Christopher Isherwood

Ngô Hà Thu dịch 

—★—

Người Chuyển Tàu

• Mr Norris Changes Trains •

(The Berlin Novels, #1)

Tao Đàn & NXB Hội Nhà Văn

Giới Thiệu

Christopher Isherwood (1904-1986) là một tiểu thuyết gia lớn người Mỹ gốc Anh của thế kỷ 20, người có những đóng góp tích cực trong phong trào đấu tranh quyền lợi cho người đồng tính với hơn 40 tác phẩm được xuất bản rộng rãi trên toàn thế giới.

Các tác phẩm do Tao Đàn xuất bản:

- Người Chuyển Tàu

- Từ Biệt Berlin

- Hoa Tím Ngày Xưa

- Một Con Người

- Chuyện Ở Berlin

Dành tặng W. H. Auden

Chương một

Ấn tượng đầu tiên của tôi là đôi mắt người lạ kia mang một sắc xanh nhạt bất thường. Chúng chạm ánh mắt tôi trong vài giây, trống rỗng, hoang hoải, rõ ràng là đang sợ hãi. Thảng thốt và ngây thơ vô số tội, chúng thoáng gợi nhắc tôi tới một sự kiện mà tôi không thể định rõ; một điều gì đó đã xảy ra lâu lắm rồi, mãi từ hồi học trung học. Chúng là đôi mắt của một cậu học sinh sửng sốt khi đã vi phạm nội quy. Rõ ràng, tôi chẳng bắt quả tang được ông điều gì ngoài chính những suy nghĩ của ông: có lẽ ông tưởng rằng tôi có thể nhìn thấu chúng. Bất luận thế nào thì có vẻ như ông đã không nghe thấy hoặc nhìn thấy tôi bước đến chỗ ông trên toa tàu, vì ông giật bắn mình khi vừa nghe giọng của tôi; dữ dội tới mức vẻ rúm ró lo lắng của ông dội ngược lại tôi như tiếng vọng. Theo bản năng, tôi lùi lại một bước.

Cảm giác giống hệt như thân thể chúng tôi vừa đụng vào nhau trên phố. Cả hai đều bối rối, cả hai đều sẵn sàng xin lỗi. Mỉm cười, lo lắng trấn an ông, tôi nhắc lại câu hỏi của mình: “Ngài có thể cho tôi châm nhờ điếu thuốc được chứ?”

Kể cả lúc này, ông cũng không trả lời ngay. Có vẻ như ông đang mải mê làm phép tính nhẩm nào đó, những ngón tay lo lắng giật liên hồi, nguệch ngoạc những đường tròn mông lung trên chiếc áo gi-lê. Thoạt nhìn, tựa hồ như ông chuẩn bị cởi áo, rút khẩu súng lục, hoặc đơn giản là muốn đảm bảo tôi đã không thó tiền của ông. Rồi giây phút kích động lướt khỏi ánh nhìn của ông, như gợn mây trôi, trả lại bầu trời quang đãng. Cuối cùng ông đã hiểu điều tôi muốn: “Vâng, vâng. Ờm - dĩ nhiên là được. Dĩ nhiên.”

Vừa nói ông vừa khẽ chạm đầu ngón tay vào thái dương bên trái, húng hắng rồi đột nhiên mỉm cười. Nụ cười của ông rất có sức hút.

“Dĩ nhiên rồi,” ông nhắc lại. “Rất hân hạnh.”

Một cách tao nhã, ông nhón tay lục tìm trong túi áo gi-lê của bộ vét xám phẳng phiu có vẻ đắt tiền, rút ra một chiếc bật lửa màu vàng. Đôi bàn tay của ông trắng, nhỏ và được tỉa móng gọn ghẽ.

Tôi mời ông thuốc lá.

“Ờm… cảm ơn cậu. Cảm ơn.”

“Mời ngài châm trước.”

“Ấy thôi, thôi. Mời cậu.”

Ngọn lửa bé xíu trên chiếc bật lửa chập chờn giữa chúng tôi, mong manh như bầu không khí khách sáo quá đỗi giữa đôi bên. Chỉ cần một hơi thở nhẹ cũng đủ làm dập tắt thứ này, chỉ một cử chỉ hay câu từ xuề xòa cũng có thể phá tan thứ kia. Cả hai điếu thuốc giờ đã được châm. Chúng tôi ai lại về chỗ nấy. Người lạ kia vẫn đang ngờ vực tôi. Ông vẫn đang băn khoăn liệu mình đã đi quá trớn, đã tự đẩy mình về phía một gã nhàm chán hoặc một tay lừa lọc. Tâm hồn rụt rè của ông chực chờ ngơi nghỉ, về phần mình, tôi chẳng có gì để đọc. Tôi tiên lượng một hành trình câm lặng tột cùng kéo dài bảy, tám tiếng. Tôi quyết tâm nói chuyện.

“Ông có biết khi nào chúng ta tới biên giới không?”

Nhìn lại đoạn hội thoại, câu hỏi này với tôi dường như chẳng hề có chút bất thường. Đúng là tôi chẳng quan tâm tới câu trả lời; tôi chỉ đơn thuần muốn hỏi một cái gì đó có thể mào đầu cuộc tán gẫu, và đồng thời không quá thóc mách hay sỗ sàng. Tác động của câu hỏi lên người lạ kia thật đáng kể. Chắc hẳn tôi đã khiến ông hứng thú. Ông liếc nhìn tôi hồi lâu, vẻ cổ quái, khuôn mặt ông dường như căng cứng đôi chút. Đó là cái nhìn của tay chơi bài xì tố đột nhiên phán đoán đối thủ của gã đang nắm tay bài thùng phá sảnh* và rằng gã tốt hơn hết là nên cẩn thận. Hồi lâu ông mới đáp lời, từ từ và thận trọng: “Tôi e là tôi không thể nói cho cậu chính xác được. Khoảng một giờ nữa, tôi nghĩ thế.”

Ánh mắt của ông, trong giây lát trống rỗng, lại trở nên mù mịt. Một suy nghĩ khó chịu dường như đang trêu chọc ông như con ong vò vẽ; ông khẽ nghiêng đầu tránh nó. Rồi ông nói thêm, u ám đến bất ngờ: “Mấy cửa khẩu kiểu này… đúng là phiền toái kinh khủng.” Tôi không chắc nên đón nhận lời này như thế nào. Tôi chợt nghĩ có lẽ ông là một người theo chủ nghĩa quốc tế ôn hòa; một thành viên của Hội Quốc Liên*. Tôi đánh liều: “Chúng nên bị dẹp bỏ.”

“Tôi khá nhất trí với cậu. Thực sự nên thế.” Rõ ràng ông ta đang tỏ ra thân thiện. Ông có chiếc mũi tròn ủng và một chiếc cằm có vẻ bị lệch, giống như cái đàn concertina bị hỏng. Khi ông nói, nó giật dúm lại vô cùng kì quặc và vết cằm chẻ sâu hoắm như một vết thương đột nhiên xuất hiện lệch một bên. Phía trên gò má đỏ lựng của ông, vầng trán trắng loáng góc cạnh như đá cẩm thạch. Tóc mái màu muối tiêu cắt lem nhem vắt ngang, gọn, dày và nặng. Sau một hồi ngắm nghía, tôi nhận ra, với niềm hưng phấn cao độ, rằng ông ta đang đội tóc giả.

“Nhất là ba cái trò hành chính quan liêu,” tôi tiếp bước thắng lợi, “kiểm tra hộ chiếu, đại loại thế.”

Nhưng không. Câu này không ổn. Tôi ngay lập tức nhận ra từ vẻ mặt của ông rằng mình vừa gẩy một nốt nhạc chối tai. Chúng tôi đang nói thứ ngôn ngữ na ná nhưng khác biệt. Vậy mà lần này phản ứng của người lạ kia lại không phải là ngờ vực. Ông hỏi, với vẻ thẳng thắn khó hiểu và tò mò không giấu diếm: “Đã bao giờ cậu gặp vấn đề ở đây chưa?” Bản thân câu hỏi không khiến tôi thấy kì lạ bằng chính giọng điệu hỏi của ông. Tôi mỉm cười giả lả. “Ô không. Ngược lại thì đúng hơn. Thường họ đâu có thèm mở cái gì, còn hộ chiếu của ông họ chẳng thèm nhìn qua.”

“Thật mừng khi cậu nói thế.”

Ông chắc hẳn đã đọc thấy trên mặt tôi những gì tôi đang nghĩ, vì ông vội vã tiếp lời: “Có thể tôi hơi nực cười, nhưng tôi rất ghét bị quấy rầy và làm phiền.”

“Dĩ nhiên. Tôi hiểu.”

Tôi nhe răng cười, bởi tôi vừa đi đến một lời giải thích thỏa đáng cho hành vi của ông ta. Ông bạn già này đang dính vào một phi vụ buôn lậu nho nhỏ vô hại. Có lẽ là một mảnh lụa cho vợ hoặc một hộp xì gà cho bạn. Và dĩ nhiên, ông đang bắt đầu thấy sợ. Rõ ràng nom ông dư sức trả bất kì khoản thuế nào. Đám nhà giàu quả là có những sở thích lạ lùng.

“Vậy là ông chưa bao giờ đi qua cửa khẩu này?” Tôi cảm thấy bản thân tử tế, bảo bọc và trịch thượng. Tôi sẽ động viên ông, và nếu tình hình tệ quá thì phím trước cho ông mấy lời nói dối hợp lý để làm mềm lòng nhân viên hải quan.

“Mấy năm gần đây thì không. Tôi thường di chuyển nội trong nước Bỉ. Vì nhiều lý do. Vâng.” Ông lại có vẻ mơ hồ, im tiếng, và nghiêm trang gãi cằm. Đột nhiên, có thứ gì đó dường như thôi thúc ông nhận thức sự có mặt của tôi: “Có lẽ theo thủ tục thì tôi nên tự giới thiệu. Arthur Norris, người Gent. Tôi sống tự lập, nhờ vào thu nhập từ bất động sản.” Ông cười khúc khích vẻ lo lắng, rồi đột ngột thốt lên cảnh báo. “Xin đừng đứng dậy.”

Nếu muốn bắt tay mà không di chuyển thì xa quá. Chúng tôi đành thỏa hiệp bằng một cái cúi người lịch sự từ chỗ ngồi.

“Tôi là William Bradshaw,” tôi nói.

“Ôi trời, đừng nói cậu là người nhà Bradshaw ở Suffolk đấy nhé?”

“Tôi đồ rằng đó chính là nhà chúng tôi. Trước Chiến tranh*, chúng tôi sống ở Ipswich.”

“Thế bây giờ thì sao? Cậu còn sống ở đấy không? Có lần tôi từng sống cùng với một bà tên là Hope-Lucas. Bà ấy có ngôi nhà đáng yêu gần Matlock. Bà ấy mang họ Bradshaw trước khi kết hôn.”

“Vâng, đúng vậy. Đó là bà dì Agnes của tôi. Bà mất bảy năm trước rồi.”

“Vậy sao? Ôi, ôi. Tôi rất lấy làm tiếc… Dĩ nhiên, tôi quen bà từ khi tôi còn là thanh niên; lúc đó bà ấy đã trung niên rồi. Với lại nhắc cho cậu khỏi quên, tôi đang nói hồi năm 98* ấy.”

Từ nãy đến giờ tôi ngấm ngầm soi xét mái tóc giả của ông. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy mái tóc giả nào được làm khéo đến thế. Phía sau gáy, nơi tóc giả tóc thật được chải lẫn với nhau, trông thật hài hòa. Chỉ có phần rẽ ngôi là khiến nó bại lộ, mà thực ra nhìn từ cách xa ba, bốn mét thì cũng không quá kệch cỡm.

“Thật là…” Ông Norris trầm tư. “Ôi chao, đúng là trái đất tròn.”

“Chắc ông chưa từng gặp mẹ tôi? Hay cậu tôi, ngài đô đốc?”

Lúc này tôi đành hạ cố chơi bài quan hệ. Nó tẻ nhạt nhưng thư giãn, lại có thể kéo dài hàng giờ. Chưa gì tôi đã thấy cả chuỗi những nước đi ngon ăn phía trước - các cậu, các dì, anh em họ, đám cưới của bọn họ, gia tài của bọn họ, thuế thừa kế, tài sản thế chấp, doanh số. Rồi tới trường tư thục và đại học, so sánh về đồ ăn, trao đổi giai thoại về những chuyên gia, các trận đấu nổi tiếng và những cuộc đua thuyền trứ danh. Tôi biết đích xác chủ đề nào phải nói bằng giọng lưỡi nào.

Nhưng, ngạc nhiên thay, rốt cuộc ông Norris không có vẻ muốn chơi trò này. Ông vội vã đáp lời. “Tôi e là không. Không. Kể từ cuộc chiến, tôi mất liên lạc với kha khá bạn bè người Anh. Vì công chuyện làm ăn nên tôi đi nước ngoài suốt.”

Cụm từ “đi nước ngoài” khiến cả hai chúng tôi tự nhiên ngó ra ngoài cửa sổ. Hà Lan đang trôi qua tầm nhìn của chúng tôi êm đềm như cơn mơ sau bữa tối: một vùng đất lầy bình lặng, bao quanh là tuyến xe điện chạy dọc bờ đê.

“Ông biết đất nước này rõ không?” Tôi hỏi. Kể từ khi nhận ra bộ tóc giả, tôi nhận thấy không thể nào tiếp tục gọi ông là ngài. Vả lại, nếu ông ấy có đội nó lên để nom trẻ trung hơn thì cũng thật vô ý vô tứ khi cứ cố chấp nhấn mạnh sự chênh lệch tuổi tác giữa chúng tôi.

“Tôi biết Amsterdam khá rõ,” ông Norris len lén gãi cằm. Ông có cái kiểu vừa gãi vừa hé môi như thể đang cau có bất mãn, nhưng lại không hung bạo, tựa như con sư tử già trong chuồng. “Khá rõ, đúng thế.”

“Tôi cũng muốn đến đó lắm. Chắc hẳn rất tĩnh lặng và yên bình.”

“Trái lại, tôi có thể đảm bảo với cậu rằng đó là một trong những thành phố nguy hiểm nhất châu Âu.”

“Thật sao?”

“Đúng thế đấy. Gắn bó sâu đậm với Amsterdam, tôi vẫn luôn cho rằng nó có ba điểm trừ chí mạng. Thứ nhất, cầu thang trong nhiều ngôi nhà quá dốc đến mức phải là một tay leo núi chuyên nghiệp mới có thể leo thang mà không bị trụy tim hoặc gãy cổ. Thứ hai, đám đi xe đạp. Bọn này hăm hở đạp khắp thành phố rồi lấy đó làm tự hào mà không thèm quan tâm tới mạng người. Mới sáng nay thôi tôi vừa thoát chết trong gang tấc. Và thứ ba, kênh đào. Vào mùa hè, cậu biết không… hôi thối không chịu được, ôi, thối đến phát mửa. Có kể cả ngày cũng chẳng hết. Hàng tuần giời không lúc nào tôi không đau họng.”

Đến lúc chúng tôi tới Bentherim, ông Norris đã trình bày hẳn một bài diễn thuyết về những bất lợi của hầu hết các thành phố lớn ở châu Âu. Tôi kinh ngạc khi biết ông đã chu du nhiều đến thế. Ông đã chịu đựng bệnh thấp khớp ở Stockholm và hạn hán ở Kaunas; ở Riga ông buồn chán, ở Warsaw ông bị đối xử khiếm nhã tột cùng, ở Belgrade ông không thể mua được nhãn hiệu kem đánh răng ưa thích. Ở Rome ông bị côn trùng quấy phá, ở Madrid ông bị ăn xin vòi vĩnh, ở Marseilles ông khó chịu vì tiếng còi xe taxi. Ở Bucharest ông đã có trải nghiệm vô cùng khó chịu với cái cầu tiêu. Ở Constantinopole ông thấy xa xỉ và nhạt nhẽo. Hai thành phố duy nhất ông cực kì khen ngợi là Paris và Athens. Đặc biệt là Athens. Athens là thánh địa của ông.

Tới giờ, con tàu đã dừng lại. Những người đàn ông mập mạp tái nhợt trong bộ đồng phục xanh dương đi tới đi lui trên sân ga với vẻ nhàn nhã có phần thâm hiểm, làm nên phong thái quan chức ở các ga cửa khẩu. Họ chẳng khác gì những kẻ giám ngục. Tựa hồ như chúng tôi không một ai được phép đi xa hơn.

Từ phía cuối hành lang toa tàu, một giọng nói vang lên: “Deutsche Pass-Kontrolle*.”

“Tôi cho rằng,” ông Norris duyên dáng mỉm cười với tôi, “một trong những kí ức dễ chịu nhất của tôi chính là những buổi sáng đi dạo quanh đường phố cổ kính phía sau Đền Theseus.”

Ông cực kì lo lắng. Bàn tay trắng mảnh mai không ngừng múa máy với chiếc nhẫn trên ngón út; đôi mắt xanh lam bất an của ông liên tục nheo lại nhìn về phía hành lang. Giọng ông vang lên giả tạo và the thé trong sự hân hoan gượng ép, giống như giọng của một nhân vật trong vở hài kịch tiền chiến. Ông nói to tới mức người ở khoang bên cạnh cũng phải nghe thấy.

“Người ta sẽ tình cờ bắt gặp những chi tiết nho nhỏ kì thú. Một cột trụ đứng đơn độc ngay giữa một đống rác…”

“Deutsche Pass-Kontrolle. Tất cả các hộ chiếu.”

Một cán bộ xuất hiện ở cửa toa của chúng tôi. Giọng anh ta làm ông Norris nhảy dựng lên, khẽ khàng nhưng lộ liễu, sốt sắng câu cho ông thêm chút thời gian bình tĩnh, tôi vội vã chìa hộ chiếu của mình ra. Y như tôi nghĩ, nó chẳng thèm được ngó tới.

“Tôi đang đi tới Berlin,” ông Norris nói, đưa hộ chiếu cùng nụ cười duyên dáng; thực sự duyên dáng tới mức hơi quá. Tay cán bộ kia không phản ứng. Anh ta gầm gừ, lật giở các trang với vẻ hứng thú rõ nét, rồi cầm cuốn hộ chiếu đi ra ngoài hành lang, giơ nó lên phía ánh sáng ở cửa sổ.

“Đáng nói là,” ông Norris nói với tôi, “cậu sẽ chẳng tìm thấy một tác phẩm văn chương kinh điển nào nhắc tới ngọn đồi Lycabettos.”

Tôi sửng sốt quan sát trạng thái của ông; những ngón tay vặn xoắn và giọng nói hầu như mất kiểm soát. Vầng trán cẩm thạch lấm tấm mồ hôi. Nếu đây là cái mà ông gọi là “bị quấy rầy”, nếu đây là nỗi thống khổ mà ông phải chịu đựng mỗi khi phá luật thì chẳng trách những dây thần kinh đã khiến ông mắc bệnh hói sớm. Ông bắn tia nhìn thê lương về phía hành lang. Một cán bộ khác đã tới. Họ đang cùng nhau kiểm tra hộ chiếu, quay lưng lại phía chúng tôi. Nhưng quả là một nỗ lực anh hùng khi ông Norris vẫn giữ được giọng điệu tâm tình đầy tính thông tin.

“Mà anh biết đấy, nơi ấy từng là lãnh địa của sói.”

Tay cán bộ kia giờ đã cầm cuốn hộ chiếu. Nom như thể anh ta sẽ mang nó đi. Đồng nghiệp của anh ta đang tra một cuốn sổ nhỏ màu đen bóng. Ngẩng đầu, anh ta đột ngột hỏi: “Ông hiện đang ngụ ở số 168 đường Courbierestrasse?”

Trong giây lát tôi đã nghĩ ông Norris sắp ngất.

“À… vâng… đúng là thế…”

Như con chim trước rắn hổ mang, đôi mắt ông bị hút vào kẻ đang tra hỏi mình trong nỗi bất lực ngây dại. Người ta có khi còn tưởng ông sẽ bị bắt tại trận. Thực ra, tất cả những gì xảy ra là viên công chức đó ghi chú vào sổ, lầm bầm, rồi quay gót đi sang toa tiếp theo. Đồng nghiệp của anh ta trả lại hộ chiếu cho ông Norris và nói: “Cảm ơn ông,” lịch sự chào và đi theo sau.

Ông Norris ngồi thừ xuống chiếc ghế gỗ cứng, thở hắt ra. Trong giây lát ông dường như không nói nên lời. Rút chiếc khăn tay to bằng lụa trắng, ông bắt đầu chấm chấm lên trán, cẩn thận tránh làm lệch mái tóc giả.

“Cậu có thể rộng lòng mở cửa sổ giúp được không,” hồi lâu ông cất lời, giọng yếu ớt. “Tự dưng trong này sao mà ngột ngạt thế.”

Tôi vội vã làm theo.

“Tôi có thể lấy gì cho ông không?” Tôi hỏi. “Cốc nước nhé?”

Ông run rẩy vẫy tay gạt đi. “Cậu tốt quá… Không. Tôi sẽ ổn nhanh thôi. Tim tôi giờ không được khỏe như xưa.” Ông thở dài: “Tôi giờ đã quá già cho mấy cái chuyện này. Tất thảy mấy việc đi lại này… rất có hại với tôi.”

“Ông đừng thất vọng thế.” Lúc này tôi cảm thấy cần chở che cho ông hơn bao giờ hết. Thái độ bảo bọc thương mến này, thứ mà ông đã khơi dậy trong tôi quá ư dễ dàng và đầy nguy hiểm, sẽ tô màu cho cách xử sự của chúng tôi trong tương lai. “Mấy chuyện lặt vặt không đáng để rối trí.”

“Cậu bảo đó là chuyện lặt vặt!” Ông thốt lên, vẻ phản đối khá thảm thương.

“Dĩ nhiên rồi. Dù gì thì cũng xong xuôi trong có vài phút. Anh ta đơn giản là nhầm ông với một ai đó cùng tên.”

“Cậu thật sự nghĩ thế à?” Ông ta háo hức được trấn an như trẻ nhỏ.

“Còn cách giải thích nào khả dĩ hơn thế?”

Ông Norris có vẻ không mấy chắc chắn về việc này. Ông ngần ngừ đáp: “À thì… không, tôi đoán thế.”

“Với lại, việc này thường xuyên xảy ra mà, ông biết đấy. Những người ngây thơ nhất lại hay bị nhầm với mấy tay trộm trang sức khét tiếng. Người ta lột trần họ và sờ mó khắp người. Cứ thử nghĩ họ cũng làm thế với ông mà xem!”

“Thực sao?” Ông Norris khúc khích. “Chỉ nghĩ thôi đã thấy đỏ mặt rồi.”

Cả hai chúng tôi phá lên cười. Tôi thấy mừng vì đã giúp ông lên tinh thần. Nhưng tôi băn khoăn chuyện quái gì sẽ xảy ra khi thanh tra hải quan tới? Bởi nếu tôi đoán đúng về mấy món quà lậu thuế, đây mới là nguyên nhân chính của tất thảy nỗi lo lắng kia. Nếu hiểu nhầm chẳng đáng về cuốn hộ chiếu đã khiến ông xuống tinh thần như vậy thì chắc chắn viên hải quan sẽ làm ông lên cơn đau tim mất. Tôi tự hỏi liệu nên đề cập thẳng thắn chuyện này và đề nghị giấu mấy thứ kia vào chính va li của mình; nhưng dường như ông đang quá đỗi vui sướng mà không ý thức được bất cứ phiền toái nào sắp tới, khiến tôi chẳng có lòng dạ nào làm phiền ông.

Tôi hơi bị nhầm. Nhân viên hải quan lại có vẻ khiến Norris thoải mái. Ông không tỏ chút bất an; và cũng chẳng có thứ gì để đánh thuế trong hành lý của ông. Bằng thứ tiếng Đức trôi chảy ông cười đùa với viên hải quan về một chai nước hoa Coty cỡ lớn: “À vâng, là tôi dùng thôi, tôi có thể đảm bảo với anh. Có chết cũng không thể thiếu nó. Để tôi xịt thử một giọt vào khăn tay của anh nhé. Mùi sảng khoái lắm.”

Tóm lại tất cả đều xong xuôi. Con tàu chậm rãi leng keng tiến vào Đức. Người tiếp viên toa nhà ăn đi dọc hành lang, gõ chiếc kẻng nhỏ.

“Giờ thì, chàng trai thân mến của tôi,” ông Norris nói, “sau mấy pha báo động với tuần tra, cùng sự động viên tinh thần đáng giá nhất của cậu mà tôi cảm kích không nói nên lời, tôi hi vọng là cậu sẽ đồng ý cho tôi được vinh dự mời cậu bữa trưa.”

Tôi cảm ơn ông và nói tôi rất vui.

Khí chúng tôi ngồi thoải mái trong toa nhà hàng, ông Norris gọi một chai cognac nhỏ: “Tôi vốn có quy tắc không uống trước bữa ăn, nhưng đôi lúc cần phải có ngoại lệ.”

Món xúp được đem ra. Ông xúc một thìa đầy, và rồi gọi người tiếp viên đến, nói với anh ta bằng ngữ khí chê trách nhẹ nhàng.

“Chắc là anh cũng đồng ý rằng có quá nhiều hành?” Ông khó chịu hỏi. “Liệu anh có thể giúp tôi việc này không? Tôi muốn anh tự nếm món này.”

“Vâng, thưa ngài,” người tiếp viên đang vô cùng bận rộn đáp lời, có phần tỏ thái độ khi dọn đĩa xúp khỏi bàn. Ông Norris bị tổn thương.

“Cậu có thấy không? Anh ta không thèm nếm nó. Anh ta không thèm thừa nhận là có vấn đề. Ôi ôi, sao lại có những người thật cứng đầu!”

Tuy nhiên chỉ chốc lát sau, ông đã quên béng chút thất vọng về bản chất con người. Ông bắt đầu chú tâm nghiền ngẫm danh sách rượu.

“Để tôi xem… để tôi xem… Cậu có muốn thử rượu vang trắng của Đức không? Cậu muốn hả? Tôi nói trước là năm ăn năm thua đấy nhé. Trên tàu luôn phải chuẩn bị cho kịch bản tệ nhất. Tôi nghĩ là ta cứ nên liều một phen?”

Rượu vang được mang tới và là một thành công. Ông Norris chưa bao giờ được nếm thứ rượu vang trắng ngon như thế, kể từ bữa trưa với Đại sứ Thụy Điển ở Vienna hồi năm ngoái như ông nói với tôi. Có cả món bầu dục ưa thích của ông. “Ôi,” ông thốt lên sung sướng, “tôi thấy mình ngốn cũng kha khá rồi đấy… Nếu cậu muốn ăn món bầu dục tuyệt hảo thì nên đến Budapest. Đúng là như được khai sáng… Tôi phải nói là món này thực sự ngon, cậu có thấy thế không? Thực sự khá là ngon. Ban đầu tôi cứ tưởng mình ăn phải thứ tiêu đỏ đáng ghét, nhưng rốt cục là do tôi tưởng tượng thái quá.” Ông gọi người tiếp viên: “Phiền anh chuyển lời tới bếp trưởng rằng tôi muốn tán thưởng ông ấy vì đã nấu một bữa trưa tuyệt hảo nhé? Cảm ơn anh. Giờ thì cho tôi điếu xì gà.” Xì gà được mang tới, được ngửi, được vân vê thử giữa ngón trỏ và ngón cái. Cuối cùng ông Norris chọn điếu lớn nhất trên khay: “Gì thế, chàng trai thân mến của tôi, cậu không hút à? Ồ, nhưng đúng là nên thế. Ái chà, hay là cậu có những tật xấu khác?”

Lúc này ông đang cao hứng.

“Tôi phải nói là càng già tôi càng trân trọng những thú vui nho nhỏ trong cuộc đời này. Đại thể là, tôi đi du lịch thì phải ngồi hạng nhất. Lúc nào cũng đáng. Người ta được phục vụ chu đáo hơn hẳn. Ví dụ như hôm nay chẳng hạn. Nếu không phải vì tôi ở toa hạng ba thì họ đừng mơ làm phiền tôi. Ở đó rặt đám người Đức. ‘Cái ngữ hạ sĩ quan’, chẳng phải có ai đó gọi họ thế hay sao? Quá hay! Quá đúng…”

Ông Norris trầm tư xỉa răng hồi lâu.

“Thế hệ tôi được dạy nhìn sự xa xỉ từ góc độ thẩm mỹ. Kể từ khi Thế chiến nổ ra, người ta dường như không còn cảm thấy thế nữa. Thường họ chỉ cảm thấy ghê tởm. Họ coi thường những khoái cảm của mình, cậu không thấy sao? Thi thoảng, người ta cảm thấy mình mắc tội khi thất nghiệp và khốn khó ở khắp nơi. Tình hình ở Berlin rất tệ. Ôi, rất tệ… cậu cũng biết đấy. Theo cách khiêm tốn của mình, tôi làm những gì có thể để giúp đỡ, nhưng thực như muối bỏ bể.” Ông Norris thở dài và chấm khăn ăn lên môi.

“Và chúng ta ở đây, ngồi giữa lòng xa hoa.

Những nhà cải cách xã hội sẽ kết án chúng ta, chả có gì phải bàn cãi. Dù vậy, tôi đồ là nếu không ai dùng toa nhà hàng này thì chúng ta cũng sẽ phải lo trợ cấp thất nghiệp cho tất cả những nhân viên kia… Ôi ôi. Mọi thứ bây giờ thực rất phức tạp.”

Chúng tôi chia tay ở Ga Zoo. Ông Norris nắm tay tôi hồi lâu giữa dòng người hối hả đi tới.

“Auf Wiedersehen* chàng trai thân mến của tôi. Auf Wiedersehen. Tôi sẽ không nói lời chia tay vì tôi hi vọng rằng chúng ta sẽ sớm gặp lại. Bao nỗi khó chịu mà tôi có lẽ phải chịu đựng trong hành trình khốn khổ vừa rồi đã được bù đắp khôn cùng bởi niềm vui được quen biết cậu. Và giờ thì tôi tự hỏi liệu cậu có bằng lòng tới uống trà với tôi tại căn hộ của tôi trong tuần này hay không? Thứ Bảy được chứ? Đây là danh thiếp của tôi. Xin hãy nhận lời.”

Tôi hứa sẽ đến.

Chương hai

Căn hộ của ông Norris có hai cửa trước. Chúng đứng cạnh nhau. Cả hai đều có lỗ dòm nhỏ hình tròn ở ô chính giữa, tay cầm đánh bóng sáng loáng và biển tên bằng đồng. Tấm biển phía tay trái được khắc: Arthur Norris. Nhà Riêng. Phía bên tay phải: Arthur Norris. Xuất - Nhập Khẩu.

Sau một khắc chần chừ, tôi nhấn chuông bên trái. Chiếc chuông kêu to đến giật mình; chắc chắn cả căn hộ sẽ nghe thấy. Tuy nhiên, chả có gì xảy ra. Bên trong không có động tĩnh gì. Tôi định nhấn lại lần nữa thì nhận ra một con mắt đang dõi theo tôi qua lỗ dòm trên cửa. Được bao lâu rồi thì tôi không biết. Tôi cảm thấy ngại ngùng và không chắc có nên đối diện với ánh mắt đó hay cứ giả vờ như chưa nhìn thấy. Vờ vĩnh, tôi nhìn trần nhà, sàn, tường; rồi đánh liều liếc một cái để chắc chắn là ánh mắt đó đã rời đi. Nó vẫn còn ở đấy. Điên tiết, tôi quay lưng về phía cửa. Gần một phút trôi qua.

Cuối cùng tôi cũng quay người lại, vì cánh cửa bên kia, cánh cửa Xuất - Nhập Khẩu, mở ra. Một người đàn ông trẻ đứng trên ngưỡng cửa.

“Ông Norris có nhà không?” Tôi hỏi.

Người kia nhìn tôi nghi hoặc. Anh ta có đôi mắt vàng nhạt ươn ướt cùng nước da xỉn, không đều màu. Cái đầu to tròn, xếp đặt vụng về trên thân hình thấp mập. Anh ta mặc vét bảnh bao và đi giày da bóng. Tôi không thích dáng vẻ của anh ta chút nào.

“Anh có hẹn không?”

“Có.” Tôi đáp cụt lủn.

Ngay lập tức, gương mặt của chàng thanh niên kia cong lại thành nụ cười bợ đỡ. “Ồ, là anh Bradshaw? Xin anh đợi cho một lát.”

Tôi sửng sốt chứng kiến anh ta đóng cánh cửa trước mặt, chỉ để tái xuất sau cánh cửa bên trái trong tích tắc, rồi đứng dẹp sang một bên để tôi bước vào căn hộ. Hành vi này dường như càng bất thường hơn vì ngay khi bước vào bên trong, tôi liền nhận ra phía Nhà Riêng của sảnh vào được ngăn cách với phía Xuất Khẩu chỉ bởi một tấm rèm dày.

“Ông Norris đã yêu cầu tôi chuyển lời là ông ấy sẽ gặp anh ngay,” chàng thanh niên đầu to nói, nhón mũi giày da bóng bước đi tao nhã trên tấm rèm dày. Anh ta nói rất khẽ, như thể sợ bị nghe trộm. Mở cửa phòng khách lớn, anh ta im lặng mời tôi ngồi vào ghế, và thoái lui.

Còn lại một mình, tôi nhìn quanh, thấy hơi bối rối. Mọi thứ đều có gu, nội thất, thảm trải, tông màu. Nhưng căn phòng kì lạ thay lại không hề có chút cá tính. Nó giống như một căn phòng trên sân khấu hoặc trong gian trưng bày của một cửa tiệm nội thất sang trọng; duyên dáng, đắt đỏ, kín kẽ. Tôi đã từng kì vọng ông Norris nhìn chung sẽ ngoại lai hơn; chút gì đó Trung Hoa có lẽ sẽ hợp với ông, những con rồng sơn son thếp vàng chẳng hạn.

Chàng thanh niên để hé cửa. Từ nơi nào đó ngay bên ngoài tôi nghe tiếng anh ta nói, có lẽ là vào ống nghe điện thoại: “Anh ấy đã ở đây, thưa ngài.” Và giờ, thậm chí còn nghe rõ hơn, giọng ông Norris vang lên từ sau cánh cửa ở bức tường đối diện phòng khách: “Ồ, vậy sao? Cảm ơn cậu.”

Tôi muốn phá lên cười. Vở hài kịch này thừa thãi tới mức có phần hơi đáng sợ. Một lát sau chính ông Norris bước vào phòng, lo lắng xoa xoa đôi bàn tay được tỉa móng kĩ lưỡng.

“Chàng trai thân mến của tôi, đây quả thực là một vinh dự! Hân hoan chào đón cậu tới tệ xá.”

Ông trông không được khỏe, tôi nghĩ. Gương mặt ông hôm nay không hồng hào, mắt lại thâm quầng. Ông ngồi xuống ghế bành một lát, nhưng lại đứng lên luôn, tựa hồ ông không có tâm trạng để ngồi im. Ông chắc hẳn đang đội một bộ tóc giả khác vì đường nối của bộ này quá ư lộ liễu.

“Chắc cậu muốn thăm quan căn hộ nhỉ?” Ông hỏi, đầu ngón tay lo lắng chạm vào thái dương.

“Tôi rất muốn.” Tôi mỉm cười, lúng túng bởi rõ là ông Norris đang rất vội vã chuyện gì đó. Cuống quýt, ông nắm lấy khuỷu tay tôi, dẫn về cánh cửa trên bức tường đối diện mà ông vừa mới từ đó bước ra.

“Chúng ta sẽ đi lối này trước.”

Nhưng chúng tôi vừa mới đi được vài bước thì bất chợt nhiều giọng nói vọng ầm ầm từ sảnh vào.

“Anh không thể làm vậy. Không thể được,” giọng của người đàn ông trẻ dẫn tôi vào căn hộ vang lên. Và một giọng nói lạ, to và giận dữ đáp lại: “Đừng có dối trá trắng trợn như thế! Tôi biết là ông ta ở đây!”

Ông Norris dừng phắt như vừa bị bắn. “Ôi trời!” Ông thì thầm, khó mà nghe thấy. “Ôi trời!” Tiến thoái lưỡng nan, ông đứng chết trân giữa phòng, như thể tuyệt vọng cân nhắc nên rẽ đường nào. Cái nắm tay của ông trên cánh tay tôi siết lại, hoặc để có chỗ dựa hoặc đơn thuần chỉ để ra hiệu cho tôi giữ im lặng.

“Ông Norris phải đến tối muộn mới quay về.” Giọng người đàn ông trẻ kia không còn có ý nhũn nhặn, mà cứng rắn. “Anh đợi cũng không ích gì đâu.”

Có vẻ như anh ta đã chuyển vị trí và ở ngay bên ngoài, hình như đang chắn lối vào phòng khách. Giây phút sau đó, cánh cửa phòng khách được đóng lại khẽ khàng, có tiếng cạch của chìa khóa. Chúng tôi bị nhốt trong phòng.

“Ông ta đang ở trong đó!” Giọng nói lạ kia gầm lên, to và đe dọa. Có tiếng giằng co, tiếp theo là tiếng thịch nặng nề, như thể người thanh niên kia bị quăng mạnh vào cửa. Tiếng thịch thôi thúc ông Norris hành động. Bằng một động tác uyển chuyển đến kinh ngạc, ông kéo tôi theo sau vào căn phòng liền kề. Chúng tôi đứng đó cùng nhau ở cửa, sẵn sàng thoái lui sâu hơn bất cứ lúc nào. Tôi có thể nghe tiếng hổn hển của ông bên cạnh.

Trong khi đó, người lạ mặt kia đang dộng cánh cửa phòng khách như thể sắp phá toang nó: “Thằng lừa đảo khốn nạn!” Hắn ta gào lên bằng chất giọng kinh khủng. “Mày cứ đợi đến lúc tao tóm được mày!”

Tất thảy thật quá đỗi lạ thường tới mức tôi gần như quên mất phải thấy sợ, mặc dù cũng có thể giả định là người ở phía bên kia cánh cửa đang say xỉn hoặc bị điên. Tôi quăng ánh nhìn dò hỏi sang ông Norris lúc này vẫn đang thì thầm trấn an: “Hắn sẽ đi ngay thôi, tôi nghĩ thế.” Điều đáng tò mò là, mặc dù sợ hãi nhưng có vẻ ông không hề kinh ngạc trước những gì đang diễn ra. Từ giọng điệu của ông có thể hình dung ông đang nói về một hiện tượng tự nhiên phiền toái nhưng thường xảy ra; một cơn bão khốc liệt chẳng hạn. Đôi mắt xanh lơ của ông cảnh giác, bất an. Bàn tay ông đặt trên tay nắm cửa, chuẩn bị đóng sập nó ngay tắp lự.

Nhưng ông Norris đã đúng. Người lạ mặt kia nhanh chóng chán việc giật cửa phòng khách. Tuôn một tràng chửi rủa bằng tiếng Berlin, giọng hắn ta nhỏ dần. Một lát sau, chúng tôi nghe thấy tiếng cửa ra vào căn hộ bị đóng sầm.

Ông Norris thở phào một hơi. “Tôi biết là sẽ không lâu mà,” ông bình luận vẻ hài lòng. Lơ đãng rút một phong bì từ trong túi áo, ông bắt đầu dùng nó làm quạt. “Thật buồn quá,” ông lầm bầm. “Có những người hình như chẳng biết ý tứ gì cả… Chàng trai thân mến của tôi, tôi thực sự phải xin lỗi vì sự cố này. Quả là không lường trước được, tôi nói thật.”

Tôi cười. “Không sao. Cũng khá là hồi hộp.”

Ông Norris có vẻ hài lòng. “Tôi rất mừng là cậu không coi nặng chuyện này. Thật hiếm tìm được người nào ở tuổi cậu lại không có những định kiến trưởng giả nực cười. Tôi cảm thấy chúng ta có rất nhiều điểm chung đấy.”

“Vâng, tôi cũng nghĩ thế,” tôi nói, mặc dù, không rõ là định kiến cụ thể nào khiến ông thấy nực cười hay chúng liên quan gì tới vị khách nóng giận kia.

“Trong suốt cuộc đời lê thê và buồn tẻ của bản thân, tôi có thể thành thực mà nói xét về sự ngu xuẩn và phiền toái tôi chưa bao giờ gặp ai sánh được cái gã thương nhân người Berlin nhỏ thó ấy. Tôi không nói về các công ty lớn, mong cậu nhớ như vậy. Họ lúc nào cũng đàng hoàng: ít nhiều gì…”

Rõ ràng ông ta đang có nhã hứng tâm tình và có thể đã chia sẻ kha khá thông tin thú vị, nếu không phải vì cửa phòng khách giờ đã mở khóa và người thanh niên đầu to kia lại xuất hiện ở cửa. Anh ta vừa lộ diện liền chặt đứt chuỗi ý tưởng của ông Norris. Điệu bộ của ông ngay lập tức trở nên bối rối, ngại ngùng và mơ hồ, như thể ông và tôi vừa mới bị bắt quả tang làm điều gì đó lố lăng mà chỉ có thể được bỏ qua bằng một màn thủ lễ hoa mĩ.

“Cho phép tôi được giới thiệu: Anh Schmidt -cậu Bradshaw. Anh Schmidt là thư kí và cánh tay phải của tôi. Có điều, trong trường hợp này,” ông Norris khúc khích lo lắng, “tôi có thể đảm bảo với cậu là cánh tay phải biết rất rõ cánh tay trái làm gì.”

Khẽ húng hắng bồn chồn, ông cố gắng dịch câu nói đùa kia sang tiếng Đức. Schmidt, rõ ràng chẳng hiểu đầu cua tai nheo, cũng chả thèm vờ vĩnh hứng thú. Tuy nhiên anh ta ý tứ cười với tôi, kiểu mời tôi gia nhập bầu đoàn khinh khỉnh nhẫn nại với những nỗ lực hài hước của ông chủ mình. Tôi không đáp lại. Tôi vốn đã không thích Schmidt.

Anh ta biết thế, và lúc đó, tôi hài lòng khi anh ta nhận ra.

“Tôi có thể nói chuyện riêng với ông một lát được không?” Anh ta nói với ông Norris bằng giọng điệu rõ là có ý muốn sỉ nhục tôi. Cà vạt, cổ áo và bộ vét của anh ta trông gọn gàng hơn bao giờ hết. Tôi không tài nào nhìn ra bất kì dấu hiệu của cuộc vật lộn mà rõ ràng anh ta vừa mới trải qua.

“Được. À… được. Dĩ nhiên. Đương nhiên.” Giọng điệu của ông Norris vẻ khó chịu nhưng từ tốn. “Cậu sẽ thứ lỗi cho tôi chứ, chàng trai thân mến? Tôi ghét để khách khứa phải đợi nhưng việc này khá là gấp gáp.”

Ông vội vã băng qua phòng khách và biến mất sau cánh cửa thứ ba, theo sau là Schmidt. Schmidt dĩ nhiên sẽ kể cho ông chi tiết vụ cãi lộn. Tôi suy xét việc nghe lỏm, nhưng quyết định như thế sẽ quá mạo hiểm. Dù gì thì tôi cũng có thể hỏi ông Norris vào lúc khác, khi tôi đã thân với ông hơn. Ông Norris không có vẻ gì là một người ám muội.

Tôi nhìn quanh và phát hiện ra căn phòng mà tôi đứng từ nãy tới giờ là một phòng ngủ. Nó không quá rộng, choán gần hết không gian là một chiếc giường đôi, một tủ quần áo to đùng và một chiếc bàn trang điểm hoa mĩ với tấm gương gập, trên mặt bàn bày la liệt chai lọ nước hoa, kem dưỡng, thuốc sát trùng, kem mặt, dưỡng da, phấn và thuốc mỡ đủ để mở cửa hiệu dược phẩm. Tôi lén mở ngăn kéo bàn. Tôi không tìm thấy gì ngoài hai thỏi son và một chiếc bút chì kẻ mày. Chưa kịp điều tra kĩ hơn thì tôi nghe thấy tiếng cửa phòng khách mở.

Ông Norris sốt sắng quay trở lại. “Sau màn dạo đầu hết sức đáng tiếc, giờ chúng ta hãy tiếp tục chuyến thăm quan căn hộ hoàng gia tự biên tự diễn này. Phía trước cậu, là chiếc ghế nằm của tôi; tôi đã đặt làm riêng cho mình ở London. Tôi luôn nghĩ giường kiểu Đức nhỏ quá đáng. Lò xo của chiếc ghế nằm này là loại thượng hạng đấy. Cậu có thể thấy là tôi bảo thủ tới mức vẫn dùng hẳn ga giường và chăn của Anh. Mấy cái bao nhồi lông vũ của Đức toàn khiến tôi gặp những cơn ác mộng kinh khủng nhất.”

Ông nói liến thoắng, biểu đạt phong phú, nhưng tôi có thể thấy ngay cuộc hội thoại với viên thư kí đã khiến ông ủ dột. Có vẻ nên biết điều không nhắc lại chuyến viếng thăm của người lạ kia. Ông Norris rõ ràng muốn bỏ qua chủ đề ấy. Rút chiếc chìa khóa ra khỏi túi áo gi-lê, ông mở toang cánh cửa tủ.

“Tôi đã đặt ra cái lệ là mỗi ngày trong tuần đều mặc một bộ vét. Có lẽ cậu sẽ bảo tôi là phù phiếm, nhưng cậu sẽ ngạc nhiên khi biết việc ăn mặc hợp với tâm trạng trong những thời khắc trọng yếu của đời mình có ý nghĩa với tôi như thế nào. Nó đem lại sự tự tin, tôi nghĩ thế.”

Tiếp theo phòng ngủ là phòng ăn.

“Hãy chiêm ngưỡng những chiếc ghế,” ông Norris nói, và chua thêm - lúc đó tôi nghĩ điều này khá lạ lùng: “Tôi có thể nói với cậu là căn phòng này được định giá bốn ngàn mác.”

Từ phòng ăn có một lối nhỏ dẫn tới bếp, tại đây tôi được giới thiệu với một chàng trai trẻ mặt mày ủ dột đang bận rộn pha trà.

“Đây là Hermann, quản gia của tôi. Cậu ấy cũng như cậu bé người Trung Quốc tôi thuê nhiều năm trước ở Thượng Hải, là đầu bếp xuất sắc nhất mà tôi từng tuyển dụng.”

“Ông có công chuyện gì ở Thượng Hải sao?”

Ông Norris nhìn mơ hồ. “À. Người ta có thể làm gì ở bất cứ đâu? Nước đục thả câu, tôi đồ là sẽ có người nói thế. Đúng thế… mong cậu nhớ dùm, tôi đang nhắc đến năm một chín không ba. Giờ thì tôi nghe nói là mọi thứ rất khác rồi.”

Chúng tôi quay lại phòng khách, theo sau là Hermann cùng chiếc khay.

“Nào nào,” ông Norris quan sát, nhấc tách trà, “chúng ta đang sống giữa thời đảo điên, đảo như sao trà.”

Tôi nhoẻn miệng gượng gạo. Phải mãi sau này, khi tôi hiểu về ông hơn, tôi mới nhận ra những câu đùa cũ kĩ này (ông có cả kho) thậm chí không phải là để gây cười. Chúng thuần túy là nghi thức vào những dịp nhất định trong chu trình một ngày của ông. Không nói câu đùa nào sẽ giống như bỏ qua lời cầu nguyện.

Thực hiện xong nghi lễ, ông Norris lại chìm vào im lặng. Ông chắc hẳn đang lo lắng về vị khách ầm ĩ kia. Như thường lệ, khi được tự tung tự tác, tôi bắt đầu ngâm cứu bộ tóc giả của ông. Chắc hẳn tôi đã nhìn quá lộ liễu vì ông đột ngột ngước mắt và thấy hướng nhìn của tôi. Ông làm tôi giật mình khi thản nhiên hỏi: “Nó bị lệch à?”

Đỏ bừng mặt, tôi cảm thấy xấu hổ khôn cùng.

“Có lẽ chỉ một chút thôi.”

Rồi tôi bật cười. Cả hai chúng tôi đều cười. Vào lúc đó tôi có thể ôm lấy ông. Chúng tôi cuối cùng cũng đã nói về thứ đó, và cả hai nhẹ nhõm tới mức chúng tôi giống như hai kẻ vừa cùng nhau tuyên thệ ái tình.

“Nó nên lệch sang trái một chút,” tôi nói và vươn tay ra giúp. “Tôi xin phép…”

Nhưng như thế là quá xa. “Chúa ơi, không!” Ông Norris kêu lên, lui lại cùng sự bất mãn bản năng. Một giây sau đó ông lại là chính mình, mỉm cười khiêm nhường.

“Tôi e việc này là một trong những… ừm… bí ẩn của thói ăn mặc và tốt nhất nên được thực hiện ở chốn riêng tư. Tôi phải xin cậu thứ lỗi cho.”

“Tôi sợ là bộ này không được vừa lắm,” ông nói tiếp khi quay trở ra từ phòng ngủ vài phút sau. “Tôi chưa từng thích nó. Đây chỉ là bộ hạng nhì thôi.”

“Vậy ông có mấy bộ?”

“Ba cả thảy.” Ông Norris ngắm nghía móng tay, dáng vẻ quyền quý nhưng khiêm nhường.

“Thường thì chúng dùng được trong bao lâu?”

“Nói thật là ngắn lắm. Cứ mười tám tháng hoặc đại loại thế là tôi phải mua một bộ mới rồi, và chúng đắt kinh khủng khiếp.”

“Khoảng bao nhiêu thế?”

“Tầm ba, bốn trăm mác.” Ông đặc biệt chi tiết. “Người làm tóc giả cho tôi sống ở Köln và tôi phải tự mình tới tận đó để thử.”

“Phiền phức cho ông thật.”

“Quả là thế.”

“Nói cho tôi nốt chuyện này thôi. Làm thế nào mà ông giữ cho nó không rơi vậy?”

“Có một miếng dán có hồ.” Ông Norris hơi hạ giọng, như thể đây là điều bí mật ghê gớm nhất: “Ngay đây.”

“Thế ông thấy như thế là đủ?”

“Cho sinh hoạt hàng ngày thì đủ. Nhưng tôi phải thừa nhận là có rất nhiều dịp trong sự nghiệp ba chìm bảy nổi của tôi mà tôi đã mất tất cả, nghĩ tới tôi lại thấy ngượng.”

Sau bữa trà, ông Norris cho tôi xem phòng làm việc của ông, nằm sau cánh cửa ở phía bên kia của phòng khách.

“Tôi có mấy cuốn sách cực quý ở đây,” ông nói với tôi. “Mấy cuốn cực hay.” Giọng điệu ông ngượng ngùng nhấn nhá. Tôi cúi xuống đọc tựa đề: Cô gái với Cây Roi Vàng, Phòng Tra Tấn của Cô Smith, Bị Giam Cầm trong trường Nữ sinh, hay Nhật kí Riêng tư của Montague Dawson, Kẻ Tự Hành Xác. Đây là lần đầu tiên tôi biết tới khẩu vị tình dục của ông Norris.

“Sẽ có ngày tôi cho cậu xem mấy kho báu khác trong bộ sưu tập của tôi,” ông hóm hỉnh nói thêm, “khi nào tôi thấy đủ thân quen với cậu.”

Ông dẫn đường tới một văn phòng nhỏ. Tôi nhận ra đây chính là nơi vị khách không mời mà đến kia chắc hẳn đã ngồi đợi khi tôi tới. Căn phòng này trống trải lạ lùng. Có một cái ghế, một cái bàn, một tủ để tài liệu, và trên tường, một tấm bản đồ nước Đức. Schmidt thì không thấy đâu.

“Thư kí của tôi ra ngoài rồi,” ông Norris giải thích, cặp mắt bất an của ông lướt quanh tường tỏ vẻ chán ghét, như thể căn phòng này có mối liên hệ khó chịu với ông. “Anh ta mang máy chữ đi lau. Đó là việc anh ta muốn nói với tôi ban nãy.”

Lời nói dối này dường như hoàn toàn vô ích, tới mức tôi cảm thấy khá khó chịu. Tôi không kì vọng ông tin tưởng mình ngay, nhưng ông cũng không cần thiết đối xử với tôi như một tên đần. Tôi cảm thấy không còn phải lấn cấn về việc đưa ra những câu hỏi sắc bén cùng sự tò mò thẳng thắn: “Thế chính xác là ông xuất khẩu và nhập khẩu cái gì?”

Ông đón nhận câu hỏi khá bình tĩnh. Nụ cười của ông giả tạo và nhạt nhẽo.

“Chàng trai thân mến của tôi, vào thời của tôi, có cái gì mà tôi không xuất khẩu chứ? Tôi có thể tuyên bố mình đã từng xuất khẩu tất thảy những gì… ừm… có thể xuất khẩu.”

Ông rút một trong mấy ngăn kéo tủ hồ sơ, với dáng vẻ của một đại lí nhà đất. “Mẫu mới nhất, cậu nhìn xem.”

Ngăn kéo khá trống. “Nói cho tôi một thứ ông xuất khẩu đi,” tôi cười, nài nỉ.

Ông Norris vẻ cân nhắc.

“Đồng hồ,” cuối cùng ông nói.

“Thế ông xuất chúng đi đâu?”

Ông gãi cằm bồn chồn. Lần này, sự trêu chọc của tôi đã thành công. Ông thấy khó chịu và hơi cáu.

“Thực sự thì, chàng trai thân mến của tôi, nếu cậu muốn được giải thích tường tận về mặt chuyên môn thì cậu phải hỏi thư kí của tôi cơ. Tôi làm gì có thời gian để tâm tới chúng. Tôi giao toàn quyền cho anh ta mấy cái chuyện nhỏ nhặt ấy. Đúng thế…”

Chương ba

Mấy ngày sau Giáng sinh tôi gọi điện cho Arthur (giờ chúng tôi gọi nhau bằng tên Thánh), gợi ý nên cùng nhau đón đêm giao thừa.

“William thân mến, dĩ nhiên là tôi rất vui rồi. Vui cực kỳ luôn… Tôi chẳng thể hình dung nổi còn có cuộc gặp nào vui vẻ hay may mắn hơn thế để ăn mừng năm mới đáng buồn này. Lý ra tôi định mời cậu dùng bữa tối với tôi cơ nhưng không may là tôi lại có hẹn mất rồi. Giờ thì cậu muốn chúng ta gặp nhau ở đâu?”

“Quán Troika có được không?”

“Quá được, chàng trai thân mến của tôi. Tôi phó thác bản thân vào tay cậu đấy. Tôi sợ là mình sẽ cảm thấy có phần lạc lõng giữa những gương mặt trẻ trung. Lão già râu bạc sắp xuống lỗ này… Có người nói, “Không không!” Nhưng chẳng ai trốn được. Thanh xuân thật nghiệt ngã. Đừng bận tâm làm gì- Đúng là đời mà…”

Một khi Arthur bắt đầu nói chuyện điện thoại thì sẽ rất khó can ông lại. Tôi thường để ống nghe lên bàn mấy phút, biết rằng khi nhấc lên ông vẫn đang nói liên hồi. Tuy nhiên, hôm nay tôi lại có một học sinh đang đợi học tiếng Anh nên đành ngắt lời ông.

“Tốt quá. Ở quán Troika. 11 giờ nhé.”

“Quá hợp với tôi. Trong lúc đợi, tôi sẽ cẩn thận chuyện ăn uống, đi ngủ sớm và đại khái là chuẩn bị tinh thần để tận hưởng một đêm của Wein, Weib, und Gesang*. Nhất là Wein. Đúng thế. Chúa phù hộ cho cậu, chàng trai. Tạm biệt.”

Đêm giao thừa tôi ăn bữa nhẹ ở nhà với bà chủ nhà và những người thuê nhà khác. Chắc hẳn tôi đã ngà ngà khi đến Troika, vì tôi nhớ là đã giật mình khi nhìn vào gương ở phòng treo áo và nhận ra tôi đeo một cái mũi giả. Nơi này chật cứng. Khó nhận ra ai đang nhảy và ai chỉ đơn thuần đang đứng. Sau khi tìm kiếm một hồi, tôi bắt gặp Arthur ở trong góc. Ông đang ngồi cùng bàn với một người khác, một quý ngài trẻ hơn, đeo kính và có mái tóc sẫm màu trơn bóng.

“À, cậu đây rồi, William. Chúng tôi bắt đầu sợ là bị cậu bỏ rơi đấy. Tôi xin được giới thiệu hai người bạn đáng quý nhất của mình với nhau. Cậu Bradshaw - Nam tước von Pregnitz.”

Vị Nam tước kia, có vẻ vừa khả nghi lại vừa lịch thiệp, nghiêng đầu. Nhoài người về phía tôi, như con cá tuyết bơi ngược dòng, ông ta nói: “Xin lỗi. Cậu có biết Napoli không?”

“Không. Tôi chưa từng đến đó.”

“Thứ lỗi cho tôi. Tôi xin lỗi. Tôi có cảm giác là chúng ta đã từng gặp nhau rồi.”

“Có lẽ thế,” tôi lịch sự đáp, tự hỏi sao ông ta có thể cười mà không làm rơi chiếc kính một mắt. Mắt kính không có viền cũng không có dây, nom như thể nó được bắt vít vào gương mặt đỏ nhuận nhẵn nhụi của ông ta trong một cuộc phẫu thuật kinh dị nào đó.

“Có lẽ cậu ở Juan-les-Pins năm ngoái?”

“Không, tôi nghĩ là không.”

“Vâng, tôi hiểu.” Ông ta cười vẻ tiếc nuối xã giao. “Nếu thế thì tôi lại phải xin cậu thứ lỗi.”

“Đừng nói thế,” tôi đáp. Cả hai chúng tôi đều cười sảng khoái. Arthur, rõ là hài lòng khi tôi gây ấn tượng tốt với vị Nam tước, cũng phá lên cười. Tôi uống một hơi hết li sâm-panh. Một ban nhạc ba người đang chơi: Grüss’ mir mein Hawai, ich bleib’ Dir treu, ich hob’ Dich gerne*. Những vũ công đứng dính vào nhau, nhún nhảy theo nhịp như bị liệt một phần, dưới tán ô to đùng thả từ trần nhà xuống, dập dìu trong khói thuốc và khí nóng bốc lên.

“Hai người có cảm thấy ở đây bí bách không?” Arthur lo lắng hỏi.

Ở cửa sổ là những chai đựng đầy chất lỏng màu sắc được chiếu sáng rực rỡ từ phía dưới, tím hồng, lục bảo, châu sa. Dường như chúng đang thắp sáng cả căn phòng. Khói thuốc làm mắt tôi cay cay cho tới khi nước mắt chảy thành dòng. Nhạc cứ lịm đi rồi lại nổi lên ầm ầm đáng sợ. Tôi buông tay xuống tấm rèm bằng vải dầu đen bóng trong hõm tường phía sau ghế tôi ngồi. Kì lạ thay, chúng khá lạnh. Những chiếc đèn như chuông đeo cổ cho bò trên núi An-pơ. Còn có một con khỉ trắng xù vắt vẻo trên quầy bar. Một lúc sau, khi nốc sâm-panh tới độ, tôi bắt đầu có ảo ảnh. Tôi nhấp một ngụm. Và giờ, cực kì minh triết, không chút đam mê hay căm hận, tôi nhìn thấy Đời thực sự là gì. Có điều gì đó, tôi nhớ, liên quan tới cái ô xoay tròn. Đúng thế, tôi lầm bầm với bản thân, cứ để họ nhảy đi. Họ đang nhảy. Tôi thấy vui quá.

“Ông biết không, tôi thích chỗ này đấy. Vô cùng thích!” Tôi nói với vị Nam tước kia đầy hứng khởi. Ông ta chẳng có vẻ gì ngạc nhiên.

Arthur thì đang nén ợ, mặt mày nghiêm trọng.

“Arthur thân mến, đừng buồn thế. Ông mệt ư?”

“Không, không phải mệt đâu, William. Có lẽ chỉ hơi suy tư thôi. Những dịp như thế này không thể thiếu nét trang nghiêm. Bọn thanh niên các cậu biết tận hưởng là đúng. Tôi không trách cứ gì cậu đâu. Người nào cũng có hoài niệm cả.”

“Hoài niệm là điều quý giá nhất mà chúng ta có,” vị Nam tước kia đồng tình. Khi rượu bắt đầu ngấm, gương mặt của ông ta dường như chầm chậm phân rã. Một vùng cơ liệt cứng hình thành quanh chiếc kính một mắt. Chiếc kính đang chống đỡ toàn bộ gương mặt của ông ta. Ông ta tuyệt vọng níu lấy nó bằng các cơ mặt, nhướn cặp mày xếch, miệng khẽ trĩu xuống ở hai bên mép, những hạt mồ hôi nhỏ lấm tấm dọc đường ngôi trên mái tóc sẫm màu, mỏng và mượt như xa-tanh. Bắt được ánh mắt tôi, ông ta nhoài về phía tôi, như ngoi lên khỏi mặt phẳng dường như đang chia cách đôi bên.

“Xin thứ lỗi. Tôi có thể hỏi cậu cái này chứ?”

“Xin cứ tự nhiên.”

“Cậu đã bao giờ đọc truyện Gấu Pooh của A.A. Milne chưa?”

“Rồi, tôi đọc rồi.”

“Vậy nói cho tôi xem, cậu thích nó tới mức nào?”

“Thực sự là rất thích.”

“Vậy thì tôi rất mừng đấy. Tôi cũng thế. Rất thích.”

Và giờ chúng tôi tất cả đều đứng dậy. Chuyện gì đã xảy ra? Đã là nửa đêm. Ly của chúng tôi chạm vào nhau.

“Nâng ly,” vị Nam tước nói, với khí thế của một người vừa thốt được một câu hợp tình hợp cảnh.

“Cho phép tôi được chúc cả hai người,” Arthur nói, “mọi điều thành công và hạnh phúc trong năm một ngàn chín trăm ba mươi mốt này. Mọi điều thành công…” Giọng ông lịm dần, run rẩy hóa thành im lặng. Lo lắng, ông sờ tay lên phần tóc mái dày. Một tiếng rầm dữ dội vang lên từ phía ban nhạc. Giống như toa tàu chậm rãi, ì ạch leo lên đỉnh của đường ray trên núi, chúng tôi cắm đầu lao vào Năm Mới.

Những gì diễn ra trong hai giờ tiếp theo có phần bối rối. Chúng tôi ở trong một quán bar nhỏ, ở đó tôi chỉ nhớ những chùm giấy nhún, đỏ rực, đẹp mê hồn, bay bay như rong biển trong gió lùa từ một cây quạt điện. Chúng tôi lang thang qua các con phố đông nghịt, những cô gái thổi còi giấy vào mặt chúng tôi trêu đùa. Chúng tôi ăn thịt nguội và trứng trong nhà hàng hạng nhất của Ga Friedrichstrasse. Arthur đã biến mất. Vị Nam tước kia khá bí hiểm và kín đáo về chuyện này; mặc dù tôi không tài nào hiểu nổi vì sao. Ông ta bảo tôi gọi ông ta là Kuno, và giải thích rằng mình xiết bao ngưỡng mộ tính cách của giới thượng lưu Anh. Chúng tôi ngồi trên một chiếc taxi. Vị Nam tước kể với tôi về một người bạn của ông ta, một thanh niên học trường Eton*. Người này đã từng sống ở Ấn Độ hai năm. Một sáng nọ sau khi quay về, người này đã gặp người bạn phổ thông của mình ở phố Bond. Mặc dù họ đã không gặp nhau khá lâu rồi nhưng người bạn phổ thông kia chỉ nói: “Chào cậu. Giờ e là không nói chuyện được với cậu. Mình còn phải đi mua đồ với mẹ.”

