MỘT NGÀY
SAU CUỐI

Mitch Albom
Nguyễn Bảo Anh dịch

LỜI MỞ ĐẦU

“Để ta đoán nhé. Con muốn biết vì sao ta từng cố tự sát.”

– Câu đầu tiên Chick Benetto nói với tôi.

Đây là một câu chuyện về gia đình và, vì có liên quan tới một hồn ma, bạn có thể gọi nó là một câu chuyện ma. Nhưng mỗi câu chuyện gia đình đều là một câu chuyện ma. Những người chết vẫn ngồi chung bàn, dù họ đã qua đời từ lâu.

Câu chuyện đặc biệt này thuộc về Charles “Chick” Benetto. Ông không phải hồn ma. Ông là người thật việc thật. Tôi tìm thấy ông vào một buổi sáng thứ Bảy, trên mấy hàng ghế của một sân đấu thuộc Liên Đoàn Thiếu Nhi, ông mặc áo gió màu xanh tím và đương nhai kẹo cao su vị bạc hà. Chắc bạn biết ông từ thời ông còn chơi bóng chày. Tôi từng dấn thân vào sự nghiệp phóng viên thể thao, thành thử tên ông khá quen thuộc.

Ngẫm lại, việc tôi tìm được ông quả là định mệnh. Tôi đến Bãi Biển Pepperville để bán đứt một căn nhà nhỏ thuộc quyền sở hữu của gia đình trong suốt nhiều năm. Trên đường ra sân bay, tôi đã dừng lại mua cà phê. Bên kia đường là một sân thể thao nơi lũ trẻ mặc áo thun tím đang ném và đánh bóng. Tôi có thời gian. Và tôi lang thang sang đó.

Lúc tôi đứng bấu tay trên hàng rào lưới mắt cáo phía sau vị trí đánh bóng, một cụ già đang chạy máy cắt cỏ. Da cụ rám nắng và nhăn nheo, miệng ngậm nửa điếu xì gà. Khi thấy tôi, cụ tắt máy và hỏi tôi có thằng con nào đang chơi ngoài sân không. Tôi bảo không. Cụ hỏi tôi đang làm gì ở đây. Tôi kể cho cụ nghe về căn nhà. Rồi cụ hỏi tôi làm nghề gì và tôi đã lỡ dại bật mí cho cụ.

“Phóng viên hả?” Cụ vừa nói vừa nhai xì gà. Cụ chỉ về bóng lưng một người đang ngồi bơ vơ giữa mấy hàng ghế. “Cô cần tìm hiểu về hắn. Đảm bảo có chuyện để viết.”

Tôi nghe câu này suốt.

“Ồ thế à? Tại sao?”

“Hồi xưa hắn chơi cho tuyển chuyên nghiệp.”

“Dạ vâng.”

“Tôi nghĩ hắn từng tham gia giải đấu World Series.”

“Vâng.”

“Và hắn đã cố tự sát.”

“Gì cơ ạ?”

“Ờ” Cụ khịt mũi. “Theo như ta biết, hắn phải may lắm mới còn sống. Chick Benetto, tên hắn đó. Mẹ hắn từng sống ở khu này. Posey Benetto.” Cụ cười khùng khục. “Bà ta đáo để hết sức.”

Cụ ném điếu xì gà xuống đất rồi giẫm lên nó.

“Nếu cô không tin thì cứ tới hỏi hắn.”

Cụ quay lại với cái máy cắt cỏ. Tôi buông tay khỏi hàng rào. Nó đã bạc màu, vài vết gỉ sét còn bám vào ngón tay tôi. Mỗi câu chuyện gia đình đều là một câu chuyện ma.

Tôi đến gần hàng ghế khán giả.

Điều tôi sắp viết ra đây chính là những gì Charles “Chick” Benetto đã kể với tôi trong cuộc hội thoại sáng hôm ấy – thực ra còn kéo dài hơn một buổi sáng – cũng như những ghi chú cá nhân lẫn trang viết trong sổ tay của ông mà tôi tự tìm thấy sau đó. Tôi đã tổng hợp lại thành bản tự thuật bên dưới, theo lời kể của ông, vì tôi không chắc bạn sẽ tin vào câu chuyện này nếu bạn không nghe qua lời ông.

Thậm chí có thể bạn sẽ không tin dù ai kể chăng nữa.

