên mặt sau của một gói kẹo thông họng, cô viết nguệch ngoạc, thoát, thử nghiệm. Nhưng những con chữ đó không có ý nghĩa gì.

Giờ thì trời sáng bảnh rồi. Bàng quang cô như muốn vỡ tung. Trong một phút tới, không có gì quan trọng ngoài đi tiểu. Cô rời xe và đi qua bãi đỗ vào siêu thị. Bên trong, một người đàn ông đứng tuổi chào cô như thể cô là bạn lâu năm. Siêu thị này giống như một màn trình diễn rực rỡ của niềm vui và hạnh phúc. Tivi xếp thành bức tường phía sau, dàn hàng theo kích thuốc từ cỡ hộp bánh mì đến dạng thiết kế nguyên khối. Tất cả đều mở cùng một chương trình giải trí buổi sáng.

Hàng trăm người nhảy dù cùng tham gia một màn phục vụ nhà thờ ở trên không. Cô đi nhanh qua năm mươi mét chạy dài giữa hai hàng màn hình đó để vào nhà vệ sinh. Giải tỏa, khi cần thiết, thật quá sung sướng. Rồi nỗi buồn lại đến. Chỉ một dấu hiệu thôi, cô cầu xin, khi lau khô. Xin hãy nói điều các người muốn từ tôi.

Trở lại chỗ hai hàng tivi, màn phục vụ nhà thờ trên truyền thông đại chúng đó đã nhường chỗ cho một chương trình gặp gỡ khác. Suốt dọc bức tường đó, trên vô số màn hình kích cỡ khác nhau, người ta ngồi thành hàng bên nhau trên cái ghế băng trước một cái máy ủi, trong thị trấn nhỏ mà dòng chữ tiêu đề ghi là Solace, California. Một nhát cắt nhanh, một tá người đã tạo thành một vòng tròn người bao quanh cái cây mà họ ôm không xuể. Cái cây trông giống như một hiệu ứng đặc biệt. Góc quay, dù từ một khoảng cách xa, chỉ bao trọn phần gốc trơ trụi. Màu sơn xanh vấy trên thân của cái cây xù xì. Một giọng nói đang tường thuật buổi trình diễn, nhưng cái cây, bao phủ cả bức tường màn hình, khiến Olivia choáng váng đến nỗi bỏ lỡ các chi tiết. Máy quay lia đi, tới chỗ một phụ nữ chừng năm mươi tuổi, có mái tóc chải ngược ra sau, áo sơ mi sọc, và đôi mắt sáng quắc. Bà nói, “Một số cây ở đây có khoảng trước khi Chúa giáng sinh. Chúng ta đã hạ chín mươi bảy phần trăm những cây già cỗi. Chúng ta không tìm được cách nào để giữ lại ba phần trăm còn lại ư?”

Olivia khựng lại. Các tạo vật của ánh sáng đã từng phục kích cô trong ô tô lúc trước giờ lại tụ tập quanh cô và nói, Điều này, điều này, điều này. Nhưng khoảnh khắc cô biết cô phải thật sự tập trung, đoạn phim kết thúc và đoạn khác bắt đầu. Cô đứng lại, nhìn chằm chằm vào cuộc tranh luận có hay không việc súng phun lửa được bảo vệ bởi Tu chính án thứ Hai. Các hiện thân ánh sáng biến mất. Mặc khải sụp đổ vào điện tử tiêu dùng.

Cô đờ đẫn bước ra ngoài cửa hàng khổng lồ. Đói lả nhưng cô không mua gì. Cô thậm chí không thể nghĩ tới chuyện ăn. Vào trong ô tô, cô biết bây giờ mình phải dấn bước về phía Tây. Mặt trời lên phía sau cô, tràn ngập tấm gương chiếu hậu. Tuyết nhuộm hồng ánh bình minh phủ đầy sân. Khắp bầu trời phía Tây, những vầng mây xám bắt đầu sáng lên, và đâu đó phía dưới chúng hiện lên khoảnh khắc cuộc đời.

Cô cần gọi cho bố mẹ, nhưng cô không biết cách nào để nói với họ điều đang xảy ra. Cô lái xe thêm năm mươi dặm nữa, cố gắng để tái hiện những gì cô vừa thấy. Bằng nguyên những cánh đồng Indiana đã thu hoạch bừng lên màu vàng - nâu - đen pha trộn, suốt dọc đường tới chân trời. Con đường quang đãng và xe cộ thưa thớt, hai bên không có thị trấn nào. Hai ngày trước, dưới một con đường giống thế này, cô hẳn đã hành động như thể mình đã tám mươi tuổi. Hôm nay, cô lái xe giống như cuộc đời cô vẫn còn ý nghĩa nào đó.

Gần ranh giới, cô lên một con dốc. Phía dưới đường, một thanh chắn đường ray xe lửa xuất hiện. Một chuyến tàu dài chậm chạp lăn bánh qua trên con đường tiến về phía Bắc tới trung tâm lớn của Gary và Chicago. Tiếng ka-thụp đều đều của bánh tàu khi lăn qua đoạn đường giao nhau tạo ra âm thanh ù ù trong đầu cô. Đoàn tàu dài vô tận; cô dừng yên. Rồi cô để ý thấy hàng hoá. Toa nối tiếp toa lướt qua, toa nào cũng chất đầy các kiện gỗ xẻ. Một dòng sông cuồn cuộn của gỗ đã xẻ thành những khúc với kích thước bằng nhau đang chảy qua như vô tận. Cô bắt đầu đầu đếm số toa, nhưng rồi dừng lại ở số sáu mươi. Cô chưa bao giờ thấy nhiều gỗ tới như vậy. Một tấm bản đồ trải ra trong đầu cô: những con tàu như thế này, trong chín giây phút này, đang trải ra khắp mọi hướng của đất nước, nuôi sống tất cả các nhánh metro khổng lồ và các vệ tinh của chúng. Cô nghĩ: Chúng đã sắp xếp điều này cho mình. Rồi cô nghĩ, Không: những con tàu như thế này thì lúc nào cũng thấy. Nhưng giờ cô đang được chỉ dẫn để trông thấy.

Các toa tàu chất gỗ cuối cùng lướt qua, thanh chắn đường ray nhấc lên, và đèn đỏ thôi nhấp nháy. Cô không di chuyển. Ai đó bấm còi phía sau cô. Cô vẫn không nhúc nhích. Người bấm còi dí còi xe, rồi liệng qua bên cạnh xe cô, gào thét từ trong cabin đóng kín, lúc lắc ngón tay giữa về phía cô như muốn khiêu chiến. Cô nhắm mắt lại; dưới hàng mi của cô, những con người nhỏ bé đang xếp thành hàng dài quanh một cái cây khổng lồ.

Sản phẩm kỳ diệu nhất của bốn tỉ năm sự sống đang cần cứu giúp.

Cô bật cười rồi mở mắt, đẫm lệ. Xác nhận. Ta đã nghe thấy các người. Đúng thế.

Cô nhìn qua vai trái thì thấy một chiếc xe chạy ngược chiếc dừng lại bên cạnh xe cô, hạ kính xuống. Một người đàn ông châu Á mặc áo phông in dòng chữ Noli Timere cất tiếng hỏi cô, lần thứ hai, “Cô có sao không?” Cô mỉm cười, gật đầu và vẫy tay xin lỗi. Cô khởi động xe, vốn đã tắt ngấm trong khi cô nhìn dòng sông gỗ chảy vô tận. Rồi cô tiếp tục cho xe lăn bánh về phía Tây. Phải đến bây giờ cô mới biết mình đang đi đâu. Solace. Không gian xung quanh bừng lên những kết nối. Các hiện thân kia thắp ánh sáng quanh cô, hát những bài hát mới. Thế giới bắt đầu từ đây. Đây là khởi đầu ban sơ nhất. Cuộc đời có thể làm bất cứ điều gì. Ta chẳng biết được đâu.

NHIỀU NĂM TRƯỚC và ở xa hơn về phía Tây Bắc, Ray Brinkman và Dorothy Cazaly Brinkman trở về nhà lúc quá nửa đêm sau bữa tiệc mở màn vở Who’s Afraid of Nirginia Woolf? của đoàn kịch St. Paul Players. Họ đã đóng vai cặp tình nhân trẻ Nick và Honey, hai con người mà sau vài chầu rượu với đám bạn mới của họ, đã học điều mà giống loài của họ làm.

Nhiều tháng trước, trong buổi diễn thử đầu tiên, bốn nhân vật chính đã phải thưởng thức sự ngớ ngẩn của vở kịch. “Tôi phát điên rồi,” Dorothy gào lên với cả đoàn kịch. “Tôi đồng ý với các bạn. Nhưng những con người đó - những con người đó chết thật rồi.” Vào đêm mở màn, cả bốn người bọn họ đều tả tơi, chán ngấy nhau và sẵn sàng làm mọi thứ phá sản. Vở kịch được thực hiện cho một nhà hát cộng đồng lớn. Vở kịch là sản phẩm tốt nhất của Brinkmans cho tới nay. Ray khiến mọi người kinh ngạc với sự kết hợp nhuần nhuyễn. Dorothy tỏa sáng với suốt hai giờ rơi tự do từ sự hồn nhiên qua sự thức tỉnh. Chỉ cần chút xíu rất ít kỹ thuật trình diễn Stanislavski để tìm thấy những con quỷ bên trong họ.

Ngày thứ Sáu sau đó là sinh nhật tuổi bốn hai của Dorothy. Suốt mấy năm trời, họ đã sử dụng một trăm năm mươi nghìn dollar cho điều trị hiếm muộn nhưng kết quả đều là số không. Ba ngày trước khi vở kịch mở màn, họ đã nhận được cú giáng cuối cùng. Không còn lại gì để thử.

“Cuộc đời em là thế, phải không?” Dorothy co rúm lại và khóc nức nở trên ghế khách, khi về nhà sau buổi diễn thành công. “Tất cả đều là của em. Em phải sở hữu nó, đúng không?”

Đó là một điểm đầy đau đớn giữa họ, quyền sở hữu: điều Ray dành hết tháng ngày để bảo vệ. Anh chưa bao giờ thực sự thuyết phục được vợ anh rằng khởi tố những tên trộm các ý tưởng hay là cách tốt nhất để khiến mọi người giàu hơn. Uống rượu không thể giải tỏa được mức độ của cuộc tranh luận. “Quyền sở hữu riêng tư cá nhân của riêng em. Em có thể làm một vụ bán đồ cũ chết tiệt được không? Em không thể cứ đơn giản là… tìm được thì được giữ sao?”

Công việc của bản thân Dorothy khiến cô phát ốm. Mọi người kiện cáo lẫn nhau, và cô phải ghi chép lại từng lời lẽ phỉ báng bằng máy đánh chữ tốc ký với bàn phím nhỏ hẹp, từng chữ từng chữ một. Tất cả những gì cô muốn là có một đứa con. Có con, chí ít cũng mang cho cô một công việc ý nghĩa. Ngoài điều đó ra, cô muốn kiện ai đó.

Ray có cách giữ yên lặng trước các cuộc tấn công của cô. Anh nói với bản thân, không phải lần đầu tiên, rằng anh đã không lấy đi điều gì từ cô cả. Nếu có điều gì… anh nghĩ. Nhưng rồi anh khước từ nghĩ ý nghĩ đó. Đó là quyền của anh - không nghĩ điều chỉ công bằng khi nghĩ.

Anh không cần phải thế. Cô đã có sẵn ý nghĩ đó cho anh. Anh bấm nút bảng điều khiển và ga-ra mở ra. Họ tấp xe vào. “Anh nên rời bỏ em,” cô nói.

“Dorothy. Thôi nào. Em đang làm anh phát điên đấy.”

“Thật đây. Đi đi. Đi đâu đó. Tìm ai đó để anh có thể có một gia đình. Đàn ông luôn làm như thế. Đàn ông có thể tán tỉnh con gái ngay cả khi họ đã tám mươi, vì bất cứ cái quái gì. Em không sao đâu, Ray ạ. Thật đấy. Công bằng thôi. Anh là người công bằng nhất, nhớ không? Ôi. Anh ấy chẳng nói gì đâu. Không có gì để nói. Chẳng có gì để nói để bào chữa.”

Im lặng là những gì ông có. Vũ khí tốt nhất đầu tiên và cuối cùng của ông.

Họ bước vào cánh cửa trước. Thật kiệt quệ, cả hai cùng nghĩ, dù không ai cần phải nói ra. Họ vứt đồ đạc lỉnh kỉnh lên đi-văng rồi đi lên lầu, ở đây họ cởi bỏ quần áo, mỗi người trong một buồng thay đồ riêng. Họ đứng trước bồn rửa mặt của riêng mình, đánh răng. Buổi biểu diễn tốt nhất họ từng diễn. Một nhà hát có kích cỡ tuyệt vời với tràn ngập những tiếng vỗ tay nhiệt liệt. Những tiếng hú đòi diễn lại.

Dorothy tiến trước một bước so với người còn lại, cường điệu, như thế tay cảnh sát - chồng cô - đang khiến cô bước tới nước cùng. Cô đưa bàn chải đánh răng lên miệng, chải tới chải lui, rồi òa khóc nức nở, cắn chặt một đầu của thanh nhựa đó, trong khi nắm chặt đầu kia.

Ray, người điều khiển được chỉ định cho đêm đó, bình tĩnh hơn anh dự định, đặt cái bàn chải xuống và đi về phía cô. Cô gục đầu lên cổ anh. Kem đánh răng nhỏ từ miệng cô xuống cái áo tắm kẻ sọc của anh. Kem đánh răng và nước bọt khắp nơi. Tiếng nói của cô xào xạo. “Em chỉ muốn đứng trong sảnh trước buổi diễn và nói với mọi người khi họ đi vào. Chẳng có đứa con nào hết!”

Anh đưa cô lại nhổ bọt và lấy khăn lau miệng cho cô. Rồi anh dẫn cô lại gường, một chỗ giống như cái hòm gỗ thông rộng gấp đôi, suốt hai tháng qua. Anh phải nhấc chân cô lên, rồi đẩy cô qua để có chỗ trông. “Chúng ta có thể đi Nga.” Cảm giác thật tốt khi nói bằng giọng của chính mình, sau suốt rất nhiều giờ như thể ai đó đang xun xoe. Anh không muốn diễn một vở kịch nào nữa, không một lần nào nữa. “Hoặc Trung Quốc. Rất nhiều trẻ em cần bố mẹ để thương yêu chúng.”

Có một thứ mà mọi người trong rạp hát đó gọi là treo cái chao đèn lên. Giả sử có một đoạn ống to xấu xí lộ ra trên bức tường phía sau sân khấu, mà ta không thể loại bỏ nó. Thế thì hãy treo một cái chao đèn lên và xem đó như một vật cố định.

Giọng cô nghèn nghẹt dưới gối ướt. “Như thế không phải của chúng ta.”

“Đương nhiên là của chúng ta rồi.”

“Em muốn một RayRay bé bỏng. Đứa con nhỏ của anh. Một thằng con trai. Giông như anh bấy lâu nay.”

“Sẽ không phải…”

“Hoặc một đứa con gái, giống anh. Sao cũng được.”

“Em yêu. Đừng như thế. Ta nuôi nấng thế nào thì con trẻ sẽ như thế. Không phải vì gene mà…”

“Gene là thứ ta nhận, trời ạ.” Cô đấm xuống nệm và cố ngóc đầu lên. Tốc độ ngẩng lên khiến cô chúi xuống. “Thứ. Duy nhất. Ta. thực sự. sở hữu.”

“Chúng ta không sở hữu gene của chúng ta,” anh nói, bỏ qua chi tiết các công ty có thể sở hữu chúng thay chúng ta. “Nghe nào. Chúng ta sẽ tới đâu đó nơi có quá nhiều trẻ em. Chúng ta nhận nuôi hai đứa. Chúng ta yêu chúng, chơi với chúng và dạy chúng cái gì đúng cái gì sai, rồi chúng lớn lên hoàn toàn gắn bó với chúng ta. Anh không quan tâm tới gene chúng có là của ai.”

Cô kéo gối chụp lên đầu. “Nghe anh ấy kìa. Người đàn ông này có thể yêu mọi người. Thế thì hãy cho anh ấy một con chó. Tốt hơn nữa, một cây rau mà chúng ta có thể nhổ ngoài sân rồi quên luôn.” Rồi cô nhớ ra thói quen kỷ niệm ngày cưới của họ, đã bị bỏ quên trong hai năm qua. Cô vùng dậy như để giật lại những lời đã phun ra. Nhưng vai cô thức phải hàm của anh vì anh đang ngả người về trước. Răng anh bập vào lưỡi. Anh hét lên, ôm mặt, quằn quại vì đau đớn.

“Ôi, Ray. Trời ơi. Em chết tiệt! Em không… Em không định…”

Anh khua khua tay. Anh không sao. Hoặc: Em bị làm sao thế? Hay thậm chí: Tránh anh ra đi. Cô không biết, thậm chí sau một thập kỷ hôn nhân và nhiều sân khấu nghiệp dư khác, là gì. Bên ngoài sân, khắp xung quanh nhà, những thứ mà họ đã trồng trong nhiều năm trôi qua đã trở nên quan trọng, trở nên có ý nghĩa, dễ dàng như chúng tạo ra đường và gỗ từ hư vô, từ không khí, từ nắng, từ mưa. Nhưng những con người đó không nghe thấy gì.

NĂM CON ĐƯỜNG LIÊN BANG dẫn về phía Tây, những ngón của một cái găng tay đặt trên lục địa này với cổ tay là Illinois. Olivia chọn con đường chính giữa. Giờ cô đã có mục tiêu - Bắc California bằng con đường xa nhất, trước những cái cây to như tàu rocket ngã xuống. Cô băng qua Mississippi ở khu vục Quad Cities rồi dừng lại ở Trạm dùng xe tải lớn nhất thế giới, trên cao tốc liên bang 1-80, bên kia ranh giới Iowa. Nơi này là một thành phố nhỏ. Có nhiều lựa chọn cây bơm xăng hơn mà cô có thể đếm hết trước khi lạnh cóng. Hàng trăm chiếc xe tải tụ lại quanh chỗ mà cô tấp xe vào, những con cá mập trong cơn điên cuồng kiếm thức ăn.

Ánh sáng đã tắt. Olivia thuê một chỗ tắm cho mình ra người ngợm trở lại. Cô dạo xuống một khu vực đông đúc nhiều nhà hàng đưa ra hàng trăm cách ăn ngô, xi rô ngô, gà nuôi bằng ngô, bò nuôi bằng ngô. Có một phòng khám răng và một người mát-xa. Một showroom hai tầng rộng lớn. Một bảo tàng cho biết thế giới này dựa dẫm vào xe tải như thế nào. Có các phòng trò chơi và những đoạn đường giải trí, phòng triển lãm, các lounge, và một lò sưởi bên cạnh là những chiếc ghế bông. Cô cuộn mình vào một cái ghế và thiếp đi. Cô tỉnh giấc khi một người bảo vệ đá vào mắt cá chân cô. “Không được ngủ.”

“Tôi mới vừa chợp mắt.”

“Không được ngủ.”

Cô quay trở lại xe và lại vùi mình dưới đống quần áo cho tới sáng. Khi quay trở lại đoạn đường bán đồ ăn, cô mua một cái bánh muffin, đổi bốn đô la thành các đồng hai lăm xu, tìm một bốt điện thoại, và căng mình chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất. Nhưng trong ngực cô, một sự bình tĩnh lạ thường vừa xuất hiện. Những lời đó sẽ dâng lên.

Một giọng tổng đài nói cô đặt cọc tiền. Bố cô nhấc máy. “Olivia? Mới sáu giờ sáng. Có chuyện gì thế?”

“Không có gì! Con ổn. Con đang ở Iowa.”

“Iowa? Có chuyện gì xảy ra thế?”

Olivia mỉm cười. Chuyện đang xảy ra quá lớn để nói qua cái điện thoại này. “Bố, không sao đâu. Đó là một chuyện tốt. Rất tốt.”

“Olivia. A lô? Olivia?”

“Con đây.”

“Con gặp rắc rối gì à?”

“Không bố ạ. Ngược lại cơ.”

“Olivia. Chuyện quái quỷ gì đang xảy ra thế?”

“Con vừa kết… mấy người bạn mới. Ừm, những người tổ chức. Họ có việc dành cho con.”

“Việc gì thế?”

Những sản phẩm kỳ diệu nhất của bốn tỉ năm sự sống cần giúp đỡ. Rất đơn giản, và hiển nhiên, khi mà giờ đây các hiện thân-ánh sáng đã chỉ ra nó. Mỗi người có lý trí trên hành tinh này đều có thể thấy. “Đó là một dự án ở miền Tây. Một công việc tình nguyện quan trọng. Con vừa được tuyển dụng.”

“Con nói gì, tuyển dụng là sao? Thế còn các lớp học?”

“Con sẽ không thể hoàn thành việc học trong học kỳ này. Thế nên con mới gọi đây. Con cần nghỉ một thời gian.”

“Con cần gì cơ? Thật ngớ ngẩn. Không thể nào lại nghỉ một thời gian khi mà chỉ bốn tháng nữa là tốt nghiệp.”

Về cơ bản thì không sai, nhưng mà các vị thánh và những người sớm-trở-thành tỉ phú đã làm đúng như thế đấy.

“Chỉ là con đang mệt thôi, Olivia à. Chỉ cần vài tuần thôi. Mọi chuyện sẽ qua nhanh thôi con ạ.”

Olivia nhìn ra chỗ những người lái xe đang tụ tập quanh quầy để ăn sáng. Băn khoăn không thể nói thành lời: Trong một kiếp, cô đã chết vì điện giật. Trong một kiếp khác, cô đang ở điểm đỗ xe tải rộng nhất thế giới, giải thích với bố cô rằng cô đã được các hiện thân của ánh sáng lựa chọn đi giúp bảo tồn những tạo vật tuyệt vời nhất trên Trái Đất. Giọng nói bên kia đầu dây trở nên tuyệt vọng. Olivia bất chợt mỉm cười: cuộc đời mà bố cô muốn cô quay trở lại ư - ma tuý, sex không bảo vệ, những bữa tiệc thác loạn và những liều lĩnh đe dọa cả tính mạng - thật là địa ngục, trong khi chuyến đi về miền Tây này mang cô trở lại từ cõi chết.

“Con sẽ không thể lấy lại tiền thuê nhà. Cũng đã quá muộn để được hoàn tiền học phí. Học cho xong đi, rồi con có thể làm công việc tình nguyện đó trong mùa hè mà. Bố tin mẹ con…”

Ở phía sau, mẹ Olivia hét lên, “Bố tin mẹ con thế nào?”

Olivia nghe thấy tiếng mẹ hét gì đó về chuyện trả tiền cho việc học của bản thân cô. Mọi người bủa vây cô. Cô cảm thấy sự căng thẳng của họ - sự di chuyển vạch cầu môn của khao khát. Cuộc đời của riêng cô vốn đã là một đám mây mù của đặc quyền, của lòng tự ái, của tuổi vị thành niên kéo dài tới vô lý, đầy ắp những trò nhạo báng, nhỏ nhen và sự tự vệ. Lúc này cô đang được gọi.

“Nghe này,” bố cô thì thầm vào điện thoại. “Hãy tỉnh táo. Nếu con không thể học thêm một học kỳ nữa ngay lúc này thì hãy về nhà đã.”

Nhiều yêu thương trao gửi tới Olivia hơn cô từng cảm nhận được từ thời thơ ấu. “Bố? Con cảm ơn. Nhưng con cần làm điều này.”

“Làm cái gì? Ở đâu? Con yêu? Con vẫn đó chứ? Con yêu ơi?”

“Con đây, bố ạ.” Những phần của cô gái mà đã là cô của mấy ngày trước đây giằng giật cô, hò reo, Đấu tranh, đấu tranh. Nhưng cuộc đấu tranh bây giờ mới thực sự, và ở một nơi khác.

“Ollie, ngồi yên đó. Bố sẽ tới đón con. Bố có thể tới đó lúc…”

Mọi thứ thật rõ ràng, rõ ràng đến vui sướng. Nhưng bố mẹ cô không thể thấy. Có một công việc thiết yếu, hân hoan, và vĩ đại để thực hiện. Nhưng đầu tiên một con người cần phải tốt nghiệp khỏi lòng ái kỷ bất tận trước đã.

“Bố ạ, con không sao. Con sẽ gọi lại khi có thêm thông tin.”

Một tiếng phụ nữ thu âm cắt ngang, yêu cầu thêm bảy mươi lăm xu nữa. Olivia không có đồng tiền lẻ nào nữa. Tất cả những gì cô có là một thông điệp, nói bởi người phụ nữ ánh mắt màu tro trên bức tường của những chiếc tivi giảm giá và được lặp lại bởi các hiện thân-ánh sáng, những người lúc này đang ra lệnh cho cô rõ ràng như thể họ đang ở đầu bên kia của cái điện thoại. Những thứ tốt đẹp nhất đang còn sống cần sự giúp đỡ của cô.

Qua những cánh cửa trước bằng kính của trạm đỗ xe tải, Olivia thấy hàng tá máy bơm xăng, và xa hơn chúng, đường 1-80 trải dài bằng lặng trong ánh bình minh, những cánh đồng phủ đầy tuyết, dòng xe xuôi Đông ngược Tây qua lại bất tận. Bố cô vẫn tiếp tục nói, dùng tất cả các kỹ năng thuyết phục mà người ta dạy bạn ở trường luật. Bầu trời tạo ra những thứ thật kỳ diệu. Nó hơi tím sẫm ở miền tự do phía Tây, còn phía Đông thì tràn ra màu thạch lựu. Điện thoại kêu click rồi tắt ngấm. Olivia gác máy, một đứa trẻ mồ côi vừa được hình thành. Một thứ đang hướng về phía mặt trời, sẵn sàng cho tất cả mọi điều.

CÔ RỜI KHỎI TRẠM NGHỈ, tràn ngập tình yêu với sự nhân bản vô mục đích. Trở lại đường liên bang, mặt trời lại nhô lên trong tấm gương chiếu hậu của xe. Những ngọn đồi trập trùng phía trước. Con đường tạo thành một rãnh kép xuyên màn tuyết trắng của mùa đông, vươn tới tận chân trời. Không có nhiều địa điểm thu hút chú ý, nhưng mỗi địa điểm đều khiến cô rất vui. Bảo tàng và Thư viện The Herbert Hoover. Nhà đấu giá Sharpless Auction. Khu làng Amana Colonies. Các lối ra khỏi cao tốc liên bang giống như các nhân vật trong một cuốn tiểu thuyết về các quý tộc miền Nam điên khùng, ương ngạnh: Wilton Muscatine, Ladora Millersburg, Newton Monroe, Altuna Bondurant…

Một điều gì đó bao phủ cô, lòng dũng cảm lạ thường và đẹp đẽ. Cô không có nguồn lực nào, chỉ có tên của một điểm đến, và không có ý niệm thực sự nào về điều cô cần phải làm khi đã tới đó. Bên ngoài, ảm đạm và lạnh lẽo, và tất cả các sở hữu vật chất của cô đều ở lại trong ngôi nhà chung đó. Nhưng cô có một thẻ ngân hàng kết nối với một quỹ tín thác nhỏ, một chiếc ô tô chạy tốt, một cảm nhận về sứ mệnh mà sẽ không rời bỏ, và bạn bè trong cái mà cô chỉ có thể giả định là những nơi rất cao.

Nhiều giờ trôi qua giống như những đám mây trên bầu trời. Cô đang đi rất xa xuống đường địa giới thẳng tắp giữa Des Moines và Council Bluffs, khắp mọi hướng chẳng có gì ngoài rơm rạ phủ băng bất tận, thì có gì đó đập vào khóe mắt cô. Cô quay sang nhìn thì thấy cái gì như bóng ma xin đi nhờ đang đúng trong tuyết phía bên phải đường liên bang. Anh ta vẫy vẫy nhiều cánh tay hơn cả Vishnu. Một trong số đó cầm một tấm biển mà cô không đọc được.

Cô nhấc chân khỏi chân ga rồi đạp phanh. Người xin đi nhờ xe hóa ra là một cái cây to tới nỗi có thể chất đầy cả một toa của con tàu chở gỗ chết chóc ở Indiana lúc trước. Thân cây gồ ghề uốn lượn lên hàng chục feet rồi tỏa ra những nhánh cổ thụ. Cái cây đó đứng phía trong cách xa con đường cao tốc này, một cây cột sừng sững chọc lên trời xanh, thứ duy nhất cao hơn một ngôi nhà nông trại trong vòng một dặm quanh đây. Các hiện thân cựa quậy bên ghế khách. Khi tấp xe vào bên cạnh cái cây, Olivia đọc to những vết sơn trên tấm biển treo trên một cành cây khổng lồ: NGHỆ THUẬT VỀ CÂY MIỄN PHÍ. Các hiện thân chạy lướt trên gáy cô.

Cô rẽ ở lối ra tiếp theo khỏi cao tốc liên bang. Dưới biển dừng nơi đoạn đường nối gặp đường cao tốc quận, một tấm biển sơn bằng tay với những con chữ uốn lượn y hệt lúc trước chỉ dẫn cô rẽ phải. Tấm biển thứ hai, cách đó một quãng khá xa, chỉ cho cô đường tới cái cây kỳ diệu đó. Dưới lối rẽ, Địa đàng hiện ra trước cô - một trảng những cây lá rộng nở hoa như thể lúc này đang là tháng Năm. Nó giống như một lối mở ở nơi Trái Đất lạnh lẽo bị lãng quên này, vào một mùa hè ẩn mật. Thêm một trăm mét nữa, trảng cây đó trở thành bức tường của một kho trại cũ, được chuyển hóa bởi nghệ thuật đánh lừa con mắt kỳ diệu. Cô hướng lên lối đi rải sỏi chạy vào chỗ đỗ xe bên cạnh cái kho rồi bước ra. Cô đứng nhìn trân trân vào bức tường. Khi tới gần hơn, ảo giác đó khiến cô bàng hoàng.

“Cô tới đây vì tấm biển à?”

Cô quay người. Một người đàn ông mặc quần jean và áo chui màu trắng xám với mái tóc giống như các nhà tiên tri thời đồ đồng quan sát cô. Hơi thở của anh ta bốc khói. Hai bàn tay trần ôm lấy khuỷu tay phía bên kia. Anh ta trông lớn hơn cô mấy tuổi, buồn bã và hoang dại, sợ hãi khi nhìn thấy một vị khách. Cánh cửa của nhà chính cách sau lưng anh chừng hai mươi feet đang để mở. Cái cây đứng cạnh ngôi nhà. Olivia chợt cảm thấy như thể ai đó đã trồng nó ở đây từ rất lâu chỉ để thu hút sự chú ý của cô. “Vâng, tôi nghĩ có lẽ thế.”

Cô đứng run lẩy bẩy, muốn lấy chiếc áo khoác ở trong xe. Anh nhìn cô như thể anh đang muốn bỏ trốn. Anh ngước cằm lên rồi hạ xuống hai lần. “Ừm. Cô là người đầu tiên.” Anh chỉ một ngón tay thon dài về phía nhà kho được vẽ, bàn tay của Chúa đóng đinh thời Phục hưng. “Cô có muốn xem phòng trưng bày không?”

Anh dẫn cô lên một con dốc thoai thoải và đi vào tòa nhà. Cú bật công tắc điện hé lộ một không gian nửa như ổ chuột của người vô gia cư, nửa như mộ tẩm của pharaon. Bùa chú ở khắp nơi: totem, các bức hoạ, những món đồ của giáo phái cargo cult, bày ra trên từng miếng ván gỗ dán trải dài trên những chiếc sawhorse. Chúng trông giống như sản phẩm của một người theo thuyết phiếm thần thời Đồ Đá bị tự kỷ, được khai quật bởi khảo cổ học.

Olivia lắc đầu, ngơ ngác. “Anh đang cho đi những thứ này à?”

“Như thế không được à?”

“Tôi không hiểu.” Cô muốn nói, Chuyện này thật điên. Nhưng kể từ khi cô bắt đầu nghe các giọng nói, thì từ này trở nên bớt hữu dụng. Chợt nhiên cô thấy lo lắng, ở đây giữa nơi đồng không mông quạnh với một người đàn ông mà với mọi thước đo hào phóng cũng được xem là xa lạ. Nhưng một cái liếc nhìn là đủ để xác minh: thứ lạ nhất về anh chính là sự ngây thơ của anh.

Và nghệ thuật này là thực. Cô cúi xuống nhìn một bức tranh mang một cảm nhận Gothic rất kỳ quặc. Dù là trong ánh sáng lờ mò của nhà kho, hình ảnh vẫn khá rõ. Một người đàn ông nằm trên chiếc giường hẹp, nhìn chằm chằm xuống chớp của một nhánh cây đâm vào cửa sổ phòng ông ta, vươn tới trên mặt ông. Một miếng dán xanh trên nẹp tranh đề $0. Cô chuyển sang xem bức bên cạnh nó. Bức này vẽ trên viền của một tấm của lõm phần giữa. Phần lõm lại trở thành cánh cửa, mở vào một khoảng trống thông qua một vùng rậm rạp cành lá.

Cô nhìn khắp lượt cái bàn, đầy những sản phẩm với các đối tượng quen thuộc. Luôn là cây, trườn vào qua cửa sổ, tường, và trần của những căn phòng có vẻ an toàn, tìm kiếm một mục tiêu con người nào đó giống như những máy dò tầm nhiệt. Trong một số sản phẩm khác, những chữ được sơn lướt trên những khung cảnh siêu thực: Cây gia đình. Cây giữ phom giày. Cây kim ngân. Rào nhầm cây. Trên một cái bàn khác, bốn tác phẩm điêu khắc bằng đất sét đen vẫy như bàn tay của tử thi vươn lên từ đất trong Ngày phán xét. Mỗi tác phẩm đều gắn một cái nhãn màu xanh đề $0.

“Okay. Trước tiên…”

“Tôi sẽ để cô mua một tặng một. Vì cô là khách hàng đầu tiên của tôi.”

Cô đặt bức tranh trong tay xuống và nhìn người làm ra nó. Cánh tay anh vòng trước ngực và ôm lấy vai, như thể anh đang ấn mình vào một cái áo trói straitjacket trước khi thế giới làm điều đó. “Tại sao anh lại làm như thế này?”

Anh nhún vai. “Miễn phí có lẽ là điều mà thị trường sẽ chịu.”

“Anh nên bán những thứ này ở New York. Chicago.”

“Đừng nói với tôi về Chicago. Tôi đã vẽ các bức tranh ảo giác bằng phấn trên vỉa hè ở Grant Park suốt hai năm rưỡi. Đã rất nhiều người bước lên.”

Cô mím môi, lắng nghe lời chỉ dẫn. Nhưng, dù đã mang cô tới đây - NGHỆ THUẬT VỀ CÂY MIỄN PHÍ - các hiện thân của ánh sáng đã bỏ rơi cô. “Tôi là người đầu tiên đã dừng lại ư?”

“Thế đấy! Đáng lẽ: Ai mà chẳng dừng lại vì một tấm biển như thế? Thị trấn gần nhất cách đây mười hai dặm, và ở đó có năm mươi người. Tôi đã nghĩ mình sẽ đón chủ yếu là những kẻ sát nhân lẩn trốn. À mà cô không phải là một kẻ giết người đang lẩn trốn đấy chứ?”

Cô phải nghĩ, ước đoán xem điều này phù hợp ra sao với nhiệm vụ mà cô vừa được giao. Những chiếc hộp siêu thực kiểu Cornell chất đầy những món đồ gỗ kỳ lạ. Tập hợp của các mảnh gốm vỡ, hạt cườm, và các sợi của lốp cao su trông như rễ và tơ cây. Những cành cây đã dẫn dắt cô tới đây. “Anh làm tất cả thứ này sao? Và tất cả đều…?”

“Giai đoạn phát triển cái cây của tôi. Chín năm vài tháng.”

Cô thăm dò khuôn mặt anh để hiểu chiếc chìa khóa mà nó nắm giữ. Có lẽ cô đã có một chiếc chìa cho anh. Nhưng cô thậm chí không biết ổ khóa có thể là gì. Cô bước về phía anh và anh lùi lại, chìa bàn tay ra. Cô bắt tay anh, và họ trao đổi tên. Olivia Vandergri nắm tay Nick Hoel một lát, cảm giác như một lời giải thích. Rồi cô thả tay anh và quay lại phía các tác phẩm nghệ thuật. “Gần mười năm à? Và tất cả là… về cây?”

Không hiểu sao, điều này khiến anh bật cười. “Thêm nửa thế kỷ khác nữa, thì tôi sẽ làm ông nội của chính tôi.”

Cô nhìn anh, bối rối. Để giải thích, anh dẫn cô tới cái bàn bên mé chỗ trưng bày. Anh đưa cho cô một cuốn sách làm thủ công dày ịch. Cô mở trang đầu tiên, một bức tranh bằng bút mực tỉ mỉ đến kinh ngạc vẽ một cây non. Trang tiếp theo là bức vẽ tương tự.

“Lật đi.” Anh đưa ngón cái ra dấu chỉ dẫn cho gợi ý đó.

Cô làm theo. Tất cả cuộn xoáy lên sống động. “Chúa ơi! Đó là cái cây ở ngoài kia.” Một sự thực nữa mà anh không chối. Cô lại lật tiếp. Sự mô phỏng quá chính xác nên không thể chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng đơn thuần. “Làm sao anh vẽ được những bức này?”

“Có ảnh. Mỗi tháng một bức trong bảy mươi sáu năm. Tôi thuộc một phả hệ dài và xuất chúng của những người bị ám ảnh cưỡng chế.”

Cô lật thêm mấy trang nữa. Anh quan sát, nôn nóng, háo hức, một chủ cơ sở nhỏ đang trên bờ phá sản. “Nếu có cái gì cô thích, tôi có thể gói cho cô.”

“Đây là nông trang của anh à?”

“Của đại gia đình tôi. Họ vừa bán nó, cho ác quỷ và tất cả các công ty con của hắn. Tôi có hai tháng để rời đi.”

“Anh sống bằng gì?”

Người đàn ông cười nhăn nhở, nghiên nghiêng đầu. “Cô mạnh dạn đoán xem.”

“Anh không có thu nhập à?”

“Các chính sách bảo hiểm nhân thọ.”

“Anh bán chúng sao?”

“Không. Tôi được trả bởi chúng. Cho tới nay là thế.” Anh nhìn cái bàn trưng bày như thể một người đấu giá đáng ngờ. “Tôi ba lăm tuổi rồi. Chẳng có gì nhiều để thể hiện với một công việc kiếm sống.”

Sự ngượng ngừng tỏa ra từ anh giống như hơi nóng từ lò sưởi. Cô cảm thấy nó từ cách hai mét. “Tại sao?” Từ này thốt ra vang hơn cô dự tính.

“Tại sao lại cho không ấy hả? Tôi không biết. Nó cảm giác giống như một tác phẩm nghệ thuật khác. Tác phẩm cuối cùng của tổng thể. Cây cối luôn cho đi mà, chẳng phải sao?”

Phương trình đó khiến cô giật bắn mình. Nghệ thuật và quả sồi: cả hai đều là của cho không thỏa thuê mặc sức mà gần như sai trái.

Người đàn ông thả ánh mắt lành lạnh xuống những cái sawhorse và các tấm ván trưng bày. “Cô có thể gọi nó là một cuộc sale lửa. Mà không - một cuộc sale nấm.”

“Ý anh là sao?”

“Đây.” Anh đi về phía của nhà kho. “Tôi sẽ cho cô xem.”

Họ đi băng qua cánh đồng phủ băng, lướt qua ngôi nhà. Cô dừng lại để lấy chiếc áo khoác; anh chẳng có gì khác ngoài quần jean và áo chui. “Anh không lạnh à?”

“Luôn luôn. Lạnh tốt cho chúng ta. Mọi người thường giữ bản thân quá ấm.”

Nick dẫn cô qua đoạn đường, và kia vật sừng sững đứng, trải rộng giữa nền trời màu sứ. Bài toán đẹp đẽ lạ kỳ quản lý phép tính cửa hàng trăm cành cây, hàng nghìn nhánh, mười nghìn nhành con, một vẻ đẹp mà nhà kho đầy tác phẩm nghệ thuật đó vừa cho cô xem trước.

“Tôi chưa bao giờ thấy cái cây nào trông như thế này.”

“Hiếm người đương thời từng thấy.”

Từ con đường cao tốc liên bang, cô đã không thể thấy được nét tuyệt mỹ cao vút sum sê của cái cây này. Cách nó vươn lên tới nhánh rẽ bát ngát đầu tiên. Cô hẳn đã không để ý thấy, nếu không có cuốn sách. “Cây gì đây?”

“Cây dẻ. Giống gỗ đỏ ở miền Đông.”

Từ đó khiến toàn thân cô nổi gai ốc. Xác nhận, dù cô không thật sự cần điều đó. Họ đi qua vùng bao phủ của cây, dưới tán lá.

“Giờ mọi người đã đi rồi. Tại sao anh chưa bao giờ thấy ai?”

Anh kể cho cô nghe. Kỵ của anh đã trồng cái cây này như thế nào. Cụ của anh đã bắt đầu chụp ảnh ra sao, vào đầu thế kỷ. Bệnh đốm nâu càn quét khắp bản đồ trong mấy năm và quét sạch loài cây tốt nhất ở miền Đông nước Mỹ như thế nào. Và cái vật mẫu độc nhất này đã sống sót khỏi tất cả các chất gây ô nhiễm ra sao cho tới tận giờ.

Cô nhìn lên tán cây. Mỗi cành cây là một đối tượng cho một trong số các bức điêu khắc uốn lượn nữa ở trong nhà kho kia. Một điều gì đó đã xảy ra với gia đình của người đàn ông này: cô đã thấy điều đó như thể đang đọc ra nó từ một tờ giấy. Và anh đã sống trong ngôi nhà xây từ thời cụ kỵ này suốt cả thập kỷ, tạo ra tác phẩm nghệ thuật từ một chứng nhân sống sót khổng lồ kỳ diệu. Cô đặt tay lên lớp vỏ cây gân guốc. “Và anh đã… vượt qua? Đang bước tiếp sao?”

Anh lùi lại, kinh sợ. “Không. Không bao giờ. Tất cả đã hết với tôi.” Anh vòng qua phía bên kia của thân cây khổng lồ. Ngón tay dài, mang chất Phục hưng lại chỉ trỏ. Những vòng tròn khô với những đốm cam rải rác nhiều chỗ trên khắp thân cây. Anh ấn vào các điểm đó. Chúng lõm xuống dưới cái ấn của anh.

Cô chạm vào thân cây lỗ rỗ. “Ôi, trời. Cái gì thế?”

“Cái chết, thật không may.” Họ rời khỏi vị thần đang chết để trở về. Với những bước đi chậm chạp, họ lững thững lên con dốc dẫn về nhà. Anh đá giày vào hiên sau nhà để rũ tuyết khỏi giày. Anh đi về phía nhà kho, nơi có thể xem là phòng triển lãm của anh. “Cô có thể mang một hai thứ đi với cô được không? Như thế sẽ khiến hôm nay thành một ngày rất tuyệt vời.”

“Trước hết tôi phải kể với anh vì sao tôi lại tới đây.”

ANH PHA TRÀ bằng cách dùng cái lò trong bếp nơi bố mẹ và bà nội anh đã ngồi vào buổi sáng một thập kỷ trước đó, khi anh chào tạm biệt họ và lái xe tới bảo tàng nghệ thuật ở Omaha. Vị khách của anh kể câu chuyện của cô, với những cái cau mặt và những nụ cười. Cô tả lại đêm cô chuyển hóa - sự hỗn độn, sự trần truồng ướt nước, cái đui đèn chết người. Anh ngồi nghe, đỏ mặt chăm chú nghe cô miêu tả.

“Tôi không cảm thấy điên cuồng. Đó là điều lạ nhất. Tôi đã thấy điên cuồng trước đó. Tôi biết cảm giác điên cuồng là thế nào. Tất cả điều này cảm giác như… tôi không biết nữa. Giống như cuối cùng tôi đã thấy được sự hiển nhiên.” Cô khum hai bàn tay quanh cốc trà nóng.

Cây dẻ đang chết lay động cô theo một cách mà anh không thể nào hiểu hết được. Cô trẻ trung, tự do, bốc đồng, và đầy động lực mới. Với mọi thước đo đáng tin cậy, cô chênh vênh không phải ít. Nhưng anh vẫn muốn cô ở lại như thế này, nói những lý thuyết điên khùng trong căn bếp của anh, suốt đêm. Có bầu bạn trong ngôi nhà này. Ai đó vừa về từ cõi chết. “Cô không có gì điên cả,” anh nói dối. Không điên một cách nguy hiểm, phải nói thế mới đúng.

“Tin tôi đi, tôi biết tôi nghe như thế nào. Phục sinh. Những sự trùng hợp kỳ quái. Các thông điệp từ các dãy tivi trong một đại siêu thị giảm giá. Những hiện thân của ánh sáng mà tôi không thể thấy.”

“À, cô nói vậy thì là vậy…”

“Nhưng có một lời giải thích. Hẳn là có. Tất cả đều ở trong tiềm thức của tôi, cuối cùng cũng quan tâm tới một thức gì khác ngoài hơn là bản thân tôi. Có lẽ tôi đã nghe về những người bảo vệ cây mấy tuần trước đó, trước khi tôi tụ bị điện giật, và giờ thì, cuối cùng tối đang thấy chúng ở khắp nơi.”

Anh hiểu thế nào là nghe lời sai khiến từ ma quỷ. Anh đã một mình quá lâu, ký họa cái cây đang chết của anh, đến mức anh sẽ không dám phủ nhận giả thuyết của ai. Không có cái gì kỳ lạ hơn sự kỳ lạ của các sinh thể. Anh cười khục, nhai vụn cacao đắng. “Tôi đã làm các món đồ ma thuật trong suốt chín năm qua. Tín hiệu bí mật là đặc ngữ của tôi.”

“Đó là điều tôi không thể hiểu.” Đôi mắt cô cầu xin ơn huệ của anh. Trà của cô, khói tỏa lên mặt cô, những vùng đất hoang dã của Iowa đầy tuyết: một câu chuyện quá cũ và rộng đến nỗi cô không nắm bắt hết được. “tối đang lái xe trên đường thì thấy tấm biển của anh, treo trên một cái cây trông như…”

“A thì, cô biết đấy, nếu ta lái xe lâu quá…”

“Tôi không biết. Tôi không biết phải tin điều gì. Mà tóm lại thì cũng thật điên rồ khi tin vào bất cứ điều gì. Chúng ta luôn luôn, luôn luôn sai.”

Anh thấy mình đang vẽ trong bức tranh chiến tranh tươi sáng.

“Cô muốn gọi nó là gì thì hãy cứ gọi như thế. Một cái gì đó đang cố thu hút sự chú ý của tôi.”

Có người nghĩ tất cả các nghiên cứu của anh về Cây Dẻ Nhà Hoel trong suốt thập kỷ qua có thể có ý nghĩa nào đó. Thế là đủ với anh. Anh nhún vai. “Thật kỳ diệu là những thứ điên rồ có thể trở thành, một khi cô bắt đầu nhìn vào chúng.”

Cô đi từ tuyệt vọng tới niềm tin trong chớp mắt. “Chính là như thế đấy! Còn gì có thể điên rồ hơn? Tin rằng chắc chắn có những hiện thân ở rất gần mà chúng ta không biết? Hay là đốn ngã những cây gỗ đỏ cổ thụ hiếm hoi cuối cùng trên mặt đất để đóng sàn hay lợp nhà?”

Anh giơ ngón tay xin phép đi lên tầng. Anh trở lại mang theo bản đồ đường sắt và ba tập từ một bộ bách khoa toàn thu mà ông nội anh đã mua từ một người bán hàng rong vào năm 1965. Thực sự có một Solace, California ở trung tâm của vùng cây cổ thụ. Thực sự có những cây gỗ đỏ cao ngang ba mươi tầng lầu và cổ đại như Chúa Jesus. Điều điên rồ là các loài ở dưới không bị đe dọa chút nào. Anh nhìn cô; khuôn mặt cô sáng bừng kỳ vọng. Anh muốn theo tới bất cứ nơi nào mà mộng tưởng của cô dẫn dắt. Và khi mộng tưởng đó sụp đổ, anh muốn theo tới bất cứ nơi nào mà cô đi tiếp theo sau đó.

“Anh không đói à?” cô hỏi.

“Luôn luôn. Đói tốt cho chúng ta. Mọi người nên để mình đói.”

Anh làm cho cô cháo yến mạch với phô mai tan chảy và ớt. Anh nói với cô, “Tôi sẽ cần phải suy nghĩ về điều đó trong đêm.”

“Anh giống tôi.”

“Như thế nào?”

“Tôi nghe thấy bản thân tốt nhất khi tôi ngủ.”

Anh để cô ở trong phòng của ông bà anh, nơi mà từ Giáng sinh năm 1980, anh không bước vào trừ khi quét bụi. Anh ngủ ở lầu dưới, trong góc thời thơ ấu của anh, dưới chân cầu thang. Và suốt đêm anh lắng nghe. Những suy nghĩ của anh trải ra muôn hướng, tìm kiếm ánh sáng. Anh nhận ra rằng chẳng có gì khác trong cuộc đời anh thậm chí có thể được hào phóng gọi là một kế hoạch.

Khi anh thức giấc, cô đang ở trong bếp, đã thay bộ đồ khác lấy từ xe, đang cố làm mấy cái bánh kếp từ chỗ bột mà anh đã để cho mối mọt tấn công. Anh mặc cái áo choàng Aannel, ngồi xuống bên bàn. Anh cố cất giọng, “Tôi phải dọn khỏi ngôi nhà này vào cuối tháng này.”

Cô hất đầu về phía mấy cái bánh kếp. “Cái này có thể làm được.”

“Và tôi cần phải xử lý các tác phẩm nghệ thuật của mình. Ngoài thế ra, tôi có một khoảng trống nhỏ trên lịch vào cuốn năm nay.”

Anh nhìn ra cánh cửa sổ nhiều ô của phòng bếp. Qua Cây Dẻ Nhà Hoel, bầu trời xanh ngắt đến ngớ ngẩn như thể đã bị một đứa trẻ học sinh tiểu học vẽ bằng tay bôi trét quá đà.

MÙA XUÂN LẠI ĐẾN với Mimi Ma, mùa xuân đầu tiên không còn bố. Hoa thiên điểu, hoa lê, dương tử kinh, sơn thù du nở rực rỡ trong sắc hồng sắc trắng. Tất cả những cánh hoa vô tâm giễu cợt cô. Nhất là những cây dâu tằm, chúng khiến cô muốn đốt hết tất cả những thứ gì nở hoa. Người đàn ông ấy sẽ không bao giờ thấy một phần nhỏ nào của sự choáng ngợp này nữa. Thế mà chúng vẫn cứ bừng nở, những sắc màu khác biệt, tàn nhẫn của Hiện tại.

Một mùa xuân nữa nối tiếp khó khăn mùa xuân đó, qua một phần ba. Công việc rèn luyện sức chịu đựng của cô, hay là các loài hoa bắt đầu trở nên vô nghĩa. Thẻ bay thường xuyên của Mimi đã sang hạng bạch kim vào tháng Năm. Họ gửi cô đến Hàn Quốc. Họ gửi cô tới Brazil. Cô học tiếng Bồ Đào Nha. Cô học được rằng mọi người ở mọi chủng tộc, màu da, và tín ngưỡng đều có khao khát bất tận đối với gốm đúc theo đặt hàng.

Cô tập chạy, đi bộ, và đạp xe. Cô tập khiêu vũ, rồi jazz, rồi salsa, thứ xua đuổi tất cả các điệu nhảy khác giúp cô mãi mãi. Cô tham gia khóa quan sát chim và nhanh chóng có một danh sách dài dằng dặc với một trăm ba mươi loài. Công ty thăng cô lên chức trưởng khu vực. Cô học một khóa về nghệ thuật Phục hưng, các khóa học ban đêm về thơ hiện đại, tất cả những thứ của Holyoke mà cô đã vứt bỏ để trở thành một kỹ sư. Mục tiêu gần giống như lòng yêu nước: chơi trên mọi sân chơi. Có tất cả. Là mọi thứ.

Một đồng nghiệp bảo cô chơi hockey trong giải đấu của công ty. Chẳng mấy chốc cô trở nên đam mê. Cô chơi poker với đàn ông ở bốn châu lục và ngủ với đàn ông ở hai châu. Cô trải qua một tuần ở San Diego với một cô gái có khẩu vị vô cùng đa dạng rồi khiến trái tim cô gái đó tan vỡ, bất chấp giao ước trước đó của họ. Cô đã khá say đắm một người đàn ông có vợ của một đội hockey khác, người đã nhẹ nhàng chưa từng có khi tranh chấp với cô trên sân băng. Họ gặp nhau một lần, ở Helsinki, vào tháng Mười hai, ở một cuộc đời khác trong ba ngày kỳ diệu trong bóng tối ban ngày. Cô không bao giờ gặp lại anh ta.

Cô suýt nữa đã kết hôn. Ngay sau đó, cô không thể nhớ nổi tại sao chuyện đó lại có thể gần xảy ra đến thế. Cô bước sang tuổi ba mươi. Rồi (kỹ sư đáng tin cậy) ba mốt và ba hai. Trong giấc ngủ, cô mãi mãi đi băng qua các sân bay rộng lớn, giữa những đám người đông đúc, khi tên cô được xướng lên.

CÔNG TY CHUYỂN CÔ về trụ sở chính. Mức tăng chín nghìn đô la hầu như không có ý nghĩa gì với cô nhưng lại khiến cô khao khát ngay tức khắc. Nhưng dù sao cô đã tiến từ một cái bàn chỉ có vách ngăn trong một xưởng sản xuất đến một văn phòng ở góc với cửa kính từ sàn tới trần nhìn ra một hàng thông mà trong đầu cô không hiểu sao đó chính là điểm đến cuối cùng của một chuyến đi chơi rất dài bằng xe riêng của gia đình. Một thế thân hoang dại riêng tư nhất và nhỏ nhất của thế gian.

Cô trang trí văn phòng bằng những thứ mà mẹ cô không biết rằng cô đã đánh cắp chúng. Một cái tráp phủ đầy các nhãn dán - CARNEGIE INSTITUTE, GENERAL MEIGS, UNIVERSITY OF NANKING. Một cái rương in rập một cái tên không thể phát âm. Bao quanh viền bàn làm việc của cô là bức ảnh của hai người, nghe nói là ông bà cô, đang cầm một tấm ảnh ba đứa cháu lạ lùng của họ. Bên cạnh đó, có bản in của chính tấm ảnh-trong-ảnh đó: ba đứa con gái nhỏ mơ hồ về chủng tộc đang ngồi đăm đăm trên một cái ghế dài, giả vờ như chúng thuộc về Wheaton. Đứa lớn tuổi nhất dường như sẵn sàng càn quét con đường dẫn tới sự thuộc về. Sẵn sàng đấm văng kẻ nào nghĩ cô là kẻ lạc loài.

Xung quanh các bức tường của văn phòng, giống như một đường diềm trang trí cổ điển, rủ xuống bức tranh cuộn của cha cô. Có vẻ không đúng đắn khi khoe các bức tranh này dù là với chút nắng ít ỏi của miền Tây Bắc này len qua những tấm cửa kính từ sàn tới trần của nhà cô. Không đúng đắn khi dán keo dính để giữ cho khỏi rơi một tác phẩm nghệ thuật đã rất cũ và quý hiếm. Không đúng đắn khi để một thứ vô giá ở nơi bất cứ ai trong đội làm đêm cũng có thể cuộn nó lại và cho nó vào trong túi. Không đúng đắn khi treo thứ này ở nơi nó nhắc nhở cô về cuộc tự sát của cha cô, mỗi khi cô ngước mắt lên.

Mọi người khi bước vào văn phòng cô lần đầu tiên thường hỏi về các vị Phật nhỏ trong căn phòng của sự giác ngộ đó. Cô nghe thấy cha cô, vào ngày ông cho cô xem cuộn tranh lần đầu tiên. Những người đàn ông này ư? Họ vượt qua bài thì cuối. Có những ngày tại bàn làm việc của cô, trong sự thành công mãnh liệt về sự nghiệp của mình, nhìn lên bức tranh từ cuồn cuộn các hóa đơn và phép tính, cô thấy mình đạt tới bậc học cuối cùng mà cha cô đã đạt. Khi cảm giác chết đuối bóp nghẹt lấy lồng ngực cô, cô nhìn ra khung cửa sổ kịch trần vào cánh rừng của cô, nơi ba đứa trẻ từng có thời tự do hoang dại đi nhặt tiền là quả thông trên các bờ của một hồ nước cổ xưa. Đôi khi cảnh tượng đó gần như trấn an được cô. Đôi khi cô gần như có thể thấy người đàn ông đó, ngồi xổm và viết mọi thứ cần nói về nơi cắm trại này vào cuốn sổ chi chít của mình.

Đồng nghiệp dùng phòng làm việc của cô làm chỗ ăn trưa, vào những bữa mà cô không ăn món trứng bắc thảo. Thực đơn của cô trong hôm nay là sandwich thịt gà, nên chỗ này an toàn cho mọi dân tộc. Ba người quản lý khác và một tay từ phòng Nhân sự chơi bài ăn tiền nhỏ. Mimi cũng tham gia. Cô luôn tham gia bất cứ trò chơi nào có tỉ lệ may rủi nhỏ và giúp lãng quên tạm thời. Quy ước duy nhất của cô là cô giữ ghế Chỉ huy.

“Chính xác thì nó ra lệnh gì, Đội trưởng?”

Cô khoát tay về phía cửa sổ. “View này.”

Những người chơi rời mắt khỏi con bài, ngước lên. Họ nheo mắt và nhún vai. Được rồi: Một con đường nhỏ chạy qua mảnh đất này, hai bên tràn ngập bóng cây. Cây là thứ mà miền Tây Bắc có. Cây ở mọi độ cao, chen chúc lẫn nhau, bò vào, che rợp cả bầu trời.

“Thông à?” phó giám đốc marketing đoán. Trưởng phòng kiểm định chất lượng vốn muốn vị trí của Mimi tuyên bố, “Ponderosa”

“Thông ponderosa ở Willamette Valley,” Gã Biết Tuốt, giám đốc phòng Nghiên cứu và Phát triển nói.

Các quân bài lướt trên mặt bàn. Các đống tiền xu đổi tay. Mimi trở ngón tay đeo chiếc nhẫn ngọc của cô. Cô ngụy trang nó, để không ai chặt tay cô vì ăn trộm nó. Cô quấn bọc quanh nó. Cây dâu tằm chi chít cành nhánh của xứ Phù Tang - cái cây mà cô đã vẽ khi các chị em cô phân chia tài sản của bố - xoay xoay quanh ngón tay cô. Cô chìa bàn tay về phía người chia bài, thẳng thắn. “Đưa đây nào. Cho tôi việc gì đó để làm ở đây với chứ.”

Thêm một lần chìa tay nữa. Cô lại ngước mắt lên. Bầu trời trưa xanh ngắt rót xuống khu rừng nhỏ của riêng cô. Mặt trời xuyên tia nắng vào màu xanh đồng của lá kim, một nghìn chùm ánh sáng của thiên thể. Những khoanh vỏ to ló sần sùi như da khủng long của thân cây ngả màu cam, màu đất nung, và màu quế. Tay trưởng phòng Kiểm định chất lượng, người muốn công việc của cô, nói, “Mọi người đã bao già ngủi mùi vỏ cây chưa?”

“Cây va ni,” trưởng phòng Kiểm định chất lượng nói.

“Đó là cây thông Jeffrey,” Gã Biết Tuốt tuyên bố.

“Xem ai là chuyên gia kìa. Lại lần nữa!”

“Không phải va ni. Nhựa thông.”

“Tôi đã nói mà…” gã phòng Kiểm định chất lượng nói. “Thông ponderosa. Va ni. Tôi đã học một khoá.”

Gã Biết Tuốt lắc lắc đầu. “Không đâu. Nhựa thông đấy.”

“Ai đó đi ngửi các chỗ nứt mà xem.” Tiếng cười khúc khích rộ lên.

Gã phòng Kiểm định đập bàn. Bài bay lên và đồng xu đổ xuống. “Mười đô.”

“Chúng ta đang còn tranh luận mà!” gã bên phòng Nhân sự nói.

Mimi đang đi ra cửa thì ai đó nhận ra.

“Này! Chúng ta đang chơi đấy nhé.”

“Cần dữ liệu,” con gái của người kỹ sư trả lời. Và thêm mấy bước nữa, cô đi ra ngoài. Mùi hương đã ùa tới cô trước khi cô tới chỗ hàng cây - mùi thơm của nhựa cây và của đất đai miền Tây bát ngát. Mùi sạch sẽ của riêng những ngày nguyên sơ suốt thời thơ ấu của cô. Cả tiếng đàn của cây cối nữa, hòa theo tiếng gió. Cô còn nhớ rõ. Mũi cô áp vào một trong những kẽ nứt giữa các khoanh vỏ màu nâu đất. Cô chìm đắm trong mùi thơm đó, một luồng hương đã biến mất của hai trăm triệu năm về trước. Cô không thể tưởng tượng được mùi thơm như thế này đã từng có ý nghĩa như thế nào. Nhưng giờ đây nó đang làm một điều gì đó cho cô. Kiềm chế trí tuệ. Không phải va ni cũng không phải nhựa thông, mà chan hòa những sắc mùi mạnh nhất của từng thứ. Một nhấp vị kẹo bơ đường của tinh thần. Một nhành hương dứa. Nó có mùi không giống với thứ gì ngoài chính nó, hăng nồng và thoát tục. Cô hít vào trong, mắt nhắm lại, tên thật của loài cây.

Cô đứng đó với mũi áp vào vỏ cây, thân mật đến quá đà. Cô làm thế cho mình một lúc lâu, giống như một bệnh nhân của nhà tế bần tự chế morphine cho bản thân. Hóa chất ùa xuống khí quản của cô, qua mạch máu đi tới các ngóc ngách của cơ thể, vượt rào máu não để vào tới những suy nghĩ của cô. Mùi thơm siết lấy cuống não cô cho tới khi cô và người đàn ông đã chết ấy lại ngồi câu cá bên nhau, dưới bóng của cây thông nơi con cá đó lẩn trốn, trong công viên quốc gia sâu thẳm nhất của đáy linh hồn.

Một người phụ nữ đi ngang qua vỉa hè thấy cô đang hít ngửi thì băn khoăn không biết có cần cấp cứu hay không. Hạnh phúc với ký ức và cơ thể lâng lâng, Mimi trấn an bà bằng một ánh nhìn. Lúc đó trên văn phòng, những người chơi bài cùng cô đang đứng ở cửa sổ kính kịch trần, quan sát cô như thể cô đang trở nên nguy hiểm. Cô dựa vào cái cây, thả mình lần cuối vào mùi hương không thể gọi tên đó. Mắt nhắm, cô hồi nhớ lại vị la hán dưới cây thông của ông, thoáng vui thứ nhè nhẹ đó trên môi ông khi ông vượt qua bờ vực của việc chấp nhận hoàn toàn của sự sống và cái chết. Một cái gì đó bao phủ lấy cô. Ánh sáng này trở nên sáng hơn; mùi hương này trở nên đậm hơn. Sự thoát xác đưa cô lên cao, bồng bềnh bởi những con sóng của tuổi thơ. Cô rời khỏi thân cây với một cảm nhận hạnh phúc sâu sắc. Là nó đây phải không? Mình đã tới rồi? Gắn vào thân của một cây ngay cạnh đó là một tấm biển viết tay:

Buổi gặp mặt ở tòa thị chính! Ngày 23 tháng Năm!

Cô lướt về phía tấm poster và đọc. Thành phố tuyên bố sự tích tụ của lá kim và vỏ cây rụng đang đe dọa hỏa hoạn, rằng cây cối quá già và tốn kém để dọn dẹp, hết năm này qua năm khác. Họ lên kế hoạch để thay thế thông bằng những loài cây an toàn hơn và sạch sẽ hơn. Các lực lượng phản đối sự loại bỏ này đã yêu cầu một phiên điều trần.

Hãy đến để bày tỏ suy nghĩ của bạn!

Người ta muốn đốn hạ cây của cô. Cô nhìn lại dọc đường về văn phòng. Các đồng nghiệp của cô đang áp vào cửa kính, cười cô. Họ vẫy vẫy tay với cô. Họ đập đập vào tấm kính. Một trong số họ chụp ảnh cô bằng một chiếc máy ảnh dùng một lần. Mũi cô đang ngập tràn một mùi hương không thể tả bằng lời. Có thể gọi là mùi ký ức. Có thể gọi là mùi tiên tri. Va ni, dứa, kẹo bơ đường, nhựa thông.

MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHOẢNG BỐN MƯƠI Tuổi ném ra một nắm đô la bạc trong quán rượu spar, dưới đường 212, không xa một thành phố có tên là Damascus. Damascus, Oregon. “Lễ kỷ niệm, chết tiệt thật. Anh phải mừng nó với một ly bia.”

Lời đề nghị đó có người nhận. “Chúng ta mừng cái quái gì thế, Rockefeller?”

“Cây thứ năm mươi nghìn của tôi. Chín giờ mỗi ngày, bất kể nắng mưa, năm ngày rưỡi mỗi tuần, trong suốt tất cả các tháng trồng được cây, trong suốt bốn năm.”

Tiếng vỗ tay khắp nơi và một tiếng hú. Mọi người đang có mặt ở đó nói rằng họ sẽ uống vì điều đó.

“Một công việc gian nan với một gã đứng tuổi.”

“Anh đã thay vùng thắt lưng chưa thế?”

“Anh biết đấy, họ sẽ chặt ngang chúng tiếp thôi, trong vài năm nữa.”

Lòng biết ơn của những người xa lạ trong quán rượu, được mua cho một ly không vì điều gì. Douglas Pavlicek mỉm cười chấp nhận. Anh đặt thêm hai mươi tờ đô la bạc nữa trên góc của một bàn bi-a và khua khua trong không trung chiếc gậy với cán làm bằng gỗ Thích cứng, mời tất cả mọi người tới chơi. Chẳng mấy chốc mà anh có hai người nhận lời, là Dum và Dee.

Họ chơi ba bi, quay vòng. Douglas quá đáng thương. Bốn năm vật lộn qua những đống gỗ vụ và bùn đất, khom người và gieo trồng, đã hạ gục hệ thần kinh của anh, phá hỏng cái chân vốn đã vô dụng của anh, và để lại anh với bệnh rung khi vận động thể hiện rõ qua các máy đo địa chấn ở dưới Bay Area. Dum và Dee cảm thấy tồi tệ, nhận tiền của anh, xếp bóng rồi lại xếp bóng, bắn rồi lại bắn, chọc lỗ rồi lại chọc lỗ. Nhưng Douggie đã có một thời gian vui vẻ, ở đây trong thành phố lớn này, nốc ly bia sủi bọt và nhớ lại niềm vui có được từ một công ty ẩn danh. Tối nay anh sẽ ngủ trên giường. Tắm nước nóng. Năm mươi nghìn cây.

Dum chọc cả ba bóng trúng lỗ liên tiếp. Cú ăn thông thứ hai của anh ta đêm nay. Có lẽ anh ta đã xếp chúng cho một chiến thắng tức thì. Douglas Pavlicek không quan tâm. Rồi Dee hoàn thành trong bốn lần chọc.

“Thế… Năm mươi nghìn cây nhi?” Dum nói, chỉ để phân tâm Douggie, người đang phải vật lộn đủ rồi dù không có thêm gánh nặng nhận thức của việc tiếp tục một cuộc trò chuyện.

“Ừ. Giờ có thể chết rồi, thế nên tôi sẽ dẫn đầu ván này.”

“Anh làm gì với phụ nữ, ở ngoài kia.”

“Rất nhiều phụ nữ vận chuyển cây. Kỳ nghỉ hè thì nhiều lắm. Chuyện gì cũng xảy ra.”

Sao nhãng bởi những ký ức hạnh phúc, anh chọc viên bi-a trúng lỗ. Dù chỉ thế cũng đáng được cười to.

“Anh trồng cho ai?”

“Bất cứ ai trả tiền cho tôi.”

“Rất nhiều oxy mới ngoài kia, nhờ các anh. Rất nhiều khí ga nhà kính mới được giải quyết.”

“Mọi người chẳng biết gì đâu. Anh có biết người ta đã làm dầu gội đầu từ cây hay không? Và kính cường lực? Kem đánh răng nữa?”

“Tôi đã không biết đấy.”

“Xi đánh giày. Chất làm đặc kem.”

“Nhà cửa nữa, phải không? Sách vở các thứ. Tàu thuyền. Đồ nội thất.”

“Con người chẳng biết gì đâu. Vẫn đang là Thời Đồ Gỗ. Những thứ vô giá trị rẻ nhất từng có trên đời.”

“Lạy Chúa, anh bạn. Hai mươi đô để thêm một lượt nữa nhé?”

Họ chơi suốt nhiều giờ. Douggie, người có thể uống mà không có hậu quả lớn nào, chiến đấu trở lại từ miệng vực. Dee và Dum rời xới, thay thế bằng những người mới, Thứ Một và Thứ Hai. Doug mua thêm một vòng nữa, giải thích cho nhóm chơi đêm khuya này điều họ đang chúc mừng.

“Năm mươi nghìn cây. Ồ.”

“Đó là khởi đầu,” Douglas nói.

Thứ Hai đang có cuộc tranh cãi gay gắt cho một thứ rác rưởi của đêm đó. Thậm chí là của tuần đó.

“Không muốn làm anh vỡ mộng, anh bạn. Nhưng anh biết đấy chỉ riêng BC đã lấy hai triệu thân cây gỗ mỗi năm nhỉ? Bởi chính nó! Anh sẽ phải trồng trong khoảng bốn năm trăm năm chỉ để…”

“Thôi nào. Ở đây, chúng ta cứ bắn đi.”

“Và các công ty mà anh trồng cho ấy mà? Anh có thấy là họ nhận chứng nhận công dân tốt cho từng cây con mà anh trồng không? Mỗi lần anh chọc một lỗ xuống đất, nó lại khiến họ nâng mức cho phép đốn cây hằng năm.”

“Không,” Douglas nói. “Điều đó không thể đúng.”

“Ôi, sự thật là thế, sự thật đấy. Anh đặt cây con để họ có thể đốn cây cụ kỵ. Và khi các cây giống của anh lớn, chúng sẽ bị rầy nâu vì độc canh, anh bạn ạ. Những bữa ăn lụng cây cho những con bọ hạnh phúc.”

“Okay. Câm mồm lại một giây được không.” Douglas ôm chặt quả bóng bi-a, rồi ôm đầu. “Anh thắng, anh bạn. Tiệc kết thúc.”

MIMI KHÔNG THAM GIA buổi chơi bài trưa tiếp theo. Cô ăn trưa ngoài trời dưới hàng thông.

“Thế chúng tôi có thể dùng văn phòng của cô không?” tay phòng Nhân sự hỏi.

“Cứ việc. Thoải mái đi.”

Cô ngồi đó, lưng tựa vào thân cây màu cam. Nhìn lên những tia nắng xuyên qua thảm lá kim. Bắt chước vị la hán, chờ đợi, thỏ. Hoàng tử Ấn Độ Tất Đạt Đa cũng đã như thế này, khi cuộc đời khước từ ông và niềm vui thú của ông biến mất. Ông ngồi dưới tán cây linh thiêng hùng vĩ - cây Bồ đề, Ficus religiosa - và thề sẽ không đứng dậy cho tới khi ông hiểu được điều mà cuộc đời mong đợi từ ông. Một tháng trôi qua, rồi một tháng nữa. Rồi ông tỉnh khỏi giấc mộng nhân thế. Chân lý chiếu vào đầu ông, mọi thứ quá đơn giản, ẩn trong ánh sáng bao la. Vào khoảnh khắc đó, cái cây trên đầu vị Phật mới - các cành nhánh từ đó vẫn phát triển khắp nơi trên Trái Đất - bung nở hoa, và những bông hoa đó trở thành những quả bồ đề màu tím thẫm tròn trĩnh.

Mimi không chờ đợi điều gì vĩ đại dù chỉ bằng một phần trăm như thế. Thực ra, cô không chờ đợi điều gì - vì đã đủ hư không để cô chìm đắm bản thân vào. Mùi hương không thể gọi tên đó - đó là tất cả những gì cô muốn. Khu rừng nhỏ này. Mùi hương hai trăm triệu năm tuổi đó. Gia đình cô ở đỉnh cao tự do nhất, đất nước bản địa của chính họ. Lại đi câu cá, ở bên cạnh người đàn ông duy nhất từng hiểu cô, trong dòng chảy của một con sông đã từ lâu biến mất.

Một người phụ nữ với một chiếc xe nôi đôi giữ hai đứa trẻ sinh đôi ngồi xuống một lát trên chiếc ghế dài bên cạnh. “Một bóng râm tuyệt vời,” Mimi nói. “Chị có biết thành phố muốn đốn bỏ chúng hay không?”

Trở nên chính trị. Kích động. Cô ghét những người kích động, cách họ luôn quẳng vào mặt bạn những thứ mà chẳng liên quan gì tới bạn. Trong một phút tiếp theo, cô nói với người mẹ trẻ đang lo sợ về cuộc gặp ở tòa thị chính vào ngày hai mươi ba. Và bóng ma của cha cô đứng cách đó không xa, dưới hàng thông của ông, mỉm cười với cô.

DOUGLAS PAVLICEK TỈNH GIẤC khi Mimi hít đầy phổi cô thêm một lần cuối và quay lại bảng điều hòa nhiệt độ. Anh mất thêm một thoáng nữa để nhận ra rằng anh đang ở trong một phòng của nhà nghỉ, nơi anh đã thuê sau khi tiêu hai trăm đô la vào bia và mất thêm một trăm nữa vào bàn bi-a ba bóng. Chẳng có gì trong số đó khiến anh phải cau mày. Chiều nay, cảm giác kinh sợ khi thức giấc nghiêm trọng hơn. Tất cả sự căng thẳng của anh huống về mức đốn cây cho phép hằng năm, và liệu có phải bốn năm vừa qua, anh đã đâm đầu vào hoài phí cuộc đời, hay thậm chí là tệ hơn thế.

Anh đã bỏ lỡ bữa sáng kiểu Âu miễn phí từ bốn giờ trước. Nhưng người nhân viên bán cho anh một quả cam, một thanh sô-cô-la, một tách cà phê, ba báu vật vô giá từ cây đưa anh tới thư viện công cộng. Ở đó anh tìm một người thủ thư để giúp anh nghiên cứu. Người đàn ông lấy mấy tập chính sách và luật xuống khỏi giá, rồi họ dò tìm cùng nhau. Câu trả lời không tốt. Thú Hai, thằng cha lắm mồm, đã đúng. Trồng cây con không có ý nghĩa gì ngoài cho phép có thêm những khoảng chặt rừng trống trải bát ngát. Đến tận giờ ăn tối Douggie mới thật sự hoàn toàn chấp nhận thực tế này. Anh đã không ăn gì suốt ngày từ sau ba món quà từ cây. Nhưng ý nghĩ về ăn - hơn bao giờ hết - lại khiến anh nôn nao.

Anh cần đi bộ. Đi bộ: thứ điên khùng duy nhất còn lại. Điều anh thực sự muốn là chạy ào lên một sườn đồi trọc và đặt cái tương lai đó trở lại vào đất. Đó là điều mà các cơ của anh biết rõ, đặc biệt là tổng thể của anh - phần tâm hồn. Một cái xẻng và một túi đeo vai đầy những cây non xanh. Thứ mà, cho tới tận hôm nay, anh vẫn xem là niềm hy vọng.

Anh đi bộ cả đêm, chỉ dừng lại để thỏa hiệp với cơ thể của mình: bằng một cái bánh burger, thứ bỏ qua các nụ vị giác trên đường trôi xuống bụng. Đêm hôm đó trong và không khí rất nhẹ tới nỗi mà chỉ trong nửa dặm anh đã quên mất nỗi sợ như rơi bỗng của mình. Nhưng anh không thể ngừng các câu hỏi: Bây giờ mình phải làm gì, trong bốn mươi năm tiếp theo? Công việc nào mà hiệu quả của sự hợp nhất cả nhân loại không thể bóp nát thành phân bón đơn thuần?

Anh đi suốt nhiều giờ và nhiều dặm, men theo khu trung tâm Portland vào một khu phúc hợp yên tĩnh, bị cuốn đi theo một mùi hương mà anh không thể gọi tên. Anh dừng lại ở một cửa hàng tạp hóa trong góc để mua chai nước hoa quả màu xanh, rồi uống trong khi đọc các thông báo trên bảng tin bên lối ra vào cửa hàng đó. Thất lạc con mèo vô cùng thông minh. Tái cân bằng Qi. Cuộc gọi đường dài giá rẻ. Và rồi:

Buổi gặp mặt ở tòa thị chính! Ngày 23 tháng Năm!

Một di sản điên rồ nào đó trong bộ não từ giống loài của anh không hoạt động và tương tác phù hợp với các loài khác. Anh hỏi đứa trẻ ở quầy thu ngân về hướng đi đến địa chỉ đó. Thằng bé trông như con chuột nhắt vặn vặn mũi. “Đi bộ thì xa lắm.”

“Chú sẽ thử.” Hóa ra Douggie đã đi qua nó trên đường đến đây. Anh phải quay lại suốt cả con đường anh tới đây. Anh ngửi thấy mùi của công viên nhỏ đó trước khi anh trông thấy nó - giống như một lát bánh sinh nhật của Chúa. Những cái cây đã bị kết án đều có ba lá kim chụm lại thành một khóm, những mảng vỏ lớn màu cam. Những người bạn cũ. Anh cắm trại trên một chiếc ghế dài dưới những cây thông. Anh để tàng cây an ủi anh. Không gian rất tối, nhưng khu này trông có vẻ an toàn. An toàn hơn vận tải hàng không ở Campuchia. An toàn hơn nhiều quán bar anh từng ngủ trong đó. Anh muốn ngủ ở đây. Mặc kệ thực tế và các ràng buộc liên đới của nó. Cho một gã đàn ông giữa đêm ngoài trời, chẳng có gì chen vào giữa cái đầu trần của anh và một cơn mưa bào tử. Ngày hai mươi ba, anh chợt nghĩ - cuộc gặp ở tòa thị chính - chỉ còn bốn ngày nữa.

Giấc mơ của anh, khi nó đến, còn sống động hơn anh hình dung trong bao nhiêu năm qua. Lần này, chiếc máy bay lao xuống một khu rừng rậm Khmer. Đại uý Straub bị xiên trên một loài cây tàn ác nào đó mà anh không thấy được. Levine và Bragg rơi xuống bên cạnh, nhưng Douglas không thể với tới họ, và trong một lát họ ngừng trả lời tiếng hét của anh. Anh lại một mình, ở nơi mà anh nhận ra đó là một Bizarro Portland, bị nuốt chửng hoàn toàn bởi một banyan duy nhất. Anh thức dậy khi nghe tiếng trực thăng rà soát tán cây, chiếu đèn pha để tìm kiếm anh.

Tối nay máy bay trực thăng biến thành xe tải. Những người đàn ông đổ ra từ đó, với vũ trang đầy đủ. Trong một phút, họ vẫn lầm rầm, tới để giết chóc ngôi làng của Douggie ở trận oanh tạc cuối cùng. Rồi anh tỉnh táo trở lại đủ để thấy các cưa máy. Anh kiểm tra đồng hồ: quá nửa đêm một chút. Thoạt đầu anh nghĩ mình đã ngủ suốt bốn ngày. Anh nhổm người đứng dậy rồi đi lại chỗ đám người.

“Này!” anh đi lại gần cái máy cưa. “Xin chào!” Những chiếc mũ bảo hộ giật nảy lên, như thể trông thấy người điên. “Không phải các ông đang bắt đầu đấy chứ?”

Họ vẫn tiếp tục công việc, khởi động các món vũ khí. Chạy băng cuốn quanh khắp chu vi. Đặt cái giỏ ở đầu cần cẩu vào vị trí và kéo các móc khóa xuống.

“Các anh có nhầm lẫn không đấy. Mấy ngày nữa mới tới buổi điều trần. Trên poster bảo thế mà.”

Một cảm giác của trưởng tiểu đội dấy lên trong anh. Không phải là đe doạ, tất nhiên rồi. Từ chính xác là quyền uy. “Thưa ông, chúng tôi sẽ phải yêu cầu ông rời đi trước khi chúng tôi bắt đầu cắt.”

“Các anh đang cắt ư? Trời tối như mực.” Nhưng tất nhiên là không như phải vậy. Không hẳn tối đen vì hai hàng đèn hồ quang giống hệt nhau được chở vào đây. Không còn tối như mực nữa. Rồi trách nhiệm công dân bất chợt xuất hiện. “Chờ một giây.”

“Mệnh lệnh của thành phố,” tay quản đốc nói. “Anh phải ra khỏi khu vực băng cuốn.”

“Mệnh lệnh của thành phố ư? Thứ chết tiệt đó có nghĩa gì vậy?”

“Nó có nghĩa là ra ngoài đi. Ra khỏi khu vực băng cuốn.”

Douglas lao về phía những cái cây đã bị kết án. Sự di chuyển đó khiến mọi người kinh ngạc. Mất một giây những người đội mũ bảo hộ mới bắt đầu đuổi theo. Khi anh cách một trong các xe tải vài mét nữa thì họ đuổi kịp anh. Họ tóm lấy chân anh. Một người đánh anh bằng cán của máy cắt cành dài. Anh gục xuống đất và sụm xuống trên cái chân hỏng của mình.

“Đừng làm như thế. Ôi điên mất!”

Hai người cắt cây ghì anh trên mặt đất cho tới khi cảnh sát tới. Lúc đó là một giờ sáng. Chỉ là thêm một tội phạm nữa quấy phá tài sản công cộng, bị bắt trong khi cả thành phố đang say ngủ. Lần này các tội danh chống lại anh là phá rối trật tự công cộng, gây cản trở thi hành công vụ, và chống đối khi bị bắt giữ. “Anh nghĩ chuyện này buồn cười sao?” tay cảnh sát hỏi trong khi còng tay anh.

“Tin tôi đi, ông rồi cũng sẽ thấy như thế.”

Tại sở cảnh sát trên Second Street, họ hỏi tên anh. “Tù nhân 571.” Họ phải dùng vũ lực để lấy ví trong túi quần anh ra mới biết được ID thật của anh. Và họ cần phải cách ly anh, đề tránh việc anh khích động các tội phạm khác thành một cuộc nổi dậy.

BẢY GIỜ BA MƯƠI SÁNG Mimi đến văn phòng sớm. Một đơn đặt hàng bánh công tác cho bơm ly tâm từ Argentina đã bị huỷ. Cô đặt cà phê xuống, bật các ngọn đèn trên đầu, khởi động máy tính, và chờ kết nối vào mạng LAN của công ty. Cô xoay người thoáng nhìn ra bên ngoài, rồi đột nhiên hét lên. Nơi đáng lẽ là tán lá, giờ chỉ còn là một khoảng bao la mây vũ tích xám xanh.

Chỉ trong hai phút, cô đã đứng trên vạt đường trơ trọi, nơi những hàng cây cô từng nhìn ra trong một khoảnh khắc hoài niệm và bình yên. Cô còn chưa đối đôi giày thể thao sang giày cao gót. Khoảng đất trống trầm ngâm phủ nhận có điều gì đó đã từng xảy ra. Không một thân cây hay cành cây nào còn sót lại. Chi có mụn cua và lá kim rải rác quanh những vết cắt mới phẳng lỳ sát mặt đất. Gỗ màu vàng cam lộ ra trong không khí, nhựa dâng lên trên rìa ngoài cùng của các vòng gỗ hàng năm của cây - vòng nối tiếp vòng, nhiều gốc có số vòng nhiều hơn cả số tuổi mà cô có.

Và mùi hương của nó, mùi của mong đợi và mất mát, của những cây thông vừa bị cắt. Thông điệp đó, liều thuốc an thần cho não của cô, giờ đây quy tụ lại, trải mở ra trong cái chết. Trời bắt đầu mưa phùn. Cô nhắm mắt lại. Cơn phẫn nộ nhấn chìm cô, sự lén lút của loài người, một cảm nhận về sự bất công lớn chưa từng có trong cả cuộc đời cô, những mất mát xưa cũ sẽ không bao giờ. không bao giờ được trả lời. Khi cô mở mắt ra, các chân lý ùa vào trong đầu cô. Giống như Khai sáng, chỉ có điều không có ánh sáng.

SỰ NẢY MẦM xảy ra nhanh. Neeley hoàn thành trò chơi khoa học viễn tưởng vũ trụ của mình. Một phần của cậu bé dài ngoằng trong chiếc xe lăn vị lai đó vẫn muốn cho đi miễn phí. Nhưng rồi xuất hiện một khoảnh khắc, như luôn có trong bản thân trò chơi, khi ta phải biến vùng nước tù đọng xinh đẹp của vũ trụ của ta thành một một suối nguồn thu nhập.

Xuất bản trò chơi đòi hỏi có một công ty, dù chỉ là công ty giả mạo. Trụ sở chính của công ty là căn hộ tiện ích tại tầng hầm của anh với dốc trượt vào nhà gần El Camino ở Redwood City. Doanh nghiệp cần một cái tên, dù rằng cả công ty không có ai khác ngoài một người Mỹ gốc Ấn khoảng hai mấy tuổi lăn tới lui giống như một bó cành cây trên một chiếc xe kéo. Nhưng đặt tên một công ty hóa ra lại khó hơn cả viết code cho một hành tinh. Trong suốt ba ngày, Neelay vật lộn với các kết hợp từ và các từ mới, tất cả đều quá ngắn hoặc đã được dùng. Anh đang xỉa răng sau bữa tối - bằng một cây tăm quế - và nhìn chằm chằm vào phần letterhead giả mạo thì từ Redwood - gỗ đỏ - xuất hiện trong phần địa chỉ nhận của anh. Cứ như thể có ai đó thì thầm cái tên hiển nhiên đó vào tai anh. Dùng một chương trình đồ hoạ, anh chế ra một logo - một phần của cái cây đáng sợ trong logo của trường Stanford. Và thế là công ty Sempervirens - Hồng Sam - ra đời.

Anh gọi phát hành đầu tiên của công ty là The Sylvan Prophecies - Những lời tiên tri của rừng. Với phần mềm DTP hiện đại nhất, anh thiết kế một quảng cáo. Ô trên đầu quảng cáo đó, anh đề ở chính giữa dòng chữ:

CÓ MỘT HÀNH TINH HOÀN TOÀN MỚI NGAY BÊN CẠNH

Rồi Neelay chạy quảng cáo đó ở phía sau của các tập truyện tranh và tạp chí về máy tính trên khắp đất nước. Một hãng in đĩa lậu trên Menlo Park tuồn ra ba nghìn bản. Anh thuê hai người bạn cũ ở trường Stanford để đưa game vào các cửa hàng và xuống cả hai bò đất nước. Trong vòng một tháng, Những lời tiên tri của rừng bán sạch. Neelay ra thêm đĩa. Họ lại bán hết sạch. Anh ngạc nhiên khi rất nhiều thiết bị ở ngoài kia đáp ứng được các thông số kỹ thuật tối thiểu của trò chơi. Những lời truyền tụng không ngừng lan ra. Doanh thu chảy vào như nước, và chẳng mấy chốc có quá nhiều việc để anh có thể xoay xở một mình.

Anh ký hợp đồng thuê năm năm một căn hộ trước đây là phòng khám nha khoa. Anh thuê một thư ký và gọi cô là quản lý văn phòng. Anh thuê một hacker và gọi anh ta là lập trình viên chính. Anh ký với một gã có bằng kế toán, người được biến hình thành giám đốc kinh doanh. Lắp ráp nhóm này cảm giác giống như xây dựng hành tinh chính trong Lời tiên tri của rừng. Từ hàng loạt những người ứng tuyển, anh chọn thuê những người tỏ ra nao núng ít nhất khi họ nhìn thấy thân hình như lau sậy mọc ra từ chiếc xe lăn của anh.

Ngạc nhiên thay, các nhân viên mới đều thích được trả tiền mặt trước hơn là cổ phần trong tương lai. Đó là một sự thất bại hoàn toàn của trí tưởng tượng. Họ không hề biết gì về việc giống loài của họ đang đi tới đâu. Anh cố để thuyết phục họ, nhưng tất cả đều chọn an toàn và tiền mặt.

Chẳng bao lâu người giám đốc kinh doanh tiết lộ với Neeley: giả vờ anh là một công ty là không đủ. Anh phải hợp nhất thật sự. Sempervirens trở thành pháp nhân. Neelay lên giường hằng đêm với giấc mơ về lập chi nhánh và mở rộng kinh doanh. Đây là một ngành công nghiệp mới tinh với đường cong tăng trưởng không giới hạn đầy tiềm năng. Anh chỉ cần vài cú hit thị trường, mỗi lần lại kết hợp với thành công của lần trước đó. Rồi anh sẽ khuấy đảo cả thế giới, cách mà nó đã bày ra trước mắt anh, trong một thoáng, bằng những sinh thể lạ lùng trong cái bồn cảnh thủy tinh là sân trong của trường Stanford.

Ban ngày, khi không lo chuyện điều khiển công ty, Neelay tiếp tục viết code. Lập chương trình vẫn khiến anh ngạc nhiên. Khai báo một biến. Chỉ định một thủ tục. Gọi mỗi chương trình được hình thành tốt để thực hiện phần của nó, các cấu trúc khả dụng hơn, thông minh hơn, rộng hơn bên trong, giống như các hạt cơ quan đang xây nên một tế bào. Và từ các hướng dẫn đơn giản xuất hiện một đối tượng với hành vi tự trị. Lời nói đến hành động: đó là Thứ Mới Tiếp Theo của hành tinh. Viết code, anh vẫn là một cậu bé lên bảy, với cả thế giới của mọi khả năng sống đến từ bậc tam cấp, trên cánh tay của người cha.

Game đầu tiên vẫn đang bán với tốc độ mạnh mẽ khi Sempervirens tung ra trò chơi tiếp theo. Những lời tiên trì của rừng sử dụng các vẻ thật khó tin nổi với hai trăm năm mươi sáu màu đáng kinh ngạc. Lần này có bao bì thực sự, với tác phẩm nghệ thuật chuyên nghiệp, dù cách chơi là một hoạt động thăm dò và giao dịch cũ đặt trong một dải thiên hà có độ phân giải cao hơn rất mới mẻ, rực rỡ. Công chúng không quan tâm nó là một bản làm mới. Họ yêu thế giới thiên nhiên mở bất tận đó. Không có cách thực sự để thắng trong game này. Cũng giống như với hoạt động kinh doanh, vấn đề là giữ cho việc chơi kéo dài càng lâu càng tốt.

Những lời tiên tri của rừng mới leo lên đỉnh của các bảng xếp hạng, trước cả khi tiền thân của nó rời khỏi top ten. Những người chơi gửi thông điệp lên các bảng thông báo Online về các sinh vật hoang dã mà họ tìm thấy trong các hành tinh xa thẳm, các kết hợp kỳ lạ bất ngờ của động vật, thực vật, và khoáng chất. Rất nhiều người thấy rằng tìm ra cây cỏ chim muông trong trò chơi này thú vị hơn là tìm kho báu trong trung tâm dải ngân hà.

Kết hợp lại, hai game đó tạo ra nhiều tiền hơn nhiều bộ phim của Hollywood, với chi phí thấp hơn rất nhiều. Neelay đầu tư tất cả số lợi nhuận đó vào phần thứ ba, sẵn đã tham vọng hơn hai phần trước kết hợp lại. Khi Khải huyền rừng xuất hiện vào chín tháng sau, nó có giá rất cao là năm mươi đô la. Nhưng với số người chơi ngày càng tăng, đó là một giá thấp phải trả để có một trải nghiệm chuyển hóa mà thậm chí đã không tồn tại từ hai năm trước.

Một hãng phát hành lớn có tên là Digit-Arts đề nghị mua lại công ty của anh. Các điều khoản đều nghe rất hợp lý. Các chuyên gia sẽ đảm nhận việc bán và phân phối mọi sản phẩm trong tương lai, giải phóng để Sempervirens cống hiến bản thân nó cho sự phát triển. Neelay không muốn điều hành công ty; anh muốn tạo ra các thế giới. Đề nghị của Digit-Arts có thể sẽ đảm bảo cho sự tự do của anh và giữ cho anh được ngồi trên những chiếc xe lăn tối tân nhất mãi mãi.

Đêm hôm đồng ý về mặt nguyên tắc với thỏa thuận, Neelay không thể ngủ. Anh nằm trên chiếc giường có thể điều chỉnh của mình, được mẹ anh viền xung quanh bằng những cái túi đựng chần bông, và có một tay cầm bằng thép bọc xốp vòng qua. Khoảng nửa đêm, chân anh bắt đầu co thắt giống như chân của một người có thể đi lại được. Anh cần phải ngồi dậy. Nếu có người trợ giúp thì mọi việc sẽ dễ dàng, nhưng phải mấy giờ nữa Gena mới đến. Một cái ấn nút đưa phần đầu giường dựng thẳng hẳn lên. Anh vòng cánh tay quanh cái cột dọc phía bên phải và hất tay trái lên trước thanh ngang. Sự lãng phí cơ bắp đã khiến các cánh tay của anh trông như những mảnh ghép đôi của gỗ trôi dạt. Các cùi chỏ đều lồi ra các cục phồng. Anh phải dùng toàn bộ sức mạnh để bẩy thân mình lên tư thế ngồi. Hai vai anh run lẩy bẩy, và anh gồng mình vượt qua cái khoảnh khắc khi mà anh có nguy cơ bị rơi trở lại xuống giường. Anh đung đưa hồi lâu, rồi nghiêng mình về trước đủ để vung hai tay ra phía sau rồi nhấc người đứng thẳng dậy. Bước một bước. Hoặc năm mươi hai bước hay khoảng thế, tùy thuộc vào cách bạn đếm.

Cái quần mềm của anh đã tụt xuống quanh đầu gối trong vị trí sẵn sàng, nơi anh giữ chúng mỗi khi nhu cầu đến. Anh ngả người xa hết mức, gần như gập đôi người, để trọng lượng của đầu và vai của anh giữ ở một vị trí xa đủ mức để anh có thể đưa tay về phía gần mông. Bàn tay phải của anh trượt xuống dưới đùi trái, vẫn có một chút thịt ít ỏi quý giá còn lại ở đó - thực ra là chẳng có gì - nhưng nó chứng tỏ những thứ thuộc về đôi chân anh vẫn đủ sức để chống đỡ và giữ cho thân mình teo tóp của anh đứng thẳng.

Anh vật lộn với những giọt mồ hôi và ngả xuống trên khuỷu tay trái. Đu lên khỏi cái chân bị gãy. Mông anh nhấc lên đủ để cho anh mò mẫm kéo cái đũng quần lên người. Thành công sắp đến. Cái chân rơi xuống, anh ngã ngửa ra sau với hai bả vai nhô lên, rồi anh lại nằm sõng soài ra. Kéo mình lên một lần nữa với bàn đạp là thanh chắn ngang đó, anh lặp lại quá trình với phía người bền phải cho tới khi mồ hôi nhỏ thẳng xuống vùng eo. Vuốt phẳng ống quần legging ở hai bên cần nhiều thời gian, nhưng thời gian, vào lúc nửa đêm, là một nguồn dư dả. Rồi nắm vào thanh chắn trên đầu, và giữ vũng trở lại, với ra một trong rất nhiều móc treo đầy các thiết bị, anh chộp lấy cái dịu vải bạt hình chữ u, và trong một trăm lần nhích nho nhỏ, trải nó ra trên giường quanh phần thân nhổm dậy của anh. Mỗi chân được bọc từ bên dưới trong một cái đai da kéo lên đến giữa.

Anh lao ra một lần nữa và chộp lấy đầu của cái tời, kéo nó qua cái trụ ngang của chính nó cho tới khi nó ở vị trí ngay trên đầu. Cả bốn cái móc dây đều xuyên qua các chốt của cái tời, mỗi bên hai cái. Anh bật chiếc điều khiển từ xa đang giữ bằng miệng, giữ các dây đai đúng vị trí, cắn xuống nút khởi động cho tới khi cái tời nâng anh đứng thẳng lên. Anh gắn chiếc điều khiển từ xa vào cái dịu và gõ túi đựng nước tiểu của ống thông ra từ bên kia giường. Giữ ống vòi bằng răng để hai tay rảnh rang, anh gắn i túi vào cái dịu mà anh vừa bọc quanh mình. Rồi anh lại ấn nút của cái tời, giữ, và lên không trung.

Luôn có một khoảnh khắc như thế, khi anh lướt ở tư thế ngồi trên không trung từ giường xuống chiếc xe đang chờ sẵn, khi toàn bộ hệ thống bất an đó đầy rúng động. Anh từng có lần di chuyển sai và hạ xuống rất mạnh, đập vỡ các thanh chống bằng kim loại rồi rơi bịch xuống sàn trong đau đớn và nước tiểu. Nhưng lần di chuyển hôm nay không hề sai sót. Chỗ ngồi trên xe lăn hẳn đã được điều chỉnh, các bánh xe được đặt lại, nhưng anh hạ trúng chỗ đỗ. Ở đó, trong xe lăn, anh đảo ngược lại tất cả các bước, tháo cái tời, treo cái túi lên, và giống như Houdini*, trượt tự do ra khỏi cái dịu phía dưới anh mà không hề nhấc người lên. Mặc áo choàng thì dễ. Đi giày, dù chỉ là dép lê và to như của anh hề, thì khó khăn hơn. Nhưng lúc này anh có thể di chuyển, lao nhanh bằng cần điều khiển, và điều tiết dễ dàng như làm các lộn vòng kiểu Immelmann một mô phỏng chuyến bay.

Thêm mười phút nữa, anh ra đến bên cạnh chiếc xe tải, chờ cho bản lề sàn thủy lực của bàn nâng xe lăn hạ xuống mặt đất. Anh lăn xe lên bề mặt thép vuông đó rồi nâng nó lên. Anh lăn qua thân xe mở vào trong buồng lái trông không. Bàn nâng nâng lên, các cánh cửa đóng lại, anh ngồi trong xe lăn phía trước một bàn điều khiển, nơi bàn đạp và phanh đều ở tầm ngang hông để ngay cả những cánh tay dư thừa cũng có thể điều khiển.

Thêm vài chục lệnh nữa trong thuật toán của sự tự do này, rồi anh đỗ xe tải, ra ngoài, và lăn vào trong sân trong của Stanford. Anh xoay tròn một vòng, quan sát, một lần nữa lại bao bọc bởi những sinh thể từ thế giới khác đúng như sáu năm trước. Tất cả các các sinh vật từ thiên hà khác, xa, rất xa: cây bồ câu, phượng tím, desert spoon, long não, cây ngọn lửa, empress tree, cây kurrajong, dâu tằm trái đỏ. Anh vẫn nhớ chúng đã thì thầm với anh như thế nào về một trò chơi mà anh có định mệnh để tạo ra - một trò chơi được chơi bở vô số người trên khắp thế giới, một trò chơi sẽ đặt người chơi ngay vào chính giữa sự sống, hít thở rừng xanh tràn ngập những tiềm năng mới chỉ thoáng mường tượng được.

Đêm này cây cối mím chặt môi, từ chối nói với anh bất cứ điều gì. Anh ấn ngón tay lên hai đùi đang run rẩy, chờ đợi, lắng nghe, trong một lúc thậm chí còn lâu hơn thời gian di chuyển đến đây. Không có ai ở xung quanh. Ánh trăng như một chiếc điện thoại phát sáng mà bất cứ ai trên Trái Đất cũng có thể gọi cho anh, đơn giản bằng cách nhìn lên và thấy những gì anh đang thấy. Anh muốn đoàn quân cây cho anh một tín hiệu. Những thực thể ngoài hành tinh vẫy vẫy cành lá kỳ quái của chúng. Sự đồng loạt vỗ vào không khí đó gầm gừ với anh. Ký ức trỗi lên bên trong, giống như dòng nhựa. Và giờ đây như thể những cành lá đang cong mình xào xạc kia đang chỉ dẫn anh ra ngoài, phía sau sân trong này, ra Escondido, rồi xuống Panama Street, qua Roble…

Anh tới chỗ sự đung đưa đó đưa anh tới. Xuống dưới phía Nam, những đỉnh tròn của dãy núi Santa Cruz nhô lên phía trên các mái nhà trong sân trường. Và giờ anh nhớ ra: một ngày, nửa cuộc đời anh trước đó và hơn nữa, đi giữa con đường rừng trên rặng núi đó với cha anh và vượt qua một cây gỗ đỏ khổng lồ hùng vĩ, cây Methuselah* mà không biết bằng cách nào đã thoát được khỏi tay những người đốn gỗ. Giờ, anh đã thấy: đó là cái cây mà hẳn rằng anh đã đặt tên công ty mình theo nó. Và ngay lập túc không do dự, anh biết rằng mình phải hỏi ý kiến của nó.

Con đường khúc khuỷu lên Sand Hill Road, ngoằn ngoèo cực độ, chìm trong bóng tối ghê rợn. Anh xoay xở tới lui như thể một trong những cái kén bay mà ta có thể xây dựng ở mức kỹ thuật thứ 29 trong Những lời tiên tri của rừng. Con đường trống trải vào giờ này, không ai có thể thấy Ent* gầy guộc với đôi chân vô dụng này lái một chiếc xe tải độ lại với những ngón tay xương xấu quái dị của anh. Khi lên tới đỉnh rặng núi, trên Skyline, một con đường được đặt tên cho tuyến cáp đã quét trọc những quả núi này để xây dựng San Francisco, anh rẽ phải. Đó là tất cả những gì anh nhớ được. Nếu ký ức có thay đổi các con lối mòn trong não, thì con đường đó hẳn vẫn sẽ nằm ở đó. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ chờ đợi cho những thứ hoang dã xuất hiện dưới tầng lá thấp.

Anh lái xe qua đường hầm của rừng thứ sinh, thứ đã trở lại đầy đủ trong một trăm năm để khiến anh nhầm lẫn, trong không gian đen đặc này, tưởng đâu là rừng nguyên sinh. Một chỗ đỗ xe phía bên phải kích hoạt đủ nhận thức khiến anh dừng xe lại. Có một cái đèn pin trong ngăn đựng đồ trước xe. Anh lăn trên cái bàn nâng của chiếc xe tải xuống mặt đất xôm xốp rồi chờ đợi, băn khoăn xem bằng cách nào để lái chiếc xe lăn, dù được trang bị lốp lớn và chịu được địa hình hiểm trở, xuống con đường phía trước anh. Nhưng đó là điều mà chuyến phiêu lưu trỏ-và-nhấp-chuột này hy vọng.

Khoảng một trăm mét đường mòn, anh ổn. Rồi lốp trái của xe đâm vào một mé dốc ẩm ướt và trượt đi. Anh quờ quạng tìm cần điều khiển, cố lái qua. Anh lùi lại rồi xoay, hy vọng thoát khỏi tình trạng bị nghiêng. Bánh xe sa vào bùn và lún xuống. Anh khua khua đèn pin phía trước mình. Những cái bóng dâng lên như ma quỷ nhào bổ tới. Mỗi nhành cây gãy lại nghe như tiếng của một con thú ăn thịt đã tuyệt chủng. Tiếng to dần của một động cơ chợt vang lên, xa tít dưới Skyline. Neelay gào tung cả lồng ngục gầy còm và vẫy vẫy cái đèn như một kẻ điên. Nhưng chiếc xe phóng vụt đi.

Anh ngồi trong bóng tối, tự hỏi bằng cách nào con người từng sống sót ở một nơi như thế này. Một người đi bộ sẽ tìm ra anh, khi mặt trời lên. Hoặc vào ngày hôm sau. Ai biết được con đường này có bao nhiêu xe cộ qua lại? Một tiếng rú vang lên từ phía sau. Anh lia chiếc đèn pin, nhưng không thể quay đủ xa. Tim anh mất một lúc mới trở lại nhịp bình thường. Khi nó trở lại bình thường, anh hẳn phải đổ hết túi thông tiểu đã đầy xuống mặt đất, xa khỏi bánh xe nhất mà anh có thể với được.

Rồi anh thấy nó, đan xen giữa những chiếc bóng khác cách anh chưa đầy mười mét. Anh biết tại sao anh bỏ lỡ nó: Nó quá to. Quá to để hiểu ý nghĩa của nó. Quá to để xem là một sinh thể. Một phiến cửa ba cánh cửa bóng tối mở vào màn đêm. Ánh đèn pin không thể đi xa hơn con đường nhỏ nhất lên thân cây vô tận đó. Rồi lên trên thân cây đó, thẳng vút lên, vượt qua hiểu biết, một hệ sinh thái tập hợp phong phú, bất tử - Sempervirens - cây hồng sam.

Bên dưới sự sống phi thường này, một người đàn ông nhỏ xíu với cậu con trai thậm chí còn nhỏ hơn ngước nhìn lên. Cùng nhau, họ thấp hơn cái rễ phụ mọc chìa ra khỏi hệ thống rễ của cây này. Neelay quan sát, biết rõ điều gì sẽ tới. Ký ức ấy đậm đặc như thể nó vừa được anh viết code lại. Cha anh ngả ra sau và giơ hai tay lên trời. Cây vả của Vishunu, Neelay-ji. Trở lại nuốt lấy chúng tôi!

Chàng trai đang đứng hẳn lúc đó đã phì cười, như người đang ngồi lúc này muốn thế.

Pita? Đừng có điên khùng thế chứ. Đó là một cây gỗ đỏ mà!

Người bố chỉ ra vấn đề: Mọi thân cây trên thế giới đều đến từ cùng một mẩu rễ và đều đang tỏa ra ngoài, xuống những cành nhánh trải rộng của cùng một cái cây, cố gắng vì điều gì đó.

Nghĩ về cách mà cái code đã tạo ra thứ khổng lồ này đi, Neelay của cha. Có bao nhiêu tế bào ở bên trong? Có bao nhiêu chương trình nó đang chạy? Tất cả chúng đang làm gì? Chúng đang cố vươn tới đâu?

Ánh sáng tỏa ra tràn ngập bên trong đầu của Neelay. Và ở đây, trong khu rừng tối này, vẫy vẫy ánh đèn nhỏ xíu và cảm nhận một tiếng rì rầm lan ra từ cái cột đen cao vút này, anh biết câu trả lời. Cành cây chỉ muốn tiếp tục lan nhánh, vấn đề của game là giữ cho trò chơi tiếp tục. Anh không thể nào lại bán đi công ty này. Có một đoạn code cổ xưa, đã xuất hiện trong các chương trình đầu tiên nhất mà anh và cha anh đã viết, vẫn còn ảnh hưởng với anh. Anh thấy dự án tiếp theo, và nó là thứ đơn giản nhất. Giống như tiến hóa, nó tái sử dụng những phần cũ thành công của mọi thứ đã đến trước đó. Giống như evolution - tiến hoá, nó thực chất có nghĩa là mở ra.

Giờ anh có thể chịu chờ đợi tới ngày mai để được tìm thấy. Anh có một ý tưởng khác nữa, nhỏ hơn nhiều, nhưng sát sườn hơn. Anh nhấc áo choàng ra khỏi lưng và thả xuống đất ngay trước cái lốp xe bị kẹt. Anh ấn cần điều khiển và anh tự do, lên đường mòn và vào trong xe tải, từ đây anh lái đi, ngực trần, qua một nghìn bước và chương trình con, quay xuống trở về với Redwood City và cái máy trạm của anh.

Ngày hôm sau, anh gọi cho Digit-Arts và hủy bỏ thỏa ước. Các luật sư về quyền sở hữu của họ đe dọa và la lối. Nhưng thứ duy nhất họ đã thực sự muốn từ vụ sáp nhập chính là anh. Anh là vốn duy nhất của Sempervirens đáng có được. Không có thiện chí của anh thì thỏa thuận này vô nghĩa.

Với sự sáp nhập đổ vỡ, anh tập hợp nhân viên vào phòng họp rồi nói với họ dự án tiếp theo sẽ tiến hành như thế nào. Người chơi sẽ bắt đầu trong một nơi không có người ở của Trái đất. Anh ta sẽ có thể đào mỏ, đốn cây, cày ruộng, dựng nhà, xây nhà thờ, chợ và trường học - bất cứ điều gì trái tim anh ta mong muốn và bàn chân anh ta có thể chạm tới. Anh ta sẽ chu du xuống mọi cành nhánh trải rộng của một cây kỹ thuật khổng lồ, nghiên cứu mọi thứ từ chế tác đá cho tới trạm không gian, tự do theo bất kỳ tập quán nào, để tạo ra bất kỳ thứ gì văn hóa tràn đến những con tàu tối tân của anh ta.

Nhưng có một khúc mắc: những người khác, con người thật, ở đầu bên kia của các modem, sẽ từng người thức đấy văn hóa riêng của họ vào các phần khác nhau của thế giới nguyên sơ này. Và mỗi người trong số những người thật, khác đó sẽ ngày càng trở nên muốn mảnh đất dưới đế chế của những người chơi khác.

Trong vòng chín tháng, một bản alpha chạy quanh văn phòng đưa Sempervirens vào tình trạng nghẽn. Một khi những người chơi chơi, họ không muốn gì khác. Họ không ngủ. Họ quên ăn. Các mối quan hệ bớt gây bực mình hơn. Một lượt nữa. Chỉ cần thêm một lượt nữa.

Trò chơi có tên là Định mệnh.

HỌ DÀNH HAI TUẦN để đóng cửa nhà Hoel, Nick và người khách vãng lai của anh. Des Moines Hoels ghé qua mua chiếc xe của Nick và nhận quyền thừa kế các di vật của gia đình anh. Họ theo chân những người bán đấu giá, những người dán một nhãn dán màu xanh của lên bất cứ món đồ đạc và thiết bị nào mà có khả năng bán được. Những người đàn ông to khỏe với những bắp tay lực lưỡng chất những món đồ di chuyển được và các nông cụ rỉ sét vào chiếc xe tải hai mươi tư bánh rồi lái nó đi xa cách đó hai dặm, nơi mọi thứ sẽ được ký gửi đại lý bán hàng. Nick không đặt giá bán tối thiểu. Các tài sản tích luỹ qua nhiều thế hệ phân tán như phấn hoa trong gió.

“Tổ tiên của tôi đã tới bang này với hai bàn tay trắng. Tôi cũng nên ra đi như thế, phải không?”

Olivia chạm vào vai anh. Họ đã trải qua mười bốn ngày và mười ba đêm thu dọn căn nhà này cùng nhau, như thể, sau nửa thế kỷ trồng trọt mùa màng và sống sót qua những thay đổi của thời tiết, cuối cùng họ đang tới Scottsdale để nghỉ hưu để rồi chết gục, trán kề trán, trên tấm bảng ghi điểm chơi bài kipbi. Sự kỳ lạ đến vô lường của tình huống này khiến Nick mất ngủ nhiều đêm. Anh sẽ tới California với một phụ nữ mà đã rẽ xe vào từ đường cao tốc liên bang trong sự thôi thúc tình cờ, khi nhìn thấy tấm biển vô nghĩa của anh. Một người phụ nữ mà nghe thấy những giọng nói im lặng. Giờ đây, lúc này, Nicholas Hoel nghĩ, là một màn biểu diễn thực.

Con người ngủ với người lạ. Con người kết hôn với người lạ. Con người dành nửa thế kỷ trên giường cùng nhau rồi cuối cùng trở thành người xa lạ. Nocholas biết tất cả điều này; anh đã lau chùi căn nhà sau cái chết của bố mẹ và ông bà anh, khám phá ra những điều khủng khiếp mà chỉ cái chết mới sánh vừa. Mất bao lâu để hiểu một con người? Năm phút, thế là đủ. Chẳng gì có thể lay chuyển được ấn tượng đầu tiên của bạn. Con người ngồi bên cạnh ghế lái trong cuộc đời của bạn ư? Luôn là một người xin đi nhờ xe, để thả xuống đâu đó dọc đường.

Thực tế thì, những ám ảnh của họ đan cài khớp vào nhau. Mỗi người mang một nửa thông điệp bí mật. Anh có thể làm gì khác hơn là cố để ráp hai nửa đó vào với nhau? Và nếu họ tiếp tục, thức dậy khỏi giấc mơ mà chẳng có gì, thì anh đã mất đi cái gì ngoài sự đợi chờ trong cô độc chứ?

Quá nửa đêm, Nick ngồi trong phòng ngủ trống trơn của tổ tiên anh, đọc bằng ánh sáng của ngọn đèn dầu le lói. Mười năm ngồi xổm trong chốn này, giờ đây anh cảm thấy như mình đang sống tự cung tự cấp trong một căn nhà gỗ ở chốn xa xôi. Anh cứ đọc đi đọc lại mục Gỗ đỏ trong cuốn bách khoa toàn thu đó, cuốn bách khoa toàn thu đã bị dán nhãn của những người đấu giá. Anh đọc về những cái cây có độ cao bằng chiều dài của một sân bóng. Những cái cây mà bề mặt của gốc có thể làm một cái sàn đủ cho vài tá người nhảy cotillion.

Anh cũng đọc trong cuốn bách khoa toàn thư đó mục về các rối loạn tâm thần. Phần về chẩn đoán tâm thần phân liệt có câu này: Niềm tin không nên bị coi là ảo tường nếu chúng phù họp với các quy tắc xã hội.

Người bạn cùng nhà với anh ngâm nga một mình khi cô chuẩn bị khởi hành. Cái cau mày của cô khiến anh ngừng thở. Cô trẻ và ngây thơ, không hề sợ hãi, với một sự mạnh mẽ vang dội hơn bất cứ nữ tu thời trung cổ nào. Anh không thể khước từ một chuyến chu du cùng cô thêm nữa đúng hơn là anh có thể ngừng biến những giấc mơ thành những bức tranh. Vả lại anh cũng sắp phải rời khỏi nhà. Giờ đây cuộc đời anh có một thứ xa xỉ mà anh chưa bao giờ có: một nơi để đến, và một người để đến đó cùng nhau.

Hai tuần ở cùng nhà trong cái lạnh giữa đông của miền Trung Tây, thế mà anh thậm chí chưa từng cố chạm vào cô. Đó là phần hoang đường duy nhất. Và cô cũng biết anh sẽ không làm thế. Cơ thể cô, khi ở gần anh, không bị nhiễm bởi cái gì thô lỗ đến như là sự căng thẳng. Sự cảnh giác của cô dành cho anh còn chẳng mạnh bằng mặt hồ gợn sóng khi cơn gió lướt qua.

Họ chia sẻ một bữa sáng lạnh trong buổi sáng cuối cùng sau khi chiếc xe tải đấu giá chở những tài sản cuối cùng của nhà Hoel đi. Họ đã ngủ đêm trước đó trong túi ngủ. Giờ cô đang ngồi trên sàn nhà gỗ thông trắng, gần chỗ chiếc bàn gỗ sồi được đóng bởi ông kỵ của Nick đã đứng suốt hơn một thế kỷ. Những gợn sóng trên mặt gỗ sàn nhà sẽ nhớ nó mãi mãi. Cô đang mặc chiếc áo sơ mi đuôi tôm dài một cách thật may mắn, và cái quần lót sọc trông như cây kẹo gậy.

“Cô không thấy chết lạnh à?”

“Dạo này có vẻ tôi hay thấy bốc hỏa. Từ khi chết.”

Anh ngoảnh mặt đi rồi vỗ tay vào đôi chân trần của cô. “Cô có thể - che lại, hoặc sao đó không? Đàn ông có thể bị tổn thương đấy.”

“Ôi làm ơn. Chẳng có gì anh chưa từng thấy cả.”

“Không phải là trên cô.”

“Đồ đạc cơ bản thì giống nhau cả.”

“Tôi làm sao mà biết được.”

“Ha. Phụ nữ đã từng sống ở đây. Mới gần đây.”

“Sai. Tôi là một nghệ sĩ độc thân. Tôi có một món quà đặc biệt.”

“Kem chống nhăn trong tủ thuốc. Sơn móng tay.” Cô ngừng lại, đỏ mặt. “Trừ khi anh…”

“Không. Chẳng có gì sáng tạo tới thế. Những người phụ nữ mới đây. Một người phụ nữ.”

“Chuyện thế nào?”

“Cô ấy rời đi không lâu sau khi tôi phát hiện cây dẻ tàn rụi. Sợ quá bỏ đi. Cô ấy nghĩ một người đàn ông nên vẽ cái gì đó hơn là cứ vẽ cành cây suốt.”

“Điều này nhắc tôi. Chúng ta cần dựng một ngôi nhà là gallery.”

“Ngôi nhà?” Nụ cười của anh méo xẹo như thể anh mút phải phèn chưa - ký ức về cái nhà kho ở Chicago đã là nhà của rất nhiều tác phẩm vĩ đại của anh thời hai mươi tuổi, cho tới khi anh biến chúng thành một hệ thống tác phẩm lớn dễ cháy.

Cô lại mang ánh nhìn xa xăm đó, giống như cô đang nhận các mệnh lệnh từ các thực thể một lần nữa. “Chôn chúng xuống phía sau nhà thì sao?”

Anh chợt nghĩ tới các kỹ thuật cổ xưa xuất hiện, gỉ đồng và rạn gốm, phủ bóng và làm men rạn, những thực hành gốm dưới mặt đất mà anh đã học khi còn ở trường nghệ thuật. Ý tưởng này ít ra cũng có vẻ tốt hơn là cố gắng cho đi các thứ đó cho những người lái xe ngang qua. “Tại sao không? Hãy để chúng phân hủy dưới đó.”

“Tôi đang nghĩ tới màng bọc xốp.”

“Giờ là tháng Một, cô biết đấy. Dù trời đã khá ấm. Dù muốn đào lỗ bằng chừng nào chúng ta cũng phải thuê máy xúc đào.” Rồi anh nhớ ra. Ý tưởng làm anh bật cười. “Mặc quần áo vào. Áo khoác ấy. Đi nào.”

Họ đứng bên nhau trên con dốc bên cạnh nhà để máy, khuất tầm mắt khỏi căn nhà chính, nhìn chằm chằm ra cái ụ đá cao tới ngang hông người và một cái hốc khá lớn cạnh đó.

“Anh em họ của tôi và tôi đã luôn đào bới phía sau này, khi chúng tôi còn là trẻ con. Tiến tới lõi nóng chảy của Trái Đất. Chẳng ai buồn lấp nó lại cả.”

Cô khảo sát xung quanh, “Ừm. Tốt đấy. Nghĩ xem nào.”

Họ chôn các tác phẩm nghệ thuật. Tạp ảnh - cuốn Aipbook suốt một thế kỷ phát triển của cây dẻ - cũng vào trong đó. An toàn ở đó hơn ở bất cứ đâu trên mặt đất.

Đêm hôm đó họ lại ở trong bếp, chuẩn bị cho một sáng khởi hành. Cô còn tối giản hơn, chỉ mặc áo chui và quần legging. Anh bước đi, đầy cảm giác co thắt trong dạ dày cứ từ đâu cuộn lên. Nửa sợ hãi, nửa hồi hộp: Mọi thứ lan tràn trong không khí. Chúng ta sống, chúng ta được biết đến một chút, và rồi không chút nào nữa, không bao giờ. Và chúng ta biết điều gì đang đến - nhờ trái của cây cấm mà chúng ta đã bị sắp đặt để ăn phải. Tại sao lại đặt nó ở đó, để rồi cấm đoán? Chỉ để chắc chắn nó bị hái đi.

“Cô đang nói gì thế? Người điều khiển của cô…”

“Không phải thế, Nicholas.”

Anh chụp hai bàn tay lại dưới cằm mình. “Thế thì như thế nào?”

“Họ đang nói, Kiểm tra dầu. Được chưa?”

“Làm sao để chúng ta tìm ra được họ?”

“Những người điều khiển tôi ấy hả?”

“Không. Những người phản đối. Những người cây.”

Cô cười phá lên rồi chạm vào vai anh. Cô lại bắt đầu làm như thế, còn anh ước gì cô đã không làm vậy.

“Họ đang cố làm việc với báo chí. Chuyện đó có lẽ dễ thôi. Nếu chúng ta tới gần hơn mà vẫn không thể tìm thấy họ, chúng ta sẽ bắt đầu hành động của riêng mình.

Anh cố cười lại, nhưng cô có vẻ rất nghiêm túc.

Khi trời sáng, họ lên đường. Xe của cô chất đồ đầy ứ. Năm giờ về phía Tây, họ biết về nhau rõ hơn bất cứ hay con người nào có thể hiểu về nhau, không giấu giếm gì. Anh kể với cô, khi anh lái xe, về những điều anh chưa từng kể với ai. Về cái người đã ngủ đêm ngoài đường ngoài dự định ở Omaha, đến khi trở về nhà thì thấy bố mẹ và bà nội đã chết vì ngạt khí gas.

Cô chạm vào bắp tay anh. “Tôi đã biết mọi chuyện là như thế. Gần như chính xác là như thế.”

MƯỜI GIỜ TRONG XE, cô nói, “Anh thật thoải mái với sự im lặng.”

“Tôi đã luyện tập một chút.”

“Tôi thích điều đó. Tôi có rất nhiều người quen cũ.”

“Tôi muốn hỏi… Tôi không biết nữa. Tư thế của cô. Cả… mùi hương nữa. Giống như thể cô đang chuộc tội cho điều gì đó.”

Cô bật cười như đứa trẻ lên mười. “Có thể như thế lắm.”

“Cho cái gì vậy?”

Olivia tìm kiếm câu trả lời ở chân trời phía Tây, nổi lên với những dãy núi đằng xa. “Cho đứa con gái tồi tệ mà tôi đã từng là. Cho con người biết quan tâm tôi chưa từng là.”

“Không nói gì có sức trấn an rất lớn.”

Anh nghĩ: Nếu mình bị cầm từ mãi mãi, hoặc bị giam trong một cái hầm, mình sẽ chọn con người này.

Ở một nhà nghỉ dưới Salt Lake một đoạn, người tiếp tân hỏi, “Phòng một giường đôi hay hai giường đơn ạ?”

“Hai giường đơn,” Nick nói, nghe thấy tiếng cười của đứa trẻ đó bên cạnh anh. Họ theo lượt vào phòng tắm một cách ngượng ngừng. Rồi họ nằm thức suốt một giờ, trò chuyện qua khoảng cách hai bước chân giữa hai giường. Rất nhiều lời, nếu so với hàng nghìn dặm đường mà họ vừa cùng nhau đi qua.

“Tôi chưa từng tham gia vào cuộc phản đối tập thể nào.”

Anh hẳn phải nghĩ: chắc chắn là có một hành động nổi giận mang tính chính trị nào đó, khi còn ở trường đại học. Anh ngạc nhiên khi phải nói, “Tôi cũng thế.”

“Tôi không tưởng tượng được có ai có thể không từng tham gia.”

“Những người đốn cây. Những người theo chủ nghĩa tự do Những người tin vào định mệnh của con người. Những người cần ván lát sàn và lợp nhà.” Chẳng bao lâu sau hai mắt anh nhắm lại theo ý chí riêng của chúng, rồi anh chìm vào trong giấc ngủ, nơi hằng đêm giải thoát như cỏ cây.

NEVADA RỘNG và ảm đạm đủ để chế giễu mọi hoạt động chính trị của con người. Sa mạc trong mùa đông. Anh len lén nhìn chăm chăm trong khi cô lái xe. Cô nôn nao cồn cào cảm giác lo sợ. Rồi lên đến dãy Sierra, ở đó họ gặp bão tuyết. Nick phải mua xích bao lốp xe từ một cửa hàng bán lẻ bên đường. Ở đèo Donner, anh bị mắc kẹt sau một chiếc xe móc kéo, hai hàng bánh xe bọc kim loại lún sâu xuống bề mặt dày đặc tuyết. Anh điều khiển xe bằng thần giao cách cảm, tìm ra một khoảng trống nhỏ ở làn bên trái, và lách ra để thoát lên. Rồi cả trời trắng xoá. Những tấm màng tuyết chăng qua kính chắn gió.

“Livia. Chết tiệt. Tôi chẳng thấy gì cả!”

Xe thúc vào thanh chắn đường rồi liệng trở ra. Anh mò mẫm trở lại làn đường, tăng tốc, dò dẫm tiến về phía trước, thoát khỏi cái chết qua từng tấc tuyết.

Mấy dặm sau đó, anh vẫn còn run rẩy. “Chúa ơi. Tôi suýt giết cô.”

“Không đâu,” cô nói, như thể có ai đó đang nói với cô mọi thứ sẽ diễn ra như thế nào. “Chuyện đó không xảy ra đâu.”

Họ xuống sườn núi phía Tây tiến đến chốn địa đàng. Trong chưa đầy một giờ, thế giới bên ngoài cái kén của họ chuyển từ những cánh rừng cây lá kim ngập trong tuyết trắng đến Central Valley xanh bao la, với những cây lưu niên nở hoa rợp của hai bên đường cao tốc.

“Cali,” cô nói.

Anh thậm chí không cố để dấu nụ cười. “Tôi tin là cô đã đúng.”

CŨNG ĐẾN NGÀY MÀ DOUGLAS phải ra tòa.

“Anh bị cáo buộc cản trở thi hành công vụ,” thẩm phán nói. “Anh biện hộ thế nào?”

“Ngài thẩm phán. Sự thi hành công vụ đó bốc mùi như thể thứ gì mà con chó ướt của ai đó bỏ lại bên đường cao tốc vậy.”

Viên thẩm phán bỏ kính ra và xoa xoa mũi.

Ông đăm chiêu nhìn xuống những tầng sâu của luật học. “Thật không may, điều đó chẳng liên quan gì đến trường hợp của anh.”

“Tại sao không, thưa ngài thẩm phán, tôi có thể trân trọng được biết điều đó không?” Trong hai phút, vị thẩm phán giải thích cho anh về cung cách của luật pháp. Quyền sở hữu. Quản trị dân sự. Xong.

“Nhưng các nhà chức trách đang cố để dập tắt dân chủ.”

“Các phiên tòa tồn tại để cho bất cứ nhóm công dân nào tìm kiếm công bằng cho bất kỳ hành động nào mà thành phố đã thực thi.”

“Thưa ngài thẩm phán. Tôi là một cựu chiến binh được tặng huy chương. Họ đã trao cho tôi huân chương Purple Heart và huân chương Air Force Cross. Trong bốn năm vừa qua, tôi đã trồng năm mươi nghìn cây xanh.”

Anh thu hút được sự chú ý của vị thẩm phán.

“Tôi đã đi qua không biết bao nhiêu dặm đường, cắm những cây giống xuống đất, cố gắng để đảo ngược quá trình lại từng chút một. Rồi tôi nhận ra rằng tất cả những gì tối đang làm là đưa cho những thằng khốn đó quyền được đốn cây lâu năm hơn nhiều hơn. Tôi xin lỗi, nhưng nhìn sự ngu ngốc diễn ra ở trong công viên thành phố đó khiến tôi hết chịu nối. Đơn giản là như thế.”

“Anh đã từng vào từ chưa?”

“Câu hỏi khó đấy. Rồi và chưa.”

Vị thẩm phán suy ngẫm. Bị cáo đã cản trở một công việc được thực hiện bởi công ty cắt cây tư nhân theo lệnh của thành phố vào lúc đêm muộn. Anh không đánh ai trong đoàn người đó. Không có sự lấy đi tài sản. Vị thẩm phán cho Douglas một án treo bảy ngày, cộng hai trăm đô la tiền phạt và ba ngày lao động công ích, trồng cây tần bì Oregon cho chuyên gia trồng cây thành phố. Douglas chọn trồng cây. Khi anh rời khỏi phòng xử án và lao nhanh về lại nhà nghỉ, chiếc xe tải đã bị cẩu đi. Đám người đó đời ba trăm đô để trả xe lại. Anh đề nghị họ giữ xe cho anh cho tới khi anh gom đủ tiền. Anh có một ít đô la chôn ở chỗ này chỗ nọ.

Anh dốc hơi sức cho thành phố, trồng cây trong một tuần - số ngày dài hơn mức phục vụ công ích của anh bắt buộc.

“Tại sao?” chuyên gia trồng cây hỏi. “Khi mà anh không cần phải thế?”

“Cây tần bì là loài cây cao quý.” Có khả năng đàn hồi cao nhất. Thú làm cán dụng cụ và làm gậy bóng chày. Douglas yêu những chiếc lá hình lông chim tua tủa đó, cách chúng đung đưa ánh sáng và làm cho cuộc đời mềm dịu hơn thực tế. Yêu những quả giống hình thuyền thon nhọn. Anh thích ý tưởng trồng một số cây tần bì, trước khi làm thứ duy nhất mà bất cứ ai thực sự phải làm đó.