“Và tôi thấy thế rất hay,” vị Nam tước kia kết luận. “Chính là sự tự kiểm soát của người Anh, cậu thấy không.” Chiếc taxi băng qua vài cây cầu và một trạm xăng. Vị Nam tước ấn tay tôi và thuyết giảng cho tôi một bài dài về sự tuyệt vời của tuổi trẻ. Ông ta bắt đầu líu ríu và tiếng Anh của ông ta nhanh chóng trở nên tệ hại. “Cậu biết không, thứ lỗi cho tôi, tôi đã quan sát phản ứng của cậu cả tối nay. Tôi hi vọng cậu không thấy khó chịu?” Tôi tìm thấy chiếc mũi giả của mình trong túi áo và đeo nó lên. Nó hơi bị méo mó một chút. Vị Nam tước kia có vẻ ấn tượng. “Cái này cũng rất thú vị với tôi.” Ngay sau đó, tôi phải dừng xe taxi dưới một cột đèn đường để nôn.

Xe chúng tôi chạy dọc con phố được bao quanh bởi tường thành cao tối màu. Ở mé trên của bức tường, bất chợt tôi nhìn thấy một cây thánh giá. “Chúa ơi,” tôi nói. “Ông đang đưa tôi tới nghĩa trang ư?”

Vị Nam tước kia chỉ mỉm cười. Chúng tôi dừng lại; có vẻ đã tới góc tăm tối nhất của đêm nay. Tôi vấp phải thứ gì đó, và vị Nam tước kia nghĩa hiệp nắm lấy cánh tay tôi. Ông ta có vẻ đã từng đến đây rồi. Chúng tôi đi qua một cổng vòm vào trong sân. Có ánh sáng hắt ra từ mấy ô cửa sổ, thấp thoáng tiếng máy quay đĩa và tiếng cười. Bóng một cái đầu và bờ vai nhoài ra một trong mấy ô cửa sổ, hét lên: “Prosit Neujahr*!” và dữ tợn nhổ nước bọt. Bãi nước bọt hạ cánh toẹt một cái trên viên đá lát ngay cạnh chân tôi. Mấy cái đầu khác nhô lên từ các ô cửa còn lại. “Có phải là mày đấy không, Paul?” Có ai đó hét lên. “Mặt trận Đỏ*!” Một người kêu lên, và một tiếng toẹt to hơn theo sau. Tôi nghĩ lần này chắc họ phải nốc hết cả một vại bia.

Tại đây một trong những khoảnh khắc mê man của buổi tối bất ngờ xảy ra. Tôi không biết làm thế nào vị Nam tước đưa tôi lên gác. Khá là êm thấm.

Chúng tôi ở trong một căn phòng đầy người đang nhảy múa, hát hò, nốc rượu, bắt tay chúng tôi và đấm thụp thụp lên lưng chúng tôi. Có một cỗ đèn chùm đốt bằng khí ga khổng lồ được chuyển đổi sang bắt bóng đèn điện, vương đầy giấy trang trí. Tôi liếc quanh phòng, nhận diện các vật lớn nhỏ, một bát đựng cốc-tai màu đỏ bên trên nổi lềnh bềnh vỏ bao diêm rỗng, một hạt xoàn bị vỡ rớt ra từ một chuỗi vòng cổ, tượng bán thân của Bismarck* đặt trên chiếc bàn trang điểm kiểu Gô-tích - mắt tôi níu giữ chúng trong giây lát, rồi lại để tuột mất trong khung cảnh hỗn loạn đầy sắc màu. Cứ như thế, tôi đột nhiên thấy hình ảnh rung rung của chiếc đầu Arthur, cái miệng đang mở, bộ tóc giả bù xù che khuất con mắt trái. Tôi loạng choạng tìm kiếm cơ thể rồi ngã nhoài lên chiếc ghế xô-pha, ôm lấy phần thân trên của một cô gái. Mặt tôi vùi vào áo ngực ren mùi bụi. Tiếng ồn ĩ của bữa tiệc dội vào tôi như những cơn sóng ì ùng, hệt như biển. Kì lạ thay nó thật êm ái. “Đừng ngủ, anh yêu,” cô gái tôi đang ôm nói. “Không, dĩ nhiên là tôi sẽ không ngủ đâu,” tôi đáp, ngồi dậy, vuốt gọn tóc tai. Đột nhiên, tôi cảm thấy khá tỉnh táo.

Đối diện tôi là Arthur đang ngồi trong chiếc ghế bành lớn, trên đùi là một cô gái gầy gò, ngăm đen, mặt dỗi hờn. Ông đã cởi áo khoác và áo gi-lê, trông gần như đang ở nhà. Ông đeo dây yếm kẻ lòe loẹt. Tay áo cuộn lên bằng dây chun. Trừ ít tóc bao quanh đáy hộp sọ nơi gáy, ông hói hoàn toàn.

“Ông đã làm gì thế?” Tôi thốt lên. “Ông sẽ bị cảm lạnh mất.”

“Không phải là ý tưởng của tôi, William. Đúng hơn là một hành động tri ân tao nhã tới ngài Thủ tướng Sắt, anh nghĩ thế chứ?”

Giờ có vẻ tinh thần ông phấn chấn hơn hẳn so với lúc sẩm tối, và kì lạ thay, ông không hề say. Ông quả là có tửu lượng khá. Ngước lên, tôi thấy bộ tóc giả đang vắt vẻo trên mũ sắt của Bismarck. Nó quá to với ông ta.

Quay lại, tôi thấy vị Nam tước đang ngồi cạnh tôi trên ghế xô-pha.

“Chào Kuno,” tôi nói. “Làm thế nào mà ông lại tới đây được?”

Ông ta không trả lời mà nở nụ cười rạng rỡ, cứng nhắc và cố gắng rướn một bên lông mày. Có vẻ như ông ta sắp sửa gục. Chỉ một tích tắc nữa là chiếc kính của ông ta sẽ rơi xuống.

Máy hát đột ngột chuyển sang nhạc đinh tai. Hầu hết người trong phòng bắt đầu nhảy. Chủ yếu là người trẻ. Các cậu thanh niên mặc áo sơ mi; các cô tháo gài váy. Không khí phòng nồng mùi bụi, thuốc xịt và nước hoa rẻ tiền. Một phụ nữ cao lớn khuỳnh tay dẹp lối xuyên qua đám đông, mỗi bên tay cầm một ly rượu. Cô ta mặc chiếc áo lụa tay bồng màu hồng cùng chân váy trắng kẻ ngắn cũn; đôi bàn chân nhồi nhét trong đôi giày cao gót nhỏ đến chướng mắt, lồi lên những mảng thịt phủ tất lụa. Đôi má hồng bóng như sáp, còn tóc nhuộm màu vàng ánh kim, rất hợp với nửa tá vòng tay óng ánh phủ trên cánh tay dặm phấn của cô ta. Cô ta nom bí ẩn và đáng sợ hệt như một con búp bê kích cỡ người. Và hệt như búp bê, cô ta có đôi mắt màu xanh sứ trừng trừng và không biết cười, mặc dù đôi môi hé nở nụ cười để lộ mấy chiếc răng bọc vàng.

“Đây là Olga, chủ nhà,” Arthur giải thích.

“Chào cưng!” Olga đưa tôi một ly. Cô nhéo má Arthur: “Thế nào, con chim cu bé nhỏ của em?”

Cử chỉ này đại khái tới mức khiến tôi nghĩ tới bác sĩ thú y và con ngựa. Arthur khúc khích: “Khó mà nói đấy là biệt danh chuẩn không cần chỉnh với anh nhỉ? Chim cu. Em thấy thế nào, Anni?” Ông hỏi cô gái ngăm đen ngồi trên đùi mình. “Em ít nói quá đấy, em biết không? Tối nay em không tỏa sáng. Hay tại sự hiện diện của chàng thanh niên cực kì đẹp trai phía đối diện kia làm em xao nhãng? William, tôi tin là cậu đã chinh phạt thành công rồi đó. Tôi thực sự tin thế.”

Anni nghe thế, mỉm cười, nụ cười thoáng vẻ một ả điếm tự mãn. Rồi cô ta gãi đùi, ngáp. Cô ta mặc chiếc áo khoác đen nhỏ may vừa vặn và một chân váy đen, xỏ một đôi bốt cao cổ đen, thắt dây tới tận gối. Đôi bốt ấy có họa tiết màu vàng khá lạ mắt chạy quanh phần thân trên, tạo hiệu ứng đồng bộ cho cả bộ cánh của cô.

“À, cậu đang chiêm ngưỡng đôi bốt của Anni,” Arthur nói, vẻ thỏa mãn. “Nhưng cậu nên nhìn cô ấy đi đôi khác cơ. Da đỏ gót đen. Tôi đã tự đặt đôi đó cho cô ấy. Anni không đi đôi đó ra đường, cô ấy nói chúng làm cô ấy trông quá khả nghi. Nhưng thỉnh thoảng, nếu cảm thấy đặc biệt hưng phấn thì cô ấy sẽ diện chúng tới gặp tôi.”

Trong lúc đó, có mấy cô cậu ngừng nhảy nhót. Họ đứng quanh chúng tôi, tay lồng tay, mắt hau háu nhìn vào miệng Arthur với vẻ hứng thú man rợ, tựa hồ như họ chờ đợi thấy con chữ nhảy ra khỏi họng ông. Một cậu bắt đầu phá lên cười, “Ô đúng rồi,” cậu ta nhại lại. “Tôi nói Englisch*, đúng không?”

Tay Arthur hững hờ lướt qua đùi Anni. Cô ả nhấc người và gạt mạnh tay ông như con mèo hung dữ.

“Ôi, tôi e là tối nay em đang trong tâm trạng cáu bẳn! Chắc chắn tôi sẽ bị chỉnh vì vụ này. Anni là một cô nàng khắc nghiệt lắm đấy.” Arthur khịt mũi cười lớn, tiếp tục nói chuyện bằng tiếng Anh: “Cậu thấy cô ấy có một gương mặt đẹp thanh tú đấy chứ? Khá hoàn hảo theo cách của nó. Giống như Madonna của Raphael. Có hôm tôi đã làm một câu thơ trào phúng thế này. Càng đẹp càng cay, càng say càng chết, ấy là vẻ đẹp của cô nàng đấy. Tôi hi vọng là chưa có ai có tứ thơ như thế? Phải không? Cười đi nào!”

“Tôi nghĩ thực sự hay đấy.”

“Càng đẹp càng cay. Tôi mừng là cậu thấy thích. Suy nghĩ đầu tiên của tôi là, mình phải nói cho William nghe mới được. Cậu truyền cảm hứng tích cực cho tôi, cậu có biết không. Cậu làm tôi linh lợi hẳn lên. Tôi luôn nói là mình chỉ ước có ba kiểu người làm bạn: người rất giàu, người rất khôn và người rất đẹp. Cậu ý, William thân mến của tôi, cậu thuộc về nhóm thứ hai.”

Tôi có thể đoán được Nam tước von Pregnitz thuộc nhóm nào, rồi nhìn quanh xem ông ta có đang nghe không. Nhưng vị Nam tước đang bận rộn. Ông ta ngả người lên đầu kia của chiếc xô-pha trong vòng ôm của một thanh niên trẻ khỏe vận chiếc áo len của dân đấm bốc, anh này đang từ từ đổ một cốc bia đầy vào mồm ông. Vị Nam tước phản đối một cách yếu ớt; bia văng tung tóe khắp người.

Tôi chợt nhận ra mình đang ôm một cô gái. Có lẽ cô ta đã ở đó từ bấy đến giờ. Cô ta rúc vào tôi trong khi bên kia một cậu trai vụng về cố gắng thó ví của tôi. Tôi mở miệng định tri hô, nhưng rồi nghĩ lại. Sao phải làm ầm ĩ vào cuối một buổi tối vui vẻ dường này? Cứ để cậu ta lấy tiền của tôi. Cùng lắm tôi cũng chỉ còn ba mác. Gì thì gì, vị Nam tước kia sẽ trả hết. Lúc đó, tôi nhìn gương mặt ông ta sắc nét tới từng lỗ chân lông. Giờ tôi mới thấy ông ta đã đi nhuộm da. Vùng da quanh mũi ông ta vừa bắt đầu bong. Hay hớm ghê! Tôi nâng cốc về phía vị Nam tước. Mắt kính lồi của ông ta lóe lên qua cánh tay của thanh niên đấm bốc kia và ông ta khẽ cử động đầu. Ông ta không nói nên lời. Khi tôi quay lại, Arthur và Anni đã biến mất.

Mơ hồ muốn tìm họ, tôi loạng choạng đứng lên, chỉ để bị cuốn vào điệu nhảy vừa trỗi lên với sự cuồng nhiệt mới. Tôi bị ôm eo, vòng cổ, hôn, ôm, cù, lột áo; tôi nhảy với các cô gái, với các cậu trai, với hai hay ba người cùng lúc. Có lẽ khoảng năm hay mười phút gì đó tôi mới tới được cánh cửa phía đầu kia của căn phòng. Đằng sau cánh cửa là một lối đi tối như hũ nút, le lói một tia sáng phía cuối. Lối đi lèn chặt đồ đạc tới mức người ta chỉ có thể xoay ngang người nhích tới. Tôi vặn vẹo luồn lách được nửa đường thì nghe thấy tiếng kêu vật vã vang lên từ căn phòng sáng đèn phía trước.

“Nein, nein*. Hãy xót thương! Ôi ôi! Hilfe! Hilfe*!”

Không thể nhầm được. Họ đang giữ Arthur ở trong đó, trấn lột và đánh đập ông. Tôi lý ra đã có thể lường trước điều này. Chúng tôi là những kẻ ngốc nhất trần đời khi thọc mũi vào một nơi như thế này. Chúng tôi chỉ có thể tự trách mình. Chất cồn làm tôi gan dạ. Khó khăn tiến về phía cánh cửa, tôi đẩy mở.

Người đầu tiên tôi nhìn thấy là Anni. Cô ả đang đứng giữa phòng. Arthur khúm núm trên sàn nhà dưới chân cô ả. Ông đã cởi bỏ vài món quần áo, và giờ đang ăn mặc thiếu vải nhưng vô cùng chỉnh tề: quần lót lụa màu hoa cà, thắt lưng cao su buộc bụng và một đôi tất. Một tay ông đang cầm chổi, tay kia cầm một miếng giẻ lau giày màu vàng. Olga đứng phía sau ông, vung cây roi da nặng.

“Lão gọi đó là sạch à, đồ con lợn!” Cô ta ré lên, chất giọng khủng khiếp. “Làm lại ngay! Và nếu ta còn tìm thấy một hạt bụi nào trên đó thì ta sẽ quất cho lão tới lúc không thể đặt mông xuống ngồi cả tuần.”

Vừa nói cô ta vừa quất Arthur một vết cứa sắc ngọt ngang mông. Ông thốt lên một tiếng the thé đau đớn xen lẫn khoái lạc, và bắt đầu hăng hái đánh bóng đôi bốt của Anni.

“Tôi xin! Tôi xin!” Giọng Arthur vút lên và sung sướng, như một đứa trẻ vờ vĩnh. “Dừng lại đi! Em giết tôi mất.”

“Giết là quá phúc đức cho lão,” Olga vặc lại, quất thêm một cú nữa. “Ta sẽ lột da lão!”

“Ôi! Ôi! Dừng lại! Tôi xin! Ôi!”

Họ mê mải ồn ĩ tới mức không nghe thấy tôi mở toang cánh cửa. Giờ thì họ đã nhìn thấy tôi. Sự hiện diện của tôi dường như không khiến họ nao núng chút nào. Ngược lại, có vẻ như nó lại tăng thêm phần hưng phấn cho Arthur.

“Ôi trời! William, cứu tôi với! Không ư? Cậu tàn nhẫn hệt như bọn họ vậy! Anni, tình yêu của tôi! Olga! Cứ nhìn cô ả đối xử với tôi mà xem! Làm sao mà biết được họ sẽ bắt tôi làm gì chứ!”

“Vào đi, cưng!” Olga kêu to, giọng rít lên như hổ cái. “Cứ đợi đó! Rồi sẽ đến phiên cưng! Ta sẽ làm cho cưng phải khóc đòi mẹ!”

Cô ta vung roi trêu đùa khiến tôi quay đầu thoái lui theo lối vừa tới, vẳng phía sau là tiếng kêu khóc vừa vui sướng vừa đớn đau của Arthur.

Vài giờ sau đó tôi tỉnh dậy, thấy mình co quắp trên sàn nhà, mặt áp vào chân ghế xô-pha. Đầu tôi nóng rẫy còn xương khớp thì nhức mỏi. Bữa tiệc đã kết thúc. Nửa tá người nằm lay lắt bất tỉnh quanh căn phòng lộn xộn, trong đủ mọi tư thế thiếu thoải mái. Ánh sáng ban ngày xuyên qua khe cửa chớp.

Sau khi chắc chắn cả Arthur và Nam tước đều không nằm trong đống vạ vật kia, tôi bước qua người bọn họ, ra khỏi căn hộ, xuống gác, băng qua sân và đi ra phố. Cả tòa nhà dường như đầy những kẻ say rượu đã chết. Tôi không gặp một ai.

Tôi thấy mình đang đứng trên một con phố hậu gần kênh đào, không quá xa Ga Möckernbrücke, cách nơi tôi sống khoảng nửa tiếng đi bộ. Tôi không có tiền để đi tàu điện. Nhưng gì thì gì, đi bộ sẽ tốt cho tôi. Tôi tập tễnh về nhà, dọc theo những con phố thê lương nơi ruy băng treo lủng lẳng trên khung cửa sổ của các tòa nhà trống rỗng ẩm thấp, hoặc rối nùi trên những cành cây ẩm ướt. Khi tôi về, bà chủ nhà chào đón tôi bằng tin Arthur đã gọi cho tôi ba lần để hỏi thăm.

“Tôi luôn nghĩ ông ấy là một quý ông lịch thiệp. Lại rất chu đáo nữa.”

Tôi đồng tình với bà, rồi đi ngủ.

Chương bốn

Frl.* Schroeder, bà chủ nhà của tôi, rất thích Arthur. Qua điện thoại, bà luôn gọi ông là Herr* Doktor, cảnh giới cao nhất cho sự ngưỡng mộ của bà.

“A, có phải là ông không, Herr Doktor? Dĩ nhiên tôi nhận ra giọng của ông chứ; tôi nhận ra ngay ấy. Sáng nay nghe giọng ông mệt thế. Ông lại ngủ muộn phải không? Ôi, không, không, ông đừng mong một bà già như tôi tin vào chuyện đó; tôi biết đàn ông như thế nào khi họ nói là “đi đàn đúm”… Ông nói gì cơ? Vớ vẩn! Ông đúng là khéo nói quá cơ! Chậc, chậc, đàn ông các vị đều một giuộc cả; mười bảy tới bảy mươi… Ui chao! Tôi ngạc nhiên về ông đấy… Không, dĩ nhiên là tôi không! Ha, ha! Ông muốn nói chuyện với Herr Bradshaw à? Dĩ nhiên, sao tôi lại quên chứ. Tôi sẽ gọi cậu ấy ngay.”

Khi Arthur tới uống trà với tôi, Frl. Schroeder sẽ mặc chiếc đầm nhung đen, cổ khoét sâu, và đeo chuỗi ngọc trai Woolworth. Má dặm phấn đỏ và mí kẻ đậm, bà sẽ mở cửa cho ông, nom hệt như hình biếm họa Nữ hoàng Mary xứ Scots. Tôi chia sẻ nhận xét của mình với Arthur, ông rất tâm đắc.

“Thật là, William, cậu ác khẩu quá chừng. Cậu chua ngoa quá. Tôi bắt đầu thấy sợ cái lưỡi của cậu rồi đấy, thật sự.”

Sau lần đó, ông thường gọi Frl. Schroeder là Nữ hoàng. La Divine* Schroeder cũng là một biệt hiệu ông ưa thích.

Bất kể vội vã đến mức nào, ông vẫn luôn có thời gian cho vài phút đòng đưa với bà, tặng bà hoa, kẹo, thuốc lá, và tỏ bày sự đồng cảm với tình trạng sức khỏe mong manh lên xuống thất thường của Hanns, con chim hoàng yến của bà. Khi Hanns chết thì Frl. Schroeder rơi lệ, tôi nghĩ Arthur cũng sắp khóc theo. Ông buồn bã một cách chân thành. “Ôi, ôi,” ông cứ nói mãi. “Thiên nhiên thực sự rất tàn nhẫn.”

Những người bạn khác của tôi không quá nhiệt tình về Arthur. Tôi giới thiệu ông với Helen Pratt, nhưng cuộc gặp mặt không thành công. Khi đó, Helen đang là phóng viên thường trú Berlin cho một tờ tuần san chính trị London, và kiếm thêm thu nhập bằng việc dịch thuật và dạy tiếng Anh. Chúng tôi thi thoảng giới thiệu học sinh cho nhau. Cô ấy đẹp, tóc nhạt màu, dáng mảnh khảnh, từng học ở Đại học London và coi chuyện Tình dục rất nghiêm túc. Cô quen với việc sống trong xã hội của đàn ông cả đêm lẫn ngày và chả mấy khi đi cùng với các cô gái khác. Cô có thể đọ tửu lượng với hầu hết cánh phóng viên người Anh, và thỉnh thoảng vẫn làm vậy, nhưng chủ yếu là do vấn đề nguyên tắc chứ chẳng phải vì thích thú gì. Lần đầu tiên gặp nhau, cô sẽ gọi luôn bạn bằng tên Thánh và giới thiệu rằng bố mẹ cô là chủ tiệm thuốc lá và kẹo bánh ở Shepherd’s Bush. Đó là phương pháp “kiểm tra” tính cách của cô; qua phản ứng của bạn trước thông tin đó, cô sẽ đưa ra đánh giá hoặc là khinh thường hoặc chấp nhận bạn. Hơn tất thảy, Helen khó chịu khi bị nhắc nhở rằng cô là phụ nữ, trừ khi trên giường.

Quá trễ để nhận thấy Arthur không hề có chút kĩ thuật ứng phó với kiểu người như cô. Ngay từ giây phút đầu tiên ông thực sự sợ cô. Cô chuốt sạch sành sanh chút lịch thiệp bóng bẩy che chắn cho tâm hồn ủy mị của ông. “Chào hai anh,” cô nói, tự nhiên chìa tay qua tờ báo cô đang đọc. (Chúng tôi đã hẹn nhau tại một nhà hàng nhỏ phía sau nhà thờ Tưởng niệm.)

Arthur cảnh giác nắm lấy bàn tay cô chìa ra.

Ông lúng túng tựa cạnh bàn, nhấp nhổm, chờ đợi nghi thức mà ông quen thuộc. Chẳng có gì xảy ra. Ông hắng giọng, ho: “Không biết cô có cho phép tôi ngồi xuống?”

Helen, đang định đọc to điều gì đó trong báo, liếc lên nhìn ông như thể cô đã quên mất sự tồn tại của ông và ngạc nhiên khi thấy ông vẫn ở đó.

“Sao thế?” Cô nói. “Chẳng phải là có đủ ghế sao?”

Bằng cách nào đó, chủ đề xoay quanh đời sống Berlin về đêm. Arthur khúc khích và trở nên tinh quái. Helen, người chuyên làm việc với thống kê và các thuật ngữ phân tâm học, nhìn ông khó hiểu và bất mãn. Sau một hồi, Arthur ranh mãnh nhắc tới “đặc sản của nhà Kaufhaus des Westens*.”

“Ồ, ông muốn nói tới mấy cô điếm ở góc đằng kia,” Helen đáp với chất giọng tươi sáng thản nhiên của một cô giáo sinh học, “ăn vận diêm dúa để kích thích những kẻ tâm thần bái vật?”

“Ôi trời đất ơi, ha ha,” Arthur hinh hích cười, ho và cuống quýt nghịch bộ tóc giả, “hiếm khi tôi lại được gặp một người cực kì, à thì… tân tiến như thế này, hay tôi nên nói là, à ừm… một phụ nữ trẻ hiện đại…”

“Giời ôi!” Helen ngửa ngật cổ ra sau, cười khinh khỉnh. “Tôi đã không còn được gọi là phụ nữ trẻ từ hồi tôi giúp mẹ trông cửa hàng vào các chiều thứ Bảy.”

“Cô… ừm… cô ở thành phố này lâu chưa?” Arthur vội hỏi. Mơ hồ nhận thấy mình đã phạm lỗi, ông cho là mình nên đổi chủ đề. Tôi nhìn ánh mắt Helen ném về phía ông và hiểu rằng thế là xong.

“Nếu cậu nghe lời tôi, Bill ạ,” cô ấy nói với tôi trong lần gặp tiếp theo của cả hai, “thì cậu không nên tin lão đó, dù chỉ là một câu.”

“Tôi sẽ không đâu.”

“Ôi, tôi biết cậu. Cậu ủy mị, như hầu hết đám đàn ông. Cậu phủ màu hồng lên người ta thay vì nhìn thẳng vào thực tế. Đã bao giờ cậu nhìn cái mồm của lão ấy chưa?”

“Thường xuyên.”

“Eo ôi, trông kinh tởm. Tôi không thể nhìn nổi luôn. Ngoẵng ra như cóc.”

“Chậc,” tôi cười lớn, nói, “đồ là tôi có cảm tình với cóc rồi.”

Không thối chí vì thất bại này, tôi thử giới thiệu Arthur với Fritz Wendel. Fritz là người Mỹ gốc Đức, trai thành thị trẻ trung, thời gian rảnh thích nhảy nhót và chơi bài brit. Anh ta có hứng thú với giới họa sĩ và nhà văn, cũng có được vị trí nhất định trong giới nhờ làm việc tại một đại lý nghệ thuật thời thượng. Chủ đại lý không trả tiền cho anh ta nhưng Fritz có thể chịu chi cho sở thích này vì anh ta sẵn tiền. Fritz có khiếu buôn chuyện, thậm chí đã đạt đến mức tài năng, và có thể là một thám tử tư hạng nhất.

Chúng tôi tới nhà Fritz uống trà. Anh ta và Arthur nói chuyện về New York, hội họa ấn tượng, và những tác phẩm chưa xuất bản của nhóm Wilde. Arthur tinh ranh và biết nhiều chuyện đến kinh ngạc. Đôi mắt đen láy của Fritz lấp lánh khi ông ta ghi chép lại những câu thơ trào phúng để dùng cho sau này, tôi mỉm cười, cảm thấy hài lòng và tự hào. Tôi tự thấy mình có trách nhiệm với sự thành bại của cuộc phỏng vấn. Tôi sốt sắng lo âu không biết liệu Arthur có được chấp thuận, có lẽ vì tôi rốt cuộc cũng muốn được thuyết phục hoàn toàn.

Chúng tôi chia tay, cùng hứa hẹn sẽ sớm gặp lại. Một hay hai ngày sau, tôi tình cờ gặp Fritz trên phố. Từ cung cách chào tôi hồ hởi, tôi biết ngay anh ta có điều gì đó thậm cay nghiệt muốn nói với tôi. Trong mười lăm phút, anh ta liên thiên vui vẻ về bài brit, về câu lạc bộ đêm và mối tình nồng mới nhất của anh ta, một nữ nghệ sĩ điêu khắc nổi tiếng; nụ cười xấu xa của anh ta cứ ngoác ra nãy giờ vì suy nghĩ về cái điều bí mật mà anh ta đang cố ghìm nén. Mãi rồi anh ta cũng thốt ra.

“Có còn gặp ông bạn Norris của anh không?”

“Còn,” tôi hỏi. “Sao thế?”

“Chẳng sao cả,” Fritz ngân nga, ánh mắt ranh mãnh soi xét mặt tôi. “Thực sự là tôi đang canh chừng cho anh thôi.”

“Anh nói thế là có ý gì?”

“Tôi có nghe được mấy thứ kì quặc về ông ta.”

“Thật ư?”

“Có thể không đúng. Anh biết người ta bàn tán kiểu gì rồi đấy.”

“Và tôi biết anh nghe ngóng kiểu gì rồi, Fritz.”

Anh ta nhe răng cười, không hề tự ái. “Người ta đang xôn xao thực ra Norris là một gã xảo trá mạt hạng.”

“Tôi phải nói là, “mạt hạng” không phải là từ có thể dùng với ông ấy.”

Fritz cười vẻ kẻ cả, khoái trá.

“Tôi dám cá là anh sẽ ngạc nhiên khi biết ông ta đã ở tù?”

“Ý anh là, tôi sẽ ngạc nhiên khi biết bạn bè anh nói rằng ông ấy đã ở tù, phải không? Chà, không hề. Bạn anh nói gì chả được.”

Fritz không đáp lại, chỉ tiếp tục cười.

“Ông ấy làm sao mà phải vào tù chứ?” Tôi hỏi.

“Tôi không biết,” Fritzl lèm bèm. “Nhưng có thể đoán ra.”

“ừm, tôi chịu.”

“Bill này, thứ lỗi cho tôi.” Giờ anh ta đổi tông giọng. Anh ta trở nên nghiêm túc, đặt tay lên vai tôi. “Tôi muốn nói, vấn đề chính là thế. Thực ra, hai ta, chả thằng nào thèm quan tâm cả. Nhưng chúng ta còn có những người khác cần nghĩ tới ngoài bản thân, đúng không? Giả sử như Norris bắt cóc đứa trẻ con nào đấy rồi lột sạch đồng xu cuối cùng của nó thì sao?”

“Nếu thế thì thật chấn động quá.”

Fritz từ bỏ. Phát súng cuối cùng của anh ta là: “Thôi thì đừng bảo tôi không nói trước.”

“Không, Fritz à, tôi chắc chắn sẽ không làm thế.”

Chúng tôi nhẹ nhàng chia tay.

Có lẽ Helen Pratt đã đúng về tôi. Từng bước từng bước tôi đang dựng nên một bức màn lãng mạn quanh Arthur, và ghen ghét khi nó bị xáo trộn. Hẳn là tôi sẵn sàng vui thú với ý nghĩ ông thực ra là một tên tội phạm nguy hiểm; nhưng tôi chắc chắn mình chưa bao giờ thực sự tin vào đó dù chỉ một khắc. Thế hệ tôi, gần như ai cũng hiếu kì về tội phạm. Tôi thích Arthur bằng một thứ tình cảm được gia cố bằng sự cố chấp. Nếu bạn bè tôi không thích ông vì cái miệng của ông hay quá khứ của ông thì phần thiệt là về họ; còn tôi, tự phỉnh phờ bản thân, tôi thấy mình sâu sắc hơn, nhân văn hơn, sành sỏi bản chất con người hơn họ. Và nếu như, trong những lá thư tôi gửi về Anh, tôi thi thoảng gọi ông là “một gã lừa đảo kì thú nhất”, thì tôi cũng chỉ có ý rằng tôi muốn hình dung ông là một con người đáng ca ngợi, liều lĩnh nhưng độc lập, ngông cuồng nhưng điềm tĩnh. Tất cả những điều này, thực ra, đau đớn thay và hiển nhiên thay, ông không hề như vậy.

Arthur tội nghiệp! Hiếm khi tôi gặp ai thần kinh yếu ớt dường ấy. Có lúc, tôi bắt đầu tin rằng ông hẳn phải đang chịu chứng phức cảm ngược đãi thể nhẹ. Tôi có thể nhìn ra điều đó ở ông bởi ông thường ngồi đợi tôi ở góc kín đáo nhất trong nhà hàng ưa thích của cả hai, chán nản, vô định, bất an; hai bàn tay chồng lên nhau lãnh đạm trong lòng, đầu nghiêng gượng gạo vẻ nghe ngóng, tựa hồ như ông lo sợ sẽ bị giật mình bởi một tiếng nổ lớn bất cứ lúc nào. Tôi có thể nghe thấy qua tiếng nói trong điện thoại, rằng ông đang cẩn trọng ghé sát vào ống nói hết mức có thể, giọng lúc nào cũng khẽ khàng như tiếng thì thầm.

“Xin chào. Là tôi đây. Vậy là cậu đã tới bữa tiệc đó? Tốt. Thế bao giờ ta gặp nhau được đây? Cứ giờ cũ, ở nhà cái người mà ai cũng biết ấy nhé. Và nhớ bảo cả người kia tới nữa. Không, không. Herr D.

Đặc biệt quan trọng đấy. Tạm biệt.”

Tôi bật cười. “Ai mà nghe ông nói có khi lại nghĩ ông là một kẻ chủ mưu mất.”

“Một kẻ chủ mưu cứng cựa ấy chứ,” Arthur khúc khích. “Không, tôi đảm bảo với cậu, William thân mến của tôi, tôi có thảo luận cái gì đâu ngoài việc bán mấy món nội thất cũ mà tôi tình cờ, ờm, quan tâm về mặt giá cả.”

“Thế thì tại sao mà phải bí mật thế?”

“Tai vách mạch dừng mà.”

“Nhưng nếu có nghe được thì họ cũng đâu hứng thú gì chứ?”

“Thời buổi này không thể sơ sểnh được đâu,” Arthur mập mờ đáp.

Tới lúc này, tôi đã mượn và đọc gần hết chỗ sách “kì thú” của ông. Hầu hết đều dở tệ. Các tác giả viết bằng giọng văn trung lưu cấp thấp, khệnh khạng, gắng gượng khêu gợi, và bất chấp những nỗ lực thành khẩn cho ra chất khiêu dâm, đều trở nên mông lung khó chịu ở những đoạn quan trọng nhất. Arthur có nguyên bộ “Đời Tôi, Tình Tôi” có chữ kí. Tôi đã hỏi ông liệu ông có quen Frank Harris* không.

“Hơi hơi. Cũng vài năm trước rồi. Tin ông ấy qua đời là một cơn sốc lớn với tôi. Ông ấy là thiên tài theo cách rất riêng. Rất dí dỏm. Tôi nhớ ông ấy có lần đã nói với tôi ở Louvre rằng, ‘Norris thân mến của tôi, cậu và tôi là những quý ngài phiêu lưu lịch thiệp cuối cùng’ Ông ấy có thể rất sắc sảo, cậu biết đấy. Người ta chẳng bao giờ quên những gì ông ấy nói về họ.”

“Và điều đó,” Arthur thong thả tiếp lời, “khiến tôi nhớ tới một câu hỏi mà có lần Ngài Disley quá cố đã hỏi tôi. ‘Cậu Norris’ ông ấy hỏi, ‘cậu có phải là một kẻ phiêu lưu?’”

“Quả là một câu hỏi phi thường. Tôi không gọi đó là dí dỏm. Ông ta quả là rất thô lỗ.”

“Tôi đáp lại: ‘Chúng ta đều là kẻ phiêu lưu. Cuộc đời là một chuyến phiêu lưu’. Khá tỉnh, đúng không?”

“Đúng là câu trả lời mà ông ta xứng đáng nhận được.”

Arthur ý tứ ngắm nghía móng tay.

“Tôi khá là phong độ trên bục nhân chứng đấy.”

“Ý ông là câu hỏi đó được đưa ra trong một phiên xét xử?”

“Không phải là phiên xét xử, William. Đó là một vụ kiện. Tôi khi đó đang kiện tờ Bản Tin Tối tội phỉ báng.”

“Vì sao, họ đã nói gì về ông?”

“Bọn họ đã đặt điều về một quỹ công mà tôi được tín thác.”

“Dĩ nhiên là ông thắng kiện?”

Arthur cẩn trọng vuốt cằm. “Họ không thể bưng bít lời buộc tội của họ. Tôi được bồi thường năm trăm bảng.”

“Ông có hay đi kiện tội phỉ báng không?”

“Năm lần,” Arthur khiêm nhường thú nhận. “Thêm ba dịp khác xử lý xong xuôi không cần ra tòa.”

“Và lần nào ông cũng được tiền bồi thường?”

“Một cái gì đấy. Toàn thứ vô giá trị. Danh dự thấy thỏa đáng là được.”

“Chắc cũng thành nguồn thu nhập ấy nhỉ.”

Arthur làm điệu bộ không tán thành. “Tôi làm gì đến nỗi như thế chứ.”

Cuối cùng, đây dường như chính là thời khắc cho câu hỏi của tôi.

“Nói cho tôi nghe, Arthur. Đã bao giờ ông vào tù chưa?”

Ông chậm rãi gãi cằm. Sâu thẳm trong đôi mắt xanh lơ trống rỗng của ông toát lên vẻ kì lạ. Nhẹ nhõm, có lẽ thế. Hoặc thậm chí, tôi hình dung, một kiểu kiêu hãnh được ve vuốt.

“Vậy là cậu đã nghe về vụ đó?”

“Đúng thế,” tôi nói dối.

“Hồi đó nó được đưa tin rộng rãi lắm.” Arthur khép nép xếp tay trên cán ô. “Cậu đã tình cờ đọc toàn bộ bản cáo trạng chưa?”

“Chưa. Không may là chưa.”

“Tiếc quá. Tôi lý ra có thể cho cậu mượn mấy mẩu báo cắt ra từ tờ Press, nhưng không may là chúng đã bị mất trong một lần chuyển nhà của tôi. Tôi lý ra đã có thể lắng nghe quan điểm công tâm của cậu… Tôi cho là quan tòa đã có định kiến bất công với tôi ngay từ đầu. Hồi đó tôi mà có kinh nghiệm như bây giờ thì chắc chắn tôi đã được xử vô tội. Cố vấn của tôi mách nước cho tôi sai toét. Tôi lý ra nên đệ đơn kháng cáo, nhưng anh ta cứ đảm bảo với tôi là không thể nào kiếm được đủ bằng chứng. Thẩm phán thì rất khó khăn với tôi. Ông ta thậm chí còn đơm đặt rằng tôi đã tham gia vào một vụ tống tiền nữa chứ.”

“Thế cơ đấy! Đúng là quá thể.”

“Chính thế.” Arthur buồn bã lắc đầu. “Đáng buồn thay, não trạng pháp lý của Anh đôi lúc không sâu sắc chút nào. Nó không thể phân biệt được những sắc thái tinh vi của hành động.”

“Vậy thì… ông thụ án bao nhiêu… bao nhiêu lâu?”

“Mười tám tháng ở trại số hai. Wormwood Scrubbs.”

“Mong là họ đối xử tử tế với ông?”

“Họ cứ theo luật mà làm thôi. Tôi không thể phàn nàn gì… Với lại, sau khi được thả, tôi thấy hứng thú với việc cải tổ hình sự. Tôi đã đăng kí vào rất nhiều hội nhóm hoạt động vì mục đích đó.”

Có chút ngưng lại, rõ ràng Arthur đang đắm mình trong những kí ức đau thương. “Tôi nghĩ,” hồi lâu ông tiếp lời, “tôi có thể tuyên bố chắc nịch rằng trong toàn bộ sự nghiệp của mình, tôi rất ít khi làm việc gì mà tôi biết là trái với pháp luật… Mặt khác, tôi đã và luôn luôn khẳng định rằng việc chỉnh đốn những cá nhân như tôi đây chính là đặc quyền của những thành viên giàu có hơn nhưng kém thông tuệ hơn trong cộng đồng. Tôi hi vọng là cậu cũng cùng phe với tôi.”

“Phe không thuộc đám thành viên giàu có hơn,” tôi nói. “đúng thế.”

“Tôi rất mừng. Cậu biết đấy, William, tôi cảm thấy dần dần chúng ta có thể đồng tình về nhiều vấn đề… Những điều dối trá mua được bằng rất nhiều tiền, chực chờ người ta tin lấy tin để, chúng quả là phi thường. Đúng thế, tin lấy tin để. Kể cả bây giờ cũng thế. Có điều người ta phải tinh ý mới nhận ra được. Và phải có cả tiền nữa. Chắc chắn là phải cần tới một khoản tiền nhất định. Có ngày tôi sẽ kể với cậu về mấy phi vụ của tôi và một gã người Mỹ tin mình là hậu duệ trực hệ của Peter Đại Đế. Đó là câu chuyện hết sức khai mở đấy.”

Có lúc Arthur kể về thuở thơ ấu. Khi còn nhỏ, ông yếu ớt và không được tới trường học. Là con một, ông sống cùng bà mẹ góa, người mà ông ngưỡng mộ. Hai mẹ con cùng nhau học văn học và nghệ thuật; cùng nhau tới thăm Paris, Baden-Baden, Rome, dịch chuyển không ngừng trong xã hội thượng lưu xa hoa, từ lâu đài tới hoàng cung, từ hoàng cung tới biệt viện*, dịu dàng, duyên dáng, đáng yêu; không ngừng yêu thương quan tâm tới sức khỏe của nhau. Bị ốm, phải nằm trong những phòng có cửa thông, hai mẹ con sẽ xin chuyển giường để có thể nói chuyện với nhau mà không cần gân giọng. Kể chuyện, bông đùa dăm ba câu vui vẻ, họ động viên tinh thần nhau qua những đêm trắng lo âu. Hồi phục, họ được đẩy trên những chiếc xe lăn, song hành xuyên qua những khu vườn ở Lucerne.

Cuộc sống thanh bình không tưởng ấy vốn dĩ phải sớm kết thúc. Arthur phải lớn lên, phải tới Oxford. Mẹ ông phải chết. Bảo bọc ông bằng tình mẫu tử tới phút cuối, bà không cho người hầu đánh điện cho con trai chừng nào bà còn tỉnh táo. Tới lúc họ không tuân lệnh bà thì đã quá muộn. Người con trai yếu ớt kia đã không phải chịu cảnh sinh li tử biệt bên giường bệnh, như chủ đích của bà.

Sau khi bà qua đời, sức khỏe của ông cải thiện kha khá vì ông phải tự đứng trên đôi chân mình, tình trạng đau xót mới mẻ này cũng được xoa dịu đáng kể nhờ phần tài sản ông được thừa kế. Ông có đủ tiền để sống, theo chuẩn của xã hội London trong những năm chín mươi*, được ít nhất mười năm. Ông tiêu hết trong chưa đầy hai năm. “Chính vào lúc đó,” Arthur nói, “lần đầu tiên tôi mới học được ý nghĩa của từ ‘xa hoa’. Từ đó trở đi, thứ lỗi cho tôi, tôi đã buộc phải bổ sung các từ khác vào vốn từ vựng của mình; có những từ thô kệch và xấu xí.”

“Tôi ước,” ông thản nhiên buông lời, vào một dịp khác, “giờ tôi có tiền. Tôi biết phải làm gì với nó.” Những ngày đó ông mới chỉ hai mươi hai và không biết phải làm gì. Tiền bay như gió, đổ cả vào miệng ngựa và quần tất của các nàng vũ công ba-lê. Gan bàn tay của đám người hầu dính chặt vào nó như gọng kìm sắt. Tiền biến thành quần lụa áo là ông thải ra sau một hay hai tuần, với sự khinh miệt, cho người đầy tớ; thành mớ đồ phương đông hầm bà lằng mà bằng cách nào đó, khi ông đem chúng về căn hộ, lại hóa ra nồi sắt cũ han gỉ; thành những bức tranh phong cảnh của những thiên tài phái ấn tượng mà đến sáng hôm sau lại hóa đống nguệch ngoạc như con nít vẽ. Bảnh tỏn và dí dỏm, lại sẵn tiền đốt, ông chắc hẳn là một trong những gã độc thân trẻ trung đáng giá trong giới của mình; nhưng đến phút cuối chính những kẻ cho vay, chứ không phải các quý cô, mới là người tìm đến ông.

Một ông chú cứng nhắc đã hằn học đề nghị cứu vớt ông, với các điều kiện ràng buộc. Arthur được thu xếp để học ôn thi làm luật sư. “Và tôi thề là tôi đã cố. Tôi không thể kể cho cậu nghe những nỗi đau đớn mà tôi phải chịu đựng. Sau một hay hai tháng tôi buộc phải hành động.” Khi tôi hỏi hành động đó là gì, ông im lặng. Tôi hiểu rằng ông đã tìm cách nào đó để tận dụng những mối quan hệ xã hội của mình. “Hồi đó chuyện này có vẻ như rất bẩn thỉu,” ông nói tiếp vẻ bí hiểm. “Tôi lại là một cậu trai quá ư nhạy cảm, cậu biết đấy. Giờ nghĩ lại lại thấy muốn cười.”

“Từ giây phút ấy tôi bắt đầu lập nghiệp; và không như vợ của Lot*, tôi chưa bao giờ nhìn lại. Có những thăng trầm… thăng trầm. Phần thăng thì giờ đã là một phần của lịch sử châu Âu. Phần trầm thì tôi không muốn nhớ tới. Chậc, chậc. Như thành ngữ đã nói, đâm lao rồi thì phải theo lao thôi.”

Trong khoảng xuân hè ấy, tôi nghĩ lại, những thăng trầm của Arthur cứ đến liên tục. Ông chưa bao giờ thực sự sẵn lòng chia sẻ về chúng, nhưng tinh thần của ông luôn phản ảnh rõ ràng tình trạng tài chính của ông. Việc buôn bán “đồ cũ” (hay bất cứ cái gì trên thực tế) có vẻ đem lại khoản thu tạm thời. Rồi, vào tháng Năm, ông quay lại sau một chuyến đi ngắn tới Paris, rất rạng rỡ, thông báo “có chút sắt vụn đang nung” bằng giọng thận trọng.

Đằng sau tất thảy những giao dịch ấy là bóng dáng của gã Schmidt đầu bí ngô đáng sợ. Arthur có vẻ khá sợ viên thư kí của mình, mà cũng chẳng có gì là lạ. Schmidt quá ư hữu dụng; anh ta biến lợi ích của ông chủ thành của mình. Anh ta là một trong những kẻ không chỉ có năng lực mà còn có cả niềm ham mê với những việc bẩn thỉu của ông chủ. Từ những nhận xét thảng hoặc của Arthur trong những giây phút ít bí mật hơn, dần dà tôi có thể lờ mờ đoán được trách nhiệm và tài năng của viên thư kí kia. “Với bất kì ai trong tầng lớp của chúng ta, nói một số chuyện nhất định với một số người nhất định quả rất khó khăn. Nó làm tổn thương lí trí mong manh của chúng ta. Con người ta phải vô cùng thô tục.” Schmidt có vẻ như chả biết khó khăn là gì. Anh ta dường như luôn sẵn sàng nói bất cứ điều gì với bất cứ ai. Anh ta đối diện các chủ nợ với lòng quả cảm và kĩ thuật của đấu sĩ bò tót. Anh ta bám đuổi những phát bắn rồ dại nhất của Arthur, và quay lại với tiền như con chó tha mồi cắp vịt về nhà.

Schmidt kiểm soát và nhỏ giọt từng đồng tiêu vặt cho Arthur. Arthur, suốt một dạo, không thừa nhận điều này, nhưng nó quá đỗi hiển nhiên. Có những ngày ông chả đủ tiền mua vé xe buýt, lại có những ngày ông nói: “Đợi tôi một tí, William. Tôi phải chạy lên nhà lấy cái này tôi bỏ quên. Cậu sẽ không ngại đứng dưới đây đợi tôi một phút chứ?” Trong những dịp như thế, ông sẽ quay lại gặp tôi trên phố, sau mươi mười lăm phút gì đó, lúc thì ủ dột sâu sắc, lúc thì rạng rỡ tươi vui, hệt như cậu trò nhỏ vừa được nhận một khoản tiền tiêu vặt nhiều không tưởng.

Một cụm câu nữa mà tôi cũng dần trở nên quen thuộc: “Tôi sợ là không thể mời cậu lên chơi lúc này được. Nhà cửa đang bừa bộn quá.” Tôi sớm nhận ra câu này có nghĩa là Schmidt đang ở nhà. Arthur, khiếp đảm các cảnh cãi lộn, luôn khổ sở ngăn chúng tôi đụng mặt; vì kể từ lần đầu tôi đến nhà, sự khó chịu của đôi bên đã tăng lên đáng kể. Tôi nghĩ Schmidt không chỉ đơn giản là không thích tôi, mà chắc chắn không chấp nhận tôi như một thế lực thù địch gây ảnh hưởng bất ổn cho ông chủ của anh ta. Chính ra thì anh ta chưa bao giờ tỏ ra công kích. Anh ta chỉ đơn thuần nở nụ cười phỉ báng và tự mua vui bằng cách đường đột bước vào phòng bằng đôi giày không tiếng động. Anh ta sẽ đứng đó vài giây, không ai nhận ra, và rồi cất giọng, làm Arthur giật mình nhảy dựng và khẽ hét lên. Khi anh ta liên tục làm trò này hai, ba lần, Arthur sẽ rơi vào trạng thái không thể nói được gì cho gãy gọn và chúng tôi phải lánh ra quán cà phê gần nhất để tiếp tục cuộc trò chuyện. Schmidt sẽ giúp ông chủ mặc áo khoác và cúi chào chúng tôi ra khỏi cửa với dáng vẻ châm biếm, khoái trá vì mục tiêu của anh ta đã đạt được.

Tháng Sáu, chúng tôi đi nghỉ cuối tuần với Nam tước von Pregnitz; ông ta mời chúng tôi tới biệt thự nông thôn bên một hồ nước ở Mecklenburg. Căn phòng rộng nhất trong biệt thự là một phòng tập thể thao với đầy đủ trang thiết bị hiện đại, bởi Nam tước rất quan tâm tới vóc dáng. Ông ta ngày ngày hành hạ bản thân trên ngựa điện, máy chèo thuyền và đai mát-xa đánh mỡ. Trời rất nóng, tất cả chúng tôi đều đi tắm, kể cả Arthur. Ông đội chiếc mũ bơi cao su, cẩn thận chỉnh trang trong phòng ngủ kín đáo. Căn nhà đầy ắp các thanh niên đẹp trai, thân hình vạm vỡ nâu bóng vì thoa dầu và phơi nắng hàng giờ. Họ ăn như sói, cung cách ăn uống khiến Arthur đau đớn sâu sắc; hầu hết bọn họ đều nặng giọng Berlin. Họ vật lộn và đấm bốc trên bãi biển, nhảy lộn nhào từ cầu nhảy xuống hồ. Nam tước tham gia hết thảy và thường không được nương tay. Thô bạo một cách sảng khoái, đám thanh niên chơi khăm ông ta, làm vỡ nát chiếc kính một mắt và thậm chí còn có thể làm gãy cổ ông ta không chừng. Ông ta chịu đựng tất cả với nụ cười mỉm băng giá vẻ anh hùng.

Vào buổi tối thứ hai trong chuyến đi, ông ta trốn khỏi bọn họ và đi dạo riêng với tôi vào rừng. Sáng hôm đó họ tung ông ta vào một tấm chăn rồi quăng ông ta lên vỉa hè rải nhựa đường; người vẫn còn run rẩy. Bàn tay ông ta vịn trĩu cánh tay tôi. “Khi nào cậu bằng tuổi tôi,” ông ta buồn bã nói, “tôi nghĩ cậu sẽ nhận ra rằng những thứ đẹp đẽ nhất trong cuộc đời thuộc về Tinh thần. Da thịt không thôi chẳng thể đem lại hạnh phúc cho ta.” Ông ta thở dài và khẽ siết cánh tay tôi.

“Kuno bạn của chúng ta là một người rất xuất chúng,” Arthur quan sát khi chúng tôi cùng ngồi trên tàu quay về Berlin. “Có người tin rằng ông ấy sẽ có một sự nghiệp rực rỡ phía trước. Tôi sẽ chẳng ngạc nhiên nếu ông ta được bổ nhiệm vào vị trí quan trọng trong Chính phủ mới.”

“Thế kia à?”

Arthur lé mắt nhìn tôi đầy ẩn ý, “Tôi nghĩ rằng ông ta ngưỡng mộ cậu lắm.”

“Ông nghĩ thế?”

“William ạ, có lúc tôi cảm thấy với tài năng của cậu, thật tiếc là cậu không tham vọng hơn. Thanh niên là phải tận dụng cơ hội. Kuno là người ở vị trí có thể giúp cậu được tất thảy.”

Tôi bật cười. “Ý ông là, giúp cả hai ta?”

“Chậc, nếu cậu hiểu theo ý đó thì, đúng, tôi thừa nhận là tôi cũng có tiên lượng những lợi thế nhất định cho bản thân từ sự sắp xếp này. Dù tôi thất thố điều gì, tôi cũng mong mình không phải là kẻ đạo đức giả. Ông ta có thể nhận cậu vào làm thư kí chẳng hạn.”

“Xin lỗi, Arthur,” tôi nói, “nhưng tôi e là nếu thế thì trách nhiệm của tôi quá nặng nề.”

Chương năm

Gần cuối tháng Tám, Arthur rời Berlin. Một bầu không khí bí hiểm bao trùm chuyến đi của ông; ông thậm chí còn không nói với tôi rằng ông định đi. Tôi gọi điện đến nhà ông hai lần, những lúc tôi biết khá chắc là Schmidt sẽ không ở đó. Hermann, tay đầu bếp, chỉ biết là ông chủ đi xa trong một khoảng thời gian không xác định. Lần thứ hai, tôi hỏi ông ấy đã đi đâu, và được trả lời là London. Tôi bắt đầu sợ rằng Arthur đã rời Đức mãi mãi. Hẳn là ông có đầy lý do để làm vậy.

Tuy nhiên, một ngày nọ, vào trung tuần tháng Chín, điện thoại đổ chuông. Arthur ở đầu dây.

“Có phải là cậu không, chàng trai thân mến? Tôi đây, cuối cùng cũng về! Tôi có nhiều thứ để kể cho cậu lắm. Đừng nói là cậu bận tối nay nhé. Không hả? Thế thì cậu qua đây tầm sáu rưỡi nhé? Tôi nghĩ mình nên nói thêm là tôi còn chút bất ngờ dành cho cậu. Không, tôi sẽ không tiết lộ gì nữa đâu. Cậu phải tới và tận mắt nhìn chứ. Au revoir.”

Tôi tới căn hộ và thấy Arthur đang vô cùng phấn khởi.

“William thân mến của tôi, gặp lại cậu thật vui xiết bao! Cậu thế nào? Dạo này phất chưa hay vẫn lẹt đẹt?”

Arthur cười khúc khích, gãi cằm và liếc mắt thấp thỏm quanh phòng như thể ông vẫn chưa yên tâm rằng tất cả đồ đạc đã ở đúng chỗ.

“Ở London như thế nào?” Tôi hỏi. Mặc những gì ông nói qua điện thoại, ông dường như không đặc biệt muốn tâm tình.

“Ở London à?” Arthur trông ngây ra. “À, vâng, London… Nói thực với cậu, William ạ, tôi không ở London. Tôi ở Paris kìa. Chỉ là vào lúc này, chút hỏa mù về việc tôi ở đâu là cần thiết với một số người ở đây.” Ông ngưng lời, rồi nói tiếp đầy hứng khởi: “Tôi nghĩ là mình nên nói với cậu, như một người bạn chí cốt, rằng chuyến đi của tôi không phải không liên quan tới phe cánh tả.”

“Ý ông là ông đã thành một người cánh tả?”

“Tất thảy ngoại trừ cái tên, William ạ, đúng thế. Tất thảy ngoại trừ cái tên.”

Ông ngưng lại giây lát, thích thú trước sự ngỡ ngàng của tôi. “Thêm nữa, tôi mời cậu tới đây tối nay để chứng kiến cái mà tôi có lẽ sẽ gọi là Confessio Fidei, thú nhận đức tin. Khoảng một giờ nữa, tôi sẽ phải phát biểu trong một cuộc mít-tinh nhằm phản đối việc bóc lột nông dân Trung Quốc. Tôi hi vọng cậu sẽ vì tôi mà tới dự.”

“Ông còn phải hỏi sao?”

Cuộc mít-tinh sẽ được tổ chức tại Neukölln. Arthur cứ khăng khăng đi taxi. Ông đang trong tâm trạng phấn khích.

“Tôi cảm thấy,” ông nói, “mình sẽ nhìn lại tối nay như một bước ngoặt trong sự nghiệp của mình.”

Ông rõ ràng đang lo lắng, ngón tay cứ gõ gõ lên đống giấy tờ. Thi thoảng ông lại khổ sở liếc nhanh ra ngoài cửa sổ taxi, như thể ông muốn nói tài xế dừng xe.

“Tôi thì lại nghĩ là sự nghiệp của ông đã có rất nhiều bước ngoặt tốt đẹp,” tôi nói để phân tán suy nghĩ của ông.

Arthur ngay lập tức rạng rỡ trước lời phỉnh nịnh kín đáo ấy.

“Đúng là thế, William à. Đúng là thế thật. Nếu đời tôi mà kết thúc đêm nay (một điều tôi thực lòng không hi vọng) thì tôi có thể thành thật nói rằng: “Dù thế nào thì tôi cũng đã sống…” Tôi ước gì cậu biết tôi ngày xưa, khi ở Paris, ngay trước khi Thế chiến nổ ra. Tôi có xe ô tô riêng, căn hộ riêng trên phố Bois. Đó là một trong những chốn phồn hoa nhất đời. Tôi tự thiết kế phòng ngủ, tuyền đỏ và đen. Bộ sưu tập roi quất của tôi có lẽ là độc nhất vô nhị.” Arthur thở dài. “Bản chất tôi là một kẻ nhạy cảm. Tôi phản ứng ngay tức khắc với môi trường xung quanh. Khi mặt trời soi rọi, tôi lớn mạnh. Để nhìn tôi lúc phong độ nhất, cậu phải nhìn tôi trong đúng hoàn cảnh. Một bàn ăn thịnh soạn. Một hầm rượu ngon. Hội họa. Âm nhạc. Những thứ đẹp đẽ. Xã hội thượng lưu duyên dáng và dí dỏm. Khi ấy tôi sẽ bắt đầu linh lợi. Tôi sẽ lột xác.”

Xe taxi dừng lại. Arthur cẩn thận trả tiền cho tài xế rồi chúng tôi đi qua một khu vườn bia lớn, giờ tối om và vắng ngắt, vào một nhà hàng bỏ hoang, có một người bồi bàn già báo với chúng tôi rằng cuộc mít-tinh đang diễn ra trên gác. “Không phải tầng một đâu,” ông ý nói thêm. “Ấy là Câu lạc bộ Skittles.”

“Ôi trời,” Arthur thốt lên. “Tôi sợ là chúng ta đã đến rất muộn.”

Ông đã đúng. Cuộc mít-tinh đã bắt đầu. Khi leo lên chiếc cầu thang lớn ọp ẹp, chúng tôi có thể nghe thấy giọng của một diễn giả vang vọng dọc hành lang dài tồi tàn. Hai thanh niên vạm vỡ đội mũ sắt búa liềm đứng gác ở cánh cửa kép. Arthur vội vàng thì thào lời giải thích, và họ để chúng tôi qua. Ông ấn bàn tay tôi lo lắng. “Tôi sẽ gặp anh sau nhé.” Tôi ngồi xuống chiếc ghế còn trống gần nhất.

Hội trường rộng và lạnh lẽo. Trang trí theo lối baroq quê mùa, có lẽ nó được xây từ ba mươi năm trước và chưa được sơn vẽ lại một lần nào. Trên trần hội trường, bức vẽ khổng lồ xanh xanh, hồng hồng, ánh vàng hình tiểu thiên sứ, hồng hoa và mây trắng bị tróc lở vì ẩm. Quanh tường là các tấm khẩu hiệu đỏ rực với dòng chữ trắng: “Arbeiterfront gegen Fascismus und Krieg.*”

“Wir fordern Arbeit und Brot*.”

“Arbeiter aller Länder, vereinigt euch*.”

Vị diễn giả kia ngồi ở một chiếc bàn dài trên sân khấu, quay mặt xuống khán giả. Sau lưng, một tấm phông tả tơi tượng trưng cho một trảng rừng. Có hai người Trung Quốc, ấy là cô gái đang tốc kí và một người đàn ông gầy gò với mái tóc bù xù, tay chống cằm, tựa như đang nghe nhạc. Trước mặt họ, ngay sát mép sân khấu, có một người đàn ông tóc đỏ, vai rộng, thấp người đang vẫy một mẩu giấy như vẫy cờ.

“Đó là những con số, các đồng chí. Các đồng chí đã nghe về chúng rồi. Chúng đã tự nói lên điều cần nói, phải không? Tôi chẳng cần nói thêm gì. Ngày mai, các đồng chí sẽ thấy chúng được in trên tờ Welt am Abend. Đừng phí công tìm kiếm chúng trên tờ Press của giới tư bản, vì chúng sẽ không ở đó đâu. Đám chủ báo sẽ không đăng trên báo của họ, vì nếu như được phát hành, chúng sẽ khiến thị trường chứng khoán đảo lộn. Chẳng phải như thế sẽ thật đáng tiếc sao? Đừng lo. Những người công nhân sẽ đọc chúng. Những người công nhân sẽ biết phải nghĩ gì về chúng. Hãy gửi một thông điệp tới người của chúng ta ở Trung Quốc: Công nhân của phe cánh tả Đức biểu tình phản đối lũ sát nhân người Nhật Bản. Công nhân của phe cánh tả Đức kêu gọi sự giúp đỡ cho hàng trăm ngàn nông dân Trung Quốc giờ đang chịu cảnh vô gia cư. Các đồng chí, bộ phận Trung Quốc của I.A.H* đã đệ trình xin ngân sách để đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản và sự bóc lột của châu Âu. Chúng ta có nghĩa vụ giúp đỡ họ. Chúng ta sẽ giúp họ.”

Người tóc đỏ kia mỉm cười khi anh ta nói, nụ cười quân nhân vinh quang; hàm răng trắng đều chằn chặn của ông lấp lóa dưới ánh đèn.

Cử chỉ của anh ta tuy nhẹ nhưng đầy sức mạnh. Có lúc cứ như nguồn năng lượng khổng lồ trữ trong thân hình bè bè chắc nịch ấy có thể bắn cả người anh ta vọt khỏi sân khấu, như một chiếc xe máy rồ ga. Tôi đã nhìn thấy ảnh anh ta hai, ba lần trên báo, nhưng không tài nào nhớ ra anh ta là ai. Từ chỗ tôi ngồi, rất khó để nghe rõ mọi điều anh ta nói. Bản thân giọng của anh ta cũng chùn dần, khỏa lấp trong hội trường lớn và ẩm thấp kia với những tiếng vọng như sấm.

Arthur lúc này đã xuất hiện trên sân khấu, hấp tấp bắt tay với mấy người Trung Quốc, xin lỗi và cẩn trọng ngồi vào ghế. Một tràng pháo tay sau khi người tóc đỏ kia dứt lời rõ ràng làm ông giật mình. Ông ngồi phịch xuống ghế.

Trong lúc mọi người vẫn vỗ tay, tôi di chuyển lên vài hàng ghế phía trên để nghe rõ hơn, lách người vào chỗ trống phía trước mặt. Khi ngồi xuống, tôi thấy tay áo mình bị kéo. Là Anni, cô gái đi bốt. Cạnh cô, tôi nhận ra cậu trai đã rót bia thẳng họng Kuno ở nhà Olga trong đêm Giao thừa. Cả hai có vẻ đều vui mừng khi gặp tôi. Cậu trai siết chặt tay tôi tới mức làm tôi suýt chút nữa hét lên.

Hội trường rất đông. Khán giả ngồi đó trong trang phục thường ngày lấm lem. Hầu hết đàn ông đều mặc quần ống túm, tất len thô kéo cao tới gối, áo len dài tay và mũ kê-pi. Mắt họ dõi theo diễn giả hau háu tò mò. Tôi chưa bao giờ tới một cuộc mít-tinh của phe cánh tả, và điều khiến tôi ấn tượng nhất chính là sự chăm chú cao độ của hàng hàng gương mặt ngẩng cao nhìn về sân khấu; những gương mặt của tầng lớp lao động Berlin, xanh xao và già trước tuổi, thường mệt mỏi và khắc khổ, giống đầu của những học giả với mái tóc mỏng, nhạt màu, chải ngược lộ vầng trán rộng. Họ không đến đây để gặp và được gặp, hay thậm chí là để hoàn thành trách nhiệm xã hội. Họ chăm chú nhưng không thụ động. Họ không phải là khán giả đơn thuần. Họ tham gia vào bài phát biểu của người tóc đỏ kia với lòng đam mê háo hức ghìm nén. Anh ta nói thay lời họ, anh ta khiến suy nghĩ của họ thông tỏ. Họ đang lắng nghe tiếng nói tập thể của chính họ. Trong những khoảng lặng, họ tán thưởng tiếng nói ấy, với sự hung hăng bột phát, ngẫu hứng. Lòng đam mê cùng mục tiêu mạnh mẽ của họ khiến tôi phấn khích. Tôi đứng ngoài tất cả những điều ấy.