Nhưng hãy tự hỏi bản thân điều này: Bạn đã bao giờ đánh mất một người mình yêu thương để rồi khao khát được ban tặng thêm một lần trò chuyện, thêm một cơ hội bù đắp cho quãng thời gian bạn đã bỏ lỡ vì nghiễm nhiên tưởng rằng người ấy sẽ bên mình mãi mãi? Nếu đã từng, hẳn bạn sẽ biết rằng tuy cuộc đời còn ngày rộng tháng dài, nhưng tất thảy đều không sánh bằng một ngày đã xa mà bạn hằng mong được có lại.

Sẽ ra sao nếu bạn có thể lấy lại một ngày trong dĩ vãng ấy?

Tháng Năm, 2006.

I: NỬA ĐÊM

CÂU CHUYỆN CỦA CHICK

Để ta đoán nhé. Con muốn biết vì sao ta từng cố tự sát.

Con muốn biết ta đã sống sót như thế nào? Tại sao ta biến mất? Trước giờ ta đã ở đâu? Nhưng trước hết, vì sao ta từng cố tự sát, đúng không?

Không sao đâu con. Thiên hạ ai cũng muốn hỏi ta những câu đó. Họ lấy ta ra mà so đo. Họ làm như có một lằn ranh được vẽ đâu đó trên thế giới này, miễn là con đừng vượt qua, thì con sẽ không bao giờ nghĩ đến việc gieo mình khỏi một tòa nhà, hoặc nuốt trọn một lọ thuốc; nhưng chỉ cần con vượt qua lằn ranh đó, con có thể sẽ làm vậy. Thiên hạ cho rằng ta đã vượt qua lằn ranh ấy. Rồi họ tự hỏi. “Liệu mình có bao giờ mấp mé lằn ranh đó như ông ta không?”

Sự thật ấy mà, là không có lằn ranh nào cả. Chỉ có cuộc đời của con, con làm sao mà khiến nó rối tung rối mù, và những người xuất hiện để cứu con.

Hoặc những người không xuất hiện.

Lần lại, để gỡ cái mớ bòng bong đời mình, ta bắt đầu gỡ rối từ ngày mẹ ta qua đời, khoảng mười năm về trước. Khi sự việc xảy ra, ta đã không ở đó, dù đáng ra ta phải có mặt. Nên ta đã nói dối. Đó là một suy nghĩ tệ hại. Trong đám tang, con không thể chôn cất được những bí mật dối trá. Ta đứng bên mộ bà, cố tin rằng việc này không phải lỗi của ta. Thế rồi, cô con gái mười bốn tuổi nắm lấy tay ta và thì thầm. “Con rất tiếc vì cha đã không có cơ hội chào tạm biệt bà.” Và chỉ như vậy thôi. Ta vỡ òa. Đoạn, ta khuỵu xuống khóc tức tưởi, bãi cỏ ướt đẫm thấm lên quần dài.

Sau đám tang, ta uống say tới mức say ngất trên sô pha. Điều gì đó đã thay đổi. Một ngày có thể khiến cuộc đời con rẽ hướng, và ngày hôm đó dường như đã khiến cuộc đời ta tụt dốc không phanh. Mẹ đã luôn chăm bẵm ta từ bé – khuyên nhủ, la rầy, tất tần tật mọi kiểu bảo bọc, yêu chiều của một bà mẹ. Đã có những lần, ta ước bà cứ mặc kệ ta đi.

Nhưng rồi bà làm thế thật. Bà qua đời. Không còn thăm nom, không còn gọi điện. Và trước khi kịp nhận ra, ta đã bắt đầu trôi dạt, như thể gốc rễ đã đứt lìa, như thể ta đang đạt xuống một nhánh sông nào đó. Các bà mẹ luôn gieo mầm một vài ảo tưởng nhất định cho con cái. Một trong những ảo tưởng của ta là ta ưa thích bản thân mình, vì mẹ yêu ta thế cơ mà. Khi bà qua đời, ý nghĩ đó cũng tan biến.

Thú thật, ta không thích bản thân mình chút nào. Trong đầu ta vẫn hình dung mình là một vận động viên trẻ tuổi đầy triển vọng. Nhưng ta không còn trẻ và cũng chẳng còn là vận động viên. Ta là một nhân viên bán hàng luống tuổi. Triển vọng của ta đã vụt qua lâu rồi.