Người đàn ông đó làm việc càng chăm chỉ, người chuyên gia trồng cây càng cảm thấy có lỗi. “Đó đâu phải là thời gian tốt nhất trong thành phố, chuyện xảy ra trong công viên ấy mà.” Đó là một sự động viên nhỏ, nhưng với một người nhận lương của thành phố, đó gần như là sự kích động chống đối.

“Thế mới khốn nạn. Ẩn nấp trong bóng đêm. Chỉ mấy ngày trước một buổi tòa thị chính nghe người dân được lên kế hoạch.”

“Đời là một đấu trường đẫm máu,” chuyên gia trồng cây nói. “Cũng giống như tự nhiên.”

“Con người chẳng biết cái quái gì về tự nhiên cả, kể cả về dân chủ. Anh từng nghĩ những kẻ điên đó có thể đúng không?”

“Còn tuỳ. Kẻ điên nào co?”

“Những kẻ điên màu xanh. Một nhóm bọn họ đang giúp trồng lại một khoảng rừng bị cưa ở dưới ven sông Siuslaw. Tôi đã một số người khác trong một cuộc phản đối trong tộc người Umpqua. Họ đang bỏ công việc gia công gỗ trên khắp Oregon.”

“Trẻ con và những kẻ nghiện. Sao tất cả bọn họ cứ bắt chước Rasputin thế?”

“Ôi!” Douggie nói, “Rasputin cũng có điểm hay.” Anh hy vọng người trồng cây sẽ không khiến anh nổi loạn.

ANH KHÔNG RỜI PORTLAND ngay. Anh quay lại thư viện công cộng, để đọc về làm rừng theo kiểu du kích. Người bạn thủ thư cũ của anh lại tiếp tục vô cùng hữu ích. Người đàn ông đó dường như có chút gì đó với Douggie, bất chấp mùi hương của anh. Mà có khi vì chính mùi hương đó. Một số người thích thú với mùi đất mùn. Có một bài báo về một hành động gần vùng hoang dã Salmon-Huckleberry khiến anh chú ý - một công ty đào tạo cho mọi người cách phong tỏa những con đường chở gỗ. Tất cả những gì Douglas cần làm là lấy chiếc xe tải của anh ra khỏi chỗ cầm cố. Tuy nhiên, đầu tiên, anh phải thể hiện một hành động du kích của riêng mình. Anh không chắc về tính hợp pháp của việc trở lại hiện trường gây án. Một hành động khác của sự bất tuân dân sự sẽ đưa anh trở lại nhà tù. Phần trong Douglas muốn nhìn Trái Đất từ trên cao xuống, như anh đã nhìn khi còn là một phi công xếp hàng, gần như muốn điều đó xảy ra.

Thịnh nộ dâng lên khi anh tới gần công viên. Lúc đó còn chưa tới trưa. Hai vai anh, cổ, và cái chân thương binh lại cảm thấy nó - bị quật ngã xuống đất bởi những kẻ du côn đang lừa gạt quần chúng. Nhưng cơn giận không khiến anh nổi phùng lên. Mà ngược lại. Nó bẻ gập người anh xuống và thoi mạnh vào búi thần kinh mặt trời của anh cho đến khi, vào lúc anh đứng giữa khoảng rừng, anh run lẩy bẩy.

Cái gốc đầu tiên trong số những gốc mới bị cưa đó vẫn còn ứa nhựa. Anh ngồi phịch xuống mặt đất bên cạnh nó rồi lấy ra cây bút vẽ Magic Marker và bằng lái xe của anh, để dùng như một cái thước. Anh giữ cả hai trên mặt gỗ đã bị cưa như thể đang làm phẫu thuật, rồi đếm ngược. Các năm lăn đi dưới những ngón tay anh - lũ lụt và hạn hán của chúng, những đợt lạnh và những mùa nóng nực của chúng đều được viết lên những vòng gỗ hằng năm khác nhau. Khi đếm lùi đến năm 1975, anh đánh một dấu X đen đậm và rồi vòng ngày đó lại. Rồi anh đếm lùi thêm hai mươi lăm năm nữa, đánh một dấu X nữa trên một đường hơi chếch ngược chiều kim đồng hồ sơ với đường thứ nhất, và đánh dấu năm 1950.

Công việc tiếp tục, kéo dài trong khoảng một phần tư thế kỷ, cho tới khi anh đến chính tâm. Anh không biết thành phố này có từ bao giờ, nhưng cái cây này rõ ràng đã là một cái cây nhỏ cứng cáp trước khi người da trắng nào tới bất cứ đâu gần với địa điểm này. Khi Douglas vòng lại số năm cuối cùng mà anh đếm chính xác, anh quay trở lại viền ngoài, rất gần đây vẫn tiếp tục mở rộng, và được viết lên bằng những chữ in hoa chạy như một cái bánh xe vòng quanh nửa chu vi, BỊ CẮT TRONG KHI CHÚNG TA NGỦ.

Anh vẫn ở đó, đánh dấu các gốc cây, khi Mimi ra ngoài ăn trưa. Tức giận giống như một ván bài giữa giờ ăn trưa, được cô chơi một mình trong khi ăn sandwich trứng và ớt trên chiếc ghế dài trong khu vườn Thiền mới bị đốn này. Từ sau cuộc phá hoại trong đêm, cô đã gọi nhiều cuộc điện thoại, tham gia một cuộc gặp gỡ người dân quan trọng, và nói chuyện với hai luật sư, cả hai đều khuyên nhủ cô rằng công chính là một chuyện hoang đường. Ra ngoài ăn trưa là cứu cánh duy nhất của cô, nhìn chăm chú những gốc cây mới và nhai ngấu nghiến nỗi giận dũ của cô. Cô thấy người đàn ông đang bò dưới đất hí hoáy lên gốc cây bị đốn và cảm thấy bùng nổ. “Anh đang làm cái gì thế?”

Douggie nhìn lên người phụ nữ có ngoại hình giống cô gái tên là Lalida làm trong quán bar ở Patpong mà anh đã từng yêu hơn cả sinh mạng. Một phụ nữ đáng để vượt mọi trở ngại để đến gần bên. Cô tiến tới, đe dọa anh với cây thương là miếng sandwich.

“Tàn sát chúng còn chưa đủ sao? Anh còn phải bôi bẩn chúng à?”

Anh bỏ đồ ra khỏi tay, rồi chỉ vào các con chữ trên một gốc cây. Cô dừng lại nhìn - các vòng gỗ hàng năm được đánh dấu ngược vào trung tâm của bề mặt. Năm mà bố cô đã thổi tung não của ông bay khắp sân sau. Năm cô tốt nghiệp đại học và có công việc chết tiệt này. Năm mà bố cô cho xem cuộn tranh. Năm cô chào đời. Năm bố cô tới học ở Viện Kỹ thuật Carnegie vĩ đại. Và trong vòng ngoài cùng, có ghi chú: BỊ CẮT TRONG KHI CHÚNG TA NGỦ.

Cô liếc nhìn lại người đàn ông đang quỳ gối. “Ôi, Chúa ơi. Tôi rất xin lỗi. Tôi đã nghĩ anh là… tôi đã suýt đá vào mặt anh.”

“Những gã làm việc này đã hơn hẳn cô việc đó.”

“Sao cơ. Anh đã ở đây lúc đó?” Cặp mày cô cau lại khi cô ước tính ứng suất đàn hồi. “Nếu tôi đã ở đó, tôi hẳn đã đánh họ.”

“Các cây lớn đổ xuống khắp nơi.”

“Phải. Mà đây là công viên của tôi. Bánh mì mỗi ngày của tôi.”

“Cô biết đấy, chúng ta nhìn những dãy núi kia, và chúng ta nghĩ: Sự văn minh hóa sẽ biến mất, nhưng thứ đó sẽ tiếp tục mãi mãi. Chỉ có điều, văn minh không đang khụt khịt như con bò non dùng hormone tăng trưởng, và những dãy núi đang đổ xuống.”

“Tôi đã nói chuyện với hai luật sư. Không có luật nào bị vi phạm cả.”

“Tất nhiên là không rồi. Những con người sai trái luôn có mọi quyền.”

“Anh có thể làm gì?”

Ánh mắt của người đàn ông điên rồ liên láo. Anh trông giống như vị la hán thứ mười hai, thú vị với sự ngu ngốc trước tất cả dục vọng của con người. Anh do dự. “Tôi có thể tin cô được không? Ý tôi là, cô không ở đây để ăn cắp thận của tôi hay gì đó chứ?”

Cô cười phá lên, và đó là tất cả những gì anh cần để tin cô.

“Thế thì nghe đây. Cô không tình cờ có ba trăm đô ở đâu đó chứ? Hoặc có thể là một chiếc xe có thể đi?”

NHÀ BRINKMANS HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĐỌC SÁCH, khi họ riêng tư bên nhau. Và, bên nhau, họ một mình trong phần lớn thời gian. Nhà hát cộng đồng đã kết thúc; họ đã không diễn thêm vở kịch nào nữa kể từ vở mà sau đó họ nói chuyện về đứa trẻ không tồn tại. Họ chưa bao giờ nói thành lời với nhau rằng những năm tháng biểu diễn của họ đã qua rồi. Không cần lời hội thoại nào.

Ở nơi đáng lẽ của trẻ con, giờ là sách. Trong thị hiếu đọc của họ, mỗi người thành thật với những giấc mơ thời trẻ của mình. Ray thích thoáng nhìn vào đại dự án của sự văn minh hóa tiến dần lên tới định mệnh vẫn còn chưa rõ của nó. Ông chỉ thích đọc, trong đêm muộn, về việc tăng chất lượng cuộc sống, sự giải phóng không ngừng đối với con người thông qua sự phát minh, sự phá vỡ của bí quyết cuối cùng sẽ cứu giống loài. Dorothy cần những khai phá rộng hơn, những câu chuyện không có ý tưởng và chìm trong các bản thể địa phương. Sự cứu chuộc của cô gần gũi, nóng hổi, và cá nhân. Nó dựa trên một khả năng của con người có thể gọi là dù sao thì, để làm một thứ nhỏ có vẻ như vượt trên họ, và trong một khoảnh khắc, phá vỡ sự kìm kẹp của thời gian.

Các giá sách của Ray sắp xếp theo chủ đề; các giá sách của Dorothy xếp theo thứ tự tên tác giả. Anh thích những cuốn sách thời thượng với những bản quyền mới tinh. Cô cần giao lưu với những tâm hồn xa lạ đã chết từ lâu càng khác với cô càng tốt. Mỗi lần Ray bắt đầu đọc, anh phải đọc từ đầu tới cuối, dù sự mê mải đó mệt nhọc tới thế nào. Dorothy thì thoải mái bỏ qua triết lý của tác giả để đến với những khoảnh khắc khi mà một nhân vật, thường là nhân vật gây bất ngờ nhất, chạm đến sâu trong lòng cô và tốt hơn bản chất của cô cho phép.

Cuộc đời ở độ tuổi bốn mươi của họ. Một khi bất cứ tập sách nào đó đến nhà họ, nó có thể không bao giờ rời đi. Đối với Ray, mục đích là đọc: một cuốn sách cho một mục đích vô định. Dorothy nỗ lực để giữ cho các hiệu sách độc lập địa phương phát triển và cứu những viên ngọc quý bị lãng quên khỏi quầy giảm giá. Ray nghĩ: Ta không bao giờ biết được có khi cuối cùng ta lại phải loay hoay đọc cuốn sách ta đã chọn từ năm năm trước. Còn Dorothy nghĩ: Một ngày nào đó ta sẽ cần lấy xuống một tập sách cũ kỹ và lật tôi khổ ở cuối một trang bên tay phải, cách trang cuối mười trang, mà khiến ta ngập tràn nỗi đau ngọt ngào và tàn nhẫn.

Sự chuyển đổi từ nhà sang thư viện của họ diễn ra quá chậm để có thể thấy. Những cuốn sách không phù hợp thì cô đặt ở hai bên, trên đỉnh của các hàng đã có sẵn. Như thế làm gãy các gáy sách và khiến anh phát điên. Trong một thời gian, họ giải quyết vấn đề đó bằng cách lắp đặt thêm đồ đạc. Một đôi giá sách gỗ anh đào đặt giữa các cửa sổ trong phòng làm việc dưới cầu thang của anh. Một cái kệ lớn gỗ óc chó ở phòng khách, trong không gian vốn dĩ dành riêng cho kệ ti vi. Giá sách gỗ Thích đặt trong phòng khách. Anh nói, “Như thế sẽ giúp chúng ta yên ổn một thời gian.” Cô bật cười, biết rõ, từ mọi cuốn tiểu thuyết cô từng đọc, một thời gian có thể là một thời gian ngắn đến thế nào.

Mẹ Dorothy qua đời. Họ không thể chịu được nếu bỏ đi dù chỉ một tập trong các cuốn sách của người phụ nữ quá cố này. Thế nên họ thêm chúng vào một bộ sưu tập mà hẳn sẽ là nỗi ghen tị của các vị vua. Dorothy tìm được Trọn bộ tiểu thuyết Waverly của Walter Scott với giá rất hời trong một hiệu sách cũ dưới phố. “Một nghìn tám trăm tám mươi hai! Nhìn mấy cái bìa lót phía sau tuyệt đẹp này mà xem. Thác Marble.”

“Em biết chúng ta có thể làm gì không?” Ray tung ý tưởng đó ra trên đường đến quầy thanh toán. Bên cạnh bộ sách của Scott, anh thả xuống một cuốn The Age of Intelligent Machines - Thời đại của những cỗ máy thông minh. “Bức tường bẩn thỉu của cái phòng ngủ nhỏ trên lầu ấy mà. Chúng ta đã có thể thuê một người thợ mộc thiết kế mấy cái giá âm tường.”

Những kế hoạch mà họ từng có cho căn phòng đó giờ đây dường như cũ kỹ hơn bất cứ thứ gì trên giá của họ. Cô gật đầu và cố mỉm cười, với xuống đáy sâu trong lòng cô để tìm lấy một từ. Cô không biết từ đó là gì. Cô thậm chí không biết rằng đó là điều cô đang làm. Dù sao thì. Từ đó là dù sao thì.

HỌ CÓ MỘT TRÒ ĐÙA CỐ HỮU, vào dịp Giáng sinh, một trò đùa đã luôn sẵn không phải là trò đùa, ngay khi thực hiện. Món quà họ đưa cho nhau phải là một sự biến đổi có ý đồ hàng năm đó. Năm nay, anh tặng cô cuốn Fifty Ideas That Changed the World - Năm mươi ý tưởng thay đổi thế giới.

“Anh yêu! Có ý nghĩa quá!”

“Đã thay đổi anh rõ ràng.”

Anh sẽ chẳng bao giờ thay đổi, cô nghĩ, rồi hôn lên bên cạnh môi anh. Rồi cô đến với phần thuộc nghi lễ của mình: một ấn bản mới có chú thích của Bốn tiểu thuyết vĩ đại của Jane Austen.

“Dorothy, em yêu. Em đọc được tâm trí anh!”

“Anh biết đấy, anh đã có thể thử đọc bà ấy, một trong những năm này.”

Anh đã thử đọc bà ta, từ nhiều năm trước, và suýt nghẹt thở mà chết vì cảm giác ngột ngạt. Họ dành cả kỳ nghỉ cuộn mình trong áo choàng dài, mỗi người đọc món quà mà người kia mua cho. Vào đêm trước năm mới, họ cố gắng để thức đến nửa đêm. Họ nằm trên giường, bên cạnh nhau, chân áp chân, nhưng các bàn tay giữ chặt những trang giấy trước mặt họ. Buồn ngủ rục, anh đọc cùng một đoạn cả chục lần; các câu từ trở thành những thứ hỗn độn, giống như những hạt giống có cánh chao liệng trong không khí.

“Chúc mừng năm mới,” anh nói, khi quả cầu trên quảng trường Thời đại cuối cùng cũng rơi. “Sống sót thêm một năm nữa chứ?”

Họ rót những thứ sủi bọt đã chờ sẵn bên cạnh giường lên đá lạnh. Cô chạm ly, uống, rồi nói, “Năm nay chúng ta nên đi đâu đó một chuyến.”

Các giá sách đã chất đầy các giải pháp từ trước đó, mua rồi chất lên giá. Nấu món Ấn không để mồ hôi. Một trăm cuộc đi bộ ở Greater Yellowstone. Một hướng dẫn thực địa về các loài chim ở miền Đông. Đến với hoa dại miền Đông. Những cung đường xa lạ ở châu Âu. Thái Lan huyền bí. Các sách hướng dẫn ủ bia và làm rượu. Những văn bản ngôn ngữ nước ngoài chưa thể giải mã. Tất cả những khám phá đây đó để họ thử và hoang phí. Họ đã sống như những vị thần phù phiếm hay quên.

“Một thứ gì đó đe dọa cuộc sống,” cô nói. “Em chỉ mới đang nghĩ như thế.”

“Hay là chúng ta chạy marathon.”

“Em… có thể là huấn luyện viên của anh. Hoặc gì đó.”

“Một việc gì đó chúng ta có thể làm cùng nhau. Bằng phi công thì sao?”

“Có thể,” anh nói, mê man vì mệt mỏi. “Ờ.” Anh đặt kính xuống và vỗ lên đùi.

“Ừ. Thêm một trang nữa rồi tắt điện nhé?”

CÔ SA VÀO nỗi thống khổ thực sự của những sinh vật sống trong tưởng tượng. Cô nằm bất động, cố không đánh thức anh với tiếng nức nở của mình. Cái gì đây, đang bóp nghẹt trái tim mình, như thể nó có ý nghĩa nào đó? Cái gì mang cho nơi vờ vĩnh này nhiều sức mạnh như thế rồi phủ chụp lên tôi. Đơn giản là thế này: cái nhìn thoáng qua của ai đó nhìn thấy cái gì đó mà cô đã không thể thấy. Một ai đó thậm chí không biết cô đã được tạo tác ra, vẫn đang trong trò chơi đối diện với một tình huống không thể tránh được.

VÌ LÝ DO NÀO ĐÓ khi dịp kỷ niệm ngày kết hôn đến, nhà Brinkman lại quên trồng một cái gì đó.

RÙNG Gỗ ĐỎ khiến họ không thể thốt nên lời. Nick lái xe đi trong yên lặng. Ngay cả những cây chưa phát triển hết cũng giống như những thiên thần. Và khi, sau mấy dặm, họ đi qua một cây khổng lồ, chìa ra cành vút lên cao đầu tiên ở cách mặt đất bốn mươi feet, to bằng hầu hết những cái cây ở miền Đông, anh biết rằng: từ cây phải phát triển lên, thành thực. Thứ khiến anh nín thở không phải là kích cỡ của cái cây, hoặc ít nhất là không chỉ là kích cỡ. Mà đó là sự hoàn hảo của những rãnh thân cây như những thức cột Doric màu nâu đỏ, chĩa thẳng lên từ tầng rêu và dương xỉ cao ngang vai người - vút lên thẳng tắp, không vuốt nhọn, giống như một vị thần lực lưỡng mang màu huyết dụ. Và khi các cột đó bắt đầu tạo tán, nó diễn ra ở trên rất cao, xa khỏi bệ đõ của những thân cột đó, đến nỗi nó có thể là một thế giới thứ hai ở trên cao kia, trên chốn gần hơn với vĩnh hằng.

Tất cả sự khích động của hành trình này trỗi lên trong Olivia. Giống như thể cô đã sẵn biết nơi này, mặc dù cô chưa bao giờ tới phía Tây của công viên Six Flags Over Mid-America. Đến con đường hẹp qua cánh rừng ven biển, cô kêu to, “Dừng xe lại.”

Anh tấp xe vào một chỗ đỗ ven đường với lá thông dày cả tấc. Cửa xe mở ra và không khí mang mùi hăng hắc ngọt ngào. Cô rảo bước từ phía ghế ngồi bên cạnh ghế lái vào một khoảng rừng toàn những cây khổng lồ. Khi anh đi đến với cô, gương mặt cô lem nhem vệt nước và đôi mắt cô đỏ ngầu ầng ậc bởi niềm vui sướng. Cô lắc lắc đầu, đầy ngờ vực. “Chính là nó. Chính là chúng. Chúng ta tới đây rồi.”

KHÔNG KHÓ ĐỂ TÌM THAY những người bảo vệ rừng. Các nhóm khác nhau đang được tổ chức trên khắp Lost Coast. Hầu như ngày nào cũng có một thông báo về hành động nào đó trên các báo địa phương. Nick và Olivia cắm trại trong xe sống tạm qua mấy ngày, đánh giá xem ai là ai trong một tập đoàn những kẻ du thủ du thực sống tạm bợ và một tổ chức hoạt động tùy hứng, nói giảm là như thế.

Họ tìm hiểu về một khu cắm trại tình nguyện trong những bãi đất bùn lầy của những người lính nghỉ hưu đầy thương cảm, cách Solace không xa. Những tập đoàn người cắm trại với nhiều hoạt động hơn là sự cố kết. Những người trẻ nhanh nhẹn, lớn tiếng về sự tận hiến của họ, kêu gọi khắp thảo nguyên với những căn lều rải rác. Mũi, tai, lông mày của họ loang loáng đồ mỹ ký. Những cuộn tóc tết rối rắm cùng những thớ vải trên từng trang phục màu mè của họ. Họ bốc mùi của đất, mồ hôi, chủ nghĩa lý tưởng, dầu hoắc hương, và cây gai dầu mọc khắp trong những cánh rừng này. Một số người ở khoảng hai ngày. Một số, đánh giá theo số nấm mốc trên người họ, hẳn đã ở khu trại này nhiều hơn một vài mùa.

Khu trại này là một trong những trung tâm thần kinh của một phong trào hỗn loạn không có lãnh đạo mà phần lớn hoạt động với cái tên là Lực lượng Bảo vệ Sự sống. Nick và Olivia thám thính các bãi đất, nói chuyện với mọi người. Họ chia sẻ một bữa tối có trứng và đậu với người đàn ông lớn tuổi hơn họ tên là Moses. Anh ta, về phần mình, cũng đặt câu hỏi và thăm dò họ, đảm bảo với bản thân rằng họ không phải là những kẻ do thám đến từ công ty đất rừng Weyerhaeuser hoặc công ty đồ gỗ Boise Cascade hay một lực lượng còn sát sao hơn trong những lĩnh vục này, công ty xẻ gỗ Humboldt Timber.

“Làm sao để chúng ta được… giao việc?” Nick hỏi.

Từ đó khiến Moses cười phá lên. “Không có sự giao việc ở đây. Nhưng không bao giờ hết việc.”

Họ nấu ăn cho hàng chục người và giúp rửa dọn sau khi ăn xong. Có một cuộc tuần hành vào ngày hôm sau. Nick viết chữ cho các bảng biểu còn Olivia tham gia hò hét phụ hoạ. Một phụ nữ tóc đỏ rực, áo kẻ sọc, trông như con diều hâu đi lướt qua khu trại, choàng một chiếc khăn đan. Olivia chộp lấy Nick. “Bà ấy đấy. Người phụ nữ trên chương trình tivi tôi thấy ở Indiana.” Con người mà các hiện thân của ánh sáng muốn cô tìm đến.

Moses gật đầu. “Đó mà Mẹ N. Bà ấy có thể biến một cái loa thành một cây đàn vi-ô-lông xtrat.”

Khi trời sáng, Mẹ N tổ chức buổi nói chuyện định hướng trên một bãi đất trống gần lều của Moses. Bà lướt mắt khắp các vòng những con người đang ngồi, nhận ra các cựu chiến binh và chào đón những người mới đến. “Thật tốt để nhìn thấy rất nhiều bạn vẫn còn ở đây vào cuối mùa đông như thế này. Trước đây, rất nhiều người đã về nhà vào mùa đông, khi những cơn mưa tạm dừng các chương trình khai thác gỗ cho tới mùa xuân. Nhưng Humboldt Timber đã bắt đầu làm việc quanh năm.”

Tiếng rì rào dâng lên trong đám đông.

“Họ đang cố chặt thật nhiều trước khi luật pháp đuổi kịp họ. Nhưng họ đã không tính tới tất cả các bạn!”

Một niềm vui ùa ra như một con sóng bạc bao trùm lấy Nicholas. Anh quay sang Olivia và nắm lấy bàn tay cô. Cô siết tay anh, như thể đây không phải là lần đầu tiên anh chạm vào cô trong niềm vui sướng. Cô cười rạng rỡ, và Nick ngạc nhiên thêm lần nữa trước sự tin chắc của cô. Cô đã đưa họ tới chuyến đi xa ngần này bằng cảm nhận - nhiệt tình lên, hướng này, nhiệt tình lên - những lời hướng dẫn thì thầm từ những hiện thân mà cô có thể nghe thấy. Và giờ họ ở đây, giống như họ đã biết mình sẽ đến đâu từ bấy lâu nay.

“Rất nhiều người trong số” các bạn đã ở ngoài này một thời gian,” Mẹ N nói tiếp. “Rất nhiều công việc hữu ích! Canh gác. Nhà hát du kích. Biểu tình ôn hòa.”

Moses xoa xoa cái đầu cạo trọc của anh và hét to, “Giờ thì chúng ta khiến họ phải biết kính sọ Chúa trời.”

Tiếng reo hò tăng lên gấp đôi. Cả Mẹ N cũng mỉm cười. “À, có thể thế! Nhưng LDF thực sự đề cao không bạo lực. Với những người mới đến trong các bạn, chúng tôi muốn các bạn tham gia huấn luyện kháng chiến thụ động và cam kết thực hiện luật không bạo động trước khi tham gia bất cứ hành động trực tiếp nào. Chúng ta không dung thứ cho những sự phá hoại tài sản công khai…”

Moses hét lên, “Nhưng bà sẽ ngạc nhiên khi biết một chút xi măng đóng vữa nhanh có thể làm gì trong chớp mắt.”

Khóe môi của Mẹ N cong lên. “Chúng ta là một phần của một quá trình rất dài, rất rộng, trên toàn thế giới. Nếu những người phụ nữ Chipko ở Ấn độ có thể để bản thân họ bị đe dọa và đánh đập, nếu những người da đỏ Kayapo ở Brazil có thể đặt cuộc sống của họ giữa lằn ranh, thì chúng ta cũng có thể.”

Trời mưa lây phây. Nick và Olivia hầu như không để ý.

“Hầu hết các bạn đã biết rõ về công ty Humboldt Timber. Với những ai chưa biết thì, họ là công ty gia đình đã có gần một thế kỷ. Họ điều khiển thành phố công ty (company town) tối tân ở đất nước này và trả những phúc lợi khổng lồ. Hệ thống tiền hưu trí của họ vô cùng dư dả. Họ chăm sóc cho người của họ và hiếm khi thuê những người du thực. Quan trọng nhất, họ đốn cây có chọn lọc, để có một nguồn lợi mà họ có thể duy trì mãi mãi.

“Vì họ chặt những cây già từ tù, họ vẫn sẽ có nhiều tỉ board foot* gỗ mềm trên khắp hành tinh, rất lâu sau khi các đối thủ của họ trên khắp dọc bờ đất nước này đang bước vào suy thoái. Hai trăm nghìn mẫu rừng - bốn mươi phần trăm của vùng rừng già còn lại. Nhưng giá cổ phiếu của HT tăng chậm so với các công ty mà đang tối đa hóa lợi nhuận đó. Điều đó, theo các quy tắc của chủ nghĩa tư bản, có nghĩa là một ai đó phải đến và chỉ cho những người kinh doanh lâu đời nghề này hiểu bằng cách nào để điều hành doanh nghiệp. Các bạn còn nhớ Henry Hanson, Vua Trái phiếu rủi ro cao chứ? Gã đã bị bỏ từ năm ngoái vì gian lận tài chính chứ. Ông ta đã đặt ra một thỏa thuận. Một gã bạn của ông ta chuyên mua lại công ty đã thực hiện trò ăn cướp này, trên khắp cả phố Wall. Mưu mẹo, thực sự: bạn đổ tiền mặt huy động được từ trái phiếu vào một công ty thu mua đối thủ, rồi bán khoản nợ đó cho các khoản tiết kiệm và nợ của bạn, điều mà chắc chắn trong giới sẽ giải cứu. Rồi bạn thế chấp toàn bộ công ty để trả nợ cho khoản tiền nực cười đó, cướp từ quỹ hưu trí, sử dụng các khoản dự trữ, bán đi mọi thứ có giá trị, và bán tháo đi những thứ vô giá trị còn lại sau khi phá sản. Thần kỳ! Sự ăn cướp mà từ đó trả thêm nữa cho bạn để ăn cướp.

“Lúc này họ bước vào giai đoạn ngay trước khi hạ màn đó: bán tháo hết tất cả những mảnh gỗ bán được còn trong kho của họ. Điều này trong trường hợp này có nghĩa là rất nhiều những cây bảy trăm, tám trăm tuổi. Những cây to hơn giấc mơ của các bạn đang đi vào Nhà máy B và đi ra là những tấm ván. Humboldt đang đốn gấp bốn lần tốc độ của ngành này. Và họ đang tăng tốc, trước khi luật pháp có thể đuổi kịp họ.”

Nick quay sang Olivia. Cô gái trẻ hơn anh rất nhiều tuổi, nhưng anh đã bắt đầu thường nhìn cô để tìm những lời giải thích. Gương mặt cô tĩnh lặng và đôi mắt nhắm nghiền đau đớn. Nước mắt lăn xuống hai gò má cô.

“Rõ ràng, chúng ta không thể ngồi chờ luật pháp. Một Humboldt Timber mới và hiệu quả hơn sẽ giết hết toàn bộ những cây khổng lồ trước khi luật pháp đuổi kịp họ. Thế nên đây là câu hỏi tôi hỏi từng người trong các bạn. Bạn có thể mang tới điều gì cho nỗ lực này? Chúng ta sẽ nhận bất cứ điều gì bạn trao cho. Thời gian. Nỗ lực. Tiền mặt. Tiền mặt hiệu quả đến bất ngờ!”

Tiếng vỗ tay và tán thưởng kết lại buổi nói chuyện của bà, và mọi người lui về bên bữa súp đậu lăng đã được nấu trên những ngọn lửa trại. Olivia hỗ trợ nấu nướng, cô là người đã từng thường chôm thức ăn trong tủ lạnh của đám bạn cùng nhà hơn là nấu chút nước pha mì ramen. Nick cảm nhận thấy những con người ở rừng này, những người đã không tắm suốt nhiều tuần, cố tỏ ra thờ ơ khi cô phục vụ cho họ, như thể một nữ thần cây vừa rơi xuống cánh đồng này bên cạnh họ.

Một nhóm dưới sự chỉ huy của người đàn ông tên là Râu Đen quay trở lại từ một cuộc đột kích phá hủy động cơ của chiếc xe ủi đất D8 đang đỗ với xi rô ngô mang theo. Mặt họ lấp lánh vẻ mãn nguyện trong ánh sáng bập bùng của lửa trại. Họ định ra ngoài tiếp, sau khi trời tối, để kiểm tra sự canh thức ban đêm của công ty này đối với các máy móc lớn hơn ở phía xa hơn trên đồi.

“Tôi không thích tội phạm quyền sở hữu,” Mẹ N nói. “Tôi thực sự không thích.”

Moses cười phá lên trước lời của bà. “Không có tài sản có giá trị nào bị phá hủy ngoại trừ những cánh rừng này cả. Chúng ta đang trong một cuộc chiến tranh làm hao mòn dần dần. Chúng ta giữ chân các đội cưa gỗ trong vài giờ, rồi họ sẽ sửa chữa máy móc. Nhưng trong lúc đó, họ đánh mất thời gian và đô la.

Râu Đen nhìn chằm chằm vào ngọn lửa. “Humboldt mới chính là tội phạm quyền sở hữu. Thế mà chúng ta phải đối xử tử tế sao?”

Hơn hai chục tình nguyện viên bắt đầu nói chuyện rôm rả với nhau. Sau nhiều năm ở vùng nông thôn Iowa, Nick giống như một đứa trẻ lớn lên bên một cái radio bé tí lần đầu tiên được trực tiếp nghe giao hưởng. Anh đã đến với một giáo phái cây từ cổ đại, giống với một thứ mà anh từng đọc được trong những đêm đông trong cuốn bách khoa toàn thư của gia tộc Hoel. Sự tôn sùng cây sồi trong miếu thờ của Dodona, những khu rừng nhỏ của các tu sĩ Celts cổ đại ở Britain và Gaul, tục sùng bái hoa sakaki trong Thần đạo Nhật Bản, những cây ước nguyện treo đầy trang sức của Ấn Độ, cây bông gòn của người Maya, cây sung dâu của người Ai Cập, cây ngân quả thiêng của người Trung Hoa - tất cả những cành cây của tôn giáo đầu tiên trên thế giới. Một thập kỷ phác họa đầy ám ảnh của anh đã thực hành cho bất kể là loại nghệ thuật nào mà tín ngưỡng ngày đã yêu cầu anh.

Olivia vươn tới. “Anh không sao chứ?” Câu trả lời của anh nằm trong nụ cười rộng tới mang tai.

Nhóm tấn công sẵn sàng quay trở ra bên ngoài. Râu Đen, Lá Kim, Người Ăn Rêu, và Mặc Khải: những chiến binh đấu tranh cho cây cọ, cây nguyện quế, cây ô liu.

“Chờ chút,” Nick nói với họ. “Thử thứ này xem.” Anh bảo họ ngồi xuống một chiếc ghế gập trong ánh lửa bập bùng, trong khi anh vẽ gương mặt của họ. Anh nhúng một cây cọ vào trong hộp mủ cây màu xanh mà một phụ nữ tên là Tinkerbell thường dùng để viết các banner.

Anh theo các đường viền sọ của họ, những đường cong của trán và đường nhô của gò má, tìm lối đến bằng những đường xoáy và xoắn ốc, những ký ức phóng khoáng siêu thực của những hình xăm Tā-moko của người Maori. Những chiếc áo phông nhuộm cột và những khuôn mặt vẽ hoa văn: mang hiệu ứng thực sự kinh khủng. Những kẻ biệt kích trong đêm đứng lên và trầm trồ lẫn nhau. Có một thứ gì đó ùa vào trong họ; họ trở thành những sinh thể khác, được khắc họa và được biến đổi, tràn đầy sức mạnh từ những tín hiệu cổ xưa.

“Jesus H! Thứ này sẽ khiến bọn chúng sợ chết khiếp.”

Moses gật gù trước tác phẩm thủ công của gã mới đến này. “Tốt lắm. Chúng ta muốn họ nghĩ chúng ta nguy hiểm.”

Olivia đến phía sau Nick trong cảm giác tự hào. Cô ôm hai bàn tay vào bắp tay anh. Cô không hề biết điều đó có tác động ra sao tới anh, sau những ngày cùng nhau trên chuyến xe xuyên đất nước, những đêm bên cạnh nhau trong những cái túi ngủ dày cộp. Cũng có thể là cô biết, mà chẳng bận tâm. “Đẹp quá,” cô thì thầm.

Anh nhún vai. “Cũng chẳng có gì đặc biệt hữu ích.”

“Rất cần thiết. Tôi tin chắc là như thế.”

Đêm đó họ đặt cho nhau những cái tên của rừng, trong cơn mưa nhè nhẹ của những cây gỗ đỏ, trên chiếc thảm lá kim. Trò chơi lúc đầu có vẻ rất trẻ con. Nhưng thật ra tất cả nghệ thuật đều trẻ con, tất cả việc kể chuyện, hy vọng và sợ hãi của con người. Tại sao họ lại không nên mang tên mới cho công việc mới này chứ? Cây cối mang hàng chục bảng tên khác nhau. Có Texas buckeye, Spanish buckeye, false buckeye, và Monillo, tất cả cùng là tên của cây dẻ ngựa. Những cây với các tên phung phí như hạt giống của cây phong. Sung dâu là buttonwood, cũng là plane tree, cũng là sycamore: giống như một người đàn ông với một ngăn kéo đầy ắp hộ chiếu giả. Cây chanh có nơi là lime, lại có nơi là linden, Tilia khi chỉ chung cả chi Đoạn, nhưng lại là basswood khi đã là gỗ xẻ hoặc mật ong. Hai mươi tám cái tên cho chỉ riêng cây thông lá dài.

Olivia quan sát Nick trong bóng tối, cách xa ngọn lửa. Cô nheo mắt tìm dấu vết xem nên gọi anh là gì. Vuốt tóc anh ra sau tai, nghiêng cằm anh trong đôi tay lạnh của cô. “Người canh gác. Nghe có hợp không? Anh là Người Canh Gác của tôi.”

Người quan sát, người đứng xem. Người bảo vệ tương lai. Anh cười tươi, khám phá ra.

“Giờ anh đặt tên cho tôi đi!”

Anh với tay ra lấy một ngón tay đầy thứ như bột mì mà chẳng mấy chốc sẽ không bao giờ nhẹ hơn bùn đó. Nó bay tung ra dưới những ngón tay anh. “Bạch Quả.”

“Thứ đó có thật không vậy?”

Nó là, anh nói với cô, tên khác của một loài hóa thạch sống, có sớm hơn những loài cây nở hoa, sớm ngang với những cây lá kim sớm nhất, là cây bản địa trong một thời gian, trong thượng nguồn sông suối, biến mất hàng triệu năm, rồi sau đó trở lại trong dạng được nuôi trồng. Một loài cây có từ khỏi thủy của các loài cây.

CÔ CUỘN NGƯỜI quay lưng về phía anh trong căn lều tam giác khi họ đi ngủ, giữ an toàn khỏi bất cứ gần gũi nào hơn sự nhiệt tình của hầu hết trong số rất nhiều người tình nguyện khác. Anh nằm nhìn chằm chằm vào lưng cô, sự nhẹ nhàng dâng lên hạ xuống của mạng sườn của cô. Chiếc áo phông cô dùng làm đồ ngủ trượt xuống khỏi bò vai, để lộ một hình xăm dọc theo xương bả vai cô, một dòng chữ uốn lượn: Một sự thay đổi đang đến.

Anh nằm im thin thít, một vị sư gây tê tại chỗ. Anh đếm tiếng trống ngực thình thịch vang lên trong tai cho tới khi cơn sóng yếu dần chìm vào giấc ngủ. Khi anh thiếp đi, một ý nghĩ rối ren chao đảo trong anh. Con người từ hành tinh khác sẽ thắc mắc có vấn đề gì với tên ở Trái Đất này thế, tại sao lại đặt rất nhiều tên cho cùng một thứ. Nhưng lúc này anh đang nằm đây, bên cạnh người bạn mà anh mới biết mấy ngày, như gặp lại nhau sau rất nhiều kiếp. Nick và Olivia, Người Canh Gác và Bạch Quả - bộ tứ hoàn hảo - mở ra vào một đêm tháng Một, dưới những cột cây cao bất tận của rừng gỗ đỏ ven biển, những cây Hồng sam bất tử.

PATRICIA WESTERFOR NGỒI TRÊN chiếc ghế dựa bên cái bàn bằng gỗ thông, cây bút trong không trung, lắng tai nghe tiếng rỉ rả của côn trùng. Gần mười một giờ mà cô vẫn không có gì - không một câu nào mà cô không phải sửa cho tới chết. Gió len qua cửa sổ, mang theo mùi của đất mục và cây tuyết tùng. Mùi hương đó làm dấy lên nỗi mong nhớ thẳm sâu, xưa cũ dường như không có đối tượng cụ thể nào. Rừng đang gọi, và cô phải đi.

Cả mùa đông, cô vật lộn để miêu tả niềm vui trong công việc của cuộc đời mình và những khám phá mà đã được củng cố trong mấy năm vừa qua: cách các cây nói chuyện với nhau, trên không trung và dưới lòng đất. Cách chúng chăm sóc và cho nhau ăn, những hành động chia sẻ phối hợp qua đất đai được kết nối với nhau. Cách chúng xây dựng các hệ thống miễn dịch rộng như cả khu rừng. Cô dành một chương để mô tả chi tiết cách một khúc gỗ chết mang lại sự sống cho vô số loài khác. Loại bỏ thân cây đổ đó thì sẽ giết chim gõ kiến mà luôn để mắt tới những con mọt ngũ cốc vốn có thể giết chết các cây khác. Cô miêu tả các quả hạch và các chùm hoa, chùy và tổng bao mà một người có thể đi qua suốt cả đời và không hề để ý thấy. Cô nói về cách những cây tổng quán sủi hình nón thu hoạch vàng. Một cây hồ đào mới cao một inch có rễ dài tới sáu feet. Lớp vỏ bên trong của cây bạch dương có thể nuôi sống người sắp chết đói. Một dải hoa của cây trăn chứa tới mấy triệu hạt phấn hoa. Ngư dân bản địa dùng lá cây óc chó vò nát để nhử và bắt cá. Cây liễu có thể làm sạch dioxin, các hợp chất PCB, và kim loại nặng trong đất.

Cô chỉ ra cách mà sợi nấm - vô số dặm sợi gấp khúc trong mỗi thìa đất - dỗ dành các rễ cây trồi trên mặt đất và kết nối với chúng. Cách các sợi nấm ràng cuốn đó cung cấp chất khoáng cho cây. Cách cây trả công cho những vật nuôi dưỡng này bằng đường, thứ mà nấm không thể tự tạo ra.

Một điều gì đó rất kỳ diệu đang diễn ra trong lòng đất, một điều gì đó chúng ta chỉ mới đang học cách xem xét. Những tấm thảm của những sợi nấm mycorrhizal liên kết với cây thành những cộng đồng thông minh, khổng lồ trải rộng khắp hàng trăm mẫu đất. Cùng nhau, chúng hình thành các mạng lưới trao đổi rộng lớn cửa hàng hoá, dịch vụ, và thông tin…

Không có cá thể đơn độc ở trong rừng, không có sự kiện riêng rẽ. Con chim và cành cây nó đậu lên là một thứ quyện hòa. Một phần ba hoặc nhiều hơn cửa sổ thức ăn mà một cái cây to tạo ra có thể nuôi các sinh thể khác. Ngay cả các loài cây khác nhau cũng hình thành các mối quan hệ liên kết. Chặt một cây bạch dương, thì một cây linh sam Douglas gần đó cũng có thể bị ảnh hưởng…

Trong những khu rừng lớn ở miền Đông, sồi và mại châu đồng bộ hóa sự sản xuất hạt của chúng để chống lại các con vật ăn chúng. Lời nói lan đi, và các cây của một loài cụ thể nào đó - bất kể chúng đứng giữa nắng hay trong bóng râm, vùng khô hay vùng ướt - chịu đựng khổ sở hoặc không hề như vậy, cùng nhau, như một cộng đồng…

Các khu rừng sửa chữa và định hình bản thân chúng thông qua các tiếp hợp dưới lòng đất. Và trong sự hình thành bản thân chúng, chúng cũng hình thành mười nghìn sinh thể liên đới khác mà nên từ bên trong chúng. Có lẽ sẽ hữu ích khi nghĩ về rừng như sự trải rộng vô tận, phân nhánh, dưới những cây khổng lồ.

Cô nói về cách một cây du giúp khởi đầu Cách mạng Mỹ. Cách một cây mesquite năm trăm năm tuổi mọc giữa một trong những sa mạc khô cằn nhất hành tinh. Cách một bóng cây dẻ ngựa ngoài cửa sổ mang lại hy vọng cho Anne Frank, dù trong cuộc ẩn náu vô vọng. Cách các hạt bay lên trời rồi rơi xuống đâm chồi nảy lộc khắp Trái Đất. Cách thế giới là nơi cư ngụ của những sinh vật kỳ diệu mà không ai biết. Con người phải mất nhiều thế kỷ để hiểu được cây cối rõ như những người bản địa từng hiểu.

Chồng cô sống trong thành phố cách đó mười bốn dặm. Họ gặp nhau mỗi ngày một lần, cho những bữa trưa mà Dennis làm từ nguyên liệu mùa nào thức nấy. Cả ngày và cả đêm dài, những người bên cô là cây cối, và phương tiện trò chuyện duy nhất của cô với chúng là những lời nói, các bộ phận của kẻ đến sau sống bằng năng lượng mà cây cối tạo ra.

Các bài tạp chí đã luôn rất khó khăn. Những năm cô sống như kẻ bị ruồng bỏ ngoài xã hội, trở lại với cô mỗi khi cô viết bài, ngay cả khi cô chỉ là một trong số hàng chục đồng tác giả. Cô thậm chí cảm thấy càng căng thẳng hơn khi viết bài cùng những người khác. Cô thà nghỉ hưu sớm lần nữa chứ không muốn khiến những người đồng nghiệp đáng yêu này phải chịu đựng điều gì giống như cô đã từng phải chịu đựng. Tuy nhiên ngay cả các bài tạp chí cũng là một cuộc đi dạo trong rừng nếu so sánh với việc viết cho công chúng. Các tờ báo khoa học đặt trong các phòng lưu trữ, những vấn đề mà phần lớn mọi người chẳng quan tâm. Nhưng cuốn sách thử thách này: Cô chắc chắn sẽ bị chế giễu và hiểu nhầm trên truyền thông. Và cô sẽ không bao giờ xúng đáng với những gì mà nhà xuất bản đã trả cho cô.

Suốt cả mùa đông dài cô đã cố gắng xoay xở tìm cách để nói với một người xa lạ tất cả mọi điều cô biết. Những tháng trời đó là địa ngục, nhưng cũng là thiên đường. Chẳng bao lâu, thiên đường như địa ngục này sẽ kết thúc. Trong tháng Tám, cô sẽ đóng phòng thí nghiệm hiện trường của cô, đóng gói các thiết bị, và di chuyển tất cả các mẫu nghiên cứu tỉ mỉ của cô tới bờ biết, tới trường đại học đó nơi mà cô sẽ - thật không thể tin được - bắt đầu giảng dạy trở lại.

Câu chữ khước từ đến với cô, đêm nay. Cô nên cứ thế đi ngủ, và xem các giấc mơ sẽ nói điều gì. Nhưng thay vì thế, cô ngẩng đầu lên để nhìn vào chiếc đồng hồ trong bếp phía trên chiếc tủ lạnh cũ kỹ xộc xệch, vẫn còn thời gian cho một cuốc đi bộ lúc nửa đêm xuống chỗ hồ nước.

Các cây vân sam gần ngôi nhà gỗ rì rào những lời tiên ma quái dưới mặt trăng gần tròn vạnh. Có một đường thẳng nối chúng, ký ức về một hàng rào đã biến mất nơi những con chim crossbill màu đỏ từng thích đậu và ị ra những hạt giống. Những cây đó rất bận rộn trong đêm nay, điều hòa carbon trong thời gian đen tối của chúng. Chẳng bao lâu nữa tất cả sẽ nở hoa: việt quất và lý chua, cẩm cù, nho Oregon thân cao, cỏ thi và checkermallow. Cô lại ngạc nhiên một lần nữa về cách mà sự thông minh siêu việt của hành tinh có thể khám phá ra các phép tính và các luật hấp dẫn của vũ trụ trước khi con người biết được ý nghĩa tồn tại của một loài hoa.

Đêm nay các cây đang sinh trưởng đó đều ướt đẫm và u ám như tâm trí đầy ngôn từ của cô. Cô tìm thấy con đường mòn đó và chui dưới những cây Pseudotsuga - linh sam Duglas yêu thích của cô. Một con đường nhỏ dưới những thân cây đồ sộ được thắp sáng bởi ánh trăng cuối đông, một con đường mà hầu như đêm nào cô cũng dạo bước, đi ra đi về như một câu thơ đọc xuôi đọc ngược như nhau: La ruta nos aportó otro paso natural - Con đường mang cho thiên nhiên thêm một lối đi. Nhiều hợp chất bay hơi chưa được xếp loại mà lá kim tỏa ra không khí ban đêm làm nhịp tim cô chậm lại, làm hơi thở cô dịu đi, và, nếu cô đúng, thậm chí còn điều chỉnh cả tâm trạng và suy nghĩ của cô. Rất nhiều chất trong thuốc của rừng mà chưa ai có thể định danh. Các hóa chất phân tử mạnh trong vỏ cây, ruột cây, lá cây, những thứ mà tác động của chúng vẫn chưa được khám phá. Một họ các hormone đau khổ (distress hormones) được dùng bởi các cây của cô - jasmonate - cung cấp cơ sỏ cho tất cả các loại nước hoa nữ tính mà mang lại sự bí ẩn và quyến rũ. Ngửi em đi, yêu em đi, em đang đau khổ. Nhiều đau khổ hơn mà cô có ý định kể với độc giả trong cuốn sách nhỏ của mình. Đau khổ, giống như bầu khí quyển, tỏa đi khắp nơi, trong những dòng chảy vượt trên sức mạnh của con người để có thể dự đoán hay điều khiển.

Cô bước ra bãi đất trống cạnh hồ nước. Bầu trời sao lấp lánh hiện ra trên đầu cô, tất cả giải thích mà con người cần cho câu hỏi tại sao con người có chiến tranh giành giật rừng mãi mãi. Dennis từng nói với cô rằng những người đốn rừng hay nói: Nào chúng ta hãy cho cái vùng đầm lầy đó tí ánh sáng nào. Rừng sợ con người. Quá nhiều thứ diễn ra ngoài đó. Con người cần một bầu trời.

Chỗ ngồi quen thuộc của cô để trống và đang chờ đợi - khúc cây đổ phủ dày rêu bên cạnh bờ hồ. Khoảnh khắc cô nhìn ra mặt hồ lăn tăn gợn sóng đó, đầu cô quang đãng và cô thấy được lối đi mà mình đã theo đuổi. Cô đã tìm kiếm một cái tên cho những thân cây cổ xưa vĩ đại của khu rừng còn nguyên vẹn này, những thân cây đã giữ cho thị trường carbon và các chất chuyển hóa tiếp tục. Lúc này cô có một cái:

Nấm đào đá để cung cấp hóa chất cho các cây của chúng. Chúng săn bọ đuôi bật, dùng để nuôi vật chủ của chúng. Cây, về phần mình, dự trữ thêm đường trong các khớp tiếp hợp với nấm, để ban cho những sợi bị ốm, bị che khuất, hoặc bị thương. Rừng tự chăm sóc bản thân nó, thậm chí còn xây dựng một khí hậu bản địa mà nó cần để sống sót.

Trước khi chết, một cây linh sam Douglas, nửa thiên niên kỷ tuổi, sẽ gửi kho dự trữ các hóa chất của nó xuống trở lại rễ và lan ra cho các đối tác nấm, tặng của cải của nó vào quỹ vốn chung của cộng đồng trong một di chúc cuối cùng. Chúng ta cũng có thể gọi những nhà hảo tâm cổ xưa này là cây ban tặng.

Công chúng đọc sách cần một cụm từ như thế để khiến sự thần diệu này trực quan, rõ ràng hơn một chút. Đó là một điều mà cô đã học được từ rất lâu, từ cha cô: con người hiểu những thứ giống với họ hơn. Cây ban tặng là một thứ mà bất cứ người hào phóng nào có thể hiểu và yêu thích. Và với ba chữ này, Patricia Westerford dán lại định mệnh của cô và chuyển vào tương lai. Thậm chí cả tương lai của các loài cây.

BUỔI SÁNG, cô khoát nước lạnh lên mặt, cô làm một hỗn hợp quả mọng và hạt lanh, uống trong khi đọc các trang đã viết ngày hôm qua, rồi ngồi bên chiếc bàn gỗ thông, thề không đứng dậy cho tới khi cô có một chương đáng để cho Dennis nghe vào bữa trưa. Mùi của cây bút chì làm từ gỗ tuyết tùng đỏ khiến cô phấn chấn. Sự ấn nhẹ đầu bút bằng than chì trên mặt giấy gợi cô nghĩ tới sự bốc hơi đều đặn mang hàng trăm gallon nước lên cao hàng trăm feet trên thân một cây linh sam Douglas khổng lồ mỗi ngày. Hành động đơn độc ngồi bên trang giấy và chờ cho bàn tay di chuyển này có thể gần nhất với mức cô sẽ đạt được trong sự giác ngộ về cây.

Chương cuối cùng trốn tránh cô. Cô cần một cú đánh cược ba thứ bất khả hàng đầu: hy vọng, có ích, và ngay thật. Cô có thể dùng Old Tjikko, cây vân sam Na Uy sống ở khoảng giữa của dọc chiều dài Thuỵ Điển. Phần trên mặt đất, cây chỉ vào khoảng vài trăm năm tuổi. Nhưng phía dưới, trong lòng đất lỗ chỗ vi trùng, cái cây vươn về quá khúc chín nghìn năm hoặc hơn - già hơn hàng nghìn năm so với mẩu viết mà cô dùng để nắm bắt nó.

Suốt buổi sáng, cô cố để ép huyền thoại Bắc Âu chín nghìn năm tuổi này vào mười câu: một đoàn các thân cây đã ngã xuống và mọc trở lại từ cùng chính gốc cây đó. Đó là hy vọng mà cô theo đuổi. Sự thật là một cái gì đó tàn nhẫn hơn. Cuối buổi sáng, cô tiến được tới hiện tại, khi mà, lần đầu tiên hơn bao giờ hết, bầu không khí nhân tạo mới vỗ về nuôi dưỡng thân cây mới nhất trong những thân cây thường còi cọc lụi tàn trong tuyết của Old Tjikko thành một cây phát triển hết mức.

Nhưng hy vọng và sự thật chẳng có ích gì với con người, nếu không có ích lợi. Trong những câu chữ nguệch ngoạc, vụng về, cô tìm kiếm công dụng của Old Tjikko, lên đến ngọn cây cằn cỗi đó, tàn lụi và hồi sinh bất tận trong từng biến đổi của khí hậu. Ích lợi của nó là chỉ ra rằng thế giới được tạo tác không phải để dành cho sự vị lợi của chúng ta. Chúng ta có ích lợi gì, cho cây? Cô nhớ lại những lời của Phật: Cây là một thứ kỳ diệu mà có thể che chở, cho thức ăn, và bảo vệ tất cả các sinh vật. Nó thậm chí còn tặng bóng mát cho những kẻ tiều phu đến phá hủy nó. Và với những lời này, cô kết thúc cuốn sách của mình.

DENNIS ĐẾN VÀO BUỔI TRƯA, đáng tin cậy như cơn mưa, mang theo mỳ nướng kiểu Ý kèm súp lơ và hạnh nhân, bữa trưa tuyệt phẩm mới nhất của ông. Cô nghĩ, như vài lần mỗi tuần, rằng thật may mắn khi được trải qua những năm tháng hạnh phúc này kết hôn với người đàn ông duy nhất trên Trái Đất chấp nhận cho người vợ dành phần lớn thời gian ở một mình. Một Dennis dũng cảm, kiên nhẫn, và tốt bụng. Ông bảo vệ công việc của cô và đòi hỏi rất ít. Trong trái tim của một người đàn ông tháo vát, ông biết rõ người đàn ông thực sự được đánh giá bởi rất ít điều. Và ông hào phóng, nhiệt tình như cỏ.

Khi họ ăn bữa tiệc của Dennis, cô đọc cho ông nghe phần nợ ông hôm nay về Old Tjikko. Ông lắng nghe, ngạc nhiên, giống như một đứa trẻ hạnh phúc lắng nghe thần thoại Hy Lạp. Cô kết thúc. Ông vỗ tay. “Ôi, em yêu. Hay lắm.” Một điều gì đó sâu thẳm trong tâm hồn xanh non của cô thích được là em yêu già nhất thế gian. “Anh ghét phải nói với em điều này, nhưng anh nghĩ em xong rồi.”

Nghe thật đáng sợ, nhưng ông đúng. Cô thở dài và nhìn chăm chú ra ngoài cửa sổ gian bếp, nơi ba con quạ đang lên kế hoạch tỉ mỉ để tấn công cái thùng ủ phân trộn. “Thế bây giờ em phải làm gì?”

Ông cười vang như thể cô đã nói điều gì rất buồn cười. “Em đánh máy lại rồi chúng ta sẽ gửi đến các nhà xuất bản. Trong vòng bốn tháng.”

“Em không thể.”

“Tại sao không?”

“Mọi thứ đều sai. Bắt đầu từ cái nhan đề.”

“Nhan đề Cây sẽ cứu thế giới như thế nào thì làm sao? Cây sẽ không cứu thế giới được à?”

“Em tin chắc là có. Sau khi thế giới hất chúng ta đi.”

Ông cười khục và gói mấy cái đĩa bẩn lại. Ông sẽ đưa chúng về nhà, ở đó có bồn rửa sâu, lọc rác, và nước nóng. Ông nhìn cô qua gian bếp. “Đặt tên nó là Sự cứu rỗi rừng. Như thế em sẽ không phải làm rõ ai đang cứu cái gì.”

“Em thực sự yêu anh.”

“Đã có ai nói em không như thế sao? Nghe này. Em yêu. Đây nên là niềm vui đơn thuần. Nói cho mọi người nghe về niềm vui vĩ đại của cuộc đời em.”

“Anh biết đấy, Den. Lần trước khi em trong con mắt soi xét của công chúng, mọi việc không suôn sẻ lắm.”

Ông khoát tay vào không trung. “Đó là một cuộc đời khác.”

“Bầy đoàn. Không phải là họ đã muốn bác bỏ em. Họ muốn máu!”

“Nhưng em đã được giải oan. Hết lần này qua lần khác.”

Cô muốn nói với ông điều cô chưa bao giờ đề cập: nỗi đau của những năm tháng đó lớn tới nỗi cô đã nấu cho mình một bữa tiệc tạ thế từ rừng. Nhưng cô không thể. Cô quá xấu hổ về cô gái đã chết từ lâu đó. Một phần trong cô không bao giờ còn hoàn toàn tin rằng cô có thể nghĩ tới việc trải qua một chặng đường như thế nữa. Nhà hát bị khước từ.

Một cuộc chơi. Thế nên cô che giấu điều duy nhất mà cô từng giữ kín với ông - chuyện cô đã đưa nấm độc vào sát miệng mình.

“Em yêu. Em là một nhà tiên tri thực sự, của thời nay.”

“Em cũng đã trải qua nhiều năm bị ruồng bỏ. Nhà tiên tri nghe vui hơn nhiều đấy.”

Cô giúp ông mang đĩa bát bẩn ra xe.

“Em yêu anh, Den.”

“Làm ơn đừng nói thế nữa. Em đang làm anh sợ đấy.”

CÔ ĐÁNH MÁY BẢN THẢO. Cô tỉa đi một số chữ và gọt bớt một số đoạn văn. Lúc này đến chương có tên là “Cây ban tặng”, viết về những cây linh sam Duglas yêu thích của cô và tình trạng phúc lợi ngầm của chúng. Cô chu du qua khắp các khu rừng trong đất nước, từ những cây dương cottonwood cao hết cỡ tới một trăm feet trong vòng một thập kỷ cho tới những cây thông bristlecone chết từ từ trong suốt năm nghìn năm. Rồi tới thư viện, nơi tất cả cảm giác căng thẳng trút sạch khỏi cô ngay lúc cô trả tiền cước phí và gửi bản thảo đến bờ kia đất nước.

SÁU TUẦN SAU, điện thoại ở phòng làm việc của cô reo lên. Cô ghét điện thoại. Tâm thần phân liệt khiến tay co rút. Những giọng nói lạ thì thầm với ta từ xa. Chẳng có ai gọi cô mà không phải vì những việc không vui. Đó là người biên tập của cô, người mà cô chưa bao giờ gặp, từ thành phố New York, một thành phố mà cô chưa bao giờ thấy. “Cô Patricia ạ? Cuốn sách của cô. Tôi vừa đọc nó xong!”

Patricia nhăn mặt, chờ một nhát rìu. “Không thể tin được. Ai mà biết được cây có thể trở thành tất cả những thứ đó nhỉ?”

“À. Mấy trăm triệu năm tiến hóa cho chúng ta một bản danh sách.”

“Cô làm cho chúng sống.”

“Thực ra, chúng đã sống sẵn rồi.” Nhưng Patricia đang nghĩ về cuốn sách mà bố cô đưa cho vào năm cô mười bốn tuổi. Cô nhận ra rằng cô phải tặng cuốn sách này cho cha cô. Và cho chồng cô. Và cho tất cả những con người sẽ, đến lúc, chuyển hóa thành những thứ khác.

“Patty, cô không tin được là cô đã giúp tôi thấy điều gì đâu, giữa bến tàu điện ngầm và văn phòng của tôi. Phần về cây ban tặng ấy mà? Thật sự kinh ngạc. Chúng tôi đã không trả đủ cho cô cho thứ này.”

“Các bạn đã trả cho tôi nhiều hơn tôi kiếm được trong suốt năm năm qua.”

“Cô sẽ kiếm được chừng đó nữa trong vòng hai tháng.”

Thứ mà Patricia Westerford muốn có lại là sự một mình, sự ẩn danh của cô, những thứ mà cô bắt đầu cảm thấy - như cây cối có thể cảm thấy một cuộc tấn công hẵng còn rất xa - sẽ không bao giờ còn là của cô nữa.

DESTINY - ĐỊNH MỆNH ĐẾN, và không quay đầu lại. Hai tháng sau khi phát hành ở Bắc Mỹ trò chơi đó, chủ tịch, CEO, và cổ đông chính của Sempervirens khởi động một bản trên cỗ máy khủng, trong căn hộ phía trên trụ sở mới sáng choang của công ty nằm ở dưới chân đồi trên Page Mill Road. Toàn bộ đều là gỗ đỏ và kính - một sân chơi với những không gian trầm tư, cổ quái. Những góc kỳ lạ bao quanh các tâm nhĩ thông khí trồng những cây thông đá Italia khổng lồ. Làm việc trong góc riêng của bạn thì chẳng khác gì đi cắm trại ở công viên quốc gia.

Nơi ẩn náu của Neelay được giấu trên cao, phía trên tòa nhà hình tổ ong này. Cách duy nhất lên đó là bằng thang máy cái nhân, ẩn phía sau khoảng cầu thang thoát hiểm. Ở chính giữa của căn phòng ẩn mật đó là một chiếc giường bệnh phức hợp. Neelay hầu như không bao giờ dùng nó nữa. Bốn mươi phút để nằm xuống và ra khỏi đó; cảm giác quả thực như cái chết, trong những ngày này, dù chỉ là nằm xuống. Không có thời gian. Anh ngủ luôn trên ghế, hiếm khi quá bốn mươi phút mỗi lần. Các ý tưởng tra tấn anh giống như các nữ thần báo thù Furies. Các kế hoạch và các đốt phá cho thế giới đang diễn tiến của anh rượt đuổi anh khắp thiên hà một cách không khoan nhượng.

Anh ngồi trước một màn hình khổng lồ đặt trên mặt bàn làm việc cao đủ để lăn xe vào bên dưới. Qua màn hình đó, một bức kính bao trọn không gian hé lộ cả đinh núi Monte Bello. lam nhìn này, và những dải sao lấp lánh khắp cửa kính trần nhà ban đêm, tạo ra hầu hết những hành trình viễn du của Neelay.

Những cuộc đột kích của anh giống các cuộc đột kích thời nay - thám hiểm xuống hai bờ của những vùng đất rộng ban đầu bị che khuất trong sương mù rồi sau đó mở ra vào cuộc khám phá. Anh thiết kế các nền tảng của trò chơi, viết mã với tỉ lệ hợp lý, và dành nhiều tháng thực hiện khắp các đường hướng khả dĩ của nó. Destiny lẽ ra không có sức để làm anh ngạc nhiên hơn nữa; nhưng nó lại không ngừng khiến mạch máu anh đập nhanh hơn. Với một cú nhấp chuột, mấy lần gõ phí, và anh lại đối diện với lục địa nguyên sơ tiếp theo.

Thực ra, game này rất tệ. Nó hai chiều - không mùi, không xúc giác, không vị, không cảm nhận. Nó nhỏ bé và sần sùi, với một mô hình thế giới tối giản như Genesis trong Kinh Cựu ước. Nhưng nó cắm rễ sâu vào thân não anh mỗi khi anh bật nó lên. Các bản đồ, khí hậu, và các tài nguyên rải rác đều như mới, trong mỗi lần đăng nhập. Đối thủ của anh có thể là Kẻ xâm chiêm, Chủ thầu, hoặc Nhà kỹ trị, Kẻ sùng bái tự nhiên, Kẻ hà tiện, Nhà nhân đạo, hay các Nhà không tưởng cấp tiến. Không có gì giống với một nơi từng tồn tại. Nhưng đến đó lại giống như trở về nhà. Tâm trí anh đã chờ đợi một sân chơi như thế từ rất lâu trước khi anh rơi từ cái cây phản bội của mình.

Hôm nay anh chọn làm một Nhà hiền triết. Tin đồn đang lan khắp các bảng thông báo truy cập quay số từ Mỹ đến châu Âu, về một chiến lược chiến thắng áp đảo mà những người chơi gọi là Khai sáng. Các thủ lĩnh cấp cao nhất đang thức đẩy để toàn bộ tiếp cận này bị ngăn cản. Nhưng ngay cả với tư cách một Nhà hiền triết, anh phải có đủ than, vàng, quặng, đá, gỗ, thức ăn, danh dự, và vinh quang để trả cho sự phát triển của dân chúng của anh. Anh phải khám phá địa hình xa lạ, hình thành các tuyến đường thương mại, và đột kích các khu định cư xung quanh, tìm đường dọc theo các cây phân nhánh của anh cho Văn hoá, Thủ công, Kinh tế, và Kỹ thuật. Trò chơi này đưa ra gần như nhiều lựa chọn như trong Real Life - Đời Thực, hoặc, như nhân viên của anh từng gọi nó, hơi giễu cợt: RL. Sáng nay các đồ họa trông hơi lởm chởm nếu so với Destiny 2, đã có sẵn trong xưởng sản xuất. Nhưng các đồ họa không bao giờ có nhiều ý nghĩa đối với Neelay. Thú hiển thị chỉ là placeholder của những khao khát thực. Tất cả những gì anh và nửa triệu người chơi Destiny khác cần là sự thay đổi định dạng dễ dàng và vô tận, trong một vương quốc sẽ phát triển mãi mãi.

Có cái gì đó thắt lại trong anh. Anh mất mấy phút để nhận ra cảm giác đó là cơn đói. Anh nên ăn, nhưng ăn là một quá trình dài. Anh lăn xe lại cái tủ lạnh nhỏ và lấy một chai nước tăng lực cùng với thứ gì đó mà sau mới nhận ra là chiếc bánh nhồi nhân gà, thứ mà anh nuốt luôn không cần nướng lại. Đêm nay và ngày mai anh sẽ ăn một bữa tử tế. Anh đang xếp một chồng ván gỗ bách từ đội tiều phu giỏi nhất của mình vào trong một con voi ma mút thì điện thoại reo. Cuộc gặp buổi sáng của anh với một nhà báo, người muốn phỏng vấn ngôi sao đang lên của nền công nghiệp non trẻ này, cậu bé vẫn đang trong độ tuổi hai mươi, người đã làm một ngôi nhà cho rất nhiều cậu bé không nhà.

Người phóng viên này có vẻ không già hơn đối tượng của anh ta là bao, và tỏ ra sững sờ. “Ông Mehta?”

Ông Mehta là bố anh, người mà Neelay đã sắp xếp cho ở trong một lâu đài nhỏ bên ngoài Cupertino với đầy đủ hồ bơi, rạp chiếu phim trong nhà, và cái ao bên cạnh là một điện thờ bằng gỗ hồng mộc, nơi bà Mehta làm lễ puja hằng tuần để cầu nguyện thánh thần mang đến cho con trai bà niềm hạnh phúc và một cô gái mà sẽ nhìn nhận cậu như chính con người cậu.

Một hình ảnh phản chiếu trên tấm kính nhìn lên như thách thức anh: một con bọ ngựa khẳng khiu màu nâu với các khớp xương phồng ra và đầu là cái khung sọ khổng lồ bọc da. “Gọi tôi là Neelay.”

“Ô, Chúa ơi. Vâng. Ôi! Neelay. Tôi là Chris. Cảm ơn đã nói chuyện. Thế, đầu tiên tôi muốn hỏi: Từ đầu anh có biết Destiny sẽ thành công vang dội như thế này không?”

Neelay đã biết, rất lâu trước khi game được tung ra thị trường. Anh đã biết từ cái khoảnh khắc anh có ý tưởng này, dưới cái cây bát ngát khổng lồ rì rào trong đêm đó, phía trên Skyline. “Có lẽ. Có. Phiên bản beta đã khiến cả công ty treo máy. Quản lý dự án của tôi đã phải thực hiện một lệnh ngăn cản.”

“Ôi trời. Anh có doanh số bán hàng không?”

“Hiện nay đang bán rất tốt. Ở mười bốn nước.”

“Vì sao anh nghĩ ra ý tưởng này?”

Thành công của game này rất đơn giản. Nó là bản sao chép hữu lý của nơi mà Neelay từng hình dung năm lên bảy tuổi, khi bố anh lần đầu tiên lắc lư bưng cái hộp các tông to đùng lên bậc tam cấp của căn hộ. Nào, Neelay-ji. Xem sinh vật bé nhỏ này có thể làm được gì nào? Thứ mà cậu bé đó đã muốn cái hộp màu đen đó làm rất đơn giản: đưa cậu trở lại thời của huyền thoại và nguyên sơ, khi tất cả những nơi một con người có thể tới đều dẻo dai xanh mướt, và cuộc đời có thể vẫn chẳng là gì cả.

“Tôi không biết. Có những nguyên tắc đơn giản. Thế giới hồi đáp ta. Mọi thứ xảy ra nhanh hơn trong cuộc đời. Ta có thể quan sát đế chế của ta lớn mạnh.”

“Tôi… Tôi phải thứ nhận với anh. Tôi thực sự say mê! Đêm qua, lúc cuối cùng tôi cũng đành ngừng chơi là bốn giờ sáng. Tôi chỉ cần nhìn thấy điều gì sẽ xảy ra với một bước nữa. Thế rồi khi tôi đứng dậy khỏi màn hình, cả phòng ngủ của tôi quay cuồng chao đảo.”

“Tôi hiểu cảm giác của anh.” Vì Neelay cũng như thế. Ngoại trừ phần đứng dậy.

“Anh có nghĩ nó đang thay đổi trí não của những người chơi nó?”

“Có, Chris. Và cả với mọi thứ nữa, tôi nghĩ thế.”

“Anh đã đọc bài báo tuần trước trên Times về nghiện game chưa? Mọi người đang dành năm mươi tiếng mỗi tuần cho video game?”

“Destiny không phải một video game. Đó là một trò chơi tư tưởng.”

“Được rồi. Nhưng anh phải thừa nhận, rất nhiều thời gian lao động hiệu quả đang bị lãng phí.”

“Game này rõ ràng là tiêu thụ cuộc đời.” Anh nghe thấy một dấu hỏi bật ra từ một bong bóng suy nghĩ ở phía bên kia đầu dây. “Giết thời gian.”

“Anh có nghĩ ngợi gì không, khi là một người phá hoại sự lao động hiệu quả?”

Neelay nhìn chăm chăm ra dải núi đã bị đốn trọc từ nửa thế kỷ trước.

“Tôi không nghĩ… Có lẽ cũng không quá tệ, khi phá hủy một sự lao động hiệu quả nhỏ nhoi.”

“Hừm. Được rồi. Dù sao, trò chơi đó đang giết cuộc đời nhỏ bé của tôi đây. Tôi cứ liên tục gặp những thứ không có trong cuốn hướng dẫn trò chơi một trăm hai mươi tám trang đó.”

“Phải rồi. Đó là một phần của thứ giúp giữ chân người chơi.”

“Một khi đã vào game, tôi cảm thấy mình có một mục tiêu. Luôn có thêm điều gì đó để làm.”

Phải, ôi, chính thế, Neelay muốn nói với mình. An toàn và dễ hiểu, không có đầm lầy của sự mơ hồ nào nuốt bạn xuống, không có bóng tối giữa người với người, và ý chí của riêng bạn sẽ nhận được mảnh đất xứng đáng của nó. Gọi là ý nghĩa. “Tôi nghĩ rất nhiều người cảm thấy có mái ấm hơn, khi ở đó. Hơn cả khi họ ở ngoài này.”

“Có thể! Ít nhất là rất nhiều gã ở tuổi tôi.”

“Vâng. Nhưng chúng tôi đang lên kế hoạch cho tất cả các loại vai mới cho phiên bản tiếp theo. Các cách chơi game mới. Những con đường khả dĩ cho tất cả mọi loại người. Chúng tôi muốn nó là nơi đẹp đẽ cho tất cả mọi người.”

“Ồ. Tốt. Điều đó rất ấn tượng. Thế tiếp theo công ty sẽ làm gì?”

Công ty đang trượt khỏi tầm kiểm soát của Neelay. Các đội và các quản lý hình thành một cây tổ chức mà anh không thể theo dõi. Các nhà phát triển tốt nhất ở Thung Lũng gõ cửa hằng ngày, muốn đình công. Các kỹ sư phần mềm trên đường Route 128 quanh Boston, nhiều sinh viên mới tốt nghiệp gần đây từ Georgia Tech và Carnegie Mellon - những bộ não hình thành từ thời thơ ấu bằng các game mà Neelay thường cho miễn phí - xin anh cho cơ hội giúp sắp xếp cuộc chuyển cư quy mô lớn đang diễn ra bấy lâu nay.

“Ước gì tôi có thể nói với anh.”

Chris rên rỉ. “Nếu tôi nài nỉ anh thì sao?”

Giọng nói của anh ta có đầy đủ sự tự tin của một người đàn ông khỏe mạnh, có thể đi lại. Có thể là cả da trắng và đẹp trai. Sự quyến rũ và lạc quan của một chàng trai vẫn chưa biết tới điều người ta có thể làm với người khác, với những sinh thể khác, khi mà những kinh sợ, tổn thương và dục vọng xuất hiện.

“À, đơn giản thôi, thực sự đấy. Thêm mọi thứ. Thêm ngạc nhiên. Thêm khả năng. Thêm nơi chốn, với thêm nhiều sinh vật hơn. Tưởng tượng Destiny xem, sau khi nó tăng gấp đôi sự giàu có và sự phức tạp lên bốn mươi lần. Chúng ta thậm chí không thể biết một nơi như thế có thể trông như thế nào.” Tất cả từ một hạt giống lớn đến thế này.

“Ôi. Điều đó thật kỳ diệu. Thật… đẹp!”

Một cái gì đó đâm vào lòng Neelay. Anh muốn hỏi: Hỏi tôi lại xem. Vẫn còn nữa đấy.

“Tôi có thể hỏi về anh được không?”

Mạch của Neelay đập mạnh, giống như anh đang cố để nâng mình lên trên các vòng treo tập thể dục. Làm ơn, không. Xin đừng. “Tất nhiên.”

“Tôi đã đọc khá nhiều câu chuyện về anh. Các nhân viên của chính anh gọi anh là một người ẩn dật.”

“Tôi không phải người ẩn dật. Chỉ là - chân tôi không hoạt động.”

“Tôi đã đọc về điều đó. Anh điều hành công ty bằng cách nào?”

“Điện thoại. Email. Tin nhắn Online.”

“Tại sao không có bức ảnh nào về anh?”

“Vì không đẹp.”

Câu trả lời khiến Chris bối rối. Neelay muốn nói: Không sao. Đó chỉ là RL.

“Anh có cảm thấy lớn lên là con của những người di cư…”

“Ồ, tôi không thấy thế. Có lẽ vậy, không.”

“Không, cái gì cơ?”

“Tôi không nghĩ điều đó đã có quá nhiều ảnh hưởng lên tôi.”

“Nhưng… là một người Mỹ gốc Ấn thì như thế nào? Anh không cảm thấy…”

“Đây là điều tôi nghĩ. Tôi đã là Gandhi và Hitler và Chief Joseph. Tôi đã đánh những thanh trường kiếm trong khi mặc bộ bikini lưới mà, nói thẳng thì, nó chẳng cho tôi sự bảo vệ đến thế!”

Chris bật cười. Tiếng cười đẹp đẽ, tự tin. Neelay không quan tâm người đàn ông ấy trông thế nào. Anh không quan tâm kể cả khi anh ta nặng bốn trăm pound và miệng đầy vết lở. Khao khát ùa lên trong anh. Anh có muốn lúc nào đó đi ra ngoài cùng nhau không? Nhưng đi ra ngoài hẳn sẽ có nghĩa là đi vào trong. Không cần phải làm gì hết. Không có gì có thể làm thì đúng hơn. Tất cả đã mất hết rồi. Chúng ta có thể chỉ… ngồi cùng nhau ở đâu đó, nói về tất cả mọi điều, không sợ hãi, không tổn thương, không hệ quả. Chỉ ngồi và nói về chuyện con người đang đi về đâu.

Bất khả. Chỉ cần nhìn một cái vào đôi chân kỳ cục của Neelay thì ngay cả nhà báo tự tin hay cười này cũng sẽ thấy ghê tởm. Nhưng anh chàng Chris này - anh ta yêu game của Neelay. Anh ta chơi nó thâu đêm suốt sáng. Code mà Neelay đã viết đang thay đổi bộ não của con người khác này.

“Đúng là như thế đấy. Tôi đã là rất nhiều thứ. Tôi đã sống qua tất cả. Ở châu Phi thời Đồ Đá và trên viền ngoài của những thiên hà khác. Tôi nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa - không phải ngay lập tức, nhưng sớm thôi - nếu phần mềm cứ tiếp tục tốt lên và cho chúng ta thêm khoảng trống, tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ có thể biến chúng ta thành bất cứ thứ gì chúng ta muốn.”

“Điều đó… nghe có vẻ hơi ở ngoài đời thực.”

“Phải. Có thể là như thế.”

“Game thì không… Con người vẫn sẽ muốn tiền. Họ vẫn sẽ muốn danh tiếng và địa vị xã hội. Chính trị. Điều đó là mãi mãi.”

“Phải. Mãi mãi ư? Có thể lắm.” Neelay nhìn chằm chằm vào màn hình, một thế giới đang trở nên khó khăn, nơi địa vị xã hội sẽ được tích luỹ hoàn toàn bằng phiếu bầu trong một không gian mà đã từng khẩn thiết, toàn diện, ẩn danh, thực tế, và tàn nhẫn.

“Con người vẫn có cơ thể. Họ muốn quyền lực thực sự. Bạn bè và người yêu. Phần thưởng. Sự công nhận.”

“Tất nhiên rồi. Nhưng chẳng bao lâu chúng ta sẽ mang tất cả những thứ đó trong khắp các túi của chúng ta. Chúng ta sẽ sống và trao đổi và thương thảo và có những cuộc tình, tất cả trong không gian biểu tượng. Thế giới sẽ là một trò chơi, với những điểm số trên màn hình. Và tất cả thứ này sao?” Anh khoát tay, như người ta thường làm trên điện thoại, dù biết Chris không thể nhìn thấy anh. “Tất cả những thứ mà anh nói là con người thực sự muốn? Đời thực? Chẳng bao lâu nữa chúng ta thậm chí sẽ không nhớ nó đã từng như thế nào.”

MỘT CHIẾC XE HƯỚNG LÊN PHÍA BẮC trên đường cao tốc 36. Impala, chạy rất nhanh khi lên dốc. Xuống con dốc dài đó, hàng chục cái thùng màu đen trên đường chặn lối phía trước. Quan tài. Người lái xe phanh rồi tấp xe vào một chỗ đỗ cách đám tang tập thể vài mét. Trên không trung bên trên các quan tài, trên một sợi dây cáp vắt ngang nối giữa hai cái cây to như hai ngọn hải đăng, một con sư tử núi cái đang trèo. Một bộ đai nịt ôm quanh vòng hông màu nâu sẫm của nó, được treo bởi cái móc nối vào dây an toàn. Đuôi của nó phe phẩy giữa hai cái đùi sau mập mạp, còn cái đầu nhiều ria, quý phái của nó ưỡn ra trên cố khi nó quan sát một tấm biểu ngũ được treo vào thân mình. Chiếc xe thứ hai đi tới từ phía Nam. Rabbit, phanh gấp và dừng lại trước đống quan tài. Nó bấm còi hai lần, trước khi người tài xế để ý thấy con báo sư tử. Cảnh tượng thật lạ lùng, ngay cả ở vùng đất kỳ ảo này, đến nỗi người lái xe hạnh phúc trố mắt nhìn suốt một hồi lâu. Con vật trẻ trung, uyển chuyển, và chỉ mặc mỗi bộ đồ bó, với dòng chữ Một sự thay đổi đang đến trên vai, lộ ra từ bên dưới bộ đồ bó. Con báo vật lộn với tấm biểu ngữ; những người lái xe chờ đợi, tò mò. Một chiếc xe khác kẹt lại phía sau chiếc xe chạy hướng Bắc. Rồi một chiếc nữa.

Trên một cái bục bên đường, một con gấu đang giật một sợi dây, cố kéo tấm biểu ngữ gắn vào con báo kia giăng qua sợi dây cáp. Cái mũi và đôi mắt trũng sâu của con gấu xám mà những mảnh giấy bồi được sơn nổi bật. Hai hốc mắt nhỏ đến nỗi con gấu phải lúc lắc cái mõm to đùng của nó để thấy được bất cứ cái gì khác. Trong mấy phút tiếp theo, xe cộ bắt đầu lùi lại ở cả hai hướng. Hai người tài xế nọ ra khỏi xe. Họ tức giận nhưng không thể không phì cười với những con thú khổng lồ này. Một cú đánh vuốt của con báo sư tử và tờ giấy cuối cùng rơi xuống đất, gặp gió, rồi bay phấp phới trên đường cao tốc như một cánh buồm:

NGỪNG DÂNG HIẾN SỰ TRINH NGUYÊN

Các con chữ in đậm phủ đầy những cành dương xỉ và hoa lá ở viền của những nét viết kiểu trung đại. Những tay lái xe bị tắc đường sững sờ nhìn hồi lâu. Vài người tài xế bộc phát vỗ tay ầm ĩ. Ai đó gọi với ra từ cửa sổ mở xuống, “Anh sẽ giúp em vấn đề trinh tiết của em, em yêu!” Ở phía trên đường cao tốc, báo sư tử vẫy vẫy tay. Đám con tin ra dấu lại, bằng ngón cái hoặc ngón giữa. Cái mặt nạ hoang dại của cô, nhìn xuống từ trên cao, khuấy đảo cảm giác chao đảo cổ xưa trong ngũ tạng của những kẻ quan sát.

Một trong số những người lái xe tấn công đám quan tài. “Công việc xẻ gỗ của tôi trả tiền cho tài khoản phúc lợi của các người đấy. Dọn mấy thứ này ra khỏi đường ngay đi!” Anh ta đá vào mấy cái thùng màu đen, nhưng chúng không nhúc nhích. Từ một cái vòng đep đeo quanh cố, con báo sư tử tạo ra một tiếng huýt và thổi ba tiếng kèn. Những cái thùng mở bung ra, và các cơ thể dựng lên như thể Ngày Tận Thế. Con gấu gia tăng thêm sự hỗn độn bằng cách ném xuống những quả bom khói. Các sinh vật chui ra từ các quan tài, quấn trong những trang phục mang màu sắc của tạo hoá. Có một con nai sừng tấm với đôi gạc chìa ra như đôi cánh thiên thần. Một con sóc chuột Sonoma với những cái răng của khổng lồ. Một con chim ruồi Anna lóe lên màu hồng rực và màu đồng óng ánh. Một con kỳ nhông Thái Bình Dương khổng lồ trông ác mộng như tranh của Dalí. Một con sên chuối tròn lẳn vàng rồm rộm.

Đám tài xế bị mắc kẹt cười phá lên với màn hồi sinh của động vật. Thêm tiếng vỗ tay, và thêm một vòng chửi rủa nữa. Bầy động vật ùa ra nhảy nhót tưng bừng. Điều này khiến những người lái xe nao núng; họ đã từng trông thấy cuộc huyên náo này - muông thú chạy nhảy tung tăng theo các vòng điên loạn - ký ức lưu lại từ những trang sách được minh họa từ những cuốn sách đầu tiên họ từng miết ngón tay qua, ở cái thời mà mọi thứ còn khả dĩ và có thực. Trong sự làm sao nhãng của màn nhảy múa của bầy muông thú, con gấu và con báo sư tử tháo các đai nịt và bò xuống từ chỗ đậu của chúng. Khi đèn còi của chiếc xe cảnh sát hú lên từ phía sau đám xe tắc nghẽn, cảm giác ban đầu giống như một màn trình diễn khác. Tay cảnh sát len lỏi men lên theo mé ngoài con đường kẹt cứng, cho đám động vật nhiều rất nhiều thời gian để túa vào trong rừng. Khi họ bỏ đi như vậy, một người phụ nữ đứng tuổi và một người đàn ông đang giữ chặt camera trong tay cũng biến mất vào rừng cùng họ.

Hai ngày sau, đoạn phim được xem rầm rộ khắp cả nước. Phản ứng lan nhanh dữ dội. Những người treo biểu ngữ là những anh hùng. Họ là những tội phạm kích động náo loạn đáng bị nhốt lại. Muông thú: đúng thế. Các nghệ sĩ giả muông thú, có trí tuệ, vì cộng đồng, những người đã cố để chặn đường cao tốc trong suốt mười lăm phút và khiến nơi đó, trong một chốc, dường như rất giống với cảnh tượng hoang dã vốn có.

BỐN NĂM Ở Đại học Fortuna thu lại còn một khoảnh khắc này: Adam, trong chỗ ngồi của mình trên hàng ghế đầu, ở hội trường giảng đường Daniels. Giáo sư Rubin Rabinowski trên bục giảng - môn Tác động và Nhận thức. Bài giảng cuối cùng trước bài thi cuối, và Rabi-Man đang khảo cứu tất cả các chứng có thực nghiệm cho thấy - trước niềm hào hứng của lớp học được đăng ký vượt mức - rằng giảng dạy tâm lý học là một sự lãng phí thời gian.

“Giờ tôi sẽ cho các bạn thấy sự tự đánh giá của con người về việc họ nghĩ họ nhạy cảm như thế nào đối với hiệu ứng mở neo, sai lầm tỉ lệ cơ sở thuộc nguyên nhân, hiệu ứng sở hữu, tính hiệu lực, duy trì niềm tin vô căn cứ, sự xác nhận, tương quan ảo tưởng, tín hiệu - tất cả các thiên kiến mà các bạn đã học trong khóa học này. Đây là điểm số của nhóm kiểm soát. Còn đây là điểm của những người đã học khóa này từ các năm trước.”

Rất nhiều tiếng cười: con số cũng nhiều tương tự. Cả hai nhóm đều tự tin ở ý chí thép, tầm nhìn rõ ràng, và suy nghĩ độc lập của họ.

“Đây là những màn trình diễn trên một số đánh giá khác nhau được thiết kế để che giấu thứ mà họ đang kiểm tra. Hầu hết mọi người ở nhóm thứ hai đã làm bài kiểm tra dưới sáu tháng kể từ khi họ học khóa này.”

Tiếng cười chuyển thành tiếng rên rỉ. Mù kiến thức và thiếu lý trí, quá mức. Những người đã tốt nghiệp môn học này, cố gắng tiết kiệm năm đô la khổ sở gấp hai lần so với kiếm chỗ tiền đó. Những người đã tốt nghiệp sợ gấu, cá voi, sấm chớp, và những kẻ khủng bố hơn là họ sợ người tay tài xế xay xỉn. Tám mươi phần trăm nghĩ rằng họ thông minh hơn mức trung bình. Những người đã tốt nghiệp phóng đại một cách quá đáng số kẹo thạch đậu mà họ nghĩ có trong một cái hũ, chỉ dựa trên những phỏng đoán ngớ ngẩn của kẻ nào đó khác.

“Công việc của tâm thần là giữ cho chúng ta ngây thơ một cách hạnh phúc về chúng ta là ai, chúng ta nghĩ gì, và chúng ta sẽ ứng xử ra sao trong từng tình huống. Chúng ta đều hành động trong một màn sương mù dày đặc của những sự tăng viện lẫn nhau. Những suy nghĩ của chúng ta được định hình chủ yếu bởi các phần cứng kế thừa được phát triển để tất cả những người khác phải đúng. Nhưng ngay cả khi đám sương mù đó được làm rõ, chúng ta cũng đi qua nó một cách không hề tốt hơn.

“Thế thì tại sao, các bạn có thể hỏi, tôi lại tiếp tục nói, ở trên này? Tại sao tiếp tục, năm này qua năm khác, nhận tiền của nhà trường?”

Tiếng cười lúc này đều hòa lẫn thương cảm. Adam ngưỡng mộ nhà giáo dục đại tài này. Riêng anh, chí ít thì, anh thề, sẽ ghi nhớ bài giảng này nhiều năm nữa, và sự soi sáng của nó sẽ khiến anh khôn ngoan hơn, bất kể các nghiên cứu cho thấy điều gì. Chính anh, cuối cùng, sẽ thách thức những con số bị cáo buộc.

“Để tôi cho các bạn xem những câu trả lời do chính các bạn đã điền vào một bảng hỏi đơn giản mà tôi đã đưa ra vào hồi đầu học kỳ. Thậm chí các bạn có thể thậm chí đã quên mình từng điền nó.” Vị giáo sư liếc qua các câu trả lời thông thường và nhăn mặt. Môi ông mím lại trong cơn đau đớn. Tiếng cười rúc rích lan khắp phòng. “Các bạn có thể nhớ hoặc không nhớ rằng tôi đã hỏi các bạn liệu các bạn có nghĩ mình sẽ…” Giáo sư Rabinowski kéo kéo cái cà vạt. Ông xoay xoay cánh tay trái của mình, nhăn mặt lần nữa. “Xin lỗi một phút nhé.” Ông loạng choạng xuống bệ rồi đi ra cửa. Tiếng rì rầm lan khắp hội trường. Tiếng rầm rầm vang lại từ hành lang - một đống thùng đổ lộn nhào. Năm mươi tư sinh viên ngồi và chờ đợi phút mở thắt nút. Những âm thanh văng vẳng, nghèn nghẹn lan khắp hành lang. Nhưng không có ai nhúc nhích.

Adam đưa mắt nhìn khắp lượt các ghế phía sau anh. Sinh viên cau mày nhìn nhau hoặc bận rộn ghi chép. Anh quay lại nhìn cô gái tuyệt đẹp ngồi cách ghế của anh về phía bên trái hai ghế nãy giờ. Học dự bị y khoa (premed), tóc màu hung, xinh đẹp một cách vô thức, tập hồ sơ đầy kín các ghi chép bằng tay ngay ngắn, và anh lại nghĩ hẳn sẽ rất tuyệt nếu ngồi trong siêu thị Buckys bên một ly bia cùng cô và nói về lớp học kỳ thứ này. Nhưng học kỳ chỉ còn hai ngày nữa là kết thúc, và cơ hội cũng sắp qua đi.

Cô liếc nhìn sang phía anh, tò mò. Anh lắc lắc đầu và bất giác khóe môi mỉm cười. Anh ghé lại để thì thầm, và cô cũng làm theo. Có thể cơ hội vẫn chưa biến mất. “Kitty Genovese. Hiệu ứng bàng quan. Darley và Latané, 1968.”

“Nhưng ông ấy không sao chứ?” Hơi thở của cô mang mùi quế.

“Nhớ xem chúng ta đã phải trả lời liệu chúng ta có giúp một người mà.

Một phụ nữ hét lên từ bên dưới bảo ai đó hãy gọi xe cấp cứu. Nhưng khi nhân viên y tế đưa xe cấp cứu tới sân trường, giáo sư Rabinowski đã chết vì một cơn nhồi máu cơ tim.

“TÔI KHÔNG HIỂU,” người đẹp học dự bị y khoa nói, khi họ trong một ô bàn ở Buckys. “Nếu anh đã nghĩ ông ấy đang chứng minh hiệu ứng bàng quan, thì tại sao anh cứ ngồi yên như thế?”

Cô đang uống ly cà phê đá thứ ba, và điều này khiến Adam khó chịu. “Đó không phải là vấn đề. Câu hỏi là tại sao năm mươi ba người khác, trong đó có cô, những người đã nghĩ ông ấy lên cơn đau tim, mà lại không làm gì. Tôi đã nghĩ ông ấy đang đánh lừa chúng ta để đưa ra một vấn đề.”

“Thế thì đáng lẽ anh phải đứng lên mà chỉ ra trò lừa của ông ấy chứ!”

“Tôi đã không muốn phá hỏng màn biểu diễn.”

“Đáng lẽ anh phải đứng lên trong vòng năm giây.”

Anh đập xuống mặt bàn. “Làm thế chẳng thay đổi được cái quái gì cả!”

Cô lùi ra sau như thể anh định đánh cô. Anh ngửa hai bàn tay ra, ngả người tới xin lỗi cô, cô lại lùi ra sau. Anh khựng lại, đưa tay lên trời, chờ xem cô gái đang thu mình lại đó làm gì.

“Tôi xin lỗi. Cô nói đúng.” Bài giảng cuối cùng của giáo sư Rabinowski. Học tâm lý quả là, thực sự, rất vô dụng. Anh trả tiền đồ uống rồi rời đi. Anh không bao giờ gặp lại cô, trừ tuần sau đó, từ cách bốn hàng ghế, trong hai giờ đồng hồ, lúc làm bài thi viết cuối cùng.

ANH ĐƯỢC NHẬN học chương trình sau đại học ngành tâm lý học xã hội ở Santa Cruz. Khuôn viên trường là một khu vườn mê hoặc nằm trên một sườn đồi nhìn ra vịnh Monterey. Đó là nơi tệ nhất mà anh có thể tưởng tượng được để hoàn thành chương trình tiến sĩ - hoặc làm bất cứ công việc thực sự nào dù đó là gì. Nhưng mặt khác, đó cũng là nơi tuyệt vời để tiếp xúc liên loài vòi sư tử biển dưới bến tàu, thường trèo lên cây Sunset Tree trần trụi trong đêm, và nằm ngửa trên bãi cỏ Great Meadow, tìm kiếm một chủ đề cho luận án giữa bầu trời kín đặc sao. Sau hai năm, các sinh viên sau đại học khác thành ra hay gọi anh là Anh chàng Thiên kiến. Trong bất cứ cuộc thảo luận nào về các cơ cấu xã hội, Adam Appich, bậc thầy khoa học, sẽ luôn đưa ra nhiều nghiên cứu cho thấy sự mù quáng về nhận thức kế thừa sẽ mãi mãi khiến con người không thể hành động vì những lợi ích tối đa của họ.

ANH HỎI Ý KIẾN người hướng dẫn của mình. Giáo sư Mieke VanDijk, cô có mái tóc cắt bằng siêu ngắn tuyệt đẹp, với giọng nói phụ âm nuốt, và nguyên âm mềm mỏng. Thực ra, cô bắt anh phải trao đổi với cô hai tuần một lần, trong văn phòng của cô trên trường College Ten, hy vọng sự kiểm tra bắt buộc này sẽ thức đẩy khởi động nghiên cứu của anh.

“Em cứ lê chân qua những chỗ không đâu.”

Thật ra, anh đã nhấc chân hẳn lên, ngả người trên chiếc sofa giường ở phía cuối phòng đối diện bàn làm việc của cô, như thể cô đang chữa bệnh tâm lý cho anh. Điều này khiến cả hai vui vẻ.

“Lê chân ư…? Không hề. Em hoàn toàn tê liệt.”

“Nhưng tại sao? Em quá giỏi so với việc này mà. Nghĩ về một luận án…” - cô không thể phát âm chữ th (thesis) - “như một dự án thảo luận dài thôi. Em không cần phải cứu thế giới đâu.”

“Em không cần ư? Thế em có thể ít nhất cũng cứu rỗi một quốc gia-dân tộc hoặc hai không?”

Cô cười to; hàm răng với hàm trên bao rộng hàm dưới của cô khiến mạch anh đập nhanh. “Nghe này, Adam. Hãy giả vờ như chuyện này chẳng liên quan gì tới sự nghiệp của em. Không liên quan gì đến sự xác nhận tính chuyên nghiệp. Điều mà cá nhân em muốn khám phá là gì? Điều gì sẽ khiến em hứng thú tìm hiểu trong vài năm?”

Anh quan sát các con chữ ùa ra từ khuôn miệng xinh đẹp đó, thoát khỏi những biệt ngữ khó hiểu của khoa học xã hội mà cô thường roi vào trong các buổi học. “Niềm hứng thú mà cô nói tới đó…”

“Chậc. Em muốn biết một điều gì đó.”

Anh muốn biết cô đã bao giờ, dù chỉ một lần, nghĩ về anh về mặt tính dục hay chưa. Điều này không thể dò đoán được. Cô chỉ hơn anh khoảng mười tuổi. Và cô thì - phải nói là đầy sinh khí. Anh cảm thấy một nhu cầu kỳ lạ được nói với cô tại sao anh tới đây, trong văn phòng của cô, tìm kiếm đề tài cho luận án. Muốn vẽ toàn bộ lịch sử trí tuệ của mình trên một đường thẳng - từ chuyện bôi sơn móng tay lên bụng các con kiến đến chuyện quan sát người huống dẫn thân yêu ở trường đại học chết - rồi hỏi cô xem đường thẳng đó tiếp theo sẽ dẫn tới đâu.

“Em hứng thú với… sự xóa mù.” Anh lén nhìn cô. Giá như con người, cũng giống một số loài không xương sống, sẽ biến thành màu tím sẫm khi họ cảm thấy bị thu hút. Nếu như thế thì toàn bộ giống loài này sẽ bớt thần kinh hơn nhiều.

Cô mím môi. Cô hẳn phải biết hành động đó ở cô đẹp đến nhường nào. “Xóa mù ư? Cô chắc là điều ấy có một ý nghĩa nào đó.”

“Con người có thể đưa ra những quyết định đạo lý độc lập mà đi ngược lại với các niềm tin của tộc người mình hay không?”

“Em muốn nghiên cứu tiềm năng chuyển hóa như là một chức năng của sự thiên vị quy tắc nội bộ mạnh mẽ.”

Anh gật đầu, nhưng từ thuật ngữ khiến anh bực điên người. “Nó như thế này. Em nghĩ bản thân mình là một người đàn ông tốt. Một công dân tốt. Nhưng có thể nói em là một công dân tốt của thời tiền La Mã, thời mà người cha có quyền lực, và đôi khi có cả trách nhiệm, ném con mình vào chỗ chết.”

“Cô hiểu. Và em, một công dân tốt, có động lực giữ gìn sự khác biệt tích cực…”

“Chúng ta mắc kẹt. Trong bản sắc xã hội. Ngay cả khi có những sự thật khổng lồ, to lớn nhìn chằm chằm chúng ta trong…” Anh nghe thấy đám bạn đồng môn cười nhạo báng, Anh chàng Thiên kiến.

“Ồ, không đâu. Rõ ràng là không, nếu không thì sự điều chỉnh lại trong nội bộ đã không bao giờ xảy ra. Sự chuyển hóa của bản sắc xã hội.”

“Thật sao?”

“Chứ sao nữa! Ngay ở nước Mỹ đây, mọi người đã đi từ chỗ tin rằng phụ nữ quá yếu đuối để có thể bỏ phiếu đến chỗ có một ứng viên phó chủ tịch của một đảng chính, chỉ trong vòng một đời người. Từ vụ Dred Scott đến Giải phóng nô lệ chỉ trong vòng mấy năm. Trẻ em, người ngoại quốc, kẻ thù, phụ nữ, người da đen, người tàn tật và bị bệnh tâm thần: tất cả họ đều chuyển từ thân phận tài sản sang thân phận con người. Cô đã sinh ra ở cái thời mà ý tưởng tinh tinh được xét xử ở tòa án dường như hết sức buồn cười. Nhưng khi em bằng tuổi cô bây giờ. chúng ta sẽ tự hỏi tại sao chúng ta từng từ chối cho những con vật đó quyền như những sinh vật thông minh.”

“Nhưng mà cô bao nhiêu tuổi rồi ạ?”

Giáo sư Van Dijk bật cười. Hai gò má cao xinh đẹp của cô hồng ửng lên; anh chắc chắn như thế. Rất khó để che giấu, với làn da đó. “Về chủ đề, làm ơn.”

“Em muốn xác định các nhân tố cá nhân khiến cho một số cá nhân có thể trở nên thắc mắc tại sao mọi người có thể mù quáng đến thế… “

“.. .trong khi những người khác vẫn đang cố để củng cố lòng trung thành trong nhóm. Giờ chúng ta đã đến một chỗ. Đây có thể là một đề tài đấy. Với nhiều định nghĩa và giới hạn hơn rất nhiều đấy. Em có thể nhìn vào bước tiếp theo của tiến trình lịch sử tương đồng của sự nhận thức này. Nghiên cứu những người ủng hộ cho một quan điểm mà bất cứ con người có lý trí nào trong xã hội của chúng ta đều nghĩ là bị điên.”

“Ví dụ ạ?”

“Chúng ta sống ở một thời mà các đòi hỏi đang được tạo ra cho một thế lực quyền lực đạo đức nằm vượt lên trên con người.”

Cơ bụng anh khẽ cuộn lên một đợt, rồi anh ngồi dậy. “Ý cô là sao ạ?”

“Em đã xem bản tin rồi đấy. Mọi người trên dưới bờ biển này đang đánh cược mạng sống của họ cho cây cối. Tuần trước cô đọc được câu chuyện - về người đàn ông đã bị cưa đứt hai chân bởi một cái máy mà ông ta cố dùng thân mình ngáng lại.”

Adam đã thấy những câu chuyện đó, nhưng anh không để ý tới chúng. Giờ anh không thể hiểu tại sao lại thế. “Quyền của cây cối? Nhân tính của cây.”

Một cậu bé anh biết từng nhảy vào một cái hố không sợ bị chôn sống để bảo vệ cái cây non của thằng em sơ sinh của nó khỏi nguy hiểm. Thằng bé đó giờ chết rồi. “Em ghét các nhà hoạt động.”

“Thế thì sao? Tại sao?”

“Chính thống và dương biểu ngữ. Tẻ nhạt. Em ghét khi những gã Hòa bình xanh đó xô đẩy em trên đường. Bất cứ ai tỏ ra công lý… không hiểu nổi.”

“Hiểu cái gì?”

“Tất cả chúng ta đều sai lầm và yếu ớt vô vọng tới thế nào. Về mọi thứ.”

Giáo sư Van Dijk cau mày. “Cô hiểu. Thật tốt là chúng ta không làm một nghiên cứu tâm lý về em.”

“Những người đó thực sự quan tâm đến một trật tự đạo đúc mới, phi nhân loại sao? Hay chỉ là họ có cảm tình với những thứ màu xanh đẹp đẽ?”

“Đó là nơi các thước đo tâm lý được khống chế tham gia vào.”

Anh khẽ nhếch mép, với chính mình. Nhưng có cái gì đó to lớn trào lên trong anh, mà anh thậm chí không dám nhúc nhích vì sợ rằng nó sẽ biến mất. Một con đường thẳng tới thành công. “Hình thành bản sắc và năm nhân tố cá nhân lớn (Big Five) giữa các nhà hoạt động về quyền của cây.”

“Hay là: Ai là người mà người-ôm-cây thực sự ôm ấy, khi người đó ôm cây?”

MẶT TRỜI CHIẾU phía Tây dãy Cascades khi Mimi và Douglas lên con đường Forest Service hai bên đỗ đầy xe. Người chen chúc quanh khoảng rừng trống nhỏ đó. Nhiều hơn họ đã tưởng rất nhiều. Đây không phải là một cuộc tuần hành phản đối. Đây là một lễ hội. Người quản lý khuôn gốm hỏi người thương binh, “Những người này là ai thế?”

Douggie bước ra khỏi xe với nụ cười ngớ ngẩn hút nắng, hút không khí mà Mimi đã dần trở nên yêu thích, theo cái cách ta yêu thích những tiếng ngúng ngoắng của con chó mà vừa vớt dưới hồ nước lên. Anh vẫy vẫy bàn tay chai sần với đám người đó với niềm vui cao bồi ngờ nghệch. “Homo sapiens, ôi. Luôn sẵn sàng nhỉ!”

Mimi rảo bước cho kịp anh. Đám đông khiến cô chóng mặt. “Họ làm gì thế?”

Douglas nghiêng phía bên tai còn tốt về phía cô. “Nghĩa là sao?” Đám đông ồn ào quây thành từng nhóm theo mục đích của họ, và thính giác của anh đã giảm sút rất nhiều từ thời làm trên các máy bay vận tải.

Nhưng nó vẫn khiến cô kinh ngạc. Một người đàn ông bận tâm lắng nghe. “Bố tôi thường nói thế. Họ làm gì?”

“Họ làm gì?”

“Phải. Nghĩa là, Những con người kìa đang hy vọng làm được cái quái gì thế?”

“Ông ấy là người nơi khác à?”

“Người Trung Quốc. Ông ấy tin rằng tiếng Anh nên hoạt động hiệu quả hơn.”

Douglas vỗ trán. “Cô là người Trung Quốc.”

“Một nửa Trung Quốc. Anh đã nghĩ gì thế?”

“Tôi không biết. Đâu đó da sẫm màu hơn.”

Đây là câu hỏi thật, Mimi biết, đó là Cô làm gì? Cô vẫn ngạc nhiên là anh đã xoay xở đưa cô tới được đây cho cuộc phản đối này. Hành động chính trị duy nhất trước đây của cô là một cuộc báo thù ở trường trung học phản đối Chủ tịch Mao. Mối hận thù của cô lúc này là với thành phố, cuộc đột kích ban đêm đầy mưu mô chống lại các cây thông của cô. Đối với cây cối ở đây, quá xa bên ngoài thành phố: Cô là một kỹ sư, xin hãy biết là như thế. Các cây này đang kêu gọi được sử dụng.

Nhưng với đôi bài thuyết giảng, và một chuyến đi đến buổi gặp mặt có tổ chức cùng với con người ngây thơ vụng về này đã khiến trái tim cô rung động. Những quả núi này, những cánh rừng này - giờ đây khi đã thấy chúng, chúng là của cô. Thế nên cô ở đây, tại một cuộc biểu tình công cộng hẳn sẽ khiến người cha nhập cư của cô tới lôi cô về nhà trong nỗi sợ bị trục xuất, tra tấn, hoặc thậm chí tệ hơn. “Nhìn mọi người kìa!”

Có các bà cụ già với đàn guitar, những đứa trẻ chập chững tay cầm súng nước. Sinh viên đại học ra ngoài để chứng tỏ bản thân họ xứng đáng với người khác. Những người lập kế hoạch đối phó khủng hoảng đẩy những cái nôi của trẻ em giống như những chiếc xe địa hình Hobbit Humvees. Đàn học sinh mang những tấm áp phích đầy sốt sắng: HÃY TÔN TRỌNG CÁC BẬC CAO TUỔI. CHÚNG TA CẦN NHỮNG LÁ PHỔI. Chúng ta cần những lá phổi. Một tập đoàn của giày dép màu sắc sặc sỡ có mặt từ khắp các thân cây đến đoạn đường vận tải - giày lười, giày tập, xăng đan mũi hếch, giày thể thao Chuck Taylors, và tất nhiên, cả ủng đốn củi. Quần áo còn đa dạng hơn: áo sơ mi oxford, quần jean rách, áo nhuộm cột và áo kẻ sọc, sơ mi hickory, thậm chí cả một chiếc áo jacket Không lực Hoa Kỳ giống như chiếc Douggie từng cầm đồ với giá vài đô từ mười lăm năm trước. Những bộ suit diễn hề, swimsuit, jumpsuit - tất cả các loại suit trừ những loại three-suit.

Phần lớn đám đông đã được chở bằng xe buýt lên bãi đất này bởi bốn nhóm hoạt động môi trường hoàn toàn khác nhau định gây chiến với nhau khi không có mục tiêu nào gần hơn. Một nhóm người đeo ba lô mất hai ngày đi bộ suốt dọc đường dài để gia nhập vào cảnh tượng này, tất cả đang cố để tát đại dương tư bản chủ nghĩa bằng nắp vỏ hạt sồi. Một số người địa phương cũng tới xem. Ở ngoài xa này, hầu hết mọi người trong vòng một trăm dặm tồn tại nhờ ơn của gỗ. Họ cũng có những tấm biển viết tay. LŨ ĐỐN RỪNG: NHỮNG LOÀI BỊ TUYỆT CHỦNG THỰC SỰ! TRÁI ĐẤT ĐẦU TIÊN! CHÚNG TA SẼ ĐỐN CÁC HÀNH TINH KHÁC SAU.

Hai người đàn ông chưng bộ râu dài xuống tận xương ức lượn lờ xung quanh bãi đất chĩa các camera gắn vào vai của họ. Một phụ nữ tóc xám mặc quần Đanskin, đội mũ phớt, và áo vest không tay đang phỏng vấn bất kỳ ai sẵn lòng trả lời. Sâu hơn vào trong chỗ cây cối, một người đàn ông và một người phụ nữ dùng loa để khuấy động tâm trạng của đám đông. “Mọi người! Các bạn thực sự rất cừ. Một cuộc hội tụ tuyệt vời. Cảm ơn tất cả các bạn! Sẵn sàng cho một chuyến vào rừng chưa?”

Tiếng reo hò vang lên, và đoàn diễu hành len lỏi xuống một lối đi đầy sỏi vào con đường kéo gỗ vừa mới mỏ. Douglas hòa vào đoàn người, Mimi bên cạnh anh. Họ len vào đám đông sặc sỡ đang vung vẩy những tấm biểu ngữ đủ màu và hò hét chửi bới om sòm. Trong không khí tưng bừng, dưới một bầu trời xanh ngắt, đi bộ khoác tay với những người xa lạ lên một con dốc thoai thoải, Mimi hiểu. Trong suốt cả cuộc đời mình, một cách vô thức, cô tuân thủ nguyên tắc chung đầu tiên của cha mẹ cô: Không gây tiếng ồn nào với thế giới này. Cô, Carmen, Amelia - cả ba cô gái nhà họ Ma. Đừng đấu tranh; các con không có quyền. Không ai nợ con điều gì cả. Thu mình, bầu cho đảng lớn. và gật đầu như thế mọi thứ đều có ý nghĩa. Nhưng lúc này cô đang ở đây, mời gọi rắc rối. Hành động như thể cô không bận tâm chuyện gì sẽ xảy ra.

Họ đi vai kề vai qua con đường kéo gỗ, dàn hàng ngang mười người một, nhiều hàng hơn cô có thể đếm. Họ hát những giai điệu mà Mimi từng hát trong trại hè ở Northern Illinois, những bài hát của tuổi thơ vui nhộn. “Đất này là đất của ta. Giá mà tôi có cây búa.” Douggie mỉm cười ngâm nga theo điệu nhạc không lời. Giữa các bài hát, một hoạt náo viên với cái loa trong tay, đi mé ngoài gần phía đầu của đoàn người, khuấy động màn hô-đáp. Chặt cây trả giá quá đắt! Cứu lấy những cây cuối cùng của chúng ta!

Chính nghĩa khiến Mimi nổi giận. Cô đã luôn dị ứng với những con người mang niềm tin. Nhưng hơn cả cảm giác ghét niềm tin, cô ghét quyền lực lén lút. Cô vừa học được những thứ về sườn núi này mà khiến cô phát ốm. Một công ty đốn gỗ giàu có, được chống lưng bởi một gánh xiếc công nghiệp chuyên nghiệp, đang khai thác khoảng trống quyền lực trước khi có phán quyết của tòa án tối cao bằng cách vội vã đốn hạ một cách hợp pháp hàng loạt các cây lá kim đủ loại đã phát triển của nhiều thế kỷ trước khi khái niệm quyền sở hữu đến với những vùng này. Cô sẵn sàng thử bất cứ cách nào để làm chậm sự cướp bóc đó lại. Ngay cả là bằng công chính.

Họ đi qua bãi vân sam kéo dài suốt ba lần hát điệp khúc. Các thân cây cắt ánh nắng thành những mảnh ánh sáng. Ngón tay của Chúa, cô và các em gái thường gọi những tia sáng xuyên chiếu đó như thế. Những loài cây mà cô không biết tên mọc lên khắp xung quanh, bao bọc bởi những cây dây leo, hoặc đổ gãy xuống đất như những vật chắn đường - quá nhiều sự sống trong vô vàn hương vị mà cô muốn lôi xuống và mang đi. Tầng bụi rậm mọc chi chít những cây nhỏ mà bàn tay cô có thể bao gọn thân, những cái cán chổi đã mang trong mình hàng trăm năm. Nhưng tầng tán thì được nâng đỡ bởi những thân cây mà nhiều người biểu tình nắm tay nhau ôm vòng quanh cũng không xuể.

Những viễn cảnh mở ra qua các pháo đài xanh. Mimi giật ống tay áo của Doug và chỉ lên. Về phía Đông Bắc, dưới các khe núi và trên các sườn đồi dốc tới mức không thể đi bộ, những cái bánh tròn trông như cái gối giắt kim rải khắp đồi. Sương phủ khắp ngọn của các cây y hệt như cái ngày những con tàu màu trắng đầu tiên khởi neo rời khỏi bờ biển này. Nhưng qua một khoảng trống khác ở phía Nam, những đường phá hủy ngoằn ngoèo chạy khắp các sườn núi - bị rưới dầu diesel lên và đốt cho tới khi ngay cả nấm cũng chết, rồi bị dìm trong thuốc diệt cỏ để cho không thứ gì có thể mọc lại những hàng cây độc canh với vòng đời ngắn của công ty này, thứ mà cô mới biết được rằng sẽ chỉ tồn tại cùng lắm là được mấy mùa, trước khi đất đai bị bạc màu. Từ trên cao, cảm giác như thể những cái cây mọc khắp các sườn đồi này đang trong một cuộc chiến tranh. Những thảm cây xanh mướt đang đấu lại những bãi bùn loét nhoét, trải tới tận chân trời. Và những con người này tập hợp ở đây: những đội quân ngây thơ đang tiến tới chống lại lẫn nhau như họ vẫn làm bấy nay, vì những lý do ẩn giấu khỏi ngay cả sự dữ dội nhất này. Khi nào thì chuyện này đủ đây? Hiện tại, nếu bạn có thể tin tưởng vào đám đông đang cười nói hát ca này trên con đường nó thuyết phục đội kéo gỗ ở cuối con đường hằn những bánh xe này. Hiện tại, thời điểm tốt thứ hai.

Con đường hẹp lại và khu rừng lục bảo dày lên. Những thân cây khổng lồ khiến Mimi như nhỏ bé đi và mất phương hướng. Rêu mọc phủ lên mọi thứ thành -những thảm dày. Ngay cả dương xỉ cũng cao tới ngang ngực cô. Người đàn ông đi bên cạnh biết tên của mọi loại cây, nhưng Mimi quá kiêu hãnh để hỏi tên của chúng. Mặc dù đã sống ở tiểu bang này cả thập kỷ, mặc dù đã bao lần nỗ lực hiểu rõ các sách về thế giới hoang dã và những công cụ phân đôi các loài sinh vật, nhưng cô còn không thể phân biệt được cây thông limber với thông sugar, chứ đừng nói tới phân biệt cây tuyết tùng Port Orford với tuyết tùng incense. Những cây linh sam bạc, trắng, đỏ khổng lồ đều là một xếp tầng mò ảo. Và tầng bụi rậm dày kin kít - không thể tin được. Salal, không hiểu sao cô biết nó. Oxalis và trillium. Nhưng phần còn lại là một salad trộn hỗn hợp những tán lá khó gọi tên, bò lên tận ven đường mòn, chỉ chực chộp lấy mắt cá chân cô.

Douglas chỉ xuống phía trái của con đường. “Nhìn kìa!” Giữa hỗn độn muôn sắc xanh, bảy cây to lớn mọc thành hàng thẳng như sự tưởng tượng của Euclid.

“Làm thế quái nào? Có ai đó đã… ?”

Anh cười và vỗ vai cô. Sự động chạm mang lại cảm giác thật tốt.

“Nhớ lại xem. Nhớ về trước thật xa xem nào.”

Cô cố nhớ nhưng không thấy gì. Dougle giày vò sự băn khoăn đó thêm một lát nữa.

“Mấy trăm năm trước, ngay khoảng thời gian mà các đoàn hành hương đang nghĩ, Cái quái gì thế hử?, một quái vật to lớn nọ ngã xuống. Ruột cây mục ruỗng là mảnh đất gieo hạt hoàn hảo. Cả thảm cây giống dùng nó làm luống cày, như thể Chúa gieo chúng vào trong đó bằng một cái cào!”

Có cái gì đó loang loáng trước mặt cô, hé lộ bởi ánh sáng loang lổ, giống như sương phản lại một tấm mạng nhện. Những tấm lưới chằng chịt của hàng chục nghìn loài đan vào nhau quá ảo diệu để có thể theo dấu. Ai mà biết được bao nhiêu loài thuốc ẩn giấu ở đây? Loại aspirin tiếp theo; ký ninh tiếp theo; Taxol tiếp theo. Lý do đủ để cho khoảng rừng nhỏ cuối cùng này nên được giữ nguyên vẹn thêm chút nữa.

“Có điều gì đó, phải không?”

“Có, Doogles.”

Người đàn ông này đã cố cứu những cây thông của cô. Chèn thân anh vào giữa những lưỡi cưa và thân cây. Cô đã không thể ra tới đây, dù là trong thiên đường đầy nguy hiểm này, nếu không có anh. Nhưng theo như cô thấy, anh thực sự kiệt sức. Hơn bất cứ điều gì cái chân khập khiễng của anh khiến cô lo sợ. Sự lấp lánh mà anh tập trung nhìn ở ngọn đồi phía trước có dáng vẻ như của một con cún chưa hoàn toàn thuần phục bài học đi vệ sinh bên ngoài nhà. Đầu anh quay tròn, ngạc nhiên trước đám đông, hạnh phúc như thể con cún đó được cho phép quay trở vào nhà.

“Nghe thấy gì không?” Douglas hỏi.

Nhưng cô đã nghe thấy nó suốt cả sáng nay. Cách đó một phần tư dặm, tiếng rù rù đều đều càng chói tai thêm. Dưới con đường, qua những bụi cây dâu dại, những cái máy màu vàng sẫm và màu cam đang đào xới đất - máy san và máy ủi, biến con đường này thành một lãnh địa mới.

“Ôi, kìa, Mimi. Nhìn xem họ đang làm gì với chỗ đẹp xinh này. Họ làm gì?”

Những người biểu tình đến một cái cống với những song sắt chắn ngang đường. Người đi tiên phong dừng lại trước chướng ngại vật đó, và các biểu ngữ tập hợp xung quanh họ. Người phụ nữ cầm loa hô, “Chúng ta sắp tiến vào khoảng rừng bị phá huỷ. Đây sẽ là sự xâm phạm vào bản đồ xẻ gỗ mà chúng ta đang phản đối. Ai trong số các bạn không sẵn sàng bị bắt giữ thì đứng lại đây. Sự hiện diện và giọng nói của các bạn vẫn rất quan trọng. Báo chí sẽ để ý đến cảm xúc của các bạn!”

Tiếng vỗ tay, giống như vỗ cánh cửa con gà gô.

“Những người sẵn sàng tiến lên, cảm ơn các bạn. Bây giờ chúng ta sẽ tiến qua. Giữ kỷ luật. Giữ bình tĩnh. Không được để mình bị khiêu khích. Đây là một cuộc đối đầu hòa bình.”

Một phần của đám đông lướt về phía cái cống. Mimi nhướng mày nhìn Douglas. “Anh chắc chứ?”

“Ôi trời. Đó là lý do tại sao chúng ta ở đây, phải không?”

Cô không chắc anh muốn nói ở đây là bên bìa của rừng quốc gia đang được bán cho người trả giá cao nhất, hay ở đây là trên Trái Đất, thực thể duy nhất có thể dự đoán trước. Cô nhún vai xua đi tất cả ý nghĩ triết học đó. “Đi thôi.”

Bước thêm mười mét nữa, thế là họ trở thành tội phạm.

Tiếng gầm gừ ngày càng khủng khiếp. Trong vòng nửa dặm, họ đã phải đối mặt với sự khéo léo tối cao của con người. Cô có thể gọi tên các quái vật bằng sắt này dễ dàng hơn gọi tên các loại cây khác nhau kia. Sâu trong khu rừng trống, có một cái máy liên hợp xén và cẩu cây, chộp lấy hàng loạt thân cây nhỏ, cắt cây, rồi chất đống những thân cây có chiều dài bằng nhau, mỗi ngày làm việc bằng cả đội người đốn cây làm suốt cả tuần. Có một xe máy kéo bốc xếp tự động, chất đống các khúc gỗ đã cắt sẵn lên thùng xe. Cạnh đó, một cái máy xúc dọn đường đang mở rộng lòng đường, và một cái máy nạo đang san phẳng đường trước khi xe máy kéo ập đến. Cô đã biết có những loại máy ngoạm lấy những thân cây cao năm mươi feet và vật đổ nó xuống đất còn nhanh hơn máy ép trái cây ép một củ cà rốt. Có những cái máy xếp chồng những thân gỗ như những que tăm, rồi lôi chúng vào các nhà máy, nơi những thân cây hai mươi feet xoay trên các trục quay nhanh tới nỗi cái chạm của một lưỡi cắt có thể nạo thịt gỗ thành các lớp ván gỗ liên tục.

Những người đội mũ bảo hiểm chặn phía trước họ. Người quản đốc của họ nói, “Các ngươi đang xâm phạm đấy.”

Người phụ nữ cầm loa, người mà nhờ bà Mimi mới phát triển được chút tình cảm nắng kiểu nữ sinh, bà nói, “Đây là đất công cộng.”

Người cầm loa còn lại đưa ra mệnh lệnh, và đoàn người biểu tình tỏa ra khắp lòng đường bẩn thỉu. Họ ngồi xuống vai kề vai, dàn hàng ngang trên đường. Mimi và Doug khoác tay, tham gia vào dòng người đông đúc đó. Mimi khóa tay lại, chắp hai bàn tay phía trước. Chiếc nhẫn ngọc hình quả dâu tằm quay vào trong của cô ép vào cổ tay bên kia. Khi đám thợ đốn cây kịp nhận thấy điều gì đang diễn ra, thì mọi sự đã xong rồi. Hai đầu của chuỗi người khóa bản thân họ bằng dây cáp vào những cái cây ở phía bên kia của con đường.

Hai người đốn cây đi thẳng tới hàng người đang tay ngoắc tay. Mũi của đôi ủng để đinh của họ suýt đạp trúng mắt Mimi. “Chết tiệt,” gã tóc vàng quát. Mimi thấy được sự mệt mỏi thật sự của anh ta. “Khi nào thì bọn các người chịu lớn và hiểu thực tế hả? Sao các người không lo chuyện của mình và để yên cho bọn tao làm việc của bọn tao hả?”

“Đây là việc của tất cả mọi người,” Douglas đáp. Mimi kéo mạnh tay anh.

“Các người biết nơi nào có vấn đề thực sự không? Brazil. Trung Quốc. Đó là nơi người ta đốn hạ điên cuồng. Các người nên đi xuống đó mà phản đối. Xem họ nghĩ gì khi các người nói với họ rằng họ không thể trở nên giàu có như chúng ta.”

“Các anh đang đốn hạ cánh rừng già cuối cùng của nước Mỹ.”

“Nó mà đổ xuống các người thì các người chẳng biết già là thế nào đâu. Bọn tao đã đốn cây ở các sườn đồi này mấy thập kỷ rồi, và chúng tao cũng trồng lại. Chặt một cây thì trồng lại mười cây.”

“Đúng rồi. Chính tôi đây đã trồng lại rừng. Mười cây nhỏ tí đáng làm bột giấy thay cho một trong số những thiên tài cổ xưa vô cùng đa dạng này. “

Mimi quan sát người quản đốc thực hiện tất cả các tính toán chi phí - lợi nhuận. Đây là một điều buồn cười về chủ nghĩa tư bản: tiền mà bạn mất đi do giảm tốc luôn quan trọng hơn tiền mà bạn đã kiếm được. Một trong số những người đốn cây ngoáy cái ủng của hắn và hất một bãi bùn lên mặt Douglas. Mimi nói cánh tay định lau vết bùn đó, nhưng Douglas kẹp chặt cô trong bắp tay anh.

Một vệt bùn nữa. “Ô! Xin lỗi, anh bạn. Vô ý.”

Mimi bùng nổ. “Đồ côn đồ!”

Tay đốn cây chỉ ra phía sau đoàn người đang ngồi, nơi hàng loạt cảnh sát đang ùa xuống con đường của Cục Kiểm lâm. Đám cảnh sát phá vỡ chuỗi người như người ta nhổ một cây bồ công anh. Rồi họ cùm những kết nối bị phá vỡ đó lại với nhau phía sau lưng. Mimi và Douglas bị cùm cùng với hai người lạ kết nối giữa họ và hai người khác nữa ở hai bên. Họ bị bỏ lại ngồi lại giữa con đường bùn lầy trong khi cảnh sát dọn dẹp đống hỗn độn.

“Tôi muốn đi tiểu,” Mimi nói với một tay cớm, lúc khoảng hai giờ. Nửa tiếng sau, cô nói cũng với tay cớm đó. “Tôi thực sự, thực sự muốn tiểu.”

“Không, cô không muốn đâu. Cô thực sự không muốn.”

Nước tiểu chảy xuống chân cô. Cô bật khóc nức nở. Những người phụ nữ bị cùm chung với cô nôn khan và nhăn mặt.

“Tôi thực sự xin lỗi. Tôi thực sự xin lỗi. Tôi không nhịn được.”

“Suỵt, không sao đâu,” Douglas nói, ghì hai cơ thể xuống. “Đừng nghĩ về nó.”

Cô càng khóc thống thiết. “Không sao đâu,” Douglas luôn miệng nói. “Tôi đã ôm cô trong vòng tay tôi, trong đầu tôi.”

Tiếng khóc ngưng bặt. Nó sẽ không còn cất lên nữa suốt nhiều năm sau. Mùi bốc lên giống như cái cây nơi con vật đã đánh dấu, Mimi đành chấp nhận bị bắt giam và ghi dấu. Khi bà cảnh sát ở trụ sở lấy dấu vân tay của cô, cô cảm thấy, lần đầu tiên kể từ sau cái chết của cha mình, như thể cô đã đưa cho ngày hôm đó tất cả những gì mà nó muốn.

NỤ HÔN ĐẶT LÊN mái đầu Ray, từ phía sau, nơi anh đang ngồi trong phòng làm việc, đọc sách. Những nụ hôn, nhanh và chính xác, như bom dẫn đường, là đặc điểm của Dorothy những ngày này. Nó không bao giờ thôi làm máu anh đông cứng.

“Em đi hát đây.”

Anh ngước đầu lên nhìn cô. Cô bốn mươi bốn tuổi, nhưng với anh thì trông vẫn như lúc còn hai tám. Là do không sinh con, anh nghĩ thế. Sự khai nở vẫn xuyên chảy qua cô, mê hoặc thuần túy, như thể sự đáng yêu kỳ lạ vẫn có việc để làm, với tuổi trẻ đã lùi xa này. Quần jeans và áo len màu trắng tạo thành những nếp gấp bám vào mạng sườn thon thả của cô. Phía trên là chiếc khăn quàng màu tử đinh hương, buông xõa dịu dàng quấn quanh cổ, vùng da mà cô nghĩ là nó đã phản bội cô. Mái tóc cô buông lên khăn choàng, sáng bóng, màu hạt dẻ, hoàn hảo, độ dài vẫn y như lần cô thử xem Lady Macbeth trong buổi hẹn hò đầu tiên của họ.

“Trông em đẹp quá.”

“Ha! Em mừng là mắt anh đang mò đi.” Cô cọ nhẹ nơi nụ hôn chạm xuống. “Mỏng đi rồi, trên này này.”

“Thời gian là cỗ xe có cánh mà.”

“Em đang cố tưởng tượng ra loại xe như vậy. Nó hoạt động như thể” nào, chính xác?”

Cô ngước lên cao hơn. Siết chặt trong bàn tay áp trên cặp đùi của người chuyên chạy bộ, cô cầm một ấn phẩm Peters Edition màu xanh nhạt dập nổi với chữ màu đen lớn.

BR MS

tách làm đôi bởi cánh tay hoàn hảo của cô. Bên dưới đó, nhỏ hơn:

Ein Deu equiem

Buổi hòa nhạc vào cuối tháng Sáu. Cô sẽ đứng trên sân khấu với hàng trăm giọng ca khác, hòa lẫn vào giữa những phụ nữ đó, chỉ khác vẫn là một trong số ít người tóc còn chưa ngả bạc, và hát:

Thấy chưa. một Ackermann đang đợi

trái cây ngon

và kiên nhẫn về

cho đến khi anh cảm thấy mưa buổi sáng và mưa buổi tối

Kìa, người chồng đợi chờ trái ngọt của đất đai, và kiên nhẫn thật lâu với nó, cho tới khi anh nhận được cả cơn mưa đầu mùa lẫn cơn mưa cuối cùng.