Một ngày kia, có thể, tôi sẽ song hành với họ, nhưng sẽ không bao giờ gia nhập. Hiện tại tôi chỉ ngồi đó, một kẻ phản bội giai cấp nửa vời, cảm xúc của tôi bị khuấy đảo bởi chủ nghĩa vô chính phủ được bàn ở Cambridge, bởi những khẩu hiệu từ Lễ Kiên tín, bởi những giai điệu ban nhạc đã chơi khi trung đoàn của bố tôi diễu hành tới nhà ga mười bảy năm trước. Rồi người đàn ông nhỏ bé kia kết thúc bài phát biểu và quay về chỗ của mình tại bàn trong những tràng vỗ tay như sấm nổ.

“Anh ta là ai?” Tôi hỏi.

“Sao, anh không biết ư?” Bạn của Anni thốt lên ngỡ ngàng. “Là Ludwig Bayer. Một trong những người giỏi nhất của chúng ta.”

Cậu trai tên là Otto. Anni giới thiệu chúng tôi và tôi nhận thêm một cú bắt tay như máy nghiền. Otto đổi chỗ với cô để nói chuyện với tôi.

“Có phải anh ở Cung Thể thao tối nọ không? Trời đất, thế thì đáng lẽ anh phải nghe về anh ấy rồi chứ! Anh ấy nói liền hai tiếng rưỡi mà không cần uống một ngụm nước luôn.”

Đại biểu người Trung Quốc giờ đứng lên và được giới thiệu. Ông ta nói thứ tiếng Đức chỉn chu và học thuật. Bằng âm điệu trầm bổng như tiếng dây đàn châu Á búng lên thê lương, ông ta kể về nạn đói, những trận lụt khủng khiếp, những trận càn quét của không lực Nhật Bản xuống các thị trấn không được bảo vệ. “Các đồng chí Đức, tôi mang đến cho các đồng chí một thông điệp buồn từ đất nước khổ đau của tôi.”

“Ôi chao!” Otto thì thào, chấn động. “Chắc chắn còn khủng khiếp hơn ở nhà dì tôi tại Simeonstrasse.”

Đã 9 giờ 15. Sau người Trung Quốc kia là người đàn ông với mái tóc xoăn. Arthur đang trở nên sốt ruột. Ông liên tục liếc nhìn đồng hồ và lo lắng chạm vào bộ tóc giả. Rồi đến người Trung Quốc thứ hai. Tiếng Đức của người này yếu hơn người kia, nhưng khán giả vẫn hừng hực đón nhận các bài diễn thuyết. Tôi có thể thấy Arthur gần như hoảng loạn. Hồi lâu, ông đứng dậy và đi vòng ra phía sau ghế của Bayer. Gập người xuống, ông bắt đầu thì thầm căng thẳng. Bayer mỉm cười và làm một động tác xoa dịu thân thiện. Anh ta có vẻ thích thú. Arthur miễn cưỡng quay về chỗ và lại nhanh chóng bắt đầu ngọ nguậy.

Cuối cùng thì người Trung Quốc kia cũng kết thúc. Bayer ngay lập tức đứng lên, nắm cánh tay Arthur đầy động viên, như thể ông chỉ là một cậu nhỏ, và dẫn ông lên phía trước sân khấu.

“Đây là đồng chí Arthur Norris, đến đây để nói với chúng ta về tội ác của Đế quốc Anh tại vùng Viễn đông.”

Dường như việc nhìn ông đứng trên đó kỳ dị tới mức tôi khó có thể giữ gương mặt bình thản. Thực sự, tôi không tài nào hiểu được vì sao mọi người trong hội trường không phá lên cười. Nhưng không, khán giả rõ ràng không thấy Arthur có chút gì buồn cười. Kể cả Anni, người có nhiều lí do hơn bất kì ai hiện tại để nhìn ông từ góc độ khôi hài, cũng mang gương mặt đưa đám hoàn hảo.

Arthur ho, lật giở giấy tờ. Rồi ông bắt đầu nói bằng thứ tiếng Đức hoa mĩ, trơn tru, có phần hơi nhanh: “Kể từ ngày lãnh đạo các chính phủ đồng minh nhận thấy cần thiết phải thảo ra văn bản thần thánh có tên Hòa ước Versailles, bằng trí tuệ vô hạn của họ, kể từ ngày đó, tôi xin nhắc lại…”

Có chút xôn xao, như thể khó chịu, lan truyền trong dãy người nghe. Nhưng những gương mặt nhợt nhạt, nghiêm túc, ngẩng cao kia không hề có vẻ mỉa mai. Họ chấp nhận không thắc mắc quý ông tư bản thành thị đứng đó, chấp nhận bộ đồ sành điệu của ông, sự hóm hỉnh duyên dáng của ông -một kẻ sống bằng tiền lợi tức. Ông đã đến để giúp họ. Bayer đã giới thiệu ông. Ông là bạn của họ.

“Trong suốt hai trăm năm qua, Đế quốc Anh đã liên tục trút lên đầu nạn nhân của họ những lợi ích mập mờ của Kinh thánh, Rượu và Bom. Trong ba thứ trên, tôi có lẽ mạo muội nói thêm rằng, Bom chắc chắn là thứ ít buồn nôn nhất.”

Có tiếng vỗ tay ở đoạn này; ngập ngừng, chần chừ, như thể người nghe đồng tình với quan điểm của ông, nhưng vẫn còn nghi ngại phong thái của ông. Rõ ràng được khích lệ, ông tiếp tục: “Tôi nhớ tới một câu chuyện về một người Anh, một người Đức và một người Pháp cùng cá cược nhau xem ai có thể đốn được nhiều cây nhất trong một ngày. Người Pháp là người đầu tiên thử…”

Cuối câu chuyện này, có tiếng cười và pháo tay. Otto phấn khích đấm mạnh vào lưng tôi. “Mensch! Der spricht prima, wahr?*” Rồi cậu ta lại chúi người về phía trước để nghe, đôi mắt dính chặt lấy sân khấu, một tay vòng qua vai Anni. Arthur đổi từ giọng nhẹ nhàng trêu chọc sang giọng diễn thuyết nghiêm nghị, tiến dần tới cao trào: “Tiếng kêu khóc của nông dân Trung Quốc chịu nạn đói đang vang lên trong tai chúng ta khi chúng ta ngồi trong hội trường này đêm nay. Tiếng kêu khóc ấy đã vượt cả vòng địa cầu đến với chúng ta. Chúng ta hi vọng sớm thôi, tiếng kêu khóc ấy sẽ còn vang vọng hơn, nhấn chìm những lời tán gẫu vô dụng của đám ngoại giao, nhấn chìm giai điệu của các ban nhạc nhảy trong khách sạn xa xỉ, nơi phu nhân của đám chủ nhà máy mân mê những viên ngọc trai được mua bằng máu của trẻ em vô tội. Đúng thế, chúng ta phải đảm bảo những tiếng kêu khóc ấy được tất cả đàn ông và phụ nữ có lương tri ở châu Âu và châu Mỹ nghe thấu. Đến khi đó, và chỉ khi đó, mới chấm dứt được nạn bóc lột phi nhân tính này, nạn buôn bán những linh hồn sống này…”

Arthur kết thúc bài phát biểu của mình với một nguồn năng lượng bung tỏa. Gương mặt ông hơi ửng đỏ. Hết tràng pháo tay này tới tràng pháo tay khác vang lên trong hội trường. Nhiều khán giả hét lên. Trong lúc tiếng vỗ tay vẫn còn rất cao trào, Arthur bước xuống từ sân khấu và gặp tôi ở cửa.

Những cái đầu ngoảnh ra nhìn chúng tôi rời đi. Otto và Anni cũng rời cuộc mít-tinh với chúng tôi. Otto siết tay Arthur và vỗ bồm bộp bàn tay nặng nề của cậu ta lên vai ông: “Arthur, cái ông già này! Quá ổn!”

“Cảm ơn, chàng trai thân mến của tôi. Cảm ơn.” Arthur rúm người lại. Ông đang cảm thấy rất thỏa ý.

“Họ thấy thế nào hả, William? Thích đúng không, tôi đoán thế. Tôi mong là mình trình bày quan điểm khá mạch lạc. Xin cậu hãy nói là đúng đi.”

“Thực sự đấy, Arthur, tôi ấn tượng lắm.”

“Cậu đáng mến làm sao: lời khen ngợi từ một người phê bình nghiêm khắc như cậu thực sự du dương với tôi đấy.”

“Tôi không hề biết ông là một diễn giả cứng cựa đấy.”

“Hồi xưa,” Arthur khiêm nhường thú nhận, “tôi đã có nhiều dịp phải nói trước công chúng, mặc dù không giống thế này.”

Chúng tôi có bữa ăn nguội ở căn hộ. Schmidt và Hermann đều ra ngoài. Otto và Anni pha trà và dọn bàn. Họ có vẻ khá thoải mái trong bếp và biết mọi thứ được cất ở đâu.

“Otto là người bảo hộ của Anni,” Arthur giải thích khi hai người đang ở ngoài phòng. “Sẽ có người gọi cậu ta là ông bầu của cô ấy. Tôi tin là cậu ta có phần trăm hoa hồng trên thu nhập của cô ấy. Tôi không thích hỏi quá kĩ. Cậu ta là người tốt nhưng hay ghen. May là không ghen với khách của Anni. Tôi sẽ thực sự khốn đốn nếu rơi vào sổ đen của cậu ta. Tôi biết cậu ta là vô địch hạng trung ở câu lạc bộ đấm bốc.”

Cuối cùng bữa tối cũng sẵn sàng. Ông cuống quýt điều phối.

“Đồng chí Anni có thể mang cho chúng tôi mấy cái ly được không? Cô ấy thật dễ thương quá. Tôi muốn được nâng cốc vì tối nay. Có lẽ, nếu đồng chí Otto sẵn lòng, chúng ta thậm chí còn có thể nhâm nhi chút rượu brandy ấy nhỉ. Tôi không biết liệu đồng chí Bradshaw có uống brandy không. Cậu nên hỏi đồng chí ấy.”

“Vào thời khắc lịch sử này, đồng chí Norris, tôi uống gì cũng được.”

Otto quay lại, báo rằng chẳng còn brandy nữa.

“Không sao,” Arthur nói, “brandy không phải là đồ uống vô sản. Chúng ta sẽ uống bia.” Ông rót đầy ly của chúng tôi. “Vì cách mạng thế giới.”

“Vì cách mạng thế giới.”

Chúng tôi chạm ly. Anni thanh nhã nhấp bia, ngón trỏ và ngón cái cầm vào thân ly, ngón út hơi cong cong. Otto nốc cạn một hơi, đặt vại bia đánh cạch một cái trên bàn. Arthur thì bị sặc. Ông ho, khạc, cắm mặt vào chiếc khăn ăn.

“Tôi e đó là điềm báo,” tôi đùa. Ông có vẻ khá buồn.

“Đừng nói thế, William. Tôi không thích người ta nói những chuyện như thế, kể cả là đùa.”

Đây là lần đầu tiên tôi biết Arthur mê tín. Tôi lấy làm buồn cười và khá ấn tượng. Ông có vẻ như mê tín rất nặng. Có khi nào ông đã thực hiện một dạng cải đạo nào đó chăng? Thực khó tin.

“Arthur, ông theo phe cánh tả lâu chưa?” Tôi hỏi, bằng tiếng Anh, khi chúng tôi bắt đầu ăn.

Ông hơi hắng giọng, bắn một tia nhìn bất an về phía cửa ra vào.

“Trong tim thì lâu rồi, William ạ. Tôi nghĩ là tôi luôn cảm thấy từ tận sâu thẳm rằng chúng ta tất cả đều là anh em. Phân biệt giai cấp chưa bao giờ có nghĩa lý gì với tôi cả; và lòng căm ghét sự bạo ngược chảy trong máu tôi. Kể cả khi còn nhỏ, tôi cũng chưa bao giờ có thể chịu được sự bất công dù ở bất kì hình thức nào. Nó xúc phạm mĩ quan của tôi. Nó thật ngu xuẩn và phi thẩm mĩ. Tôi hẵng còn nhớ cảm giác của mình khi lần đầu tiên bị cô điều dưỡng phạt oan. Tôi không giận dữ vì hình phạt ấy; tôi giận là giận sự vụng về, sự thiếu trí tưởng tượng ẩn sau nó. Tôi vẫn nhớ điều đó đã khiến tôi tổn thương sâu sắc.”

“Thế vì sao trước đây ông không chọn phe?”

Arthur đột nhiên nhìn mông lung; day day thái dương: “Thời điểm chưa chín muồi. Không.”

“Thế Schmidt nói gì về tất cả mấy chuyện này?” Tôi láu cá hỏi.

Arthur liếc nhanh về phía cánh cửa lần thứ hai. Như tôi đã hồ nghi, ông đang trong trạng thái chần chừ, lo sợ tay thư kí kia sẽ đột nhiên bước vào.

“Tôi e là hiện tại Schmidt và tôi không tâm đầu ý hợp về chuyện này.”

Tôi nhe răng cười. “Rồi sẽ đến lúc ông cải đạo được anh ta.”

“Đừng có nói tiếng Anh nữa đi, hai người,” Otto hét lên, thụi cho tôi một cái thật mạnh vào mạng sườn. “Anni và tôi muốn nghe câu chuyện cười đó.”

Trong bữa ăn chúng tôi uống khá nhiều bia. Tôi chắc hẳn đã rất loạng choạng, vì, khi đứng lên vào cuối bữa ăn, tôi đã xô đổ ghế của mình. Phía dưới ghế có dính một tấm vé với số 69 in trên đó.

“Cái này để làm gì thế?” Tôi hỏi.

“Ồ, cái đó à?” Arthur vội vàng nói; ông có vẻ rất bối rối. “Chỉ thuần túy là số catalog từ chỗ tôi mua nó thôi. Chắc là nó cứ ở đó suốt… Anni, tình yêu của tôi, em và Otto có thể rộng lượng mang mấy thứ này vào bếp và cho vào bồn rửa được không? Tôi không muốn Hermann phải làm quá nhiều thứ vào buổi sáng. Cậu ta sẽ cáu loạn lên với tôi cả ngày mất.”

“Cái vé đó để làm gì thế?” Tôi nhẹ nhàng nhắc lại ngay khi họ đi ra ngoài. “Tôi muốn biết.”

Arthur buồn bã lắc đầu.

“À, William thân mến của tôi, chẳng có gì qua nổi mắt cậu. Lại thêm một bí mật nữa của chúng tôi bị phơi bày rồi.”

“Tôi e là tôi rất chậm hiểu. Bí mật gì cơ?”

“Tôi thấy vui vì biết rằng thời thanh xuân của cậu chưa từng bị nhem nhuốc bởi những trải nghiệm dơ bẩn. Bằng tuổi cậu, tôi rất tiếc phải nói rằng, tôi đã làm quen với một người mà chữ kí của ông ta cậu sẽ tìm thấy trên tất cả đồ đạc trong phòng này.”

“Chúa ơi, ý ông là người tịch biên?”

“Tôi ưa dùng từ Gerichtsvollzieher, viên chức đòi nợ, hơn. Nghe dễ chịu hơn hẳn.”

“Nhưng, Arthur, bao giờ ông ta sẽ đến?”

“Tôi xin lỗi nhưng, gần như sáng nào ông ta cũng đến. Cũng có lúc cả buổi chiều nữa. Nhưng hiếm khi ông ta thấy tôi ở nhà. Tôi ưa để Schmidt tiếp ông ta. Từ những gì tôi thấy, ông ta có vẻ là người không có mấy văn hóa. Tôi không nghĩ là chúng tôi có điểm gì chung.”

“Vậy là ông ta sẽ sớm mang hết mọi thứ đi?”

Arthur có vẻ thích thú cơn cáu giận của tôi. Ông nhả khói thuốc vẻ bất cần khoa trương.

“Thứ Hai tới, tôi nghĩ thế.”

“Thật kinh khủng! Không thể làm gì được sao?”

“Ồ, đương nhiên là có thể. Sẽ có thể. Tôi sẽ buộc phải tới thăm ông bạn người Scotland, ông Issacs. Issacs đã đảm bảo với tôi rằng ông ta xuất thân từ một danh gia vọng tộc ở Scotland, nhà Issacs xứ Inverness. Lần đầu tiên tôi có vinh dự gặp ông ta, ông ta suýt chút nữa đã ôm chầm lấy tôi: ‘A, ngài Norris thân mến,’ ông ta nói, ‘đồng hương của tôi.”’

“Nhưng, Arthur, nếu ông tới gặp một người cho vay thì ông lại dính vào nhiều vấn đề kinh khủng hơn thôi. Chuyện này đã diễn ra lâu chưa? Tôi vẫn cứ tưởng rằng ông tương đối khá giả.”

Arthur bật cười: “Tôi khá giả, về mặt Tinh thần, hy vọng thế… Chàng trai thân mến của tôi ơi, đừng hoảng hốt vì tôi. Tôi đã sống nhờ cái đầu của mình được gần ba mươi năm nay rồi, và giờ tôi vẫn tiếp tục sống như thế cho tới khi nào tôi được gọi về chầu tổ tiên, dù tôi e rằng họ không mấy mặn mà gì khi thấy tôi.”

Tôi chưa kịp hỏi thêm gì thì Anni và Otto đã từ bếp đi ra. Arthur vui vẻ chào họ, rồi Anni nhanh chóng ngồi lên đầu gối ông, hết tát lại cắn nhằm chối từ sự gạ gẫm của ông, trong khi đó Otto đã cởi áo khoác và xắn tay áo, mê mải tìm cách chữa máy nghe nhạc. Dường như không có chỗ cho tôi trong hoạt cảnh gia đình này, tôi nhanh chóng nói rằng mình phải đi.

Otto xuống gác, cầm theo chìa khóa để mở cửa cho tôi. Lúc chia tay, cậu ta nghiêm trang giơ nắm đấm lên chào: “Mặt trận Đỏ.”

“Mặt trận Đỏ,” tôi đáp lại.

Chương sáu

Một sáng, không lâu sau đó, Frl. Schroeder hối hả lao tới phòng tôi để báo rằng Arthur đang đợi điện thoại. “Chắc chắn là việc gì đó rất nghiêm trọng. Herr Norris thậm chí còn chẳng chào tôi nữa.” Bà rất bất ngờ và thấy khá tổn thương.

“Xin chào, Arthur. Có việc gì thế?”

“Vì Chúa, chàng trai thân mến của tôi, đừng hỏi tôi bất kì câu gì bây giờ.” Giọng ông gắt gỏng đầy lo lắng, và ông nói nhanh tới mức tôi chẳng hiểu nổi. “Tôi không thể chịu được nữa. Giờ tôi chỉ muốn biết là, cậu có thể đến đây ngay không?”

“À… tôi sắp có học sinh đến lúc 10 giờ.”

“Cậu không hủy được à?”

“Có quan trọng đến mức đó không?”

Arthur khẽ bật ra tiếng kêu chán nản cay đắng. “Có quan trọng không ư? William thân mến của tôi, xin cậu hãy chịu khó vận dụng trí tưởng tượng của mình đi. Liệu tôi có gọi điện cho cậu vào cái giờ tréo ngoe này không nếu đó không phải là việc quan trọng? Tôi chỉ xin cậu trả lời đúng một câu thôi: Có hay Không. Nếu là chuyện tiền bạc thì tôi sẽ trả cho cậu phí của buổi học này. Cậu tính giá bao nhiêu nào?”

“Thôi đi, Arthur, đừng có nói thế. Nếu là việc gấp gáp thì dĩ nhiên tôi sẽ tới. Tôi sẽ tới gặp ông trong hai mươi phút nữa.”

Tôi thấy tất cả các cửa ra vào của căn hộ mở toang, tôi bước vào mà không ai biết. Arthur nom như đã chạy loạn cào cào từ phòng nọ sang phòng kia như một con gà mái hoảng loạn. Lúc đó, ông đang trong phòng khách, ăn vận sẵn sàng để ra ngoài, lo lắng đi găng tay. Hermann, đang quỳ gối, cáu kỉnh lục lọi tủ trong sảnh. Schmidt thơ thẩn ở lối đi phòng làm việc, miệng ngậm điếu thuốc lá. Anh ta thậm chí còn không buồn tỏ vẻ muốn giúp đỡ và rõ ràng là đang tận hưởng sự khốn cùng của ông chủ mình.

“A, cậu đây rồi, William, cuối cùng thì cũng tới!” Arthur reo lên khi nhìn thấy tôi. “Tôi cứ nghĩ là cậu sẽ không bao giờ tới nữa. Ôi ôi! Muộn rồi chăng? Đừng quan tâm tới cái mũ xám của tôi. Đi nào, William, đi nào. Tôi sẽ giải thích với cậu trên đường.”

Schmidt ném cho chúng tôi nụ cười khó chịu, mỉa mai khi chúng tôi đi ra ngoài.

Khi chúng tôi an ổn trên xe buýt, Arthur trở nên bình tĩnh và mạch lạc hơn.

“Trước tiên,” ông vội vàng lục tất cả túi áo túi quần và lấy ra một tờ giấy được gập: “Xin cậu hãy đọc cái này.”

Tôi nhìn mảnh giấy. Đó là một Vorladung* từ Sở Cảnh sát Chính trị. Herr Arthur Norris được yêu cầu trình diện tại Alexanderplatz sáng hôm đó trước 1 giờ. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu ông không đến thì không được nêu. Ngôn từ trịnh trọng và lạnh lùng.

“Chúa ơi, Arthur,” tôi nói, “cái này nghĩa là sao? Giờ ông định thế nào?”

Thay vì cảnh giác lo sợ, Arthur lại trưng vẻ tự hào khiêm nhường.

“Tôi tự khen ngợi bản thân rằng mối quan hệ của tôi,” ông hạ thấp giọng và liếc nhanh những hành khách gần bên, “với những đại diện của Quốc tế Ba không phải hoàn toàn không có kết quả. Tôi được biết những nỗ lực của mình thậm chí còn khơi dậy nhận xét tích cực tại một số vùng ở Moscow… Tôi nói cậu nghe rồi, đúng không, rằng tôi đến Paris ấy? Đúng, đúng thế, dĩ nhiên… Chậc, tôi có một nhiệm vụ nhỏ phải hoàn thành ở đó. Tôi đã nói chuyện với những cá nhân quan trọng và mang về những chỉ thị cụ thể… Giờ đừng quan tâm tới chuyện đó. Dù sao, rõ ràng chính quyền ở đây biết được nhiều hơn chúng ta tưởng. Đó chính là việc mà tôi phải tìm ra. Toàn bộ vấn đề này thực sự rất tinh vi. Tôi phải rất cẩn thận để không lộ ra bất cứ điều gì.”

“Có lẽ họ sẽ cho ông nếm mùi độ ba*.”

“Ôi, William, làm sao cậu có thể nói thê lương thế? Cậu khiến tôi thấy hơi hoảng đấy.”

“Nhưng, Arthur, chắc chắn sẽ là thế… Ý tôi là, chẳng lẽ ông lại không thích thế?”

Arthur khúc khích: “Ha, ha. Ha, ha. Tôi phải nói điều này, William, rằng kể cả trong những thời khắc đen tối nhất, sự hài hước của cậu chưa bao giờ làm tôi thất vọng… Chậc, chậc, có lẽ nếu người hỏi cung là Frl. Anni hay một quý cô nào đó trẻ trung không kém phần duyên dáng thì tôi có lẽ sẽ vượt qua với, ừm, cảm xúc hỗn độn. Đúng thế.” Bối rối, ông gãi cằm. “Tôi cần sự ủng hộ tinh thần của cậu. Cậu phải đến và nắm tay tôi. Và nếu như,” ông lo lắng liếc qua vai, “cuộc thẩm vấn này kết thúc không khả quan thì tôi sẽ nhờ cậu tới gặp Bayer và kể lại cho anh ta chính xác những gì đã xảy ra.”

“Được, tôi hứa. Dĩ nhiên.”

Khi chúng tôi xuống xe buýt tại Alexanderplatz, Arthur tội nghiệp run rẩy tới mức tôi đã đề nghị vào một nhà hàng và làm một ly cognac. Được xếp ngồi ở một bàn nhỏ, chúng tôi nhìn đám hỗn độn những tòa nhà Praesidium* buồn tẻ phía bên kia đường.

“Pháo đài của kẻ thù,” Arthur nói, “nơi cái thân tôi nhỏ bé tội nghiệp sẽ phải liều mạng bước vào, một mình.”

“Hãy nhớ tới David và Goliath.”

“Ôi, bạn hiền. Tôi e là sáng nay người soạn thánh ca* và tôi chẳng có gì giống nhau. Tôi cảm thấy mình giống con bọ cánh cứng sắp bị xe lu nghiền nát… Có một việc rất lạ là, từ hồi xưa rồi, bản năng tôi đã không thích cảnh sát. Đường may bộ cảnh phục của họ làm tôi khó chịu, mà mấy cái mũ sắt của Đức không chỉ xấu xí mà còn khá xấu xa. Chỉ cần nhìn thấy một người trong số bọn họ điền đơn bằng thứ chữ viết tay như máy móc phi nhân tính ấy đã khiến tôi sa dạ dày rồi.”

“Đúng thế, tôi hiểu ý ông.”

Arthur tươi tỉnh hơn một chút.

“Tôi rất vui là có cậu bên cạnh, William ạ. Cậu rất biết cảm thông. Tôi chẳng thể ước có người bạn đồng hành nào tuyệt vời hơn vào buổi sáng mình bị hành quyết. Một hình ảnh rất tương phản với gã Schmidt thâm độc kia, một kẻ hả hê với sự không may của tôi. Chẳng có gì khiến anh ta sung sướng hơn việc được nói câu - ‘Tôi đã bảo ông rồi.’”

“Rốt cuộc, họ chẳng thể làm gì được ông ở đó đâu. Họ chỉ bắt nạt được người lao động thôi. Hãy nhớ, ông thuộc cùng tầng lớp với ông chủ của bọn họ. Ông phải khiến họ cảm thấy điều đó.”

“Tôi sẽ cố,” Arthur ngần ngại đáp.

“Làm thêm một ly cognac nữa nhé?”

“Có lẽ tôi sẽ uống thêm.”

Ly cognac thứ hai đã làm nên điều kì diệu. Chúng tôi rời nhà hàng, bước vào buổi sáng mùa thu tĩnh lặng ẩm ướt, cười to, tay trong tay.

“Hãy dũng cảm lên, đồng chí Norris. Hãy nghĩ tới Lenin.”

“Ha ha, tôi sợ là tôi lại tìm cảm hứng ở Hầu tước de Sade* cơ.”

Nhưng bầu không khí ở trụ sở cảnh sát khiến ông tỉnh táo đáng kể. Càng lúc càng bí bách và u ám, chúng tôi bước dọc những lối đi bằng đá với những cánh cửa được đánh số, định vị nhầm lẫn các tầng, va đập vào những sĩ quan đang hối hả bưng hàng chồng hồ sơ tội phạm. Hồi lâu, chúng tôi bước vào một khoảng sân, chung quanh toàn cửa sổ với những chấn song sắt nặng nề.

“Ôi trời, ôi trời!” Arthur rên rỉ. “Tôi sợ là lần này chúng ta chui đầu vào rọ rồi.”

Đúng lúc đó một tiếng huýt sáo cao vút từ trên vang lên.

“Nè, Arthur!”

Từ trên một trong những ô cửa sổ có chấn song nhìn xuống chính là Otto.

“Họ bắt ông vì việc gì thế?” Cậu ta vui vẻ gào to. Cả hai chúng tôi chưa kịp trả lời thì có một bóng người mặc cảnh phục xuất hiện bênh cạnh cậu ta nơi cửa sổ và đẩy cậu ta đi. Cảnh tượng chỉ thoáng chốc mà thật khó chịu.

“Có vẻ như họ đã gom được cả hội rồi,” tôi nói, nhe răng cười.

“Thực sự rất phi thường,” Arthur nói, rất rối bời. “Tôi không biết liệu…”

Chúng tôi đi qua một chiếc cổng vòm, lên vài bậc thang, bước vào ma trận các căn phòng nhỏ và lối đi tăm tối. Mỗi tầng đều có bồn rửa, sơn màu xanh lá. Arthur đọc tờ Vorladung và tìm thấy số căn phòng ông sắp phải đến trình diện. Chúng tôi thì thào vội vã lời chia tay.

“Tạm biệt, Arthur. Chúc ông may mắn. Tôi sẽ đợi ông ở đây.”

“Cảm ơn cậu, chàng trai thân mến… Giả thử điều tệ hại nhất xảy ra, và tôi bước ra khỏi căn phòng này tay bị còng, đừng nói gì với tôi hay tỏ ra là cậu quen biết tôi trừ phi tôi lên tiếng. Tốt hơn là không nên liên lụy tới cậu… Đây là địa chỉ của Bayer; phòng khi cậu phải tới đó một mình.”

“Tôi chắc chắn là tôi sẽ không phải làm thế.”

“Còn có một điều nữa tôi muốn nói với cậu.” Arthur cư xử như một người đang bước dần lên đoạn đầu đài. “Tôi xin lỗi nếu sáng nay tôi có chút nóng vội. Tôi rất buồn… Nếu đây là cuộc gặp gỡ cuối cùng của chúng ta trong một khoảng thời gian thì tôi mong đó không phải là kí ức của cậu về tôi.”

“Vớ vẩn nào, Arthur. Dĩ nhiên là tôi sẽ không thế. Giờ thì ông đi đi, và chúng ta sẽ cùng vượt qua chuyện này.”

Ông ấn bàn tay tôi, rụt rè gõ cửa và bước vào.

Tôi ngồi xuống đợi ông, bên dưới tấm bích chương màu đỏ máu đăng phần thưởng cho ai tố cáo một kẻ sát nhân. Tôi ngồi cùng băng ghế với một viên luật sư mập mạp người Do Thái và thân chủ của ông ta, một cô gái điếm nhỏ bé đang sướt mướt.

“Tất cả những gì cô phải nhớ,” ông ta cứ nói đi nói lại với cô gái, “là cô không hề gặp lại ông ta sau đêm mùng sáu.”

“Nhưng họ sẽ khui được ra từ tôi thôi,” cô thổn thức. “Tôi biết là họ sẽ làm thế. Chính là cách họ nhìn ta. Rồi họ đột nhiên hỏi làm ta chẳng có thời gian để nghĩ ấy.”

Gần một giờ sau Arthur quay lại. Tôi có thể thấy ngay từ gương mặt ông rằng cuộc thẩm vấn không tệ như ông dự đoán. Ông đang rất vội vã.

“Đi nào, William. Đi nào. Tôi không thiết ở lại đây thêm chút nào nữa.”

Ngoài phố, ông vẫy một chiếc taxi, yêu cầu tài xế lái tới khách sạn Kaiserhof, và nói thêm, giống như ông vẫn hay làm: “Không phải lái quá nhanh đâu.”

“Khách sạn Kaiserhof!” Tôi thốt lên. “Không phải là chúng ta sẽ tới thăm Hitler đấy chứ?”

“Không, William. Không phải… mặc dù, tôi thừa nhận là, tôi cũng thấy hưng phấn với việc lượn lờ trong lãnh địa của kẻ thù. Cậu có biết gần đây tôi làm móng ở đó không? Họ có thợ tốt lắm. Nhưng hôm nay tôi có mục đích khác. Văn phòng của Bayer cũng ở đường Wilhelmstrasse. Nếu đi thẳng từ đây tới đó thì có vẻ không được kín đáo lắm.”

Theo đó, chúng tôi diễn một vở hài kịch bắt đầu từ việc bước vào khách sạn, uống tách cà phê ở quầy và liếc quanh qua tờ báo. Thật thất vọng là chúng tôi không nhìn thấy Hitler hay bất kì lãnh đạo Đảng Quốc xã nào. Mười phút sau, chúng tôi lại ra phố. Tôi thấy mình nheo mắt nhìn trái nhìn phải như chảo chớp, tìm kiếm bất kể tay thám tử nào khả nghi. Nỗi ám ảnh với cảnh sát của Arthur thực sự dễ lây lan.

Bayer sống trong căn hộ lớn bừa bộn trên tầng cao nhất của một trong những căn nhà xập xệ phía bên kia phố Zimmerstrasse. Quả là tương phản gay gắt với nơi mà Arthur gọi là “lãnh địa của kẻ thù,” cái khách sạn xa xỉ, trang nghiêm, được canh phòng mà chúng tôi vừa rời khỏi. Cửa ra vào của căn hộ luôn khép hờ. Bên trong, các bức tường treo đầy bích chương tiếng Đức và tiếng Nga, thông báo về mít-tinh đại chúng và biểu tình, hoạt họa phản chiến, bản đồ các khu công nghiệp và biểu đồ minh họa bình diện và tiến độ bãi công. Sàn nhà trống trơn, không sơn, không trải thảm. Các căn phòng vang lên tiếng gõ máy chữ lạch xạch. Đàn ông và đàn bà ở mọi độ tuổi đi ra đi vào hoặc ngồi nói chuyện trên các thùng đường lật ngược, đợi phỏng vấn; kiên nhẫn, hài hước, thoải mái như ở nhà. Mọi người có vẻ đều biết nhau; người mới đều được chào bằng tên Thánh. Kể cả người lạ cũng được gọi là Bạn. Khói thuốc lá ở khắp nơi. Sàn nhà vương đầy đầu lọc bị nghiền nát.

Giữa hoạt động rộn rịp, thân tình ấy, chúng tôi tìm thấy Bayer trong một căn phòng bé tí tồi tàn, đang đọc chính tả một lá thư cho cô gái tôi đã nhìn thấy trên sân khấu trong cuộc mít-tinh ở Neukölln. Anh ta có vẻ vui nhưng không quá ngạc nhiên khi nhìn thấy Arthur.

“A, Norris thân mến. Tôi có thể giúp gì cho ông nào?”

Anh ta nói tiếng Anh đầy nhấn nhá và phương ngữ rất nặng. Tôi nghĩ là mình chưa từng gặp ai có hàm răng đẹp đến thế.

“Ông đã đi gặp họ rồi?” Anh ta hỏi thêm.

“Vâng,” Arthur nói. “Chúng tôi vừa mới từ đó tới đây.”

Cô thư ký đứng dậy và ra ngoài, đóng cửa lại. Đôi tay đeo găng trang nhã khiêm nhường đặt trên đùi, Arthur bắt đầu mô tả cuộc thẩm vấn của ông với cảnh sát tại Sở Cảnh sát. Bayer tựa lưng vào ghế và lắng nghe. Anh ta có cặp mắt hung dữ sáng quắc màu nâu đỏ sẫm. Ánh nhìn của anh ta trực diện, thách thức, tinh nhanh như đang cười, nhưng đôi môi của anh ta thậm chí còn không mỉm cười. Lắng nghe Arthur, gương mặt và cơ thể anh ta trở nên bất động. Anh ta không gật đầu, hay cựa mình, hay động đậy bàn tay dù chỉ một lần. Trạng thái tĩnh tại thuần túy đó cho thấy sự tập trung cao độ có tính thôi miên. Tôi có thể thấy Arthur cũng cảm thấy thế; ông cựa mình khó chịu trên ghế và cẩn trọng tránh nhìn trực tiếp vào mắt Bayer.

Arthur bắt đầu bằng việc trấn an chúng tôi rằng cảnh sát đã đối xử với ông rất lịch thiệp. Một người giúp ông cởi áo và mũ, người khác đưa ghế cho ông ngồi, mời ông xì gà. Arthur đã ngồi xuống ghế nhưng từ chối điếu xì gà; ông nhấn mạnh việc này, như thể đây là một bằng chứng cho ý chí mạnh mẽ, quyết tâm và tính chính trực của ông. Khi đó, viên cảnh sát kia, vẫn rất lịch thiệp, đã xin phép được hút thuốc. Và Arthur đồng ý.

Tiếp theo là một cuộc thảo luận, một cuộc kiểm tra chéo đội lốt tán gẫu, về hoạt động kinh doanh của Arthur tại Berlin. Arthur cẩn thận không đi sâu vào chi tiết. “Anh sẽ không mấy hứng thú đâu,” ông nói với Bayer. Tuy nhiên, tôi nhận ra cảnh sát đã thành công trong việc làm ông khiếp sợ kha khá. Họ quá sành sỏi.

Màn dạo đầu kết thúc, màn truy vấn thực sự bắt đầu. “Ông Norris, chúng tôi biết là ông gần đây đã tới Paris. Chuyến đi đó có liên quan tới việc làm ăn của ông không?”

Arthur dĩ nhiên đã chuẩn bị tinh thần cho câu hỏi này. Có lẽ quá kĩ. Lời giải thích của ông quá dài dòng. Viên cảnh sát chỉ cần một câu hỏi nhẹ nhàng đưa đẩy là điểm huyệt được tất cả. Anh ta nêu ra một cái tên và một địa chỉ mà ông Norris đã tới hai lần, vào buổi tối lúc ông đến và vào buổi sáng lúc ông rời đi. Đó có phải là một cuộc phỏng vấn làm ăn riêng tư? Arthur không chối rằng ông đã rất sốc. Tuy nhiên, theo như lời ông nói, ông đã cẩn trọng vô cùng. “Dĩ nhiên tôi đâu có ngu mà chối hết. Tôi chỉ nói giảm nói tránh thôi. Tôi nghĩ là tôi đã gây ấn tượng cho họ kha khá. Họ đã sửng sốt, tôi có thể thấy thế, sửng sốt khôn cùng.”

Arthur ngưng lời, khiêm tốn nói thêm. “Tôi tự tin là mình biết cách ứng phó với những kiểu tình huống như thế. Đúng thế.”

Giọng điệu của ông như đang mong chờ một lời động viên, một lời thừa nhận ở đây. Nhưng Bayer không động viên, không kết tội, không nói hay cử động gì cả. Đôi mắt nâu thẫm của anh ta tiếp tục nhìn Arthur với sự tập trung xuất sắc, mỉm cười và cảnh giác. Arthur húng hắng lo âu.

Sốt sắng khuấy động sự yên lặng thôi miên và áp chế ấy, ông đã kể lể rất nhiều. Chắc ông phải nói tới gần nửa tiếng. Thực ra, cũng chẳng có gì nhiều nhặn. Cảnh sát, thể hiện những gì họ biết, đã vội trấn an ông Norris rằng những hoạt động của ông không hề khiến họ quan tâm, miễn là chúng chỉ gói gọn ở nước ngoài. Còn đối với bản thân nước Đức, dĩ nhiên đó lại là vấn đề khác. Cộng hòa Đức chào đón mọi khách nước ngoài, nhưng đòi hỏi họ nhớ rằng có những quy tắc giao tế nhất định chi phối cả khách lẫn chủ. Ngắn gọn là, sẽ vô cùng đáng tiếc nếu Cộng hòa Đức lại phải làm sứt mẻ mối quan hệ với ông Norris. Viên cảnh sát cảm thấy chắc chắn ông Norris, công dân toàn cầu, sẽ trân trọng quan điểm này.

Cuối cùng, đúng lúc Arthur dợm bước đi ra cửa sau khi được giúp khoác áo và đội mũ, câu hỏi cuối được bật ra với ngữ điệu như thể nó chẳng liên quan gì tới bất kì điều gì vừa được nói ra: “Gần đây ông đã trở thành đảng viên Đảng Cộng sản?”

“Dĩ nhiên, tôi thấy ngay cái bẫy này,” Arthur nói với chúng tôi. “Đó đơn thuần là một cái bẫy. Nhưng tôi đã phải tư duy nhanh; bất cứ sự chần chừ nào khi trả lời đều có thể là chí mạng. Họ quá quen với việc bắt được những chi tiết này… Tôi không phải là đảng viên của Đảng Cộng sản, tôi nói với họ, hay bất cứ một tổ chức cánh tả nào. Tôi đơn thuần là đồng cảm với thái độ của K.P.D* về một số vấn đề phi chính trị… Tôi nghĩ đó là một câu trả lời đúng? Tôi nghĩ thế. Vâng.”

Cuối cùng Bayer vừa mỉm cười vừa nói. “Ông đã hành động đúng đắn, Norris thân mến của tôi.” Anh ta có vẻ khá thích thú.

Arthur sung sướng như con mèo được vuốt ve.

“Đồng chí Bradshaw đã giúp đỡ tôi rất nhiều.” “Vậy ư?”

Bayer không hỏi như thế nào.

“Anh có hứng thú với phong trào của chúng tôi?”

Đôi mắt anh ta lần đầu tiên đánh giá tôi. Không, anh ta không ấn tượng. Anh ta cũng chẳng chê trách gì. Một tay trí thức tư bản trẻ tuổi, anh ta nghĩ. Nhiệt tình, trong giới hạn. Có giáo dục, trong giới hạn. Có khả năng phản hồi nếu được thỉnh cầu bằng ngôn ngữ cùng tầng lớp. Hữu dụng trong mấy chuyện vặt vãnh: ai cũng có thể làm được gì đó. Tôi cảm thấy ngượng chín người.

“Tôi sẽ giúp anh nếu tôi có thể,” tôi nói.

“Anh nói tiếng Đức?”

“Cậu ấy nói tiếng Đức rất chuẩn,” Arthur chen vào, hệt như bà mẹ nói đỡ con trai trước mặt hiệu trưởng. Mỉm cười, Bayer lại xem xét tôi lần nữa.

“Thế thì?”

Anh ta lật giấy tờ trên bàn.

“Đây là một ít việc dịch thuật mà anh có thể làm giúp chúng tôi. Anh có thể dịch sang tiếng Anh được không? Như anh sẽ thấy, đây là báo cáo công việc của chúng tôi trong năm qua. Từ đây, anh sẽ ít nhiều biết được mục đích của chúng tôi. Tôi nghĩ là anh sẽ quan tâm.”

Anh ta đưa cho tôi một tập văn bản dày, và đứng dậy. Anh ta thậm chí nom còn đậm người hơn khi anh ta đứng trên sân khấu. Anh ta đặt tay lên vai Arthur.

“Những gì ông đã kể cho tôi rất thú vị.” Anh bắt tay cả hai chúng tôi, nở nụ cười chia tay tươi rói. “Và xin ông,” anh ta nói thêm, trêu đùa Arthur, “hãy tránh làm anh Bradshaw đây vướng vào nỗi muộn phiền của ông.”

“Ôi chao, tôi đảm bảo với anh là tôi không dám mơ tới chuyện đó. Sự an toàn của cậu ấy gần như là sự an toàn của tôi… Chậc, ha ha, tôi sẽ không làm phí thời gian quý báu của anh nữa. Tạm biệt.”

Cuộc trò chuyện với Bayer có vẻ đã hồi phục tinh thần cho Arthur.

“Cậu đã gây ấn tượng tốt với anh ta, William. Ôi, đúng thế ấy. Tôi có thể thấy ngay. Và anh ta là người rất sắc sảo trong việc đánh giá tính cách. Tôi nghĩ là anh ta hài lòng với những gì tôi đã nói ở Alexanderplatz, đúng không?”

“Tôi chắc chắn là thế.”

“Tôi cũng nghĩ vậy.”

“Anh ta là ai thế?” Tôi hỏi.

“Bản thân tôi cũng không biết mấy về anh ta. Tôi nghe nói ban đầu anh ta là một nhà nghiên cứu hóa học. Tôi không nghĩ bố mẹ anh ta là dân lao động. Anh ta không có cái vẻ đó, đúng không? Dù gì thì Bayer không phải là tên thật của anh ta.”

Sau buổi gặp mặt này, tôi cảm thấy nóng lòng gặp lại Bayer. Tôi cố gắng dịch nhanh hết mức có thể, vào lúc không dạy học. Mất hai ngày. Tài liệu là một báo cáo về mục đích và tiến độ của nhiều cuộc đình công, và biện pháp đã thực hiện để cung cấp nhu yếu phẩm cho gia đình của những người đình công. Khó khăn chính của tôi là vô số những cụm từ viết tắt tên các tổ chức tham gia lặp đi lặp lại trong báo cáo. Vì tôi không biết đa số tên những tổ chức này trong tiếng Anh nên không rõ phải dịch thế nào.

“Không quá quan trọng đâu,” Bayer nói khi tôi hỏi anh ta. “Chúng tôi sẽ tự xử lý việc này.”

Có điều gì đó trong giọng điệu của anh ta khiến tôi cảm thấy bị chế nhạo. Báo cáo mà anh ta đưa cho tôi dịch đơn giản là không quan trọng. Có thể nó sẽ chẳng bao giờ được gửi tới Anh. Bayer đưa nó cho tôi, giống như một món đồ chơi, để nô đùa, hi vọng sẽ tống khứ được lòng nhiệt tình vô dụng và buồn chán của tôi ít nhất trong một tuần, hẳn là thế.

“Anh thấy việc này thú vị không?” Anh ta tiếp tục. “Tôi mừng đấy. Bây giờ ai ai cũng rất cần biết về vấn đề này. Anh đã đọc gì của Marx chưa?”

Tôi nói là mình đã từng cố gắng đọc cuốn Tư bản.

“À, cuốn đó quá khó cho nhập môn. Anh nên thử Tuyên ngôn Cộng sản. Và mấy tập sách mỏng của Lenin. Đợi chút, tôi sẽ đưa cho anh…”

Anh ta hết sức thân thiện. Có vẻ như anh ta không vội xua đuổi tôi. Chẳng lẽ anh ta không có việc gì quan trọng hơn để làm chiều nay? Anh ta hỏi về điều kiện sống ở khu phía East End tại London và tôi cố gắng nặn ra câu trả lời từ vốn kiến thức ít ỏi thu thập được trong những ngày lang bạt ba năm trước. Sự chú ý cao độ của anh ta chính là thứ thuốc kích thích đầy tính ve vuốt. Tôi thấy mình gần như độc thoại. Nửa tiếng sau, nách kẹp sách vở và thêm giấy tờ để dịch, tôi sắp chào tạm biệt thì Bayer hỏi: “Anh biết Norris lâu rồi?”

“Được hơn một năm,” tôi tự động đáp lời, tâm trí không phản ứng gì với câu hỏi này.

“Thật sao? Thế hai người gặp nhau ở đâu?”

Lần này tôi đã không bỏ qua ngữ điệu của anh ta. Tôi nhìn kĩ anh ta. Nhưng đôi mắt khác thường của anh ta vẫn không tỏ vẻ nghi hoặc hay đe dọa hay quỷ quyệt. Cười nhẹ, anh ta đơn thuần đợi chờ câu trả lời của tôi trong im lặng.

“Chúng tôi biết nhau trên chuyến tàu tới Berlin.”

Ánh nhìn của Bayer trở nên hứng thú ngấm ngầm. Không màu mè, anh ta hỏi thẳng: “Hai người là bạn tốt? Anh thường gặp ông ta à?”

“Ô vâng. Rất thường xuyên.”

“Tôi nghĩ anh không có nhiều bạn là người Anh ở Berlin nhỉ?”

“Đúng thế.”

Bayer nghiêm túc gật đầu. Rồi anh ta đứng dậy, bắt tay tôi. “Tôi phải đi bây giờ. Nếu có điều gì anh muốn nói với tôi thì xin đừng ngại tới đây và gặp tôi bất cứ lúc nào.”

“Rất cảm ơn anh.”

Vậy đó, tôi nghĩ, khi bước xuống cầu thang ọp ẹp. Không một ai tin tưởng Arthur. Bayer không tin ông nhưng anh ta sẵn sàng lợi dụng ông, với sự đề phòng. Và cả lợi dụng tôi, như một tay mật thám soi nhất cử nhất động của Arthur. Không cần để tôi dính vào bí mật này. Tôi có thể dễ bị moi tin. Tôi thấy vừa tức giận lại vừa khá hứng thú.

Suy cho cùng, ai có thể trách tội họ được đây?

Chương bảy

Otto xuất hiện tại nhà Arthur khoảng một tuần sau đó, râu tóc lởm chởm và đói khát. Họ thả cậu ta hôm trước. Khi tới căn hộ tối hôm ấy, tôi thấy cậu ta và Arthur ngồi ở phòng ăn, vừa chén một bữa tối thịnh soạn.

“Thế họ đã cho ông ăn gì vào Chủ nhật?” Cậu ta đang hỏi Arthur khi tôi bước vào. “Chúng tôi có món súp đậu thả một cái xúc xích. Cũng không tệ lắm.”

“Để tôi xem đã,” Arthur nhớ lại. “Tôi sợ là chẳng thể nhớ được gì. Dù gì thì tôi cũng chả thiết ăn lắm… A, William thân mến, cậu đây rồi! Cậu ngồi đi. Thật là, nếu cậu không ngại ngồi cùng hai cựu tù nhân. Otto và tôi đang trao đổi đôi chút.”

Một ngày trước hôm Arthur và tôi tới Alexanderplatz, Otto và Anni đã cãi nhau. Otto muốn đưa mười lăm phen-ních cho người đi quyên quỹ đình công cho I.A.H. Anni không tán thành việc này, “trên nguyên tắc”.

“Tại sao đám cánh tả bẩn thỉu kia lại được nhận tiền của tôi?” Cô ấy nói. “Tôi đã phải làm việc vất vả để kiếm tiền.” Đại từ sở hữu kia thách thức vị thế và quyền lợi của Otto; cậu ta rộng lượng bỏ qua. Nhưng tính từ kia đã thực sự khiến cậu ta sốc. Cậu đã tát cô, “không mạnh lắm,” cậu ta trấn an chúng tôi, nhưng đủ lực để khiến cô làm một cú nhào lộn trên giường và hạ cánh đập đầu vào tường; cú va chạm này đã làm một bức ảnh Stalin được lồng khung rơi xuống đất vỡ tan kính. Anni bắt đầu nguyền rủa cậu ta và khóc lóc. “Nó sẽ dạy cô không được mở miệng nói về những thứ cô không hiểu,” Otto đã quát lại cô như thế, không khoan nhượng. Đảng phái luôn là đề tài nhạy cảm giữa hai người bọn họ. “Tôi phát ốm vì anh rồi,” Anni khóc, “và cả cái đám Mặt trận Đỏ say máu của anh nữa. Cút ra khỏi đây!” Cô đã ném khung ảnh vào người cậu ta nhưng bị trượt.

Nghĩ lại toàn bộ việc này một cách thấu đáo, tại quán rượu gần đó, Otto đã đi tới kết luận rằng mình là bên bị hại. Đau đớn và giận dữ, cậu ta bắt đầu nốc Korn*. Cậu nốc rất nhiều. Đến tận 9 giờ tối cậu vẫn đang nốc thì cậu bé tên Erich bán bánh bích quy mà cậu quen bước vào. Erich, cầm giỏ, đi vòng vòng quanh các tiệm cà phê và nhà hàng trong cả quận, chuyển tin và nghe ngóng. Cậu ta nói với Otto rằng cậu đã nhìn thấy Anni trong quán rượu của Đảng Quốc xã trên phố Kreuzberg, với Werner Baldow.

Werner là kẻ thù cũ của Otto, về cả chính trị lẫn chuyện riêng tư. Một năm trước, tên này đã rời bỏ chi bộ Đảng Cộng sản của Otto và gia nhập đội quân Đảng Quốc xã địa phương. Gã lúc nào cũng ngọt ngào với Anni. Otto, lúc này khá say, đã làm một việc mà ngay cả lúc tỉnh cậu ta cũng sẽ không bao giờ dám làm; cậu ta nhảy dựng lên và lao thẳng tới quán rượu của Đảng Quốc xã kia một mình. Hai cảnh sát tình cờ đi qua chỗ đó một vài phút sau khi cậu ta vào quán có lẽ đã cứu cậu khỏi cảnh bị tan xương. Cậu ta bị quăng ra ngoài lần thứ hai và vẫn muốn xông vào tiếp. Cảnh sát đã phải rất khó nhọc để lôi cậu ta đi; cậu ta cắn xé rồi đấm đá suốt trên đường tới đồn. Đương nhiên đám Đảng Quốc xã cảm thấy bị tổn hại thanh danh. Sự cố này được đưa lên báo của họ ngày hôm sau, đề “một vụ tấn công hèn hạ và vô nghĩa nhằm vào một quán rượu Quốc xã của mười tên Cộng sản được vũ trang, chín tên đã trốn thoát.” Otto kẹp mẩu báo ấy trong cuốn sổ bỏ túi và tự hào khoe với chúng tôi. Cậu ta đã không tiếp cận được Werner. Werner đã thoái lui cùng Anni vào hậu phòng ngay khi cậu ta tới.

“Hắn có thể giữ cô ả, con khốn bẩn thỉu,” Otto nói thêm giận dữ. “Tôi sẽ không thèm chứa chấp ả ta cho dù ả có quỳ gối xin tôi đi chăng nữa.”

“Rồi, rồi,” Arthur bắt đầu lầm bầm vô thức, “chúng ta đang sống trong thời kì đảo điên…”

Ông đột nhiên đứng phắt dậy. Có gì đó không ổn. Mắt ông đảo quanh lo lắng trên khay để đĩa, giống như tay diễn viên không có lời nhắc thoại. Không có bình trà trên bàn.

Không lâu sau đó, Arthur gọi điện cho tôi nói rằng Otto và Anni đã làm lành.

“Tôi cảm thấy chắc chắn cậu sẽ vui khi nghe tin này. Có thể nói là cũng có chút công lao của tôi trong đấy. Vâng… Những nhà hòa giải được ban phúc lành… Thực ra, ngay lúc này tôi đang đặc biệt muốn tác động tới một cuộc hòa giải, một buổi kỉ niệm nho nhỏ vào thứ Tư tới… Cậu không biết à? Đúng thế, tôi sắp tròn năm mươi ba. Cảm ơn cậu, chàng trai thân mến. Cảm ơn. Tôi phải thú nhận là bản thân thấy khó có thể quen được với ý nghĩ mình giờ đã là chiếc lá vàng… Giờ thì, tôi mời cậu tới một bữa tiệc tối đạm bạc được không? Cũng sẽ có đại diện chị em nữa. Ngoài cặp đôi vừa tái hợp kia, sẽ có Madame Olga và hai người quen khác của tôi, còn bí hiểm và duyên dáng hơn nữa kìa. Tôi sẽ cho dọn thảm ở phòng khách đi, để mấy người trẻ tuổi có thể nhảy. Thế có được không?”

“Thực sự rất được.”

Vào tối thứ Tư tôi phải dạy một lớp đột xuất nên đến nhà Arthur muộn hơn dự định. Tôi thấy Hermann đang đợi dưới tầng ở cửa ra vào để mở cửa cho tôi.

“Tôi rất xin lỗi,” tôi nói. “Hi vọng là anh không phải đứng đây lâu?”

“Không sao,” Hermann đáp cụt lủn. Anh ta mở cửa và dẫn tôi lên gác. Quả là một sinh vật u ám, tôi nói. Anh ta còn chẳng thể tươi tỉnh vì một bữa sinh nhật.

Tôi thấy Arthur đang ở phòng khách. Ông đang tựa người trên ghế xô-pha, vận một chiếc áo sơ mi, đôi bàn tay nắm lại đặt trong lòng.

“Cậu đây rồi, William.”

“Arthur, tôi vô cùng xin lỗi. Tôi đã cố gắng nhanh hết mức có thể. Tôi tưởng mình còn không thể đến được. Bà cô già mà tôi vẫn kể với ông đột nhiên tới và cứ khăng khăng học hai tiếng. Bà ấy đơn thuần chỉ muốn kể chuyện con gái bà ấy dạo này hư đốn thế nào. Tôi nghĩ là bà ấy sẽ nói không ngừng… Sao thế, có chuyện gì vậy? Trông ông không khỏe.”

Arthur buồn bã gãi cằm.

“Tôi buồn lắm, chàng trai thân mến.”

“Nhưng vì sao? về chuyện gì?… Các vị khách khác đâu rồi? Họ chưa tới sao?”

“Họ tới rồi. Nhưng tôi đã nói họ về.”

“Rồi, ông ốm ư?”

“Không, William ơi. Không ốm. Tôi sợ là mình đang già. Tôi luôn ghét cảnh cãi cọ và giờ thì tôi thấy không chịu nổi nữa.”

“Ai cãi cọ chứ?”

Arthur chậm rãi nhấc mình khỏi ghế. Tôi đột nhiên thoáng thấy hình ảnh của ông trong hai mươi năm tới; run rẩy và khá thảm hại.

“Chuyện dài lắm, William. Chúng ta kiếm chút gì ăn trước nhỉ? Tôi sợ là tôi chỉ đãi được cậu món trứng bác và bia thôi; nếu thực còn bia.”

“Không có cũng không sao cả. Tôi mang quà cho ông đây.”

“Chàng trai của tôi, cậu làm tôi xúc động quá. Cậu không phải thế đâu, cậu biết mà. Thực sự không nên thế. Cậu có chắc là mình xoay xở được không?”

“Ồ, có chứ, đơn giản thôi. Dạo này tôi đang tiết kiệm được kha khá.”

Arthur lắc đầu buồn bã. “Tôi lúc nào cũng coi khả năng tiết kiệm được tiền là phép màu.”

Bước chân của chúng tôi vang vọng khắp căn hộ khi chúng tôi bước qua các tấm ván trần trước đó được trải thảm.

“Tất cả đã được chuẩn bị xong xuôi cho buổi tiệc, vậy mà bóng ma lại tới ám,” Arthur húng hắng lo lắng, xát hai tay vào nhau.

“A, nhưng Quỷ hiện hình, dấu hiệu lặng câm. Ngón tay ra dấu dụ tôi từ bỏ. Bằng hữu, chuyện trò, và rượu. Những bài ca, và tia sáng vui tươi!*”

“Khá là hợp đấy, tôi nghĩ. Tôi hi vọng là ông biết William Watson? Tôi luôn coi ông ấy là người vĩ đại nhất trong những nhà thơ hiện đại.”

Phòng ăn được chăng dây hoa giấy chuẩn bị cho bữa tiệc; đèn lồng Trung Quốc còn đang để trên bàn. Nhìn thấy những thứ này, Arthur lắc đầu.

“Chúng ta gỡ mấy thứ này xuống thôi nhỉ, William? Chúng sẽ khiến cậu rất buồn đúng không?”

“Tôi không nghĩ ra lý do vì sao chúng lại khiến tôi buồn,” tôi nói. “Ngược lại mới đúng. Sau rốt, dù chuyện gì xảy ra thì hôm nay vẫn là sinh nhật của ông mà.”

“Chậc, chậc. Có lẽ cậu đúng. Cậu lúc nào cũng thật triết lý. Cú đánh của số phận quả thực tàn nhẫn.”

Hermann u ám mang món trứng vào. Anh ta báo lại, có phần thỏa mãn cay nghiệt, rằng không có bơ.

“Không có bơ,” Arthur nhắc lại. “Không có bơ. Tư cách chủ nhà nhục nhã đến thế là cùng… Khi nhìn thấy tôi bây giờ, ai mà nghĩ được tôi đã từng mua vui cho cả đám thành viên hoàng tộc dưới mái nhà mình? Tối nay, tôi đã định bày biện hẳn một bữa tiệc thịnh soạn trước mắt cậu. Tôi sẽ không làm cậu chảy nước miếng bằng cách đọc lại thực đơn.”

“Tôi thấy món trứng rất ngon mà. Tôi chỉ buồn là ông phải cáo lỗi với khách thôi.”

“Tôi cũng thế, William ơi. Tôi cũng thế. Thật không may là không thể mời họ ở lại được. Tôi không nên mạo hiểm đối mặt với sự phật ý của Anni. Cô ấy đương nhiên là kì vọng một đại tiệc… Và gì thì gì, Hermann nói với tôi rằng trong nhà không còn đủ trứng.”

“Arthur, nói cho tôi nghe chuyện gì đã xảy ra.”

Ông mỉm cười trước vẻ mất kiên nhẫn của tôi, tận hưởng sự kì bí, như mọi lần. Cân nhắc, ông siết chặt cái cằm rúm ró trong các ngón tay.

“William ạ, cái câu chuyện có phần bẩn thỉu mà tôi sắp kể cho cậu là về tấm thảm phòng khách.”

“Mà ông gỡ ra để chuẩn bị cho việc nhảy?”

Arthur lắc đầu.

“Nó bị gỡ đi không phải cho việc nhảy, tôi rất tiếc phải nói vậy. Đó thuần túy chỉ là một cách nói bóng gió thôi. Tôi không có ý làm bản tính cảm thông của cậu phải khốn khổ.”

“Ý ông là ông đã bán nó?”

“Không phải bán, William. Cậu biết tôi rõ hơn thế mà. Tôi sẽ không bao giờ bán nếu tôi có thể cầm cố.”

“Tôi xin lỗi. Đó là một tấm thảm đẹp.”

“Quả là thế… Và đáng giá hơn rất nhiều so với hai trăm mác tôi nhận được. Nhưng thời buổi này không thể kì vọng quá nhiều… Chí ít, nó cũng sẽ trang trải được buổi ăn mừng nhỏ mà tôi đã lên kế hoạch. Thật không may,” lúc này Arthur liếc nhìn về phía cửa, “con mắt đại bàng, hay tôi nên nói là con mắt kền kền của Schmidt sáng lên khi nhìn thấy khoảng trống mà tấm thảm bỏ lại, và sự nhạy bén đáng sợ của gã đã gần như ngay lập tức gạt phăng lời giải thích rất đỗi có lý của tôi về sự biến mất của tấm thảm. Gã rất tàn nhẫn với tôi. Rất cứng rắn… Nói ngắn gọn lại là, cuối cuộc chất vấn khó chịu nhất giữa chúng tôi, tôi bị bỏ lại với tổng cộng bốn mác, bảy mươi lăm phen-ních. Hai mươi lăm phen-ních bất hạnh cuối cùng là do gã nghĩ lại. Gã muốn lấy thêm để mua vé xe buýt về nhà.”

“Gã thực sự lấy tiền của ông?”

“Đúng thế, đó là tiền của tôi, đúng không?” Arthur hăm hở nói, chớp lấy chút động viên vụn vặt. “Đó chính là những gì tôi nói với gã. Nhưng gã chỉ gào lên giận dữ.”

“Tôi chưa bao giờ nghe thấy chuyện tương tự. Tôi không hiểu vì sao ông không đuổi việc gã.”

“William à, tôi sẽ nói với cậu. Lý do rất đơn giản. Tôi nợ gã lương chín tháng rồi.”

“Vâng, tôi cũng đoán việc tương tự. Nhưng dù thế nào, đó không phải là lý do ông chấp nhận để bản thân bị la mắng. Tôi sẽ không đời nào chịu thế.”

“À, chàng trai thân mến của tôi, cậu lúc nào cũng thật cứng rắn. Tôi chỉ ước giá như tôi có cậu ở đó bảo vệ tôi. Tôi cảm thấy chắc chắn cậu sẽ có thể xử lý gã. Mặc dù tôi phải nói là,” Arthur ngần ngại nói thêm, “Schmidt cũng có thể rất rắn nếu gã muốn.”

“Nhưng Arthur, ông thực sự có ý định tiêu hai trăm mác cho một bữa tối bảy người ư? Tôi chưa bao giờ nghe thấy chuyện nào không tưởng như vậy.”

“Còn có chút quà nữa,” Arthur dè dặt nói. “Một thứ gì đó cho mỗi người các cậu.”

“Dĩ nhiên như thế quả là đáng quý… Nhưng xa hoa quá… Ông đang khó khăn đến độ chỉ có trứng để ăn, vậy mà khi ông có chút tiền, ông lại đốt ngay tắp lự.”

“Cậu đừng bắt đầu giảng đạo cho tôi đi mà, William, không là tôi sẽ khóc mất. Tôi thường hay yếu lòng. Cuộc đời thực sự sẽ buồn tẻ lắm nếu chúng ta không thi thoảng tự thưởng cho bản thân.”

“Được rồi,” tôi bật cười. “Tôi sẽ không thuyết giảng nữa. Ở vị trí của ông, có lẽ tôi cũng làm giống thế.”

Sau bữa tối, khi chúng tôi quay về phòng khách trống trải với rượu cognac, tôi hỏi Arthur rằng ông gần đây có gặp Bayer không. Sự thay đổi trên gương mặt ông khi tôi nhắc tới cái tên ấy khiến tôi sửng sốt. Khuôn miệng của ông trĩu xuống khổ sở. Tránh ánh nhìn của tôi, ông nhíu mày và đột ngột lắc đầu.