Một năm sau ngày mẹ mất, ta đã đưa ra quyết định tài chính ngu ngốc nhất. Một nữ nhân viên bán hàng đã thành công thuyết phục ta tham gia quỹ đầu tư. Cô ấy trẻ trung và xinh đẹp, với lối ăn mặc tự tin, phóng khoáng, hở hai cúc áo trên cùng khiến một gã đàn ông lớn tuổi cảm thấy cay đắng khi cô ấy lướt qua dĩ nhiên, trừ phi cô ấy bắt chuyện với gã. Rồi gã trở nên ngu ngốc. Chúng ta gặp nhau ba lần để bàn về thỏa thuận: hai lần ở văn phòng của cô ấy, một lần ở nhà hàng Hy Lạp, không có gì khiếm nhã cả. Nhưng khi mùi nước hoa của cô ấy làm đầu óc ta bay hơi sạch sẽ mọi lí trí thông thường thì ta đã gửi hầu hết khoản tiết kiệm vào một quỹ đầu tư cổ phiếu sớm đã vô giá trị. Cô ấy nhanh chóng bị “chuyển công tác” đến bờ Tây. Ta phải giải thích cho vợ ta, Catherine, rằng tiền đã đi đâu.

Sau đó, ta uống nhiều hơn vào thời của ta, cầu thủ chơi bóng uống rượu luôn mồm - nhưng dần dà, điều đó trở thành lí do khiến ta bị sa thải khỏi lần lượt hai công việc bán hàng. Và chuyện bị sa thải khiến ta tiếp tục uống. Ta ngủ thất thường. Ta ăn không điều độ. Dường như chỉ đứng yên cũng làm ta già đi. Khi ta cuối cùng cũng tìm được việc mới, ta giấu nước súc miệng và thuốc nhỏ mắt trong túi quần rồi lao vào nhà vệ sinh trước khi đi gặp khách hàng. Tiền bạc trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Catherine và ta cãi nhau liên miên. Và rồi, cuộc hôn nhân của chúng ta tan vỡ. Cô ấy mệt mỏi vì cảnh bê tha của ta, và ta chẳng thể nào phản đối điều đó. Khi con buông xuôi chính bản thân, con sẽ trở thành nỗi chán chường với người khác, thậm chí những người con yêu thương. Một đêm nọ, cô ấy bắt gặp ta say xỉn dưới tầng hầm với vết xước trên môi, tay ôm khư khư găng tay bắt bóng.

Không lâu sau, ta bỏ rơi gia đình mình – hoặc họ đã bỏ rơi ta.

Không lời nào có thể diễn tả nỗi hổ thẹn của ta.

Ta chuyển đến sống ở một căn hộ. Ta trở nên xấu tính và xa cách. Ta tránh né tất cả những ai không chịu uống với mình. Nếu mẹ ta vẫn còn sống, hẳn bà đã tìm cách khuyên nhủ ta, vì bà luôn rất giỏi việc đó. Bà sẽ nắm lấy tay ta và nói. “Sao nào, Charley, đã có chuyện gì thế?” Nhưng bà không còn nữa, và thế đấy, khi cha mẹ của con qua đời, thay vì tự tin xông pha với viện trợ sau lưng, con sẽ cảm thấy mình phải đơn độc đối mặt với tất cả.

Một đêm nọ, vào đầu tháng Mười, ta quyết định tự sát.

Có lẽ con sẽ ngạc nhiên, có lẽ con nghĩ những người từng chơi cho giải đấu World Series như ta, sẽ không bao giờ suy sụp đến mức phải tự sát. Vì dù ít dù nhiều, họ vẫn luôn sở hữu cái gọi là “giấc mơ trở thành hiện thực” ấy. Nhưng con lầm rồi.

Tất thảy những gì sẽ xảy ra khi giấc mơ của con thành hiện thực chỉ là nhận thức ngấm ngầm lẫn thương tâm rằng hóa ra đó không phải điều con từng mong.

Và điều ấy sẽ chẳng cứu nổi con.

Thứ khiến ta tuyệt vọng, thứ đã đẩy ta xuống vực sâu, kì lạ thay, lại chính là lễ cưới của con gái ta. Khi ấy, con bé hai mươi hai tuổi, với mái tóc dài suôn mượt màu hạt dẻ và đôi môi đầy đặn giống hệt mẹ nó. Con bé kết hôn với một “anh chàng tuyệt vời” trong một lễ cưới diễn ra lúc ban chiều.