Ca hát bây giờ là tất cả. Nó theo sau một chuỗi thứ vui cô thực hiện chuyên cần với hy vọng một tuần trôi qua viên mãn nhất. Bơi lội. Cứu hộ. Vẽ chân dung bằng than và phấn màu. Trong khi đó, anh rút lui vào thành trì là phòng làm việc của mình. Anh làm việc nhiều thời gian hơn bao giờ hết, với hy vọng mơ hồ mua thêm một ngôi nhà thứ hai cho họ, một nơi nào đó đẹp hơn. Một nơi nào đó bao quanh bởi, nếu không phải là thiên nhiên hoang dã, thì cũng là những hồi ức của nó.

“Diễn tập nhiều nhỉ.” Hai buổi tập hai tiếng mỗi tuần, và cô chưa từng lõ buổi nào.

“Rất vui mà.” Cô đã chuẩn bị nhiều tuần rồi. Sự thật là, cô đã luyện tập chăm chỉ ở nhà tới mức cô có thể hát bài này từ đầu tới cuối, ở mọi đoạn âm vực. “Anh chắc là anh không muốn tới chứ? Bọn em vẫn cần thêm giọng trầm.”

Hơn bao giờ hết, cô làm anh ngạc nhiên. Cô sẽ làm gì nếu anh nói có? “Có thể là vào mùa thu. Buổi hòa nhạc Mozart.”

“Anh có đủ việc để giữ cho mình bận rồi sao?”

Đây là việc mọi người vẫn làm - giải quyết các vấn đề riêng của mình trong cuộc đời người khác. Anh cười to. “Lúc này thì đúng như vậy. Anh đang đánh vật với thứ này đây.” Anh dựng trang giấy lên cho cô xem: “Nên chăng cây cần có quyền?” Cô đọc tiêu đề rồi chau mày. Ray đọc lại từng từ, cũng tỏ vẻ băn khoăn. “Ông ta dường như đang nói rằng luật pháp thiếu hụt khi chỉ nhìn nhận nạn nhân là con người.”

“Thế thì sao?”

“Ông ta muốn trao quyền tới cả những thứ không phải con người. Ông ta muốn cây được đền đáp cho sở hữu trí tuệ của nó.”

Cô nhếch mép. “Không tốt cho kinh doanh, hử?”

“Anh không biết nên vút xoẹt nó xuống đất và cười nhạo hay ném nó lên đống lửa rồi tự giết mình đi.”

“Cho em biết anh quyết định thế nào. Hẹn gặp lại anh khoảng giữa mười, mười một giờ. Đừng chờ em nếu anh buồn ngủ.”

“Anh buồn ngủ rồi đây.” Anh lại cười phá lên, như thể chỉ nói đùa. “Em mặc đủ ấm chứ? Trời sẽ lạnh lắm đấy. Nhớ cài cúc áo khoác.”

Cô dừng lại ở ngưỡng cửa, và khoảnh khắc ấy lại quay lại, giữa họ. Sự trào dâng bất chợt của giận dữ và hủy hoại lẫn nhau. “Em không phải là sở hữu của anh, Ray. Chúng ta đã thỏa thuận.”

“Chuyện gì vậy? Anh không hề nói em là sở hữu của anh.”

“Anh thật sự đã làm vậy đấy,” cô nói, rồi bỏ đi. Mãi khi cánh cửa đóng lại anh mới nhúc nhích. Áo khoác. Những chiếc cúc. Gió thổi tung bay. Hãy chăm sóc bản thân cẩn thận nhé. Em thuộc về anh.

CÔ LÁI XE XUỐNG Birch về phía Tây, dưới những cây phong màu cam. Anh không cần phải nhìn đèn hậu hay quan sát xem cô rẽ về hướng nào. Như thế sẽ thật bẽ mặt cho cả hai. Cô đủ thông minh để không lái xe qua phòng diễn tập trước. Thế nhưng: Anh đã đứng ở cửa sổ vào những đêm trước để nhìn đèn hậu. Anh đã làm tất cả, tất cả những thứ tuyệt vọng và đáng khinh. Tìm kiếm những số lạ trong hóa đơn điện thoại. Kiểm tra túi quần áo cô mặc đêm trước. Lục ví để xem các ghi chép. Anh không tìm thấy ghi chép nào cả. Chỉ có phòng phán xử chiếu bày từ A tới Z nỗi hổ thẹn của anh.

Những tuần mất lòng tin từ lâu đã chuyển thành một sự rơi tự do nhiều khi còn đáng sợ hơn trò nhảy dù thời tuổi trẻ của họ. Nỗi sợ hãi khám phá ra sự thật chẳng mấy chốc cô đặc lại thành nỗi buồn đau, cái cảm giác mà anh đã cảm thấy khi mẹ anh mất. Rồi nỗi buồn đau biến thành phẩm hạnh, thứ mà anh âm thầm nuôi dưỡng suốt nhiều tuần, cho tới khi phẩm hạnh sụp đổ dưới sự phát triển bùng nổ của chính nó thành sự bất động đầy cay đắng. Mọi câu hỏi là một cơn điên rồ tự nguyện. Ai? Tại sao? Bao lâu? Trước đây có thường xuyên hay không?

Có vấn đề gì vậy? Để áo khoác không cài khuy như thế. Giờ đây anh chỉ muốn bình yên, và ở bên cô thêm một lát nữa, lâu nhất có thể, trước khi cô nghiền nát mọi thứ chỉ để trừng phạt anh vì đã tìm ra sự thật.

CÔ ĐỖ XE ở chỗ đỗ phía sau rạp hát. Cô thậm chí có đi vào trong rạp một phút, không đủ nhiều để thiết lập một bằng chứng ngoại phạm để khiến cho cái cửa dưới sàn nhà mở ra dưới chân cô cảm giác điên khùng hơn tới vậy. Khi hàng trăm ca sĩ ùa lên các bục trên sân khấu, cô lẻn ra ngoài từ phía sau, như thể để lấy cái gì để quên trong xe. Trong nháy mắt, cô đã trên con đường mưa trơn trượt, trái tim mát lạnh, đang sống, đập điên cuồng. Cô sẽ hoàn thành tất cả, theo nhiều cách khác nhau, dài và yêu thương và không mục đích, không có nghĩa vụ theo hợp đồng nào cả, bởi một người đàn ông mà cô không quen biết từ Adam. Rồi ý nghĩ chạy suốt dọc cơ thể cô, như thể cô vừa được tiêm thứ gì.

Cô sẽ trở nên xấu xa. Xấu xa trở lại. Xấu xa điên rồ. Làm những việc cô chưa bao giờ tưởng tượng mình có thể làm. Những thứ mới. Sẽ tìm hiểu thêm về bản thân cô - đáng sợ hơn, ở tốc độ cao hơn, một cách vui vẻ. Những thứ cô thích và không thích, khi cô không nằm với tư thế đoan trang lười biếng. Ném ba mươi năm qua vào những ngọn lửa giải phóng trái tim. Ý nghĩ đó khuynh đảo cô - ma thuật. Lớn lên, cô thấy ướt đẫm và thực sự lên từ sự đung đưa của đôi chân của chính mình, giống như một cô gái trắng xanh mười sáu tuổi, khi cô nhìn thấy chiếc BMW màu đen đỗ bên vệ đường và chui vào đó.

Bốn mươi tám phút thí nghiệm hoang dại. Ngay liền sau đó, cô chẳng nhớ được gì. Giống như thể anh ta đã cho cô chút ma tuý, chỉ để cho vui. Cô nhớ mình ngồi với hai đầu gối choãi rộng trên một chiếc giường rộng lớn, cười khúc khích như một cô công chúa say. Cô nhớ tiếng nhạc Brahms chan chứa ngày càng lớn lên, thần thánh, lộng lẫy và thơ mộng. Rồi rơi xuống trong cơn đau chân và lưng, một người chạy bộ đường trường. Cô nhớ anh ta thì thầm vào tai cô khi lướt ngón tay trên cô - những âm điệu xao động, tôn thờ, đe doạ, mơ hồ cô uống vào mà không nhả ra.

Đôi khi trong biển cả bập bềnh đó, khi họ thực hiện vào tuần trước, các chi tiết từ những cuốn tiểu thuyết yêu thích của cô về ngoại tình lại lóe lên trong đầu cô một cách rõ ràng đến rừng rợn. Cô nhớ mình đã nghĩ, Giờ mình là nữ chính trong câu chuyện tăm tối của chính mình. Rồi một cái hôn chúc ngủ ngon dài và nhẹ, bên vỉa hè trong một chiếc xe tối, cách rạp hát ba dãy nhà. Mười bước chân xuống vỉa hè trơn trượt, cô ký gửi toàn bộ cuộc phiêu lưu này vào trí tưởng tượng, một thứ chỉ xảy ra trong sách.

Cô quay vào bên trong và lên trên bục trong phần thời gian còn lại, chờ sự trở lại của đoạn hợp xướng khi giọng nam trung hát, Nghe này, em cho anh thấy một điều thần bí; Chúng ta sẽ ngủ hết, nhưng chúng ta sẽ bị thay đổi hết. Trong một phút giây, trong mọt cái chớp mắt.

RAY NHẤM NHÁP BỮA TỐI - hạt hồ trăn và một quả táo. Việc đọc rất chậm chạp, và mọi thứ khiến anh sao nhãng. Nhìn xuống cuối lõi quả táo, anh nhận ra rằng đài hoa - một từ mà anh sẽ không bao giờ biết trong cuộc đời này - chẳng là gì khác ngoài những chút sót lại của một bông hoa táo héo tàn. Anh nhìn lên khỏi đám chữ rậm rịt một phút ba lần, chờ cho sự thật xuất hiện giống như một cây sồi đổ nghiền nát mái nhà. Chẳng có gì xuất hiện để giết anh cả. Chẳng có gì xuất hiện hết, mọi thứ cứ diễn ra mạnh mẽ và kiên nhẫn. Chẳng có gì xảy ra một cách dứt điểm cả nên khi kiểm tra đồng hồ xem tại sao Dorothy vẫn chưa về nhà, anh giật mình nhận thấy đã gần nửa tiếng trôi qua.

Anh cúi đầu và nhìn kỹ vào trang giấy. Bài báo khuấy đảo nỗi buồn đau của anh. Nên chăng cây cần có quyền? Giờ này tháng trước, việc đánh giá lập luận độc đáo này hẳn đã là môn thể thao vĩ đại vào buổi chiều của anh. Cái gì có thể được sở hữu và ai có thể thực hiện sự sở hữu? Cái gì mang quyền, và tại sao phải là con người, duy nhất trên cả hành tinh, có quyền?

Nhưng đêm nay những từ đó cứ lướt đi. Tám giờ ba mươi bảy phút. Mọi thứ đã là của anh đang đi xuống, và anh thậm chí không hiểu cái gì đã mang đến tai ương. Logic khủng khiếp của bài luận này bắt đầu khiến anh dao động. Trẻ con, phụ nữ, nô lệ, người bản xứ, người bệnh, người điên, người tàn tật: tất cả thay đổi, ngoài sức tưởng tượng, qua nhiều thế kỷ, trở thành những con người cá thể thông qua các luật. Thế thì tại sao cây cối, đại bàng, sông, và những quả núi đang sống không được phép kiện con người vì tội trộm cắp và những phá hại bất tận? Toàn bộ ý tưởng này là một ác mộng thiêng, một điệu nhảy xác chết của công lý giống như thứ mà anh đang sống qua lúc này, nhìn chằm chằm kim giây của chiếc đồng hồ kiên quyết không di chuyển. Toàn bộ công việc của anh cho tới lúc này - bảo vệ quyền sở hữu với những người có quyền phát triển - bắt đầu có vẻ giông với một tội ác chiến tranh kéo dài, giống với một thứ mà rồi đây vì nó anh sẽ bị bỏ tù, khi cách mạng đến.

Đề xuất này vang lên nghe lạ lùng hoặc đáng sợ hoặc đáng buồn cười. Điều này một phần là vì cho tới khi thứ không có quyền đó nhận được các quyền của nó, chúng ta không thể xem nó là gì khác ngoài một thứ để cho phục vụ cho “chúng ta” - những người đang nắm quyền lúc này.

Tám giờ bốn mươi hai, anh bắt đầu tuyệt vọng. Anh sẽ làm bất cứ điều gì lúc này, để lừa phỉnh cô, để khiến cô nghĩ rằng anh không có ý tưởng nào cả. Cú đấm từ cơn điên của cô sẽ tung ra. Cơn bốc hỏa đã khiến cô trở thành một người mà anh không thể nhận ra sẽ bùng cháy và để cô nguyên lành trở lại. Nỗi hổ thẹn sẽ khiến đưa cô trở lại là chính cô, và cô sẽ nhớ ra mọi thứ. Những năm tháng đó. Lần họ đi Italy. Lần họ nhảy xuống từ máy bay. Lần cô đâm xe vào một cái cây trong khi đọc thư mừng kỷ niệm ngày cưới và suýt chết. Những vở diễn nghiệp dư. Những thứ họ đã trồng cùng nhau, trong khoảng sân sau mà họ đã làm.

Không phải là câu trả lời khi nói rằng suối và rừng không thể có quyền bởi vì suối và rừng không thể nói. Các công ty cũng không thể nói; các nhà nước, bất động sàn, trẻ sơ sinh, người thiểu năng, khu tự trị, hay trường đại học đều không thể. Luật sư nói thay cho chúng.

Điều quan trọng nhất là không bao giờ được để cô nhận ra rằng anh biết. Anh phải tỏ ra rộn ràng, thông minh, vui vẻ. Giây phút mà cô nghi ngờ, nó sẽ phá hủy cả hai người họ. Cô có thể sống với bất cứ điều gì ngoại trừ sự được tha thứ.

Nhưng sự che đậy đang giết chết anh. Anh đã không bao giờ diễn được ai ngoài một Macduff chân thực. Tám giờ bốn mươi tám. Anh cố để tập trung. Buổi đêm kéo dài ra phía trước như hai bản án chung thân nối tiếp nhau. Anh chỉ có bài viết này để bầu bạn cùng anh và tra tấn anh.

Có điều gì bên trong chúng ta mang lại cho chúng ta nhu cầu không chỉ thỏa mãn những mong muốn sinh học cơ bản, mà còn mở rộng ý chí của chúng ta tôi các thứ khác, để đối tượng hóa chúng, để biến chúng trở thành của chúng ta, để lôi kéo chúng, để giữ chúng ở một khoảng cách tâm lý?

Bài viết lật giở dưới ngón tay anh. Anh không thể theo dõi nó, không thể quyết định liệu nó xuất sắc hay là thứ vứt đi. Toàn bộ bản thể của anh đang phân rã. Tất cả các quyền và ưu tiên của anh, mọi thứ anh sở hữu. Một món quà vĩ đại vốn đã là của anh từ khi ra đời đang bị cướp đi. Đó là một hành động xa hoa, dữ dội của sự tự lừa gạt, một lời nói dối hoàn toàn, như Kant từng nói: Trong những điều liên quan tối những thứ phi con người, chúng ta không có nghĩa vụ trực tiếp nào cả. Tất cả các tồn tại chỉ là phương tiện đi đến một cái kết. Cái kết đó là con ngươi.

GHÊ TỞM BAO TRÙM cô khi cô lái xe về nhà. Nhưng ngay cả sự ghê tỏm cũng cảm giác giống như tự do. Nếu một người có thể thấy phần tồi tệ nhất trong con người cô… Nếu một người có thể biết được thực tế trọn vẹn, nhận thức đầy đủ về con người thật sự của cô… Giờ đây khi đã thỏa mãn, cô muốn trong sạch trở lại. Trong ánh sáng của Snelling, cô nhìn lên gương chiếu hậu và thấy đôi mắt của cô đang lẩn tránh khỏi ánh nhìn lén lút của chính mình. Cô nghĩ: Mình sẽ dừng lại. Mình sẽ lấy lại cuộc đời mình. Sự đứng đắn. Điều này không cần phải dừng lại trong một quả cầu lửa. Buổi biểu diễn sắp tới có thể hút bớt năng lượng dư thừa của cô. Sau đó, cô sẽ tìm thứ gì đó khác để chiếm hữu cô. Để giữ cô bình tĩnh và tỉnh táo.

Đến Lexington, đi xuống mười tòa nhà, cô định làm thềm một liều thuốc nữa. Chỉ một liều nữa, để nhắc cô nhớ cảm giác trượt tuyết miền lục địa núi này là như thế nào. Cô sẽ không bị thống khổ. Cô sẽ có cơn nghiện này, mà không cần đến những giải pháp đáng thương. Cô không biết thứ gì đang bị gây nghiện: cơ thể cô hay là ý chí của cô. Cô chỉ biết rằng cô sẽ theo bản thân mình xuống, tới bất cứ đâu nó mang cô xuống. Tới lúc cô quay lại con đường hẻm núi đầy lá của họ, cô bình tĩnh trở lại.

CÔ VÀO NHÀ, mặt đỏ hồng vì lạnh. Khăn quàng xoã xuống khi cô đấy cánh cửa khép lại phía sau lưng. Bản ghi nhạc Requiem rơi xuống khỏi tay cô. Cô cúi người để nhặt, và khi cô đứng thẳng lên, mắt họ gặp nhau, đảo lộn tất cả. Sợ hãi, thách thức, cầu xin, hung dữ. Muốn về nhà trở lại, với một người bạn cũ.

“Ô! Anh không nhúc nhích khỏi cái ghế đó.”

“Diễn thử tốt chứ?”

“Tuyệt vời!”

“Anh rất mừng. Em đã hát phần nào?”

Cô đi tới chỗ anh ngồi. Một phần trong điệp khúc cũ của họ. Cô ôm anh, Ziemlich langsam und mit Ausdruck*. Trước khi anh có thể đứng lên, cô lướt qua, vào trong bếp, ngửi trên cơ thể mình hỗn hợp mùi muối và thuốc tẩy. “Em sẽ tắm qua một chút trước khi đi ngủ.”

Cô là một phụ nữ thông minh, nhưng cô chưa bao giờ có đủ kiên nhẫn với điều hiển nhiên này. Cô cũng không nghĩ anh có khả năng quan sát đơn giản. Cô tắm hai mươi phút rồi quay ra hát bản nhạc Brahms của mình.

TRÊN GIƯỜNG, trong bộ pajama hình con công, đã xức và hồi phục sau khi dùng dầu xịt nóng, cô hỏi, “Anh đọc thế nào?”

Anh cần một chút để nhớ lại suốt buổi tối anh đã ra sao trong khi cố đọc. Thứ cần là mọt thần thoại…

“Khó đấy. Anh không hoàn toàn ở đó.”

“Ùm.” Cô nghiêng mình để đối diện với anh, hai mắt nhắm lại. “Nói em nghe.”

Tôi không nghĩ là quả xa khi chúng ta đề cập tới Trái Đất, như một số người đã gợi ý, như một sinh thể, mà trong đó con người là một bộ phận chức năng - bộ phận trí tuệ, có thể thế.

“Ông ta muốn trao quyền cho mọi thứ còn sống. Ông ta khẳng định rằng chi trả cho cây cối vì sự phát minh sáng tạo của họ sẽ khiến cả thế giới giàu lên. Nhưng nếu ông ấy đúng, thì toàn bộ hệ thống xã hội của chúng ta… mọi thứ anh từng làm cho…”

Nhưng hơi thở của cô đã thay đổi, và cô chìm đi như một đứa trẻ mới sinh sau một ngày của những khám phá đầu tiên.

Anh tắt đèn ngủ rồi quay lưng lại với cô. Thế nhưng, cô lẩm bẩm trong giấc ngủ và túm lấy anh, bám vào lưng anh theo chút hơi ấm từ anh tỏa ra. Hai cánh tay trần của cô quàng trên anh, người phụ nữ mà anh đã yêu. Người phụ nữ anh đã cưới. Lady Macbeth thú vị, hoang dã, đầy năng lượng, không thể điều khiển. Người tình trong những cuốn tiểu thuyết phóng túng. Người nhảy dù khỏi máy bay. Nữ diễn viên nghiệp dư giỏi nhất anh từng biết.

NGƯỜI CANH GÁC VÀ BẠCH QUẢ, sâu trong khu rừng gỗ đỏ. Anh kéo một túi đồ tiếp tế. Cô thì một tay cầm cái máy quay của khu trại; với tay kia, cô nắm vào bắp tay anh giống như một người bơi trong kênh rạch đang đu xuống từ một cái xuồng. Thỉnh thoảng cô siết cổ tay anh, hướng sự chú ý của anh tới một thứ gì đó sặc sỡ hoặc phóng vụt ra ngoài sự hiểu biết của họ.

Đêm hôm qua họ đã ngủ trên nền đất lạnh, giữa trời. Những biển bùn bao vây quanh hòn đảo viền dương xỉ của họ. Anh nằm trong một cái túi ngủ kiểu những năm 1950 dính vệt nước tiểu và cô nằm trong một cái khác, bên dưới vô số những sinh vật hiền hòa say ngủ. “Cô không thấy lạnh cóng à?” anh hỏi.

Cô trả lời không. Và anh đã tin cô.

“Đau không?”

“Không nhiều.”

“Sợ không?”

Mắt cô thì nói, Tại sao? Miệng cô lại đáp, “Chúng ta nên sợ à?”

“Họ quá lớn mạnh. Humboldt Timber đã thuê hàng trăm người. Hàng nghìn máy móc. Tất cả luật pháp đều đúng về phía họ, được chống lưng bởi ý chí của người Mỹ. Chúng ta chỉ là một nhóm người thất nghiệp chống phá, cắm trại ngoài rừng.”

Cô mỉm cười, như thể với một đứa trẻ vừa hỏi liệu người Trung Quốc có thể tới chỗ họ thông qua một đường ngầm trong lòng đất được hay không. Bàn tay cô luồn ra khỏi túi ngủ của mình rồi luồn vào túi ngủ của anh. “Tin tôi đi. Tôi tin tưởng hoàn toàn. Những điều vĩ đại đang đến.”

Bàn tay của cô để giữa họ giống như một đường nối ngang khi cô chìm vào giấc ngủ.

HỌ THEO MỘT CON ĐƯỜNG NGOẰN NGOÈO xuống một cái cống thoát nước ở phía xa cho tới khi con đường trở thành một rãnh bùn lầy. Thêm hai dặm, con đường mòn biến mất và hai người họ phải đi trong bụi rậm. Ánh sáng rây qua các vòm cây. Anh quan sát cô băng qua một thảm hoa sao xen lẫn cây chút chít. Chỉ mới mấy tháng trước, theo cách nghĩ của chính cô, cô là một kẻ tự ái, rã rời, giận dữ, có vấn đề với chất gây nghiện, bị thôi học khỏi trường đại học. Giờ đây cô - sao chứ? Một thứ hòa bình với con người, trong liên kết với một thứ không hẳn là như thế.

Những cây gỗ đỏ làm những thứ lạ lùng. Chúng ngân nga. Chúng tỏa ra những vòng cung lực. Từng cái ụ trên thân cây của chúng trồi ra những hình dạng thần bí. Cô nắm lấy vai anh. “Nhìn nó xem!” Mười hai cây tông đồ đứng thành một vòng thần thánh hoàn hảo như những cái vòng mà cậu bé Nicky từng vẽ bằng thước đo độ vào những ngày Chủ nhật mưa từ nhiều thập kỷ trước. Nhiều thế kỷ sau khi tổ tiên của chúng chết, một tá phân thân cơ bản bao quanh trung tâm trống không đó, tất cả bao quanh hoa hồng la bàn ấy. Một tín hiệu hóa học lướt qua não Nick: Giả sử một người đã điêu khắc một trong số này, y như chúng đang đứng đây. Tác phẩm duy nhất đó hẳn sẽ là một dấu mốc trong nghệ thuật nhân loại.

Đi xuống dọc theo con lạch trơ sỏi, họ tới chỗ một cái cây không lồ bị đổ, một cái cây mà ngay cả bề dày cũng cao hơn Olivia. “Chúng ta tới nơi rồi. Ngay phía bên phải kia, Mẹ N đã nói thế. Hướng này.”

Anh thấy trước: một trảng cây khoảng sáu trăm năm tuổi, chạy ngược lên ngút tầm mắt. Những cây cột của một gian chính giữa giáo đường màu nâu đỏ. Những cái cây có trước cả chữ động (movable type). Nhưng các rãnh nếp của chúng được phun sơn những con số màu trắng, giống như ai đó xăm hình một con bò sống với một sơ đồ xẻ thịt cho thấy những đường cắt các phần thịt khác nhau ẩn phía dưới. Các lệnh của một vụ thảm sát.

Olivia nâng máy quay lên mặt và quay phim. Nick bỏ ba lô xuống, bước thảnh thơi vài bước. Một loạt lọ xịt đủ màu lấy ra từ trong ba lô của anh. Anh đặt chúng xuống một vạt cỏ đuôi ngựa non: sáu màu từ khắp bảng màu. Màu đỏ cherry một bên tay, màu vàng chanh bên tay kia, anh đi lại một cái cây bị đánh dấu. Anh xem xét những đường kẻ trắng có sẵn ở đó. Rồi anh nâng cái bình lên và xịt.

Sau đó, video của cô sẽ được biên tập, chèn giọng nói vào, rồi gửi cho các nhà báo có lòng thương cảm trong sổ địa chỉ của Lực lượng Bảo vệ Sự sống. Lúc này, phần âm thanh là hàng trăm tiếng kêu gào của rừng kết thúc trong tiếng hét kinh sợ - Sao các người lại làm thế? - nói sát vào loa. Nick quay trở lại bảng màu của mình dưới nền rừng và chọn thêm hai màu nữa. Anh vẽ, rồi lùi lại đánh giá công trình của mình. Các tác phẩm này thô sơ như bất cứ hiện vật nào có trong một tủ đồ sưu tập của bảo tàng. Anh đi đến cái cây bị đánh số tiếp theo và bắt đầu lại. Chẳng bao lâu sau, các con số biến mất, không thể nhận ra nữa, hóa thành những cánh bướm.

Anh tiến đến những cây được đánh dấu bằng một dấu tick màu xanh. Chúng ở khắp nơi, những phán quyết tử hình được làm với một đường nét đơn giản. Rồi anh tiếp tục vẽ lên những cây không hề bị đánh dấu, cho tới khi không thể phân biệt được đâu là những cây đã ghi vào danh sách đốn hạ và đâu chỉ là những kẻ đứng xem. Buổi chiều tàn; cả hai người họ đã ở trong rừng quá lâu để có thể nói là chỉ trong mấy giờ. Công việc sắp kết thúc, trong một nháy mắt nữa.

Olivia lia máy quay khắp trảng rừng vừa được biến hình. Nơi đã từng là các thước đo và ước tính tương lai, một dự án của những con số hà khắc, giờ đây chỉ còn là những con bướm nâu, bướm phượng, bướm morpho, bướm hairstreak, bướm heath. Nó có thể là một rừng linh sam thiêng trên các dãy núi ở Mexico, nơi những côn trùng Tiffany trình diễn cuộc chuyển cư nhiều thế hệ của chúng. Thế là hai con người, trong một buổi chiều, đã hoàn tác một tuần làm việc của sáu người thẩm định và điều tra viên.

Giọng nói trong video chưa chỉnh sửa nói rằng, “Họ sẽ quay trở lại.” Ý anh là những người đánh số sẽ quay trở lại để đánh dấu những sinh vật được chọn ra để giết thịt một lần nữa theo một cách kinh khủng hơn.

“Nhưng thế này rất đẹp. Họ sẽ phải trả giá. “

“Có thể. Mà cũng có thể các hãng gỗ sẽ cứ thế đến và lấy đi mọi thứ, giống như họ đã làm ở rừng Murrelet.”

“Giờ chúng ta có phim rồi.”

Ta có thể nghe thấy điều này trong âm thanh của giọng nói được ghi âm của cô: niềm tin rằng tình cảm có thể giải quyết được các vấn đề về tự do. Rồi đoạn phim chuyển sang tối om. Không ai biết chuyện gì xảy ra tiếp theo giữa hai con người đó, ở kia trên nền rừng, giữa những bờ dương xỉ và hoàng tinh. Không ai, trừ khi tính đến vô số sinh vật làm hang dưới lòng đất, bò dưới vỏ cây, thu mình trong các cành cây, leo trèo và nhảy nhót và chất đống trên khắp tán cây. Kể cả những cây khổng lồ cũng hít vào vài phân tử trên hàng tỉ phân tử quy tụ rải rác trong không khí.

PATRICIA NGHE THẤY từ xa cách một phần tư dặm: tiếng xe tải của Dennis nghiến xuống con đường rải sỏi. Âm thanh ấy khiến cô vui - vui trước khi cô biết mình vui. Theo cách của riêng nó, tiếng răng rắc rào rạo này khiến cô bay bổng y như tiếng kêu ríu rít của một con chim chích Townsend bay lượn quanh viền một vùng rừng trống. Chiếc xe tải là một vật hiếm hoi trong thế giới hoang dã, mặc dù sinh vật này xuất hiện hằng ngày, đúng giờ như cơn mưa.

Cô lướt xuống đường, cảm thấy cảm giác chờ đợi nãy giờ thật khó chịu, hai mươi phút cuối cùng này. Ông sẽ mang theo bữa trưa, phải, và lá thư, cái túi tổng hợp mọi kết nối của cô với thế giới bên ngoài. Dữ liệu mới từ phòng thí nghiệm trong Corvallis. Nhưng Dennis: Đó mới chính là phần mà tâm hồn cô giờ đây cần đến. Ông khiến cô vững tâm, sự lắng nghe của ông, và cô tự hỏi với nỗi sợ hãi háo hức rằng liệu hai mươi hai tiếng có phải quá dài để trải qua giữa những lần gặp mặt. Cô tới gần chiếc xe đang đỗ và phải lùi lại khi ông mở cửa buồng lái. Vòng tay rộng của ông ôm qua người cô và ông vùi vào cổ cô.

“Den. Loài động vật yêu mến của em.”

“Em yêu. Chờ mà xem chúng ta có gì này.” Ông đưa cho cô lá thư rồi cầm lấy cái thùng giữ nhiệt. Họ đi lên con dốc để vào căn nhà gỗ, vai kề vai, thanh bình bên nhau trong lặng im.

Cô ngồi xuống cái bàn tròn bên hiên, giở lá thư trong khi ông mở hộp đồ ăn. Làm sao tính nhị nguyên uy lực - Thông tin quan trọng về bảo hiểm của bạn. Mở ngay lập tức! - tìm đến cô ngay ở đây? Cô đã sống xa rời thương mại suốt nhiều thập kỷ, thế nhưng tên cô vẫn là một món hàng nóng, mua và bán liên tục khi cô ngồi trong căn nhà gỗ đọc Thoreau. Cô hy vọng rằng những người mua không phải trả nhiều. Không: cô hy vọng rằng họ đang bị tống tiền.

Không có gì từ Corvallis, nhưng có một cái gói từ đại diện của cô. Cô đặt nó xuống trên những thanh gỗ, bên cạnh cái đĩa của mình. Nó vẫn ở nguyên đó khi Dennis mang ra hai con cá hồi vân nhỏ nhồi tuyệt diệu.

“Mọi thứ ổn chứ?”

Cô gật đầu và lắc đầu cùng một lúc.

“Không có tin gì tệ phải không?”

“Không. Em không biết. Em không thể mở.”

Ông bỏ con cá ra rồi cầm cái gói lên. “Nó từ Jackie. Có gì mà phải sợ?”

Cô không biết. Kiện cáo. Sự trừng trị. Kinh doanh chính thức. Mở ngay lập tức. Ông đưa cho cô cái phong thư và khoát tay trong không trung, thúc đấy lòng can đảm của cô.

“Anh thật tốt với em, Dennis.” Cô lướt ngón tay vào dưới nắp phong bì niêm phong và nhiều thứ đổ ra. Các review. Thư của người hâm mộ chuyển tiếp. Một lá thư từ Jackie với một tờ séc kẹp cùng nó. Cô nhìn tờ séc rồi kêu lên. Tờ giấy rơi xuống đất và úp sấp, trên mặt đất luôn ấm ướt. Dennis lấy tấm séc lên rồi lau chùi. Ông rít lên. “Ôi trời!” Ông nhìn cô, mày nhướng lên. “Họ đặt dấu sai một con số à?”

“Hai con số!”

Ông cười to, hai vai run bần bật, giống chiếc xe cố lổ của ông cố nổ máy sau một đêm dưới trời lạnh giá. “Cô ấy nói với em là cuốn sách đã bán rất chạy.”

“Có gì đó không đúng ở đây. Chúng ta sẽ phải trả nó lại.”

“Em đã tạo ra một thứ rất hay, Patty. Mọi người thích những thứ hay.”

“Không thể nào…”

“Đừng có căng thẳng. Nó không quá nhiều đến thế.”

Nhưng thực sự là vậy. Nó nhiều hơn mức cô từng có trong bất cứ nhà băng nào, suốt cuộc đời cô. “Tiền đó không phải của em.”

“Ý em là sao, không phải của em? Em đã làm việc cho cuốn sách đó suốt bảy năm!”

Cô không nghe ông nói. Cô đang nghe tiếng gió ùa qua những cây tổng quán sủi.

“Em luôn có thể cho nó đi. Viết một tấm séc cho Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ. Hoặc có thể là cho chương trình phục hồi lai ngược cây dẻ. Em có thể đầu tư nó vào nhóm nghiên cứu đó. Thôi nào. Giờ ăn cá đi. Anh mất hai tiếng mới bắt được lũ này đấy.”

SAU BỮA TRƯA, ông đọc cho cô nghe các review. Chẳng hiểu sao, qua giọng trầm ấm phát thanh của Dennis, chúng nghe hầu như tốt cả. Đánh giá cao. Mọi người nói, Tôi đã không nhận ra. Mọi người nói, Tôi đã bắt đầu hiểu ra mọi điều. Rồi ông đọc cho cô thư của các độc giả. Một số người trong số họ chi muốn cảm ơn cô. Một số người cứ nghĩ như thể cô là mẹ của tất cả các loài cây. Một số người khiến cô cảm thấy mình là Nữ hoàng Cô độc. Trong sân sau nhà chúng tôi có một cây bur oak chắc là đã 200 tuổi. Mùa xuân năm ngoái, một bên của nó bắt đầu yếu bệnh. Nhìn nó tàn lụi dần mòn khiến tôi như chết đi. Tôi phải làm gì đây?

Nhiều người nói đến những cây cho đi - những cây linh sam Douglas mà, với hành động tối cao, cho tất cả các dưỡng chất thứ cấp của chúng cho cộng đồng.

“Nghe cái này nhé, em yêu? ‘Cô đã khiến tôi nghĩ về cuộc đời theo một cách khác đi.’ Đây chắc là một lời khen.”

Cô bật cười, nhưng nghe giống như một con mèo báo rơi vào bẫy.

“Ồ. Nghe này, có một thứ này. Một lời đề nghị đến một chương trình phát thanh công cộng được nghe nhiều nhất cả nước. Họ đang thực hiện một series về tương lai của hành tinh, và họ cần một người nói về cây cối.”

Cô nghe giọng của ông từ trên cao trong một cây linh sam Douglas giữa một cơn bão hú gào. Công nghiệp của con người, khắp mọi nơi. Người ta cần các thứ từ cô. Người ta nhầm lẫn cô với ai đó khác. Người ta muốn kéo cô một cách hung bạo trở lại cái mà con người nhầm lẫn gọi là thế giới.

MOSES MỆT LẢ đi vào trong khu cắm trại. Hành động diễn ra khắp nơi, và họ đã mất mười ba người bị giam cầm và bắt giữ trong nửa tuần qua. “Chúng ta có một vị trí ngồi trên cây kế tục cần người giữ chỗ. Có ai sẵn sàng cho một phiên ngắn ở trên đó không?”

Bàn tay của Bạch Quả giơ lên cao trước cả khi Người Canh Gác kịp hiểu yêu cầu của nhiệm vụ. Có một dáng vẻ như lướt qua khuôn mặt cô: Vâng. Thú này. Cuối cùng.

“Cô chắc chứ?” Moses hỏi, như thể không phải ông ta vừa mới hoàn toàn những dự đoán của những tiếng nói của ánh sáng. “Cô sẽ ở trên đó ít nhất là vài ngày.”

CÔ TRẤN AN NICK trong khi xếp đồ đạc. “Nếu anh nghĩ anh có thể làm nhiều hơn ở dưới này… Em sẽ tự lo liệu được cho mình. Họ sẽ không dám làm hại em đâu. Nghĩ tới báo chí xem!”

Anh sẽ không thấy ổn, trừ khi ở nơi có cô. Mọi thứ đơn giản đến thế, ngớ ngẩn đến thế. Anh không nói vậy với cô. Điều này rõ ràng quá mức, ngay cả trong cách anh do dự và gật đầu. Tất nhiên cô biết. Cô có thể nghe thấy các hiện thân dù không ở đây lúc này. Tất nhiên cô có thể nghe những ý nghĩ ồn ào, mạch máu đập trong tai anh, dù là trong cơn mưa không ngớt này.

CÁC BA LÔ CỦA HỌ bay qua cổng trước. Sau đó tới họ - Bạch Quả, Người Canh Gác, và người hướng dẫn của họ, Loki, người đã chạy dưới đất để hỗ trợ các cây này suốt nhiều tuần. Bàn chân của họ quay trở lại lãnh địa của Humboldt Timber, xâm phạm với mục đích phạm tội. Ba lô rất nặng và đường rất dốc. Nhiều tuần mua rền rĩ liên tục đã biến con đường này trở thành cà phê Thổ Nhĩ Kỳ. Mấy tuần trước, họ hẳn đã không thể đi đến dặm thứ ba. Ngay cả bây giờ, qua năm dặm, ở độ cao này, Người Canh Gác phải hít thở những ngụm to. Anh thấy xấu hổ và tụt lại phía sau trên con đường, nơi cô không thể nghe thấy anh phì phò. Con đường tiến lên một vách núi thẳng đứng. Sức nặng của cái ba lô và lớp bùn như hút bàn chân kéo anh xuống cho tới khi mỗi bước chân là một cú nhảy sào. Anh dừng lại để thở, và không khí mang hơi tuyết đi vào lồng ngực anh. Phía trên cao, Bạch Quả phăm phăm tiến lên như một con thú thần thoại. Sức mạnh dâng lên trong đôi chân cô từ mặt đất như đệm mút. Mỗi cú nảy phủ bùn lại làm mới cô. Cô đang nhảy.

Sự nhát gan bỏ thêm mấy hòn đá vào ba lô của Nick. Anh không muốn bị bắt giam. Anh cũng chẳng thích gì độ cao. Anh chỉ muốn đưa mình lên bề mặt vách đá. Còn cô được thức đẩy bởi mong muốn cứu mọi sinh vật.

Loki đưa bàn tay ra. “Nhìn thấy ánh sáng loang loáng kia không? Chim ó và Tia lửa đang chờ chúng ta. Họ nghe thấy chúng ta.” Anh ta chụm hai tay lên môi và hú. Ánh sáng phía trên rừng cao lại chiếu loang loáng, có vẻ sốt ruột. Điều này cũng khiến Loki bật cười. “Mấy gã đó muốn xuống mặt đất lắm rồi. Hai người thấy không?”

Bản thân Nick cũng muốn như thế lắm rồi, dù anh còn chưa rời mặt đất. Họ vật lộn mấy trăm mét còn lại dẫn lên một lối đi. Một cái cây hiện ra từ bụi rậm, to đến phi thực.

“Nó đây,” Loki nói, vô nghĩa. “Đây là Mimas.”

Những âm tiết đó dâng lên và thoát ra khỏi miệng Nick, những âm tiết có nghĩa, đại thể, Ôi Chúa vô vọng của tôi. Anh đã thấy nhiều cái cây khổng lồ suốt mấy tuần nay, nhưng chưa có cây nào giống cây này. Mimas: bề ngang còn rộng hơn cả ngôi nhà điền trang cũ của ông cụ anh. Ở đây, khi ánh hoàng hôn phủ lên họ, cảm giác thật là nguyên thuỷ, thiêng liêng, một cuộc gặp trực diện với thần linh. Cái cây vút thẳng lên giống như một ụ đất hình cột khói và quên mất dừng lại. Từ dưới đất, đó có thể là Yggdrasil, Cây Thế giới, với rễ trong thế giới dưới lòng đất và tán trên thế giới bên trên. Cao hai mươi lăm feet tính từ mặt đất, một thân cây thứ hai chĩa ra từ phần mở rộng của hông cây, một nhánh cây còn to hơn cả Cây Dẻ Nhà Hoel. Hai thân cây khác chĩa ra cao hơn thân cây chính. Tổng thể trông giống như một bài tập trong môn phân nhánh học, Cây Tiến hóa của Cuộc đời - một ý tưởng vĩ đại lan tỏa thành những cành cây cùng họ mới, vươn lên theo dòng chảy của thời gian lâu dài.

Người Canh Gác đi lên chỗ Bạch Quả đang đứng nhìn trân trối, tự hỏi có phải là đã quá muộn để rút lui. Nhưng ngay cả trong ánh sáng dần tàn, khuôn mặt cô vẫn bừng sáng với đại nghiệp. Tất cả sự khích động mà đã là một phần rõ ràng của cô kể từ khi cô lái xe vào con ngõ sỏi đá nhà anh ở Iowa đã phai nhạt đi, thay thế bằng một sự tin chắc thuần khiết và đau đớn như sự đoan chắc của con cú cô độc đó. Cô dang cánh tay ôm các rãnh cây. Cô giống như một con bọ cố ôm con chó của nó. Gương mặt cô nghiêng nghiêng nhìn ngước lên thân cây khổng lồ. “Em không tin. Em không tin không có cách nào để bảo vệ thứ này ngoại trừ bằng thân xác của chúng ta.”

Loki nói, “Nếu không có ai mất tiền hay bị thương tích, luật pháp chẳng thèm đoái hoài đâu.”

Phần rễ của cây, nằm giữa hai cái ụ khổng lồ, mở ra một cái hốc lót đầy than đá đủ để cho cả ba người họ ngủ đêm nay. Những đường bồ hóng đen chạy ngược lên thân cây, những vết sẹo của ngọn lửa đã cháy rất lâu trước khi có một nước Mỹ. Vết sém trong tán lá dưới thấp gợi nhắc một trận sét vẫn còn mới đủ để nhận ra. Và từ trên cao trong vòm lá đan cài, xa tắp khỏi mặt đất, vọng xuống tiếng reo mừng của hai con người mệt mỏi kiệt sức mà chỉ muốn được khô ráo ấm áp và an toàn trở lại đêm nay, trong ít giờ.

Cái gì đó rơi phịch từ trên cao xuống. Người Canh Gác kêu lên và lôi Bạch Quả qua một bên. Con rắn rơi xuống nền rừng. Một sợi dây thừng lủng lẳng trong không khí, bề ngang bằng ngón tay cái của Người Canh Gác, trước cái thân cây rộng hơn cả tầm nhìn của anh.

“Chúng ta phải làm gì với thứ này? Buộc ba lô lên đây?”

Loki cười khùng khục. “Anh trèo lên đó.”

Anh ta đưa ra một bộ dây đai, thắt các nút trên sợi dây thừng, và các móc cài. Anh ta bắt đầu buộc thắt lưng của bộ dây đai quanh hông Người Canh Gác.

“Khoan đã. Cái gì đây? Đây là kẹp giấy à?”

“Sẽ có tác dụng đấy. Đừng lo lắng. Mấy thứ kẹp giấy và băng dính này không mang trọng lượng của anh đây.”

“Không, cái sợi dây giày này sẽ mang trọng lượng của tôi.”

“Nó đã từng mang những thứ nặng hơn anh nhiều đấy.”

Olivia bước lên giữa hai người đàn ông đang tranh cãi và đón lấy bộ dây đai. Cô buộc nó quanh hông mình. Loki khóa cô lại với các móc khoá. Anh ta buộc cô vào sợi thừng bằng hai nút thắt kiểu Prusik, một ở ngục cô và một ở bàn đạp chân.

“Thấy chưa? Trọng lượng của bạn sẽ kéo các nút này thắt chặt với sợi thùng, giống như những nắm tay nhỏ. Nhưng khi bạn thả ra…” Anh ta nói một thắt nút lỏng trên sợi thừng. “Đúng lên bàn đạp. Đẩy cái nút thắt trên ngực lên cao nhất có thể. Dựa ra sau và để nó mang trọng lượng. Ngồi vào trong bộ dây đai. Trượt cái nút thắt ở bàn đạp chân cao hết mức nó sẽ đi. Rồi đứng lên đó. Lặp lại.”

Bạch Quả bật cười. “Giống con sâu đo nhỉ?”

Giống hoàn toàn. Cô nhích lên. Cô đứng lên. Cô ngửa ra sau rồi ngồi xuống. Cô đứng lên và rồi lại nhích, trèo lên cái thang không khí, nhấc bản thân cô lên trong những bước đặt chân tự nâng mình khỏi bề mặt của Đất. Người Canh Gác đúng dưới trong khi cô lần bước, theo một cách chưa từng trải nghiệm, lên trời. Sự thân mật - cơ thể cô dập dềnh phía trên anh - khiến tâm hồn anh rực sáng. Cô là con nhím đó, Ratatoskr, Yggdrasil đang leo, mang theo những thông điệp giữa địa ngục, thiên đường, và nơi đây.

“Cô ấy rất tài,” Loki nói. “Cô ấy đang bay. Cô ấy sẽ lên tới đỉnh trong hai mươi phút.”

Đúng là như thế, mặc dù mọi thớ thịt của cô run rẩy khi cô lên tới nơi. Từ trên cao, những người reo mừng chào đón cô lên tới đỉnh. Phía dưới mặt đất, lòng ghen tị dày vò Nick, và khi bộ dây đai rơi xuống trở lại, anh bước vào. Anh lên được khoảng một trăm feet giữa không trung thì bắt đầu hoảng sợ. Sợ thừng này không thể giữ anh hẳn hoi được. Nó đang xoắn vặn và khiến phần nilon kỳ cục của nó kêu xào xạo. Anh ngửa cố ra xem còn bao xa. Vô tận. Rồi anh mắc sai lầm khi nhìn xuống. Loki quay trong những vòng tròn nhỏ phía dưới. Gương mặt anh ta ngửa lên trông như một bông hoa sao Paciffic sắp bị nghiền nát dưới bàn chân. Các cơ của Người Canh Gác đầu hàng cơn hoảng loạn. Anh nhắm mắt và thì thầm, “Tôi không làm được việc này. Tôi đang chết.” Anh cảm nhận thấy tiếng kêu ù ù, cú rơi bất tận, đang chạy dọc chân mình. Hai bụm nôn nhỏ dâng lên cổ họng anh và vọt ra áo gió của anh.

Nhưng Olivia đang nói, ngay sát tai anh. Nick. Anh đã từng làm điều này rồi. Em đã thấy nô mấy tuần trước. Một bàn tay nào, cô nói. Một bàn chân nữa. Ngồi. Trượt cái nút thắt. Đứng lên. Anh mở bừng mắt nhìn thân cây Mimas, sinh vật to nhất, khỏe nhất, rộng rất, cổ nhất, thực nhất, tỉnh táo nhất mà anh từng thấy. Kẻ giữ nửa triệu ngày và đêm, và nó muốn có anh trong vòm lá của nó.

Tiếng hò la chào đón anh ở trên đỉnh. Những người ở trên anh buộc anh vào cây bằng hai cái móc. Olivia đi tới đi lui trên bề mặt các cành cây, được kết nối bằng thang dây. Chim ó và Tia lửa đã nói rất lâu cho cô nghe tất cả các điều khoản trong thời gian giữ chỗ. Họ chỉ muốn xuống trước khi màn đêm chụp lấy họ. Họ trèo xuống sợi dây tới chỗ Loki, người đang gọi với lên qua màn đêm đang dần bao phủ. “Một ai đó sẽ đến thế chỗ cho các bạn trong vài ngày tới. Tất cả những gì các bạn cần làm là ở trên ấy từ giờ cho tới khi đó.”

Rồi CHỈ CÒN LẠI NICK và người phụ nữ lâu nay đã chỉ đạo cuộc sống của anh. Cô nắm bàn tay anh, bàn tay vẫn còn chưa mở nắm. “Nick. Chúng ta ở đây. Trong Mimas.”

Cô nói cái tên của sinh vật này như thể nó là một người bạn cũ. Như thể cô đã nói chuyện về nó suốt bao lâu nay. Họ ngồi bên nhau trong bóng tối loang lổ, hai trăm feet giữa không trung, trên cái mà Chim ó và Tia lửa gọi là Đại Hội trường: một bề mặt với một chiều bảy feet một chiều chín feet được tạo bởi ba cánh cửa nối vào nhau. Các bức vách vải bạt buông xuống che chắn ba phía quanh họ.

“Lớn hơn phòng của em ở trường đại học,” Olivia nói. “Đẹp hơn nữa.”

Thăng bằng trên một cành cây khác ngay phía dưới, có thể đến được bằng thang dây, là một mảnh ván nhỏ hơn. Một cái thùng hứng nước mưa, hộp đựng đồ, và thùng có nắp hoàn thiện căn phòng tắm. Sáu feet phía trên họ trên một ụ cây cao hơn, một bề mặt khác được dùng làm chỗ để đồ ăn, bếp và kho. Ở đó có đầy đủ nước, thức ăn, vải bạt, và gia cụ. Một cái võng căng giữa hai cành cây lưu giữ một thư viện nhỏ đáng giá, được bỏ lại đây bởi những người ngồi giữ cây trước đó. Toàn bộ ngôi nhà cây có ba cấp độ này cân bằng trên đỉnh của đoạn chạc ba khổng lồ được hình thành khi cái cây bị sét đánh từ nhiều thế kỷ trước. Nó đung đưa theo từng cơn gió nhẹ.

Một ngọn đèn dầu hỏa soi sáng gương mặt cô. Anh chưa bao giờ thấy cô vững chãi đến thế. “Lại đây nào.” Cô nắm cổ tay anh kéo về phía mình. “Đây. Gần hơn nữa.” Như thể xa hơn là một lựa chọn. Và cô đón anh như thể anh là một người tin rằng cuộc đời cần có cô.

TRONG ĐÊM, một cái gì đó mềm ấm lướt qua mặt anh. Bàn tay của cô, anh nghĩ thế, hoặc là mái tóc cô xoã xuống khi cô ngả vào anh. Ngay cả cảm giác bồng bềnh say sóng chầm chậm của cái nệm bông cũng cảm giác thật vui sướng - căn nhà chật chội của tình yêu. Một móng vuốt cào vào má anh, và nữ yêu tinh buông ra với tiếng kêu the thé. Người Canh Gác nhảy cẫng lên, la thét, “Chết tiệt!” Anh chạy ra mép mặt phẳng, nhưng cái dây an toàn kéo anh lại. Một lòng bàn tay đập vào bức vách vải bạt tưởng tượng. Các sinh vật kêu the thé lao xuống các cành cây.

Cô chạy đến trong chớp mắt, kẹp chặt hai cánh tay anh. “Nick. Dừng lại. Nick! Ổn rồi.”

Sự nguy hiểm vỡ ra thành những mảnh nhỏ. Trong tiếng răng va lập cập, anh từ từ nghe thấy những lời cô liên tục nói. “Mấy con sóc bay thôi. Chúng đã vờn chúng ta mười phút rồi.”

“Chúa ơi! Tại sao?”

Cô bật cười vỗ về anh rồi kéo anh trở xuống sàn. “Anh sẽ phải hỏi chúng thôi. Nếu chúng có quay trở lại.”

Cô rúc vào người anh, bụng cô áp vào tâm lưng nhỏ của anh. Giấc ngủ sẽ không đến. Có những sinh vật sống trên rất cao và xa khỏi con người đến nỗi chúng không bao giờ thấy sợ. Và nhờ sự điên cuồng trong những tế bào của mình, Nick - ngay trong đêm đầu tiên của chính nhiệm vụ ngồi cây lần đầu này - đã dạy cho chúng.

ÁNH SÁNG TỤ LẠI thành những đốm bằng nắm tay trên mặt anh. Anh hầu như không ngủ, nhưng thức giấc khỏe khoắn theo cách thường chỉ có ở những người siêng năng. Anh lăn nghiêng người và nâng tấm bạt lên. Cả quang phổ ùa vào trong, từ những sắc xanh lam tới những màu nâu, những màu xanh lục tới những màu vàng chưa từng thấy. “Nhìn kìa!”

“Xem nào.” Giọng cô, vừa ngái ngủ vừa háo hức, thì thào vào tai anh. “Ôi, Chúa ơi.”

Họ cùng nhau nhìn: những người khảo sát dây thăng bằng trên cao của một miền đất mới tìm ra. Khung cảnh này khiến lồng ngực anh vỡ tung. Mây, núi, Cây Thế giới, và sương mù - tất cả sự bền bỉ phong phú, quyện hòa mà của tạo hóa mà đã tạo ra những ngôn từ đầu tiên - khiến anh chìm đắm ngẩn ngơ, không thốt nên lời. Những thân cây mọc nhắc lại (reiterated trunks) chìa ra từ thân chính của Mimas, vút lên song song giống như những ngón tay trên bàn tay ngửa lên của Phật, tái hồi cây mẹ trên những quy mô nhỏ hơn, lặp đi lặp lại hình dáng bẩm sinh, cành lá của chúng đan cài vào nhau, quá hỗn độn rối rắm để có thể lần dấu.

Sương mù phủ khắp tán cây. Qua một khoảng hở trên vành lá Mimas, những ngọn cây sum sê của các cây gần đó đứng bồng bềnh trong làn sương khói của một bức tranh thủy mặc. Có nhiều chất trong những chùm lông màu xám của chúng hơn là trong những cái gai màu nâu xanh chọc ra từ chúng. Tất cả xung quanh họ trải ra như một ảo cảnh, câu chuyện thần tiên kỷ Ordovic. Buổi sáng này giống như buổi sáng khi sự sống lần đầu xuất hiện trên vùng đất khô cằn.

Người Canh Gác vén một bức vách vải bạt khá qua bên cái dây runner rồi nhìn lên. Hàng chục feet nữa của Mimas mở ra phía trên - những thân cây đã bị mất đi khi sét đánh vào cây này. Đỉnh của cả hệ thống sum sê này biến mất vào trong vầng mây thấp. Nấm và địa y ở khắp nơi, giống như những vệt sơn xịt ra từ một cái thùng trên trời. Anh và Bạch Quả vắt vẻo ở đó, gần tới nóc tòa Flatiron Building. Anh nhìn xuống. Nền của khu rừng giống như một con búp bê mà cô gái nhỏ hẳn đã tạo ra bằng hạt sồi và cây dương xỉ.

Chân anh lạnh toát với ý nghĩ rơi thẳng xuống dưới. Anh hạ tấm bạt xuống. Cô nhìn anh chăm chú, sự điên cuồng trong đôi mắt màu hạt dẻ của cô, tràn ra khi chuyện trò. “Chúng ta đã ở đây. Chúng ta đến được rồi. Đây là nơi họ muốn chúng ta đến.” Cô trông giống như một ai đó được triệu hồi để giúp những tạo phẩm kỳ diệu nhất của bốn tỉ năm sự sống.

Đây đó những ngọn cây đơn lẻ vút lên trên dàn hợp xướng những cây khổng lồ. Chúng trông giống như những đám mây dông, hoặc như quầng khói tên lửa. Từ phía dưới nhìn lên, những hàng xóm cao nhất trông như những cây tuyết tùng incense tầm trung. Chỉ đến bây giờ. bảy mươi mét cách mặt đất, Nicholas mới đo được kích thước thực của những cây cổ hiếm hoi này, rộng gấp năm lần so với con cá voi có thân mình lớn nhất. Những cây khổng lồ trải xuống tới khe núi nơi ba người bọn họ đã leo lên tối qua. Ở khoảng giữa, khu rừng lan rộng ra với một sắc xanh rậm hơn, sâu hơn. Anh đã đọc về những cây này và sương mù của chúng. Ở mọi phía, cây chồng lấn lên bầu trời ẩm và thấp, những đám mây mà chính chúng đã góp phần tạo thành. Những cuộn vách cây trên không - nổi ụ và gồ ghề hơn, gần như là một loài khác so với những phần thân trơn láng mọc lên ở phía gần đất - uống những bờ sương, tích tụ hơi nước rồi rây rắc xuống các rãnh thoát nước của mọi cành to nhánh nhỏ phía dưới. Nick liếc nhìn lên khu bếp, nơi họ có hệ thống hứng nước riêng đang hoạt động, nhỏ những giọt nước vào trong một cái chai. Thứ mà đêm qua anh đã nghĩ là thật tài tình - làm nên nước từ không có gì - bỗng thật thô thiển khi so với phát minh của loài cây.

Nicholas xem thước phim tự nhiên này như thể đang lật giở một cuốn Aipbook vô tận. Đất đai mở ra, những rặng núi nối liền rặng núi. Mắt anh dần điều chỉnh với sự phong phú kiểu họa tiết baroque. Những cánh rừng của năm sắc thái khác nhau tắm trong sương, mỗi sắc thái là một quần xã sinh vật còn chưa khám phá. Và mỗi cây anh nhìn lên lại thuộc về một nhà tài phiệt Texas, kẻ chưa bao giờ nhìn thấy một cây gỗ đỏ nhưng lại muốn nuốt trông tất cả chúng để trả cho món nợ mà y đã mang để có được chúng.

Sự rục rịch của hơi ấm bên cạnh nhắc anh nhớ rằng mình là Người Canh Gác. Anh không phải là động vật có xương sống lớn duy nhất ở trên cái chòi này.

“Nếu em không thôi nhìn ngắm, bàng quang của em sẽ nổ tung mất.”

Anh quan sát Olivia dò theo cái thang dây xuống bề mặt phía dưới. Anh nghĩ: Mình thực sự nên quay mặt đi. Nhưng anh đang sống trong một cái cây cao hai trăm feet so với bề mặt của hành tinh. Những con sóc bay đã thám thính khuôn mặt anh. Sương mù từ ấu thơ của thế giới đưa trở lại thời kỳ thời gian vô tận, và anh cảm thấy mình trở thành một loài hoàn toàn khác.

Cô ngồi xổm trên cái bình miệng rộng và dòng nước xối xả chảy ra từ cô. Anh chưa bao giờ nhìn một phụ nữ đi tiểu - một số lượng không nhỏ đàn ông từng sống hẳn cũng nói như vậy trên giường hấp hối của họ. Sự che dấu mang tính nghi lễ này bỗng dường như giống với một hành vi động vật kỳ lạ nào đó mà có thể được đưa lên một bộ phim truyền hình về thế giới hoang dã của BBC, giống như con cá đổi giới tính khi chúng cần, hoặc con nhện ăn thịt bạn tình sau khi giao phối. Anh nghe chương trình Phát âm Chuẩn đáng kính thì thầm ngoài camera, Khi được loại bỏ khỏi kiểu cách của mình, con người cá thể có thể thay đổi theo những cách đáng kinh ngạc.

Cô biết anh đang quan sát. Anh cũng biết rằng cô biết. Ở đây, nguyên vẹn, ngay lúc này: văn hóa này phù hợp với nơi này. Khi xong xuôi, cô nghiêng bình đổ xuống bên mé sàn. Gió cuốn nước rải rác đi. Hai mươi feet, và chất thải của cô phân tán vào trong sương mù. Các lá kim sẽ biến nó trở lại thành một cái gì đó sống. “Đến lượt anh,” anh nói, khi cô trở lên. Và rồi từ bên trên, cô quan sát anh khom mình trên cái xô lót túi, thứ mà sẽ đưa cho Loki dọn đi bón cây khi anh ta đến vào lần tiếp theo.

Họ ăn sáng ở không gian mở. Những ngón tay lạnh cóng của họ cho hạt dẻ và mơ khô vào cái miệng đang há hốc, kinh ngạc trước khung cảnh thiên nhiên. Ngồi yên nhìn ngắm: mô tả công việc mới của họ. Nhưng họ là con người, thế nên chẳng bao lâu mà mắt họ no. Cô nói, “Khám phá đi.” Những con đường chính từ Đại Hội trường đều có đặt các thòng lọng và dây đu, thang leo, những nơi để cài móc treo. Cô đưa cho anh bộ dây đai. Rồi cô tự làm một bộ cho mình từ ba sợi dây dù. “Chân trần. Anh sẽ bám tốt hơn.”

Anh đu đưa ra một cành cây rung rinh. Gió thối, và cả tán cây Mimas dúi xuống. Anh sẽ chết mất. Lao hai mươi tầng lầu xuống thảm dương xi. Nhưng anh đang dần quen với ý niệm này, và còn có những cách tệ hơn để đi.

Họ đi theo các hướng khác nhau. Không cần phải cố tìm vị trí của nhau. Anh mò mẫm dọc một cành cây to cỡ cái thùng gỗ, buộc dây vào, nhích từng chút trên mông quần. Cành cây bị chà xát tỏa ra mùi chanh. Một nhánh nhỏ chìa ra của nó mang rất nhiều quả hình nón, mỗi quả nhỏ hơn một viên bi. Anh gỡ một quả ra và đặt nó lên lòng bàn tay mở của mình. Những hạt giống đổ xuống giống như hạt tiêu xay thô. Một hạt mắc vào đường chỉ tay tuổi thọ của anh. Từ một hạt bé xíu như thế đã trở thành cái cây đang giữ anh ở độ cao hai trăm feet trên không trung mà không hề nao núng. Tòa thành này có thể ngủ cả một làng mà vẫn còn thùa chỗ để nhận thêm.

Từ trên cao, cô gọi xuống, “Huckleberry! Cả bãi trên này.”

Những con bọ cánh cứng, hai nửa hai màu, hoặc vằn vện ngũ sắc, những quái vật nhỏ xíu trong phim kinh dị. Anh lần mò đến một cái chạc kỳ lạ, cẩn thận không bao giờ nhìn xuống. Hai cái xà to, trải qua nhiều thế kỷ, đã dạt lại gần nhau giống như miếng sáp nặn. Anh vật lộn lên tới đỉnh của cái gò đó và nhận ra nó trũng xuống. Bên trong đó là một hồ nước nhỏ. Cây cối mọc quanh một hồ nước lác đác có những con động vật giáp xác nhỏ. Mấy giây trôi qua rồi Nick mới thốt ra một cái tên: con salamander. Làm sao sinh vật ưa ẩm có chân dài một inch này có thể trèo hết quãng đường có độ dài bằng hai phần ba một sân bóng, lên trên bề mặt của vỏ cây khô xơ này? Có lẽ một con chim đã thả nó xuống đây, trong khi lóng ngóng tìm chỗ ăn trong tàng cây. Không phải thế. Ngực của sinh vật trơn bóng kia đang phập phồng. Giải thích hợp lý duy nhất là tổ tiên của nó đã lên một chiếc thuyền từ một nghìn năm trước và đi thang lên đây, trải qua năm trăm thế hệ.

Nick quay trở lại con đường anh đã đến. Anh nhảy lên một góc của Hội trường Lớn vừa lúc Bạch Quả quay lại. Cô vừa tháo cái móc an toàn ở bụng. “Anh sẽ không tin được em tìm thấy cái gì đâu. Một cây độc cần cao sáu feet, lớn lên trên một bãi đất dày như thế đấy!”

“Chúa ơi. Olivia. Em vừa trèo tự do đấy à?”

“Đừng lo. Em đã trèo rất nhiều cây khi em còn nhỏ.” Cô hôn anh, một cú đánh phủ đầu nhanh. “Và anh biết đấy. Mimas nói ngài ấy sẽ không để chúng ta rơi đâu.”

ANH PHÁC HỌA CÔ trong khi cô viết lại những khám phá sáng nay của bản thân vào một cuốn sổ lật. Mũi khoan của nỗi cô đơn dễ dàng xuyên vào anh hơn vào cô rất nhiều. Sau nhiều năm cắm trại trong ngôi nhà nông trang ở Iowa, một ngày ở trên đỉnh của cột thủy quái này cảm giác giống như gạt ra ngoài lề. Nhưng ngược lại, cô, trong hóa học cốt lõi của mình, vẫn là một nữ sinh đại học, đam mê một cảm xúc kích động mà cô còn chưa xả hết. Sương mù tan hết. Trong ánh sáng tràn lan ban trưa, cô hỏi, “Theo anh bây giờ là mấy giờ.” Câu hỏi của cô gây bối rối hơn là bục bội. Mặt trời đã quá đỉnh đầu, nhưng hai người họ đã già hơn rất nhiều so với con người họ vào giờ này hôm qua. Cô cười khúc khích. “Okay. Bây giờ là ngày nào?”

Thế nhưng, chẳng bao lâu, một buổi chiều, một nửa giờ, một phút, nửa câu, hay nửa từ đều cảm giác cùng kích cỡ. Họ biến mất vào trong nhịp điệu của sự hoàn toàn không nhịp điệu. Chỉ riêng việc đi ngang hết chín feet của mặt sàn này đã là một thiên sử thi dân tộc. Thời gian tiếp tục trôi qua. Một phần mười của sự vĩnh cữu. Hai phần mười. Khi cô nói chuyện trở lại, sự dịu dàng của cô khiến anh tan chảy. “Em không bao giờ biết người khác cảm thấy ma tuý mạnh như thế nào.”

“Mạnh nhất. Hoặc ít nhất là bị lạm dụng rộng rãi nhất.”

“Phải mất bao lâu để… detox?”

Anh suy nghĩ. “Không có ai hết hẳn cả.”

ANH VẼ CÔ khi cô làm bữa trưa. Khi cô ngủ. Rủ gọi bầy chim hay chơi với một con chuột ở độ cao hai trăm feet. Với anh nỗ lực để chậm lại của cô trông giống như con người trong truyện cổ ở trong một cái vỏ hạt dẻ, trong một hạt của cây gỗ đỏ. Anh phác họa khe núi rậm rạp những cây gỗ đỏ, và những cây khổng lồ rải rác đây đó cao vút lên trên những người anh em thấp hơn của chúng. Rồi anh để cuốn sổ vẽ qua một bên, tốt hơn là xem ánh sáng thay đổi.

“EM NGHE THẤY CHÚNG KHÔNG?” anh hỏi. Tiếng rù rù xa xa, có hệ thống và có thấm quyền. Máy cưa và động cơ.

“Có. Chúng ở khắp mọi nơi.” Mỗi cây khổng lồ đổ xuống lại mang đội chặt cây đó tới gần hơn. Những cây có bề dày mười feet và già chín trăm tuổi đổ xuống trong hai mươi phút và được xẻ khúc trong vòng một giờ đồng hồ. Khi một cây lớn đổ xuống, dù từ rất xa, cảm giác cũng giống như một quả đạn pháo bắn vào một nhà thờ. Mặt đất như rung chuyển. Mặt phẳng trên cao hai trăm feet của Mimas lắc lư. Những cây to nhất mà thế giới từng tạo tác nên, được lưu giữ cho trận bao vây cuối này.

TRONG THƯ VIỆN VÕNG, cô tìm thấy một cuốn sách. Khu ràng bí mật. Bìa trước là hình một cây thủy từng thời tiền sử, cả phần trên mặt đất lẫn phần dưới mặt đất. Bìa sau ghi, Cuốn sách bán chạy bất ngờ nhất của nầm - Đã được dịch ra hai mươi ba thứ tiếng. “Anh có muốn em đọc cho anh nghe một chút không?”

Cô đọc như thể cô đang đúng trước một lớp học ghép, đọc thuộc lòng cả đoàn tàu chỏ hàng dài của các khổ thơ từ tập thơ Leaves of Grass - Lá cỏ mà toàn bộ học sinh lớp mười từng được giao cho học thuộc đó.

Ta và cái cây trong sân sau nhà ta đến từ cùng một tổ tiên.

Cô ngừng lại là nhìn qua bức tường trong suốt của ngôi nhà cây của họ.

Một tỉ rưỡi năm về trước, ta và cây chia đôi ngả.

Cô ngừng lại, như thể để thực hiện phép toán.

Nhưng ngay cả bây giờ, sau một hành trình thăm thẳm theo những hướng riêng, cây và ta vẫn có chung một phần tư bộ gene.

Cứ như thế, xuôi theo dòng suy nghĩ của tác giả, họ đi hết bốn trang sách trước khi ánh sáng dần tàn. Họ lại ăn trong ánh nến - xúp ăn liền trộn trong hai ca nước được đun trên cái bếp ga cắm trại nhỏ xíu. Khi họ ăn xong, bóng tối phủ xuống. Máy móc của những người chặt cây đã dừng, thay vào đó là hàng nghìn thách thức ma quái của màn đêm mà họ không thể giải mã.

“Chúng ta nên tiết kiệm nến,” cô nói.

“Nên thế.”

Còn rất lâu mới đến giờ đi ngủ. Họ nằm trên mặt sàn dài rung rinh mà họ đã cam kết ở đó, trò chuyện cùng nhau trong bóng tối. Ở trên này, họ không phải đối diện với nguy hiểm nào khác nguy hiểm cũ xưa nhất đó. Khi gió thổi, cảm giác giống như thể họ đang vượt Thái Bình Dương trên một chiếc bè nan. Khi gió ngừng thổi, sự yên tĩnh treo lơ lửng họ giữa hai cõi vĩnh hằng, toàn vẹn trong sự vỗ về của nơi đây và hiện tại.

Trong bóng tối, cô hỏi, “Anh đang nghĩ gì thế?”

Anh đang nghĩ rằng cuộc sống của anh đã lên đến đỉnh tối cao, chính ngày hôm nay. Rằng anh đã sống để thấy mọi thứ anh muốn. Đã sống để thấy bản thân mình hạnh phúc. “Anh đang nghĩ đêm nay trời lại rét. Có lẽ chúng ta cần kéo khóa các túi ngủ lại với nhau.”

“Em đồng ý.”

Từng vì sao trên thiên hà trải ra trên đầu họ, qua những chiếc lá kim màu xanh đen, trong một dòng sông sữa chảy tràn. Bầu trời đêm - thứ thuốc phiện tốt nhất đã có, trước khi có người đến bên nhau tạo thành một thứ gì đó mạnh mẽ hơn.

Họ kéo khóa các túi ngủ lại với nhau. “Anh biết không,” cô nói, “nếu một trong hai chúng ta rơi, người còn lại sẽ rơi theo.”

“Anh sẽ theo em tới bất cứ đâu.”

HỌ THỨC DẬY trước khi trời sáng hẳn, vì tiếng của động cơ ở sâu phía dưới họ.

TRÁT HẦU TÒA VÌ TỘI tụ tập bất hợp pháp khiến Mimi phải trả bốn trăm đô la. Cũng không có gì đáng kể. Cô đã trả gấp đôi thế cho một cái áo khoác mùa đông chỉ mang lại cho cô được một nửa mức thỏa mãn này. Thông tin về việc bắt giữ cô lan đến công ty. Nhưng các cấp trên của cô đều là kỹ sư. Nếu cô có thể chuyển các dự án khuôn gốm của đội mình đúng hạn thì công ty không bận tâm dù là cô vừa ra khỏi một nhà tù liên bang. Khi một nghìn người tuần hành mang áp phích xuống trụ sở của Cục Kiểm lâm ở Salem đời cải cách quy trình thông qua Kế hoạch Thu hoạch Gỗ rừng, Mimi và Douglas tham gia cùng họ.

Đầu một ngày thứ bảy tháng Tư, hai người lái xe tới một hoạt động ở Coast Range. Douglas dùng một ngày nghỉ ở cửa hàng bán dụng cụ nơi anh vừa tìm được việc. Buổi sáng hôm đó đẹp tuyệt vời, và khi họ đi về phía Nam, nghe nhạc grunge và các tin tức nổi bật trong ngày, bầu trời giảm sắc từ màu hồng nhạt sang màu thiên thanh. Một cái ba lô trong ghế sau chứa hai cặp kính bơi rẻ tiền, áo phông để quấn quanh mũi và miệng họ, và mấy chai nước được cắt sửa. Ngoài ra còn có những chiếc còng tay bằng thép của cảnh sát khóa đôi của-anh-và-của-cô, xích, và hai cái khóa xe đạp hình chữ U. Có một cuộc chạy đua trang bị. Những người biểu tình bắt đầu nghĩ rằng họ thậm chí có thể nhiều tiền hơn cảnh sát, những người được trợ cấp bởi một công chúng tin rằng tất cả các loại thuế đều là sự ăn cướp, nhưng cho đi gỗ của cộng đồng thì không phải thế.

Họ rẽ xuống con đường nhánh dẫn tới bãi biểu tình. Douglas nhìn khắp lượt xe cộ đang đỗ.

“Không có xe tải của truyền hình. Không hề có.”

Mimi chửi thề. “Okay, không ai hoảng sợ đâu. Tôi tin các nhà báo của báo giây đang ở đây. Với các phóng viên ảnh nữa.”

“Không TV, có nghĩa là chẳng có gì từng xảy ra.”

“Vẫn còn sớm mà. Có thể họ vẫn đang trên đường đến.”

Tiếng la hò vang lên phía dưới con đường, âm thanh của một đám đông sau khi bóng vào gôn. Qua những hàng cây, những đám người đối địch đang chuẩn bị giao chiến trục diện với nhau. Có tiếng la hét, một chút ẩu đả. Sau đó là một cuộc kéo co giằng giật với chiếc áo khoác của ai đó. Những người đến muộn đưa mắt nhìn nhau và bắt đầu rảo chân. Họ tới chỗ đối đầu trên một khoảng đất trống trong khu rừng trơ trụi. Nó giống như một màn xiếc Ý. Một vòng hai lớp những người biểu tình vây quanh một cái máy Cat C7 có gắn cần cẩu máy xúc - một quái vật khủng khiếp có cần cẩu uốn cong trên đầu họ giống như một con khủng long cổ dài. Những người đốn cây và những người xẻ cây loay xoay hỗn loạn. Một cơn giận dữ kỳ lạ treo lơ lửng trong không trung, hệ quả của việc sườn đồi phủ cây này cách thị trấn gần nhất không xa.

Mimi và Doug đi lên con dốc. Nghe tiếng ré của máy cưa, cô túm lấy cánh tay anh. Một máy khác gầm gừ lại tạo thêm một lần như thế nữa. Chẳng bao lâu là điệp khúc của những máy xới chạy bằng gas gào rú khắp khu rừng. Những người cưa cây vung máy của họ một cách lười biếng, đơn sơ. Thần chết cùng lưỡi hái.

Douglas dừng lại. “Họ bị điên à?”

“Đây là một rạp hát. Không ai lại cưa một con người không có vũ khí đâu.”

Nhưng ngay khi Mimi nói ra những lời đó, người lái một máy xúc với hai phụ nữ bị còng tay vào đó đá giày vào bàn đạp và kéo lê họ theo. Người biểu tình la hét trong ngạc nhiên kinh hãi.

Đám người chặt cây hướng sự chú ý của họ tới đám con tin ở chiếc máy Cat. Bọn họ sắp đặt để chuẩn bị hạ một trảng cây linh sam lớn, đe dọa các cây đó sẽ đổ xuống giữa đám người rỗi công đang bị còng tay. Doug rít khẽ và nước mắt tuôn xuống. Trước khi Mimi kịp phản ứng, anh chạy tới chỗ trận chiến hỗn độn, mang theo ba lô. Anh bước vào cuộc xung đột như một con chó xù bước vào con sóng, lao vào giữa đám người biểu tình, nắm vai người này rồi nắm vai người kia. Anh chỉ vào những người chặt cây bằng tay đang hạ những cây linh sam. “Hãy trèo càng nhiều người càng tốt lên những cái cây kia mà xem.”

Ai đó hét lên, “Cảnh sát đâu rồi? Họ luôn ở đây để đập phá mọi thứ khi chúng ta thắng mà.”

“Okay,” Douglas gào lên. “Những cái cây đó sẽ trở thành lịch sử trong mười phút nữa. Tiến lên!”

Trước khi Mimi kịp tới chỗ anh, anh vùng chạy, lao tới một cây linh sam có vành cây đủ thấp để nhảy lên được. Khi anh rời khỏi mặt đất, hai chân anh thực sự là một cái thang tám mươi feet thẳng tắp. Hai tá người biểu tình vẫy cò hồi sinh và lao theo anh. Đám người chặt cây nhìn những gì diễn ra bên hông mình. Họ đuổi theo, nhanh hết mức mà những đôi ủng để đinh của họ có thể.

Những người biểu tình hiếm hoi đầu tiên đến trảng cây và bò lên tán cây. Mimi phát hiện thấy một cây linh sam có cành mà ngay cả cô cũng với tới. Cô đang ở độ cao hai mươi feet trên thân cây thì một cái gì đó kinh khủng đập vào hai chân cô. Cô rơi chốc đầu xuống một vạt cây cuồng cuồng. Vai của cô đập vào phiến đá phủ địa y và nảy lên. Một cái gì đó rất nặng bám vào phía sau hai bắp chân cô. Douglas, đang cách mặt đất ba mươi feet trên cây của anh, hét lên với kẻ tấn công cô. “Tao sẽ giết mày, xin hãy giúp con Chúa ơi. Tao sẽ bẻ đầu mày khỏi cái cổ ngu si của mày. “

Gã đàn ông đang ngồi lên phía sau đầu gối của Mimi lè nhè, “Mày phải xuống thì mới làm thế được chứ nhỉ?”

Mimi nhổ bùn ra khỏi miệng. Kẻ tấn công cô nghiến cẳng chân của hắn lên phía sau đùi cô. Cô thét lên, dù đã cô nín. Doug bò xuống một cành cây. “Không!” cô hét lên. “Ở đó!”

Một số người biểu tình bị trói nằm trên mặt đất. Nhưng một số lên được cây và bò lên được các cành cây. Ở đó, họ tránh xa được những kẻ đuổi theo. Giày đã thoát khỏi tầm với của ngón tay.

Mimi rên ri, “Xuống khỏi tôi đi.”

Gã chặt cây đang ghì cô nao núng. Phe hắn đông hơn, thế mà hắn lại ghì xuống, giam hãm một phụ nữ châu Á quá nhỏ để có thể trèo được cây gì lớn hơn cây bụi. “Hứa là sẽ ở dưới đi.”

Sự lịch sự khiến cô ngạc nhiên. “Nếu công ty ông giữ lời hứa của các người, chuyện hẳn chẳng bao giờ xảy ra.”

“Hứa đi.”

Chẳng có gì ngoài những lời thề mỏng manh, kết nối mọi sinh vật trên đời. Cô hứa. Gã đốn rừng đứng lên và quay trở lại với phe đang lúng túng của mình. Đám người đốn rừng hội ý, cố cứu vãn tình hình. Họ không thể chặt cây linh sam mà không giết ai đó.

Mimi theo dõi Douglas trên cây của anh. Cô đã thấy cái cây đó từ trước. Đã mất quá nhiều thời gian để cô nhận ra: chính là cái cây trên khung nền phía sau vị la hán thứ ba, trong bức tranh của cha cô.

Những người đốn rừng khởi động lại máy cưa. Họ khua khua chúng nhẹ nhàng trong không khí, cắt cây bụi, rồi chất vào vùng đổ (fall zone) phía trước các cây linh sam. Một tay đốn rừng cưa một vạt chéo ở phía dưới của một thân cây to. Mimi quan sát, sững sờ đến không thê bật khóc. Họ muốn hạ nó đổ xuống qua các cành của cây có người ngồi phía trên. Cây linh sam khổng lồ kêu răng rắc, Mimi gào lên. Cô nhắm mắt lại chờ một cú đổ dữ dội. Cô mở mắt thì thấy thân gỗ đổ xuống xé toang cả mảnh rừng. Người ngồi cây bám vào cột buồm của mình, rên rỉ trong nỗi kinh hoàng.

Douglas chửi bới rủa xả xuống những kẻ chặt cây. “Chúng mày đánh mất cái trí đần của chúng mày rồi à? Chúng mày giết anh ấy mất.”

Gã đội trưởng hét lên, “Chúng mày đã xâm phạm.” Đội chặt rừng chuẩn bị một vùng đổ khác. Ai đó lấy ra những cái kìm dài và bắt đầu cắt ngang những cái còng nối đám người phản đối như thể hắn đang tỉa một cây sơn thù du. Sự chen lấn xô đẩy nổ ra khắp khoảng rừng trống; sự xa xỉ của bất bạo động kết thúc. Trong rừng linh sam, một gã chặt cây nghiêng cái cưa vào trong miếng bo của cây linh sam bị đốn hạ tiếp theo, dự định khiến nó đổ cách một cái cây khác đang có người ngồi ba feet. Tiếng la hét của người ngồi bị nhắm đến đó biến mất trong tiếng cưa, không chạm tới những kẻ đốn rừng, những kẻ đang đeo bịt tai. Nhưng chúng thấy tay của anh ta vẫy điên loạn và dừng lại chỉ đủ lâu cho dấu hiệu khủng khiếp đó bò xuống đất. Tiếp theo là một sự hỗn loạn hết sức từ cả hai phía. Những chiếc xe bị bao vây bắt đầu lăn bánh. Chín người ngồi trên các cây còn lại rơi xuống từ chỗ đậu của họ. Những kẻ chặt rừng, kẻ chiến thắng, vung cưa lên. Đám người phản đối lùi dạt ra sau, như một con hươu lùi khỏi lửa.

Mimi ngồi yên tại chỗ cô đã đưa ra lời hứa. Không khí phía sau cô ồn ào tiếng la hét. Cô quay lại thì thấy những ánh sáng loang loáng và nghĩ, Đoàn kỵ binh. Hai mươi cảnh sát giáp khí túa ra từ một chiếc xe tải bọc thép. Những cái mũ bảo hiểm polycarbonate với tấm chắn che kín mặt. Áo chống đạn Kevlar. Lá chắn chống đạn chịu lục cao. Cảnh sát càn quét khắp khoảng rừng trống, bố ráp những người xâm phạm, chụp còng vào cổ tay của những người đã đeo sẵn nửa cái còng bị cắt.

Mimi bật dậy. Một bàn tay chộp mạnh xuống vai cô, đấy cô trở lại xuống đất. Cô quay người nhìn mặt tay cớm, e sợ với mọi cảm giác của tuổi hai mươi. “Ngồi xuống! Không được nhúc nhích.”

“Tôi đâu có đi đâu.”

“Còn mở miệng thì cô sẽ phải hối hận đấy.”

Ba chiến binh rừng vào thứ Bảy chạy ngang qua, quay trở lại đường và xe của họ. Tay cớm mặt búng ra sữa hét lên, “Dừng lại tại chỗ và ngồi xuống. Ngay lập tức, ngay lập tức!”

Họ nhích lên, rồi quay lại, và ngồi xuống. Những tay đốn gỗ bên cạnh reo hò. Tay cớm mặt búng ra sữa xoay người rồi chạy nhanh về phía một nhóm người phản đối khác đang cố tháo chạy. Một nhóm cớm túa ra dưới các cây. Đám cớm từng đôi đứng phía dưới những người biểu tình ngồi trên cây cuối cùng, dùng dùi cui đập vào chân họ. Năm người ngồi cây còn lại bỏ cuộc, tất cả ngoại trừ Douglas Pavlicek, người đang trèo cao hơn. Anh lấy cái còng của mình ra khỏi ba lô và khóa vào một cổ tay. Rồi anh ôm vòng qua thân cây và khóa cổ tay thứ hai vào vị trí.

Mimi ôm đầu. “Douglas. Xuống đi. Hết rồi.”

“Không thể!” Anh lúc lắc cái còng đang khóa vòng ôm thân cây. “Phải ôm cho tới khi TV đến đây.”

Kẻ chống đối điên cuồng đá vào cái thang chặt cây mà cảnh sát dựng vào cây linh sam. Anh thắng một pha đối đầu mạnh mẽ tới nỗi ngay cả đám người đốn rừng cũng phải hoan hô. Nhưng chẳng bao lâu, bốn tay cớm leo lên đoạn cây phía dưới anh. Mắc kẹt tại chỗ, Douglas không thể di chuyển. Tay cớm với cái kìm dài lên cắt cái còng của anh. Anh kéo cánh tay, áp sợi xích vào thân cây. Đám người chặt cây đưa cho tay cảnh sát cái rìu. Nhưng Douglas che ngón tay trước sợi xích. Viên cảnh sát không thể lên cao hơn hông của anh. Sau một hội ý nhanh, họ dùng kéo cắt gấu quần của anh. Hai cảnh sát cố định chân anh. Người thứ ba cắt cái quần bò mềm sờn rách lên đến tận đũng quần của Douglas.

Mimi nhìn chằm chằm. Cô chưa bao giờ thấy cặp đùi trần của Douglas. Cô đã tự hỏi, suốt những tháng này, liệu có bao giờ cô có thể. Khao khát của anh rõ ràng như vẻ đờ đẫn trên khuôn mặt anh khi họ cùng uống một ly sô-cô-la lạnh. Bí mật duy nhất này là thứ giữ anh khỏi bất cứ hành động dại dột nào hơn là đặt bàn tay lên gáy cô. Mấy tuần trước, cô đã kết luận đó là một vết thương trong chiến tranh. Lúc này đây cô đang nhìn anh bị lột ra nơi công cộng, trước một đám đông kinh ngạc. Một bên chân mở ra giữa trời, xương xẩu và trắng bợt, hầu như không có lông, cặp đùi nhăn nheo hơn cả đùi của người già. Rồi chân bên kia, và giờ đây cái quần jean toạc ra từ đùi giống như một cái banner bị xé. Xuất hiện cả ba loại bình xịt hơi cay - capsicum, cs gas, và mace.

Những người quan sát kêu to. “Này, anh ấy bị xích tại chỗ rồi. Anh ấy không di chuyển được!”

“Các người muốn gì từ anh ấy vậy?”

Tay cớm đặt cái bình xịt vào háng Douglas và xịt. Chất lỏng nóng bỏng lan khắp hạ bộ của anh - một ly cocktail của hơi cay đậm đặc và capsaicin lên tới vài triệu đơn vị nhiệt Scoville. Douglas treo, lủng lẳng rủ xuống từ cái còng, thỏ gấp gáp những hơi ngắn. “A, a , a…”

“Ôi Chúa ơi. Anh ấy không thể di chuyển. Để cho anh ấy yên đi!”

Mimi quay sang xem ai vừa hét. Đó là một người chặt cây, lùn và rậm râu, giống như một người lùn giận dữ trong các trang sách của Grimm.

“Mở khóa còng tay đi,” một gã cớm ra lệnh. Lời nói mắc nghẹn trong miệng Douglas. Không có gì phun ra ngoài một tiếng nghèn nghẹn, giống như nửa giây đầu tiên của một cuộc không kích. Đám cớm lại xịt vào anh lần nữa. Những người phản đối nãy giờ vẫn ngồi yên đang chờ để được khởi động một cuộc nổi dậy. Mimi giận dữ đứng bật lên. Cô gào lên những điều mà cô sẽ không nhớ được dù chỉ trong vòng một giờ kể từ lúc này. Những người khác quanh cô cũng đứng dậy. Họ lao tới cái cây của người tù binh. Cảnh sát đẩy họ lùi lại. Đám cớm trên cây xịt vào cái háng trần truồng một luồng hơi cay nữa. Tiếng nghèn nghẹn ư ư nho nhỏ trong miệng Douglas bắt đầu từ từ tăng âm khủng khiếp.

“Mở khóa tay anh ra là có thể xuống. Rất đơn giản.”

Anh cố nói gì đó. Ai đó ở dưới hét lên, “Để cho anh ấy nói, lũ súc vật các người.”

Tay cảnh sát ngả lại, đủ gần để nghe anh thì thào, “Tôi đánh rơi khóa rồi.”

Hàng chục người bò trên khắp các thảm dương xỉ và lá kim trong suốt hai mươi phút để tìm cái vật nhỏ xíu màu bạc đó. Cuối cùng tay cảnh sát mở khóa cho Douglas và mang anh xuống khỏi cái cây giống như đưa Chúa khỏi cây thánh giá. Họ sẽ không để Mimi tiến lại gần anh.

KHI QUY TRÌNH khởi tố lằng nhằng xong xuôi, cô lái xe đưa anh về nhà. Cô cố gắng tắm rửa cho anh, với tất cả sự bồi thường êm dịu mà cô tìm được. Nhưng thịt của anh là một miếng cá hồi rực rỡ, giống như những chiếc lá của cây phong đường ở New England vào ngày lá đỏ rực nhất, và anh quá xấu hổ để cho cô xem.

“Tôi sẽ ổn thôi.” Anh nằm trên giường, đọc những chữ đó lên với trần nhà. “Tôi sẽ ổn thôi.”

Tối nào cô cũng ghé qua kiểm tra. Da anh vẫn ửng cam suốt một tuần.

DESTINY 2 ĐẠT DOANH THU bằng thu nhập hằng năm của cả tiểu bang. Destiny 3 xuất hiện ngay khi tiền thân của nó trở nên cũ đi. Người từ sáu lục địa đổ xô vào nơi mới nâng cấp - những người khai khẩn, người hành hương, người đào mỏ, chiến binh, mục sư. Họ thành lập phường hội và đoàn thể. Họ xây dựng các tòa nhà và những mặt hàng thời trang mà những người lập trình không bao giờ dự đoán được.

Destiny 4 là 3D. Nó trở thành một công việc kinh doanh đồ sộ, suýt phá vỡ công ty, cần gấp đôi số người lập trình và nghệ sĩ so với công việc tiền thân của nó. Ba mươi sáu kỹ thuật mới. Sáu nguồn lực mới. Ba nền văn hóa mới. Nhiều kỳ quan thế giới và kiệt tác hơn một người có thể khám phá khi chơi suốt nhiều năm. Ngay cả với việc gấp đôi liên tục các tốc độ xử lý, nó vẫn thúc đẩy các giới hạn của các kỹ thuật tiêu thụ nhiều nhất trong nhiều tháng.

Mọi thứ mở ra đúng như Neelay đã thấy trước từ nhiều năm trước. Các trình duyệt xuất hiện - thêm một nhát bồi cuối cùng của thời gian và không gian. Một cái click, thế là bạn đã ở CERN. Thêm một click nữa, bạn đang nghe nhạc underground từ Santa Cruz. Một cái nữa, bạn đang đọc báo ở MIT. Năm mươi máy chủ to khởi đầu vào năm thứ hai, và năm trăm cái vào cuối năm đó. Các trang web, công cụ tìm kiếm, cổng thông tin. Những thành phố đông đúc ngột ngạt của một hành tinh công nghiệp hóa lâu nay đã muốn thứ này xuất hiện, rất đúng lúc: đấng cứu thế phúc âm của sự phát triển vô tận. Web đi từ không thể tưởng tượng được tới không thể thiếu được, đan kết thế giới lại với nhau chỉ trong vòng mười tám tháng. Destiny nhập hội, lên mạng, và thêm một triệu cậu bé cô đơn nữa di cư đến Neverland được nâng cấp mới. Những ngày làm nông trại đã qua. Các trò chơi phát triển; chúng tham gia vào hạng các mặt hàng cao cấp của toàn cầu. Destiny 5 vượt quá các hệ thông hoạt động tổng hợp cho toàn bộ các dòng lệnh phức tạp nhất. Hệ thống nhận diện tự động tốt nhất của game này thông minh hơn cả các máy do thám không gian năm trước đó. Máy chơi trở thành động cơ phát triển nhân loại.

Nhưng tất cả những điều này không có ý nghĩa gì nhiều với Neelay, luôn ở trong căn hộ của anh phía trên trụ sở chính của công ty. Căn phòng có đầy màn hình và modem nhấp nháy như Giáng sinh. Các thiết bị điện tử của anh có đủ kích cỡ từ những module to bằng hộp diêm đến những giá đỡ to hơn cả con người. Mỗi thiết bị trong số này, như nhà tiên tri nói, không thể phân biệt được với ma thuật. Những viễn tưởng hoang dại nhất trong tuổi thơ của Neelay cũng không thể nhìn thấy trước được những điều thần diệu này. Thế nhưng, sự nôn nóng nhân đôi trong anh, với mỗi lần nhân đôi kỳ vọng. Sự khao khát của anh khủng khiếp hơn bao giờ hết - thêm một lần đột phá nữa, lần tiếp theo, một cái gì đó đơn giản và ưu tú sẽ lại có thể thay đổi mọi thứ. Những chuyến thăm của anh tới những cây tiên tri trong vườn cây cảnh của họ ở Martian, để hỏi chúng xem điều gì sẽ xảy ra tiếp tới. Nhưng các sinh vật đó chỉ lặng thinh.

Những vết lở loét do ngồi xe lăn hành hạ anh. Xương của anh ngày càng giòn khiến việc đi ra ngoài rất nguy hiểm. Hai tháng trước anh nghiến gãy một ngón chân khi vào trong xe tải - nguy cơ không thể cảm nhận được điểm cuối của chân. Anh phải ăn, làm việc và ngủ trên xe lăn. Thứ anh muốn hơn mọi thứ trên đời - thứ sẽ khiến anh bán công ty cho - là một cơ hội được ngồi bên một hồ nước ở trên High Sierras, mười dặm cách xa đường mòn phía dưới, và quan sát những chú chim crossbill đậu trên cành của những cây vân sam ven rừng để rỉa hạt từ quả vân sam bằng cái mở lạ thường của chúng. Anh sẽ chẳng bao giờ làm được điều đó. Chẳng bao giờ. Cuộc dạo chơi duy nhất anh có thể thực hiện lúc này là Destiny 6.

Trong Destiny 6, các thuộc địa của người chơi trở nên thịnh vượng trong khi anh ở xa. Những nền kinh tế liên kết năng động. Các thành phố đầy người thực giao thương và tạo ra luật pháp. Sáng tạo trong tất cả sự lãng phí khủng khiếp của nó. Mọi người trả phí thuê hằng tháng để sống ở đó. Đó là một bước đi liều lĩnh, nhưng trong game thế giới, không có sự liều lĩnh nào dẫn tới cái chết. Thú duy nhất sẽ giết bạn là không thể nhảy lên.

Neelay giờ đây không thể phân biệt được giữa bình tĩnh và tuyệt vọng. Anh ngồi bên cửa sổ rộng lới suốt nhiều giờ mỗi lần, rồi quẳng ra những ghi chú muôn thuở cho đội phát triển, phàn nàn về cũng một điều mà anh đã đòi hỏi suốt nhiều năm:

Chúng ta cần thêm hiện thực… Thêm cuộc đời! Động vật phải có bắt đầu và kết thúc, đi thẩn thơ và nhìn chăm chú, giống như những hình mẫu sống của chúng… Tôi muốn thấy cách một con sói đung đưa lùi lại trên mông của nó, màu mắt xanh của nó như thể sáng lên từ bên trong. Tôi muốn thấy một con gấu cào toang ổ kiến bằng móng vuốt của nó…

Hãy xây nơi này lên thật tỉ mỉ, từ mọi thứ ngoài kia. Những đồng cỏ thực, những rừng ôn đới thực, những vùng đất ngập nước thực. Anh em nhà Van Eyck đã vẽ bảy mươi lăm loại cây khác nhau vào những bức tranh thờ ơ Ghent. Tôi muốn được đếm bảy trăm năm mươi loại cây tương tự trong Destiny 7, mỗi cây với những trạng thái riêng. Cho đến nay chúng ta đã xem nó như một trò chơi của tâm trí. Đã đến lúc trở thành một cái gì đó hơn thế…

Khi anh soạn thảo ghi chú đó, nhân viên gõ cửa bước vào, với giấy tờ cho anh ký, tranh nhau để anh giải quyết. Họ không hề tỏ ra ghê tởm hay thương hại cho cây ba toong dài ngoằng thẳng đuỗn trên cái ghế. Họ đã quen với anh, những con người chơi trò thực tế ảo này. Họ thậm chí không để ý đến cái ống thông tiểu nữa, nơi nó đổ vào bao chứa đặt trên khung của cái ghế này. Họ biết giá trị ròng của anh. Cổ phiếu phổ thông của những cây hồng sam đóng phiên chiều đó với giá bốn mươi mốt đô một phần tư, tăng gấp ba lần so với khi phát hành công khai lần đầu vào năm ngoái. Người đàn ông như nhánh cây trong chiếc xe lăn này sở hữu hai mươi ba phần trăm của công ty. Anh đã khiến tất cả bọn họ giàu có, và anh đã khiến bản thân mình giàu bằng những hoàng để vĩ đại nhất trong trò chơi này.

Anh gửi đi bản ghi nhớ cuối cùng cỡ bằng tờ phướn, và một lát sau, bóng tối bao phủ quanh anh. Rồi anh làm việc mà anh vẫn luôn làm mỗi khi cảm thấy sụp đổ: anh gọi cho bố mẹ. Mẹ anh cầm máy. “Ôi, Neelay. Mẹ rất vui khi con gọi!”

“Con cũng rất vui, Moti. Mẹ ổn chứ ạ?” Và mẹ nói gì không phải là điều quan trọng. Pita ngủ ngày nhiều quá. Đang định làm một chuyến về lại Ahmedabad. Bọ rùa đang tấn công ga-ra - mùi kinh lắm. Có thể nay mai sẽ cắt một kiểu tóc thật ngầu. Anh say sưa trong bất cứ điều gì bà muốn nói. Cuộc sống, trong tất cả chi tiết nhỏ nhoi này sẽ không thể vừa vào bất cứ mô phỏng nào.

Nhưng rồi lại câu hỏi vùi dập đó, rất sớm trong lần này. “Neelay, chúng ta lại đang nghĩ rằng không phải là không thể tìm cho con một ai đó. Trong cộng đồng chúng ta.”

Họ đã lên xuống, vòng vèo quanh chủ đề này, suốt nhiều năm.

Hẳn sẽ là bạo hành thực thi xã hội đối với bất cứ phụ nữ nào bị đặt vào một trận chiến như thế.

“Không đâu, Moti. Chúng ta đã nói rồi.”

Nhưng Neelay này.” Anh có thể nghe thấy cách bà thốt ra những từ đó:

Con đáng giá hàng triệu, hàng chục triệu, có khi còn hơn - con thậm chí sẽ không nói với mẹ! Sao phải đầu hàng chứ? Ai mà không được học cách yêu?

“Mẹ? Đáng lẽ con nên nói với mẹ sớm hơn. Có một phụ nữ ở đây. Cô ấy thật ra là một trong những người chăm sóc con.” Điều này nghe rất có lý. Sự im lặng của đầu bên kia nghiền nát anh với niềm hy vọng đau đớn của nó. Anh cần một cái tên an toàn và thuyết phục, một cái tên anh có thể nhớ. Rupi. Rutu. “Cô ấy tên là Rupal.”

Một tiếng nấc mạnh, rồi bà bật khóc. “Ôi, Neelay. Mẹ hạnh phúc lắm lắm!”

“Con cũng thế, mẹ ạ.”

“Con sẽ biết niềm vui thực sự! Bao giờ thì chúng ta được gặp cô ấy?”

Anh tự hỏi tại sao đầu óc tội phạm của anh lại không thấy trước khó khăn khủng khiếp này.

“Sớm thôi. Con không muốn làm cô ấy sợ bỏ đi!”

“Gia đình của con sẽ làm cô ấy sợ ư? Kiểu con gái nào mà lại như thế?”

“Hay là tháng sau? Cuối tháng sau?”

Nghĩ rằng, tất nhiên rồi, thế giới sẽ kết thúc rất lâu trước thời điểm đó. Đã cảm thấy ngay nỗi đau đớn tận cùng của mẹ anh trước vụ chia tay giả của anh, chỉ mấy ngày trước khi những người phụ nữ định gặp nhau. Nhưng anh đã khiến bà hạnh phúc ở nơi duy nhất con người thực sự sống, ô cửa sổ rộng mở trong chốc lát của Hiện tại.

Tất cả đều tốt đẹp, và khi cuộc gọi kết thúc, anh đang làm cho mọi người ở cả Gujarat và Rajasthan ít nhất trong vòng mười bốn tháng để ý lịch trống, mua vé máy bay, và làm saris, trước khi có một đám cưới nào đó.

“Chúa ơi. Những việc như thế này cần thời gian, Neelay ạ.”

Khi họ dập máy, anh đưa bàn tay lên trời và đập sầm xuống mép bàn. Có một âm thanh nghe rất sai, cùng một cơn đau buốt trắng xoá, và anh biết rằng mình đã làm gãy ít nhất một cái xương.

Trong cơn đau mờ mắt, anh vào thang máy riêng đi xuống gian sảnh xa hoa của mình, viền rừng gỗ đỏ tuyệt đẹp được trả bởi khao khát của hàng triệu người được sống ở một nơi nào đó khác nơi này. Mắt anh tràn nước mắt và sự giận dữ. Nhưng lặng lẽ, lịch sự, với người tiếp tân đang khiếp sợ, anh đưa ngón tay gãy sưng phồng lên và nói, “Tôi sẽ phải đi bệnh viện.”

Anh biết điều gì đang chờ anh ở đây, sau khi họ chữa bàn tay anh. Họ sẽ mắng anh. Họ sẽ chuyền nước cho anh và bắt anh thề sẽ ăn uống đầy đủ. Khi người tiếp tân thực hiện các cuộc khỏi điên cuồng, Neeley liếc nhìn lên bức tường nơi anh treo những dòng chữ của Borges, vẫn là nguyên tắc dẫn đường cuộc đời tuổi trẻ của anh:

Mỗi người nên được thực hiện mọi ý tường, và tôi tin trong tương lai họ sẽ như thế.

PORTLAND CÓ VẺ ĐỘC HẠI với Patricia. Chứng nhân giáo dục chuyên gia, hay thậm chí tệ hơn. Tiến sĩ Westerford nằm trên giường trong buổi sáng của buổi điều trần sơ bộ, cảm giác giống như mới bị đột quỵ. “Không làm được đâu, Den.”

“Không thể không được, em yêu.”

“Ý anh là khía cạnh đạo đức hay luật pháp?”

“Đó là công trình của cuộc đời em. Em không thể bỏ đi lúc này.”

“Đó không phải là công trình của cuộc đời em. Công trình của cuộc đời em là lắng nghe cây!”

“Không. Đó là thứ vui của cuộc đời em. Phần công việc là nói với mọi người điều chúng nói.”

“Một pháp lệnh ngưng chặt cây trên phần đất liên bang nhạy cảm. Đó là vấn đề của các luật sư. Em thì biết gì về luật chứ?”

“Người ta muốn biết những điều em biết về cây cối.”

“Chứng nhân chuyên gia ư? Em sẽ phát bệnh mất.”

“Chỉ cần nói cho người ta nghe điều em biết.”

“Đó là vấn đề. Em không biết gì cả.”

“Sẽ giống như bước vào trước một lớp học thôi mà.”

“Chỉ khác là thay vì những người hai mươi tuổi mộng mơ muốn học mọi thứ, sẽ là một đám luật sư chiến đấu giành hàng triệu đô la.”

“Không phải đô la, Patty. Thứ khác cơ.”

Phải rồi, cô đồng ý, kéo lê chân trên những tấm ván sàn lạnh buốt. Đây là về một thứ khác. Thứ đối lập hoàn toàn với đô la. Một thứ cần tất cả nhân chứng mà nó có thể có.

DENNIS LÁI XE CHỞ CÔ mấy trăm dặm trên chiếc xe cổ lỗ của ông. Tai cô bì bùng khi họ tới tòa án. Trong bài phát biểu mào đầu của cô, khiếm khuyết trình bày thời thơ ấu của cô nở bung ra như một bông hoa mộc lan tháng Năm to đùng. Thẩm phán liên tục yêu cầu cô nhắc lại. Patricia cố nghe từng câu hỏi. Thế nhưng, cô vẫn nói được với họ: bí mật của cây. Ngôn từ trào lên trong cô như nhựa cây sau mùa đông. Không có cá thể ở trong rừng. Cây nào cũng sống dựa vào các cây khác.

Cô cố gắng loại bỏ trực cảm cá nhân và bám vào những thứ mà cộng đồng khoa học đồng ý. Nhưng khi cô làm chúng, bản thân khoa học bắt đầu có vẻ như phù phiếm như một cuộc thi về mức độ nổi tiếng ở trường trung học. Thật không may, luật sư của phía đối lập cũng đồng lòng. Ông ta đưa ra lá thư đã được gửi cho những người biên tập của tạp chí nơi mà bài nghiên cứu học thuật đầu tiên của cô xuất hiện. Lá thư được ký bởi ba nhà thụ mộc học hàng đầu, đã nghiền cô xuống đất. Các phương pháp nghiên cứu thiếu sót. Thống kê có vấn đề. Tiến sĩ Westerford thể hiện một sự hiểu lầm đáng xấu hổ nhất của sự lựa chọn tự nhiên của các cá thể… Máu chảy rần rật khắp cơ thể cô. Cô muốn biến mất, muốn chưa từng đến đây. Muốn đã cho một ít nấm độc vào món trứng ốp lết cô tự làm cho mình sáng nay, trước khi Dennis chở cô đến tòa án này.

“Mọi điều trong bài báo đó đã được xác nhận bởi nghiên cứu về sau. “

Cô không thấy cái bẫy cho tới khi nó bung ra. “Cô đã đạp đổ các niềm tin sẵn có,” tay luật sư đối lập nói. “Cô có thể đảm bảo rằng nghiên cứu về sau sẽ không đạp đố các niềm tin của cô hay không?”

Cô không thể. Khoa học cũng thế, có những lý lẽ của nó. Nhưng đó là một điểm quá xảo trá cho cho một phiên tòa của luật pháp. Quan sát - sự quan sát nhiều - sẽ quy tụ lại một thứ gì đó có thể lặp đi lặp lại, bất chấp những dục cầu và nỗi sợ của bất cứ người quan sát nào. Nhưng cô không thể thề với tòa án rằng khoa học lâm học cuối cùng đã quy tụ thành một lâm học mới, tập hợp những niềm tin mà cô và bạn bè cô đã hỗ trợ thúc đẩy. Cô thậm chí không thể thề rằng lâm học vẫn thực sự là một ngành khoa học.

Thẩm phán hỏi Patricia điều đó có đúng không, điều mà chứng nhân chuyên gia chứng nhận cho vị trí đã được xác nhận trước đó, rằng một vùng cây trồng trẻ, ngay ngắn, phát triển nhanh, nhất quán thì tốt hơn là một khu rừng cũ hỗn độn. Viên thẩm phán nhắc cô nhớ về một người nào đó. Những chuyến chạy xe đường dài qua những cánh đồng mới cày. Nếu con khắc tên con vào khoảng cao bốn feet trên thân một cây dẻ gai thì sau nửa thế kỷ nó sẽ cao tới mức bao nhiêu?

“Đó là điều các giáo viên của tôi đã tin, từ hai mươi năm trước.”

“Hai mươi năm có phải là một thời gian dài, trong những vấn đề như thế này?”

“Nó chẳng là gì, đối với một cây xanh.”

Tất cả những người đang tranh cãi trong phòng xử án đều phải bật cười. Nhưng với con người - những con người làm việc cật lực, mưu mô, tàn nhẫn - thì hai mươi năm là thời gian đủ để giết toàn bộ các hệ sinh thái. Sự phá rừng: một tác nhân làm biến đối khí hậu lớn hơn tất cả các phương tiện giao thông gộp lại. Trong những khu rừng bị đốn lượng carbon nhiều gấp đôi so với trong toàn bộ khí quyển. Nhưng chuyện đó là để cho phiên tòa khác.

Viên thẩm phán hỏi, “Những cây trẻ, thẳng, mọc nhanh hơn không tốt hơn những cây mục già hơn sao?”

“Tốt hơn cho chúng ta. Không tốt hơn cho rừng. Thực ra, những vùng cây trồng trẻ, độc canh, ngay ngắn thực sự không thể gọi là rừng.” Những từ đó vỡ tràn khi cô nói ra chúng. Chúng để lại cho cô cảm giác hạnh phúc còn được sống, sống để nghiên cứu cuộc đời. Cô cảm thấy biết ơn chẳng vì lý do gì, ngoại trừ trong ghi nhớ tất cả rằng cô đã có thể khám phá về những thứ khác. Cô không thể nói với thẩm phán, nhưng cô yêu chúng, những quốc gia phức tạp có đi có lại mà cô đã lắng nghe suốt nửa thế kỷ đó. Cô cũng yêu giống loài của chính mình - lén lút và tư lợi, mắc kẹt trong những thân thể bị che mắt, mù mắt trước tri nhận xung quanh mình - nhưng được tạo hóa chọn để biết.

Thẩm phán yêu cầu cô nói cụ thể. Dennis đã đúng. Đúng là giống như nói chuyện với sinh viên. Cô miêu tả cách một thân gỗ mục là nhà của những thứ loại tổ chức đồ sộ nhiều sự sống hơn một cây đang sống. “Đôi khi tôi tự hỏi chẳng lẽ nhiệm vụ thực sự của một cái cây trên Trái Đất không phải là vươn mình lên hết cỡ để rồi chuẩn bị để nằm chết trên nền rừng trong suốt một thời gian dài hay sao.”

Thẩm phán hỏi những sinh vật sống nào mà lại cần một cái cây chết.

“Có thể kể đến gia đình ta. Thứ loại chúng ta. Chim chóc, động vật có vú, các loại cây khác. Mười nghìn loài không xương sống. Ba phần tư của những động vật lưỡng cư trong khu vực cần đến chúng. Hầu như tất cả loài bò sát. Những động vật giữ cho côn trùng không ăn các cây khác. Mỗi cây chết là một khách sạn bao la.

Cô nói với ông về con bọ cánh cứng ambrosia. Chất cồn trong gỗ mục gọi nó đến. Nó đi vào trong khúc gỗ và đào bới. Qua những hệ thống đường hầm của nó, nó trồng những mẩu nấm (fungu) mà nó đã mang vào cùng mình, trên một khoang đặc biệt trên đầu nó. Nấm ăn gỗ; con bọ thì ăn nấm.

“Những con bọ trồng trọt trong thân gỗ đó à?”

“Chúng trồng trọt. Không cần hỗ trợ nào. Trừ khi tính đến khúc gỗ.”

“Thế những loài sống dựa vào những cành cây gãy và thân cây mục đó: có loài nào trong số chúng nguy hiểm hay không?”

Cô nói với ông: mọi thứ đều sống dựa vào mọi thứ khác. Có một loài chuột đồng rất cần rừng già. Nó ăn những cây nấm (mushroom) lớn lên trong những thân gỗ mục và bài tiết bào tử ra một nơi nào đó khác. Không có thân cây mục, không có nấm (mushroom); không có nấm, không có chuột đồng; không có chuột đồng, không có nấm (fungu) trải rộng, không có nấm trải rộng, không có cây mới.

“Cô có tin rằng chúng ta có thể cứu những loài này bằng cách giữ cho những mảnh của rừng già nguyên vẹn hay không?”

Cô suy nghĩ trước khi trả lời. “Không. Các mảnh thì không. Những khu rừng rộng sống và thở. Chúng phát triển các hành vi phức hợp. Những mảnh nhỏ không thể phong phú hay giàu có bằng. Các mảnh rừng phải lớn. để cho những sinh vật lớn sống ở trong đó.”

Luật sư phe đối lập hỏi liệu bảo tồn những vùng rừng rộng hơn một chút có đáng để con người phải trả nhiều triệu đô la hay không. Thẩm phán yêu cầu đưa ra con số. Phe đối lập cộng dồn sự mất cơ hội - cái giá của sự tê liệt khi không đốn cây.

Thẩm phán yêu cầu Tiến sĩ Westerford đáp. Cô cau mày. “Thân cây mục mang thêm giá trị cho rừng. Những khu rừng ở đây là những sưu tập sinh khối phong phú nhất trong tất cả mọi nơi. Những con suối trong rừng già có lượng cá nhiều gấp năm đến gấp mười lần. Con người có thể thu tiền từ thu hoạch nấm và các loại cây ăn được khác, năm này qua năm khác, nhiều hơn họ thu được từ việc chặt rừng trong suốt sáu mươi năm.”

“Thật ư? Hay đó chỉ là một ẩn dụ?”

“Chúng tôi có các con số.”

“Thế thì tại sao thị trường không phản ứng?”

Bởi vì các hệ sinh thái thường đa dạng, còn các thị trường thì trái lại. Nhưng cô đủ thông minh để không nói ra điều này. Đừng bao giờ tân công các vị thần thổ địa. “Tôi không phải nhà kinh tế học. Cũng không phải nhà tâm lý học.”

Luật sư phe đối lập tuyên bố rằng chặt bớt rừng là cứu rừng. “Nếu người ta không thu hoạch, hàng triệu mẫu rừng sẽ bị thổi đổ hoặc cháy trụi trong những đám lửa rừng.”

Vấn đề này ngoài lĩnh vực của cô, nhưng Patricia không thể bỏ qua. “Những khoảng rừng trống làm tăng số cây bị gió thổi đổ. Và những trận lửa rừng chỉ xảy ra khi lửa bị ủ quá lâu.” Cô chỉ ra vấn đề: lửa tái sinh. Có những quả của cây lá kim - ở mãi trên cây dù đã phát triển hết mức - không thể tách được nếu không có lửa. Thông Lodgepole giữ quả của chúng trong suốt nhiều thập kỷ, chờ cho tới khi một ngọn lửa tách mở chúng ra. “Ngăn chặn lửa lâu nay có vẻ là một cách quản lý hợp lý. Nhưng điều đó khiến chúng ta phải trả giá nhiều hơn mức mà nó giữ được.” Người luật sư của phe cô cau mặt. Nhưng lúc này cô đã dấn quá sâu để có thể tỏ ra khôn khéo.

“Tôi đã xem qua sách của cô,” viên thẩm phán nói. “Tôi chưa bao giờ tưởng tượng được! Cây cối triệu tập động vật và khiến chúng hành động ư? Cây cối ghi nhớ? Chúng cho nhau thức ăn và chăm sóc lẫn nhau?”

Trong phòng xử án ốp ván sẫm màu, câu chữ của cô từ đâu bất ngờ ùa ra. Tình yêu của cô dành cho cây tràn ra từ trong cô - vẻ đẹp duyên dáng của chúng, sự thực nghiệm dẻo dai của chúng, sự đa dạng và bất ngờ bất tận. Những sinh vật khoan thai chậm rãi với những từ vựng phức tạp của chúng, mỗi loài đều khác biệt, định hình lẫn nhau, nuôi chim chóc, dìm carbon xuống, làm sạch nước, lọc chất độc từ đất, bình ổn vi khí hậu. Kết hợp đủ thứ sống lại với nhau, thông qua không khí và lòng đất, và ta kết luận lại với một điều gì đó có chủ ý. Rừng. Một sinh vật bị đe dọa.

Viên thẩm phán cau mày. “Cái gì sẽ mọc lại sau khi một khoảng trống không còn là rừng?”

Cơn giận trào sôi trong cô. “Bạn có thể thay thế rừng với vùng cây trồng. Bạn cũng có thể sắp xếp Giao hưởng số Chín của Beethoven cho solo sáo kazoo.” Mọi người cười ồ lên, trừ viên thẩm phán. “Một cái sân sau vùng ngoại ô còn đa dạng hơn một trang trại cây trồng!”

“Còn lại bao nhiêu rừng nguyên sơ?”

“Không nhiều.”

“Ít hơn một phần tư so với chúng ta có ban đầu?”

“Ôi Chúa ơi! Ít hơn nhiều. Có thể không quá hai hoặc ba phần trăm. Có thể là năm mươi dặm vuông mỗi bên.” Chút còn lại trong lời thề giữ thận trọng của cô bay biến. “Đã có bốn cánh rừng vĩ đại trên lục địa này. Cả bốn lẽ ra đều phải tồn tại mãi mãi. Cả bốn đều biến mất chỉ trong mấy thập niên. Chúng ta hầu như đã không có thời gian để lãng mạn hoá! Những cây xanh ngoài kia là những cây cuối cùng của chúng ta, thế mà chúng đang biến mất - một trăm sân bóng mỗi ngày. Bang này đã chứng kiến những dòng sông đầy gỗ đốn kéo dài suốt sáu dặm.

Nếu muốn tối đa hóa giá trị hiện tại ròng của một khu rừng cho chủ nhân hiện tại của nó và lấy nhiều gỗ nhất trong thời gian ngắn nhất, thì đúng vậy: cắt đi rừng già và trồng những vườn cây thay thế ngay hàng thẳng lối, thứ mà ta sẽ có thể thu hoạch trong một vài lần nữa. Nhưng nếu bạn muốn đất còn trong thế kỷ sau, nếu bạn muốn nước sạch, nếu bạn muốn sự đa dạng và sự khỏe mạnh, nếu ta muốn những thứ tạo sự ổn định và các dịch vụ mà chúng ta thậm chí không thể đo đếm, thì hãy kiên nhẫn và để rừng từ từ trao cho.”

Khi cô kết thúc, cô rơi trở lại vào sự im lặng xấu hổ. Nhưng viên luật sư đòi hỏi lệnh cấm đang cười rạng rỡ. Viên thẩm phán nói, “Cô có cho rằng những cánh rừng già… biết những thứ mà các vườn cây trồng không biết?”

Cô nheo mắt và thấy cha mình. Giọng nói thì không phải nhưng có cặp kính không gọng, đôi lông mày cao tỏ vẻ ngạc nhiên, sự tò mò không ngừng ấy. Tất cả những bài học đầu tiên từ nửa thế kỷ trước vây quanh cô, những ngày trong chiếc Packard hỏng hóc, lớp học di động của cô, lái xe lòng vòng trên những con đường quê của miền Tây Nam Ohio. Cô ngạc nhiên khi nhận ra tất cả những niềm tin như con người trưởng thành trong cô, ở đó trong phôi thai, được hình thành bởi vài lời nói ngẫu nhiên với cửa sổ ô tô hạ xuống trong một buổi chiều thứ Sáu và những cánh đồng đậu nành của Highland County cuộn mở ra trong gương chiếu hậu.

Nhớ không? Con người không phải là loài động vật ăn thịt đầu chuỗi như họ vẫn nghĩ về bản thân. Các sinh vật khác - to hơn, nhỏ hơn, chậm hơn, nhanh hơn, già hơn, trẻ hơn, quyền uy hơn - chiếm vị trí đó, tạo ra không khí, và ăn ánh mặt trời. Không có chúng, chẳng có gì.

Nhưng viên thẩm phán đã không ở trong xe đó. Viên thẩm phán là một người đàn ông khác.

“Đó có thể là dự án vĩnh cửu của loài người, để học được những thứ rừng đã nghiệm ra.”

Viên thẩm phán suy ngẫm tuyên bố của cô, theo các mà bố cô đã thường suy ngẫm về những cây de vàng, những cành cây mảnh khảnh tỏa mùi root beer đó vẫn xanh ngát trong suốt mùa đông.

HỌ TRỞ LẠI sau khi giải lao để ra quyết định. Thẩm phán ra quyết định tạm hoãn việc đốn rừng gây tranh cãi. Ông cũng ban hành một lệnh cấm với tất cả những việc bán gỗ mới ở miền Tây Oregon cho tới khi tác động của những khoảng rừng bị đốn đối với các loài bị đe dọa được đánh giá. Mọi người tiến lại Patty và chúc mừng cô, nhưng cô không thể nghe được. Tai cô ù đi ngay khi cái búa đập xuống bàn.

Cô rời khỏi phòng xử án trong một vùng sương mù. Dennis đi bên cô, dẫn cô xuống sảnh và ra khỏi tòa nhà, nơi hai đám người biếu tình đối diện nhau trong biển biểu ngữ ở hai bên cô.

CHÚNG TA KHÔNG THỂ CHẶT CON ĐƯỜNG CỦA CHÚNG TA TỚI THIÊN ĐƯỜNG

BANG NÀY ỦNG HỘ NGƯỜI KHAI THÁC GỖ; NGƯỜI KHAI THÁC GỖ ỦNG HỘ BANG NÀY

Những kẻ đối địch hét vào nhau qua khoảng giữa đó, được tiếp lửa bởi sự chiến thắng hoặc sự bẽ mặt. Những con người tử tế yêu đất theo những cách không thể hòa hợp với nhau. Họ hét về phía Patricia giống như những con chim đang cãi nhau. Ai đó vỗ lên vai phải cô, và cô quay lại thì thấy chứng nhân chuyên gia phe đối diện. “Cô vừa khiến gỗ xẻ trở nên đắt hơn rất nhiều.”

Cô chớp mắt trước lời buộc tội, không thể hiểu tại sao đó có thể là một điều xấu.

“Tất cả các hãng gỗ với đất tư nhân và các quyền hiện hành sẽ đốn cây nhanh hết mức có thể.”

BÀN TAY CỦA HỌ LẠNH CÓNG và chân họ cứng đờ, trong không gian quá chật chội để lật trở. Đêm đủ khắc nghiệt để làm tê liệt những ngón chân như phủ sáp của họ. Gió thổi không ngừng và những tấm bạt phành phạch xé tan những nỗ lực trò chuyện của họ. Đôi khi những cành cây to rơi đập xuống từ trên cao. Sự im lặng thì còn có thể đáng sợ hơn. Leo trèo là tất cả bài thể dục mà họ có thể có. Nhưng trong ánh sáng thay đổi và những ngày trôi qua, mọi thứ có vẻ như bất khả thi dưới đất sẽ trở thành nhịp điệu buồn tẻ.

Các buổi sáng là một trò chơi mèo đuổi chuột. Hay nói cách khác, cú và chuột đồng, với Người Canh Gác và Bạch Quả chăm chăm nhìn từ cái tổ ẩm ướt lạnh cóng của họ xuống những con vật có vú nhỏ xíu đang chạy trên nền rừng ở xa phía dưới. Đội chặt cây xuất hiện trước khi sương mù tan. Một hôm, họ chỉ có ba người. Ngày hôm sau, hai mươi người, huyên náo trong buồng lái các máy móc của họ. Đôi khi những người đốn gỗ phỉnh phò: “Xuống mười phút đi.”

“Bây giờ chưa được. Chúng tôi đang bận ngồi cây!”

“Chúng tôi phải hét. Thậm chí không thể thấy các người. Như thế này thì gãy cổ chúng tôi mất.”

“Lên đây nào. Có rất nhiều chỗ trống trên đây!”

Đó là một sự bế tắc. Những người đàn ông khác nhau xuất hiện vào những ngày khác nhau, cố để phá bỏ nó. Tay trưởng đội. Viên quản đốc. Họ gào khản giọng những câu đe dọa hoặc những lời hứa nghe có lý. Thậm chí cả tay phó chủ tịch của các sản phẩm lâm nghiệp cũng tới thăm. Ông ta đứng dưới Mimas, đầu đội mũ bảo hiểm màu trắng, như thể ông ta đang khua môi diễn thuyết trước thềm Thượng viện.

“Chúng tôi có thể đưa các người vào từ chỉ trong ba ngày vì xâm phạm có tính chất tội phạm.”

“Chính vì thế mà chúng tôi không xuống.”

“Những thiệt hại mà chúng tôi đang gánh. Tiền phạt cực lớn đấy.”

“Cái cây này đáng được thế.”

Ngày hôm sau, một vị phó chủ tịch mũ trắng lại quay lại. “Nếu hai người xuống vào lúc năm giờ chiều, tối nay, chúng tôi sẽ hủy bỏ tất cả đơn kiện. Nếu không xuống, chúng tôi không thể đảm bảo cái gì sẽ xảy ra với các người. Xuống đi. Chúng tôi sẽ để hai người đi. Lý lịch của các người sẽ sạch sẽ.”

Bạch Quả vươn ra mép của phòng Hội trường Lớn. “Chúng tôi không lo lắng về lý lịch của chúng tôi. Chúng tôi đang lo lắng cho lý lịch của các người đấy.”

SÁNG HÔM SAU, khi cô đang tranh cãi với một trong những người chặt cây, anh ta ngừng cô lại giữa chừng.

“Này! Bỏ mũ của em xuống một chút xem nào.” Cô làm theo. Sự kinh ngạc của anh ta rất rõ ràng dù ở cách xa hai phần ba cái sân bóng. “Ôi trời! Em đẹp quá.”

“Anh nên nhìn tôi gần hơn! Khi tôi không lạnh cóng và được tắm táp vào một hai tháng trước.”

“Em làm cái quái gì vậy, cứ ngồi trên một cái cây thế? Em có thể có bất cứ gã nào em muốn.”

“Ai mà muốn gã nào chú khi mà các người có thể có Mimas?”

“Mimas?”

Đó là một chiến thắng nho nhỏ, khiến cho anh ta phải dùng cái tên đó.

NGƯỜI CANH GÁC THẢ MỘT LOẠT bom giấy lên đám người đốn cây phía dưới. Không gấp, những trang giấy mở ra những nét vẽ bằng chì về cuộc sống ở độ cao hai trăm feet. Những người đốn cây rất ngạc nhiên.

“Anh đã vẽ những thứ này sao?”

Tội lỗi.

“Thật không? Anh có huckleberry ở trên đó à?”

“Cả bụi!”

“Và một hồ nước có cả nhỏ bên trong chứ?”

“Còn hơn thế nữa.”

NHIỀU NGÀY TRÔI QUA, ướt và lạnh, mỗi ngày lại khổ sở hơn ngày hôm trước. Những người ngồi cây đáng lẽ phải tới giải thoát cho Người Canh Gác và Bạch Quả không bao giờ tới. Tình trạng ngồi không đã sang tuần thứ hai, và vòng công nhân ở dưới chân của Mimas bắt đầu giận dữ.

“Các người đang ở chỗ đồng không mông quạnh đấy. Người gần nhất cũng phải cách bốn gặm. Mọi thứ có thể xảy ra. Mà chẳng ai biết đâu.”

Bạch Quả cười tươi xuống phía họ, đẹp mê hồn. “Các anh quá tử tế. Các anh thậm chí không thể dọa nạt một câu đáng tin như thế! “

“Cô đang hủy hoại sinh kế của chúng tôi đấy.”

“Các sếp của anh mới làm như thế.”

“Chết tiệt!”

“Một phần ba công việc của rừng mất cho máy móc trong vòng mười lăm năm qua. Thêm cây bị đốn, bớt đi người làm.”

Cứng họng, những người chặt cây loanh quanh tìm chiến thuật khác. “Chúa ơi. Đây là một vụ mùa. Nó sẽ lớn trở lại! Các người đã nhìn thấy những cánh rừng phía Nam nơi này chưa?”

“Đó là giải độc đắc chỉ trúng một lần,”

Người Canh Gác hét xuống. “Một ngàn năm trước khi các hệ thống trở lại đúng vị trí.”

“Có vấn đề gì với hai người vậy? Tại sao các người lại ghét con người?”

“Anh đang nói cái gì thế? Chúng tôi đang làm điều này vì con người!”

“Những cây này rồi sẽ chết và đổ xuống. Chúng nên được thu hoạch trong khi phát triển hết mức, tránh lãng phí.”

“Tuyệt lắm. Hãy nghiền ông nội anh cho bữa tối, trong khi người ông ấy vẫn còn ít thịt.”

“Anh bị điên à. Sao chúng tôi phải phí sức nói chuyện với các người chứ?”

“Chúng ta phải học cách để yêu nơi này. Chúng ta cần trở thành thổ dân.”

Một trong những người chặt cây khởi động cái cưa máy và đập mạnh vào những cành của một trong những chạc lớn nhất phía dưới Mimas. Anh ta bước lùi lại và nhìn lên, khua khua một cành cây to bằng một cột buồm.

“Chúng tôi cung cấp nguyên liệu cho con người. Còn các người thì làm gì?”

Họ đi đến Bạch Quả, một nửa đội. “Chúng tôi hiểu những khu rừng này. Chúng tôi tôn trọng các cây này. Những cây này đã giết những người bạn của chúng tôi.”

Bạch Quả im lặng. Ý nghĩ một cái cây đã giết một con người thật quá sức với cô để nghĩ đến.

Đám đàn ông phía dưới thừa thắng tiến lên. “Ta không thể ngăn cản sự phát triển được! Con người cần gỗ.”

Người Canh Gác đã từng nhìn thấy các con số. Hàng trăm feet rộng gỗ thịt, nửa tấn giấy và bìa cứng mỗi người mỗi năm. “Chúng ta cần trở nên khôn ngoan hơn về những thứ chúng ta cần.”

“Tôi cần nuôi các con tôi. Anh thì sao?”

Người Canh Gác sắp sửa hét ra những điều mà anh biết rồi anh sẽ phải hối tiếc. Bạch quả đặt bàn tay lên cánh tay anh để ngăn lại. Cô nhìn chằm chằm xuống dưới, cố để nghe những người đàn ông này, chuẩn bị tinh thần để làm một việc mà họ đã được yêu cầu làm. Để làm một việc quan trọng và nguy hiểm mà họ đã học được để làm rất tốt.

“Chúng tôi không nói là đừng chặt gì cả.” Cô thõng một cánh tay xuống, vươn ra phía những người đàn ông ở cách xa hai trăm feet. “Mà chúng tôi nói, chặt như thể đó là một món quà, không phải như thể các người vừa thu hoạch được nó. Không ai muốn lấy nhiều quà hơn mức họ cần. Và cái cây này! Món quà này hẳn sẽ là một món quà quá lớn. nó sẽ giống như Chúa giáng thế và… “

Cô hé lộ một suy nghĩ mà Người Canh Gác cũng có cùng lúc đó.