“Tôi không thường tới đó nữa, và cũng chẳng giúp được gì nhiều.”

“Vì sao?”

Tôi hiếm khi thấy ông như thế. Thực sự, ông có vẻ khó chịu với tôi vì đã hỏi câu hỏi ấy. Ông im lặng hồi lâu. Rồi mở miệng, hờn dỗi kiểu trẻ con: “Tôi không đến đó vì tôi không thích thôi. Vì đến đó làm tôi khó chịu. Sự lộn xộn trong cái văn phòng ấy thật kinh khủng. Nó khiến tôi trầm cảm. Một con người lý trí như tôi thấy bị tổn thương khi phải chứng kiến toàn bộ sự thiếu ngăn nắp ấy… Cậu có biết là hôm nọ Bayer lạc mất một tài liệu rất quan trọng, và cậu đoán là nó được tìm thấy ở đâu nào? Trong sọt rác. Thực sự thì… nghĩ tới việc lương của mấy người đó được trả từ những khoản dành dụm một nắng hai sương của giới công nhân. Nó khiến người ta sôi máu… Và dĩ nhiên, nơi đó đầy rẫy mật thám. Bayer thậm chí còn biết cả tên bọn chúng… Vậy mà anh ta đã làm gì? Chả gì cả. Hoàn toàn không làm gì cả. Anh ta thậm chí có khi còn chẳng quan tâm. Điều đó khiến tôi tức điên; cái kiểu làm việc vô tư ấy. Ôi chao, ở Nga, họ cứ thế bị bắt đứng dựa tường và ăn đạn đấy.”

Tôi nhe răng cười. Arthur khi làm một nhà cách mạng dân quân lại phong độ tới mức khó tin.

“Ông đã từng ngưỡng mộ anh ta rất nhiều.”

“Ồ, anh ta là một người có năng lực, theo cách của anh ta. Không có gì phải bàn về chuyện đó.” Arthur kín đáo gãi cằm. Răng ông nhe ra, cằn nhằn như con sư tử già. “Tôi rất thất vọng về Bayer,” ông nói thêm.

“Thật sao?”

“Vâng.” Chút cảnh giác cuối cùng rõ ràng đang ghìm ông lại. Nhưng không. Cám dỗ quá mãnh liệt: “William này, nếu tôi nói cho cậu điều này thì cậu phải thề độc là sẽ không nói ra nhé.”

“Tôi hứa.”

“Tốt lắm. Khi tôi đánh liều gia nhập phe cánh tả, hay đúng hơn là, hứa sẽ giúp đỡ tổ chức (có ai lại không thấy thế cơ chứ, tôi ở vào vị trí có thể hỗ trợ họ nhiều lãnh vực mà tới giờ họ vẫn không tiếp cận được)…”

“Tôi chắc chắn là thế.”

“Một cách tự nhiên, tôi yêu cầu (tôi nên nói thế nào nhỉ?) - hãy nói là - tiền trao cháo múc.” Arthur ngưng lời và lo lắng liếc nhìn tôi. “Tôi hi vọng là, William, điều đó không khiến cậu sốc chứ?”

“Không một chút nào.”

“Tôi rất mừng đấy. Tôi cũng biết là cậu sẽ suy xét chuyện này một cách đúng đắn… Suy cho cùng thì người ta là công dân toàn cầu. Cờ quạt, biểu ngữ, khẩu hiệu là quá đủ cho đám đông đi theo, nhưng những thủ lĩnh thì biết một chiến dịch chính trị không thể thực hiện mà không có tiền. Tôi đã nói việc này với Bayer khi tôi đang cân nhắc có nên liều hay không, và tôi phải nói là, anh ta rất tỉnh táo. Anh ta đã nhận ra rằng, dạng như tôi, nợ nần chồng chất năm ngàn bảng…”

“Lạy Chúa tôi, nhiều như vậy sao?”

“Đúng thế, tôi rất tiếc. Dĩ nhiên, không phải tất cả các khoản nợ đều gấp gáp… Tôi đang nói tới đâu rồi ý nhỉ? À. Chúa Chổm như tôi thì khó mà có thể ở vào vị trí phụng sự được gì nhiều cho Sự nghiệp. Cậu cũng tự biết đấy, tôi luôn phải chịu bôi tro trát trấu.”

“Và Bayer đã đồng ý trả một vài khoản ư?”

“Cậu luôn thẳng thừng, William ạ. Đúng thế, tôi có thể nói là anh ta úp mở, gần như lộ liễu, rằng Moscow sẽ không bạc nghĩa nếu tôi thành công nhiệm vụ đầu tiên. Tôi đã làm thế. Bayer là người đầu tiên thừa nhận việc đó. Và chuyện gì đã xảy ra? Chả có gì cả. Dĩ nhiên, tôi biết không phải hoàn toàn là lỗi của anh ta. Lương của chính anh ta, lương cho mấy người đánh máy và nhân viên bàn giấy ở văn phòng còn trễ vài tháng nữa là. Nhưng vẫn khó chịu ấy. Và tôi không thể ngăn nổi cái suy nghĩ rằng anh ta không hề coi trọng lời của tôi. Anh ta thậm chí có vẻ còn coi nó buồn cười khi tôi đến gặp anh ta và than phiền là tôi chẳng có đủ tiền đi chợ… Cậu có biết là tôi vẫn còn bị nợ khoản chi cho chuyến đi tới Paris không? Tôi đã phải tự móc tiền túi của mình ra để trả, mà cứ nghiễm nhiên tưởng là được đài thọ, tôi đi hạng nhất đấy.”

“Tội nghiệp Arthur!” Tôi cố nhưng không nhịn được cười. “Thế giờ ông định làm gì? Có bất cứ hi vọng nào cho khoản tiền này không?”

“Tôi nghĩ là không,” Arthur u ám nói.

“Này, tôi sẽ cho ông vay một ít. Tôi có mười mác.”

“Không, cảm ơn cậu, William. Tôi cảm kích trước tâm ý của cậu nhưng tôi không thể vay cậu được. Tôi thấy nó sẽ làm hỏng đi tình bằng hữu đẹp đẽ của chúng ta. Không, tôi nên đợi thêm hai ngày nữa; sau đó tôi sẽ tính tiếp. Và nếu những bước tính ấy không thành công thì tôi sẽ biết phải làm gì.”

“Ông rất bí ẩn.” Trong tích tắc, trong đầu tôi thậm chí thoáng qua ý nghĩ Arthur có thể định tự tử. Nhưng chính ý tưởng ông tự sát lại nực cười tới mức nó khiến tôi mỉm cười. “Tôi hi vọng là mọi việc sẽ tốt đẹp,” tôi nói thêm khi chúng tôi chia tay.

“Tôi cũng thế, William thân mến. Tôi cũng hy vọng thế.” Arthur cẩn trọng liếc xuống cầu thang. “Hãy chuyển lời hỏi thăm của tôi tới nữ thần Schroeder.”

“Ông thực sự phải tới thăm chúng tôi sớm nhé. Đã lâu quá rồi ông không qua chơi. Bà ấy đang khó ở vì không thấy ông đấy.”

“Vô cùng hân hạnh, khi tất thảy những vấn đề này được giải quyết xong. Cũng chả biết có giải quyết được không nữa.” Arthur thở dài thườn thượt. “Chúc ngủ ngon, chàng trai thân mến. Chúa phù hộ cho cậu.”

Chương tám

Ngày hôm sau, thứ Năm, tôi bận rộn dạy học. Thứ Sáu, tôi thử gọi đến căn hộ của Arthur ba lần nhưng đều không có ai nhấc máy. Thứ Bảy tôi đi gặp mấy người bạn ở Hamburg. Mãi tới chiều muộn thứ Hai tôi mới quay về Berlin. Tối đó tôi lại gọi Arthur, muốn kể cho ông nghe về chuyến đi của tôi; vẫn không ai nhấc máy. Tôi gọi bốn lần, cứ ba mươi phút một, và rồi phàn nàn với tổng đài. Cô ta nói với tôi, bằng thứ ngôn ngữ chuẩn chỉnh, rằng “số máy của người đăng ký” đã “không còn sử dụng.”

Tôi không quá ngạc nhiên. Với hiện trạng tài chính của Arthur, khó mà có chuyện ông chi trả được hóa đơn điện thoại. Tuy nhiên, tôi nghĩ, có lẽ ông đã đến gặp tôi hoặc gửi lời nhắn. Nhưng hẳn là ông cũng bận rộn.

Ba ngày nữa trôi qua. Hiếm khi chúng tôi không gặp gỡ suốt một tuần, chí ít cũng là gọi điện thoại. Có lẽ Arthur bị ốm. Thực tế là, càng nghĩ, tôi lại càng cảm thấy chắc chắn đó là lí do cho sự im ắng của ông. Có lẽ ông đã quá lo lắng tới mức đổ bệnh vì các khoản nợ. Và trong suốt khoảng thời gian ấy, tôi đã bỏ bê ông. Đột nhiên tôi cảm thấy rất tội lỗi. Tôi quyết định chiều hôm ấy sẽ chạy qua thăm ông.

Linh tính hay sự cắn rứt lương tâm khiến tôi vội vã. Tôi đến đường Courbierestrasse trong thời gian kỉ lục, hối hả chạy lên gác, và bấm chuông, trong lúc vẫn còn hổn hển. Suy cho cùng, Arthur đâu còn trẻ trung gì. Cuộc đời ông đang sống đủ sức làm bất kì ai khuỵu ngã; mà ông lại có một trái tim yếu đuối. Tôi phải chuẩn bị tinh thần nghe tin dữ. Nhỡ đâu… ô kìa, gì thế này? Trong lúc vội vàng, tôi chắc đã đếm nhầm số tầng. Tôi đang đứng trước một cánh cửa không có biển tên: cánh cửa của một căn hộ lạ lẫm. Đầy quả là một trong những điều bối rối ngớ ngẩn luôn xảy ra khi con người ta để bản thân bị hoảng loạn. Phản xạ đầu tiên của tôi là chạy đi, lên hoặc xuống gác, tôi cũng không chắc nên đi theo hướng nào. Nhưng, dù gì thì tôi cũng đã bấm chuông nhà người ta. Cách tốt nhất nên là đợi cho tới khi có ai đó ra mở cửa, rồi giải thích sự nhầm lẫn của mình.

Tôi đợi; một phút, hai phút, ba phút. Cửa không mở. Có vẻ không có ai ở nhà. Vậy là tôi đã khỏi tự biến mình thành thằng ngốc.

Nhưng giờ tôi nhận ra một thứ khác. Trên cả hai cánh cửa trước mặt tôi có những ô vuông nhỏ sơn đậm màu hơn phần còn lại của cánh cửa. Không còn nghi ngờ gì nữa; chúng chính là vết tích của tấm biển tên mới bị gỡ xuống. Tôi thậm chí còn có thể nhìn thấy những chiếc lỗ nhỏ do bắt vít.

Nỗi hoang mang thâu tóm tôi. Trong vòng nửa phút, tôi đã chạy lên hẳn tầng thượng của tòa nhà, rồi lại chạy xuống tầng một; hối hả và mê man, nhưmột kẻ thỉnh thoảng chạy trong cơn ác mộng. Hai biển tên của Arthur không thấy đâu. Nhưng, hượm đã: có lẽ nào tôi đã tới sai tòa nhà. Trước đây tôi từng làm những việc còn ngu xuẩn hơn. Tôi bước ra ngoài phố và nhìn lại con số ở lối ra vào. Không, không có gì nhầm lẫn cả.

Tôi không biết mình sẽ làm gì lúc đó nếu như bà gác cửa không xuất hiện. Bà ấy biết mặt tôi và gật đầu khó chịu. Đơn giản là bà ấy không mấy coi trọng khách khứa của Arthur. Chắc chắn những chuyến viếng thăm của nhân viên tịch biên đã làm xấu danh tòa nhà.

“Nếu cậu đang tìm bạn cậu,” bà ấy cay độc nhấn nhá, “thì cậu muộn quá rồi. Ông ta đi rồi.”

“Đi?”

“Đúng thế. Hai ngày trước. Căn hộ giờ cho thuê. Cậu không biết à?”

Tôi đồ rằng mặt tôi trông thê lương tức cười, vì bà ta khó chịu nói thêm: “Cậu không phải là người duy nhất ông ta không báo đâu. Đã có cả tá người tới đây như thế. Ông ta nợ cậu tiền phỏng?”

“Ông ấy đi đâu?” Tôi ủ rũ hỏi.

“Tôi không biết mà cũng chẳng quan tâm. Tay đầu bếp của ông ta có tới đây để lấy thư đấy. Cậu nên hỏi anh ta.”

“Tôi không thể. Tôi không biết anh ta sống ở đâu.”

“Thế thì tôi chịu rồi,” bà gác cửa nói với vẻ thỏa mãn xấu xa. Arthur chắc chắn đã quên không cho bà ta ít tiền boa. “Sao cậu không thử hỏi cảnh sát ý?” Tung cú châm chích cuối cùng, bà ta đi vào bốt gác và đóng sầm cửa lại. Tôi chậm rãi bước xuống phố, cảm thấy khá choáng váng.

Cầu hỏi của tôi tuy thế lại sớm được trả lời. Sáng hôm sau tôi nhận được một lá thư, đề gửi từ một khách sạn ở Prague:

William thân mến,

Hãy thứ lỗi cho tôi. Tôi buộc phải rời Berlin rất gấp gáp và bí mật nên không thể liên lạc với cậu được. Cuộc tiểu phẫu mà tôi đã nói với cậu, thật đáng buồn, đã không thành công, và bác sĩ yêu cầu phải thay đổi không khí ngay. Thực sự thì ốm đau thế này, nếu tôi ở lại thêm một tuần nữa thì chắc chắn sẽ có biến chứng, nhất là không khí ở Berlin đang trở thành một trong những tác nhân ảnh hưởng tới tình hình quái đản của tôi.

Nhà cửa và tài sản của tôi thì đều đã bán sạch sẽ cả, số tiền thu được phần lớn đều chia cho mấy người giúp việc. Tôi không phàn nàn gì về chuyện đó. Họ, trừ một kẻ, đều đã phục vụ tôi tận tụy và xứng đáng được hưởng đồng lương của mình. Còn kẻ kia, tôi không muốn cái tên xấu xa của hắn phát ra từ miệng mình. Không có gì thái quá khi nói rằng gã đã luôn là một tên vô lại bẩn thỉu nhất, và hành xử đúng với bản chất của gã.

Tôi thấy cuộc sống ở đây khá dễ chịu. Đồ ăn ổn, tuy không ngon bằng ở Paris yêu dấu và không gì sánh nổi của tôi, nơi mà tôi hi vọng sẽ lê được đôi chân rệu rã này tới vào thứ Tư tuần sau, nhưng vẫn hơn hẳn bất cứ thứ gì mà Berlin mọi rợ kia có thể đem lại. Cũng thiếu vắng cả sự vỗ về của phái đẹp tâm nhẫn. Nhờ ơn sự thư thái văn minh này mà tôi đã đâm chồi nảy lộc, tôi trương nở. Tới mức tôi nghĩ rằng mình đã trương nở tới tận Paris mà chẳng cần tốn một xu. Mà thôi. Tiền Của Bất Nghĩa sẽ sẵn sàng tiếp nhận tôi vào chốn cư ngụ, nếu không là đời đời, thì ít nhất cũng cho tôi thời gian để nhìn ngó loanh quanh*.

Hãy gửi tới người bạn chung của chúng ta lời chào thân ái nhất của tôi và nói với cậu ấy rằng tôi sẽ quyết tâm hoàn thành những công việc cậu ấy giao phó khi tới.

Hãy hồi âm cho tôi nhé và khích lệ tinh thần tôi bằng sự dí dỏm độc đáo của cậu.

Luôn yêu thương cậu,

Arthur

Có lẽ có phần vô lý, phản ứng đầu tiên của tôi là cảm thấy tức giận. Tôi phải thừa nhận với bản thân rằng cảm xúc của tôi dành cho Arthur trước giờ có tính sở hữu cao. Ông là khám phá của tôi, tài sản của tôi. Tôi bị tổn thương như một bà cô không chồng bị con mèo mình nuôi xa lánh. Ấy thế nhưng, sau rốt, tôi ngu ngốc làm sao. Arthur làm chủ chính mình; ông không có trách nhiệm tường trình với tôi về những hành động của ông. Tôi bắt đầu quờ quào tìm kiếm lý do cho cách cư xử của ông, và như một bậc phụ huynh nuông chiều, dễ dàng tìm thấy những lý do ấy. Thực ra thì, chẳng phải ông đã cư xử rất cao quý hay sao? Bị đe dọa từ mọi phía, ông đã một mình đương đầu với các vấn đề. Sau rốt, ông đã tự nói với bản thân rằng, mình sẽ rời khỏi đất nước này, nhưng William phải ở lại đây và kiếm sống; mình không có quyền để cậu ấy phải vướng bận những vấn đề cá nhân của mình. Tôi hình dung cảnh Arthur rảo bước lần cuối trên con phố của chúng tôi, liếc nhìn ô cửa sổ phòng tôi, nỗi buồn dâng đầy trong ánh mắt, ngần ngại và rồi đau khổ quay gót. Kết cục là cảnh tượng tôi ngồi xuống và viết cho ông một lá thư dài đầy yêu thương, không hỏi một lời và thực tế là tránh bất cứ lời nhận xét có thể làm tổn hại tới ông hay tôi. Frl. Schroeder, vô cùng buồn khổ khi biết tin Arthur rời đi, đã thêm hẳn một đoạn tái bút dài. Ông sẽ không bao giờ được quên, bà viết, rằng có một ngôi nhà ở Berlin nơi ông luôn được chào đón.

Trí tò mò của tôi chẳng hề được thỏa mãn. Rõ ràng là nên hỏi Otto, nhưng tôi tìm cậu ta ở đâu đây? Tôi quyết định thử bắt đầu từ chỗ của Olga. Tôi biết Anni có thuê một phòng ngủ ở đó.

Tôi không gặp Olga từ sau bữa tiệc Năm mới kéo dài mấy giờ đồng hồ; nhưng Arthur, thi thoảng vẫn tới thăm cô ta kiểu bàn công chuyện, đã kể cho tôi rất nhiều về cô ta. Giống như hầu hết những người phải vật lộn để sống trong chuỗi ngày đói tiền, cô ta là một phụ nữ đa-zi-năng. “Nói xổ toẹt ra,” như Arthur vẫn hay nói, cô ta làm gái, buôn ma túy, tàng trữ đồ ăn trộm; cô ta còn cho thuê nhà, nhận giặt là và khi có hứng, sẽ thêu thùa rất điệu nghệ.

Arthur có lần đã cho tôi xem tấm khăn trải bàn mà cô ta tặng ông dịp Giáng sinh; quả là một tác phẩm nghệ thuật.

Tôi tìm thấy nhà cô ta không mấy khó khăn và đi vào sân trong dưới chiếc cổng vòm. Cái sân vừa hẹp vừa sâu, hệt như một cỗ quan tài dựng đứng. Đầu quan tài cắm xuống đất, bởi mặt tiền của các ngôi nhà đều hơi ngả vào trong. Chúng được tách ra nhờ những thanh dầm gỗ lớn, nối liền khoảng trống, vươn cao, in bóng trên khoảng trời vuông xám xịt. Phía dưới này, nơi ánh nắng mặt trời không bao giờ lọt tới, là chạng vạng sâu thẳm, như ánh sáng trong hẻm núi. Ba mặt sân đều là cửa sổ; mặt còn lại, một bức tường trống khổng lồ, cao khoảng hai mươi lăm mét, lớp thạch cao đã bị phồng rộp và bong tróc, để lại những vết sẹo thô ráp, lem luốc. Dưới chân bức vách rùng rợn ấy có một lán nhỏ nom đáng ngờ, có lẽ là nhà vệ sinh ngoài trời. Cạnh đó là một chiếc xe kéo tay đã hỏng, chỉ còn một bánh, và một tờ thông báo, giờ gần như không thể đọc được, nêu ngày giờ mà dân cư của khu cư xá được phép đập bụi thảm.

Cầu thang vẫn rất tối tăm, kể cả ở tầm giờ này buổi chiều. Tôi lập cập bước lên, đếm tầng và gõ vào cánh cửa mà tôi hi vọng sẽ đúng địa chỉ. Có tiếng dép lê loạt xoạt, tiếng khóa lách cách, và cánh cửa mở hé một chút, vẫn còn dây xích chốt.

“Ai đó?” Giọng nữ vang lên.

“William,” tôi đáp.

Cái tên không gợi chút ấn tượng nào. Cánh cửa bắt đầu đóng lại, nghi ngại.

“Một người bạn của Arthur,” tôi vội vàng nói thêm, cố làm giọng mình nghe thật chắc chắn. Tôi không thể nhìn thấy người tôi đang nói chuyện cùng; bên trong căn hộ tối đen như mực. Giống hệt như đang xưng tội với cha xứ.

“Đợi một chút,” tiếng nói cất lên.

Cánh cửa đóng lại và tiếng dép lê loẹt xoẹt xa dần. Các bước chân khác lại quay lại. Cánh cửa mở ra và ánh đèn điện ở lối vào chật hẹp bật lên. Ở khe cửa chính là Olga. Dáng hình cao lớn của cô ta được bao bọc trong chiếc áo kimono lòe loẹt mà cô ta đã mặc với phong thái của một vị thày tu trong bộ lễ phục. Tôi không nhớ là cô ta cao to đến thế.

“Thế nào?” Cô ta hỏi. “Cậu muốn gì?”

Cô ta không nhận ra tôi. Chắc cô ta đoán tôi là một thám tử. Giọng điệu cô ta hung hăng và gay gắt; không một chút gì ngần ngại và sợ hãi. Cô ta sẵn sàng đối diện với mọi kẻ thù. Đôi mắt xanh lơ cứng rắn, không ngừng quan sát, hệt như đôi mắt của hổ cái, quét về phía sau vai tôi, nhìn thẳng vào khoảng đen hun hút nơi cầu thang. Cô ta đang băn khoăn liệu tôi có đến một mình.

“Tôi có thể nói chuyện với Frl. Anni được không?” Tôi lịch sự hỏi.

“Không. Cô ấy đang bận.”

Tuy nhiên, giọng Anh của tôi đã khiến cô yên tâm, bởi cô nói thêm rất nhanh: “Vào trong,” rồi quay người, dẫn đường vào phòng khách. Cô để mặc tôi đóng cửa ra vào. Tôi khẽ khàng đóng cửa và đi theo.

Đứng trên bàn phòng khách chính là Otto, trong chiếc áo cộc tay, đang nghịch chiếc đèn khí đốt.

“Ôi, là Willi!” Cậu ta reo lên, nhảy xuống và tặng tôi một cú vỗ vai lệch cả người.

Chúng tôi bắt tay. Olga ngồi xuống ghế đối diện ghế tôi với dáng vẻ cẩn trọng và bí hiểm của một bà thày bói. Những chiếc vòng tay va chạm vào nhau trên hai cổ tay sưng phồng. Tôi tự hỏi không biết cô ta bao nhiêu tuổi; có lẽ không thể quá ba mươi lăm, bởi trên gương mặt căng bóng kia không có nếp nhăn. Tôi không thích cô ta ngồi nghe những gì tôi phải nói với Otto nhưng rõ ràng cô ta không hề có ý định rời đi khi tôi còn ở trong căn hộ. Đôi mắt búp bê xanh lơ của cô ta nhìn trừng trừng tôi không chớp.

“Tôi đã thấy anh ở đầu chưa nhỉ?”

“Cô đã nhìn thấy tôi trong căn phòng này,” tôi nói, “bị say.”

“Ồ.” Ngực áo Olga khẽ rung. Cô ta đã cười.

“Anh có gặp Arthur trước khi ông ấy rời đi không?” Tôi hỏi Otto, sau hồi lâu im lặng.

Có, hóa ra cả Anni và Otto đều gặp ông, mặc dù chỉ là tình cờ. Vô tình ghé qua vào chiều Chủ nhật, họ phát hiện ra Arthur đang đóng gói đồ. Đã có rất nhiều cuộc điện thoại và chạy qua chạy lại. Rồi Schmidt xuất hiện. Gã ta và Arthur đi vào phòng ngủ để nói chuyện, chẳng mấy chốc Otto cùng Anni nghe thấy những giọng nói giận dữ và sừng sộ. Schmidt ra khỏi phòng ngủ, còn Arthur đi sau trong cơn giận dữ bất lực. Otto không tài nào hiểu được tất cả mọi chuyện, nhưng vị Nam tước có dính dáng gì đó, và tiền nong. Arthur tức tối vì Schmidt đã nói gì đó với Nam tước; còn Schmidt thì hết nhục mạ lại khinh khỉnh. Arthur đã gào lên: “Anh đã cho thấy không chỉ thái độ vô ơn bạc nghĩa mà còn là sự phản bội trắng trợn!” Otto khá chắc về câu này. Lời nói ấy có vẻ đã gây cho cậu ta một ấn tượng đặc biệt vì từ “phản bội” trong tâm trí cậu ta có mùi vị chính trị rõ nét. Quả thực là cậu ta đã điềm nhiên cho rằng Schmidt theo một cách nào đó đã phản bội phe cánh tả. “Lần đầu tiên nhìn thấy gã ta, tôi đã nói với Anni rằng, tôi chẳng lấy làm lạ nếu gã được cử tới để theo dõi Arthur. Với cái đầu to tướng, trông gã y hệt một tên Quốc xã.”

Những gì diễn ra sau đó đã khẳng định ý kiến của Otto. Schmidt chuẩn bị rời căn hộ thì quay lại và nói với Arthur: “Này, tôi đi đây. Tôi sẽ để ông lại với tình thương của đám bằng hữu cánh tả quý giá nhà ông. Và khi chúng nó vơ vét đến đồng phen-ních cuối cùng của ông…”

Gã không nói thêm nữa. Bởi Otto, bối rối trước toàn bộ cuộc nói chuyện và rốt cuộc cũng thấy nhẹ nhõm vì nghe được thứ gì đó có thể hiểu được và bức xúc, đã xách cổ Schmidt ra khỏi căn hộ và tặng gã một cú sút tung mông bay xuống cầu thang. Otto, khi tường thuật, đã nhấn nhá vào cú sút ấy trong men say tự hào và thích thú. Đó là một trong những cú sút để đời của cậu ta, một cú sút được truyền cảm hứng, đúng mục tiêu, đúng thời điểm. Cậu ta sốt sắng mô tả chính xác cú sút ấy đã được thực hiện như thế nào và vào đâu. Cậu ta bắt tôi đứng dậy, khẽ chạm ngón chân vào mông tôi. Tôi hơi khó chịu, nhưng biết rằng cậu ta đã nỗ lực khống chế bản thân lắm mới không để lỡ chân.

“Tôi thề, Willi ạ, anh phải nghe thằng đó hạ cánh! Bịch! Bịch! Bép! Trong một phút nó có vẻ không biết mình đang ở đâu hay chuyện gì đã xảy ra với nó. Xong rồi nó bắt đầu lèm bèm, y như thằng trẻ con. Tôi rủn cả người chỉ vì mắc cười, đến mức anh chỉ cần búng ngón tay thôi là tôi lăn xuống cầu thang luôn.”

Và giờ thì Otto bắt đầu cười. Cậu ta cười sảng khoái, không chút hằn học hay giễu cợt. Cậu ta chẳng hề hận thù gì gã Schmidt khó chịu kia.

Tôi hỏi liệu có còn thông tin gì về gã không nhưng Otto không biết. Schmidt tự mình đứng dậy, chậm rãi và đau đớn, làu bàu vài lời đe dọa không rõ, rồi tập tễnh đi xuống. Còn Arthur, người vẫn đứng đó từ đầu, lắc đầu nghi ngại và phản đối.

“Cậu không nên làm thế, cậu hiểu không?”

“Arthur quá ư tử tế,” Otto nói thêm khi kể xong câu chuyện của mình. “Ai ông ấy cũng tin tưởng. Mà ông ấy được cái gì chứ? Chả được gì cả. Lúc nào cũng bị lừa đảo và phản bội.”

Không bình luận gì cho lời nhận xét cuối có lẽ là hợp lý. Tôi nói rằng mình phải đi.

Có điều gì đó về tôi khiến Olga hứng thú. Ngực cô ta khe khẽ phập phồng. Không nói trước, khi chúng tôi tiến ra cửa, cô ta cố ý véo má tôi một cái khá đau, như thể đang vặt một trái mận khỏi cành.

“Cậu là một cậu trai ngoan,” cô ta cười khùng khục. “Tối nào cậu phải qua đây. Tôi sẽ dạy cho cậu thứ mà cậu trước nay chưa biết.”

“Cậu nên thử một lần với Olga, Willi ạ.” Otto nghiêm túc khuyên. “Đáng đồng tiền bát gạo lắm.”

“Tôi chắc chắn là đáng,” tôi lịch sự đáp lại và vội vã xuống thang.

Một vài ngày sau, tôi có cuộc hẹn với Fritz Wendel ở Troika. Tới quá sớm, tôi ngồi ở quầy bar và phát hiện ra Nam tước ngồi ngay ghế bên cạnh.

“Xin chào, Kuno!”

“Chào cậu.”

Ông ta khó khăn cúi cái đầu bóng mượt. Thật ngạc nhiên là ông ta trông không hề vui vẻ khi nhìn thấy tôi. Hoàn toàn ngược lại. Con mắt đeo kính của ông ta ánh lên sự thù hằn ẩn nhẫn, còn mắt không đeo kính thì lảng tránh và hoài nghi.

“Lâu quá rồi không gặp ông,” tôi vui vẻ nói, cố tỏ ra không để ý tới thái độ của ông ta.

Con mắt ông ta đảo quanh phòng, rõ ràng ông ta đang cầu cứu, nhưng không ai đáp lại. Nơi này gần như không có người. Nhân viên quầy bar đang tiến lại gần chỗ chúng tôi.

“Ông định uống gì?” Tôi hỏi. Vẻ khó chịu của ông ta bắt đầu làm tôi tò mò.

“À… không có gì, cảm ơn cậu. Cậu thấy đấy, tôi cũng phải đi bây giờ.”

“Gì thế, ngài đi về sớm thế, ngài Nam tước?” Nhân viên quầy bar niềm nở; vô tình gia tăng sự khó chịu cho vị Nam tước: “Ngài ở đây còn chưa được năm phút mà.”

“Ông có nghe tìn gì từ Arthur Norris không?” Với sự ác ý cố tình, tôi không thèm quan tâm tới nỗ lực tuột xuống khỏi chiếc ghế đẩu của ông ta. Ông ta sẽ không thể xuống ghế chừng nào tôi không đẩy ghế tôi ra phía sau một chút.

Cái tên khiến Kuno co rúm người.

“Không.” Giọng ông ta lạnh băng. “Tôi không nghe được gì.”

“Ông ấy đang ở Paris.”

“Thật sao?”

“Ôi chà,” tôi hồ hởi nói, “tôi không nên quấy quả ông thêm.” Tôi chìa tay ra. Ông ta chẳng hề chạm vào.

“Tạm biệt.”

Cuối cùng cũng được giải thoát, ông ta lao như tên bắn ra khỏi cửa. Người ta có khi sẽ tưởng ông ta đang trốn khỏi một bệnh viện có nạn dịch hạch. Tay nhân viên quầy bar ý nhị mỉm cười, nhặt mấy đồng xu và ném chúng vào ngăn kéo để tiền. Ông ta đã từng thấy những tên ăn bám bị hắt hủi.

Tôi bị bỏ lại với một bí ẩn nữa cần phải giải đáp.

Giống như một chuyến tàu dài dừng lại ở tất cả các ga nhỏ tồi tàn dọc đường, mùa đông chậm rãi lết mình. Mỗi tuần lại thêm các nghị định mới. Tiếng nói rệu rã như giám mục của Brüning* ban hành các mệnh lệnh cho những người làm ăn, và chúng không được chấp hành. “Đó là Chủ nghĩa Phát xít,” giới Dân chủ Xã hội kêu ca. “Ông ta yếu xìu,” Helen Pratt nói. “Thứ mà mấy con lợn ấy cần là một gã đàn ông có lông ngực.” Văn bản Hessen* được phát hiện, nhưng chẳng ma nào thèm quan tâm. Có quá nhiều ì xèo. Công chúng kiệt quệ đã chán ngấy những bất ngờ tới độ không thể tiêu hóa nổi. Người ta nói tới Giáng sinh, Đảng Quốc xã sẽ lên nắm quyền; nhưng Giáng sinh tới và chuyện đó vẫn chưa xảy ra. Arthur gửi lời chúc tới tôi trên một tấm bưu thiếp có hình tháp Eiffel.

Berlin đang trong tình trạng nội chiến. Sự căm ghét đột nhiên bùng nổ, không báo trước, bất thình lình; tại mọi góc phố, nhà hàng, rạp phim, sàn nhảy, bể bơi; lúc nửa đêm, sau bữa sáng, giữa chiều. Dao vung lên, các cuộc ẩu đả nổ ra với nhẫn đinh, vại bia, chân ghế hay dùi cui chì; đạn sượt qua các yết thị dán trên cột bích chương, bật lại từ các mái tôn nhà xí. Giữa con phố đông đúc một thanh niên trẻ có thể bị tấn công, lột trần, đánh túi bụi và vứt lại trên vệ đường, máu me be bét; trong vòng mười lăm giây tất cả kết thúc và những kẻ hành hung đã mất dạng. Otto bị một vết dao cạo sượt qua mắt trong một vụ ẩu đả ở hội chợ gần phố Cöpernickerstrasse. Bác sĩ đã khâu ba mũi và cậu ta phải nằm viện một tuần. Báo chí tràn ngập ảnh chết trên giường bệnh của những tử sĩ đối đầu, Đảng Quốc xã, Reichsbanner* và Đảng Cộng sản. Học sinh của tôi nhìn những bức ảnh ấy và lắc đầu, xin lỗi tôi vì tình trạng của nước Đức. “Ôi, ôi!” Họ nói, “thật kinh khủng. Không thể tiếp diễn thế này được.”

Phóng viên đưa tin các vụ giết hại và các nhà soạn nhạc jazz đã làm biến nghĩa tiếng Đức tới mức bất khả vãn hồi. Ngôn ngữ thóa mạ của báo chí (kẻ phản bội, tay sai Versailles, con lợn sát nhân, thằng lừa đảo theo Marx, vũng lầy Hitler, Mặt trận Đỏ sầu bọ) do bị lạm dụng mà đã trở thành thứ giống như uyển ngữ mà người Trung Quốc vẫn dùng. Từ “Liebe” yêu thương, vượt chuẩn Goethe, còn chẳng đáng một nụ hôn của gái điếm. Mùa xuân, ánh trăng, tuổi trẻ, hồng hoa, thiếu nữ, người thương, tâm can, Tháng Năm: đó là vài từ ngữ bị phá giá thê thảm bởi tác giả của tất thảy những bản tango, valse và fokstrot hô hào lối thoát riêng. Hãy tìm một người tình bé nhỏ yêu dấu, họ khuyên nhủ, và quên đi cuộc khủng hoảng, phớt lờ đám thất nghiệp. Hãy cất cánh, họ thúc giục, tới Hawaii, Naples, tới Vienna Mộng-mơ. Hugenberg*, đứng sau Ufa*, đang phục vụ món chủ nghĩa dân tộc cho hợp khẩu vị của toàn dân. Ông ta sản xuất những bản anh hùng ca chiến trận, những vở hài kịch về cuộc sống doanh trại, những vở opera mà trong đó những hoạt cảnh vui nhộn của giới quý tộc quân sự tiền chiến được phục sức kiểu thời trang 1932. Những tay đạo diễn và quay phim xuất sắc của ông ta đã dồn tâm sức cho ra những góc quay đẹp đầy mỉa mai đặc tả bọt rượu sâm-panh và ánh đèn điện lấp lánh trên lụa là.

Rồi sáng sáng, trên toàn thị trấn thê lương, ẩm ướt, mênh mang và những căn nhà tranh thuộc địa bé tí trong các khu đất ngoại ô, thanh niên trai tráng thức giấc chỉ để đón thêm một ngày trống rỗng vô công rỗi việc mà họ phải tính toán giết thời gian; bán dây giày, ăn xin, chơi cờ tại sảnh Giao dịch Lao động, vạ vật đi đái bậy, mở cửa ô tô, khuân vác thùng hàng trong chợ, buôn chuyện, hát dân ca xin mấy đồng groschen trong sân các khu nhà và giữa các nhà ga tàu điện ngầm. Sau Giao Thừa, tuyết rơi, nhưng không đọng lại; không thể kiếm tiền nhờ quét dọn tuyết. Người bán hàng rung lắc tất cả số xu trong ngăn để tiền vì sợ tiền giả. Nhà chiêm tinh học của Frl. Schroeder đã tiên báo về ngày tận thế của thế giới. “Nghe này,” Fritz Wendel nói, giữa những ngụm cốc-tai trong quầy bar khách sạn Eden, “tôi cóc thèm quan tâm nếu cái đất nước này theo cánh tả. Ý tôi là, chúng ta giờ phải thay đổi suy nghĩ một tí. Mẹ, ai thèm quan tâm chứ?”

Đầu tháng Ba, các áp phích về Bầu cử Tổng thống bắt đầu xuất hiện. Chân dung của Hindenburg*, với dòng chữ kiểu gô-tích bên dưới, toát lên vẻ tôn giáo thẳng thừng: “Người đã gửi niềm tin nơi bạn; hãy tin tưởng Người.” Đảng Quốc xã triển khai thành công một công thức vừa thông minh để đối đầu với biểu tượng chân phước này lại vừa tránh được cảnh mang tiếng là báng bổ: “Vinh danh Hindenburg! Bỏ phiếu cho Hitler.” Otto và các đồng chí của anh hàng đêm lại khởi hành những chuyến đi mạo hiểm, với sơn thùng và chổi quét. Họ vượt các bức tường cao, bò dọc các mái nhà, oằn mình dưới các hàng rào gỗ; tránh cảnh sát và lính tuần tra S.A*. Và sáng hôm sau, người qua kẻ lại sẽ nhìn thấy tên của Thälmann được viết đậm nét tại một số vị trí nổi bật và không dễ với tới. Otto đưa cho tôi một đống nhãn nhỏ có đính miếng dán phía sau: Bỏ phiếu cho Thälmann*, ứng viên của Công nhân. Tôi mang những chiếc nhãn này trong túi và dính lên cửa sổ và cửa ra vào các quán khi không ai để ý.

Brüning diễn thuyết tại Cung thể thao. Chúng ta phải bầu cho Hindenburg, và cứu nước Đức, ông ta nói với chúng tôi. Điệu bộ của ông ta quyết liệt và có tính cảnh cáo; mắt kính của ông ánh lên cảm xúc dưới ánh đèn sân khấu. Giọng ông run rẩy với niềm nhiệt huyết giáo điều khô cứng. “Lạm phát”, ông đe dọa; và khán giả lẩy bẩy. “Tannenberg*,” ông kính cẩn gợi nhắc: có tiếng vỗ tay kéo dài.

Bayer phát biểu tại Lustgarten, giữa trận bão tuyết, trên nóc một chiếc xe tải; một hình hài nhỏ tí xíu, đầu trần, cử động phía trên một biển người và biểu ngữ cuồn cuộn mênh mang. Phía sau anh ta là mặt tiền Điện Berlin lạnh lẽo; và dàn hàng theo hành lang đá của nó là lớp lớp cảnh sát được vũ trang đứng yên lặng. “Hãy nhìn họ mà xem,” Bayer nói to. “Những thanh niên tội nghiệp! Thật ngại thay khi bắt họ đứng ngoài cửa trong tiết trời như thế này. Nhưng không hề gì; họ có áo khoác dày đẹp để giữ ấm. Ai đã cho họ những tấm áo ấy? Chúng ta. Chẳng phải chúng ta đã tử tế hay sao? Vậy còn ai sẽ cho ta tấm áo đây? Biết chết liền!”

“Vậy là cậu trai già lại làm trò,” Helen Pratt nói. “Tôi biết thừa là anh ta sẽ làm thế. Kiếm được mười mác ở văn phòng, đám ngốc tội nghiệp.”

Đó là thứ Tư sau đợt bầu cử, và chúng tôi đang đứng ở sân ga Zoo. Helen đến tiễn tôi lên tàu về Anh.

“Nhân tiện,” cô nói thêm, “cái tay kì quặc mà cậu mang tới tối nọ giờ làm gì rồi? Morris à, tên ông ta ý?”

“Norris… Tôi không biết. Đã lâu rồi tôi không nghe tin gì từ ông ấy.”

Thật lạ khi cô ấy lại hỏi tôi câu đó, vì chính tôi, chỉ tích tắc trước đó, cũng đang nghĩ về Arthur. Trong tâm trí tôi, tôi luôn liên hệ ông với nhà ga này. Cũng sắp sáu tháng kể từ ngày ông rời đi, vậy mà như thể mới tuần trước. Giây phút tôi tới London, tôi quyết định sẽ viết cho ông một lá thư dài.

Chương chín

Ấy thế mà tôi lại không viết. Vì sao thì tôi không biết. Tôi lười biếng còn thời tiết đã ấm lên. Tôi thường nghĩ tới Arthur; thường xuyên tới mức thư tín dường như không cần thiết. Như thể chúng tôi có thần giao cách cảm. Cuối cùng, tôi đi về vùng nông thôn bốn tháng và phát hiện ra, quá đỗi muộn màng, rằng tôi đã để quên tấm bưu thiếp có địa chỉ của ông trong một ngăn kéo đâu đó ở London. Dù sao thì cũng không thành vấn đề. Có lẽ tầm này ông đã rời Paris từ lâu. Nếu như ông không vào tù.

Đầu tháng Mười, tôi quay lại Berlin. Con phố Tauentzienstrasse cũ kĩ thân thương chẳng hề thay đổi. Nhìn qua cửa sổ xe taxi trên đường từ ga về, tôi thấy mấy tay Quốc xã trong bộ đồng phục S.A mới, giờ đã không còn bị cấm. Họ sải bước cứng nhắc dọc phố, và được những người dân cao niên giơ tay chào nhiệt liệt, số khác đứng gác ở góc phố, khuơ lẻng xẻng các thùng quyên góp.

Tôi leo lên bậc thang quen thuộc. Chưa kịp chạm vào chuông cửa thì Frl. Schroeder đã lao ra, mở rộng vòng tay chào đón tôi. Chắc hẳn bà đang ngóng chờ tôi về.

“Cậu Bradshaw! Cậu Bradshaw! Cậu Bradshaw! Cuối cùng thì cậu cũng về với chúng tôi! Tôi phải ôm cậu một cái! Nom cậu mới khỏe mạnh làm sao! Từ lúc cậu đi mọi việc đã thay đổi quá nhiều.”

“Mọi việc ở đây ra sao hả bà Schroeder?”

“À… tôi nghĩ là tôi không nên kêu ca. Hồi hè thì tệ. Nhưng giờ thì… Vào trong đã, cậu Bradshaw, tôi có một bất ngờ cho cậu.”

Vui vẻ dẫn tôi đi dọc sảnh vào, bà mở toang cửa phòng khách với cử chỉ đầy kịch tính.

“Arthur!”

“William thân mến của tôi, chào mừng tới nước Đức!”

“Tôi không biết là…”

“Cậu Bradshaw, cậu trông già đi nhiều đấy!”

“Chậc… chậc… đây thực sự là một cuộc hội ngộ vui vẻ. Berlin một lần nữa lại là chính mình. Tôi đề nghị chúng ta tới phòng tôi và làm một ly mừng Bradshaw trở về. Bà cũng sẽ chung vui với chúng tôi chứ, Frl. Schroeder?”

“Ôi… ông thật tử tế quá, ông Norris, chắc chắn rồi.”

“Mời bà.”

“Thôi thôi.”

“Xin bà đi trước.”

Phải thêm một hồi lâu khách sáo và cúi đầu trước khi hai người bọn họ chịu đi qua cửa. Sự thân quen dường như không ảnh hưởng tới cung cách lịch thiệp của họ. Arthur vẫn rất đỗi ga-lăng, Frl. Schroeder vẫn rất đỗi điệu đàng.

Căn phòng ngủ lớn phía trước khó mà nhận ra nổi. Arthur đã chuyển chiếc giường vào góc cạnh cửa sổ và đẩy chiếc xô-pha ra gần bếp. Những chậu dương xỉ bốc mùi đã biến mất, cả mấy tấm thảm móc bé bé trên bàn trang điểm cùng đám tượng chó bằng kim loại trên giá sách cũng vậy. Ba bức tranh được phục chế màu có hình những nữ thần rừng đang tắm cũng chẳng còn; thay vào đó tôi nhận ra ba bức tranh từng treo trong phòng ăn của Arthur. Và che chiếc bồn rửa là tấm bình phong sơn mài lớn của Nhật từng được đặt trong sảnh vào của căn hộ trên phố Courbierestrasse.

“Hàng trôi dạt,” Arthur dõi theo ánh mắt của tôi, “mà tôi đã vui vẻ vớt được từ vụ đắm tàu.”

“Giờ thì, cậu Bradshaw,” Frl. Schroeder chen vào, “hãy nói cho tôi ý kiến thẳng thắn của cậu. Ông Norris thấy mấy nữ thần này xấu xí. Tôi thì vẫn nghĩ là họ đẹp ngọt ngào. Dĩ nhiên, tôi biết có người vẫn bảo mấy bức tranh đó cổ lỗ.”

“Tôi sẽ không nói chúng xấu,” tôi xã giao đáp lại. “Nhưng thi thoảng thay đổi một chút cũng hay mà, phải không?”

“Thay đổi là gia vị của cuộc sống,” Arthur lầm bầm, khi lấy ly trên chạn xuống. Bên trong, tôi nhìn thấy một dãy chai: “Tôi nên mời cậu loại nào đây, William - Kümmel hay Benedictine? Tôi biết Frl. Schroeder thích Brandy sơ-ri.”

Giờ khi tôi có thể nhìn thấy hai con người họ dưới ánh sáng ban ngày, tôi mới giật mình vì sự tương phản. Frl. Schroeder tội nghiệp có vẻ như già đi nhiều; bà thực sự là một bà lão. Gương mặt bà chảy sệ và nhăn nheo vì lo lắng, da dẻ mặc dù được phủ dày phấn son, trông vẫn thật nhợt nhạt. Bà không đủ ăn. Arthur, ngược lại, trông thực sự trẻ hơn. Hai má ông phúng phính và tươi mới như nụ hồng; râu tóc gọn gàng, móng tay cắt tỉa và nước hoa thơm nức. Ông đeo chiếc nhẫn ngọc xanh cổ vịt mà tôi chưa từng thấy, và vận bộ vét nâu mới sang trọng. Bộ tóc giả của ông rõ xa xỉ và táo bạo với những lọn gợn sóng, bóng mượt, rậm rì phủ quanh thái dương. Có điều gì đó sống động, thậm chí là phá cách, trong tổng thể dáng vẻ của ông. Ông nom như một diễn viên nổi tiếng hoặc một nghệ sĩ vĩ cầm giàu có.

“Ông đã quay về bao lâu rồi?” Tôi hỏi.

“Để xem nào, chắc phải gần hai tháng… thời gian trôi thật nhanh! Tôi thực sự phải xin lỗi vì lười viết thư. Tôi đã rất bận rộn; còn Frl. Schroeder lại không chắc về địa chỉ của cậu ở London.”

“Tôi e là cả hai chúng ta không ai giỏi viết thư tay.”

“Vấn đề là tấm lòng ấy, chàng trai thân mến. Tôi hi vọng là cậu cũng tin thế. Cậu luôn hiện diện trong lòng tôi. Thực sự rất vui khi gặp lại cậu ở đây. Chưa gì tôi đã cảm thấy tâm trí mình như vừa cất được gánh nặng.”

Câu này nghe như điềm gở. Có lẽ ông lại đang ngấp nghé bờ vực. Tôi chỉ hi vọng rằng Frl. Schroeder tội nghiệp sẽ không phải gánh chịu điều gì. Bà ngồi ở đó, ly trong tay, trên ghế xô-pha, nhấm nháp từng từ; chân bà ngắn quá nên đôi giày nhung đen của bà đung đưa cách thảm cả tấc.

“Hãy nhìn mà xem, Herr Bradshaw,” bà giơ cổ tay ra, “Herr Norris đã tặng quà sinh nhật cho tôi đấy. Cậu có tin là tôi vui đến độ phát khóc không?”

Đó là chiếc vòng tay vàng thanh nhã chắc chắn phải năm mươi mác là ít. Tôi thực sự cảm động: “Ông tốt quá, Arthur!”

Má ông ửng hồng. Ông có vẻ khá bối rối.

“Chỉ là một chút lòng thành thôi. Tôi không thể nói hết cho cậu nghe Frl. Schroeder đã tử tế với tôi nhường nào. Tôi muốn mời bà ấy làm thư ký vĩnh viễn cho tôi ấy.”

“Ôi, ông Norris, sao ông có thể nói vớ vẩn thế!”

“Tôi đảm bảo với bà, Frl. Schroeder, tôi thực sự chân thành.”

“Cậu xem ông ấy đùa cợt bà già tội nghiệp kìa, cậu Bradshaw?”

Bà hơi say. Khi Arthur rót cho bà ly Brandy sơ-ri thứ hai, bà đã đánh đổ một ít ra váy. Khi cơn lộn xộn theo sau sự cố này dịu xuống, ông nói mình phải ra ngoài.

“Hãy thứ lỗi vì tôi phải gián đoạn buổi hội ngộ vui vẻ này… nhiệm vụ tới. Tôi hi vọng sẽ gặp cậu vào tối nay, William. Chúng ta ăn tối với nhau nhé? Có được không?”

“Được chứ.”

“Vậy thì tôi xin tạm biệt, tới 8 giờ.”

Tôi đứng dậy để rời đi và dỡ đồ. Frl. Schroeder theo tôi vào phòng của tôi. Bà khăng khăng đòi giúp. Bà vẫn còn say và liên tục để đồ đạc nhầm chỗ; xếp áo sơ mi vào ngăn kéo bàn làm việc, sách vào ngăn để tất. Bà không ngớt lời khen ngợi Arthur.

“Ông ấy như thể được trời phái xuống vậy. Tôi rơi vào cảnh nợ nần tiền thuê nhà, vì tôi chẳng kiếm được mấy kể từ lúc lạm phát. Vợ của người phu khuân vác đã tới gặp tôi về việc đó nhiều lần. ‘Frl. Schroeder,’ bà ấy nói, ‘chúng tôi biết bà, và chúng tôi cũng không muốn làm khó bà. Nhưng ai cũng phải sống.’ Tôi thề là có những tối khi tôi quá trầm cảm, tôi đã từng có ý nghĩ cho đầu vào lò nướng. Và rồi Herr Norris tới, tôi cứ nghĩ ông ấy chỉ tới thăm tôi thôi. ‘Bà cho thuê phòng ngủ phía trước bao nhiêu tiền?’ Ông ấy hỏi. Lúc ấy tôi bủn rủn cả người. ‘Năm mươi,’ tôi đáp. Tôi không dám nói giá cao hơn, vì thời điểm thật quá khó khăn. Tôi lo ông ấy kêu đắt quá tới run cả người. Thế rồi cậu nghĩ ông ấy nói gì nào? ‘Frl. Schroeder,’ ông ấy nói, ‘tôi không dám mơ tới chuyện trả cho bà dưới sáu mươi. Như thế là ăn cướp.’ Tôi bảo thật, cậu Bradshaw ạ, tôi có thể hôn tay ông ấy ý chứ.”

Nước mắt dâng đầy trong mắt Frl. Schroeder. Tôi sợ là bà sắp quỵ xuống.

“Và ông ấy trả tiền cho bà đều chứ?”

“Đúng hạn, cậu Bradshaw ạ. Ông ấy rất nghiêm túc như chính cậu vậy. Tôi chưa từng quen ai chu toàn đến thế. Cậu có biết vì sao ông ấy thậm chí còn không để tôi trả tiền sữa cho cả tháng không? Ông ấy trả theo tuần đấy. ‘Tôi không thích cảm giác nợ ai đó một đồng phen-ních nào,’ ông ấy nói… Tôi ước gì có nhiều người như ông ấy.”

Tối đó, khi tôi đề xuất ăn tối ở nhà hàng quen, Arthur, trước sự ngạc nhiên của tôi, đã phản đối: “Chỗ đó ồn ào quá, chàng trai thân mến. Dây thần kinh nhạy cảm của tôi run sợ trước ý tưởng về một buổi tối nhạc jazz. Xét về đồ ăn, kể cả trong thành phố thô thiển này, đúng là nhà hàng đó quá tệ. Hãy tới quán Montmartre.”

“Nhưng Arthur thân mến, chỗ đó đắt kinh khủng.”

“Đừng ngại. Đừng ngại. Trong cuộc đời ngắn ngủi này, không thể lúc nào cũng so đo tiền bạc. Cậu là khách của tôi tối nay. Hãy tạm quên thế giới khắc nghiệt này đi trong vài giờ đồng hồ và hưởng thụ.”

“Ông tốt quá.”

Ở Monmartre, Arthur gọi sâm-panh.

“Đây thực sự là một sự kiện may mắn lạ kì đến mức tôi cảm thấy chúng ta có lý do chính đáng để thả lỏng tiêu chuẩn cách mạng cứng nhắc của mình.”

Tôi bật cười: “Tôi phải nói là có vẻ ông đang ăn nên làm ra.”

Arthur cẩn trọng bóp cằm.

“Tôi không kêu ca gì, William ạ. Vào lúc này. Không. Nhưng tôi sợ là tôi nhìn thấy những chướng ngại phía trước.”

“Ông vẫn làm xuất nhập khẩu à?”

“Không hẳn thế… Không… À, theo một nghĩa nào đó thì có lẽ thế.”

“Vậy từ bấy lâu ông đều ở Paris?”

“Ít nhiều là thế. Lúc ở lúc không.”

“Ông làm gì ở đó?”

Arthur liên tục liếc quanh nhà hàng nhỏ sang trọng, mỉm cười duyên dáng: “Đó là một câu hỏi rất trọng yếu đấy, William thân mến của tôi.”

“Ông làm việc cho Bayer ư?”

“À… một phần. Đúng thế.” Một thoáng mơ hồ lan tỏa trong mắt Arthur. Ông đang cố gắng giãy ra khỏi chủ đề này.

“Vậy là ông vẫn gặp anh ta kể từ khi ông quay lại Berlin?”

“Dĩ nhiên.” Ông đột nhiên nhìn tôi nghi ngờ. “Sao cậu hỏi thế?”

“Tôi không biết nữa. Lần cuối tôi gặp ông, ông không có vẻ gì là hài lòng về anh ta, chỉ vậy thôi.”

“Bayer và tôi vô cùng hợp nhau.” Arthur nhấn mạnh, rồi ngưng lại và nói thêm: “Cậu vẫn chưa nói với ai là tôi đã cãi nhau với anh ta phải không?”

“Không, dĩ nhiên là không, Arthur. Tôi nói được với ai bây giờ?”

Arthur trông nhẹ nhõm đến lộ liễu.

“Tôi xin cậu, William. Tôi biết là tôi có thể tin tưởng cái miệng kín tiếng tuyệt vời của cậu. Nhưng nếu, lỡ như, câu chuyện lan ra là Bayer với tôi có xích mích thì có thể sẽ rất khó xử cho tôi, cậu hiểu không?”

Tôi bật cười.

“Không, Arthur. Tôi chẳng hiểu gì cả.”

Mỉm cười, Arthur nâng ly.

“Hãy chịu khó với tôi nhé, William. Cậu biết đấy, tôi luôn thích có mấy bí mật nho nhỏ. Chắc chắn đến một lúc nào đó tôi sẽ có thể giải thích cho cậu.”

“Hoặc là phịa ra một lý do nào đó.”

“Ha ha. Ha ha. Tôi thấy là cậu vẫn ngoa ngoắt như ngày nào… và khiến tôi sực nhớ ra là tôi đã bất cẩn hẹn Anni lúc 10 giờ… có lẽ chúng ta nên ăn thôi.”

“Dĩ nhiên rồi. Ông không được để cô ấy đợi.”

Trong suốt bữa ăn Arthur hỏi tôi về London. Berlin và Paris đều bị khéo léo lảng tránh.

Arthur rõ ràng đã thay đổi sinh hoạt thường ngày ở nhà Frl. Schroeder. Vì ông nhất quyết tắm nước nóng vào mỗi sáng nên bà phải dậy sớm hơn một giờ đồng hồ, để đun chiếc nồi nước nóng nhỏ kiểu cũ. Bà không phàn nàn gì về việc này. Trái lại, bà còn có vẻ ngưỡng mộ Arthur vì phiền toái mà ông gây ra cho bà.

“Ông ấy thật tỉ mẩn, cậu Bradshaw ạ. Giống một tiểu thư hơn là một quý ông. Mọi thứ trong phòng ông ấy đều có trật tự cả, và tôi sẽ gặp rắc rối nếu chúng không đúng như những gì ông ấy muốn. Mặc dù vậy, tôi phải nói thật vinh dự khi được là người chăm nom đồ đạc cho ông ấy. Cậu nên nhìn mấy cái áo sơ mi và cà vạt của ông ấy. Đẹp như mơ! Cả quần áo lót bằng lụa nữa! ‘Ông Norris,’ tôi từng nói với ông ấy, ‘ông nên để tôi mặc mấy đồ này mới phải; chúng quá xinh xẻo cho một người đàn ông.’ Dĩ nhiên tôi chỉ đùa thôi. Ông Norris thích đùa lắm. Ông ấy đặt bốn tờ nhật báo, cậu biết không, chưa kể tuần san biếm họa, và tôi không được phép vứt bất cứ tờ nào. Tất thảy đều chất đống theo thứ tự ngày tháng, nếu cậu thích, trên chốc chạn. Có lúc tôi cũng phát điên khi nghĩ tới đám bụi ở đó. Rồi thì, hàng ngày, trước khi ra ngoài, ông Norris đều đưa cho tôi một danh sách dài các tin nhắn tôi phải trả lời cho những người gọi tới. Tôi phải nhớ hết tên của bọn họ, và những ai ông ấy muốn gặp và không muốn gặp. Bây giờ, chuông cửa cứ réo suốt thôi, toàn điện tín cho ông Norris, rồi thư nhanh, thư hàng không và tôi chẳng biết còn gì nữa. Nửa tháng trước đặc biệt tệ luôn. Nếu cậu hỏi thì tôi nghĩ điểm yếu nho nhỏ của ông ấy chính là mấy quý cô.”

“Sao bà lại nghĩ thế hả Frl. Schroeder?”

“Thì tôi để ý thấy ông Norris rất hay nhận được điện tín từ Paris. Hồi đầu tôi hay mở ra xem vì nghĩ có thể đó là chuyện gì quan trọng mà ông Norris muốn biết ngay. Nhưng tôi chẳng hiểu đầu cua tai nheo gì cả. Chúng toàn từ một cô tên là Margot. Có những bức rất là mùi mẫn. “Em gửi tới ông một cái ôm,” rồi “Lần trước ông quên không gửi kèm những nụ hôn.” Tôi phải nói là bản thân tôi cũng chả bao giờ đủ gan mà viết ra những điều như thế; thật phục cái người ở bưu điện ngồi đọc chúng! Mấy cô gái Pháp này chắc chắn không biết xấu hổ là gì. Từ kinh nghiệm của tôi, một phụ nữ cứ phô trương cảm xúc như thế thì cô ta chả đáng giá mấy… Xong rồi cô ta lại viết rất nhiều thứ vớ vẩn.”

“Vớ vẩn kiểu gì cơ?”

“Ôi, tôi quên gần hết rồi. Những thứ kiểu ấm trà, bình đun nước rồi bánh mì rồi bơ và bánh ngọt.”

“Nghe kì cục thế.”

“Cậu nói đúng, cậu Bradshaw. Rất kì cục… Tôi sẽ nói cho cậu nghe tôi nghĩ gì.” Frl. Schroeder hạ giọng và liếc nhìn về phía cửa; có lẽ bà đã học được mánh này từ Arthur. “Tôi tin chắc đây là một loại mật ngữ. Cậu biết không? Mỗi từ đều có nghĩa kép ấy.”

“Mật mã?”

“Đúng rồi, là thế đấy.” Frl. Schroeder gật đầu bí hiểm.

“Nhưng tại sao cô gái này lại đánh điện cho ông Norris bằng mật mã chứ? Nghe chừng vô nghĩa quá.”

Frl. Schroeder mỉm cười trước sự ngây thơ của tôi.

“Ôi, cậu Bradshaw, cậu thông minh và học thức là thế mà chẳng hiểu sự đời. Phải là một bà già như tôi mới hiểu được những bí ẩn nho nhỏ kiểu này. Đơn giản lắm: cái cô Margot như cô ta tự gọi mình thế (tôi không nghĩ đấy là tên thật của cô ta), chắc chắn là sắp sinh con.”

“Và bà nghĩ là ông Norris…”

Frl. Schroeder gật đầu như bổ củi.

“Rõ ràng như ban ngày vậy đó.”

“Thực sự thì, tôi phải nói là, khó mà nghĩ rằng…”

“Ôi, cậu cứ cười thoải mái đi, cậu Bradshaw, nhưng cậu cứ xem xem tôi đúng hay không. Suy cho cùng thì ông Norris vẫn đang trong thời đỉnh cao. Tôi biết nhiều người có gia đình còn đáng tuổi bố ông ấy ý chứ. Vả lại, còn lý do nào khác để cô ta viết tin nhắn kiểu đó nữa?”

“Tôi chắc là tôi không biết.”

“Cậu thấy chưa?” Frl. Schroeder reo lên hân hoan. “Cậu không biết. Tôi cũng thế.”

Mỗi sáng Frl. Schroeder sẽ hối hả chạy lòng vòng trong căn hộ, hệt như đầu máy hơi nước tí hon, la lối: “Ông Norris! Ông Norris! Nước tắm của ông xong rồi! Nếu ông không ra nhanh thì nồi hơi nổ mất!”

“Ôi trời!” Arthur thốt lên bằng tiếng Anh. “Để tôi đội tóc giả đã.”

Ông sợ vào trong phòng tắm cho tới khi nước đã được bật lên và mọi nguy cơ về một vụ nổ được dập tắt. Frl. Schroeder sẽ lao vào đầy anh dũng, mặt đã che kín, tay bọc khăn tắm, siết chặt vòi nước nóng. Nếu điểm nổ đã cận kề, việc làm này trước hết sẽ chỉ nhả hơi nóng ra trong khi nước trong nồi hơi ì ùng như sấm. Arthur, đứng ở cửa, quan sát cuộc vật lộn của Frl. Schroeder với một nụ cười lo âu và méo xệch, sẵn sàng vọt thoát thân bất cứ lúc nào.

Sau giờ tắm là đến cậu bé cắt tóc, vẫn thường được tiệm làm đầu ở góc phố cử tới hàng ngày để cạo râu và chải bộ tóc giả cho Arthur.

“Kể cả khi ở nơi rừng rú châu Á,” Arthur có lần kể với tôi, “tôi cũng không tự cạo râu khi còn có thể chịu được. Đó là một trong những cuộc phẫu thuật khó chịu bẩn thỉu khiến con người ta mất hứng cả ngày.”

Khi cậu cắt tóc đi rồi, Arthur sẽ gọi tôi: “Vào đi, chàng trai thân mến, giờ tôi hiện hình rồi. Vào nói chuyện với tôi trong lúc tôi dặm phấn cho mũi.”