Và đấy là tất cả những gì ta biết, bởi đấy là tất cả những gì con bé viết trong lá thư ngắn gọn được gửi đến căn hộ của ta vài tuần sau lễ cưới.

Rõ ràng, vì thói nghiện rượu, chứng trầm cảm lẫn cung cách cư xử tồi tệ của mình, ta đã trở thành vết nhơ lớn đến mức không ai dám mời đến mọi sự kiện của gia đình. Thay vào đó, ta nhận được một lá thư và hai tấm ảnh: một tấm chụp con gái ta cùng chồng nó nắm chặt tay nhau đứng dưới tán cây, tấm kia chụp đôi uyên ương hạnh phúc đương nâng ly rượu mừng.

Tấm ảnh thứ hai đã khiến ta gục ngã. Một cú nháy tức thời để lưu giữ những khoảnh khắc không bao giờ quay lại, hai đứa chúng nó cười phá lên khi đang nói, rồi nghiêng ly về phía quan khách. Khung cảnh thật vô tư, trẻ trung và... thuộc về quá khứ. Như thể đang chế giễu sự vắng mặt của ta. Và mày đã không có mặt ở đó. Ta thậm chí còn chẳng biết cậu trai này. Vợ cũ của ta biết. Hội bạn cũ của ta biết. Và mày đã không có mặt ở đó. Một lần nữa, ta lại bỏ lỡ một sự kiện gia đình quan trọng. Lần này, con gái bé bỏng sẽ không nắm lấy tay ta và an ủi ta, con bé đã thuộc về một người khác. Ta không được mời. Ta chỉ được thông báo.

Rồi ta nhìn bìa thư có ghi họ mới của con bé (Maria Lang, không phải Maria Benetto) nhưng không có địa chỉ người gửi (Tại sao? Chúng sợ ta sẽ đến thăm chúng ư?) Có gì đó trong ta đã chìm sâu đến nỗi không thể tìm thấy nữa. Khi bị cắt đứt khỏi cuộc đời đứa con duy nhất của mình, con sẽ thấy như một cánh cửa thép đã đóng lại. Con đập cửa, nhưng họ không tài nào nghe thấy con. Và việc không được nghe thấy chính là khởi đầu của bỏ cuộc, và bỏ cuộc chính là khởi đầu của tự sát.

Nên ta đã thử làm theo.

Vấn đề không phải ta làm thế để làm gì? Đúng hơn là, ta làm thế thì khác gì?

Khi anh lầm lũi về với Chúa

Sứ mệnh dang dở, bỏ ngỏ lời ca

Đường nào anh đi chân mục rữa An nhiên đau đớn nào đã trải qua

Tôi mong Chúa cười nắm tay anh

“Hỡi kẻ lêu lổng, đam mê, khờ dại”

Đường đời khó đoán chẳng thể tránh

Giá nán lại trường há chẳng sai?

(Thơ của Charles Hanson Towne,
được tìm thấy trong một cuốn sổ
lẫn giữa tư trang của Chick Benetto)

CHICK CỐ CHẤM DỨT TẤT CẢ

Thư của con gái ta đến vào thứ Sáu, đúng lúc ta chuẩn bị rượu chè be bét cả cuối tuần để rồi chẳng nhớ rõ chuyện gì đã xảy ra. Sáng thứ Hai, dù đã tắm mình thật lâu dưới nước lạnh, ta vẫn đi làm muộn hai tiếng. Sau khi đến văn phòng, ta cầm cự được chưa tới bốn mươi lăm phút. Đầu ta đau như búa bổ. Xung quanh cứ như một hầm mộ. Ta lẻn vào phòng photocopy, phòng vệ sinh, rồi thang máy, không mang áo khoác hay cặp táp để nếu có ai theo dõi lộ trình của ta, họ sẽ thấy bình thường và không nghĩ rằng đấy là kế hoạch trốn thoát đã được dàn xếp kĩ lưỡng.

Điều này thật ngu xuẩn. Không ai quan tâm. Đây là một công ty lớn với hàng tá nhân viên kinh doanh, và nó sẽ tồn tại tốt mà không có ta, như con cũng đã biết rồi đấy, bởi chuyến đi bộ từ thang máy đến bãi đỗ xe khi ấy là điều cuối cùng ta làm với tư cách nhân viên.