Đã ở đó. Cũng đã bị đốn ngã.

CÓ NHỮNG NGÀY TUYỆT VỌNG cùng mưa đá. Những buổi chiều trở nên lạnh buốt. Nhưng những người ngồi thay phiên vẫn không xuất hiện. Người Canh Gác phát triển hệ thống hứng nước mưa. Bạch Quả làm một chỗ tiểu dành riêng cho phụ nữ. Cuối tuần thứ ba, những người chặt cây sắp đặt để thực hiện việc cưa cây gần đó. Nhưng họ bị cản trở sau vài giờ. Thật khó để hạ những cây có kích thước của những tòa nhà chọc trời khi mà một nhát cưa và một cơn gió nhẹ có thể dẫn đến việc ngộ sát.

ĐÊM ĐÓ, Loki và Tia lửa cuối cùng cũng tới. Loki lên cái trại trên cao của Mimas. Tia lửa ngồi lại phía dưới canh gác. “Xin lỗi vì chúng tôi lâu như vậy không tới. Đã có một chút… ẩu đả ở dưới trại. Hơn nữa, Humboldt và các đội quân của họ đã chắn lối khắp sườn đồi rồi. Hai đêm trước, họ đã săn đuổi chúng ta. Họ đã tóm được Chim Ó. Anh ấy bị nhốt rồi.”

“Họ đang canh gác cái cây đó vào ban đêm à?”

“Chúng ta đã đợi cơ hội đầu tiên để vượt qua.”

Người trinh sát đưa ra những tiếp tế quý giá - các gói súp ăn liền, đào và táo, ngũ cốc mười loại hạt, couscous trộn. Chỉ cần cho thêm nước ấm. Người Canh Gác nghiên cứu đống đồ. “Chúng tôi sẽ không được thay phiên à?”

“Chúng ta không thể liều lĩnh vào lúc này. Người Ăn Rêu và Sói Xám sợ chết nên về nhà rồi. Toàn bộ LDF đang dàn mỏng trên mặt đất. Chúng ta có một số vấn đề giao tiếp nội bộ. Thực ra lúc này chúng ta khá cạn kiệt rồi. Hai bạn ở đây chỉ thêm một tuần nữa thôi được không?”

“Tất nhiên!” Bạch Quả nói. “Chúng tôi có thể ở trên này mãi mãi.”

Mãi mãi có thể sẽ dễ dàng hơn, Người Canh Gác nghĩ, nếu anh cũng đã được nghe từ các hiện thân của ánh sáng. Loki run rẩy trong ánh nến. “Trời ơi, trên này lạnh quá. Cái gió lạnh đó thổi thốc qua các bạn.”

Bạch Quả nói, “Giờ chúng tôi không cảm thấy nó nữa.”

“Nhiều nữa,” Người Canh Gác điều chỉnh.

Loki khoác bộ đai vào. “Phải xuống trước khi họ bắt Tia lửa và tôi đây. Coi chừng Đội leo trèo Cali. Nghiêm túc đấy. Humboldt có một gã này có thể trèo cây không cần đai, chỉ cần giày đinh và một cuộn cáp lớn. Hắn ta là đủ thứ rắc rối của những người ngồi cây khác.”

“Nghe giống như một huyền thoại rừng xanh,” Người Canh Gác nói.

“Không phải thế.”

“Hắn ta dùng lực đấy mọi người ra khỏi cây à?”

“Chúng ta có hai người,” Bạch Quả tuyên bố. “Và giờ chúng tôi có sự cân bằng.”

NHŨNG NGƯỜI ĐỐN CÂY không đến nữa. Không còn gì hơn để tranh cãi qua lại. Phần cấp thêm của đội trợ cấp mặt đất của LDF cũng đang cạn kiệt. “Chắc là chúng ta vẫn đang bị vây hãm,” Người Canh Gác nói. Nhưng họ chẳng thấy được sự phong tỏa nào ở phía dưới. Con người có lẽ đã biến mất ở tất cả mọi nơi trừ những di chỉ hóa thạch. Cao trên vòm cây này, họ chẳng thấy con vật nào to hơn loài sóc bay, những con vật rúc theo hơi ấm của cơ thể họ vào buổi đêm.

Hai người họ không ai biết được đã bao nhiêu ngày trôi qua. Nick đánh dấu mỗi buổi sáng vào một tờ lịch vẽ tay, nhưng khi anh đi tiểu và rửa bằng miếng bọt và ăn sáng và mơ mộng một tác phẩm nghệ thuật tập thể nào đó nữa có thể thực thi công lý cho rừng, anh thường không thể nhớ được liệu anh đã đánh dấu ngày hôm đó hay chưa.

“Thế thì có làm sao chứ?” Bạch Quả hỏi. “Các cơn bão hầu như đã qua cả. Trời đang ấm lên. Ngày trở nên dài hơn. Đó là tất cả lịch mà chúng ta cần.”

Cả buổi chiều trôi qua khi Người Canh Gác ngồi vẽ. Anh vẽ những đám rêu mọc lên từ các khe hở. Anh vẽ địa y usnea và các loại địa y leo khác mà biến cái cây thành một câu chuyện cố tích. Bàn tay anh đưa và ý nghĩ hình thành:

Ai mà cần gì khác chứ, ngoại trừ thức ăn? Và những cây như Mimas có thể tạo ra thức ăn cho riêng chúng - tự do nhất trong tất cả.

Tiếng máy móc vẫn rù rì, phía bên dưới sườn đồi đang ngày càng trống hoác. Một cái cưa ở gần, một cái máy chặt cây ở xa hơn: hai người ngồi cây giờ đây có thể dễ dàng phân biệt các sinh vật đó bằng tai. Có những buổi sáng, những âm thanh đó là cách duy nhất để họ biết được liệu hệ thống tự do kinh doanh vẫn còn lao về phía bức tường khổng lồ của nó hay không.

“Chắc là họ đang cố làm cho chúng ta chết đói.” Nhưng trong khoảng thời gian dài tiếp tế không đến đó, họ có couscous và trí tưởng tượng.

“Chờ đã,” Bạch Quả nói. “Huckleberry sẽ lại cho quả trước khi chúng ta biết đấy.” Cô nhấm những hạt đậu gà khô như thể chúng là một khóa triết học. “Em chưa bao giờ biết cách nhấm nháp đồ ăn, trước đây.”

Anh cũng vậy. Và anh chưa bao giờ biết cơ thể anh bốc mùi như thế nào, phân tươi của anh, đang biến thành phân ủ. Và suy nghĩ của anh thay đổi như thế nào khi anh nhìn hàng giờ vào ánh sáng chạm khắc chìm qua những cành cây. Rồi máu nghe như thế nào, thùm thụp trong tai anh vào thời gian sau khi mặt trời lặn, và mọi sinh thể đang nín thỏ, chờ để xem điều gì xảy ra, một khi bầu trời sụp đổ.

Hiện thực nghiêng khỏi đường thẳng vuông góc trong mỗi làn gió nhẹ. Những buổi chiều mưa bão là môn thể thao hai người như muôn thuở. Khi gió nổi lên, chẳng còn gì, hoàn toàn chẳng có gì ngoài gió. Nó khiến họ trở nên hoang dã - tấm bạt bay phần phật điên cuồng và những cành lá kim quật họ vô tội vạ. Khi gió thổi, tất cả những gì não bạn có - không vẽ vời, không thơ phú, không sách, không mục đích, không hiệu triệu - chỉ còn là những cơn gió bão và những ý nghĩ phát điên của bạn đập điên loạn xung quanh, những loài chạy loạn xạ của chúng rơi tự do khỏi cây phả hệ ấy.

Khi ánh sáng tàn đi, hai người họ chỉ còn lại âm thanh. Nến và đèn dầu quá quý giá để có thể dành cho sự xa xỉ của đọc sách. Họ không hề biết khi nào thì đợt tiếp tế tiếp theo có thể vượt qua vòng bao vây, ấy là khi vẫn còn một vòng bao vây ở đó, vẫn còn một LDF hay bất cứ tổ chức nào trên đời còn nhớ tới hai người họ, ở trên cao trên cái cây một nghìn năm tuổi này, đang cần tiếp tế.

Cô cầm tay anh trong bóng tối, tất cả tín hiệu mà anh cần. Họ vùi vào nhau, như họ vẫn thế hằng đêm, chống lại bóng tối. “Họ ở đâu?”

Có hai lựa chọn, họ trong ý của cô là gì. Ba nếu như tính cả những sinh vật của ánh sáng. Và câu trả lời của anh là như nhau cho cả ba. “Anh không biết.”

“Có khi họ quên bẵng cái cây này rồi.”

“Không,” anh nói. “Anh không nghĩ họ quên.”

Anh trăng phía sau cô trùm một khoảng tối lên các đường nét của cô. “Họ không thể thắng được. Họ không thể đánh bại tự nhiên.”

“Nhưng họ có thể đảo lộn mọi thứ trong khoảng thời gian dài không tưởng tượng được.”

Nhưng trong một đêm như đêm nay, khi rừng phát ra những bản giao hưởng triệu phần và vầng trăng tròn sáng rực rải từng mảnh xuống những cành cây của Mimas, ngay cả Nick cũng dễ dàng tin rằng màu xanh có một ý đồ sẽ khiến tuổi của những động vật có vú dường như chỉ là một con đường tránh nhỏ.

“Suỵt,” cô nói, dù anh đã im lặng rồi. “Cái gì vậy?”

Anh biết mà cũng không biết. Một hiện thân thử nghiệm khác nữa đang xuất hiện, thông báo chỗ ở của nó, kiểm tra bóng tối, xác định vị trí của nó trong tổ ong khổng lồ. Sự thật là, hai mắt anh đang rủ xuống và anh không thể giữ cho câu hỏi của cô không biến thành những chữ tượng hình. Không có cách nào để thuần dưỡng bóng tôi hoặc để khiến nó có ích dù nhỏ nhất, anh chìm đi. Nhưng anh vẫn đủ tỉnh để nhận ra: Đây là một khoảng dài nhất của thời gian mình từng trải qua mà con chó đen không tôi cắn mông mình.

Họ ngủ. Họ không dính vào nhau nữa. Nhưng họ vẫn ôm nhau đủ chặt, hầu hết mọi đêm, đến mức dù gì họ cũng có thể rơi qua mép mặt sàn cùng nhau.

KHI TRỜI SÁNG TRỞ LẠI, anh đánh một cái dấu vu vơ lên tờ lịch tự làm. Anh rửa ráy, đi vệ sinh, ăn, rồi bò vào vị trí thức giấc quen thuộc của cô - đầu dọc theo chân cô, để họ có thể nhìn thấy nhau. Nick chợt nghĩ tại sao trong đầu anh từng có ý nghĩ chuyển cuộc đời mình lên chỗ hai mươi tầng trên không trung này. Nhưng tại sao một người lại đến một chỗ nào đó? Và ai nên ở lại mặt đất, một khi anh ta đã nhìn thấy cuộc sống trên vòm cây? Khi mặt trời nhô lên từng nấc nhỏ nhất trên bầu trời mùa hè, anh vẽ. Anh bắt đầu thấy nó có thể hoạt động như thế nào, vài đường nét màu đen trên một trang giấy trắng trơn có thể thay đổi những thứ trong thế giới này như thế nào.

Cô ngồi bên mép mặt sàn với tấm bạt vén lên, nhìn khắp khu rừng dốc xuống. Những mảng đất trông ở khoảng giữa đang tiến lại gần hơn. Cô lắng nghe những giọng nói vẫn văng vẳng theo cô, sự trấn an thường trực của cô. Chúng không đến hằng ngày. Cô làm lại một cuốn sổ cho mình rồi viết xuống những bài thơ bé xíu nhỏ hơn của một hạt giống cây gỗ đỏ.

Anh quan sát cô tắm bông tắm bằng nước hứng trong tấm bạt. “Bố mẹ có biết em ở đâu không? Nhỡ như có chuyện gì… xảy ra thì sao?”

Cô quay lại, trần truồng và run rẩy, cau mày, như thể câu hỏi đó là động lục học phi tuyến cao cấp. “Em không nói chuyện với bố mẹ kể từ khi chúng ta rời Iowa.” Dội nước sạch rồi mặc quần áo lại, mặt trời đi xuống bảy độ sau, cô nói thêm, “Và sẽ không đâu.”

“Sẽ không gì?”

“Không có gì xảy ra. Em vẫn luôn tin rằng câu chuyện này sẽ có kết thúc tốt đẹp.”

Cô vỗ vỗ Mimas, cái cây mà vào chính ngày hôm đó đã ăn bốn pound carbon từ không khí và cộng chúng vào khối lượng của mình, dù ở cuối tuổi trung niên này.

HỌ TRẢI QUA những giờ dài bất tận đọc sách trong túi ngủ của mình. Họ đọc tất cả những cuốn sách mà những người ngồi trước đó để lại trên thư viện vốn là cái võng. Họ đọc Shakespeare, kê tập sách dày đó trên phần bụng áp vào nhau của họ. Họ đọc một vở kịch mỗi buổi chiều, đọc tất cả các phần giữa chúng. Giấc mộng đêm hè. Nua Lear. Macbeth. Họ đọc hai cuốn tiểu thuyết kỳ ảo, một cuốn có ba năm trước và cuốn kia là một trăm hai mươi ba năm. Cô phải chật vật, khi họ gần kết thúc câu chuyện cũ hơn, giữ giọng mình kiềm chế.

“Em yêu những người này chứ?” Những câu chuyện này khiến anh say đắm. Anh quan tâm đến những gì xảy ra. Nhưng cô - cô tan vỡ.

“Yêu? Ồ. Vâng. Có thể. Nhưng tất cả họ bị giam cầm trong cái hộp giày mà họ chẳng biết gì. Em chỉ muốn lay lay họ và hét lên, Tỉnh táo lại đì, ôi trời! Nhìn quanh xem! Nhưng họ không thể, Nicky. Mọi thứ đang sống đều ở bên ngoài tầm mắt của họ.” Mặt cô nhăn nhúm và hai mắt lại đờ đẫn đi. Khóc mờ cả mắt, dù chỉ là những nhân vật trong tiểu thuyết.

HỌ ĐỌC Khu rừng bí mật lần nữa. Nó giống như một cây thủy tùng: hé lộ nhiều hơn trong lần nhìn ngắm thứ hai. Họ đọc về cách cành cây biết khi nào phân nhánh. Cách rễ cây tìm nước, dù là nước trong một cái ống bịt kín. Cách một cây sồi có thể có năm trăm triệu đầu rễ nhưng không có sự cạnh tranh. Cách những chiếc lá của vòm lá e thẹn (crown-shy) để một khoảng trống giữa chúng với nhau và với hàng xóm của chúng. Cách cây thay màu sắc. Họ đọc về thị trường chứng khoán hoang dã trao đổi thủ công, cả trên mặt đất và dưới mặt đất. Về những mối quan hệ đối tác có hạn phức tạp với các dạng thể sống khác. Những thiết kế tài tình đưa các hạt giống bay lên trên không trung cao hàng trăm dặm. Những thủ thuật truyền tín hiệu đã làm việc với những thứ di động rõ ràng trẻ hơn hàng chục triệu năm so với các cây đó. Hối lộ cho những con vật nghĩ rằng chúng đang được ăn trưa miễn phí.

Họ đọc về những cuộc viễn chinh di thực cây Một Dược được miêu tả trong các bức phù điêu ở Karnak, từ ba nghìn năm trăm năm trước. Họ đọc về những cây di trú. Những cây nhớ được quá khứ và dự đoán được tương lai. Những cây hòa việc ra hạt và kết quả của chúng thành những điệp khúc rộn ràng. Những cây phá hủy mặt đất để chỉ cây con của chính chúng có thể phát triển. Những cây triệu hồi các lực lượng côn trùng trên không đến để cứu chúng. Những cây với từng phần thân rỗng rộng đủ chỗ trú cho dân của những thôn nhỏ. Những chiếc lá có lông ở mặt dưới. Những cuống lá mỏng manh ngăn chặn được gió. Vành sự sống quanh một cây cột của lịch sử đã chết, mỗi lớp vỏ mới đều dày như lớp tạo tác trong thời kỳ phát triển rực rỡ.

“ANH CÓ THỂ CẢM THAY NÓ KHÔNG?” cô hỏi, dưới sự hỗn loạn của bầu trời phía Tây đầu một buổi chiều, mà cũng có thể là của ngày hôm sau. Không cần giải thích thêm, anh biết ý của cô. Bây giờ anh có thể đọc được suy nghĩ của cô, sau rất nhiều giờ họ đã trải qua cùng nhau trong sự thiền định vô mục đích, đầu gối lên khuỷu tay, khuỷu tay lên đầu gối.

Anh có thể cảm thấy nó nâng lên và biến mất không? Sóng đứng của tĩnh điện liên tục đó. Sự sao nhãng quả phổ biến mà ta chưa từng bao giờ biết mình bị bao phủ trong nó. Sự tin chắc của con người. Điều khiến ta không nhận thức được những thứ ngay ở đây - đã biến mất. Anh có thể - có thể cảm thấy nó. Cái cây, giống như một đèn tín hiệu rất lớn nào đó. Hai người họ, biến thành một cái gì đó được tiếp sức mạnh bởi đốm mặt trời lốm đốm vươn tới họ thông qua hàng chục feet từ những cành cây của Mimas phía trên họ.

“Lên ngọn đi,” cô nói với anh. Và trước khi anh kịp phản đối, anh lúc này đang ngước nhìn lên một máng xối đầy bùn ở trên một nhánh thân cây bị sét đánh, hai chân cô đã quặp quanh một cái ống chạy suốt dọc xuống đất và hai cánh tay cô dang ra, đón bầu trời.

MỘT ĐÊM NỌ KHI Nick đang chìm sâu trong giấc mơ xanh thì một cơn rùng mình lướt qua Mimas và khiến anh lăn ra mép của mặt sàn. Cánh tay anh nhào ra ngoài và túm lấy một cành cây mảnh. Anh bám víu, nhìn xuống hai mươi tầng lầu. Phía sau anh, Olivia gào lên. Anh bò trở lại giữa sàn vừa lúc một cơn cuồng phong lớn hơn đập vào tấm bạt và nâng cả cái chòi lên, vày vò nó. Gió hóa lỏng không khí và mưa đá ném xuống họ qua những tán lá kim. Khi nghe một tiếng gãy dữ dội, Nick nhìn lên. Ba mươi feet trên đầu anh, một cành cây dày hơn bắp đùi anh đứt ra và rơi xuống trong chuyển động chậm, đập vào những cành nhánh khác trên đường rơi xuống.

Những cơn gió giận dữ đẩy dạt Olivia vào trong thân của Mimas. Cô bấu chặt lấy mặt sàn, kêu la. Kích động. Cái cây nghiêng mấy feet theo chiều dọc, rồi uốn lại cũng xa chừng đó sang hướng khác. Nick dao động như một con chạy trên cái máy đếm nhịp cao nhất thế giới. Chắc chắn hơn bất cứ điều gì anh biết, anh biết mình sắp chết. Anh siết chặt từ hàm tới ngón chân, bám chặt lấy sự sống bằng tất cả những gì anh còn lại trong cơ thể. Anh sẽ thả mình, còn mặt đất sẽ giải quyết mọi chuyện.

Có gì đó gào lên với anh qua cơn mưa đá. Là Olivia. “Đừng. Chống cự. Đừng chống cự!”

Những từ đó đập vào anh, và anh có thể nghĩ lại. Cô đúng: siết chặt thì anh sẽ không kéo dài được quá ba phút nữa.

“Thả lỏng. Cười đi!”

Anh thấy đôi mắt cô, màu gốm xanh ngọc điên cuồng. Cô đu đưa uốn lượn hoang dại, uyển chuyển, như thể cơn bão này chẳng là gì. Trong một vài nhịp nữa, anh hiểu ra vấn đề. Chẳng là gì với một cây gỗ đỏ cả. Hàng nghìn cơn bão này đã thối qua tán lá này, hàng chục nghìn, và tất cả những gì Mimas từng làm là cho đi.

Anh đầu hàng cơn bão dữ như cái cây này đã làm, qua một nghìn năm của những cơn bão giết chóc. Như hồng sam đã làm qua một trăm tám mươi triệu năm. Phải, một cơn bão đã đánh gãy ngọn cây này, từ nhiều thế kỷ trước. Phải, những cơn bão sẽ đưa các cây xuống kích cỡ này. Nhưng không phải đêm nay. Không có vẻ gì như vậy. Đêm nay, đỉnh của một cây gỗ đỏ là nơi an toàn trong cơn gió lốc này hơn bất cứ nơi nào. Chỉ cần uốn mình và cưỡi bão.

Một tiếng hú vút qua cơn gió dày đặc mưa đá. Anh hú lại. Tiếng thét của họ biến thành tiếng cười điên dại. Họ hú hét liên hoàn cho tới khi cả cuộc chiến tranh của thế giới gào lên và những tiếng gọi hoang dã trở thành lời tạ ơn. Lâu sau thời khắc khi những nắm tay nắm chặt của anh hẳn đã buông lỏng ra, họ ca hát reo hò trước cơn bão.

SÁNG MUỘN HÔM SAU, ba người chặt cây xuất hiện dưới chân Mimas. “Hai người ổn chứ? Đêm qua gió bão rất nhiều. Nhiều cây to đổ. Chúng tôi đã lo lắng cho các bạn.”

KHÔNG THỀ NGỜ, cảnh sát làm video đó. Một năm trước, đó hẳn đã là loại bằng chứng mập mờ yếu ớt mà cảnh sát đã phá huỷ. Nhưng các chiến thuật của giới vô luật pháp đang thay đổi. Để chống lại họ, cảnh sát cần những thử nghiệm mới. Các phương pháp phải được ghi lại, đánh giá, và biên tập.

Camera lia khắp đám đông. Mọi người tràn xuống đường qua biển hiệu công ty bị đốt cháy. Họ bao vây các trụ sở, ấn trong những cái chòi gỗ quanh bìa rừng vân sam và linh sam. Ngay cả không phải một người quay phim tài giỏi cũng có thể làm nó giống không gì khác ngoài nền dân chủ Mỹ, quyền của con người được tụ tập trong hòa bình. Đám đông đúng lùi khá xa khỏi đường giới hạn sở hữu đất đai, hát những bài hát của họ và vẫy vẫy những tấm banner to rộng: NGỪNG THU HOẠCH GỖ BẤT HỢP PHÁP, KHÔNG CÒN CHẾT CHÓC TRÊN ĐẤT CÔNG. Nhưng cảnh sát vào ra khung hình. Cảnh sát đứng hoặc ngồi trên lưng ngựa. Những người đàn ông ngồi phía sau các phương tiện trông như những chiếc xe bọc thép chở quân.

MIMI LẮC ĐẦU ngạc nhiên. “Tôi đã không biết thành phố này có nhiều cảnh sát đến thế.” Douggie đi tập tễnh bên cô, cúi đầu. “Anh biết đấy chúng ta không cần phải làm việc này. Ít nhất là nửa tá người sẽ hạnh phúc khi được tham gia.”

Anh quay lại để đối diện cô và suýt vấp ngã. “Cô đang nói gì thế?” Anh giống như một con chó golden retriever bị đập bởi tờ báo cuộn tròn mà vừa mới hết sức tự hào tha được về. “Chờ đã.” Anh chạm vai cô, khó hiểu. “Cô sợ à, Meem? Vì cô không phải làm bất cứ điều gì mà cô…”

Cô không thể chịu được nó, lòng tốt của anh. “Được rồi. Tôi chỉ đang nói là lần này đừng có làm anh hùng.”

“Tôi đã không làm anh hùng lần trước. Làm sao tôi biết được họ sẽ nung chảy những hòn ngọc đó?”

Cô đã thấy, ngày mà chiếc quần bò mềm của anh bị cắt tung trong gió. Những hòn ngọc ấy, lủng lẳng trong không trung, đỏ rực vì hóa chất. Anh đã muốn cho cô xem lại, rất thường xuyên, vì: sự phục hồi kỳ diệu - gần như hồi sinh, có thể nói vậy. Chỉ là cô không thể khiến mình làm thế. Cô yêu thương người đàn ông này, có lẽ hơn bất kỳ ai ngoại trừ các em gái của cô và con cái chúng. Cô không khỏi ngạc nhiên vì một người đàn ông có thể chất phác tới cả khi anh ta ở độ tuổi bốn mươi. Cô không thể tưởng tượng được việc không để mắt tới anh. Nhưng họ là những kiểu người khác nhau. Mục tiêu mà họ dấn thân vào này - cuộc bảo vệ cho thứ không thể di chuyển và vô tội này, cuộc đấu tranh cho một thứ tốt đẹp hơn mong muốn tự tử thường trực - là tất cả những gì họ có chung.

Họ đi về phía những chiếc xe thùng, nơi vũ khí bí mật mới của người phản đối, những con gấu đen khung sắt, đang được đưa ra. “Thấy chưa, chúng ta đang làm việc này, thưa cô. Cô nghĩ thế nào? Đó không phải huân chương Purple Heart đầu tiên của tôi. Cũng không phải cuối cùng. Sẽ kết thúc với cả một chuỗi dài, giống như một con giun đất.”

“Douggie. Đừng bị thương thêm nữa. Hôm nay tôi không chịu được điều đó đâu.”

Anh hất cằm về phía hàng cảnh sát, chờ cho điều gì đó xảy ra. “Đưa nó đến chỗ họ.” Và rồi, giống như một sinh vật không có ký ức nào khác ngoài mặt trời. “Dô! Hãy nhìn tất cả những con người kia! Đó là một phong trào hay là gì?”

TỘI ĐẦU TIÊN - vượt qua địa giới vào đất đai của doanh nghiệp -xảy ra mà không bị quay hình. Nhưng các ống kính nhanh chóng bắt được hành động đó. Lấy nét tự động làm mờ và khóa lại khi một số người thợ lắp ráp lặng lẽ băng qua con đường lớn vào bãi cỏ được cắt tỉa đó. Ở đây, họ đứng lại và hò hét đáp lại những tiếng hiệu triệu ở trên loa.

Một dân tộc! Đoàn kết! Không bao giờ có thể bị đánh bại!

Một khu rừng! Một khi đã bị tàn phá! Không thể trồng lại!

Hai cảnh sát tiến tới chỗ những người xâm phạm và yêu cầu họ lùi lại. Lời lẽ của họ bị bóp nghẹt trong bản thu âm, nhưng đủ lịch sự. Nhưng, chẳng bao lâu, nhóm người trở thành một quả bóng mồi cuộn lăn. Mọi người thách thức và chửi bới - đúng kiểu phản kháng mà cảnh sát muốn tránh. Một phụ nữ lưng gù, tóc trắng hét lên, “Chúng tôi sẽ tôn trọng quyền sở hữu của họ nếu họ tôn trọng quyền sở hữu của chúng tôi.”

Camera quay ngoặt sang bên trái, nơi một nhóm chín người lao qua bãi cỏ. Cuộc khẩu chiến đầu tiên hóa ra là một chiến thuật nghi binh được thực hiện tốt để lôi kéo cảnh sát rời khỏi lối vào tòa nhà. Mỗi người mang một ống tuýp sắt nông hình chữ V dài khoảng ba feet, dày đủ để đút một cánh tay vào. Rồi hình ảnh cắt. Rồi khung cảnh chuyển vào bên trong nhà. Các nhà hoạt động nối nhau lại thành một vòng tròn quanh cái cột ở sảnh trước. Đám đông nhân viên tò mò ùa ra ngoài các hành lang. Cảnh sát đến phía sau người quay phim, cố để giải quyết tình huống lộn xộn này.

NHỮNG NGƯỜI PHẢN Đối đã tập luyện để làm sao triển khai được nhanh nhất có thể. Nhưng trong sảnh thật này, với những nhân viên đang đi lại và cảnh sát đang đuổi theo, triển khai không phải là đơn giản. Cuộc xô đẩy chia tách Mimi và Douglas. Rốt cuộc họ đối diện nhau trong vòng tròn. Họ có ba dây để khóa vòng tròn lại. Douglas nhét tay trái của mình vào con gấu đen và gắn cái móc cài trên dây cáp ở cổ tay anh vào lên cái trụ sắt được hàn vào chính giữa ống tuýp. Các đồng sự của anh cũng làm tương tự. Mấy giây sau, cả vòng tròn chín nút đó ép chặt nhau lại thành một thứ không thể lách qua dù là bất kể loại cưa kim cương nào.

Họ ngồi khoanh chân thành một vòng tròn trên mặt sàn quanh một cây cột to. Douglas nghiêng sang một bên nhưng vẫn không thể nhìn thấy cô. Anh hét lên, “Meem,” và khuôn mặt tròn với nước da nâu mà anh đã xem như là lòng tốt của cả thế giới này hé sang nhìn anh cười rạng rỡ. Anh đưa ngón tay cái lên làm dấu với cô, rồi chợt nhớ ra ngón cái của anh đang ở trong cái ống tuýp sắt.

MỘT ĐƯỜNG MÁY di chuyển dài ghi lại từng cận cảnh. Người đàn ông cao lớn, vụng về, có hai răng của hở và mái tóc rậm rạp dài kéo ra sau thành đuôi ngựa bắt đầu hát. Chúng ta sẽ vượt qua. Chúng ta sẽ vượt qua. Ban đầu có tiếng cười khúc khích. Nhưng đếm đến ba thì cả nhóm hát theo. Năm tay cảnh sát kéo giật đám người biểu tình, nhưng gõ đám rối một cách dễ dàng không phải là một phương án. Người đàn ông mặc đồng phục nói, như thể đọc lại từ một người nhắc vở: “Tên tôi là Sherriff Sanders. Sự có mặt của các bạn ở đây là vi phạm luật hình sự, điều số…” Tiếng la hét từ vòng tròn nhấn chìm giọng ông. Ông dừng lại, nhắm mắt, và bắt đầu lại. “Đây là đất tư nhân. Tôi thay mặt bang Oregon ra lệnh cho các bạn giải tán. Nếu các bạn không rút lui trong yên lặng, các bạn sẽ bị giam giữ vì lắp ráp bất hợp pháp cũng như xâm phạm với mục đích phạm tội. Bất cứ nỗ lực chống lại việc bắt giữ sẽ bị coi là vi phạm luật hình sự điều…”

Người đàn ông răng thưa, vụng về hét với lên. “Các bạn nên tới chỗ chúng tôi ở dưới này.”

Cảnh sát lùi lại. Ai đó ngoài khuôn hình máy quay hét lên, “Tất cả các người là tội phạm. Các người chỉ muốn nhổ lên người khác!”

Vòng tròn lại cất tiếng hát. Cảnh sát đến bao vây theo chu vi vòng tròn đó càng lúc càng đông. Tay cảnh sát trưởng lại bước lên. Bài phát biểu của ông ta chậm, rõ, và to, như thể của giáo viên tiểu học. “Thả tay các bạn ra khỏi thứ đang giữ… ra khỏi bên trong cái ống tuýp của các bạn. Nếu các bạn không tự thả mình ra trong vòng năm phút, chúng tôi sẽ dùng bình xịt hơi cay để buộc các bạn phải tuân thủ.”

Ai đó trong vòng nói, “Ông không thể làm thế.”

Máy quay dừng lại ở một phụ nữ gốc Á nhỏ bé với khuôn mặt tròn và mái tóc ngắn màu đen. Bên ngoài máy quay viên cảnh sát trưởng nói, “Tất nhiên là chúng tôi có thể. Và chúng tôi sẽ làm thế.” Có tiếng la hét từ trong vòng tròn. Camera không biết nên hướng vào đâu. Có thể nghe thấy người phụ nữ có gương mặt tròn nói, “Luật pháp Hoa Kỳ cấm cảnh sát dùng hơi cay trừ khi anh ta gặp nguy hiểm. Nhìn chúng tôi đi! Chúng tôi thậm chí không thể di chuyển!”

Tay cảnh sát trưởng nhìn đồng hồ. “Ba phút.”

Tất cả mọi người nhao nhao. Một cú lia khắp hành lang lộn xộn để giảm đi những cận cảnh đáng sợ. Có một cuộc ẩu đả; một thanh niên trẻ trong vòng bị đá vào thận từ phía sau. Camera lướt đi và dừng lại ở người đàn ông răng thưa. Đuôi ngựa tóc ông vung vẩy tới lui. “Cô ấy bị hen suyễn, Chúa ơi. Thật tồi tệ. Các người không thể dùng bình xịt hơi cay với một người bị hen suyễn được. Như thế người ta sẽ chết đấy, ôi trời.”

Ai đó ngoài máy quay nói, “Làm điều cảnh sát bảo đi.”

Người đàn ông răng thưa gật đầu như thể cố ông ta bị gãy. “Làm đi, Mimi. Mở khóa. Làm đi.”

Người phụ nữ tóc xám hét vào ông ta. “Tất cả chúng tôi đã đồng ý cùng nhau ngồi như thế này.”

Tay cảnh sát trưởng hô to, “Các bạn đang vi phạm luật pháp và hành động của các bạn đang phá hủy cộng đồng. Hãy ra khỏi các cơ sở này. Các bạn có sáu mươi giây.”

Sáu mươi giây trôi qua vẫn trong tình trạng lộn xộn đó. “Một lần nữa tôi yêu cầu các bạn mở khóa và rút tay ra khỏi các ống tuýp đó rồi yên lặng rời đi.”

“Tôi đã nhận được một huân chương Air Force Cross vì bị bắn rơi khi bảo vệ đất nước này đấy.”

“Tôi đã đưa ra mệnh lệnh cho các bạn giải tán trong năm phút trước. Các bạn đã được cảnh báo về các hậu quả, và các bạn đã chấp nhận chúng.”

“Tôi không chấp nhận chúng!”

“Giờ chúng tôi sẽ sử dụng hơi cay và các thứ hóa chất khác để buộc các bạn phải bỏ tay ra khỏi các ống sắt của mình. Chúng tôi sẽ tiếp tục sử dụng các phương tiện này cho tới khi các bạn đồng ý thả tay ra. Các bạn có thả ra bây giờ để tránh bị xịt hay không?”

DOUGLAS NGHIÊNG SANG BÊN NÀY, rồi sang bên kia. Anh không thể thấy cô. Cái cột chắn giữa họ, và cái vòng đang trở nên giận dữ. Anh hét gọi tên cô và cô vẫn ở đó, nghiêng ánh mắt sợ hãi vào mắt anh. Anh hét lên những điều cô không thể nghe qua tất cả những tiếng ồn khác. Họ khóa ánh mắt nhau trong khoảng nhỏ bé nhất mãi mãi. Anh vội vã gửi hàng chục lời khẩn cầu vào trong cái kênh nhỏ hẹp đó. Em không phải làm điều này. Em đấng giá với anh hơn tất cả cánh rừng mà công ty này có thể tàn sát.

Ánh mắt cô còn đong đầy những thông điệp hơn, mà tất cả đều đố về mấu chốt nặng nề nhất: Douglas. Douglas. Họ làm gì?

HỌ BẮT ĐẦU VỚI CƠ THỂ ngồi gần chân của tay cảnh sát trưởng nhất - một phụ nữ độ tuổi bốn mươi, to béo, với mái tóc gợn sóng màu vàng, đeo cặp kính mốt từ năm ngoái. Một tay sĩ quan tới phía sau cô, một tay cầm chiếc cốc giấy còn tay kia cầm cái bông tăm. Giọng của tay cảnh sát trưởng bình tĩnh. “Đừng kháng cự. Bất cứ sự đe dọa nào về phía chúng tôi sẽ bị xem như là một cuộc tấn công vào cảnh sát, đây là trọng tội.”

“Chúng tôi bị khóa! Chúng tôi bị khóa!”

Tay sĩ quan thứ hai đi đến cùng người đang cầm cái tăm bông và cốc giấy. Ông ta cúi xuống, một tay giữ chặt người phụ nữ còn tay kia nghiêng đầu cô ra phía sau. Người phụ nữ buột ra, “Tôi dạy môn sinh học ở trường cấp hai Jefferson. Tôi đã có hai mươi năm dạy bọn trẻ về…”

Ai đó ngoài khung hình hét lên, “Cô sắp được dạy dỗ đấy!”

Cảnh sát trưởng nói, “Giải thoát cô ra khỏi cái ống tuýp.”

Người giáo viên thở hồng hộc. Có tiếng la hét. Tay sĩ quan với cái bông tăm đưa nó xuống mắt phải của người phụ nữ. Hắn ta cố gắng bỏ thêm một chút nữa vào mắt trái của cô. Hóa chất đọng lại dưới mí mắt và thấm xuống phía khuôn mặt nghiêng ra sau của người phụ nữ. Tiếng rên của cô đơn thuần là tiếng của loài thú. Mỗi tiếng rên lại vút lên đến đỉnh cho tới khi cô bật ra kêu gào. Ai đó hét lên, “Dừng lại! Ngay lập tức!”

“Chúng tôi có nước cho mắt của cô. Cô buông ra thì chúng tôi sẽ cho cô. Cô có tự buông ra không?” Tay phó sĩ quan lại dốc đầu cô ra sau, và gã cầm tăm bông luồn nó vào mắt và mũi cô. “Cô buông ra thì chúng tôi sẽ cho cô nước lạnh để rửa.”

Ai đó hét lên, “Các người đang giết cô ấy. Cô ấy cần bác sĩ.”

Tay cớm cầm bông tăm vẫy vẫy về phía sau hắn. “Tiếp theo chúng tôi sẽ dùng loại mace. Tệ hơn nhiều.”

Tiếng gào thét của người phụ nữ vỡ ra thành tiếng rên the thé. Cô quá chìm vào con đau để có thể buông mình. Hai bàn tay cô không thể tìm được cái móc để mở chốt. Hai kẻ phụng sự của lễ ban thánh thể tiếp tục theo chiều kim đồng hồ tới người tiếp theo của vòng tròn - một người đàn ông cơ bắp ở độ tuổi đầu ba mươi, trông giống một người đốn gỗ hơn là một người yêu loài cú. Anh cúi đầu xuống và nhắm nghiền mắt.

“Thưa ông? Ông có định buông ra không?”

Đôi vai rộng lực lưỡng của anh cụp vào trong, nhưng những con gấu đen ở hai bên cánh tay anh giữ vai anh mở ra. Tay phó sĩ quan cố gắng đẩy đầu người đàn ông ngả ra. Quyền lực nằm trong tay cảnh sát, và khi viên sĩ quan thứ ba bước tới giúp đỡ, cái cổ nhanh chóng bị vặn ngửa ra. Làm mắt mở không dễ như thế. Họ luồn cái bông tăm vào mi mắt trong khi khóa cái đầu to đùng lại. Hơi cay cô đặc tràn ra. Một lượng chất lỏng vào mũi anh, và anh bắt đầu sặc. Camera lia quanh phòng. Nó liệng trên cửa sổ ra phía ngoài, nơi đám đông những người phản đối đang ở trên bãi cỏ ca hát mà không hay biết điều gì xảy ra ở bên trong. Những tiếng nấc nghẹn bị phá vỡ bởi giọng của một sĩ quan cảnh sát. “Ông có buông ra không? Thưa ông? Ông. Ông có nghe tôi nói không? Ông có sẵn sàng thả ra không?”

Ai đó hét lên, “Các người không có lương tâm à?”

Ai đó rít, “Dùng cái chai đó. Bắn vào mắt chúng.”

“Đó là tra tấn. Ở nước Mỹ!”

Camera trở nên loạng choạng. Nó dập dềnh như một người say.

LỜI NÓI TUÔN RA TỪ DOUGLAS khi đám cớm biến mất phía sau cây cột. “Cô ấy bị hen. Các người không thể dùng hơi cay với cô ấy, ôi trời. Vì Chúa, nó sẽ giết chết cô ấy.”

Anh nhoài hết cỡ sang bên phải, chống lại gọng kẹp của những con gấu đen. Anh thấy đám cớm đang tấn công cô, người đàn ông mặc đồng phục cúi xuống từ phía sau và đỡ đầu cô trong một vòng tay êm ái. Bị cưỡng ép trong mắt của ba gã đàn ông. Tay cảnh sát trưởng nói, “Thưa cô, hãy buông cánh tay của cô ra và cô có thể đi. Không cần phải bị đau.” Người phụ nữ bên cạnh Mimi nôn khan.

Douglas gọi tên Mimi. Tay sĩ quan cầm bông tăm kẹp cổ cô bằng một tay.

“Thưa cô? Cô có muốn buông ra không?”

“Xin đừng làm tôi đau. Tôi không muốn bị đau.”

“Thế thì buông ra đi.”

Douglas gần như gập đôi người. “Buông đi!” Đôi mắt Mimi nhìn sâu vào mắt anh. Chúng lóe sáng điên cuồng và cánh mũi cô phập phồng như mũi con thỏ bị sập bẫy. Anh không hiểu ánh nhìn ấy, một sự dự đoán nào đó. Mắt cô nói: Dù có điều gì xảy ra, hãy nhớ điều em đã cố gắng làm. Tay cảnh sát ngả ngửa cái đầu xinh đẹp của cô. Miệng cô há ra với tiếng ahhgh… ùng ục.

Rồi anh nhớ ra. Anh có thể di chuyển. Rất dễ dàng: anh dò dẫm các chốt khóa cổ tay anh vào các cột trung tâm của những con gấu đen, và anh tự do. Anh nhào tới, rú lên, “Tránh ra!”

Không phải là mọi thứ chậm xuống. Mà là não của anh tăng tốc nhanh hơn sự di chuyển của những người đàn ông đó. Anh có tất cả thời gian trên thế giới này để nghĩ, nhiều lần, Tấn công một sĩ quan cảnh sát. Trọng tội. Mười đến mười hai năm trong tù. Cảnh sát còng tay và vật anh ngã sấp sõng soài trên sàn nhà trước khi anh kịp nhúc nhích. Trước khi có bất kỳ ai kịp gọi, Gỗ xẻ.

Đêm hôm đó, một người quay phim run rẩy đã lén sao chép đoạn băng và tuồn cho báo chí.

DENNIS MANG xúp bí đến căn nhà gỗ của Patricia làm bữa trưa. “Patty? Anh không biết liệu có nên đưa chuyên này ra không.”

Cô đập đầu vào vai ông. “Hơi muộn để băn khoăn rồi phải không?”

“Lệnh cấm đó sẽ không được giữ. Nó bị bãi bỏ rồi.”

Cô lùi lại và khóc nức nở. “Thế nghĩa là sao?”

“Họ nói trên tivi tối qua. Quyết định của một phiên tòa khác. Cục Kiểm lâm không bị ràng buộc bởi lệnh tạm trì hoãn đưa ra trong phiên điều trần của em.”

“Không bị ràng buộc ư.”

“Họ đã sẵn sàng phê duyệt một đơn hàng tồn đọng cho những kế hoạch thu hoạch mới. Mọi người trên khắp bang đang nổi giận. Có một hành động ở trụ sở chính của một công ty khai thác gỗ rừng. Cảnh sát đã đổ hóa chất vào mắt mọi người.”

“Cái gì? Den, nghe có vẻ không phải.”

“Họ đã đưa ra clip. Anh đã không thể xem.”

“Anh chắc không? Ở đây”

“Anh đã xem rồi.”

“Nhưng anh vừa bảo anh đã không thể xem mà.”

“Anh đã xem rồi.”

Tông giọng của ông đập vào cô. Họ đang cãi nhau - một điều mà không ai trong hai người họ biết cách làm. Dennis cũng cúi đầu xấu hổ. Tồi tệ; phải làm tốt hơn. Cô nắm bàn tay ông. Họ ngồi đối diện qua những bát xúp trống, nhìn ra một khoảng trống hẹp trong bụi cây độc cần. Những câu hỏi viên thẩm phán trong buổi điều trần ngày hôm đó trở lại trong tâm trí cô. Vùng hoang dã thì có ích gì? Nó có thể tạo ra điều gì khác biệt, khi mà quyền được phát triển giàu có không giới gian đang biến tất cả các khu rừng thành những chứng minh hình học? Gió thổi và những cây độc cần đung đưa từng cành non lơ thơ của chúng. Thật là một thân hình duyên dáng, một loài cây thanh lịch. Một loài cây khiến mọi người phải xấu hổ, xấu hổ vì khả năng, những lệnh cấm. Vỏ cây màu xám, những cành cây xanh mơn; những lá kim dọc trên các cành non, vươn chĩa ra ngoài. Phẩm chất bằng lặng, hiền triết, an nhiên trong sự ung dung của nó. Quả của nó, bé xíu, những quả chuông nhỏ chốc xuống chứa đụng sự lặng yên bất tận.

Cô là người có lỗi, vì thế cô phá vỡ sự yên lặng, khi nó vừa bắt đầu trở nên quen thuộc. “Vào mắt họ ư?”

“Hơi cay. Dùng tăm bông. Trông giống như thứ gì đó ở ngoài… không phải ở đất nước này.”

“Mọi người thật đẹp đẽ.”

Ông quay lại cô, kinh ngạc. Nhưng ông là một người của niềm tin, nên ông chờ để nghe bất cứ lời giải thích nào cô muốn trao gửi. Và, Đúng thế, cô nghĩ. Ý nghĩ đó khiến cô bướng bỉnh. Phải: đẹp đẽ. Và chịu định mệnh bi đát. Đó là lý do tại sao cô chưa bao giờ có thể sống giữa con người.

“Sự vô vọng khiến cho họ quyết tâm. Chẳng có gì đẹp đẽ hơn thế.”

“Em nghĩ chúng ta vô vọng à?”

“Den. Làm thế nào để việc khai thác sẽ dừng lại? Nó thậm chí không thể chậm lại. Cách duy nhất chúng ta biết làm là phát triển. Phát triển mạnh hơn; phát triển nhanh hơn. Nhiều hơn năm trước. Phát triển, cả con đường lên mép vục và khắp nơi. Không có khả năng nào khác.”

“Anh hiểu.”

Rõ ràng là ông không hiểu. Nhưng thiện ý nói dối của ông dành cho cô cũng khiến trái tim cô tan vỡ. Cô hẳn sẽ nói với ông - những kim tự tháp cao lớn lung lay của những sinh vật to lớn đang trên đường sụp đổ rồi, trong chuyển động chậm, dưới cú đá nhanh dữ dội đang đánh bật cả hệ thống hành tinh này đó. Những vòng tuần hoàn của không khí và nước đang vỡ. Cây Cuộc đời sẽ lại đổ xuống, sụp đổ xuống thành một đống động vật không xương sống, cây cỏ phủ bề mặt đất, và vi khuẩn, ngoại trừ con người… Ngoại trừ con người.

Con người đang đặt bản thân họ bên mép lửa. Ngay cả ở đây, trong vùng đất này nơi sự phá hủy đã hoàn thành từ lâu lắm, nơi những mất mát của năm này không là gì khi so với những mất mát chồng chất ở xa về phía Nam… mọi người bị đánh đập và lạm dụng. Mọi người để cho mắt họ bị nhỏ hơi cay vào trong khi cô - người biết hàng tỉ chiếc lá đang biến mất mà không có thay thế, hằng ngày - cô lại chẳng làm gì cả.

“Em có nghĩ anh là một người hòa bình không?”

“Ôi, Den. Anh hòa bình gần như một cái cây!”

“Anh cảm thấy khổ tâm. Anh muốn đánh đám cớm đó.”

Cô siết bàn tay ông vừa lúc những cây độc cần lắc lư. “Con người. Quá nhiều nỗi đau.”

HỌ ĐÓNG GÓI đĩa bẩn lại và bỏ vào phía sau xe tải để ông đưa về lại thành phố. Cô ôm ông trước của xe.

“Em là một phụ nữ giàu có, phải không?”

“Không đủ giàu để chạy chúc cảnh sát công cộng, nếu đó là điều em đang nghĩ.”

Cô cười quá to cho câu đùa đó, rồi cũng bật khóc quá nhanh. “Bảo tồn tại chỗ đang thất bại. Và bây giờ em biết nó sẽ luôn như thế.” Ông nhìn cô và chờ đợi. Cô nghĩ: Nếu phần còn lại của giống loài này thoải mái với việc ngắm nhìn và chờ đợi như người đàn ông này, thì có lẽ chúng ta vẫn còn có thể được cứu vớt. “Em muốn khởi động một ngân hàng hạt giống. Hiện nay chỉ còn một nửa số cây trên thế giới so với trước đây trước khi chúng ta hoàn toàn mất chúng.”

“Tại vì chúng ta sao?”

“Một phần trăm rừng trên thế giới, mỗi thập kỷ. Một vùng rộng lớn hơn Connecticut, mỗi năm.”

Ông gật đầu, như thể không ai để ý đến chuyện này mà phải thấy ngạc nhiên. “Một phần ba đến một nửa của những loài đang tồn tại có thể tuyệt chủng vào lúc em đi.”

Những từ đó của cô khiến ông bối rối. Cô sẽ đi đâu?

“Hàng chục nghìn loài cây chúng ta chẳng hiểu gì. Những loài chúng ta hầu như không phân loại được. Giống như đốt cháy trụi thư viện, bảo tàng mỹ thuật, hiệu thuốc, và kho lưu trữ cổ thư, cùng một lúc.”

“Em muốn làm một con thuyền ark*.”

Cô mỉm cười với từ đó, nhưng rồi nhún vai. Nó đúng hơn tất cả. “Em muốn làm một con thuyền ark.”

“Ở đâu mà em có thể cất giữ…”

Sự kỳ lạ của ý tưởng đó khiến ông băn khoăn. Một cái hầm để cất giữ những chắp nối của mấy trăm triệu năm. Bàn tay trên cánh cửa xe, ông ngước nhìn chằm chằm lên một cái gì đó ở cao trên một cây tuyết tùng. “Em sẽ… làm gì với chúng? Có khi nào chúng sẽ…”

“Den. Em không biết. Nhưng một hạt giống có thể ở trạng thái ngủ hàng nghìn năm.”

HỌ GẶP NHAU TRÊN sườn đồi vào một chiều tà, cùng ngắm nhìn ra biển. Cha và con. Cũng đã khá lâu rồi. Sau thời gian ở cùng nhau trong một nơi hoàn toàn mới này, thì sẽ còn lâu hơn rất nhiều nữa.

Neelay-ji. Có phải là con đó không?

Pita. Chúng ta ở đây. Hoạt động rồi!

Người hành khất già bước đến chỗ vị thần da xanh và vẫy tay. Vị thần đứng yên. Âm thanh nghe tệ quá, Neelay.

Con nghe được mà, bố. Đừng lo. Chỉ có bố và con.

Bố không thể tin được! Kỳ diệu quá!

Chuyện này chưa là gì đâu. Chờ một chút.

Vị thần xanh loạng choạng khi ông cố bước đi. Nhìn quần áo của con kìa! Nhìn bố xem!

Hy vọng khiến bố bật cười, Pita.

Bên cạnh nhau, với những bước chân run rẩy, họ đi dọc những vách đá bị sóng biến xói mòn. Vì từ rất lâu trước đó người cha đã rời đến bệnh viện ở Minnesota xa xôi đó cho nên một cuộc đi bộ cùng nhau như thế này là không thể có. Kể từ đầu tuổi ấu tho của cậu bé họ chưa bao giờ đi ra ngoài như thế này, trò chuyện bên cạnh nhau, ngôn từ vội vã để bắt kịp nhịp cùng bước chân.

Nó to quá, Neelay.

Vẫn còn nữa. Còn rất nhiều nữa.

Và các chi tiết! Làm sao con đã làm được thế?

Pita, đây mới chỉ là bắt đầu thôi, tin con đi.

Vị thần màu xanh loạng choạng bước ra gò mỏm đá. Ôi chúa ơi. Nhìn xuống kia. Những con sóng!

Họ đứng trên đỉnh của một thác nước đang đổ ào xuống biển ở phía dưới. Những tảng đá được sóng chạm khắc lác đác trên bãi cát giống như những lâu đài tiên. Những hồ thủy triều long lanh phía dưới.

Neelay. Đẹp quả. Bố muốn thấy tất cả!

Họ đi dọc bờ biển một lát rồi quay lại phía bên trong đất liền.

Giờ chúng ta đang ở đâu? Chỗ này là chỗ nào?

Tất cả là tưởng tượng, Pita.

Phải, nhưng rất quen thuộc.

Thế thì tốt ạ!

Sau này người bố sẽ kể lại với mẹ cậu bé. Cách anh được nhấc lên là thả trở lại thế giới tuổi tho, trước thuở bình minh của loài người. Không khí mù sương và ánh sáng xiên nghiêng của miền nhiệt đới khiến anh bối rối. Màu vàng nâu của cát và màu xanh ngọc của biển, những quả núi khô bao quanh. Anh nheo mắt trước thảm thực vật, vô cùng phong phú. Anh chưa từng để ý nhiều đến cây cối. Anh chưa từng có thời gian, trong cuộc đời mình, để học về chúng. Và giờ anh sẽ không bao giờ.

Họ bước xuống một con đường dọc theo những thân cây mở ra dưới những cái ô xù xì khổng lồ dưới mặt trời. Cái gì thế này, Neelay? Khoa học viễn tưởng của con à? Như thể những tờ tạp chí viễn tưởng rẻ tiền của con trai ông vẫn còn tụ những cuộn bụi thành từng đống dưới cái giường tuổi tho của nó.

Không, Pita. Trái Đất. Những cây mâu rồng.

Chúng có thật không? Những cây như thế này, trong thế giới của chúng ta?

Người hành khất mỉm cười chỉ trỏ. Mọi thứ đều dựa trên một câu chuyện thực!

Vị thần áo xanh sực thấy: cá trong những biển này, chim trên trời, và tất cả những thứ bò trên Trái Đất được tạo ra chỉ là sự khởi đầu đơn sơ cho một nơi trú ẩn nào đó trong tương lai, được giữ lại từ nguyên bản đã biến mất. Ông đi lại gần một trong những cây nấm độc lớn. Những người chơi có thể làm gì với những nơi này?

Ngôn từ trào ra ngoài ý muốn từ kẻ hành khất. Bố muốn nó làm gì, hở bố?

À, Neelay. Bố nhớ rồi. Câu trả lời hay!

Người hành khất miêu tả hộp cát này rộng như thế nào. Một người có thể hái lượm thảo dược, săn thú, trồng trọt mùa màng, đốn cây và làm ván, đào các mở sâu để lấy khoáng sản và quặng, mua bán và mặc cả, xây dựng nhà cửa và tòa thị chính, cả nhà thờ rồi các kỳ quan thế giới…

Họ lại bước đi. Khí hậu thay đổi sang một vùng tươi tốt hơn. Những con thú lớn đi lảng vảng dưới tầng bụi rậm. Phía trên đầu họ, cả đám bay lượn. Khi nào thì mọi người bắt đầu đến?

Cuối tháng sau.

Bố hiểu. Nhanh thôi!

Bố sẽ vẫn ở đây, bố ạ.

Phải, tất nhiên rồi, Neelay. BỐ gật đầu thì sao, lần nữa xem nào? Vị thần xanh học cách gật đầu. Quá nhiều thứ mới để học. Khi đó chuyện gì sẽ xảy ra?

Khi đó bọn con sẽ bị lụt. Năm trăm nghìn đã đăng ký chơi rồi. Hai mươi đô la mỗi tháng. Bọn con dự tính sẽ có mấy triệu.

Bố vui khi thấy nó như thế này. Trước khi đó.

Phải. Chỉ có hai chúng ta!

Vị thần Vishnu mới tu loạng choạng đi lên đường mòn. Bây giờ họ có những ngọn núi phải băng qua. Những hẻm núi phủ dây leo. Vị thần đứng một lát, kinh sợ trước những gì bao quanh ông. Rồi ông đi xuống trở lại con đường rừng.

Chỉ một phần tư thế kỷ thôi, bố ạ. Kể từ khi bọn con viết chương trình “Hello World” đó. Và đường cong vẫn tiếp tục đi thẳng lên.

Từ hai nghìn dặm xa, mấy tỉ chu kỳ đồng hồ của bộ xử lý - một bộ xử lý bắt nguồn từ bộ xử lý mà vị thần da xanh đã giúp xây dựng - cha và con trai cùng nhau nhìn qua rặng núi rồi tới tương lại. Vùng đất của những khao khát náo nhiệt này sẽ mở rộng ra vô tận. Nó sẽ đầy ắp cuộc đời nối tiếp cuộc đời giàu có hơn, rộng lớn hơn, ngạc nhiên hơn. Bản đồ sẽ phát triển đầy hết mức mà thứ này chấp nhận được. Thế nhưng rồi mọi người vẫn thấy khao khát và cô đơn.

Họ đi dọc những đỉnh núi ngoạn mục. Xa phía dưới, một dòng sông cũ bao la uốn lượn qua khu rừng già dày đặc cây cối xanh um. Vị thần xanh đứng nhìn, Tất cả cuộc đời mình, ông mang nỗi nhớ quê hương. Lòng khao khát đã đưa ông từ một ngôi làng ở Gujarat tới Golden State. Bao lâu nay ông không có quê hương, ngoại trừ trong công việc và lời nói. Và suốt cả cuộc đời mình ông nghĩ: Chỉ có mình ta. Lúc này, ông nhìn xuống dòng sông đang chảy ngoằn ngoèo uốn lượn. Hàng triệu người sẽ trả tiền thuê hàng tháng để ở đây. Còn ông sẽ biến mất.

Giờ chúng ta đang ở đâu, Neelay-ji?

Nó không hoạt động như thế đâu bố. Tất cả đều mới tinh.

Phải. Không. Bố hiểu. Nhưng những cây cối và chim muông này. Chúng ta đã đi bộ từ châu Phi tối châu Á à?

Theo con. Con sẽ cho bố xem cái này.

Người hành khất đưa họ xuống một con đường khúc khuỷu dẫn vào khu rừng rậm rạp. Họ bước vào ma trận của những quanh co, trông giống hệt nhau. Các sinh vật phóng vèo vèo qua tầng bụi rậm.

Cây sầu đâu, Neelay. Thật kỳ diệu. Gần giống y như ở nhà!

Chờ đã. Vẫn còn nữa.

Rừng già dày lên và đường mòn mảnh dần. Các hình bóng chập chờn trong những chiếc lá hình lược và các dây leo. Rồi người bố thấy nó, ẩn đằng sau vòm lá của sự mô phỏng um tùm này: một ngôi đền đổ nát, lọt thỏm trong cây vả duy nhất.

Ôi, hoàng tử của ta. Con đã thực sự làm được thứ này.

Không phải chỉ mình con. Hàng trăm người. Thực ra là hàng nghìn. Con thậm chí không biết tên của họ.

Con cũng đang ở đây. Công việc con đã làm…

Người hành khất quay lại. Anh vẫy tay về phía những rễ cây bò ngoằn ngoèo qua những phiến đá cổ, tìm kiếm những khe hở để trườn vào và hút nước. Anh đưa đầu ngón tay út xương xẩu của mình lên. Bố thấy không, Pita? Tất cả chỉ từ một hạt lớn bằng chừng này…

Vishnu muốn hỏi: Sao bố lại khiến mắt mình ướt nước? Thay vào đó, ông nói, Cảm ơn con, Neelay. Bố phải đi bây giờ.

Vâng, bố. Con sẽ sớm gặp lại bố. Đó là một lời nói dối đủ vô hại. Trong thế giới này, người hành khất vừa đi qua một nửa lục địa. Nhưng trong thế giới khác đó, anh quá yếu và tàn tật quá nặng để liều lĩnh cho một chuyến bay. Và vị thần xanh, người vừa băng qua một rặng núi gập ghềnh bằng chân trần: trong thế giới đầu, cơ thể của ông quá hỏng hóc với các chương trình giả mạo và các lỗi cú pháp mà ông sẽ không bao giờ đưa đến thế giới này.

Cơ thể con rối của ông gật đầu và hai bàn tay chắp vào nhau. Cảm ơn vì cuộc đi bộ này, Neelay yêu quý. Chúng ta sẽ sớm về nhà.

TỪ GIÁC NGỘ đến vụ vỡ đập trong não của Ray Brinkman mất mười ba giây. Tivi trong phòng ngủ phát oang oang bản tin buổi đêm. Các lực lượng của Israel đang cày nát những vườn Olive của Palestine. Bên dưới chăn, Ray dí cái điều khiển, tăng âm thanh để nhấn chìm các suy nghĩ. Dorothy đang ở trong phòng tắm, chuẩn bị để lên giường. Nghi thức hằng đêm của cô chuyển đổi từ tiếng ồn này sang tiếng ồn khác: tiếng máy sấy tóc chuyển thành tiếng bàn chải đánh răng bằng điện rồi trở thành tiếng nước dội vào bồn rửa bằng gốm. Mỗi âm thanh như muốn nói với anh về đêm khuya, cái cách mà những con sói hẳn đã từng, hoặc như những tiếng rú của một kẻ điên. Và giống như tiếng gọi của những con vật đó, những âm thanh này cũng sẽ sớm biến mất.

Cô thực hiện lâu như vô tận - nhưng để làm gì chứ? Sau thảm họa của đêm nay… Điều gì, với tất cả những sự chuẩn bị này, mà cô không thể làm với nhiều mục đích hơn trong buổi sáng? Cô sẽ sạch sẽ cho giấc ngủ và sẵn sàng cho bất cứ điều gì mà đêm có thể mang đến, dù có thể là cơn ác mộng không tồi tệ hơn ban ngày đã sẵn có.

Anh không tài nào hiểu được. Sau buổi đêm nay, thật không thể tưởng tượng được là cô sẽ trở lại cái giường suốt hơn mười năm qua của họ. Nhưng càng không thể tưởng tượng được hơn là cô sẽ ngủ ở cuối hàng lang, căn phòng mà cô đã từng, từ rất nhiều năm trước đây, mơ biến nó thành phòng cho trẻ. Anh sẽ phá hủy cái giường đó. Chặt tấm ván đầu giường bằng gỗ sồi điêu khắc thành củi. Người phát thành viên nói, “Trong khi đó, những cây khác trong các sân trường trên khắp Canada đều bị đốn hạ để bảo vệ cuộc sống của trẻ em sau khi…”

Ray nhìn màn hình nhưng không thể hiểu được mình đang xem gì. Điều đó xảy ra trong những giây từ một đến ba. Anh nghĩ, với một suy nghĩ vẫn còn mạch lạc: Tôi đã là một người đàn ông hạnh phúc nhầm lần giữa chấp nhận và thực tế. Một người đàn ông chưa bao giờ nghi ngờ rằng cuộc đua đó đã được định đoạt một tương lai đầy ý nghĩa. Giờ thì điều đó đã kết thúc.

Những ý nghĩ này kéo dài trong chưa đầy một phần tư giây. Hai mắt anh nhắm lại trong giây lát, rồi anh diễn tập. Buổi hẹn hò đầu tiên của họ. Các phù thủy nói với anh đừng nghĩ gì tới ngày mai. Anh vượt qua mọi tổn hại cho tới khi khu rừng mở ra và trải suốt nhiều dặm, cho tới khi những thân cây trèo lên sườn của một quả đồi xa. Anh an toàn, an toàn kể từ bây giờ, ai có thể trưng dụng khu rừng hay trả giá một cái cây đã tháo rễ khỏi đất? Macbeth vĩ đại của chúng ta sẽ sống viên mãn đến khi tạ thế lúc tuổi già. Nhưng anh đã được trao cho phần khác đó. Một con người, không phải do một phụ nữ sinh ra, kẻ có thể khiến rừng di chuyển.

Ray khép mi mắt trong nửa giây. Bên trong những màn hình sống đó anh quan sát hai người họ ngủ cùng nhau, cái đêm trong hành trình đầu tiên của họ vào nhà hát nghiệp dư. Tất cả những ngày hôm qua của chúng ta, lặp đi rồi lặp lại. Lady Macbeth bé bỏng, chưa quá hai mươi tư tuổi, chật vật trong phòng giải trí của tuổi trưởng thành. Người bạn căng thẳng của anh, nằm bên anh trong bóng tối, tấn công anh bằng một cuộc phỏng vấn cam go: Anh cảm thấy thế nào về bố mẹ mình? Anh có những tư tưởng phân biệt chủng tộc không? Anh đã bao giờ ăn trộm trong cửa hàng chưa! Ngay từ lúc đó, vào đêm đầu tiên, anh đã nhìn thấy họ sẽ chăm sóc lẫn nhau ra sao khi tuổi già. Hai người họ, theo một thiết kế được đặt trước từ lâu mà đã hứa hẹn sẽ giải thích bản thân nó qua thời gian. Mãi mãi. Và mãi mãi. Và mãi mãi.

Tiên tri là một mánh khóe. Anh phải nhấc mình lên để sống. Nhưng bằng cách nào? Tại sao? Bản tin chuyển sang một cảnh tượng rừng rợn. Ray xem trong cảm giác mụ mị: mọi người bị phong toả, còn cảnh sát tỉa từng người để tra tấn. Tiếng nước chảy trong phòng tắm ngừng lại. Đó là giây thứ sáu và bảy.

Mọi tài sản đều là đồ trộm cắp. Đó là điều vợ anh đã nói với anh, chỉ một giờ trước: Anh nghĩ điều này rồi sẽ bay biến hết và em sẽ suy nghĩ thấu đạt? Rằng em sẽ trở lại là Dot nhỏ bé ranh mãnh của anh?

Anh đã cố để nói rằng anh biết chuyện suốt nhiều tháng. Trong một năm hoặc hơn. Rằng anh vẫn ở đây. Vẫn là chồng cô. Đến và đi. Ở với ai cũng được. Làm gì cũng được. Chỉ cần ở gần bên.

Tệ hơn cả trộm cắp. Giết người. Anh đang giết em, Ray.

Anh đã cố nhắc nhở: Một điều gì đó vẫn còn chưa xảy ra giữa họ. Một lý do tại sao họ phải ở lại cùng nhau. Anh đã thấy nó rồi, một linh cảm giữ cho anh bước tiếp, trong suốt những tháng giữ yên lặng này. Một mục đích nào đó cho sự tái hợp của họ vốn đã luôn tồn tại. Họ thuộc về.

Không ai thuộc về ai cả, Ray. Anh cần phải để em được tự do.

Một điều gì đó đang xảy ra trong phòng tắm, một thứ là tất cả nhưng nghe như không gì cả.

Hai giây yên lặng, rồi anh hoảng sợ. Không gì cả bỗng có ý nghĩa. Không có gì để phải quan tâm đến. Anh quay lại ti vi. Mọi người đang nhận thứ đó vào mắt, chẳng vì gì cả. Hoàn toàn chẳng có ích lợi gì.

Trong giây thứ chín và mười, não của anh biến thành một tòa án lưu động vùng. Nó tràn ngập với một ý nghĩ anh có lần đầu vào nhiều tháng trước, một đêm khi đang đọc sách, trong khi người vợ theo luật pháp của anh đang đi ra ngoài giải tỏa đầu óc bằng hành động được xem là bí mật. Một ý nghĩ anh đã lấy cắp từ cuốn sách có bản quyền của ai đó khác, một người mà giờ anh phải trả tiền cho họ. Thời gian làm thay đổi những thứ có thể được sở hữu, và người có thể thực hiện sự sở hữu. Chúng ta phải chi trả lại cho thế giới mọi ý tưởng, mọi thứ chúng ta từng ăn trộm.

Những con người trên màn hình bắt đầu kêu gào. Hoặc cũng có thể âm thành đó vang ra từ trong anh, quan sát bản thân anh và vợ mình ngả úa vàng rồi sụp đổ. Cô đang ở ngưỡng cửa, gọi tên anh. Môi anh mấp máy, nhưng chúng chẳng tạo ra âm thanh nào.

Nó giống như anh có từ “cuốn sách”, và rồi em đặt nó vào bàn tay anh.

Anh trượt từ giường xuống sàn ván gỗ thông. Hai mắt anh bập xuống chỗ vân gỗ cuộn xoáy. Một thứ bên trong não anh vụn vỡ, và tất cả mọi thứ vốn đã từng an toàn như những ngôi nhà giờ đây sụp đổ giống như một hầm mỏ bị đào quá đà. Máu ngập vỏ não anh, và anh chẳng gì sở hữu cả. Hoàn toàn chẳng gì cả, ngoài thứ này.

MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG đứng bên bàn Mimi trong bộ suit vải xéc màu nâu sẫm khi cô đến vào lúc bảy giờ ba mươi phút buổi sáng thứ Hai. Chỉ cần liếc qua, cô biết ngay người lạ này là ai. “Cô Ma có phải không?”

Những hộp các tông dẹt dựa vào bàn cô. Anh ta đã ở đây được một lúc. Công việc của anh ta là đến đây trước, để đảm bảo rằng sẽ không có vấn đề gì. Máy tính của cô đã bị rút ra, và tất cả các dây cáp được cuộn thành những ống gọn gàng đặt trên đỉnh CPU. Các tập hồ sơ đã biến mất từ lâu, bị đưa đi trong khi cô đang uống coffee và ăn bánh mỳ vòng cách đó một dặm.

“Tôi là Brendan Smith. Tôi ở đây để hỗ trợ cô trong quá trình rời khỏi công ty.”

Cô đã biết trước điều này sẽ xảy ra, từ nhiều ngày trước. Cô đã lên khắp các bản tin, xâm phạm bất hợp pháp. Dù các kỹ sư đồng sự của cô có thể bỏ qua lỗi này - xét cho cùng, đó là kiểu người luôn bị làm phiền bởi vô số lỗi thiết kế - cô cũng cảm thấy có lỗi vì chống lại sự tiến bộ, tự do, và giàu có. Quyền tập ấm của chủng loài. Đó là thứ mà nghề của cô sẽ không bao giờ tha thứ được.

Cô nhìn chằm chằm vào người tống cổ chuyên nghiệp cho tới khi anh ta nhìn lảng đi. “Garreth nghĩ tôi sẽ làm vấy bẩn chỗ này sao? Đánh cắp các bí mật khuôn đúc gốc quốc tế nào đó?”

Người đàn ông lắp ráp một thùng các tông. “Chúng ta có hai mươi phút để đóng những thùng này. Chỉ các đồ cá nhân. Tôi sẽ kiểm kê tất cả những thứ cô muốn lấy, và chúng ta sẽ kiểm tra thông qua nó trước khi rời đi.”

“Rời đi? Rời đi?” Cơn giận dữ trào lên cổ họng cô, cơn giận dữ mà công ty hộ tống tư nhân này đã được thuê để vô hiệu hoá. Cô quay người đi ra cửa. Anh chàng Nâu sẫm dừng cô lại, chỉ với chút lực.

“Một khi cô rời khỏi văn phòng, chúng tôi sẽ xem như đã niêm phong.”

Cô nao núng và ngồi lại bàn làm việc của mình. Không phải của cô. Não cô cảm giác nóng rát. Sao họ dám? Sao có ai dám? Tôi sẽ kiện vời tất cả những gì họ có. Nhưng tất cả các quyền và đặc lợi của thực hành công lý đều là của họ. Loài người là giống du côn. Luật pháp là công cụ bắt nạt. Các đồng nghiệp của cô đi qua cửa, chậm lại chỉ đủ để thoáng nhìn cảnh tượng đó và rồi chuồn mất trong xấu hổ.

Cô đặt những quyển sách của mình vào trong chiếc hộp mà người bảo hộ của cô vừa làm cho cô. Rồi đến các cuốn sổ.

“Sổ không được, sổ là tài sản của công ty.”

Cô cưỡng lại thôi thúc muốn ném cho gã một cái dập ghim. Cô bọc các bức ảnh của mình vào trong từ giấy mà người bảo hộ đưa cho cô rồi đóng gói lại. Carmen và con ngựa miền núi Kencky của nó. Amelia và bọn trẻ, trong bể bơi ở Tucson. Bố cô, đúng bên dòng suối ở Yellowstone. Ông bà cô ở Thượng Hải, trong ngày Chủ nhật đẹp nhất của họ, giơ cao ảnh của các cô bé Mỹ mà họ sẽ không bao giờ gặp.

Trò giải đố logic làm bằng những cái đinh uốn cong. Các khung trang trí viết: Phản ứng lên tiếng to hơn lời lẽ. Một số người xem cải cốc này là vơi một nửa, một số xem là đầy một nửa; một kỹ sư thấy một công cụ ngăn chặn to gấp đôi mức cần thiết của nó.

“Cô xong chưa?” nhân viên hỗ trợ nghỉ hưu non cá nhân của cô nói.

Một cái va li phủ đầy những miếng nhãn dán. Một cái hòm được rập một cái tên nước ngoài.

“Các chìa khóa của cô.” Cô lắc đầu, rồi đưa ra các chìa khóa cơ quan. Anh ta kiểm tra chúng trên một danh sách mà anh ta bắt cô ký vào. “Hãy theo tôi.” Anh ta bưng các thùng. Cô cầm cái va li và cái hòm. Trên hành lang, các đồng nghiệp tò mò dạt đi. Anh ta đặt các thùng xuống và khóa cửa. Đúng khoảnh khắc cái khóa kêu tách, cô sực nhớ ra.

“Ôi. Mở ra đã.”

“Văn phòng đã bị niêm phong.”

“Mở ra.”

Anh ta mở. Cô vào lại trong phòng, đi đến một bức tường, đứng lên một cái ghế. Cô tháo ra, từng chút từng chút một, cuộn tranh một nghìn hai trăm năm tuổi về các la hán trên ngưỡng cửa của Giác ngộ, cuộn nó lại, cho vào túi. Rồi cô theo người hộ tống ra cửa trước, đi qua những nhân viên đã chào hỏi cô nồng nhiệt suốt nhiều năm và giờ đang tập trung vào công việc gấp gáp của họ. Khi cô đang chuyển dần cuộc đời chuyên nghiệp tích luỹ lâu năm ra bãi đỗ xe, người đàn ông đó đứng sừng sững ở cửa công ty, giống như thiên thần ở cổng phía Đông vườn địa đàng, kẻ đã giữ con người, những kẻ đã hái trộm trái của một cây cấm, khỏi đột nhập trở lại vườn và ăn một trái khác mà hẳn đã có thể giải quyết được mọi thứ.

NHỮNG CON VẬT DUY NHẤT mà biết chúng được tắm: Đó, Douggie nói không ngừng - lúc gần nửa đêm, qua tiếng nhạc rock om sòm trong quán rượu ven đường đầy những tay lính hết phiên trực và những nhà hoạt động có vũ trang khác - đó là nơi mọi rắc rối bắt đầu.

“Ý tôi là, tại sao biết mình sắp chết lại khiến bạn đứng lên? Thông minh đủ để thấy bạn là một bao tải thịt thối quấn xung quanh một ống nước thải nhỏ mà sẽ ngừng hoạt động trong - gì nhỉ? Trong vài nghìn lần mặt trời mọc nữa?”

Nhà triết học anh em ngồi bên cạnh anh bên quầy bar gỗ son tiêu đáp, “Anh có thôi nói nhảm nhí đi được một giây không?”

“Bây giờ, một cái cây. Những gã đó biết mọi thứ trên một thời gian biểu mà chúng ta thậm chí… “

Một cú đấm vung ra và gặp anh ở xương má, quá nhanh đến mức như thể Douglas cứng đờ tại chỗ. Anh ngã đập đầu xuống sàn gỗ thông quá nhanh đến mức anh thậm chí không nghe được người đàn ông đứng trên mình đưa ra bài điếu văn. “Tôi xin lỗi. Nhưng anh đã được cảnh báo.”

Khi anh tinh lại, người bạn spinoza của anh đã đi từ lâu. Anh xoa khắp đầu và mặt mình với những đầu ngón tay ngập ngừng. Không có gì mất cả, nhưng có một cảm giác ủy mị dường như không đúng lắm. Các vì sao và ánh sáng, những vầng mây đen và con đau, dù anh đã sống qua những điều tồi tệ hơn. Anh để cô nhân viên lo lắng giúp mình đứng lên rồi gõ ra. “Con người không phải như bề ngoài của họ đâu.” Lần này không có ai lên tiếng phản đối.

Anh ngồi trong xe giữa bãi đỗ xe của quán rượu, thực hiện kế hoạch không có kế hoạch trước. Anh, trong nhận thức rõ ràng nhất của mình, không có ai để đến xin giúp đỡ và an ủi ngoại trừ người đồng sự trong chiến dịch giải cứu thế giới, người phụ nữ đã tham gia cùng anh với một sự nghiệp lớn hơn chủ nghĩa Pavlicek khốn khổ đơn thuần. Cô là người duy nhất biết cách đón nhận anh và cho anh một mục đích trong đời sống này. Đến chỗ Mimi vào giờ này là thúc đẩy một ranh giới. Mặc dù cô chưa bao giờ tỏ rõ việc cấm anh đến vào ban đêm, cô sẽ không lấy làm vui mừng. Tuy nhiên, cô sẽ biết phải làm gì với đống hỗn độn đó, khuôn mặt anh.

Cô từng nói với anh một lần, trong những giờ buồn tẻ khi họ bị xích cùng nhau giăng ngang trên một đoạn đường, khoảng thời gian mà hóa ra ngay cả các công ty khai thác gỗ cũng không thích thú gì, về những tình yêu mạnh mẽ thời tuổi trẻ của cô. Cả hai giới, chính thế. Tiết lộ đó, chỉ cần thêm một cái lông vũ, đủ sức hạ gục anh. Anh băn khoăn không biết cô muốn là kiểu người như thế nào. Thế giới này dựa vào rất nhiều loài khác nhau, mỗi loài là một thực nghiệm điên rồ. Anh chỉ ước một lúc nào đó cô sẽ cho anh vào thánh đường nội tại, người bạn tâm giao đáng tin cậy, người phục vụ của cô hoặc gì đó. Ước gì cô và bất cứ ai có thể đang là câu trả lời hiện tại của cuộc đời cô có thể để cho anh canh gác - canh gác cho họ, một người lính canh chống lại thế giới xấu xa.

Anh cố nhét cái chìa vào ổ khóa. Có lẽ anh không được tin tưởng với máy móc hạng nặng. Nhưng má anh như rời rạc hẳn và có gì đó đang kêu ù ù bên ngoài mắt anh. Không có chỗ nào để bấu víu, thực sự. Anh lao ra khỏi bãi đỗ rồi quay trở lại con đường cao tốc qua thung lũng, hướng về thành phố, và tình yêu.

Anh đã không nhìn thấy chiếc xe tải đậu bên lề đường phía bên ngoài thanh chắn. Không thấy nó tiến vào bề mặt nhựa đường phía sau anh. Chẳng thấy gì cho tới khi hai mắt trắng dã bao phủ gương chiếu hậu của anh và con quái thứ đâm sầm vào thanh chắn phía sau xe anh. Xe chồm về phía trước, phía sau liệng đuôi cá. Chiếc xe tải lù lù hiện ra và đâm sầm vào xe anh lần nữa. Anh không thể phanh, thậm chí không thể nghĩ. Con đường dốc xuống. Anh nhấn bàn đạp, nhưng chiếc xe tải vẫn bám lấy anh. Ở cuối chân quả đồi đó, anh lướt qua một đường tàu hoả, lao vút lên.

Một ngã tư lướt về phía anh. Anh trượt theo một cú đánh phải bất ngờ, với vận tốc gấp hai lần một cú rẽ được kiểm soát. Trong cuộc trượt tuyết vượt chướng ngại vật vận tốc chậm, đuôi xe anh xoay quét vòng quanh, hai trăm bảy mươi độ theo chiều kim đồng hồ. Khi cuối cùng cũng dừng lại, xe anh đang ở ngã tư đó, vuông góc, còn chiếc xe tải chở gỗ trống đố sầm xuống đường cao tốc, người lái xe nằm gục trên cái còi, một tiếng còi dài tạm biệt.

Douglas ngẩn ngơ ở giữa ngã tư, kỳ dị. Cú va chạm khiến anh đờ đẫn hơn bất cứ thứ gì cảnh sát từng làm. Hơn cả khi máy bay của anh rơi. Đó chỉ là Chúa, với trò cò quay thông thường của Ngài. Đó là một gã điên, với một kế hoạch.

Anh tiếp tục xuôi xuống con đường dài về lại thành phố. Anh không thể thôi nhìn vào gương chiếu hậu, nơi anh hy vọng hai cái đèn sáng trắng giống nhau sẽ lại lướt đến một lúc nào đó. Nhưng anh đi hết cả con đường đến căn hộ của Mimi mà không gây thêm sự cố nào nữa. Đèn vẫn sáng trong nhà cô. Khi cô mở cửa, rõ ràng là cô đang say. Phía sau lưng cô, căn phòng bừa bộn. Một cuộn tranh trải ra trên sàn phòng khách.

Cô chao đảo và líu ríu, “Chuyện gì xảy ra thế?”

Anh ngạc nhiên chạm vào khuôn mặt mình. Đã quên hết mọi điều về nó. Trước khi anh kịp trả lời, cô kéo anh vào trong. Và đó là cách mà cuối cùng thì cây cối cũng đưa họ về nhà.

ADAM APPICH đặt chân phải vào một cái hốc tưởng tượng và dẫm lên. Trượt cái nút thắt lên, bước lại bằng chân trái, cố hết sức quên đi mình đã bước bao nhiêu bước chân hư ảo. Tự nhủ: Mình đã từng trèo cây suốt ngày. Nhưng Adam đang không trèo cây. Anh đang trèo không khí, trên một sợi dây mảnh như một cây bút chì, lủng lẳng từ một cái cây rộng tới nỗi anh không thể nhìn thấy cả hai bên gò cùng một lúc. Những đường rãnh trong lớp vỏ dày hàng foot của nó còn sâu hơn cả bàn tay anh. Phía trên anh, một con đường dài màu đen biến hút vào trong mây. Cái dây bắt đầu xoay tròn.

Một giọng từ trên cao vọng xuống, “Này. Đừng chống cự.”

“Tôi không thể làm được.”

“Anh có thể. Anh sẽ làm được, thưa anh.”

Cổ họng anh ứ dịch trào ngược và nỗi khiếp sợ. Từng bước từng bước, anh thu hẹp khoảng cách bất khả. Gần trên đỉnh, anh mới dám nhìn lên. Hai sinh vật thuộc về cây nói những lời khích lệ nhẹ nhàng mà anh không nghe thấy và cũng không tin. Anh với tới cái gì đó cứng, vẫn còn thở. Không ổn, nhưng còn thở.

“Thấy chưa?” Khuôn mặt rạng rỡ của người phụ nữ khiến anh tự hỏi liệu có phải anh đã không chết ở đâu đó trên dọc đường lên. Người đàn ông - làn da vón cục và bộ râu Cựu ước - đưa cho anh một cốc nước. Adam uống. Trong một lát anh tin rằng anh sẽ ổn. Bề mặt sàn dưới anh nghiêng trong gió. Cặp đôi trên cây băn khoăn, mời anh ăn mấy quả mọng.

“Tôi ổn. Chắc là điều đó sẽ thuyết phục hơn nếu tôi đã nói thế năm phút trước.”

Người phụ nữ tên là Bạch Quả nhảy lên một cành cây tới chỗ chạn đựng đồ ăn dựng tạm, tìm kiếm một loại trà mà cô cam đoan là sẽ giúp anh hết chóng mặt. Cô không đeo gì cả. Chân trần, hai mươi mấy tầng lầu trên không trung. Anh vùi mặt vào cái gối nhồi lá kim.

Khi cảm thấy có thể, Adam nhìn xuống. Bùn nhão từng mảng loang lổ trải suốt khu rừng phía dưới. Anh đã vượt qua được vụ thảm sát gần đây, lẻn được vào là nhờ sứ giả Loki. Nhưng cái khung cảnh nhìn từ trên cao xuống này thì thật khủng khiếp. Phiên ngồi cây dài nhất, cương quyết nhất trong vùng này - được thực hiện bởi những đối tượng lý tưởng cho nghiên cứu của anh về chủ nghĩa lý tưởng lầm lạc (misguided idealism) - là tàn dư rộng cuối cùng được trừ lại sau cuộc thu hoạch. Các cây còn sống rải rác lốm đốm trên những vạt đồi trọc, giống như những cụm râu bỏ sót trên cằm của một thiếu niên mới cạo râu. Những gốc cây tươi ở khắp nơi, xỉ than và những cành cây đố cháy, những mẩu gỗ vụn rải rắc mùn cưa, đây đó những thân cây bị bỏ lại trong các khe núi quá dốc để bận tâm đến. Và một cụm cây bao quanh cây vĩ đại mà những người ngồi này gọi bằng tên đó.

Người đàn ông, Người Canh Gác, chỉ ra những cột mốc đó. “Tất cả tầng đất mặt bị toi ra đó đang rửa trôi bề mặt này xuống sông Eel. Giết chết cá trên suốt đường ra biển. Khó để nhó, nhưng khi chúng tôi tới đây, mười tháng trước, mọi thứ vẫn còn xanh tươi hết tầm mắt. Đã có rất nhiều cố gắng để làm chậm mọi thứ xuống.”

Adam không phải bác sĩ lâm sàng, và hai trăm năm mươi cuộc phỏng vấn các nhà hoạt động suốt dọc bờ Lost Coast đã khiến anh e dè với các chẩn đoán. Nhưng Người Canh Gác không trầm cảm nặng cũng không phải nhà duy thực tái sinh.

Một ánh lửa lóe lên từ xa phía dưới, tiếng ù ù của máy móc nặng, và Người Canh Gác cúi xuống nhìn. “Kia.” Màu vàng sáng hơn một con sên chuối, dích dắc một nửa dặm đường cách xa khoảng rừng đang bị phá huỷ.

“Chúng ta có gì thế?” Bạch Quả hỏi.

“Máy đốn gỗ skyline yarder. Hai cái máy Cat. Chúng ta có thể bị phong tỏa trong ngày mai.”

Anh nhìn Adam. “Cậu có thể hỏi bất cứ điều gì cậu muốn hỏi, rồi trở xuống quay về trong đêm nay.”

“Hoặc tham gia cùng chúng tôi,” Bạch Quả nói. “Chúng tôi sẽ đưa anh lên phòng dành cho khách.”

Adam không thể trả lời. Cái đầu anh vẫn đang bóp nghẹt anh. Việc thở làm anh phát ốm. Anh chỉ muốn quay trở lại Santa Cruz, phân tích dữ liệu từ các bảng hỏi và rút ra các kết luật mập mờ từ các số liệu thống kê thô.

“Anh cứ thoải mái ở đây,” người phụ nữ nói với anh. “Dù gì, chúng tôi đã chỉ định tình nguyện trong mấy ngày, thế mà giờ chúng tôi đang ở đây, gần một năm rồi.”

Người Canh Gác mỉm cười. “Muir có một câu nói rất hay: Tôi chỉ ra ngoài đi dạo một lát…”

Ruột gan của Adam trào ra không trung, hai trăm feet cách xa mặt đất.

CÁC ĐỐI TƯỢNG ngồi trên mặt sàn, nhìn chằm chằm vào bảng hỏi và cây bút chì mà Adam đưa cho họ. Bàn tay họ vân vện nâu và xanh, với váng bột ở dưới móng tay họ. Họ có mùi quả chín và mùi mốc của cây gỗ đỏ. Người kiểm tra đã tránh ra khỏi họ, lên cái võng quan sát, thứ sẽ không bao giờ ngừng rung lắc. Anh nghiên cứu khuôn mặt họ để xem sức căng của sự cứu rỗi hoang tưởng mà anh đã thấy trong rất nhiều nhà hoạt động mà anh đã phỏng vấn. Người đàn ông - hào phóng nhưng theo thuyết định mệnh. Người phụ nữ - tự chủ theo một cách mà không ai bị quấy nhiễu nặng nề có quyền được như thế.

Bạch Quả hỏi, “Đây là nghiên cứu tiến sĩ của anh à?”

“Vâng.”

“Giả thuyết của anh là gì?”

Adam đã phỏng vấn rất lâu đến mức từ này nghe thật lạ lùng. “Mọi điều tôi nói có thể làm ảnh hưởng tới câu trả lời của cô.”

“Anh có một giả thuyết về những người mà..

“Không. Chưa có giả thuyết. Tôi chỉ đang thu thập dữ liệu.”

Người Canh Gác cười, một tiếng đơn âm giòn. “Đó không phải là cách nó hoạt động đấy chứ?”

“Cách cái gì hoạt động ạ?”

“Phương pháp khoa học. Cậu không thể thu thập dữ liệu mà không có một lý thuyết dẫn đường.”

“Như tôi đã nói với anh rồi đấy. Tôi đang nghiên cứu về hồ sơ cá nhân của các nhà hoạt động môi trường.”

“Niềm tin bệnh lý?” Người Canh Gác hỏi.

“Không phải thế. Tôi chỉ… Tôi muốn hiểu một chút về những con người mà… những con người tin rằng…”

“Cây cũng là con người ư?”

Adam bật cười, rồi ước gì mình đã không làm vậy. Đây là ở trên cao. “Vâng.”

“Anh hy vọng làm được điều đó bằng cách cho thêm tất cả những điểm này vào rồi làm một kiểu phân tích hồi quy nào đó…”

Người phụ nữ đưa ngón tay chạm vào mắt cá chân đồng sự của mình. Anh im lặng ngay lập tức theo cách mà trả lời cho một trong hai câu hỏi mà Adam muốn lẻn cho vào bảng hỏi của mình. Câu hỏi còn lại là làm sao họ đại tiện được trước mặt nhau, bảy mươi mét trên không trung.

Nụ cười của Bạch Quả khiến Adam cảm thấy mình gian dối. Cô trẻ hơn anh mấy tuổi, nhưng cứ như mấy thập kỷ thì đúng hơn. “Anh đang nghiên cứu về cái gì khiến một số người xem thế giới sống là quan trọng khi mà thứ có thật duy nhất với mọi người là những người khác. Anh nên nghiên cứu tất cả những người mà nghĩ rằng chỉ có con người là quan trọng.”

Người Canh Gác bật cười. “Nói về bệnh lý.”

Trong một thoáng, phía trên họ, mặt trời ngừng lại. Rồi nó bắt đầu rơi về phía Tây, trở lại với đại dương đang mong chờ. Ánh sáng ban trưa thiếp lên khung cảnh mạ vàng và màu nước. California, Vườn địa đàng của nước Mỹ. Những vết tích nhỏ xíu cuối cùng của rừng Jura, một thế giới khác hẳn với tất cả mọi thứ trên Trái Đất. Bạch Quả lật giở tập câu hỏi, dù Adam đã yêu cầu cô không được xem trước. Cô lắc đầu với một điều ngây thơ ở trang thứ ba. “Không có điều gì trong thứ này sẽ nói cho anh biết chút gì quan trọng cả. Nếu anh muốn biết về chúng tôi, chúng ta cứ nói chuyện thì hơn.”

“À.” Cái võng làm Adam say sóng. Anh không thể nhìn đi bất cứ đâu ngoài miền đất bốn mươi chín foot vuông phía dưới anh. “Vấn đề là…”

“Cậu ấy cần dữ liệu. Các con số đơn giản.” Người Canh Gác vẫy tay về phía Đông Nam, khúc ca rù rì cưa máy của sự tiến bộ. “Hoàn thành phép loại suy này: các bảng hỏi là để liên hợp các cá thể giống như các máy skyline yarder là để…”

Người phụ nữ đúng rung rinh mạnh tới nỗi Adam tin rằng cô sẽ ngã qua mép sàn. Cô ngả qua một bên, trong khi Người Canh Gác nghiêng ra sau để cân bằng lại.

Cả hai không ai nhận thức được sự phối hợp hành động nhịp nhàng theo cặp đôi của họ. Bạch Quả quay về phía Adam. Anh chờ cô lao xuống như Icarus. “Tôi đã thiếu ba tín chỉ để đến tấm bằng Khoa học thống kê bảo hiểm. Anh có biết Khoa học thống kê bảo hiểm là gì không?”

“Tôi… Đây có phải là một câu hỏi đánh đố không?”

“Đó là ngành khoa học thay thế toàn bộ cuộc đời con người bằng giá trị tiền mặt của nó.”

Adam thở hắt ra. “Cô có thể, cô biết đấy, ngồi xuống được không?”

“Có chút gió nào đâu! Nhưng được thôi. Nếu tôi có thể hỏi anh một điều.”

“Okay. Chỉ làm ơn…”

“Anh có thể hiểu được gì về chúng tôi thông qua một khảo sát mà anh không thể bằng cách nhìn vào mắt chúng tôi và hỏi?”

“Tôi muốn biết…”

Như thế sẽ phá hủy mất bảng hỏi. Anh sẽ gợi ý cho họ theo cách làm mất hiệu lực bất kể câu trả lời nào họ có thể đưa ra. Nhưng chẳng hiểu sao, trên đỉnh của cây đậu thần ngàn năm tuổi này, anh không còn quan tâm nữa. Anh muốn nói, một điều anh đã không muốn làm suốt một thời gian. “Có rất nhiều chúng chứ cho thấy rằng lòng trung thành nhóm cản trở lý trí.”

Bạch Quả và Người Canh Gác trao đổi nụ cười mỉa, như thể Adam vừa nói với họ rằng khoa học đã chứng minh rằng trong khí quyển thì phần lớn là không khí.

“Con người tạo ra hiện thực. Đập thủy điện. Đường hầm dưới đáy biển. Vận tải siêu âm. Khó để mà phản bác điều đó.”

Người Canh Gác mỉm cười, mệt mỏi. “Chúng ta không tạo ra hiện thực. Chúng ta chỉ lảng tránh nó. Cho tới bây giờ. Bằng cách cướp các vốn tự nhiên và che giấu cái giá phải trả. Nhưng hóa đơn vẫn đến mỗi ngày và chúng ta sẽ không thể trả nổi.”

Adam không biết nên mỉm cười hay gật đầu. Anh chỉ biết rằng những người này - nhóm rất nhỏ miễn dịch với hiện thực đồng thuận - có một bí mật anh cần phải hiểu.

Bạch Quả quan sát Adam, như thể qua một tấm gương hai chiều của phòng lab. “Tôi có thể hỏi anh một điều nữa được không?”

“Bất cứ điều gì cô muốn.”

“Một câu hỏi đơn giản thôi. Anh nghĩ chúng ta có bao lâu?”

Anh không hiểu. Anh nhìn Người Canh Gác, nhưng người đàn ông đó cũng đang chờ câu trả lời của anh. “Tôi không biết.”

“Trong sâu thẳm trái tim anh. Bao lâu, trước khi chúng ta kéo nơi này đổ xuống xung quanh?”

Những từ cô dùng khiến Adam đỏ mặt. Đó là câu hỏi dành cho những ký túc xá sinh viên. Cho những quán rượu vào đêm muộn tối thứ Bảy. Anh đã để tình huống vượt khỏi tầm kiểm soát của mình, và không có gì trong chuyện này - sự xâm phạm qua đất tư, cuộc trèo leo đó, cuộc trò chuyện mơ hồ này - đáng làm chỉ để có thêm hai điểm dữ liệu nữa. Anh quay mắt đi, nhìn ra những cây gỗ đỏ bị tàn phá. “Thực sự. Tôi không biết.”

“Anh có tin rằng loài người đang sử dụng các nguồn lực nhanh hơn thế giới có thể thay thế chúng?”

Câu hỏi dường như vượt quá xa sự tính toán đến mức trở nên vô nghĩa. Rồi có chút dồn nén nhỏ nào đó trong anh trào ra, và nó giống như một sự mù quáng. “Đúng.”

“Cảm ơn!” Cô hài lòng với học sinh lổn tuổi của mình. Anh cười đáp lại. Đầu của Bạch Quả lắc lu về phía trước và cặp mày của cô lóe sáng. “Thế theo anh tỉ lệ đang giảm đi hay tăng lên?”

Anh đã nhìn thấy các biểu đồ đó. Mọi người đều đã thấy. Mồi lửa chỉ mới bắt đầu.

“Nó rất đơn giản,” cô nói. “Rất rõ ràng. Tăng trưởng theo cấp luỹ thừa sẽ trong một hệ thống hữu hạn sẽ dẫn đến sự sụp đổ. Nhưng mọi người không thấy. Rất nhiều quyền hạn của con người đang bị phá sản.”

Bạch Quả khóa ánh mắt anh với cái nhìn pha giữa quan tâm và thương hại. Adam chỉ muốn cái võng ngừng rung. “Có phải một ngôi nhà đang bén lửa không?”

Một cái nhún vai. Một cái kéo môi qua một bên. “Phải.”

“Và anh muốn quan sát một nhúm người đang hô hào, Thả nó ra, khi mà những người khác đang vui thứ nhìn mọi thứ cháy trụi.”

Một phút trước, người phụ nữ này là đối tượng của nghiên cứu quan sát của Adam. Giờ thì anh muốn chia sẻ bí mật với cô. “Có một cái tên. Chúng tôi gọi nó là hiệu ứng bàng quan. Tôi đã từng để mặc giáo sư của mình chết vì không ai khác trong giảng đường đứng lên. Nhóm càng lớn…”

“… thì càng khó để kêu, Lửa?”

“Bởi vì nếu có một vấn đề thực sự, chắc chắn ai đó…”

“… rất nhiều người hẳn sẽ đã…”

“… với sáu tỉ người khác…”

“Sáu? Nói là bảy đi. Mười lăm, trong mấy năm nữa. Chúng ta sẽ sớm ăn hết hai phần ba năng suất ròng của hành tinh. Nhu cầu gỗ đã tăng gấp ba trong đời chúng ta.”

“Không thể dẫm phanh khi ta sắp đâm vào tường.”

“Móc mắt mình ra còn dễ hơn.”

Tiếng gầm gừ xa xa vang lên, vọng lại trong yên lặng. Toàn bộ nghiên cứu này với Adam bắt đầu có vẻ như chệch hướng. Anh cần nghiên cứu tình trạng ốm yếu ở một quy mô không thể tưởng tượng được, một sự ốm yếu mà không kẻ bàng quan nào có thể nhận ra.

Bạch Quả phá vỡ sự yên lặng. “Chúng tôi không một mình. Những người khác đang cố tới chỗ chúng tôi. Chúng tôi có thể nghe thấy họ.”

Từ cổ xuống tấm lưng nhỏ của Adam, lông dựng lên. Anh có rất nhiều lông. Nhưng tín hiệu này vô hình, bị mất trong quá trình tiến hoá. “Nghe ai?”

“Tôi không biết. Cây cối. Nguồn sống.”

“Ý cô là đang nói? Nói to?”

Cô vuốt ve một nhánh cây như thể đó là một con thú cưng. “Những từ thực sụ. Nhưng không to. Giống như một hợp xướng Hy Lạp trong đầu tôi.” Cô nhìn Adam, khuôn mặt cô sáng rõ như thể cô vừa mời anh ở lại ăn tối. “Tôi đã chết. Tôi đã bị điện giật trên giường của mình. Tim tôi đã ngừng đập. Tôi trở lại và ngạc nhiên khi nghe thấy họ.”

Adam quay sang Người Canh Gác để xác nhận tình trạng thần kinh bình thường. Nhưng nhà tiên tri râu ria chỉ cong mày.

Bạch Quả vỗ vỗ vào bảng hỏi. “Tôi nghĩ giờ anh có câu trả lời rồi. Về tâm lý của những người cứu thế giới nhỉ?”

Người Canh Gác chạm vào vai cô. “Còn gì điên rồ hơn - cây cối đang nói, và con người đang lắng nghe?”

Adam không nghe. Giờ anh chỉ đang điều chỉnh một thứ đã từ lâu ẩn trong thanh thiên bạch nhật. Anh nói, chẳng với ai. “Tôi đôi khi cũng nói to. Với chị gái tôi. Chị đã biến mất khi tôi còn nhỏ.”

“À, vâng, ra thế. Chúng ta có thể nghiên cứu anh không?”

Sự thật uốn xuống gần đến anh, một thứ mà ngành của anh sẽ không bao giờ nhận thấy. Bản thân ý thức là một trạng thái của sự điên, khi bàn đến những ý nghĩ về thế giới xanh. Adam đưa tay ra để giữ vũng người nhưng anh chỉ chạm phải một nhánh cây đang rung rinh. Treo trên cao khỏi bề mặt xa xăm mất hút bởi một sinh vật hẳn là muốn anh phải chết. Não anh quay cuồng. Cái cây đánh thuốc anh. Anh đang xoay mòng lần nữa tên một sợi thừng to bằng một cái dây leo. Anh nhìn sâu vào khuôn mặt cô gái như thể một hành động tuyệt vọng cuối cùng nào đó của sự đọc-con-người có thể sẽ bảo vệ anh. “Cái gì…? Chúng đang nói cái gì? Cây ấy?”

Cô cố nói với anh.

KHI HỌ NÓI CHUYỆN, chiến tranh tới gần cái rãnh thoát nước gần nhất. Lực của mỗi cú đổ mới khiến Adam tan vỡ, ngay cả khi nó xé qua những vạt cây khổng lồ còn sót lại. Anh chưa bao giờ hình dung được mức độ dữ dội này, giống như một tòa nhà chọc trời đổ xuống. Lá kim và gỗ mùn phủ rợp cả không khí. “Những khu vực cây đổ là những kẻ giết người,” Bạch Quả nói. “Bọn họ san phẳng lỳ mỗi dải đất hạ cánh, để cây sẽ không bị nát khi đổ xuống. Điều đó hủy hoại đất.”

Một cái cây có độ dày bằng chiều cao của Adam nghiêng mình đổ sầm xuống con dốc phía dưới. Đất ở chỗ bị ảnh hưởng nhão nhoét ra.

CHIỀU MUỘN HÔM ĐÓ, họ thấy dáng Loki ở xa xa, đang đi tới qua cánh rừng bị hủy hoại, vừa kịp lúc để hộ tông nhà tâm lý học trở lại qua vòng phong tỏa của Humboldt. Nhưng có gì đó trong dáng hấp tấp. chúi về phía trước cho thấy nhiệm vụ đã thay đổi. Từ dưới bệ gốc cây, anh ta gọi họ thả dây và bộ đai xuống.

“Có vấn đề gì thế?” Người Canh Gác hỏi.

“Tôi sẽ nói với các bạn ở trên đó.” Họ tạo chỗ trống cho Loki trong cái tổ đông đúc lúc này. Anh ta trắng nhợt và thở hồng hộc, nhưng không phải vì leo trèo. “Đó là Mẹ N và Moses.”

“Lại bị tra tấn à?”

“Chết rồi.”

Bạch Quả gào lên.

“Ai đó đã đánh bom văn phòng. Họ đã ở bên trong, viết một bài phát biểu cho Ban hành động rừng. Cảnh sát đang nói rằng họ đã tự nổ bản thân bằng thuốc nổ dụ trữ. Cáo buộc LDF khủng bố nội bộ.”

“Không,” Bạch Quả kêu. “Không. Làm ơn không phải thế này.” Khắp xung quanh, bóng chiều đổ xuống trong ngơ ngác.

Có một khoảng yên lặng kéo dài không yên tĩnh. Người Canh Gác nói. “Mẹ N, một kẻ khủng bố ư! Bà hẳn sẽ thậm chí không cho tôi chọc vào một cái cây. Bà đã bảo tôi, ‘Cái cưa sẽ khiến anh chàng ấy đau.’”

HỌ KỂ NHỮNG CÂU CHUYỆN về những người đã chết. Mẹ N đã đào tạo họ như thế nào. Moses đã đề nghị họ lên ngồi Mimas. Dịch vụ tưởng niệm, ở độ cao hai trăm feet. Adam nghĩ về một điều mà anh đã học được ở trường đại học: tưởng niệm luôn là một tiến trình của sự cộng tác.

Loki xuống, lo lắng quay trở lại với những người khóc thương ở dưới đất. “Chúng ta chẳng thể làm gì. Nhưng ít nhất chúng ta có thể làm cùng nhau. Cậu có xuống không?” anh ta hỏi Adam.

“Cậu có thể ở lại nếu muốn,” Bạch Quả nói.

Điều tra viên nằm trên chiếc võng rung lắc của mình, sợi tới không dám di chuyển một ngón chân. “Tôi muốn xem màn đêm từ trên cao này.”

ĐÊM HÔM ĐÓ, bóng đêm thật phong phú và đáng xem. Cả mùi nữa: mùi nồng phì nhiêu của cây mục và bào tử, của rêu bám trên khắp mọi thứ, đất đang được tạo ra, ngay cả ở đây, rất nhiều tầng lầu trên mặt đất. Bạch Quả nấu đậu trắng trên cái bếp nhỏ. Đó là bữa ngon nhất mà Adam từng ăn kể từ khi đi điền dã. Độ cao không gây phiền cho anh lắm, vì giờ đây anh vẫn chưa thể nhìn xuống đất.

Sóc bay xuất hiện để xem xét người mới. Anh mãn nguyện, một vị ẩn sĩ ngồi trên đỉnh của bầu trời đêm. Người Canh Gác hí hoáy vẽ vào cuốn sổ nhỏ dưới ánh nến. Thỉnh thoảng anh ta đưa các bản vẽ cho Bạch Quả. “Ôi, đúng. Đúng là chúng rồi, chính xác!”

Các âm thanh đều ở xa xa, một ngàn âm độ, vừa phải và nhẹ hơn. Có một con chim mà Adam không biết tên, đập cánh vào bóng đêm. Những tiếng kêu the thé của những con vật ẩn mình. Thân gỗ của ngôi nhà cao này, kêu răng rắc. Một cành cây rơi xuống đất. Một cành nữa. Một con ruồi, đi trên lớp lông trên tai anh. Hơi thở của chính anh vọng bên trong cố áo của anh. Hơi thở của hai người kia, gần gũi đến vô lý trong ngôi làng trên mây này, giữ dịch vụ yên lặng của họ. Sự gần nhau giữa ấm áp và kinh sợ khiến Adam thấy ngạc nhiên. Cô gái bám lấy người họa sĩ, người đang làm việc để tận dụng mấu nến cuối cùng. Một khoảng da thịt trên vai bắt ánh sáng, trần trụi và đẹp đẽ. Nó trông như phủ lông măng, hay có thể là lông vũ. Rồi bản thảo đầy vết mục chuyển thành năm từ riêng biệt.

HỌ THỨC GIẤC khi tiếng gầm gừ đến gần hơn. Những người đàn ông lảng vảng khắp mặt đất phía dưới họ và xa hơn ra chỗ những đống gỗ phí hoài, kết nối các nỗ lực của họ thông qua máy bộ đàm.

“Này,” Bạch Quả hét xuống. “Có chuyện gì thế?”

Một người chặt rừng ngước lên. “Tốt nhất là các người ra khỏi đó đi. Tai họa sắp ập tới chỗ các người rồi đấy!”

“Tai họa gì?”

Điện từ nhiễu rè rè qua máy bộ đàm. Không khí ngột ngạt và có tiếng kêu rì rì. Ngay cả ánh sáng ban ngày cũng bắt đầu rung chuyển. Một âm thanh ầm ầm dâng lên từ chân trời. “Họ không đâu,” Người Canh Gác nói. “Họ không thể.”

Chiếc trực thăng băng qua quả đồi gần đó. Lúc đầu chỉ vờn, nhưng nửa phút sau cả cái cây đập thùm thùm như cái trống. Cái cây khổng lồ nghiêng ngả. Adam bám chặt vào cái võng đang chao liệng. Một luồng khí mạnh thổi những câu chửi khẽ của anh trở lại vào mặt anh như thể một con ong bắp cày điên cuồng lao lên tấn công.

Gió đập vào cây, một luồng gió thổi giật ngược lên, rồi tới luồng gió đảo chiều của nó. Ngọn của các cây gỗ đỏ biến thành cao su, và các cành cây đâm xuyên qua tán cây. Người Canh Gác bò lên khu vực kho để lấy máy quay video, trong khi Bạch Quả chộp lấy một cành cây gãy to bằng cái gậy bóng chày. Cô trèo ra một cành cây gần nhất để tấn công. Adam hét lên, “Vào trong đi!” Những lời của anh bị nghiền nhỏ trong cánh quạt máy bay.

Người phụ nữ bám hai bàn chân trần vào cành cây, một cành cây dù to khổng lồ nhưng vẫn đang rung bần bật như dây cao su trong trận cuồng phong đảo loạn. Chiếc trực thăng nghiêng và lóe sáng, cô đối mặt với cái máy đó. Nó lao thẳng về phía cô; cô điên cuồng vung cái cành cây. Người Canh Gác đến phía sau cô, quay phim.

Chiếc trực thăng rất to, với một cái khoang rộng như cả một bungalow. Đủ to để nâng một cái cây lâu đời hơn cả nước Mỹ thẳng lên trời và kéo nó băng qua cả vùng này. Cánh của nó khuấy đảo không khí xung quanh cô gái đang lơ lửng. Hai người ngồi bên trong cái bình sợi thủy tinh đó, giấu mặt trong mũ vành lưỡi trai và mũi bảo hiểm ôm cằm, đang trao đổi vào những cái mic nhỏ xíu với chỉ huy nhiệm vụ từ xa nào đó.

Adam nhìn chằm chằm vào kỹ xảo của phim bom tấn quay từ phía sau nhân vật này. Anh chưa bao giờ gần một thứ gì to lớn và hung hiểm tới như vậy. Anh thấy hàng triệu phần của nó - càng, bánh lệch tâm, cánh, đĩa, và nhiều thứ anh thậm chí không biết tên - vượt quá khả năng của bất cứ con người nào để lắp ghép, đừng nói gì tới thiết kế. Thế nhưng hẳn phải có hàng chục nghìn chiếc máy bay như thế, được sử dụng bởi các ngành công nghiệp trên mọi lục địa. Hàng chục nghìn cái nữa, được vũ trang và bọc thép, trong rất nhiều kho vũ khí trên khắp địa cầu. Chim ăn thịt phổ biến nhất thế giới.

Các ngọn cây gãy đổ xuống và không khí đầy bụi mùn. Hóa thạch bốc cháy bốc hơi lên từ con quái vật này, hôi nồng như mùi dàn khoan dầu bốc cháy. Mùi hôi thối khiến Adam nôn khan. Các cánh trực thăng gầm gào dữ dội vào màng nhĩ tai anh, giết chết mọi suy nghĩ. Người phụ nữ vụt cái cành cây như thể một cái cò hiệu, rồi đánh rơi vũ khí của cô xuống và bám chặt. Người đồng sự đang quay phim của cô lỏng tay nắm trong trận cuồng phong nhân tạo, và cái camera cũng rơi xuống hai trăm feet rồi võ tan tành. Một tiếng nói the thé, được khuếch cục đại, phát ra từ cái trực thăng. Rời khỏi cái cây, ngay lập tức.

Người phụ nữ bắt đầu run rẩy. Cô không thể bám được lâu nữa. Mimas rùng mình. Chống lại mọi suy xét, Adam nhìn xuống. Những chiếc xe ủi có màu vàng xanh đang nện quanh bục rễ cây. Những người đàn ông, cưa, và máy móc chuẩn bị một khoảng đổ ngay sát mép các ụ rễ của Mimas. Adam nhìn Người Canh Gác, người đang chi xuống một đội khác, đang đào xới bục rễ của một cây gỗ đỏ hai trăm feet phía dưới. Họ muốn hạ nó ngay cạnh Mimas. Bạch Quả lại vung chân lên cao khỏi cành cây đang đỡ cô. Tiếng nói trong trực thăng vang lên, Xuống ngay!

Adam kêu lên và khua khua tay. Anh hét lên những thứ mà ngay cả anh cũng không thể nghe thấy qua cảnh điên cuồng này. “Dừng lại. Lùi lại đi!” Anh không thể bàng quan đối với cái chết này.

Chiếc trực thăng dừng lại rồi nghiêng mình vòng đi. Tay đốn cây hét lên từ vùng đố. “Thật chứ? Các người kết thúc rồi chứ?”

“Phải,” Adam hét lên.

Âm tiết đó đánh thức Người Canh Gác từ trạng thái thôi miên. Anh nhìn ra phía Bạch Quả, người dường như đang hỏi ý kiến các hiện thân của cô lần cuối. Cô treo lủng lẳng trên cành cây, khóc nức nở. Không có con đường nào còn lại ngoài tỉnh lại. Người Canh Gác nghiêng đầu, và sự chiếm giữ kết thúc. Phía dưới, người đốc công của vùng đổ hội ý với mạng lưới vô hình của anh ta. Thêm một tiếng nói hét ra từ chiếc trực thăng: Đã xác nhận xuống. Rời đi bây giờ. Thứ đang bay đó rồ lên trong không trung rồi liệng đi. Gió lặng xuống. Tiếng ồn điếc tai tắt lịm, để lại chẳng gì khác ngoài lặng yên và thất bại.

Họ xuống bằng bộ đai: nhà tâm lý học sợ hãi, họa sĩ khắc kỷ, rồi đến nữ tiên tri, người mà khuôn mặt, khi cô xuống dưới hai trăm feet dây thừng, có vẻ mụ mị. Họ bị bắt giữ và dẫn xuống sườn đồi loang lổ tới con đường vận chuyển gỗ, thứ đã phạm vào mấy trăm mét của rễ ngầm của Mimas. Họ ngồi trong bùn và chờ cảnh sát suốt nhiều giờ. Rồi đám cớm lỗ mãng nhét họ, ba người dàn hàng ngang, vào trong ghế sau của xe cảnh sát.

Con đường vận chuyển gỗ khúc khuỷu cua tay áo xuống khe núi. Ba tù nhân liếc nhìn ngược lên sườn núi bị lột trần ở vòng ngoài của cái cây khổng lồ đó, một nửa số cây có niên đại bằng Thiên Chúa. Một giọng trầm hơn tiếng gầm của trực thăng đang nói điều gì không ai trong số họ nghe được, kể cả Bạch Quả.

TRONG KHI CÁC TÙ NHÂN đang bị giam giữ, Patricia Westerford mở các cuộc đàm phán với các tập đoàn của bốn trường đại học để thành lập Hầm Dòng mầm Hạt giống Toàn cầu. Một vài tờ giấy dẫn đường và Hạt giống trở thành một pháp nhân.

“Đã đến lúc, Tiến sĩ Westerford nói với khán giả đa dạng của cô, những người mà từ họ cô phải gây quỹ cho kiểm soát khí hậu, các hầm công nghệ cao, và các nhân viên được đào tạo, “nhiều thời gian đã trôi qua, để chúng ta có thể bảo tồn hàng chục nghìn loài cây mà sẽ biến mất trong vòng cuộc đời của chúng ta.” Cô nói tới điều quan trọng nhất khi những cây đó thoát ra bờ môi cô. Trong hai tháng nữa, cô sẽ đi về phía Nam, cho chuyến đi thám hiểm đầu tiên tối lưu vực sông Amazon, hơn một nghìn dặm vuông rừng sẽ biến mất trước khi cô đến đó. Dennis sẽ làm sẵn bữa trưa chờ cô khi cô trở lại.

TRONG KHI CÁC TÙ NHÂN THIẾP NGỦ, Neelay Mehta tận hưởng những giờ tuyệt vời của sự sáng tạo. Từ chiếc giường trong văn phòng của anh, anh đưa ra chỉ thị cho các yêu tinh của Sempervirens về bản chất của Destiny 7:

Cái gì sẽ khiến mấy triệu người chơi không thể sign off? Nơi này phải tràn đầy hơn và hứa hẹn hơn những cuộc đời mà họ trở về, offline… Tưởng tượng hàng triệu người dùng cùng nhau làm giàu thế giới này vôi từng đọng tác của họ. Giúp họ xây dựng một nền văn hóa đẹp đẽ đến mức họ sẽ thấy trái tim tan vỡ khi đánh mất.

CÁCH ĐÓ NỬA ĐƯỜNG ĐẤT NƯỚC, một người phụ nữ khác bắt đầu án từ hoàn toàn của riêng mình. Thứ ngập trong não chồng cô cũng ngập cả lên cô. Cô gọi 911. Cô đi cùng trong chuyến xe cứu thương trong buổi đêm ấm áp. Ở bệnh viện cô ký giấy đồng ý dựa trên nhận thức đầy đủ, dù cô sẽ không bao giờ cảm thấy nhận thức đầy đủ lần nữa. Cô đi tới bên người đàn ông sau cuộc phẫu thuật đầu tiên. Thứ còn lại của Ray Brinkman nằm bẹp trên chiếc giường điều chỉnh. Một nửa sợ anh đã bị bỏ đi và não của anh được bọc lại bởi một lớp da đầu. Các ống dẫn luồn ra từ anh. Khuôn mặt anh đờ đẫn với nỗi kinh hoàng hoang dại.

Không ai có thể nói cho Dorothy Cazaly Brinkman biết rằng anh sẽ ở trạng thái này bao lâu. Một tuần. Nửa thế kỷ nữa. Những ý nghĩ xuyên qua đầu cô trong những đêm đầu tiên đó, trong suốt những đêm thức trông trong phòng cấp cứu. Những thứ khủng khiếp. Cô sẽ ở lại cho tới khi anh ổn định. Sau đó, cô sẽ phải sống tiếp cuộc đời mình.

Lặp đi rồi lặp lại cô nghe thấy những lời mình đã hét vào anh, chỉ mấy giờ trước khi não của anh vỡ ra. Hết rồi, Ray. Hết rồi. Hai chúng ta hết rồi. Anh không phải nhiệm vụ của em. Chúng ta không thuộc về nhau, và chúng ta chưa bao giờ.

TRONG TÙ, chập chờn trên chiếc giường tầng, Adam thấy nhăng cây gỗ đỏ khổng lồ nổ như rocket trên bệ phóng của chúng. Nghiên cứu của anh vẫn nguyên vẹn - tất cả dữ liệu bảng hỏi quý giá được thu thập suốt nhiều tháng đó - nhưng anh thì không. Anh đã bắt đầu thấy những thứ cụ thể về niềm tin và luật pháp mà ẩn mình ở phía sau sự mở rộng của thường thức. Nhà tù không bị buộc tội này giúp anh mở rộng tầm nhìn.

“Cậu thấy trò chơi của họ chưa,” Người Canh Gác nói với Adam. “Họ không muốn mất phí hay công khai sự việc khi đưa chúng ta ra tòa. Họ chỉ sử dụng hệ thống pháp lý để làm tổn thương chúng ta hết mức có thể.”

“Có luật nào…?”

“Có. Nhưng họ đang phá bỏ nó. Họ có thể giữ chúng ta bảy mươi hai giờ mà không cần cáo buộc. Đó là hôm qua.”

Adam chợt nghĩ đến chuyện từ gốc có từ đâu. Cội nguồn. Căn nguyên. Gốc rễ. Não của cây, của hành tinh.

VÀO ĐÊM THỨ TƯ trong phòng giam, Nick mơ về cây dẻ nhà Hoel. Anh quan sát nó, đã tăng tốc ba mươi hai triệu lần, một lần nữa hé lộ kế hoạch tàng ẩn của nó. Anh nhớ, trong giấc ngủ của mình, trên một cái nệm mỏng trong căn nhà cũ, cách mà cái cây tua thời gian đó vẫy vẫy những cánh tay căng phồng của mình. Cách mà những cánh tay đó được kiểm tra, được khám phá, được điều chỉnh trong ánh sáng, viết những thông điệp vào không khí. Trong giấc mơ đó, các cây cười vào những thông điệp ấy. Cứu chúng tôi ư? Thật đúng là mệt kiểu việc con người làm. Ngay cả tiếng cười đó cũng mất nhiều năm.

TRONG KHI NICK ĐANG MƠ, cả rừng cũng thế - tất cả chín trăm loại mà con người đã phân loại. Bốn tỉ héc-ta, từ rừng phương Bắc đến rừng nhiệt đới - lối sống chính của Trái Đất. Và khi rừng trên thế giới mơ, mọi người tụ tập tại khu rừng công ở một bang phía Bắc. Bốn tháng trước, vụ cố ý đốt rừng đã làm cháy đen mười nghìn mẫu trong một vùng gọi là Deep Creek - một trong những nơi nhiều vụ cháy rừng không thể dập nhất trong năm. Người cố ý đốt rừng không bao giờ được tìm thấy. Chẳng ai muốn tìm thấy hắn ta. Chẳng ai, đúng thế, ngoại trừ mấy trăm người chủ nhân của khu rừng này, những người hội tụ trong khu rừng đã bị bán sạch này, tay cầm khẩu hiệu. Mimi cầm một cái có ghi Không Một Cây Cháy Đen. Bảng của Douglas viết Hãy nói không phải thế, Khói.

ADAM, NICK, VÀ OLIVIA bị giam giữ không buộc tội nhiều hơn hai ngày so với luật pháp cho phép. Họ bị đe dọa với hàng chục đơn kiện, chỉ để qua đêm lại bỏ qua hết mọi thứ. Hai người đàn ông gặp Bạch Quả khi cô được thả. Họ thấy cô qua ô cửa sổ lưới, đi xuống phía dành cho phụ nữ với một bọc đồ cuộn tròn nhỏ trên tay. Rồi cô tới chỗ họ, ôm họ. Cô bước lùi lại và hiu hiu đôi mắt màu lửa xanh của cô. “Tôi muốn xem nó.”

Họ lên xe của Adam, thứ mà giờ đây với anh như thể thuộc về ai đó khác. Những người đốn cây đã đi; chẳng còn lại gì để cắt. Họ đã đi tới những cánh rừng còn xanh từ lâu. Sự trống trải thật rõ ràng từ nửa dặm xa. Nơi từng có một thảm xanh lục mà bạn có thể nghiên cứu suốt cả ngày, giờ đây chỉ là màu xanh da trời. Cái cây đã hứa với cô rằng sẽ không để ai bị thương đã biến mất.

Giờ, Adam nghĩ. Giờ cô sẽ mất kiềm chế. Bắt đầu nổi giận.

Ở nền rễ cây, cô đưa bàn tay ra, chạm một bằng chứng cuối cùng nào đó, kinh ngạc. “Nhìn xem! Ngay cả gốc cây cũng cao hơn tôi.”

Cô chạm vào gò vết cắt kỳ lạ và bật khóc nức nở. Nick hấp tấp đi tới chỗ cô, nhưng cô ngăn anh lại. Adam phải xem từng cơn co thắt khủng khiếp. Có những niềm an ủi mà tình yêu mạnh nhất của con người cũng không đủ sức trao cho.

“HAI NGƯỜI SẼ ĐI ĐÂU?” Adam hỏi, qua đĩa trứng trong một quán ăn sáng ven đường. Bạch Quả nhìn qua khung cửa kính rộng, nơi những cây sung dâu California chạy dọc vỉa hè bên lề đường. Người Canh Gác hướng theo ánh mắt của cô. Những cây này cũng vậy, đang khua khua ngón tay của chúng vào không khí. Vẫy vẫy phập phồng như một ca đoàn nhạc phúc âm.

“Chúng tôi lên phía Bắc,” cô nói. “Có chuyện gì đó đang diễn ra ở Oregon.”

“Các cộng đồng kháng cự,” Người Canh Gác nói. “Trên khắp nơi đó. Trên đó họ có thể dùng chúng tôi.”

Adam gật đầu. Dân tộc học đã qua. “Họ… có nói với cô điều này hay không? Các… hiện thân của cô?”

Cô cười phá lên thô lỗ. “Không. Phó cảnh sát trưởng đã cho tôi mượn cái đài chạy bộ của cô ấy. Tôi nghĩ cô ấy đã để ý đến mình. Anh nên đi cùng chúng tôi.”

“À. Tôi phải hoàn thành nghiên cứu này. Luận án của tôi.”

“Làm việc đó ở trên ấy. Nơi ấy sẽ đầy những người mà anh muốn nghiên cứu.”

“Lý tưởng hoá,” Người Canh Gác nói.

Adam không đọc được người đàn ông này. Đâu đó trên cái cây đó hay trong phòng giam chật hẹp của mình, anh ta đã đánh mất khả năng chế nhạo một cách thẳng thừng. “Tôi không thể.”

“À. Phải rồi. Nếu anh không thể, anh không thể.” Có thể cô đang cảm thông. có thể cô đang hạ anh. “Chúng ta sẽ gặp nhau trên đó. Khi anh ghé qua.”

ADAM MANG tai ương đó trở lại Santa Cruz. Trong suốt nhiều tuần anh làm việc với dữ liệu của mình. Gần hai trăm người đã trả lời cho hai trăm bốn mươi câu hỏi của Bảng kiểm kê tích cách Mới được sửa đổi (Revised NEO Personality Inventory). Họ cũng đã hoàn thành bảng khảo sát của anh kiểm tra các niềm tin đa dạng, bao gồm cả các ý nghĩ về quyền của con người đối với các nguồn lực tự nhiên, phạm vi của nhân tính, và quyền của cây. Số hóa các kết quả là chuyện nhỏ. Anh chạy dữ liệu qua nhiều gói phân tích khác nhau.

Giáo sư Van Dijk có xem qua. “Làm tốt đấy. Mất khá nhiều thời gian nhỉ. Có gì thú vị xảy ra trong quá trình điền dã không?”

Có điều gì đó đã xảy ra với ham muốn thể xác của anh khi anh đi vắng. Giáo sư Van Dijk vẫn nóng bỏng như thế. Nhưng với Adam giờ đây cô dường như là một giống loài khác.

“Năm ngày trong từ có được xem là thú vị không ạ?” Cô nghĩ anh đang đùa. Anh để cô nghĩ như vậy.

CÁC XU HƯỚNG HIỆN CÓ trong tính cách của các nhà hoạt động môi trường cấp tiến hiện ra từ dữ liệu. Các giá trị cốt lõi, một cảm nhận về bản sắc. Các điểm của chi bốn trên ba mươi yếu tố tính cách được đo bởi Bản kiểm kê MỚI đủ để dự đoán, với độ chính xác cao, liệu một người có tin: Rừng đáng được bảo vệ bởi vì giá trị của nó đối vôi con người. Anh muốn cho bản thân làm một bài kiểm tra, nhưng nó sẽ không nói lên điều gì lúc này.

Quay trở lại căn hộ của mình sau mười tiếng ngồi trong phòng máy tính, Adam bật tivi. Chiến tranh dầu lửa và bạo lực giáo phái. Có vẻ còn quá sớm để nghĩ tới chuyện ngủ, dù đó là tất cả những gì anh muốn. Anh vẫn còn một loạt câu chuyện ở nhiều tầng vút trên không trung, được giữ trên cao bởi một cái cây không tồn tại, lắng nghe tiếng cót két của ngôi nhà trên cao và những tiếng hót của những con chim mà anh ước gì mình có thể biết tên. Anh cố đọc một cuốn tiểu thuyết, cuốn gì đó về những người có đặc quyền gặp khó khăn trong hòa hợp với nhau trong những địa điểm kỳ lạ. Anh ném nó vào tường. Có gì đó vụn vỡ trong anh. Hứng thú của anh với sự tự tôn của con người đã chết. Anh đến một nơi tụ tập ưa thích của sinh viên sau đại học, ở đây anh uống năm cốc bia, chín mươi sáu đê-xi-ben nhịp trống, và một trăm phút tán gẫu cùng trời cuối đất với hai mươi đứa bạn vừa gặp. Bị đẩy trở ra khỏi cái kén vui vẻ đó, anh quay lại bãi đỗ xe của quán bar. Anh không mụ mị tới mức tưởng tượng mình phù hợp để lái xe, nhưng không có cách nào khác để về nhà.

Những cơn sóng của niềm vui trá hình phóng vụt ra khỏi tòa nhà khi một loạt xe cơ bắp gầm gừ lao xuống Cabrillo. Người phụ nữ dưới một cột đèn đường hét vào hư không, “Tôi thật ngu khi đang cố hiểu anh.” Bên kia con hẻm, mọi người chờ được chấp nhận cho vào lối sau của một sự kiện đêm muộn chỉ đón khách có giấy mời mà Adam, bị dích dắc cuốn vào đám đông nhỏ đó, cũng vô tình phải tham gia. Một sự phi lý khác của con người mà anh biết rõ nhưng quá xay xỉn để nhớ ra tên. Anh đi bộ nửa tòa nhà, bị đẩy tới bởi một con sóng cực lớn tự nó cho nó ăn, phun ra sau nó những thứ cặn thải: những hão huyền, những cuộc diệt chủng, những thập tự chinh, chứng nghiện từ kim tự tháp tới những viên đá cưng - những ảo tưởng tuyệt vọng của văn hóa mà từ đó, trong một đêm ngắn ngủi, trên rất cao trên Trái Đất, anh từng thức nhận.

Ở góc đường, anh dựa vào một cột đèn đường. Một thực tế cố vùng vẫy để thoát ra khỏi anh, một thứ anh đã cảm thấy suốt thời gian dài nhưng chưa bao giờ có thể nói cho rõ. Gần như tất cả mọi phần của nhu cầu đều được tạo ra bởi một ủy ban dân chủ, ảo tượng, phản chiếu, thứ mà công việc của nó là biến các nhu cầu của một mùa thành những cuộc bán đại hạ giá của mùa sau. Anh loạng choạng đi tiếp vào một công viên đầy những con người đang chìm trong mê đắm và bóng đêm. Không khí hơi hôi nồng mùi khăn giấy ướt, cỏ, và tình dục. Đói khát ở khắp nơi, thức ăn duy nhất là muối.