Ngồi trước bàn trang điểm trong chiếc khăn tắm màu hoa cà thanh nhã, Arthur sẽ tiết lộ cho tôi vô số bí mật trong thói quen làm đẹp của ông. Ông đỏm dáng đến ngỡ ngàng. Sau lần này, quả là tôi được mở mắt về quy trình chuẩn bị phức tạp giúp ông có được dáng vẻ khi ra ngoài. Tỉ như, tôi chưa từng mơ rằng ông dành ba lần một tuần tỉa lông mày bằng nhíp hết mười phút. (“Tỉa mỏng, William ạ, chứ không phải nhổ. Cái từ thô thiển ấy là tôi rất ghét.”) Thêm mười lăm phút quý báu mỗi ngày cho máy mát-xa; rồi thoa kem mặt kĩ lưỡng (bảy hay tám phút) và dặm ít phấn nước (ba hoặc bốn phút). Dĩ nhiên, tỉa móng chân là thêm thắt; nhưng Arthur thường xuyên dành chút thời gian thoa thuốc mỡ lên ngón chân để tránh phồng rộp và chai. Ông cũng chưa bao giờ bỏ qua việc khò họng và súc miệng. (“Cứ phải tiếp xúc suốt ngày với tầng lớp vô sản như tôi đây, thì tôi phải tự bảo vệ mình khỏi màn tấn công của vi trùng, vi khuẩn chứ.”) Ấy là còn chưa kể đến những ngày ông thực sự trang điểm. (“Tôi cảm thấy mình cần chút màu sắc cho sáng nay; thời tiết u ám quá.”) Hay thanh tẩy bàn tay và cổ tay với kem tẩy lông nửa tháng một lần. (“Tôi không thích bị gợi nhớ tới mối quan hệ họ hàng với loài vượn.”)

Sau từng đấy công đoạn tỉ mẩn, chẳng lấy làm lạ khi Arthur háu đói vào mỗi bữa sáng. Ông đã thành công trong việc huấn luyện Frl. Schroeder nướng bánh mì; không như bà đã có lần làm cho ông một quả trứng luộc quá kĩ sau vài ngày đầu. Ông ăn mứt cam nhà làm, do một phụ nữ người Anh sống ở Wilmersdof bán với giá gần như gấp đôi giá thị trường. Ông dùng ấm pha cà phê đặc biệt mang theo từ Paris, và uống loại cà phê đặc biệt được gửi thẳng từ Hamburg. “Chính những thứ nho nhỏ,” Arthur nói, “mà qua trải nghiệm và đau đớn, tôi đã quyết trân trọng hơn nhiều thứ xa xỉ được quảng cáo và tung hô quá đà trong đời.”

Mười rưỡi ông đi ra ngoài, và tôi hiếm khi nhìn thấy ông cho tới tối. Việc dạy học của tôi cũng khá bận. Sau bữa trưa, ông thường về nhà và nằm nghỉ trên giường trong một tiếng. “Tin hay không thì tùy, William ạ, nhưng tôi có thể làm đầu óc tôi hoàn toàn trống rỗng trong nhiều phút. Dĩ nhiên, đấy là do luyện tập. Không ngủ trưa thì tôi sẽ rất dễ bị bồn chồn.”

Ba đêm một tuần, Frl. Anni tới; và Arthur lại chìm đắm vào những khoái lạc kì cục của ông. Tiếng ồn nghe rất rõ trong phòng khách, nơi Frl. Schroeder ngồi khâu vá.

“Ôi, ôi!” Có lần bà nói với tôi, “tôi hi vọng là ông Norris không tự làm mình bị thương. Ông ấy nên cẩn thận hơn vào cái tuổi này.”

Một buổi chiều, khoảng một tuần sau khi quay lại, tôi tình cờ ở nhà một mình. Kể cả Frl. Schroeder cũng ra ngoài. Chuông cửa reo. Đó là một bức điện tín cho Arthur, gửi từ Paris.

Cám dỗ đơn thuần là không thể cưỡng lại; tôi thậm chí còn chẳng thèm tranh đấu chống lại nó. Để tiện cho tôi, phong bì thư còn không được dán cho cẩn thận; nó bung ra trong tay tôi.

“Em rất khát,” tôi đọc, “hi vọng một siêu nước nữa sẽ sớm sôi, gửi nụ hôn cho chàng trai ngoan -Margot.”

Tôi lấy lọ hồ dán trong phòng mình và cẩn thận dán lại phong thư. Rồi tôi đặt nó lên trên bàn của Arthur và đi tới rạp chiếu bóng.

Vào bữa tối hôm đó, Arthur trông ủ rũ rõ ràng. Ông có vẻ không muốn ăn, ngồi nhìn trân trân phía trước, mày nhíu lại kịch liệt.

“Có chuyện gì thế?” Tôi hỏi.

“Mọi thứ chung chung thôi, chàng trai thân mến. Về tình hình thế giới xấu xa này. Một thoáng Weltschemerz* - nỗi đau nhân tình thế thái mà thôi.”

“Vui lên nào. Chân ái có bao giờ êm ả, ông biết đấy.”

Nhưng Arthur không phản ứng. Thậm chí ông còn chẳng hỏi tôi có ý gì. Cuối bữa ăn, tôi phải ra phía sau nhà hàng để gọi điện. Khi quay lại, tôi thấy ông đang chăm chú đọc một mẩu giấy rồi vội vàng nhét vào túi khi tôi tiến lại gần. Ông không đủ nhanh. Tôi đã nhận ra bức điện tín.

Chương mười

Arthur ngẩng lên, đôi mắt ngây thơ vô số tội.

“Nhân tiện, William này,” giọng ông tự nhiên một cách gắng gượng, “cậu có bận gì vào tối thứ Năm tới không?”

“Không.”

“Tuyệt vời. Thế thì tôi có thể mời cậu tới một bữa tiệc tối nho nhỏ được không?”

“Nghe hay quá. Còn ai sẽ đến nữa?”

“Ồ, sẽ chỉ là cuộc gặp gỡ nho nhỏ thôi. Chúng ta và Nam tước von Pregnitz.”

Arthur thốt ra cái tên đó nhẹ như không. “Kuno!” Tôi kêu lên.

“Có vẻ như cậu rất ngạc nhiên, William, nếu không muốn nói là bất mãn.” Ông ngây thơ. “Tôi cứ nghĩ cậu và anh ta là bạn tốt?”

“Tôi cũng tưởng thế cho tới lần gần nhất chúng tôi gặp nhau. Ông ta lờ tôi đi đúng nghĩa đen.”

“Ôi, chàng trai thân mến của tôi, tôi nghĩ chắc một phần do cậu tưởng tượng ấy thôi, mong cậu không phiền khi tôi nói thế. Tôi chắc chắn anh ta chẳng bao giờ làm điều gì như thế; nghe không giống anh ta chút nào.”

“Không phải ông đang bảo là tôi mơ thấy chuyện đó đấy chứ?”

“Dĩ nhiên tôi không nghi ngờ lời nói của cậu một khắc nào. Giống như cậu nói, nếu anh ta có phần thô lỗ thì tôi đoán là anh ta đang lo lắng vì nhiều trách nhiệm thôi. Chắc cậu cũng biết, anh ta có một chân trong chính quyền mới.”

“Vâng, tôi nghĩ là đã đọc được điều đó trên báo.”

“Dù sao thì, kể cả anh ta đúng là cư xử có phần lạ lùng như cậu đã nói, tôi có thể đảm bảo với cậu là do một hiểu lầm mà giờ đã được xóa bỏ.”

Tôi mỉm cười.

“Ông không cần phải úp mở về chuyện đó đâu, Arthur. Tôi đã biết một nửa câu chuyện rồi, thế nên ông có thể kể nốt cho tôi nửa còn lại. Tôi đồ là tay thư kí của ông có can dự vào việc này?”

Arthur chun mũi lại, vẻ mặt khó chịu khôi hài.

“Xin đừng gọi gã ta như thế, William. Cứ gọi Schmidt thôi. Tôi không ngại khi cậu nhắc tới mối quan hệ ấy. Những kẻ ngu ngốc nuôi ong tay áo thường có nguyên do để nuối tiếc, sớm hay muộn.”

“Thôi được rồi, Schmidt… Ông nói tiếp đi…”

“Tôi thấy là, như thường lệ, cậu biết nhiều hơn tôi tưởng,” Arthur thở dài. “Chậc, chậc, nếu cậu đã muốn nghe toàn bộ sự thật lâm ly bi đát thì cậu phải chịu nỗi đau như tôi đã từng chịu. Cậu biết đấy, những tuần lễ cuối cùng tại Courbierestrasse của tôi chìm trong nỗi khốn cùng.”

“Tôi vẫn còn nhớ.”

“Đấy, không cần phải đi vào những tiểu tiết không quan trọng, tôi đã buộc phải gắng gượng và kiếm tiền. Tôi đã thử mọi hướng có thể và không thể. Và rồi trong nỗ lực cuối cùng, khi con sói đã thực sự cào ngoài cửa, tôi đã cất tự trọng của mình đi…”

“Và hỏi vay Kuno ít tiền?”

“Cảm ơn cậu, chàng trai thân mến. Bằng sự quan tâm thường trực dành cho cảm xúc của tôi, cậu đã giúp tôi vượt qua được phần đau đớn nhất của câu chuyện… Phải, tôi đã chìm quá sâu. Tôi đã phá vỡ một trong những nguyên tắc linh thiêng nhất của bản thân - ấy là không bao giờ vay tiền từ bạn bè. (Bởi tôi có thể nói là tôi thực sự coi anh ta là bạn, một người bạn thân ái). Đúng thế…”

“Và ông ta đã từ chối? Tên khốn keo kiệt!”

“Không, William. Cậu lại quá nhanh rồi. Cậu đã trách lầm anh ta. Tôi chẳng có lý do gì để nghĩ rằng anh ta sẽ từ chối. Trái lại. Đấy là lần đầu tiên tôi từng tiếp cận anh ta. Nhưng Schmidt đã biết ý đồ của tôi. Tôi chỉ có thể phỏng đoán rằng gã đã thường xuyên mở tất cả thư từ của tôi. Sau đó, gã đến thẳng Pregnitz và khuyên anh ta không nên ứng tiền cho tôi; đưa ra đủ loại lí do, hầu hết toàn là những lời phỉ báng ghê tởm. Mặc dù đã có nhiều kinh nghiệm về bản chất con người nhưng tôi không tài nào tin nổi sự tráo trở và vô ơn bạc nghĩa ấy…”

“Điều gì khiến gã làm thế chứ?”

“Đại khái là căm ghét thôi, tôi nghĩ thế. Cứ xem cái cách đầu óc xấu xa ấy của gã vận hành thì biết. Nhưng rõ ràng là sinh vật ấy cũng sợ rằng, trong trường hợp này gã sẽ bị lột da. Gã thường tự mình thu xếp các khoản vay này, cậu biết đấy, và trừ phần trăm trước khi giao lại tiền… Quả thực tôi thấy rất xấu hổ khi phải kể cho cậu chuyện này.”

“Vậy tôi cho là gã ta làm đúng? Ý tôi là, ông sẽ không định đưa tí gì cho gã lần này đúng không?”

“Không. Sau cách xử sự côn đồ của gã về tấm thảm ở phòng khách, tôi làm sao có thể làm thế chứ. Cậu còn nhớ tấm thảm không?”

“Có.”

“Có thể nói là, vụ tấm thảm ấy chính là lời tuyên chiến giữa hai chúng tôi. Mặc dù tôi vẫn nỗ lực đáp ứng đòi hỏi của gã một cách công bằng nhất.”

“Vậy Kuno đã nói gì về tất cả những chuyện này?”

“Đương nhiên, anh ta rất thất vọng và giận dữ. Tôi phải nói thêm là khá tàn nhẫn một cách không cần thiết. Anh ta viết cho tôi một lá thư khó chịu. Dĩ nhiên vẫn tương đối lịch thiệp; anh ta luôn thế. Nhưng lạnh lùng. Rất lạnh lùng.”

“Tôi thấy ngạc nhiên là ông ta lại tin lời Schmidt.”

“Chắc chắn Schmidt đã có cách thuyết phục anh ta. Trong sự nghiệp của tôi, chắc cậu cũng biết, có những sự việc rất dễ bị hiểu nhầm.”

“Và chắc gã cũng lôi cả tôi vào luôn?”

“Tôi rất tiếc phải nói là đúng thế. Điều này khiến tôi đau đớn hơn tất thảy trong toàn bộ sự việc; khi biết là cậu cũng bị kéo xuống vũng bùn mà tôi đã vật lộn trong đó.”

“Vậy chính xác thì gã đã nói gì với Kuno về tôi?”

“Có vẻ như gã đã bóng gió, có khi còn thêm mắm dặm muối, rằng cậu là đồng phạm với tôi.”

“Chà, tôi quả là bị xúi quẩy.”

“Hẳn là gã đã tô vẽ cho hai ta là những tên Bôn-sê-vích đỏ từ trong ra ngoài.”

“Vậy tôi e là gã tâng bốc tôi quá đáng rồi.”

“À thì… vâng. Dĩ nhiên đó là một cách nhìn nhận sự việc. Thật không may, nhiệt huyết cách mạng không phải là điều Nam tước thích thú. Quan điểm của anh ta về những thành viên cánh tả có phần sơ khai. Anh ta hình dung chúng ta là những kẻ túi nhét đầy bom.”

“Ấy vậy mà, bất chấp những chuyện đó, ông ta lại sẵn lòng dùng bữa tối với chúng ta vào thứ Năm tới?”

“Ồ, giờ thì quan hệ của chúng tôi rất khác, tôi mừng là thế. Tôi đã gặp anh ta vài lần kể từ lúc quay lại Berlin. Dĩ nhiên vẫn cần xã giao ở mức độ nào đó; nhưng tôi nghĩ mình đã ít nhiều thuyết phục được anh ta tin rằng những lời buộc tội của Schmidt rất vớ vẩn. May mắn là tôi có thể giúp anh ta mấy chuyện vặt. Pregnitz đặc biệt hiểu chuyện; anh ta luôn sẵn sàng nghe lý lẽ.”

Tôi mỉm cười: “Có vẻ như ông đã tự đẩy mình vào kha khá rắc rối vì ông ta. Tôi hi vọng là điều đó đáng.”

“William ạ, một trong những nét tính cách của tôi, cậu có thể gọi là điểm yếu cũng được nếu thích, là tôi không bao giờ chịu để mất một người bạn, nếu có thể tránh được.”

“Ông cũng sốt sắng để tôi không mất đi một người bạn?”

“Đúng thế, tôi phải nói rằng tôi sẽ rất buồn nếu tôi là nguyên nhân cho sự lạnh nhạt vĩnh viễn giữa Pregnitz và cậu, kể cả là gián tiếp. Nếu hai phía vẫn còn chút ngờ vực hay hằn học gì thì tôi chân thành mong cuộc gặp này sẽ đặt dấu chấm hết cho chúng.”

“Về phần tôi thì không có cảm xúc nào tiêu cực cả.”

“Tôi mừng khi nghe cậu nói vậy, chàng trai thân mến. Rất mừng ấy. Cứ oán giận thì thật là ngu xuẩn. Ở đời này, người ta sẽ mất rất nhiều nếu cứ vì sĩ diện hão.”

“Chắc chắn là mất rất nhiều tiền.”

“Đúng thế… cả cái đó nữa.” Arthur bấu cằm và nhìn tư lự. “Mặc dù vừa rồi tôi nói thiên về tinh thần hơn là vật chất.” Giọng ông hàm chứa ý trách cứ.

“Nhân tiện,” tôi hỏi, “giờ Schmidt đang làm gì rồi?”

“William thân mến của tôi,” Arthur nom đau đớn, “làm sao tôi biết được cơ chứ?”

“Tôi tưởng gã sẽ còn làm phiền ông chứ.”

“Trong tháng đầu tiên tôi ở Paris, gã viết cho tôi cơ số thư đe dọa và đòi tiền kinh dị nhất. Tôi đơn giản là mặc kệ. Kể từ ấy trở đi, tôi chẳng nghe thấy tin gì nữa.”

“Gã chưa bao giờ tới nhà Frl. Schroeder?”

“Tạ ơn Chúa, chưa. Cho tới giờ thì chưa. Nếu gã làm cách nào đó phát hiện ra địa chỉ thì hẳn sẽ là cơn ác mộng của đời tôi.”

“Tôi đồ là gã sẽ tìm ra thôi, chỉ là sớm hay muộn?”

“Đừng nói thế, William. Xin đừng nói thế… Tôi có cả trăm mối lo rồi.”

Khi chúng tôi đi bộ tới nhà hàng vào buổi tối tổ chức bữa tiệc, Arthur đã dặn dò tôi mấy lời.

“Chàng trai thân mến, cậu hứa là sẽ cẩn trọng để không lỡ lời về Bayer hay về niềm tin chính trị của chúng ta chứ?”

“Tôi đâu có điên.”

“Dĩ nhiên, William. Xin đừng nghĩ tôi có ý gì. Nhưng đôi lúc kể cả những người cẩn trọng nhất cũng phản bội chính họ… Thêm một điều nhỏ này nữa: có lẽ, ở giai đoạn này, sẽ tốt hơn nếu không gọi Pregnitz bằng tên Thánh. Cũng là để giữ khoảng cách. Những việc kiểu thế dễ bị hiểu lầm lắm.”

“Ông đừng lo lắng. Tôi sẽ ngồi im như tượng.”

“Đừng ngồi im, chàng trai, tôi xin đấy. Cứ tự nhiên, cứ thoải mái. Có lẽ chỉ hơi trang trọng lúc đầu thôi. Cứ để anh ta dẫn dắt. Giữ khoảng cách lịch sự một tí là được.”

“Nếu ông còn nói nữa thì ông sẽ đẩy tôi vào trạng thái không thể mở miệng được mất.”

Chúng tôi tới nhà hàng và thấy Kuno đã ngồi vào bàn mà Arthur đặt trước. Điếu thuốc trên tay ông ta đã đốt gần hết; gương mặt ông ta toát lên sự chán chường cảnh vẻ. Vừa nhìn thấy ông ta, Arthur đã há hốc miệng kinh hãi.

“Nam tước thân mến của tôi, xin hãy thứ lỗi cho tôi. Tôi thật không dám để chuyện này xảy ra. Tôi đã nói là tám rưỡi đúng không? Tôi có nói rồi đúng không? Vậy là ngài đã đợi hẳn mười lăm phút? Ngài khiến tôi xấu hổ quá. Thật là, tôi không biết xin lỗi sao cho đủ.”

Sự xoắn xuýt của Arthur dường như khiến cho Nam tước ngại ngùng chả kém gì tôi. Ông ta lạnh nhạt phẩy bàn tay như vây cá và lầm bầm câu gì đó mà tôi không thể nghe ra.

“…Tôi ngu quá. Tôi không thể tin nổi làm sao tôi lại có thể khờ vậy…”

Tất cả chúng tôi ngồi xuống. Arthur cứ tiếp tục lải nhải; lời xin lỗi của ông biến hóa muôn hình vạn trạng. Ông đổ tại trí nhớ của mình rồi nhắc lại mấy ví dụ khác do đãng trí (“Tôi lại nhớ tới một dịp rất không may ở Washington mà tôi quên biến việc phải tới dự một buổi xã giao quan trọng tại nhà Đại sứ Tây Ban Nha.”) Ông đổ lỗi cho cái đồng hồ đeo tay; dạo này, ông nói với chúng tôi, nó bắt đầu chạy sai. (“Tôi vẫn thường phải ghi chú, vào tầm này hàng năm, là gửi nó tới mấy người làm đồng hồ ở Zurich để kiểm tra.”) Và rồi ông trấn an Nam tước, ít nhất là năm lần, rằng tôi không dính dáng gì tới lỗi lầm ấy. Tôi ước gì mình có thể độn thổ luôn cho rồi. Tôi có thể thấy Arthur đang lo lắng và không tự tin vào bản thân; những lời thanh minh kia mong manh và tựa hồ sẽ đổ sụp thành một đống mâu thuẫn trong bất cứ khoảnh khắc nào. Tôi chưa bao giờ thấy ông nhiều lời và tẻ nhạt đến thế. Kuno giấu mình sau chiếc kính một mắt. Gương mặt ông ta bí ẩn như cuốn thực đơn, không tài nào đọc nổi.

Giữa chừng món cá, Arthur đã dốc hết ruột gan. Khoảng im lặng sau đó trở nên gượng gạo hơn cả màn múa mép của ông vừa rồi. Chúng tôi ngồi quanh chiếc bàn ăn nhỏ bé thanh lịch như ba con người đang chìm đắm trong một thế cờ khó. Arthur sờ mó cái cằm và kín đáo liếc nhìn về phía tôi tuyệt vọng, ra dấu cần trợ giúp. Tôi từ chối đáp lại. Tôi hờn dỗi và bực bội. Tôi đến đây tối nay, tưởng rằng Arthur đã ít nhiều hàn gắn được với Kuno, rằng sự hòa giải đại khái đã được lót đường. Nhưng chẳng có gì cả. Kuno vẫn nghi ngờ Arthur, và có gì lạ đâu, cứ nhìn cách ông xử sự bây giờ thì ai chẳng nghi ngờ. Cảm thấy con mắt ông ta liên tục dò xét, tôi tiếp tục ăn, chẳng nhìn phải cũng chẳng nhìn trái.

“Cậu Bradshaw đây vừa mới quay về từ Anh.” Cứ như thể Arthur đã thô bạo đẩy tôi lên giữa sân khấu. Giọng điệu của ông van vỉ tôi hãy diễn vai của mình. Giờ thì cả hai bọn họ đang nhìn tôi. Kuno có vẻ hứng thú nhưng cảnh giác; Arthur thì tuyệt vọng rõ mồn một. Cả hai bọn họ đều khôi hài theo những cách riêng khiến tôi phải mỉm cười.

“Vâng,” tôi nói, “hồi đầu tháng.”

“Xin lỗi, cậu ở London?”

“Vâng, cứ đi đi về về.”

“Thật sao?” Con mắt Kuno ánh lên tia sáng dịu dàng. “Cho tôi hỏi ở đó thế nào?”

“Thời tiết tháng Chín rất đẹp.”

“À, tôi hiểu…” Một nụ cuời bí ẩn, nhàn nhạt nở trên môi ông ta; có vẻ như ông ta đang nhấm nháp những kí ức ngọt ngào. Mắt kính ông ta tỏa ra ánh sáng mơ màng. Khuôn mặt nghiêng sắc nét, cứng nhắc của ông ta trở nên trầm mặc, ủy mị và buồn bã.

“Tôi vẫn luôn cho rằng,” Arthur vô duyên chen vào, “London vào tháng Chín có nét duyên dáng của nó. Tôi nhớ một mùa thu đẹp tuyệt vời vào năm một ngàn chín trăm linh năm. Tôi vẫn thường đi bộ tới cầu Waterloo trước bữa sáng để ngắm nhà thờ St. Paul. Lúc đó, tôi có một căn phòng hạng sang ở khách sạn Savoy…”

Kuno có vẻ không nghe ông nói.

“À, thế còn tòa nhà Horse Guards sao rồi?”

“Vẫn ở đó.”

“Vậy sao? Tôi mừng là nó vẫn ở đó. Rất mừng…”

Tôi nhe răng cười. Kuno cười mỉm, ủ rũ và trầm lặng. Arthur bất ngờ phát ra tiếng khịt mũi lỗ mãng khiến ông ngay lập tức giơ tay che lại. Rồi Kuno ngửa cổ ra sau và cười phá lên: “Hô! Hô! Hô!” Tôi chưa bao giờ nghe ông ta cười thực sự. Tiếng cười của ông ta thật hiếm có, một dạng đồ cổ, một thứ truyền lại từ những bàn dạ tiệc của thế kỉ trước; quý tộc, nam tính và kiểu cách, ngày nay hiếm khi được nghe thấy trừ khi trên sân khấu. Có vẻ chính ông ta cũng hơi ngượng ngùng về tiếng cười ấy, bởi sau khi định thần lại, ông ta nói thêm, bằng tông giọng xin lỗi: “Cậu thấy đấy, thứ lỗi cho tôi, tôi có thể nhớ chúng rất rõ.”

Arthur nhoài người qua bàn ăn; giọng điệu trở nên mặn mà, “tôi nhớ tới một giai thoại truyền miệng về nhân vật này… Hãy gọi anh ta là Chúa X đi. Tôi có thể đảm bảo chắc chắn, vì tôi gặp anh ta một lần ở Cairo rồi, một người rất lập dị…”

Rõ ràng là bữa tiệc đã được cứu vớt. Tôi bắt đầu hít thở thoải mái. Kuno thả lỏng khá tinh tế, từ lịch sự nghi ngờ sang lịch sự vui vẻ. Arthur, hồi phục sau cơn lo lắng, đã hóm hỉnh và tinh quái. Chúng tôi uống rất nhiều Brandy và cạn ba chai Pommard. Tôi đã kể một câu chuyện cực kì ngu xuẩn về hai gã Scotland đi vào một giáo đường Do Thái. Kuno bắt đầu đá chân vào tôi. Trong tích tắc, tôi nhìn đồng hồ và thấy đã 11 giờ.

“Mong được lượng thứ!” Arthur thốt lên. “Nếu hai người thứ lỗi thì tôi phải lượn đây. Có chút hẹn…”

Tôi nhìn Arthur nghi hoặc. Tôi không biết là ông có hẹn vào tầm giờ này; vả lại, đây đâu phải là tối của Anni. Tuy vậy, Kuno không có vẻ gì là bị mất hứng. Ông ta rất thông cảm.

“Đừng nói thế, bạn của tôi… Chúng tôi đều hiểu mà.” Bàn chân ông ta giẫm lên bàn chân tôi dưới gầm bàn.

“Ngài biết đấy,” tôi nói, sau khi Arthur rời đi, “tôi cũng nên về thôi.”

“Ôi, không phải chứ?”

“Tôi nghĩ là phải,” tôi cứng rắn nói, mỉm cười và dịch chân tôi ra chỗ khác. Ông ta đang giẫm lên một vết chai.

“Tôi rất muốn chỉ cho cậu xem căn hộ mới của tôi. Chúng ta có thể đi ô tô, mất có mười phút.”

“Tôi cũng muốn lắm, để lần khác nhé.”

Ông ta nhợt nhạt mỉm cười.

“Vậy có lẽ để tôi đưa cậu về?”

“Cảm ơn ngài rất nhiều.”

Tay tài xế vô cùng điển trai nhanh nhảu chào, đẩy chúng tôi vào sâu trong chiếc xe limousine đen rộng. Khi chúng tôi đang lướt dọc Kurturstendamm, Kuno cầm tay tôi dưới tấm thảm lông.

“Cậu vẫn còn giận tôi,” ông ta khẽ gợi chuyện.

“Tại sao tôi phải thế chứ?”

“Ô vâng, xin lỗi, nhưng cậu vẫn còn giận.”

“Thực sự, tôi không hề giận gì đâu.”

Kuno khẽ siết tay tôi.

“Tôi hỏi cậu câu này được không?”

“Xin mời.”

“Cậu biết đấy, tôi không có ý gì nhưng cậu có tin vào tình bạn thuần khiết không nhục dục không?”

“Tôi nghĩ là có,” tôi cảnh giác đáp.

Câu trả lời có vẻ làm ông ta hài lòng. Giọng điệu ông ta trở nên bí mật hơn: “Cậu có chắc là sẽ không tới xem căn hộ của tôi không? Năm phút cũng không?”

“Không phải là tối nay.”

“Chắc chứ?” Ông ta siết tay.

“Chắc, chắc chứ.”

“Vậy tối nào đó chứ?” Một cái siết nữa.

Tôi bật cười: “Tôi nghĩ là tôi sẽ nhìn căn hộ rõ hơn vào ban ngày?”

Kuno khẽ thở dài, nhưng không tiếp tục chủ đề này nữa. Một lát sau, chiếc limousine dừng trước cửa căn hộ của tôi. Liếc lên ô cửa sổ của Arthur, tôi thấy đèn đang sáng. Tuy nhiên, tôi không đề cập chuyện này với Kuno.

“Chúc ngủ ngon, cảm ơn ngài đã cho đi nhờ.”

“Xin đừng khách sáo.”

Tôi gật đầu về phía tài xế. “Tôi nói với anh ta đưa ngài về nhà nhé?”

“Không, cảm ơn cậu,” Kuno đáp hơi buồn bã, nhưng cố gắng cười. “Tôi nghĩ là tôi chưa về ngay.”

Ông ta ngồi thừ xuống ghế đệm, nụ cười vẫn đang đóng băng trên gương mặt, mắt kính bắt tia sáng ma mị từ ánh đèn đường khi chiếc xe lướt đi.

Khi tôi bước vào căn hộ, Arthur xuất hiện trong chiếc áo sơ mi dài tay ở trước cửa phòng ông. Ông có vẻ khá hoang mang.

“Về rồi sao, William?”

Tôi toét miệng: “Ông không vui khi thấy tôi sao, Arthur?”

“Sao lại thế, chàng trai thân mến. Câu hỏi kì quá! Chỉ là tôi không nghĩ cậu lại về sớm thế.”

“Tôi cũng biết thế. Cuộc hẹn của ông cũng có vẻ không lâu lắm nhỉ.”

“À… nó bị hủy.” Arthur ngáp. Ông buồn ngủ đến mức chẳng buồn nói dối.

Tôi bật cười. “Ông có ý tốt, tôi biết. Đừng lo. Chúng tôi chia tay vui vẻ mà.”

Ngay lập tức ông tươi tỉnh hẳn. “Thật sao? Ôi, tôi mừng quá. Vừa rồi tôi cứ lo là đã có chút xung đột xảy ra. Giờ thì tôi có thể nhẹ nhõm mà đi ngủ rồi. Một lần nữa, William ạ, tôi phải cảm ơn cậu vô cùng vì sự giúp đỡ vô giá của cậu.”

“Lúc nào tôi cũng sẵn lòng,” tôi đáp. “Chúc ngủ ngon.”

Chương mười một

Tuần đầu tiên tháng Mười một tới và cuộc bãi công bắt đầu. Thời tiết ẩm ướt, u ám. Mọi thứ ngoài trời đều bị phủ một lớp bụi nhờn nhụa. Mấy xe điện đang chạy, cảnh sát đi đi lại lại canh gác. Một vài xe bị tấn công, cửa sổ bị đập vỡ và hành khách bị buộc phải rời đi. Phố xá vắng vẻ, ẩm ướt và xám xịt. Mọi người kỳ vọng chính phủ von Papen* sẽ áp đặt thiết quân luật. Berlin có vẻ dửng dưng. Tuyên cáo, đọ súng, bắt bớ; chẳng có gì mới mẻ. Helen Pratt đặt cược vào Schleicher*: “Ông ta là tay lanh lợi nhất,” cô nói với tôi. “Nhìn này, Bill, tôi cá anh năm mác là ông ta sẽ thắng cử trước Giáng sinh. Chơi không?” Tôi từ chối.

Các đàm phán của Hitler với phe cánh Hữu đổ bể; phe Thập Ngoặc thậm chí còn đòng đưa ý nhị với phe Búa Liềm. Những cuộc đàm thoại qua điện thoại, như Arthur nói với tôi, đã diễn ra giữa các cơ sở đối địch. Lực lượng của Đảng Quốc xã bắt tay với Cộng sản trong đám đông, đả kích và dội mưa đá vào những kẻ phản đối đình công. Trong lúc đó, trên những cột dán quảng cáo ướt nhẹp, các bích chương của Đảng Quốc xã thể hiện đảng K.P.D dưới hình hài bộ xương khô trong quân phục của Hồng Quân. Trong vài ngày tới sẽ có một cuộc bỏ phiếu khác; lần thứ tư trong năm nay. Những cuộc mít-tinh chính trị luôn đông đủ; chúng rẻ hơn đi xem phim hay vào quán rượu. Người già ngồi nhà, trong những căn nhà tồi tàn ẩm thấp, đun cà phê mạch nha hoặc pha trà loãng, và luận bàn mà không có sự náo nhiệt của bài ca “Đập tan”*.

Ngày mùng 7 tháng Mười một, kết quả bầu cử được công bố. Đảng Quốc xã mất hai triệu phiếu. Đảng Cộng sản lấy được mười một ghế. Họ chiếm được đa số phiếu khoảng hơn 100.000 ở Berlin.

“Bà thấy không,” tôi nói với Frl. Schroeder, “tất cả là nhờ công của bà.” Chúng tôi đã thuyết phục bà đi ra quán bia ở góc phố và bỏ phiếu, lần đầu tiên trong đời. Và giờ bà phấn khởi như thể bà đã ủng hộ người thắng cuộc: “Ông Norris! Ông Norris! Nghĩ mà xem! Tôi chỉ làm y như những gì ông bảo tôi; và mọi thứ đều như ông nói! Vợ của ông phu khuân vác tức lắm. Bà ấy đã theo dõi bầu cử hàng năm giời, và bà ấy đã dự đoán là lần này Đảng Quốc xã sẽ thắng thêm một triệu phiếu nữa. Tôi đã được dịp cười vào mặt bà ấy. ‘Aha, Frau Schneider!’ tôi nói với bà ấy, ‘bà xem, tôi cũng biết chút đỉnh về chính trị đấy chứ!”’

Sáng hôm đó, Arthur và tôi tới phố Wilhelmstrasse để đến văn phòng của Bayer, “tận hưởng đôi chút trái ngọt chiến thắng,” như ông nói. Vài trăm người khác có vẻ cũng chung ý tưởng. Người lên xuống cầu thang đông tới mức chúng tôi chật vật lắm mới vào được trong tòa nhà. Mọi người đều hừng hực khí thế, réo gọi nhau, chào đón, huýt sáo, ca hát. Khi vật lộn lên cầu thang, chúng tôi gặp Otto đang đi xuống. Cậu ta suýt nữa giựt đứt luôn bàn tay của tôi trong sự phấn khích.

“Mensch! Willi! Jetzt geht’s los*! Cứ mặc bọn chúng bàn chuyện dẹp Đảng đi! Nếu chúng làm thế thì chúng ta sẽ chiến đấu! Tụi Đảng Quốc xã già nua thế là xong, chắc cú. Sáu tháng tới, Hitler sẽ không còn lấy một mống quân nào!”

Nửa tá bạn của cậu ta cũng đi cùng. Bọn họ đều bắt tay tôi nồng ấm như những anh em thất lạc lâu ngày. Trong khi đó, Otto vồ vập Arthur như con gấu. “Ông già này, Arthur, ông cũng ở đây ư? Tốt quá phải không? Hoành tráng phải không? Sao à, tôi vui tới mức có thể thụi cho ông một cú thật mạnh ấy!”

Cậu đấm Arthur một cú móc tình cảm vào mạng sườn khiến ông rúm người lại. Mấy người đi qua bật cười thông cảm. “Arthur đáng mến!” Một người bạn của Otto reo lớn. Cái tên được nghe thấy, lan xa, truyền từ miệng người này sang miệng người kia. “Arthur… Arthur là ai? Giời ơi, sao lại không biết Arthur à?” Không, họ không biết. Họ cũng chẳng quan tâm. Đó là một cái tên, là một tâm điểm cho lòng nhiệt thành của tất cả đám thanh niên đang háo hức này; nó đã hoàn thành nhiệm vụ. “Arthur! Arthur!” được vang lên từ mọi phía. Người ta gào lớn ở tầng phía trên chúng tôi, ở sảnh phía dưới. “Arthur ở đây!”

“Arthur muôn năm!”

“Chúng tôi muốn Arthur!” Cơn bão âm thanh dâng lên một lúc. Tiếng reo hò uy vũ, hồ hởi, có phần hài hước đồng loạt trào lên từ một trăm chiếc cổ họng. Hết đợt này tới đợt khác. Bậc cầu thang cũ kĩ rung lắc; một mảng thạch cao bé tí bị bong khỏi trần nhà. Trong không gian chật hẹp này, sự rung động là cực kì lớn; đám đông háo hức nhận ra tiếng động họ có thể tạo được. Có một chuyển động cuộn trào, bùng nổ, mạnh mẽ hướng vào trong, về phía khách thể đáng ngưỡng vọng không thấy mặt. Một làn sóng những người ngưỡng mộ huých nhau chạy lên gác, va chạm với một làn sóng khác đang đổ xuống từ phía trên. Ai cũng muốn chạm vào Arthur. Cơn mưa đập tay trút xuống bờ vai đang co rúm của ông. Một nỗ lực muốn tung ông lên không trung nhưng sai thời điểm suýt chút nữa làm ông bị ngã chúi đầu qua lan can. Mũ của ông bị hất rơi xuống. Tôi kịp bắt lấy nó và hoàn toàn biết trước sẽ phải cứu cả bộ tóc giả của ông. Hổn hển, Arthur cố gắng chịu đựng một cách khó khăn. “Cảm ơn…” Ông cố thốt thành lời. “Tốt quá… thực sự không xứng đáng… thật tử tế quá! Ôi trời!”

Ông có lẽ đã bị thương nghiêm trọng nếu Otto và bạn bè cậu ta không dẹp đường cho ông lên đầu cầu thang. Chúng tôi lập bập bước đi phía sau những cơ thể chuyển động mạnh mẽ của họ. Arthur tóm lấy cánh tay tôi, nửa sợ, nửa ngại ngùng sung sướng: “Không ngờ họ lại biết tôi, William ơi,” ông thì thào vào tai tôi.

Nhưng đám đông đâu đã xong chuyện với ông. Khi tới được cửa văn phòng, chúng tôi đứng ở vị trí thuận lợi mà đám đông những con người đang vật lộn trên cầu thang phía dưới kia có thể nhìn thấy. Vừa thấy Arthur, một tiếng reo hò cực kì lớn rung chuyển tòa nhà. “Phát biểu đi!” Có ai đó hét lên. Và đám đông hô theo: “Phát biểu! Phát biểu! Phát biểu!” Những người trên cầu thang bắt đầu giậm chân và gào thét theo nhịp điệu, tiếng ủng nặng nề của họ nện xuống uy vũ không kém tiếng đẩy của pít-tông khổng lồ. Nếu Arthur không làm gì để ngăn lại thì có vẻ toàn bộ cầu thang này sẽ bị đổ sụp.

Đúng vào thời khắc quan trọng này, cánh cửa văn phòng bật mở. Chính là Bayer đi ra để xem tiếng ồn đến từ đâu. Đôi mắt tươi cười của anh ta nhìn cảnh tượng với sự hứng thú của một vị hiệu trưởng khoan dung. Cơn náo động kia không làm khó anh một chút nào; anh đã quen với nó. Mỉm cười, anh bắt tay Arthur đang bối rối và sợ hãi, đặt bàn tay trấn an lên vai ông. “Ludwig!” những người chứng kiến gầm lên. “Ludwig! Arthur! Phát biểu!” Bayer bật cười với bọn họ, làm động tác chào hài hước và giải tán. Rồi anh ta quay lại, đưa Arthur với tôi vào văn phòng. Tiếng ồn bên ngoài dần chuyển thành tiếng hát và những câu đùa ầm ĩ. Ở văn phòng phía ngoài, những người đánh máy đang cố hết sức tiếp tục làm việc giữa những nhóm đàn ông và đàn bà đang hăm hở tranh luận. Tường được dán đầy những trang tin ghi kết quả bầu cử. Chúng tôi phải xô đẩy mới vào được căn phòng nhỏ của Bayer. Arthur ngay lập tức thả mình xuống ghế và bắt đầu cầm chiếc mũ được cứu vớt quạt lấy quạt để.

“Ôi, ôi… ôi trời! Tôi cảm thấy như bị cuốn đi theo vòng xoáy của lịch sử, thực sự tơi tả. Đây quả thực là mốc son vì Sự nghiệp.”

Đôi mắt Bayer nhìn ông lấp lánh hứng thú và ngỡ ngàng nhàn nhạt.

“Nó khiến ông ngạc nhiên à?”

“Chà, ờm, tôi phải thú nhận là, ngay cả trong những giấc mơ hoang đường nhất của tôi, chưa bao giờ tôi dám nghĩ tới một, ờm, chiến thắng có tính quyết định như vậy.”

Bayer gật đầu khích lệ.

“Đúng là tốt, đúng thế. Nhưng tôi nghĩ, sẽ là không khôn ngoan nếu cứ phóng đại tầm quan trọng của thành công này. Có nhiều nhân tố góp phần. Chiến thắng này, ông gọi là gì nhỉ, mang tính hình tượng?”

“Mang tính biểu tượng,” Arthur chữa lại, với một tiếng ho khẽ. Đôi mắt xanh lơ của ông bất an chuyển hướng tới đống giấy tờ trên bàn viết của Bayer. Bayer nở nụ cười rạng rỡ với ông.

“À, đúng. Mang tính biểu tượng. Giai đoạn mà chúng ta hiện đang trải qua có tính biểu tượng. Chúng ta vẫn chưa sẵn sàng bước sang bên kia phố Wilhelmstrasse.” Anh ta làm động tác hài hước, chỉ về phía cửa sổ, hướng Bộ Ngoại giao và dinh cơ của Hindenburg. “Chưa, vẫn chưa.”

“Anh có nghĩ” tôi hỏi, “rằng tình hình này Đảng Quốc xã đã hết cách?”

Anh ta lắc đầu quyết đoán. “Thật không may là không. Chúng ta có lẽ không nên lạc quan quá. Sự đảo chiều này với họ chỉ mang tính tạm thời. Anh thấy đấy, anh Bradshaw, tình hình kinh tế đang có lợi cho họ. Tôi nghĩ chúng ta sẽ nghe nhiều hơn từ những người bạn của chúng ta.”

“Ôi, xin đừng nói bất cứ điều gì không vui,” Arthur lí nhí, vần vò chiếc mũ. Đôi mắt ông vẫn lo lắng nhìn chiếc bàn. Ánh mắt của Bayer dõi theo.

“Ông không thích Đảng Quốc xã hả, Norris?”

Giọng điệu anh ta đầy hứng thú. Anh ta có vẻ thấy Arthur đặc biệt buồn cười trong chính giây phút này. Tôi không hiểu nổi vì sao. Bước về phía chiếc bàn, anh ta bắt đầu sắp xếp giấy tờ trên đó, như thể chỉ tiện tay.

“Thật là!” Arthur phản đối, giọng kinh ngạc. “Sao anh có thể hỏi như thế? Một cách tự nhiên là tôi không thích họ. Những sinh vật xấu xa…”

“À nhưng ông không nên thế!” Vô cùng cẩn trọng, Bayer rút từ trong túi một chiếc chìa khóa, mở ngăn kéo ở bàn làm việc, và lấy ra một túi nặng được niêm phong. Đôi mắt nâu đỏ của anh ta lấp lánh tia giễu cợt. “Bề ngoài vậy thôi. Người theo Đảng Quốc xã hôm nay có thể là người cánh tả ngày mai. Khi họ nhìn thấy cương lĩnh của giới lãnh đạo đã đưa họ tới đâu thì có lẽ sẽ không quá khó để thuyết phục họ. Tôi ước gì mọi sự thù địch có thể được hòa giải theo cách ấy. Có những người, ông thấy đấy, sẽ không lắng nghe những lập luận như vậy.”

Mỉm cười, anh ta lật chiếc túi trong tay. Mắt Arthur dán vào nó, như thể đang bị ép buộc. Bayer có vẻ đang tận hưởng giây phút thực hành sức mạnh thôi miên của mình. Dù sao thì Arthur rõ ràng rất không thoải mái.

“À… đúng. Thì… có thể anh đúng….”

Có một sự im lặng kì lạ. Bayer đang tự cười với mình, ý nhị, khóe môi chỉ vừa vặn nhếch lên. Tôi chưa bao giờ thấy anh ta trong tâm trạng ấy. Đột nhiên, anh ta tỏ ra quan tâm tới thứ đang cầm.

“Chà, dĩ nhiên rồi, Norris thân mến… Đây là những tài liệu mà tôi đã hứa sẽ cho ông xem. Ông có thể trả lại tôi vào ngày mai được không? Ta phải chuyển chúng đi, ông biết đấy, càng sớm càng tốt.”

“Dĩ nhiên rồi. Dĩ nhiên…” Arthur khẽ nhảy khỏi ghế để đón lấy chiếc túi. Ông giống như con chó được giao phó cho miếng đường. “Tôi sẽ giữ thật cẩn thận, tôi đảm bảo với anh.”

Bayer mỉm cười, không nói gì cả.

Vài phút sau, anh nhiệt tình hộ tống chúng tôi ra về bằng cầu thang sau dẫn xuống sân. Arthur nhờ đó tránh được cuộc đụng độ với những người hâm mộ.

Khi chúng tôi đi dọc phố, ông dường như trầm tư và có vẻ không vui. Ông thở dài hai lần.

“Thấy mệt sao?” Tôi hỏi.

“Không mệt, chàng trai thân mến. Không… tôi chỉ đơn giản đang chìm đắm trong cái thói thích triết lý xấu xa của mình thôi. Khi cậu bằng tuổi tôi cậu sẽ thấy ngày một rõ ràng hơn cái sự lạ lùng và phức tạp của cuộc đời. Ví dụ như sáng nay. Nhiệt huyết giản đơn của tất thảy những thanh niên ấy; nó thực sự làm tôi cảm động sâu sắc. Vào những dịp như thế, người ta lại cảm thấy bản thân thật không xứng. Tôi đồ rằng có những người sẽ không tự vấn lương tâm như vậy. Nhưng tôi không phải là họ.”

Điều lạ lùng nhất về lời bộc bạch kì quái này chính là rõ ràng Arthur thực sự có ý như vậy. Đó là một phần thành thực của lời thú tội, nhưng tôi không hiểu được gì.

“Vâng,” tôi thử động viên, “đôi lúc tôi cũng tự cảm thấy thế.”

Arthur không đáp lại. Ông chỉ thở dài lần thứ ba. Bóng tối lo âu đột nhiên lướt qua gương mặt ông; vội vàng ông lần mò chỗ túi áo phồng lên do tập giấy tờ Bayer đã đưa cho ông. Chúng vẫn còn ở đó. Ông thở phào.

Tháng Mười một trôi qua không nhiều biến động. Tôi lại có nhiều học sinh hơn và bận rộn. Bayer đưa cho tôi hai văn bản dài để dịch.

Có tin đồn rằng đảng K.P.D sẽ bị cấm; rất sớm thôi, trong vài tuần nữa. Otto rất khinh bỉ. Chính phủ sẽ không bao giờ dám, cậu ta nói. Đảng sẽ chiến đấu. Tất cả thành viên trong chi bộ của cậu ta đều có súng lục. Cậu ta nói với tôi họ lấy dây treo súng vào các thanh bao quanh trần lưới sắt trong quán rượu, để cảnh sát không tìm được. Dạo này cảnh sát rất tích cực. Chúng tôi nghe nói Berlin sắp được dọn sạch. Mấy người mặc thường phục đã vài lần bất ngờ đến chỗ Olga nhưng đều không tìm thấy gì. Cô ta rất cẩn thận.

Chúng tôi ăn tối với Kuno vài lần và uống trà ở căn hộ của ông ta. Ông ta lúc thì tình cảm lúc lại lạnh nhạt. Nghị sự đang diễn ra trong Nội các có lẽ khiến ông ta vô cùng lo lắng. Và ông ta nuối tiếc sự tự do tự tại của lối sống phóng túng thời trước. Trách nhiệm cộng đồng cấm cản ông ta giao du với nhóm thanh niên trẻ mà tôi đã gặp ở biệt thự Mecklenburg của ông ta. Giờ vỗ về ông ta chỉ còn những tấm hình của họ được đặt trong cuốn album sang trọng mà ông ta khóa kĩ trong một chiếc tủ bí mật. Một ngày nọ Kuno cho tôi xem khi chỉ có hai người chúng tôi.

“Thi thoảng, vào buổi tối, tôi thích ngắm nghía chúng, cậu biết không? Và rồi tôi tự bịa một câu chuyện rằng chúng ta tất cả đều đang sống trên một hòn đảo hoang thuộc Thái Bình Dương. Thứ lỗi cho tôi, hi vọng cậu không nghĩ là nó ngu ngốc?”

“Không đâu,” tôi trấn an ông ta.

“Cậu thấy đấy, tôi biết là cậu sẽ hiểu.” Được khích lệ, ông ta thẹn thùng tiếp tục thú nhận nhiều hơn. Giấc mộng đảo hoang kia không có gì mới mẻ. Ông ta đã nâng niu nó hàng tháng trời, nó đã dần trở thành một sự sùng bái riêng tư. Dưới tác động của nó, ông ta đã thu thập một thư viện nhỏ những câu chuyện cho bé trai, hầu hết bằng tiếng Anh, liên quan tới kiểu phiêu lưu này. Ông ta đã nói với người bán sách rằng mình mua cho cậu cháu ở London. Kuno không thấy thỏa mãn với hầu hết các cuốn sách này. Trong đó có người lớn, hay kho báu chôn giấu, hay các phát minh khoa học kì thú. Ông ta chả hứng thú gì với mấy thứ đó. Duy chỉ có một câu chuyện thực sự khiến ông ta hài lòng. Đó là Bảy Kẻ Bị Lạc.

“Đây là tác phẩm thiên tài, tôi thấy vậy.” Kuno khá chân thành. Đôi mắt ông ta lấp lánh nhiệt tình. “Tôi sẽ rất vui nếu cậu cũng dành thời gian đọc nó, cậu biết đấy?”

Tôi cầm cuốn sách về nhà. Dĩ nhiên với thể loại này nó không hề tệ. Bảy cậu bé, tuổi từ mười sáu tới mười chín, bị dạt vào một hòn đảo hoang, nơi có nước và vô vàn cây cỏ. Chúng không có thức ăn và không có công cụ nào ngoài một con dao nhíp bị hỏng. Phần lớn bắt chước từ cuốn Gia đình Robinson*, cuốn sách kể lể về chuyện chúng đi săn, đi câu, dựng lều và cuối cùng tự giải cứu bản thân. Tôi đọc một lèo hết cuốn sách và trả lại Kuno vào ngày hôm sau. Ông ta mừng rỡ khi tôi khen ngợi nó.

“Cậu có nhớ Jack không?”

“Cậu bé giỏi câu cá? Có.”

“Giờ thì xin hãy nói cho tôi nghe, cậu ta chẳng phải giống Günther sao?”

Tôi chả biết Günther là ai nhưng đã đoán đúng cậu ta là một trong mấy người tham gia tiệc tùng ở Mecklenburg.

“Đúng thế, khá giống.”

“Ôi, tôi mừng là cậu cũng thấy thế. Thế còn Tony?”

“Cậu bé leo trèo rất xuất sắc ư?”

Kuno háo hức gật đầu. “Cậu ta có khiến cậu nhớ tới Heinz không?”

“Tôi hiểu ý của ngài.”

Cứ thế chúng tôi đi hết các nhân vật khác, Teddy, Bob, Rex, Dick: Kuno đều có một bản sao cho mỗi nhân vật. Tôi tự khen ngợi bản thân vì đã thực sự đọc cuốn sách và nhờ thế mà có thể xuất sắc vượt qua bài kiểm tra kì quặc này. Cuối cùng là Jimmy, nhân vật chính của câu chuyện, nhà vô địch bơi lội, cậu bé luôn chỉ đạo mọi người trong tình huống khẩn cấp và có đầu óc giải quyết mọi khó khăn.

“Có lẽ cậu không nhận ra cậu ta?”

Giọng điệu của Kuno ngượng ngùng một cách buồn cười. Tôi nhận ra mình phải cẩn thận, nếu không sẽ đưa ra đáp án sai. Nhưng tôi phải nói gì bây giờ?

“Tôi cũng có chút hình dung…” Tôi đánh liều.

“Cậu có ư?” Ông ta thực sự đang đỏ mặt.

Tôi gật đầu, mỉm cười, cố gắng tỏ vẻ thông tuệ, chờ đợi manh mối.

“Cậu thấy đấy, cậu ấy là chính tôi.” Kuno đoan chắc. “Khi tôi còn nhỏ. Nhưng giống hệt. Tác giả là một thiên tài. Ông ấy đã kể những điều về tôi mà chẳng ai có thể biết. Tôi là Jimmy. Jimmy là chính tôi. Thật tuyệt diệu.”

“Thực sự rất lạ lùng,” tôi đồng tình.

Sau đó, chúng tôi đã vài lần nói chuyện về hòn đảo. Kuno kể cho tôi tỉ mỉ hình dung của ông ta về nó, và đi rất sâu vào ngoại hình và tính cách những người bạn đồng hành tưởng tượng của mình. Rõ ràng ông ta có một trí tưởng tượng phong phú. Tôi ước gì tác giả của Bảy Kẻ Bị Lạc có thể ở đó lắng nghe ông ta. Tác giả sẽ phải rùng mình mà nâng niu trái ngọt thành quả cho công sức không mấy tham vọng của mình. Tôi nhận ra rằng mình là kẻ duy nhất Kuno chia sẻ chủ đề này. Tôi cảm thấy bối rối như thể không may bị buộc phải trở thành thành viên của một hội kín. Nếu Arthur ở cùng chúng tôi thì Kuno sẽ thẳng thừng thể hiện ý muốn gạt ông ra và được ở riêng với tôi. Arthur dĩ nhiên nhận ra điều đó và làm tôi nổi đóa khi cố tình gạn hỏi cuộc nói chuyện riêng giữa chúng tôi. Dù sao thì tôi cũng không có ý tiết lộ bí mật bé nhỏ của Kuno tội nghiệp.

“Nghe này” có lần tôi đã nói với ông ta, “tại sao ngài không làm điều đó?”

“Gì cơ?”

“Tại sao ngài không tới Thái Bình Dương và tìm một hòn đảo như hòn đảo trong sách, và thực sự sống ở đó? Có người đã làm thế rồi đấy. Chẳng có lý do gì mà ngài lại không làm thế cả.”

Kuno buồn bã lắc đầu.

“Xin lỗi, không được. Là bất khả thi.”

Giọng ông ta thật kiên quyết và thật buồn, tới mức tôi nín lặng. Và tôi cũng không bao giờ đưa ra gợi ý ấy thêm lần nữa.

Thời gian trôi đi, Arthur càng ngày càng trở nên ủ rũ. Tôi sớm nhận ra ông có ít tiền hơn. Không phải do ông kêu ca. Quả thực ông đã trở nên rất kín tiếng về những vấn đề của mình. Ông cố gắng hết sức hạn chế chi tiêu, không đi taxi và lấy lý do đi xe buýt cũng nhanh không kém, tránh các nhà hàng đắt tiền, vì như ông nói, bụng dạ ông không tiêu hóa được đồ ăn mỡ màng. Anni cũng ít tới hơn. Arthur bắt đầu đi ngủ sớm. Ban ngày, ông đi ra ngoài nhiều hơn. Tôi phát hiện ra ông dành nhiều thời gian ở văn phòng của Bayer.

Không lâu sau đó một bức điện tín khác tới từ Paris. Tôi chẳng mấy khó khăn thuyết phục Frl. Schroeder, người tò mò vô sỉ chả kém gì tôi, hà hơi mở phong bì trước khi Arthur quay về nghỉ trưa. Đầu chụm sát lại, chúng tôi đọc: Trà ông gửi không tốt gì cả không thể hiểu nổi vì sao tin rằng ông có người con gái khác không hôn. Margot.

“Cậu thấy chưa,” Frl. Schroeder thốt lên, kinh sợ, “cô ấy đang cố gắng dừng lại.”

“Cái quái gì…”

“Ôi chao, cậu Bradshaw,” bà sốt ruột khẽ đập vào tay tôi, “sao cậu lại chậm hiểu thế! Dĩ nhiên là đứa bé rồi. Ông ấy chắc đã gửi cho cô ấy thứ gì đó… Ôi, đám đàn ông này! Nếu ông ấy mà tới gặp tôi thì tôi đã có thể bảo ông ấy phải làm gì- Chưa bao giờ thất bại.”

“Vì Chúa, Frl. Schroeder, đừng có nói bất cứ điều gì về chuyện này cho ông Norris.”

“Ôi, cậu Bradshaw, cậu có thể tin tôi!”

Tôi nghĩ dù sao thì cung cách của bà chắc cũng khiến Arthur đoán ra chuyện chúng tôi đã làm. Vì sau lần này, điện tín từ Pháp đã không tới nữa. Arthur, tôi đoán, đã thận trọng sắp xếp để chúng được chuyển tới địa chỉ khác.

Và rồi một tối đầu tháng Mười hai, khi Arthur ra ngoài và Frl. Schroeder đang tắm, chuông cửa reo. Tôi đã tự mình ra mở cửa. Ở đó, nơi ngưỡng cửa, là Schmidt.

“Xin chào, anh Bradshaw.”

Gã trông bệ rạc và lôi thôi. Gương mặt béo phị bóng nhờ của gã trắng bệch. Lúc đầu tôi tưởng gã bị say.

“Anh muốn gì?” Tôi hỏi.

Schmidt nhe nhởn khó chịu. “Tôi muốn gặp Norris.” Chắc chắn gã đã đọc được suy nghĩ của tôi, vì gã nói thêm: “Anh không cần phải nói dối tôi, vì tôi biết lão sống ở đây, đúng không?”

“Giờ anh không thể gặp ông ấy. Ông ấy ra ngoài rồi.”

“Có chắc là lão ấy ra ngoài không?” Schmidt nhìn tôi cười, nheo nheo mắt.

“Chắc chắn. Nếu không thì tôi chẳng nói thế với anh làm gì.”

“Vậy thì… tôi hiểu rồi.”

Chúng tôi đứng nhìn nhau một hồi, mỉm cười chán ghét. Tôi muốn đóng sầm cửa trước mặt gã.

“Ông Norris tốt nhất là nên gặp tôi,” Schmidt nói, sau một lát, giọng điệu thản nhiên như thể đây là lần đầu tiên gã đề cập tới chuyện này. Tôi kín đáo đưa chân chặn cửa, phòng khi gã đột nhiên nổi đóa.

“Tôi nghĩ là,” tôi nhẹ nhàng nói, “đó là vấn đề mà ông Norris phải tự cân nhắc.”

“Anh sẽ không nói với lão ý là tôi đến đây à?” Schmidt liếc xuống nhìn chân tôi và táo tợn cười. Giọng chúng tôi hòa nhã và trầm tới mức bất kì ai ngang qua cầu thang cũng đều có thể nghĩ rằng chúng tôi là hàng xóm đang trò chuyện thân mật.

“Tôi đã nói với anh là ông Norris không có nhà. Anh không hiểu tiếng Đức à?”

Nụ cười của Schmidt xấc xược kinh khủng. Cặp mắt nheo lại của gã nhìn tôi vừa hứng thú vừa chê bôi, tựa hồ tôi là một bức tranh bị vẽ hỏng. Gã nói chậm rãi, với sự nhẫn nại cao độ.

“Có lẽ chuyển tới ông Norris tin nhắn của tôi cũng không quá phiền cho anh?”

“Được, tôi sẽ chuyển.”

“Vậy anh có thể nói với ông Norris rằng tôi sẽ đợi thêm ba ngày nữa, chỉ ba ngày thôi nhé? Anh hiểu chứ? Cuối tuần này, nếu tôi vẫn không nghe tin gì từ lão thì tôi sẽ làm như tôi viết trong thư. Lão sẽ hiểu ý tôi. Có lẽ lão nghĩ là tôi không dám. Vậy thì, lão sẽ sớm phát hiện ra lão đã nhầm. Tôi không muốn phiền phức, trừ phi lão muốn thế. Nhưng tôi phải sống… Tôi phải chăm nom cho bản thân như lão. Tôi có quyền của tôi. Lão chớ có nghĩ là lão có thể dìm tôi xuống bùn…”

Gã đang thực sự run rẩy. Một thứ cảm xúc bạo lực, cơn giận hay sự yếu đuối cực độ, đang làm người gã run như cầy sấy. Trong khoảnh khắc tôi tưởng rằng gã sẽ ngã.

“Anh ốm à?” Tôi hỏi.

Câu hỏi của tôi có tác động kinh hồn tới Schmidt. Nụ cười mỉa mai, thớ lợ của gã cứng lại thành sự căm hận. Gã đã hoàn toàn mất kiểm soát. Tiến một bước về phía tôi, gã quát vào mặt tôi. “Không phải là việc của mày, mày nghe rõ không? Mày chỉ cần nói với lão Norris điều tao nói. Nếu lão không làm như tao muốn thì tao sẽ khiến lão phải hối hận vì đã sống trên đời. Và cả mày nữa, đồ con lợn!”

Cơn kích động của gã đột nhiên lan sang tôi. Lùi lại, tôi đóng sầm cửa, hi vọng giập trúng cái hàm đang gào thét hung hăng kia. Nhưng không có chuyện gì xảy ra. Giọng gã dừng lại như chiếc đĩa hát bị nhấc kim. Gã cũng không phát ra bất lừ âm thanh gì khác. Khi đứng đó, phía sau cánh cửa đã đóng, tim tôi thình thịch cơn giận dữ, tôi nghe thấy tiếng bước chân khẽ khàng của gã đi qua và bắt đầu xuống thang.

Chương mười hai

Một giờ sau, Arthur về nhà. Tôi theo ông vào phòng để báo tin.

“Schmidt đã đến đây.”

Nếu bộ tóc giả của Arthur đột nhiên bị câu bổng lên khỏi đầu, trông ông cũng không thể nào kinh hãi hơn thế.

“William, hãy nói cho tôi luôn phần tồi tệ nhất là gì. Đừng trì hoãn. Mấy giờ? Cậu có tận mắt thấy gã không? Gã đã nói những gì?”

“Gã đang cố tống tiền ông phải không?”

Arthur liếc nhanh về phía tôi.

“Gã thú nhận điều đó ư?”

“Thẳng thừng. Gã nói gã đã viết thư cho ông và nếu không làm những gì gã muốn trước cuối tuần thì sẽ có rắc rối.”

“Gã thực sự nói thế? Ôi trời ơi…”

“Đáng lẽ ông nên nói cho tôi biết gã viết thư cho ông,” tôi cứng rắn nói.

“Tôi biết, chàng trai thân mến, tôi biết…” Arthur sầu bi. “Nửa tháng trước đã nhiều lần nó ở ngay đầu lưỡi tôi thôi. Nhưng tôi lại không muốn làm cậu lo lắng không cần thiết. Tôi cứ hi vọng rằng, bằng cách nào đấy, mọi thứ sẽ trôi qua.”

“Giờ thì, nghe này Arthur, vấn đề là như vầy: liệu Schmidt có thực sự biết bất cứ điều gì về ông mà có thể làm hại tới ông không?”

Ông lo lắng bước quanh phòng, và rồi thả phịch thân hình âu sầu trong chiếc áo sơ mi xuống ghế, tuyệt vọng nhìn đôi ủng cài khuy.

“Có đấy, William.” Giọng ông nhỏ xíu hối hận. “Tôi sợ là gã có biết.”

“Thế gã biết những chuyện gì?”

“Thực sự là, tôi… tôi không nghĩ rằng, kể cả với cậu, tôi có thể tỉ mỉ kể lại quá khứ xấu xa của tôi.”

“Tôi không cần chi tiết. Cái tôi muốn biết là, liệu Schmidt có thể lôi ông vào bất cứ tội trạng hình sự nào không kìa?”

Arthur cân nhắc hồi lâu, trầm tư gãi cằm.

“Tôi không nghĩ là gã dám. Không.”

“Tôi không dám chắc,” tôi nói. “Tôi thấy gã có vẻ tệ lắm. Chó cùng rứt dậu. Gã trông như thể không đủ ăn ấy.”

Arthur lại đứng dậy và bắt đầu rảo những bước nhỏ, lo lắng quanh phòng.

“Hãy bình tĩnh lại nào, William. Hãy cùng yên lặng nghĩ cách.”

“Từ kinh nghiệm của ông với Schmidt, ông có cho là gã sẽ im miệng nếu ông trả đứt cho gã một khoản để ông được yên không?”

Arthur không ngần ngại: “Tôi khá chắc là gã sẽ không làm thế. Như thế chỉ càng khiến gã khát máu tôi hơn thôi… Ôi trời ơi, trời ơi!”

“Nếu như giờ ông rời Đức thì sao? Liệu gã có thể tóm được ông không?”

Arthur trong cơn quẫn bách đột nhiên dừng lại. “Không, tôi đồ là… không, khá chắc là không.” Ông nhìn tôi vẻ tức giận. “Không phải là cậu đang gợi ý tôi làm thế đấy chứ?”

“Nghe có vẻ tuyệt vọng thật. Nhưng còn cách nào khác nữa đâu?”

“Hẳn là vậy. Tôi thấy chẳng còn cách nào.”

“Tôi cũng vậy.”

Arthur nhún vai tuyệt vọng.

“Đúng, đúng thế, chàng trai thân mến của tôi. Thật dễ dàng để nói vậy. Nhưng tiền đâu?”