Tiếp theo, ta gọi cho vợ cũ. Ta gọi cô ấy từ điện thoại công cộng. Cô ấy đang ở chỗ làm.

“Tại sao?” Ta nói khi vợ ta bắt máy.

"Chick?"

“Tại sao?” Ta lặp lại. Ta có những ba ngày để dồn nén cơn giận, và đấy là tất cả những gì ta thốt ra. Đúng hai chữ. “Tại sao?”

“Chick.” Giọng cô ấy dịu lại.

“Anh còn chẳng được mời?”

“Đấy là ý của chúng nó. Hai đứa nghĩ như thế sẽ...”

“Sẽ sao? An toàn hơn? Chúng sợ anh sẽ làm gì ư?”

“Em không biết.”

“Giờ anh là một con quái vật? Ý em là thế chứ gì?”

“Anh đang ở đâu vậy?”

“Anh là một con quái vật?”

“Thôi mà anh.”

“Anh đi đây.”

“Nghe này, Chick, con bé không còn nhỏ nữa, và nếu...”

“Em không thể bênh vực anh sao?”

“Em xin lỗi. Chuyện phức tạp lắm. Bên thông gia cũng có mặt. Và họ...”

“Em đến dự lễ cưới với ai à?”

“Ôi, Chick... em đang làm việc, OK?”

Vào thời khắc đó, ta cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết, và nỗi cô đơn ấy thít chặt phổi ta, nghiền nát tất cả trừ vài hơi thở khẽ khàng. Ta không còn gì để nói nữa. Về chuyện này. Hay bất kì chuyện gì khác.

“Không sao. Ta thì thầm. “Anh xin lỗi.”

Cả hai rơi vào khoảng lặng.

“Anh đi đâu?” Vợ ta hỏi.

Ta cúp máy.

Và rồi, ta uống say lần cuối cùng. Đầu tiên ở một quán tên là Tiệm Rượu Của Ông Ted, nhân viên pha chế tại đó là một thằng nhóc mặt tròn gầy khẳng, có lẽ tầm tuổi cậu trai mà con gái ta đã cưới. Sau đó, ta trở về căn hộ của mình để uống tiếp. Ta đụng ngã đồ vật. Ta viết lên tường. Ta nghĩ mình thật sự đã nhét hai tấm ảnh cưới vào ống đổ rác. Chừng đâu giữa đêm, ta quyết định trở về nhà, tức Bãi Biển Pepperville, thị trấn nơi ta lớn lên. Nơi đó chỉ cách khoảng hai tiếng lái xe, nhưng đã mấy năm rồi ta không về. Ta đi vòng vòng trong căn hộ như thể đang chuẩn bị cho chuyến đi. Con không cần chuẩn bị quá nhiều cho hành trình vĩnh biệt. Ta vào phòng ngủ và lấy một khẩu súng khỏi ngăn kéo.

Ta chệnh choạng đi xuống bãi đỗ, tìm xe của mình, bỏ súng vào hộp đựng đồ, vứt áo khoác xuống ghế sau, hoặc ghế trước, hay có lẽ cái áo vốn đã ở đó, ta không biết. Rồi, ta lao ra đường. Thành phố lặng như tờ, xa xa là ánh đèn vàng nhấp nháy, và ta sẽ kết liễu cuộc đời mình ở nơi ta bắt đầu nó.

Lầm lũi về với Chúa. Chỉ đơn giản vậy thôi.

Chúng tôi trân trọng thông báo sự chào đời của Charles Alexander

3.9kg 21/11/1949

Leonard và Pauline Benetto

(Từ giấy tờ của Chick Benetto)

Trời lạnh và mưa lất phất, nhưng đường cao tốc vắng hoe, và ta lạng lách qua đủ bốn làn đường. Con sẽ nghĩ, con sẽ mong, rằng một gã say xỉn như ta sẽ bị cảnh sát chặn lại, nhưng không hề. Thậm chí có lúc ta còn bước vào cửa hàng tiện lợi hai mươi bốn giờ và mua một hộp sáu lon bia từ một tên người châu Á với bộ ria mép lưa thưa.

“Vé số không?” Hắn hỏi.

Suốt mấy năm qua, ta đã thành công xây dựng bộ dạng hữu ích khi nội tâm thực chất vỡ vụn – một kẻ say đội lốt người tỉnh – và ta vờ cân nhắc câu hỏi ấy một chút.

“Lần này thì không.” Ta đáp.