Một cái gì đó rất cứng đập vào đầu anh, rơi xuống đất, rồi lăn đi một đoạn. Anh cúi xuống bóng tối và tìm kiếm. Thủ phạm nằm trên bãi cỏ, một cái nút công nghiệp khắc trên bề mặt tròn của nó một chữ X hoàn hảo. Nó có vẻ được thiết kế để được mới với một cái tuốc-nơ-vit Phillips-head lớn và trông giống kiểu cách trong khoa học viễn tưởng về động cơ hơi nước: tinh xảo, kiểu Victoria, chế tạo tinh tế. Nhưng nó làm từ gỗ.

Thứ này quá lạ lùng để gọi thành lời. Anh nghiên cứu nó suốt một phút, nhận thức lại rằng anh quả thực không biết gì. Không biết gì ngoài bản thân anh. Anh nhìn lên những cành của một cây khuynh diệp duyên dáng, nơi mà từ đó thứ bí ẩn này rơi xuống. Thân cây dày đã bắt đầu múa điệu thoát y là thương hiệu giống loài của nó. Những mảnh vỏ màu nâu mỏng mảnh trút xuống dưới gốc, để lại phía sau một thân cây trắng tới mức khêu gợi.

“Cái gì?” anh hỏi cái cây. “Cái gì? Mi muốn một mảnh của ta à?” Cái cây cảm thấy chẳng cần phải trả lời.

BẢY DẶM ĐƯƠNG của Cục Kiểm lâm quá sáng rực khiến anh phát sợ. Adam theo con đường nhánh, leo dọc những cây tùng bách cao lớn - vân sam cho tới độc cần cho tới linh sam Douglas, tuyết tùng đỏ, ba loại cây linh sam, tất cả những loài mà anh gọi là cây thông. Cây madrone thì anh biết, màu sắc và hình dáng của con người. Và ở tầng cây thấp, sơn thù du, hắc mai, và tổng quán sủi, cây trẻ thì mượt mà, cây già thì gân guốc.

Một học bổng hoàn thành luận án kéo dài một năm - một món quà từ các vị thần - thế mà anh đang dùng nó như thế này đây. Cái ba lô của anh đè nặng lên hông anh. Trên bầu trời xanh phía trên anh, mặt trời hành động như thể nó sẽ không bao giờ ẩn đi nữa. Nhưng không khí mát mẻ và bóng tối sớm buông trên những con đường ngoằn ngoèo ám chi cho những gì sắp xảy ra. Chỉ mấy tuần nữa luận án của anh sẽ hoàn thành. Nhưng, điều này là lần đầu tiên: một chút cuối cùng của nghiên cứu trì hoãn.

Vùng Tây Bắc có nhiều dặm đường vận chuyển gỗ hơn là đường cao tốc công cộng. Nhiều dặm đường vận chuyển gỗ hơn sông suối. Đất nước này có đủ để vòng quanh Trái Đất hàng chục lần. Cái giá của đốn gỗ là khấu trừ thuế, và các nhánh đang phát triển nhanh hơn bao giờ hết, như thể mùa xuân vừa mới bừng lên. Các khúc cong của con đường này cuối cùng mở rộng ra, và khu định cu xuất hiện trước mặt anh. Dọc theo viền khu trại, những con người ăn mặc sặc sỡ, hầu hết trẻ tuổi, có lẽ khoảng một trăm người, chiếm vạt rừng cuối cùng. Adam lại gần hơn; công việc trở nên rõ ràng. Cộng đồng đào hào. Sự lắp ráp vô chính phủ một cây cầu có thể rút đi. Hàng rào và cọc sắt mọc lên từ gỗ nhặt nhạnh. Căng trên lối vào có đào hào trên con đường lầy lội, một tấm banner viết:

KHU SINH THÁI TỰ DO CASCADIAN

Những từ đó mọc lên cuống lá và tua dây leo. Chim chóc đậu trên thảm thực vật đó của các con chữ. Adam nhận ra phong cách và biết người họa sĩ đó. Anh bước vào pháo đài đồ chơi Lincoln Log qua cây cầu rút bắc qua cái rãnh đang đào. Vừa bước qua lối vào, một người đàn ông mặc đồ rằn ri và mái tóc hoi hói phía trước buộc ra sau, đang nằm giữa con đường. Cánh tay phải của anh duỗi xuống bên người anh, giống như một vị Phật nằm. Cánh tay trái biến mất dưới một cái hố trong lòng đất.

“Xin chào, thanh niên! Cậu đến đây để giúp đỡ hay cản trở?”

“Anh ổn chứ?”

“Tên là Linh sam Doug. Chỉ đang kiểm tra một thứ để cầm giữ mới. Có một thùng phuy đầy xi măng ở sâu sáu feet dưới đây. Nếu họ muốn lôi tôi ra, họ sẽ phải bẻ gãy tay tôi!”

Từ một cái tổ trên đỉnh chạc ba chân làm từ các khúc gỗ buộc vào nhau ở trên đường, một phụ nữ nhỏ nhắn, tóc đen, không rõ người dân tộc nào, gọi xuống, “Mọi chuyện ổn chứ?”

“Đó là Dâu Tằm. Cô ấy nghĩ cậu là một Freddie.”

“Một Freddie là sao?”

“Chỉ là đang kiếm tra,” Dâu Tằm nói.

“Freddie là Federale*.”

“Em không nghĩ anh ấy là một Freddie. Em chỉ…”

“Có thể là do cái áo sơ mi button-down và quần chinos.”

Adam nhìn lên cái tổ trên chạc ba chân của người phụ nữ. Cô nói, “Họ sẽ không thể đưa thiết bị xuống con đường này trừ khi hất đổ cái này xuống và giết tôi.”

Người đàn ông với cái tay ở dưới đất nói gằn. “Các Freddie sẽ không làm vậy đâu. Họ nghĩ cuộc đời là thiêng liêng. Cuộc đời con người, đúng ra là thế. Đinh cao của sáng tạo hay gì đó. Tình cảm. Đó là yếu điểm của họ.”

“Thế nếu anh không phải là một Freddie,” Dâu Tằm hỏi, “anh là ai?”

Một thứ chợt hiện lên trong Adam mà anh đã không nghĩ tới suốt hàng chục năm.”

“Tôi là Cây Phong.”

Dâu Tằm nở nụ cười nghiêng nghiêng, như thể cô có thể khám phá được anh. “Tốt. Chưa có Cây phong ở đây.”

Anh quay mặt đi, tự hỏi thứ gì đã trở thành cái cây đó. Bản ngã thứ hai nơi sân sau nhà anh. “Hai người có ai biết người đàn ông tên là Người Canh Gác hoặc người phụ nữ có tên Bạch Quả không?”

“Ôi trời, có,” người đàn ông bị xích vào Đất nói.

Người phụ nữ trên chạc ba cười tươi. “Chúng tôi không có lãnh đạo ở đây. Nhưng chúng tôi có hai người đó.”

HAI NGƯỜI BẠN TÙ cũ chào Adam như thể họ sẵn biết anh sẽ tới. Người Canh Gác vỗ vai anh. Bạch Quả ôm anh, rất lâu. “Thật tốt khi anh đến đây. Chúng tôi có thể sử dụng anh.”

Họ đã thay đổi theo một cách tinh tế nào đó mà không có bài kiểm tra tính cách nào có thể định lượng được. Dữ dội hơn, kiên quyết hơn. Cái chết của Mimas đã dồn nén họ, như nén phiến nham thành đá ốp stale. Sự chuyển hóa của họ khiến Adam ước gì anh đã chọn một chủ đề nào khác để nghiên cứu. Tính đàn hồi của tinh thần, tính nội tại, thần tính - những phẩm chất mà ngành của anh nổi tiếng kém khả năng đo lường.

Bạch Quả nắm cổ tay anh. “Chúng tôi muốn có một lễ chào mừng nhỏ khi có người mới đến.”

Người Canh Gác đo đạc cái ba lô của Adam. “Anh tham gia với chúng tôi thật chứ?’

“Lễ chào mừng ư?”

“Đơn giản thôi. Anh sẽ thích nó.”

CÔ ĐÚNG MỘT NỬA; lễ chào mừng rất đơn giản. Nó diễn ra vào buổi tối hôm đó, trên một bãi cỏ rộng phía sau bức tường. Khu sinh thái Tự do Cascadian tập hợp trong trang phục hội hè. Rất nhiều người mặc đồ sọc và xám. Những chiếc váy hippie vải hoa chảy kết hợp với áo vest không tay. Không phải cả tập hợp đó đều trẻ. Một vài người trung niên mập mạp đứng bên cạnh với quần thun và áo cardigan. Một người từng là trưởng hội Giáo lý thực hiện lễ kỷ niệm. Ông ở độ tuổi tám mươi, với một vòng sẹo tròn quanh cổ, ở nơi ông đã tụ treo mình trên một thân cây bị đốn.

Họ bắt đầu hát. Adam cố dìm xuống cảm giác căm ghét lối hát nghi lễ của mình. Những tâm hồn-tự nhiên xù xì và sự nhảm nhí của họ khiến anh muốn ói. Anh cảm thấy xấu hổ, cảm giác anh thường có mỗi khi nhớ lại thời thơ ấu. Mọi người lần lượt kể lể về những thách thức trong ngày và gợi ý các biện pháp. Khắp xung quanh anh trải ra những màu sắc loè loẹt của dân chủ bột phát. Có lẽ như thế cũng không sao. Có lẽ sự kiện tuyệt chúng biện minh cho những gì còn chưa tỏ tường. Có lẽ sự sốt sắng có thể giúp cho giống loài bị tổn thương của anh hơn bất cứ điều gì. Anh là ai mà có quyền nói?

Người từng là trưởng hội lên tiếng, “Chúng ta chào đón cậu, Cây Phong. Chúng ta hy vọng cậu sẽ ở lại lâu nhất có thể. Làm ơn, nếu cậu thực tâm làm điều này, hãy nhắc lại những lời này theo tôi. Từ ngày hôm nay trở đi…”

“Từ ngày hôm nay trở đi…” Anh hoàn toàn không thể không nhắc lại, với rất nhiều người tụ tập quan sát anh ở đây.

“…Tôi cam kết sẽ tôn trọng và bảo vệ…”

“…Tôi cam kết sẽ tôn trọng và bảo vệ…”

“…ý nghĩa chung của sinh vật. “

Đó không phải là những lời nói có tính hủy hoại nhất anh từng nói, hay là đáng tiếc nhất. Một cái gì đó vang lại trong đầu anh, một cái gì đó anh từng sao chép lại. Một điều là đúng… một điều là đúng khi nó có xu hướng… Nhưng anh không thể nhớ hết. Tiếng chúc mừng rộn lên xung quanh khi anh lặp lại xong câu cuối cùng. Mọi người cùng nhau nhóm lửa trại. Ngọn lửa cao, rộng, màu cam, và gỗ cháy thành than có mùi của tuổi thơ.

“Cậu là một nhà tâm lý học,” Mimi nói với người mới gia nhập. “Thế làm cách nào để chúng ta thuyết phục mọi người rằng chúng ta đúng?”

Thành viên Cascadian mới nhất mắc mồi. “Những cuộc tranh luận hay nhất trên thế giới không bao giờ thay đổi trong đầu của một con người. Thứ duy nhất có thể làm thể là một câu chuyện hay.”

Bạch Quả kể câu chuyện mà tất cả mọi người còn lại quanh lửa trại đều biết rõ. Đầu tiên cô đã chết, và lúc đó chẳng có gì. Rồi cô tỉnh trở lại, và rồi có mọi thứ, các hiện thân của ánh sáng kể cho cô nghe những sản phẩm tuyệt diệu nhất của bốn tỉ năm sự sống cần cô giúp như thế nào.

Một ông già người Klamath có mái tóc dài bạc trắng và đeo kính trông giống Clark Kent gật đầu. Ông cất tiếng cầu chúc phước lành. Ông ngân nga những bài ngâm cũ và dạy mọi người vài từ của tộc người Klamath-Modoc. “Mọi thứ xảy ra ở đây đều đã được tri nhận từ trước. Người của chúng ta đã nói từ rất lâu rằng ngày hôm nay sẽ đến. Họ đã nói tới chuyện rừng sẽ chết, khi con người bỗng nhiên nhớ đến những người còn lại trong gia đình họ.” Và trong nửa buổi đêm đó, các nhân vật ngồi xung quanh đống lửa, cười nói và lắng nghe và thì thầm và gào rú lên với vầng trăng cao trên đỉnh những ngọn cây vân sam.

NGÀY HÔM SAU là công việc thuần tuý. Các con mương được mở rộng và đào sâu, một bức tường được bảo vệ. Adam quay búa suốt nhiều giờ. Đến chiều anh mệt tới mức không thể chịu đựng nổi. Anh cùng nấu ăn ngoài trời với bốn người bạn như một gia đình nguyên mẫu Carl Jung: Bạch Quả, Linh mục Mẹ; Người Canh Gác, Người bảo vệ Cha; Dâu tằm, Thợ thủ công Con; Linh sam Doug, Chàng hề Con. Bạch Quả là chất kết nối, ban bùa phép rộng khắp xuống mọi người trong trại. Adam kinh ngạc trước sự lạc quan mạnh mẽ của cô, ngay cả sau những thất bại mà cô phải chịu đựng. Cô nói chuyện với thẩm quyền của một người đã nhìn thấy trước tương lai, từ trên cao.

Đêm đó họ đưa anh vào trong, một cái xe moóc vuông bên hai cặp đôi. Anh không chắc liệu vai trò của mình trong gia tộc giả cách tuyệt vọng này nên là gì. Linh sam Doug gọi anh là Giáo sư Cây Phong, và anh trở thành nhân vật đó. Đêm hôm đó, anh ngủ một giấc sâu mê mệt của một tình nguyện viên kiệt sức.

Hai đêm sau, nỗi sợ hãi dâng lên trong Adam, bên một hộp đậu hầm được làm nóng trên lửa đốt quả thông khô. “Phá hủy tài sản liên bang. Chuyện nghiêm trọng.”

“Ôi, cậu là một tội phạm, anh bạn,” Linh sam Doug nói.

“Tội phạm bạo lực.”

Douglas xua xua tay với anh. “Tôi đã từng phạm những tội ác thực sự. Được ủy thác bởi chính phủ.”

Dâu Tằm nắm lấy bàn tay đang khua khoắng của chú hề. “Những tội phạm chính trị của ngày hôm qua đang ở trên tem bưu chính của ngày hôm nay!”

Bạch Quả đang ở rất xa, trong một miền đất khác. Cuối cùng cô lên tiếng, “Đây không phải là căn nguyên. Tôi đã nhìn thấy căn nguyên.

Khi đó Adam cũng thấy lại nó. Một sườn núi đang thở, đang sống, bị lột trần.

ĐỒ TIẾP TẾ ĐẾN, được mua bằng sự quyên tặng của những người thương cảm. Trại này là một phần nhỏ trong một mạng lưới của những nỗ lực đang lan rộng khắp bang. Có cuộc nói chuyện của một đội quân bước đi tay khoác tay quan những con đường của thủ phủ. Một cuộc tuyệt thực, ngồi ngoài trời bốn mươi ngày đêm trên bậc tam cấp của Tòa án Quận Hoa Kỳ ở Engence. Linh hồn của Rừng, quấn chăn sọc xanh lá, đi bộ một trăm dặm trên cà kheo xuống Đường cao tốc 58.

Đêm hôm đó, nằm trên cái túi ngay trên đất, Adam muốn quay trở lại Santa Cruz để hoàn thành luận án. Ai cũng có thể đào mương, xúc đất, giam bản thân vào một cái hố. Nhưng chỉ có anh có thể hoàn thành dự án và mô tả của mình, trong các yếu tố đã được đo đạc, tại sao mọi người lại quan tâm liệu một khu rừng sống hay chết. Nhưng anh ở lại thêm một ngày nữa, trở thành một thứ mới - đối tượng nghiên cứu của chính anh.

CUỘC CHIẾM GIỮ CÀNG KÉO DÀI, các nhà báo đến xem càng đông. Một toán những người đàn ông trong một chiếc xe tải của Cục Kiểm lâm yêu cầu tất cả bọn họ rời đi. Các Cascadian Tự do dễ dàng trốn tránh họ và khiến họ phải rời đi. Hai người đàn ông mặc suit từ văn phòng đại diện quốc hội ghé qua để lắng nghe. Họ hứa đưa những ý kiến bất bình đến Washington. Chuyến thăm của họ khiến Dâu Tằm phấn khích. “Khi các chính trị gia bắt đầu lỏn vởn, có điều gì đó sắp xảy ra.”

Adam - Cây Phong - đồng ý. “Các chính trị gia muốn thuộc về bên chiến thắng. Gió chiều nào xoay chiều đó.”

Bạch Quả lẩm bẩm, “Trái Đất sẽ luôn luôn chiến thắng.”

Một đêm đèn pha loang loáng khắp con đường chính, và các cú bắn đỏ loè. Ba ngày sau, tim và lòng của một con nai xuất hiện ngay bên ngoài rào chắn.

MỘT CHIẾC F-35O SUPER DUTY TO LỚN dừng lại bên dưới đường, cách cây cầu rút một trăm mét. Hai người đàn ông mặc áo khoác thợ săn cao cổ màu ô liu. Người lái xe, trẻ tuổi với kiểu râu dê tỉa gọn, có thể là một ca sĩ nhạc đồng quê thu hút phái nữ. “Tại sao chúng tao lại đến đây hử? Những kẻ cố chấp! Này - được thôi!”

Một cô gái tên là cỏ Linh Duyên hét lên, “Chúng tôi chỉ đang bảo vệ một thứ tốt đẹp.”

“Tại sao các người không bảo vệ thứ thuộc về các người, và để yên cho chúng tao bảo vệ công việc của chúng tao và gia đình chúng tao và những quả núi của riêng chúng tao và lối sống của chúng tao?”

“Cây không thuộc về ai cả,” Linh sam Doug nói. “Cây thuộc về rừng.”

Cửa xe bên ghế khách mở, và người đàn ông già hơn bước ra. Ông ta đi bộ quanh phía trước chiếc xe. Một lần, trong cuộc đời trước, rất lâu trước đây, Adam đã tham dự một môn học là tâm lý học khủng hoảng và đối đầu. Giờ anh không nhớ gì nữa. Người đàn ông cao nhưng gù, mái tóc bạc rủ xuống mặt. Ông ta giống như một con gấu xám to đang chồm lên phía trước bằng hai chân sau của mình. Một cái gì đó lóe sáng ở cổ tay ông ta. Adam nghĩ: Súng. Dao. Chạy.

Lão già bước đến thanh cản trước bên trái và nâng vũ khí kim loại lên.

Nhưng sự đe dọa mềm dẻo, triết lý, gây bối tôi, và vũ khí chỉ là một bàn tay kim loại. “Tôi đã mất cánh tay đến tận khuỷu, khi đốn cây.”

Gã điển trai gọi với ra từ trong xe, “Còn tôi bị bệnh ngón tay trắng, vì làm việc. Các người đã nghe đến làm việc rồi chứ, đúng không? Làm những thứ mà người khác cần phải làm xong ấy?”

Lão già đặt bàn tay bình thường lên mui xe và lắc đầu. “Các người muốn con người làm gì? Họ không thể ngừng dùng gỗ.”

Bạch Quả xuất hiện, đi qua cây cầu về phía hai người đàn ông. Con gấu xám dụng đúng lùi lại một bước. Cô nói, “Chúng tôi không biết con người có thể và không thể làm gì. Đã có quá ít sự cố gắng!”

Ánh nhìn của cô đặt gã lái xe râu dê vào trạng thái cảnh giác cao nhất. “Cô không thể đặt gỗ lên trên cuộc sống của những con người tử tế.” Hắn ngạc nhiên; hắn muốn cô. Riêng điều đó quá rõ ràng với Adam từ xa một trăm mét.

“Chúng tôi không như vậy,” cô nói. “Chúng tôi không đặt cây cối lên trên con người. Con người và cây cối ở đây cùng nhau.”

“Điều đó có nghĩa thế quái gì thế?”

“Nếu con người đã biết cái gì tạo ra cây cối, họ hẳn sẽ rất rất biết ơn vì sự dâng hiến đó. Và những con người biết ơn sẽ không cần nhiều đến vậy.” Cô nói với hai gã đàn ông một lúc lâu. Cô nói, “Chúng ta cần phải thôi là những người viếng thăm ở đây. Chúng ta cần sống ở nơi chúng ta sống, cần trở nên bản địa trở lại.”

Gã con gấu khoát tay. Lão bước về phía sau vòng qua của xe lối ghế khách và lên xe. Khi chiếc xe tải đồ sộ đánh lái ra, gã lái xe hét vào các lực lượng tụ tập đang ở sau cây cầu, “Ôm từ biệt đi, những kẻ cố chấp! Tất cả các người sẽ bị nghiền nát.” Hắn phóng vút đi với một vạt sỏi bắn lên.

Phải, Adam nghĩ. Có thể thế. Và rồi hành tinh sẽ nghiền nát những kẻ nghiền nát.

CUỘC PHẢN ĐỐI tiên vào tháng thứ hai. Chuyện này rồi chẳng đi tới đâu, theo như Adam thấy. Sự bất tài vô vọng của bản chất lý tưởng hóa này lẽ ra đã phải đánh sập nơi này từ lâu rồi. Nhưng Khu sinh thái tự do vẫn tiếp tục hoạt động. Tin đồn lan khắp khu trại rằng Tổng thống - của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ - đã nghe về cuộc phản đối và đang chuẩn bị dừng tất cả việc bán gỗ cứu hộ trên toàn liên bang, đặc biệt là những vụ bắt nguồn từ việc cố tình đốt rừng, cho tới khi chính sách có thể được xem xét lại.

MỘT BUỔI CHIẾU LẠNH LẼO, SÁNG SỦA, hai giờ sau khi mặt trời lên đến đỉnh. Người Canh Gác đang vẽ những khuôn mặt cho một cuộc kể chuyện vào buổi tối xung quanh đống lửa. Dưới sườn đồi, có ai đó thổi từ và, rống lên như một con thú lớn thời cổ đại khi mặt trời buông xuống. Một người chạy marathon tên là Chồn Marten chạy cật lục lên rặng núi rồi phi vào khu trại. “Họ đang đến.”

“Ai?” Người Canh Gác nói.

“Freddies.”

Theo cách đó, ngày hôm ấy đến. Họ tiến xuống con đường mòn về phía phần dốc trước pháo đài, nơi con hào và bức tường giờ đã hoàn thành đứng đó. Dưới đoạn đèo, dọc con đường chỏ gỗ mà Adam đã đi bộ lên rất lâu trước đó, một đoàn xe đang bò tới, chở đầy những người mặc đồng phục với bốn màu sắc và thiết kế khác nhau. Sau chiếc xe tải của Cục Kiểm lâm là một cái máy đào khổng lồ, được chuyển đổi sang mục đích tấn công. Phía sau nó, còn có nhiều thiết bị, nhiều xe tải.

Các Cascadian Tự do được vẽ mặt đứng nhìn chằm chằm. Rồi ông trưởng hội tám mươi tuổi với vòng sẹo cổ nói, “Được rồi, anh em. Hãy hành động.” Họ tiến đến các nhiệm vụ của mình, khóa bản thân lại, nâng cây cầu lên, canh gác bức tường, hoặc rút vào các vị trí phòng thủ. Rồi đoàn xe tiến đến trước hàng rào. “Các người có mười phút để yên lặng rời đi. Sau đó, các người sẽ bị đưa đến nơi giam giữ.”

Mọi người trên các bờ luỹ đồng loạt hét lên. Không có người lãnh đạo: tất cả giọng nói đều cần được nghe. Phong trào này đã tồn tại suốt nhiều tháng bằng nguyên tắc đó, và giờ họ sẽ chết bởi nó. Adam chờ một khoảng nghỉ trong cơn mưa tiếng nói đó. Rồi cả anh, cũng hét lên.

“Cho chúng tôi ba ngày, tất cả nơi này sẽ được yên lặng gói ghém lại.” Những người đúng đầu đoàn xe quay sang phía anh. “Chúng tôi đã có một chuyến thăm từ văn phòng quốc hội. Tổng thống đang tập hợp một mệnh lệnh hành pháp.”

Cũng nhanh như khi anh thu hút được sự chú ý của họ, anh đánh mất nó. “Các người có mười phút,” viên cảnh sát nhắc lại, và sự ngây thơ chính trị của Adam tắt ngấm. Hành động từ Washington không phải là câu trả lời cho cuộc đối đầu này. Nó là nguyên nhân.

Vào lúc chín phút bốn mươi giây, cái máy xúc saurian cổ dài vung cần cẩu qua cái mương và đập vào bờ tường. Tiếng la hét vang lên từ những thành luỹ bị đập nát. Những người bảo vệ vẽ mặt hình chiến tranh nháo nhào bỏ chạy. Adam bò loạng choạng và bị xô ngã xuống đất. Cái xúc lại bổ vào bức tường. Nó vung ra như một cú quật cổ tay và đập xuống cái cầu. Thêm một cú đập nữa và cây cầu toạc ra. Hai cú đánh mạnh vào các cọc đỡ và thế là cả dãy bờ rào đổ xuống đất. Mấy tháng làm việc - những bức thành ghê gớm nhất mà Khu sinh thái Tự do có thể xây - vỡ vụn ra giống như pháo đài gỗ đồ chơi của trẻ con.

Con quái thú lăn tới bờ mương và cào đống đố nát bên kia bò. Chỉ mất một phút để cái máy xúc cào các khúc gỗ từ bức tường bị phá hủy và kéo chúng xuống con hào. Những bánh xe của cái máy lăn qua con mương vừa bị lấp đầy và qua bức tường bị đánh sập. Các Cascadian, sơn vẽ mặt chảy lem nhem, ùa ra như những con mối trong gò đất bị vỡ. Một số chạy ra đường. Vài người quay về phía những kẻ tấn công để tranh luận và van nài. Bạch Quả bắt đầu tụng kinh: “Nghĩ về những thứ các bạn đang làm! Có một cách tốt hơn!” Cảnh sát từ đoàn xe có mặt khắp nơi, còng tay và ghì mọi người xuống đất.

Người hát kinh chuyển sang hét lên, “Không bạo lực! Không bạo lực!”

Adam thua nhanh, bị hạ xuống bởi một tên cớm to lớn bị chứng đỏ mặt nặng tới mức trông hắn giống như một trong những chiến binh sinh thái có vẽ mặt. Năm mươi mét trên vách đá, Người Canh Gác cuộn đầu gối lại từ phía sau và lăn xuống sườn núi đầy đá dăm bằng khuôn mặt vẽ màu xanh của anh. Chỉ có những người khóa mình sót lại. Cái máy xúc lăn chậm lại trên con đường. Nó tiến tới chỗ cái chạc ba đầu tiên và đưa cái xúc húc vào để của nó. Cái chạc chao đảo. Đám cớm từ các cuộc càn quét ghé lại xem. Trên cái tổ quạ của mình, Dâu Tằm kẹp cánh tay quanh đính của các cột tháp đang rung lắc. Mỗi cú vồ của máy xúc vào để cái chạc lại khiến cô quay mòng mòng như một hình nộm thử nghiệm va chạm.

Adam hét lên, “Chúa ơi. Thôi đi!”

Những người khác để ý tới tiếng hét - người của cả hai bên cuộc chiến. Ngay cả Doug, từ chỗ nằm trên đường của anh. “Meem. Hết rồi. Xuống đi.”

Cái xúc lại đập vào để của cái lều teepee. Ba thân cây hình thành cái khung đó rên ri oằn xuống. Một tiếng cót két khủng khiếp, và một trong các cột chông nứt. Vết nứt bắt đầu bằng một trăm vòng sâu bên trong trụ gỗ và mở ra. Khúc gỗ linh sam toác ra, xé toạc lên tới đỉnh cột thành một cái chông.

Mimi hét lên, cái tổ quạ của cô rơi xuống. Cái cọc bị nút đâm vào xương má cô. Cô bật ra khỏi cái que nhọn và ngã nhào, ôm cây gỗ ngã xuống, nảy vào một tảng đá ở dưới đất. Douglas thả mình ra khỏi cái hố và chạy về phía cô. Người lái máy xúc kinh hãi lia cái xúc đi, như thể một bàn tay phản đối sự ngây thơ của nó. Nhưng cú đánh trái tay đó đập trúng chú hề con, anh phải nhận lực rút của cái xúc và anh sụm xuống như một con rối bị cắt dây.

Cuộc chiến tranh vì Trái Đất kết thúc. Cả hai bên chạy ào tới chỗ người bị thương. Mimi thét lên và ôm mặt. Douglas nằm bất tỉnh. Cảnh sát chạy xuống chỗ cái xe moóc và gọi xe cứu thương. Các công dân choáng váng của Khu sinh thái Tự do vừa sụp đổ nháo nhào kinh sợ. Mimi lăn nghiêng người trong tư thế thai nhi và mở mắt. Cây cối với đủ màu sắc từ xanh ngọc tới xanh nước biển giăng qua bầu trời. Nhìn màu sắc kìa, cô nghĩ, rồi bất tỉnh.

ADAM TÌM THẤY Bạch Quả và Người Canh Gác trong đám đông đang xô đẩy, vây quanh hai người ngất xỉu. Bạch Quả chỉ lên trên đồi nơi có bốn người phụ nữ chống đối vẫn đang nằm ngang trên đường, khóa mình xuống mặt đất. “Chúng ta vẫn chưa thua.”

Adam nói, “Chúng ta thua rồi.”

“Họ sẽ không dám chặt những cây này bây giờ. Sau khi báo chí làm rùm beng chuyện này.”

“Họ sẽ.” Đây là những cây cổ đại còn sót lại, cho tới khi tất cả các khu rừng đều trở thành các khu biệt thực hoặc trang trại.

Bạch Quả rủ rủ mái tóc bẩn thỉu của mình. “Những người phụ nữ đó có thể nằm khóa mình ở đó cho tới khi Washington hành động.”

Adam bắt gặp ánh mắt của Người Canh Gác. Sự thật quá tàn nhẫn với ngay cả anh ta để có thể nói ra.

TRỰC THĂNG ĐƯA người bị thương tới một bệnh viện chấn thương hạng hai ở Bend. Douglas trải qua cuộc phẫu thuật ngay lập tức vì gãy xương hàm Le Fort III. Mimi phẫu thuật đưa mắt cá bị trật trở về vị trí và ổ mắt bị bay đi được vá lại. Các bác sĩ ở phòng cấp cứu có thể làm rất ít cho cái rãnh trên má cô nhưng đã khâu nó lại để chờ một ngày nào đó phẫu thuật thẩm mỹ có thể tái tạo nó.

Cảnh sát thông báo với báo chí không xử phạt những người xâm chiếm đất đai. Chỉ có bốn phụ nữ cuối cùng, những người đã bám trụ thêm ba mươi sáu giờ nữa, bị bỏ tù. Sau đó những cư dân còn lại cuối cùng của Khu sinh thái Tự do Cascadia rời sườn núi và sự chiếm đoạt của cải trở lại.

Thế nhưng, và vẫn còn: hai mươi tám ngày sau, một cỗ máy chứa đầy các phương tiện trong Rừng Quốc gia Willamette bốc cháy.

ĐÓ KHÔNG PHẢI LÀ SỰ THẬT. Đó chẳng là gì hơn một rạp hát, một mô phỏng, một câu chuyện ngụ ngôn đạo đức, cho tới khi họ nhìn thấy hậu quả.

Báo chí đăng tải một hình ảnh: một lính cứu hỏa và hai nhân viên kiểm lâm đang kiểm tra cái máy xúc bị đốt thành than. Năm con người chuyền bức ảnh xung quanh bàn ăn tối ở nhà Mimi Ma. Một ý nghĩ ngầm kết hợp họ, dưới lòng đất, như cách các ý nghĩ thường xuyên làm lúc này. Ôi chúa ơi. Đó là chúng ta.

Trong suốt một lúc lâu, chẳng cần phải nói ra lời nào. Tâm trạng chung phập phồng giống như cổ phiếu biến động. Nhưng nó lắng lại thành một thách thức thụ động. “Họ đã được nhận nhiều như họ đang trao,” Mimi nói. Hai mươi hai vết khâu trên mặt cô khiến mỗi lời nói đều nhức nhối. “Chúng ta hòa.”

Adam không chịu được khi nhìn cô, hay nhìn Douglas, khuôn mặt anh ta là một mó hỗn độn băng gạc khác. Adam cũng đã muốn có cuộc trả thù lại cái thiết bị đã khiến một người trong số họ mù một bên mắt và người kia bị biến dạng này. Trả đũa lại sự tàn ác của con người. Giờ thì anh không biết mình muốn gì và làm cách nào để đạt được nó.

“Thực sự,” Nick nói, “họ vẫn còn tiếp tục.”

ĐÓ LÀ MỘT HÀNH ĐỘNG ĐƠN LẺ của tuyệt vọng. Nhưng nhu cầu về công lý cũng giống như về sở hữu hay tình yêu. Nuôi nó chỉ khiến nó lớn lên. Hai tuần sau khi cái máy bị phá hủy, họ hướng tới một xưởng cưa ở gần Solace, California, hoạt động trong nhiều tháng dưới một giấy phép đã bị thu hồi và trả tiền phạt gây rắc rối chỉ bằng một tháng lợi nhuận của nó. Cô gái mà nghe được các hiện thân chỉ ra cách cuộc tấn công cần diễn ra. Người quan sát đã được huấn luyện thực hiện việc giám sát bí mật. Người kỹ sư biến hai tá bình sữa bằng nhựa thành thiết bị nổ. Người thương binh thực hiện vụ nố. Nhà tâm lý học giữ cho mọi thứ hoạt động. Thiết bị chết người cháy tốt hơn họ mong đợi. Lần này họ để lại một thông điệp viết nguệch ngoạc trên hông một nhà kho gần đó, được bỏ qua vì nó chứa đầy những tấm gỗ vô tội. Các con chữ rất nghệ thuật, gần như hoa mỹ:

NÓI KHÔNG VỚI NỀN KINH TẾ TỰ TỬ,

NÓI CÓ VỚI PHÁT TRIỂN THỰC SỰ

Họ ngồi tụ tập quanh bàn của Dâu Tằm như thể họ sắp chơi một ván bài. Triết học và những khả năng đặc biệt tốt đẹp khác giờ đây không thể giúp gì họ. Một giới hạn đã vượt qua, một công việc đã chấm dứt; những lời nói không có hệ quả. Thế nhưng họ vẫn không thể ngừng nói, mặc dù các câu nói không dài. Vẫn tiếp tục bàn bạc, khi mà kết luật cho sự thảo luận của họ đã biến mất từ lâu trong gương chiếu hậu của chiếc xe tải vận chuyển của họ.

Adam quan sát những người đồng phạm của mình, không cản được mình viết những ghi chép trong đầu. Dâu Tằm cắt không khí trong một di chuyển chậm. Cô đặt sống dao lên một điểm chính xác trên lòng bàn tay mở của mình. “Tôi cảm thấy như thể tôi đã ở trong một đám tang liên tục suốt hai năm.”

“Kể từ khi miếng da che mắt xuất hiện,” chú hề con đồng ý.

“Tất cả những phản đối. Tất cả những lá thư. Bị đánh đập. Gào thét hết hơi hết sức của chúng ta, nhưng chẳng ai nghe cả.”

“Trong hai đêm, nhiều thứ xảy ra hơn chúng ta đã làm được trong suốt nhiều năm cố gắng.”

Hoàn thành là thứ mà giờ đây Adam không biết làm thế nào để đo đạc nữa. Thứ mà họ đang làm - anh đã hoàn thành cái gì - chỉ là làm cho nỗi đau dừng lại đủ lâu để có thể chịu đựng.

Mimi nói, “Nó không còn là một đám tang nữa.”

“Không phải là một lựa chọn khó khăn,” Nick nói. Giọng anh lặng đi, kinh ngạc trước sự phục kích của nhận thức thông thường. “Chúng ta phá hủy một số lượng nhỏ thiết bị, hay những thiết bị đó đang phá hủy một số lượng lớn cuộc đời.”

Nhà tâm lý học lắng nghe. Có những điều dối trá khác, sâu hơn nhiều trong tim của con người. Anh đã lao vào vị trí của mình để cứu thứ có thể cứu. Một chút thời gian phải được mua từ sự khải huyền đang đến. Chẳng có gì khác có ý nghĩa hơn điều đó. Luận án của anh đã có câu trả lời của nó.

Olivia chỉ cần hạ cằm xuống thì những người khác im lặng. Phép thuật của cô đối với họ cứ lớn dần lên qua mỗi lần phạm tội. Cô đã đặt bàn tay mình lên một gốc cây bị cưa lớn như một nhà nguyện. Cô đã quan sát một cánh rừng chết mà có tuổi già hơn cả giống loài của cô. Cô đã nhận lời chỉ dẫn từ những thứ lớn lao hơn con người. “Nếu chúng ta sai, chúng ta trả giá. Họ không thể lấy nhiều hơn mạng sống của chúng ta. Nhưng nếu chúng ta đúng?” Cô buông ánh mắt xuống trước một luồng suy nghĩ. “Và mọi thứ đang sống nói với tôi rằng chúng ta…”

Không ai cần cô hoàn thành suy nghĩ đó. Một người sẽ không làm gì, để giúp đỡ những sản phẩm tuyệt diệu nhất của bốn tỉ năm sáng tạo? Trong lúc Adam nghĩ về ý nghĩ này, anh nhận ra một điều khác: Năm người họ đang trong một cuộc chạy khác. Một cuộc nữa. Đó hẳn sẽ là cuộc cuối cùng. Rồi họ sẽ đường ai nấy đi, hoàn thành dù chút ít những gì họ có thể làm để ngăn giống loài này tự giết mình.

CHÍNH ADAM PHÁT HIỆN RA bài báo này: “Cục Kiểm lâm tìm kiếm các dự án đa lợi ích.” Hàng nghìn mẫu đất công ở Washington, Idaho, Utah, và Colorado, được dành cho các công ty đầu cơ và phát triển tư nhân thuê. Rừng bị chặt phá cho thêm lợi nhuận tận thế. Cả nhóm nghe bài báo trong yên lặng. Dù chỉ là đưa vấn đề ra để bầu cũng không cần.

Không có thư hay email, và hầu như không có cuộc gọi. Họ giao tiếp trực tiếp hoặc không gì cả. Họ sống bằng tiền mặt. Chẳng có gì để ghi lại. Công việc kỹ sư của Dâu Tằm ngày càng trở nên phức tạp hơn. Cô bắt tay vào công việc tốt nhất của cô từ trước đến nay, được mách nước với những luật ngầm thủ công: Bốn quy tắc của cố ý tạo hỏa hoạn. Tạo lửa bằng bộ hẹn giờ điện tử. Thiết kế mới đáng tin cậy hơn. Cây Phong và Linh sam Doug lái xe đến năm mươi dặm để lấy cho cô các vật liệu cần thiết.

Người Canh Gác và Bạch Quả giám sát một trong các vùng mới cho thuê - Stormcastle, ở Idaho, trong dãy núi Bitterroot, gần biên giới Montana. Những thân cây lực lưỡng của rừng công được bán sạch để làm thêm một khu nghỉ dưỡng bốn mùa khác nữa. Họ thực hiện chuyến đi vòng quanh khu vục đó vào ban đêm, khi nơi này bị cấm ra vào. Người họa sĩ vẽ mọi thứ - những nền đường mới phát quang, các kho thiết bị và những xe moóc công trường, móng của các tổ hợp mới tinh của khu nghỉ dưỡng. Có nhiệt huyết trong các bản phác thảo hoàn hảo của anh, và cả sự khiêm nhường. Trong khi anh vẽ, người từ bỏ khoa học bảo hiểm lang thang trong vùng đất đã phát quang đó, đo bằng bước chân các khoảng cách giữa các cọc trắc đạc. Cô nghiêng đầu, lắng nghe.

Cả năm người họ làm việc trong ga-ra nhà Dâu Tằm, dưới một cái lều bạt, trong quần áo sơn toàn thân và găng tay ba lớp. Họ lắp ráp thành một đài của thùng nhiên liệu năm galoon và các thiết bị hẹn giờ trong các hộp nhựa Tupperware. Họ đánh dấu trên các bản đồ của Người Canh Gác nơi mỗi thiết bị phải đi tạo ra một vụ cháy dai dẳng. Họ sẽ gửi đi thông điệp cuối cùng này và kết thúc. Họ sẽ chia tay, biến mất trong con đường vô hình, sau khi đã có được sự chú ý của đất nước này. Đánh thức lương tâm cửa hàng triệu con người. Gieo một hạt giống, loại mà cần có lửa mới nảy mầm.

MỌI THỨ ĐƯỢC ĐƯA VÀO phía sau xe tải của họ. Khi cửa sổ ga-ra nhà Dâu Tằm nâng lên và họ len ra, cảm giác như thể họ đang hướng về dãy núi để cắm trại và leo núi. Họ mang theo một máy quét cảnh sát. Găng tay và mặt nạ trùm mặt cho tất cả. Họ mặc đồ đen. Họ rời Western Oregon vào sáng sớm. Nếu có bất cứ tai nạn nào khi họ chạy chầm chậm xuống lối vào đường cao tốc liên bang thì chiếc xe tải sẽ bốc cháy như một quả cầu lửa khổng lồ.

Trong xe tải, họ trò chuyện và ngắm cảnh. Họ vượt qua những vạt rừng của Potemkin, những tấm mành ảo tượng chỉ sâu mấy feet. Doug sản xuất ra cả một cuốn sách những câu hỏi nhỏ và đố mọi người về Cách mạng và Nội chiến. Adam thắng. Họ ngắm chim - những con chim săn mồi dọc hành lang săn bắn thứ nhỏ của đường cao tốc. Hai giờ sau, Mimi nhìn thấy một con đại bàng đầu trắng với sải cánh dài bảy feet. Nó khiến mọi người im bặt.

Họ lắng nghe một cuốn sách trên băng: các thần thoại và truyền thuyết về những con người đầu tiên của miền Tây Bắc. Ông già của thế giới cổ đại, Kemush, mọc lên từ tro của những ánh sáng miền Bắc và làm ra mọi thứ. Coyote và Wishpoosh xé tan cảnh trí trong cuộc chiến sử thi của chúng. Các loài vật hợp lực ăn trộm lửa từ Cây Thông. Và tất cả những linh hồn của bóng tối biến đối hình dong, nhiều và đa dạng như lá cây.

Đêm buông xuống núi Bitterroot. Những dặm cuối cùng là khó khăn nhất - chậm, gió, và xa xăm. Cuối cùng họ dùng xe vào khu vực đã dàn dựng, hai dặm cách đường cao tốc bang. Địa bàn trông giống hệt như Người Canh Gác đã vẽ. Mimi ngồi lại trong xe tải, một cái khăn trùm quanh khuôn mặt mang sẹo của cô, quét tần số radio bằng máy quét cảnh sát. Những người khác ngồi yên lặng làm việc. Tất cả nhiệm vụ đã được bàn đi bàn lại hàng chục lần. Họ di chuyển giống như một sinh vật duy nhất, vật các thùng nhiên liệu năm gallon vào vị trí và kết nối chúng với nhau bằng những cái bấc là khăn tắm và mền đã nhúng trong thuốc phóng. Rồi họ gắn vào các hộp Tupperware đụng máy hẹn giờ.

NGƯỜI CANH GÁC ĐI LÀM công việc được giao cho anh. Đêm nay là cơ hội duy nhất của anh làm trong một tình huống sẽ được thấy bởi hàng triệu người. Anh đi khỏi khu nhà nghỉ chính đã xây được một nửa của resort tương lai này, nơi những người khác đang triển khai thiết bị của họ. Băng qua đồng cỏ được cắt tỉa anh đến chỗ hai cái xe moóc, quá xa khỏi chỗ hành động để các vụ nổ có thể ảnh hưởng tới. Các bức vách của chúng là những tấm phông có sẵn của anh. Anh lấy hai hộp sơn phun từ trong túi áo khoác ra và bước tới bức vách sạch hơn của chiếc xe. Với những nét chữ mang tất cả sự trau chuốt mà bàn tay anh có thể tạo ra, anh viết:

KIỂM SOÁT GIẾT CHÓC

KẾT NỐI PHỤC HỒI

Anh bước lùi lại để kiểm định mầm mống của thứ duy nhất anh biết chắc chắn. Với một cái bút đánh dấu lớn. anh tô điểm các con chữ in hoa bằng cành lá, cho tới khi các con chữ trông như đang đâm chồi nảy lộc trở lại từ ngày tận thế. Chúng trông như các chữ tượng hình Ai Cập, hoặc những hình dong nhảy múa trong một cuốn sách cổ về động vật mang nghệ thuật thị giác. Dưới hai dòng này anh viết thêm hy vọng kéo theo đó:

VỀ NHÀ HAY LÀ CHẾT

Ở địa bàn gây nổ, mọi thứ diễn ra suôn sẻ. Nhưng khi vật các thùng vào vị trí, Adam và Doug thực hiện không nhịp nhàng. Nhiên liệu sánh vào gấu áo Adam và thấm xuống cái quần denim màu đen của anh. Ngửi thấy mùi hôi của hóa dầu, anh siết chặt hai nắm tay cho tới các găng tay ướt đẫm của anh nhỏ nước. Nắm tay anh đau rã vì nâng nhấc quá nhiều. Anh nhìn lên mái chớp của tòa nhà và nghĩ, Mình đang làm cái quái gì đây? Sự rõ ràng của mấy tuần gần đây, sự đột ngột tỉnh khỏi cơn mộng du, niềm tin chắc của anh rằng thế giới đã bị đánh cắp và khí quyển bị hủy hoại bởi những lợi ích ngắn hạn nhất trong số các lợi ích ngắn hạn, cảm nhận rằng anh phải làm tất cả những gì có thể để đấu tranh cho những sinh vật tuyệt diệu nhát trên thế giới: tất cả những thứ này bỏ rơi Adam, và anh bị bỏ lại trong sự điên cuồng chối bỏ bản chất khắc nghiệt bởi sự tồn tại của con người. Quyền sở hữu và quyền làm chủ: chẳng còn gì khác đáng tính đến. Trái Đất sẽ phát hành tiền tệ cho tới khi tất cả cây cối phát triển thành những hàng thẳng, ba người sở hữu cả bảy lục địa, và mọi sinh vật lớn đều được nhân giống để giết mổ.

BÊN HÔNG CỦA cái xe moóc còn lại, Người Canh Gác sơn các chữ bằng bảng chữ cái hoang dại và sống động. Câu thơ nổi lên và trải trên nền trắng trống trơn:

Vì bạn có năm cái cây trên Thiên đường không bao giờ thay đổi

dù hạ hay đông, lá chẳng rơi tàn.

Vì Ngài biết chúng sẽ chẳng bao giờ nếm mùi sự chết.

Anh lùi lại, cổ họng thắt lại, hơi ngạc nhiên với những gì tràn ra trong anh, lời cầu nguyện này anh rất cần trao gửi không phải để cho ai đó sẽ hiểu nó. Rồi: Bùm, và phía sau anh hất tới một làn sóng rung chuyển. Sức nóng thổi ra ngoài không khí, lâu trước thời điểm đáng ra có vụ nổ. Người Canh Gác quay sang thì thấy một quả bóng màu cam dâng lên như cảnh mặt trời lên cao nhanh, mô phỏng. Hai chân anh lao về phía trước, và anh chạy nhanh về phía ngọn lửa.

Một bóng dáng khác lướt qua tầm mắt anh. Douglas, dáng chạy tập tễnh của anh, một chân cứng đờ, một nhịp điệu cà nhắc. Họ tới chỗ đám cháy cùng lúc. Rồi, Douglas, hét-thì thầm, “Ôi trời không. Ôi trời không!” Anh quỳ xuống, kêu rên trước những gì đã xảy ra. Hai thân hình nằm trên mặt đất. Một trong hai bắt đầu nhúc nhích khi Nick lại gần, và không phải là thân hình mà Nick cần thấy nhúc nhích.

Adam nhấc vai lên khỏi mặt đất. Đầu anh lia nhìn khắp mọi huống. Một vệt máu chảy xuống gương mặt anh. “Ôi,” anh kêu. “Ôi!”

Douglas giữ chặt anh. Nick nhào xuống để nâng Olivia. Cô nằm ngửa, khuôn mặt hướng lên những vì sao. Hai mắt cô hé mở. Khắp xung quanh họ, không khí chuyển sang màu cam. “Livvy?” Giọng anh rùng rợn. Âm sắc líu nhíu đặc quánh của nó, tệ với cô hơn cả vụ nổ. “Em có nghe thấy anh không?”

Một bọt bóng hình thành trên môi cô. Rồi từ đó, “Khhg. “

Một cái gì đó thấm xuống từ bên mình cô, xuống hông cô. Ta trước của chiếc áo sơ mi đen của cô lấp lánh trong bóng tối. Anh nhấc nó lên và gào thét, vuốt nó xuống trở lại. Một tiếng khóc than lặng lẽ tuôn ra từ anh. Rồi anh trở lại là một con quái vật có năng lực. Người phụ nữ bị thương nhìn anh trong nỗi khiếp sợ. Anh bắt bản thân im lặng và giữ vẻ mặt bình thường. Thực hiện tất cả các động tác của mọi sự sơ cứu khả dĩ. Không khí bắt đầu chập chờn. Hai bóng người bò tới chỗ họ. Douglas và Adam. “Cô ấy… ?”

Có cái gì đó trong những từ ấy chạm vào Olivia. Cô cố để nâng đầu lên. Nick nhẹ nhàng đặt cô xuống. “Tôi còn,” cô nói. Hai mắt cô lại nhắm lại.

Bỏng tất cả. Douglas quay vòng quanh những vòng nhỏ, tay anh ép vào đầu. Những âm thanh cô đặc thoát ra khỏi anh. “Chết tiệt, chết tiệt, chết tiệt…”

“Chúng ta phải đưa cô ấy đi,” Adam nói.

Nick chặn phía trước anh ta. “Chúng ta không thể!”

“Chúng ta phải đi. Lửa.”

Vụ xô xát khó coi kết thúc trước khi kịp bắt đầu. Adam đỡ người phụ nữ từ dưới cánh tay cô rồi kéo cô trên nền đất đá sỏi.

Âm thanh rỉ qua cổ họng cô. Nick cúi xuống bên cạnh cô lần nữa, vô vọng. Anh sẽ thấy hình ảnh này trong hai mươi năm tiếp theo. Anh đứng lên, loạng choạng chạy đi, và nôn xuống đất.

Rồi Mimi ở đó, bên cạnh họ trong bóng tối. Cảm giác nhẹ nhõm lướt qua người Nick. Một người phụ nữ khác. Một người phụ nữ sẽ biết làm thế nào để cứu họ. Nhìn thoáng một cái, người kỹ sư đã hiểu tất cả. Cô đặt bộ chìa khóa xe tải vào tay Adam. “Đi. Trở lại thị trấn gần nhất mà chúng ta đã đi qua. Mười dặm. Gọi cảnh sát.”

“Không,” người phụ nữ nằm trên đất nói, khiến mọi người giật mình. “Đừng. Giữ…”

Adam chỉ vào ngọn lửa. “Tôi không quan tâm,” Mimi nói. “Đi. Cô ấy cần giúp đỡ.”

Adam đứng yên, cơ thể anh kháng cự. Giúp đỡ sẽ không giúp đỡ cô. Và nó sẽ giết chết tất cả chúng ta.

“Làm đi,” người phụ nữ nằm sõng soài lẩm bẩm. Lời nói đó khẽ tới mức ngay cả Nick cũng không thể nghe ra.

Adam nhìn chằm chằm bộ chìa khóa trong tay. Anh nghiêng người về trước rồi đi nhanh tới chỗ xe tải.

“Douglas,” Mimi cáu. “Thôi đi.” Người cựu chiến binh ngừng than khóc và đứng im. Rồi Mimi cúi xuống đất chăm sóc cho Olivia, mở cổ áo cho cô, đấu dịu cơn hoảng loạn da thịt. “Trợ giúp đang đến. Giữ yên.”

Những từ đó kích động người phụ nữ đang đổ máu. “Không. Làm đi. Tiếp tục.

Mimi suỵt cô im lặng, vuốt ve một bên mặt cô. Nick len lén lùi ra sau. Anh quan sát từ một khoảng xa. Mọi thứ đang diễn ra, không thể sửa chữa, mãi mãi, thực sự. Nhưng ở một hành tinh khác, với những con người khác.

Nhiều thứ thấm ra từ thắt lưng của Olivia. Môi mấp máy. Mimi ghé vào, tai cô kề miệng Olivia. “Một chút nước nhé?”

Mimi quay người nhìn lên chỗ Nick. “Nước!” Anh đờ đẫn, bất lực.”

“Tôi sẽ đi kiếm một chút,” Douglas hét lên. Anh nhìn thấy một chỗ trũng trên đồi, qua ánh lửa. “Đó là một thung lũng. Chắc hẳn phải có suối nước phía dưới đó.”

Hai người đàn ông tìm thứ gì đó để lấy nước. Mọi thùng mà họ có đều dính hóa chất. Có một cái túi zip ni lông trong túi Nick. Anh đổ mấy hạt hướng dương trong đó ra rồi đưa cho Douglas, người đang chuẩn bị đi vào khu rừng phía sau công trường.

Không khó để tìm thấy dòng suối. Nhưng một điều đáng ghét đã biết được siết lấy Douglas khi anh nhúng cái túi xuống. Ta không thể uống nước ở bên ngoài. Không có con sông, hồ, suối, hay con lạch nào ở đất nước này đủ an toàn để uống. Anh dí xuống và lấy đầy nước vào túi. Người phụ nữ cần một ngụm nhỏ nước trong, lạnh vào miệng cô, dù có độc hay không. Douglas dán miệng túi lại rồi chạy ngược trở lên sườn đồi. Anh nhỏ một chút nước vào miệng cô.

“Cảm ơn.” Đôi mắt cô rực lên với lòng biết ơn. “Tốt quá.” Cô uống một chút nữa. Rồi mắt cô nhắm lại.

Douglas giữ cái túi zip, bất lực. Mimi nhúng ngón tay vào nước và lau nhẹ khuôn mặt vằn vện của Olivia. Cô nâng đầu lên, vuốt mái tóc màu hạt dẻ. Rồi đôi mắt xanh lại mở ra. Lúc này chúng đầy vẻ cảnh báo, nhận thức, khóa vào đôi mắt của người chăm sóc chúng. Khuôn mặt Olivia nhăn nhúm trong khiếp sợ, giống như một con ngựa bị phục kích. Rõ ràng như khi cô nói những từ đó ra, cô nhét ý nghĩ đó vào đầu của Mimi: Có cái gì đó không đúng. Tôi đã được cho thấy điều sẽ diễn ra, và nó không phải là thứ này.

Mimi giữ ánh mắt của cô, hấp thụ nỗi đau mà cô có thể. An ủi là không thể. Hai đôi mắt khóa vào nhau, và không ai có thể rời đi. Những ý nghĩ của người phụ nữ bị lời ruột rót vào Mimi thông qua một kênh đang ngày càng mở rộng, những ý nghĩ quá lớn và chậm để hiểu.

Nick đứng yên, mắt nhắm lại. Douglas ném cái túi xuống đất và loạng choạng bỏ đi. Bầu trời bừng lên, sáng rực với lời khước từ. Hai vụ nổ mới xé tan không khí. Olivia hét lên, tìm kiếm ánh mắt của Mimi lần nữa. Ánh nhìn chằm chằm của cô trở nên hoang dại, bám chặt, như thể nếu nhìn đi chỗ khác, dù chỉ trong một giây, sẽ tồi tệ hơn cái chết tồi tệ nhất.

Người đàn ông thứ ba xuất hiện bên mép địa ngục. Hình bóng của Adam, sớm hơn rất nhiều so với dự kiến, khiến Nick hoạt động trở lại. “Cậu đã tìm được người giúp chưa?”

Adam nhìn xuống hình ảnh Đức Mẹ ôm thân xác chúa hài đồng. Một phần nào đó trong anh dường như ngạc nhiên khi thấy hoạt cảnh vẫn đang diễn ra.

“Người giúp có tới không?” Nick hét lên.

Adam không nói gì. Với tất cả ý chí của mình, anh lùi lại khỏi cơn điên.

“Đồ hèn… đưa chìa khóa cho tôi. Đưa chìa khóa cho tôi.”

Người nghệ sĩ chồm lên nhà tâm lý học, vật lộn. Chỉ khi tên anh thoát ra từ miệng Olivia, anh mới thôi đánh đấm. Anh nhanh như chớp lao tới chỗ bên cạnh cô. Lúc này cô đang thở mạnh. Khuôn mặt cô lại nhăn túm lại. Cơn sốc đã khiến cô mê man đang tản dần, để lại cô quằn quại và hổn hển.

“Nick?” Cơn hổn hển dừng lại. Hai mắt cô mở to. Cô phải cố để thôi không nhìn qua vai anh vào cảnh khủng khiếp mà cô thấy.

“Anh đây. Anh đây.”

“Nick?” Lúc này là một tiếng thét. Cô cố gắng ngồi lên, và những thứ mềm mềm đổ ra dưới áo cô. “Nick!”

“ơi. Anh đây. Ngay đây. Anh ở bên em.”

Cơn hổn hển lại dâng lên. Sự phản kháng nhịp nhàng nhỏ ra từ miệng cô. Hưm. Hưm. Hưm. Cô siết chặt các ngón tay. Cô rên rỉ, và tiếng kêu đó loang dần ra cho tới khi chẳng có âm thanh nào hơn tiếng lửa cháy khắp cả ba phía quanh họ.

Mắt cô nhắm nghiền. Rồi chúng mở ra, hoang dại. Cô nhìn chằm chằm, không chắc liệu mình đang nhìn gì.

“Nó có thể kéo dài bao lâu?”

“Không lâu,” anh hứa.

Cô cào cào anh, một con thú rơi từ trên một đỉnh cao khủng khiếp. Rồi cô lại lắng lại. “Nhưng chúng ta không thể chứ? Thứ này sẽ không bao giờ kết thúc - thứ mà chúng ta có. Phải không?”

Anh chờ quá lâu, và thời gian trả lời anh. Cô vật lộn thêm mẩy giây nữa để nghe câu trả lời, trước khi lịm vào những gì xảy ra tiếp theo.

Ngọn

Một ngươi đàn ông ở vùng phương Bắc nằm ngửa trên nền đất lạnh trong bình mình. Đầu anh chui ra khỏi cát lều dành cho một người, ngửa lên trời. Năm trụ cây vân sam vươn trong làn gió phía trên anh. Trọng lượng hoàn toàn không có. Màu xanh đưa những nét phác họa lên bầu trời buổi sáng. Anh chưa bao giờ thực nghĩ về rất nhiều dặm đường mà cây đã đi qua, trong sự lớn lên từng chút nhỏ xíu, trong từng giờ của từng ngày. Mãi mãi không ngừng chuyển động, những thứ đúng yên này.

Người đàn ông thò đầu ra khỏi lều tự hỏi: Những ngọn cây đó trông như thế nào? Chúng giống như hình vẽ hình răng cưa trên tấm bảng đồ chơi, xoay tròn những mô hình kỳ lạ từ những đường cuộn lồng đơn giản nhất. Chúng giông như đầu nhọn của một miếng Quija planchette, đọc chính tả từ trên cao. Chúng, thực ra, chẳng là gì khác hơn là chính chúng. Chúng là vành lá của năm cây vân sam trắng nặng trĩu quả, uốn mình trong gió như bao ngày trong sự tồn tại của chúng. So sánh là vấn đề chỉ có ở con ngươi.

Nhưng những cây vân sam này rót các thông điệp trong phương tiện được phát minh riêng bởi chúng. Chúng nói ý nghĩ của mình qua lá, thân, rễ. Chúng ghi vào trong thân thể chúng lịch sử của từng biến động mà chúng đã trải qua. Người đàn ông trong lều nằm tắm trong những tín hiệu già hơn hàng trăm triệu năm so vôi những giác quan tầm thường của anh. Thế nhưng anh vẫn có thể đọc chúng.

Năm cây vân sam trắng viết lên trời xanh. Chúng viết: Ánh sáng và nước và một viên sỏi nhỏ đòi hỏi những câu trả lời dài.

Những cây thông lodgepoles và thông jack bẽn lẽn: Những câu trả lời dài cần thời gian dài. Và thời gian dài chính xác là thứ đang biến mất.

Những cây vân sam đen ở dưới quả đồi băng tích: Sự ấm đang nuôi dưỡng sự ấm. Đất đóng băng vĩnh cữu đang lộ ra: Chu kỳ ngày càng nhanh lên.

Xa hơn về phía Nam, các loài cây lá rộng đồng ý. Những cây dương lá rụng ồn ào và những cây bạch dương còn sót lại, những rừng dương cottonwood và dương poplar, vang lên điệp khúc: Thế giới đang chuyển thành một thứ mới.

Người đàn ông ngã lăn ra, mặt nhìn thẳng lên trời. Các thông điệp bao phủ anh. Dù ở đây, vô gia cư, anh nghĩ: Chẳng có gì sẽ còn như cũ.

Các cây vân sam trả lời: Chẳng có gì từng như cũ cả.

Tất cả chúng ta đều chịu định mệnh bi đát, ngươi đàn ông nghĩ.

Tất cả chúng ta đã luôn chịu định mệnh bi đát.

Nhưng mọi thứ lần này thì khác.

Phải. Bạn ở đây.

Người đàn ông phải dậy bắt tay vào công việc, như thể các cây đó đang làm. Công việc của anh đã gần như hoàn thành. Anh sẽ nho trại ngày mai, hoặc ngày kia. Nhưng giây phút này, anh ngắm nhìn những cây vân sam đang viết và nghĩ, Ta sẽ không cần rất quá khác biệt để mặt trời dường như là về mặt trời, để màu xanh là về màu xanh, để niềm vui, sự chán nản, sự thống khổ, nỗi khiếp sợ và cái chết là về chính chúng, vượt lên trên nhu cầu đối với bất cứ sự giết sự rõ ràng nào, và rồi thứ này - thứ này, các vòng tròn lớn dần của ánh sáng và nước và đá - sẽ đón nhận tất cả bản thân ta, và sẽ là tất cả những lời mà ta cần.

CON NGƯỜI ĐỀU BIẾN THÀNH NHŨNG THỨ KHÁC. Hai mươi năm sau, khi mọi thứ đều dựa vào việc ghi nhớ những thứ đã xảy ra, những sự thật của đêm hôm đó sẽ từ lâu đã trở thành lõi thân cây. Họ đặt thân thể cô lên ngọn lửa, úp sấp. Ba người họ sẽ nhớ điều đó. Nick sẽ chẳng nhớ gì.

Hóa đá trong khoảnh khắc cô đã cần anh, anh trở nên vô dụng sau đó, ngồi trên đất bên ngon lửa, đủ gần để làm cháy sém lông mày, thứ cũng nhỏ nhoi như xác chết đang cháy đó.

Những người khác đặt cô lên giàn hỏa thiêu đã hoàn thành, một thứ cũ kỹ như đêm. Quần áo của cô bốc cháy, rồi đến da cô. Những con chữ uốn lượn trên xương vai cô - Một sự thay đồi đang đến - đen lại và bốc hơi. Lửa mang những đốm tâm hồn hóa tro bụi của cô lên không trung. Tủ thi này sẽ được tìm thấy, tất nhiên. Răng với những mối hàn, những cục xương chưa cháy hết còn sót lại. Mọi manh mối sẽ bị khám phá ra và đọc được. Không phải là họ bỏ rơi thi thể này. Họ đang gửi nó vào mãi mãi.

Khi rời khỏi hiện trường, không ai sẽ nhớ lại điều gì mà chỉ ép Nick vào trong xe tải. Những đốm lửa màu cam phía trên khu rừng thường xanh, ma mị như cục quang. Rồi bóng đêm phủ nhanh xuống hàng chục dặm. Họ không đi qua chiếc xe nào trong suốt một giờ, và những người ngồi trong chiếc xe đó, một cặp đôi đã nghi hưu từ Elmhurst, Illinois, với năm giờ lái xe liên tục không ngủ, thậm chí sẽ không nhớ chiếc xe tải màu trắng lao nhanh ngược chiều vào lúc họ nhìn thấy đám lửa.

Những kẻ cố ý gây hỏa hoạn vượt qua những khoảng dài im lặng thỉnh thoảng điểm những tiếng la hét. Adam và Nick gầm gừ lẫn nhau. Mimi lái xe như thể đang ngồi trong một quả bóng cách âm. Hai trăm dặm bên ngoài Portland, Douglas yêu cầu họ từ bỏ. Có gì đó nói với họ không được làm thế. Olivia. Điều duy nhất đó tất cả họ sẽ ghi nhớ.

“Chẳng ai thấy cái gì cả,” Adam nói với những người khác, quá nhiều lần.

“Mọi chuyện qua rồi,” Nick nói. “Cô ấy đã chết. Chúng ta đã kết thúc.”

“Im mồm đi,” Adam ra lệnh. “Chẳng gì có thể lần ra dấu vết của chúng ta cả. Chỉ cần yên lặng thôi.”

Họ đã hoàn toàn thất bại trong việc bảo vệ bất cứ điều gì. Họ đồng ý, ít nhất, là bảo vệ nhau.

“Không nói gì cả, dù là gì. Thời gian ở bên chúng ta.”

Nhưng mọi người không có khái niệm về thời gian là gì. Họ nghĩ nó là một đường thẳng, cuộn ra từ ba giây phía sau họ, rồi biến mất ngay lập tức trong ba giây của sương mù phía trước. Họ không thể thấy thời gian là một vòng đang loang ra được bao bọc bởi một vòng khác, hướng ra ngoài và ra ngoài mãi cho tới khi lớp ngoài mỏng nhất của Hiện tại dựa vào sự tồn tại của bản thân nó vào số đông khổng lồ của mọi thứ mà giờ đây đã chết.

Ở Portland, họ mỗi người một ngả.

NICHOLAS DỰNG TRẠI trên linh hồn của Mimas. Không lều, không thảm cuộn. Anh nằm nghiêng khi đêm đến, đầu anh gối trên chiếc áo khoác chần bông đặt gần vòng tròn hằng năm của cây được hình thành vào năm Charlemagne chết. Đâu đó dưới xương cụt của anh, năm Columbus chết. Qua mắt cá chân anh, năm mà người đầu tiên nhà Hoel rời Na Uy đến Brooklyn rồi mở rộng tới Iowa. Vượt qua độ dài cơ thể anh, chen chúc trải tới gò của đường cắt, là những vòng tròn năm sinh của chính anh, cái chết của gia đình anh, chuyến dừng xe ven đường ghé thăm của người phụ nữ đã nhận ra anh, người đã dạy cho anh cách treo trên cây và sông.

Gốc cây rỉ ra từ xung quanh vành của nó, thứ nhựa có màu mà người họa sĩ không thể gọi tên. Anh ngửa người ra và nhìn lên không khí, hai mươi tầng lầu thẳng vút lên, cố để định vị chính xác điểm mà anh và Olivia từng sống trong suốt một năm. Anh không muốn chết. Anh chỉ muốn chơi trong giọng nói đó, sự cởi mở háo hức của nó, trong vài từ nữa. Anh chỉ muốn người con gái đã luôn nghe thấy những điều mà cuộc đời đã muốn từ họ thoát ra khỏi ngọn lửa và nói cho anh biết anh nên làm gì, kể từ lúc này.

Không có giọng nói nào cả. Không có giọng nói của cô, không có của những hiện thân tưởng tượng. Không có sóc bay hay chim murrelet hay cú hay sinh vật nào hát với họ trong năm nay. Trái tim anh co lại về kích cỡ của nó khi cô lần đầu tìm thấy anh. Im lặng, anh quyết định, tốt hơn lừa dối.

Anh ngủ không nhiều, trên cái trại cứng ngắc của mình. Anh sẽ có rất nhiều đêm tốt đẹp trong hai mươi năm tiếp theo. Thế nhưng, hai mươi vòng đó cũng sẽ không rộng hơn vòng hoa tay của anh.

MIMI VÀ DOUG tháo gỡ đồ trên chiếc xe tải và phá hủy tất cả giẻ, vòi nước và dây cao su. Họ chà sàn xe với nhiều loại dung môi. Cô bán rẻ chiếc xe và dùng tiền mặt mua một chiếc Honda bé xíu. Cô chắc chắn vụ mua bán sẽ lộ ra như một câu chuyện của Poe. Người chủ mới của chiếc xe tải sẽ đào xới một giấy tờ cũ chết tiệt nào đó để đưa ra ánh sáng.

Cô rao bán căn nhà của mình ra thị trường. “Tại sao?” Douglas hỏi.

“Chúng ta phải chia tay. Như thế an toàn hơn.”

“Tại sao như thế an toàn hon?”

“Chúng ta sẽ khiến nhau bị lộ nếu chúng ta ở gần nhau. Douglas. Nhìn tôi. Nhìn tôi. Chúng ta sẽ không làm như thế.”

NÓ HẲN ĐÃ KHÔNG LÀ GÌ hơn là một trang có ba thứ. Sự cố ý gây hỏa hoạn đã phá hủy nền của công trường xây dựng khu nghỉ dưỡng. Sự đình đốn phiền toái. Chẳng bao lâu sau công việc được phục hồi. Nhưng xương lộ ra trong đống tro rải rắc, một nạn nhân là con người. Tất cả các hãng thông tín trong chín bang miền Tây chọn câu chuyện đó và đưa tin về nó suốt nhiều ngày. Các nhà điều tra không thể phát hiện được điều gì. Một phụ nữ, trẻ, cao một mét bảy. Vì bạo lực, hãm hiếp, hẳn là thế. Thứ duy nhất dẫn lối là những dòng chữ khó hiểu gần chỗ đám cháy:

KIỂM SOÁT GIẾT CHÓC

KẾT NỐI PHỤC HỒI

VỀ NHÀ HAY LÀ CHẾT

Vì bạn có năm cái cây trên Thiên đường…

Trí tuệ tập thế đưa ra một lời giải thích họp lý nhất. Đó là hành động của một kẻ giết người bị điên.

ADAM LÉN VỀ LẠI Santa Cruz. Không thể tưởng tượng được, sau tất cả mọi thứ. Nhưng bỏ chương trình học khi luận án sắp sửa hoàn thành sẽ chỉ khiến anh lọt vào tầm ngắm. Học bổng một năm của anh đã sắp hết. Anh ngồi hàng ngày dài trong căn phòng thuê lại của mình với rèm cửa sổ buông. Anh lơ lửng, cách hai feet trên đầu chính anh, nhìn xuống tấm thân của anh. Trong những giờ kỳ lạ, cảm giác phấn khích bao trùm lấy anh, rồi vụn vỡ thành nỗi lo lắng khủng khiếp. Chỉ một cuốc đi bộ mười phút đến cửa hàng tiện lợi cũng cảm giác như sự đe dọa tính mạng.

Cuối một đêm thứ Sáu, anh chui vào khoa để tìm thư của trường. Anh thậm chí không thể nhớ lần cuối cùng mình đã ở trong tòa nhà này. Phải mất ba lần anh mới nhớ ra ô của mình. Hộp thư chật cứng các tờ bướm khiển anh phải cố lôi ra. Đống giây kẹt cứng bung ra, và giấy tờ tạp nham bị sao lãng nhiều tháng trời đổ ra khắp sàn phòng để thư. Một giọng nói cất lên phía sau anh, “Này, người lạ.”

“Chào!” anh trả lời, phấn khích quá mức, trước khi quay lại để nhìn.

Mary Alice Merton, người cùng cảnh Tất cả Ngoại trừ Luận án. Khuôn mặt của cô gái miền quê ngọt ngào và nụ cười như trên quảng cáo kem đánh răng. “Bọn tớ tưởng cậu chết rồi.”

Sự suồng sã tồi tệ nhất đó lao qua anh. Chưa chết. Nhưng tôi đã giúp giết một người.

“Không nhé. Đồng đội.”

“Chuyện gì xảy ra thế? Cậu đã ở đâu?”

Anh nghe thấy người huống dẫn thời đại học đã chết của mình trích dẫn câu nói của Mark Twain. Nếu bạn nói sự thật, bạn chẳng phải nhớ điều gì cả. “Ở thực địa. Tớ có vẻ đã hơi lạc lối.”

Cô huých bắp tay anh bằng cánh tay. “Không phải người đầu tiên đâu, ngài ạ.”

“Tớ đã có tất cả sự kiện. Chỉ là không thể sắp xếp chúng một cách mạch lạc.”

“Căng thẳng khi về đích. Lờ nó đi sao mà khó thế nhỉ? Thật là một mớ hỗn độn. Xem nhẹ nó để làm cho xong đi.”

Anh cố hết sức để dập tắt sự kích động điên cuồng và để lấy lại giọng nói bình thường. Để đưa anh trở lại là chính anh, không phải một người cố ý gây hỏa hoạn và đồng phạm tội ngộ sát. Các nhà tâm lý học hẳn là những kẻ dối trá nhất hành tinh. Những năm tháng học tập về cách con người lừa dối bản thân và những người khác. Các bài học trở lại với anh. Làm ngược lại với thứ mà các động co giết người bảo bạn làm. Và khi bị triệu tập ra xuất hiện trước tòa án của dư luận thì sững sờ không hiểu vì sao.

“Đói không?” Anh nhướn một bên lông mày lên.

Anh nhìn thấy những cảnh giác truyền ra từ cô. Gã này là ai? Ba năm không làm gì ngoài kinh doanh, tự kỷ ranh giới, thế mà giờ hắn muốn làm ra vẻ một con người? Nhưng thiên kiến xác nhận sẽ luôn đánh bại nhận thức thường thức. Tất cả các dữ liệu đã chứng minh điều đó. “Đói mềm.”

Anh nhồi nhét thư của nhiều tháng vào ba lô rồi họ đi ra một quán falafel đêm muộn. Năm năm sau, anh có một thư mục những xuất bản được kính trọng về chủ nghĩa lý tưởng nội nhóm (in-group idealism) và chuẩn bị nhận công việc giảng viên có biên chế mới ở bang Ohio. Mười lăm năm sau đó nữa - quá nhanh - anh sẽ là nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vục của mình.

SONG TRÊN CAO suốt nhiều tháng trong tán cây gỗ đỏ đó còn dễ hơn là trải qua bảy ngày dưới đất. Mọi thứ đều có sở hữu; đứa trẻ một tuổi cũng biết điều đó. Nó cũng đúng là một luật giống như định luật Newton. Đi xuống phố mà không có tiền thì là tội phạm, và không có ai còn sống mà có thể tưởng tượng được dù chỉ trong thoáng chốc rằng mọi thứ trong cuộc đời thực có thể đi theo một cách khác đi. Nick không thể chịu được nếu bị bắt vì bất cứ điều gì - cho dù là vì đi lang thang, vì cắm trại không xin phép, hay vì ăn những bụi quả manzanita trong công viên bang. Anh tìm một túp nhà gỗ, thuê theo tuần, ở trong một thị trấn tiêu điều dưới chân một dãy núi đã khai thác gỗ. Sân nhà anh nằm sau lưng một rừng cây gỗ đỏ non, thẳng và gọn, thân chỉ mới dày khoảng năm phân, nhưng anh biết. Thứ gần gũi nhất để lại cho họ hàng.

Anh phải rời khỏi chỗ này, đi xa nhất có thể, nếu không phải là sự khôn ngoan thì cũng là vì sự an toàn tầm thường. Nhưng anh không chờ đợi, không thể từ bỏ cơ hội có thể chuộc lại dù chỉ một phần nhỏ của thảm họa. Anh đã sống ở nơi này, với cô. Tại đây, trong gần một năm, anh đã biết mục đích là gì. Trong tất cả mọi nơi trên Trái Đất đang bị lãng quên này, đây là nơi cô sẽ trở về.

Anh không nói chuyện với ai, cũng chẳng đi đâu. Lại đến một mùa mưa nữa, và mùa này cũng sắp đi qua. Anh đã chìm trong giấc ngủ lơ mơ rồi tỉnh dậy vì một cơn mưa như xối. Mái nhà như sống dậy trong cuộc tấn công của cơn mưa. Anh tỉnh dậy, lắng nghe, và không thể buông bỏ. Anh vừa chìm vào giấc ngủ thì đã bừng tỉnh trong ánh sáng ban ngày và sự tạm ngừng của cơn mưa.

Anh đi ra ngoài để kiểm tra cống nước. Nó đang tràn vào trong một cái rãnh tạm bợ qua hiên của căn nhà đi thuê. Nick đứng đó, mặc áo phông và quần thun, ngắm nhìn bình minh rót xuống qua rặng núi. Thời gian mang mùi ẩm ướt và đất mùn, và đất xì xào dưới đôi chân trần của anh. Hai ý nghĩ vật lộn qua anh. Ý nghĩ thứ nhất, cũ hơn rất nhiều so với tuổi thơ của bất kỳ ai, là: Niềm vui đến từ buổi sáng. Ý nghĩ thứ hai, hoàn toàn mới, là: Tôi là kẻ sát nhân.

Có tiếng gì rào rào trong không khí. Nicholas nhìn lên, nơi sườn núi bắt đầu nhão nhoét ra. Những trận mưa đêm qua đã làm đất lỏng ra, và lột bỏ lớp phủ đã bảo vệ đất yên ổn tại chỗ trong suốt một trăm nghìn năm, quả núi sụm xuống trong một tiếng gầm. Những cái cây cao hơn cả những ngọn hải đăng gãy răng rắc như những nhánh con và đổ nhào vào nhau rồi đập sầm xuống sườn dốc tạo ra từng cơn sóng lớn. Nick quay đầu chạy. Phía trên anh, một bức tường của đá và gỗ hai mươi feet đổ xuống. Anh chạy lật đật xuống một lối đi bộ, xoay người trở lại để nhìn một dòng sông cây cối đổ xuống đầu căn nhà nhỏ. Phòng khách của anh ngập gốc cây và đá. Cả căn nhà bật móng lên và bập bềnh theo dòng chảy.

Anh chạy về phía nhà hàng xóm, hét lên, “Ra đi! Nhanh lên!” Rồi hàng xóm của anh cũng chạy theo, với hai đứa con trai nhỏ, xuống lối vào xe tới chỗ chiếc xe tải của gia đình. Nhưng đống đổ nát ùa đến chiếc xe tải trước và bịt kín lối vào. Cây cối đổ xuống ngôi nhà trang trại, cuồn cuộn như một dòng nham thạch gỗ. “Lối này,” Nick hét, và những người hàng xóm chạy theo. Anh dẫn họ xuống một cái rãnh khác dọc theo một con dốc nông hơn. Ở đây, cơn thủy triều của đất sạt lở dừng bước sau một hàng cây gỗ đỏ mỏng. Bùn và đá vụn luồn qua rào chắn cuối cùng, nhưng bị cây cối chặn lại. Người mẹ sụp đổ. Cô khóc nức nở và ôm lấy con. Người bố và Nick nhìn trân trân lên sườn núi đã bị quét sạch, một dãy núi đã bị hạ thấp xuống dữ dội. Người đàn ông thì thầm, “Chúa ơi.” Nick rùng mình trước từ đó. Anh nhìn tới chỗ người hàng xóm chỉ. Trên mỗi thân cây của cái rào chắn đứng vừa cứu mạng họ có vệt màu xanh sáng sơn dấu hiệu X. Thu hoạch vào tuần sau.

DOUGLAS TRỞ LẠI chỗ Mimi, như một con chó, vào đúng thời điểm không phải là tốt nhất. Ban đầu chỉ là để đi vào, kiểm tra xem cô có ổn không. Rồi để kể với cô về giấc mơ đáng chú ý nhất của mình. Cô đã rút máy trả lời tin nhắn. Thế nên anh đến trực tiếp chỗ của cô, điều này khiến cô hơi bục mình. Trong giấc mơ, anh và Mimi ngồi đối diện nhau, trong công viên của một thành phố đẹp ở bên một bờ vịnh thậm chí còn đẹp hơn. Bạch Quả xuất hiện. Cô cười và nói, Chờ một chút! Họ sẽ giải thích. Các bạn sẽ thấy. Douggie không thể ngồi yên, phấn khích khi kể lại. “Giống như thể cô ấy đã thấy mọi thứ! Và cô ấy đã nói cho chúng ta biết. Khi anh tỉnh giấc, mọi thứ rất rõ ràng. Mọi thứ sẽ ổn thỏa.”

Mimi không hứng thú chút nào. Toàn bộ ý niệm về sự ổn thỏa khiến cô như muốn gào lên. Thế nên anh tránh đi một thời gian. Nhưng giấc mơ lại trở lại, với những chi tiết vi tế mới lạ mà anh nghĩ là cô sẽ muốn nghe. Sau một hồi lâu đập cửa ầm ầm, Mimi mở của và kéo Douggie vào trong. Cô đẩy anh ngồi xuống chiếc bàn ở phòng khách nơi họ đã gửi đi hàng nghìn lá thư phản đối. “Douglas. Chúng ta đã đốt cháy các tòa nhà tới tận đất. Chúng ta đã mất trí. Tội phạm tâm thần. Họ sẽ giết chúng ta. Anh có hiểu điều đó không? Chúng ta sẽ trải qua phần đời còn lại trong nhà tù liên bang.”

Anh chẳng nói gì. Từ nhà tù khiến anh như xem lại cuốn băng về bản thân mình trong quá khứ - khoảnh khắc đã bắt đầu đưa anh xuống con đường rối rắm này. “Được rồi, anh hiểu rồi. Nhưng trong giấc mơ, cô ấy đã vòng cánh tay quanh em, và cô ấy đã nói…”

“Douglas!” cô hét đủ để người ở ngoài tường có thể nghe thấy. Cô cất tiếng lại, giọng khe khẽ. “Đừng đến đây nữa. Tôi đang đóng cửa ngôi nhà này. Rời đi.”

Mắt anh trồi ra, giống như một con ếch đang cố nuốt. “Rời đi?”

“Nghe tôi đây. Anh phải. Đi. Xa. Bắt đầu một cuộc đời mới. Lấy một cái tên mới. Đây là cố ý phóng hỏa. Vô ý giết người.”

“Bất cứ ai cũng có thể gây ra những ngọn lửa đó. Chẳng có gì để lần được dấu vết chúng ta cả.”

“Chúng ta có hồ sơ bắt giam. Chúng ta nổi tiếng trong giới hoạt động cấp tiến vì môi trường. Họ sẽ rà soát các danh sách. Họ sẽ theo dấu từng hồ sơ… “

“Hồ sơ nào? Chúng ta đã trả mọi thứ bằng tiền mặt. Lái xe hàng trăm dặm. Rất nhiều người trên các danh sách đó. Danh sách không chứng minh điều gì cả.”

“Douglas. Biến đi. Chui xuống lòng đất. Đừng quay lại. Đừng tìm kiếm tôi.”

“Được thôi.” Mắt anh rực lên. Không một lần với về phía cô. Một tay đặt trên cửa, anh quay lại, “Em biết đấy, anh không thật sự lộ như thế.”

Rồi anh lại có giấc mơ đó. Họ đang ngồi trên một con dốc phía trên thành phố của tương lai. Bạch Quả đang nói với họ, Chờ đã! Các bạn sẽ thấy! Và rồi quả nhiên, rừng trỗi dậy xung quanh họ. Điều này thật quá sức phi thường, và Mimi cần phải biết. Nhưng khi anh tới chỗ cô, có một cái bảng màu đỏ phía trước cửa: ĐÃ BÁN.

Anh hoàn toàn chẳng có chỗ nào khác để đi. Miền Đông dường như là nơi tốt nhất trong ba lựa chọn có sẵn. Thế nên anh chất tất cả đồ đạc lên xe tải rồi lên đường đến Columbia Gorge. Thậm chí không thông báo với ông chủ của anh ở tiệm bán dụng cụ. Họ có thể giữ hai tuần lương cuối của anh.

Qua bên kia ranh giới Idaho, anh chợt nghĩ rằng anh cần xem lại hiện trường đó. Anh đang thực sự ở rất gần, theo tiêu chuẩn của miền Tây. Một cơ hội, nếu không phải vì điều gì khác, thì cũng để cho một lời tạm biệt tử tế hơn. Mimi hét vào tai anh, nói với anh rằng anh thật điên khùng. Bất cứ người có lý nào cũng sẽ nói điều tương tự. Nhưng có lý chính là thứ đã biến mọi khu rừng trên thế giới thành những hình chữ nhật. Anh đi lên đường cao tốc bang, tim đập thùm thụp vào mạn sườn. Anh đi lên lối vào duy nhất chạy qua trảng vân sam, cây san sát như một rừng rậm trong bóng tối đang buông xuống. Các cơ trên cơ thể anh vẫn nhớ. Cảm giác giống như bốn người còn sống bọn họ vẫn đang ở trên chiếc xe tải đó, trong cái hậu quả kinh khủng đó. Nhưng khi tới gần hiện trường, anh nhìn thấy một đống lửa khác, sắc, gọn, màu trắng - ánh hồ quang của công việc ban đêm. Những chiếc mũ cứng tràn ngập khắp nơi, đang sửa chữa lại các thiệt hại. Câu trả lời của chỉ huy cho một lịch trình bị phá hỏng chỉ đơn giản là tăng thêm ca. Một cái giàn lớn chất đầy vì kèo. Một người đánh tín hiệu tay cầm cái cờ đỏ. Douglas lái chậm lại để nhìn. Không dấu hiệu nào cho thấy có bất cứ thứ gì từng cháy ở đây. Mimi gào lên bảo anh ra ngay khỏi đây trước khi một camera an ninh nào đó gắn bên hông của một chiếc xe tải nào đó có thể ghi lại biển số xe của anh. Một thứ gì đó khác cũng nói với anh, Không phải ở đây. Bạch Quả.

Anh phóng nhanh qua công trường chạy xuống con đường cao tốc trống tron. Ở đường cao tốc liên bang tiếp theo, anh lại hướng về phía Đông. Quá nửa đêm, chiếc xe dò đường vào Montana. Anh đỗ xe vào một nhánh đường mòn trong rừng quốc gia rồi ngủ mấy giờ trong chiếc ghế tài xế ngửa ra sau.

Ánh sáng ban ngày loang ra trên bầu trời. Anh lái xe trên những con đường làng mà không có khái niệm về phương hướng, sống bằng thịt bò khô và kẹo Atomic Fireball anh mua mỗi khi dùng đổ xăng. Anh lái xe qua một lưu vực bằng phẳng rộng lớn bao quanh là các dãy núi, vùng đồng cỏ sỏi đá quá khô cằn để có thể sử dụng thực tế. Nhưng cuộc đời sẽ sử dụng nó trong hàng triệu cách. Một di chuyển băng qua cánh đồng lọt vào tầm mắt anh - linh dương, đang chiến đấu với hàng rào thép gai. Năm con, trong đó có một con bị thương. Thần số học về cảnh tượng này - dấu hiệu đó - lướt qua Douglas, và anh bắt đầu rùng mình. Anh so vai. Một cảm giác xa xôi trống rỗng bao la phủ chụp lên anh, bằng kích cỡ của bầu trời. Anh chìm vào giấc ngủ với một cửa sổ hé mở kính, những con chó sói hú lên như thể thế giới vẫn còn thuộc về chúng.

Anh tiếp tục lái xe đi vu vơ, buổi sáng của ngày thứ hai. Mặt trời đang lên khiến anh vô thức đi về hướng Đông. Nhiều dặm trôi qua, và nhiều giờ, không phải luôn trên những con đường thẳng. Một cái gì đó kỳ lạ trỗi lên ở phía bên trái đường. Cảnh tượng có gì đó không đứng trước cả khi anh nhìn thấy nó. Trong cả không gian bao la rộng mở mang màu vàng và xám này, một ốc đảo ẩn khuất của màu xanh đang sinh sôi. Một vùng bãi ven sông, chỉ có điều không có sông. Anh rẽ rất nhanh vào lối rẽ tiếp theo, một con đường đá dăm vụn bị cày nát bởi bao nhiêu mùa tuyết và bởi những rễ cỏ đã trở thành chủ nhân của nơi này. Xe tải của anh chạy chậm lại nhích từng chút, nhưng con đường vẫn muốn bẻ gãy trục xe và bóc đi khung gầm của nó. Rồi anh ở trong một rừng dương poplar, xù xì như một đám choai choai.

Anh ra khỏi xe và đi bộ. Một đàn sẻ giật mình bay lên qua bãi cỏ mấy mét phía trước. Trảng cây này thật vô lý. Cây cối vút lên như đài phun nước. Một số cây tẽ ra thành những bó cành cây ở trên cao bảy feet. Những cây dương cottonwood vặn xoắn. Không có dấu hiệu nào có người sống trong nhiều dặm quanh đây, nhưng tất cả cây cối ở đây phát triển trong một mạng lưới giống như trò giải đố logic của trẻ con. Dưới những mái vòm màu xanh này, anh chợt nhận ra: anh đang ở trên những con đường của một thị trấn ẩn mình. Vỉa hè, lô đổ xe, sân, đài phun nước, cửa hàng, nhà thờ, nhà cửa: mọi thứ đã biến mất, bị dọn sạch đi, ngoại trừ những lô cây vuông vắn chắn gió này. Anh ngồi xuống một thứ từng là khung cửa sổ toàn cảnh đầy tự hào của một gia đình nào đó. Giờ đây bóng râm khổng lồ phủ lên khung cảnh chẳng có ai. Có một âm thanh giống như tiếng đổ tràn của một dòng suối ẩn mình. Một âm thanh nghe như tiếng vỗ tay rất to, nhưng từ một trăm năm trước. Anh liếc xuống những hàng cây dương cottonwood, mấy ô vuông của bóng cây đang hát reo trong gió, vui mừng vì có ai đó ở trong thị trấn bị lãng quên này để ngạc nhiên trước chúng. Tiếng xào xạc của chúng nghe như một bài thánh ca vang ra từ một nhà thờ đã biến mất để đùa vui cùng với đại lộ rộng lớn đã biến mất, cho tất cả những con người đã biến mất. Giờ đây thánh ca ấy dùng để thuyết giảng cho ca đoàn đang vút lên này, và chẳng có gì sai trong điều đó cả. Ca đoàn này cũng đáng được ghi nhớ. Hãy để cánh rừng này vui vẻ và đó là tất cả những gì quan trọng. Khi đó tất cả cây cốt trong khu rừng cũng được hân hoan.

MIMI MẶC chiếc váy dài vải crepe màu đen ngồi bên bàn lễ tân trong Four Arts Gallery, ở Grant. Cô ngồi cân đối trên chiếc ghế da, chốc chốc lại kéo vạt váy xẻ phủ lên cái đầu gối đang lão hóa của mình. Bộ đầm có vẻ rất xứng đáng với vai trò người bán tác phẩm nghệ thuật sáng nay, đủ sức để thương thảo thêm mấy trăm đô la với một người đàn ông. Cô đã nghĩ nó có thể bù đắp lại vết sẹo chạy dài trên mặt cô. Giờ thì nó khiến cô cảm giác như một kẻ thiếu chuyên nghiệp.

Người trợ lý để tóc pixie xuất hiện trở lại, quay mắt đi khỏi vết rạch trên mặt Mimi, mời thêm cà phê, và hứa hẹn rằng ông Siang sẽ đến chỗ cô sớm. Ông Siang đã muộn mười bảy phút. Ông đã giữ cuộn tranh suốt nhiều tuần. Ông đã trì hoãn gặp mặt hai lần. Có gì đó đang diễn ra ở căn phòng phía sau. Mimi đang bị dắt mũi, nhưng cô không hiểu vì sao.

Các kho báu khác đầy ắp phòng triển lãm này. Những du thuyền sơn mài. Một dãy núi phủ mây bay vẽ bằng mực nước rất tỉ mỉ. Những quả cầu ngà (ivory sphere) với hàng nghìn hình chạm trổ, mỗi thế giới tinh xảo lại lồng trong một thế giới khác. Bức tranh ở bức tường phía xa đập vào mắt cô: một cái cây lớn màu đen với những cành cây bảy sắc in trên nền trời xanh. Cô đứng lên, giữ lấy vạt xẻ váy, đi về phía cuối phòng. Thứ trông như bạt ngàn những chiếc lá nhỏ xíu hóa ra lại là hàng trăm hình nhân đang thiền định. Cô đọc tấm biến đề: Phước điền, hay còn gọi là Cây quy y. Tây Tạng, khoảng giữa thế kỷ mười bảy. Trong vành tán trải rộng, những chiếc lá người dường như đang rung rinh trong gió.

Một giọng nói cất lên từ phía sau cô, “Cô Ma phải không?”

Ông Siang, trong bộ suit màu nâu xám và đôi kính màu đỏ thẫm, dẫn cô vào căn phòng phía sau đó. Ông nhìn chằm chằm cái rãnh trên khuôn mặt cô, không chớp mắt. Ông mạnh mẽ đưa tay mời cô ngồi xuống bên cái bàn họp làm bằng gỗ gụ khai thác trái phép, cuộn tranh để giữa họ. Đến đứng bên cửa sổ, ông nói, “Món đồ của cô rất đẹp. Các vị la hán tuyệt vời, trong một phong cách đặc biệt. Tiếc là cô không có giấy tờ hay chứng nhận xuất xứ nào.”

“Vâng. Tôi… chúng tôi chưa từng thấy giấy tờ nào.”

“Cô nói cuộn tranh này đến Mỹ cùng với cha cô. Nó đã thuộc về bộ sưu tập của gia đình ông ấy ở Thượng Hải?”

Cô nghịch nghịch chiếc váy ở dưới bàn. “Đúng thế.”

Ông Siang rời khỏi cửa sổ đến ngồi đối diện cô, nghiêm nghị. Bàn tay trái của ông ôm lấy cùi chỏ tay phải, và bàn tay phải của ông chìa ra hai ngón tay đầu tiên, cầm điếu thuốc tưởng tượng. “Chúng tôi không thể xác định niên đại chính xác của nó như chúng tôi muốn. Và chúng tôi không thể chắc rằng ai là họa sĩ.”

Cảm giác đề phòng của cô dâng lên. “Thế các dấu của những người từng sở hữu thì sao?”

“Chúng tôi đã theo dấu chúng theo thứ tự thời gian. Không thể biết rõ bằng cách nào gia tộc của cha cô đã thuộc vào tiến trình sở hữu nó.”

Giờ cô biết điều cô đã ngờ vực suốt nhiều tuần. Mang cuốn tranh đi định giá là một sai lầm. Cô muốn chộp lấy nó và bỏ chạy.

“Nét viết của các chữ trên đó cũng rất khó. Một nét thư pháp đời Đường mà chúng tôi gọi là cuồng thảo. Đặt biệt, Hoài Tố Say. Có thể nó đã được thực hiện về sau.”

“Nó viết gì?”

Ông ta nghiêng đầu, cách tốt hơn để nắm bắt sự ngớ ngẩn của cô. “Đây là một bài thơ, tác giả khuyết danh. Ông ta mở cuộn tranh ra giữa họ. Ngón tay ông lướt dọc theo hàng chữ.

Trên ngọn núi này, trong gió sương này

Tại sao vẫn còn ở đây thêm nữa?

Ba cây vươn cành khẩn thiết vẫy ta

Ta ghé tai nghe, nhưng sự lao xao của chúng

chỉ nghe như tiếng gió lùa

Chồi non thử thách cành cây, cả giữa mùa đông.

Da cô nổi mẩn lên trước khi bài thơ kết thúc. Cô đang ở sân bay San Francisco, nghe thấy tên mình xướng lên. Cô đang đọc bài thơ mà cha cô để lại thay cho thư tuyệt mệnh. Quân vấn cùng thông lý - Đời người thăng trầm như thế nào? Cô đang hối hả nhóm lửa bên sườn núi trong cái lạnh tối đen thăm thẳm. Ngọn lửa để thiêu một cô gái.

“Ba cây?”

Ông Siang xòe tay tỏ ý lấy làm tiếc. “Thơ mà.”

Mặt cô chợt nóng chợt lạnh. Não cô cứng đờ. Một cái gì đó đang cố để tóm cô, từ rất rất xa. Tại sao vẫn còn ờ đây thêm nữa? Cô nhìn thấy em gái cô Amelia, mười hai tuổi, thùng thình trong bộ đồ đi tuyết to gấp đôi người nó, vừa đi lạch bạch vào cửa sau vừa khóc. Cây ăn sáng nảy chồi sớm quá. Tuyết sẽ giết nó mất. Và bố cô, chỉ mỉm cười. Chiếc lá mới luôn ở đó. Thậm chí trước cả mùa đông. Một sự thực mà Mimi, trong mười sáu mùa xuân của cô, chẳng hiểu tại sao đã bỏ lỡ.

“Bài thơ đó có thể đọc được… với một người bình thường không?”

“Một học giả thì có thể. Một người học thư pháp.”

Cô không biết nên xem bố cô là người học cái gì. Điện tử thu nhỏ. Các khu cắm trại. Nói chuyện với gấu. “Cái nhẫn này.” Cô đưa nắm tay qua bàn về phía người buôn tác phẩm nghệ thuật. Ông ta nghiêng đầu. Nụ cười của ông ta làm cho cả hai xấu hổ.

“Vâng? Một cây ngọc, phong cách nhà Minh. Kỹ nghệ rất tốt. Chúng tôi có thể định giá nó.”

Cô rụt tay lại. “Không cần đâu. Nói cho tôi biết về cuộn tranh.”

“Xứ lý các la hán rất điêu luyện. Chỉ riêng về giá trị lịch sử và chất lượng bản vẽ, chúng tôi đặt giá trị vào giữa…” Ông ta đề cập hai con số mà khiến một tiếng cười rúc rích the thé của loài linh trưởng bật ra trước khi cô kịp chặn nó lại. “Four Arts sẽ sẵn lòng trả cho cô giữa khoảng đó.”

Cô dựa lung ra ghế, giả vờ điềm tĩnh. Cô đã hy vọng được tự do một chút khỏi sức ép của tiền bạc. Hai năm, có thể là ba. Nhưng đây là cả một gia tài. Tự do. Đủ để chi trả cho một cuộc đời hoàn toàn mới.

Ông Siang nghiên cứu khuôn mặt mang sẹo của cô. Đôi mắt của ông ta vẫn đăm đăm phía sau gọng kính màu đỏ thẫm. Cô nhìn chằm chằm lại, sẵn sàng để quyết đấu. Cô đã từng nhìn ngọn lửa hung dữ nhất đến tắt ngấm. Sau chuyện Olivia, cô có thể giữ lâu hơn bất cứ ánh mắt của người sống nào.

Cuộn tranh nằm giữa họ trên bàn. Nét cuồng thảo say, bài thơ khó hiểu, những hình dong ngồi một mình trong khu rừng cũ của họ, đã gần giác ngộ, gần như là một phần của vạn vật - tất cả đang cần cô giải quyết. Nhưng giải quyết những điều đó bỗng nhiên cảm thấy giống như tội phạm. Ba cây muốn điều gì đó từ cô. Nhưng cô hoàn toàn chẳng có ý niệm nào.

Giữ ánh mắt lâu hơn ông Siang dễ như thở. Ba giây sau, ông ta quay ánh mắt đi. Khi ông ta quay đi, cô nhìn vào tâm hồn nhà định giá tác phẩm nghệ thuật của ông ta. Ông ta đã tình cờ gặp được một tham khảo nào đó về chính cuộn tranh này đâu đó trong số sách. Thực tế đó rõ như chúng giật mí mắt của ông ta. Cuộn tranh này đáng giá gấp nhiều lần so với con số ông ta đề nghị. Đó là một bảo vật quốc gia đã mất từ lâu. Cô hít vào, không thể nén được một nụ cười. “Tôi nghĩ có thể ai đó ở Asian Art Museum sẽ có thể giúp nhận diện.”

Chẳng bao lâu sau lời đề nghị sửa đổi của Four Arts được gửi đến. Không ai dù là Mimi hay hai em gái của cô hay con của họ sẽ phải lo về tiền trong một thời gian dài. Đó là một lối thoát cho cô.

Huấn luyện lại. Một nhân dạng mới. Tại sao vẫn còn ở đây thêm nữa? Cô gọi cho cả hai. Carmen và Amelia, lần đầu tiên trong năm. Carmen trước. Mimi không đề cập gì về khuôn mặt cô. về chuyện mất việc, về chuyện bán căn nhà. Về chuyện bị truy nhã trên ba bang. Cô xin lỗi vì đã biến mất. “Xin lỗi. Chị sa vào đường lầy.”

Carmen cười. “Ý chị là có đường nào trơn?”

Mimi nói đến lời đề nghị.

“Em không biết, Mimi. Đó là một di sản của gia đình. Chúng ta còn lại gì từ bố nữa chứ?” Ba cái nhẫn cây ngọc, Mimi muốn nói. Đang vẫy những cánh tay khẩn thiết của chúng. “Chị chỉ muốn làm điều mà hẳn là bố sẽ muốn làm.”

“Thế thì hãy làm điều bố đã làm với nó. Đó là thứ duy nhất bố đã giữ cùng mình suốt cả cuộc đời.”

Rồi đến Amelia. Amelia - vị thánh khỏe mạnh, kiên nhẫn, dỗ dành những đứa con phấn khích, giận dữ phía sau ngay cả khi đang nghe bà chị điên của cô. Mimi muốn nói một hơi, Chị đang chạy trốn. Một người bạn đã chết. Chị đã đốt tài sản tư nhân cháy sạch. Thay vì thế, cô đọc bài tho đã được dịch.

“Hay đấy, Mimi. Em nghĩ nó có nghĩa là thoải mái. Thoải mái, yêu thương, và làm những gì ta muốn.”

“Carmen nói đó là vật gia truyền duy nhất của chúng ta.”

“Ôi. Đừng ủy mị về nó thế. Bố là người ít ủy mị nhất trên đời.”

“Và rất cẩn thận với tiền bạc.”

“Cẩn thận. Rẻ tiền! Có nhớ tầng hầm đầy ắp đồ giảm giá không? Những hộp cola, áo phao, cái vặn đai ốc giảm nửa giá.”

“Carmen nói ông đã giữ nó suốt cả cuộc đời.”

“Phù. Chắc là bố chỉ đang tính thời gian cho chợ đồ cổ thôi.”

Lá phiếu quyết định của thế gian một lần nữa đặt lên đôi vai không rộng hơn vai của một đứa trẻ. Đêm hôm đó, người kỹ sư với nụ cười vĩnh cửu, người giữ những cuốn sổ về các khu cắm trại, người tự tử nhẹ nhàng, thì thầm với Mimi. Ông đưa câu trả lời vào thẳng tai cô. Quá khứ là một cây lote. cắt tỉa nó thì nó sẽ phát triển.

DOROTHY CAZALY BRINKMAN, cười có vẻ quá rạng rỡ, bưng một khay gỗ hồng mộc đựng bát cháo đặc từ bếp lên phòng của chồng cô. Đôi mắt trợn lên nhìn cô từ cái giường bệnh. Cái miệng méo xệch của anh, cứng đờ trong sự khiếp sợ, trông giống như một cái mặt nạ bi kịch Hy Lạp. Cô cố ngăn mong muốn lùi ra khỏi cửa. “Chào buổi sáng, Ray Ray. Anh có ngủ được không?”

Cô đặt chiếc khay lên cái kệ bên giường. Ánh mắt kinh hãi nhìn theo cô. Bị chôn. Sống. Vĩnh viễn. Cô đẩy mình tiến lên. Những bông hoa lan chuông, trong cái bình thủy tinh thấp, mang đến cái kệ bên giường. Cô gập mép chăn xuống, ướt nước dãi. Rồi cô giữ hờ hững cái khay gỗ, với bữa sáng nóng, phía trên tấm thân liệt nửa người. Mỗi buổi sáng mới của việc luyện tập che đậy cảm xúc khiến cô trở nên thuyết phục hơn một chút. Chẳng gì trên thế giới có thể nói cho cô biết còn bao nhiêu ngày như thế này phía trước, và cô có thể tồn tại được bao nhiêu ngày. Âm thanh phát ra từ anh. Cô ghé vào cho tới khi tai cô chạm vào môi anh. Tất cả những gì cô có thể nghe là, “Dddgg.”

“Em biết rồi, Ray. Ổn thôi, sẵn sàng chưa?”

Cô làm cả một vở hài để kéo ống tay áo lên. Cái miệng-mặt nạ của anh nhích một chút, và cô đọc nó vì cô cần làm thế. Hơn cả sự bại liệt, hơn cả những lời nói rời rạc, cái miệng đó thay đổi anh thành một thứ khác. “Đây là loại ngũ cốc lâu đời mới. Từ châu Phi. Tất cho hồi phục tế bào.”

Anh nhấc bàn tay lên một phân, có lẽ để ngăn cô. Dorothy phớt lờ anh; cô đã trở nên giỏi việc này. Chẳng mấy chốc ngũ cốc lâu đời chảy xuống cằm anh xuống cái yếm. Cô lau cho anh bằng khăn mềm. Khuôn mặt cứng đờ vì đột quỵ của anh căng lên trước cái chạm của cô. Nhưng đôi mắt anh - đôi mắt anh nói, rõ hơn bất cứ điều gì, Em là điều có thể chịu đựng cuối cùng còn lại với anh, ngoại trừ cái chết.

Cái thìa đi ra đi vào. Một cái gì đó dòng giống cổ xưa trong cô muốn tạo ra những tiếng máy bay. “Anh có nghe tiếng cú kêu đêm qua không? Gọi thêm một cơn nữa nhé? Cô lau miệng anh và đút thìa khác. Cô nhớ lại thời khắc hai tuần trước, khi anh vẫn đang trong bệnh viện. Một cái mặt nạ oxy chụp trên mặt anh. Một ống truyền treo trên cánh tay. Anh không ngừng giật giật chúng bằng bàn tay còn hoạt động. Cô đã phải gọi y tá, và người y tá đã buộc bàn tay anh vào dây cố định. Đôi mắt anh trồi lên trên cái mặt nạ và trách móc cô. Hãy để anh kết thúc nó. Em không thấy anh đang cố giúp em hay sao?

Suốt nhiều tuần ý nghĩ duy nhất của cô là, Mình không thể làm điều này. Nhưng thực hành làm giảm dần sự không thể. Thực hành giúp cô vượt qua sự giáo điều của các bác sĩ và sự thương cảm của bạn bè. Thực hành giúp cô vận chuyển cơ thể liệt đò của anh mà không nôn oẹ. Thực hành dạy cho cách nghe những lời như tảng băng của anh. Thêm một chút thực hành nữa, cô thậm chí sẽ làm chủ được sự chết.

Sau bữa ăn sáng, cô kiểm tra xem anh có cần làm sạch không. Anh cần. Sự hổ thẹn của lần đầu tiên - được hút bằng máy bởi một y tá kỳ cựu, khi còn ở bệnh viện - khiến anh rên rỉ. Ngay cả bây giờ. găng tay cao su, bông tắm và vòi nước và những cục còn ấm mà cô đẩy theo máy trong buồng tắm, vẫn khiến đôi mắt trân trối của anh ướt đẫm.

Cô làm sạch rồi thay quần áo cho anh trên giường rồi kiểm tra các vết loét do nằm lâu. Cô sẽ chỉ có một mình cả ngày hôm nay. Carlos và Reba, những người chăm sóc theo giờ, chỉ đến bốn giờ một tuần, gấp đôi so với Ray muốn và chỉ bằng một phần tư so với Dorothy cần. Cô đặt bàn tay lên bờ vai cứng như đá của anh. Sự dịu dàng là thế thân của sự mệt nhọc của cô. “Tivi nhé? Hay là em đọc?”

Cô nghĩ anh nói cô đọc. Cô bắt đầu với tờ Times. Nhưng các tiêu đề làm anh kích động.

“Em cũng thế, Ray ạ.” Cô đặt tờ báo qua một bên. “Phớt lờ không thể khiến ta tổn thương nhỉ?”

Anh nói gì đó. Cô ghé vào. “Bbc.”

“Bực mình? Không bực mình, Ray. Một câu đùa vớ vẩn thôi.” Anh lại nói lại. “Anh bực mình? Tại sao?” Bỏ qua một triệu lý do hoàn hảo, ý cô là thế.

Thêm một âm tiết nữa siết ra từ đôi môi cứng đò của anh: “Ttư.”

Nó khiến cô lạnh người. Nghi thức buổi sáng của anh, trong suốt những năm họ sống cùng nhau. Bây giờ thì không thể. Điều tồi tệ nhất là, đây là thứ Bảy, ngày giải ô đố chữ. Ngày duy nhất cô từng nghe anh chửi thề.

Họ giải các ô đố chữ suốt cả buổi sáng. Cô đưa ra manh mối, còn Ray nhìn chằm chằm vào vô định. Gặp bế tắc, có thể. Giống bình sữa Brown’s Blue. Giữ khoảng cách. Những khoảng nghỉ chờ đợi dài như vô tận, anh rên rỉ ra những cái gì nghe như các từ. Chính cô cũng phải ngạc nhiên, công việc này dễ với cô hơn là để anh ngồi trước tivi. Cô thậm chí còn thấy bản thân hứng thú khi một ô trò chơi đố chữ - chỉ cần đi qua các chuyển động - có thể giúp xây dựng lại bộ não của anh.

“Dấu hiệu sớm của mùa xuân. Năm chữ cái. Bắt đầu bằng chữ A.”

Anh bật ra hai âm tiết mà cô không thể đoán được. Cô bảo anh nhắc lại. Lần này là một tiếng gừ, vẫn chẳng là gì ngoài gỉ sắt tan chảy.

“Có thể thế. Em sẽ vòng nó lại đây, rồi chúng ta sẽ quay lại với nó sau.” Giống như nhảy điệu waltz với một con búp bê vải vụn.

“Thế còn: Sự trở lại đầy an ủi của chồi? Sáu chữ cái, chữ đầu là R, chữ thứ tư là E, chữ thứ năm là A.” Anh nhìn cô trân trân, bị giam hãm trong bản thân mình. Không thể nói cái gì còn lại, bên trong căn phòng bị khóa đó. Đầu anh rủ xuống, bàn tay còn củ động được chà chà trên tấm trải giường, như thể một con thú gặm cỏ đang bói tuyết mùa đông.

Buổi sáng đó kéo dài sự dễ chịu của nó tới tận sang trưa. Cô bỏ các đường kẻ ô qua bên, một mớ hỗn độn của sự đọc lại và các yêu cầu. Đã đến giờ nghĩ về bữa trưa. Một thứ gì đó anh sẽ không bị nghẹn, thứ mà cô chưa cho anh ăn nhiều lần trong tuần này.

Bữa trưa thật giống như băng qua Đại Tây Dương bằng chiếc thuyền con. Sang chiều, cô đọc cho anh. Chiến tranh và hòa bình. Chiến dịch này dài và gian khổ, đã kéo dài suốt mấy tuần, nhưng anh có vẻ muốn thế. Cô đã trải qua nhiều năm cố chuyển anh qua đọc tiểu thuyết. Giờ cô có một thính giả bị giam cầm.

Câu chuyện vuột đi, ngay cả với cô. Quá nhiều người có quá nhiều cảm xúc để có thể theo dõi. Vị Hoàng tủ anh hùng ngã xuống giữa một trận chiến mênh mông. Chàng nằm ngửa bất động trên nền đất lạnh, xung quanh vô cùng hỗn độn. Chẳng có gì phía trên người lính ngoài bầu trời, bầu trời cao lồng lộng. Chàng không thể di chuyển; chàng chỉ có thể nhìn lên. Người anh hùng nằm đó tự hỏi tại sao chàng có thể bỏ lỡ bản chất cốt lõi của tồn tại cho tới tận khoảnh khắc đó: toàn bộ thế giới và tất cả trái tim của con người đều chẳng là gì, khi đặt dưới chân của màu xanh vô tận này.

“Em rất xin lỗi, Ray. Em đã quên mất phần này rồi. Chúng ta bỏ qua nhé.”

Đôi mắt lại nhìn cô trân trối. Nhưng có lẽ không phải vì cuốn tiểu thuyết này khiến anh khó hiểu. Có lẽ là vì anh không hiểu được tại sao vợ anh cứ khóc không ngừng.

Bữa tối lại trở thành một chiến dịch kéo dài, lại là một chiến tranh giành đất đai khác ở châu Á. Cô để anh trước tivi. Rồi cô đi ra ngoài, cho một bữa tối thứ hai. Của cô. Alan gặp cô trước cửa xưởng gỗ của anh. Mái tóc của anh lấm tấm mùn cưa. Đôi mắt của anh, cũng hơi trân trối. Cô nhìn đi chỗ khác. Anh ôm cô trong vòng tay, và cảm giác giống trở về nhà đến đáng sợ. Người sẽ là chồng chưa cưới của cô. Ta có thể có chồng chưa cưới, khi mà cuộc ly dị đang bị đình chỉ bởi cái mà nghề của chồng cô thường gọi là thảm họa tự nhiên?

“Hôm nay thế nào?” Và phải, anh mong chờ cô trả lời. Nhưng đêm nay, ăn gà rán General Tso mua về giữa những chiếc violin và viola và cello hình người bị chặt tay chặt chân, những thân thể không đầu, những mặt trên của hộp đàn trắng tron treo thành hàng trên dây, mặt sau có đường xẻ của hộp đàn bằng gỗ phong, mùi của những phiến gỗ vân sam và gỗ liễu, những súc gỗ mun nguyên chất để làm ván trượt, những miếng gỗ hoàng dương và gỗ gụ tái chế làm đồ gia dụng, đó chỉ là một câu hỏi để hít vào, một hơi đầy phổi rồi lại một hơi đầy phổi.

Cô gõ gõ đôi đũa dùng một lần. “Em ước gì chúng ta đã gặp nhau khi chúng ta còn trẻ hơn. Anh lẽ ra nên thấy em lúc đó.”

“Ôi, không. Gỗ càng già càng tốt. Những cái cây ở cao trên triền bắc của núi.”

“Thật vui vì còn giá trị sử dụng.”

“Anh mới phải xấu hổ vì đã quá già. Anh đã có thể làm tốt việc này.” Anh khoát tay lên những tấm hộp đàn như những tấm thân được bào đục đang treo trên rui nhà. “Anh giờ mới bắt đầu hiểu về cách gỗ hoạt động.”

Hai tiếng sau, cô về nhà. Ray hẳn có nghe tiếng xe chạy lên lối vào, tiếng cửa ga-ra mỏ, tiếng khóa tra vào cửa sau. Trên tivi, người ta đang cười như ma ám với mỗi câu đùa của nhau. Cô tắt tivi rồi đi tới giường để kéo cái chăn dính bẩn lên thân hình cứng đờ của anh. Cái tay còn tốt của anh chộp lấy cổ tay cô. Đôi mắt thét gào mở ra, cái nhìn của địa ngục và sát nhân đó. Cô nhảy ra và hét lên. Rồi cô bình tĩnh lại và trấn an anh.

Luôn là người đàn ông nhẹ nhàng nhất thế gian. Đã ngồi yên chịu đựng sự phóng túng của cô với sự kiên nhẫn của một vị thánh. Đã khóc một chút khi cô tuyên bố kết thúc, và đã nói anh chỉ muốn điều tốt nhất cho cô. Rằng cô có thể ở lại và làm điều cô muốn. Rằng nếu cô gặp rắc rối, cô sẽ luôn có anh. Cô đang gặp rắc rối đây. Và phải. Anh. Của cô. Mãi mãi.

“Ray! Ôi. Em tưởng anh ngủ rồi.” Anh phì ra một âm thanh u ám giống hệt như tiếng Phạn ngân nga. “Sao cơ?” Cô ghé vào trong một trò chơi giải đố chữ đầy đau đớn có động tác của bộ môn kịch câm. Hai ký tự, cả hai đều líu nhíu. “Lại đi, Ray.”

Vẫn giống như trong cuộc đời trước cái chết, sự kiên nhẫn của anh vượt quá của cô. Các cơ trên nửa người không bị liệt của anh quẫy lên. Tất cả các bóng ma lướt trên da cô xỉa ngón tay của chúng vào tóc cô. “RayRay. Em xin lỗi. Em không hiểu anh đang nói gì.”

Thêm những tia âm thanh hé ra từ đôi môi hơi mấp máy của anh. Cô lại ghé vào lắng nghe. Viết. Cô vội vã tìm giấy bút, bất chấp mọi lý do. Cô đặt cây bút vào bàn tay ở mép giường của anh và quan sát các ngón tay di chuyển giống như cái kim trên máy ghi địa chấn. Mất nhiều phút để anh vẽ ra mấy đường nguệch ngoạc.

Cô nhìn chằm chằm vào mớ loằng ngoằng mà không hiểu gì. Vô nghĩa, nhưng cô không thể nói như thế với bất cứ ai mà đang bị mắc kẹt trong đống gạch đá đổ nát. Rồi từ đó hiện lên, và ý nghĩa của nó bật lên trong cô. Cô bật khóc, chộp lấy cánh tay cứng đờ của anh, nói với anh điều anh đã biết sẵn. “Anh đúng rồi. Anh đúng rồi!” Sáu chữ, bắt đầu bằng chữ R. Sự trở lại đầy an ủi của chồi. Releaf - ra lá lại.

HAI MƯƠI NĂM là một cái chớp mắt. Năm nóng nhất từng đo được đến rồi đi. Rồi lại một năm nữa. Rồi mười năm nữa, hầu như tất cả trong số đó đều là năm nóng nhất được ghi lại trong lịch sử. Nước biển dâng lên. Chu kỳ của năm liên tục bị phá vỡ. Hai mươi mùa xuân, và mùa sau cùng bắt đầu sớm hơn mùa đầu tiên hai tuần. Các loài biến mất. Patricia viết lại chúng. Quá nhiều loài để có thể đếm. San hô bị tẩy trắng và đất ngập nước khô cạn. Nhiều thứ biến mất mà còn chưa kịp biết đến. Các sinh vật biến mất nhanh gấp một nghìn lần so với tốc độ tuyệt chủng cơ bản. Những cánh rừng rộng hơn phần lớn các quốc gia biến thành đất nông nghiệp. Hãy nhìn cuộc sống xung quanh bạn; rồi xóa bỏ đi một nửa những gì bạn thấy.

Số người sinh ra trong hai mươi năm qua nhiều hơn số người sống vào năm Douglas sinh.

Nick lẩn trốn và làm việc. Cái gì mà hai mươi năm, làm việc chậm hơn cây?

Chúng ta không, một trong các bài viết của Adam đã chứng minh, cớ thiên bẩm thấy được sự thay đổi chậm, căn bản, khi mà có một thứ gì đó tươi sáng rực rỡ đang vẫy trước mặt chúng ta.

Chúng ta có thể quan sát cái đồng hồ nhỏ, Mimi nhận ra, nhìn không rời mắt khỏi nó trong suốt một vòng kim giờ. mà chẳng bao giờ thấy nó nhúc nhích.

TRONG GAME DESTINY 8, Neelay nặng sáu mươi lăm cân và trắng bệch, với mái tóc kiểu tóc Einstein. Các đặc điểm của anh nhận những tính chất chủng tộc khác nhau phụ thuộc vào ánh sáng và thị trấn mà anh đang sống. Anh chỉ cao một mét bốn hai, nhưng các bắp chân uyển chuyển và cặp đùi cơ bắp có thể đưa anh đến mọi nơi. Tên anh là Spore, và anh không là ai cả. Giống như mọi chủ đất sống tự cung tự cấp trên mười một lục địa này, anh đã giành được một số huân cương, xây dựng một số công trình lớn, và cất giấu một số tiền mặt. Có một số cô gái trong cuộc đời anh, trong các tỉnh cách xa nhau. Anh là thị trưởng của một tỉnh bé xíu và là chủ một xưởng dệt thảm ở một tỉnh khác. Có một thời gian anh làm thầy tu trong một tu viện có vẻ sắp suy tàn. Phần lớn thời gian anh thích đi bộ. Để tình cờ gặp những người lạ. Để quan sát các cành cây trên những cây bách đung đưa và xem gió đang thổi về hướng nào. Anh đã chuyển vào thế giới song song này cùng với hàng triệu người khác, mỗi người trong một cách chơi do họ tự chọn. Anh còn không thể nhớ khi Web chưa tồn tại. Đó là công việc của ý thức, để biến Hiện tại thành Luôn luôn, để nhầm lẫn ý nghĩa của cái đang là với cái đã là. Đôi khi cảm giác như thể không phải là anh và phần còn lại của Valley of Hearts Delight đã sáng tạo ra cuộc sống Online, mà chỉ phát quang một khoảng trống vào trong đó. Tiến hóa trong giai đoạn ba.

Anh đang đi ra ngoài trên con đường rộng vào một chiều thứ Tư khi mà đáng lẽ anh phải có cuộc họp với hội đồng quản trị để phê duyệt việc thu mua một công ty tạo hình 3D. Thay vào đó, anh đăng nhập vào trò chơi, thực hiện một số nghiên cứu và phát triển của cá nhân. Trong những ngày gần đây, anh đang hành hương, đi trekking từ cực tới xích đạo, nói chuyện với mọi công dân mà anh gặp trên mọi vĩ độ. Kết nhóm ngẫu nhiên. Nghiên cứu hiệu quả và rèn luyện cá nhân, kết hợp vào một.

Hôm đó có hội chợ bên ngoài tòa thị chính của một thành phố phồn thịnh ở một bang mà anh chưa bao giờ đến. Dưới một tiếng chuông gọi mời, mọi người tranh nhau mặc cả khắp đủ loại hàng hóa và dịch vụ: xe đẩy, nến, động cơ, kính mắt, kim loại quý, đất, vườn cây ăn trái. Quần áo mặc ở nhà, đồ nội thất thủ công, đàn luýt tạo ra âm nhạc thật. Năm ngoái đây hẳn sẽ chỉ là sự trao đổi thuần tuý: mọi người đổi chác những hàng hóa khó tìm với một người khác. Nhưng hiện nay đã có giao dịch tiền thật - dollar, yen, pound, euro - hàng triệu qua các phương tiện chuyển khoản điện tử, được thực hiện trong cái thế giới bên ngoài thế giới game này.

“Lũ ngốc,” ai đó nói, trên con đường của chợ trong thị trấn này. Neelay nhìn quanh xem ai đang nói. Một người đàn ông mặc đồ da hoẵng đúng bên cạnh anh trong đám đông. Trong một giây, Neelay nghĩ đó hẳn là một người máy, một AI không người chơi khôn ngoan nào đó. Nhưng có gì đó trong cách hình dong đó bước đi. Một cái gì đó khao khát và “con người”.

“Ai ngốc cơ?”

“Họ chưa kiếm đủ ở trên lầu hay sao?”

“Trên lầu?”

“Thế giới oxy hóa khử. Ngày ngày đi làm, mang về nhà thịt lợn hun khói, chất chật nhà đủ thứ trên đời. Nơi này cũng tệ hại như thế giới con người.”

“Có rất nhiều thứ khác để làm ở đây.”

“Đã từng nghĩ thế,” người đàn ông mặt đồ da nói. “Anh là thần à?”

“Không,” Neelay nói dối. “Mà sao?”

“Anh có vẻ hết sức hiểu biết.”

Anh ghi chú để lần sau đi ra ngoài thì hạ mình xuống một chút. “Chơi khá lâu rồi.”

“Anh có biết chỗ nào có thần đi đến không?”

“Không. Anh cần sửa chữa gì à?”

“Toàn bộ nơi này.”

Điều này khiến Neelay nổi giận. Doanh thu hàng năm ở mức cao nhất mọi thời đại. Một thằng bé ở Hàn Quốc vừa mới giết mẹ nó vì bà lôi nó ra khỏi trò chơi. Nó tiếp tục chơi hai ngày nữa, dùng thẻ tín dụng của bà và tích luỹ hàng loạt chiến thắng trong trò chơi, trong khi thi thể mẹ nó nằm ở phòng bên cạnh. Nhưng mọi người đều là một nhà phê bình.

“Vấn đề của anh là gì?”

“Chỉ là mong muốn có thể yêu nơi này trở lại. Đã từng nghĩ nó là một thiên đường trong lần đầu tiên tôi bắt đầu chơi. Một triệu cách để chiến thắng. Thậm chí không thể nói chiến thắng có nghĩa là gì.” Nhà thám hiểm mặc áo da đứng im phắc trong giây lát. Có thể animus của anh ta phải đi đổ rác hoặc trả lời điện thoại hoặc đi dỗ đứa con mới sinh. Rồi avatar của anh ta thực hiện sự hoàn hồn hai bước nhỏ lạ kỳ. “Giờ thì khắp nơi nơi là một đống tạp nham cũ kỹ. Những quả núi của tôi, bị đốn hết gỗ, đặt những tâm kim loại trên khắp các đồng cỏ, dựng lên những lâu đài và nhà kho ngu si. Ngay khi bạn làm mọi thứ theo ý mình, một thằng ngu nào đó với những tay lính đánh thuê sẽ đến phá tan tành. Tệ hơn cả đời thực.”

“Anh có muốn report người chơi nào đó không?”

“Anh chính là một vị thần, đúng không?”

Neelay không nói gì. Một vị thần đã không thể đi suốt nhiều thập kỷ.

“Có biết điều gì sai lầm ở nơi này không? vấn đề Midas. Mọi người xây dựng hổ lớn cho tới khi nơi này đầy ắp. Rồi các vị thần các anh chỉ việc tạo ra một lục địa mới hoặc tung ra vũ khí mới.”

“Có những cách khác để chơi.”

“Tôi cũng đã nghĩ thế. Những điều bí ẩn trên những ngọn núi và qua những đại dương. Nhưng không.”

“Có thể anh nên đến một nơi nào đó khác.”

Người đàn ông mặc đồ da khoát tay. “Tôi đã nghĩ đây chính là một nơi nào đó khác.”

Cậu bé vẫn muốn làm một điệu kite dance điện tử cho người cha đã mất từ lâu của mình biết rằng người khai khẩn này nói đúng. Destiny có vấn đề Midas. Mọi thứ đang chết một cái chết mạ vàng.

ADAM APPICH được thăng lên hàm phó giáo sư. Đó không phải là để nghỉ ngơi - chỉ là thêm áp lực. Từng phút của anh đều lên kế hoạch cho nhiều việc một lúc: hội thảo, tổng quan lý thuyết, điền dã, chuẩn bị bài giảng, công việc hành chính, đánh vật với hàng đống tiểu luận để cho điểm, tham gia hội đồng, các hồ sơ đề bạt, và một mối quan hệ ở xa với một phụ nữ làm trong ngành xuất bản cách năm trăm ba mươi sáu dặm. Anh đang vừa biên tập một bài tạp chí để xuất bản vừa xem tin túc vừa ăn món teriyaki quay lò vi sóng trong ngôi nhà đầu tiên của anh ở Columbus, Ohio. Anh không có thời gian cho các sự kiện đang diễn ra hay một bữa ăn ra hồn. Nhưng quyện chúng vào nhau trong khi làm việc thì anh có thể biện hộ được. Mười giây sau khi câu chuyện bắt đầu, anh nhận ra thứ mà anh đang trân trân nhìn vào: những tòa nhà rỗng toác và những cột xà đen thui, cái hậu quả mà ký ức của chính anh không thể khôi phục lại dù ở bất kỳ độ phân giải nào. Ai đó đã đánh bom phòng thí nghiệm nghiên cứu của bang Washington nơi đang nghiên cứu biến đổi bộ gene của cây dương poplar. Máy quay nấn ná trên một bức tường ám bò hóng. Được phun sơn trên nền xi măng là những con chữ anh từng trình bày:

KIỂM SOÁT GIẾT CHÓC

KẾT NỐI PHỤC HỒI.

Khấu hiệu cũ của họ. Điều này thật phi lý. Người phát thành viên chi khiến mọi chuyện tệ thêm. “Các nhà chức trách tin rằng ngọn lửa tiêu hủy bảy triệu đô la này có liên quan tới các vụ tấn công tương tự đã được thực hiện trong suốt nửa thập kỷ qua ở Oregon, California, và phía Bắc Idaho.”

Thế giới phân tách và nhân đôi, Adam trở thành thứ giả mạo chính mình. Rồi một giải thích mang tính hiệu quả hơn: Một hoặc một số trong những người còn lại đang tiếp tục một mình. Nick, khả năng cao nhất, sau cái chết của người yêu của anh ta. Hoặc là tay cựu binh như trẻ con, Douglas. Hoặc cả hai, kết hợp với những tín đồ mới để đi phóng hỏa. Dù là ai đã thực hiện vụ phóng hỏa mới này đi nữa thì họ cũng đã sử dụng khẩu hiệu cũ như thể họ có bản quyền. Camera lướt khắp dầm trần nhà đã cháy thành than của phòng thí nghiệm bị phá hủy. Adam nhận ra đống đổ nát này như thể anh đã tự tay sắp đặt vụ việc. Không phải năm năm trước; đêm hôm qua. Giống như thể anh vừa mới trở về nhà và giờ phải thiêu hủy quần áo ám khói của mình. Góc quay lưu lại trên một dòng chữ phun sơn cuối cùng ở cuối hành lang:

NÓI KHÔNG VỚI NỀN KINH TẾ TỰ TỬ

Sáu tuần sau khi trở thành phó giáo sư, anh lại là kẻ cố tình phóng hỏa.