“Tôi nghĩ là giờ ông cũng dư dả ấy chứ nhỉ?” Tôi giả vờ hơi ngạc nhiên. Ánh nhìn của Arthur trượt nhanh khỏi ánh nhìn của tôi.

“Chỉ trong những điều kiện nhất định thôi.”

“Ý ông là, ông chỉ có thể kiếm tiền được ở đây?”

“À thì, đại khái là…” Ông không thích màn vấn đáp này, và bắt đầu bứt rứt. Tôi không thể nhịn đoán mò.

“Nhưng ông nhận được tiền từ Paris cơ mà nhỉ?”

Tôi đã trúng hồng tâm. Đôi mắt xanh gian dối của Arthur thoáng giật mình, nhưng chỉ thế. Có lẽ ông không hẳn bất ngờ trước câu hỏi này.

“William thân mến, tôi chẳng hiểu cậu đang nói gì cả.”

Tôi nhe răng cười.

“Không sao, Arthur. Cũng chả phải việc của tôi. Tôi chỉ muốn giúp ông nếu có thể.”

“Tôi chắc chắn rồi, cậu thật tử tế quá, chàng trai.” Arthur thở dài. “Đây luôn là điều khó khăn nhất, phức tạp nhất…”

“Chậc, chí ít thì chúng ta cũng đã có một điểm được làm sáng tỏ… Giờ thì, việc tốt nhất mà ông có thể làm là đưa ngay cho Schmidt một ít tiền để bịt mồm gã. Gã đòi bao nhiêu?”

“Ngay một trăm,” Arthur đáp khe khẽ, “rồi năm mươi mỗi tuần.”

“Phải nói là thằng cha này có gan đấy. Ông có lo được một trăm năm mươi không?”

“Cấu véo chỗ này chỗ kia thì cũng được. Quả là trái với lương tâm.”

“Tôi biết. Nhưng cuối cùng cách đó sẽ cứu giúp ông gấp mười lần. Giờ thì tôi có ý thế này, ông gửi cho gã một trăm năm mươi, kèm một lá thư hứa sẽ gửi phần dư vào mùng một tháng Một…”

“Thật ư, William…”

“Từ từ nào. Trong lúc đó, ông hãy cố thu xếp ra khỏi Đức trước cuối tháng Mười hai. Như vậy là giúp ông thêm ba tuần rồi. Nếu ông trả được ngay cho gã thì gã sẽ không làm phiền ông cho tới tận lúc đó. Gã sẽ nghĩ là phen này nắm được ông rồi.”

“Vâng, tôi đồ là cậu đúng. Tôi sẽ phải tập làm quen với ý tưởng này mất thôi. Ôi, thật là quá đột ngột.” Arthur thoáng lóe lên sự tức giận. “Con rắn độc xấu xa ấy! Giá như tôi tìm được cơ hội xử lý hắn một lần và mãi mãi…”

“Ông đừng lo. Sớm muộn gì gã cũng sẽ chết nhục. Vấn đề chính lúc này là phải kiếm tiền để ông đi. Tôi đồ là không còn ai mà ông có thể vay tiền?”

Nhưng Arthur đã mê mải theo dòng suy nghĩ khác.

“Tôi sẽ tìm cách.” Giọng ông rõ ràng đã tươi tỉnh hơn. “Hãy để tôi có thời gian suy nghĩ.”

Trong khi Arthur suy nghĩ thì một tuần đã trôi qua. Thời tiết chẳng khá khẳm hơn. Những ngày ngắn ngủn ủ ê này ảnh hưởng tới tất thảy tinh thần của chúng tôi. Frl. Schroeder phàn nàn về cái lưng đau. Arthur thì bị viêm phổi nhẹ. Học sinh của tôi thì vô kỉ luật và ngu si. Tôi thì chán nản và cáu giận. Tôi bắt đầu ghét căn hộ xám xịt của chúng tôi, chán mặt tiền xập xệ của căn nhà đối diện cửa sổ phòng tôi, chán con phố ẩm ướt, chán nhà hàng bí bách và ồn ào nơi chúng tôi ăn bữa tối rẻ tiền, chán món thịt cháy, chán món dưa cải muối trường kỳ, chán món xúp.

“Ôi trời đất ơi!” Một tối nọ tôi thốt lên với Arthur, “tôi sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để thoát ra khỏi cái hố này một, hai ngày!”

Arthur, đang lơ đãng xỉa răng trong nỗi thê lương, nhìn tôi nghiền ngẫm. Trước sự ngạc nhiên của tôi, dường như ông có vẻ hứng thú một cách thông cảm với câu lèm bèm của tôi.

“Tôi phải nói thế này, William ạ. Tôi tự nhận thấy tinh thần cậu không được hoạt bát như mọi khi. Cậu trông đặc biệt xanh xao ấy, cậu biết không?”

“Thật sao?”

“Tôi sợ là dạo này cậu làm việc quá độ. Cậu không ra ngoài thường xuyên. Thanh niên như cậu cần phải tập thể dục và hít thở không khí trong lành.”

Tôi mỉm cười, hứng thú và hơi băn khoăn.

“Ông biết không, Arthur, ông đang ra vẻ bác sĩ rồi đấy.”

“Chàng trai thân mến của tôi,” - ông vờ như bị tổn thương - “Tôi tiếc là cậu lại mỉa mai sự quan tâm chân thành của tôi về sức khỏe của cậu. Suy cho cùng, tôi già ngang tuổi bố cậu ấy chứ. Tôi xin được lượng thứ vì đôi khi lại đặt mình vào vai làm cha làm mẹ.”

“Con xin lỗi bố ạ.”

Arthur mỉm cười, nhưng vẻ hơi thối chí. Tôi đã không đưa ra câu trả lời đúng. Ông không tài nào mở lời cho cái chủ đề, bất luận nó là gì, mà ông đang mơ hồ cố gợi mở. Sau một hồi ngần ngại, ông thử lại lần nữa.

“Nói cho tôi nghe, William, trong cuộc đời bôn ba của mình, cậu đã bao giờ tới thăm Thụy Sĩ chưa?”

“Con xin thú tội. Con chỉ mới ở Geneva ba tháng, cố học tiếng Pháp bằng tiền trợ cấp.”

“À đúng rồi, tôi nhớ là cậu đã nói với tôi.” Arthur gượng gạo húng hắng. “Nhưng tôi đang nghĩ tới môn thể thao mùa đông kìa.”

“Không. Tôi không chơi nổi mấy môn đó.”

Arthur rõ ràng bị sốc.

“Thực sao, chàng trai thân mến của tôi, nếu cậu không ngại khi tôi nói câu này, tôi nghĩ là cậu hơi có ác cảm với thể thao, thực sự là thế. Tới mức gạt luôn mấy thứ đó ra khỏi đầu. Nhưng, hãy nhớ rằng, cậu hẵng còn trẻ. Tôi ghét khi phải thấy cậu tước đoạt bản thân khỏi những lạc thú mà sau này cậu không còn cơ hội được hưởng. Hãy thẳng thắn nào, chẳng phải nó cũng chỉ là tạo dáng thôi sao?”

Tôi nhe răng.

“Cho phép tôi hỏi, với tất cả lòng kính trọng, khi ở tuổi hai mươi tám thì ông đam mê môn thể thao nào?”

“À thì, ờm, như cậu biết đấy, tôi lúc nào cũng thuộc loại yếu ớt mong manh. Đâu phải ai cũng như ai. Tuy nhiên, tôi có thể nói với cậu là, trong một lần tôi đến Scotland, tôi đã trở thành một tay câu khá cừ. Thực ra, tôi thường giỏi bắt mấy con cá nhỏ nhỏ có mấy đốm đỏ đỏ nâu nâu xinh đẹp. Tự dưng tôi lại quên tên chúng.”

Tôi bật cười và châm một điếu thuốc.

“Vậy giờ, Arthur, sau khi đã có một màn vào vai phụ huynh tình cảm thật đáng ngưỡng mộ, tôi đồ là ông sẽ nói cho tôi biết mục đích của ông là…?”

Ông thở dài, cam chịu, cáu giận; lại cũng có một phần nhẹ nhõm, có lẽ vậy. Ông được giải thoát khỏi trò lố bịch. Khi ông mở lời, tông giọng hoàn toàn thay đổi.

“Tóm lại là, William ạ, tôi cũng không biết vì sao tôi lại phải vòng vo nữa. Chúng ta cũng biết nhau đủ lâu rồi. Đã bao lâu kể từ lần đầu chúng ta gặp nhau nhỉ?”

“Hơn hai năm rồi.”

“Thật sao? Thật là thế sao? Để tôi xem nào. Đúng thế, cậu nói đúng. Như tôi đã nói đấy, chúng ta đã quen biết đủ lâu để tôi có thể trân trọng thực tế rằng, mặc dù còn trẻ tuổi, nhưng cậu đã là người học rộng hiểu nhiều…”

“Ông nói duyên dáng quá.”

“Tôi đảm bảo với cậu là tôi khá nghiêm túc đấy. Giờ thì, cái mà tôi phải nói chỉ đơn giản là (và xin cậu đừng coi nó là gì khác ngoài một khả năng vô cùng mơ hồ, bởi ngoài vấn đề cậu có đồng ý hay không, đó là vấn đề trọng yếu, tôi biết, toàn bộ sự việc này sẽ phải được thông qua bởi bên thứ ba, người mà hiện giờ chẳng biết chút gì về kế hoạch)…”

Cuối đoạn đóng mở ngoặc đơn này, Arthur ngừng lại để hít một hơi, và vượt qua cảm giác chán ghét cố hữu khi phải lật bài ngửa.

“Điều mà tôi bây giờ muốn hỏi cậu là thế này: liệu cậu có sẵn lòng dành vài ngày ở Thụy Sĩ dịp Giáng sinh, tại một khu nghỉ dưỡng thể thao mùa đông không?”

Cuối cùng cũng thốt ra, ông bị bủa vây trong sự bối rối, lảng tránh ánh mắt tôi và bắt đầu lo lắng nghịch giá để gia vị. Nỗ lực dụng công để đưa ra lời đề nghị này rõ ràng là đáng kể. Tôi nhìn ông chằm chằm hồi lâu; rồi phá lên cười trong sự kinh ngạc của bản thân.

“Thật là, khó tin quá! Hóa ra đây là điều mà ông muốn!”

Arthur, khá ngại ngùng, hòa vào cơn phấn khích của tôi. Ông đang dò xét gương mặt kinh ngạc của tôi, sắc sảo và kín đáo. Lựa lúc, ông nói thêm: “Dĩ nhiên, mọi chi phí sẽ được chi trả.”

“Nhưng cái quái gì…” Tôi bắt đầu.

“Đừng ngại, William. Đừng ngại. Tất cả chỉ là ý tưởng của tôi thôi. Nó có thể, rất có thể là sẽ không dẫn tới điều gì cả. Xin đừng hỏi tôi thêm gì bây giờ. Tất cả những gì tôi muốn biết bây giờ là: cậu có sẵn lòng cân nhắc một chuyện như thế không, hay là miễn bàn tới?”

“Dĩ nhiên, chẳng có gì mà phải miễn bàn cả. Nhưng có đủ thứ tôi sẽ muốn biết. Ví dụ…”

Arthur giơ bàn tay trắng thanh mảnh lên.

“Không phải bây giờ, William, tôi xin đấy.”

“Chỉ điều này thôi: Tại sao tôi nên…”

“Tôi không thể nói về chuyện này bây giờ,” Arthur cứng rắn ngắt lời. “Đơn giản là tôi không thể.”

Và như thể lo sợ rằng mình sẽ không kìm được mà giải thích, ông gọi bồi bàn tính tiền.

Một tuần nữa trôi qua mà Arthur không hé lộ thêm bất cứ điều gì về dự án Thụy Sĩ bí ẩn kia. Bằng sự kiềm chế đáng kể, tôi ngăn mình hỏi lại ông chuyện đó; có lẽ, giống như rất nhiều kế hoạch xuất sắc khác của ông, nó đã rơi vào quên lãng. Và còn có nhiều thứ quan trọng hơn phải nghĩ tới. Giáng sinh đang đến rất gần, sắp hết năm; thế nhưng ông vẫn không có bất cứ động thái nào để kiếm tiền cho cuộc đào tẩu, theo những gì tôi biết. Khi tôi hỏi, ông mơ hồ. Khi tôi thúc giục, ông lảng tránh. Dường như ông đang rơi vào trạng thái ì nguy hiểm. Rõ ràng ông đã đánh giá thấp sự cùng cực và khả năng hãm hại của Schmidt. Còn tôi thì không. Tôi không thể dễ dàng quên đi hình dung cuối cùng về gương mặt của tay thư kí ấy. Sự thờ ơ của Arthur lắm lúc khiến tôi suýt phát điên.

“Đừng lo, chàng trai thân mến,” ông lí nhí lơ đãng, những ngón tay rập rờn mơ hồ trên mái tóc giả. “Đến ngày đó sẽ đủ… Phải.”

Tôi giận dữ đáp trả, “ngày đó chắc phải hai, ba năm nữa chứ gì.”

Sáng hôm sau, một chuyện đã xảy ra, củng cố nỗi sợ của tôi.

Tôi đang ngồi trong phòng Arthur, như thường lệ, trợ giúp các công đoạn trang điểm, thì chuông điện thoại reo.

“Cậu có thể giúp tôi nghe xem ai được không, chàng trai?” Arthur đang cầm bông dặm phấn. Ông chưa bao giờ tự mình trả lời điện thoại nếu có thể tránh. Tôi nhấc ống nghe.

“Là Schmidt,” tôi tuyên bố, sau một lát, không che giấu sự thỏa mãn u ám, tay che phần ống nói.

“Ôi trời!” Arthur rối rít như thể kẻ khủng bố kia đang đứng ngay ngoài cửa phòng ngủ. Thậm chí ông còn ngay lập tức quét mắt xuống gầm giường như thể ước lượng không gian để ẩn núp: “Nói với gã cái gì cũng được. Nói là tôi đang không ở nhà…”

“Tôi nghĩ,” tôi cứng rắn nói, “sẽ tốt hơn nếu ông tự mình nói chuyện với gã. Đằng nào thì gã cũng không thể cắn ông được. Gã có thể cho ông biết đôi chút về việc gã định làm.”

“Thế thì, nếu cậu đã nhất quyết…” Arthur hơi quạu cọ. “Phải nói là, tôi đã nghĩ như thế là không cần thiết.”

Cẩn trọng, cầm miếng bông dặm phấn như vũ khí tự vệ, ông tiến về phía ống nghe.

“Vâng. Vâng.” Vết chẻ trên chiếc cằm của ông lệch về một bên. Ông gầm gừ như con sư tử lo lắng. “Không… không, thực sự… Nhưng xin hãy lắng nghe một lát… tôi không thể, tôi đảm bảo anh… Tôi không thể…”

Giọng ông trôi dần thành tiếng thì thầm cầu xin, phản đối. Đầy chán nản, ông lẩy bẩy đặt ống nghe xuống.

“William, gã cúp máy rồi.”

Sự đau khổ của Arthur trông hài hước đến độ tôi phải mỉm cười.

“Gã nói gì với ông?”

Arthur băng qua phòng và nặng nề ngồi xuống giường. Nom ông có vẻ khá kiệt quệ. Miếng bông dặm phấn từ những ngón tay uể oải của ông rơi xuống nền nhà.

“Tôi nhớ tới những con hổ mang giả điếc, chẳng chịu nghe tiếng thày bùa*… Đúng là một con quái vật, William ơi! Cầu cho cuộc đời cậu sẽ không bao giờ phải nặng gánh bởi ma quỷ…”

“Hãy nói cho tôi gã đã nói gì.”

“Gã chỉ có đe dọa mà thôi, chàng trai thân mến. Hầu như là lộn xộn. Gã chỉ đơn thuần muốn nhắc nhở tôi về sự tồn tại của gã, tôi đoán thế. Và rằng gã sẽ sớm cần thêm tiền. Cậu thật tàn nhẫn khi bắt tôi nói chuyện với gã. Giờ thì tôi sẽ lại ủ ê cả ngày rồi. Sờ tay tôi mà xem; nó đang run như cầy sấy đây này.”

“Nhưng mà Arthur ạ.” Tôi nhặt miếng bông lên và đặt trên bàn trang điểm. “Có ích gì nếu chỉ ủ ê. Đây chắc chắn là lời cảnh báo cho ông. Ông thấy đấy, gã thực sự có ý đó. Chúng ta phải hành động thôi. Ông đã có kế hoạch gì chưa? Không có cách nào sao?”

Arthur nỗ lực đứng dậy.

“Có, có. Dĩ nhiên, cậu nói đúng. Xúc xắc đã gieo. Chuyện gì cần làm sẽ phải làm. Thực ra, không được để phí một khắc nào. Tôi tự hỏi liệu cậu có thể gọi tới tổng đài giúp tôi và nói là tôi muốn nối đường dây tới Paris được không? Tôi không nghĩ là giờ quá sớm? Không nhỉ…”

Tôi hỏi xin số điện thoại mà Arthur muốn kết nối rồi ý tứ để ông lại một mình. Tôi không gặp lại ông cho tới buổi tối, khi chúng tôi hẹn gặp nhau ở nhà hàng để dùng bữa như thường lệ. Tôi ngay lập tức nhận ra ông tươi tỉnh hơn. Ông thậm chí còn nhất mực đòi chúng tôi uống rượu, và khi tôi phản đối, ông lại đòi trả luôn tiền cho tôi.

“Đây là nâng cao khí thế,” ông nói thêm đầy thuyết phục.

Tôi cười, “vẫn lo lắng về sức khỏe của tôi ư?”

“Cậu thật xấu tính,” Arthur mỉm cười. Nhưng ông không chịu thoái lui. Một, hai phút sau, khi tôi thẳng thừng hỏi mọi chuyện ra sao, ông đáp: “Cứ ăn trước đã, chàng trai thân mến. Hãy kiên nhẫn với tôi đi mà.”

Nhưng kể cả khi ăn tối xong xuôi và cả hai đều gọi thêm cà phê (thêm một sự xa xỉ), Arthur vẫn chẳng có vẻ gì vội vàng nói cho tôi tin tức. Ngược lại, có vẻ ông lo lắng muốn biết tôi đã làm gì, dạy học sinh nào, tôi đã ăn trưa ở đâu, vân vân.

“Cậu dạo này không gặp anh bạn Pregnitz của chúng ta phải không?”

“Thực ra thì ngày mai tôi sẽ đi uống trà với ông ta.”

“Thực sao?”

Tôi cố nặn ra một nụ cười. Tới giờ thì tôi đã quá quen với kiểu tiếp cận của Arthur. Giọng điệu mới mẻ của ông, mặc dù được che đậy khá khéo léo, không thể nào qua nổi mắt tôi. Và thế là cuối cùng chúng tôi cũng đã tới trọng điểm.

“Tôi có thể nhắn một tin cho ông ấy không?”

Gương mặt của Arthur đúng là một điển hình của khôi hài. Chúng tôi nhìn nhau với sự hứng thú của hai kẻ cứ lừa dối nhau trong ván bài vốn không phải chơi vì tiền, hết đêm này tới đêm khác. Đồng loạt chúng tôi bật cười.

“Chính xác thì,” tôi hỏi, “ông cần moi tin gì từ ông ta?”

“William à, xin cậu… cậu đặt vấn đề quá ư thẳng thừng.”

“Thế tiết kiệm thời gian mà.”

“Đúng, đúng thế. Cậu nói đúng. Thời gian lúc này rất quan trọng. Thế này, hãy nói là tôi đang muốn làm ăn chút đỉnh với anh ta. Hay là ta nói thế nào để anh ta làm chuyện đó vì chính anh ta nhỉ?”

“Ông tử tế quá!”

Arthur khịt mũi. “Tôi tử tế mà, đúng không, William? Chỉ là quá ít người nhận ra điều đó.”

“Vậy thì chuyện làm ăn đó là gì? Khi nào thì bắt đầu?”

“Còn để xem đã.”

“Tôi đồ là ông cũng được phần trăm?”

“Đương nhiên rồi.”

“Một khoản kha khá?”

“Nếu thành công thì đúng vậy.”

“Đủ để ông có thể rời Đức?”

“Ôi, còn hơn cả đủ ấy chứ. Thực ra còn để ra được một khoản.”

“Thế thì tuyệt vời, phải không?”

Arthur lo lắng ậm ừ, chăm chú nhìn bộ móng tay.

“Thực không may là có những khó khăn kĩ thuật nhất định. Như mọi lần, tôi cần lời khuyên có giá trị của cậu.”

“Được thôi, hãy cùng nghe xem nào.”

Arthur cân nhắc hồi lâu. Tôi có thể thấy ông đang băn khoăn cần nói cho tôi bao nhiêu.

“Đại khái là,” mãi rồi ông cũng nói, “chuyện kinh doanh này không thể giao dịch được ở Đức.”

“Vì sao không?”

“Vì như thế sẽ quá ầm ĩ. Phía bên kia là một doanh nhân nổi tiếng. Có thể cậu cũng biết, giới kinh doanh làm ăn lớn thực ra khá là nhỏ. Họ đều canh chừng nhau cả. Tin tức chỉ tích tắc là truyền đi ngay; chỉ cần một gợi ý nhỏ thôi. Nếu người này mà tới Berlin thì giới làm ăn ở đây sẽ biết tin đó còn trước cả khi ông ấy tới nữa kìa. Nên phải tuyệt đối bí mật.”

“Nghe hồi hộp thật. Nhưng tôi không hề biết là Kuno lại làm ăn đấy.”

“Chặt chẽ mà nói thì anh ta không làm ăn.” Arthur cố tình lảng tránh ánh mắt của tôi. “Đây chỉ là nghề tay trái thôi.”

“Tôi hiểu rồi. Vậy ông định đề xuất cuộc gặp mặt sẽ tổ chức ở đâu đây?”

Arthur cẩn trọng lựa chọn tăm từ chiếc bát nhỏ trước mặt.

“Cái đó thì, William thân mến của tôi, tôi hi vọng là sẽ nhận được lời khuyên giá trị của cậu. Dĩ nhiên, đó phải là một nơi nào gần biên giới Đức. Nơi nào đó mọi người có thể đến nghỉ dưỡng vào dịp này trong năm, mà lại không gây chú ý.”

Một cách chủ đích, Arthur bẻ chiếc tăm làm hai và đặt chúng cạnh nhau trên tấm khăn trải bàn. Không ngẩng lên nhìn tôi, ông nói thêm: “Theo như sự tán thành của cậu, tôi nghĩ tới Thụy Sĩ.”

Có một khoảng lặng dài. Cả hai chúng tôi đều mỉm cười.

“Vậy là thế ư?” Cuối cùng tôi hỏi.

Arthur tiếp tục bẻ chiếc tăm làm bốn; nhướn mắt lên nhìn tôi một cái không thực thà, mỉm cười ngây thơ.

“Như cậu đã thấy, chàng trai thân mến, là thế đó.”

“Chà chà. Ông quả là lão cáo già.” Tôi bật cười. “Cuối cùng thì tôi cũng bắt đầu nhìn thấy ánh mặt trời rồi.”

“Tôi phải thú nhận rằng, William ạ, tôi bắt đầu thấy cậu có vẻ hơi chậm hiểu. Chẳng giống cậu chút nào.”

“Tôi xin lỗi, Arthur ạ. Nhưng ba cái trò hại não này khiến tôi có chút chóng mặt. Tôi nghĩ ông nên thôi trò đố vui và nói rõ ngay từ đầu?”

“Tôi đảm bảo với cậu, chàng trai của tôi, tôi sẵn lòng kể cho cậu tất cả những gì tôi biết về phi vụ này, thực sự là không nhiều nhặn gì. Ngắn gọn là, Pregnitz đang hứng thú với một trong những nhà máy thủy tinh lớn nhất ở Đức. Không quan trọng đấy là nhà máy nào. Cậu sẽ không tìm thấy tên của anh ta trong danh sách các giám đốc đâu; ấy thế nhưng, anh ta có rất nhiều ảnh hưởng không chính thức. Dĩ nhiên, tôi không giả vờ là mình hiểu biết mấy chuyện này.”

“Nhà máy thủy tinh ư? Chà, nghe vô hại nhỉ?”

“Chàng trai thân mến,” Arthur lo lắng trấn an, “dĩ nhiên là vô hại rồi. Cậu chớ để bản tính cảnh giác của mình làm hỏng đi khả năng đánh giá sự việc. Nếu việc này mới đầu nghe có vẻ hơi lạ lẫm với cậu thì chỉ bởi cậu chưa quen với mấy kiểu đại tài phiệt này mà thôi. Chà, đây là việc vẫn xảy ra hàng ngày ấy. Cứ thử hỏi bất kì ai cậu muốn. Những thương vụ béo bở nhất chủ yếu được thảo luận phi chính thống.”

“Được rồi! Được rồi! Tiếp tục đi.”

“Để tôi xem nào. Tôi đang nói đến đâu ấy nhỉ? À, đúng rồi. Giờ thì, một trong mấy người bạn thân thiết nhất của tôi ở Paris đang là một nhà tài chính xuất chúng…”

“Người đã kí tên là Margot?”

Nhưng lần này tôi không khiến Arthur mất cảnh giác. Tôi thậm chí còn không thể đoán được ông có ngạc nhiên hay không. Ông chỉ đơn thuần mỉm cười.

“Cậu thật sắc sảo, William! Có lẽ là thế. Dù gì thì chúng ta sẽ gọi ông ta là Margot đi cho tiện. Đúng thế… Margot đang ngày một nóng lòng muốn có cơ hội gặp Pregnitz. Mặc dù ông ta không thừa nhận hẳn nhưng tôi hiểu là ông ta đang muốn đề xuất sáp nhập nhà máy của Pregnitz vào nhà máy của ông ta. Nhưng việc đó hoàn toàn chưa chính thức; nó không liên quan gì đến chúng ta cả. Về phần Pregnitz, anh ta sẽ phải tự mình nghe lời đề nghị của Margot và quyết định xem những đề nghị đó có lợi cho nhà máy của anh ta hay không. Khả năng cao, thực sự cao, là sẽ có lợi. Nếu không thì cũng chả có hại gì. Margot sẽ phải tự trách mình thôi. Tất cả những gì ông ta nhờ tôi là sắp xếp để ông ta được gặp Nam tước, tại một nơi trung lập, không bị làm phiền bởi đông đảo các phóng viên tài chính và có thể nói chuyện yên tĩnh.”

“Và ngay khi ông đưa họ tới gặp nhau thì ông sẽ có tiền?”

“Khi cuộc gặp diễn ra,” Arthur hạ thấp giọng, “tôi sẽ có một nửa. Nửa còn lại sẽ được trả khi và chỉ khi thỏa thuận thành công. Nhưng tệ nhất là Margot cứ khăng khăng đòi gặp Pregnitz ngay lập tức. Ông ta lúc nào cũng vậy, cứ mỗi khi có ý tưởng gì trong đầu. Một người rất thiếu kiên nhẫn…”

“Và ông ta thực sự sẵn lòng trả cho ông chừng ấy tiền chỉ để thu xếp cuộc gặp này ư?”

“Hãy nhớ, William ạ, chỗ đó chẳng là gì với ông ta cả. Nếu giao dịch này mà thành công thì ông ta có thể sẽ kiếm được hàng triệu ấy chứ.”

“Chậc, tôi chỉ có thể nói là, chúc mừng ông. Kiếm tiền như vậy không khó.”

“Tôi mừng là cậu nghĩ vậy, chàng trai của tôi.” Giọng Arthur cảnh giác và nghi hoặc.

“Hừm, vậy thì có khó khăn gì chứ? Ông chỉ cần tới gặp Kuno và giải thích toàn bộ câu chuyện thôi mà.”

“William!” Arthur có vẻ thực sự kinh sợ. “Như thế là chết đấy!”

“Tôi không hiểu.”

“Cậu không hiểu ư? Thật là, chàng trai của tôi ơi, tôi cứ tưởng cậu phải khôn ngoan hơn ấy chứ. Không, như thế là hoàn toàn không thể được. Cậu không biết Pregnitz như tôi đâu. Anh ta cực kì nhạy cảm với mấy chuyện kiểu này, tôi đã phải trả giá để nhận ra điều đó. Anh ta sẽ coi đó là hành vi nhúng mũi vào chuyện làm ăn của anh ta. Anh ta sẽ ngay lập tức thoái lui. Anh ta có quan điểm quý tộc chân chính, mà người ta hiếm khi tìm thấy trong thời buổi chộp giật như thế này. Tôi thừa nhận là mình ngưỡng mộ anh ta vì điều đó.”

Tôi nhe răng cười.

“Ông ta có vẻ là loại doanh nhân rất lập dị nếu như cảm thấy bị xúc phạm khi ông dâng cho ông ta cả gia tài.”

Nhưng Arthur lại giãy lên.

“William ơi, xin cậu đấy, bây giờ không có thời gian để đùa được đâu. Chắc chắn là cậu phải hiểu ý tôi chứ. Pregnitz không nhập nhằng giữa quan hệ cá nhân và làm ăn, và tôi hoàn toàn đồng ý với anh ta về việc này. Dù là từ cậu hay từ tôi, bất kì đề xuất anh ta nên đi đàm phán với Margot, hay với bất kì ai khác, sẽ là một sự bất kính. Và anh ta sẽ tức giận. Do đó, tôi van cậu đấy, đừng có hé một lời nào về chuyện này với anh ta, dù thế nào đi nữa.”

“Dĩ nhiên là không rồi, tôi hứa. Đừng quá hồi hộp thế. Nhưng nghe này, Arthur, vậy tôi hiểu thế này có đúng không, Kuno sẽ tới Thụy Sĩ mà không hề biết rằng ông ta tới đó để gặp Margot?”

“Cậu tóm tắt chuẩn rồi đấy.”

“Hừm… Như thế sẽ lại làm mọi việc rối rắm ấy chứ. Tôi vẫn không hiểu nổi tại sao ông lại gặp khó khăn nữa. Kuno dù gì cũng sẽ tới đó chơi mấy môn thể thao mùa đông mà. Có vẻ đó là thói quen của ông ta. Cái mà tôi không nắm được là, tôi đóng vai trò gì trong đó? Có phải tôi được đi theo là để cho thêm đông vui không, hay là tạo hiệu ứng hài hước, hay là gì?”

Arthur lại lựa và bẻ gãy một cái tăm khác.

“Tôi đang sắp sửa nói tới chuyện đó đây, William.” Giọng của ông nghiêm trang. “Tôi sợ là cậu sẽ phải đi một mình.”

“Một mình với Kuno sao?”

“Đúng thế.” Arthur bắt đầu cuống quýt. “Có nhiều lý do khiến tôi không thể đi cùng với cậu, hay tự mình giải quyết việc này. Đầu tiên, sẽ vô cùng khó xử một khi đã rời khỏi đất nước này rồi lại phải quay lại, đúng theo nghĩa vụ, dù chỉ là trong vài ngày. Hai là, đề xuất rằng chúng ta nên cùng nhau đi tới khu thể thao mùa đông, nếu đến từ tôi, sẽ nghe rất kì cục. Pregnitz biết thừa tôi không phải người có cái gu đó. Nhưng nếu đến từ cậu, thì chẳng phải sẽ tự nhiên hơn sao? Anh ta có lẽ lại quá vui khi được du lịch cùng một bạn đồng hành trẻ trung sôi nổi ấy chứ.”

“Vâng, tôi có thể hiểu những chuyện đó… Nhưng làm sao tôi liên lạc được với Margot chứ? Tôi còn chẳng biết mặt mũi ông ta ra sao.”

Arthur phủi sạch những khó khăn ấy bằng một cái phẩy tay.

“Việc đó cứ để tôi và ông ta lo, chàng trai thân mến. Yên tâm đi, hãy quên hết mọi thứ tôi nói với cậu tối nay, và vui chơi hết mình.”

“Không có gì ngoài thế ư?”

“Không có gì. Một khi cậu đưa được Pregnitz qua biên giới là cậu xong nhiệm vụ.”

“Nghe nhẹ nhõm quá.”

Gương mặt Arthur ngay lập tức sáng lên.

“Thế thì cậu sẽ đi chứ?”

“Tôi phải cân nhắc đã.”

Thất vọng, ông bóp cằm. Những chiếc tăm giờ đã được bẻ thành tám. Sau một hồi, ông ngần ngừ nói: “Ngoài phần chi phí cho cậu, mà tôi đã nói với cậu là sẽ được ứng trước ấy, tôi muốn cậu nhận thêm một ít gọi là, cậu hiểu không.”

“Không đâu, cảm ơn ông, Arthur.”

“Tôi xin cậu đấy, William.” Ông có vẻ nhẹ nhõm hơn. “Đáng lẽ tôi nên biết là cậu sẽ không nhận.”

Tôi toe toét.

“Tôi không muốn lấy đi số tiền mà ông chân chính kiếm được.”

Kĩ lưỡng quan sát sắc mặt tôi, ông mỉm cười. Ông không chắc làm thế nào để thuyết phục tôi. Thế là ông thay đổi cách xử sự.

“Dĩ nhiên rồi, chàng trai thân mến, cậu sẽ làm những gì cậu cho là tốt nhất. Tôi không muốn tác động tới cậu theo bất cứ hình thức nào. Nếu cậu phản đối kế hoạch này thì tôi sẽ không lạm bàn về nó nữa. Đồng thời, cậu biết nó có ý nghĩa thế nào với tôi. Đó là cơ hội duy nhất của tôi. Tôi ghét phải van vỉ nhờ vả. Có lẽ tôi đã đòi hỏi ở cậu quá nhiều rồi. Tôi chỉ có thể nói là nếu cậu làm việc này cho tôi thì tôi sẽ đời đời nhớ ơn cậu. Và nếu tôi có thể báo đáp được gì cho cậu…”

“Thôi nào, Arthur. Thôi! Ông làm tôi khóc mất.” Tôi bật cười. “Được rồi. Tôi sẽ cố hết sức với Kuno. Nhưng, vì Chúa, đừng có quá hi vọng vào chuyện này. Tôi không dám chắc là ông ta sẽ tới đâu. Không chừng ông ta bận rồi ấy chứ.”

Ấn định đâu vào đấy, chủ đề được khép lại cho buổi tối hôm đó.

Ngày hôm sau, khi tôi đi về từ bữa tiệc trà tại căn hộ của Kuno, tôi thấy Arthur đang đợi mình trong phòng của ông, vẻ bồn chồn cực độ. Ông muốn nghe tin của tôi mà không kịp đóng cửa.

“Mau lên, William, xin cậu. Hãy báo cho tôi tin xấu nhất. Tôi có thể chịu được. Anh ta sẽ không đến? Không?”

“Có,” tôi nói. “Ông ta sẽ đến.”

Trong giây lát, niềm sung sướng dường như khiến Arthur nghẹn lời, tê liệt. Rồi một cơn co rút chạy qua toàn bộ cơ bắp của ông; và ông nhảy cẫng lên.

“Chàng trai của tôi! Tôi nhất định, thực sự phải ôm cậu một cái!” Và rồi ông vung tay, choàng quanh cổ tôi và hôn lên hai má tôi, như một vị tướng Pháp. “Hãy kể cho tôi tất tần tật. Cậu có gặp nhiều khó khăn không? Anh ta đã nói gì?”

“Ôi, ông ta ít nhiều đã tự đề xuất toàn bộ chuyện đó trước khi tôi mở miệng ấy chứ. Ông ta muốn tới Riesengebirge, nhưng tôi đã nói là tuyết ở dãy An-pơ có lẽ sẽ đẹp hơn.”

“Cậu đã nói thế sao? William ơi, cậu thật xuất sắc! Thực sự ngưỡng mộ cậu đấy…”

Tôi ngồi xuống ghế. Arthur rối rít quanh tôi, tán tụng và hân hoan.

“Cậu chắc là anh ta không hề nghi ngờ gì chứ?”

“Hoàn toàn chắc chắn.”

“Vậy bao giờ thì cậu sẽ khởi hành?”

“Tôi nghĩ là vào đêm Giáng sinh.”

Arthur nhìn tôi quan tâm.

“Nghe cậu chẳng mấy hào hứng, chàng trai thân mến. Tôi hi vọng đây cũng là việc vui vẻ với cậu. Cậu không bị ốm đau gì đấy chứ?”

“Không hề, cảm ơn ông.” Tôi đứng dậy. “Arthur này, tôi hỏi ông điều này.”

Mí mắt của ông chớp chớp lo lắng khi nghe ngữ điệu của tôi.

“Sao, ờm, dĩ nhiên rồi. Cậu hỏi đi. Hỏi đi.”

“Tôi muốn ông nói thật. Có phải ông và Margot định lừa đảo Kuno không? Có hay không?”

“William thân mến của tôi, ờm, thật là… tôi nghĩ là cậu cho rằng…”

“Tôi muốn câu trả lời, Arthur ạ. Ông xem, điều này rất quan trọng với tôi. Tôi đang rối bời đây. Có hay là không?”

“Chậc, tôi phải nói là… Không. Dĩ nhiên là không. Như tôi đã mất công giải thích rồi đấy, tôi…”

“Ông thề chứ?”

“Thật là, William ơi, đây đâu phải là tòa án chứ. Xin cậu đừng nhìn tôi như thế. Được rồi, nếu như thế khiến cậu hài lòng thì tôi xin thề.”

“Cảm ơn ông. Tôi chỉ cần có thế thôi. Tôi xin lỗi nếu đã thô lỗ. Ông biết đấy, quy tắc là tôi không xía vào chuyện của ông. Chỉ là, đây cũng là chuyện của tôi mất rồi.”

Arthur yếu ớt mỉm cười, có phần run rẩy.

“Tôi khá hiểu sự bồn chồn của cậu, chàng trai, dĩ nhiên rồi. Nhưng trong trường hợp này, tôi dám đảm bảo với cậu, sự bồn chồn ấy hoàn toàn là vô căn cứ. Tôi có mọi lý do để tin rằng Pregnitz sẽ kiếm được vô khối lời lãi từ vụ giao dịch này nếu anh ta đủ sáng suốt mà chấp nhận.”

Như phép thử cuối cùng, tôi cố gắng nhìn vào mắt Arthur. Nhưng không, quy trình bấy lâu được kiểm chứng này đã không còn hiệu quả. Ở đây không có cửa sổ tâm hồn nào cả. Chúng chỉ đơn thuần là một phần trên gương mặt ông, những viên thạch màu xanh nhạt, giống như những con sứa biển bám trên khe nứt của tảng đá. Chẳng có gì để chú ý; không lấp lánh, không ánh sáng nội tại. Cố hết sức, ánh nhìn của tôi rong ruổi tới những đường nét thú vị hơn; chiếc mũi mềm tròn, chiếc cằm như đàn concertina. Sau ba, bốn lần thử, tôi từ bỏ. Chả ích gì. Chẳng có cách nào ngoài việc tin vào lời của Arthur vậy.

Chương mười ba

Chuyến đi của tồi với Kuno tới Thụy Sĩ giống như cuộc du lịch trăng mật sau một cuộc hôn nhân hợp đồng. Chúng tôi lịch sự, ân cần với nhau và khá ngượng ngùng. Kuno là hình mẫu của sự quan tâm kín đáo. Tự tay ông ta xếp hành lý cho tôi lên giá, chạy ra phút cuối chỉ để mua tạp chí cho tôi, đặt ra hàng loạt câu hỏi vòng vo để biết tôi thích ngủ ở tầng trên hơn tầng dưới, và thoái lui ra hành lang đợi cho tới khi tôi cởi xong đồ. Khi tôi chán đọc sách thì ông ta ở đó, thân thiện và hiểu biết, chực chờ để nói cho tôi nghe tên của những ngọn núi. Chúng tôi trò chuyện rôm rả cứ năm phút một rồi lại đột ngột rơi vào sự im lặng mơ hồ. Cả hai đều có nhiều điều phải nghĩ ngợi. Kuno, tôi đồ rằng, đang lo lắng về chính trường rối loạn ở nước Đức hoặc đang mơ mộng tới hòn đảo với bảy cậu trai; còn tôi đã có dịp rà soát lại vụ Margot khó nhằn kia. Ông ta có thực sự tồn tại? Dù gì, ngay trên đầu tôi là một chiếc va-li da lợn mới toanh, bên trong có chiếc áo vét dạ tiệc được thợ may chuyển tới chỉ một ngày trước. Arthur đã rất rộng rãi với khoản tiền của người thuê chúng tôi. “Hãy mua thứ gì cậu muốn, chàng trai. Tôi sẽ không bao giờ để cậu lôi thôi cả. Vả lại, đây cũng là cơ hội…” Sau hồi lâu ngần ngại, tôi đã bán tín bán nghi nghe theo lời khuyên của ông, mặc dù không tới mức liều lĩnh như ông hối thúc. Arthur thậm chí còn đi quá xa khi diễn giải cụm từ “chi phí đi lại” thành đôi khuy măng-sét bằng vàng, đồng hồ đeo tay và một cây bút máy cho tôi. “Suy cho cùng, William ạ, làm ăn là làm ăn. Cậu không biết mấy người này như tôi đâu.” Giọng điệu của ông, khi nói về Margot, trở nên thực cay đắng: “Nếu cậu nhờ ông ta làm bất cứ điều gì cho cậu thì ông ta sẽ chẳng ngại ngần mà vắt kiệt cậu cho đến đồng xu cuối cùng.”

Vào ngày Tặng quà, buổi sáng đầu tiên của chúng tôi, tôi thức dậy bởi tiếng chuông xe trượt leng keng vọng lên từ con phố đầy tuyết bên dưới, và tiếng lạch cạch đáng ngờ, cũng có âm sắc kim loại, vang lên từ phòng tắm. Từ cánh cửa mở hé có thể nhìn thấy Kuno trong chiếc quần cộc thể thao, đang tập với máy giãn nở ngực. Ông ta đang kéo căng hết sức; các mạch máu ở cổ ông ta lồi lên, lỗ mũi thì hỉnh lên và cứng lại theo từng nỗ lực tuyệt vọng. Rõ ràng là ông ta không ý thức được mình đang không ở một mình. Đôi mắt ông ta, thiếu chiếc mắt kính, cố định trong ánh nhìn trừng trừng vào một điểm ngắm gần, cho thấy ông ta đang nhập tâm vào một nghi lễ tôn giáo riêng tư. Nói chuyện với ông ta lúc này có lẽ sẽ là một sự xâm phạm tương đương với việc quấy rầy một người đang cầu nguyện. Tôi trở mình và vờ như đang ngủ. Một lúc sau, tôi nghe tiếng cửa phòng tắm khẽ đóng lại.

Phòng của chúng tôi ở tầng một khách sạn, nhìn ra những ngôi nhà trong làng rải rác dọc hồ nước bị đóng băng, dẫn tới những sườn trượt tuyết lấp lánh, hùng vĩ và trơn mượt hệt như một cơ thể khổng lồ nằm dưới lớp chăn, bị cắt xẻ bởi mạng lưới dây cáp màu đen vươn ra điểm xuất phát của các xe trượt. Đó dường như là một bối cảnh kì lạ cho một vụ giao dịch quốc tế. Nhưng Arthur đã đúng khi nói tôi chẳng biết gì về cách làm ăn của các nhà tài phiệt. Tôi chậm rãi mặc quần áo, nghĩ về vị chủ tiệc vô hình. Liệu Margot đã đến đây chưa? Khách sạn đã kín chỗ, viên quản lý nói với chúng tôi vậy. Tối qua, khi lướt nhìn các vị khách trong phòng ăn rộng rãi, tôi nghĩ cũng phải vài trăm người nghỉ ở đây.

Kuno cùng ăn sáng với tôi. Ông ta ăn vận thường phục nhưng cầu kì với quần dài vải flanel màu xám, áo vét và một chiếc khăn lụa thắt nút màu biểu trưng của trường đại học Oxford của ông ta.

“Cậu ngủ ngon chứ?”

“Rất ngon, cảm ơn ngài. Ngài thì sao?”

“Tôi thì không ngon lắm.” Ông ta mỉm cười, đỏ mặt, hơi xấu hổ. “Không vấn đề gì. Buổi tối tôi có đọc một chút, cậu có biết không nhỉ?”

Ngượng ngùng, ông ta cho tôi nhìn tựa đề cuốn sách mình đang cầm trên tay. Đó là Billy Trên Hoang Đảo.

“Có hay không vậy?” Tôi hỏi.

“Tôi thấy có một chương rất hay…”

Tôi chưa kịp nghe về nội dung của chương rất hay ấy thì người bồi bàn xuất hiện với bữa sáng của chúng tôi đặt trên một chiếc xe đẩy nhỏ. Chúng tôi lại quay về cách hành xử tuần trăng mật thận trọng của mình.

“Tôi có thể mời cậu chút kem chứ?”

“Chỉ một chút thôi.”

“Như thế này đúng kiểu cậu thích chứ?”

“Cảm ơn ngài, rất ngon.”

Giọng nói của chúng tôi nghe lố bịch đến độ tôi có thể bò ra cười. Chúng tôi như hai nhân vật không quan trọng trong màn đầu của một vở kịch, được đặt vào để đối thoại câu giờ cho diễn viên chính xuất hiện.

Đến khi chúng tôi ăn sáng xong thì những sườn núi trắng khổng lồ kia đã lố nhố những dáng hình bé xíu, một số đang bay là là hay đi chéo giống các con chuồn chuồn, số khác loạng choạng và ngã sụp xuống như những con kiến bị thương. Trên hồ, cả tá người đang trượt băng. Trong một vòng vây được chăng dây, một người dẻo như bún mặc quần bó đen đang diễn xiếc trước đám đông khán giả chăm chú. Đeo ba-lô, đội mũ bảo hiểm và đi ủng, mấy người khách tích cực bắt đầu hành trình du ngoạn dài và nguy hiểm ở các đỉnh cao hơn, giống như các chiến sĩ từ một trại lính xa hoa. Đâu đó, giữa quân đoàn vĩ đại ấy, là những thương binh, tập tễnh chống gậy hoặc tay bó bột, đang trong hành trình hồi phục đau đớn.

Chăm chú hơn bao giờ hết, Kuno nghiễm nhiên cho rằng ông ta phải dạy tôi trượt tuyết. Tôi thì lại thích tự đi loanh quanh hơn, nhưng những nỗ lực từ chối lịch sự của tôi đều vô ích. Ông ta coi đó là trách nhiệm của mình; không có gì phải bàn thêm. Thế là chúng tôi dành hai tiếng mướt mải mồ hôi trên sườn trượt cho kẻ nhập môn; tôi lướt đi và lộn nhào, Kuno mắng mỏ và động viên. “Không, thứ lỗi cho tôi, lại không đúng rồi… cậu gồng người quá, cậu hiểu không?” Sự nhẫn nại của ông ta thật phi thường. Tôi mong mỏi tới bữa trưa.

Khoảng giữa buổi sáng, một thanh niên lượn vòng thật điệu nghệ giữa đám chập chững chúng tôi. Cậu ta dừng lại quan sát chúng tôi; có lẽ sự vụng về của tôi khiến cậu ta hứng thú. Sự có mặt của cậu ta khiến tôi khó chịu; tôi không muốn có khán giả. Nửa tai nạn, nửa cố tình, tôi đã làm một cú lượn trúng cậu ta khi cậu ta ít ngờ tới nhất và xô cậu ta ngã nhào. Chúng tôi xin lỗi nhau rối rít. Cậu ta giúp tôi đứng lên và thậm chí còn dùng tay phủi bớt tuyết trên người tôi nữa.

“Cho phép tôi… Van Hoorn.”

Cái cúi chào, cái ván trượt và mọi thứ khác của cậu ta đơ cứng tới mức như thể cậu ta đang thách thức tôi đấu tay đôi.

“Bradshaw… Rất hân hạnh.”

Tôi cố gắng nhại lại và ngay lập tức ngã cắm mặt xuống đất, lần này được Kuno đỡ. Có phần kém trang trọng hơn, tôi giới thiệu hai người bọn họ.

Sau vụ này, tôi thở phào khi cơn hứng thú dạy dỗ tôi của Kuno đã giảm đi đáng kể. Van Hoorn là một chàng trai cao lớn, trắng trẻo, đẹp trai kiểu Viking bạo liệt, mặc dù cậu ta đã tự làm hỏng dung mạo của mình bằng cách cạo hết tóc. Cái đầu trọc hếu của cậu ta bị cháy nắng đỏ gắt. Cậu ta kể với chúng tôi rằng mình đã học ba kì ở Đại học Hamburg. Cậu ta ngượng ngùng dữ dội và đỏ lựng lên mỗi khi Kuno, với nụ cười phỉnh nịnh ý tứ, nói chuyện với mình.

Van Hoorn có thể làm một cú xoay khiến Kuno hào hứng cực độ. Họ rời đi một quãng để minh họa và thực hành. Hiện đã đến bữa trưa. Trên đường đi xuống khách sạn, anh chàng giới thiệu với chúng tôi chú của cậu ta, một người Hà Lan nhỏ, mập, vui vẻ, đang tạc tượng trên băng rất điệu nghệ. Ngài van Hoorn lớn tuổi kia tương phản hoàn toàn với cậu cháu trai nghiêm nghị. Đôi mắt ông lấp lánh tươi vui, ông có vẻ hớn hở làm quen với chúng tôi. Gương mặt ông sạm nâu như chiếc ủng cũ và bị hói khá nặng. Ông để râu quai nón và chỏm râu nhọn hoắt.

“Vậy là cháu đã kiếm được bạn rồi cơ đấy?” Ông nói với cậu cháu trai bằng tiếng Đức. “Đúng thế.” Đôi mắt lấp lánh của ông nhìn Kuno và tôi. “Tôi đã bảo Piet là nó phải đi làm quen với một cô gái xinh đẹp, nhưng mà nó không chịu; nó nhát quá. Hồi bằng tuổi nó, tôi đâu có thế đâu.”

Piet van Hoorn đỏ mặt, cau mày và quay đi, từ chối đáp lại cái nhìn thông cảm ý nhị của Kuno. Ông van Hoorn vẫn nói chuyện với tôi khi đang gỡ giày trượt.

“Cậu thích ở đây chứ? Tôi cũng thế! Đã lâu lắm rồi tôi không vui vẻ như thế này. Tôi cá là mình đã giảm được ba, bốn cân rồi ấy. Ôi chà, sáng nay tôi cảm thấy mình mới chỉ hai mươi mốt.”

Khi chúng tôi bước vào phòng ăn, Kuno đã đề nghị chú cháu nhà van Hoorn tới ngồi cùng bàn; ông ta liếc nhìn Piet đầy ẩn ý khi nói. Tôi cảm thấy khá sượng sùng. Kuno rõ ràng là hơi sỗ sàng. Nhưng ông van Hoorn lại đồng ý ngay tắp lự, vô cùng hồ hởi. Có vẻ như ông chả thấy lời đề nghị đó có gì kì cục. Có thể ông thấy vui khi có thêm người nói chuyện.

Trong bữa trưa, Kuno gần như hoàn toàn chú tâm vào Piet. Dường như ông ta đã rã băng thành công chút đỉnh, bởi vài lần chàng trai bật cười. Van Hoorn, trong lúc đó, lại rót vào tai tôi một chuỗi những câu chuyện hài bậy bạ cũ rích. Ông thấy đặc biệt khoái trá và vui thích. Tôi chả nghe gì mấy. Sự ấm áp của phòng ăn làm tôi thấy buồn ngủ, sau khi vừa trải qua bầu không khí lạnh như cắt ở bên ngoài; sau những tán cọ, ban nhạc đang chơi bản nhạc mơ màng. Thức ăn ngon miệng; hiếm khi tôi được ăn một bữa trưa như thế. Và trong suốt thời gian ấy, tôi phấp phỏng tự hỏi Margot ở đâu, ông ta sẽ xuất hiện khi nào và như thế nào.

Trong lúc tôi mơ mơ màng màng thì mấy câu tiếng Pháp xâm nhập vào não bộ tôi mỗi lúc một nhiều. Tôi chỉ có thể hiểu được lõm bõm vài ba từ: “thú vị”, “gợi mở”, “cực kì điển hình.” Chính giọng nói khiến tôi chú ý. Nó vang lên từ chiếc bàn cạnh chúng tôi. Tôi uể oải quay đầu.

Một người đàn ông trung tuổi, cao lớn đang ngồi đối diện một cô gái tóc vàng xinh đẹp lạ thường, đúng kiểu Paris. Cả hai bọn họ đều đang nhìn về phía chúng tôi và rõ ràng đang nói về chúng tôi, bằng giọng hết mực ghìm nén. Người đàn ông có vẻ đặc biệt hứng thú. Ông ta có cái đầu hói hình quả trứng; đôi mắt nghiêm nghị, tròn, cứng rắn và vô cùng quyền uy; mái tóc vàng nhạt chải quanh sọ giống như một đôi cánh khép lại. Giọng ông ta rung và khàn. Ngoại hình của ông ta toát ra vẻ gì đó khó chịu và xấu xa không tả nổi. Tôi cảm thấy cơn rùng mình bí ẩn đang chạy dọc hệ thần kinh; đối kháng, bất an, chờ đợi. Tôi liếc nhanh những người khác; nhưng không, dường như họ hoàn toàn không ý thức được sự dò xét hồ nghi, không che giấu của người lạ kia. Kuno đang cúi người nói chuyện với Piet: ám muội, âu yếm và ngọt ngào. Ông van Hoorn cuối cùng cũng ngừng nói chuyện và đang tập trung vào miếng bít tết. Ông nhét khăn ăn vào cổ áo và nhai theo kiểu không cần quan tâm tới vết nước sốt giây trên chiếc áo gi-lê. Tôi tin là mình đã nghe thấy những người Pháp bàn bên nói từ “kinh tởm”.

Tôi thường xuyên hình dung dáng vẻ của Margot. Tôi đã tưởng tượng ông ta béo hơn, già hơn, và dung tục hơn. Hóa ra hình dung của tôi thật quá tầm thường; tôi đã không nghĩ về thứ gì thật nguyên bản, thật thuyết phục, đập thẳng vào mắt như thế này. Trực giác không thể sai được. Tôi chắc chắn về nhân dạng của ông ta như thể đã biết ông ta từ lâu.

Đó là một khoảnh khắc rùng mình. Hối tiếc duy nhất của tôi là không có ai để chĩa sẻ sự hứng khởi này. Arthur chắc hẳn sẽ thích thú lắm! Tôi có thể hình dung ra sự kích động vui sướng không che giấu nổi của ông; những dấu hiệu riêng của ông mà ai cũng có thể nhìn ra; những nỗ lực gượng gạo lố bịch của ông nhằm che giấu điều bí ẩn bằng cách bông đùa tếu táo. Suy nghĩ về chúng khiến tôi muốn phá lên cười lớn tiếng. Tôi không dám liều liếc những người bàn bên thêm lần nữa, phòng khi họ có thể nhìn thấy từ mặt tôi những gì tôi biết. Rất lâu trước đó, tôi đã quyết định rằng ở bất kì giai đoạn nào trong nhiệm vụ này, tôi sẽ không bao giờ để lộ hành vi đồng lõa của mình dù chỉ là cái chớp mắt. Margot đã giữ lời trong vụ mặc cả; giờ đây tôi cũng sẽ cho ông ta thấy tôi có thể tin tưởng được và kín mồm kín miệng.

Ông ta sẽ tiến công như thế nào đây? Đây thực sự là một câu hỏi lý thú. Tôi cố đặt mình vào vị trí của ông ta; bắt đầu hình dung những âm mưu tinh vi ngông cuồng nhất. Có lẽ ông ta, hoặc cô gái kia, sẽ móc túi Kuno và sau đó giới thiệu bản thân, vờ như đã tìm thấy cuốn sổ của Kuno trên sàn. Có lẽ một đêm sẽ có chuông báo cháy. Margot sẽ thả bom khói vào phòng ngủ của Kuno rồi nhanh chóng lao vào cứu ông ta khỏi đám khói. Dường như với tôi rõ ràng là họ sẽ làm điều gì đó rất kịch tính. Margot trông không giống người thích làm nửa vời. Tới giờ họ đang mưu đồ điều gì? Tôi không thể nghe thấy tiếng họ nữa. Vờ vụng về đánh rơi khăn ăn xuống sàn, tôi cúi xuống để nhặt khăn và lén nhìn, chỉ để thất vọng phát hiện ra rằng hai người bọn họ đã rời phòng ăn. Tôi chán nản, nhưng nghĩ lại thì không quá ngạc nhiên. Đây đơn thuần là một cuộc thăm dò. Margot có lẽ sẽ chẳng làm gì trước buổi tối nay.

Sau bữa trưa, Kuno chân thành khuyên tôi đi nghỉ. Ông ta giải thích, mới tập thì đừng nên bắt bản thân cố quá sức trong ngày đầu. Tôi đồng ý, thấy hơi lạ. Một lúc sau, tôi nghe thấy tiếng ông ta hẹn Piet van Hoorn đi ra ngoài xe trượt băng. Ông van Hoorn đã về phòng.

Vào giờ uống trà, có khiêu vũ ở phòng giải trí. Piet và Kuno không xuất hiện; may quá, cả ông van Hoorn cũng thế. Tôi khá vui vẻ một mình, quan sát khách khứa. Lúc này, Margot đích thân bước vào. Ông ta ngồi xuống phía đối diện bậc thềm kính lớn, chỉ cách bàn tôi vài thước. Lén liếc về phía ấy, tôi bắt gặp ánh mắt ông ta. Chúng lạnh lẽo, uy quyền, và tọc mạch một cách sống sượng. Tim tôi đập rộn lên bất an. Tình hình đang ngày càng quái đản. Vậy là tôi sẽ phải bước qua để nói chuyện với ông ta sao? Suy cho cùng, tôi có thể đỡ cho ông ta cả đống phiền phức. Tôi chỉ việc giới thiệu ông ta là người quen của mình, tình cờ gặp nhau ở đây. Chẳng có lý do gì để Kuno nghi ngờ rằng đây là chuyện sắp đặt. Tại sao chúng tôi lại cứ phải vờ diễn vở kịch có phần ám muội như vậy? Tôi ngần ngừ, nhấp nhổm. Lần thứ hai ánh mắt tôi chạm ánh mắt ông ta. Và giờ thì dường như tôi hiểu được ông ta một cách rõ ràng. “Đừng có ngốc như thế,” ông ta đang nói. “Cứ để việc này cho tôi. Đừng cố nhúng mũi vào những thứ cậu không hiểu.”

“Được thôi,” tôi đáp trả ông ta trong tâm trí, khẽ nhún vai. “Cứ làm như ông muốn. Là chuyện riêng của ông mà.”

Cảm thấy khá hằn học, tôi đứng dậy và bước ra khỏi phòng trà; tôi không thể chịu nổi màn đối đáp ngoại cảm câm lặng này hơn nữa.

Bữa tối hôm đó, cả Kuno và ông van Hoorn, theo cách riêng của mình, rất cao hứng. Piet trông chán chường. Có lẽ cậu ta, y như tôi, thấy lễ phục của mình cứng và khó chịu. Nếu là thế thì cậu ta có sự cảm thông chân thành nơi tôi. Ông chú cậu ta phàn nàn liên tục về việc cậu ta câm như hến, còn tôi thì chiêm nghiệm mình sẽ ghét đi du lịch cùng ông van Hoorn tới mức nào.

Chúng tôi sắp ăn xong thì Margot và người bạn đồng hành của ông ta tiến vào phòng. Ngay lập tức tôi nhìn thấy bọn họ, vì trong tiềm thức tôi đã luôn để mắt tới cửa ra vào kể từ khi chúng tôi ngồi vào bàn. Margot đang vận một chiếc áo đuôi tôm, có bông hoa gài ở khuyết áo. Cô gái ăn vận thật lộng lẫy, một thứ chất liệu óng ánh tỏa sáng tựa bộ giáp bạc. Họ đi dọc lối đi dài giữa các bàn trong vô vàn ánh mắt dõi theo.

“Nhìn kìa, Piet,” ông van Hoorn thốt lên, “có một cô gái xinh đẹp cho cháu kìa. Hãy mời cô ấy nhảy tối nay đi. Bố cô ấy sẽ không cắn cháu đâu.”

Để tới bàn của họ, Margot phải đi qua ghế của chúng tôi cách chừng mười xăng-ti-mét. Khi làm vậy, ông có hơi nghiêng đầu. Kuno, lịch thiệp hơn bao giờ hết, đáp lễ. Trong tích tắc, tôi nghĩ Margot sẽ tiếp tục tiến tới, kể cả chỉ là một câu nhận xét thông thường về thời tiết. Nhưng không. Hai người bọn họ vào chỗ. Gần như ngay lập tức, chúng tôi đứng dậy rời đi và uống cà phê trong phòng hút thuốc.

Tại đây, cuộc hội thoại của ông van Hoorn bất ngờ chuyển hướng. Như thể ông đã nhận ra rằng sự nhiệt tình và những câu chuyện đáng ngờ kia đã bão hòa. Khá đột ngột, ông bắt đầu nói về nghệ thuật. Ông có một ngôi nhà ở Paris, đầy ắp đồ nội thất cũ và các bản khắc a-xít. Mặc dù ông nói một cách khiêm nhường nhưng rất nhanh sau đó, ai cũng thấy ông ta là một chuyên gia. Kuno cực kì hứng thú. Piet vẫn thờ ơ. Tôi thấy cậu ta liên tục bồn chồn nhìn đồng hồ, kiểu như xem đã đến giờ đi ngủ chưa.

“Xin thứ lỗi, các quý ông.”

Giọng nói khàn khàn làm tất cả chúng tôi giật mình; không ai nhìn thấy Margot tiến tới. Ông ta đứng cao lớn bên chúng tôi, dáng hình tao nhã và kiêu ngạo, bàn tay vàng lấm tấm đồi mồi cầm điếu xì gà.

“Tôi cần hỏi chàng thanh niên này một câu.”

Cặp mắt lồi của ông ta dính chặt vào Piet như thể ông ta đang quan sát một con côn trùng bé nhỏ nào đó, khó có thể nhìn thấy nếu không dùng kính lúp. Chàng trai tội nghiệp lúng túng, bắt đầu toát mồ hôi. Về phần mình, tôi sửng sốt trước bước đi mới mẻ trong chiến lược của Margot tới mức tôi chỉ có thể nhìn chằm chằm vào ông ta và há hốc miệng. Ngay chính Margot rõ ràng cũng thích thú hiệu ứng tạo ra bởi sự xuất hiện kịch tính của mình. Đôi môi ông ta cong lên thành nụ cười thâm hiểm.

“Cậu thuộc chủng người Aryan thuần phải không?”

Và trước khi Piet đang sửng sốt kia kịp trả lời, ông ta nói thêm: “Tôi là Marcel Janin.”

Tôi không biết liệu những người khác có thực sự nghe nói về ông ta chưa, hay sự hứng thú lịch sự của họ chỉ đơn thuần là vờ vĩnh. Trước khi có chuyện này, tôi đã nghe tên ông ta khá nhiều. M. Janin là một trong những tác gia yêu thích của Fritz Wendel. Fritz đã có lần cho tôi mượn một cuốn sách của ông ta - Nụ hôn dưới mặt trời nửa đêm. Nó được viết theo phong cách Pháp thời thượng, nửa lãng mạn, nửa bút kí, và mô tả một cách sống động, đầy tính tưởng tượng về đời sống khiêu dâm của Hammerfest. Và có cả nửa tá cuốn khác, cũng nhục dục chẳng kém, đa dạng bối cảnh từ Santiago tới Thượng Hải. Kiểu khiêu dâm của M. Janin, nếu phán đoán từ quần áo của ông ta, có thể đã đánh trúng gu của công chúng. Ông ta vừa hoàn thành xong cuốn thứ tám, ông ta nói với chúng tôi: về những chuyện tình kì thú tại một khách sạn ở khu thể thao mùa đông. Do đó ông ta đến đây. Sau màn tự giới thiệu sống sượng, ông ta chứng tỏ mình là kẻ thân thiện bằng cách thết đãi chúng tôi một bài diễn thuyết về sự nghiệp, mục đích và phương pháp viết lách của mình, mà không cần được yêu cầu.

“Tôi viết nhanh lắm,” ông ta nói. “Với tôi, một cái liếc nhìn là đủ. Tôi không tin vào ấn tượng lần hai.”