BA THÁNG SAU, cỗ máy rơi trong xưởng gỗ gần bán đảo Olympic phát nổ. Mimi đọc về nó trong tạp chí Chronicle. Cô đang ngồi trên bãi cỏ trong vườn hoa Conservatory of Flowers, trong một góc của công viên Golden Gate Park, mười phút đi bộ là tới Hilltop, Đại học San Francisco, nơi cô đang hoàn thành bằng thạc sĩ ngành phục hồi chức năng và tư vấn sức khỏe tâm thần. Cô nhận ra các khẩu hiệu nguệch ngoạc ở hiện trường đó - các khẩu hiệu đã từng đều là của họ. Một tiêu đề phụ chạy kèm với tiêu đề chính của tin tức đó: “Niên đại của Khủng bố Sinh thái, 1980-1999.”

Chuyện bắt giữ chỉ là vấn đề thời gian. Tháng sau, năm sau, một tiếng gõ cửa, chìa phù hiệu ra…. Mọi người đi bộ ngang qua khi cô ngồi đọc. Một người lang thang với tất cả đồ đạc lặt vặt trong cái ba lô cáu bẩn của ông ta. Đoàn du khách đội mũ màu vàng theo sau một phụ nữ vẫy lá cờ Nhật Bản. Một đôi yêu nhau vừa cười vừa ném con hươu nhồi bông vào nhau. Mimi ngồi trên cỏ, đọc về những tội ác mà dường như cô đã phạm phải. Cô trải tờ báo lên đám cỏ trước mặt và ngửa đầu ra sau. Trên trời đầy những vệ tinh vô hình có thể định vị tọa độ của cô từ mười feet. Camera trong không gian có thể đọc các nhan đề phía trước cô. “Thời đại của Khủng bố Sinh thái.” Cô nhìn chằm chằm lên cao, chờ cho tương lai sà xuống và bắt giam cô. Rồi cô thu dọn tờ báo cùng với rác từ đồ ăn trưa của mình và đi thẳng qua một hàng sồi coast live về phía Lone Mountain để tới lớp học buổi chiều của cô với môn Các vấn đề về đạo đức và chuyên nghiệp trong trị liệu.

TIN VỀ CÁC VỤ HỎA HOẠN Mới không bao giờ đến tai Nick. Anh nghe tin tức từ các bến xe bus và quán cà phê, người tiếp thị qua điện thoại và người điều tra dân số, người ăn xin trong các thị trấn nhỏ suốt dọc đường lên bờ biển luôn sẵn lòng tiết lộ các bí mật từ hầu hết mọi nhà bình luận và nhà phân tích, thường là miễn phí.

Ở Bellevue, Washington, anh tìm được công việc hoàn hảo: trợ lý quản lý, lướt vòng vòng trên chiếc xe nâng tải nhỏ trong một kho hàng Fulfillment Center khổng lồ, tháo dỡ những thùng sách cao như núi, quét mã vạch của chúng, rồi cất chúng lên những vị trí chính xác trong một ma trận nhà kho 3D rộng mênh mông. Anh dự định lập kỷ lục hoạt động nhanh nhất. Anh làm được. Một kiểu biểu diễn dành cho những khán giả hiếm hoi nhất. Sản phẩm ở đây không hẳn là sách mà là cái đích của mười nghìn năm lịch sử, thứ mà bộ não con người khao khát hơn bất cứ thứ gì và tự nhiên sẽ chết nếu từ chối trao cho: sự tiện lợi. Dễ dàng là căn bệnh, còn Nick là vật chủ trung gian của nó. Những người thuê anh là một loại virus mà rồi sẽ một ngày sống một cách tượng trung bên trong mọi người. Một khi bạn đi mua một cuốn tiểu thuyết trong bộ dạng mặc pijama, chẳng có gì vãn hồi được nữa.

Nick mở thùng carton tiếp theo, thùng thứ ba mươi ba của ngày hôm nay. Anh có thể mở, quét, rồi cho lên giá hơn một trăm thùng trong những ngày suôn sẻ, cứ bốn phút một thùng. Càng làm việc nhanh, anh càng có thể trì hoãn sự thay thế mang tính robot không thể tránh khỏi của mình lâu hơn. Anh dự tính được vài năm trước khi sự hiệu quả đến giết anh. Càng làm việc cật lực, anh càng khỏi phải nghĩ. Anh dỡ cái thùng sách bìa mềm cho lên giá sắt rồi sắp xếp. Lối đi dâng cao lên đến tận xà nhà vào một hẻm vực sách bất tận. Hàng chục lối đi như thế chỉ riêng ở Fulfillment Center này. Và hàng tháng các Fulfillment Center mới trên khắp mấy lục địa. Những người chủ của anh sẽ không dừng lại cho tới khi tất cả mọi người được thỏa thuê.

Nick tiêu hoang năm giây chẵn quý giá trong chuyển động thời gian của anh để nhìn chăm chăm xuống cái hẻm vực sách đó. Cảnh tượng đó bao trùm anh trong một nỗi khiếp sợ không thể tách rời khỏi hy vọng. Đâu đó trong tất cả các hẻm núi trập trùng, hỗn độn, bao la này, được mã hóa trong hàng triệu tấn sợi gỗ thông loblolly, hẳn phải có một ít con chữ là sự thật, một trang, một đoạn có thể phá vỡ tính thiêng của sự thỏa thuê và gợi trở lại nguy cơ, như cầu, và cái chết

Buổi đêm, anh làm việc với các bức tranh tường. Anh cắt các khuôn tô trong căn hộ của mình, rồi mang chúng đi suốt thành phố đến những bức tường trống mà anh tìm được trong những lúc đi dạo. Đó là số phận xúi giục, làm bất cứ thứ gì có thể đưa anh vào tầm ngắm của cảnh sát. Nhưng sự thôi thúc được gào hét trong các hình ảnh quá mạnh với anh. Anh có thể hoàn thành một tác phẩm tầm trung, từ lên khung cho đến gõ khung, trong vòng vài chục phút. Giữa hai đến bốn giờ sáng, khi lẽ ra nằm thao thức nuôi lớn thế giới bên trong, anh có thể vẽ vời khắp mấy khu lân cận. Những cô gái bất đồng mặc áo Kevlar jacket. Những người phản đối ném lựu đạn là những quả phong cánh đôi. Những chiếc máy bay chiến đấu và trực thăng nhỏ xíu lượn cả đàn trên những đám hoa hồng leo thật như thể đang thụ phấn cho chúng.

Công việc của tối nay rất rộng: bao phủ một tòa nhà vốn là các văn phòng luật sư bằng mười sáu khuôn tô chồng lên nhau. Trên một cái thang gấp, Nick dán các tấm khuôn tô đánh số lại với nhau thành một cái bình khổng lồ trải dài từ đỉnh xuống đáy. Các khuôn tô bao phủ khối bê tông xám ở mặt trước rồi ngoặt chín mươi độ, nơi chúng dàn ngang trên vỉa hè. Rồi đến việc phun sơn, rồi cạo bỏ các đường lem nhem do màu nhỏ xuống qua giấy dán. Chờ một lúc cho khô, rồi anh rút các khuôn tô đi để lộ ra một cây dẻ. Cành cây vươn lên đến tầng hai của văn phòng. Thân cây dọc thẳng xuống vào một bãi rễ tràn ra vỉa hè đến tận cống thoát nước. Ở độ cao ngang ngực, cao hơn tầm mắt một chút, các rãnh của vỏ cây phân giải thành một mã vạch UPC rộng năm phân.

Nick lấy cây cọ lông màu nâu rộng rằng một ngón tay và một lọ men tráng màu đen ra khỏi ba lô rồi viết phóng túng một bài thơ của Rumi bên cạnh cái mã vạch:

Yêu là cây

với cành lá

trong mãi mãi

với rễ cây

trong vĩnh cửu

và thân cây

không đâu cả

Ai đó đã từng có lần đọc bài thơ này cho anh, trên một ngôi nhà cây, xa trên một cành cây, trên mép gò đang còn phát triển của sự tạo hóa. Nếu một trong hai chúng rơi xuống mép này, anh nghe người đó nhắc nhở anh, ngươi kia sẽ rơi theo. Anh lùi lại để thẩm định. Hiệu ứng khiến anh chấn động, và anh không chắc mình có thích nó. Nhưng thích hay không thích - cây trượng và cây gậy của văn hóa hàng hóa - không có nhiều ý nghĩa với anh. Anh chỉ muốn lấp đầy những bức tường này càng nhiều càng tốt với một thứ gì đó không phải là tường.

Anh gom các khuôn tô và bình xịt, nhồi chúng vào lại trong ba lô, rồi lảo đảo đi về nhà để có năm tiếng nửa mơ nửa tỉnh trên một cái giường đang cần thay đi. Olivia ám các giấc mơ của anh, lại gọi, trong hoảng sợ của cái chết, Nhưng thứ này sẽ không bao giờ kết thúc - thứ mà chúng ta có. Phải không?

“BỎ ANH ĐI,” Ray Brinkman nói với vợ anh, mỗi tuần mấy lần. Nhưng cô không thể hiểu những cục mắc nghẹn thoát ra khỏi miệng anh, hoặc là cô giả vờ không hiếu. Anh gần như hài lòng khi cô đi ra ngoài nhiều giờ vào buổi tối. Rồi tất cả những hy vọng trong anh dâng lên với ý nghĩ rằng cô đang ở với bạn cô, trao đổi, chuyện trò, làm tổn thương, khóc lóc trong bóng tối của một căn phòng xa xăm nào đó vì tất cả những thứ không thể đoán dò. Thế nhưng, vào buổi sáng, khi cô bước vào phòng anh và nói, Chào buổi sáng, RayRay. Mọi chuyện ở đây tốt chứ?, thì anh không thể ngăn mình cảm thấy một biến thể bị liệt của niềm vui. Cô cho anh ăn và dựng giường lên cho anh xem ti vi. Màn hình có tin tức, du lịch, công ty của những người khác, một sự nhắc nhớ về niềm may mắn anh đã có suốt cuộc đời dài mà khi đó đã không nhận ra. Sáng nay, Seattle đang có chiến tranh. Một cái gì đó về tương lai của thế giới, tất cả sự giàu có và tài sản của nó. Những người dẫn chương trình buổi sáng dường như cũng rất bối rối. Đại biểu cửa hàng chục nước cố gắng tụ tập trong một trung tâm hội nghị; hàng nghìn người biểu tình ngăn cản không cho họ vào. Trẻ con mặc áo chừng và quần rằn ri nhảy trên nóc của các xe bọc thép bị đốt. Những người khác giật tung một hòm thư ra khỏi trụ xi măng rồi ném nó qua khung cửa sổ toàn cảnh trong khi một phụ nữ hét lên với họ. Dưới những cây lấp lánh đèn nhấp nháy của Giáng sinh, những đoàn lính đội mũ bảo hiểm và bịt khẩu trang đen ném những ống khói hồng vào giữa đám đông. Ray Brinkman, người đã dành hai thập kỷ trong các chiến hào bảo vệ các bằng sáng chế, chúc mừng mỗi khi cảnh sát khuất phục được một kẻ vô chính phủ. Nhưng cũng vẫn là Ray Brinkman, người mà Chúa đã ngừng lại với một cú đánh trái tay nhỏ, đang đập vỡ kính.

Đám đông ào lên và chia tách ra, đập phá rồi tập hợp lại. Một đội quân mang khiên chống bạo động đẩy lùi họ. Những người gây rối đồng loạt ùa qua các rào chắn và bao vây xung quanh các xe bọc thép. Các máy quay nán lại trên một cái gì đó đáng chú ý trong đám đông: một bầy động vật hoang dã. Gạc, ria mép, ngà, những đôi tai phe phẩy, những cái mặt nạ công phu trên đầu của những đứa trẻ mặc áo hoody và áo bomber jacket. Các sinh vật chết, ngã lăn ra vỉa hè, rồi lại vùng lên, như thể trong phim quay cảnh tàn sát thật của Sierra Club.

Một ký ức lẻn vào cái đầu đã thay đổi của Ray. Anh nhắm mắt lại vì cơn đau. Anh nhận ra những cái mặt nạ động vật đó, những bộ đồ được phun sơn. Họ trông rất quen. Anh đã từng thấy họ, ở đâu đó như trong một tấm ảnh. Anh biết điều đó là vô lý, nhưng thực tế không xóa bỏ được cảm giác kỳ quái này. Anh gọi Dorothy tới tắt tivi đi.

“Đọc nhé?” cô luôn hỏi, dù cô không cần làm vậy. Anh sẽ không bao giờ bảo không. Giờ đây anh sống để được nghe đọc to. Trong suốt nhiều năm, họ đã đi qua hết Một trăm tiểu thuyết vĩ đại nhất mọi thời đại. Anh không thể nhớ tại sao tiểu thuyết thường khiến anh mất kiên nhẫn như thế. Giờ thì chẳng gì khác có sức mạnh hơn để đưa anh qua những giờ trước bữa trưa. Anh nằm nghe mẩu chuyện nực cười nhất, như thể tương lai của nhân loại liên quan đến nó. Các cuốn sách đều phân tách và xòe ra, linh động như những con chim sẻ trên những hòn đảo hoang. Nhưng chúng có chung một cốt lõi rất rõ ràng là chúng có thể được xem là thứ có thể tin cậy. Mọi người hình dung rằng sợ hãi hay giận dữ, bạo lực và khao khát, cơn thịnh nộ quấn thắt với khả năng tha thứ bất ngờ - nhân vật - là tất cả vấn đề ở phần kết. Đó là tín điều của trẻ con, tất nhiên rồi, chỉ một bước nhỏ lên từ niềm tin rằng Đấng sáng tạo của Vũ trụ này có bận tâm tuyên ra những bản án giống như một thẩm phán tại tòa án liên bang. Là con người luôn nhầm lẫn giữa một câu chuyện làm thỏa mãn với một câu chuyện có ý nghĩa, và nhầm lẫn cuộc sống với một cái gì đó to lớn có hai chân. Không: cuộc sống di động trên một biên độ vô cùng rộng lớn, và thế giới đang thất bại chính xác là vì không có cuốn tiểu thuyết nào có thể khiến cuộc chiến đấu vì thế giới có vẻ hấp dẫn ngang bằng với những cuộc tranh đấu giữa số ít những con người lạc lối. Nhưng giờ đây Ray cần tiểu thuyết hơn bất kỳ ai. Những nhân vật chính, nhân vật phản diện, và nhân vật phụ mà vợ anh đọc cho anh mỗi buổi sáng đều hay hơn sự thực. Dù tôi không có thực, họ nói, và không có gì tôi làm có thể tạo ra chút khác biệt nào, nhưng, tôi băng qua mọi khoảng cách để ngồi bên bạn trong chiếc giường bệnh này, làm bạn với bạn, và thay đổi trí tuệ của bạn.

Sau hàng chục nghìn trang, họ quay trở lại với Tolstoy và giờ đã dấn được vài phân vào Anna Karenina. Dot tiếp tục câu chuyện mà không có dấu vết nào của sự tự ý thức hay sự hổ thẹn, không có dấu hiệu nào rằng nghệ thuật hay cuộc đời đã tham gia cùng một lớp học vẽ. Và điều này, với Ray, là niềm vui to lớn nhất mà tiểu thuyết mang lại: bằng chứng cho thấy thứ tệ nhất mà hai bọn họ đã làm với nhau chính là thêm một câu chuyện nữa đáng để đọc cùng nhau, vào cuối ngày. Khi cô đọc, mí mắt anh khép lại. Chẳng mấy chốc anh thâm nhập vào cuốn sách, nấp ở lề trang sách, một nhân vật nhỏ xíu mà số phận không gây ảnh hưởng gì đến các nhân vật chính trong truyện. Anh thức giấc khi nghe thấy âm thanh đã ru anh vào giấc ngủ suốt một phần ba thế kỷ: tiếng ngáy của vọ anh. Và anh lại một mình làm một việc anh đã phải làm suốt sáu tiếng một ngày, hằng ngày trong cuộc đời mới thấy này: nhìn trân trân ra ngoài cửa sổ ra sân sau.

Một con chim gõ kiến chuyền cành trên một cây sồi sáng rực, nhồi hạt vào một cái rãnh trên thân cây. Hai con sóc đu mình theo những vòng xoắn ốc tít mòng lên thân của một cây đoan rụng lá. Những đám bọ đen nhỏ cuồn cuộn cuốn qua những ngọn cỏ, bối rối trước cái lạnh đang ùa về. Một bụi cây mà anh và Dorothy trồng có lẽ đã từ nhiều năm trước đang kết những cụm hoa vàng xù xì, dù rằng tất cả lá của nó đã chết từ lâu. Rất kịch tính đối với một người bị liệt. Gió thổi ra những lời tán gẫu, cành của tất cả những cây kỷ niệm ngày cưới của nhà Brinkman rung rinh, bị xúc phạm. Sự nguy hiểm có ở khắp nơi, sự sốt sắng, sự gian díu, hành động ngồi dậy chuyển động chậm, những thay đổi cố hữu của mùa vốn đã từng quá chậm để có thể nhận thấy mà giờ đây phóng vụt qua giường của anh nhanh đến vô lý.

Dorothy tỉnh giấc vì tiếng thở mạnh của chính mình. “Ôi! Xin lỗi, Ray. Em không có ý định bỏ rơi anh.”

Anh không thể nói với cô. Không ai từng có thể bị bỏ rơi, không ở đâu, không bao giờ. Câu chuyện giao hưởng gây thương tích, bốn chuông cảnh báo, kịch cỡ vang lên khắp xung quanh họ. Cô không có ý niệm nào, và chẳng có cách nào để anh nói cho cô biết. Các sân vườn văn minh hóa đều giống nhau. Mọi sân vườn hoang dã thì hoang dã theo cách riêng của nó.

ĐỒNG Hồ cửa hàng trăm triệu máy tính kết nối với nhau chuẩn bị chuyển sang những con số mà chúng đã không được thiết kế để phù hợp. Mọi người đang dự trữ hầm rượu của họ cho ngày kết thúc của Thời đại Thông tin. Douglas không biết thực sự khi nào thiên niên kỷ kết thúc. Nơi anh đang ở lúc này, không gì lớn hơn một tuần có ý nghĩa nhiều. Ánh sáng ban ngày của những ngày này chỉ kéo dài vài giờ, tuyết dày sáu feet, và ngay cả nhiệt độ ban trưa cũng sẽ giật đứt một số lông tay của bạn. Tất cả những gì Douglas biết, các máy tính đã trở nên bị loạn và đánh sập cấu trúc hạ tầng của toàn bộ thế giới. Sâu trong một căn nhà nhỏ của Cục Quản lý Đất đai tại nơi ẩn mình của anh ở Montana, anh sẽ là người cuối cùng biết.

Anh tỉnh giấc khi lửa đã tắt và anh phải chọn giữa nhóm lại hoặc là chết lạnh. Anh bật chui ra khỏi túi ngủ trong bộ dạng đang mặc quần nỉ dài, giống như một cái gì đó chui ra từ trong cái kén dù chưa thoát được ra khỏi giai đoạn ấu trùng. Anh mặc thêm chiếc áo phao dài, nhưng ngón tay anh tê đến mức mất mười lăm phút đáng sợ mới làm được cho mấy nhánh thông cháy lên. Anh ho hai bàn tay trên lửa giống như hai miếng bánh S’mores, cho tới khi anh có thể gập các ngón tay trở lại. Bữa sáng là hai quả trứng, ba lát thịt xông khói Viking, và một khoanh bánh mỳ cũ được nướng trên lò củi.

Ở bên ngoài mái hiên, anh quan sát thị trấn này. Những mặt trước nhà ốp gỗ nâu xám rải rác trên các sườn đồi phủ tuyết phía dưới. Khách sạn ba tầng đổ nát, cửa hàng bách hóa rỗng toang, phòng khám bệnh và tiệm cắt tóc, quán giải trí và quán bar: tất cả là của anh. Ở cao trên một đỉnh núi phía trên, những cây thông vỏ trắng. Tuyết phủ kín lối đi của các vị khách - nai sừng tấm, hươu, thỏ lớn - vở kịch cao trào mà anh đang học để đọc. Anh thấy bài thơ tuyết trắng bổ nhào của một con chim ăn thịt nơi nó vồ xuống, chộp con mồi, rồi biến mất vào chân trời vô định.

Người chăm sóc mùa đông cho Thị trấn Ma Thân thiện nhất của miền Tây: anh đã làm một số công việc vô nghĩa trong cuộc đời, nhưng không bao giờ vô nghĩa bằng thế này. Những con đèo ở cả hai bên sườn - hai mươi dặm ổ gà đá sỏi dốc đúng - tắc nghẽn trong tuyết. Sẽ không có ai lên đây cho tới tận cuối tháng Năm. Được thôi: Một điều gì đó có thể xảy ra với cái đồng hồ của anh. Động đất, có thể, hoặc sao băng. Người ngoài hành tinh. Dù có chuyện gì thì anh cũng không thể làm gì được. Ngay cả chiếc xe tả của Cục Quản lý đất đai có bàn cào tuyết của anh cũng chẳng đi đâu được trong một thời gian dài.

Núi non rất cao, đất dốc và mỏng, cây cối từng cây một bị quật đổ liên tục, và tất cả các mở kim loại quý đã cạn kiệt. Tất cả những gì còn lại để bán ở đây là nỗi hoài niệm, quá khứ chưa xa khi mà tương lai dường như đã là câu trả lời cho tất cả mọi thứ mà loài người có thể từng muốn. Khi mùa hè đến, anh sẽ mặc quần áo thợ mở và kể chuyện với những người khách du lịch đã dũng cảm lên những con đường ép ván để thâm nhập vào một nơi mà chỉ riêng sự xa xôi cũng khiến nó đáng bị loại khỏi danh sách cần chinh phục. Trẻ con sẽ nghĩ anh là một người một trăm năm mươi tuổi. Các gia đình sẽ tạt qua chụp vài kiểu ảnh trên đường họ lên mạch phun nước Old Faithful hay công viên quốc gia Glacier hoặc một nơi nào đó đáng để ý. Anh ngồi bên bàn bếp lung lay và nâng lên kho báu mà anh giữ bên cạnh lọ muối đã vón cục. Nó trồi lên từ mùa thu năm trước, một cái lọ màu nâu vùi nửa mình dưới đất bên cạnh giàn khung phía trên khu mỏ. Thứ còn lại của cái nhãn dán đã cũ cho thấy một số hình người Trung Quốc, trông giống như những đồ vật từ các đại dương xa xưa của hành tinh. Cái chai này là một bí ẩn - điều nó nói, thứ nó chứa đựng. Nó thuộc về một trong số nhiều người lao động Trung Quốc đã từng làm việc trong khu mở này và làm công việc giặt là. Anh nheo mắt nhìn các nhân vật và thì thầm, “Họ làm gì?” Một câu mà người bạn của anh đã dạy anh - anh không thể nhớ ở đâu hay khi nào. Nó có liên quan đến Trung Quốc và cha cô. Mỗi khi anh nói câu đó cô đều cười to. Anh đã cố để nói thường xuyên.

Anh đặt cái chai xuống và bắt đầu nghi thức buổi sáng: bài thánh kinh anh đang viết cho tín ngưỡng mới của sự hèn mọn khổ sở của mình. Từ đâu đó từ giữa tháng Mười một, anh đã bắt tay vào viết Tuyên ngôn của Thất bại. Những tờ giấy khổ tiêu chuẩn màu vàng viết nguệch ngoạc bằng bút bi chất đống trên cái bàn áp vào tường. Chúng giữ câu chuyện về cách anh trở thành kẻ phản bội giống loài của mình. Anh không ghi lại cái tên nào ngoại trừ tên của các khu rừng. Nhưng tất cả ở đó: Tất cả mọi chuyện đã đột ngột trở nên rõ ràng như thế nào. Nhận thức đã biến thành cơn giận dữ ra sao. Anh đã gặp những người cùng chí hướng và đã nghe cây nói như thế nào. Anh viết về điều họ đã hy vọng làm được và cách họ đã cố gắng thực hiện. Anh nói họ đã sai ở đâu và tại sao. Đam mê tràn ngập, và đầy ắp chi tiết, nhưng không có cấu trúc lắm. Câu chữ của anh là cành rồi là chồi rồi lại là cành cây. Nó khiến anh bận rộn. Nó đánh bại cơn mệt mỏi sống trong căn nhà nhỏ này, dù có những ngày không được như thế.

Hôm nay anh đọc lại các nỗ lực của ngày hôm qua - hai trang liên quan tới chuyện quan sát Mimi của anh bị chấm giẻ mang lửa. Rồi anh cầm cây bút bi lên và đưa từng hàng trên trang giấy. Cảm giác giống như anh lại đang treo mình trên các cây, lên xuống các con đường viền quanh một sườn đồi. Vấn đề là, trong khi anh viết về đối tượng chung là Thất bại, anh không thể không đả động tới chủ đề gần có liên quan là Cái quái gì đã trở nên sai trái với nhân loại. Cây bút đưa; các ý tưởng hình thành, như thể bởi bàn tay thần linh. Chúng ta đang thanh khoản trái phiếu tiết kiệm hàng tỉ năm của hành tinh và ném nó vào những thứ phô trương giàu có. Và điều mà Douglas Pavlicek muốn biết là tại sao điều này quá dễ thấy khi ta ở một mình trong một căn nhà nhỏ trên sườn đồi, mà lại hầu như không thể tin một khi ta bước ra khỏi ngôi nhà đó và gia nhập vào mấy tỉ người đang nhân đôi tỉ lệ đặt cược so với nguyên trạng.

Anh dừng lại để nhóm lại lửa. Anh tìm thêm thức ăn - bơ lạc trên bánh quy và một củ khoai tây nướng ngay trên ngọn lửa gỗ thông đang cháy. Rồi đến lúc đi bộ xuống thị trấn để đảm bảo ma quỷ đang tiếp đãi bản thân chúng tử tế. Anh mặc thêm quần áo và đi vào đôi giày đi tuyết cũ. Đôi chân có màng lớn - sự thích nghi với mùa đông của anh - biến anh trở thành một sinh vật lai, nửa người, nửa thỏ khổng lồ đứng thẳng lên. Ra ngoài trong cơn mưa tuyết, mím chặt từng bước đi từ núi xuống vỏ bọc tàn tích của thị trấn đó, anh bị lún chân chệnh choạng hơn chục lần.

Không có gì nhiều trên Phố Trung tâm. Anh kiểm tra các tòa nhà nghiêng ngả, các tủ trưng bày và các ô triển lãm của chúng, xem có dấu hiệu nào về sự làm tổ, những vết gặm nhấm, hay sự đào hang không mong muốn nào hay không. Tất cả là vẽ việc ra để làm. Sự thật là, ông chủ người tộc Crow đã cho anh dùng căn nhà gỗ đó trong mùa đông là bởi vì nó chẳng khiến Cục Quản lý Đất đai mất mát gì, và Douggie tự sáng tạo ra công việc kiểm tra hằng ngày này để nhận sự miễn phí đó. Từ trên ban công của một khách sạn, anh hô lên, “Nơi này chết rồi.” Chữ rồi vọng khắp dãy Garnet Range hai ba vòng rồi tắt. Anh trèo lại lên con đường dài, dọc theo dãy núi, để có thể đi thêm nửa dặm thể dục nữa và để nhìn ra hẻm núi. Trong một ngày trời trong như hôm nay, anh có thể nhìn thấy những trảng cây lạc diệp từng cách xa mấy dặm. Những cây thông rụng lá vào mùa đông.

Anh lang thang bước, với đôi giày đi tuyết, cảm nhận về nơi có thể là đường mòn. Một cuốc đi chật vật quanh con đường chữ S đầu tiên, và thung lũng mở ra phía dưới. Dưới vách núi lỏm chỏm đó trải ra một thảm cây dày tới nỗi thật không thể tin được còn có trên thế giới, thực sự, sờn đến mức sắp đứt. Những đống bột điêu khắc ghi những cành cây nặng trĩu xuống thành những vành lòe xòe trên mặt đất. Những quả màu tím chĩa thẳng lên của các cây linh sam đã phân rã thành các hạt giống. Nhưng các cụm quả treo trên các đỉnh cây vân sam, những quả trứng mũ trắng thì quên rơi xuống. Cây bách xù mọc thẳng ra từ phiến đá thô nguyên vẹn. Những cây vân sam già đứng phán xét phía trên nó.

Anh đi tới gần vách núi để có nhìn rõ hơn, và cái mà anh tưởng là núi đá vũng chắc sụp đổ phía dưới anh. Tảng đá tuyết phủ đầu tiên trên bức vách thẳng đứng đó bật nảy anh lên không trung, suýt ngã lộn nhào xuống độ sâu một nghìn feet. Anh chới với vung một chân ra và đạp vào trụ thân một cây vân sam trước khi bị trượt nhào xuống con dốc phủ tuyết. Hai trăm feet đá dăm đổ xuống trước mặt anh. Anh hét lên và cố gắng ôm chặt lấy một thân cây cứu thế. Lần thứ hai trong đời, cây cứu mạng anh.

Máu đóng băng trên khuôn mặt nham nhở của anh. Cánh tay anh bị trật khỏi khớp vai, rất sai. Tuyết phủ chăn lên người anh. Anh nằm im, chẳng biết gì hơn một cây vân sam bọc tuyết. Bầu trời tối dần. Thứ đã có vẻ là cái rét giờ đây nhường chỗ cho cái lạnh sâu tê tái thuồng trục. Não anh phập phồng và anh mở mắt nhìn màu trắng bao la đang muốn giết anh. Anh nhìn lại lên gò đá và, đập vào mắt là một vách đá thẳng đứng nhẵn thín, anh nghĩ, Cho tôi nghỉ ở đây một chút. Cuối cùng, chính người phụ nữ đã chết ấy, quỳ xuống bên cạnh anh và vuốt nhẹ lên mặt anh, là người đã vực anh dậy. Anh lúc này không phải là chính anh.

Âm thanh từ chính giọng nói của anh - “Tôi không phải sao?” - thức tỉnh anh. Những ngón tay vuốt ve của người phụ nữ đã chết hóa ra là một nhánh của cây vân sam đã bao bọc lấy anh khi anh rơi. Mũi anh vỡ và vai trật khớp. Cái chân bị thương trước đây của anh lúc này vô dụng. Đêm và lạnh rơi xuống rất nhanh. Vách đá vút lên một con dốc tám mươi feet phía trên anh. Nhưng các sự kiện không có ý nghĩa gì. Cô nói với anh nhiều hơn, trong bốn từ nữa. Anh chưa hết đâu.

QUA TUỔI NGHỈ HƯU, Patricia vẫn làm việc giống như không có ngày mai. Hoặc là giống như ngày mai vẫn có thể xuất hiện, nếu có đủ người tham gia làm việc. Bà có hai công việc, cái này là đối lập của cái kia. Trong công việc mà bà ghét, bà đứng đằng sau các bục phát biểu, nói lắp bắp giống như một con gõ kiến lưng đen đang mổ một cây thông. Bà dẫn ra một tiểu đoàn những câu trích dẫn rất kêu. Blake: Kẻ ngốc không thấy cùng cái cây mà người khôn thấy. Auden: Một văn hóa không tốt hơn cánh rừng của nó. Mười phần trăm số khán giả của bà cho ngân hàng hạt giống của bà hai mươi đô la.

Nhân viên bà bảo bà đừng làm thế, nhưng bà vẫn dẫn chứng các con số. Không phải Shaw đã đúng khi nói dấu hiệu của trí thông minh thực sự là cảm thấy cảm động trước các con số thống kê hay sao? Mười bảy loại rừng chết vì sâu bệnh, mọi thứ tồi tệ hơn là do tình trạng ấm lên. Hàng nghìn dặm vuông mỗi năm chuyển thành đất phát triển. Thiệt hại ròng hằng năm một trăm tỉ cây xanh. Một nửa loài cây thân gỗ trên hành tinh, biến mất vào cuối thế kỷ mới này. Mười phần trăm khán giả của bà cho bà hai mươi đô la.

Bà bàn luận về kinh tế, môi trường kinh doanh tốt, thẩm mỹ, đạo đức, tinh thần. Cô kể cho họ nghe các câu chuyện, với kịch tính, hy vọng, giận dữ, tội ác, và những nhân vật mà ta có thể yêu. Bà kể cho họ nghe về Chico Mendes. Bà kể cho họ nghe về Wangari Maathai. Một phần mười cho bà hai mươi đô, và một thiên thần cho bà một triệu. Chừng đó đủ để bà tiếp tục công việc bà yêu: bay vòng quanh thế giới, vô tâm thải ra những lượng khí thải nhà kính vào không khí, thúc đẩy nhanh ngày tàn của hành tinh, thu thập hạt giống và bắt đầu từ những cây sẽ biến mất bất cứ lúc nào.

Hồng mộc Honduras, sồi Hinton ở Mexico. Cây gumwood ở St. Helena. Tuyết tùng từ Mũi Hảo Vọng. Hai mươi loài cây monster kauri, thân dày mười feet và tán lá rộng một trăm feet hoặc hơn. Một cây alerce ở nam Chile, lâu niên hơn cả Kinh thánh nhưng vẫn sản sinh hạt giống. Một nửa các loài ở Úc, phía Nam Trung Quốc, và một vành đai ngang châu Phi. Những dạng sống lạ lùng ở Madagascar chẳng còn xuất hiện ở đâu khác nữa trên hành tinh. Rừng đước ngập mặn - nơi nuôi dưỡng biển và là kẻ bảo vệ bờ biển - đang biến mất ở một trăm đất nước. Borneo, Papua New Guinea, Moluccas, tất cả ngoại trừ một góc của Sumatra: những hệ sinh thái năng suất cao nhất trên Trái Đất, đang nhường chỗ cho những đồn điền dầu cọ. Bà đi giữa khu rừng còn sót được tỉa tót, trống trải của đất nước Nhật Bản khai thác gỗ quá đà. Bà đi qua những cái cầu rễ cây sống ở sâu trong miền Đông Bắc Ấn Độ - Ficus elastica - đa búp đỏ được uốn để bắc qua những dòng sông qua nhiều thế hệ tộc người trên núi Khasi - tới những cánh rừng của những người thổ dân đang dần bị thay thế bằng các loài thông phát triển nhanh. Bà đi qua những vùng cây gỗ tếch Thái Lan trước đây, nay đã bị trao cho những cây bạch đàn thon dài thu hoạch ba năm một lần. Bà nghiên cứu những gì còn sót lại của vô số mẫu đất thông pinyon miền Tây Nam nay đã bị cày lên để trồng lúa mì. Những cánh rừng hoang dã, đa dạng, chưa được xếp loài đang biến mất. Người địa phương luôn nói với bà cùng một điều: chúng tôi không muốn giết những con ngỗng vàng, nhưng đó là cách duy nhất ở vùng này để có trứng.

Báo chí yêu mến công việc của bà, rất tuyệt vọng và đường cùng. “Người phụ nữ đi cứu hạt giống.” “Vợ của Noah.” “Dự trữ cây cho một ngày tốt đẹp hơn.” Bà có sự chú ý của thế giới trong mười lăm phút. Nếu bà đặt ngân hàng của mình ở một trong những pháo đài sâu trong lòng đất ở cục Trái Đất, bà có thể thăng hạng lên nửa giờ. Nhưng một nhà kho hình hộp trong những chân đồi trên cao của dãy Front Range thì hầu như không đáng một video.

Bên trong, cái hầm cảm giác giống như một nhà nguyên pha trộn với một thư viện công nghệ cao. Hàng nghìn cái hộp, được sắp xếp và dán nhãn ngày tháng, giống loài, và địa điểm, nằm trong các tủ ngăn kéo được đánh mục lục làm bằng kính và thép không gỉ, giống như các hộp gửi đồ an toàn ở trong một ngân hàng thật, chi khác là có nhiệt độ âm hai mươi. Đứng trong hầm, Patricia có cảm giác lạ lẫm. Bà đang ở trong những vùng đa dạng sinh học nhất trên Trái Đất, bao quanh là hàng nghìn hạt giống đang ngủ, được làm sạch, sấy khô, sàng lọc, chụp X-quang, tất cả đang chờ chỉ cần gặp một chút băng tan hoặc nước để cho DNA của chứng thúc tỉnh và bắt đầu tái tạo không khí thành gỗ. Các hạt giống đang ngâm nga. Chúng đang hát điều gì đó - bà tin chắc là như vậy - ngay trong tầm nghe được.

Ký giả hỏi tại sao nhóm của bà, khác với tất cả các ngân hàng hạt giống NGO khác trên hành tinh, không tập trung vào các cây sẽ có ích cho con người, đối phó thảm họa. Bà muốn nói: Có ích chính là thảm họa. Thay vì thế, bà nói, “Chúng tôi đang dự trữ những cây mà lợi ích của chúng còn chưa được khám phá.” Các nhà báo phấn khỏi khi bà đề cập tới các điểm nóng về sự biến mất của rừng, mỗi nơi có nguyên nhân của riêng nó: mưa axit, ri sắt, loét thân cây, thối rễ, hạn hán, xâm lấn, nông nghiệp thất bại, côn trùng đục khoét, nấm gây hại, sa mạc hoá… Nhưng mắt họ đờ ra khi bà kể cho họ nghe tất cả các mối đe dọa này gây ra cái chết chỉ bởi một thứ duy nhất: sự sửa đổi không ngừng của bầu khí quyển do con người đốt cháy những thứ từng mang màu xanh. Các báo ra hàng tháng, hàng tuần, hàng ngày, hàng giờ và hàng phút đều viết về bà và chuẩn bị cho những thứ mới mẻ hơn tiếp theo. Một số người đọc được và gửi cho bà hai mươi đô la. Và bà được tự do để tìm kiếm những cánh rừng đang biến mất tiếp theo cho một loài cây đang dần tàn tiếp theo.

Ở MACHADINHO D’OESTE, Patricia học về những điều mà một khu rừng có thể làm. Các luồng ánh sáng chiếu xuyên qua các thân cây phủ đầy dây leo, những động cơ sống hoang dã nhất trên Trái Đất. Các loài bít kín mọi bề mặt, làm sống lại phép ẩn dụ trung tâm của từ bewilderment - nghẹn lời. Tất cả đều là dây tua rua, dây bện xoắn và dây xếp nếp, có vảy và gai. Cô chật vật để tách bạch các cây với các sợi lớn dây leo, phong lan, những trảng rêu, cây dứa cảnh nến, những vồng dương xỉ khổng lồ, những thảm tảo.

Có những loài cây ra hoa và kết quả trực tiếp từ thân của chúng. Những cây kapok kỳ lạ cao bốn mươi feet chìa ra những cành cây đủ loại từ có gai đến sáng bóng hay mịn nhẵn, tất cả đều từ cùng một thân cây. Những cây tường vi myrtle rải rác trên khắp khu rừng nở bung hoa cùng một ngày. Bertholletia mọc ra những quả lớn tròn vo pinata bên trong đầy ắp hạt. Cây cối tạo ra mưa, nói cho biết thời gian, dự báo về thời tiết. Những hạt giống trong những hình dạng và màu sắc gớm ghiếc. Những mẩu vỏ hạt hình dao găm hoặc kiếm. Rễ như cà kheo và rễ như con rắn và rễ nổi lớn giống như công trình điêu khắc và rễ hít thở không khí. Các hợp chất chạy tán loạn. Sinh khối rất điên rồ. Chỉ cần chao cái vợt một cái là đủ để nó đầy ắp hơn hai mươi loài bọ. Những thảm kiến dày tấn công bà vì chạm vào những cái cây cho chứng thúc ăn và chỗ trú.

Ở đây, một tuần là bảy ngày dài chính xác. Đội của Tiến sĩ Westerford đếm từ bình minh đến hoàng hôn, một ngày làm việc có thể khiến bất kỳ người phụ nữ ở tuổi sáu mươi nào kiệt sức. Nhưng bà sống vì điều này. Ngày hôm qua họ đếm được hai trăm mười ba loài cây khác nhau trong khoảng hơn bốn héc ta một chút, mỗi một sản phẩm của Trái Đất đều phát ra suy nghĩ. Ở một khối sống dày đặc như vậy, sẽ nguy hiểm nếu sống dựa vào thứ thất thường như gió. Hầu hết mỗi loài cây đều có sự thụ phấn riêng của chúng. Một vấn đề nhỏ của sự đa dạng điên rồ này là sự phân tán. Đối tượng nhận phấn hoa gần nhất có thể ở cách xa một dặm hoặc hơn. Mỗi một ngày, họ đi qua rất nhiều loài mà không có ai trong đội có thể định danh. Những dạng mới và chưa được biết của sự sống: Lại thêm một thứ chỉ Chúa mới biết là gì. Hàng nghìn loại cây bản địa trải khắp vùng lưu vực sông phân nhánh. Bất cú cái nào trong số các nhà máy hóa chất sắp biến mất này đều có thể biết cách tạo ra thuốc chế ngự HIV tiếp theo, siêu kháng sinh tiếp theo, thuốc tiêu hủy khối u tiếp theo.

Không khí ẩm đến nỗi khiến Patricia ướt từ trong ra ngoài. Việc đi bộ rất khó khăn, trong những lùm cây dây leo chằng chịt này. Mỗi inch lập phương đều bận rộn chuyển hóa đất và mặt trời thành hàng nghìn loại khí mà các nhà hóa học có thể chẳng bao giờ có cơ hội để phân loại. Đội quân cạo mủ cao su của bà tỏa ra quanh bà như một mạng lưới cảnh sát dò tìm vết tích, để tìm kiếm tám nghìn loài của Amazon có thể sẽ biến mất trước khi bà kịp đưa chúng vào những căn hầm có kiểm soát nhiệt độ ở Colorado.

Cách đây hơn một thế kỷ, một người Anh đã buôn lậu các hạt cây cao su ra ngoài đất nước này, dẫn đến sự tàn phá Brazil. Giờ đây hầu hết cao su tự nhiên trên thế giới đều mọc ở Nam Á, trên vùng đất đã phát quang những loại cây khác mà giờ đây không ai còn có thể phân loại đầy đủ được nữa. Điều đó khiến người Brazil cảnh giác với bà - một nhà sưu tầm người Anglo nữa, đến đây để ăn trộm các hạt giống của họ. Nhưng vào buổi chiều khi đội của bà phát hiện ra những cây gụ và cây ipe cổ thụ bị chặt ra thành mảnh, họ tìm đến. Họ chưa bao giờ thấy ai mà không phải họ, khóc thương cho cây cối.

Người của bà đều được trang bị vũ khí, dù chỉ là những khẩu súng trường thế kỷ mười chín từ đời cụ kỵ của họ. Pistoleiro - những tay súng đi lảng vảng quanh suối và các con đường trong đêm. Những kẻ đi săn trộm giết bất cứ ai đi vào giữa chúng và mùa màng của chúng. Bạn không cần phải thuộc một phần trăm số người trong đó có Chico Mendes, chết vì rừng. Một trong những người dẫn đường tốt nhất của bà, Elizeu, kể cho bà một câu chuyện, qua Rogerio, người thông dịch, vào một đêm bên lửa trại. “Bạn của tôi, đi cạo mủ từ hồi nhỏ - bụp! Đầu bị giật đứt bằng một mảnh dây. Chỉ để bảo vệ khu rừng nhỏ của cậu ấy.”

Elvis Antônio gật đầu, nhìn chằm chằm vào ngọn lửa. “Chúng tôi tìm thấy một người khác, từ ba tháng trước. Thi thể cậu ấy đã bị nhét vào trong một cái hang thứ ở dưới rễ của một cái cây to.”

“Đó là người Mỹ,” Elizeu bảo với bà.

“Người Mỹ? Ớ đây?” Ngớ ngẩn. Ngớ ngẩn. Bà nhận ra vậy, ngay khi những từ đó trượt ra khỏi miệng bà.

“Người Mỹ tạo ra thị trường. Bạn mua hàng lậu. Bạn sẽ trả cho mọi thứ! Và cảnh sát của chúng tôi là một trò đùa. Họ nhận phần ăn chia của họ. Họ muốn cây chết. Điều kỳ diệu là không phải tất cả chúng tôi đều buôn lậu. So sánh với việc cạo mủ cao su ư? Thật nực cười.”

“Thế tại sao anh không bỏ cuộc và đi săn trộm?”

Elizu mỉm cười, tha thứ cho câu hỏi. “Bạn có thể cạo mủ một cây cao su trong suốt nhiều thế hệ. Nhưng bạn chỉ có thể chặt trộm một cái cây đúng một lần.”

Bà chìm vào giấc ngủ dưới cái màn, nghĩ về Dennis. Bà ước ông có thể thấy nơi này, thật giống với một cuốn sách về những thế giới đã mất của một cậu bé. Ông đang chờ, ở ngân hàng hạt giống tại Colorado. Ông sẽ không bao giờ quen được với bang đó. Nó dường như quá vui vẻ, lạnh, và khô - kiểu khắc nghiệt nhất của những xứ sở kỳ quái. Ông thấy nó thiếu tự nhiên, tất cả dương xỉ và ánh nắng. Không có cây nào ở ngoài này cao hơn một cây độc cần chưa phát triển hết ở nhà mình. Ông vui khi làm việc duy trì cơ sở này, đảm bảo rằng các hầm không dao động nhiệt độ hay độ ẩm. Nhưng chủ yếu ông dành năm tháng nhiều mảnh ghép của mình để chờ đợi người người đi săn hạt giống trở về với những chiếc lọ nhỏ đựng đầy những loài mà chẳng bao lâu nữa sẽ không còn nơi nào tồn tại ngoài những mộ tẩm được kiểm soát nhiệt độ của họ. Ông không bao giờ phản đối, nhưng dự án này không thực sự thuyết phục ông. Em nghĩ chúng sẽ được giữ bao lâu ở đó, em yêu?

Bà kể với ông về hạt giống cây chà là Judea, hai nghìn năm tuổi, được tìm thấy ở cung điện của Herodes Đại đế ở Masada - một quả hạt từ một cây mà có lẽ chính Jesus đã thử, một loại cây mà Muhammad đã nói là làm từ cùng một thứ đã tạo nên Adam. Nó đã nảy mầm, mấy năm trước. Bà nói với ông về những hạt cây hoa campion, bị chôn vùi nhiều mét dưới lớp băng vĩnh cửu của Siberia. Đang phát triển, sau ba mươi nghìn năm. Ông chỉ xuýt xoa và lắc lắc đầu. Nhưng ông không bao hỏi điều ông muốn hỏi, điều mà bà biết hẳn là ông muốn hỏi. sẽ là người trồng lại?

BÀ THỨC DẬY VÀO BÌNH MINH trước một màu xanh kín đặc. Ánh sáng xuyên qua những lớp dây leo mục ruỗng, giống như bức ảnh trên bảng tin của một nhà thờ đang trở lại theo tà giáo. Câu hỏi không hỏi của Dennis hiện ra trong đầu bà. Sự sống ngồn ngộn như nêm bên ngoài cái lều của bà khiến bà băn khoăn có gì tốt trong việc cứu một loài mà không có tất cả các thực vật biểu sinh, nấm, các tác nhân thụ phấn, và các loài cộng sinh khác mà, trong công sự của ngày, mang lại cho một loài một ngôi nhà thực sự. Nhưng thứ thay thế là gì? Bà nằm trong túi ngủ một lát, hình dung khu trại như một đồng cỏ - một trăm hai mươi dặm vuông mới làm đất trồng trọt mỗi ngày. Và rừng đang bị thu hẹp lại chỉ khiến thế giới nóng lên, khiến cho hy vọng càng khó khăn.

Trở lại đường mòn sau bữa sáng, họ đến bên một đống khúc gỗ mới cắt. Đoàn tìm kiếm tản ra. Mấy phút sau, súng nổ, theo sau là một chiếc mô tô gầm gừ lao qua rừng cây thấp. Elvis Antônio quay trở ra từ bụi rậm, vẫy vẫy tay ra hiệu nguy hiểm đã qua. Patricia theo anh xuống một nơi gần xấp xỉ như một con đường chạy lên một khu trại tạm bợ của pistoleiro - xạ thủ đã rút đi vội vã. Chẳng có gì nhiều còn lại ngoài một đống quần áo dầu mỡ, một túi bột sắn mốc, mấy mảnh bánh xà phòng, và một cuốn tạp chí phụ nữ tiếng Bồ Đào Nha đã được chuyền tay quá nhiều lần. Họ đốt cái trại đó. Ánh lửa mang lại cảm giác thật tốt - một sự đảo ngược màu cam nhỏ xíu của tiến trình.

Họ đi bộ dọc theo một lòng suối đã cạn nước tới một đồng bằng mà những người dẫn đường thề là sẽ thỏa mãn mọi mong muốn về hạt giống hiếm của Patricia. Bà dừng lại bên đường mòn để xem xét trái cây lạ. Annonas - mãng cầu xiêm, nê rừng, na vô cùng đa dạng và nhiều giống lai, mỗi loài một giống khác nhau. Một cây Lecythis kỳ dị phủ chụp bà với mùi hôi thối kinh khủng. Có những thân cây bông gòn gai bao phủ toàn thân với vũ khí là những cái gai. Các lọ sưu tập được đưa ra. Họ tìm thấy một cây Bombax - cây hoa gạo rất ấn tượng đang nở hoa, một cây không giống với bất kỳ cây nào từng được ghi lại.

Elvis Antônio xuất hiện bên cạnh bà, cười to và giật tay áo bà. “Lại xem!”

“Được thôi. Một phút nữa nhé!”

“Ngay bây giờ thì hơn!”

Bà thở dài và đi theo, vào trong một mê trận cành cây và dây leo điên rồ. Bốn người trong số họ đứng sững sờ trước một cái cây to với những rễ nổi giống như những nếp gấp rủ xuống của tấm vải. Bà thậm chí không thể đoán ra họ của cây, chứ đừng nói tới chi hay loài. Nhưng vấn đề loài không phải là thứ khiến họ chú ý. Bà đi ra từ phía sau những người đàn ông đang kinh ngạc và giật mình sững sờ. Không ai nói với bà đi xem cái gì. Một đứa trẻ lẽ ra cũng đã có thể đoán ra. Một người cận thị chột một mắt. Trong các ụ và các vòng xoáy, các cơ bắp cuộn lên từ thân cây trơn nhẵn. Đó là một con người, một phụ nữ, thân thể cô ta vặn xoắn, hai cánh tay nâng lên hai bên trong những cành cây nhỏ. Khuôn mặt, tròn xoe với vẻ kinh sợ, nhìn trân trân hoang dại khiến Patricia phải quay đi.

Bà bước lùi lại, để nhìn các dấu chạm trổ. Không biết người điêu khắc nào mà lại đổ chừng này kỹ năng và nỗ lực vào trong một thứ xa xôi tới mức có thể sẽ không bao giờ được khám phá ra như thế này? Nhưng đó không phải là chạm trổ. Không có bất cứ dấu hiệu nào của việc chà nhám hay đẽo mộc. Chỉ có những đường viền của cây. Mấy người đàn ông hét lên rào rào sôi nổi bằng ba thứ tiếng. Một trong các nhà thụ mộc học tuyên bố, với rất nhiều ra dấu bằng tay, rằng cái cây này chẳng hiểu vì sao đã bị cắt ngọn để trông giống một người phụ nữ. Những người cạo mủ cao su cười chế nhạo. Đó là Đức mẹ đồng trinh, đang nhìn vào thế giới suy tàn này với nỗi khiếp sợ.

“Pareidolia,” Patricia nói.

Người dịch không hiểu từ đó. Patricia giải thích: Sự thích nghi khiến con người thây con người trong mọi thứ. Khuynh hướng chuyển hai hốc mắt cây và một đường rãnh thành khuôn mặt. Người dịch nói rằng thứ này không có trong tiếng Bồ Đào Nha.

Patricia nhìn kỹ hơn. Hình dong ấy ở đó. Một người phụ nữ trong phút hấp hối, trợn mắt và đưa tay lên trong cái khoảnh khắc ngay trước khi nỗi sợ hãi biến thành nhận thức. Khuôn mặt ấy có thể đã được hình thành bởi sự xuất hiện ngẫu nhiên của bệnh sâu thân cây, với những con bọ là các bác sĩ phẫu thuật thấm mỹ. Nhưng cánh tay, bàn tay, ngón tay: sự giống nhau của gia đình. Ấn tượng càng tăng mạnh hơn khi Patricia đi vòng quanh nó. Một con chó hẳn sẽ sủa trước thân hình uốn vặn này. Một đứa trẻ thì sẽ òa khóc.

Các huyền thoại trở lại với bà trên cao nguyên nhiệt đới này, những câu chuyện từ ấu thơ của chính bà và ấu thơ nhân loại. Bản dành cho thiếu niên, cuốn của Ovid, mà cha bà đã cho bà. Hãy để ta hát cho người nghe, về chuyện con người biến thành những loài khác như thế nào. Bà đã tình cờ gặp những câu chuyện tương tự như thế khắp nơi khi bà đi sưu tầm hạt giống - ở Philippines, Tân Cương, New Zealand, Đông Phi, Sri Lanka. Những người, trong thoáng chốc, nhấn chìm rễ cây và phát triển vỏ cây. Những cây, trong một thời gian, có thể nói, nhấc rễ lên, và di chuyển.

Từ đó trở nên thật kỳ cục, lạ lùng trong đầu bà. Huyền thoại. Huyền thoại. Một sự phát âm sai. Một sự dùng từ sai ngữ cảnh. Các ký ức đã được gửi chuyển tiếp từ những con người đang đứng bên các trụ người vĩ đại đã khởi phát đến tất cả những thứ khác đang sống. Những bức điện tín chúc hành trình may mắn được soạn bởi những người hoài nghi về lối thoát được lên sẵn kế hoạch đó, nói rằng, Hãy nhớ thứ này, suốt hàng nghìn năm sau kể từ hiện tại, khi các người chẳng thấy gì ngoài chính các người, bất cứ nơi đâu các người nhìn thấy.

Ngay trên thượng lưu sông, người Achuar - tộc người của cây cọ - hát cho vườn tược và những cánh rừng của họ, nhưng một cách âm thầm, trong đầu của họ, để chỉ linh hồn của cây cối có thể nghe. Cây cối là thân tộc của họ, với hy vọng, sợ hãi, và các quy tắc xã hội, và mục tiêu làm người của họ luôn là mê hoặc và quyến rũ những thứ màu xanh, để giành được chúng trong cuộc hôn nhân mang tính biểu tượng. Đó là những bài hát hôn lễ mà ngân hàng hạt giống của Patricia cần. Một nền văn hóa như thế có lẽ sẽ có thể cứu Trái Đất này. Bà chẳng nghĩ được gì nhiều khác để có thể làm điều đó nữa.

Camera được đưa ra khỏi các ba lô. Các nhà thực vật học và những người dẫn đường cùng chụp khắp nơi. Họ tranh luận về ý nghĩa của khuôn mặt. Họ cười trước con số tỷ lệ đáng kinh ngạc đó đối với bất kỳ thứ gì tình cờ phát triển chính xác giống như thế này, giống như chúng ta, từ thân gỗ vô tri. Patricia thực hiện đánh giá trong đầu. Tỷ lệ đó không là gì khi đem so với hai lần tung con xúc xắc vũ trụ to lớn đầu tiên: một lần là đưa vật chất trơ lên đỉnh sự sống, và một lần là đưa từ vi khuẩn đơn bào đến các tế bào phức hợp tới chỗ lớn hơn và phức tạp hơn gấp hàng trăm lần. So với hai khe vực đầu tiên này, thì khoảng cách giữa cây cối và con người chẳng là gì cả. Và vì sự đánh cược lạ lùng này có thể sản sinh ra bất cứ cáy nào, thì chuyện một cái cây có tạo hình giống Đức mẹ Đồng trinh có gì mà thần diệu?

Patricia cũng chụp ảnh, ghi lạ hình dong in khắc trên thân cây đó. Bà và các nhà sưu tập đóng gói một số mẫu để định dạng. Không có hạt giống. Họ đi tiếp để tiếp tục thu thập. Nhưng giờ đây mọi thân cây đều trông giống như một tác phẩm điêu khắc vô cùng giống thật quá phức tạp mà không nhà điêu khắc nào ngoài cuộc sống có thể tạo nên.

Bà không đưa ảnh cho ai ở Hầm Hạt giống xem, khi bà từ những chuyến lang thang trở về cơ sờ sáng rực ở bên ngoài Boulder đó. Nhân viên của bà, các nhà khoa học, hội đồng quản trị: không ai có ích gì cho huyền thoại. Huyền thoại là những sự tính toán sai lầm, các phỏng đoán của những đứa trẻ đã được ru ngủ từ lâu. Huyền thoại không phải là một phần trong hiến chương của tổ chức này.

Nhưng bà có cho Dennis xem. Bà cho Dennis xem mọi thứ. Ông ngửa đầu ra cười rạng rỡ. Dennis đáng tin cậy. Bảy mươi hai tuổi, vẫn có thể ngạc nhiên thích thú như một đứa trẻ. “Nhìn mà xem này! Ôi trời ơi!”

“Nhìn tận mắt người đó còn kỳ quái hơn.”

“Nhìn tận mắt ngươi đó. Chắc chắn rồi.” Ông không thể rời mắt. Cười. “Em biết không, em yêu? Em có thể dùng thứ này.”

“Ý anh là sao?”

“Làm một poster từ bức ảnh này. Đặt một chú thích phía dưới nó: Họ đang cố để khiến chúng ta chú ý.”

Bà thức giấc đêm đó, trong bóng tối, khi bàn tay to mềm của ông thõng quanh hông bà. “Dennis?” Bà giật cố tay ông. “Den?” Trong phút chốc, bà vùng dậy khỏi cánh tay mềm rủ đó và đứng bật lên. Căn phòng tràn ngập trong ánh sáng. Hai cánh tay dang ra, các ngón tay xòe, khuôn mặt bà cứng đờ trong nỗi kinh sợ mà ngay cả cái thân thể kia cũng phải quay mặt đi.

NGƯỜI LÀM ĐÀN VIOLIN với dăm bào trên mái tóc, người làm Dorothy dịu xuống và khiến cô cười mỗi khi cô muốn mua một khẩu súng trường, người đàn ông đã viết cho cô một bài thơ để nói với cô về nơi cô có thể nhìn nếu có ngày cô mất anh, đang cầu xin cô kết hôn. Nhưng luật pháp có quy định mỗi lần chỉ được lấy một chồng.

“Dory. Anh không thể làm như thế này thêm nữa. vầng hào quang của anh đang rơi xuống rồi. Sự thánh thần được đánh giá quá cao.”

“Vâng. Sự tội lỗi cũng như thế.”

“Em không thể đi nghỉ với anh. Em thậm chí không thể ở lại qua đêm. Đó là bốn mươi lăm phút đẹp nhất trong ngày của anh, mỗi khi em xuất hiện. Nhưng anh xin lỗi. Anh không thể là số hai thêm nữa.”

“Anh không phải là số hai, Alan. Đó chỉ là một đoạn đàn kéo trên hai dây. Nhớ chứ?”

“Không kéo trên hai dây thêm nữa. Anh cần một bản solo melody dài trước khi mọi thứ kết thúc.”

“Được thôi.”

“Được thôi là sao?”

“Được thôi. Đến cuối cùng.”

“Dory. Chúa ơi. Tại sao em lại tử vì đạo bản thân em? Không ai mong chờ em làm thế. Kể cả anh ấy cũng không.”

Không ai có thể nói điều anh ấy muốn là gì. “Em đã ký hết giấy tờ rồi. Em đã có một lời hứa.”

“Hứa gì? Em đã chuẩn bị ly hôn, từ hai năm trước. Hai người thực tế đã chia tài sản rồi mà.”

“Vâng. Đó là khi anh ấy còn có thể đi. Và nói. Và ký các thỏa thuận.”

“Anh ấy có bảo hiểm, lan tật. Hai người chăm sóc. Anh ấy đủ tiền trả cho người làm việc toàn thời gian. Em thậm chí có thể tiếp tục giúp đỡ. Anh chỉ muốn em sống ở đây. Trở về nhà với anh mỗi tối. Vợ anh.”

Tình yêu, giông như trong tất cả các tiểu thuyết hay nhất, là một vấn đề về danh phận, chứng thư, và sự sở hữu. Cô và người yêu đã đâm đầu vào bức tường này nhiều lần trước đây. Giờ đây, trong thiên niên kỷ mới này, người đàn ông thường giúp cô bình tĩnh, người đàn ông thậm chí đã có thể là tri kỷ tâm hồn của cô chỉ cần tâm hồn của cô mang hình dạng khác đi một chút, đang đập bức tường lần cuối và khiến nó sụp đổ tới tận móng.

“Dory? Đến lúc rồi. Anh chán chia sẻ rồi.”

“Alan, hoặc là chia sẻ hoặc là không gì cả.”

Anh chọn không gì cả. Và trong một thời gian dài, cô cũng mơ được lựa chọn như thế.

Một buổi sáng mùa thu mang màu xanh pha lê, một tiếng rống vang lên từ căn phòng khác. Biệt danh của cô, kéo dài ra đến độ dài của sự câm lặng, không có phụ âm cuối: Daaa… Cô sởn gai ốc. Nó tệ hơn tiếng rống khi anh làm bẩn giường và cần cô thay rửa cho anh. Một lần nữa cô chạy, như thể chưa bao giờ có một báo hiệu giả. Trong căn phòng, ai đó đang nói chuyện với chồng cô, và anh đang rên rỉ. Cô mở tung của ra. “Em đây, Ray.”

Thoáng nhìn đã thấy, chỉ có người đàn ông với cái mặt nạ kinh sợ cứng đờ, người mà chỉ còn cô là người cuối cùng thấy quen thuộc. Rồi cô quay sang nhìn. Cô cúi mình xuống giường, bên cạnh anh. Tivi đang nói, “Ôi chúa ơi. Ôi chúa ơi.” Vẫn là tiếng tivi: “Đó là tòa tháp thứ hai. Chuyện đó vừa xảy ra. Trực tiếp. Trên màn hình của chúng ta.”

Một động vật di chuyển nhanh, mạnh nào đó trên giường sượt qua cổ tay cô. Cô giật mình hét lên. Bàn tay còn động đậy được của chồng cô, gõ gõ lên tay cô.

“Đây là sự cố ý,” tiếng từ màn hình nói. “Đây là một sự cố ý.”

Cô cầm những ngón tay co quắp cứng đờ của anh và siết chặt chúng. Họ nhìn nhau chằm chằm, không hiểu điều gì. Cuồn cuộn màu đen, xám, trắng, cam trên nền trời xanh không gọn mây. Các tòa tháp nút ra, giống như những kẽ nứt trên lớp vỏ Trái Đất. Chúng rung lắc. Chúng sụp đổ. Màn hình chao đảo. Mọi người trên đường túa ra và la hét. Một trong các tòa tháp gập dẹp xuống, giống như cái giá treo đồ có thể thu gọn lại được. Tiếng la thét của động vật đó sẽ không dừng lại. Sự khước từ phun bọt ra từ miệng Ray. “Kh, kh, kh…”

Cô đã thấy điều này trước đây: những cái cột khổng lồ, quá to để có thể bị đổ, đang đổ. Cô nghĩ: Cuối cùng, toàn bộ giấc mơ kỳ lạ về sự an toàn, sự ly biệt, sẽ chết. Nhưng về chuyện dự đoán, cô luôn hơn cả sai lầm.

PHỐ HYDE, ở Nob Hill, trên một tòa nhà nằm bên những cây sung dâu California vằn vện và một cây mận châu Á cong cong nở hoa trắng xóa ba tuần mỗi độ xuân về. Mimi Ma ngồi trong văn phòng tầng một tranh sáng tranh tối của bà, chuẩn bị gặp khách hàng thứ hai và cũng là cuối cùng trong ngày. Người đầu tiên kéo dài ba tiếng. Theo quyền trong hợp đồng của anh ta thì anh ta có thể ở lại bao lâu tùy nhu cầu. Nhưng phiên trị liệu đó mài bà xuống thành một ngòi bút cùn. Phiên thứ hai sẽ rút kiệt phần sự sống còn lại của bà trong ngày. Bà sẽ rút về căn hộ của mình ở Castro đêm nay để xem các phim tài liệu về tự nhiên và nghe nhạc trance. Rồi ngủ và thức dậy để đối mặt với hai khách hàng khác vào ngày mai.

Các nhà trị liệu lạ lùng nhan nhản khắp thành phố này - các cố vấn, người phân tích, người hướng dẫn tinh thần, người trợ lý tự khẳng định mình, người tư vấn cá nhân, các lang băm ngoài lề, nhiều người cũng ngạc nhiên như Mimi khi thấy bản thân họ ở trong ngành nghề này. Nhưng danh tiếng của bà lan xa nhờ những lời truyền miệng rằng bà có thể trả được mức thuê phi lý của văn phòng khi mà chỉ gặp hai khách hàng mỗi ngày. Câu hỏi thực sự là, hết phiên trị liệu này tới phiên trị liệu khác, liệu bà có thể giữ cho bản thân tĩnh trí sau những đợt gắm nhấm tâm hồn từ khách hàng.

Nhiều nhà bảo trợ tương lai của bà chịu đựng nỗi đau không từ điều gì khác hơn là có quá nhiều tiền. Bà nói với họ như thế, trong các buổi phỏng vấn sàng lọc vào mỗi thứ Sáu. Bà sẽ không gặp ai mà không đau thực sự, và bà có thể biết được một người đau đến mức nào chỉ trong vòng hai mươi giây họ ngồi trên chiếc ghế bọc nệm đối diện với ghế của bà trong căn phòng trị liệu trống trơn của mình. Bà nói chuyện với mỗi người đăng ký mấy phút, không phải về tâm lý của họ, mà về thời tiết, thể thao, hoặc thú cưng thời thơ ấu. Rồi bà sẽ hoặc là lên lịch cho một phiên trị liệu hoặc mời người đó về nhà, nói rằng, “Bạn không cần tôi đâu. Bạn chỉ cần thấy rằng bạn đang hạnh phúc sẵn rồi.” Cho lời tư vấn đó, bà không lấy phí. Nhưng cho một phiên trị liệu thực sự, đó phải là một sự cúng tế nào đó. Hai sự cúng tế như thế mỗi ngày đủ để bà duy trì hoạt động.

Bà ngồi bên phải lò sưởi xây bằng gạch, lấy lại tâm trí. Sắp bước vào tuổi năm mươi, bà vẫn mảnh mai, nhờ thường xuyên chạy đường trường, dù rằng chỏm tóc đen trên đầu giờ đây đã ngả màu nâu. vẫn còn dấu của vết sẹo dài trên má chưa bao giờ biến mất. Bà vuốt tay lên chiếc quần jeans màu thép xám và vờn những nếp gấp của chiếc áo màu xanh ngọc, chiếc áo khiến bà thấy mình hơi giống một người hát rong. Người quản lý văn phòng đã gọi cho khách hàng tiếp theo để nói rằng nhà trị liệu đã rảnh. Chỉ có đủ thời gian để trèo ra khỏi vạc dầu nung suốt bốn tiếng của sợ hãi, đau khổ, hy vọng, và sự biến dạng cùng với một người hoàn toàn xa lạ trước khi lao trở lại vào một cái khác.

Bà chìm đắm tâm trí trong vô nguyện của đạo Thiền. Bà cầm lên một trong các khung ảnh lên từ bệ trên lò sưởi - bức mà cặp vợ chồng già Trung Hoa đang giơ lên tấm ảnh của ba bé gái. Đó là một tấm chụp trong hiệu ảnh, trước một khung nền. Người đàn ông mặc bộ suit vải lanh đắt tiền còn người phụ nữ mặc chiếc váy lụa may ở Thượng Hải trước chiến tranh. Cặp vợ chồng buồn bã nhìn vào bức ảnh của ba đứa cháu gái người Mỹ có những cái tên khó hiểu. Họ sẽ không bao giờ gặp những cô gái ngoại quốc này hay mẹ của chúng, con một gia đình dòng dõi sa sút ở Virginia, người sẽ chết trong một viện dưỡng lão sau khi quên mất mình là giống loài gì. Và đứa con trai lang thang của họ: cảm giác giống như đôi vọ chồng đã sẵn biết, ngay khi ống kính mở ra, vào chính giây phút của nhiều năm trước vụ bạo lực đó. Đòi người thăng trầm như thế nào? Bài ca của người ngư phủ chảy sâu dưới đáy dòng sông.

Một thời từng có một cô gái nhỏ, gai góc, thậm chí là một kẻ hay bắt nạt, cố gắng ngăn bản thân qua một sự chia rẽ lớn. Không vàng, không trắng, không giống bất cứ điều gì Wheaton từng thấy. Chỉ có người ngư phủ ấy từng biết bà, im lìm bên cạnh bà trong chuỗi ngày dài chậm chạp trên những miền đất hoang, khi hai người họ nhìn chằm chằm và thả câu vào một dòng suối đang chảy. Bà lại cảm thấy điều đó một lần nữa, tệ hơn cả với thời gian và khoảng cách vô tưởng - nỗi giận dữ với sự ra đi của ông. Rồi nỗi giận dữ với thế giới vì đang đốn hạ những cánh rừng vô hại nơi hình bóng ông đã từng thích bước đi, nơi bà đã thích ngồi và hỏi ông tại sao, nơi bà từng một lần gần như thậm chí đã có được câu trả lời.

Tiếng chuông phá vỡ dòng suy tưởng của Mimi. Stephanie N., khách buổi chiều của bà, đã đến trước văn phòng. Mimi để tấm ảnh lại chỗ cũ rồi ấn một cái nút ở phía dưới bệ lò sưởi, báo cho Katherine biết rằng bà đã sẵn sàng. Một tiếng gõ nhẹ trên cửa, Mimi đứng lên để chào người phụ nữ có mái tóc xoăn màu đỏ rất dày với cặp kính mai rùa. Chiếc áo dài màu xanh lá đậm và chiếc áo choàng nửa bên không thể giấu được cái bụng phệ của cô ta. Không cần một sự đồng cảm quá đáng cũng có thể thấy nguồn năng lượng chính đã sụp đổ của vị khách.

Mimi mỉm cười và chạm vào vai Stephanie. “Thư giãn nào. Chẳng có gì để phải lo lắng cả.”

Stephanie mở to mắt. Không có sao?

“Đứng yên nào. Để tôi nhìn cô một lượt khi cô đang đứng. Cô đã đi vào phòng tắm? Cô vừa ăn? Cô đã để điện thoại, đồng hồ, và tất cả các thiết bị lại chỗ Katherine? Không mang theo bất cứ thứ gì? Không trang điểm hay trang sức?”

Stephanie trống trơn hoàn toàn. “Tốt. Xin mời ngồi.”

Vị khách ngồi xuống chiếc ghế được chỉ, không chắc làm sao điều này có thể dẫn tới điều kỳ diệu mà anh rể cô gọi là trải nghiệm tận cùng và thâm tím nhất trong cuộc đời tuổi trưởng thành của anh ta. “Điều đó giúp biết một chút gì đó về tôi sao?”

Mimi nghiêng đầu và mỉm cười. Có rất nhiều cái tên cho điều mà mọi người sợ đến chết, và mọi người đều muốn nói với bạn điều của họ. “Stephanie? Khi chúng ta xong, chúng ta sẽ biết về nhau nhiều hơn bất cứ lời nào.”

Stephanie nhướng mắt, gật đầu, cười ra hai tiếng, rồi gõ gõ ngón tay. sẵn sàng.

Bốn phút sau, Mimi dừng phiên trị liệu. Bà vươn tới chạm vào đầu gối Stephanie. “Nghe nào. Hãy nhìn tôi. Đó là tất cả những gì cô cần làm.”

Stephanie đưa bàn tay tỏ ý xin lỗi rồi đưa bàn tay lên môi. “Tôi không biết. Tôi xin lỗi.”

“Nếu cô tự ý thức được bản thân… nếu cô sợ hãi, thì đừng lo. Không có vấn đề gì cả. Chỉ cần cứ nhìn vào mắt tôi.”

Stephanie cúi đầu. Cô ngồi thẳng dậy, và họ bắt đầu lại. Điều này thường xuyên xảy ra, sự bắt đầu sai cách này. Không ai nghi ngờ mức độ khó khăn của việc giữ ánh mắt người khác trong hơn ba giây. Một phần tư phút là họ chìm trong đau khổ - người hướng nội hay người hướng ngoại, người thống trị hay người phục từng đều như nhau. Scopophobia đánh bại tất cả họ - hội chứng sợ nhìn và bị nhìn. Chó sẽ cắn nếu bạn nhìn nó quá chằm chằm. Người thì sẽ bắn bạn. Và dù Mimi đã nhìn nhiều giờ vào mắt cửa hàng trăm người, dù bà đã thuần thục nghệ thuật kéo dài cái nhìn chằm chằm, bản thân bà vẫn thoáng sợ hãi, ngay cả lúc này, khi đang nhìn chằm chằm vào đôi mắt đang đảo nhẹ của Stephanie, người mà, hơi đỏ mặt, đang cố gắng vượt qua cảm giác xấu hổ và giữ yên.

Người phụ nữ đó im lặng đến bất động, ngượng nghịu và trần truồng. Một cái giật nơi khóe môi của Stephanie khiến Mimi mỉm cười lại.

Phùuu, ánh mắt của người khách hàng nói.

Phải, người trị liệu đồng ý. Nhục nhã.

Sự ngượng nghịu biến thành niềm vui đủ. Stephanie đáng yêu, Stephanie tốt bụng, người tự tin nhất. Tôi là một ngươi tử tế. Thấy không?

Không có gì quan trọng.

Môi dưới của Stephanie mím lại và cơ mí mắt của cô co giật. Tôi có dễ hiểu vời bà hay không? Tôi có giống mọi ngươi khác không? Tại sao tôi cảm thấy như thể tối đang rơi qua những kẽ nứt của thiện chí xã hội? Mimi nheo mắt lại chỉ còn nhỏ hơn khoảng rộng của hai mi mắt. Lời quở trách vi tế: Chỉ nhìn. Chỉ. Nhìn.

Năm phút sau, hơi thở của Stephanie trút ra và hẹp lại. Được rồi. Tôi hiểu. tối đang dần hiểu điều này. Cô vẫn chưa bắt đầu. Mimi quan sát người phụ nữ dần dần tập trung. Một người mẹ, của hơn một đứa con. Không thể ngừng để tâm đến người trị liệu. Vợ của một người đàn ông mà, sau hơn mười năm, đã trở nên phải phép và xa cách, một con gấu trong hang ổ của mình. Tình dục cùng lắm chỉ là sự duy trì chiếu lệ. Nhưng ngươi sai rồi, nhà trị liệu đang suy đoán tự nói với mình. Ngươi chẳng biết gì cả. Và suy nghĩ đó hiện lên các cơ nhỏ xíu trên mặt cô. Chỉ nhìn. Việc nhìn hẳn có thể sửa đổi và cứu chữa mọi suy nghĩ.

Mười phút trôi qua, Stephanie bồn chồn cựa quậy. Khi nào điều kỳ diệu bắt đầu xảy ra? Mắt Mimi chừng xuống. Ngay cả trong tình trạng buồn tẻ này, mạch của Stephanie vẫn đập rộn ràng. Cô ngồi ngả về trước. Cánh mũi phập phồng. Rồi mọi thứ thả lỏng, từ đầu đến mắt cá chân. Rồi, đến đây. Thứ cô thấy là thứ cô nhận được.

Thứ tôi nhận được nằm ngoài kiểm soát của cô.

Thứ tồi tệ kỳ quái trong căn phòng này tốt hơn là đã không rời bỏ nó.

An toàn hơn Vegas.

Tôi không biết mình đang làm gì ở đây.

Tôi cũng thế.

Tôi không chắc tôi có ưa bà hay không nếu gặp bà ở một bữa tiệc.

Tôi không thường ưa bàn thân mình, ở tiệc tùng, hầu như không bao giờ.

Thứ này không thể nào đáng giá với khoản tôi trả. Cho dù tôi ở lại cả buổi chiều.

Có cái gì đáng giả để được nhìn, không phán xét, trong bao lâu tùy ý hay sao?

Tôi đang đùa với ai đây? Đây là tiền của chồng tôi.

Tôi sống bằng tài sản thừa kế của cha tôi. Thứ có thể đã được ăn cắp.

Tôi đã để đàn ông định nghĩa mình.

Tôi thực ra là một kỹ sư. Tôi chỉ đang giả vờ là người trị liệu.

Giúp tôi với. Tôi thức dậy lúc ba giờ sáng vì có thứ gì đen ngòm cào vào ngực tôi.

Tên tôi thực ra không phải là Judith Hanson. Tôi đã đổi từ tên Mimi Ma.

Những ngày Chủ nhật khi mặt trời lặn xuống tôi không còn muốn sống.

Các tối Chủ nhật cứu tôi. Chỉ vì biết rằng mấy giờ nữa thôi, tôi sẽ lại làm việc.

Có phải là các tòa tháp hay không? Tôi nghĩ đó có lẽ là các tòa tháp. Tôi đã rất dễ vỡ, giống như tấm kính phủ băng…

Các tòa tháp đều sụp đổ.

Một phần tư giờ trôi qua. Sự dò xét con người không ngớt: hành trình kỳ lạ nhất mà Stephanie từng tham gia. Mười lăm phút bất tận nhìn người phụ nữ mà cô chưa từng biết kích hoạt mọi thứ, những thứ mà cô chưa từng nghĩ tới trong nhiều thập kỷ. Cô nhìn Mimi và thấy một phiên bản châu Á, mặt sẹo, khóe mắt chân chim của cô bạn thời trung học của cô, cô gái mà cô đã chia tay năm mười chín tuổi vì một chuyện nhỏ nhặt tưởng tượng nào đó. Không có ai để xin lỗi lúc này ngoài người xa lạ mà sẽ không ngừng nhìn chằm chằm vào cô.

Thời gian trôi qua, bằng cả cuộc đời, thêm vài giây nữa, trong một căn phòng chẳng có gì để nhìn ngoài khuôn mặt tàn phá của một người lạ. Cái bẫy sập xuống quanh Stephanie. Đôi mắt cô mờ mịt nỗi oán hờn gần như là căm ghét. Một thoáng rung đôi môi của Mimi đưa Stephanie trở lại cái ngày ba năm trước đó khi cuối cùng thì cô cũng cúi xuống mặt mẹ mình và gọi bà là một con khốn. Và miệng của mẹ cô, trong khoảnh khắc đó… Stephanie nhắm nghiền mắt lại - các quy tắc của trò chơi này thật đáng nguyền rủa - và khi cô mở mắt trở lại, cô thấy mẹ mình, tám tháng sau đó sống trong hoảng loạn, nhờ máy thở trong bệnh viện, đang chết dần vì bệnh phối tắc nghẽn mãn tính, đang vật lộn để giữ tất cả suy nghĩ về lời kết tội ném vào mặt bà ngày hôm đó khi con gái bà cúi xuống hôn lên cái trái tro cứng của bà.

Chiếc đồng hồ mà Stephanie để lại trong phòng lễ tân kêu tích tắc, ngoài tầm thấy hay nghe. Cách xa nó, xa mọi xác nhận về cô, người khách nhớ về bản thân mình, nhẹ nhàng, buồn, bơ vơ, sáu tuổi, muốn trở thành y tá. Đạo cụ đồ chơi - ống tiêm, bộ đo huyết áp, mũ trắng. Sách tranh và búp bê. Ba năm bị ám ảnh, kéo theo ba mươi lăm năm mắc chứng hay quên, chỉ hồi phục nhờ đi xuống hang thỏ bởi đôi mắt của người phụ nữ khác. Chẳng có gì khác tồn tại bên ngoài hiệp ước này. Đồng tử khóa lại và không thể nhìn đi đâu. Năm tháng diễu binh qua tâm trí Stephanie - tuổi thơ, tuổi thiếu niên, thanh niên, sự miễn nhiễm với giai đoạn đầu của tuổi trưởng thành bởi vì tuổi trưởng thành đáng sợ bất tận. Giờ đây cô đang trần truồng, trước một người mà cô đã đồng ý không bao giờ cô gặp lại sau hôm nay.

Qua tấm gương hai chiều, Mimi nhìn thấy. Nỗi đau ôm vùi bạn thật lớn. Đây, cũng thế. Sao có thể như vậy? Trong một vạt nắng đổ giữa họ, một cảm giác xanh mở ra ánh sáng đó. Mimi để nó đùa nghịch qua mặt bà, sẵn trong tầm ngắm. Trị liệu. Cô khiến tôi nhớ đến các em gái của mình. Bà để người phụ nữ này vào, lên trên cây ăn sáng đó, ở sân sau, Wheaton, Illinois, nơi bà, Carmen, và Amelia đã mang sẵn những bát ngũ cốc của họ lên những cành cây mùa hè và đang bận rộn đọc về tương lai của mỗi đứa trong những chiếc nhẫn yến mạch lượn lờ. Cô con gái của nhà truyền giáo Virginia đứng bên cửa sổ phòng bếp, người sẽ chết vì bệnh mất trí nhớ trong viện dưỡng lão và không bao giờ nhìn vào mắt các con gái quá nửa giây. Người đàn ông dân tộc Hồi đó, đi từ nhà ra và gọi các con gái, Vườn tơ tằm của bố! Các con làm gì? Dâu tằm, ngọt, cong cong, và xòe, bóng tròn xoe, rỏ xuống thanh bình, nói dối về tất cả những thứ tương lai sẽ nắm giữ.

Một cơn sóng tình chị em mạnh mẽ phủ chụp lên Stephanie. Cô với tay về phía pháp su nửa châu Á nhẹ nhàng cách cô bốn feet đó. Một sự căng chớp nhoáng các cơ lông mày của Mimi cảnh báo cô bỏ tay xuống.

Sau nửa giờ, Stephanie tan chảy. Cô đói, đờ đẫn, ngứa ngáy, và chán bản thân tới mức cô muốn ngủ mãi mãi. Sự thực đó thấm ra người cô, một sự rút cạn cơ thể. Bà sẽ không tin tới. Tôi không xứng đáng điều này. Bà thấy không? Tôi tồi tệ theo những cách mà ngay cả các con tôi cũng không ngờ được. Tôi đã trộm đồ của anh trai. Tôi bỏ khỏi hiện trường một tai nạn. Tôi ngủ với những người đàn ông mà tôi thậm chí không biết tên. Nhiều lần. Gần đây.

Vâng. Ôi. Tôi đang bị truy nã ở ba bang.

Khuôn mặt họ thả sự không thương xót vào nhau. Các cơ nhúc nhích, cuốn sổ lật chậm nhất của thế gian. Khiếp sợ, hổ thẹn, tuyệt vọng, hy vọng: mỗi thứ đều kéo dài cuộc đời ba giây của chính nó. Sau một giờ. những hòn đảo của cảm xúc dạt ra một vùng biển rộng. Hai khuôn mặt phồng lên; miệng và mũi và mày họ trải rộng ra để lấp kín dãy Rushmore. Sự thật chùng chình giữa họ, to lớn và mơ hồ, một thứ mà thân thể họ giữ không cho họ với tới.

Thêm một giờ nữa. Những sa mạc của sự nhàm chán vô hạn chốc chốc ngắt quãng bởi các đỉnh của cường độ hay dao động. Thêm những ký ức bị tiêu diệt thấm lên từ phía dưới, rất nhiều khoảnh khắc, khôi phục rồi lại biến mất trong cái nhìn gao gắt này. Những ký ức trùng trùng, giống như rắn nhiều đầu tồn tại lâu hơn những cuộc đời đã tạo ra chúng. Stephanie hiểu. Rất rõ ràng lúc này: Cô là một động vật, một thế thân đơn thuần. Người phụ nữ còn lại cũng thế - tâm hồn bị nhồi nhét giam hãm, bị lùa dối để nghĩ rằng nó tự trị. Thế nhưng đã kết hợp, liên kết với nhau, một cặp thần địa phương đã sống và cảm nhận tất cả mọi thứ. Một trong hai người họ có một ý nghĩ, thì lập tức trở thành ý nghĩ của người kia. Giác ngộ là một hành trình chung bước. Nó cần một giọng nào đó khác nói, Ngươi không sai…

Giá như tôi đã có thể nhớ ra điều này ngay lúc đó, khi bị công kích! Tôi đã được cứu.

Không có cách cứu chữa nào cả.

Đã xong chưa? Còn gì nữa không? Có lẽ tôi nên đi.

Không.

Trong giờ thứ ba, sự thật chảy ào ra khủng khiếp. Mọi thứ chui ra khỏi chỗ ẩn náu, điều sẽ khiến chúng mất tư cách thành viên ở bất cứ câu lạc bộ nào ngoại trừ cái nơi mà chúng không thể rời đi này.

Tôi đã nói dối những người bạn thân nhất của mình.

À. Tôi đã để mẹ chết mà không chăm sóc.

Tôi đã theo dõi chồng và đọc thư riêng của anh ấy.

À. Tôi đã lau sạch từng vết não của cha tôi khôi đá lát sân sau.

Con trai tôi không còn nói chuyện với tôi. Nó bảo tôi hủy hoại đời nó.

À. Tôi đã cùng giết người bạn của mình.

Sao bà có thể chịu đựng được việc nhìn vào mắt tôi?

Có những thứ phải chịu đựng còn nặng nề hơn.

Ánh sáng thay đổi. Những khe sáng bò lên các bức tường. Stephanie chợt nghĩ đây vẫn là ngày hôm nay, hay đó đã là một thời gian nào trước đó. Hai đồng tử của cô từ lâu đã bắt đầu dao động, hết co lại giãn, làm mờ rồi chiếu sáng căn phòng. Cô thậm chí không thể triệu hồi ý chí để đứng dậy rời đi. Khi nó không thể tiếp tục, thì đó là lúc thứ này sẽ kết thúc. Rồi họ sẽ không bao giờ thấy nhau nữa, ngoại trừ sự gặp lại là bắt buộc.

Mắt cô bùng cháy. Cô chớp mắt, tê liệt, đờ đẫn, dữ dội, tan hoang, và rất cần xả bàng quang. Có thứ gì đó khiến cô không thể thở - người phụ nữ mỏng manh đầy sẹo này, người sẽ không rời mắt đi. Ghim chặt vào cái nhìn đó, cô trở thành một cái gì đó khác, khổng lồ và cố định, lắc lư trong gió và dầm trong mưa. Toàn bộ tính toán của nhu cầu - thứ mà cô đã gọi là cuộc đời mình - thu nhỏ lại còn bằng một cái lỗ ở mặt dưới của lá, ở chỗ trên ngọn của một cành cây dập dờn trong gió, cao trên vành của một cộng đồng quá lớn để có thể liếc nhìn. Và ở chỗ phía dưới, dưới mặt đất, trong đất mùn, xuyên qua các rễ của nỗi hèn mọn, các vật ban tặng tràn ra.

Má cô căng lên. Cô muốn hét lên, Bà là ai? Tại sao bà không dừng lại? Chưa có ai từng nhìn tôi như thế, trừ khi để phán xét, ăn cướp, hoặc hiếp tôi. Trong suốt cả cuộc đời tôi, suốt cả cuộc đời tôi, chưa bao giờ… Mặt cô đỏ bừng lên. Với những cái lắc đầu chậm, nặng nề, không tin, cô bắt đầu khóc. Nước mắt làm bất cứ thứ gì nó muốn. Đó gọi là nức nở. Người trị liệu cũng khóc.

Tại sao? Tại sao tôi bệnh? Có vấn đề gì với tôi?

Cô độc. Nhưng không phái trước con người. Cô đang khóc thương cho một thứ cô chưa từng bao giờ biết.

Thứ gì?

Một nơi vĩ đại, xòe nan, hoang dã, đan cài vào nhau vượt xa hơn sự thay thế. Một thứ để mất mà cô thậm chí không biết là của mình.

Nó đã đi đâu?

Vào sự tạo ra chúng ta. Nhưng nó vẫn còn muốn điều gì đó nữa.

Stephanie đứng lên khỏi ghế, ôm lấy người lạ. Nắm lấy vai cô. Gật đầu, khóc, gật đầu. Và người lạ để yên. Tất nhiên, cả đau khổ. Đau khổ cho một thứ quá lớn để thấy. Mimi lùi lại để hỏi Stephanie xem cô có ổn hay không. Ổn là ra đi. Ổn là lái xe. Nhưng Stephanie đặt tay lên miệng bà và khiến người trị liệu im lặng mãi mãi.

Người phụ nữ đã thay đổi đi ra phố Hyde. Hai người họa sĩ vẽ mặt tiền các tòa nhà đang đứng trên giàn giáo hét lên với nhau qua tiếng radio ầm ĩ. Những người đàn ông với xe đẩy hàng dỡ hàng đống thùng từ một xe vận tải cách đó sáu của nhà trên phố. Một người đàn ông mặc áo vest bẩn thỉu và quần soóc, tóc bện thành sợi thừng bungee, vượt qua cô trên vỉa hè, nói rất to: những tiếng nói hoặc tiếng điện thoại - tùy chọn phía tâm thần phân liệt. Stephanie bước xuống đường, và một chiếc xe gào rú vượt qua. Sự giận dữ từ còi Doppler của nó lan xuống thêm một tòa nhà nữa. Mọi thứ cô vừa đạt được bắt đầu lại mờ dần trước sức ép không thể cưỡng lại của những người khác.

Một cái gì đó sắc sạt qua mặt cô. Cô dừng lại và chạm lên bên má bị trầy của mình. Thủ phạm lướt trước mặt cô, màu hồng tím, những màu sắc từ nét vẽ điên cuồng của một đứa trẻ năm tuổi. Thoát ra từ một cái lồng sắt trên vỉa hè ở gần chân cô là một thứ cao gấp hai lần cô và rộng bằng một nửa sải tay của cô. Một thân hình chắc mập duy nhất mà ở phía trên cao tách ra mấy thân mảnh hơn và những thân đó lại chia ra thành hàng nghìn nữa, còn mỏng hơn nữa, mỗi thân đều rụt rè, phân tẽ, đầy sẹo, uốn mình bởi lịch sử, và chìa ra những bông hoa điên cuồng. Hình ảnh đó bén rễ trong cô, đâm cành nảy lá, và trong một thời gian dài cô nhớ: cuộc đời cô bắt đầu hoang dại như một cây mận mùa xuân.

TRÊN CON ĐƯỜNG cách miền Đông hai nghìn dặm, Nicholas Hoel lái xe xuống một Iowa tháng Sáu. Từng vết lõm nhỏ trên con đường này, từng tháp silo còn trong ký ức chỉ ngay dưới đường liên bang, thắt ruột anh, giống như thứ cuối cùng anh thấy trước khi chết. Giống như trở về nhà. Bài toán khiến anh ngạc nhiên - anh mới đi xa có mấy năm. Rất nhiều thứ đã bị bỏ hoang. Các trang trại, các kho hàng ven đường, những tấm biển quảng cáo dịch vụ công cộng tuyệt vọng: Vì Chúa Đã RẤT Yêu Thế Giới… Rất nhiều dấu vết từ tuổi thơ sâu sắc nhất, những vết sẹo vĩnh viễn trên thảo nguyên và trong anh. Nhưng mọi dấu mốc dường như sai lạc và xa xăm, khi nhìn qua cái ống nhòm giá rẻ. Đáng lẽ không gì ở đây có thể sống sót lâu hơn nơi anh từng ở.

Qua con dốc cuối cùng về phía Tây trước khi đến lối ra, mạch anh đập thình thịch. Anh tìm kiếm cái cột buồm duy nhất ở phía chân trời đó. Nhưng nơi cây cột Cây Dẻ Nhà Hoel vốn ở, giờ đây chỉ còn màu xanh hủy diệt của tháng Sáu. Anh hướng xe vào lối ra khỏi cao tốc và lái chiếc xe vuông dài quanh trang trại. Chỉ có điều: đó không còn là trang trại nữa. Đó là một nhà máy. Những người chủ đã loại bỏ cái cây đi. Anh đỗ xe ở nửa đường lên lối vào rải sỏi và đi bộ ngang sân tới chỗ cái gốc cây, quên mất rằng cái sân không còn là của anh nữa để có thể đi qua. Bước một trăm năm mươi bước vào trong, anh thấy màu xanh. Hàng chục cành dẻ non đang đâm chồi từ cái gốc cây chết. Anh thấy lá, những chiếc thương có răng cưa, mạch gân thẳng tắp của tuổi thơ anh, thứ luôn là định nghĩa của lá đối với anh. Trong mấy nhịp tim, sự hồi sinh. Nhưng rồi anh nhớ ra. Những khởi đầu mới này, cũng sẽ sớm tàn lụi. Chúng sẽ chết đi rồi mọc lại, hết lần này tới lần khác, đủ thường xuyên để giữ cho sự tàn lụi chết chóc đó sống và mạnh mẽ.

Anh quay về phía ngôi nhà của tổ tiên. Anh giơ hai tay lên, để trấn an bất cứ ai có thể đang ở trong phòng khách và quan sát. Nhưng thực tế, đây là ngôi nhà, không phải cái cây, không còn ai ở. Các tấm ốp mặt ngoài đang rụng khỏi tường. Ở mặt phía Bắc, một nửa độ dài của ống máng rủ xuống. Anh xem đồng hồ. Sáu giờ năm phút - giờ ăn tối bắt buộc trên khắp miền Trung Tay. Anh đi qua bãi cỏ um tùm và bước về phía các cửa sổ ở hướng Đông. Chúng xỉn đục, bụi bặm, mờ mịt, u ám với chỉ bóng tối phía sau chúng. Các cọc, thanh chắn, rầm cửa, và tất cả gỗ xung quanh những ô cửa sổ hai ngăn mềm xọp xuống mục nát và bong tróc. Đưa một bàn tay che mắt, Nicholas len lén nhìn vào trong. Phòng khách của ông bà anh đầy các chậu và hộp kim loại. Viền gỗ dẻ từng phủ tất cả khung cửa đã bị tróc đi.

Anh đi vòng tới hiên trước. Những tấm ván của nó bập bênh dưới chân anh. Năm lần đập cái vòng gõ cửa bằng đồng không mang lại kết quả gì. Anh trèo lên con dốc phía sau nhà đến khu nhà phụ cũ. Một cái đã bị phá bỏ. Một cái rỗng toang. Cái thứ ba khóa cửa. Bức tranh tường ảo giác của anh - vết nứt trên bức tường của cánh đồng ngô hé lộ một rừng lá rộng ẩn mình - đang ngả màu xám xịt. Trở lại hiên trước nhà, anh ngồi xuống nơi từng có cái ghế đu đưa, quay lưng về phía cửa sổ trước. Anh không rõ mình nên làm gì tiếp theo. Anh chợt nghĩ tới chuyện đột nhập. Anh đã từng trải qua ba đêm cuối cùng đó ngủ ngoài trời. Bị một con bò ở gần dãy Bighorn ở Wyoming làm cho sợ chết khiếp, khi nó sục mõm vào túi ngủ của anh trước khi trời sáng. Bị thức suốt đêm trong một rừng quốc gia ở Nebraska vì hai người cắm trại đang thiết lập các kỷ lục sức bền ở một cái lều gần đó. Một cái giường hẳn sẽ tốt hơn. Một chầu tắm vòi sen. Nhưng ngôi nhà này, có vẻ như chẳng còn thứ nào trong số đó nữa. Anh chờ đợi những dấu vết mờ dần của hoàng hôn miền Trung Tay, dù không thực sự cần thứ che đậy. Xa xa, một con quái vật của kinh doanh nông nghiệp được dẫn dắt bằng vệ tinh, rô bốt thực sự, lùng sục khắp những cánh đồng trập trùng. Sẽ không có ai qua đây hoặc thấy anh làm nhiệm vụ của mình. Anh có thể làm việc cần làm rồi rời đi.

Nhưng anh chờ đợi. Chờ đợi đã trở thành tín ngưỡng của anh. Có cây ngô để lắng nghe, hàng dặm ngô. Cây đậu để xem sự phát triển, các kho và silo ở phía chân trời, một con đường cao tốc liên bang, và một cái cây khổng lồ đã bị cắt khỏi bầu trời trong không gian âm, giống như một bức tranh của Magritte. Anh ngồi dựa lưng vào ngôi nhà, cảm giác như trang trại lại hiện lên trở lại, như thể những con vật hoang dã từ ven đường mòn khi người leo lúi dùng đủ lâu. Khi mây trời chuyển màu đỏ thẫm, anh đi ra xe lấy cái xẻng lửa trại đang gập. Một dụng cụ sai cho một công việc sai, nhưng là thứ tốt nhất mà anh có. Trong thoáng chốc, anh lên con dốc phía sau nhà kho máy móc, tìm kiếm chỗ đá lở. Đất có vẻ khác; các khoảng cách có vẻ sai. Ngay cả nhà kho máy móc cũng đã bị di chuyển.

Chỗ đá lở hiện ra, ấn dưới thảm cỏ xanh mướt. Anh thọc cái xẻng lửa trại vào trong bãi cỏ và đào cho đến khi anh chạm tới quá khứ. Sự trở lại của những thứ cất giấu. Anh kéo cái thùng carton lên và mở ra. Các bức tranh dài và một số tác phẩm trên giấy. Anh giở bức tranh trên cùng lên ánh sáng cuối cùng của ngày. Một người đàn ông nằm trên giường, nhìn trân trân xuống ngọn của một cành cây rộng đang đâm xuyên vào cửa sổ nhà ông.

Mọi thứ đã xảy ra như thế. Anh đang ngủ, và cô xông vào. Mỗi người họ có một nửa của lời tiên tri. Họ đã đến bên nhau và đọc thông điệp. Họ đã tìm thấy ơn gọi chung, ơn thiên triệu chung của họ. Các linh hồn đảm bảo rằng tất cả sẽ tốt thôi. Giờ đây cô đã chết, anh lại tiếp tục mộng du, và những thứ họ đã đi cứu rỗi đang sụp đổ.

Anh đặt cái thùng carton xuống bên cạnh hố và tiếp tục đào. Các bề mặt của cái thùng thứ hai, phủ đầy các bức tranh mà anh đã quên là mình đã vẽ: Cây Gia Đình, Cây Giày, Cây Tiền, Sủa Nhầm Cây. Tất cả đều được vẽ ba năm trước khi cô lái xe lên con ngõ với những câu chuyện về sự sống lại và những giọng nói của ánh sáng. Các bức tranh này đã chứng minh rằng họ sinh ra là để tiến bước cùng nhau. Các bức tranh đã sai.

Anh chồng cái thùng thứ hai lên cái thùng đầu tiên và tiếp tục đào. Mũi xẻng đâm vào cái gì đó lởm chỏm, và anh tìm thấy mở tượng điêu khắc. Anh và Olivia đã chôn bốn cái bên ngoài, để xem đất tươi có thể khiến lớp da gốm ra sao. Đất: Một thứ khác mà ông đã dạy anh nhìn. Một hai inch mới, qua mỗi thiên niên kỷ. Một khu rừng siêu nhỏ, một trăm nghìn loài trong vài gram đất Iowa. Anh thả người quỳ xuống, đưa tay moi mấy món đó ra, rồi lấy một cái khăn tay làm ướt bằng nước bọt để lau chúng. Các bề mặt đơn sắc của chúng giờ đây tỏa sáng như những bức tranh sắc màu phong phú của Breughel. Vi khuẩn, nấm, động vật không xương sống - những cái xưởng sinh động ở dưới các chân trời dưới lòng đất - đã rải nước bóng lên các bức tượng thành một kiệt tác của hoa.

Anh đặt các bức tượng đã biến đổi lên trên các hộp đã được giải cứu và trở lại với chờ đợi thực sự. Anh lại tự hỏi anh có thể đã nghĩ gì, khi bỏ mặc nó ở đây. Chu du nhẹ nhàng, họ đã nghĩ thế. Chôn tác phẩm nghệ thuật. Đào nó lên về sau hẳn sẽ là một màn trình diễn của chính nó. Nhưng thứ vẫn còn nằm trong đất có giá trị hơn cuộc đời chính anh, và anh lẽ ra đã không bao giờ được để nó ngoài tầm mắt của mình. Sáu xẻng đầy nữa, và nó lại là của anh. Anh mở cái hộp ra, mở cái túi zip, rồi nâng chồng ảnh một trăm năm trên tay anh. Lúc này quá tối để xem, để lật giở chúng. Anh không cần làm vậy. Cầm tập ảnh, anh cảm thấy cái cây cuộn xoáy lên không trung giống như một đài phun nước xoắn ốc, quan sát các thế hệ nhà Hoel. Anh bưng một nửa số đồ tìm thấy xuống con dốc, trở lại xe. Anh bỏ chỗ đồ cướp được đó vào xe tải rồi quay lại bung nốt chỗ còn lại. Nửa đường tới chỗ chôn đồ, hai chiếc đèn sáng trắng rọi vào lối tới rải sỏi từ con đường tối tăm. Cảnh sát.

Việc cần làm là giơ hai tay lên đi tới chỗ xe cảnh sát. Mọi lời giải thích có thể bị ghi âm. Bằng chứng đó sẽ chống hỗ trợ cho câu chuyện của anh. Xâm phạm lãnh thổ, phải, nhưng chỉ để lấy lại những đồ của anh. Anh đi ra từ phía sau ngôi nhà và hai cái đèn pha hướng về phía anh. Anh chợt nhận ra rằng kho báu bị chôn có lẽ thực tế không còn là của anh nữa. Anh đã bán đất và mọi thứ bắt nguồn từ nó. Mua và bán đất: vô lý không khác gì bị bắt giam vì lấy lại những thứ thuộc về mình.

Chiếc xe cảnh sát nghiến lên lối vào, bánh xe phun sỏi lên. Ánh đèn đỏ xoay mòng mòng khiến Nicholas dừng tại chỗ. Chiếc xe lắc lư dừng lại, tạo thành một vật chắn. Tiếng còi báo động nhường chỗ cho giọng nói được khuếch đại: “Đứng yên! Quỳ xuống!”

Anh không thể làm cả hai cùng lúc. Anh giơ hai tay lên và quỳ xuống. Chu du lại bốn mươi năm về một bài thơ vui thời tiểu học: Cơn mưa đã đến cuốn trôi con nhện. Hai tay cảnh sát đến chỗ anh trong chớp mắt. Chi khi đó Nicholas mới sực nhận ra anh đang gặp rắc rối thực sự. Nếu họ lấy vân tay anh, nếu họ ghi hồ sơ của anh…

“Đưa tay ra.” Một trong hai tay cảnh sát ấn vào lưng Nick và lôi hai cổ tay anh vào nhau. Khi anh đã bị còng, họ để anh ngồi xuống đất, chiếu đèn pin vào mặt anh và lấy hết đồ đạc của anh.

“Chỉ là mấy thứ vớ vẩn,” anh nói họ. “Vô giá trị.”

Họ bĩu môi khi anh cho họ xem tác phẩm nghệ thuật của anh. Tại sao người ta lại muốn tạo ra những thứ như thế, chưa nói gì tới việc đi trộm lại chúng? Phần duy nhất của câu chuyện có vẻ hiểu được với họ là việc chôn đồ đạc. Nhưng tay cớm già hơn nhận ra cái tên trên bằng lái xe của Nick. Một phần của lịch sử địa phương. Dấu mốc của cả vùng này: Cứ đi tiếp, một dặm, mệt dặm rưỡi nữa qua cây dề nhà Hoel.

Họ gọi cho giám đốc công ty quản lý khu đất này. Người đàn ông đó chẳng có hứng thú gì với mấy thứ rác rưởi đào dưới đất lên. Đối với vùng nông thôn Iowa: cảnh sát không tìm kiếm các thông tin bắt giữ của anh trong dữ liệu quốc gia. Anh chỉ là một kẻ nửa lang thang, nửa mộng mị khác của một gia tộc làm trang trại đã tàn lụi, lái một chiếc xe hỏng hóc và đang cố bám víu vào một quá khứ đã biến mất.

“Anh có thể đi,” tay cảnh sát bảo anh. “Không được đào bới trên đất tư thêm nữa.”

“Tôi có thể cứ… ?” Nick vẫy tay về phía gia sản vừa đào lên.

Hai cảnh sát nhún vai: Tùy ý anh. Họ đứng nhìn khi Nick đặt những cái thùng carton cuối cùng lên xe. Anh quay lại phía họ. “Các anh đã bao giờ thấy một cái cây phát triển tám mươi năm trong mười giây chưa?”

“Giờ anh nên cẩn thận,” tay cảnh sát đã ghìm anh xuống đất nói. Rồi họ để cho người cố tình phóng hỏa ba lần được rời đi.

NEELAY NGỒI ở đầu chiếc bàn oval đối diện với năm quản lý dự án hàng đầu của ông. Ông xòe những ngón tay xương xẩu của mình lên bàn phía trước mặt. Ông không biết nên bắt đầu từ đâu. Thậm chí phải gọi tên trò chơi như thế nào cũng đã là khó khăn. Không còn các số của phiên bản nữa. Chúng được thay thế bằng các bản nâng cấp liên tục. Destiny Online lúc này là một doanh nghiệp khổng lồ, mở rộng, phát triển không ngừng. Nhưng nó mục ruỗng trong cốt lõi.

“Chúng ta có vấn đề Midas. Không có sự kết thúc trò chơi, chỉ có một hệ thống hình kim tự tháp trì trệ. Sự thịnh vượng vô tận, vô nghĩa.

Cả đội lắng nghe, cau mày. Tất cả họ đều có thu nhập sáu con số; hầu hết đều ra triệu phú. Người trẻ nhất hai mươi tám, người già nhất bốn mươi hai. Nhưng trong trang phục quần jean và áo phông trượt ván, tóc mop top và mũ bóng chày đội lệch, họ trông như những đứa tuổi teen giả hiệu. Boehm và Robinson ngồi thư giãn, uống nước tăng lực và chớp chép ăn kẹo. Nguyễn gác chân lên bàn và nhìn qua cửa sổ như thể đó là một bộ headset thực tế ảo. Cả năm người ồ à, huýt sáo và rung rinh với nhiều phần nhân tạo hơn so với khoa học viễn tưởng từng tưởng tượng được.

“Làm cách nào để bạn chiến thắng? Ý tôi là, làm thế nào để có lúc bạn thua? Thứ duy nhất thực sự xảy ra là tích trữ thêm một chút nữa. Bạn lên được một bậc nào đó trong trò chơi, và vẫn tiếp tục cảm thấy trống rỗng. Bẩn thỉu. Thêm những thứ không đổi.”

Người đàn ông trong xe lăn ngồi ở đầu bàn cúi đầu và nhìn chằm chằm xuống nấm mồ của chính mình. Mái tóc dài kiểu đạo Sikh vẫn chảy xuống quanh hông ông, nhưng giờ đây nó quyện với một dòng sông trắng. Râu mọc ra từ cằm ông và chảy xuống giống như một cái yếm trên chiếc áo sweatshirt Siêu nhân. Hai cánh tay vẫn còn một chút thịt trên đó, từ mấy thập kỷ tự nâng mình vào ra khỏi giường. Nhưng đôi chân trong cái quần cargo là những ám thị hết sức mơ hồ. Ông có lẽ là một trong những nhân vật được tạo ra cho một chương trình về thăm trường cũ của một trường trung học thoát ra khỏi những cán chổi và trang phục nhồi rơm.

Phía trước ông, một cái bàn, một cuốn sách. Những kẻ tinh quái kia biết thế nghĩa là gì: ông chủ đã đọc lại. Thêm một ý tưởng mộng ảo đã chiếm lấy ông ta. Chẳng bao lâu ông ta sẽ hành khổ bắt bọn họ phải đọc nó, để tìm kiếm các giải pháp cho thứ mà chỉ gây phiền lòng cho mỗi ông ta.

Kaltov, Rasha, Robinson, Nguyễn, Boehm: năm sinh viên ưu tú đầy hăng hái tụ tập trong một căn phòng chỉ đạo siêu thông minh, được trang bị các dãy màn hình và đủ các loại đồ chơi thiết bị hội thảo điện tử mà có thể một mai sẽ cần. Nhưng hôm nay họ chỉ cần nhìn chăm chú vào ông chủ, há miệng ngạc nhiên. Ông ta đang nói rằng Destiny đang đổ vỡ. Một cỗ máy in tiền thần diệu cần phải được xem lại.

Sự tức giận đe dọa đốt cháy ria mép của Kaltov. “Đây là một trò chơi thần thánh, Chúa ơi. Họ trả cho chúng ta để họ có thể tận hưởng các vấn đề của một vị thần.”

“Chúng ta có đến bảy triệu người đăng ký,” Rasha nói. “Một phần tư trong số họ đã chơi suốt một thập kỷ. Người chơi đang thuê các tù nhân người Trung Quốc có kết nối internet để tăng bậc cho các nhân vật của họ trong khi họ ngủ.”

Vị sếp phản ứng với điều đó bằng cái cau mày. “Nếu việc lên bậc vẫn còn vui, họ hẳn đã không làm như thế.”

“Hẳn là có một vấn đề,” Robinson thừa nhận. “Nhưng đó là cùng một vấn đề mà chúng ta đã phải đối mặt từ khi Destiny bắt đầu.”

Đầu Neelay lắc lư lên xuống, nhưng không phải một cái gật đầu. “Tôi sẽ không gọi đó là đối mặt. Trì hoãn,” có lẽ thế.” Ông đã trở nên dữ dằn đến nỗi trông như một vị thánh. Viền cổ của chiếc áo sweatshirt Siêu nhân xệ xuống làm lộ cái xương cổ nhô lên của ông. Ông giống như một trong những bức tượng Ấn Độ khổ hạnh, một bộ xương bọc da ngồi dưới cây bồ đề hoặc cây sung dâu.

Boehm chiếu lên một số hình ảnh. “Đây là điều chúng ta đang nghĩ. Chúng ta đã lại nâng các đỉnh mức độ kinh nghiệm. Chúng ta thêm vào một đống kỹ thuật. Chúng ta gọi chúng là Kỹ thuật Tương lai Một, Kỹ thuật Tương lai Hai… Tất cả chúng đều sản xuất ra các phong vị khác nhau của điểm Ưu tiên. Rồi chúng ta cho ra một vụ phun trào núi lửa khác ở giữa Đại Dương Tây và bắt đầu một lục địa mới.”

“Điều đó với tôi nghe giống như trì hoãn.”

Kaltov vung hai tay lên. “Mọi người đều muốn phát triển. Mở rộng đế chế của mình. Đó là lý do tại sao họ trả cho chúng ta hằng tháng. Nơi này đầy lên. Chúng là làm cho nó rộng ra một chút. Chẳng có cách nào khác để vận hành một thế giới.”

“Tôi hiểu. Thoa xà phòng, dội nước sạch, lặp lại, cho tới khi ta chết vì hoàn mỹ.”

Kaltov đập bàn. Robinson cười lớn, ngả nghiêng. Rasha nghĩ: Chỉ có sếp, người viết một triệu ghi chú mỗi tuần, người đã xây một công ty từ con số không, làm cho quyền thiên tài của mình trò nên sai trái.

“Cái gì thú vị hơn?” Neelay hỏi. “Hai trăm triệu dặm vuông phủ đầy một trăm loại quần xã sinh vật và chín triệu loài sinh vật sống? Hay một nhúm pixel sắc màu nhấp nhánh trên một màn hình 2D?”

Tiếng cười căng thẳng chạy quanh bàn. Họ biết cái gì có thể là ngôi nhà tốt hơn. Nhưng mỗi người họ cũng đều biết niềm vui của địa chỉ email hiện tại của chính mình.

“Khá rõ là giống loài này đang di cư tới đâu, sếp ạ.”

“Tại sao? Tại sao từ bỏ một nơi giàu có vô tận để sống trong một bản đồ hoạt hoạ?”

Hơi quá nhiều triết lý cho các triệu phú thiếu niên. Nhưng chiều lòng người đàn ông đã thuê tất cả bọn họ. Họ tháo gỡ vấn đề đó, liệt kê ra những điểm huy hoàng của không gian biểu tượng: sự sạch sẽ, tốc độ, sự phản hồi tức thì, sức mạnh và khả năng kiểm soát, khả năng kết nối, khối lượng to lớn những thứ mà bạn có thể tích luỹ, người hâm mộ và huy hiệu, Tất cả những thứ vui tuân thủ làm sáng bừng toàn bộ vỏ não. Họ nói về sự trong sạch của trò chơi, cách nó luôn đi đến đâu đó, với một thời gian rất rõ ràng. Bạn có thể thấy tiến trình mở ra. Nỗ lực có ý nghĩa.

Neelay lại gật đầu từ chối. “Cho tới khi không còn. Cho tới khi nó trở nên tẻ nhạt.”

Cả nhóm rơi vào im lặng. Sự tiết chế của đám đông xuất hiện. Nguyễn bỏ chân xuống khỏi bàn. “Mọi người muốn có một câu chuyện hay hơn mà họ có.”

Vị sadhu có mái tóc hoang dại ngả người về trước nhanh tới nỗi khiến ông suýt ngã nhào khỏi xe lăn. “Phải! Thế tất cả các câu chuyện hay làm gì?”

Không có ai tham gia. Neelay giơ hai cánh tay lên và xòe bàn tay ra với một cử chỉ kỳ lạ nhất. Trong một khoảnh khắc khác, lá sẽ mọc ra từ các ngón tay ông. Chim chóc sẽ đến và làm tổ trong đó. “Chúng giết ta một chút. Chúng biến ta thành cái gì đó đã không phải là ta.”

Sự nhận thức lan qua họ, chậm và rõ ràng như cái chết. Ông chủ lúc này đang chơi một trò chơi khác, một trò chơi mà hẳn sẽ không chút khó khăn đốt cháy trò chơi của họ như nhiên liệu. Boehm, “Theo anh thì chúng ta nên làm gì?”

Neelay đưa cuốn sách ra, như thể nó là một mệnh lệnh thánh thần. Họ có đọc tiêu đề trên bìa, dưới tán lá vươn lên. Khu rừng bí mật. Robinson rên rỉ. “Đừng về cây thêm nữa, sếp. Ta không làm một game từ toàn là cây. Trừ khi ta cho chúng dùng súng.”

“Hãy đưa một bầu không khí vào mô hình. Thêm điều kiện nước. Các chu kỳ dinh dưỡng. Các nguồn vật chất hữu hạn. Hãy làm đồng cỏ và vùng đất ngập nước và rừng mà vẫn nắm bắt được sự phong phú và phức tạp của các giao dịch thực sự.”

“Rồi thì sao? San hô bị tẩy trắng và sự dâng lên của nước biển và cháy rừng do hạn hán?”

“Nếu đó là cách mọi người chơi nó.”

“Để làm gì cơ chứ? Người chơi của chúng ta muốn thoát khỏi tất cả thứ khốn kiếp đó.”

“Trò chơi muốn người chơi của nó. Đó là bí ẩn vĩ đại ở đây.”

“Làm sao anh làm được điều đó?” Kaltov chế nhạo.

“Bằng cách tìm hiểu xem cái gì sẽ hoạt động. Bằng cách thức đấy theo cách sự thật thúc đẩy.”

“Anh nói là không có thêm lục địa mới.”

“Không thêm lục địa mới. Không bất chợt sản sinh các mở khoáng sản mới. Tái tạo chỉ ở tỉ lệ thực tế. Không có chuyện chui ra từ mộ. Một lựa chọn sai lầm trong trò chơi nên dẫn đến cái chết vĩnh viễn.”

Các yêu tinh đưa mắt nhìn nhau. Ông chủ của họ đang quá khích. Ông ta sẵn sàng phá hủy trò chơi, ném đi cỗ máy tạo tiền bất tận sẽ giữ cho tất cả bọn họ sống trong tiệc từng mãi mãi chỉ để giải quyết vấn đề của sự quá mãn nguyện.

“Làm thế nào…?” Nguyễn hỏi. “Làm thế nào mà các giới hạn và sự thiếu thốn và sự chết vĩnh cữu trở nên vui?”

Trong thoáng chốc khuôn mặt hốc hác giãn ra như cao su, và ông chủ lại là một cậu bé nhỏ, đang học cách lập trình, mã của ông phân nhánh ra khắp mọi hướng. “Bảy triệu người dùng sẽ cần khám phá các quy tắc của một nơi mới nhiều nguy hiểm. Để biết điều mà thế giới này sẽ chịu đựng, cách cuộc đời thực sự hoạt động, cách nó muốn từ một người chơi để đổi lấy việc được tiếp tục chơi. Giờ, nó là một cuộc chơi. Một Thời đại của Khám phá hoàn toàn mới. Ta có thể đòi hỏi phiêu lưu hơn thế nào nữa?”

Kaltov nói, “Thế thì tốt hơn hết là hãy bán cổ phiếu Sempervirens của anh. Bởi vì mọi người chơi chúng ta đang có sẽ bỏ đi. Họ sẽ đi bộ!”

“Đi bộ ở đâu? Có quá nhiều thứ để mất. Hầu hết người chơi của chúng ta đã đầu tư nhiều năm. Họ đã xây dựng các khối tài sản có giá trị trong trò chơi. Họ sẽ nghĩ ra cách để khôi phục lại nơi này. Họ sẽ khiến chúng ta ngạc nhiên, giống như họ vẫn luôn làm.”

Các yêu tinh ngồi chết lặng, dự tính vận may đang biến mất trước mắt họ. Nhưng ông chủ - ông chủ đang bừng sáng hơn bao giờ hết kể từ ngày ông ngã xuống từ cái cây của tuổi thơ. Ông nâng cuốn sách lên không trung, mở nó ra, và đọc. “Một thứ gì đó thần diệu đang diễn ra duỗi lòng đất, một thứ gì đó chúng ta chỉ mới đang bắt đầu học cách để nhìn.” Ông gập bộp cuốn sách với một hiệu ứng kịch tính. “Thậm chí chẳng có gì ngoài kia mơ hồ như thứ này. Chúng ta sẽ là đầu tiên. Tưởng tượng xem: một trò chơi với mục đích phát triển thế giới, thay vì chính bạn.”

Sự im lặng đặc sánh lại với điều điên rồ vừa được đề nghị. Kaltov nói, “Không phá vỡ, sếp. Không sửa chữa. Tôi chọn không.”

Vị thánh xương xẩu lướt một lượt quanh bàn, từng người một. Rasha? Nguyễn? Robinson? Boehm? Không, Không, Không, và Không. Cuộc đảo chính được đồng thuận hoàn toàn. Neelay không cảm thấy gì, thậm chí không ngạc nhiên. Sempervirens, với năm bộ phận và vô số nhân viên, doanh thu hằng năm khổng lồ từ các đăng ký và truyền thông, đã không còn dưới tầm kiếm soát của bất kỳ ai lâu nay. Hàng chục nghìn bình luận của người hâm mộ lên các diễn đàn trực tuyến có quyền kiểm soát đối với điều gì xảy ra tiếp theo hơn soi với bất kỳ yếu nhân nào trong công ty. Hệ thống thích ứng phức tạp. Một trò chơi thần thánh đã thoát khỏi vị thần của nó.

Ông thấy rõ: trải nghiệm trực tuyến ồ ạt tương tự sẽ tiếp tục, trung thành với sự chuyên chế của nơi mà nó giả vờ trốn thoát. Và người đàn ông giàu thứ sáu mươi ba ở Hạt Santa Clara - người sáng lập Sempervirens, Inc., người sáng tạo ra Những lời tiên tri của rừng, chỉ là một đứa trẻ, tín đồ của các thế giới xa xôi, người yêu thích truyện tranh Hindi, người hâm mộ cuồng nhiệt của tất cả những câu chuyện phá vỡ luật lệ, người thả những cánh diều kỹ thuật số, người rụt rè chửi thề cô giáo, người rơi xuống từ những cành sồi coast live - học được thế nào là bị ăn thịt bởi hậu duệ tham lam vô độ của mình.

GIỜ ĐÂY ĐÓ LÀ LỊCH SỬ CỔ XƯA, câu chuyện từ một thập kỷ trước mà Douglas Pavlicek giữ trong kho vũ khí của mình để làm những du khách mùa hè bất ngờ ghé vào ngôi nhà giải trí một thời mà nay trở thành nơi đón khách của thị trấn ma ấy. Ông sẽ nhét vào tai bất cứ ai chịu ngồi đủ lâu để nghe.

“Rồi tôi phải bò ngửa ngược, lên đồi, bằng mông, lấy đà bằng cách đạp cái chân khỏe vào các thân cây. Bò ngoằn ngoèo lên con dốc tám mươi feet trong tuyết, trong khi cái vai bị trẹo đâm vào tôi như một hung thần với cây còi bỏng rát. Bò đến hết cả hơi, xa như thể cái giàn khung phía trên mỏ bạc cũ đó không phải chỉ cách đây một trăm mét. Rồi ở đó tôi nằm chết lịm đi một lúc lâu không tả nổi, nhìn các ảo ảnh và nghe tiếng rừng đi, trong khi những con sói và những loài như vậy liếm mặt tôi để lấy muối trên da tôi. Bằng phép màu, tôi đã lên tới được văn phòng, gọi cho cứu trợ y tế, và được trực thăng cẩu đến Missoula. Cảm giác giống như lúc tôi còn ở Việt Nam, chuẩn bị nhảy dù ra khỏi chiếc Herky Bird của tôi và bắt đầu lại toàn bộ bánh xe luân hồi của tôi.”

Ông kể câu chuyện đó rất nhiều lần, và du khách hầu hết đều cảm thấy khó chịu khi phải nghe. Rồi một đêm, quá giờ khách phải rời đi mười phút, qua cái tủ trưng bày ông kể lại chuyện đó với một phụ nữ đã hỏi thêm về nó. Trẻ, gần như thế, quàng khăn rằn và đeo ba lô, nói giọng Trung Đông vô cùng dễ thương, hơi mang mùi trái cây chín, nhưng thân thiện như một con chó săn mồi phủ đầy ve. Cô ta đứng hẳn trên gót chân, chờ để nghe xem ông có sống sót hay không. Chìm trong cao trào đang lên đó, ông bắt đầu thêm thắt một chút. Nghĩ kỹ xem: vòm câu chuyện của ông sẽ chỉ lưu giữ chừng đó chi tiết. Nhưng cô ta vẫn đang muốn thêm, như thể ông là một trong những nhà tiểu thuyết người Nga bị động kinh, và tất cả những gì cô ta muốn là tìm ra chuyện gì xảy ra tiếp theo, và tiếp theo chuyện tiếp theo đó. Khi câu chuyện kết thúc, cô ta quan sát ông đóng cửa văn phòng. Bên ngoài, trong bãi đỗ xe, trong khắp tầm mắt chẳng có gì ngoài chiếc Ford trắng của Cục Quản lý Đất đai của ông. Khách viếng thăm của cả ngày đã xuống trở lại con đường ép ván trong các hành trình thám hiểm và chinh phục của họ. Người phụ nữ, Alena, hỏi, “Anh nghĩ có chỗ nào đó gần đây tôi có thể cắm trại được không?”

Ông đã từng ở tình trạng này, đi suốt đoạn đường dài không có nơi để cắm trại phía trước. Ông xòe hai bàn tay ra - tất cả các tòa nhà bị bỏ hoang ông cần phải kiểm tra hằng đêm và không cho ai ở lại. Cắm trại là không được phép, nhưng ai mà biết? “Chọn chỗ nào tùy cô.”

Cô ta cúi đầu. “Anh có ít bánh quy hay gì không?”

Ông chợt nghĩ rằng có lẽ không phải kỹ năng kể chuyện của ông đã khiến cô ta tròn xoe mắt. Nhưng ông đưa cô ta lên căn nhà gỗ và cho cô ta ăn. Lôi ra tất cả những gì còn lại: phi lê thỏ mà ông để dành không vì lý do gì, nấm và hành xào, một cái bánh cà phê ngon làm từ ngữ cốc Grape-Nuts, và vài ngụm nước quả mâm xôi lên men.

Cô ta kể cho ông nghe về các cuộc phiêu lưu của cô ta đi bộ qua dãy núi Garntet. “Chúng tôi đã bắt đầu với bốn người. Chẳng biết ba người kia đã tới đâu.”

“Đi xa kiểu này khá nguy hiểm. Cô không nên đi ra ngoài một mình, trông như lúc này.”

“Tôi trông thế nào?” Cô ta thổi ra một quả mâm xôi và đưa bàn tay vụt đi. “Giống như một con khỉ ốm cần tắm rửa à?”

Cô ta nhìn, vào Douglas, đủ lâu để trông như một cô dâu lừa đảo tống tiền qua thư. “Thật ra. Một phụ nữ trẻ đi một mình. Không phải một chuyện hay ho.”

“Trẻ? Ai thế? Hơn nữa. Đây là đất nước vĩ đại nhất. Người Mỹ là những con người thân thiện nhất trên thế giới. Luôn muốn giúp đỡ. Giống như anh. Nhìn xem! Anh đã làm bữa ăn tuyệt vời này. Anh đâu cần gì.”

“Cô đã thích à? Thật chứ?”

Cô ta đưa cái ly ra xin thêm rượu mâm xôi.

“Ừm,” ông cất tiếng, khi sự im lặng trở nên kỳ quặc, so với các tiêu chuẩn của ông, “Cô cứ thoải mái dùng nước từ máy bơm. Cứ tùy ý chọn tòa nhà nào ở dưới kia. Là tôi thì tôi sẽ tránh tiệm cắt tóc. Chắc có gì đó mới chết ở đó gần đây.”

“Ngôi nhà này đẹp đấy.”

“À. Ừm. Nghe này. Cô không nợ tôi gì cả. Chỉ là chút thức ăn.”

“Ai đang giao dịch gì à?” Rồi cô ta đứng dạng chân trước ghế ông, nhìn chăm chú khuôn mặt ông, nếm thử nó với đôi môi kính tiềm vọng của cô ta. Cô ta thốt lên. “Này! Anh đang khóc. Người đàn ông lạ lùng!”

Không có lý do tử tế nào để giải thích tại sao một loài nào đó lại có lúc phát ra hành vi vô dụng tới vậy. “Tôi già rồi.”

“Anh chắc chứ? để xem nào!”

Cô ta thử lại. Da thịt của người phụ nữ đầu tiên sưởi ấm da thịt ông trong suốt nhiều năm. Nó giống như một cái que đang ngoáy vào ổ khóa tắc nghẽn trong ngực ông. Ông ghìm cổ tay cô ta. “Tôi không yêu cô.”

“Okay, thưa ngài. Không vấn đề gì. Tôi cũng không yêu anh. Cô ta kéo cằm anh. “Con người không cần phải yêu, để tận hưởng!”

Ông trả bàn tay của cô ta lại cho cô ta. “Tin tôi đi. Họ cần đấy.” Hai tay ông thõng xuống, như thể chúng bị xích qua một cái ống vào tấm bê tông chôn ở dưới đất.

“Okay,” cô ta nói lại, mặt sưng sỉa. Cô ta đẩy ngực ông và đứng lên. “Anh là một động vật nhỏ buồn rầu.”

“Đúng thế.” Ông đứng lên và đưa phần còn lại của bữa tiệc vào trong chậu. “Cô ngủ trên giường đi. Tôi sẽ ngủ trong túi, bên ngoài này. Các nhà phụ ở trong sân. Cẩn thận với cây tầm ma có gai sắc.”

Nhìn thấy cái giường khiến cô ta mừng rơn. Ơn Chúa. “Anh là một chàng trai già tốt bụng,” cô ta nói.

“Không hẳn.”

Ông chỉ cho cô ta cách dùng đèn ngủ. Nằm trên sàn nhà phòng ngoài, ông thấy ánh đèn qua khe cửa. Ai đó đang đọc muộn. Mãi về sau ông mới nhận ra cô ta đã đọc cái gì.

Vào buổi sáng, lại có bánh cà phê Grape-Nuts, và cà phê thật. Không còn những cuộc phiêu lưu nhầm lẫn đa văn hóa thêm nữa. Cô ta rời đi trước khi những khách du lịch đầu tiên lên núi. Chẳng mấy chốc, vị khách thậm chí không phải là một câu chuyện để ông kể cho mình nghe hằng đêm, để nuôi dưỡng những hối tiếc và dày vò bản thân với nỗi nhớ nhưng.

Nhưng nước Mỹ, hóa ra thực sự là đất nước vĩ đại nhất. Mọi người rất tốt bụng, đất đai giàu có hơn tưởng tượng, và giới chức trách sẽ tặng thưởng cho những thông tin hữu ích, ngay cả sau khi đã ghi tên bạn vì nhiều tội danh trước đó. Trong bốn tháng sau, khi những người đàn ông mặc jacket có in các chữ cái đánh đường lên núi, Douglas đã quên bẵng vị khách qua đêm hôm đó. Chỉ đến khi đám cớm ghì ông xuống đường, lục tung căn nhà, lấy đi các bản viết tay để trong cái hộp nhựa đóng nắp thì ông mới sực nhớ ra cô ta. Ông cố để không mỉm cười khi họ buộc tay chân ông vào nhau rồi lôi vào chiếc xe Land Cruiser của chính phủ.

Anh nghĩ chuyện này buồn cười à?

Không. Không, tất nhiên là không. À mà, có lẽ một chút, Tất cả đã từng xảy ra trước đây, và theo như Douglas Pavlicek có thể nghiệm ra, nó sẽ cứ xảy ra như thế mãi mãi. Tù nhân 571, báo cáo nhiệm vụ, trong bốn thập kỷ tiếp theo. Họ không hỏi ông nhiều. Họ không cần. Ông đã viết sẵn tất cả, chi tiết tỉ mỉ, trong một nghi thức tưởng nhớ và giải thích hằng đêm. Tất cả năm kẻ tội phạm bọn họ đều bị kết án: Bạch Quả, Người Canh Gác, Linh sam Doug, và Cây Phong. Nhưng có một điều thú vị: những người bắt giam ông chẳng hề quan tâm đến các tên cây cỏ.

DOROTHY XUẤT HIỆN ở cửa, khay ăn sáng định kỳ vĩnh cữu trên tay bà. “Xin chào, RayRay. Đói không?”

Ông đã tinh, lặng lẽ, đang nhìn ra cửa sổ lên một mẫu rưỡi đất nhà Brinkman. Gần đây ông trở nên rất trầm tĩnh. Đã có những ngày khủng khiếp triền miên mà bà đã tin chắc là mình sẽ giết ông. Mùa đông năm ngoái là tồi tệ nhất. Một buổi chiều tháng Hai, bà đã dành suốt mấy phút để cố nghe xem ông đang than vãn cái gì. Khi cuối cùng bà cũng nghe ra, nó giống như thể ông đang đọc lên suy nghĩ của bà: Em xong rồi. Đã đến lúc của cây độc cần.

Nhưng mùa xuân đưa ông trở lại là ông, và trong những ngày gần hạ chí, bà tin chắc chắn rằng bà chưa bao giờ thấy ông hạnh phúc như thế. Bà đặt cái khay xuống cái bàn bên giường. “Một ít bánh cobbler đào chuối nhé?”

Ông cố giơ tay lên, có lẽ để chỉ, nhưng bàn tay có các ý tưởng khác. Khi cuối cùng ông cũng mở được miệng, ông nói với bà những từ lạ lùng. “Kia. Đó.” Các từ líu nhíu, mềm như món bột quấy trái cây mà bà đã làm cho bữa sáng. Ông chỉ dẫn bằng ánh mắt. “Đó. Cây.”

Bà nhìn ra ngoài, nét mặt háo hức, cố giả vờ như gợi ý đó rất dễ hiểu, vẫn là một diễn viên kịch nghiệp dư hoàn hảo. “V-vâng?”

Miệng ông hé mở và thoát ra một âm tiết nằm giữa loài và ai.

Giọng bà vẫn tươi sáng. “Loài gì hả? Ray, anh biết em rất tuyệt vọng trong chuyện đó mà. Một loài thường xanh nào đó chăng?”

“Từ… khi?” Hai chữ, giống như đạp xe lên núi trên một con đường núi bùn lầy lội.

Bà nhìn chăm chăm cái cây như thể bà chưa bao giờ để mắt tới nó. “Câu hỏi hay.” Trong một thoáng, bà không thể nhớ họ đã sống ở nơi này bao lâu và họ đã trồng cái gì. Ông vẫy vẫy tay một chút, nhưng không phải trong tuyệt vọng. “Để. Xem!”

Rồi bà đứng trước một bức tường sách. Từ tường tới sàn: sự tích luỹ sách cả cuộc đời của họ. Bà đặt bàn tay lên giá sách cao ngang vai, loại gỗ mà bà không thể gọi tên. Ngón tay bà búng búng những hạt bụi, nhìn vào một thứ mà bà không chắc là ở đó. Quá khứ cố gắng giết bà - tất cả những con người mà họ đã là hoặc đã hy vọng trở thành. Một trăm cuộc đi bộ ở Yellowstone. Bà dừng lại ở cuốn Một hướng dẫn thực địa về các loài chim ở miền Đông miền Đông khi một thứ gì đó sáng và màu đỏ trong đầu bà bay đi, không xác định được. Thứ mỏng manh đó, chỉ như một tờ rơi, ẩn mình gần cuối giá sách. Các định danh đơn giản của cây. Bà lấy cuốn sách xuống. Một câu đề tặng trên trang bìa lót đập vào mắt cô:

Tặng nhân tố đầu tiên thân yêu của tôi,

Dot của riêng tôi và duy nhất

Có muốn biết loài cây nào đơn nhất

Còn cây nào thì phúc hợp không?

Bà chưa bao giờ thấy những chữ này. Không có dù chỉ một ký ức mơ hồ về bất cứ nỗ lực nào để học tên của các cây cùng nhau. Nhưng bài thơ gợi lại một nhà thơ trọn vẹn. Nhà thơ tồi tệ nhất trên thế giới.

Bà lật giở các trang sách. Có vẻ có nhiều loại sồi tốt hơn thị hiếu để có thể gợi ý. Đỏ, vàng, trắng, đen, xám, đỏ thắm, sắt, sự sống, quả gai, thung lũng, và nước, với những chiếc lá khước từ mọi liên hệ đối với nhau. Giờ bà nhớ ra tại sao bà đã không bao giờ đủ kiên nhẫn với thiên nhiên. Không có kịch tính, không phát triển, không có những hy vọng và sợ hãi xung đột với nhau. Những cốt truyện đâm nhánh, đan cài, hỗn độn. Bà đã không bao giờ hiểu rõ ràng các nhân vật.

Bà đọc lại câu đề tặng. Người viết những câu thơ vần vè này bao nhiêu tuổi? Nhà thơ tồi tệ hay ho nhất. Diễn viên tồi tệ hay ho nhất. Người luật sư về bản quyền và sáng chế mà đã biến những cuộc vụng trộm thành sự hủy hoại hoàn toàn, rồi dùng một phần mười sự hủy hoại đó mỗi năm để làm dịch vụ công ích xã hội. Ông đã muốn một gia đình lớn, cho các cuộc chạy đua chơi bài Crazy Eights suốt đêm và cho những bài hát nhảm nhí vui nhộn trên những chuyến lái xe đi chơi đường dài. Thế nhưng, đã chỉ có ông và nhân tố đầu tiên thân yêu của ông.

Bà mang cuốn sách mỏng trở lại phòng ông. “Ray! Nhìn xem em tìm thấy gì này!” Cái mặt nạ gào thét của khuôn mặt ông có vẻ như vui. “Anh đã cho em thứ này lúc nào thế. Thật tốt vì chúng ta đã tiếp tục với điều đó nhỉ? Đúng là thứ chúng ta cần bây giờ. Sẵn sàng chưa?”

Ông còn tệ hơn cả sẵn sàng. Ông như một đứa trẻ đang trên đường đi cắm trại.

“Bắt đầu từ đây. Nêu bạn sống ở phía Đông của dãy Rocky Mountains, đi đến lối vào số 1. Nếu bạn sống ở phía tây của dãy Rocky Mountains, đi đến lối vào 116.”

Bà nhìn ông. Hai mắt ông ướt nhưng dao động.

“Nếu cây của bạn tạo ra quả họ thông và có lá hình kim, đi đến lối vào 11.c.”

Cả hai cùng nhìn ra cửa sổ, như thể câu trả lời đã không nhìn đến họ trong suốt một phần tư thế kỷ qua. Trong ánh sáng ban trưa, các cành cây chao liệng - mập mạp và nhiều lớp với những khoảng cách rộng - tỏa một màu xanh lơ vui nhộn mà bà chưa bao giờ để ý. Thân cây thon nhọn tỏa sáng lung linh trong ánh nắng của mặt trời lên cao quá đỉnh đầu.

“Chắc chắn có lá kim. Cả quả họ thông trên đỉnh nữa. Raymond? Em tin chúng ta sắp có điều gì đó.” Bà lật các trang sách đến trạm kế tiếp của người săn kho báu. “Các lá hình kim có xanh quanh năm và được sắp xếp trong những cụm nhờ từ hai đến năm lá một? Nếu có, đi đến…”

Bà nhìn lên. Cái mặt nạ của ông lúc này nhếch khóe môi, mạnh hơn nó thường có thể. Hai con mắt sáng lên. Phiêu lưu. Phấn khích. Tạm biệt - đi mạnh giỏi!

“Sẽ trở lại ngay,” Viên đạn nhỏ xíu của sự bất ngờ bắn vào đỉnh lồng ngực của bà. Cứ như thế, bà rời đi. Bà rút lui qua phòng bếp vào phòng chứa đồ phía sau - một cái hang của những thùng lập phương ngổn ngang suốt nhiều thế kỷ với những thứ bỏ vào rồi quên đi. Một cuối tuần nào đó bà sẽ sắp xếp lại những thứ tạp nham cố xưa này, ném bỏ hết, giảm nhẹ con thuyền cuộc đời cho những hải lý cuối cùng. Cửa sau mở ra và bà ngửi thấy mùi của cỏ cuộn lên. Bà không mang giày. Hàng xóm sẽ nghĩ bà bị điên, vì phải chăm sóc ông chồng vỡ não. Và nếu đúng như thế, ấy thì, đó chính là câu chuyện. Bà băng qua bãi cỏ, đưa tay cầm cành cây thấp nhất, vin nó về phía mình, và đếm. Có một bài hát về điều này, bà nghĩ. Một bài hát hoặc một lời cầu nguyện hoặc một tiểu thuyết hoặc một bộ phim. Cành cây bật lên từ tay bà. Bà lướt trở lại vào nhà qua bãi cỏ tràn ngập ánh nắng ma quái, ngâm nga cái giai điệu mà chính xác là về khoảnh khắc này.

Ông đang chờ đợi bà, lửng lơ ở hồi kết. “Năm lá trong mỗi màng bọc. Chúng ta được tiếp tục.” Bà lật cuốn sách tới cành cây chưa mở tiếp theo. “Các quả họ thông có dài và nhiều vảy mỏng không?”

Điều này chia tách và phải lựa chọn: bà nhận ra điều đó. Nó giống như trong luật pháp, những vụ mà bà đã ghi lại trong những năm làm nghề tốc ký ở tòa án: chứng cứ, những cuộc kiểm tra chéo, những cuộc đàm phán lộn xộn, những sự kiện được chế tạo, con đường thu hẹp lại trong một lời tuyên án được cho phép duy nhất. Nó giống như cây quyết định của tiến hoá: Nếu mùa đông khắc nghiệt và nước khan hiếm, hãy thử các vầy và các lá kim. Nó thậm chí giống diễn xuất kỳ lạ: Nếu bạn cần phản ứng với nỗi sợ hãi, đi đến cử chỉ 21c; nếu băn khoăn không, 17a. Nếu không thì… Đó là một hệ thống hỗ trợ điện thoại được lập trình cho sự sống trên Trái Đất. Đó là tâm trí di chuyển xuyên qua những bí ẩn, sự giải thích của chúng mãi mãi còn thêm một lựa chọn nữa. Hơn bất cứ điều gì, nó giống như chính cái cây, với một thân câu hỏi trung tâm chia thành hàng chục cành gỗ, và mỗi cánh trong số đó đâm nhánh ra hàng trăm, rồi hàng nghìn những câu trả lời màu xanh và độc lập. “Chờ nghe nhé,” Dorothy nói, rồi lại biến mất.

Một lần nữa, cái núm cửa tráng men màu đen của cửa sau phản đối, kêu ken két dưới bàn tay cô. Bà lặn lội băng qua bãi cỏ tới chỗ chái cây. Một hành trình ngắn, một hành động nhàm chán lặp đi lặp lại, nhiều lần hơn bất cứ ai từng thực hiện, băng qua cùng chính dải đất quen thuộc đó: Nếu bạn muốn tiếp tục chiến đấu, quay lại lối vào 1001. Nêu bạn muốn buông tay và cứu mình…

Bà đúng dưới cái cây và nghiên cứu về các quả họ thông của nó. Chúng có khắp cây, bào tử rơi xuống đất từ một tiểu hành tinh xa xôi nào đó. Rồi trở lại nhà với câu trả lời. Con đường băng qua cỏ ướt trên đôi chân mang tất đủ dài để bà tự hỏi tại sao bà có thể vẫn còn ở đây, bị chôn sống, buộc cùng với người đàn ông cứng đờ này từ năm này qua năm khác, khi mà tất cả những gì bà từng muốn trong cuộc đời này là tìm cho mình tự do. Nhưng khi trở lại cánh cửa nhà tù, vẫy vẫy cuốn sách trong chiến thắng, bà biết. Đây là tự do của cô. Thứ này. Tự do đủ sức chống lại những nỗi kinh sợ của ngày.

“Chiến thắng. Thông trắng miền Đông.”

Bà thề rằng một con sóng mãn nguyện lớn đã cuộn qua khuôn mặt cứng đờ đó. Bà có thể đọc ông lúc này, với thần giao cách cảm được mài rữa qua nhiều năm phải đoán những âm tiết vón cục của ông. Ông đang nghĩ: Công việc của một ngày tốt. Một ngày rất tốt.

Đêm hôm đó ông để bà đọc cho ông nghe về một cái cây tùng chạy trong các mạch quặng sống thẳng đứng vĩ đại từ Georgia tới Newfoundland, ra tới Canada, và băng qua Great Lakes đến nơi mà họ đã cắm trại cùng nhau dưới ánh đèn đường. Bà kể cho ông về những cái cây khổng lồ bốn chân, các thân cây của chúng vút tám mươi feet thẳng lên cao rồi những cành xòe qua một bên của chúng mới chịu vươn ra. Những cây đứng trong những cánh rừng bất tận nơi phấn hoa dày đặc không gian mỗi độ mùa xuân, những đám mây bụi vàng trút xuống boong của những con tàu xa ngoài biển khơi. Bà đọc cho ông nghe về chuyện người Anh lần đầu ùa đến một lục địa mọc lên từ đại dương chỉ sau một đêm, tìm kiếm cột buồm cho các chiến hạm và tàu chiến của họ, những cột buồm chẳng có ở nơi đâu trên khắp châu Âu kiệt quệ, ngay cả những vùng miền Bắc xa xôi nhất, còn có thể cung cấp. Bà cho ông xem các bức tranh về Pinus strobus - thông trắng miền Đông, với thân cây to như những tháp chuông nhà thờ khổng lồ, những quái vật khổng lồ giá trị tới nỗi Nhà vua đã đánh dấu Mũi Tên Lớn của mình lên cả những cây đứng trên đất tư. Và chồng bà, người đã dành cả đời để bảo vệ tài sản cá nhân, hẳn phải thấy nó đang đến, thậm chí từ tương lai: Cuộc nổi loạn của cây thông. Cách mạng. Chiến tranh, chiến đấu vì một thứ mà đã phát triển trên những bãi biển rất lâu trước khi con người xuất hiện ở chỗ những cái cây.

Đó là một câu chuyện phù hợp với mọi cuốn tiểu thuyết: vùng đất nhiều cây cối, chịu thua trước sự thịnh vượng. Đó là những tấm ván nhẹ, mềm, khỏe, được đo các chiều, được bán lại trên khắp đại dương xa tận châu Phi. Lợi nhuận hình tam giác tạo ra sự giàu có cho đất nước non trẻ này: gỗ xẻ tới bờ biển Guinea, những người da đen tới Ấn Độ, đường và rượu rum trở lại New England, với những biệt thự uy nghi được xây hoàn toàn bằng gỗ thông trắng miền Đông. Gỗ thông trắng viền quanh các thành phố, tạo ra hàng triệu đồng trong các xưởng gỗ khổng lồ, làm nền của các đường ray trên khắp lục địa này, dụng và đóng các tàu chiến và tàu đánh bắt cá voi mà vươn từ Brooklyn và New Bedford ra đến những vùng biển không có tên trên bản đồ của Nam Thái Bình Dương, những con tàu làm từ hàng nghìn cây hoặc hơn. Những cây thông trắng của Michigan, Wisconsin, và Minnesota: được chia thành một trăm triệu tấm lợp mái nhà. Một trăm triệu board foot mỗi năm, xẻ thành từng mảnh nhỏ xíu làm diêm. Những người đốn gỗ đến từ Bắc Âu phát quang một dải thông rộng bằng ba bang, vật những tảng gỗ khổng lồ xuống sông bằng dây và ròng rọc, cưỡi những mảng bè gỗ đó nhiều dặm xuôi dòng đến chợ. Một người anh hùng khổng lồ và con bò xanh của ông ta đã đốn thông để phát quang vùng đất quanh nhà Brinkman.

Dorothy đọc, và gió nổi lên. Cả sân vườn nghiêng ngả than van. Mưa thổi tạt vào. Căn phòng nhỏ càng trở nên nhỏ hơn. Đêm: phần ba cuối cùng của mỗi ngày vẫn còn là một xứ sở xa lạ. Ngôi nhà hàng xóm biến mất, và những ngôi nhà mé Bắc của nó cũng thế, cho tới khi nhà Brinkman túm tụm một mình, bên ngoài lề của một sự hoang dã man rợ. Cái chân vẫn nhúc nhích được của Ray quẫy quẫy trong đống chăn màn vây lấy ông. Tất cả những gì ông từng muốn là có được thu nhập lớn, tăng phúc lợi chung, có được sự tôn trọng trong giới của ông, và nuôi nấng một gia đình đàng hoàng. Của cải cần có hàng rào. Nhưng hàng rào cần gỗ. Chẳng có gì còn lại trên lục địa này mà mang dù chỉ dấu về của những thứ đã mất. Giờ đây tất cả đã được thay thế, bởi hàng nghìn dặm sân vườn sau và những trang trại nối tiếp nhau với đôi chút làn mỏng của những cây rừng thứ sinh giữa chúng. Nhưng, đất vẫn nhớ, trong một thời gian, những cánh rừng đã biến mất và quá trình phá hủy chúng. Và ký ức đó của đất nuôi dưỡng cây thông của họ trong vườn sau nhà.

Nước dãi nhỏ xuống đôi môi run rẩy của Ray; nó ở đó cho tới khi Dorothy lau đi, đâu đó trước nửa đêm. Đôi môi mấp máy khi bà lau nó. Bà ghé vào, và nghĩ bà nghe thấy ông thì thầm, “Một ngày nữa. Ngày mai.”

ĐÊM HÔM ĐÓ ẤM, các cửa sổ trong căn phòng nhỏ của Patricia đập lách cách gió nhẹ, trăng tròn tháng Tám chiếu qua hồ nước giống như một đồng xu màu đỏ nhạt. Bà để hai bàn tay lên chồng sổ đầy ắp những con chữ được ghi chép bằng bàn tay nắn nót của mình. “Den ạ. Em nghĩ có lẽ cuối cùng chúng ta đã hoàn thành.” Không có câu trả lời đêm nay, không bao giờ có. Những từ đó chẳng làm gì hơn là treo trong không khí. Rất nhiều sinh vật nghe, từ bên trong căn phòng này ra đến bên ngoài. Các âm tiết của bà trả lời và thay đổi với cơ man những tiếng hót, tiếng rên, tiếng thở dài, những kế hoạch, và ước tính mà đặt dấu chấm hết đêm nay. Bài hội thoại rất dài, kiên nhẫn, hơn khả năng theo kịp của bất cứ bên nào, và những tiếng động theo khuôn mẫu mà bà thêm vào là hoàn toàn mới.

Bà lắng tai thêm một lúc chờ nghe tiếng chuông báo thức. Rồi bà lại ấn xuống cái bàn gỗ óc chó. Hai chân bà duỗi thẳng rồi đứng lên. Bà lật giở cuốn sổ trên cùng, tới trang mà bà vừa viết: Trong mệt thế giới của tiện ích hoàn hảo, chúng ta cũng sẽ bị buộc phải biến mất.

“Ngươi có chắc đây là một ý tưởng hay?” Bà tự hỏi mình; bà hỏi người đàn ông đã chết. Cái màng ngăn giữa hai người họ rất mỏng. Bà biết rằng mình sẽ không bao giờ thấy lại ông lần nữa trong cuộc đời này hay bất cứ cuộc đời nào phía trước. Nhưng bà thấy ông ở bất cứ nơi đâu bà nhìn. Đó là cuộc đời; cái chết vẫn tiếp tục sống rõ ràng. Hằng đêm nữa bà vẫn sẽ hỏi người bạn đã biến mất cho những từ và những câu. Cho dũng khí. Cho đủ sự chịu đựng để không ném đống sổ vào trong lò củi cháy. Giờ đây câu hỏi đã hoàn thành. Bà lật trang.

Không ai thấy cây. Chúng ta thấy quả, chúng ta thấy hạt, chúng ta thấy gỗ, chúng ta thấy bóng. Chúng ta thấy đề trang trí hoặc tán lá mùa thu xinh đẹp. Chướng ngại vật chặn đường hoặc làm vỡ dốc trượt tuyết. Những chỗ tối tăm, đe dọa mà cần được phát quang. Chúng ta thấy cành sắp đập xuống mái nhà của chúng ta. Chúng ta thấy cây trồng thương phẩm. Nhưng cây - cây đều vô hình.

“Cũng không tệ, Den ạ. Một chút trống trải, có thể thế.” Ngắn nữa, bà có thể thêm. Nhỏ hơn nhiều so với đứa con đầu lòng của bà. Có rất nhiều điều nữa để nói, nhưng giờ bà là một phụ nữ già, không còn nhiều thời gian, và có rất nhiều loài nữa vẫn phải tìm và đưa lên ark. Cuốn sách là một câu chuyện khá đơn giản. Bà có thể kể nó trong một hai trang: chuyện bà và mấy người khác đã dành mấy năm đi chu du khắp tất cả các châu lục ngoại trừ Nam Cực. Chuyện họ đã cất giữ một ít hạt giống từ mấy nghìn cây, một phần nhỏ của các loài mà sẽ biến mất khi những người trông coi hiện tại của Trái Đất vẫn đang canh giữ, cuốn theo cùng chúng vô số loài phụ thuộc…

Bà đã cố để níu giữ hy vọng, để kể mọi câu chuyện có thể khiến cho sự thật dễ dàng hơn một chút. Bà dành hẳn một chương về di cư. Bà mô tả tất cả các loài cây đã tiến dần về phương Bắc với những tỉ lệ làm kinh ngạc những người đo chúng. Nhưng những cây bị tổn thương nhất sẽ cần di chuyển nhanh hơn nhiều, để tránh bị đốt. Chúng không thể băng qua đường cao tốc hay trang trại hay các khu nhà phân lô. Có lẽ chúng ta có thể giúp chúng.

Bà kể những tiểu sử ngắn về các nhân vật bà yêu thích: cây cô độc, cây xảo quyệt, nhà hiền triết và công dân kiên định, những cây trở nên bốc đồng hoặc nhút nhát hoặc bao dung - nhiều trạng thái của tồn tại hơn số dạng độ cao và bề mặt của rừng. Hẳn sẽ tuyệt lắm nếu chúng ta có thể biết được chúng là ai, khi chúng ở trạng thái tốt nhất. Bà cố để câu chuyện hay từ đầu. Đây không phải là thế giới của chúng ta với cây ở trong đó. Đây là thế giới của cây, nơi con người vừa mới đến.

Một đoạn văn cứ hiện lên trở lại, mỗi khi nỗi sợ hãi hay sự nặng nề khoa học khiến bà cắt bỏ nó. Cây biết khi chúng ta tới gần. Hóa chất từ rễ và mùi hương mà lá của chúng phun ra thay đổi khi chúng ta tới gần… Khi bạn cảm thấy tốt sau một chuyến đi bộ trong rừng, đó có thể là vì một loài nào đó đang hối lộ bạn. Có rất nhiều loại thuốc thần diệu được lấy từ cây, mà chúng ta vẫn chưa động chạm gì tôi bề mặt của những vật hiến tặng đó. Cây từ lâu đã cố vươn tới chúng ta. Nhưng chúng nói ở những tần số quá thấp để con người có thể nghe.

Bà đứng lên khỏi bàn với một tiếng rên chẳng có ý nghĩa gì với ai. Trong cái tủ không của, bà tìm thấy một chồng các hộp các tông mà bà và Dennis đã luôn thấy khó khăn khi muốn vứt bỏ đi. Những cái hộp mốc meo được chất lại qua nhiều thập kỷ. Ai biết khi nào ta có thể cần một thứ bằng chính xác cỡ này? Các cuốn sổ vừa khít, như thể đồ thiết kế. Ngày mai bà sẽ gửi chúng qua bưu điện tới một người trợ lý, để đánh máy. Rồi gửi tới người biên tập của bà ở New York, người chờ đợi suốt nhiều năm cho cuốn sách tiếp theo sau một cuốn mà tới giờ vẫn đang được in, vẫn đang bán, vẫn khiến lương tâm Patricia nặng trĩu về cái giá của nó đối với loài thông.

Vừa niêm phong chiếc thùng carton lại bằng băng dính, bà lại rạch mở ra. Dòng cuối cùng của chương cuối vẫn sai. Bà nhìn vào thứ bà có, dù câu đó đã tự thiêu mình vào trong ký ức vĩnh viễn từ lâu. Nếu may mắn, một số sẽ vẫn có thể nảy mầm, bên trong các hầm được kiểm soát ở bên sườn một dãy núi ở Colorado, cho tôi ngày những người canh giữ có thể đưa chúng trở lại đất. Bà mím môi, và viết thêm vào một đoạn. Nếu không, những thí nghiệm khác sẽ tiếp tục tự chạy, rất lâu sau khi con người biến mất.

“Có lẽ như thế sẽ tốt hơn,” bà nói to. “Đúng không?” Nhưng bóng ma đã ngừng đọc chính tả, đêm nay.

Khi cái hộp đã xong xuôi để gửi đi, bà chuẩn bị lên giường. Việc rửa mặt chải tóc thậm chí còn nhanh hơn. Rồi bà đọc, chuyến đi bộ một nghìn dặm hằng đêm tới vịnh. Khi mắt bà không thể chống lên được nữa, bà kết thúc với một đoạn thơ. Bài thơ đêm nay của Trung Quốc - Vương Duy - một nghìn hai trăm năm trước, từ một tập thơ mà bà lật giở ngẫu nhiên, theo cách mà bà vẫn thích đi lang thang:

Tự cố vô trường sách

Không tri phản cựu lâm…

Quân vấn cùng thông lý

Ngư ca nhập phố thâm

Tôi không biết cách nào hay để sống

Tôi không người chìm trong suy nghĩ của mình, những khu rừng cũ của tôi…

Bạn hỏi: Đời người thăng trầm như thế nào?

Bài ca của người ngư phủ chảy sâu dưới đáy dòng sông.

Rồi dòng sông cũng chảy tràn qua bà, và bà hoàn thành. Bà tắt cái bóng đèn mờ thấp công suất gắn ở đầu giường. Tất cả những gì còn lại bên bà là ánh trăng. Bà nghiêng mình và cuộn người, khuôn mặt áp lên cái gối ẩm. Một phút sau, khóe miệng bà kéo ra thành một nụ cười vĩnh cửu.

“Tôi đã không suýt quên. Chúc ngủ ngon.”

Chúc ngủ ngon.

ADAM TRONG công viên ZUCCOTTI, Lower Manhattan. Lần này, công việc điền dã đến với ông. Các lực lượng ông đã nghiên cứu suốt quãng đời giáo sư của mình lại đang trở nên rệu rã và tiệc từng ở trung tâm của Financial District, cách mấy dãy nhà về phía Nam nơi ông sống và làm việc. Công viên náo nhiệt. Những vòng hình vuông của cây bồ kết ba gai đã ngả vàng, và khắp phía dưới chúng, các túi ngủ và lều cắm trại giữa những tòa nhà chọc trời. Hàng trăm người ngủ ở đây đêm qua, như họ vẫn thế suốt nhiều ngày. Họ chìm vào giấc ngủ nhờ những bài hát phản đối, và tỉnh dậy nhờ bữa ăn nóng miễn phí được phục vụ bởi những đầu bếp năm sao quyên tặng những nỗ lực của họ cho mục đích này. Chỉ có điều, Adam không biết mục đích đó là gì. Mục đích đó là một công việc đang trong tiến trình. Công lý chiếm chín mươi chín phần trăm. Bỏ từ những kẻ phản bội tài chính và những kẻ trộm cắp. Một sự phun trào của sự công bằng và tử tế trên khắp các lục địa. Sự sụp đổ của chủ nghĩa tư bản. Hạnh phúc không được sinh ra từ cưỡng hiếp và lòng tham.

Thành phố nghiêm cấm tất cả các âm thanh khuếch đại, nhưng cái loa cầm tay đang hét hết cỡ. Một phụ nữ ngân nga, và mọi người xung quanh bà nhặt lấy lời bà.

“Ngân hàng đã được cứu trợ tài chính.”

“NGÂN HÀNG ĐÃ ĐƯỢC CỨU TRỢ TÀI CHÍNH.”

“Chúng ta đã bị bán.”

“CHÚNG TA ĐÃ BỊ BÁN.”

“Chiếm.”

“CHIẾM!”

“Đường phố của ai?”

“ĐƯỜNG PHỐ CỦA AI?”

Vẫn là sức trẻ kiên định, trung thành với những giấc mơ cứu thế giới của tuổi trẻ của họ. Nhưng giữa những người mặc ghi lê thổ cẩm và đeo ba lô có những người già hơn Adam. Trong những phiên tụ tập bùng nổ quanh quảng trường, nhiều phụ nữ độ tuổi sáu mươi đi ngang qua gợi ký ức về một tổ chức cuộc nổi loạn. Những người mặc đồ bó đạp xe đạp tập để phát điện cho các laptop của đội chiếm đóng. Thợ cắt tóc miễn phí, vì các nhân viên ngân hàng dường như không muốn cắt tóc của họ. Những người mang mặt nạ Guy Faukes đi phát tờ rơi. Sinh viên đại học đứng thành một vòng và đánh trống. Các luật sư ngồi phía sau một cái bàn mỏng tư vấn pháp luật miễn phí. Ai đó đã nhọc công xóa đi các tấm biển:

KHÔNG TRƯỢT VÁN, TRƯỢT PATIN,

HAY ĐẠP XE QUANH CÔNG VIÊN

NẾU KHÔNG. ỔN THÔI. ANH BẠN

Và làm sao một đoàn xiếc có thể thiếu một ban nhạc? Cả một tiểu đoàn guitar - cái nào cũng mang dòng chữ Cái máy này sẽ giết những kẻ đầu co trong ngày - kết hợp lại với nhau thành một hợp xướng high lonesome:

Vì cảnh sát luôn gây khó dễ, bất cứ nơi nào tôi có thể đến,

Vì tôi chẳng còn mái nhà nào trên hành tinh này nữa.

Ngay ở phía góc xa của quảng trường là một vết thương không bao giờ lành. Cái hốc trong vòm đã phủ đầy từ lâu, nhưng nó vẫn rỉ máu. Một thập kỷ đã trôi qua kể từ khi các tòa tháp sụp đổ. Toán học làm ông kinh ngạc. Con trai của ông mới lên năm, nhưng các vụ tấn công đó dường như còn ít tuổi hơn. Một cái cây, cây lê Callery đã sống sót bị cháy một nửa và rễ bị gãy, vừa trở lại Ground Zero với sức khỏe tốt.

Ông chen qua một kẽ hở trong đám đông xô đẩy, dọc theo khu bán sách Peoples Library. Ông không thể thôi nhìn chăm chú các kệ và các thùng sách. Có cuốn Obedience to Authority của Milgram, được đánh dấu một triệu con chữ nhỏ li ti bên lề. Có tuyển tập Tagore. Rất nhiều sách của Thoreau, và còn nhiều hơn thế số bản You vs. Wall Street. Sự phát hành miễn phí, trên hệ thống danh dự. Rất mang mùi dân chủ, đối với ông.

Sáu nghìn cuốn sách, và hiện ra giữa tất cả chúng, một tập sách nhỏ nổi lên trên bề mặt của cả đống giống như một hóa thạch sục ra từ mở than bùn. Cẩm nang vàng về côn trùng. Màu vàng sáng - bản thật duy nhất mà cuốn kinh điển đó từng có. Kinh ngạc, Adam cầm nó lên và mở ra trang bìa lót, sẵn sàng để thấy tên của chính mình được vạch vẽ nhem nhuốc ở đó trong phông chữ balloon No. 2 in hoa… Nhưng cái tên lại là của một người khác, bằng nét bút mực trong kiểu chữ thảo phong cách Palmer: Raymond B.

Các trang sách mang mùi hôi của nấm mốc và sự ngây thơ từ sự tinh khiết của khoa học trẻ em. Adam lật giở, gợi nhớ lại mọi thứ. Những cuốn sổ thực địa và bảo tàng lịch sử tự nhiên ở nhà. Váng ao dưới kính hiển vi của trẻ con, rẻ tiền. Hơn hết, những đường phết nước sơn móng tay lên bụng của các con kiến. Bằng cách nào đó, ông đã trải qua cả cuộc đời lặp đi lặp lại trải nghiệm đó. Ông đưa mắt lên từ trang sách tranh - “Mọt ngũ cốc và Bọ cánh lông” - để quan sát bầy đàn vô chính phủ, hạnh phúc, giận dữ này. Trong tích tắc, ông thấy hệ thống của các cấp bậc và nhiệm vụ, các vũ điệu loài ong, những vệt chất dẫn dụ (pheromone) mà, từ bên trong tổ ong, cảm giác giống như khoa học vật lý thuần tuý, lực hấp dẫn. Ông muốn sơn một vệt nước sơn móng tay lên tất cả bọn họ rồi trèo lên tầng bốn mươi của tòa tháp bên cạnh, để nhìn cho rõ hơn. Cái nhìn của một nhà khoa học thực địa thực sự. Cái nhìn của một cậu bé lên mười.

Ông nhét cuốn Cẩm nang vàng vào túi quần rồi chen trở lại vào đám đông. Mười bước phía dưới, ngồi trên mép của một cái ghế đá, một con ma quay mặt về phía ông và giật mình. “Chiếm lấy,” ai đó hét lên, vào cái loa phát thanh. Và từ đó được phát ra to hơn gấp một trăm lần từ đầu kia: “CHIẾM LẤY!”

Sự ngạc nhiên của con ma chuyển thành nụ cười rạng rỡ. Adam biết rõ người đàn ông này như thể đây là anh trai ông, trở lại từ cõi chết. Người đàn ông mà ông thấy lúc này hói trọc, đội mũ lưỡi trai, ở nơi ông nhớ là từng có mái tóc đuôi ngựa xa hoa. Ông không tài nào nhớ nổi người đàn ông đó là ai. Rồi khi nhớ ra, ông lại không muốn mình đã nhớ. Đã quá muộn cho bất cứ thứ gì hơn là bước tới siết cánh tay của kẻ xâm phạm, cười to với bằng chứng đó, như thể may mắn là một kẻ vô cùng đểu giả và câu chuyện cũ lạ lùng đó sẽ kéo dài mãi mãi. “Linh sam Doug.”

“Cây Phong. Wow. Chuyện này không thể là thực được.”

Họ ôm nhau như thể hai con người cũ đã vượt qua vạch đích. “Ôi trời. Chúa ơi! Cuộc đời thật là dài, nhỉ?” Dài hơn bất cứ ai. Nhà tâm lý học không thể ngừng lắc đầu. Ông không muốn điều này. Thi thể đó đang bị lôi ra khỏi nấm mồ bởi những nhà khảo cổ độc ác mà không phải là ông. Nhưng mà tranh đấu thì cũng buồn cười. Như gã diễn viên hài với những tính toán thời gian hoàn hảo.

“Có phải…? Anh ở đây để…?” Adam khoát tay về phía đám đông nghìn nghịt đang cứu rỗi nhân loại khỏi chính nó. Pavlicek - Pavlicek, cái tên là thế. Pavlicek nhíu mày nhìn khắp lượt quảng trường. Như thể ông ta vừa mới thấy nó, ngay lúc này.

“A, ô, ôi trời. Không phải tôi. Dạo này, tôi chỉ là khán giả. Không hay ra ngoài lắm. Không gây ồn ào kể từ… anh biết đấy.”

Adam nắm khuỷu tay người đàn ông - vẫn còn vụng về, vẫn còn trẻ con. “Đi bộ đi.”

Họ lang thang xuống Broadway, qua Citibank, Ameritrade, Fidelity. Những năm tháng họ cần bắt kịp đã hoàn thành trong một phút ở New York. Giáo sư tâm lý học ở NYU, với người vợ đã xuất bản nhiều sách self-help và cậu con trai năm tuổi muốn trở thành nhân viên ngân hàng khi nó lớn lên. Nhân viên lâu năm của Cục Quản lý Đất đai, giữa các công việc và những nơi cư trú, đến thành phố này để gặp bạn. Hết. Nhưng họ vẫn tiếp tục bước đi, dưới những cột xoắn ốc của nhà thờ Trinity, vượt qua bóng ma của cây buttonwood ấy, cây sung dâu ngày xưa nơi các doanh nhân từng gặp để giao dịch chứng khoán, giờ là phòng máy chủ của website của doanh nghiệp miễn phí. Và họ vẫn không ngừng nói chuyện, một vòng chầm chậm quanh quá khứ, thứ mà với chu vi của nó Adam sẽ không thể hồi tưởng lại được kể cả sau đó một giờ. Douglas liên tục chạm vào vành mũ bóng chày, như thể ông đang nghiêng chào nó với người qua đường.

Adam hỏi, “Anh có… liên lạc với ai không?”

“Liên lạc?”

“Với những người khác.”

Douglas nghịch cái mũ. “Không. Còn anh?”

“Tôi… không. Dâu Tằm - không tin tức. Nhưng Người Canh Gác? Điều này nghe điên rồ. Cảm giác như anh ấy đang đi theo tôi khắp nơi.”

Douglas dừng lại trên vỉa hè trong một biển doanh nhân. “Ý anh là sao?”

“Có thể tôi bị điên. Nhưng tôi di chuyển rất nhiều vì công việc. Giảng dạy và hội thảo, khắp đất nước này. Và trong ít nhất ba thành phố, tôi đã thấy những bức tranh đường phố trông giống hệt như các bức tranh mà anh ấy đã vẽ.”

“Những người cây?”

“Phải. Anh nhớ đấy chuyện đó thật kỳ lạ…”

Douglas gật đầu, chạm ngón tay lên vành mũ. Một nhóm du khách đứng thành vòng tròn trên vỉa hè phía trước họ quanh một con thú hoang. Nó to lớn, cơ bắp, đang húc, lỗ mũi lóe sáng, với hai sừng dài hung ác sẵn sàng đâm vào đám đông đang đứng vòng quanh nó chụp ảnh selfie. Bảy nghìn pound nghệ thuật du kích (guerrilla art) bằng đồng, được người tạo ra nó chở tới đây vào đêm khuya muộn và để lại trên thềm của tòa nhà Stock Exchange như một món quà cho cộng đồng. Khi thành phố cố gắng kéo nó đi, mọi người đã phản đối. Charging Bull — “Con bò” thành Tơ-roa.

Vài tuần sau, một nữ diễn viên ba lê cưỡi con quái vật không đóng yên đó trong thế múa xoay tròn đã trở thành poster trẻ con ấn tượng của phong trào Stop the Humans mới nhất:

CÁI GÌ

LÀ

YÊU CẦU

DUY NHẤT

CỦA CHÚNG TA

#CHIẾMPHỐWALL

MANG TRẠI ĐẾN

Mọi người thay phiên nhau ôm ấp con vật đang húc để chụp ảnh. Douglas dường như không hiểu cảnh tượng mỉa mai đó. Đôi mắt ông để ở khắp nơi trừ chỗ đám đông đang nhìn. Một điều gì đó vật lộn trong ông. “Thế…” Ông xoa cổ. “Anh đang có một cuộc sống tốt nhỉ?”

“May mắn điên rồ. Nhưng tôi cũng làm việc suốt ngày. Công việc nghiên cứu… rất vui.”

“Chính xác thì anh nghiên cứu gì?”

Adam đã trình bày câu chốt đó hàng nghìn lần, với tất cả mọi người từ biên tập viên các tuyển tập đến những người lạ trên máy bay. Nhưng người đàn ông này - ông nợ người đàn ông này nhiều hơn một chút. “Tôi vẫn đang nghiên cứu đề tài đã thực hiện từ khi chúng ta gặp nhau. Khi năm người chúng ta… Tiêu điểm đã thay đổi, qua nhiều năm. Nhưng vẫn là một vấn đề cốt lõi đó: Cái gì ngăn cản chúng ta nhìn thấy điều hiển nhiên?”

Douglas đặt tay lên sừng của con bò đồng. “Rồi sao? Đó là cái gì?”

“Đó là hầu hết những người khác.”

“À…” Douglas nhìn lên Broadway, để xem cái gì khiến con bò nổi giận đến thế. “Tôi cũng có thể khám phá được ý tưởng đó một cách độc lập.”

Adam cười to tới nỗi khách du lịch phải quay lại nhìn. Ông nhớ ra tại sao ông từng có lúc yêu quý người đàn ông này. Tại sao ông tin ông ta hết lòng. “Có một phần quan trọng hơn của vấn đề này.”

“Tại sao một số người lại có thể thấy… ?”

“Chính xác.”

Bằng cử chỉ, một người du lịch châu Á đề nghị hai người đàn ông tránh khỏi bức tượng để lấy trọn chiều dài cho một bức ảnh chụp nhanh. Adam thức tay Douglas và họ đi thêm một đoạn nữa, xuống khuôn viên hình giọt nước mắt của Bowling Green Park.

“Tôi đã nghĩ rất nhiều,” Douglas nói. “Về những điều đã xảy ra.”

“Tôi cũng vậy.” Ngay lập tức Adam muốn rút lại lời nói dối đó.

“Chúng ta đã hy vọng hoàn thành cái gì vậy? Chúng ta đã nghĩ chúng ta đang làm gì vậy?”

Họ đứng dưới tán tròn của cây Platanus có thân vằn vện, loài cây giỏi chịu đựng nhất trong các cây miền Đông, tại nơi mà hòn đảo đã bị bán, bởi những người lắng nghe cây, cho những người đốn hạ chúng. Họ cùng nhìn chăm chú vào đài phun nước mạch. Adam nói, “Chúng ta đã đốt cháy các tòa nhà đó.”

“Đúng thế.”

“Chúng ta đã tin rằng con người đang phạm tội giết người hàng loạt.”

“Phải.”

“Chẳng ai khác đã có thể thấy điều đang xảy ra. Chẳng có gì dừng lại trừ khi những người như chúng ta thức ép giải quyết vấn đề.”

Vành mũ lưỡi trai của Douglas lắc qua lắc lại. “Chúng ta đâu có sai, anh thấy đấy. Nhìn quanh xem! Bất cứ ai đang chú ý đều biết bữa tiệc kết thúc rồi. Gaia đang trả thù.”

“Gaia?” Adam mỉm cười, nhưng đau đớn.

“Cuộc đời. Hành tinh. Chúng ta đang trả giá. Nhưng ngay cả bây giờ một người nói ra câu đó vẫn là một kẻ điên.”

Adam băn khoăn nhìn người đàn ông. “Thế nên anh sẽ làm lại tất cả thêm lần nữa? Những gì chúng ta đã làm?”

Những câu hỏi của các nhà triết học giả dối nhảy nhót trong đầu Adam. Những câu hỏi cấm kỵ. Bao nhiêu cây thì bằng một con người? Một thảm họa sắp xảy ra có thể biện minh cho hành vi bạo lực nhỏ, sắc bén?

“Làm lại ư? Tôi không biết. Tôi không biết điều đó có nghĩa là gì.”

“Đốt các tòa nhà.”

“Đêm đêm tôi tự hỏi mình liệu có bất cứ điều gì chúng ta đã làm - bất cứ điều gì chúng đã có thể làm - sẽ bù đắp được chút gì cho cái chết của người phụ nữ đó.”

Và rồi cảm giác giống như ngày là đêm, thành phố của gỗ vân sam, cả công viên rừng rực cháy quanh họ, và người phụ nữ nhợt nhạt, xa lạ, ưa nhìn đó đang nằm trên đất, cầu xin nước.

“Chúng ta đã không hoàn thành được điều gì cả,” Adam nói. “Không bất cứ điều gì.” Họ quay lại để rời công viên, một nơi quá đông đúc để nói chuyện này. Đến cái cổng trong hàng rào sắt thấp, chỉ khi đó họ mới nhận ra: không có nơi nào an toàn hơn. “Cô ấy sẽ thực hiện lại tất cả lần nữa.”

Douglas chỉ vào ngực Adam. “Anh đã yêu cô ấy.”

“Tất cả chúng ta đều yêu cô ấy. Phải.”

“Anh đã thực sự yêu cô ấy. Giống như Người Canh Gác. Giống như Mimi.”

“Chuyện đó lâu rồi.”

“Anh hẳn đã đánh bom cả Lầu Năm Góc vì cô ấy.”

Adam mỉm cười, nhẹ và mờ. “Cô ấy thực sự có quyền uy.”

“Cô ấy đã nói rằng cây đang nói chuyện với cô ấy. Rằng cô ấy có thể nghe chúng.”

Một cái nhún vai. Một lần lén kiểm tra đồng hồ. Ông cần quay trở lại trên phố để chuẩn bị bài giảng. Quá nhiều lịch sử khiến Adam thấy nặng nề. Hơn nữa ông đã là người trẻ hơn, giận dữ hơn. Một loài khác. Chỉ là một thí nghiệm thất bại. Thứ duy nhất cần thương thảo là Hiện tại.

Douglas sẽ không để ông yên. “Anh có nghĩ có thứ gì đó thực sự đã nói chuyện với cô ấy? Hay cô ấy chỉ…?”

Thế giới có sáu nghìn tỉ cây, khi loài người xuất hiện. Giờ chỉ còn một nửa. Một nửa của phần còn lại sẽ biến mất, trong một trăm năm nữa. Và khi con người nói rằng tất cả cây cối đang lên tiếng về sự biến mất hay bất cứ điều gì khác thì đó chính là sự thật. Nhưng câu hỏi đó khiến Adam thấy thú vị. Joan xứ Arc quá cố đã nghe thấy gì? Minh mẫn hay ảo tưởng? Tuần sau ông sẽ nói với sinh viên đại học về Durkheim, Foucault, chuẩn mực ẩn (crypto-normativity): vấn đề lý do chỉ là một vũ khí nữa của quyền lực. Vấn đề sự phát minh của hợp lý, có thể chấp nhận, đúng mực, thậm chí là nhân tính, xanh hơn và có lịch sử gần hơn con người vẫn tưởng.

Adam đưa mắt nhìn ra sau họ, xuống hẻm núi bê tông của phố Beaver. Beaver - Hải ly: những sinh vật mà da của chúng xây nên thành phố này. Sàn giao dịch Manhattan gốc. Ông nghe thấy bản thân trả lời. “Cây vẫn thường xuyên nói với con người. Những con người đúng mục vẫn thường lắng nghe chúng.” Câu hỏi duy nhất là liệu họ có sẽ nói chuyện lại với nhau hay không, trước khi kết thúc.

“Đêm hôm đó ấy mà?” Douglas ngước mặt lên bức tường của tòa tháp. “Khi chúng tôi bảo anh đi tìm người giúp ấy? Tại sao anh lại quay lại?”

Cơn giận dữ trào dâng qua Adam, như thể hai người họ lại có thể đánh nhau lần nữa. “Lúc đó đã quá muộn. Tìm được người giúp phải mất nhiều giờ. Cô ấy thì đang chết rồi. Nếu tôi có tới được chỗ cảnh sát… cô ấy vẫn chết. Và tất cả chúng ta sẽ bị còng tay.”

“Anh đã không thể chắc về điều đó, anh bạn. Giờ anh cũng không thể chắc về điều đó.”

Giận dữ, gốc rễ căn bản của một nỗi đau cắm sâu vĩnh viễn.

Họ đi qua một cây dương tử kinh châu Âu nhỏ, cao hai mươi feet. Thân cây như dải cột sống và các cành cây của nó cong cong như nữ diễn viên ba lê múa trên con bò đực. Sự bạt ngàn của những nụ hoa ăn được, màu tím, mọc thẳng ra từ thân và cành cây vẫn đang thuộc về một mùa đông đã qua. Lúc này các quả khô treo lủng lẳng xuống từ các cành cây trông rất giống những người treo cổ. Người ta nói Judas đã tự treo cổ từ một cây Cercis - dương tử kinh. Đó là một truyền thuyết khá mới, như hầu hết các truyền thuyết liên quan tới cây. Các cây Judas mọc trong các góc khuất ở trên khắp Lower Manhattan. Cây này sẽ biến mất trước khi nó nở hoa nhiều gấp đôi.

Hai người đàn ông dừng lại ở đường Battery Place, nơi con đường của họ chia đôi. Xuôi xuống dưới đường và qua dòng sông, Liberty. Có một con sóc nọ, một con vật ma, chủ đề của những điếu văn bất tận, kẻ chạy không ngừng qua những vòm cây của một khu rừng ma khổng lồ từ đây đến tận Mississippi, mà không bao giờ chạm chân xuống đất. Giờ đây tất cả chỉ còn lỗ chỗ, qua những mảng rừng thứ sinh rải rác mọc chéo góc với các đường cao tốc nơi chốc chốc lại có xác của những con vật bị xe cộ cán qua. Nhưng hai người đàn ông vẫn dừng lại nhìn, như thế cánh rừng bất tận vẫn trải ra kia, trước mặt họ.

Họ quay về phía nhau và ôm tạm biệt, giống như những con gấu đọ sức mạnh với nhau. Như thể họ sẽ không bao giờ thấy lại nhau nữa trong cuộc đời này. Như thể ngay cả vào lúc đó, vẫn sẽ là quá sớm.

CÂY CỐI QUYẾT không nói điều gì. Neelay ngồi giữa sân trong của trường Stanford - một vườn cây cảnh liên thiên hà - chờ đợi cho một lời giải thích. Ơn gọi suốt cuộc đời đã trở nên sai lệch. Ông đã lạc khỏi con đường họ đặt cho ông. Cái gì bây giờ.

Cây cối phớt lờ ông. Cái bao nước phình ra của bottle tree, áo giáp đầy gai của cây bông gòn gai: không có lấy một tiếng xào xạc của lá. Cảm giác như thể tri kỷ của ông - trong thiên hà duy nhất từng cho ông một thứ như thế - đã lao từ hạnh phúc xuống hoảng loạn trong con sóng đầu tiên và chặt chết ông. Ông đang phá hoại các bức ảnh của du khách. Không ai muốn một bức ảnh về một tu sĩ La Mã Tây Ban Nha giả, đẹp đẽ với một quái vật què quặt ở phía trước. Ông xoay xe rời đi, giận dữ như một người yêu bị bỏ roi. Nhưng đi đâu? Ngay cả việc trở về căn hộ của mình ở bên trên trụ sở Sempervirens cũng là một nỗi sỉ nhục.

Ông sẽ gọi cho mẹ, nhưng lúc này đang là nửa đêm ở Banswara, nơi bà dành phần lớn thời gian trong năm, chuẩn bị sẵn sàng cho cái chết. Giờ bà đã biết, hơn mười năm sau, rằng sẽ không bao giờ có Rupal nào cho ông, rằng khoa học sẽ không bao giờ phục hoạt được chân ông, và rằng cách tốt nhất để yêu con trai của bà là để mặc ông trong thế giới cô lập của mình. Giờ đây bà chỉ quay lại mỗi khi ông phải nhập viện, khi các bác sĩ phải loại bỏ những vết loét do ngồi lâu nhiều vô kể của ông hoặc để cắt bỏ những phần chân và mông bị hoại tủ. Mỗi lần lên máy bay là một lần đánh vật với nỗi đau. Ông sẽ không nói với bà, lần tới khi ông phải đi viện.

Ông lăn xe xuống bãi cỏ Oval về phía hàng cọ vĩ đại. Bầu trời quá trong, ngày quá nóng, và tất cả thân cây đã chuyển thành những đồng hồ mặt trời đồng bộ. Ông tìm thấy một nơi bóng râm - một môn thể thao đang ngày càng nổi tiếng, trên toàn thế giới. Rồi ông ngồi yên, cố để chỉ ở nơi ông đang ở nơi đây, ở nhà. Không có gì tốt. Trong phút chốc, ông kích động, kiểm tra tin nhắn chưa gửi của ông. Con người có thể sống ở đâu? Các yêu tinh của ông hẳn đã đúng: chỉ trong các biểu tượng, các mô phỏng.

Ông đặt thiết bị vào lại túi xe lăn, nó kêu o o như một bầy ve sầu. Đó là một tin nhắn từ AI cá nhân của ông. Thứ đó vẫn đang sống, ranh ma, kiểm tra ông với clickbait game của loài người. Từ thời thơ ấu, thậm chí trước cả khi bị ngã, ông thường mơ về một con thú cưng robot như thế. Thứ này tốt hơn bất cứ sự tiên tri nào trong khoa học viễn tưởng của tuổi thơ mà ông đã dự đoán được - nhanh hơn, mượt hơn, linh hoạt hơn. Nó đi ra ngoài bất cứ lúc nào và truy lùng toàn bộ hành động của con người, rồi về báo cáo lại với ông. Nó ngoan ngoãn và không mệt mỏi, và giống như những sinh vật duy nhất mà ông tin tưởng những ngày này, nó không có chân. Chân, Neelay nghi ngờ, có thể là nơi tiến hóa nổi điên.

Ông và người của mình đã tạo ra vật cung này, và giờ nó đang bận rộn tạo ra ông. Ông đã bảo nó quan sát theo dõi bất cứ tin tức nào liên quan tới ám ảnh mới của ông: sự truyền thông giữa cây cối, trí tuệ của rừng, các mạng lưới nấm, Patricia Westerford, Khu rừng bí mật… Cuốn sách đột ngột xuất hiện với những tiếng vọng kỳ lạ về những điều mà ông đã nghe thấy thầm thì, từ nhiều thập kỷ trước, bởi những dạng sống ngoài hành tinh mà giờ đây luôn lờ tịt ông đi. Nó đã làm ông mất đi vai trò người đứng đầu sáng tạo của công ty ông. Nó muốn hơn nữa từ ông, nhiều trả giá hơn, nhiều cứu trợ hơn. Nhưng đó là gì?

Ông mở tin nhắn trên robot. Nó chưa một liên kết và một tiêu đều: Những lời của không khí và ánh sáng. Quả thực là khả năng gợi ý không gì sánh được từ vật cưng của ông. Dù ở trong bóng râm, Neelay vẫn không thể đọc được màn hình. Ông chạy xe lăn về phía xe tải, đang đỗ cách đó không xa. Trở lại vào trong tàu vũ trụ rỗng của mình, ông bấm vào link đó và xem trong cảm giác hỗn độn. Các bóng râm và ánh mặt trời nổ bung. Một trăm năm của một cây dẻ phun lên trong hai mươi giây, giống như một cảnh của máy hoạt ảnh (kinetoscope) quay tay. Nó kết thúc trước khi Neelay kịp hiểu điều gì. Ông xem lại clip. Cái cây phun lên một lần nữa thành một vành lá rộng. Các nhành cây rung rinh vươn lên tìm kiếm ánh sáng, tìm kiếm những thứ ẩn mình dễ thấy. Cành cây đâm nhánh tua tủa trong không khí. Với vận tốt này, ông thấy mục đích trung tâm của cái cây, bài toán ấn phía sau các phloem và xylem, các hình học đan cài cuồn cuộn, và cái lớp mỏng của tầng phát sinh gỗ (cambium) sống không ngừng phồng ra ngoài ấy.

Mã - mã phân nhánh dữ dội trở lại do việc cắt xén thất bại - xây nên cái cột cuồn cuộn khổng lồ này từ những lời chỉ dẫn mà Vishnu đã cố nhét được vào một thứ nhỏ hơn cái móng tay của một cậu bé. Khi cái cây hoàn thành một thế kỷ sinh trưởng của nó, những lời từ cây dẻ già của Chủ nghĩa Siêu việt đã biến mất cuộn lên, từng dòng một, trên một biển đen:

Người làm vườn chỉ thấy

vườn của người làm vườn.

Đôi mắt không được tạo ra

cho những công dụng quằn quại

như chúng bị đặt vào và làm cho cạn kiệt hiện nay,

mà là để mục kích những vẻ đẹp

mà giờ đây không còn trông thấy được.

PHẢI CHĂNG

CHÚNG TA

KHÔNG

THẤY

CHÚA?

Và khi Neelay nhìn lên khỏi cái màn hình bé xíu, đó chính xác là điều ông thấy.

NGAY ĐỐI DIỆN SÂN TRUÔNG từ chiếc xe tải của ông, phía trên bãi cây khuynh diệp, các thu mời được gửi đi. Chúng rải rác thành từng cụm, như phấn hoa bay trên không. Một cụm rơi lên Patricia Westerford, trong một căn phòng nhỏ ở một viện nghiên cứu trong dãy Great Smoky Mountains. Bà đang tìm kiếm các chủng căn bản của hàng chục loại cây gỗ cứng có thể đổ trong vài năm tới bởi sâu đục thân và xén tóc. Những ngày gần đây hàng chục những thu mời như thế đến với bà, và bà hầu như không để ý tới chúng. Nhưng thứ này - Sửa Nhà: Chống lại một thế giới đang nóng lên - nghe có vẻ đau đớn tới nỗi bà phải đọc lại những con chữ lần thứ hai. Ai đó muốn bà bay hai nghìn năm trăm chín mươi sáu dặm rồi bay về, cho một hội thảo về khí hậu đang bị phá hủy. Bà không thể nắm bắt được cái tiêu đề đó: Sửa Nhà. Như thể chúng ta chỉ cần sủa các máng xối, đặt vào một máy làm mát mái nhà, thế là có thể trở lại những ngày tươi đẹp.

Bà ngồi trên chiếc ghế lưng tựa nan ngang bên chiếc bàn, lắng nghe tiếng dế. Rất lâu trước đây, bố bà đã dạy bà một công thức cũ, một công thức chuyển tiếng dế kêu trong mỗi phút thành độ Fahrenheit. Trong sáu mươi năm, dàn nhạc ban đêm xung quanh bà đã chơi một trong những điệu nhảy dân gian giữ tốc độ cho đến khi tất cả người chơi ngã xuống thành một đống. Chúng tôi sẽ rất vui nếu bà có thể nói về bất cứ vai trò nào mà cây đóng góp trong việc hỗ trợ con người đạt được một tương lai bền vững. Những người tổ chức hội thảo muốn một bài đinh từ người phụ nữ đã từng viết một cuốn sách về sức mạnh của rừng cây trong việc phục hồi hành tinh đang hỏng hóc này. Nhưng bà viết cuốn sách đó đã mấy chục năm trước, khi bà vẫn còn đủ trẻ để có can đảm và hành tinh này vẫn còn đủ tốt để củng cố lại.

Những người này cần những giấc mơ đột phá về công nghệ. Một cách mới nào đó để nghiền cây bạch dương thành giấy mà phải đốt lượng hydrocarbon thấp hơn. Một loại cây trồng thương phẩm biến đổi gene nào đó mà sẽ xây được nhà tốt hơn và giúp người nghèo trên thế giới thoát khỏi cảnh bần cùng. Sự sửa nhà mà họ muốn chỉ là một sự phá hủy ít lãng phí hơn một chút. Bà có thể nói với họ về một thứ máy đơn giản không cần nhiên liệu và ít cần bảo trì, một cái máy liên tục cô lập carbon, làm giàu chất đất, làm mát mặt đất, làm sạch không khí, và có thể dễ dàng làm ở mọi kích cỡ. Một công nghệ tự sao chép nó và tạo ra thức ăn miễn phí. Một thiết bị đẹp đến mức có thể là đối tượng của thi ca. Nếu rừng được cấp bằng sáng chế, bà sẽ là người ăn mừng.

California đồng nghĩa với ba ngày không làm việc. Chúa dọn dẹp cả địa ngục cũng mất ít thời gian hơn. Chúng sợ không gian rộng của bà đã tăng dần trong mấy năm gần đây, vì thế trong những khán phòng đông đúc đó bà không thể nghe được ai nói gì. Nhưng danh sách khách mời thì rất lạ thường: một danh sách các pháp sư và kỹ sư nổi tiếng, mỗi người trong số họ chỉ là một khoản trợ cấp lớn từ việc làm mờ mặt trời bằng các hạt, bằng những giống loài nguy hiểm được nhân bản vô tính, hoặc đang khai thác những năng lượng rẻ vô tận. Sẽ có các nghệ sĩ và nhà văn để đưa ra câu hỏi hỗn độn về tinh thần nhân văn đó. Những nhà đầu tư mạo hiểm đang tìm kiếm các mạch mở xanh tiếp theo. Bà sẽ không bao giờ có những khán giả như thế một lần nữa. Bà đọc lại yêu cầu, mường tượng ra một nơi mà “tương lai bền vững” có một nghĩa gì đó hơn là “say khô”* (dry drunk). Bà đọc đến đoạn kết gây xúc động của lá thư. Giống như Toynbee từng viết, “Con người đạt được sự văn minh… như mọt phản ứng trước thách thức trong tình huống khó khăn đặc biệt mà đã kích động con người thực hiện một nỗ lực chưa từng có từ trước đến nay.” Thư mời này cảm giác giống như một bài kiểm tra của sự chân thực mà bà đã cố gắng trau dồi kể từ những ngày sông lang thang. Ai đó đang hỏi bà con người cần làm gì để cứu nơi đang chết dần này. Bà có thể nào nói trước một cuộc tụ họp của những người quyền lực và xuất chúng như thế này rằng điều bà nghĩ là đúng?

Đêm nay đã quá muộn để đưa ra một lời hồi đáp khôn ngoan. Nhưng vẫn còn thời gian, cho một cuộc đi dạo xuống những ghềnh đá của con suối Middle Prong. Bên ngoài cửa phòng của bà, những cây táo gai còi cọc chen chúc vẫy vẫy những lời tiên tri ma quái dưới vầng trăng gần tròn. Những quả màu đỏ chót của chúng treo lúc lỉu trên các nhành cây, nhiều quả sẽ ở đó qua cả mùa đông. Crataegus - cây táo gai, liều thuốc chữa nỗi đau của trái tim. Mọi người sẽ tìm thấy các liều thuốc ở đó chừng nào họ còn tiếp tục nhìn. Con đường xuyên qua một khoảng rừng trống của bà làm hoảng sợ một con sóc mà mới hai giờ trước chẳng e dè gì loài người. Bà khua khua cái đèn pin. Nền rừng đầy những ụ đất nhão cao màu cam và nâu đất mang mùi ngọt và mốc của bột mềm nhào bánh. Hai con cú bị ngáng đường, sầu thảm và đẹp đẽ, kêu vẳng lại từ một nơi xa. Trên sườn núi, quả sồi và mại châu sà xuống đất. Gấu ở khắp nơi ngủ ngon lành sau bữa tiệc của ngày, mỗi dặm vuông hai con.

Bà chui qua những đường hầm đỗ quyên sà xuống, qua những cây cherry đen ghi nhớ những con đường cũ, vượt qua những cây sourwood và những cây dẻ vàng thơm. Cây mộc lan và cây striped maple lấp kín chỗ những cây dẻ đã bị đốn đi rất nhiều. Các cây độc cần đang chết, bị tấn công bởi rệp adelgid và bị bồi thêm bởi những cơn mưa axít. Phía trên cao, trên vạt đỉnh Appalachia, tất cả các cây linh sam Fraser đang chết. Xung quanh bà, rừng chao đảo trong cái năm nóng nhất, khô nhất kể từ khi kỷ lục được ghi chép. Thêm một cái đỉnh nữa, sự kiện trăm-năm-mới-có-một-lần, mà hầu như đã trở thành thường niên. Lửa cháy bập bùng khắp nơi trong công viên. Cứ ba ngày một lần Báo động đỏ.

Nhưng những cây hoa tulip nghiêm trang vẫn tăng cường hệ thống miễn dịch của bà, trong khi cây sồi nâng tâm trạng của bà và giúp bà tập trung các suy nghĩ. Dưới những cây khổng lồ này, bà thông minh hơn, sáng rõ hơn. Bà thấy một cây hồng vỏ cây như da cá sấu. Những quả sweet-gum tròn, trông giống như những cái chuỳ gai thời trung cổ nhỏ bé, kêu răng rắc dưới chân bà. Bà xé một chút đầu của một cái lá gum rơi và ngửi - một luồng hương thiên đường với một đứa trẻ. Một cây sồi đỏ đáng kính cách không xa con đường mòn, chỉ mười hai feet. Nó có thể làm dịu ngay cả sự bất an kỳ lạ mà thư mời đó phủ chụp lên bà. Tương lai bền vững. Họ không muốn một phụ nữ cây chủ trì buổi gặp mặt của họ. Họ muốn một nhà ảo tưởng bậc thầy. Một tiểu thuyết gia khoa học viễn tưởng. Thần Lorax. Có thể là một người chữa lành đức tin với những thực vật biểu sinh cho tóc. Xuống dưới lòng suối, đến chuyến trườn bò yêu thích qua những phiến đá của bà, bà bỏ giày ra. Nhưng bà không cần. Một con suối đáng lẽ đang gào réo thì giờ đây chỉ là một bãi đá cuội. Bà lật mấy viên đá lên để tìm kỳ nhông. Ba mươi loài, vô số triệu con kỳ nhông đã có thể có trong công viên này, cư trú ở mọi nơi ẩm ướt, thế mà bà chẳng tìm được con nào. Bà giơ bàn chân trần ra dòng suối tưởng tượng. Anh nghĩ sao, Den? Đi nói chuyện về “Sửa Nhà”?

Ký ức về một bàn tay đặt lên vai bà. Nếu em phải hỏi anh, em yêu, nghĩa là em không thể chịu được câu trả lời.

TỪ BÊN BỜ SUỐI Little River của Tennessee tới thành phố New York chỉ có bảy trăm dặm. Phấn hoa từ một cây thông trắng miền Đông có thể đi suốt chặng đường đó, chỉ cần có một cơn gió mạnh thổi không ngừng. Ở phía đầu bên kia của con đường, Adam Appich nhìn ra ngoài với một nụ cười khó hiểu qua một vòng tròn hai trăm sáu mươi sinh viên năm nhất ngành tâm lý đang lắng nghe bài giảng của ông về mù nhận thức để nhìn ba người mang vũ khí đang đứng ở cuối giảng đường lớn chờ ông kết thúc bài giảng. Cảm giác sốc của ông kéo dài không quá mấy nhịp tim đập mạnh. Thoáng nhìn một cái ông cũng biết những người đàn ông này muốn gì và tại sao họ lại ở đây. Tất nhiên, khẩu Glock 23s và áo khoác đột kích màu xanh tím than in những con chữ FBI màu vàng cũng giúp khẳng định ID của họ. Suốt mấy chục năm qua, trong những khoảnh khắc ngẫu nhiên của mỗi mùa, từ buổi trưa tỉnh táo cho đến trong lúc ngủ say, ông đã sợ hãi trước những người đàn ông này và sự xuất hiện của họ. Ông đã đợi họ lâu tới mức ông quên mất là họ đang đến. Giờ đây, trong ngày mùa thu tươi đẹp này, ngày muộn của cái năm muộn này, những người bắt giữ ông cuối cùng cũng ở đây, trông đúng như ông vẫn luôn nghĩ về họ: rắn chắc, dữ tợn, và công vụ, với dây bộ đàm gắn vào tai. Thêm một cái nháy mắt mỉm cười nữa, nỗi sợ của Appich biến thành một cảm giác nhẹ nhõm của những dự đoán đã hoàn thành. Ông nghĩ: Họ sẽ đi xuống lối giữa và bắt mình trên bục giảng. Nhưng những người đàn ông, năm người họ, tụ lại ở cuối phòng phía sau hàng ghế cuối cùng, chờ cho Adam kết thúc bài giảng. Chủ đề hôm nay là một chủ đề đơn giản. Khi một con người thực hiện một lựa chọn, có rất nhiều thứ xảy ra trong đêm, dưới lòng đất, hoặc chỉ là ngoài tầm mắt mà người lựa chọn là người cuối cùng hay biết. Sau hai mươi năm gò vai rụt cổ, lên gồng chờ cú búa giáng xuống này, cơn đau đớn nhăn mặt kéo dài của ông cuối cùng cũng qua. Ông đã làm việc chăm chỉ để biến mất vào các thành tụ. Hai lần ông giành giải giảng viên xuất sắc của trường, và chỉ mới năm ngoái ông đã được đề cử cho giải thưởng Beauchamp Prize của APA cho nghiên cứu nâng cao về tính thực nghiệm một nhận thức mang tính vật chất của trí tuệ con người. Ông đã thể hiện bản thân trước công chúng quá lâu tới nỗi chính ông cũng bị lừa bởi hồ sơ của bản thân. Giờ đây tất cả lựa chọn tuổi trẻ của ông quay trở lại và thổi bay ảo tưởng đó đi. Mọi thứ trở nên rất rõ ràng. Cơ hội gặp lại đồng phạm cũ. Tất cả đều giật giật vành mũ bóng chày. Lời thứ tội được trích xuất. Chúng tôi đã đốt các tòa nhà đó. Chúng tôi đã làm. Họ hẳn sẽ trao cuộc đời của họ cho nhau, năm người họ. Một trong số họ đã làm. Liếc nhìn một cái xuống những ghi chép viết tay của ông. Đúng lúc, những con chữ được đóng khung màu đỏ trồi lên từ quá khứ có thể nhìn thấu suốt tới tương lai đầy hối tiếc. Adam đã thả ra dòng này trước đây, sau mấy năm lăn lộn trong khóa khảo sát này, nhưng ý nghĩa đầy đủ của chúng phải đợi tới lúc này mới rõ. Ông đẩy cái kính không gọng ngược lên sống mũi lấm tấm mồ hôi và lắc lắc đầu với hội trường chật cứng. Thật là một bài học mà những sinh viên này sẽ để lại với ngày hôm nay.

“Bạn không thể thấy cái mà bạn không hiểu. Nhưng cái mà bạn nghĩ rằng bạn đã hiểu, bạn sẽ nhìn bằng cách sai lầm.”

Một vài người trong hội trường cười khục khục; họ vẫn chưa thể nhìn thấy những người đàn ông đứng sau lưng họ, phía cuối hội trường. Một số sinh viên cố ghi nhớ câu này cho một bài kiểm tra sẽ đến trong một dạng thức hoàn toàn khác với những gì mà họ tưởng. Phần đông thì ngồi im không nhúc nhích, chờ đợi buổi học trôi đi. Appich lướt qua những slide cuối bài giảng. Trong mười lăm giây, ông tổng hợp các bài học đáng chú ý và đưa ra các ý quan điểm chính của mình. Ông nghĩ: Mình chưa bao giờ kém trong chuyện này. Rồi ông rời khỏi căn phòng, sải bước dài qua lối đi dốc lên qua biển sinh viên, và bắt tay những người đàn ông đến để bắt ông. Ông muốn nói, Sao các ông lâu đến thế?

Các sinh viên của ông ngạc nhiên nhìn chằm chằm, những người ngoài lề bất lực khi giáo sư của họ bị còng tay dẫn đi. Các mật vụ thức Appich ra khỏi giảng đường lên vía hè. Ngày rất đẹp và bầu trời mang màu hy vọng của một chàng trai trẻ. Mọi người băng qua lối đi của họ. Toán cảnh sát hẳn đã dừng lại một giây để nghỉ vì quá đông người. Cả thành phố đều ra ngoài vào một sáng mùa thu tươi đẹp, làm đủ thứ việc. Một làn gió nhẹ đưa mùi hôi của bơ ôi lên mũi Adam. Ông đã ngửi thấy mùi thứ nôn mửa có mùi trái cây và thuốc đó rất nhiều lần trước đây, nhưng nguồn gốc của nó lúc này trốn tránh khỏi ông.

Những người mặc áo jacket tím than dẫn ông đi thêm mấy mét trên vỉa hè qua một chiếc Suburban màu đen. Những người đàn ông này dữ dằn nhưng lịch sự, sự hòa trộn kỳ lạ của mục đích, sự căng thẳng, và tẻ nhạt luôn đi kèm với chương trình thực thi pháp luật. Họ đẩy Adam vào cửa xe mở sẵn. Một mật vụ kéo đầu ông xuống khi họ gập người ông trên ghế sau.

Adam ngồi trong vòng vây an ninh, cổ tay ông bị xích lại trước người. Trong ghế trước, một mật vụ nói vào một miếng kính hình vuông, báo cáo việc bắt giữ thành công. Những lời đó có thể cũng giống như tiếng chim hót. Ai đó vẫy vẫy về phía ông qua ô cửa kính là mò bên đường. Ông quay sang nhìn. Ngay bên cạnh chiếc xe đang dừng lại này, vươn lên từ một cái hố trong nền đường bê tông, một cái cây đang rung rinh, lá của nó, những chiếc lá của nó giống như cây bút chì màu vàng trong hộp chì tám màu của trẻ con. Cây cối đã phá hủy cuộc đời ông. Cây cối là lý do mà những người đàn ông này đến để cùm tay ông cho tất cả năm tháng mà ông còn lại của ông. Chiếc xe vẫn không nhúc nhích. Những người bắt giữ ông đang hoàn thành các giấy tờ cần thiết trước khi khởi hành. Những chiếc lá vàng nói, Nghe này. Bây giờ. Ở đây. Ngươi sẽ không được ra ngoài trở lại trong một thời gian dài đấy. Adam nhìn và chỉ thấy điều này: một cái cây mà ông đã đi bộ qua ba lần mỗi tuần trong bảy năm. Đó là loài độc nhất của chỉ duy nhất trong họ có một không hai của bộ đơn lẻ của lớp duy nhất còn lại trong một ngành đã bị loại bỏ từng bao phủ khắp Trái Đất - một hóa thạch sống ba trăm triệu năm tuổi đã biến mất khỏi lục địa từ Kỷ Tân cận và đã trở lại để chật vật kiếm sống trong bóng râm, muối và khói của Lower Manhattan. Một cái cây già hơn những cây lá kim, tinh dịch lượn lờ và những quả họ thông có thể thả ra một tỉ hoặc hơn hạt phấn hoa mỗi năm. Trong những ngôi đền trên đảo cổ xưa ở đầu bên kia của Trái Đất, hàng nghìn năm tuổi, nóng chảy và nổ tung, gần với sự giác ngộ, phình ra đến chu vi lớn phi thường, các khuỷu cây đang phát triển xuống từ các cành cây khổng lồ để làm rễ lại trong những thân cây mới của chính chúng. Adam có thể đưa tay ra chạm vào thân cây khẳng khiu đó, nếu cửa sổ không đóng. Nếu hai bàn tay ông không bị còng vào nhau. Một cây như cây này mọc trên được ngay bên ngoài nhà của người đã ra lệnh thả bom Hiroshima, và chỉ có rất ít người sống sót sau cú nổ đó. Thịt của quả này có mùi làm vón cục suy nghĩ; thứ cơm quả giết được cả vi khuẩn kháng thuốc. Những chiếc lá hình quạt với mạch gân tỏa ra chằng chịt nghe nói có thể chữa được bệnh đãng trí. Adam không cần phương thuốc đó. Ông nhớ. Ông nhớ. Ngân quả. Cây bạch quả.

Lá của nó chất thành đống một bên đường trong cơn gió. Chiếc Suburban trườn ra khỏi lề đường và tiến vào dòng xe cộ đông đúc. Adam ngoái lại để nhìn qua ô kính phía sau. Từ đó, như ông thấy, cả cái cây trút xuống. Nó trút lá liên hồi, sự rơi lá tự nhiên đồng loạt nhất mà tự nhiên từng chế tạo ra. Một cơn gió mạnh, sự phản đối rung rinh cuối cùng, và tất cả chiếc lá hình quạt nhiều gân cuối cùng nhất loạt buông mình, giải phóng một loạt điện tín vàng ươm xuống West Fourth Street.

MỘT CHIẾC LÁ có thể bay đi bao xa? Qua East River, chắc rồi. Qua xưởng đóng tàu nơi một người di dân Na Uy đã đánh bóng những thanh dầm gỗ sồi cong khổng lồ trên thân những con tàu chiến. Qua Brooklyn, từng trập trùng rừng núi, bạt ngàn cây dẻ. Lên thượng nguồn sông, ở mỗi ngàn feet dọc bờ sông, trên mỗi dấu mức nước cao mà ông có thể với tới, hậu duệ của người đóng tàu đã vẽ:

ĐỪNG NÓI

BẠN KHÔNG PHẢI

Trên những chữ cái ngập nước đó, là những tòa nhà mới tranh giành tìm một cái gì đó như là mặt trời.

ĐI XUỐNG PHÍA TÂY, qua một khoảng cách mà hẳn sẽ khiến một khu rừng mất hàng chục thiên niên kỷ để băng qua, một ông già và một bà già tiến vào thế giới. Qua suốt nhiều tuần, họ đã sáng tạo ra một trò chơi. Dorothy đi ra ngoài và nhặt về các cành cây, các hạt, và lá rụng. Rồi bài mang các minh chứng đó về cho Ray, và cùng nhau, với sự hỗ trợ của cuốn sách phân nhánh, họ giới hạn lại và nêu tên các loài khác. Mỗi lần họ thêm một cái tên lạ vào danh sách, họ dừng lại suốt nhiều ngày để học mọi thứ có thể. Có dâu tằm, phong, linh sam Douglas, mỗi loài với một lịch sử, lý lịch, hóa chất, kinh tế, và tâm lý hành vi riêng. Mỗi cây mới là một sử thi riêng biệt của nó, thay đổi câu chuyện về những gì có thể.

Nhưng hôm nay, bà quay trở lại vào trong, hơi bối rối. “Có gì đó không đúng, Ray ạ.”

Với Ray, chìm sâu vào cuộc sống sau khi chết, không còn gì có thể không đúng nữa. Cái gì? ông hỏi bà, mà chẳng nói gì. Câu trả lời của bà lí nhí, thậm chí bí ẩn. “Chúng ta chắc đã mắc sai lầm ở đâu đó.”

Họ lần dấu lại các nhánh của cây quyết định nhưng rốt cuộc vẫn đi đến cùng nhánh cũ. Bà lắc lắc đầu, lấy làm khó hiểu với bằng chứng này. “Em thực sự không hiểu.”

Lúc này ông hẳn đã ộp oạp lên thật to một âm tiết đơn lẻ duy nhất. Cái gì đó kiểu như, Tại sao?

Mất một lúc bà mới có thể trả lời. Thời gian đã trở thành một cái gì vô cùng khác biệt giữa họ. “À, mới là bắt đầu, nhưng chúng ta đã vượt hàng trăm dặm ra ngoài phạm vi bản địa.”

Cơ thể ông co giật, nhưng bà biết rằng cơn co thắt dữ dội đó chỉ là một cái nhún vai. Cây cối trong các thành phố có thể phát triển rất xa khỏi nơi mà chúng có thể gọi là nhà. Hai người họ đã học được điều đó, từ nhiều tuần đọc. “Tệ hơn thế: chẳng có phạm vi nào còn lại. Hẳn chẳng còn nhiều hơn một nhúm cây dẻ Mỹ trưởng thành còn sót lại ở bất cứ đâu.” Cây này cao bằng cả ngôi nhà.

Họ đọc mọi thứ họ có thể về cây cối hoàn hảo đã biến mất của nước Mỹ. Họ học về một thảm sát đã tàn phá cảnh quan ngay trước khi họ ra đời. Nhưng chẳng gì họ khám phá ra có thể giải thích tại sao một cái cây đáng lẽ không thể tồn tại ở đây lại đang trải bóng rộng lớn khắp sân vườn sau nhà họ.

“Có khi có cây dẻ trên vùng này mà không ai biết về điều đó.” Một âm thanh phát ra từ Ray và Dorothy biết đó hẳn là một tiếng cười. “Được rồi, vậy chúng ta sai ở ID này.” Nhưng chẳng có sinh vật nào khác trong cả thư viện cây đang lớn dần của họ có thể phù họp. Họ để bí ẩn ấy bứt rứt ở đó, và tiếp tục đọc.

Bà tìm thấy một cuốn sách ở thư viện công cộng: Khu rừng bí mật. Bà đưa nó về nhà để đọc to. Bà đọc mới đến đoạn đầu tiên thì phải dừng lại:

Bạn và cái cây trong vườn sau nhà bạn đến từ cùng một tổ tiên. Một tỉ rưỡi năm trước, bạn và cây chia tách nhau. Nhưng ngay cả bây giờ sau một hành trình bao la theo những ngả đường riêng, cây và bạn vẫn có chung một phần tư số gene…

Một hai trang có thể khiến họ mất một ngày. Mọi điều họ tưởng về vườn sau nhà họ đều không đúng, và phải mất một thời gian để phát triển các niềm tin mới để thay thế cho những niềm tin đã sụp đổ. Họ ngồi cùng nhau trong im lặng và khảo sát vùng đất của mình như thể họ đang chu du đến một hành tinh khác. Mọi chiếc lá ngoài kia đều có liên kết, dưới lòng đất. Dorothy đón nhận thông tin mới đó như thể nó là một tình tiết gây sốc trong một tiểu thuyết phong tục của thế kỷ mười chín, khi mà bí mật của nhân vật chính rì rầm lan khắp mọi cuộc đời trong cả ngôi làng. Ray ngập tràn mong muốn tìm lại một bài luận ông từng đọc nhiều năm trước và đã phản đối - một bài gì đó về quyền của cây. Nhưng ông thậm chí không thể nói cho Dorothy biết cần tìm cái gì.

Họ ngồi cùng nhau vào buổi tối, đọc và nhìn, khi ánh mặt trời lấp lánh màu lục nhạt lặn xuống qua những chiếc lá vỏ sò của cây dẻ. Với Dorothy từng cành cây trơ trụi đó giống như một sinh vật thử nghiệm, chỉ khác rằng nó là một phần của tất cả những cành khác. Qua sự phân nhánh của cây dẻ bà thấy vài cách quan sát một cuộc đời đã sống, tất cả những con người mà bà đã có thể là, những con người có thể hoặc sẽ là, trong những thế giới trải ra ngay dọc theo thế giới này. Bà quan sát các cành cây đung đưa một lúc, rồi nhìn trở lại xuống trang sách và đọc to lên. “Đôi khi khó để nói rằng một cây là một thứ duy nhất hay bao gồm một triệu thứ.”

Bà vừa bắt đầu câu đáng kinh ngạc tiếp theo, thì một tiếng gừ từ chồng bà cắt ngang lời bà. Bà nghĩ ông đang nói, cốc giấy. “Ray?”

Ông nói lại các âm tiết đó, và chúng nghe vẫn như cũ. “Xin lỗi, Ray. Em không hiểu điều đó có nghĩa là gì.”

Cốc giấy. Cây giống. Trên khung cửa sổ.

Các từ phát ra đầy phấn khích, chúng khiến bà nổi gai ốc. Sự dữ dội điên cuồng của ông, khi màn đêm buông xuống, khiến bà nghĩ rằng ông đang có một cơn tai biến não khác. Mạch bà đập thình thịch và bà lảo đảo đứng lên. Rồi bà hiểu ra. Ông đang mua vui cho bà, biến Mọi thứ như là chính nó thành một cái gì đó tốt hơn. Kể với bà một câu chuyện, để đền đáp cho những năm tháng của những câu chuyện bà đã đọc cho ông.

Trồng cây. Cây dẻ. Con gái chúng ta.

“CỦA BÀ PHẢI KHÔNG?” một giọng hỏi.

Patricia Westerford nhăn mặt. Người đàn ông mặt đồng phục đứng sau băng chuyền chỉ vào đồ xách tay của bà khi nó ra khỏi máy quét. Bà gật đầu. Lãnh đạm hơn cả năm giây của lời nói lạnh lùng kia.

“Chúng tôi xem được không?”

Đó không thực sự là một câu hỏi, và anh ta không đợi câu trả lời. Cái túi mở ra; các bàn tay sục sạo khắp lượt. Sự cào xói giống như con gấu vẫn làm với vạt cây mâm xôi đen của Patricia trong căn nhà nhỏ ở Smokies.

“Cái gì đây?”

Bà vỗ trán. Lấm cẩm tuổi già. “Dụng cụ để sưu tập của tôi.”

Anh ta kiểm tra lưỡi dao dài tám phân, dụng cụ tỉa gọt mở rộng ra chiều rộng của bút chì, cái cưa nhỏ xíu ngắn hơn đốt trên cùng ngón tay út của bà. Đất nước này đã hơn một thập kỷ không có vụ tai nạn máy bay nghiêm trọng nào, được trả bởi một tỉ con dao bỏ túi, tuýp kem đánh răng, lọ dầu gội đầu…

“Bà sưu tập gì?”

Một trăm câu trả lời sai, mà chẳng có lấy một câu đúng. “Cây.”

“Bà là người làm vườn à?”

“Vâng.” Nghe không hợp lắm, dù là để khai man.

“Thế còn cái này?”

“Cái đó?” bà lặp lại. Ngó ngẩn, nhưng nó mang lại cho bà ba giây. “Đó chỉ là nước hầm rau củ thôi.” Tim bà đập mạnh tới nỗi nó có thể giết bà sạch sẽ như thứ ở trong cái lọ đó. Người đàn ông này có quyền lực lấn át bà, quyền lực toàn năng của một quốc gia hoảng loạn khi theo đuổi sự an toàn bất khả. Một cái nhìn giận dữ lộ rõ và bà sẽ lỡ chuyến bay.

“Thú này nhiều hơn ba ounce.”

Bà nhét đôi tay run run vào túi và nghiến chặt hàm. Anh ta sẽ để ý; đó là công việc của anh ta. Anh ta đưa một tay đẩy hai món đồ đó về phía bà, còn tay kia đẩy cái túi đã bị lục tung của bà. “Bà có thể quay lại nhà ga để gửi bưu điện những thứ này.”

“Tôi sẽ lỡ chuyến bay.”

“Vậy thì tôi sẽ phải tịch thu chúng.” Anh ta thả cái lọ nhựa và hộp dụng cụ vào một cái thùng phuy đã đầy sẵn. “Chúc chuyến bay an toàn.”

Trên máy bay, bà lướt lại bài tham luận chính của mình một lần nữa. “Thú tốt nhất một người có thể làm cho tương lai của thế giới.” Mọi thứ đã được viết ra. Nhiều năm qua bà đã không đọc to một bài phát biểu. Nhưng bà không tin bản thân có thể úng khấu thứ này.

Bà đi theo băng chuyền ở sân bay SFO. Tài xế đứng thành một vòng ở đầu lối ra của hành khách, giơ lên những cái tên trên các mẩu giấy. Tên bà không có trong số đó. Lẽ ra người tổ chức từ hội thảo đã phải đến đón bà. Patricia chờ mấy phút, nhưng không có ai cả. Điều này với bà cũng không sao. Bất cứ lý do gì cũng không hợp với chuyện này. Bà ngồi xuống chiếc ghế áp vào tường trong một góc của phòng chờ. Một bảng chữ sáng lấp lánh chạy qua phòng chờ lớn ghi Boston Boston Chicago Chicago Chicago Dallas Dallas… Những chuyến đi của con người. Những công việc của con người. Nhanh hơn bao giờ hết, đầy hơn bao giờ hết, di động hơn bao giờ hết, quyền năng hơn bao giờ hết. Một chuyển động thu hút sự chú ý của bà. Ngay cả một đứa trẻ sơ sinh cũng sẽ quay sang để nhìn một con chim hơn những thứ gần hơn, chậm hơn. Mắt bà dõi theo vòng cung thất thường đó. Một con chim sẻ nhà đang nhảy tưng tưng trên mái của một bảng hiệu, cách đó mười lăm feet. Nó lao những chuyến bay ngắn, có mục đích quanh phòng chò. Chẳng có ai trong đám đông để ý. Nó bay lướt lên vào một vết nứt ẩn gần trần nhà, rồi sà xuống trở lại. Chẳng bao lâu hai, rồi ba con, do thám khắp các thùng rác. Thứ đầu tiên kể từ khi lên máy bay khiến bà thấy vui.

Có cái gì đó trên chân chúng, giống như vòng định vị, nhưng to hơn. Bà lấy miếng bánh cuộn bà đã nhét vào trong túi làm bữa tối ra, bóp vụn lên cái ghế ở bên cạnh bà. Bà nửa hy vọng là một bảo vệ sẽ đến bắt giữ bà. Bầy chim vô cùng mong muốn phần thưởng đó. Mỗi cú liệng căng thẳng đưa chúng đến gần hơn một chút, mang thêm một chút khao khát. Cuối cùng sự háu ăn chiến thắng sự cẩn trọng, và một trong số lũ sẻ lẻn bay tới cuỗm một miếng. Patricia ngồi thật im; con sẻ nhảy tới gần hơn, ăn ngấu nghiến. Khi góc nhìn phù hợp, bà đọc được cái vòng trên mắt cá chân. Kẻ lạ bất hợp pháp. Bà cười to, và con chim bị giật mình bay vút lên.

Một phụ nữ trẻ gốc Á đi nhanh về phía bà. “Tiến sĩ Westerford?” Patricia mỉm cười đứng lên.

“Bà đã ở đâu thế ạ? Tại sao bà không trả lời điện thoại?”

Patricia muốn nói, Điện thoại của tôi sống ở Boulder, Colorado, cắm vào tường.

“Tôi đã đi mấy vòng quanh sảnh đến. Hành lý của bà đâu?” Toàn bộ dự án Sửa Nhà dường như đang lung lay.

“Đây là hành lý của tôi.”

Cô gái ngạc nhiên. “Nhưng bà sẽ ở đây ba ngày mà!”

“Mấy con chim đó…” Patricia cất lời.

“Vâng. Trò đùa của ai đó. Sân bay không nghĩ ra cách gì để loại bỏ chúng.”

“Nhưng tại sao phải làm thế?”

Người lái xe này không được sinh ra cho triết học. “Chúng ta đi theo đường này.”

Họ bò ra khỏi thành phố đi xuống Central Peninsula. Người lái xe kế tên các nhân vật nổi tiếng sẽ phát biểu trong những ngày tới. Patricia ngắm nhìn cảnh trí. Phía bên phải họ, những quả đồi cây gỗ đỏ thứ sinh. Phía bên phải họ, Thung lũng Silicon, nhà máy của tương lai. Người lái xe đưa cho Tiến sĩ Westerford một tập thư mục nhựa rồi thả bà xuống Faculty Club. Patricia đã có cả buổi chiều để đi lang thang quanh sưu tập cây ở khuôn viên đại học ngoạn mục nhất trong cả nước. Bà tìm thấy một cây sồi xanh (blue oak) tuyệt diệu, những cây plane California vương giả, những cây tuyết tùng incense, một cây pepper tree vô chính phủ xù xì, hàng chục trong số bảy trăm loài bạch đàn, những cây kumquat trĩu quả. Mọi sinh viên hẳn đều say chất làm say của không khí mà không hề hay biết. Đó là một chất lignin của Giáng sinh. Những người bạn cũ đã mất. Những cái cây bà chưa bao giờ thấy. Các cây thông xoay tròn những quả hình nón theo những đường xoáy Fibonacci hoàn hảo. Chi nước đọng - Maytenus, Syzygium, Ziziphus. Bà lùng sục trong chúng và tất cả các cây ở tầng phía dưới để lấy những chiết xuất thay thế cho những thứ đã bị Cục An ninh Vận tải tịch thu.

Lối nhỏ dẫn bà đi dọc trong lòng của một nhà thờ Roman giả. Bà đi dưới tán một cây bơ ba thân hoành tráng, mọc hơi quá sát tường, có lẽ đã bắt đầu cuộc sống trên bàn của một người thư ký. Đi qua một cái cổng vào sân, bà dừng lại và chạm tay lên môi. Cây cối - những cái cây hùng vĩ, phi thực, lạ thường đã đến từ một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng thời Golden Age về những khu rừng rậm rạp ở dưới những đám mây a-xít của Sao Kim - đứng thì thầm với nhau.

ĐÁM MẬT VỤ để Adam Appich ở trong một buồng giam rộng hơn cái bục cây mà ông từng ở cùng với hai người khác hai trăm feet trên không trung. Nhà nước chịu trách nhiệm về ông. Ông hợp tác trong mọi vấn đề nhưng hầu như chẳng nhớ điều gì, thậm chí chỉ trong nửa giờ sau đó. Sáng nay, ông vẫn là một giáo sư chính thức ngành tâm lý học tại một trường đại học đô thị vĩ đại. Giờ ông bị bắt giữ vì những tội xa xưa liên quan đến mấy triệu đô la hủy hoại tài sản và việc thiêu sống một phụ nữ.

Bố mẹ ông may mắn là đã chết. Cả chị gái Jean, em trai Charles, người bạn lâu năm duy nhất, và người thầy hướng dẫn đã mở mắt ông về sự mù của con người. Ông đã tới độ tuổi mà cái chết chỉ là một chuyện bình thường mới. Ông đã không nói chuyện với anh trai Emmett kể từ khi anh ta lùa lấy khoản thừa kế của Adam. Chẳng có ai để nói ngoài vợ và con trai ông. Lois cầm điện thoại, ngạc nhiên khi ông gọi lúc giữa chiều. Cô cười khi ông nói với cô rằng ông đang ở đâu. Phải mất một khoảng im lặng dài mới thuyết phục được cô. Cô đến gặp ông trong trung tâm giam giữ chật chội trong giờ thăm sáng hôm sau. Sự khó hiểu của cô đã biến thành hành động, và khuôn mặt cô đỏ bừng với nhiệm vụ thực sự đầu tiên trong bấy nhiêu năm. Qua tấm kính chống đạn, cô đọc cho ông nghe từ một cuốn sổ dày bốn inch còn mới được dán nhãn gọn gàng Adam, Luật pháp. Tất cả gần giống như những tác phẩm nghệ thuật, những thứ mà cô vừa bắt đầu khởi động. Danh sách các việc cần làm của cô cụ thể và mạnh mẽ. Những nếp nhăn quanh mắt cô chuẩn bị để chống lại sự bất công.

“Em có một số luật sư hàng đầu rồi. Chúng ta cần yêu cầu giam giữ tại nhà. Đắt đỏ, nhưng anh sẽ được ở nhà.”

“Lo,” ông nói, giọng đặc lại bởi năm tháng. “Anh có thể kể cho em nghe chuyện đã xảy ra.”

Một bàn tay cô lướt trên tấm kính chắn đạn còn bàn tay kia lướt một ngón tay trên môi mình. “Suỵt. Tay ở liên đoàn tự do dân sự bảo là đừng nói gì cho tới khi anh được ra.”

Hy vọng của cô: rất cố chấp, rất đúng con người cô. Ông đã từng kiếm sống bằng cách học về hy vọng cố chấp. Ông đã cưới nó. Hy vọng cố chấp là thứ đã đưa ông vào đây.

“Em biết anh đã không làm bất cứ điều gì trong chuyện này, Adam. Anh không thể làm thế.” Nhưng hai mắt cô cụp xuống - ngôn ngữ của loài động vật có vú già, tạo thành qua hàng chục triệu năm. Cô chẳng biết gì, biết ít hơn tất cả về người đàn ông mà cô đã sống cùng trong suốt nhiều năm, người chồng kết hôn hợp pháp của cô, cha của con trai cô. Chí ít là một gã lừa đảo và, theo tất cả những gì cô biết, là đồng phạm giết người.

Ở ĐẦU KIA THÀNH PHỐ trong một cơ sở giam giữ khác, kẻ phản bội ông lại chuồn đi đêm nay, khỏi tay chính phủ, những người thuê ông ta đã trở thành những kẻ bắt giữ, để bước vào bữa tiệc săn lùng hằng đêm của ông ta để tìm kiếm người phụ nữ đã biến Douglas Pavlicek thành một kẻ cực đoan. Bà ta giờ mang tên khác, ông chắc chắn. Bà ta có thể đã bay đến một nước khác, chìm đắm trong một phần đời tiếp theo mà ông không thể tưởng tượng ra. Tha thứ là điều quá sức ông có thể yêu cầu bà, quá sức ông có thể cho mình. Ông đáng bị những gì tồi tệ hơn những gì mà các Freddy vừa trao cho ông - bảy năm trong một nhà tù an ninh bậc trung, đủ điều kiện để được tha trong hai năm. Nhưng có một điều ông cần phải nói với bà. Đây là cách mọi thứ xảy ra. Đây là cách mọi thứ sụp đổ. Bà sẽ nghe về những gì ông đã làm. Bà sẽ biết phần tồi tệ nhất, và bà sẽ khinh bỉ ông. Chẳng có gì ông nói có thể thay đổi điều đó. Nhưng bà sẽ băn khoăn tại sao, và thắc mắc đó sẽ khiến bà đau đớn. Nỗi đau mà ông có thể biến thành cái gì đó tốt đẹp hơn.

Phòng giam của ông là một hình lập phương bằng bê tông được sơn màu xanh cao su, rất giống với phòng giam giả mà ông đã sống trong một tuần vào năm mười chín tuổi. Không gian giam cầm chật hẹp nên ông được đi lại. Ông nhắm mắt và truy đuổi bà, như ông vẫn làm hằng đêm. Cuốn phim này mò hơn bao giờ hết và các đường nét của bà rất mơ hồ. Ông đã quên ngay cả những điều về khuôn mặt bà mà đã từng khiến ông cảm thấy như ông có thể chết ngạt trong một hơi thở dài kéo dài vô tận. Nhưng đêm nay ông gần như có thể thấy bà, không giống như bà hẳn là lúc này, mà giống như bà trước đây. Đây là cách mọi thứ xảy ra. Ông đã bị phản bội - chẳng cần biết bởi ai. Bị phục kích. Và tới khi cảnh sát lao tới bắt ông - ông đã thất bại sẵn rồi.

Những người thấm vấn ông đã rất tử tế. Có David, một ông già trông rất giống bố của Douggie. Và một người phụ nữ thấu hiểu tên là Anne, người mặc bộ váy vest và ghi chép, cố gắng để hiểu. Họ nói với ông rằng mọi chuyện đã qua rồi, rằng hồi ký viết tay của ông đã cho họ tất cả những gì họ cần để giam giữ ông và bạn bè của ông mãi mãi. Chỉ còn là vấn đề làm rõ thêm một số chi tiết.

Các người chẳng biết gì đâu. Tôi đang viết tiểu thuyết. Tất cả chỉ tuôn ra từ cái đầu chết tiệt của chính tôi.

Họ nói rằng tiểu thuyết của ông có chứa các thông tin về tội phạm mà chưa bao giờ được công khai. Họ nói họ đã biết về bạn bè ông. Hồ sơ về tất cả bọn họ. Họ chỉ muốn ông hợp tác, và mọi chuyện sẽ dễ hơn rất nhiều cho Douglas nếu ông hỗ trợ.

Hỗ trợ? Đó là thủ rác rưởi Judas, trời ạ. Nó vừa trượt ra khỏi ông. Một từ quá nhiều ý nghĩa.

Ông nói với Mimi về lỗi lầm đó. Bà dường như lắng nghe, thậm chí nao núng một chút, mặc dù khuôn mặt bà quay đi với vết sẹo do từng xọc vào chông. Ông giải thích rằng ông đã giữ im lặng bao nhiêu ngày như thế nào, ông đã nói các mật vụ cứ cho ông vào ngục mãi mãi đi ra sao - ông đã không nói ra cái tên nào cả. Ông kể với bà những người thẩm tra đã đưa ra những tấm ảnh. Những thứ kỳ quái nhất: giống như bức ảnh chụp từ phim tự quay, những bức ảnh bị nhoè tại những sự kiện mà chẳng một ai có máy ảnh. Những sự kiện mà ông nhớ rất rõ, đặc biệt là những cuộc tụ tập mà ông bị đánh. Rất nhiều bức ảnh chụp hình ông. Ông đã quên mất ông đã trẻ như thế nào, đã từng. Đã ngây thơ và nhẹ dạ ra sao.

Các ngài biết đấy, ông nói với những người thẩm vấn, Tôi bây giờ dễ thương hơn bao giờ hết.

Anne mỉm cười và ghi chép điều gì đó. Ông thấy không? David nói với ông. Chúng tôi có tất cả họ. Chúng tôi không cần bất củ điều gì từ ông. Nhưng sự hợp tác có thể làm giảm rất nhiều mức hình phạt đối với ông. Đó là khi Douglas bắt đầu nhận ra rằng thuê cho mình một luật sư có lẽ không giống như thừa nhận tội. Tất nhiên, thuê một ai đó cho một điều gì đó hẳn là đòi hỏi nhiều điều hơn là một nghìn hai trăm ba mươi đô la mà ông đã có thể đưa ra. Có một vấn đề với các bức ảnh. Chúng bao gồm cả những người mà ông chưa từng thấy. Có một vấn đề với danh sách những vụ phóng hỏa mà họ muốn ông thừa nhận. Một nửa trong số đó ông chưa từng nghe tới. Rồi hai mật vụ bắt đầu hỏi ai là ai. Ai là Dâu Tằm? Ai là Người Canh Gác? Ai là Cây Phong? Có phải cô ấy đây không?

Họ đã lừa bịp, viết cuốn tiểu thuyết của riêng họ.

Hai ngày sau, họ giam giữ ông ở một nơi trông giống như ký túc xá ở một trường đại học Serbia đã bị phá sản. Ông vùi trong im lặng. Rồi họ nói với ông điều ông đang đối mặt: chủ nghĩa khủng bố trong nước - cố gây ảnh hưởng đến hành vi của chính phủ bằng cách đe dọa hoặc ép buộc - có thể bị trừng phạt theo Đạo luật Tăng cường Hình phạt Khủng bố, công cụ của một nhà nước an ninh mới toàn diện. Ông sẽ không bao giờ được đi ra ngoài nữa. Nhưng nếu ông chỉ cần xác nhận một trong các khuôn mặt này - một khuôn mặt, của một người mà họ đã có hồ sơ rồi - ông sẽ được tự do trong hai đến bảy năm. Và họ sẽ khép lại vụ án của bất kỳ lần phóng hỏa nào ông thừa nhận thực hiện.

Khép lại vụ án?

Họ sẽ không săn đuổi ai nữa cho các tội đó. Kể từ nay? Cho bất cứ tội nào mình có hoặc không thừa nhận?

Chỉ một khuôn mặt. Thế là ông có niềm tin đầy đủ từ chính phủ liên bang.

Ông không quan tâm chuyện ông phải đi từ bảy năm hay bảy trăm năm. Ông sẽ không bao giờ kéo dài qua được; cơ thể của ông không còn đủ “nhiên liệu” cho chừng ấy thời gian nữa. Nhưng lệnh ân xá được đảm bảo cho người phụ nữ đã đón ông vào và một người đàn ông mà có lẽ vẫn ở ngoài kia đấu tranh cho ước nguyện đã chết của nhân loại… cảm giác rất có ý nghĩa.

Rải rác trong bộ ảnh mà hai người điều tra liệng ra trước mặt ông là những bức ảnh của một người mà Douggie luôn cảm thấy giống như một kẻ xâm phạm. Một người mà đã đến để nghiên cứu họ. Kẻ mà họ đã bảo, vào cái đêm khủng khiếp đó, đi tìm người giúp Olivia - bất cứ sự giúp đỡ nào - nhưng lại quay trở về tay trắng.

“Đây,” Douglas nói, ngón tay ông đung đưa như một nhánh cây trong gió.

“Đây là Cây Phong. Gã tên là Adam. Học ngành tâm lý học ở Santa Cruz.”

Đó là cách mọi thứ xảy ra, ông nói với người cộng sự của mình trong sự cứu rỗi linh hồn. Đó là thứ anh đã làm. Đó là lý do. Vì em và Nick và có thể cả vì cây cối nữa. Bà cứ thế giữ ánh mắt ông và nhìn chằm chằm, như thể một cái nhìn bất tận sẽ cho bà biết tất cả những điều bà cần biết.

KHÁN PHÒNG tối và lót gỗ đỏ chúa nhiều nghi vấn. Patricia nhìn từ bục phát biểu ra hàng trăm chuyên gia. Bà giữ ánh mắt của mình cao trên những khuôn mặt đang chờ đợi và bấm chuột. Phía sau bà xuất hiện bức tranh của một con tàu ark bằng gỗ nguyên thủy với một đoàn động vật ở yên bên trong nó. “Khi thế giới kết thúc lần đầu tiên, Noah đã đưa tất cả động vật, từng cặp mỗi loài, và đưa chúng lên con thuyền thoát hiểm của ngài để đi sơ tán. Nhưng điều buồn cười là: Ngài để mặc cây cối chết. Ngài đã không mang đi được thứ duy nhất mà ngài cần để xây dựng lại cuộc sống trên đất đai, và tập trung vào cứu trợ những kẻ ăn bám!”

Cả hội trường cười nghiêng ngả. Họ đang ủng hộ bà, nhưng chỉ bởi vì họ không biết bà đang định nói gì.

“Vấn đề là, Noah và những người như ngài đã không tin rằng cây cối đã thực sự sống. Không có mục đích, không có nguồn sống giống như những viên đá chi khác là to hơn.” Bà lại nhấp chuột qua một số hình ảnh: những cây bẫy ruồi (flytrap) khép lại trên con mồi của chúng, những cây xấu hổ thẹn thùng, một tấm khảm của những vòm lá e thẹn trên một tán cây mà dừng lại cách điểm chạm vào nhau chỉ một khoảng ngắn. “Bây giờ chúng ta biết rằng cây cối giao tiếp và ghi nhó. Chúng nếm, ngửi, chạm, và thậm chỉ nghe và nhìn. Chúng ta, loài đã tìm hiểu ra điều này, đã phát triển vô cùng kể từ thời Noah. Chúng ta đã học được rất nhiều điều về chuyện chúng ta chia sẻ Trái Đất này cùng ai. Chúng ta bắt đầu hiểu những sợi dây kết nối sâu sắc giữa cây và người. Nhưng sự chia tách của chúng ta lại lớn hơn sự kết nối của chúng ta.”

Bà nhấp chuột và slide thay đổi. “Đây là hình ảnh vệ tinh của Bắc Mỹ vào một đêm, năm 1970. Và đây, chúng ta, một thập kỷ sau. Và một thập kỷ nữa. Và một thập kỷ nữa. Một thập kỷ nữa, và kết thúc.” Bốn lần nhấp chuột, và ánh sáng gào thét trên khắp lục địa, phủ lên bóng tối từ biển này tới biển kia. Bà nhấp chuột, hé lộ hình ảnh một trùm tư bản cướp bóc đầu hói mặc áo cố cao và có bộ râu lởm chởm. “Một phóng viên từng hỏi Rockefeller bao nhiêu là đủ. Câu trả lời của ông ta: Chỉ thêm một chút nữa thôi. Và đó là tất cả những gì chúng ta muốn: ăn và ngủ, ở nơi khô ráo và được yêu thương, và đòi hỏi chỉ thêm một chút nữa thôi.”

Lần này tiếng cười là một tiếng rì rầm lịch sự. Một cử tọa khó nhằn. Họ đã xem màn trình diễn ánh sáng bừng nố này quá nhiều lần trước đó rồi. Tất cả mọi người trong khán phòng này từ lâu đã lặng tờ trước thực tế đó. Hai người ở phía cuối đứng lên đi ra ngoài. Một hội thảo về môi trường. Năm trăm người tham dự, bảy bè phái đối đầu lẫn nhau, vô số lời từ chối trước mọi kế hoạch cứu hành tinh. Tất cả chỉ vì một cơn sóng thần. Tiếp theo là bốn bộ ảnh tua thời gian ngắn chụp từ trên không - những cánh rừng ở Brazil, Thái Lan, Indonesia, và lầy bắc Thái Bình Dương, đang biến mất. “Chỉ thêm một chút gỗ nữa thôi. Chỉ thêm một chút công việc nữa thôi. Chỉ thêm mấy mẫu ngô nữa để có thức ăn cho thêm một số người nữa thôi. Quý vị biết không? Chẳng bao giờ có bất cứ nguyên liệu nào có giá trị hơn gỗ.”

Có sự nhúc nhích trên những chiếc ghế sang trọng, tiếng ho hắng và thì thào, những tiếng réo gọi câm lặng có thể giết tất cả các nhà thuyết giáo.

“Chỉ tính riêng ở đất nước này, một phần ba số mẫu đất rừng đã chết trong vòng sáu năm qua. Rừng đang sụp đổ thành rất nhiều thứ - hạn hán, hỏa hoạn, cây sồi chết đột ngột, sâu róm sồi, bọ thông và bọ đục thân, bệnh rỉ sét, và cảm giác tẻ nhạt của các nông trại và các khu phân lô. Nhưng luôn có cùng một nguyên nhân tối hậu, và quý vị biết nó và tôi biết nó và tất cả mọi người đang sống mà có để ý đều biết nó. Chu kỳ của năm đang bị trượt đi một hoặc hai tháng. Toàn bộ các hệ sinh thái đang bị bung ra. Các nhà sinh học đang vô nghĩa đến đáng sợ.

Sống vượt quá khả năng mà Trái Đất mang lại là tự sát. Cuộc đời quá hào phóng, còn chúng ta quá… không thể khuyên can. Nhưng chẳng điều gì tôi có thể nói sẽ đánh thức cơn mộng du và khiến sự tự sát này có vẻ thực. Nó không thể là thực, phải không? Ý tôi là, chúng ta đang ở đây, tất cả vẫn như cũ…”

Mười hai phút kể từ khi bắt đầu bài nói, bà bắt đầu run. Bà giơ tay lên xin chờ ba giây. Bà lùi lại ở phía sau bục phát biểu, lấy một chai nhựa đựng nước đã được để cho bà bởi những người tổ chức đầy thiện chí của hội thảo về Sửa Nhà này. Bà vặn nút chai và giơ cái chai lên. “Estrogen tổng hợp.” Bà búng vào lớp nhựa răng rắc. “Chín mươi ba trên một trăm người Mỹ bị trói buộc với thứ này.” Bà đổ một ít vào cái cốc để sẵn. Rút ra từ cái túi bên hông bà một lọ thủy tinh thay thế.

“Còn đây là những chiết xuất từ cây mà tôi đã tìm được trong khi đi bộ quanh khuôn viên trường này ngày hôm qua. Chúa ơi, nơi này quả là một nơi của cây cối. Một thiên đường thu nhỏ!”

Bàn tay bà lắc lắc, làm nước bắn ra. Bà khum hai tay quanh lọ thủy tinh và đặt nó lên trên bục giảng. “Quý vị thấy đấy, rất nhiều người nghĩ cây là những thứ đơn giản, chẳng thể làm được cái gì thú vị. Nhưng mỗi cây đều có một nghĩa vụ riêng dưới vòm trời này. Hóa chất của chúng rất kỳ diệu. Sáp, chất béo, đường. Các chất tanin, sterol, gum, và carotenoid. Các a-xít nhựa cây, các chất Aavonoid, terpene. Các chất alkaloid, phenol, suberin. Chúng đang học cách để tạo ra bất cứ thứ gì chúng có thể tạo ra. Và phần lớn những gì chúng tạo ra chúng ta chưa thể định danh.”

Bà click qua tập hợp một loạt hình ảnh “Vỏ cây Cư xử Lạ thường.” Những cây dragon chảy nhựa đỏ như máu. Cây jabuticaba, với những quả trông như quả bóng bi-a mọc thẳng ra từ thân cây. Những cây bao báp nghìn năm tuổi, giống như những quả bóng thám không được buộc lại chúa ba mươi nghìn gallon nước. Những cây bạch đàn bảy sắc cầu vồng. Những cây quiver kỳ dị với các đinh ngọn cây là các vũ khí. Hura crepitans, cây vông đồng, bắn hạt từ những quả bung ra của nó với vận tốc một trăm sáu mươi dặm một giờ. Khán giả của bà thư giãn, được trấn an bới sự quay trở lại của bà với những hình ảnh đẹp đẽ. Bà cũng không phiền đi một khúc cua cuối qua những thứ đẹp đẽ nhất thế gian.

“Có đôi lúc trong bốn trăm triệu năm qua, một số cây đã thử mọi chiến lược với một cơ hội làm việc từ xa. Chúng ta chỉ mới bắt đầu nhận thức được một thứ có thể làm việc đa dạng như thế nào. Cuộc đời có một cách nói chuyện với tương lai. Thứ đó được gọi là ký ức. Nó được gọi là gene. Mọi bối cảnh mới biến ký ức của một cây thành một thứ gì đó mới. Để đối phó với tương lai, chúng ta phải lưu giữ quá khứ. Vậy nên, quy tắc ngón tay cái đơn giản của tôi là thế này: khi bạn chặt một cái cây, thứ mà bạn làm từ nó cần phải ít nhất là kỳ diệu bằng với thứ mà bạn chặt xuống.”

Bà không chắc cử tọa của bà cười hay rên ri. Bà vỗ vỗ vào mặt bên của cái bục. Ngón cái bị bóp nghẹt dưới các ngón khác. Mọi thứ trong hội trường đều im bặt.

“Cả cuộc đời tôi, tôi luôn là người ngoài lề. Nhưng rất nhiều người khác đã ở ngoài đó cùng với tôi. Chúng tôi đã phát hiện ra rằng cây có thể giao tiếp, qua không khí và qua rễ của chúng. Nhận thức phổ biến xưa không cho chúng tôi lên tiếng. Chúng tôi đã phát hiện thấy rằng cây chăm sóc lẫn nhau. Khoa học tập thể bác bỏ ý tưởng đó. Những người ngoài lề khám phá ra rằng hạt giống nhớ các mùa của thời thơ ấu của chúng nên theo đó mà nảy chồi. Những người ngoài lề khám phá rằng cây cảm nhận sự có mặt của sự sống khác gần đó. Rằng cây học cách tích trữ nước. Rằng cây cho cây con của chứng thức ăn và đồng bộ hóa cột thân của chúng với các nguồn dự trữ và mạng lưới thân tộc cảnh báo và gửi đi các tín hiệu gọi bầy ong tới và cứu chúng khỏi bị tấn công.

Đây là một thông tin ngoài lề nho nhỏ, và quý vị có thể đợi cho tới khi nó được xác nhận. Rừng biết mọi thứ. Chỉ cần bước đi trong rừng và nhìn… Rừng kết nối bản thân với lòng đất, với những neuron chậm (slow neurons) tương tác với đất thông minh. Có não ở dưới đó, những bộ não mà bộ não của chính chúng ta không có cơ chế để nhìn thấy. Tính linh hoạt của rễ, giải quyết các vấn đề và đưa ra các kết luận. Các tiếp hợp nấm. Ta có thể gọi là gì khác nữa? Kết nối đủ cây cối lại với nhau, thì rừng trở nên có nhận thức.”

Những lời của bà nghe có vẻ xa xăm, vặn xoắn và nghẹt dưới nước. Máy trợ thính của bà bị dơ cùng lúc và sự điếc trong tuổi thơ của bà đã cùng lựa chọn lúc này để quay lại. “Những nhà khoa học chúng ta được dạy để không bao giờ tìm kiếm bản thân chúng ta trong các loài khác. Thế nên chúng ta tin chắc chẳng có thứ gì trông giống chúng ta! Cho tới cách đây không lâu, chúng ta vẫn không cho rằng chimpanzee có nhận thức, đừng nói gì tới chó hay cá voi. Chỉ có con người, quý vị thấy đấy: chúng ta đã nghĩ rằng chỉ có con người có thể có đủ nhận thức để muốn cái này cái khác. Nhưng hãy tin tôi: cây muốn thứ gì đó từ chúng ta, cũng hệt như chúng ta đã luôn muốn điều gì đó từ chúng. Đây không phải là điều gì huyền bí. “Môi trường” là thứ sống - một mạng lưới mềm dẻo, luôn thay đổi của những sự sống có mục đích có ràng buộc lẫn nhau. Tình yêu và chiến tranh không thể tách rời khỏi nhau. Hoa định hình ong cũng ngang bằng với ong định hình hoa. Quả mọng có thể cạnh tranh để được ăn hơn là động vật cạnh tranh để được ăn quả mọng. Một cây thorn acacia tạo ra những bữa tiệc protein có đường để cho ăn và nô dịch hóa bầy kiến mà bảo vệ cây. Những cây mang quả lừa chúng ta làm người phân phối hạt cho chúng, và trái cây chín dẫn dụ tầm nhìn màu. Để dạy chúng ta cách tìm kiếm con mồi của chúng, cây cối dạy chúng ta thấy bầu trời màu xanh. Trí não của chúng ta tiến hóa để giải quyết rừng. Chúng ta định hình và được định hình bởi rừng từ lâu hơn so với từ khi chúng ta trở thành Homo sapiens.

Người và cây là những họ hàng gần gũi hơn các quý vị nghĩ. Tổ tiên chung của chúng ta vô cùng gần đây. Chúng ta là hai thứ nảy lên từ cùng một hạt giống, tỏa ra những hướng khác nhau, sử dụng lẫn nhau trong một không gian chung. Không gian đó cần tất cả các phần này. Và phần của chúng ta… chúng ta có một vai trò cần thực hiện trong tổ chức Trái Đất, và điều này…” Bà quay lại để nhìn hình ảnh được chiếu phía sau bà. Đó là Arbre du Ténéré, thứ duy nhất ở trên một thân cây trong suốt bán kính bốn trăm kilometer. Bị đánh và bị giết bởi một tài xế xay xỉn. Bà click sang một cây bald cypress ở Florida có niên đại lâu đời hơn Thiên Chúa một nghìn năm trăm năm, bị giết mấy tháng trước bởi một điếu thuốc lá bị búng vào. “Điều này không thể là nó.”

Một cái nhấp chuột nữa. “Cây đang làm công việc khoa học. Sự đa dạng phi thường của chúng đang thực hiện một tỉ thí nghiệm thực địa. Chúng đưa ra các phỏng đoán, và thế giới sống nói cho chúng biết cái gì đúng. Cuộc đời là sự xét đoán, và xét đoán là cuộc đời. Thật là một từ kỳ diệu! Nó có nghĩa là phải đoán. Nó có nghĩa là phải suy xét.

Cây cối đứng ở trung tâm của hệ sinh thái, và chúng phải tới để đúng ở trung tâm của chính trị con người. Tagore nói, Cây cối là nỗ lực không ngừng của Trái Đất để nói với thiên đường đang lắng nghe. Nhưng con người - ôi, từ của tôi - con người! Con người có thể là thiên đường mà Trái Đất đang cố để lắng nghe.

Nếu chúng ta có thể thấy màu xanh lá, chúng ta sẽ thấy một thứ không ngừng trở nên thú vị hơn khi chúng ta tới gần hơn. Nếu chúng ta có thể thấy điều màu xanh lá đang làm, chúng ta sẽ không bao giờ cô đơn hay buồn tẻ. Nếu chúng ta có thể hiểu màu xanh lá, chúng ta sẽ học được cách phát triển tất cả thức ăn chúng ta cần trong ba lớp đất, trên một phần ba bề mặt đất mà chúng ta cần ngay lúc này, với những cây cối mà bảo vệ cây cối khác khỏi sâu bệnh và căng thẳng. Nếu chúng ta biết điều màu xanh lá đã muốn, hẳn chúng ta đã không phải lựa chọn giữa lợi ích của Trái Đất và của chúng ta. Chúng là như nhau!”

Một click nữa đưa bà tới slide tiếp theo, một thân cây nhiều rãnh khổng lồ với lớp vỏ đỏ nổi cuộn lên như cơ bắp. “Thấy được màu xanh lá là nắm bắt được mục đích của Trái đất. Thế nên hãy xem thứ này. Cây này mọc từ Colombia đến Costa Rica. Khi còn là cây non, nó trông giống như một sợi dây bện. Nhưng nếu tìm được một cái lỗ trên tán cây, thân non đó sẽ vươn thẳng lên thành một thân cây khổng lồ với những rễ nối choãi xòe ra.”

Bà quay sang để chỉ hình ảnh phía sau vai bà. Đó là một bông hoa hình chuông từ cây kèn của thiên thần (angels trumpet), đã rơi xuống Trái Đất. Có rất nhiều điều bí hiểm, rất nhiều vẻ đẹp dị thường. Làm sao bà có thể rời bỏ một nơi đẹp đẽ tới vậy?

“Quý vị có biết rằng mọi cây lá rộng trên Trái Đất đều có hoa? Cây phong, hồ đào, tần bì, liễu. Rất nhiều loài trưởng thành nở hoa mỗi năm ít nhất một lần. Nhưng cây này, Tachigali versicolor, cây này nở hoa chỉ đúng một lần. Bây giờ. giả sử bạn chỉ làm tình một lần duy nhất trong suốt cuộc đời…”

Lần này cả khán phòng cười to lên. Bà không thể nghe, nhưng bà có thể ngửi thấy mùi căng thẳng của họ. Con đường dích dắc của bà qua những thân cây lại đang xoắn lại. Họ không thể biết người dẫn đường của họ đang đi tới đâu. “Làm thế nào để một sinh vật sống sót, bằng cách đặt mọi thứ vào cuộc tình một đêm? Hành động của Tachigali versicolor nhanh và quả quyết tới nỗi nó khiến tôi kinh ngạc. Quý vị thấy đấy, trong vòng một năm kể từ lần nở hoa duy nhất ấy, nó chết.”

Bà đưa mắt lên. Khán phòng đầy những nụ cười kỳ cục cho sự kỳ cục của thứ này, tự nhiên. Nhưng thính giả của bà vẫn chưa thể kết nối bài phát biểu lan man của bà với bất cứ thứ gì liên quan tới vấn đề sửa nhà.

“Hóa ra là một cây có thể cho đi nhiều hơn chỉ là thức ăn hay thuốc. Tán của rừng mưa rất dày, nên hạt giống khuếch tán nhờ gió không bao giờ roi quá xa khỏi thân sinh chúng. Hậu duệ chỉ-có-một-lần-trong-đời của Tachigali nảy mầm ngay lập tức, trong bóng râm của những cây khổng lồ đã chặn ánh mặt trời lại đó. Chúng sẽ phải chết, trừ khi một cây già đổ xuống. Người mẹ đang chết sẽ mở ra một lỗ trong tán rừng, và thân cây mục dần của nó làm giàu đất đai cho những cây non mới. Gọi đó là sự hy sinh tối cao của mẹ cha. Một tên phổ biến của Tachigali versicolor là cây tự tử.”

Bà cầm lọ đựng tinh chất cây lên từ chỗ bà đã đặt xuống trên bục giảng. Hai tai bà vô dụng, nhưng đôi tay, chí ít, đã tìm lại được sự vững chãi cũ của chúng. Đầu tiên đã có mọi thứ. Rồi không bao lâu sẽ chẳng có gì cả.

“Tôi đã luôn tự hỏi bản thân câu hỏi mà các bạn đã đưa tôi đến đây để trả lời. Tôi đã nghĩ về nó dựa trên tất cả các bằng chứng có sẵn. Tôi đã cố không để cảm xúc cá nhân bảo vệ mình khỏi những sự thật. Tôi đã cố không để hy vọng và ảo tưởng làm tôi mù quáng. Tôi đã cố để nhìn vấn đề này từ địa vị của cây. Thứ tốt nhất duy nhất mà một người có thể làm cho tương lai của thế giới là gì?”

Một giọt chiết xuất rơi vào cốc nước trong và biến thành những đường gân màu xanh lá.

NHŨNG XOÁY MÀU XANH LÁ trải tới Astor Place. Lúc đầu chỉ là một vảy nước màu chanh, vảy trên vỉa hè màu xám. Rồi thêm một vảy khác, lần này là màu quả bơ. Adam đứng bên cửa sổ nhìn xuống hơn mười tầng. Xe cộ đi lại trên bốn con phố không đối xứng kéo những vệt màu xanh ấy vào ngã tư lệch đó. Trong một khoảnh khắc khác, một vũng thứ ba - ôliu - trải ra với những cú vẩy như tranh của Pollock trên tấm bạt bê tông. Ai đó và đội của y đang thả bom sơn. Đây là ngày thứ hai ông được tại ngoại ở nhà, trong căn hộ trung tâm mà ông và gia đình đã sống bốn năm. Giới chứ trách đã đeo vòng chân theo dõi cho ông - loại đỉnh bảng của HomeGuard - rồi thả ông vào căn hộ giáp bốn phố của ông trên cao Waverly và Broadway. Các vòng theo dõi: thứ trang sức cùng được sử dụng cho những loài sắp tuyệt chủng và những kẻ phản bội giống loài. Ông và Lois trả cho một công ty hợp đồng tư nhân một khoản tiền điên rồ cho thiết bị này, và hãng đó chia sẻ lợi nhuận với nhà nước. Mọi người đều thắng.

Ngày hôm qua, một cảnh sát kỹ thuật đã tập huấn cho Appich các quy định về việc giam cầm ông. “Ông có thể dùng điện thoại và nghe đài. Ông có thể vào internet và đọc báo. Ông có thể gặp người đến thăm. Nhưng nếu ông muốn rời khỏi tòa nhà của ông, ông cần làm rõ chuyến đi với Trung tâm Chỉ huy.”

Lois đã đưa thằng bé Charlie về ông bà ngoại ở Cos Cob. Để họ có mấy ngày tập trung vào việc bào chữa cho Adam, cô nói. Thật ra, thằng bé sẽ đau khổ khi nhìn thấy cái phiến đen gắn vào cổ chân bố nó. Năm tuổi, nhưng thằng bé hiểu.

“Bỏ nó ra đi, bố.”

Sớm hơn nhiều so với mong đợi, Adam phá bỏ lời thề không bao giờ nói dối đứa con trai của mình. “Sớm thôi, anh bạn nhỏ. Đừng lo. Ổn cả thôi.”

Từ trên cao, Appich nhìn xuống bức tranh hành động ngày càng lớn ra. Một vũng khác - màu xanh ngọc - vảy xuống nền bê tông. Chiếc xe đâm trúng vũng sơn tiếp tục chạy qua plaza về phía quảng trường Cooper. Đó là một nhà hát du kích, một cuộc biểu tình phối hợp. Mỗi chiếc xe mới đến, các cầu vồng màu xanh lại rơi xuống ngã năm đường, tô thêm vài nét vẽ lên tổng thể đang lan rộng ra đó. Một chiếc xe khác đi xuống đường Eighth và giải phóng ba hộp màu nâu. Nơi các vệt màu xanh trải ra và phân nhánh, các vệt màu nâu hạ xuống thành một cột nhiều nếp rãnh. Khá dễ để thấy cái gì đang hình thành, mười hai tầng phía dưới.

Những vệt đỏ và vàng xuất hiện ở gần đỉnh bậc cầu thang của ga tàu điện ngầm. Khi người đi bộ không để ý giẫm lên, họ sẽ vẽ bằng giày của họ. Một doanh nhân tức giận cố đi vòng qua đống hỗn độn nhưng thất bại. Hai người yêu nhau đan tay nhảy qua, bước nhảy của họ tô nên hoa và quả màu sắc lên trên các cành cây trải rộng. Ai đó đã dành một nỗ lực rất lớn để tạo ra bức tranh cây hẳn là rộng nhất thế giới này. Tại sao lại ở đây, Adam tự hỏi, trong một khu khá chật chội này? Một công trình như thế này xứng đáng ở Midtown, nếu không muốn nói là Lincoln Center. Rồi ông biết tại sao nó ở đây. Bởi vì ông ở đây.

Ông lấy chùm chìa khóa và áo khoác, rồi chẳng nghĩ được gì thêm, ông đi xuống tầng. Ông đi qua sảnh, qua các hộp thư, và qua cửa chính, đi về phía Đông đường Waverly về phía cái cây khổng lồ. Cái khối quyền lực ẩn dưới gấu quần kaki rộng thùng của Appich rung lên và bắt đầu kêu réo. Hai người chuyển hàng quay lại nhìn, và một người hưu trí, đang loạng choạng phía sau cái khung nạng của mình, dừng lại trong hoảng sợ.

Adam vội quay trở lại vào trong tòa nhà, nhưng cái vòng không ngừng kêu. Nó réo rắt như nhạc avant-garde trên suốt đường lên thang mái. Ông đi vội xuống sảnh trên tầng của mình. Người điều khiển máy tính ca đêm ở phòng bên cạnh ló đầu ra để xác định âm thanh huyên náo. Adam vẫy vẫy tay xin lỗi trước khi tự nhốt vào trong căn hộ của mình, ở đây, ông gọi điện thoại về lỗi lầm đó với những người giam giữ mình.

“Ông đã được hướng dẫn,” người thư ký theo dõi nói với ông. “Đừng cố đi qua hàng rào địa lý của ông.”

Tôi hiểu. Tôi xin lôi.

“Lần sau chúng tôi sẽ phải đưa ra hành động đấy.”