Một vài ngày ở trên bờ trong hành trình bằng du thuyền đã giúp M. Janin có được ngữ liệu cho phần lớn tác phẩm của mình. Và giờ, Thụy Sĩ cũng thế. Tìm kiếm những thế giới mới để chinh phạt, ông đã để mắt tới động thái của Đảng Quốc xã. Ông ta và thư kí sẽ tới Munich vào ngày mai. “Chỉ trong một tuần thôi,” ông ta kết luận nguy hiểm, “tôi sẽ biết tất cả.”

Tôi tự hỏi thư kí của M. Janin (ông ta cứ nhắc đi nhắc lại chức danh này) sẽ đóng vai trò gì trong những nghiên cứu chớp nhoáng của ông. Có thể cô ta như một kiểu chất xúc tác tự nguyện và mạnh mẽ; trong những kết hợp nhất định cô ta sẽ đem lại kết quả chắc chắn. Có vẻ như chính cô ta là người đã phát hiện ra Piet. M. Janin, hăm hở hệt như tay thợ săn trong lãnh thổ xa lạ, và hớt hải tấn công. Tuy nhiên, có vẻ như ông ta cũng không thất vọng mấy khi phát hiện ra đây không phải là con mồi mình đang theo đuổi. Những nhận định chung của ông ta, vốn được hình thành từ trước đó để tiết kiệm thời gian, không dễ gì bị xô đổ. Người Hà Lan hay người Đức, tất cả đều cho vào máy xay được tất. Tôi ngờ là Piet sẽ xuất hiện trong cuốn sách mới, xúng xính trong chiếc áo nâu vay mượn. Một tay viết với kĩ thuật của M. Janin đâu thể để phí phạm thứ gì.

Một bí ẩn thế là được giải đáp, bí mật kia lại càng sâu sắc. Tôi trăn trở với nó suốt cả buổi tối. Nếu Margot không phải là Janin thì ông ta là ai? Có vẻ lạ lùng khi ông ta đã để phí hai mươi tư tiếng như thế này, sau khi sốt sắng kéo Kuno tới đây. Ngày mai, tôi nghĩ, ông ta chắc chắn sẽ xuất hiện. Dòng suy nghĩ của tôi bị ngắt quãng khi Kuno gõ cửa để hỏi liệu tôi đã ngủ chưa. Ông ta muốn nói chuyện về Piet van Hoorn, và dù đã buồn ngủ, tôi vẫn không thể thô lỗ mà từ chối ông ta.

“Hãy nói cho tôi… Cậu có thấy cậu ta hơi giống Tony không?”

“Tony?” Tối nay tôi hơi bị trì độn. “Tony nào?”

Kuno nhìn tôi hơi trách móc.

“Sao cơ, xin lỗi… Ý tôi là Tony trong cuốn sách ấy.”

Tôi mỉm cười.

“Ngài nghĩ là Tony giống Piet hơn là giống Heinz?”

“Ôi, đúng vậy,” Kuno rất quả quyết về điểm này. “Giống hơn nhiều.”

Thế là Heinz tội nghiệp đã bị trục xuất khỏi hòn đảo. Miễn cưỡng đồng ý điều này, chúng tôi chúc nhau ngủ ngon.

Sáng hôm sau tôi quyết định tự mình điều tra. Trong khi Kuno ở phòng trà nói chuyện với nhà van Hoorn thì tôi đi nói chuyện với nhân viên khuân đồ ở sảnh. Ôi vâng, cậu ta trấn an tôi dạo này ở đây có vô khối thương nhân đến từ Paris; một vài người quan trọng lắm.

“Ví dụ như M. Bernstein này, chủ nhà máy. Ông ấy sở hữu hàng triệu ấy… Nhìn kìa thưa ngài, ông ấy ở đằng kia, cạnh bàn.”

Tôi chỉ kịp nhìn thấy một người đàn ông béo, da ngăm, gương mặt như đứa trẻ đang dỗi hờn. Tôi chưa từng nhận ra người này ở gần chỗ chúng tôi. Ông ta đi qua cửa để vào phòng hút thuốc, tay cầm cả tập thư từ.

“Có phải ông ấy sở hữu nhà máy thủy tinh không?” Tôi hỏi.

“Tôi chắc là không thể trả lời được, thưa ngài. Mà như thế thì tôi cũng không lạ. Người ta nói thứ gì ông ấy cũng làm…”

Ngày trôi đi mà không thêm chút tiến triển. Vào buổi chiều, ông van Hoorn cuối cùng cũng ép được cậu cháu ngượng ngùng hộ tống mấy cô gái Ba Lan sôi nổi. Bọn họ cùng nhau đi trượt tuyết. Kuno rõ là không vui vẻ nhưng ông ta chấp nhận tình hình với sự trang nhã thường thấy. Ông ta có vẻ đã quen với kiểu của ông van Hoorn. Hai người bọn họ ở trong khách sạn cả buổi chiều.

Sau bữa trà, khi đang rời khỏi phòng giải trí, chúng tôi mặt đối mặt với M. Bernstein. Ông ta đi qua chúng tôi không đoái hoài.

Đêm đó khi nằm trên giường, suýt chút nữa tôi đã đi tới kết luận rằng Margot chắc chắn là sản phẩm tưởng tượng của Arthur. Vì mục đích gì mà ông ta được tạo ra thì tôi không tài nào lý giải nổi. Mà tôi cũng không quan tâm. Ở đây rất dễ chịu. Tôi đang tận hưởng; một, hai ngày tới tôi sẽ học trượt tuyết. Tôi sẽ vui chơi thả ga ở đây, tôi quyết định thế; và theo lời khuyên của Arthur, quên đi lý do vì sao tôi đến. Còn về Kuno, nỗi sợ của tôi đã được hóa giải. Ông ta chẳng hề bị lừa mất một xu. Thế thì còn gì mà phải lo lắng nữa chứ?

Vào chiều ngày thứ ba của chuyến đi, Piet tự đề xuất rằng tôi và cậu ta nên đi trượt băng riêng trên hồ. Tôi đã nhận ra trong bữa trưa, anh chàng tội nghiệp sắp đến độ bùng phát. Cậu ta đã chán ngấy ông chú, chán ngấy Kuno và chán ngấy mấy cô nàng Ba Lan; cậu ta cần phải trút giận sang ai đó, và trong cả một đám người tồi tệ, tôi có vẻ là kẻ đở vô duyên nhất. Chúng tôi vừa mới ra sân băng thì cậu ta đã bắt đầu: Không thể tưởng tượng nổi là cậu ta lại có thể nói lắm và nói hăng say đến vậy.

Tôi nghĩ gì về nơi này ạ, cậu ta hỏi. Chẳng phải tất cả những thứ xa xỉ này thật bệnh hoạn sao? Còn những con người này? Chẳng phải họ quá ngu muội và đáng tởm sao? Làm sao họ có thể cư xử như thế, khi mà châu Âu đang trong tình trạng như thế này? Chẳng nhẽ họ không có chút phép tắc nào sao? Chẳng lẽ họ không còn tự tôn dân tộc, chịu sống chung với đám người Do Thái đang hủy hoại đất nước họ hay sao? Chính tôi cảm thấy như thế nào về tình hình ấy?

“Chú của cậu nói gì về điều đó?” Tôi hỏi ngược lại để tránh phải trả lời.

Piet nhún vai giận dữ.

“Ôi trời, chú tôi… Ông ấy có hứng thú gì với chính trị đâu cơ chứ. Ông ấy chỉ lo cho mấy bức tranh cũ rỉn của mình. Ông ấy giống người Pháp hơn là người Hà Lan, bố tôi bảo thế.”

Công cuộc học hành ở Đức đã biến Piet thành một tên Phát xít đầy nhiệt huyết. Hóa ra, trực giác của M. Janin lại không quá sai. Tay thanh niên này còn nâu hơn cả đám áo nâu kia.

“Thứ mà đất nước tôi cần là một người như Hitler. Một thủ lĩnh thực sự. Một dân tộc mà không có tham vọng thì không đáng tồn tại.” Cậu ta quay gương mặt đẹp trai, không chút hài hước sang và nhìn tôi lạnh lùng. “Anh, với Đế quốc của anh, anh phải hiểu điều đó.”

Nhưng tôi từ chối bị cuốn theo.

“Cậu có thường đi du lịch với chú mình không?” Tôi hỏi.

“Không. Thực ra tôi cũng ngạc nhiên khi ông ấy rủ tôi đi cùng tới đây. Cũng gấp nữa; chỉ một tuần trước. Nhưng tôi thích trượt tuyết, vả lại tôi nghĩ khung cảnh sẽ khá nguyên sơ và đơn giản, giống như chuyến đi của tôi và mấy sinh viên vào dịp Giáng sinh năm ngoái. Chúng tôi đến Riesengebirge. Mỗi sáng, chúng tôi đã tắm rửa bằng cả xô tuyết. Con người phải biết cách tôi luyện cơ thể. Kỉ luật là thứ quan trọng nhất ở thời buổi này…”

“Cậu đến đây hôm nào?” Tôi ngắt lời.

“Để xem nào. Chắc là một ngày trước anh.” Một suy nghĩ đột nhiên lóe lên trong đầu Piet. Cậu ta trở nên nhân từ hơn. Thậm chí còn mỉm cười. “Nhân tiện, có một chuyện buồn cười mà tôi suýt nữa đã quên mất… Chú tôi rất muốn biết về anh.”

“Về tôi?”

“Đúng thế…” Piet bật cười và đỏ mặt. “Thực ra, ông ấy bảo tôi cố tìm hiểu xem anh là ai.”

“Ông ấy làm thế?”

“Ông ấy cứ nghĩ anh là con trai của một người bạn: một người Anh. Nhưng ông ấy chỉ gặp cậu con trai đó có một lần, lâu lắm rồi, và ông ấy không dám chắc. Ông ấy sợ là, nếu anh gặp ông ấy và ông ấy không nhận ra anh thì anh sẽ không vui.”

“À, vậy là tôi đã giúp anh làm quen tôi phải không?”

Cả hai chúng tôi đều bật cười.

“Phải, đúng thế.”

“Ha, ha! Thật buồn cười!”

“Đúng thế phải không? Thực sự rất buồn cười.”

Khi quay về khách sạn để uống trà, chúng tôi gặp chút khó khăn khi đi tìm Kuno và ông van Hoorn. Họ đang ngồi cùng nhau ở một góc xa trong phòng hút thuốc, cách xa các vị khách khác. Ông van Hoorn không còn cười lớn tiếng nữa; ông ta nói khẽ và nghiêm túc, mắt nhìn Kuno. Còn bản thân Kuno thì trang nghiêm hệt một vị thẩm phán. Tôi có ấn tượng rằng ông ta vô cùng khó chịu và bối rối bởi chủ đề cuộc đối thoại. Nhưng đây chỉ là ấn tượng mà thôi, lại còn là ấn tượng tạm thời. Ngay khi ông van Hoorn nhìn thấy tôi tiến lại gần, ông ta cười to và huých cùi chỏ vào Kuno như thể đang lên tới cao trào của một câu chuyện hài. Kuno cũng cười, nhưng không nhiệt tình bằng.

“Nào, nào!” Ông van Hoorn thốt lên. “Các cậu bé đây rồi! Đói mềm như những gã thợ săn, tôi chắc chắn thế! Còn chúng ta hai kẻ già nua này đã lãng phí cả một buổi chiều trốn trong nhà. Trời đất, đã muộn đến thế này rồi sao? Tôi muốn uống trà quá!”

“Có điện tín cho ngài ạ,” tiếng cậu nhân viên đưa tin vang lên, ngay phía sau lưng tôi. Tôi đứng dạt sang bên, nghĩ rằng cậu ta đang nói với một trong mấy người kia; nhưng không, cậu ta đưa chiếc khay bạc về phía tôi. Không hề nhầm lẫn. Trên phong bì, tôi đọc được tên mình.

“Aha!” Ông van Hoorn reo lên. “Người yêu cậu đang sốt ruột rồi. Cô ấy muốn cậu quay về với mình.”

Tôi xé bì thư, giở tờ giấy. Tin nhắn chỉ có bốn từ: về ngay lập tức.

Tôi đọc đi đọc lại mấy lần. Tôi mỉm cười. “Quả là,” tôi nói với ông van Hoorn, “ông đã đoán đúng. Cô ấy muốn thế thật.” Bức điện kí tên “Ludwig”.

Chương mười bốn

Có chuyện gì đó đã xảy ra với Arthur. Điều đó quá đỗi hiển nhiên. Nếu không thì ông ấy đã tự gửi điện cho tôi. Và đống lộn xộn mà ông đang mắc vào, dù nó là gì đi chăng nữa, chắc chắn cũng dính dáng tới Đảng, vì Bayer đã kí tên ở bức điện. Suy luận của tôi đến đây là chấm dứt. Nó bị bao phủ bởi những phỏng đoán và những khả năng mập mờ và vô hạn định hệt như bóng đêm đang nuốt lấy đoàn tàu. Nằm trong khoang của mình, tôi cố ngủ mà không được. Toa tàu đung đưa, tiếng bánh xe leng keng hòa cùng nhịp đập lo lắng, hồi hộp của con tim tôi. Arthur, Bayer, Margot, Schmidt; tôi cố giải ngược giải xuôi câu đố. Nó khiến tôi tỉnh suốt đêm.

Có cảm tưởng như đã nhiều năm trôi qua, nhưng kì thực mới chỉ là buổi chiều hôm sau, tôi mở khóa, bước vào căn hộ, vội vàng đẩy mở cửa phòng mình. Giữa phòng là Frl. Schroeder, đang gà gật, trên chiếc ghế bành oách nhất. Bà đã cởi dép lê và đang đặt đôi bàn chân đi tất lên chiếc ghế đẩu. Khi khách trọ của bà đi vắng, bà vẫn thường làm thế. Bà đang chìm trong giấc mơ của hầu hết những bà chủ trọ, rằng toàn bộ nơi này là của mình.

Thức dậy và nhìn thấy bóng dáng tôi ở lối vào, bà thét lên một tiếng chói tai, tôi nghĩ giả thử như tôi từ cõi chết trở về thì bà cũng không thể nào thét chói hơn thế.

“Cậu Bradshaw! Cậu làm tôi giật cả mình!”

“Tôi xin lỗi, Frl. Schroeder. Không, bà không phải đứng dậy đâu. Ông Norris đâu rồi?”

“Ông Norris?” Bà vẫn còn đang hơi ngái ngủ. “Tôi không biết nữa. Ông ấy nói là sẽ quay về lúc 7 giờ.”

“Vậy là ông ấy vẫn sống ở đây?”

“Hả, dĩ nhiên rồi, cậu Bradshaw! Ý tưởng gì mà kì cục thế!” Frl. Schroeder nhìn tôi kinh ngạc và cả lo âu. “Có vấn đề gì ư? Tại sao cậu không báo tôi là sẽ về sớm hơn? Tôi đã định dọn dẹp phòng ốc của cậu chỉn chu vào ngày mai rồi.”

“Không vấn đề gì đâu. Tôi chắc chắn là mọi thứ đều rất ổn. Ông Norris không bị ốm đúng không?”

“Ơ, không.” Sự bối rối của Frl. Schroeder mỗi lúc một tăng. “Nếu ông ấy mà ốm thì ông ấy đã không nói gì với tôi cả, mà ông ấy toàn dậy rồi đi từ sáng tới tận nửa đêm. Thế ông ấy đã viết thư rồi bảo cậu thế à?”

“À không, ông ấy không làm thế… chỉ là… lúc tôi đi thì tôi thấy ông ấy khá là xanh xao. Có ai gọi điện hay để lại tin nhắn gì cho tôi không?”

“Chẳng có gì cả đâu, cậu Bradshaw. Cậu nhớ không, cậu đã bảo học sinh là cậu sẽ đi vắng tới tận sang năm mà.”

“Vâng, đúng rồi.”

Tôi đi về phía cửa sổ, nhìn xuống con phố vắng vẻ, tối tăm. Không, nó không hề vắng vẻ. Ở dưới đó, phía góc phố, có một người đàn ông nhỏ thó mặc áo khoác cài kín cổ và đội mũ nỉ. Ông ta lặng lẽ đi đi lại lại, hai tay chắp sau lưng, như thể đang đợi bạn gái.

“Tôi lấy cho cậu ít nước nóng nhé?” Frl. Schroeder nhẹ nhàng hỏi. Tôi nhìn mình trong gương. Mệt mỏi, bẩn thỉu và râu ria xồm xoàm. “Không sao, cảm ơn bà,” tôi nói, mỉm cười. “Trước hết tôi có chút việc phải làm cái đã. Một tiếng nữa tôi sẽ quay lại. Lúc đó thì phiền bà đun nóng nước giúp tôi nhé?”

“Vâng, Ludwig đang ở đây,” mấy cô gái ở văn phòng phía ngoài tại Wilhelmstrasse nói với tôi. “Cứ vào trong.”

Bayer chẳng có vẻ gì là ngạc nhiên khi nhìn thấy tôi. Anh ta ngước mắt lên khỏi đống giấy tờ và mỉm cười.

“Vậy là anh đã tới, anh Bradshaw! Mời ngồi. Chắc anh đi nghỉ vui chứ?”

Tôi mỉm cười.

“À, thực ra thì tôi cũng mới chỉ bắt đầu…”

“Thì nhận được điện của tôi? Tôi xin lỗi, nhưng việc này cần thiết, anh sẽ thấy.”

Bayer ngừng lời; nhìn tôi trầm tư; rồi tiếp tục: “Tôi sợ là những gì tôi sắp nói có thể sẽ không dễ chịu với anh, anh Bradshaw ạ. Nhưng không nên để anh trong tình cảnh mù mờ mãi như thế này.”

Tôi có thể nghe thấy tiếng kim đồng hồ đang chạy đâu đó trong phòng; mọi thứ dường như đều trở nên rất yên lặng. Tim tôi đập thịch thịch khó chịu trong lồng ngực. Cảm giác như tôi đã hơi đoán được điều gì sắp đến.

“Anh tới Thụy Sĩ,” Bayer tiếp tục, “với một vị tên là Nam tước Pregnitz?”

“Đúng, đúng thế.” Tôi liếm môi.

“Giờ thì tôi sẽ hỏi anh một câu mà có thể hơi thọc mũi vào chuyện riêng của anh. Xin anh đừng tự ái. Nếu anh không muốn thì không trả lời, anh hiểu chứ?”

Cổ họng tôi trở nên khô khốc. Tôi cố hắng giọng, và tạo ra tiếng kèn kẹt to tướng, lố bịch.

“Tôi sẽ trả lời bất cứ câu hỏi nào anh muốn,” tôi nói, giọng khàn khàn.

Đôi mắt Bayer sáng bừng đồng thuận. Anh ta nhoài người trên bàn làm việc, hướng về phía tôi.

“Tôi mừng là anh có thái độ này, anh Bradshaw ạ… Anh muốn giúp chúng tôi. Thế là tốt… Giờ, xin hãy nói cho tôi biết Norris đã đưa ra lý do gì để bảo anh nên đi với vị Nam tước Pregnitz kia tới Thụy Sĩ?”

Tôi lại nghe thấy tiếng kim đồng hồ. Bayer, chống khuỷu tay trên bàn, nhìn tôi trìu mến cùng sự chăm chú đầy khích lệ. Lần thứ hai, tôi hắng giọng.

“Thì,” tôi bắt đầu, “trước tiên, anh biết đấy…”

Đó là một câu chuyện ngớ ngẩn dài dòng, dường như phải mất hàng giờ mới kể xong. Tôi chưa từng nhận ra có những phần lại nghe xuẩn ngốc, ti tiện đến thế. Tôi thấy xấu hổ về bản thân kinh khủng khiếp, mặt đỏ bừng, cố gắng hài hước để rồi thất bại, biện hộ để rồi kết tội động cơ của bản thân, lảng tránh những đoạn nhất định, chỉ để buột miệng phun ra chúng trong tích tắc sau đó, dưới con mắt thân thiện nhưng chất vấn của anh ta. Câu chuyện dường như thú nhận mọi điểm yếu của tôi trước người đàn ông đang chăm chú và lặng yên kia. Tôi chưa bao giờ cảm thấy nhục nhã dường ấy trong đời.

Khi, cuối cùng, tôi cũng kết thúc, Bayer khẽ cử động.

“Cảm ơn anh Bradshaw. Tất cả những điều này, anh thấy đấy, đều rất giống những gì chúng tôi hình dung… Người của chúng tôi ở Paris biết ông van Hoorn này rất rõ. Ông ta là một tay thông minh. Ông ta đã khiến chúng tôi gặp khá nhiều rắc rối.”

“Ý anh là… ông ta là cảnh sát?”

“Không chính thức. Ông ta thu thập đủ loại thông tin rồi bán cho những ai sẵn lòng trả tiền. Có rất nhiều kẻ làm việc này nhưng phần lớn khá ngu dốt và không hề nguy hiểm.”

“Tôi hiểu rồi… Và van Hoorn đã lợi dụng Norris để thu thập thông tin?”

“Chính là vậy. Đúng thế.”

“Nhưng làm thế quái nào mà ông ta lại dụ được Norris giúp mình? Ông ta đã kể chuyện gì chứ? Tôi thấy lạ là Norris lại không nghi ngờ.”

Dù đang u ám nhưng đôi mắt của Bayer lại lóe lên tia hứng thú.

“Có khả năng là Norris thực sự rất nghi ngờ. Không. Anh đã hiểu lầm tôi rồi, anh Bradshaw. Tôi không nói là van Hoorn lừa dối ông ta. Không cần làm thế.”

“Không cần?” Tôi ngu ngốc nhắc lại.

“Không cần. Không… Anh thấy đấy, Norris biết khá rõ những gì van Hoorn muốn. Họ rất hiểu nhau. Kể từ khi Norris quay lại Đức, ông ta đã thường xuyên nhận tiền từ van Hoorn thông qua Sở Mật vụ Pháp.”

“Tôi không tin!”

“Ấy thế mà đó là sự thật. Tôi có thể chứng minh, nếu anh muốn. Norris đã được trả tiền để theo dõi chúng tôi, để cung cấp thông tin về những kế hoạch và động thái của chúng tôi.” Bayer mỉm cười và giơ bàn tay tựa hồ như chặn trước một sự phản đối. “Ồ, nghe có vẻ khủng khiếp nhưng cũng không đến nỗi thế đâu. Thông tin mà ông ta cung cấp chẳng quan trọng gì. Trong hoạt động của chúng tôi, chúng tôi không cần phải lập ra những âm mưu lớn như tờ Press tư bản hay các tiểu thuyết diễm tình hình sự vẫn hay mô tả. Chúng tôi hoạt động công khai. Sẽ tiện lợi hơn cho tất cả nếu họ biết về những gì chúng tôi làm. Khả năng là Norris đã tiết lộ cho bạn bè ông ta tên một vài người đưa tin của chúng tôi vẫn thường đi lại giữa Berlin và Paris. Và cũng có thể cả một số địa chỉ nữa. Nhưng đây mới chỉ là giai đoạn đầu.”

“Vậy là anh đã biết về ông ấy từ lâu?” Tôi không thể nhận ra giọng của mình.

Bayer mỉm cười rạng rỡ.

“Khá lâu. Đúng vậy.” Giọng nói của anh ta trơn tru. “Norris thậm chí còn rất hữu ích với chúng tôi, mặc dù ông ta không nhận ra. Thi thoảng, chúng tôi có thể tạo ấn tượng giả với các đối thủ thông qua kênh này.”

Với tốc độ nhanh đến chóng mặt, bức tranh ghép đang tự động ráp lại trong đầu tôi. Trong chớp mắt, một mảnh nữa được thêm vào. Tôi nhớ tới buổi sáng sau cuộc bầu cử, Bayer ngay trong chính căn phòng này đã đưa cho Arthur một tập tài liệu được niêm phong, rút từ trong ngăn kéo bàn viết của anh ta.

“Vâng… giờ tôi hiểu rồi…”

“Anh Bradshaw thân mến.” Giọng điệu của Bayer thật tử tế, gần như một vị cha chú. “Xin đừng để bản thân mình vướng bận quá nhiều. Norris là bạn của anh, tôi biết chứ. Hãy nhớ rằng, tôi không nói điều này để lên án nhân phẩm của ông ta; cuộc sống riêng tư không phải là điều chúng tôi quan tâm. Chúng tôi đều tin là anh không hề biết gì về chuyện này. Anh đã hành động với niềm tin dành cho chúng tôi. Tôi ước gì có thể không phải nói cho anh biết về chuyện này.”

“Điều mà tôi vẫn không hiểu là, làm thế nào mà Pregnitz…”

“À, tôi sắp nói đến chuyện đó… Norris phát hiện ra mình không còn có thể thỏa mãn đám bạn Paris với những báo cáo này. Chúng thường không hữu ích hoặc là giả. Thế là ông ta đề xuất với van Hoorn ý tưởng gặp gỡ Pregnitz.”

“Và nhà máy thủy tinh?”

“Nó chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của Norris thôi. Ở đây ông ta đã lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm của anh. Không phải vì chuyện này mà van Hoorn chi trả cho anh tới Thụy Sĩ. Nam tước Pregnitz là chính trị gia, đâu phải là nhà tài chính.”

“Anh không có ý là…?”

“Đúng, đó chính là điều tôi muốn nói với anh. Pregnitz tiếp cận được rất nhiều bí mật của chính phủ Đức. Ông ta có thể lấy được bản sao các sơ đồ, kế hoạch và tài liệu tư mà nhân viên của van Hoorn sẽ trả rất nhiều tiền để có được. Có lẽ Pregnitz sẽ bị lôi kéo. Việc này chúng tôi không quan tâm. Chúng tôi chỉ muốn cảnh báo cho cá nhân anh, rằng anh sẽ có thể không phát hiện ra mình bị tống vào tù oan vì tội phản quốc.”

“Chúa ơi… Làm thế nào mà anh lại biết hết mấy chuyện này?”

Bayer mỉm cười.

“Anh nghĩ là chúng tôi cũng có mật vụ sao? Không, điều đó là không cần thiết. Mọi thông tin kiểu này người ta có thể lấy được dễ dàng từ cảnh sát.”

“Vậy là cảnh sát cũng biết?”

“Tôi không nghĩ là họ biết hết. Nhưng họ đang rất nghi ngờ. Hai người trong số họ đã tới đây hỏi về Norris, Pregnitz và cả anh nữa. Từ những câu hỏi này có thể đoán ra được rất nhiều điều. Tôi tin là chúng tôi đã làm cho họ tin rằng anh không phải là một tay chủ mưu nguy hiểm,” Bayer mỉm cười, “tuy nhiên, có vẻ đánh điện cho anh ngay lập tức là cách tốt nhất, để anh không bị dính sâu vào vụ này.”

“Thực sự là anh quá tử tế khi bận tâm tới việc của tôi.”

“Chúng tôi luôn cố gắng giúp những người đã giúp chúng tôi; mặc dù, thật không may, đôi lúc việc này là bất khả thi. Anh vẫn chưa gặp Norris?”

“Chưa. Ông ấy ra ngoài khi tôi về.”

“Vậy ư? Tuyệt vời. Sẽ tốt hơn nếu anh tự mình nói cho ông ấy những điều này. Ông ấy không đến đây được một tuần rồi. Hãy nói với ông ấy rằng, chúng tôi hi vọng là ông ấy sẽ bình yên, nhưng tốt nhất ông ấy nên rời khỏi Đức ngay lập tức. Và hãy cảnh báo với ông ấy rằng cảnh sát đã theo dõi ông ấy. Họ xem mọi lá thư mà ông ấy nhận hay viết; việc này tôi chắc chắn.”

“Được rồi,” tôi nói, “tôi sẽ báo với ông ấy điều đó.”

“Anh sẽ làm ư? Tốt quá.” Bayer đứng dậy. “Còn giờ thì, anh Bradshaw, xin đừng làm bản thân mình bối rối. Có lẽ anh đã thật khờ khạo. Không sao, tất cả chúng ta đều có lúc rất, rất khờ khạo. Anh chẳng làm gì để phải xấu hổ cả. Tôi nghĩ giờ anh sẽ cẩn thận hơn với người mình chơi, nhỉ?”

“Vâng, đúng thế.”

Bayer mỉm cười. Anh ta vỗ lên vai tôi vẻ khích lệ.

“Thế thì giờ chúng ta sẽ quên đi vấn đề không hay này. Anh có muốn nhận dịch thêm một số tài liệu cho chúng tôi không? Tuyệt vời… Anh sẽ nói với Norris những gì tôi nói, nhỉ? Tạm biệt.”

“Tạm biệt.”

Tôi bắt tay anh ta và rời khỏi tòa nhà như thường lệ. Chắc hẳn tôi đã hành xử khá bình thường, bởi không một ai ở văn phòng ngoài nhìn tôi lom lom. Chỉ khi ra đến phố thì tôi bắt đầu chạy. Đột nhiên tôi trở nên hối hả; tôi muốn vượt qua chuyện này thật nhanh.

Một chiếc taxi đi qua; tôi lên xe khi tài xế còn chưa kịp giảm tốc. “Hãy lái nhanh nhất có thể,” tôi nói với anh ta. Chúng tôi vút đi, lao vào rồi lao ra khỏi đám xe cộ; trời đang mưa, đường sá nhơ nhớp toàn bùn. Đèn đường đã lên; trời đang tối. Tôi châm một điếu thuốc và ném nó đi sau một vài hơi. Tay tôi run rẩy; nhưng tôi lại hoàn toàn bình tĩnh, không tức giận, thậm chí còn không thấy ghê tởm, không gì hết. Bức tranh ghép đã hoàn chỉnh. Chỉ cần liếc qua tôi cũng có thể nhìn thấy toàn bộ bức tranh sắc nét và chặt chẽ, nếu muốn. Tôi nghĩ giờ mình chỉ cần vượt qua chuyện này. Ngay bây giờ.

Arthur đã về nhà. Ông đang nhìn ra ngoài cửa phòng ngủ khi tôi mở cửa chính của căn hộ.

“Vào đi nào, chàng trai thân mến! Vào đi! Đây thực sự là một sự ngạc nhiên dễ chịu! Lúc Frl. Schroeder nói với tôi là cậu đã quay về, tôi còn không thể tin nổi. Điều gì khiến cậu về sớm thế? Có phải cậu nhớ Berlin hay vì cậu nhớ tôi? Xin hãy nói là cậu có nhớ đi! Ở đây chúng tôi aỉ cũng rất nhớ cậu. Bữa tối Giáng sinh của chúng tôi thực sự vô vị khi không có cậu. Vâng… tôi phải nói là trông cậu không được khỏe như tôi kì vọng; hay là cậu bị mệt sau chuyến đi? Ngồi xuống đây. Cậu đã uống trà chưa? Để tôi pha cho cậu ly gì đó cho tỉnh người nhé?”

“Không, cảm ơn ông, Arthur.”

“Không ư? Chà, chà… Thế có khi cậu sẽ đổi ý sau. Thế ông bạn của chúng ta Pregnitz như thế nào? Vui vẻ chứ hả?”

“Vâng. Ông ấy ổn cả.”

“Tôi mừng khi nghe thấy thế. Rất mừng. Bây giờ, William ạ, tôi thực sự phải chúc mừng cậu vì kĩ năng và kĩ nghệ đáng ngưỡng mộ mà nhờ nó cậu đã hoàn thành được sứ mạng bé nhỏ của mình. Margot vô cùng hài lòng. Và cậu biết đấy, ông ấy đặc biệt khó tính…”

“Ông đã nghe tin từ ông ấy?”

“Ồ đúng thế. Sáng nay tôi đã nhận được một bức điện dài. Tiền sẽ chuyển tới vào sáng mai. Phải nói là về khoản này, Margot rất đúng hẹn và chính xác. Có thể luôn tin tưởng ông ấy.”

“Ý ông là Kuno đã đồng ý?”

“Không, không phải vậy. Vẫn chưa. Những thứ này không phải chuyện ngày một ngày hai. Nhưng Margot đang rất hi vọng. Có vẻ như ban đầu Pregnitz hơi khó để thuyết phục. Anh ta không nhìn thấy lợi lộc gì từ vụ giao dịch này đối với nhà máy của mình. Nhưng giờ thì chắc chắn là anh ta đã quan tâm. Anh ta muốn có thời gian để suy nghĩ kĩ, đương nhiên. Tôi đã có được một nửa số tiền như chúng tôi đã thỏa thuận, ơn trời là chỗ đó thừa sức trang trải tiền đi lại của tôi; thế là tôi bớt đi một gánh nặng. Phần còn lại, cá nhân tôi nghĩ là cuối cùng thì Pregnitz sẽ đồng ý thôi.”

“Vâng… tôi đồ là tất cả bọn họ sẽ đồng ý thôi.”

“Gần như tất cả, đúng thế…” Arthur lơ đễnh đáp để rồi tích tắc sau, ông nhận thấy có điều gì đó là lạ trong giọng nói của tôi. “William à, tôi không nghĩ là mình hiểu ý cậu.”

“Ông không hiểu sao? Thế thì tôi sẽ nói thẳng luôn: tôi đoán là van Hoorn rất giỏi thuyết phục người ta bán cho mình bất cứ thứ gì ông ta muốn mua?”

“À, ờm, tôi không biết là trong trường hợp này, người ta có thể coi nó là một vụ mua bán. Tôi nghĩ là tôi đã nói với cậu…”

“Arthur,” tôi giận dữ ngắt lời, “ông có thể ngừng nói dối được rồi. Tôi biết cả rồi.”

“Ôi,” ông thốt lên, rồi im lặng. Cơn chấn động dường như đã khiến ông ngừng thở. Trầm mình xuống ghế, ông nhìn ngắm móng tay với sự hoảng loạn không che giấu.

“Thực sự, tất cả đều là lỗi của tôi. Tôi là một thằng khờ khi đã tin ông. Dù sao thì ông cũng đã ít nhiều cảnh báo tôi rồi.”

Arthur ngẩng lên liếc nhanh tôi, như con chó spaniel* chuẩn bị ăn roi. Đôi môi ông mấp máy nhưng không nói gì.

Vết cằm xẻ sâu xuất hiện trong chốc lát. Ông len lén gãi cằm, rồi rụt tay lại như thể sợ rằng cử chỉ ấy sẽ khiến tôi khó chịu.

“Tôi lý ra nên biết là sớm muộn gì ông cũng tìm cách lợi dụng tôi; dù chỉ là một con vịt mồi. Ai ông cũng tìm ra được công dụng nào đó, phải không? Nếu tôi có bị tống vào tù thì cũng là đáng thôi.”

“William, tôi lấy danh dự của tôi ra để thề, tôi không bao giờ…”

“Tôi sẽ không vờ vĩnh,” tôi tiếp tục, “rằng tôi đếch thèm quan tâm tới chuyện gì xảy đến với Kuno. Nếu ông ta ngu ngốc đến mức tự đẩy mình vào chuyện này thì ông ta chỉ có thể trách mình… Nhưng tôi phải nói điều này, Arthur ạ, trước đây nếu có bất kì ai ngoài Bayer nói với tôi là ông sẽ hành động bỉ ổi với Đảng thì tôi sẽ gọi kẻ đó là tên nói dối khốn nạn. Ông nghĩ như thế là tôi rất tình cảm phải không?”

Arthur rõ ràng là rùng mình khi nghe thấy cái tên kia.

“Vậy là Bayer biết phải không?”

“Dĩ nhiên.”

“Ôi trời, ôi trời…”

Cả cơ thể ông dường như sụp đổ, như tên bù nhìn rơm ướt sũng nước mưa. Hai má râu ria, chảy xệ lốm đốm đồi mồi và xanh nhợt, đôi môi hé ra nỗi thống khổ không thành lời.

“Tôi chưa bao giờ tiết lộ điều gì quan trọng cho van Hoorn cả, William ơi. Tôi thề với cậu là tôi không làm thế.”

“Tôi biết. Ông chưa bao giờ có cơ hội ấy chứ. Với tôi, dường như ông chẳng giỏi gì cả, kể cả là làm một thằng khốn.”

“Xin cậu đừng giận tôi, chàng trai thân mến. Tôi không tài nào chịu nổi.”

“Tôi không giận ông; tôi giận chính bản thân tôi vì đã là một thằng ngu. Tôi cứ nghĩ ông là bạn tôi cơ đấy.”

“Tôi không cầu xin cậu tha thứ,” Arthur hèn mọn nói. “Dĩ nhiên cậu sẽ không bao giờ làm thế. Nhưng xin đừng phán xét tôi quá khắc nghiệt. Cậu còn trẻ. Các tiêu chuẩn của cậu rất hà khắc. Khi cậu bằng tuổi tôi rồi, có lẽ cậu sẽ thấy mọi thứ khác đi. Rất dễ kết tội khi người ta không bị mê hoặc. Hãy nhớ điều đó.”

“Tôi chẳng kết tội gì ông cả. Còn về chuẩn của tôi, nếu như tôi có, thì ông cũng đã làm chúng lộn tùng phèo hết cả rồi. Tôi hi vọng là ông đúng. Ở địa vị của ông, có lẽ tôi cũng sẽ làm như thế.”

“Cậu thấy không?” Arthur hăm hở bấu víu vào lợi thế của mình. “Tôi biết là cậu sẽ nhìn sự việc theo góc độ đó mà.”

“Tôi không muốn nhìn nó theo góc độ nào cả. Tôi cảm thấy buồn nôn tột độ với cái công việc kinh tởm này… Chúa ơi, tôi ước gì ông sẽ đi đâu đó mà tôi sẽ không bao giờ phải gặp lại!”

Arthur thở dài.

“Cậu thật cứng rắn, William ạ. Tôi chưa bao giờ ngờ đấy. Với tôi cậu dường như lúc nào cũng có bản tính cảm thông.”

“Tôi đồ rằng đây chính là điều mà ông bám vào phải không? Chà, tôi nghĩ là ông sẽ nhận ra những người mềm yếu phản đối việc bị lừa dối mạnh mẽ hơn những người khác đấy. Họ thấy buồn bực hơn vì họ cảm thấy chỉ có thể đổ lỗi cho chính bản thân mình.”

“Dĩ nhiên là cậu hoàn toàn có lý. Tôi đáng nhận mọi điều xấu xa mà cậu nói. Đừng khoan nhượng với tôi. Nhưng tôi hứa với cậu, lời hứa trang nghiêm nhất, rằng suy nghĩ gài bẫy cậu vào bất kì thể loại tội ác hình sự nào chưa bao giờ có trong đầu tôi. Cậu thấy đấy, mọi thứ đều diễn ra y như những gì chúng ta lên kế hoạch. Suy cho cùng, nguy hiểm ở đâu chứ?”

“Có nhiều nguy hiểm hơn ông tưởng đấy. Cảnh sát đã biết hết về hành trình nho nhỏ của chúng ta thậm chí còn trước khi chúng ta bắt đầu kìa.”

“Cảnh sát ư? William, cậu đang nói đùa!”

“Không phải ông nghĩ là tôi đang cố hài hước đấy chứ? Bayer đã nói tôi cảnh báo cho ông. Bọn họ đã tới chỗ anh ta và tra hỏi.”

“Chúa ơi…”

Những dấu vết cứng cỏi cuối cùng đã chuồi khỏi Arthur. Ông ngồi đó như chiếc túi giấy bị vò nát, đôi mắt xanh lơ hiển hiện nỗi kinh hoàng.

“Nhưng họ không thể nào…”

Tôi đi ra cửa sổ.

“Hãy tới đây và nhìn xem, nếu ông không tin tôi. Anh ta vẫn đang ở đó.”

“Ai vẫn đang ở đó cơ?”

“Tay mật thám đang theo dõi căn nhà này.”

Không một lời nào, Arthur vội vã đi ra cạnh tôi bên cửa sổ và lén nhìn người đàn ông trong chiếc áo khoác cài kín cổ.

Rồi ông chậm rãi bước về ghế. Đột nhiên ông trở nên bình tĩnh hơn.

“Tôi sẽ làm gì đây?” Hình như ông đang tư duy thành lời chứ không phải hỏi tôi.

“Dĩ nhiên, ông phải xóa mọi dấu vết khi nhận được số tiền này.”

“Họ sẽ bắt giam tôi, William ơi.”

“Ô không, họ sẽ không làm thế. Nếu họ muốn thì họ đã bắt ông từ trước rồi. Bayer nói họ đã và đang đọc mọi thư từ của ông… Ngoài ra, anh ta cho là họ cũng chưa biết chắc chắn mọi thứ.”

Arthur suy nghĩ hồi lâu trong im lặng. Ông ngước mắt nhìn tôi vẻ lo lắng.

“Vậy cậu sẽ không…” Ông dừng lại.

“Sẽ không gì?”

“Nói với họ, ờm, mọi chuyện?”

“Chúa ơi, Arthur!” Tôi há hốc miệng. “Chính xác thì ông coi tôi là cái gì thế?”

“Không, dĩ nhiên, chàng trai thân mến… Tha thứ cho tôi, lý ra tôi phải biết…” Arthur ho hắng hối lỗi. “Chỉ là, trong lúc này, tôi thấy sợ. Có thể họ sẽ treo giải lớn, cậu biết đấy…”

Trong vài giây tôi hoàn toàn câm nín. Hiếm khi tôi bị choáng đến vậy. Mở miệng, tôi nhìn ông trong sự giận dữ lẫn kinh ngạc, tò mò lẫn khinh bỉ. Mắt ông chạm mắt tôi, ủy mị. Không còn gì phải nghi ngờ nữa. Ông quả thực không ý thức được mình đã nói bất cứ điều gì gây ngạc nhiên hay xúc phạm. Cuối cùng tôi cũng cất lời.

“Ồ, trong tất cả…”

Nhưng mọi cơn bùng nổ đều bị cắt ngang bởi tràng gõ cửa dồn dập.

“Cậu Bradshaw! Cậu Bradshaw!” Frl. Schroeder đang cuống quýt hoảng sợ. “Nước đang sôi mà tôi không thể bật được vòi! Hãy ra nhanh không thì tất cả chúng ta sẽ bị nổ tan xác mất!”

“Chúng ta sẽ thảo luận chuyện này sau,” tôi nói với Arthur, rồi vội vã lao ra khỏi phòng.

Chương mười lăm

Sau bốn mươi lăm phút tắm rửa và cạo râu tóc, tôi quay lại phòng Arthur. Tôi thấy ông đang núp mình sau lớp rèm ren, thận trọng dòm xuống phố.

“Giờ là một người khác, William ạ,” ông nói với tôi. “Bọn họ đổi ca khoảng năm phút trước.”

Giọng ông nghe vui vẻ; có vẻ như ông đang vui thú với tình hình này. Tôi cùng đứng với ông ở cửa sổ. Quả là thế, một người đàn ông cao đội mũ quả dưa đang đảm đương nhiệm vụ tẻ nhạt, đợi chờ cô bạn gái vô hình.

“Khổ thân,” Arthur khúc khích, “trông anh ta lạnh khiếp ấy nhỉ? Cậu có nghĩ là anh ta sẽ cảm thấy bị xúc phạm nếu tôi chuyển xuống cho anh ta một lọ thuốc bên trong đầy rượu Brandy kèm danh thiếp của tôi không?”

“Có khi anh ta không thấy đó là đùa đâu.”

Kì lạ thay, chính tôi mới là người cảm thấy sượng sùng. Với vẻ nhẹ nhõm khó ưa, Arthur dường như đã quên sạch bách những điều không dễ chịu mà tôi nói với ông chỉ chưa đầy một giờ đồng hồ trước đó. Cách hành xử của ông với tôi tự nhiên như thể chả có gì xảy ra. Tôi cảm thấy bản thân cứng rắn trở lại. Khi tắm tôi đã giãn ra, thấy tiếc nuối những từ ngữ tàn nhẫn, kết tội người khác là cay độc hay ra vẻ đạo đức giả. Tôi đã luyện tập một màn hòa giải hào hiệp. Dĩ nhiên Arthur sẽ phải là người van xin. Nhưng trái lại, giờ đây ông đang điềm nhiên mở tủ rượu với phong thái hiếu khách thường ngày.

“Dù sao thì, William, cậu sẽ không từ chối một ly rượu chứ? Nó sẽ giúp cậu ăn bữa tối ngon miệng.”

“Không, cảm ơn ông.”

Tôi cố tình làm giọng mình đanh lại nhưng nghe chỉ như hờn dỗi. Mặt Arthur ngay lập tức thuỗn ra. Vẻ thong dong của ông, tôi có thể thấy, thực ra chỉ là giả vờ. Ông thở dài thườn thượt, tỏ ra hối hận hơn, khuôn mặt mang cái vẻ giống như chiếc mũ chóp cao trong đám tang, bi thảm, giả tạo, thận trọng. Nó khiến ông trông suy nhược tới mức tôi cũng phải mỉm cười.

“Chả ra sao cả, Arthur. Tôi không thể chịu được!”

Ông quá cảnh giác để đáp lời, chỉ cười bẽn lẽn. Lần này, ông sẽ không mạo hiểm đưa ra phản ứng gì nôn nóng quá.

“Tôi đồ là,” tôi tiếp tục từ tốn, “không một ai trong số bọn họ thực sự nổi cáu với ông, phải không, sau chuyện này ấy?”

Arthur không giả vờ không hiểu. Ngượng ngùng, ông nhìn ngắm móng tay.

“Không phải ai cũng hào hiệp như cậu đâu, William ạ.” Chả ra sao cả; chúng tôi lại trở về ván bài ngôn từ. Khoảnh khắc của sự thẳng thắn, vốn đã có thể đạt được, giờ lại bị khéo léo lảng tránh. Tính nhạy cảm của Arthur rúm ró né tránh màn kéo co dữ dội giữa sự thật phũ phàng và lời thú tội; thay vào đó, ông lại ban cho tôi một lời khen. Cũng như trước, chúng tôi đứng trên lằn ranh mong manh, gần như là vô hình, chia cắt hai thế giới của cả hai. Chúng tôi giờ đây không nên bước qua nó. Tôi chưa đủ già hay thâm trầm để có thể tìm ra cách tiếp cận. Có một khoảng lặng đáng thất vọng, trong lúc đó ông sục sạo tủ rượu.

“Cậu có chắc là không muốn một giọt Brandy nào không?”

Tôi thở dài. Tôi đầu hàng ông. Tôi mỉm cười.

“Được rồi. Cảm ơn. Tôi sẽ uống.”

Chúng tôi uống một cách trang trọng, còn chạm ly với nhau. Arthur chép chép miệng, không che giấu thỏa mãn. Ông có vẻ đang tưởng rằng có điều gì đó đã được hình tượng hóa: một cuộc hòa giải, hay ở một mức độ nào đó, một cuộc đình chiến. Nhưng không, tôi không tài nào cảm thấy thế. Sự thật xấu xí, bẩn thỉu vẫn ở đó, ngay trước mũi chúng tôi, và không lượng Brandy nào có thể cuốn trôi nó được.

Arthur hình như không hề nhận thức được sự tồn tại của nó trong lúc này. Tôi thấy mừng. Tôi đột nhiên nôn nóng muốn ngăn ông nhận ra những gì ông đã làm. Ăn năn không dành cho người lớn tuổi. Khi nó xảy đến với họ, nó sẽ không giúp thanh lọc cơ thể hay lên dây cót tinh thần, mà chỉ thuần túy làm suy kiệt và khốn cùng, hệt như bệnh thận. Arthur không bao giờ được hối tiếc. Và quả thực, dường như ông sẽ không bao giờ làm việc đó.

“Hãy ra ngoài và ăn đi,” tôi nói, cảm thấy chúng tôi càng sớm ra khỏi căn phòng xúi quẩy này càng tốt. Arthur miễn cưỡng liếc về phía cửa sổ.

“Cậu không nghĩ là Frl. Schroeder sẽ làm ít trứng bác cho chúng ta à, William? Ngay bây giờ tôi không thích mạo hiểm ra ngoài.”

“Dĩ nhiên là chúng ta phải ra ngoài chứ, Arthur. Đừng có dớ dẩn thế. Ông phải cư xử bình thường hết mức có thể, không thì họ sẽ lại nghĩ là ông đang ủ mưu gì đó. Vả lại, cứ nghĩ tới cái gã không may dưới kia mà xem. Chắc chắn cũng buồn chán lắm. Có khi, nếu chúng ta ra ngoài thì gã cũng có thể kiếm cái gì đó bỏ miệng.”

“Chà, tôi phải thừa nhận là,” Arthur bán tín bán nghi đồng tình, “tôi chưa từng nghĩ theo hướng đó. Được rồi, nếu cậu khá chắc rằng như thế là khôn ngoan thì…”

Biết rằng mình đang bị một thám tử bám theo là một cảm giác khá lạ lùng; nhất là trong trường hợp này, khi bạn đang thực sự lo lắng để không thoát khỏi tầm mắt của anh ta. Bước ra phố, cạnh Arthur, tôi cảm thấy như Bộ trưởng Bộ Nội vụ rời Hạ viện cùng Thủ tướng. Người đàn ông đội mũ quả dưa kia hoặc là tay mơ hoặc cực kì chán nản với công việc. Gã không thèm che giấu, cứ đứng dưới luồng sáng rọi xuống từ đèn đường mà nhìn chúng tôi chằm chằm. Vì lịch sự, tôi không quay lại nhìn xem liệu gã có đi theo chúng tôi không; còn với Arthur, sự bối rối của ông lại quá ư rõ ràng, cổ ông dường như thụt sâu xuống, ba phần tư gương mặt giấu trong cổ áo khoác; bước đi của ông như thể của một kẻ sát nhân đang thoái lui khỏi xác chết. Tôi nhanh chóng nhận ra tôi đang điều chỉnh nhịp đi của mình trong tiềm thức; tôi cứ hối hả rảo bước phía trước, như bản năng mong thoát khỏi kẻ bám đuôi, nhưng rồi lại giảm tốc độ, sợ rằng chúng tôi sẽ mất dấu gã. Khi đi bộ tới nhà hàng, Arthur và tôi không nói với nhau lời nào.

Chúng tôi vừa mới ngồi vào bàn thì tay thám tử tới nơi. Không nhìn về phía chúng tôi, gã sải bước tới quầy bar và nhanh chóng xơi một cái xúc xích luộc và một ly nước chanh một cách hậm hực.

“Tôi đoán là,” tôi nói, “họ không được phép uống bia khi đang trực.”

“Suỵtttt, William!” Arthur khúc khích, “anh ta sẽ nghe thấy cậu đấy.”

“Tôi chẳng quan tâm. Anh ta chẳng thể bắt tôi vì đã cười anh ta.”

Tuy nhiên, quả là sức mạnh của bản tính con người, tôi hạ giọng xuống, gần như chỉ nói thầm.

“Tôi nghĩ là họ chi trả các khoản cho anh ta. Ông biết đấy, chúng ta thực sự nên dẫn anh ta tới quán Montmartre và thết đãi anh ta một bữa.”

“Hoặc là tới nhà hát.”

“Tới nhà thờ cũng khá hấp dẫn đấy.”

Chúng tôi cười cợt với nhau, như hai cậu bé đang trêu chọc thầy hiệu trưởng. Gã đàn ông cao lớn kia, nếu có biết về những lời nhận xét của chúng tôi, thì có lẽ đang hết sức kìm nén vì thể diện. Gương mặt gã, quay nghiêng từ góc chúng tôi nhìn, thật u ám, suy tư, thậm chí còn có vẻ triết gia; có khi gã đang viết thơ không chừng. Ăn xong món xúc xích, gã gọi thêm đĩa xa-lát Ý.

Câu chuyện đùa cứ như thế diễn ra trong suốt bữa ăn. Tôi cố tình kéo dài nó, hết mức có thể. Và tôi nghĩ Arthur cũng vậy. Chúng tôi giúp nhau lộ liễu. Cả hai đều sợ một khoảng lặng. Im lặng sẽ dẫn đến tò mò. Và chúng tôi chẳng còn gì để bàn tán. Chúng tôi rời nhà hàng ngay khi có thể, hộ tống chúng tôi về nhà chính là cái đuôi kia, như một điều dưỡng viên, để nhìn chúng tôi lên giường đi ngủ. Qua cửa sổ phòng Arthur, chúng tôi thấy gã lại quay lại vị trí cũ, dưới cột đèn đối diện với ngôi nhà.

“Cậu nghĩ anh ta sẽ ở đó bao lâu nhỉ?” Arthur lo lắng hỏi tôi.

“Có lẽ cả đêm.”

“Ôi trời, tôi không mong là thế. Nếu thế thì tôi sẽ không chợp mắt được mất.”

“Có lẽ nếu ông mặc đồ ngủ và đứng ở cửa sổ thì anh ta sẽ rời đi đấy.”

“Thực là, William, tôi chẳng thể nghĩ nổi còn việc gì phô trương hơn thế.” Arthur ghìm cơn ngáp.

“Chậc,” tôi đáp lại, có phần gượng gạo, “tôi sẽ đi ngủ giờ đây.”

“Cũng đúng là điều tôi tự nhủ đấy, chàng trai thân mến.” Khẽ nắm lấy cằm, Arthur nhìn vơ vẩn quanh phòng; nói thêm, bằng vẻ ngây thơ, thiếu mọi dấu vết của sự mỉa mai. “Cả hai đều có một ngày thật mệt mỏi.”

Sáng hôm sau, chẳng còn thời gian mà ngượng ngùng. Chúng tôi có quá nhiều việc phải làm. Đầu Arthur vừa rời khỏi tay cậu thợ cạo xong là tôi vào ngay phòng ông, trong bộ đồ ngủ, để họp bàn. Tay thám tử nhỏ con hơn trong chiếc áo choàng giờ đang trực. Arthur phải thú thật là ông còn chả biết ai là người trực đêm nữa. Rốt cuộc, lòng trắc ẩn đã không quấy rầy giấc ngủ của ông.

Dĩ nhiên, vấn đề đầu tiên là quyết định điểm đến của Arthur. Cần phải tới phòng du lịch gần nhất để hỏi về các chuyến tàu và lộ trình. Arthur cuối cùng đã quyết định không đến châu Âu.

“Tôi cảm thấy mình cần một cảnh sắc mới hoàn toàn, như để tách mình ra khỏi đây vậy. Người ta quá bó buộc ở đây, quá kìm kẹp. Khi cậu già đi, William ạ, cậu sẽ thấy thế giới này nhỏ hơn. Các biên giới dường như co lại, cho tới khi chẳng còn chỗ để thở.”

“Cảm giác ấy chắc khó chịu lắm.”

“Đúng thế.” Arthur thở dài. “Thực sự là thế. Có lẽ lúc này tôi hơi căng thẳng, nhưng tôi phải thú nhận rằng, với tôi, các nước châu Âu chẳng là gì ngoài mấy cái bẫy chuột. Ở một vài nước, miếng phô-mai có thể là loại thượng hạng; đó là khác biệt duy nhất.”

Chúng tôi tiếp đó bàn về việc ai sẽ ra ngoài và đi hỏi thông tin. Arthur rất chần chừ trước việc này.

“Nhưng, William ơi, nếu tôi đi một mình, anh bạn bên dưới kia chắc chắn sẽ theo tôi.”

“Dĩ nhiên là anh ta sẽ làm thế. Đó chính là điều chúng ta muốn mà. Ngay khi ông đánh động cho chính quyền biết là ông có ý rút lui thì ông đã làm cho họ yên tâm rồi. Tôi chắc chắn là họ sẽ chẳng đòi hỏi gì hơn ngoài việc để ông đi đâu.”

“Có lẽ cậu đúng…”

Nhưng Arthur không thích thế. Những chiêu trò ấy đảo lộn mọi bản năng kín đáo của ông. “Thật là kém tử tế,” ông nói thêm.

“Nhìn này,” tôi ma mãnh nói. “Tôi sẽ đi nếu ông muốn tôi đi. Nhưng chỉ với điều kiện là ông phải báo tin với Frl. Schroeder khi tôi không có mặt.”

“Thực sao, chàng trai thân mến… Không, tôi có lẽ không làm được việc đó đâu. Thôi được rồi, cứ làm theo cách của cậu đi…”

Từ cửa sổ phòng mình, nửa tiếng sau, tôi thấy ông bước ra phố. Tay thám tử rõ ràng chẳng hề nhận ra ông đi ra ngoài; gã còn đang mải mê đọc các biển tên trên cửa của căn nhà đối diện. Arthur rảo bước đi, chẳng nhìn trái hay nhìn phải. Ông gợi cho tôi nhớ đến người đàn ông trong bài thơ, một kẻ sợ hãi nhìn thấy quỷ dữ đang lần theo bước chân mình. Tay thám tử kia vẫn đang tiếp tục say mê nghiền ngẫm các biển tên. Và rồi cuối cùng, khi tôi bắt đầu phát cáu vì sự mù dở của gã thì gã thẳng lưng, giơ đồng hồ, nhìn nó với vẻ ngạc nhiên thấy rõ, chần chừ, có vẻ đang cân nhắc, và cuối cùng bước đi với những sải chân dài, thiếu kiên nhẫn, giống như người bị bắt phải đợi quá lâu. Tôi nhìn theo dáng hình nhỏ bé của gã khuất khỏi tầm mắt trong sự cảm thán ngỡ ngàng. Gã là một nghệ sĩ.

Trong khi đó, tôi có nhiệm vụ riêng, không dễ chịu gì. Tôi thấy Frl. Schroeder trong phòng khách, bày các lá bài như bà vẫn làm mỗi sáng, để bói xem chuyện gì sẽ xảy ra trong ngày. Vòng vo chẳng ích gì.

“Frl. Schroeder, ông Norris vừa nhận vài tin xấu. Ông ấy sẽ phải rời Berlin ngay lập tức. Ông ấy nhờ tôi nói với bà…”

Tôi dừng lời, cảm thấy cực kì khó chịu, nuốt nước bọt, và rồi thốt ra: “Ông ấy nhờ tôi nói với bà là… Ông ấy muốn trả tiền phòng cho tháng Một và cả tháng Hai nữa…”

Frl. Schroeder im lặng. Tôi chốt lại, một cách vụng về - “Vì ông ấy phải rời đi gấp gáp thế này, bà biết đấy…”

Bà không ngẩng lên. Có tiếng sột soạt, và một giọt nước mắt lớn rớt trên mặt lá bài đặt trên bàn trước mặt bà. Tôi cũng cảm thấy muốn khóc.

“Có lẽ…” Tôi yếu ớt nói. “Chỉ là vài tháng thôi. Ông ấy có lẽ sẽ quay lại…”

Nhưng Frl. Schroeder hoặc không nghe thấy hoặc không tin điều này. Tiếng sụt sùi của bà lại càng lớn; bà không có ý ghìm nén. Có lẽ việc Arthur ra đi là giọt nước làm tràn ly; một khi bắt đầu, bà sẽ có vô vàn thứ để khóc. Tiền nhà và tiền thuế còn đang khất lần, các hóa đơn bà không thể trả, sự lỗ mãng của người bán than, cái lưng đau của bà, bình đun nước, cái nghèo khổ, nỗi cô đơn, cái chết đang cận kề. Nghe tiếng bà khóc thực sự thê lương. Tôi bắt đầu đi quanh phòng trong đỉnh điểm của cơn khổ sở, lo lắng chạm vào các đồ đạc.

“Frl. Schroeder… sẽ ổn thôi, thực sự mà, sẽ ổn… xin bà… đừng…”

Cuối cùng bà cũng bình tĩnh lại. Lau mắt bằng góc khăn trải bàn, bà thở dài não nề. Buồn bã, đôi mắt sưng húp của bà lướt qua dãy lá bài. Bà thốt lên, bằng giọng đắc thắng thê lương: “Trời đất, tôi chưa bao giờ! Cứ nhìn mà xem, cậu Bradshaw. Con át bích… lật ngược! Tôi có lẽ đã biết chuyện như thế này sẽ xảy ra. Các lá bài chưa bao giờ sai cả.”

Khoảng một tiếng sau, Arthur quay về từ văn phòng du lịch bằng taxi. Tay ông đầy giấy tờ và các trang quảng cáo có hình minh họa. Ông có vẻ mệt mỏi và xuống tinh thần.

“Tình hình thế nào rồi?” Tôi hỏi.

“Cho tôi nghỉ tí đã, William. Cho tôi nghỉ tí đã…

Tôi đang hết hơi…”

Đổ sụp người xuống ghế, ông lấy mũ quạt mát. Tôi bước ra cửa sổ. Tay thám tử không còn ở vị trí thường ngày. Quay đầu sang trái, tôi lại thấy gã, đứng xa hơn về phía cuối phố, ngắm nghía cửa hàng tạp hóa.

“Anh ta đã quay lại rồi sao?” Arthur hỏi.

Tôi gật đầu.

“Thật sao? Có ghét cũng phải thừa nhận là gã thanh niên ấy sẽ còn tiến xa trong cái sự nghiệp khốn nạn ấy của gã… Cậu có biết không, William, anh ta còn có gan đi hẳn vào văn phòng và đứng ngay cạnh tôi ở quầy. Tôi thậm chí còn nghe thấy anh ta hỏi về chuyến đi tới Harz nữa cơ đấy.”

“Có khi anh ta thực sự muốn tới đó thì sao. Chả biết được. Có khi anh ta sắp đi nghỉ.”

“Chậc, chậc… gì thì gì, quả là đáng buồn… Tôi đã rất khó nhọc để đi đến quyết định vô cùng khổ sở.”

“Và kết quả chung cuộc là?”

“Tôi rất tiếc phải nói,” Arthur ủ rũ nhìn hàng khuy trên đôi ủng của mình, “rằng sẽ phải là Mexico.”

“Ôi Chúa ơi!”

“Cậu biết đấy, chàng trai thân mến, khi gấp gáp thế này thì chẳng còn mấy cơ hội… Dĩ nhiên tôi vẫn thích Rio hơn nhiều, hoặc là Argentina. Tôi thậm chí còn nghĩ tới cả Trung Quốc. Nhưng bây giờ, nơi nào cũng đầy rẫy những thủ tục hành chính nực cười. Đủ thể loại câu hỏi ngu xuẩn và lỗ mãng. Hồi tôi còn trẻ, khác lắm… Một quý ông người Anh được chào đón ở khắp mọi nơi, nhất là với chiếc vé hạng nhất.”

“Thế khi nào ông đi?”

“Trưa mai có một chuyến tàu. Tôi nghĩ là hôm nay tôi sẽ đến Hamburg bằng tàu đêm. Như thế sẽ thoải mái hơn, và có lẽ sẽ sáng suốt hơn; cậu có đồng ý không?”

“Tôi còn nói gì được nữa. Đúng thế… Đây có vẻ là một bước đi ngoạn mục, đầy bất ngờ. Ông có bạn ở Mexico không?”

Arthur khúc khích. “Tôi có bạn ở khắp nơi, William ơi, hay tôi nên nói là tòng phạm nhỉ?”

“Vậy ông sẽ làm gì khi tới đó?”

“Tôi sẽ tới thẳng thành phố Mexico (một nơi chán ngán; mặc dù tôi kì vọng là nó đã thay đổi nhiều kể từ khi tôi ở đó vào năm một ngàn chín trăm mười một). Sau đó tôi sẽ đặt phòng ở khách sạn hạng nhất và đợi chờ khoảnh khắc thăng hoa… Tôi không nghĩ là mình sẽ chết đói được.”

“Không, Arthur ạ,” tôi bật cười, “tôi chắc chắn là ông sẽ không chết đói đâu!”

Chúng tôi tươi tỉnh hẳn. Uống với nhau vài li. Trở nên thật hoạt bát.

Frl. Schroeder được gọi vào, bởi cần bắt đầu bằng việc đóng đồ cho Arthur. Lúc đầu bà rất âu sầu, và có vẻ hờn giận, nhưng một ly cognac đã làm nên điều kì diệu. Bà đã tự mình lý giải việc Arthur đột nhiên rời đi.

“Ông Norris ơi là ông Norris! Ông lý ra phải cẩn thận hơn. Một quý ông tầm tuổi ông lý ra cũng phải nếm đủ những chuyện này rồi chứ…” Bà nhấm nháy với tôi ở sau lưng ông. “Tại sao ông không chung thủy với Schroeder già nua của ông chứ? Bà ấy sẽ giúp ông mà, bà ấy biết hết!”

Arthur, ngơ ngác và hơi bối rối, nhìn tôi như muốn một lời giải thích. Tôi giả vờ không hay biết gì. Và giờ các hòm xiểng đã tới, được bố con người khuân vác mang xuống từ gác xép của căn nhà. Frl. Schroeder phải cảm thán khi đóng đồ, trước mức độ quần áo hoành tráng của Arthur. Bản thân Arthur, hào phóng và vui vẻ, bắt đầu phân chia quà cáp. Người khuân vác được bộ vét; vợ ông ta được chai rượu sherry, cậu con trai được một đôi giày da rắn quá nhỏ nhưng cậu ta vẫn khăng khăng là sẽ nhét vừa. Đống báo chí và ấn phẩm định kì sẽ được chuyển tới một bệnh viện. Arthur rõ ràng là tặng đồ rất có phong cách: ông biết làm thế nào cho ra vẻ bề trên. Gia đình người khuân vác kia ra về đầy biết ơn và ấn tượng sâu sắc. Tôi có thể thấy những đoạn mở đầu cho một huyền thoại đã được hình thành.

Về phần Frl. Schroeder, bà đương nhiên là nhận vô khối quà. Bên cạnh những bản khắc a-xít và tấm bình phong Nhật Bản, Arthur tặng bà ba bình nước hoa, mấy lọ kem dưỡng tóc, miếng bông thoa phấn, toàn bộ những gì còn trong tủ rượu của ông, hai chiếc khăn xinh đẹp, và với hai má đỏ lựng, đôi quần áo lót bằng lụa của ông.

“William ạ, tôi thực sự mong là cậu cũng lấy thứ gì đó. Chỉ ít đồ lặt vặt nào đó…”

“Được rồi, Arthur, cảm ơn ông rất nhiều… Tôi nói ông nghe này, ông hẵng còn cuốn Căn phòng Tra tấn của cô Smith không? Tôi vốn thích cuốn đó nhất trong số mấy cuốn sách của ông.”

“Cậu thích à? Thực sao?” Arthur đỏ bừng mặt vì sung sướng. “Cậu thật có duyên quá đi mất thôi! Cậu biết không, William, tôi thực sự phải nói cho cậu một bí mật. Bí mật cuối cùng của tôi… Chính tôi viết cuốn đó đấy!”

“Arthur, không phải chứ?”

“Là tôi mà, tôi đảm bảo với cậu!” Arthur khúc khích, rạng rỡ. “Nhiều năm trước rồi… Ấy là nỗi niềm về những gì tôi vẫn còn cảm thấy xấu hổ vào thời thanh xuân… Nó được in riêng tại Paris. Tôi được biết một vài nhà sưu tầm nổi tiếng ở châu Âu cũng có một bản trong thư viện của họ. Nó cực kì hiếm đấy.”

“Vậy ông không viết gì thêm sao?”

“Không bao giờ… Tôi dành thiên tài của tôi vào cuộc đời này, chứ không phải vào nghệ thuật. Lời nói ấy không phải của tôi đâu. Đừng bận tâm. Tiện đây, vì chúng ta đang nói tới chủ đề này, cậu có biết là tôi chưa bao giờ chào tạm biệt Anni yêu dấu của tôi không? Tôi thực sự nghĩ là tôi nên mời cô ấy tới đây vào chiều nay, có được không? Đằng nào thì cũng phải sau bữa trà chiều tôi mới đi mà.”

“Không nên, Arthur. Ông cần phải giữ sức cho chuyến đi.”

“Chà, ha, ha! Cậu có thể đúng. Nỗi đau chia ly quả là dữ dội nhất…”

Sau bữa trưa, Arthur nằm nghỉ. Tôi bắt taxi, chở hòm xiểng của ông tới ga Lehrter và gửi chúng ở phòng gửi đồ. Arthur muốn tránh khởi hành rề rà. Giờ là ca trực của tay thám tử cao lớn kia. Gã hứng thú quan sát việc chất đồ lên xe taxi nhưng không đi theo.

Tại bữa trà, Arthur bồn chồn và xuống tinh thần. Chúng tôi ngồi với nhau trong căn phòng bừa bộn, cửa tủ mở toang, thảm cuộn lại ở chân giường. Tôi cảm thấy bất an vô cớ. Arthur lo lắng gãi cằm và thở dài: “Tôi cảm thấy như Năm Cũ ấy, William ạ, tôi sẽ sớm ra đi.”

Tôi mỉm cười. “Một tuần sau, ông sẽ ngồi trên boong tàu sưởi nắng còn chúng tôi vẫn chết cóng hoặc ngập lụt trong cái thành phố thê lương này. Tôi ghen tị với ông đấy.”

“Thực sao, chàng trai thân mến? Đôi lúc tôi ước rằng mình không phải đi lại nhiều đến thế. Bản tính tôi là người thích ở nhà. Tôi chẳng mong gì ngoài được an cư.”

“Vậy thì tại sao lại không chứ?”

“Đó cũng là điều tôi thường tự hỏi bản thân… Dường như luôn có điều gì ngăn cản việc này.”

Cuối cũng cũng đến giờ phải đi.

Cuống quýt vô hạn, Arthur mặc áo khoác, rối rít tìm găng tay, chỉnh chang lại bộ tóc giả lần cuối. Tôi xách va li của ông và chúng tôi cùng nhau ra sảnh. Chẳng còn gì ngoài việc tồi tệ nhất, nói lời tạm biệt với Frl. Schroeder. Bà bước ra từ phòng khách, mắt ướt nhòe.

“Thế là, ông Norris…”

Chuông cửa ré lên, và có hai tiếng gõ cửa. Tiếng động cắt ngang này khiến Arthur giật mình.

“Trời đất ơi! Có thể là ai vào lúc này chứ?”

“Chắc là bưu tá rồi,” Frl. Schroeder. “Xin lỗi, cậu Bradshaw…”

Bà vừa hé cửa thì người đàn ông bên ngoài đã đẩy bà bước vào sảnh. Là Schmidt.

Gã chưa cần mở miệng cũng có thể thấy rõ là gã đang say. Gã đứng nghiêng ngả, không đội mũ, cà vạt vắt sang một bên vai, cổ áo nhàu nhĩ. Gương mặt to tướng của gã đang bị viêm và sưng phồng đến nỗi hai mắt gã chỉ như một đường chỉ. Không gian sảnh quá bé cho bốn người. Chúng tôi đứng sát vào nhau tới mức tôi có thể ngửi thấy hơi thở của gã. Bốc mùi ghê tởm.

Arthur, đứng cạnh tôi, ú ớ hoảng sợ, còn bản thân tôi cũng chỉ có thể đứng nhìn. Có vẻ lạ nhưng tôi hoàn toàn không hề ngờ tới gã cô hồn này. Trong vòng hai mươi tư giờ qua, tôi hoàn toàn quên mất sự tồn tại của Schmidt.

Gã đương làm chủ tình thế, và gã biết vậy. Gương mặt gã lóe lên tia hận thù. Đá cánh cửa trước đóng sập lại phía sau, gã quét mắt dò xét hai chúng tôi; chiếc áo khoác của Arthur, chiếc va li trong tay tôi.

“Định chạy trốn à?” Gã hét lớn, như thể đang nói với cả một đám đông khán giả ở khoảng cách tầm trung. “Tao thấy rồi… tưởng là đánh bài chuồn được hả?” Gã tiến lên một bước; đứng trước Arthur đang hoảng sợ và run rẩy. “Thật may là tao đến, phải không? Thật là không may cho mày…”

Arthur lại phát ra một âm thanh khác, lần này là tiếng the thé kinh sợ. Dường như nó khiến Schmidt phấn khích tới mức nổi điên. Gã siết nắm tay, và gầm lên đầy giận dữ: “Thằng khốn nạn bẩn thỉu!”

Gã vung tay. Có lẽ gã định thực sự táng Arthur; nếu vậy thì tôi sẽ không kịp ngăn gã lại. Trong tích tắc ấy, tất cả những gì tôi có thể làm được là thả rơi chiếc va li xuống đất. Nhưng Frl. Schroeder lại phản ứng nhanh hơn và hiệu quả hơn. Bà hoàn toàn không có ý niệm đống lộn xộn này nghĩa là gì. Điều đó cũng chẳng khiến bà quan tâm. Chỉ cần ông Norris đang bị một kẻ lạ mặt say khướt nhục mạ là đủ. Thét lên một tiếng như xung trận, bà lấy đà. Hai bàn tay bà vươn ra, túm lấy lưng của Schmidt, đẩy gã về phía trước, như những động cơ giúp đổi hướng tàu. Đứng không vững và hoàn toàn bị bất ngờ, gã loạng choạng, bổ nhào qua cánh cửa mở dẫn vào phòng khách và ngã cắm mặt xuống thảm. Frl. Schroeder nhanh nhẹn vặn khóa. Toàn bộ sự việc chỉ diễn ra trong năm giây.

“Đồ vô liêm sỉ!” Frl. Schroeder thốt lên. Hai má bà đỏ ửng vì hành động vừa rồi. “Gã đến đây lớn tiếng như thể đây là nhà của gã vậy. Lại còn say khướt… hứ… con lợn bẩn thỉu!”

Bà dường như chẳng thấy sự việc này có gì bí ẩn. Có lẽ bà đã liên hệ Schmidt với Margot và đứa trẻ xấu số. Nếu vậy thì bà quả là ý tứ khi nói như vậy. Tiếng xoay khóa loạt xoạt ở cửa phòng khách vang lên khiến tôi không thể nghĩ thêm bất kì lời giải thích nào nữa.

“Liệu gã có thể thoát ra từ lối sau không?” Arthur lo lắng hỏi.

“Ông có thể yên tâm, ông Norris. Cửa bếp được khóa mà.” Frl. Schroeder quay lại phía gã Schmidt vô hình kia, đe dọa. “Trật tự đi, đồ khốn! Bà đây sẽ sớm quay lại đấy!”

“Gì thì gì…” Arthur nhấp nhổm, “tôi nghĩ là chúng tôi nên đi…”

“Bà định xử trí gã ấy như thế nào?” Tôi hỏi Frl. Schroeder.

“Ôi, cậu không phải lo chuyện đó đâu, cậu Bradshaw. Ngay khi hai người rời đi, tôi sẽ gọi con trai ông khuân vác lên. Sẽ xong ngay thôi, tôi hứa với cậu. Nếu gã mà không chịu đi thì gã sẽ phải hối hận…”

Chúng tôi vội vã chia tay, Frl. Schroeder quá hứng khởi và vui sướng nên không ủy mị gì. Arthur hôn cả hai má bà. Bà đứng trên đỉnh cầu thang vẫy tạm biệt chúng tôi. Một đợt đập cửa ầm ầm vang lên sau lưng bà.

Chúng tôi lên xe taxi, phải đi được nửa đường tới ga thì cái miệng Arthur mới bắt đầu linh hoạt trở lại.

“Ôi trời ơi… Hiếm khi tôi lại rời thành phố theo kiểu khó chịu thế này…”

“Ông có thể gọi là một cuộc đưa tiễn náo nhiệt.” Tôi liếc nhìn đằng sau để chắc chắn chiếc xe taxi chở tay thám tử cao kều kia vẫn đi theo chúng tôi.

“Cậu nghĩ là gã sẽ làm gì hả, William? Có khi gã sẽ tới thẳng chỗ cảnh sát?”

“Tôi chắc chắn là gã không làm thế đâu. Miễn là gã đang say thì họ sẽ không nghe lời gã, mà đến lúc gã tỉnh rồi thì gã cũng sẽ tự thấy làm như thế cũng chẳng ích gì. Gã cũng chẳng biết ông sẽ đi đâu. Tất cả những gì gã biết là đêm nay ông sẽ rời khỏi đây.”

“Chắc là cậu nói đúng, chàng trai thân mến. Tôi phải nói là tôi ghét để cậu ở lại đối diện với cơn điên của gã. Cậu sẽ cẩn thận chứ?”

“Ôi, Schmidt chẳng thèm đoái hoài đến tôi đâu. Từ góc nhìn của gã, tôi không đáng một xu. Có lẽ gã sẽ dễ dàng tìm thấy một nạn nhân khác. Tôi dám nói là gã ghi sổ nhiều lắm.”

“Khi gã vẫn còn làm cho tôi, chắc chắn gã có cơ hội,” Arthur trầm ngâm đồng tình. “Mà tôi cũng chẳng nghi ngờ gì việc gã đã tận dụng tối đa. Thứ sinh vật ấy có tài mà - một thể loại biến thái… Ôi, miễn bàn luôn… Đúng thế…”

Cuối cùng thì mọi việc cũng xong. Hiểu lầm ở phòng gửi đồ, nhặng xị vì lấy hành lý, tìm được một ghế ở trong góc, đưa tiền boa. Arthur nhoài người ra ngoài cửa sổ toa tàu; tôi đứng ở sân ga. Chúng tôi còn năm phút nữa.

“Hãy gửi lời tới Otto giúp tôi nhé?”

“Tôi hứa.”

“Và gửi tình yêu của tôi tới Anni?”

“Dĩ nhiên rồi.”

“Tôi ước gì họ có thể ở đây.”

“Quả là đáng tiếc nhỉ?”

“Nhưng như thế sẽ là không sáng suốt, trong hoàn cảnh này. Cậu đồng ý không?”

“Đúng thế.”

Tôi mong chờ đoàn tàu khởi hành. Dường như chẳng còn gì để nói, ngoại trừ những điều không được phép nói, bởi đã quá muộn. Arthur dường như nhận ra sự im lặng ấy. Ông bất an tìm từ.

“Tôi ước gì cậu có thể đi cùng tôi, William ạ… Tôi sẽ nhớ cậu lắm.”

“Thật sao?” Tôi gượng gạo mỉm cười, cảm thấy vô cùng khó chịu.

“Thật, tôi sẽ nhớ cậu… Cậu đã luôn là nguồn động viên của tôi. Ngay từ giây phút đầu tiên chúng ta gặp nhau…”

Tôi đỏ mặt. Thật kinh ngạc khi ông có thể khiến tôi cảm giác bản thân là một tên ti tiện. Liệu, sau tất cả, tôi đã hiểu lầm ông? Tôi đã đánh giá sai về ông? Liệu tôi, theo một cách mơ hồ nào đó, đã cư xử rất tồi tệ? Để đổi chủ đề, tôi hỏi: “Ông nhớ chuyến đi đó ư? Tôi còn chẳng hiểu nổi vì sao họ lại cứ phải gây phiền nhiễu ở cửa khẩu nữa. Tôi đồ là họ đã để mắt tới ông?”

Arthur không quan tâm lắm tới đoạn gợi nhắc này.

“Tôi đoán là thế… Phải.”

Lại một khoảng lặng nữa. Tôi tuyệt vọng liếc nhìn đồng hồ. Còn một phút nữa. Lập bập, ông lại cất lời.

“Hãy cố đừng quên tôi, William nhé… Tôi ghét thế…”

“Vớ vẩn gì thế, Arthur…” Tôi cố gắng gạt đi nhẹ nhàng. “Ông buồn cười quá!”

“Cuộc đời này quá ư phức tạp. Nếu hành động tôi có gì không nhất quán thì tôi có thể thực lòng mà nói rằng tôi đã và sẽ luôn luôn trung thành với Đảng, trong tâm can… Hãy nói là cậu tin điều đó đi mà?”

Ông thật vô liêm sỉ, xấu xa, hoàn toàn không biết xấu hổ. Nhưng tôi phải đáp lại gì đây? Trong khoảnh khắc ấy, nếu ông yêu cầu thì tôi cũng sẽ thề là hai với hai bằng năm.

“Đúng thế, Arthur, tôi tin.”

“Cảm ơn cậu, William… Ôi trời ơi, giờ thì chúng ta thực sự phải chia tay rồi. Tôi hi vọng là tất cả đống hòm của tôi đều đã ở trên tàu. Chúa phù hộ cậu, chàng trai thân mến. Tôi sẽ luôn nhớ về cậu. Áo mưa của tôi đâu rồi nhỉ? À, đây rồi. Mũ tôi có bị lệch không? Tạm biệt. Hãy viết thư đều cho tôi nhé. Tạm biệt.”

“Tạm biệt, Arthur.”

Con tàu tăng tốc, tách bàn tay được tỉa tót của ông khỏi tay tôi. Tôi đi thêm một đoạn dọc sân ga và đứng vẫy tay cho tới khi toa tàu cuối cùng khuất dạng.

Khi tôi xoay người rời ga, suýt chút nữa tôi va vào một người đứng ngay phía sau tôi. Chính là tay thám tử.

“Xin lỗi, ngài thám tử.” Tôi lẩm bẩm.

Nhưng gã thậm chí còn không mỉm cười.

Chương mười sáu

Đầu tháng Ba, sau đợt bầu cử, thời tiết đột nhiên ấm áp. “Thời của Hitler,” vợ người khuân vác nói; còn cậu con trai đùa rằng chúng tôi nên biết ơn van der Lubbe*, vì vụ đốt Tòa nhà Quốc hội đã giúp làm tan tuyết. “Cậu ta nom sáng sủa thế cơ mà,” Frl. Schroeder quan sát rồi thở dài. “Làm sao lại đi làm cái việc kinh khủng ấy chứ?” Vợ người khuân vác khịt mũi.

Khi bạn rẽ vào, con phố nơi chúng tôi sống sẽ trông khá vui mắt với những lá cờ đen-trắng-đỏ im lìm trên các cửa sổ, in bóng lên nền trời mùa xuân xanh nhạt. Ở Nollendorfplatz, mọi người đang ngồi ngoài trời trước quán cà phê, sùm sụp áo khoác, đọc về vụ đảo chính ở Bavaria. Göring* đang ra rả trên đài radio góc phố. Nước Đức đang thức tỉnh, ông ta nói. Một tiệm kem mới mở. Đảng viên đảng Đức Quốc xã mặc đồng phục sải bước đi lại, gương mặt nghiêm trang, cứng đờ, như thể đang thi hành nhiệm vụ quan trọng. Những người đọc báo cạnh quán cà phê quay đầu nhìn họ đi qua, mỉm cười và có vẻ hài lòng.

Họ mỉm cười đồng tình với những thanh niên đi đôi ủng to, vênh vang này, những kẻ sắp xóa bỏ Hòa ước Versailles*. Họ hài lòng vì sắp sang hè, vì Hitler đã hứa sẽ bảo vệ các tiểu thương, vì báo chí của họ nói với họ rằng những ngày tươi sáng sắp đến. Họ đột nhiên tự hào vì mình tóc vàng. Và họ hứng khởi với niềm hân hoan lén lút như những cậu học trò, bởi những người Do Thái, đối thủ kinh doanh của họ, và những người theo chủ nghĩa Mác, phe thiểu số được định nghĩa mơ hồ không liên can gì đến họ, đã bị kết tội một cách thỏa đáng cho thất bại và nạn lạm phát, và sẽ phải đền tội.

Thành phố tràn ngập những tiếng thì thầm. Chúng bàn tán về những đợt bắt bớ trái phép lúc nửa đêm, về những tù nhân bị tra tấn trong trại S.A, bị bắt phải nhổ nước bọt lên ảnh của Lenin, nuốt dầu thầu dầu, ăn tất cũ. Chúng bị nhấn chìm bởi tiếng nói ồn ào và giận dữ của Chính phủ, những phát ngôn đối chọi qua hàng ngàn cái mồm của nó. Nhưng Göring cũng không thể bịt miệng Helen Pratt. Cô đã quyết định tự mình điều tra những hành động tàn bạo kia. Sáng, trưa, tối, cô lùng sục khắp thành phố, tìm kiếm những nạn nhân hay người thân của họ, kiểm tra chéo để lấy thông tin. Dĩ nhiên, những con người khốn khổ ấy rất thu mình, và sợ bằng chết. Họ không muốn lại nếm mùi lần hai. Nhưng Helen cũng dai dẳng chẳng kém kẻ hành hạ họ. Cô mua chuộc, nói ngọt, quấy nhiễu. Đôi lúc, khi mất kiên nhẫn, cô hăm dọa. Những gì xảy tới với họ sau đó nói thực là không khiến cô quan tâm. Cô chỉ muốn lấy thông tin.

Chính Helen là người đầu tiên báo với tôi về cái chết của Bayer. Cô có những bằng chứng vô cùng đáng tin cậy. Một trong những nhân viên văn phòng, sau khi được thả, đã nhìn thấy xác của anh ta trong trại Spandau. “Thật kì cục,” cô nói thêm, “tai trái của anh ta bị xé rách… Chúa mới biết vì sao. Tôi tin là một vài người trong nhóm này đơn thuần là những kẻ hoang tưởng. Sao đấy, Bill, có chuyện gì à? Trông anh như muốn nôn.”

“Đúng là tôi cảm thấy thế thật,” tôi nói.

Một điều kì cục đã xảy đến với Fritz Wendel.

Một vài ngày trước đó, anh ta bị tai nạn xe máy, bị trẹo cổ tay và rách da mặt. Vết thương không hoàn toàn nghiêm trọng, nhưng anh ta phải đeo một miếng gạc to tướng và băng tay. Và giờ, dù cho thời tiết rất đẹp nhưng anh ta cũng không dám liều mạng ra ngoài. Băng gạc dù bất cứ loại nào cũng có thể dẫn đến hiểu lầm, nhất là khi bạn có nước da đen và mái tóc đen như than đá giống Fritz. Người qua đường buông những lời nhận xét khiếm nhã và đe dọa. Dĩ nhiên, Fritz không thừa nhận điều đó. “Mẹ kiếp, cái bọn này thật ngu ngốc.” Anh ta trở nên cực kì thận trọng. Anh ta không hề nhắc tới chính trị, kể cả khi chỉ có hai chúng tôi. “Thực ra nó phải xảy ra thôi,” là lời nhận xét duy nhất của anh ta về thể chế mới. Khi nói câu này, anh ta đã lảng tránh ánh mắt tôi.

Cả thành phố chìm trong nỗi sợ hãi ngấm ngầm và dễ lây lan. Tôi có thể cảm nhận được nó, như dịch cúm, trong xương tủy. Khi tin tức đầu tiên về việc lục soát nhà bắt đầu lan ra, tôi đã nói chuyện với Frl. Schroeder về những giấy tờ mà Bayer đưa cho tôi. Chúng tôi giấu chúng và cuốn Tuyên ngôn Cộng sản dưới đống gỗ trong nhà bếp. Giỡ ra rồi xếp lại đống gỗ mất nửa tiếng đồng hồ, và chưa kịp làm xong thì sự cảnh giác của chúng tôi bắt đầu có vẻ khá trẻ con. Tôi cảm thấy có phần xấu hổ về bản thân, và do đó lại phóng đại tầm quan trọng và sự nguy hiểm của mình đối với Frl. Schroeder, người lắng nghe một cách tôn trọng với sự phẫn nộ ngày càng tăng. “Cậu muốn nói là họ sẽ vào nhà tôi sao, cậu Bradshaw? Chậc, đồ mất nết. Nhưng cứ để chúng thử xem! Sao à, tôi sẽ cho chúng vài cái bạt tai; tôi thề là tôi sẽ làm!”

Một hay hai đêm sau hôm đó, tôi bị đánh thức bởi tiếng đập cửa ra vào căn nhà dữ dội. Tôi ngồi dậy và bật đèn. Mới chỉ 3 giờ sáng. Phải đối diện thôi, tôi nghĩ. Tôi tự hỏi liệu họ có để tôi gọi điện cho Đại sứ quán. Tôi cố lấy tay vuốt lại tóc gọn gàng để ra vẻ kiêu hãnh nhưng không thành công lắm. Nhưng cuối cùng, khi Frl. Schroeder loạt xoạt bước ra để xem có chuyện gì, hóa ra chỉ là một người thuê nhà bên cạnh vì bị say nên gõ nhầm cửa.

Sau lần bị dọa này, tôi mất ngủ. Tôi cứ hình dung ra tiếng xe kéo nặng nề chạy phía ngoài nhà. Tôi nằm trong bóng tối, đợi tiếng chuông cửa. Một phút. Năm phút. Mười phút. Một sáng nọ, khi tôi nửa tỉnh nửa mê nhìn vào tờ giấy dán tường phía trên giường, hoa văn bỗng đột nhiên hóa thành một chuỗi những chữ thập ngoặc. Kinh khủng hơn nữa, tôi nhận ra mọi thứ trong căn phòng đều mang một sắc nâu nào đó: hoặc nâu - xanh lá, nâu - đen, nâu - vàng, hoặc nâu - đỏ; nhưng tất cả đều là nâu, không lẫn đi đâu được. Sau khi ăn sáng và làm một viên thuốc xổ, tôi thấy đỡ hơn.

Một sáng, Otto tới thăm tôi.

Chắc phải tầm 6 rưỡi khi anh ta rung chuông cửa. Frl. Schroeder vẫn chưa dậy. Tôi đã tự mình mở cửa cho cậu ta vào. Cậu ta ở trong tình trạng thật kinh khủng, tóc tai rối bù, một vết máu khô dính trên mặt, chảy từ vết xước ở thái dương.

“Xin chào, Willi,” cậu ta lầm bầm. Đột nhiên cậu giơ tay và tóm chặt lấy cánh tay tôi. Khó khăn lắm tôi mới đỡ cậu ta khỏi bị ngã. Nhưng cậu ta không say như ban đầu tôi tưởng; chỉ đơn giản là kiệt sức. Cậu đổ gục xuống chiếc ghế trong phòng tôi. Khi tôi quay lại phòng sau khi đóng cửa ra vào, cậu đã ngủ thiếp đi.

Không biết nên làm gì với cậu ta vì tôi có một học sinh đến sớm. Cuối cùng, Frl. Schroeder và tôi cũng lôi được cậu ta, vẫn còn mơ màng, sang phòng cũ của Arthur và đặt cậu ta lên giường. Cậu ta nặng kinh khủng. Vừa mới ngả lưng một cái, cậu ta đã bắt đầu ngáy. Tiếng ngáy của cậu ta to tới mức từ phòng tôi cũng có thể nghe thấy, kể cả khi đã đóng cửa; chúng cứ tiếp tục ngân vang, xuyên suốt tiết học. Trong khi đó, học sinh của tôi, một thanh niên rất dễ chịu hi vọng sẽ sớm trở thành hiệu trưởng, đang khẩn khoản nài nỉ tôi tin vào những câu chuyện về khủng bố chính trị, “do những di dân Do Thái nghĩ ra.”

“Thực ra,” cậu ta quả quyết, “những kẻ gọi là cánh tả kia đều là một nhóm tội phạm thôi, một lũ cặn bã đường phố. Mà hầu hết bọn chúng đều không phải là người Đức.”

“Tôi tưởng,” tôi lịch sự đáp lời, “là anh vừa mới nói với tôi là họ đã phác thảo nên Hiến pháp Weimar?”

Lời này làm cậu ta chấn động một lúc; nhưng hồi phục khá nhanh.

“Không, xin lỗi chứ, Hiến pháp Weimar là do những người Do Thái theo chủ nghĩa Mác viết.”

“À, người Do Thái… chắc chắn rồi.”

Học sinh của tôi mỉm cười. Sự ngu ngốc của tôi khiến cậu ta cảm thấy có chút thượng phong. Tôi nghĩ cậu ta còn thích tôi vì thế ấy chứ. Một tiếng ngáy đặc biệt to vang lên từ phòng bên cạnh.

“Đối với người nước ngoài,” cậu ta lịch sự thỏa hiệp, “chính sự Đức thực sự rất phức tạp.”

“Quả là vậy,” tôi đồng tình.

Otto tỉnh dậy vào tầm giờ trà chiều, đói nhặng xi. Tôi ra ngoài, mua xúc xích và trứng còn Frl. Schroeder nấu cho cậu ta một bữa trong lúc cậu ta đi tắm. Sau đó, tất cả chúng tôi ngồi cùng nhau trong phòng tôi. Otto hút hết điều này đến điếu khác; cậu rất bồn chồn và không thể ngồi yên được. Quần áo cậu ta rách bươm, cổ áo len thì sờn. Gương mặt trũng sâu. Trông cậu ta giờ giống người đàn ông trưởng thành, ít nhất là già hơn năm tuổi.

Frl. Schroeder bắt cậu cởi áo khoác ra. Bà vá lại nó khi chúng tôi nói chuyện, thi thoảng chêm vào mỗi lúc ngừng tay: “Thực có thể thế sao? Cái ý tưởng đó… Sao họ lại dám làm chuyện như vậy! Tôi thực muốn biết đấy!”

Otto đã phải chạy trốn nửa tháng, cậu nói với chúng tôi thế. Hai đêm trước vụ hỏa hoạn Tòa nhà Quốc hội, kẻ thù cũ của cậu ta, Werner Baldow, cùng sáu tên khác trong lực lượng Quốc xã, đã tới để “bắt” cậu. Otto đã dùng từ này không hề châm biếm; cậu dường như cảm thấy nó khá bình thường. “Bây giờ có rất nhiều ân oán nợ nần đang được giải quyết,” cậu bình thản nói thêm.

Ấy vậy mà, Otto lại trốn thoát, qua cửa sổ áp mái, sau khi tung cước vào mặt một tên Quốc xã. Chúng đã bắn cậu ta hai phát nhưng đều trượt. Kể từ đó cậu ta lang thang khắp Berlin, chỉ ngủ vào ban ngày, đi lại trên phố vào ban đêm, vì sợ những đợt khám nhà. Tuần đầu tiên không đến nỗi nào; các đồng chí đã chứa chấp cậu ta tạm thời, chuyển cậu từ chỗ này sang chỗ kia. Nhưng giờ thì việc đó quá mạo hiểm. Có quá nhiều người trong số bọn họ đã chết hoặc bị tống vào trại tập trung. Cậu đã ngủ khi có thể, chợp mắt trên ghế băng công viên. Nhưng chưa bao giờ có thể nghỉ ngơi tử tế. Cậu luôn luôn phải coi chừng. Cậu không thể chịu thêm được nữa. Ngày mai cậu sẽ rời khỏi Berlin. Cậu sẽ cố tìm cách xuống Saar. Có ai đó đã bảo cậu rằng đó là biên giới dễ vượt nhất. Dĩ nhiên là nó nguy hiểm nhưng vẫn còn tốt hơn so với việc bị hốt ở đây.

Tôi hỏi thăm Anni. Otto không biết. Cậu nghe nói cô ta giờ lại ở cùng Werner Baldow. Anh mong đợi gì chứ? Cậu thậm chí không ra vẻ cay đắng; cậu chỉ đơn giản là không quan tâm. Còn Olga? Ồ, Olga thì ổn. Người phụ nữ tháo vát đó đã thoát được vụ càn quét nhờ ảnh hưởng của một trong những khách hàng của mình, một quan chức quan trọng của Đảng Quốc xã. Những kẻ khác giờ đã bắt đầu tới đó. Tương lai của cô ta đã được đảm bảo.

Otto đã biết chuyện của Bayer.

“Họ nói Thälmann cũng đã chết. Cả Renn. Junge, Junge…”

Chúng tôi nói với nhau những lời đồn đại về những cái tên nổi tiếng khác. Frl. Schroeder lắc đầu và lẩm bẩm sau mỗi cái tên. Bà thực sự buồn đến mức không một ai có thể biết rằng đây là lần đầu tiên bà nghe thấy hầu hết những cái tên này.

Cuộc nói chuyện rất đỗi tự nhiên xoay về Arthur. Chúng tôi cho Otto xem bưu thiếp Tampico gửi về cho chúng tôi mói một tuần trước. Cậu ta xem xét chúng đầy ngưỡng mộ.

“Tôi đoán là ông ấy vẫn tiếp tục công việc ở đó?”

“Công việc gì cơ?”

“Việc của Đảng, dĩ nhiên rồi!”

“Ồ, vâng,” tôi vội vã đồng ý. “Dĩ nhiên là thế.”

“Thật là may mắn khi ông ấy đã rời đi khi đó, phải không.”

“Đúng thế… Thực sự là thế.”

Đôi mắt Otto tỏa sáng.

“Chúng ta cần thêm nhiều người như Arthur trong Đảng. Ông ấy là gương mặt đại diện, có thể nói thế!”

Sự nhiệt tình của cậu ta sưởi ấm trái tim Frl. Schroeder. Mắt bà rưng rưng.

“Tôi sẽ vẫn luôn nói rằng ông Norris là một trong những quý ông tốt bụng nhất, tử tế nhất, thẳng thắn nhất mà tôi từng biết.”

Tất cả chúng tôi đều im lặng. Trong căn phòng chập choạng tối, chúng tôi dành một phút biết ơn, trân trọng cho kí ức về Arthur. Rồi Otto tiếp tục, giọng điệu quả quyết: “Anh có biết tôi nghĩ gì không? Ông ấy đang làm việc cho chúng ta ở ngoài kia, tuyên truyền và gây quỹ; và một ngày kia, anh sẽ thấy, ông ấy sẽ quay về. Khi ấy Hitler và đồng bọn sẽ phải dè chừng…”

Bên ngoài trời đang tối. Frl. Schroeder đứng dậy để bật đèn. Otto nói cậu phải đi. Cậu đã quyết định khởi hành trong tối nay vì cậu đã được nghỉ ngơi. Tới sáng, cậu sẽ rời khỏi Berlin. Frl. Schroeder phản đối dữ dội. Bà đã cảm mến cậu chàng.

“Vớ vẩn, cậu Otto. Cậu sẽ ngủ ở đây tối nay. Cậu cần phải nghỉ ngơi đàng hoàng. Mấy tên Quốc xã kia sẽ không bao giờ tìm được cậu ở đây. Bọn chúng sẽ phải băm vằm tôi trước đã.”

Otto mỉm cười và cảm ơn bà nồng nhiệt, nhưng cậu không bị thuyết phục. Chúng tôi phải để cậu đi. Frl. Schroeder để đầy bánh mì kẹp vào túi cậu. Tôi đưa cho cậu ba chiếc khăn tay, một con dao nhíp, và một tấm bản đồ Đức in trên bưu thiếp đã được nhét vào thùng thư của chúng tôi để quảng cáo cho một nhà máy sản xuất xe đạp. Kể cả như vậy cũng sẽ tốt hơn là không có gì, vì kiến thức địa lý của Otto yếu đến mức báo động. Nếu không được hướng dẫn, cậu ta có thể sẽ đi thẳng sang Ba Lan. Tôi cũng muốn đưa cậu ta ít tiền. Lúc đầu cậu ta không thèm nghe và tôi đã phải viện đến lập luận khiên cưỡng là chúng ta là anh em Cộng sản. “Vả lại,” tôi cẩn thận nói tiếp, “cậu cũng có thể trả tôi mà.” Chúng tôi nghiêm trang bắt tay vì lời nói này.

Cậu ta phấn chấn đến kinh ngạc khi chia tay. Từ phong thái của cậu ta, bạn hoàn toàn có thể tưởng rằng chính chúng tôi mới là người cần động viên, chứ không phải cậu ta.

“Vui lên nào, Willi. Đừng lo lắng… Thời của ta sẽ đến thôi.”

“Dĩ nhiên rồiz nó sẽ đến. Tạm biệt, Otto. Chúc may mắn.”

“Tạm biệt.”

Chúng tôi nhìn cậu ta rời đi từ ô cửa sổ phòng tôi. Frl. Schroeder bắt đầu sụt sùi.

“Cậu bé tội nghiệp… Cậu có nghĩ là cậu ta có cơ hội không, cậu Bradshaw? Tôi thề là tôi không thể ngủ được cả đêm nay và sẽ chỉ nghĩ về cậu ta thôi. Cứ như thể cậu ấy là con trai của tôi vậy.”

Otto quay người một lần để nhìn lại, cậu ta vẫy tay vui vẻ và mỉm cười. Rồi cậu ta nhét tay vào túi quần, gồng vai và rảo bước, những bước đi nặng nhưng linh hoạt của một tay đấm bốc, dọc con phố dài và tối, bước vào quảng trường sáng đèn, mất hút trong đám đông kẻ thù đi lại.

Tôi không bao giờ gặp lại hay nghe tin gì về cậu.

Ba tuần sau đó tôi quay về Anh.

Tôi ở London được gần một tháng thì Helen Pratt tới gặp tôi. Cô quay về từ Berlin một ngày trước đó, thành công vang dội trong việc bán ấn phẩm định kì của cô, với loạt bài nóng bỏng tay, vốn bị cấm trên toàn nước Đức. Cô cũng đã nhận được lời mời làm việc hấp dẫn hơn nhiều ở Mỹ. Trong nửa tháng tới cô sẽ ra khơi, tấn công New York.

Từ cô tỏa ra sức sống, thành công và tin tức. Cuộc cách mạng Đức Quốc xã rõ ràng đã trao cho cô một cuộc đời mới. Nghe cô nói, bạn có thể nghĩ rằng cô đã dành hai tháng cuối nấp trong bàn làm việc của Tiến sĩ Goebbels* hoặc dưới gầm giường Hitler. Cô có chi tiết của mọi cuộc đối thoại riêng tư và những góc khuất đốn mạt của mọi vụ xì-căng-đan. Cô biết Schacht* đã nói gì với Norman*, von Papen đã nói gì với Meissner*, Schleicher có thể sắp nói gì với Thái tử. Cô biết số lượng séc của Thyssen*. Cô có những câu chuyện mới về Roehm*, về Heines*, về Göring và những bộ quân phục của ông ta. “Chúa ơi, Will, đúng là trúng mánh!” Cô nói hàng giờ liền.

Cuối cùng, khi đã kiệt sức sau tất cả sai trái của các vĩ nhân, cô bắt đầu với những món kém ngon hơn.

“Tôi đồ là anh đã nghe hết về vụ Pregnitz?”

“Chưa. Chưa nghe một từ nào.”

“Giời ơi, anh lạc hậu quá!” Helen tươi tỉnh trước cơ hội kể một câu chuyện khác. “Chà, sự việc xảy ra chỉ sau khi anh đi một tuần là cùng. Dĩ nhiên, họ làm êm chuyện này với báo chí. Một anh bạn của tôi ở tờ New York Herald đã nói cho tôi hết.”

Nhưng, lần này, Helen không phải là người biết hết. Đương nhiên, cô không biết mọi thứ về van Hoorn. Nỗi khao khát được điền vào chỗ trống trong câu chuyện của cô, hay chí ít, được phản bội những gì tôi biết về chúng, thực sự lớn. May phước là tôi đã không đầu hàng trước cám dỗ. Tiết lộ tin tức cho cô ta hệt như treo mỡ trước miệng mèo. Và thực sự thì tôi cũng ngỡ ngàng trước những gì mà tay đồng nghiệp kia đã tự tìm được.

Cảnh sát chắc chắn đã theo dõi Kuno kể từ sau chuyến đi tới Thụy Sĩ của chúng tôi. Sự kiên nhẫn của họ thật đáng kinh ngạc, bởi trong nguyên ba tháng, ông ta chẳng làm gì khiến họ nghi ngờ. Rồi, khá đột ngột, đầu tháng Tư, ông ta liên hệ với Paris. Ông ta nói mình đã sẵn sàng cân nhắc lại phi vụ làm ăn mà họ đã trao đổi. Bức thư đầu tiên của ông ta ngắn ngủn và mơ hồ một cách thận trọng; một tuần sau, dưới sức ép của van Hoorn, ông ta viết một lá thư dài hơn nhiều, giải thích tường tận những gì ông ta định bán. Ông ta gửi nó bằng đường thư tín đặc biệt, vô cùng cẩn trọng và sử dụng mật mã. Chỉ trong vài giờ, cảnh sát đã giải mã được từng từ.

Buổi chiều hôm đó họ tới bắt ông ta tại căn hộ. Kuno khi đó ra ngoài, uống trà với bạn. Người đầy tớ chỉ kịp gọi điện cho ông ta cảnh báo trước khi các thám tử tới. Kuno có vẻ như mất trí hoàn toàn. Ông ta đã làm một việc tệ nhất có thể: nhảy lên xe taxi và lái thẳng tới ga Zoo. Những người mặc thường phục ở đó ngay lập tức nhận ra ông ta. Họ đã được cung cấp chi tiết nhận dạng của ông ta vào ngay sáng hôm đó, và ai có thể nhận nhầm Kuno chứ? Tàn nhẫn ở chỗ họ để ông ta mua vé chuyến tàu gần nhất; đó là chuyến tàu tới Frankfurt-on-the-Oder. Khi ông ta leo thang lên sân ga, hai thám tử đi tới bắt giữ ông ta; nhưng ông ta đã chuẩn bị trước, và vọt chạy xuống. Dĩ nhiên, tất cả các lối ra đều được canh gác. Những người đuổi theo Kuno bị mất dấu ông ta trong đám đông; rồi lại tìm thấy ông ta khi ông ta chạy qua cánh cửa xoay để vào nhà vệ sinh. Tới khi họ xô đẩy tìm đường đi qua đám người thì ông ta đã tự nhốt mình trong một buồng vệ sinh. (“Các báo,” Helen nói, mỉa mai, “gọi đó là buồng điện thoại.”) Mấy tay thám tử đã yêu cầu ông ta ra ngoài. Ông ta không trả lời. Cuối cùng, họ phải phong tỏa toàn bộ nơi đó và chuẩn bị phá cửa.

Chính lúc đó Kuno đã nổ súng tự sát.

“Và gã ta thậm chí còn không thể làm việc đó cho tử tế,” Helen nói thêm. “Tên hãm đời. Gần như bắn bay một bên mắt ra ngoài, máu toe toét như lợn. Người ta phải đưa gã tới bệnh viện để xử lý nốt.”

“Thật tội nghiệp.”

Helen nhìn tôi tò mò.

“Tôi phải nói là, cũng đáng kiếp ấy chứ.”

“Cô biết đấy,” tôi thú nhận, “tôi cũng có quen biết ông ta một chút…”

“Ái chà, tôi choáng đấy! Thật sao? Xin lỗi chứ nhưng tôi phải nói, Bill ạ, anh là một tay tử tế, nhưng anh đúng là có mấy gã bạn dị hợm. Chậc, thế thì cái này có thể khiến anh hứng thú này. Anh biết Pregnitz là một tay đồng dâm nam, đúng không?”

“Tôi có đoán đoán được thôi.”

“Chậc, bạn tôi đã biết được nội tình vì sao Pregnitz lại quyết định đưa chân vào trò phản quốc này. Gã ta cần tiền gấp, anh biết không, vì gã đang bị tống tiền. Và ai nào, cậu nghĩ là ai làm trò tống tiền ấy? Không ai khác ngoài tay thư kí của một người bạn cũ thân thiết của cậu, Harris.”

“Norris?”

“Đúng thế. Thì có vẻ như tay thư kí vàng ngọc kia… tên gã là gì ấy nhỉ?”

“Schmidt.”

“Đúng không? Tôi dám chắc. Hợp với gã quá thể… Schmidt đã lấy được rất nhiều thư từ Pregnitz viết cho một tay thanh niên nào đó. Chỉ Chúa mới biết là làm thế nào. Chắc chắn phải rất nóng bỏng nên Pregnitz mới sẵn sàng lột da để trả tiền chuộc lại. Bản thân tôi thì không nghĩ là đáng. Thà cứ chấp nhận sự chỉ trích còn hơn. Nhưng những người này không bao giờ có gan…”

“Bạn cô có biết chuyện gì xảy ra với Schmidt sau đó không?” Tôi hỏi.

“Tôi không nghĩ thế. Mà sao anh ta phải làm thế? Chuyện gì xảy ra với mấy kẻ đó chứ? Gã có thể đang đốt tiền ở nước ngoài. Có vẻ như gã lấy được rất nhiều từ Pregnitz. Như những gì tôi biết thì gã có thể làm thế. Ai quan tâm chứ?”

“Tôi biết một người,” tôi nói, “có thể quan tâm.” Một vài ngày sau đó, tôi nhận được một lá thư từ Arthur. Ông đang ở Mexico và ghét bỏ nơi này.

“Hãy để tôi khuyên cậu điều này, chàng trai thân mến, với tất cả sự trang nghiêm, đừng bao giờ đặt chân đến cái thành phố xấu xí này. Đúng là xét về mặt vật chất, tôi đã tự lo cho bản thân hầu hết nhu yếu phẩm. Nhưng việc thiếu vắng hoàn toàn một xã hội thông minh, chí ít, như tôi hiểu cụm từ đó, đã khiến tôi khổ sở cùng cực…”

Arthur không nói nhiều về việc làm ăn của mình; ông còn cẩn trọng hơn hồi trước.

“Nhìn chung, thế thời rất tệ, tôi không thể phàn nàn,” là lời chia sẻ duy nhất của ông. Tuy nhiên, khi nói về nước Đức, ông lại thả lỏng bản thân: “Khi nghĩ về những người công nhân bị điều tới chỗ những kẻ này, tôi lại run rẩy vì giận dữ, những kẻ không khác gì lũ tội phạm.”

Và ở phía cuối trang giấy: “Thực sự bi kịch khi thấy, kể cả trong thời nay, một kẻ dối trá khôn lỏi và vô đạo đức, lại có thể dối lừa hàng triệu người.”

Kết lại, ông đã có một lời tri ân tuyệt vời tới Bayer: “Một người mà tôi luôn ngưỡng mộ và tôn trọng. Tôi cảm thấy tự hào khi có thể nói rằng mình đã là bạn của anh ấy.”

Lần tiếp theo tôi nghe tin về Arthur là vào tháng Sáu, từ một tấm bưu thiếp gửi từ California.

“Tôi đang phơi mình ở đây, dưới ánh nắng của Santa Monica. Sau Mexico, đây thực sự là Thiên đàng. Tôi đã có chút mạo hiểm, liên quan tới công nghiệp điện ảnh. Tôi nghĩ và hi vọng nó sẽ có lời. Sẽ sớm viết cho cậu.”

Ông viết thật, và rõ ràng là sớm hơn ông dự định. Lần tiếp theo, tôi nhận được một tấm bưu thiếp nữa, chỉ một ngày sau đó.

“Điều tồi tệ nhất đã xảy đến. Sẽ rời tới Costa Rica đêm nay. Sẽ nói chi tiết hơn khi ở đó.”

Lần này tôi nhận được một lá thư ngắn.

“Nếu Mexico là Luyện ngục thì đây chính là Hỏa ngục.

Cuộc sống thanh bình ở California đã bị chen ngang thô bạo bởi sự xuất hiện của Schmidt!!! Sự xảo trá của hắn thực sự siêu phàm. Gã không chỉ theo tôi tới đó, mà gã còn tìm ra đích xác thương vụ bé nhỏ mà tôi đang hi vọng thực hiện. Tôi hoàn toàn phải van xin gã. Tôi bị buộc phải đưa cho gã gần hết số tiền mồ hôi nước mắt của tôi và rời đi ngay lập tức.

Cứ tưởng tượng mà xem, gã thậm chí còn vô liêm sỉ tới độ đề nghị tôi nên tuyển dụng gã như lúc trước!

Tôi không biết liệu mình có thể hất cẳng gã ra khỏi đời mình không. Tôi không dám hi vọng nữa.”

Chí ít thì Arthur không phải hoài nghi lâu. Một bưu thiếp khác nhanh chóng được gửi tới sau lá thư.

“Con Quái vật ấy đã đến!!! Có lẽ sẽ thử tới Peru.”

Những hình dung chớp nhoáng về cuộc hành trình kì quặc ấy được gửi tới tôi hết lần này tới lần khác. Arthur không gặp may ở Lima. Schmidt xuất hiện ngay trong tuần đó. Từ đó, cuộc đuổi bắt lại kéo sang Chile.

“Nỗ lực trừ bỏ con rắn độc ấy thất bại thảm hại,” ông viết từ Valparaiso. “Tôi chỉ khiến nó phun nọc mà thôi.”

Tôi đồ rằng đây chính là cách nói ẩn ý của Arthur về việc ông đã cố gắng tìm cách giết Schmidt.

Ở Valparaiso, dường như cuối cùng một hòa ước đã đạt được. Bởi bưu thiếp tiếp đó, nói về chuyến hành trình bằng tàu hỏa tới Argentina, cho thấy một trạng thái mới trong mối quan hệ.

“Chúng tôi sẽ cùng nhau rời đi chiều nay, tới Buenos Aires. Quá phiền muộn để viết thêm vào lúc này.”

Hiện tại, họ đang ở Rio. Hoặc đó là nơi cuối cùng tôi được biết. Không thể nào đoán trước hành tung của họ. Bất cứ ngày nào Schmidt cũng có thể khởi hành tìm kiếm những bãi săn mới, lôi Arthur theo gã, một tù nhân kiêm ông chủ luôn kháng nghị. Mối quan hệ đối tác mới của họ sẽ không dễ dàng hủy bỏ như trước. Từ giờ trở đi, họ bị buộc phải cùng nhau chung sống. Tôi vẫn thường nghĩ tới bọn họ và băn khoăn tôi nên làm gì nếu, không may, chúng tôi gặp lại nhau. Tôi không quá thương xót cho Arthur. Suy cho cùng, rõ ràng ông cũng kiếm được cả đống tiền. Nhưng ông thì lại rất xót xa cho bản thân.

“Nói cho tôi biết đi, William,” lá thư cuối cùng của ông kết lại, “tôi đã làm gì để phải chịu tất cả những điều này?”

HẾT

“…một ví dụ đỉnh cao về sự kết hợp giữa nhịp văn sống động và những pha hội thoại tột cùng duyên dáng - một bức chân dung về Ngài Norris phong nhã mà đốn mạt.”

— Week

“Bằng những nét cọ nhẹ nhàng, Isherwood đã phác họa bức tranh điêu tàn về giới giang hồ Berlin trong cuộc vật lộn của các phe phái chính trị bên bờ vực thẳm.”

— Sunday Telegraph

Bìa: Nollendorfplatz, Ernst Ludwig Kirchner, 1912.

Với NGƯỜI CHUYỂN TÀU, ngòi bút của nhà văn đã hóa thành dao trổ, Christopher Isherwood như một điêu khắc gia thuần thành giới thiệu với công chúng pho ngẫu tượng độc đáo bậc nhất trong bộ sưu tập nhân vật văn chương -ngài Arthur Norris: một Đảng viên cánh tả có nết khổ dâm; lịch lãm phong lưu nhưng lại là một tay lừa đảo thành thần; nợ nần chồng chất nhưng lại rất ưa hưởng thụ xa hoa. Dõi theo những bước thăng trầm của ngài Norris giữa thành Berlin đang ngả màu phát xít, Isherwood đã hé lộ cho người đọc một nước Đức nhiễu nhương của thập niên 30, một dân tộc đang run rẩy trong gọng kềm sẵn sàng bóp nghẹt của kẻ độc tài…

•

Một trong các tay bài khi chơi bài xì tố (poker); là tay bài gồm năm lá bài liên tiếp, cùng chất.

•

Tổ chức được thành lập tháng Mười năm 1918 tại Vương quốc Anh nhằm thúc đẩy công lý quốc tế, an ninh tập thể và hòa bình lâu dài giữa các quốc gia sau Thế chiến thứ nhất.

•

Từ trước Thế chiến thứ nhất.

•

Năm 98 của thế kỉ 19.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Kiểm tra Hộ chiếu Đức.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Tạm biệt.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Rượu vang, Đàn bà và Khúc ca, tựa đề của bản waltz Wein, Weib und Gesang, Op. 333 của nhà soạn nhạc nổi tiếng người Áo -lohann Strauss II.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Chào Hawai, tôi sẽ thành thực với em, tôi muốn nâng em lên.

•

Trường nội trú nam sinh (13-18 tuổi) tư thục do Vua Henry VI của Anh thành lập năm 1440. Thường chỉ có những gia đình quý tộc mới gửi con vào đây.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Chúc mừng năm mới.

•

“Mặt trận Đỏ” hay Rotfrontkampferbund (RFB), tổ chức bán quân sự của Đảng Cộng sản Đức (KPD) được thành lập năm 1924 và chấm dứt hoạt động vào năm 1929.

•

Otto von Bismarck (1815-1898): Người đã thống nhất các bang Đức (trừ Áo) thành một Đế quốc Đức hùng mạnh, trở thành Thủ tướng đầu tiên của nước Đức thống nhất sau Hiệp ước Versailles (1871). Ông được mệnh danh là Thủ tướng sắt.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Tiếng Anh.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Không, không.

•

Tiếng Đức trong nguyên tác nghĩa là: Giúp với, giúp với.

•

Danh xưng trong tiếng Đức, chỉ người phụ nữ chưa/không kết hôn.

•

Danh xưng trong tiếng Đức, chỉ nam giới.

•

Tiếng Pháp, nghĩa là nữ thần.

•

Trong tiếng Đức có nghĩa “Bách hóa tổng hợp phương Tây”, thường được viết tắt là KaDeWe, thành lập năm 1907, là trung tâm mua sắm ở Berlin và là trung tâm mua sắm lớn thứ hai của châu Âu.

•

Frank Harris (1855-1931): Biên tập viên, tiểu thuyết gia, phóng viên người Ai-len, nổi tiếng quen biết với nhiều nhân vật lớn đương thời, ông được biết đến nhiều qua tập hồi ký My Life and Loves (Đời Tôi, Tình Tôi) bị cấm ở nhiều nước do thẳng thắn đề cập tới tình dục.

•

Câu này trong nguyên tác là: from Schloss to château, from château to palace. Các từ: Schloss (tiếng Đức), château (tiếng Pháp) và palace (tiếng Anh), đều mang nghĩa là cung điện hoặc các tòa nhà lớn.

•

Những năm chín mươi của thế kỉ 19.

•

Nhân vật xuất hiện trong chương 19 Sách Sáng thế (Genesis): Vợ của Lot, không nghe theo lời cảnh báo của Chúa mà quay lại nhìn cảnh thành Sodom bị phá hủy nên đã bị trừng phạt, hóa thành “cột muối” trong khi Lot và các con gái thì trốn thoát do nghe lời dặn của Chúa.

•

Nghĩa là: “Mặt trận công nhân chống chủ nghĩa phát xít và chiến tranh”.

•

Nghĩa là: “Chúng tôi yêu cầu công việc và bánh mì.”

•

Nghĩa là: “Công nhân tất cả các nước, đoàn kết lại.”

•

Cứu trợ Công nhân Quốc tế (tiếng Đức: Internationale Arbeiter-Hilfe), là một nhánh của Quốc tế Cộng sản. Ban đầu IAH được thành lập để chuyển cứu trợ từ các tổ chức giai cấp công nhân quốc tế và các Đảng Cộng sản tới nước Nga Xô-viết bị nạn đói. Tổ chức này, có trụ sở tại Berlin, sau đó đã sản xuất phim và điều phối các hoạt động tuyên truyền thay mặt cho Liên Xô.

•

Nghĩa là: “Trời đất, ông ta nói hay quá nhỉ?”

•

Nghĩa là trát, giấy triệu tập.

•

Cách nói tránh của bức cung.

•

Nghĩa là trụ sở các cơ quan công quyền.

•

David là vị vua thứ hai của Vương quốc Israel thống nhất. Theo kinh thánh Do Thái giáo, David xuất thân là một người chăn cừu dũng cảm, tháo vát, đã xung phong đánh bại tên khổng lồ Goliath. Ngoài ra, ông còn là tác giả của nhiều bài Thánh Ca.

•

Hầu tước de Sade (1740-1814) là nhà quý tộc, nhà văn và nhà cách mạng người Pháp, ông nổi tiếng nhất với các tiểu thuyết mang tính khổ dâm và bạo dâm. Từ sadism (tính bạo dâm) và sadist (người có tính bạo dâm) phái sinh từ chính tên của ông.

•

Kommunistische Partei Deutschlands: Đảng Cộng sản Đức.

•

Một loại vodka nấu từ lúa mạch đen của Đức.

•

Khổ thơ thứ hai trích từ bài thơ “The Great Misgiving” (tạm dịch: Nỗi đau khổ lớn lao) của Willlam Watson (1858-1935), một nhà thơ người Anh nổi tiếng với các vần thơ có nội dung chính trị gây tranh cãi.

•

Cả câu này, Arthur mượn ý của câu thơ Luke 16.9 trong Kinh thánh “make friends for yourselves by means of unrighteous mammon, so that when it fails they may receive you into the eternal dwellings.” Đây là lời dạy của Chúa Jesus với các môn đồ rằng họ nên dùng tiền của bất nghĩa để kết bạn để khi tiền của ấy hết đi thì những người bạn kia sẽ cho ta chốn cư ngụ đời đời.

•

Heinrich Brüning (1885-1970): Chính trị gia và nhà hoạt động của Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa, từng là Thủ tướng của Đức trong Cộng hòa Weimar từ năm 1930 đến năm 1932. Đầu nhiệm kì, ông phải đối diện với cuộc Đại suy thoái và đã đưa ra các chính sách không hiệu quả, làm gia tăng nạn thất nghiệp ở Đức; uy tín của ông tại Quốc hội Đức bị giảm sút nghiêm trọng, ông từ chức năm 1932.

•

Ám chỉ văn bản Boxheimer, tác giả của loạt văn bản này là một luật sư Nazi tên là Werner Best, trong đó phác thảo kế hoạch ứng phó của Nazi trước sự nổi dậy của phe cánh tả.

•

Tổ chức tại Đức trong thời Cộng hòa Weimar, được thành lập bởi các thành viên thuộc Đảng Xã hội Dân chủ Đức, Đảng Trung dung Đức và Đảng Dân chủ Đức vào năm 1924; là đối thủ của Đảng Cộng sản Đức, Đảng Quốc xã.

•

Alfred Hugenberg (1865-1951): nhà tư bản Đức theo chủ nghĩa dân tộc. Là thủ lĩnh Đảng Nhân dân Quốc gia Đức (DNVP) ông này đã tích cực hậu thuẫn Adolf Hitler trở thành Thủ tướng Đức năm 1933.

•

Ufa, hay Universum Film-Aktien Gesellschaft, công ty điện ảnh Đức có trụ sở tại Berlin, hoạt động từ 1917 tới hết thời kì Đảng Quốc xã. Công ty này đã sản xuất rất nhiều phim điện ảnh có chất lượng nghệ thuật và công nghệ cao trong kỉ nguyên phim câm.

•

Paul von Hindenburg (1847-1934): Thống chế và chính khách người Đức, người anh hùng của trận Tanneberg 1914, trở thành Tổng thống Đức năm 1925 và năm 1932. Sau khi ông qua đời năm 1934, Hitler khi đó là Thủ tướng đã tự xưng là “Quốc trưởng” thâu tóm cả hai vai trò Tổng thống và Thủ tướng.

•

S.A. hay Sturmabteilung: Thường được gọi là Lính áo nâu do màu quân phục của họ; là tổ chức bán quân sự của Đảng Đức Quốc xã, đóng vai trò quan trọng trong việc tiến lên nắm chính quyền của Hitler những năm 30 thế kỉ 20.

•

Ernst Thälmann (1886-1944): Thủ lĩnh Đảng Cộng sản Đức (KPD). Ông bị Gestapo - Mật vụ của tổ chức SS Đức Quốc xã - bắt giam năm 1933, giam giữ suốt 11 năm, trước khi bị xử bắn tại Buchenwald theo lệnh của Hitler vào năm 1944.

•

Trận Tannenberg là trận đánh diễn ra giữa Đế quốc Nga và Đế quốc Đức tại Mặt trận phía Đông trong Chiến tranh thế giới thứ nhất từ ngày 26-30/8/1914 gần Allenstein thuộc Đông Phổ.

•

Từ do tác gia người Đức Jean Paul tạo ra bằng cách kết hợp hai từ tiếng Đức “Welt” - “thế giới” và “Schemerz” - “nỗi đau” để diễn tả sự thê lương và bi quan, vốn là những nét nghệ thuật nổi bật của trào lưu Lãng mạn ở châu Âu cuối thế kỉ 18 - đầu thế kỉ 19.

•

Franz von Papen (1879-1969): Nhà quý tộc Đức, sĩ quan Tổng Tham mưu và chính trị gia; từng là Thủ tướng Đức năm 1932 và là Phó Thủ tướng dưới thời Adolf Hitler năm 1933-34. Ông thuộc về nhóm cố vấn thân thiết của Tổng thống Paul von Hindenburg trong Cộng hòa Weimar.

•

Kurt von Schleicher (1882-1934): Vị tướng Đức và là vị Thủ tướng cuối cùng của Đức trong thời kỳ Cộng hòa Weimar. Là đối thủ của Hitler, ông và vợ đã bị nhóm SS của Hitler giết hại trong sự kiện Đêm Của Những Con Dao Dài vào năm 1934.

•

Bài hát của lực lượng áo nâu của đảng Đức Quốc xã vẫn hay hát trong giai đoạn bầu cử năm 1932, có câu “Hãy đập tan, hãy đập tan! Lũ Cộng hòa Do Thái!”

•

Nghĩa là: Trời ơi! Willi! Bắt đầu rồi!

•

Swiss Family Robinson, tiểu thuyết xuất bản năm 1812 của nhà văn người Thụy Sĩ - Johann David Wyss.

•

Lấy từ chương 58:4-5 Thi Thiên trong Kinh thánh: “Chúng có nọc độc như nọc rắn; Chúng giống như rắn hổ mang giả điếc bịt tai. Chẳng chịu nghe tiếng của thày bùa mặc dù thày có tài dụ rắn đến đâu.” (Kinh Thánh Tân Ước: Thi Thiên & Châm Ngôn - Song ngữ Việt - Anh, NXB Tôn Giáo 2015:689)

•

Đây là cách chơi chữ, spaniel vừa là tên một giống chó tai cụp, vừa có nghĩa là người khúm núm.

•

Marinus van der Lubbe (1909-1934); Đảng viên Đảng Cộng sản, người Hà Lan, đã bị hành quyết vì tội đốt Tòa nhà Reichstag (nhà Quốc hội) của Đức vào ngày 27 tháng Hai năm 1933.

•

Hermann Göring (1893-1946); Chính trị gia người Đức, chỉ huy quân sự và thành viên hàng đầu của Đảng Quốc xã (NSDAP). Sau khi giúp Adolf Hitler lên nắm quyền vào năm 1933, ông trở thành nhân vật quyền lực số hai tại Đức.

•

Hòa ước Versailles 1919: Hòa ước chính thức chấm dứt cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) giữa nước Đức và các quốc gia thuộc phe Hiệp Ước. Nội dung Hòa ước được soạn thảo bởi ba nước thắng trận gồm Pháp, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Hòa ước này đã đặt ra những điều khoản khắt khe lên nước Đức bại trận. Sau khi Nhà nước Đức Quốc xã được thành lập với sự lãnh đạo của Adolf Hitler, Hòa ước này đã bị Hitler xóa bỏ vào thập niên 1930.

•

Joseph Goebbels (1897-1945): Chính trị gia người Đức, một trong số những trợ lý gần gũi và thuộc hạ tận tâm nhất của Adolf Hitler; nổi tiếng với tư tưởng bài Do Thái sâu sắc và hiểm độc, Goebbels đã ủng hộ việc tận diệt người Do Thái.

•

Hjalmar Schacht (1877-1970): Nhà kinh tế học xuất chúng của Đức, tuy không phải là đảng viên Quốc xã nhưng ủng hộ Adolf Hitler; từng nắm giữ các chức vụ như Thống đốc Ngân hàng Đức, Bộ trưởng Bộ Kinh tế, v.v…

•

Montagu Norman (1871-1950): Thống đốc ngân hàng Anh các năm 1920 -1944; rất thân thiết với gia đình của Schacht.

•

Otto Meissner (1880-1953): Chánh văn phòng Tổng thống Đức trong toàn bộ thời Cộng hòa Weimar dưới quyền của Friedrich Ebert và Paul von Hindenburg và thời kì đầu của chính quyền Đức Quốc xã dưới quyền của Hitler.

•

Tập đoàn sản xuất thép lớn của Đức và trên thế giới.

•

Ernst Roehm (1887-1934): Sĩ quan quân đội Đức, thủ lĩnh lực lượng áo nâu SA của Đảng Quốc xã; bị Hitler hạ lệnh ám sát do lo sợ Roehm sẽ đối đầu.

•

Edmund Heines (1897 -1934): cấp phó của Ernst Roehm; bị hành hình trong sự kiện Đêm Của Những Lưỡi Dao Dài năm 1934.