“Đó là một sai lầm. Sai sót mang tính con người.” Lĩnh vực chuyên môn của ông.

“Lý do không có ý nghĩa gì cả. Lần sau chúng tôi sẽ phải phải thực thi quyền lực.”

Adam quay lại cửa sổ, để quan sát cái cây khổng lồ đang khô. Ông vẫn đang đúng đó thì vợ trở về từ Connecticut. “Cái gì đấy?” Lois hỏi.

“Một thông điệp. Từ một người bạn.”

Và lần đầu tiên, nó chạm vào trí não cô, sự thật của những gì báo chí đang nói. Những hình ảnh của nhà nghỉ trên núi cháy thành than. Người phụ nữ đã chết. “Thành viên của nhóm khủng bố sinh thái cực đoan chịu trách nhiệm.”

DOROTHY LƯỚT VÀO phòng của chồng bà vào đầu một buổi tối để kiểm tra ông. Ông đã không tạo ra tiếng động nào trong suốt nhiều giờ. Bà đi qua cửa và, trong một giây trước khi ông nghe thấy rồi quay sang bà, bà lại thấy nó lần nữa, như bà vẫn thấy rất thường xuyên trong những ngày ngắn ngủi, tối giản, qua mau này: vẻ ngạc nhiên đơn thuần của một màn biểu diễn đang mở ra ngay bên ngoài cửa sổ.

“Cái gì vậy, Ray?” Bà đi vòng qua bên kia giường, nhưng như mọi khi, bà chẳng nhìn ra được gì hơn là khu vườn mùa đông. “Đã có gì ngoài đó à?”

Cái miệng vặn vẹo chuyển thành một thứ mà bà đã học được để xem đó là một nụ cười. “Ồ, phải!”

Bà sực nhận ra bà ghen tị với ông. Những năm tháng của sự tĩnh lặng bắt buộc của ông, sự kiên nhẫn của tâm trí chậm rãi, và sự mở rộng của những giác quan bị che chắn. Ông có thể quan sát một tá cây trơ trụi trong vườn sau hàng giờ và thấy cái gì đó lạ lùng và đáng ngạc nhiên, đủ cho những khao khát của ông, trong khi bà - bà vẫn mắc kẹt trong cơn khao khát vượt qua mọi thứ.

Bà luồn cánh tay xuống dưới thân thể mềm nhão của ông và kéo ông về một bên giường bệnh. Rồi bà đi vòng sang bên kia và nằm xuống bên cạnh ông. “Nói em nghe nào.” Nhưng tất nhiên ông không thể. Ông tạo một tiếng khục quen thuộc từ sâu trong cổ họng mà có thể mang bất cứ ý nghĩa nào. Bà với bàn tay ông và họ giữ yên, như thể họ đã là những hình dong được khắc trên nắp mộ tẩm của họ.

Họ nằm một hồi lâu, nhìn chăm chăm ra khắp đất đai của họ, nơi những người săn bắn hái lượm đã có mặt suốt hàng thiên niên kỷ. Bà thấy rất nhiều - tất cả những loại cây đa dạng của nơi lẽ ra là khu vườn lớn của họ, chồi của chúng đã sẵn sàng. Nhưng bà biết bà đang không nắm bắt được bằng một phần mười ông. “Kể cho em thêm về con bé đi.”

Tim bà đập mạnh hơn trước câu hỏi cấm kỵ đó. Suốt cả cuộc đời bà đã luôn trêu ghẹo những cơn điên, thế nhưng trò chơi mùa đông mới này của họ cảm giác thực sự đáng sợ. Những người lạ sẽ ra ngoài đêm nay, lang thang, gõ cửa nhà họ. Và bà sẽ cho họ vào.

Cánh tay ông ghì chặt, và khuôn mặt ông không thay đổi. “Di chuyển nhanh. Sẽ cho ăn.” Nghe giống như thể ông vừa mới viết Hồi ức của Những thứ đã qua.

“Trông con bé như thế nào?” Bà đã từng hỏi rồi, nhưng cần câu trả lời lần nữa.

“Dữ. Đẹp. Em.”

Thế là đủ cho bà trở lại với cuốn sách, và sân sau mở ra giống như hai trang sách trải ra trước mặt bà. Đêm nay, trong bóng tối dâng lên, câu chuyện chạy đảo chiều. Một loạt các cô gái, trẻ hơn và trẻ hơn, lao qua cửa sau vào thế giới mô phỏng thu nhỏ. Cô con gái hai mươi tuổi của họ, đang trong kỳ nghỉ xuân của trường đại học, mặc chiếc áo ba lỗ để lộ hình xăm baroque mới trông rừng rợn trên vai trái, lẻn ra ngoài hút một điếu cần sa sau khi bố mẹ nó đã ngủ. Con gái họ mười sáu tuổi, đang tu rượu rẻ tiền mua từ hàng tạp hóa với hai cô bạn trong góc tối xa nhất của mảnh đất. Đứa con gái mười hai tuổi của họ, trong một cơn hoảng loạn, không ngừng đá một quả bóng vào ga-ra trong nhiều giờ liên tục. Con gái họ lên mười, chạy tung tăng qua bãi cỏ, bắt đom đóm cho vào lọ. Con gái họ lúc sáu tuổi, đi ra ngoài bằng chân trần trong ngày mùa xuân bảy mươi độ F đầu tiên với một cây non trên tay.

Hình ảnh đó xuất hiện trên nền cây cối tỏa bóng râm. Nó rõ ràng đến nỗi Dorothy tin chắc bà đã thấy một hình mẫu nào đó cho nó ở đâu đó. Đây là cách đọc-to phổ biến dạo này, hai người họ im thin thít ngắm nhìn. Ai mà biết được người lạ suốt đời này trong nhà của bà đang nghĩ điều gì? Bà biết, lúc này. Một điều gì đó như thế này. Một điều gì đó giống chính xác như thế này.

Ba từ đưa lên sát tai bà phá vỡ sự yên lặng. “Không làm gì.” Các từ rõ ràng đúng như chúng cần phải thế, nói với Dorothy rằng chồng bà đã ở ngoài kia với bà trong cái nơi khác đó, hoặc không cách bao xa. Đúng hệt như ý nghĩ vừa xảy ra trong bà. Họ có chung ý nghĩ đó một cách riêng rẽ, từ cùng một câu đáng kinh ngạc trong một cuốn sách đáng kinh ngạc mà họ mới đọc cùng nhau:

Cách tốt nhất và dễ nhất để đưa một khu rừng trở lại với bất cứ mảnh đất trống nào là không lầm gì cả - hoàn toàn không gì cả, và làm nó trong thời gian ít hơn bạn từng nghĩ.

“Đừng cắt cỏ nữa,” Ray thì thầm, và bà thậm chí không phải đề nghị giải thích. Còn món thừa kế nào mà họ để lại cho cô con gái ương ngạnh, hung dữ, xinh đẹp tốt hơn là một mẫu rưỡi rừng? Sát bên nhau, trên giường y tế của ông, họ nằm nhìn ra khung cửa sổ, nơi những trận tuyết khổng lồ chất thành đống rồi tan đi, những cơn mưa đêm, những con chim cư trú tạm thời quay trở về, ngày lại dài ra, nụ chồi trên mọi cành cây nở bung ra thành hoa và lá, và hàng trăm cây non mọc lên tua tủa qua bãi cỏ đang mọc lại.

“ANH KHÔNG THỂ LÀM THẾ NÀY. Anh có một đứa con đấy.”

Adam ngồi ngả lưng trên chiếc ghế đôi, nghịch cái hộp màu đen trên cổ chân. Lois - vợ ông - ngồi đối diện với ông, bàn tay đặt lên đùi, xương sống như cái cột điện. Ông không thể giải thích bản thân nữa. Ông không có câu trả lời. Trong hai ngày, hai người họ đã theo đuổi sự việc tới tận đáy cùng. Ông nhìn chăm chú ra ngoài cửa sổ khi những ngọn đèn của Financial District thay cho ánh sáng ban ngày. Mười triệu chấm sáng lung linh trong màn đêm buông xuống, giống như các cống logic của một mạch tạo ra các giải pháp cho một thế hệ tính toán đang sắp xuất hiện.

“Năm tuổi. Nó cần có bố.”

Thằng bé mới ở Connecticut một ngày rưỡi nhưng Adam đã không thể nhớ dái tai nào của thằng bé có lỗ. Hay tại sao thằng bé lại lên năm, khi mà nó vừa mới sinh. Hay bằng cách nào mà ông, Adam, có thể là bố của một ai đó.

“Nó sẽ lớn lên với lòng oán giận anh. Anh sẽ là một người xa lạ nào đó trong nhà tù liên bang mà nó đi thăm, cho tới khi em thôi ép nó.”

Cô đã không ném nó vào mặt ông, mặc dù cô nên làm thế. Ông, thực chất, đã là một người lạ nào đó. Cô đã không bao giờ biết. Và thằng bé - thằng bé. Đã xa lạ, với Adam. Năm ngoái trong hai tuần, Charlie đã muốn trở thành lính cứu hoả, nhưng rồi sớm nhận ra nhân viên ngân hàng hay hơn việc đó trong mọi khía cạnh có thể đo đếm được. Nó chẳng thích gì hơn là xếp các đồ chơi của nó thành hàng thẳng với một cái thước, đếm chúng, rồi cất chúng vào những chiếc thùng khóa được. Việc duy nhất nó từng dùng đến sơn móng tay là để đánh dấu những chiếc xe nhỏ của nó khiến bố mẹ không ai ăn trộm được.

Adam quay đầu vào trong phòng, để nhìn hình dong đang ngồi trên chiếc ghế quầy bar đối diện ông. Đôi môi của vợ ông cau có và hai má ửng đỏ, giống như cô đang bị nghẹn. Kể từ khi ông bị bắt, cô dường như bắt đầu trở nên mơ hồ với ông như cuộc đời của chính ông đã vậy vào cái ngày ông lén trở về Santa Cruz và bắt đầu mô phỏng nó. “Em muốn anh thỏa thuận.”

“Adam.” Giọng cô như một cú trượt có kiểm soát. “Anh sẽ không bao giờ ra ngoài được nữa.”

“Em nghĩ anh nên chỉ điểm ai đó khác. Chỉ là anh hỏi thế thôi.”

“Đó là công bằng. Họ là đồng phạm. Và một trong số họ đã chỉ điểm anh.”

Ông quay ra ngoài cửa sổ. Quản thức tại nhà. Phía dưới, ánh đèn mờ ảo của NoHo, ánh sáng của Little Italy, thế giới mà giờ đây ông bị cấm. Và ở xa hơn, vượt qua mọi khu lân cận, vách đá đen của Đại Tây Dương. Đường chân trời là một điểm số thử nghiệm cho một thứ âm nhạc phiêu diêu nào đó mà anh gần như có thể nghe thấy, về phía bên phải, xa khỏi tầm mắt, tòa tháp xoắn đó vươn lên, thay thế cho những tòa đã bị phá hủy. Tự do.

“Nếu thứ chúng ta theo đuổi là công bằng…”

Một giọng mà đáng lẽ phải rất quen thuộc với ông nói, “Anh bị làm sao thế? Anh đang đặt phúc lợi của một người khác lên trên con trai của chính anh à?”

Nó là đây: điều răn tối thượng. Hãy chăm sóc những gì của bạn. Bảo vệ gene của bạn. Dâng tặng cuộc đời bạn cho một đứa con, hai anh chị em ruột, hoặc tám đứa cháu họ đầu tiên. Nếu dịch sang bạn bè thì sẽ là bao nhiêu? Có bao nhiêu người lạ vẫn ở ngoài kia, dành tặng cuộc đời của họ cho những giống loài khác? Bao nhiêu cây? Ông không thể mở lời nói với vợ về điều tồi tệ nhất của nó. Kể từ khi bị bắt - kể từ khi bắt đầu nghĩ khách quan một lần nữa, sau bao nhiêu năm xem câu hỏi như một sự trừu tượng - ông bắt đầu thấy người phụ nữ đã chết ấy đúng: thế giới đầy rẫy những phúc lợi mà thậm chí đã có trước giống loài của chính bạn. “Nếu anh đưa ra một thỏa hiệp, thì con trai anh… thì Charlie sẽ lớn lên trong hiểu biết điều anh đã làm.”

“Nó sẽ biết anh đã đưa ra một quyết định khó khăn. Rằng anh đã sửa một sai lầm.”

Adam cười bật lên. “Đã sửa một sai lầm!” Lois đứng bật dậy bỏ đi. Cơn giận làm mắc nghẹn lời nói của cô trước khi cô có thể phun ra. Khi cánh cửa đóng sầm lại phía sau lưng cô, ông nhớ ra vợ mình, và những gì trong khả năng của cô ấy. Ông ngủ lơ mơ và tưởng tượng ra điều luật pháp sẽ làm với ông.

Ông trở người, và cơn đau dội qua phía dưới sống lưng của ông. Cơn đau đánh thức ông. Mặt trăng khổng lồ treo lơ lửng trên Hudson. Mọi vết lõm màu trắng xám trên bề mặt của nó sáng như nhìn qua kính thiên văn. Viễn cảnh của cuộc sống trong từ tạo nên điều kỳ diệu với thị lực của ông. Bàng quang của ông đau nhức. Ông vừa đứng lên và bắt đầu một chuyến thám hiểm phạn xạ băng qua căn nhà tới phòng tắm, thì một đám mây bất thường rơi vào tầm nhìn của ông. Ông đi tới bên cửa sổ và đặt tay vào nó. Hơi nước ngưng tụ viền quanh tay ông giống như tranh hang động. Ở hẻm đường phía dưới, những vệt đèn xe kết tụ và phân tán. Ở đó, giữa dòng xe cộ tấp nập đó, một một bầy sói xám đi từ Quảng trường Washington xuống Waverly, đuổi theo một con hươu đuôi trắng.

Ông lao mạnh về trước, đập trán vào ô cửa kính lớn. Sự ghê tởm trào ra trong ông, lần đầu tiên sau bao nhiêu năm. Ông loạng choạng đi vào bếp rồi ra phòng khách chật chội, đập vai vào khung của. Cú đập khiến ông chao đảo, và lao bàn tay phải ra để cố chặn cú ngã, ông đập mặt đầu vào bậu cửa sổ. Cú va chạm làm miệng ông phập lên môi dưới và khiến ông rơi bịch xuống sàn. Ông nằm đó, ngu ngốc với cơn đau.

Ngón tay ông kiểm tra miệng mình và đưa xuống với cảm giác dấp dính. Răng cửa bên phải của ông cắn vào môi dưới xuyên cả hai phía. Ông lớp ngớp quỳ dậy và nhìn qua bệ cửa. Mặt trăng tỏa sáng qua đỉnh của một đảo phủ đầy cây. Gạch, thép, và những góc vuông hiện ra dưới ánh trăng, ụ cây xanh. Một dòng suối chảy qua một hẻm núi cắt về phía West Houston. Các tòa tháp của Financial District đã biến mất, chuyển thành những đồi cây. Trên cao, dải Ngân Hà loang ra, dòng chảy của các vì sao.

Cơn đau nghiền nát tâm trí bởi đôi môi bị đứt. Sự căng thẳng của việc bị bắt. Ông nghĩ: Mình không thực sự nhìn thấy cái này. Mình đang nằm bất tỉnh sau cú đạp mặt trên sàn phòng khách. Thế nhưng nó trải ra phía dưới ông, trong mọi hướng - một khu rừng rậm rạp, rừng rợn, và không thể trốn tránh giống như tuổi thơ. Rừng Mỹ.

Tầm nhìn của ông rộng dần ra, khuếch đại nhiều màu sắc và thói quen của tổng thể: cây trăn, sồi, cherry, một nửa tá loài phong. Những cây bồ kết ba gai phủ đầy gai để chống lại những con thú lớn đã tuyệt chủng. Những cây pignut hickory thả những bữa ăn uống cho bất cứ loài nào di chuyển. Những bông hoa sơn thù du trắng đầy nhựa đung đưa trong tầng cây thấp trên những nhánh cây mảnh dẻ ẩn mình. Rừng hoang chạy xuống dưới xa Broadway, hòn đảo như nó đã vậy từ một nghìn năm trước và một nghìn năm nữa.

Một cái gì vụt qua thu hút ánh mắt ông. Xa về phía một khu rừng sồi, một con cú sừng lớn (great horned owl) giương hai cánh lên quá đầu nó và rơi bụp xuống cái gì đó đang di chuyển trong đống lá phía dưới. Một con gấu cái đen cùng hai con con đi qua một đồi cát nơi từng là Bleeker Street. Rùa biển đẻ trứng vào mùa trăng tròn trên những bờ cát của East River.

Hơi thở của Adam phủ mờ lớp kính và khung cảnh trở nên xám xịt. Máu rỏ xuống cằm ông. Ông chạm vào miệng và thấy sỏi đá giữa các ngón tay. Ông liếc xuống để kiểm tra những mấu răng mẻ. Khi ông ngước lên trở lại, Manhattan biến mất, thay thế bằng những ánh đèn của Lower Manhattan. Ông đưa bàn tay chà xát ô cửa sổ. Các đô thị phía bên kia sụp đổ thành một tiếng nấc. Mạch ông đập thình thịch trong cánh tay và ông bắt đầu run rẩy. Các tòa nhà giống như những trò chơi ô chữ, những vi thể đỏ và trắng của giao thông: gây ảo giác hơn cả những gì vừa biến mất.

Ông quờ quạng đi qua bãi đồ đạc và tạp chí vương vãi ra tiền sảnh rồi ra của. Sáu bước xuống hành lang, ông nhớ ra cái vòng cổ chân. Ông đổ sụp xuống một bức tường với đôi mắt nhắm nghiền. Khi ảo ảnh kia cuối cùng cũng biến mất, ông quay trở lại căn hộ và giam mình trong nơi cư trú duy nhất chấp nhận ông, quần xã sinh vật duy nhất của ông trong một thời gian dài sắp tới.

MIMI MA ngồi ở hàng thứ hai của khán phòng, chết lặng trước những gì người phụ nữ cây đó vừa nói. Patricia Westerford. năm người họ đã chia sẻ những phát hiện của bà qua đống lửa trại, thời mà Khu sinh thái Tự do Cascadian vẫn còn hoạt động. Những lời của bà đã khiến họ trở nên có thực, những tổ chức lạ lùng đang làm những thứ vượt qua nhận thức nhỏ hẹp của con người. Người phụ nữ đó già hơn Mimi tưởng tượng. Sợ sệt và ấp úng, có gì đó là lạ trong bài phát biểu của bà. Nhưng bà vừa đưa ra quy tắc hay, có lý, nhưng cũng có vẻ cấm kỵ này: Thứ mà bạn làm từ một cái cây cần phải ít nhất là kỳ diệu bằng với thứ mà bạn chặt xuống.

Thứ mà rừng làm từ núi tốt hơn núi. Thứ mà con người có thể làm từ rừng… Ý nghĩa chưa kịp nảy sinh thì Tiến sĩ Westerford khiến Mimi giật mình trở lại.

“Tôi đã luôn tự hỏi bản thân câu hỏi mà các bạn đã đưa tôi đến đây để trả lời.”

Ý nghĩ đầu tiên của Mimi là bà ấy đã nhầm. Một nhà nghiên cứu và tác giả nổi tiếng - người đã dành nhiều thập kỷ cứu hạt giống của những cây sắp tuyệt chủng trên khắp thế giới… Không thể nào lại như thế được. Bà ấy hẳn đã sai.

“Tôi đã nghĩ về nó dựa trên tất cả các bằng chứng có sẵn. Tôi đã cố không để cảm xúc cá nhân bảo vệ mình khỏi những sự thật.”

Toàn bộ màn độc thoại này là một mẩu kịch, dẫn đến một sự đảo ngược hoặc tiết lộ cuối cùng.

Mimi nhìn xuống lối đi bên cạnh cô. Mọi người ngồi trong cảm giác hoài nghi, ghim chặt vào ghế bởi sức nặng hết mức của cảm giác xấu hổ.

“Thứ tốt nhất một người có thể làm cho thế giới tương lai là gì?”

Một người phụ nữ khác đã có lần hỏi Mimi điều này. Và câu trả lời, quá rõ ràng, quá lý trí: đốt cháy một khu nghi dưỡng trượt tuyết sang trọng trước khi nó có thể được xây. Các giọt tinh chất cây rơi vào ly nước. Màu xanh lan tỏa ra nước, uốn lượn như một mầm cây tua thời gian phát triển vũ bão lên gấp một trăm nghìn lần. Mimi, các bục giảng bốn mươi feet, không thể nhúc nhích. Tiến sĩ Westerford nâng cái ly lên như thể một mục sư thực hiện một bí tích. Lời nói của bà đặc sánh lại như hồ dán. “Rất nhiều sinh thể chọn mùa riêng của mình. Có lẽ là hầu hết trong chúng.”

Nó đang diễn ra. Đúng thế thật. Nhưng hàng trăm những con người thông minh nhất thế giới vẫn ngồi im phăng phắc.

“Các bạn mời tôi đến đây để nói về việc Sửa Nhà. Chúng ta là những thứ đang cần sửa. Cây nhớ điều chúng ta vừa quên. Mọi xét đoán cần phải tạo chỗ trống cho xét đoán khác. Chết cũng là sự sống.”

Tiến sĩ Westerford liếc xuống, và Mimi đang chờ đợi bà. Mimi khóa ánh mắt của người đàn bà cây và không buông ra. Rất lâu trước kia, trong một cuộc đời khác, bà đã là một kỹ sư và có thể khiến vật chất làm ra rất nhiều thú. Giờ đây bà biết chỉ một kỹ năng duy nhất: cách nhìn nhìn một sinh thể khác cho tới khi nó nhìn lại.

Mimi cầu xin, đôi mắt cháy bỏng. Không. Đừng. Làm ơn.

Diễn giả cau mày. Mọi thứ khác là ngụy biện.

Bà được cần đến.

Được cần đến cho điều này sao. Chúng ta quá nhiều rồi.

Đó không phải là điều để bà quyết định.

Một thành phố mới cỡ thành phố Des Moines mỗi ngày.

Thế công việc của bà thì sao? Hầm giống của bà nữa?

Nó đã tự hoạt động trong suốt nhiều năm.

Còn rất nhiều việc để làm.

Tôi đã là một bà già. Còn lại việc gì tốt hơn việc này nữa chứ?

Mọi người sẽ không hiểu. Họ sẽ ghét hà. Như thế là quá kịch.

Nó sẽ nhận được một chút chú ý, giữa tất cả tiếng la hét.

Như thế trẻ con quá. Không xứng đáng với bà.

Chúng ta cần nhớ cách để chết.

Bà sẽ chết một cách khủng khiếp.

Không. Tôi biết các cây của tôi. Thứ này sẽ dễ dàng hơn phần lớn.

Tôi không thể xem lại cảnh này lần nữa.

Kem. Lần nữa. Là tất cả cần làm.

Cái liếc nhìn kéo dài không lâu hơn thời gian một chiếc lá ăn một tia ánh sáng. Mimi cố để giữ ánh nhìn của người diễn giả, nhưng với hành động quyết liệt cuối cùng của ý chí, “người đàn bà cây” rời mắt đi. Patricia Westerford đưa ánh nhìn của bà trở lại lên trên khán phòng mái vòm. Nụ cười của bà khăng khăng rằng đây không phải là một thất bại. Nó là lợi ích trong một cái tên khác. Một thứ nhỏ bé, một cách để mua thêm một chút thời gian, thêm một vài tài nguyên nữa. Bà liếc nhìn xuống Mimi đang kinh hãi. Những thứ biết đâu chúng ta có thể thấy, những thứ chúng ta vẫn có thể cho!

CÓ MỘT CÂY SỒI ở Ohio mà Patricia muốn đi xem lại lần nữa. Trong số tất cả những cây mà bà sẽ nhớ như hơi thở, một cây sồi đơn sơ, nhẵn bóng mà không có gì đặc biệt ngoài một cái rãnh trên thân ở khoảng cao bốn feet từ mặt đất. Có thể nó đã lớn hết mức. Có thể nắng và mưa và không khí đã tốt với nó. Bà nghĩ: Có lẽ chúng ta muốn làm khổ cây cối tôi vậy là vì chúng sống quả lâu so với chúng ta.

Patty-Cây nâng ly nước lên. Bà lướt qua bài phát biểu ở dòng cuối cùng của trang cuối cùng. Vì Tachigali versicolor. Bà nhìn lên. Ba trăm con người lỗi lạc quan sát bà, kinh sợ. Nhạc nền chẳng có âm thanh nào khác ngoài tiếng la hét nghèn nghẹt ở mép sân khấu. Bà liếc nhìn về phía đám đông huyên náo. Một người đàn ông trong xe lăn di chuyển lên bậc cầu thang phía bên phải. Tóc và râu ông chảy xuống quanh vai. Ông gầy như người cây biết nói trong tộc Yaqui, người mà không ai có thể hiểu. Người duy nhất trong tất cả mọi người trong khán phòng chết lặng này, ông ấn mình xuống ghế, cố đứng dậy. Dung dịch màu xanh bắn ra khỏi miệng cốc, vào bàn tay bà. Bà nhìn lại. Người đàn ông trên xe lăn vẫy điên cuồng. Hai cánh tay khẳng khiu khua khua ra. Sao một thứ nhỏ như thế này lại quá sức ông? Thứ tốt nhất ta có thể làm cho thế giới. Bà sực nhận ra: vấn đề bắt đầu với từ thế giới đó. Nó nói tới hai thứ vô cùng đối lập nhau. Một thứ thực mà chúng ta không thể thấy. Một thứ được tạo ra mà chúng ta không thể trốn thoát. Bà nhấc cái cốc lên và nghe thấy cha mình đọc to: Giờ để ta hát cho con nghe, chuyện con người biến thành những loài khác như thế nào.

TIẾNG HÉT CỦA NEELAY vang ra quá muộn để phá vỡ cơn mê của khán phòng. Người diễn giả đưa ly nước lên, và thế giới chia tách ra. Xuống dưới một cành cây, bà đưa cốc nước lên môi, chúc tụng cả phòng - Vì Tachigali versicolor - và uống. Xuống thêm một cành nữa, cành này, bà hét, “Đây là để không tự tử,” và đung đưa cái cốc nước xanh cuộn xoáy trước khán giả đang kinh ngạc. Bà lao khỏi bục, quay đi, loạng choạng trở vào trong cánh gà, để lại khán phòng trân trân nhìn lên sân khấu trống rỗng.

VÀO MÙA XUÂN, mùa xuân tươi tốt và quá ấm, khi nụ và hoa nở bừng bừng trên mọi cây sơn thù du và dương tử kinh và lê và anh đào rủ (weeping cherry) trong thành phố, vụ của Adam cuối cùng hết thời gian trì hoãn và được đưa ra tòa án liên bang ở West Coast. Phóng viên chật ních khán phòng giống như bầy kiến bu quanh một đóa mẫu đơn. Nhân viên tòa án dẫn Adam vào. Lúc này ông béo mập, có râu. Những nếp rãnh sâu chằng chịt trên khuôn mặt ông. Ông mặc bộ suit mà lần gần nhất ông diện nó là trong đêm tiệc trao giải nơi ông nhận giải thưởng giảng dạy xuất sắc tại trường đại học của ông. Vợ ông đã có mặt, đang ngồi trên hàng ghế sau lưng ông. Nhưng con ông thì không. Con ông sẽ chỉ mãi mãi thấy cha nó giống như mấy năm gần đây, qua video.

Ông biện hộ như thế nào?

Vị giáo sư ngành tâm lý chớp mắt, như thể ông là một dạng thể sống khác hoàn toàn mà lời nói của loài người quá nhanh để có thể hiểu.

QUA BẬU CỬA TRỐNG TRƠN, qua cửa sổ phòng bếp, Dorothy Brinkman nhìn ra ngoài một khu rừng. Người đàn ông chưa từng một lần quên đóng thêm tiền đỗ quá giờ ở bãi đỗ xe đã đẩy bà vào một cuộc cách mạng thực hiện theo đơn đặt hàng - Dự án Phục hồi Đất rừng nhà Brinkman. Cây cối rậm rạp đang phát triển khắp mọi nơi qua ngôi nhà. Cỏ cao gần nửa mét, kết cụm, um tùm, gieo-hạt, và dày đặc những cây cỏ bản địa tụ mọc. Cây phong mọc khắp nơi, giống như những bàn tay kết đôi. Những cây hackberry cao đến mắt cá chân phô những chiếc lá như cánh hoa. Tốc độ phục hồi khiến bà ngạc nhiên. Chỉ mấy năm nữa, mảnh rừng của họ sẽ khôi phục lại một nửa hiện trạng trước khi khu phân lô này xâm chiếm.

Những cây thứ sinh thậm chí còn phát triển nhanh hơn. Một lần, rất lâu trước đây, bà đã nhảy xuống từ máy bay, chơi trò kẻ sát nhân tàn bạo, làm những việc khủng khiếp với bất kỳ ai cố giam hãm bà. Giờ bà đã gần bảy mươi tuổi, tuyên chiến với cả thành phố. Rừng rậm trong một khu ngoại ô cao cấp: nó ngang bằng với tội quấy rối trẻ em. Hàng xóm đã ba lần khác nhau ghé sang hỏi xem có vấn đề gì không. Họ tình nguyện cắt tỉa, miễn phí. Bà diễn vai chính mình, ngọt ngào, điên loạn, vừa đủ đanh thép để giữ họ cách xa - một chuyến đi diễn trở lại của vở kịch nghiệp dư cuối cùng.

Bây giờ cả khu phố sẵn sàng ném đá bà. Thành phố đã viết thư hai lần, lần thứ hai là lá thư gửi bảo đảm cho bà một hạn cuối để dọn dẹp nơi này hoặc là đối mặt với một án phạt mấy trăm đô la. Hạn cuối đó đến rồi đi, và cùng với nó, một lá thư đe dọa khác, một hạn chót khác, và một khoản phạt cụ thể khác. Ai mà có thể nghĩ các nền tảng xã hội sẽ bị lung lay bởi một chút rừng xanh ngoài kiểm soát?

Hạn cuối mới là ngày hôm nay. Bà nhìn ra cây dẻ, một cây lẽ ra không thể ở đây. Tuần trước bà đã nghe một câu chuyện trên đài về chuyện ba mươi năm lai tạo cuối cùng đã tạo được một cây dẻ Mỹ kháng được bệnh đốm lá, sắp được đưa ra trồng thử ở đất rừng. Cái cây mà với bà trông như một ký ức bị bỏ quên giờ đây giống như một lời tiên đoán.

Một vệt màu cam ngoài cửa sổ thu hút ánh mắt bà: một con chim redstart Mỹ, con đực, dùng đuôi và cánh xua đuối côn trùng trong các bụi rậm. Chỉ riêng tuần trước là hai mươi hai loài chim. Hai ngày trước, trong ánh hoàng hôn, bà và Ray đã nhìn thấy một con cáo. Sự bất tuân dân sự có thể khiến họ mất hàng nghìn tiền phạt cộng gộp, nhưng khung cảnh từ căn nhà này đã phát triển lên rất nhiều.

Bà làm trái cây trộn cho bữa trưa của Ray rồi chờ tiếng gõ cửa giận dữ đến từ cửa trước. Bà ngập tràn phấn khích. Hơn cả phấn khích: mục đích. Một cảm giác sợ hãi, mà là loại ngon nhất. Bà rửa tay rồi lau khô, nghĩ thầm: Tôi đây rồi, gần vạch đích cuối cùng, yêu cuộc đời trở lại.

Tiếng gõ cửa đến nhanh hơn và to hơn. Bà băng qua phòng khách, xem xét lại trong đầu biện hộ về quyền đất đai của họ mà Ray đã giúp bà chuẩn bị. Bà đã trải qua nhiều ngày trong thư viện công cộng và tòa thị chính, học cách đọc các pháp lệnh địa phương, tiền lệ pháp lý, và mã thành phố. Bà mang các bản photo về lại cho chồng để giải thích, mỗi lần một âm tiết còi cọc. Bà đã xem xét qua các sách, tống hợp các số liệu thống kê về chuyện cắt cây, tưới nước, bón phân là trọng tội như thế nào, chuyện một mẫu rưỡi đất tái hình thành rừng tốt tới mức ra sao. Tất cả các lập luận sáng rõ và có lý đều đứng về phía bà. Chống lại bà chỉ có một ước muốn vô lý và căn bản. Nhưng khi bà mở cửa, đó là một thằng bé gầy gò mặc quần jeans và áo phông có cổ, mái tóc vàng gọn sóng xòe ra dưới cái mũ lưỡi trai do Mỹ sản xuất của nó, và toàn bộ kế hoạch biện hộ thay đổi.

“Bà Brinkman?” Phía sau thằng bé, ngoài vỉa hè, ba cậu bé thậm chí còn nhỏ tuổi hơn nói liến thoắng tiếng Tây Ban Nha đang đưa dụng cụ làm cỏ từ một chiếc xe bán tải và rơ moóc xuống. “Bọn cháu từ thành phố đến để dọn dẹp chỗ của bà. Bọn cháu sẽ chỉ mất mấy giờ thôi, và sau này thành phố mới tính phí của bà.”

“Không,” bà nói, âm thanh dày dặn, ấm áp, thông thái của âm tiết duy nhất đó khiến thằng bé bối rối. Nó mở miệng ra, nhưng dường như quá lúng túng để có thể nói gì. Bà mỉm cười và ưỡn ngực lên. “Các cháu không thực sự muốn làm thế đâu. Nói với thành phố rằng đó sẽ là một sai lầm khủng khiếp đấy. “

Bà nhớ một bí mật từ những ngày đi diễn: Huy động ý chí bên trong của bạn. Triệu tập tất cả các ký ức của một cuộc đời đã sống. Giữ điều này trong đầu bạn: đúng và sai. Sự thật, sự hiển nhiên. Chẳng có gì có sức mạnh hơn sự thuyết phục đơn giản đó.

Thằng bé nao núng. Thành phố đã không trang bị được cho nó thẩm quyền như thế. “Vâng, nếu được thì…”

Bà mỉm cười và lắc đầu, xấu hổ thay cho thằng bé. “Nó không được. Nó hoàn toàn không được.” Cậu biết rõ hơn đấy. Làm ơn đùng khiến tôi phải thấy xấu hổ cho cậu nhiều thêm. Thằng bé hoảng sợ. Bà nhìn nó với vẻ thương cảm, thấy hiểu, gần như là thương hại, cho tới khi nó quay đi gọi đồng bọn và xếp đồ đạc trở lại lên xe tải. Dorothy đóng sầm cửa và cười khúc khích khi họ lái xe đi. Bà đã luôn thích được đóng vai một bà già điên tốt bụng.

Đó là một chiến thắng nhỏ nhất, một sự trì hoãn nhẹ nhất. Thành phố sẽ quay trở lại. Máy xén và máy cắt sẽ vào cuộc, lần tới sẽ đến cả đoàn không cần hỏi. Họ sẽ cạo sạch khoảng vườn. Các khoản tiền phạt sẽ chồng chất lên, cùng với các phí và tiền phạt trả muộn. Dorothy sẽ kiện ngược, đấu tranh trước tòa cho tới lần kháng cáo cuối cùng. Để cho thành phố tịch thu ngôi nhà và tống một ông già bị liệt vào tù. Bà sẽ tồn tại lâu hơn họ. Tình trạng vô chính phủ của các cây non mới và mùa xuân tới đứng về phía bà.

Bà đi vào bếp, ở đó bà làm cho xong bữa trưa. Bà cho Ray ăn, kể với ông về thằng bé tội nghiệp và đội làm việc toàn người nước ngoài của nó, những đứa đã không hề biết chúng động phải cái gì. Bà diễn lại tất cả các phần. Phần vui nhất là đóng vai của chính bà. Bà có thể thấy ông mỉm cười, mặc dù không một ai khác trên thế giới có thể xác nhận điều đó.

Sau bữa trưa họ chơi giải ô chữ. Rồi, như vẫn thường làm trong những ngày này, Ray nói, “Kể tiếp đi.” Dorothy mỉm cười và trèo lên giường bên cạnh ông. Bà lại nhìn ra ngoài, qua ô cửa sổ, lên vùng cây cối phát triển lộn xộn mới. Ở giữa đó, cái cây đáng lẽ không thể có ở đây. Cành của nó sum sê vươn ra, về phía ngôi nhà, chầm chậm, hẳn rồi, nhưng đủ nhanh để khiến bà hồi hộp. Làm thế nào mà cuộc sống xoay xở để thêm trí tưởng tượng vào tất cả các mánh khóe khác trong bộ dụng cụ thí nghiệm của nó là bí ẩn mà Dorothy không thể nào hiểu thấu. Nhưng sự thật là: khả năng nhìn thấy, tất cả cùng một lúc, trong tất cả các nhánh đồng quy của nó, tất cả bạt ngàn giả thuyết của nó, thứ nối quá khứ với tương lai, đất với trời này.

“Nó là một con bé ngoan, anh biết đấy.” Bà cầm lấy bàn tay cứng đơ của chồng. “Nó chỉ hơi mất phương hướng một chút. Tất cả những gì nó cần là tìm lại bản thân. Tìm một lý lẽ. Một cái gì đó lớn hơn con người nó.”

CÔNG TỐ đưa ra những bức ảnh từ hiện trường của một trong số các tội đã được xác nhận của người đàn ông - một góc graffiti bên một bức tường cháy đen. Những con chữ đầu tiên của mỗi dòng đều mọc ra tua rua và dây leo, giống như các chữ cái của một bản thảo có minh họa (illuminated manuscript):

KIỂM SOÁT GIẾT CHÓC

KẾT NỐI PHỤC HỒI

VỀ NHÀ HAY LÀ CHẾT

Nó là trung tâm vụ án của họ, các căn cứ cho bản án bất thường mà họ đang yêu cầu. Họ muốn chứng minh tính chất đe dọa. Một nỗ lực dùng bạo lực để tác động lên hành động của chính quyền.

LUẬT SƯ CỦA ADAM biện hộ đề nghị được khoan hồng. Họ lý luận rằng lửa được nhen bởi một thanh niên mang chủ nghĩa lý tưởng đang kêu gọi sự chú ý của cộng đồng tới một tội ác chống lại tất cả mọi người. Họ nói bản thân việc bán rừng là bất hợp pháp và chính phủ đã thất bại trong việc bảo vệ đất đai được giao phó. Vô số cuộc biểu tình ôn hòa đã không dẫn tới kết quả gì. Nhưng họ không có bằng chứng vô tội. Luật pháp rất rõ ràng trên mọi phương diện. Ông ta là phạm tội cố ý phóng hỏa. Phạm tội hủy hoại tài sản tư nhân. Phạm tội bạo lực chống lại sự thịnh vượng chung. Phạm tội ngộ sát. Phạm tội, như bồi thẩm đoàn những người ngang địa vị với Adam Appich kết luận, là khủng bố trong nước.

Luật pháp là ý chí đơn giản của con người, được viết ra. Luật pháp phải để mọi mẫu Trái Đất đang sống được biến thành tarmac, nếu đó là mong muốn của mọi người. Nhưng luật pháp cho phép tất cả các bên có tiếng nói của họ. Thẩm phán hỏi, “Ông có muốn nói lời cuối với tòa không?”

Những ý nghĩ reo lên trong đầu Adam. Những lời tuyên án đã khiến ông thả lỏng, như gió lốc hoặc là như lửa. “Chúng tôi sẽ sớm biết chúng tôi đúng hay sai thôi.”

Tòa kết án Adam Appich hai kỳ liên tiếp với mỗi kỳ bảy mươi năm. Sự khoan hồng này khiến ông kinh ngạc. Ông nghĩ: Bảy mươi cộng với bảy mươi chẳng là gì. Một cây liễu đen cộng với một cây cherry dại. Ông đã nghĩ về sồi. Ông nghĩ về linh sam Douglas hoặc thủy tùng. Bảy mươi cộng bảy mươi. Với những lần giảm cho hành vi tốt, ông thậm chí có thể kết thúc nửa đầu tiên của bản án vừa kịp lúc để chết.

Những hạt giống

Loại gỗ nào, loài cây nào, mà từ đó trời và đất làm nên?

-RIG VEDA 1031.7

Và trong đó anh cho tôi xem một thứ nhỏ bé, một viên hạt phỉ, nằm trong lòng bàn tay tôi, dường như thế. Và nó tròn xoe như một viên bi. Tôi nhìn lên nó vôi con mắt nhận thức của tôi, rồi nghĩ, “Thứ này có thể là gì?” và nó đã được trả lời đại thể như thế, “Nó là tất cả những gì nó đã được tạo nên.”

-JULIAN OP NORWICH

Giả sử hành tinh này được sinh ra vào nửa đêm và nó sống trong một ngày. Đầu tiên không có gì. Hai giờ mất cho dung nham và thiên thạch. Sự sống phải đến ba hoặc bốn giờ sáng mới xuất hiện. Ngay cả khi đó, tất cả chỉ là những mẩu và những mảnh tự sao chép nghèo nàn nhất. Từ bình minh đến cuối buổi sáng - một triệu triệu năm của phần nhánh - chẳng có gì tồn tại hơn là những tế bào đơn và trơn. Rồi có mọi thứ. Một điều gì đó điên dại xảy ra, không lâu sau buổi trưa. Một loạt tế bào đơn nô dịch hóa hai loại khác. Nhân tế bào hình thành màng. Tế bào phát triển các cơ quan. Thứ từng là một khu cắm trại một mình phát triển thành một thị trấn. Ngày hết hai phần ba là khi cây cối và muông thú chia tách nhau. Và khi đó sự sống vẫn chỉ là những tế bào đơn. Hoàng hôn buông xuống trước khi sự sống phức hợp hình thành. Mọi sinh thể lớn đều là thứ xuất hiện muộn, có mặt sau khi trời tối. Chín giờ tối mang đến sứa và giun. Muộn hơn giờ đó nữa thì xuất hiện sự bùng nổ - loài có xương sống, loài có sụn, một sự bùng nổ của các dạng cơ thể. Chỉ trong một thoáng, vô số thân và cành mỗi trên một vòm dang trải rộng bung ra và lan toà. Cây cối xuất hiện trên mặt đất ngay trước mươi giờ. Rồi côn trùng, liên tục ùa ra không trung. Mấy lát sau, thứ bốn chân bò lên từ bùn đen thủy triều, mang theo trên da và trong bụng chúng cả thế giới của những sình vật đầu tiên. Mười một giờ đêm, khủng long trút cạn sinh lực cuối cùng, để lại cho các động vật có vú và chim muông đảm nhiệm trong một giờ.

Đâu đó trong sáu mươi phút cuối, cao cao trên tán rừng phát sinh loài, sự sống phát triển nhận thức. Các loài bắt đầu suy đoán. muông thú bắt đầu dạy con cái của chúng về quá khứ và tương lai. Động vật học cách tổ chức các tín ngưỡng.

Con người hiện đại về phương diện giải phẫu xuất hiện bốn phút trước nửa đèm. Những bức tranh hang đọng đầu tiên xuất hiện ba giây sau đó. Và trong một phần nghìn của một tiếng tích của kim giây đó, sự sống tháo gõ bí ẩn của DNA và bắt đầu hình thành bản đề cây của bản thân sự sống.

Đến nửa đèm, phần lớn địa cầu được biến thành các vụ mùa canh tác theo luống để phục vụ và cung cấp thức ăn cho một loài duy nhất. Và đó là khi cây sự sống trồ thành một thứ gì đó khác một lần nữa. Đó là khi cải cây khổng lồ ấy bắt đầu chao đảo.

NICK thức dậy trong lều với đầu gối lên đất. Nhưng đất rất mềm, mềm như một cái gối. Đất phía dưới có lá kim dày mấy feet, rất nhiều lá kim chết rụng xuống đang biến thành một sự sống siêu nhỏ trở lại, dưới tai ông.

Chim chóc đánh thức ông. Chúng luôn làm vậy, những lời tiên tri hằng ngày của lãng quên và ghi nhớ, sâu bên trong những bài hát của chúng trước cả khi ánh bình minh hé lộ. Ông biết ơn chúng. Chúng mang cho ông, mỗi ngày, một khởi đầu sớm sủa. Ông vẫn nằm trong bóng tối, đói, lắng nghe bầy chim thảo luận về cuộc đời trong một nghìn phương ngữ cổ xưa, cãi cọ, chí choé, hồi tưởng, ngợi ca, vui sướng. Sáng nay trời rất lạnh, đầy sương mù ảm đạm, và ông không muốn ra khỏi túi ngủ. Bữa sáng sẽ rất nghèo nàn. Thức ăn chẳng còn là bao. Ông đã lên miền Bắc nhiều ngày, ông sẽ phải tìm một thị trấn và tìm thêm lương thực trước khi cạn kiệt. Có một con đường trong tầm nghe, với xe tải qua lại như thoi, nhưng âm thanh đó mơ hồ, nghèn nghẹn, xa xôi.

Ông bò ra khỏi quả trứng ni lông và nhìn. Những gợi ý mơ hồ đầu tiên của bình minh viền quanh những tàng cây. Ở vùng này cây cối nhỏ hơn, thân mảnh dẻ tới tận tán, dáng vóc để chống chọi với những trận tuyết lớn. Nhưng nó lại xảy ra với ông, như vẫn luôn thế gần đây. Dáng vẻ của những thân cây đung đưa đó, những quả họ thông rung rinh xào xạc, ngọn của các cành cây cảm nhận nhau, mùi hương se se như mùi cam quýt của lá kim tất thảy đưa ông về với lý do kết tinh mà ông mãi mãi lãng quên.

“Thức giấc vào buổi sáng!”

Tiếng hát điên rồ của ông hòa vào điệp khúc của bình minh.

“Đi làm việc đây!”

Những con chim ở gần nhất im lặng và nghe ngóng.

“Làm cật sức để lấy công!”

MIMI TRONG CÔNG VIÊN MISSION DOLORES, San Francisco, rất nhiều dặm về phía Nam. Bà ngồi trên bãi cỏ xung quanh là những người đi dã ngoại, dưới một cây thông knobcone, bấm điện thoại. Tin tức đó là một ác mộng mà bà không thể thoát ra khỏi. Một nhà khoa học xã hội tài năng có vợ và con trai nhỏ - một người đàn ông mà bà đã vô cùng tin tưởng - đang bị bỏ từ thời gian bằng hai lần cuộc đời, vì một việc mà bà từng giúp sức. Bị kết tội khủng bố trong nước. Rất ít hoặc không có nỗ lực biện hộ. Cảm thấy có lỗi về những ngọn lửa mà bà không thể tin là ông đã đốt lên. “Kẻ cực đoan sinh thái bị kết án một trăm bốn mươi năm.” Và một người đàn ông khác, một người bà đã từng yêu vì sự ngây ngô thiết tha tho trẻ của ông, đã bán đúng ông ta.

Vắt chéo chân trên đất, dựa lưng vào vỏ thân cây, bà bấm các từ khóa lên điện thoại. Adam Appich. Đạo luật Tăng cường Hình phạt Khủng bố. Bà không còn quan tâm về những vệt vụn bánh mì mà bà để lại. Bị bắt sẽ giải quyết được rất nhiều thứ. Các trang cuộn lên và các liên kết nhanh hơn bà có thể lướt - phân tích của chuyên gia và phỏng đoán của những người nghiệp dư giận dữ. Bà đáng lẽ phải ở tù. Bà đáng lẽ nên được thủ và được kết án chung thân. Hai lần chung thân. Cảm giác tội lỗi dâng lên cổ bà, và bà nếm nó. Đôi chân ốm yếu của bà muốn đứng lên và đưa bà vào đồn cảnh sát gần nhất. Nhưng bà thậm chí không biết nơi đó có thể là chỗ nào. Điều đó cho thấy bà đã tôn trọng luật pháp như thế nào, trong suốt hai mươi năm qua. Những người tắm nắng gần đó quay sang nhìn bà. Bà đã nói to lên điều gì đó. Bà nghĩ đó có lẽ là, Cứu tôi với.

NHỮNG ĐÔI MẮT KHÁC, vô hình, đọc theo đôi mắt của bà. Bằng thời gian Mimi lướt mười đoạn, những đôi mắt không thân thể đọc mười triệu đoạn. Bà ghi nhớ không quá nửa tá chi tiết mà rồi sẽ phai mờ ngay khi bà giở sang trang mới, nhưng những kẻ học hỏi vô hình đó lưu giữ từng chữ một và nhét chúng vào những mạng lưới phân nhánh của cảm giác mà phát triển càng lúc càng mạnh hơn với mỗi sự thêm vào. Bà càng đọc, các sự thật càng lảng tránh bà. Những kẻ học hỏi đó càng đọc, chúng càng tìm thấy nhiều mẫu hình.

DOUGLAS NGỐ! bên bộ bàn ghế học sinh mà những người bắt giữ ông gọi là một phòng giam. Đây là nơi ở tốt nhất mà ông từng có trong suốt hai thập kỷ. Ông đang nghe một chương trình học qua băng - giới thiệu về Thụ mộc học. Ông có thể lấy tín chỉ đại học với nó. Có khi ông còn lấy được bằng. Có khi điều đó sẽ khiến bà ấy tự hào, người phụ nữ mà ông biết rằng mình không mảy may có cơ hội nào gặp lại nữa.

Vị giáo sư trên các cuốn băng rất tuyệt vời. Bà giống như người bà, người mẹ, và người tư vấn hướng dẫn tinh thần mà Douglas chưa bao giờ có. Ông rất yêu thích cách người ta sử dụng những người bị mắc chứng khó phát biểu, trong thời gian gần đây. Cho các bài giảng qua bẵng. Người phụ nữ này đang nghe các giọng nói khác hoàn toàn. Ông lắng nghe và ghi chú. Ở trên đầu trang, ông viết, Ngày của Sự sống. Nó thật điên rồ, điều mà người phụ nữ trên băng này đang nói. Ông không có khái niệm nào cả. Sự sống - giữ nguyên trạng thái trong một tỉ năm trở lên. Không thể tin nổi. Toàn bộ cuộc đào tẩu này có lẽ chưa bao giờ xảy ra. Cây sự sống hẳn đã là một cây bụi mãi mãi. Và ngày của sự sống hẳn đã là một ngày rất yên tĩnh.

Ông lắng nghe bà lướt qua thời gian. Và khi những kẻ hung bạo xuất hiện vào những giây cuối để biến cả hành tinh thành một trang trại chăn nuôi công nghiệp, ông giật cái tai nghe ra, đứng lên, và la hét. Có lẽ hơi dài và to quá. Tay lính trực ngó vào nhìn ông. “Chuyện quái quỷ gì thế?”

“Chẳng có gì. Tốt cả. Chỉ là… hét một tí, thế thôi.”

PHẦN TỒI TỆ NHẤT là bức ảnh. Mimi sẽ không nhận ra người đàn ông nên bà lướt qua ông ta trên phố. Cây Phong. Sao có lúc họ có thể gọi ông ấy bằng cái tên đó cơ chứ? Giờ là Thông Bristlecone, những dải hẹp nhất trên lớp vỏ vẫn sống trên một mảnh gỗ trôi dạt đang chết dần dần trong suốt năm nghìn năm.

Bà nhìn lên. Mọi người nằm dài cạnh bà theo những nhóm nhỏ. Một số ngồi trên các tấm trải. Một số khác nằm ngay trên vạt cỏ loang lổ. Giày, áo, túi, xe đạp, và thức ăn rải rác quanh họ. bữa trưa tiếp tục; bầu trời hợp tác. Không bản án nào có thể chạm tới họ, và tất cả tương lai vẫn có thể vươn tới.

Bà đã diễn vai Judith Hanson nhiều năm tới nỗi giờ đây chuyện này khiến bà kinh ngạc, khi nhớ lại những tội mà bà đã thực hiện khi là Mimi Ma và những hình phạt chờ đợi bà với cái tên đó. Để đến công viên này, bà đã đi bộ, bắt một chuyến xe buýt, và đón tàu, sự trốn tránh quanh co đến ngớ ngẩn. Nhưng họ sẽ tìm ra bà, bất kể bà ở đâu, bất kể dấu vết nào bà để lại. Bà đã phạm nhiều tội ác. Một kẻ ngộ sát. Khủng bố trong nước. Bảy mươi cộng bảy mươi năm.

Các tín hiệu tràn khắp điện thoại của Mimi. Các cập nhật bị chặn và các cảnh báo thông minh kêu vang lên với bà. Các thông báo biến đi. Các meme và những trận chiến comment có thể click vào được, hàng triệu bài viết chưa đọc đang yêu cầu được xếp hạng. Mọi người xung quanh bà trong công viên cũng có vẻ đang bận rộn như thế, chạm và lướt, mỗi người với một vũ trụ trong bàn tay của mình. Một sự khẩn thiết của đám đông khổng lồ mở ra trong Nơi-giống-như-đất, và những kẻ học hỏi đó, đang quan sát qua vai của những người này, để ý mỗi lần một người nhấp chuột, bắt đầu để ý xem đó có thể là gì: con người, biến mất với số lượng lớn vào một thiên đường được sao y.

Gần chỗ Mimi ngồi trên bãi cỏ, một thằng bé trong bộ đồ ánh chitin nói, vào bàn tay nó, “Nơi gần nhất tôi có thể mua kem chống nắng là ở đâu?” Một phụ nữ giọng vui vẻ đáp, “Đây là điều tôi đã tìm thấy cho bạn!” Mimi đưa điện thoại lên gần mặt. Bà nhảy từ tin tức sang hình ảnh, phân tích các video. Đâu đó trong phiến đá đen nhỏ này là một phần của cha bà. Những mảnh não và tâm hồn ông. Bà thì thầm vào cái mic của điện thoại của bà, “Đồn cảnh sát gần nhất là ở đâu?” Một bản đồ hiện ra, cho thấy con đường nhanh nhất và mất bao nhiêu phút để đi bộ tới đó. Năm chấm ba. Thằng bé mặc bộ đồ bộ xương con bọ đó nói vào điện thoại, “Chơi cho tôi một bài nhạc cowpunk,” rồi lặn vào trong cái tai nghe không dây của mình.

ADAM NẰM TRÊN giường tầng của mình trong cơ sở chuyển tiếp, trong khi hệ thống liên bang đang quá tải tìm một chỗ trống cho ông. Sẽ không có kháng cáo. Ông đang xem một bộ phim trong màn hoa mắt bên trong mí mắt khép chặt của một người đàn ông râu ria đang đứng trước toà. Sự thiếu vắng của hối hận và thương lượng. Người vợ, hai hàng ghế phía sau ông, tan vỡ. Chúng tôi sẽ sớm biết chúng tôi đúng hay sai thôi. Ông tự hỏi bằng cách nào mà ông đã tìm được trong bản thân nó để dùng cái từ chúng ta đó. Nhưng ông mừng vì ông đã làm được. Mọi thứ đã là chúng tôi, ngày ấy. Một sự đầu hàng với sự tồn tại cộng sinh. Chúng tôi, năm người chúng tôi. Không có những cây riêng rẽ trong một khu rừng. Họ đã hy vọng chiến thắng cái gì chứ? Rừng hoang đã biến mất. Rừng đã không thắng nổi lâm nghiệp bền vững mang tính hóa học. Bốn tỉ năm tiến hoá, và đó là nơi tất cả sẽ kết thúc, về mặt chính trị, thực tiễn, cảm xúc, trí tuệ: Con người là tất cả những gì được tính đến, từ vựng cuối cùng. Ta không thể dập tắt cơn đói của con người. Ta thậm chí không thể khiến nó chậm lại. Chỉ giữ ổn định thôi cũng là cái giá mà giống loài này không thể trả nổi.

Vụ thảm sát sắp diễn ra là thẩm quyền của họ - một thảm hoạ đủ lớn để xá tội cho mọi đám cháy mà năm người bọn họ đã gây nên. Thảm hoạ đó hẳn nhiên sẽ đến, ông tin chắc, trước khi bảy mươi cộng bảy mươi năm của ông kết thúc. Nhưng không đủ sớm để giải tội cho ông.

CỦA SỔ PHÒNG GIAM CỦA DOUGLAS quá cao để có thể nhìn qua. Ông đứng bên dưới, giả vờ. Khóa học qua băng đó khiến ông điên cuồng muốn nhìn thấy cây. Bất cứ thứ gì không có máu, không phát triển - thứ duy nhất từ cuộc sống tự do ngoại trừ Mimi mà ông nhớ da diết, bất chấp sự tồi tệ mà chúng dẫn ông vào. Nhưng điều kỳ lạ là, ông không thể nhớ chúng đi như thế nào. Một cây linh sam cao quý có hình dong trông ra sao. Các phần của một cây lim kết nối như thế nào, cách mà các cành nhánh vươn ra. Ông thậm chí không nhớ rõ ràng về các cây thông Engelmann và độc cần - những cây mà ông đã thấy vô số lần, trong vô kể thời gian. Một cây du, một cây tupelo, một cây buckeye: càng quên đi. Nếu ông vẽ một cây lúc này, nó hẳn sẽ giống nét chì màu nguệch ngoạc thô sơ của một đứa trẻ lên năm. Kẹo bông trên một cái que.

Ông đã không nhìn đủ kỹ. Ông đã yêu quá ít. Quá đủ để bỏ từ ông, quá ít để đưa ông vượt qua ngày hôm nay. Nhưng ông có hết giờ này qua giờ khác trống rỗng, chẳng có nghĩa vụ nào hơn là giữ cho khỏi phát điên phát dại. Ông nhắm mắt lại và đập xung quanh để bình tĩnh lại. Ông cố để triệu hồi các chi tiết mà cái băng đó đã tuôn ra. Chồi lá cây sồi như những ngọn giáo bằng đồng thẳng vút. Chồi lá của những cây sồi đỏ, quần tụ trên các ngọn cành như những cây chuỳ. Phía cuối rỗng của cuống lá cây sung dâu, phủ lên phần khởi đầu của năm sau. Hương vị của cây óc chó đen và dáng vẻ của những sẹo lá (leaf scar) hình mặt khỉ của nó.

Sau một hồi, chúng bắt đầu rắn lại - lúc đầu đơn giản, sau đó hình thành hạt. Cách một cây phong trong mùa xuân thẹn thùng đỏ rực từ trên đỉnh. Tiếng vỗ tay lịch sự của những cây dương lá rung. Một cây thủy từng vươn ra, giống như mẹ cha nắm lấy tay đứa con nhỏ. Tiếng loạt xoạt của hạt mại châu tách vỏ. Những con đập vỡ bò và ký ức nhân chìm ông, giống như một triệu tia sáng xuyên lỗ khóa xuống qua những chiếc lá như bàn tay của một cây dẻ ngựa. Góc giữa các gai của cây bồ kết ba gai. Đường vân hỗn loạn trên một mảnh gỗ ô liu mài nhẵn. Những cành nhỏ vút lên của một bụi cây xấu hổ, giống như đuôi của những con chim nhiệt đới. Văn bản bí mật trên thân cây bạch dương đã bóc vỏ, những từ trên đó mơ hồ và khó hiểu. Bước đi dưới những cây dương polar Lombardy nơi sự tĩnh lặng nặng nề tới mức ngay cả hít vào cũng có vẻ như là một trọng tội. Cào vào một cây trắc bá và nghĩ, Đây là mùi mà sau sự sống có lẽ mang.

Ông có lẽ là người giàu nhất từng sống. Giàu tới nỗi ông có thể mất tất cả mà vẫn có lợi nhuận. Ông đứng bên cạnh bức tường gạch màu xanh lá, sơn của nó giống như da thịt sần bóng. Ông nhìn lên nơi ánh sáng chiếu vào và cố nhớ lại. Bàn tay ông ấn vào nơi nó luôn ấn, vào quả óc chó bên trong bụng của ông, ngay phía trên thắt lưng. Một thứ gì đó ở trong đó, một hạt giống khá lớn, không thể hình dung được, không phải một hòn bi, nhưng cuộc sống giống hệt như thế.

MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG GIÀU CÓ KHÁC - người giàu thứ sáu mươi ba ở quận Santa Clara - ngồi trong sự giam giữ của riêng mình, gõ lên màn hình. Ở đâu có phải là vấn đề quan trọng không. Những từ Neelay viết đang thêm vào một cơ quan đang lớn lên, một thứ vừa mới bắt đầu tự thêm vào chính nó. Trên các màn hình khác trên các thành phố khác, tất cả những người lập trình giỏi nhất mà phải mấy triệu đô la mới thuê được đang đóng góp vào tiến trình của công việc. Sự mạo hiểm hơn tác hoàn toàn mới này đang có một khởi đầu đáng kinh ngạc. Chẳng mấy chốc các sinh vật của họ đã phủ khắp các lục địa của dữ liệu, tìm kiếm trong chúng những mẫu hình đáng ngạc nhiên nhất. Chẳng có gì cần phải bắt đầu từ vạch xuất phát. Đã có sẵn rất nhiều tế bào mầm kỹ thuật số trong miền công cộng.

Các lập trình viên nói với người nghe không gì khác ngoài cách nhìn. Rồi các sáng tạo mới tiến ra đi trinh sát toàn cầu, và mã lan ra bên ngoài. Các lý thuyết mới, hậu duệ mới, và các loài tiến hóa mới, tất cả chúng chia sẻ một mục đích duy nhất: tìm hiểu xem sự sống lớn thế nào, liên kết đến mức nào, và phải làm gì để con người không tự tử. Trái Đất đã lại trở thành một trò chơi hay nhất, sâu nhất, và những kẻ học hỏi chính là những người chơi mới nhất của nó. Trong sự đa dạng điên rồ của chúng, chúng bay lên, tụ tập vào trong miền dữ liệu như những con chim giấy origami. Một số sẽ phát triển rực rỡ một thời gian, rồi sau đó lụi tàn. Như Neelay đã học được với nỗi đau lớn nhất: Cuộc đời có một cách để nói chuyện với tương lai. Đó được gọi là ký ức.

NHỮNG KẺ HỌC HỎI KHÁC, ra đời ngày hôm qua, học từng nút mà Judith Hanson bấm. Chúng theo bà tới kho lưu trữ phim khổng lồ đó, nơi mà hơn mười ba năm nữa sẽ có thêm nhiều video được triển khai từ hôm nay. Những kẻ học hỏi đã xem hàng tỉ các clip này và bắt đầu suy luận. Giờ chúng đã có thể định dạng các khuôn mặt, và các địa điểm quan trọng, sách, tranh, tòa nhà, và các sản phẩm thương mại. Chẳng bao lâu chúng sẽ bắt đầu đoán các phim đó có nghĩa gì. Cuộc đời là sự xét đoán, và những xét đoán mới này vươn lên sống.

Mimi nhấp chuột. Các video xếp hàng bên dưới các clip chủ đề, được quy tụ bởi các tác nhân vô hình đủ thông minh để biết nếu Judith Hanson đã xem thứ đó thì bà chắc sẽ muốn xem những thứ này. Lực lượng Bảo vệ Sự sống. Chiến tranh rừng. Mùa hè Rừng gỗ đỏ.

Mimi đọc no nê. Mỗi clip sáu phút kéo dài như vô tận, nên bà hầu như không xem quá vài chục giây. Bà nhấn vào clip có tên ArBoReal. Nó được tải lên mấy tháng trước và đã nhận được hàng nghìn lượt like hoặc unlike. Cảnh quay đầu tiên hiện dần ra từ màn đen trên một vùng rừng trông xa hết mức mà mắt có thể nhìn thây. Những nhạc cụ bằng gỗ cổ xưa chơi một đoạn mở đầu hợp xướng nhẫn nại trải ra chậm tới nỗi cả cơ chế phức tạp của các dây nội hàm trong nó hẳn cũng có thể ngưng đọng lại. Bà không biết đoạn nhạc này; những kẻ học hỏi có thể nói cho bà biết đó là gì. Những kẻ học hỏi đã có thể kể tên mười triệu giai điệu chỉ trong một vài ghi chú.

Máy quay phóng to vào một thân cây khổng lồ to như một nhà hát nhỏ. Trong một cảnh chuyển nhanh, ba vòi gas xuất hiện phía trên cái ụ đó, phun lửa. Thêm một lần chuyển cảnh, một vòm vải giống như cái lều hiện ra, phủ lên các vòi gas. Máy quay lại lia ngang; các ống kính lại lấy nét. Các vòi gas lại phun ra. Cái vòm vải phồng lên thành một ống màu xanh và nâu. Cái lều nâng lên trong chuyển động tua thời gian. Mười giây, và Mimi nhận ra cái gốc này hẳn là gì. Những kẻ học hỏi vẫn chưa biết, nhưng chuyện đó sẽ không lâu. Họ sẽ hiểu mọi thứ bà làm, sớm thôi, và hiểu hơn các mức độ của độ lớn. Trên chiếc điện thoại trong một công viên đông đúc, Mimi quan sát cái cây ma đó hiện hồn. Nó vươn lên từ rừng cây đã bị chặt. Nó đung đưa trong gió, một quái vật gỗ đỏ trở lại với sự sống. Khi thân cây vươn lên, máy quay kéo ra sau để lộ thứ duy nhất đúng trên một bãi gốc cây bằng phẳng như một chứng minh hình học. Cái cây khí nóng siêu thực kỳ diệu đó dâng lên thành một quầng khói mây cuồn cuộn. Mười hai cành nhánh khổng lồ của nó đan cài vào nhau thăm dò quanh các khoang bí mật, tìm kiếm các thông điệp của không khí.

Bà biết ai đã làm cái cây này. Giờ đây khi đã phủ trọn vẹn, những khoanh tròn của vỏ cây quế có những đường sọc ở nơi lửa đã cháy sém vào, từ nhiều thế kỷ trước. Có thứ gì đó bao quanh thân cây khổng lồ ấy ở dưới đáy rễ của nó. Hình ảnh đó khiến bà sững sờ, Bà nghĩ bà bị ảo giác. Nhưng góc quay cận cảnh xác nhận hình ảnh đó, dù là trên một màn hình năm inch. Tất cả xung quanh chu vi đó, quay mặt ra ngoài, đầu gối kề nhau trong một vòng tròn lửa trại, một vòng tròn những hình dong ngồi trên bờ của sự giác ngộ. Đó là các la hán của bà, trong đúng những tư thế như trong cuộn tranh đó - tấm áo chùng của họ, đôi vai gù, xương sườn nhô ra, những nụ cười trên nét mặt mía mai. Bà đặt cái điện thoại xuống bãi cỏ. Bà không hiểu. Đoạn phim vẫn tiếp tục chạy. Những dòng chữ Trung Quốc lướt xuống một bên của cái cây đang phập phồng đó. Dù không đọc được, bà vẫn nhận ra chúng từ sự tìm kiếm nhiều năm trước:

Trên ngọn núi này, trong gió sương này

Tại sao vẫn còn ở đây thêm nữa?

Ba cây vươn cành khẩn thiết vẫy ta

Rồi bà nhớ ra Nicholas Hoel đã từng ở rất nhiều thời gian trong nhà bà. Bà có thể thấy ông, ngồi bên bàn hý hoáy vẽ, trong khi những người khác nghiên cứu các bản đồ và lên kế hoạch cho các cuộc tấn công. Chuyện đó đã luôn khiến bà khó chịu, như thể ông ta là một hoạ sĩ ở tòa án đang lưu lại trước hình ảnh vụ án của họ. Giờ đây bà quan sát thông điệp mà Người Canh Gác gửi cho tương lai.

Cái cây trên màn hình điện thoại của Mimi vươn lên không trung. Các cành của nó đung đưa vùn vụt. Khói bốc lên từ dưới đáy khuôn hình. Một trong các vòi ga đốt vào phần đáy của cái cột vải khổng lồ đó. Lửa liếm lên thân cây, cái cách những ngọn lửa của nhiều thế kỷ từng phủ lên Mimas. Nhưng vỏ cây này không có khả năng chống lửa. Trong một thoáng, cái cột lụa bị đốt cháy vừa bốc hơi lên vừa rơi sập xuống đất giống như một cú chơi space shot* thất bại. Các cành cây bốc cháy đung đưa rồi rơi xuống. Vòng tròn các la hán sáng rực lên ánh vàng, rồi màu cam sáng, rồi đen như than. Thêm một lát nữa, rồi toàn bộ cây gỗ đỏ bằng vải cháy thành tro. Đoạn mở đầu hợp xướng bập bềnh qua nhịp điệu phỉnh phò cuối cùng của nó và chuyển sang âm chủ. Rồi bản thân hình ảnh chuyển sang làn khói bên trên sườn đồi đầy gốc cây. Cháy bỏng hơn bao giờ hết, Mimi Ma muốn làm điều gì đó gây chấn động.

Xuyên qua màn đen, những từ đó lại hình thành lần nữa. Những con chữ được làm bởi những chiếc lá nhuốm màu thu, trải ra với sự kiên nhẫn ngớ ngẩn thành những dải trên những vạt dài của nền rừng:

Vì có một hy vọng cho cây, nếu nó

ngã xuống, là nó sẽ mọc lên trở lại

và những cành mảnh khảnh của nó sẽ không chết.

Dù rễ sẽ già đi trong lòng đất,

và thân cây sẽ chết trên mặt đất, thoáng thấy mùi

của nước nó sẽ lại đâm chồi, và nảy nhánh.

Nhưng con người, con người phí hoài rồi chết

và biến thành ma, còn người ở đâu rồi?

Lá bay thành chùm hai và ba chiếc, biến mất trong cơn gió thổi không ngừng. Bộ phim kết thúc và đề nghị bà xếp hạng nó. Bà nhìn lên sườn đồi đầy người dã ngoại đang tự cho mình hưởng thụ một ngày hoàn hảo.

LÚC NÀY KHÔNG CÓ MÁY QUAY. Nick đã chán máy quay. Phần này phải là một ghi chép duy nhất và riêng biệt. Ông không biết chính xác mình đang ở đâu. Miền Bắc. Trong rừng. Nói một cách khác, ông lạc đường. Nhưng chắc chắn, cây cối xung quanh ông thì không. Với những con chim đã đánh thức ông, mỗi chạc trên mỗi cành của mỗi một trong số các cây vân sam và thông rụng lá và linh sam thơm đều có một cái tên. Ông đang dần quen với ý tưởng rằng bất cứ nơi nào ông đến, đó sẽ là nơi tác phẩm điêu khắc lớn nhất và tồn tại nhất của ông có mặt, cho tới khi thời gian và các sinh vật sống đến biến đổi nó.

Các khu rừng đều màu xanh xám và phủ đầy địa y. Ông làm việc có phương pháp, như ông đã hình thành nên trong những ngày gần đây. Ông chỉ sử dụng các vật liệu đã có sẵn trên mặt đất đó, đẩy những khúc gỗ bị đổ vào trong thiết kế đang lớn lên đó. Một số cành ông có thể kéo được bằng cánh tay. Một số thân cây chịu để kéo lê hoặc lăn, bằng dây thừng và móc kéo. Với những mẩu khác, ông cần có ròng rọc, móc neo vào những cây thẳng đứng. Rồi có những tảng quá lớn để ông có thể di chuyển. Những thứ đó phải để yên tại chỗ, thực hiện thiết kế, hình dáng của nó nên được khám phá hơn là được sáng tạo ra.

Với mỗi thân cây mục nát ông sửa sang thành hoa văn, bản hoạ phồng lên. Ông phải giữ sinh vật đang phát triển đó trong đầu, như thể ông vẫn có thể đánh giá toàn bộ tác phẩm đó từ trên cao. Ông học, khi ông đi, cách để đặt các bức ra. Có rất nhiều cách để phân nhánh - nhiều hơn vô hạn. Ông nhìn các chỗ vẹo và chỗ cong của mỗi cành cây rơi và chờ cho tới khi nó nói với ông, trong dòng sông gỗ chảy qua mặt đất, nó muốn ở đâu.

Các sinh vật gào lên những tiếng kêu, từ trong rừng và ở trên cao. Muỗi — “loài chim quốc gia” ở đây, làm vấy máu lên mặt và tay ông… Nick làm việc trong suốt nhiều giờ. không thấy khó khăn cũng không thấy hài lòng. Ông làm việc cho tới khi đói, rồi dừng lại ăn trưa. Không còn lại nhiều bữa ăn trưa lắm, và ông không biết làm sao để tìm kiếm được thêm. Ông ngồi trên đất xốp, xúc từng nắm hạnh nhân và mơ cho vào mồm. Thức ăn từ cây được trồng trong Central Valley của California trên những tầng ngậm nước đang thu hẹp lại qua nhiều năm hạn hán.

Ông đứng lên và quay trở lại công việc. Vật lộn với một khúc gỗ dày bằng đùi ông. Một di chuyển thoáng qua khóe mắt khiến ông giật mình. Ông hét lên. Có một khán giả cho tác phẩm này - một người đàn ông mặc áo sọc đỏ, quần jean, đi ủng thợ rừng, với một con chó có lẽ phải bằng ba phần tư con sói. Cả hai nhìn ông với vẻ ngờ vực. “Người ta nói rằng có một gã điên da trắng làm việc ngoài này.”

Nick cố ghìm hơi thở lại. “Đó hẳn là tôi.”

Vị khách nhìn sản phẩm sáng tạo của Nicholas. Hình dạng dưới công trình đó mở ra mọi hướng. Ông lắc đầu. Rồi ông nhặt một cành cây rơi ở gần đó lên và ghép nó vào trong tổng thể.

NHỮNG KẺ HỌC HỎI có thể nói nơi xuất phát của các dòng thơ đó, ngay cả khi Mimi không thể. Dù rễ sẽ già đi trong lòng đất… Bà biết các từ đó phải quay trở lại, già hơn cả cái cây mà gốc của nó chúng đã ngợi ca. Cậu bé đeo tai nghe, bên cạnh bà, nói gì đó. Bà nghĩ nó đang nói với cái điện thoại của nó. “Mọi chuyện ổn chứ ạ?”

Bà nghiêng đầu và khuôn mặt bà phồng lên. Hai bàn tay bà đưa ra xa hơn cần thiết. Bà cố hít chút khí vào. Bà cố gật đầu. Bà phải cố hai lần.

“Bà ổn. Bà không sao…” Có điều gì đó trong bà muốn đầu hàng và vào từ trong hai thế kỷ tới.

CÁC PETABYTE TIN NHẮN không trung tràn ngập khắp trên không. Chúng thu thập các cảm biến và bật ra khỏi các vệ tinh. Chúng phát trục tiếp từ các camera hiện được gắn trong mọi tòa nhà và trên mọi giao lộ. Chúng đi theo những cái đinh ghim khắp xung quanh bà lúc này, theo những căn nguyên lớn của dân số mà chia tách và dàn trải theo các mẹo thông minh của chúng: Sausalito, Mill Valley, San Rafael, Novato, Petaluma, Santa Rosa, Leggett, Fortuna, Eureka… Các tua rua của dữ liệu phình ra và hợp nhất, lên và xuống bờ biển này và vùng đất liền trong sâu. Oakland, Berkeley, E1 Cerrito, E1 Sobrante, Pinole, Hercules, Rodeo, Crockett, Valleịo, Cordelia, Fairfeld, Davis, Sacramento… Suy luận sâu sắc quét qua các khe núi, tràn trên vùng đất bằng phẳng với sự khéo léo của con người: San Bruno, Millbrae, San Mateo, Redwood City, Menlo Park, Palo Alto, Mountain View, San Jose, Santa Cruz, Watsonville, Castroville, Marina, Monterey, Carmel, Los Gatos, Cupertino, Santa Clara, Milpitas, Madrone, Gilroy, Salinas, Soledad, Greenfeld, King City, Paso Robles, Atascadero, San Luis Obispo, Santa Barbara, Ventura, và lên khối rễ đang kết lại rộng hơn Los Angeles - một vùng rừng trống đang phình ra mà chỉ tăng nhanh hơn với mỗi lần sinh mới. Các rô bốt quan sát và kết hợp, mã hóa và xem, thu thập và định hình tất cả các dữ liệu trên toàn thế giới nhanh tới nỗi kiến thức của con người hoàn toàn đúng yên.

Neelay ngước mắt khỏi màn hình đầy các dòng mã. Nỗi buồn đau phủ chụp lấy ông, một nỗi buồn đau trẻ và đầy kỳ vọng. Ông đã từng buồn đau trước đó - một sự hòa trộn lạ lùng của những hy vọng đi nghiền nát và đang dâng lên - nhưng luôn là cho người thân, đồng nghiệp, bạn bè. Thật khó hiểu, nỗi buồn đau cho một nơi ông sẽ không sống đủ lâu để thấy này.

Nhưng ông đã thoáng thấy nhiều hơn đủ, và ông thà ở đây, khởi động sự phục hồi, còn hơn là sống ở một nơi mà người học của ông sẽ giúp sửa chữa. Có một câu chuyện ông luôn yêu thích, từ những ngày mà đôi chân ông vẫn còn hoạt động. Người ngoài hành tinh hạ cánh lên Trái Đất. Họ hoạt động theo một thuốc đo thời gian khác. Họ chạy vòng quanh nhanh tới nỗi những giây của con người đối với họ giống như những năm của cây đối với con người. Ông không thể nhớ câu chuyện kết thúc như thế nào. Cũng không quan trọng. Mọi ngọn của cành cây đều có một chồi mới riêng của nó.

MIMI NGỒI dưới những cành cây mà sức mạnh dẻo dai của nó không một kỹ sư nào có thể phát triển được. Bà giấu bàn chân của mình dưới chân. Đầu bà cúi xuống và mắt nhắm lại. Những ngón tay của bàn tay bên trái vặn vẹo chiếc vòng ngọc quanh ngón tay đeo nhẫn bên phải của bà. Bà cần các chị em gái, nhưng bà không thể liên lạc với họ. Một cuộc gọi hẳn sẽ không có tác dụng gì. Kể cả đi tới gặp họ cũng không có ích gì. Mimi cần họ như những đứa bé nhỏ, đung đưa bàn chân xuống từ những cành của một cây không tồn tại. Cây dâu tằm ngọc quay dưới các ngón tay bà: Phù tang, xứ sở thần diệu này, miền đất của tương lai. Một Trái Đất mới lúc này. Bà kéo chiếc nhẫn, nhưng các ngón tay bà đã phồng lên, hoặc cái nhẫn màu xanh đã trở nên quá nhỏ để tháo ra. Da trên mu bàn tay bà mỏng tang và khô như vỏ cây bạch dương. Bằng cách nào đó, bà đã trở thành một phụ nữ già.

Độ dài bản án của đồng phạm trải ra phía trước bà, một ngày nối tiếp một ngày nữa. Bảy mươi cộng bảy mươi. Rồi Cây Phong lại ở đó, phía sau bức tường pháo đài bằng gỗ mà họ đã dựng để bảo vệ Deep Creek. Những lý lẽ tốt nhất trên đời sẽ không thay đổi được tâm trí một ngươi. Thứ duy nhất có thể làm điều đó là một câu chuyện hay.

Lông dựng lên trên khắp làn da mỏng như giấy của bà. Đó là điều ông ấy đã cố thử làm. Đó là lý do tại sao ông ấy để cho đất nước này giam giữ hai lần cuộc đời mà không khai ra ai cả. Ông đã đổi cuộc đời mình để lấy một câu chuyện ngụ ngôn có thể thắp sáng tâm trí của những người xa lạ. Một người từ chối sự phán đoán của thế giới này và tất cả sự mù của nó. Một người nói với bà hãy yên lặng, nhận lấy món quà của ông, và tiếp tục sống.

ADAM NĂM trong trạng thái bị trói trên giường từ của ông, nhớ lại những lời ông đã nói với vợ một tuần trước phiên toà, những lời đã biến các cảm giác còn sót lại trong cô đối với ông trở thành giận dữ và căm ghét. Nếu anh cứu mình, thì anh mất một thứ khác.

Cái gì? Lois rít. Còn cái gì khác chứ, Adam?

Nhưng kẻ học hỏi vẫn chưa thể nói cuộc chiến đó là về cái gì. Chúng chưa thể nói được sự khác biệt giữa ăn năn và thách thức, hy vọng và sợ hãi, sự mù và trí tuệ. Nhưng chúng sẽ sớm học được đủ. Một con người chỉ có thể cảm nhận được nhiều chừng đó, và một khi bạn liệt kê tất cả chúng ra, một khi bạn lấy mẫu bảy tỉ ví dụ từ mỗi một trong số bảy tỉ con người và ghép chúng lại với nhau vào hàng nghìn ti nghìn tỉ bối cảnh, tất cả bắt đầu trở nên rõ ràng.

Bản thân Adam vẫn đang học về ý nghĩ của mình, vẫn cố để đoán ra cách sử dụng của một lựa chọn vô dụng. Giờ đây suốt cả ngày, trong phòng giam này, ông lật giở lại bằng chứng. Nhưng ông vẫn chưa thể hiểu cuộc đời của ông đã có giá trị gì hoặc nó đã nên theo nhánh nào. Ông vẫn không chắc có gì khác ngoài bản thân có thể cứu hoặc mất. Ông có thời gian để nghĩ về điều này. Bảy mươi cộng bảy mươi năm.

TRONG KHI NGƯỜI TÙ ĐÓ NGHĨ, những sự đổi mới đó cuồn cuộn bên trên đầu ông, trải suốt dọc đường từ Portland và Seattle tới Boston và New York rồi quay trở lại. Bằng thời gian để người đàn ông đó hình thành một ý nghĩ tự phán xét bản thân, một ti gói chương trình được đưa ra. Chúng xuất hiện dưới biển trong những sợi cáp khổng lồ - lan giữa Tokyo, Thành Đô, Thâm Quyến, Bangalore, Chicago, Dublin, Dallas, và Berlin. Và những kẻ học hỏi bắt đầu biến tất cả dữ liệu này thành có ý nghĩa.

Chúng tách ra và sao chép, những thuật toán bậc thầy mà Neelay tung lên không trung. Chúng chỉ mới bắt đầu, giống như những tế bào đơn giản nhất trong buổi bình minh của Trái Đất. Nhưng chúng đã học được, trong mấy thập kỷ ngắn ngủi, những điều mà các phân tử phải mất một tỉ năm học được. Giờ chúng chỉ cần học xem cuộc đời muốn gì ở con người. Đó là một câu hỏi lớn, chắc chắn rồi. Quá lớn cho con người đối diện một mình. Nhưng con người không một mình, và họ chưa bao giờ như thế cả.

MIMI NGỒI trong cái nóng như thiêu trên bãi cỏ, dù là dưới bóng râm của cây thông. Năm nóng kỷ lục này sẽ sớm được tiếp diễn bởi một năm thậm chí còn nóng hơn. Mỗi năm lại thêm một kỷ lục thế giới mới. Bà ngồi bắt chéo chân, bàn tay đặt trên đầu gối, một người nhỏ bé đang làm cho mình nhỏ bé hơn. Đầu bà nhẹ bẫng. Các ý nghĩ sẽ không mạch lạc. Chẳng còn gì khác với bà lúc này ngoài những con mắt. Bà đang thực hành, qua nhiều năm, trên con người, giữ im, không làm gì ngoài việc để bản thân được nhìn vào. Giờ bà đưa kỹ thuật đó ra ngoài. Phía dưới bà, qua những cụm người tắm nắng, dưới một dốc bậc thang thoai thoải, có một con đường trải nhựa quanh co hình chữ S cong nhẹ. Và ngay cuối con đường đó là một vườn bách thảo. Một giọng nói đưa vào tai bà bảo. Nhìn màu kìa! Có nhiều màu hơn số tên, có nhiều màu hơn số con số, và tất cả đều màu xanh. Có những cây chà là mập lùn có trước cả loài khủng long. Cây Washingtonia cao vút với tán lá có viền và mọc chen chúc như cụm hoa. Qua những cây cọ đó, cả phố màu của các loại lá rộng trải từ màu tím đến màu vàng, sồi coast live, tất nhiên. Những cây bạch đàn trần truồng không biết thẹn. Tất cả các loài với lớp vỏ nhiều ụ kỳ cục và có những chiếc lá ghép sum sê mà bà không thể tìm thấy ở bất cứ cuốn sách hướng dẫn nào.

Phía trên các cây, dự án màu pastel của thành phố chồng chất lên các khối màu trắng, hồng đào, và hoàng thổ. Nó xây trên những ngọn đồi huống về tòa tháp trung tâm, nơi các tòa nhà mọc lên chọc trời và đang ngày càng đông đúc hơn. Lục thuần của động cơ tự nuôi sống bản thân này, vô số sự sống mà cung cấp năng lượng cho doanh nghiệp ở tầng đáy, trở nên dễ hiểu với bà. Ngang chân trời, các cần cẩu xây dựng đúng sừng sững phá vỡ và tạo mới đường viền chân trời. Tất cả sự dàn trải, thúc đẩy, kiểm tra, phân chia, và tái tạo tiến trình của lịch sử, các vòng bên trong các vòng, được trả qua mỗi bước bằng nhiên liệu và màu và trái cây, ôxy và rừng… Không có gì trong thế giới này già hơn một trăm tuổi. Bảy mươi cộng bảy mươi năm, San Francisco cuối cùng sẽ phát điên mà biến mất.

Buổi chiều dần tàn. Bà tiếp tục nhìn trân trân vào thành phố, chờ cho tới khi thành phố nhìn lại. Những khóm người xung quanh bà mặc đồ áo lên. Họ rục rịch rì rầm và ăn uống cho nốt, cười đùa và đứng lên, lấy xe đạp và tản mát đi quá nhanh, như thể trong một bộ phim tua nhanh với hiệu ứng truyện tranh. Bà ngả lưng lại vào thân cây phía sau rồi nhắm mắt. cố triệu hồi người đàn ông trẻ con tóc đuôi ngựa và khiến ông hiện ra, như ông đã xuất hiện vào ngày chính quyền địa phương đốn khoảnh rừng nhỏ diệu kỳ bên ngoài cửa sổ văn phòng của bà. Một sợi chỉ đỏ đã kết nối họ với nhau, công việc cùng nhau cố gắng để quan tâm và để nhìn thấy nhiều hơn. Bà giật sợi chỉ. Nó vẫn căng.

Thực tế đó cào xới trong lòng bà, điều đáng lẽ đã phải rất rõ ràng: tại sao không có tiếng gõ trên cánh cửa nhà bà. Bà đập lưng ra sau, xương sống đập lên thân cây thông. Một món quà nữa, thậm chí còn tệ hơn món quà của Adam. Người đàn ông trẻ thơ bất hạnh đó đã bán hai mạng để đổi lấy mạng của bà. Nếu bây giờ ra đầu thú, bà sẽ giết mất ông, phá hủy ý nghĩ của sự hy sinh khủng khiếp của ông. Nếu giữ bí mật, bà phải sống với thực tế rằng hai mạng sống đã được trả cho tự do của bà. Một tiếng than vãn bắt đầu cất lên từ đáy phổi của bà, nhưng bị nghẹt tại đó và phồng lên. Bà không đủ mạnh mẽ, không đủ rộng lượng cho cả hai con đường. Bà muốn nổi giận với ông ta; bà muốn gửi cho ông ta một thông điệp về sự tha thứ hoàn toàn. Trong trường hợp không có bất cứ lời nào từ bà, ông sẽ tự tra tấn mình không giới hạn. Ông sẽ nghĩ bà coi thường ông. Sự phản bội của ông sẽ khoan sâu vào ông rồi mưng mủ, chết. Ông sẽ chết vì một thứ đơn giản, ngớ ngẩn, có thể ngăn ngừa được nào đó - một cái răng sâu, một vết đứt bị nhiễm trùng mà ông đã không điều trị chẳng hạn. Ông sẽ chết vì chủ nghĩa lý tưởng, vì đúng trong khi thế giới sai. Ông sẽ chết mà không biết bà bất lực không thể nói được với ông - rằng ông đã giúp bà. Rằng trái tim ông tốt đẹp và giá trị như là gỗ.

DOUGLAS, BÊN DƯỚI CỬA SỔ, sờ nắn cục u bên hông. Khi sự mụ mị đó tan đi, ông ngồi xuống bên bàn. Ông bật cái băng lên, nhét tai nghe vào. Bài học lại tiếp tục. Vị giáo sư nói miên man về các đám cháy rừng. Một ẩn dụ nào đó, rõ ràng. Cách mà đám lửa tạo ra sự sống mới. Bà đề cập đến một từ mà thực sự bà nên đánh vần cho những người nghe ở nhà. Một cái tên cho những quả họ thông chỉ mở khi có hơi lửa. Cho những cái cây sẽ chỉ trải ra và phát triển khi có lửa.

Vị giáo sư quay trở lại với chủ đề lớn nhất của mình: cây sự sống khổng lồ, trải rộng, phân nhánh, nở hoa. Đó dường như là tất cả những gì nó muốn làm. Muốn không ngừng đưa ra các phỏng đoán. Muốn tiếp tục thay đổi, thích ứng với những nghiệt ngã. Bà nói, “Hãy để ta hát cho người nghe, về chuyện con người biến thành những loài khác như thế nào.” Ông không chắc quý bà này đang nói về điều gì. Bà mô tả một sự bùng nổ của các dạng sống, một trăm triệu cành và nhánh mới từ một thân cây to lớn phi thường. Bà nói về Tãne Mahuta, Yggdrasil, Jian-Mu, Cây của Thiện và Ác, Asvattha không thể hủy diệt với rễ ở trên và cành nhánh ở dưới. Rồi bà trở lại với Cây Thế giới nguyên thủy. Bà nói, ít nhất có năm lần cây đó đã bị xén ngang, và năm lần nó mọc lên trở lại từ gốc cây đó. Giờ đây nó lại bị quật đổ một lần nữa, và điều gì sẽ xảy ra lần này thì ai cũng có thể đoán được.

Tại sao bạn đã không làm một điều gì đó? Câu hỏi từ cuốn băng như hỏi Douggie. Bạn, người đã ở đó?

Và ông phải nói gì đây? Ông nên nói cái quái gì cơ chứ? Chúng tôi đã thử? Chúng tôi đã thử? Ông dừng đài lại rồi nằm xuống. Ông sẽ phải tốt nghiệp đại học trong những khoảng nghỉ mười phút một. Ông đưa tay nắn quả óc chó bên mạn sườn. Nó là thứ gì đó mà lẽ ra ông đã nên đi khám. Nhưng ông có thời gian để chờ và xem thử mọi thứ sẽ diễn ra như thế nào.

Ông nhắm mắt và ngả đầu ra. Ông là một kẻ phản bội. Ông đã đưa một người vào từ suốt phần đời còn lại của người đó. Một người đàn ông có vợ và con nhỏ, giống y như người vợ và thằng nhóc Douglas không bao giờ tồn tại. Cảm giác tội lỗi ghì xuống ngực ông như nó luôn làm vậy vào giờ này, giống như một chiếc xe cán qua ông. Ông lại thấy mừng vì nhà tù này đã đưa mọi vật nhọn đi xa. Ông hét lên như một con vật vừa sập bẫy. Lần này tay quản ngực thậm chí chẳng thèm kiểm tra xem sao. Phía trên ông, qua cửa sổ quá cao để có thể nhìn, Cây Thế giới vươn lên, bốn tỉ năm. Và bên cạnh nó vươn lên một mô phỏng nhỏ xíu mà ông đã từng thử trèo lên một lần, cách đây đã lâu - vân sam, linh sam, thông? - lần ông bị xịt hơi cay vào hạ bộ và Mimi đã nhìn bọn họ cắt quần của ông. Một lần nữa ông bước lên trên những cành cây đó, giống như một cái thang dẫn lên một nơi nào đó phía trên sự mù và nỗi sợ.

Ông đưa một tay che mắt và nói, “Tôi xin lỗi.” Không có sự tha thứ nào đến, hoặc sẽ đến. Nhưng đây là một điều về cây, điều vĩ đại nhất: ngay cả khi ông không bao giờ có thể thấy chúng, ngay cả khi ông không bao giờ có thể tới gần, ngay cả khi ông không thể nhớ chúng đi như thế nào, ông vẫn có thể trèo lên, và chúng sẽ giữ ông ở cao trên mặt đất và để ông nhìn ra khắp vòm Trái Đất.

NGƯỜI ĐÀN ÔNG MẶC ÁO SỌC ĐỎ nói vài từ với con chó bằng một thứ ngôn ngữ cũ tới nỗi nghe như những viên đá ném vào một dòng suối, giống như những chiếc lá kim trong gió nhẹ, rì rầm. Con chó ngúng ngoắng một chút, nhưng rồi cũng chạy băng qua khu rừng. Vị khách vẫy tay để chỉ cho Nick một điểm đã được móc neo khác trên thân cây nặng nề đó. Cùng nhau, trong chốc loáng, với cố gắng hết sức, họ lăn nó vào nơi duy nhất có thể đặt nó.

“Cảm ơn,” Nick nói.

“Vâng. Tiếp theo là gì?”

Họ không trao đổi tên. Tên không thể giúp gì hơn cho họ so với vân sam hoặc linh sam cố thể giúp các sự sống xung quanh chúng. Họ di chuyển những khúc gỗ mà Nick không đủ sức di chuyển một mình. Họ thực hiện các ý tưởng của nhau mà hầu như không trao đổi lời nào. Người đàn ông mặc áo khoác sọc đỏ cũng có thể nhìn thấy những hình thù uốn lượn như thể nhìn từ trên cao. Chẳng mấy chốc, ông bắt tay vào điều chỉnh chúng.

Một cành cây ở phía xa gãy, và tiếng kêu răng rắc xuyên qua dưới tầng lá thấp. Có con chồn vizon ở gần đó, cùng trong những khu rừng này, và linh miêu. Gấu, tuần lộc, thậm chí cả chồn gulo, chúng không bao giờ để con người thấy dù chỉ thoáng qua. Nhưng chim chóc đưa chúng đến như những món quà. Và mọi nơi đều có phân, vết chân, và chất của những thứ đã hy vọng đến, bằng chứng của những thứ không nhìn thấy. Khi họ làm việc, Nick nghe thấy các tiếng nói. Một tiếng nói, thực ra là thế. Nó lặp đi lặp lại những điều mà nó đã luôn nói với ông suốt mấy chục năm qua, kể từ khi người nói đó chết đi. Ông đã không bao giờ biết nên làm gì với chúng, những lời của tất cả và không gì cả. Những lời và ông chưa bao giờ hiểu hết. Những vết thương sẽ không lành. Những thứ chúng ta có sẽ không bao giờ kết thúc. Phải không? Những thứ chúng ta có sẽ không bao giờ kết thúc.

Ông và bạn đồng hành làm việc với nhau cho tới khi ánh sáng lụi dần. Họ dừng lại để ăn tối. Nó giống như bữa trưa. Mặc dù đáng lẽ nên giữ im lặng, nhưng đã quá lâu rồi kể từ lần cuối Nick có cái xa xỉ được nói chuyện với con người nên ông không cưỡng được. Ông đưa tay ra, chỉ về phía những cây họ thông. “Tôi luôn ngạc nhiên khi thấy chúng nói nhiều như thế nào, khi ta cho phép chúng. Chúng nói không quá khó nghe đâu.”

Người đàn ông đó cười khùng khục. “Chúng tôi đã cố nói với mọi người như thế từ năm 1492.”

Người đàn ông đó có món thịt phơi nắng. Nick nhấm nháp phần trái cây và hạt cuối cùng của ông. “Tôi sẽ phải nghĩ tới chuyện dụ trữ thêm sớm.”

Không hiểu sao, người đồng hành của ông cũng thấy chuyện này buồn cười. Người đàn ông xoay đầu nhìn quanh khu rừng như thể là thức ăn có ở khắp mọi nơi. Như thể con người có thể sống ở đây, rồi chết, chỉ cần một chút nhìn và nghe là đủ. Bất chợt, trong chớp mắt, Nick hiểu các giọng nói đó hẳn là điều mà Bạch Quả luôn muốn nói. Những sản phẩm kỳ diệu nhất của bốn tỉ năm sự sống cần giúp đỡ.

Không phải chúng; mà là chúng ta. giúp đỡ từ mọi ngóc ngách.

CAO PHÍA TRÊN nhà tù của Adam, các sinh vật mới quét qua quỹ đạo vệ tinh và rơi xuống bề mặt của hành tinh. Mã nhảy từ máy chủ này sang máy chủ khác trên khắp toàn cầu, mang theo trong các chuỗi của nó những khao khát cũ đầu tiên, các lệnh nguyên thủy - nhìn, nghe, nếm, chạm, cảm nhận, nói, tham gia. Họ buôn chuyện với nhau, những giống loài mới này, trao đổi các khám phá, như mã sống đã trao đổi bản thân nó thời đầu. Chúng bắt đầu kết nối, liên hợp lại với nhau. Hòa trộn các tế bào của chúng và hình thành các cộng đồng nhỏ. Không ai biết chúng có thể trở thành cái gì, trong bảy mươi cộng bảy mươi năm nữa.

Và thế là Neelay ra ngoài và thấy thế giới. Những đứa con của ông dập dềnh trên Trái Đất đêm nay với lệnh duy nhất: Hấp thụ mọi thứ. Ăn mọi mẩu vụn data tìm kiếm được, xếp loại và so sánh nhiều phép đo hơn cả nhân loại trong cả lịch sử đã quản lý được tới nay. Giải thích nó nhanh hơn và rõ hơn mười triêu lần.

Chẳng bao lâu, những kẻ học hỏi của ông sẽ nhìn xuyên khắp hành tinh tới những nơi cư trú. Họ sẽ quan sát những khu rừng phương Bắc rộng lớn và đọc những vùng nhiệt đời đa dạng giống loài từ tầm mắt. Họ sẽ học các dòng sông và đo lường những gì trong đó. Họ sẽ đối chiếu dữ liệu của từng loài hoang dã từng được gắn thẻ và bản đồ hóa đường đi của chúng. Họ sẽ đọc từng câu trong mọi bài nghiên cứu mà tất cả các nhà khoa học thực địa từng công bố. Họ sẽ quan sát thỏa thuê mọi khung cảnh mà bất cứ ai từng chĩa máy quay vào. Họ sẽ lắng nghe tất cả âm thanh của Trái Đất đang quay trực tiếp. Họ sẽ làm điều mà gene tổ tiên của họ hình thành nên họ để thực hiện, những điều mà bản thân tất cả tổ tiên của họ từng tự làm. Họ sẽ suy đoán cần làm gì để sống và đưa tất cả các suy đoán đó vào thực nghiệm. Rồi họ sẽ nói điều mà cuộc đời muốn từ con người, và cách nó có thể sử dụng họ.

VÀO MỘT BUỔI CHIỀU ẢM ĐẠM trên một vùng đất sâu xa xôi ảm đạm, một chiếc xe bọc thép đưa Adam trở lại trường. Tầm lý 101. Ông là người không hiểu gì về con người ngoài sự nhầm lẫn bẩm sinh của họ được đưa qua những hàng rào dây thép gai lưỡi lam dày ba lớp của nơi ở mới để tiếp tục giáo dưỡng. Một cái tháp quan sát thấp bè bằng bê tông đúng bên trái lối vào, cao gấp ba lần cây phong tuổi thơ của ông. Bên trong khuôn viên, một loạt các boongke có tường lởm chỏm đang chờ ông, giống như thứ mà con trai ông có thể tạo ra bằng tất cả miếng Lego màu xám. Ở phía xa, được bao vây thêm bởi những bức tường dây thép gai lưỡi lam, những người đàn ông mặc đồ màu cam sáng - dân tộc mới của ông - đang chơi bóng rổ với kiểu hung hăng, bực bội mà anh trai Emmett của ông đã luôn chơi, cố gắng gào thét để cho được quả bóng vào rổ. Những người đàn ông này sẽ đánh ông bất tỉnh nhiều lần, không phải vì là một kẻ khủng bố, mà vì không đúng về phía những kẻ thù của sự tiến bộ loài người. Vì là một kẻ phản bội giống loài.

Tay quản từ cầm cây súng trường trong xe quay lại mỉm cười, để ý khuôn mặt của Adam khi họ lái xuống dốc hàng rào gắn camera. Adam hình dung Lois kéo Charlie xuống đây, cho những chuyến thăm kéo dài một giờ, ban đầu một lần mỗi tháng, rồi sau đó vài lần một năm, nếu ông may mắn. Adam quan sát con trai ông lớn lên trong những khoảng tua thời gian. Ông thấy bản thân háo hức lắng nghe những báo cáo ngập ngừng của thằng bé, băn khoăn từng chữ. Có thể cuối cùng họ sẽ trở thành bạn. Có thể Charlie bé nhỏ sẽ giải thích về nghề ngân hàng cho ông.

Họ dừng xe vào khu vực thả người, chỉ cách lối vào được ngăn cách, bảo vệ một đoạn ngắn. Tay quản từ và người lái xe thả ông xuống khỏi xe và đưa ông qua các máy dò kiểm tra. Cỏ dày như một cuốn Kinh thánh. Hàng dãy màn hình và lưới khóa điện tử. Qua mái vòm bọc thép phía sau điểm kiểm tra, một hành lang dẫn đến phòng giam mất hút suốt dọc chiều dài xuống theo một ảo ảnh quang học vào vô tận.

Những năm tháng phía trước sẽ vượt xa mọi thứ mà ông có thể tưởng tượng. Sự chết hàng loạt và những thảm hoạ sẽ biến những dịch bệnh Thời đại Đồ đồng trở nên dường như kỳ quái. Nhà tù có thể trở thành một nơi ẩn náu khỏi bản án của thế giới bên ngoài. Trong số tất cả những điều khủng khiếp đang chờ đợi, thứ mà ông sợ nhất là thời gian. Ông đã làm phép toán đó, tính xem ông sẽ phải sống qua bao nhiêu tương lai, từng giây từng giây, cho tới khi bản án của ông kết thúc. Những tương lai nơi tổ tiên của chúng ta biến mất trước khi chúng ta thậm chí có thể đặt tên cho họ. Những tương lai nơi những hậu duệ robot của chúng ta sẽ dùng chúng ta để làm nhiên liệu, hoặc giam chúng ta trong những sở thứ mua vui bất tận được bảo vệ ngang bằng với nơi mà Adam đang vào đây. Những tương lai nơi nhân loại đi tới nấm mồ tập thể của họ nhưng vẫn thề rằng họ là giống loài duy nhất trong tạo hóa biết nói. Những miên trường bao la trống rỗng chẳng có gì khỏa lấp thời gian ngoài hoài nhớ chuyện anh và mấy người bạn mang tâm hồn màu xanh đã cố để cứu thế giới như thế nào. Nhưng, tất nhiên, thế giới không phải là thứ cần cứu. Chỉ là thứ mà mọi người gọi bằng cùng cái tên đó.

Một người đàn ông phía sau tấm kính chắn mặc chiếc áo màu trắng gắn huy hiệu công dân hỏi ông điều gì đó. Tên, có thể, số seri, xin lỗi. Adam cau mày, lơ đễnh, ở đâu đó khác. Ông nhìn xuống. Có cái gì đó trên gấu của bộ jumpsuit màu neon. Tròn, nhỏ, màu nâu, một quả cầu nhỏ dính gai nhọn bao phủ. Ông đã tới thẳng đây từ một cơ sở tạm giam tường gạch trơn, bị ấn vào xe tải, được đến đây và lôi thẳng xuống nơi đất trống với đá xẻ và bê tông này. Không có mảy may cơ hội nào để một sự sống như thế khai phá ra ông. Nhưng mà ông lúc này đây, mang theo kẻ đi nhờ miễn phí đang tìm kiếm mù mờ một nơi để trú chân này, thậm chí ở đây. Thế là hóa ra với ông, với cả năm người họ, với tất cả những ai cho rằng cây biết nói và với những ai chỉ hít thở khí từ chúng: tất cả nhân loại đều bị che mắt, bị sử dụng bởi cuộc đời cũng rõ ràng hiển nhiên như quả lông này sử dụng gấu áo của ông.

Và trong khoảnh khắc đó, nó bắt đầu, sự tra tấn im lặng tồi tệ hơn bất cứ điều gì mà đất nước này có thể gây ra cho Adam. Một giọng nói nhỏ vang lên thực tới mức như thể phát ra từ cái giường tầng phía trên ông thì thầm lời mở đầu của một câu chuyện mà sẽ khiến ông khốn khố lâu hơn sự ở tù của ông: Ông đã được cho thoát chết, để làm một việc quan trọng nhất.

KHẮP CÁC QUẦN XÃ SINH VẬT, ở mọi độ cao, những kẻ học hỏi cuối cùng cũng bắt đầu sống. Chúng khám phá tại sao một cây táo gai không bao giờ thối rữa. Chúng học cách chỉ cần thoáng nhìn là tách bạch được ngay một trăm loại sồi. Khi nào và tại sao cây tần bì xanh tách rời khỏi cây tần bì trắng. Có bao nhiêu thế hệ sống trong thân rỗng của một cây thủy tùng. Khi nào những cây phong đỏ bắt đầu vươn đến độ cao nào, và giờ đây mỗi năm chúng đang chuyển độ cao sớm hơn như thế nào. Chúng rồi sẽ nghĩ như sông, như rừng, như núi. Chúng sẽ nắm bắt cách một lá cỏ mã hóa hành trình của các vì sao. Trong một vài mùa ngắn ngủi, chỉ bằng cách đặt mấy tỉ trang dữ liệu bên cạnh nhau, giống loài mới tiếp theo đó sẽ học cách chuyển thế giữa bất cứ ngôn ngữ nào của con người và ngôn ngữ của những thứ màu xanh. Các bản dịch lúc đầu sẽ thô sơ, giống như phỏng đoán ban đầu của một đứa trẻ. Nhưng chẳng bao lâu, những câu đầu tiên sẽ hiện ra, tuôn ra những từ, giống như tất cả mọi thứ sống, từ mưa, không khí, đá vụn và ánh sáng. Xin chào. Cuối càng. Phải. Đây rồi. Là chúng ta.

NEELAY NGHĨ: Đây là cách mọi thứ phải diễn ra. Sẽ có các thảm hoạ. Những thất bại thảm hại và những cuộc tàn sát. Nhưng cuộc đời đang đi đến một nơi nào đó. Ngay cả sự thờ ơ tàn bạo của nó cũng đang bận rộn xây dựng những vòng cộng tác rộng hơn. Mọi thứ nó đã từng tạo ra đang biến mất mãi mãi vào toàn thể các dạng thức mới. Nó muốn hiểu chính nó; nó muốn sức mạnh của sự lựa chọn. Nó muốn các giải pháp cho những vấn đề mà không có gì đang sống lúc này biết cách để giải quyết, và nó sẵn sàng sử dụng ngay cả cái chết để tìm ra chúng. Nó sẽ tìm chúng; nó đã ở dự án này từ rất lâu rồi. Ông sẽ không sống đủ để thấy nó hoàn thành, trò chơi được chơi bởi vô số người trên toàn thế giới này, một trò chơi đặt người chơi vào giữa một hành tinh đang sống, đang thở tràn đầy tiềm năng mà chúng có thể chỉ mới lờ mờ bắt đầu tưởng tượng ra. Nhưng ông đã nhào nặn nó từ lâu lắm rồi.

Ý nghĩ đó tưới tắm cơ thể khô héo của ông. Ông nhấc bàn tay lên khỏi các phím chuyển ngữ, giật mình bởi một sự ngạc nhiên cực độ. Tim ông đập nhanh đối với chút thịt còn sót lại trong xương của ông, và mắt ông hoa lên. Ông đẩy cần điều khiển xe lăn và lăn ra khỏi phòng máy vào trong buổi đêm dìu dịu. Không khí ướp hương nguyệt quế và bạch đàn chanh và những cây pepper tree. Mùi hương khôi phục lại tất cả các loại của những thứ ông từng biết và gợi ông nhớ tới tất cả những thứ mà ông sẽ không bao giờ nhớ đó. Ông hít vào một hồi lâu. Phi thường, là một sinh vật nhỏ bé, yếu ớt, sống ngắn như thế trên hành tinh với hàng tỉ năm còn lại để tiến hóa. Các cành cây bấm vào không khí khô và tối phía trên đầu ông, và ông nghe thấy chúng. Giờ thì, Neelay-ji. Sinh vật nhỏ bé này có thể làm gì nào?

MỘT TIẾNG RÊN thoát ra từ Ray khi Dorothy nói với ông mọi thứ kết thúc như thế nào. Hai bản án chung thân, nối tiếp nhau. Quá nghiêm trọng đối với tội phóng hoả, đối với tội phá hủy các tài sản công cộng và tư nhân, thậm chí cả đối với tội vô ý ngộ sát. Nhưng cũng thật khắc nghiệt đối với tội ác không thể tha thứ đó: làm tổn hại đến sự an toàn và xác thực của con người.

Họ nằm cạnh nhau trên giường, nhìn ra ngoài cửa sổ lên nơi mà họ mới khám phá ra đó, ngay dọc theo nơi này. Nơi mà câu chuyện này xuất phát. Bên ngoài kia, ẩn dưới những cành cây, một con cú gọi bầy. Ai nấu cho tất cả các người. Ai nấu cho người? Ngày mai những người chăm sóc cảnh quan thành phố sẽ quay trở lại, họ mang theo máy móc và tất cả các lực lượng pháp luật mà không thể chống lại. Tuy nhiên, đó sẽ không phải là phần kết của câu chuyện.

Brinkman khục khục lời phản đối. Một từ chui lên và ra khỏi cổ họng ông. “Không. Không đúng.” Vợ ông nhún vai, vai bà thức vào vai ông. Cái thúc không phải không có sự cảm thương, dù nó không phải lời xin lỗi. Nó chỉ nói, Anh biện hộ đi.

Những phản đối của ông tuôn xuống thành cái gì đó rộng hơn. Thủy triều máu dâng lên qua não ông. “Tự vệ.”

Bà nằm nghiêng người để nhìn ông. Ông có được sự để ý của bà. Hai tay bà khua khua một chút trong không khí, như thể đang gõ mạnh và bàn phím hẹp kết hợp chữ của chiếc máy tốc ký cũ của bà. “Bằng cách nào?”

Ông nói với bà bằng ánh mắt. Luật sư về quyền sở hữu một thời phải đảm nhiệm vụ kháng cáo của bị cáo này. Ông đang trong tình thế vô cùng bất lợi. Ông chẳng biết chi tiết cụ thể nào. Ông đã không nhìn thấy bất kỳ bằng chứng nào được tạo ra trong quá trình đọc hồ so. Ông không có kinh nghiệm tòa án nào để viện dẫn, và luật hình sự luôn là chủ đề tệ nhất của ông. Nhưng biện luận mà ông đưa ra trước bồi thấm đoàn rõ ràng như một hàng dương Lombardy poplar. Trong yên tĩnh, ông đưa người bạn đời của mình qua những nguyên tắc trung tâm và cổ xưa của luật học, một lần một âm tiết. Giữ vững lập trường của bạn. Học thuyết lâu đài. Tự bảo vệ.

Nếu bạn có thể tự cứu bàn thân, vợ bạn, con bạn, hoặc thậm chí một ngươi lạ bằng cách thiêu rụi một cái gì đó, luật pháp cho phép bạn. Nếu ai đó lẻn vào nhà bạn và bắt đầu phá hủy, bạn có thể ngăn họ bất kể bạn cần làm gì.

Những âm tiết của ông hỗn độn và vô nghĩa. Bà lắc đầu. “Em không hiểu ý anh, Ray. Nói cách nào đó khác đi.”

Ông không tìm được cách nào để nói điều vô cùng cần nói đó. Nhà chúng ta đã bị đột nhập. Cuộc sống của chúng ta đang gặp nguy hiểm. Luật cho phép mọi lực cần thiết để chống lại sự gây hại bất hợp pháp và sắp xây ra.

Mặt ông chuyển sang màu của hoàng hôn, khiến bà thấy sợ. Bà vòng tay qua trấn tĩnh ông. “Đừng lo, Ray. Chỉ là lời nói thôi. Mọi thứ ổn cả.”

Trong sự phấn khích ngập tràn, ông thấy cách ông phải chiến thắng vụ này. Sự sống sẽ sục sôi; biển sẽ dâng lên. Những lá phổi của Trái Đất sẽ bị xé toạc. Và luật sẽ cho phép điều này xảy ra, bởi vì mối hại chưa bao giờ sắp xảy ra như thế. Sắp xảy ra, với vận tốc của con người, là quá muộn. Luật pháp phải phán xét sắp xảy ra ở vận tốc của cây. Và với suy nghĩ đó, các mạch trong não ông sạt lở, giống như đất khi rễ không còn giữ nó lại với nhau. Dòng lũ máu mang đến sự khải hoàn. Ông đưa mắt nhìn lên cửa sổ, ra phía bên ngoài thần bí. Ở đó, hai bản án chung thân lướt qua chỉ trong vài tích tắc. Những cây non vươn thẳng về phía mặt trời. Những thân cây đủ loài dày lên, rụng lá, đổ, và mọc lên trở lại. Những cành nhánh của chúng chạy nhanh về phía ngôi nhà và đấm vào cửa sổ của nó. Ở trung tâm của bãi cây, cây dẻ co vào xoè ra, sum sê thêm, cuồn cuộn vươn lên, vỗ vỗ không gian tìm những con đường mới, những nơi mới, những khả năng xa hơn. Loài cây trổ hoa mang rễ vĩ đại.

“Ray?” những cánh tay của Dorothy vươn ra để giữ cho ông khỏi co giật. “Ray!”

Bà đứng bật lên, hất đổ chồng sách trên chiếc bàn bên giường xuống đất. Nhưng trong một khoảnh khắc khác, một cái nhìn khác, sự khẩn cấp lại biến thành sự đối lập của nó. Cổ họng bà nghẹn lại và mắt cay nhoè, như thể không khí đầy phấn hoa. Bà nghĩ: Làm sao để nó có thể xảy ra lúc này? Chúng ta vẫn còn sách để đọc. Hai chúng ta vẫn còn việc để làm. Chúng ta chỉ môi bắt đầu hiểu nhau.

Dưới chân bà, trên sàn nhà, là cuốn Những hóa thân môi, cùng tác giả cuốn Khu rừng bí mật. Nó ở trên cùng chồng sách đọc-to, đang chờ đợi những độc giả sẽ không bao giờ đọc đến nó nữa:

Người Hy Lạp có một tù, là “xenia” - tình bạn-khách. Đó đã là một mệnh lệnh chỉ việc chăm sóc người lạ đến du lịch, để mở cánh cửa nhà bạn với bất kỳ ai ở ngoài kia, bởi vì bất cứ ai đang đi qua, xa nhà, đều có thể là Chúa. Ovid kể câu chuyện về hai vị thần bất tử đã cải trang đến Trái Đất để chữa trị cho thế giới ốm bệnh này. Không ai mở của cho họ vào ngoài đôi vợ chồng già, Baucis và Philemon. Và phần thưởng cho họ vì đã mở cửa cho người lạ là được sống sau khi chết như những cái cây - một cây sồi và một cây đoan - khổng lồ và duyên dáng và quấn quýt bên nhau. Điều chúng ta quan tâm, chúng ta sẽ trở nên giống như thế. Và thứ mà chúng ta giống sẽ giữ lấy chúng ta, khi chúng ta không còn là chúng ta nữa…

Dorothy chạm vào khuôn mặt bối rối của thi thể đó. Nó đã bắt đầu mềm ra, ngay cả khi nó đang trở nên lạnh. “Ray?” bà nói. “Em sẽ ở ngay đây.” Không đủ nhanh, với vận tốc từ nhu cầu của chính bà. Nhưng với vận tốc của cây thì rất nhanh.

BÓNG TỐI BUÔNG XUỐNG. Cư dân của công viên Mission Dolores thay đổi, mục đích của họ cũng vậy. Nhưng ngay cả những du khách ban đêm này cũng trừ một khoảng trống xung quanh bà. Bà ngồi thẳng dậy, hai tay để trong lòng giống như hai quả sung non. Bà cúi đầu, nặng trĩu bởi tự do. Những ánh đèn rực sáng trước mặt bà. Đường viền in trên trời trở thành một tác phẩm ngụ ngôn siêu phàm. Bà ngủ gật rồi tỉnh dậy, nhiều lần.

Bàn tay trái của bà lại bắt đầu lại, kéo giật ngón tay đeo nhẫn bên phải. Bà giống như một con chó không thể ngừng gặm bàn chân của chính nó. Nhưng lần này nó chịu thua. Chiếc nhẫn ngọc trượt ra khỏi đốt tay sưng vù vì tuổi tác của bà và thoát ra ngoài. Một sức nặng bổng lên và rời khỏi bà, rồi bà vụn vỡ ra. Bà đặt cái hình tròn màu xanh đó lên có, một thứ hình tròn duy nhất giữa cảnh hỗn loạn của phát triển và chia tách. Bà lại dựa người vào thân cây thông. Có sự thay đổi nhẹ trong không khí, độ ẩm, và đầu óc bà trở thành một thứ màu xanh. Tới nửa đêm, trên sườn đồi này, đậu trong bóng tối phía trên thành phố này với cây thông tượng trưng cho một cây Bồ Đề, Mimi giác ngộ. Nỗi sợ sự đau khổ vốn là quyền con trưởng của bà - nhu cầu điên cuồng được điều khiển - bay biến đi theo con gió, và một thứ gì đó khác đậu xuống thay thế nó. Các thông điệp rì rì phát ra từ vỏ của cái cây mà bà đang dựa. Các tín hiệu hóa chất tỏa ra khắp không khí. Những dòng điện phát sinh từ rễ bám đất, chuyển tiếp qua khoảng cách lớn thông qua các tiếp hợp nấm liên kết vào một mạng lưới mang kích cỡ cả hành tinh.

Các tín hiệu nói: Một câu trả lời tốt đấng được cài tiến từ xuất phất, hết lần này tới lần khác.

Chúng nói: Không khí là một hỗn hợp chúng ta phải không ngừng tạo ra.

Chúng nói: Có nhiều điều dưới mặt đất không kém gì ở bên trên.

Chúng nói với bà: Đừng bao giờ hy vọng hay thất vọng hay dự đoán hay bị bất ngờ. Đừng bao giờ đầu hàng, mà hãy chia, nhân, chuyển đổi, kết hợp, thực hiện, và chịu đụng như thể bạn có tất cả các ngày của cả cuộc đời dài. Có những hạt giống cần có lửa. Những hạt cần trữ lạnh. Những hạt cần được nuốt vào, khắc trong axit tiêu hoá, thải ra như chất thái. Những hạt phải được đập vỡ trước khi chúng nảy mầm. Một thứ có thể chu du đi khắp mọi nơi, chỉ bằng cách giữ thật yên.

Bà thấy và nghe điều này bằng cách thu nhận trực tiếp, thông qua tay chân bà. Lửa sẽ đến, bất chấp mọi nỗ lực, bệnh đốm lá và gió lốc và lũ lụt. Rồi Trái Đất sẽ trở thành một thứ khác, và mọi người sẽ học nó lại từ đầu. Và các hầm ngân hàng hạt giống sẽ được mở ra. Rừng thứ sinh sẽ sinh sôi trở lại, dẻo dai, to lớn, và kiểm tra mọi khả năng. Các mạng lưới rừng sẽ phình ra với các loài tràn ngập trong bóng râm và thảng hoặc có những thiết kế mới. Từng dải màu trên Trái Đất trải thảm sẽ xây dựng lại các dạng thụ phấn của nó. Cá sẽ xuất hiện trở lại ở các lưu vực sông, nêm chặt như đống củi trên các dòng sông, hàng nghìn con mỗi dặm. Một khi thế giới thực kết thúc.

Bình minh của ngày hôm sau hiện ra. Mặt trời nhô lên chậm tới nỗi ngay cả chim chóc cũng quên mất từng có thứ gì khác ngoài bình minh. Mọi người lại tấp nập qua công viên trên đường đến với công việc, buổi hẹn, và những thứ khẩn cấp khác của họ. Kiếm sống. Một số người đi qua người phụ nữ đã thay đổi đó cách chỉ vài bước chân.

Mimi trở lại, và nói những từ rất Phật đầu tiên của bà. “Tôi đói.”

Câu trả lời đến từ ngay trên đầu bà. Hãy đói.

“Tôi khát.”

Hãy khát.

“Tôi đau.”

Hãy ngồi yên và cảm nhận.

Bà ngước mắt lên từ gấu quần màu xanh đen của mình. Bà men theo màu xanh lên những nếp gấp, qua thắt lưng với bộ đàm và còng và súng và dùi cui cán gỗ sồi, lên cái áo so mi màu xanh đen và biển tên và lên khuôn mặt - một người đàn ông, một cậu bé, một người máu mủ - người đang dõi mắt tìm ánh mắt bà. Người đàn ông nhìn lại bà, bối rối với điều mà ông ta vừa nhìn thấy: một phụ nữ già đang nói chuyện với một thứ mà mọi câu trả lời của nó đều câm lặng, cứng đờ, lan trải. Đôi môi tái xám mở ra, và những lời kỳ lạ phun ra. “Em không sao chứ?”

Bà cố để di chuyển nhưng không thể. Giọng bà không cất được. Chân tay bà cứng đờ. Chỉ các ngón tay bà khẽ vẫy vẫy được một chút. Bà giữ ánh mắt của người đàn ông đó, mở ra cho mọi lời cáo buộc. Có tội, đôi mắt bà nói. Vô tội. Sai. Đúng. Ở đây.

NGƯỜI ĐÀN ÔNG mặc chiếc áo khoác sọc đỏ trở lại vào ngày hôm sau, đi cùng với cặp sinh đôi hai mươi tuổi vạm vỡ mặc đồ da cừu và người đàn ông khổng lồ với thân hình đen nhánh và một người trông như cầu thủ hậu vệ cánh giữa. Họ mang theo một cái cưa xích khổng lồ, hai cái dùi khoan sắt nhỏ, và một bộ ròng rọc khác. Đó là thứ đáng sợ ở con người: chỉ cần mang theo một ít máy móc đơn giản, họ sẽ di chuyển được cả thế giới.

Toán người có mục tiêu đó làm việc trong nhiều giờ, hiểu ý nhau mà hầu như không cần lời. Cùng nhau, họ kéo những xác thông và vân sam, cây liễu bị chết vì đau và cây bạch dương héo khô vào vị trí. Rồi họ đứng trong yên lặng và xem xét thiết kế họ vừa đặt ra trên nền rừng. Hình dong đó bắt giam họ. Nó đọc các quyền của họ. Bạn có quyền được hiện diện. Quyền được tham gia. Quyền được ngạc nhiên.

Người đàn ông mặc đồ kẻ sọc đúng thõng hai tay hai bên và nhìn chằm chằm thông điệp mà năm người họ vừa viết ra. “Tốt đấy,” ông ta nói, và hai đứa con trai của ông ta đồng ý bằng cách không nói gì. Nick đứng bên cạnh họ, dựa vào một thân cây vân sam, một thứ hẳn sẽ có thể nở hoa nếu bạn kéo đổ nó xuống đất. Đám bạn của ông bắt đầu nói líu lo bằng một thứ ngôn ngữ rất cổ. Nick cảm thấy hơi kỳ cục là anh hiểu được ít ngôn ngữ như thế. Một tiếng người và một tiếng nửa người. Không một từ nào của tất cả những thứ đang sống, đang nói khác. Nhưng những gì những người này líu lo thì Nick hiểu một nửa, và khi các bài hát kết thúc, ông nói, Amen, dù chỉ vì nó có lẽ là từ cũ nhất duy nhất mà ông biết. Từ càng cũ, càng có vẻ vừa có ích vừa thực. Thật ra, ông từng đọc thấy, khi còn ở Iowa, trước khi cô gái đó mang rắc rối đến và mang ông vướng mắc vào cuộc đời, rằng từ tree - cây và từ truth - sự thật có cùng một gốc.

Các khúc gỗ đổ được vận chuyển ngoằn ngoèo giữa các cây đang đứng. Các vệ tinh trên cao trên tác phẩm này đã chụp các bức ảnh từ quỹ đạo. Các hình dong chuyển thành những con chữ hoàn chỉnh với nét hoa lá bay bổng, và các con chữ đánh vần thành một từ khổng lồ có thể đọc được từ trên không:

STILL - VẪN

Những kẻ học hỏi sẽ ngơ ngác trước thông điệp hiện ra ở đây, rất gần với vùng đài nguyên đá sỏi. Nhưng trong một cái chớp mắt của con người, những kẻ học hỏi sẽ có thể kết nối tất cả các ý nghĩ. Ngay lập tức, từ này đã “xanh” rồi. Ngay lập tức, rêu đã bao phủ tất cả, và bọ và địa y và nấm đã biến các khúc gỗ thành những mô gò sôi nổi. Ngay lập tức, các hạt giống đã bén rễ vào trong các khe hở của các khúc gỗ, được nuôi dưỡng bởi sự thối rữa. Các tình nguyện viên sẽ hiện ra trên những vệt đường mà những cây chết này nằm xuống. Chẳng bao lâu những thân cây mới này sẽ hình thành từ vựng đó trong thớ gỗ đang phát triển của chúng, theo sau dòng chữ nét thảo của những mô gò đang mục rữa này. Hai thế kỷ nữa, năm chữ cái đó cũng sẽ nhòa vào những mẫu hình đang nhoè nhoẹt dần kia, vào mưa và không khí và ánh sáng biến đổi không ngừng. Ấy thế nhưng - nhưng vẫn - chúng sẽ đánh vần, một thời gian nữa, từ vựng mà cuộc đời đang nói ấy, kể từ thuở ban đầu.

“Tôi sẽ quay trở lại bây giờ.” Nick nói.

“Trở lại đâu?”

“Câu hỏi hay.”

Ông nhìn trân trân vào khu rừng phương Bắc, nơi dự án tiếp theo vẫy gọi. Cành lá vẫn đang nảy nỏ, tẽ sợi ánh mặt trời, với sức hút thuận lợi. Một thứ gì đó di chuyển ở nền của những thân cây không di chuyển. Chẳng có gì. Quan trọng nhất bây giờ. Thứ này, một giọng nói thì thầm, từ rất gần. Thứ này. Những điều mà chúng ta đã cho đi. Những điều mà chúng ta phải nhận lại. Thứ này sẽ không bao giờ kết thúc.

•

Gold Mountain là cách gọi của người Trung Quốc đối với vùng phía Tây của Bắc Mỹ - ND. Những chú thích trong bản dịch lần này được đánh dấu theo: ND (Người dịch), còn lại là chú thích của biên tập viên.

•

Trout flies.

•

Vương Duy (701 - 761): biểu tự Ma Cật, hiệu Ma Cật cư sĩ, là nhà thơ, họa sĩ, nhạc sĩ, nhà viết thư pháp và là chính khách nổi tiếng đời Thịnh Đường, Trung Quốc. Bài thơ được nhắc đến trong đoạn này là bài “Thù Trương thiếu phủ” (Mời rượu huyện úy họ Trương). Bản dịch bài thơ được dịch theo nguyên văn tiếng Anh trong tiểu thuyết này của Richard Powers.

•

Trong Macbeth, ba chị em phù thủy nói cho Banquo lời tiên tri về ai là vua tương lai và ai sẽ không làm vua bằng ẩn dụ hạt thời gian - ND.

•

Backpack: có nghĩa là ba lô, và cũng có nghĩa là một nhóm bạn cùng chí hướng. The Village thuộc New York - ND.

•

Câu này phỏng theo tên một bản nhạc của San Serac, Human Savagery Is a Slippery Slope - ND.

•

Pinero (pine-worker) chỉ những người nói tiếng Tây Ban Nha làm công việc trồng cây - ND.

•

[Thần thoại Hy Lạp]: Là cậu bé hết sức yêu thích một chú nai, cho đến khi vô tình giết chết con thú cưng của mình, Cyparissus đau buồn đến mức biến thành một cây bách.

•

Nguyên văn: Blessed be the time that apple taken was - ND.

•

Harry Houdini (1874-1926): ảo thuật gia, nổi tiếng với những màn ảo thuật trốn thoát - ND.

•

Methuselah: là tên của một cây giống gỗ đỏ ở White Mountains, California, được cho là cây lâu đời nhất còn tồn tại trên trái đất, mọc vào năm 2833 TrCN - ND.

•

Ent: Một tộc người cây trong truyện của J. R. Tolkien - ND.

•

Board foot: đơn vị đo kích thước gỗ, 1 board foot rộng 1 foot vuông, dày 1 inch - ND.

•

[Tiếng Đức]: Một điệp khúc/cụm từ/cách nói phổ biến (khi nói về cách chơi một bản nhạc) với tiết tấu chậm rãi, bay bổng và đầy cảm xúc.

•

Trong Kinh thánh, ark là con thuyền Noah đã đóng để cứu gia đình mình trong Đại hồng thủy - ND.

•

Federale là một từ lóng chỉ Federal police - cảnh sát liên bang - ND.

•

Hội chứng “say khô” (dry drink) xảy ra khi một cá nhân đã từng nghiện rượu dù đang tỉnh táo nhưng lại liên tục hành động như thể vẫn đang nghiện rượu hoặc các chất kích thích khác.

•

Trò chơi cảm giác mạnh ở công viên giải trí, theo kiểu tháp thả - sử dụng khí nén đầy người chơi lên đỉnh tháp rồi thả rơi.