Hắn bỏ bia vào túi. Ta bắt gặp ánh nhìn của hắn, một đôi mắt lờ đờ, u ám, rồi ta tự nhủ. Đây sẽ là khuôn mặt cuối cùng ta nhìn thấy trên đời.

Hắn đẩy tiền thừa về phía ta.

Đến khi nhìn thấy biển hiệu có tên quê nhà – BÃI BIỂN PEPPERVILLE, CÁCH 1,6 KM – ta đã uống cạn hai lon bia, còn một lon đổ hết lên ghế phụ lái. Cần gạt nước lần lượt đập mạnh hai bên. Ta cố giữ mình tỉnh táo. Chắc ta đã gà gật trong khi nghĩ về khoảng cách “1,6km” kia; vì một lúc sau, ta nhìn thấy biển hiệu của một thị trấn khác và nhận ra mình đã đi quá cả chặng. Ta đập mạnh lên bảng đồng hồ. Ta quay đầu xe ngay giữa cao tốc rồi lái ngược chiều. Xung quanh không có ai, và dù có thì ta cũng chẳng quan tâm. Ta phải quay về biển hiệu đó. Ta đạp ga thật mạnh. Chẳng mấy chốc, một làn đường mới xuất hiện, làn đường rẽ vào chứ không phải thoát khỏi cao tốc – nhưng ta lao như điện về phía đó. Đó là một làn đường khúc khuỷu, dài ngoằng, và ta vặn tay lái hết cỡ, lướt đi thật nhanh.

Bất chợt, hai ánh đèn lớn làm ta lóa mắt, như thể đang nhìn vào hai Mặt Trời khổng lồ. Sau đó là một tiếng còi xe tải inh ỏi, một cú va đập váng đầu, rồi xe của ta bay qua bờ đê, đáp đất thật mạnh và lăn xuống dốc. Mảnh kính vỡ bay khắp nơi còn mấy lon bia xóc nảy liên hồi, ta điên cuồng nắm chặt tay lái và chiếc xe giật lùi về sau, khiến ta bị lật người nằm sấp. May sao ta tìm thấy tay nắm cửa và giật mạnh nó. Ta nhớ mình đã nhìn thấy đêm đen và cỏ xanh vụt qua, nghe thấy tiếng vọng như sấm rền, rồi thứ gì đó cứng cáp từ trên cao đổ ập xuống.

Lúc tỉnh dậy, ta đang nằm trên bãi cỏ ướt sũng. Một nửa chiếc xe của ta đã bị chôn vùi dưới tấm biển quảng cáo hiện đã tan tành của một đại lí Chevrolet ở địa phương. Rõ ràng ta đã tông vào nó. Vào một khoảnh khắc kì diệu nào đó, hẳn ta đã văng khỏi xe trước cú va chạm cuối cùng. Ta không thể giải thích được chuyện này. Khi con muốn chết, con lại được tha. Ai có thể giải thích chuyện ấy?

Ta đứng dậy chậm rãi và đau đớn. Lưng ta ướt đẫm. Cả người đau nhức. Trời vẫn mưa lất phất, nhưng không gian hoàn toàn tĩnh lặng ngoại trừ tiếng dế kêu. Bình thường, vào lúc này, con sẽ bảo. “Chỉ được sống thôi là hạnh phúc lắm rồi. Nhưng ta không thể nói thế, vì ta không thấy hạnh phúc. Ta ngẩng lên nhìn cao tốc. Giữa làn sương, ta lờ mờ nhìn thấy chiếc xe tải trông như con tàu đắm khổng lồ, cabin phía trước cong vòng như thể bị ai bẻ cổ. Khói bốc lên từ mui xe. Một bên đèn pha vẫn còn hoạt động, rọi một tia sáng lẻ loi xuống triền đồi bùn lầy với những mảnh kính vỡ lấp lánh như kim cương.

Tài xế đâu rồi? Ông ấy còn sống không? Có bị thương không? Có chảy máu không? Có còn thở không? Hành động dũng cảm cần làm, tất nhiên, là leo lên và kiểm tra, nhưng dũng cảm không phải thế mạnh của ta khi ấy.

Nên ta không làm gì cả.

Thay vào đó, ta buông thõng hai tay rồi quay đi, cất bước về phía quê nhà. Ta không tự hào về điều này. Nhưng ta thật sự không đủ lí trí. Ta là một xác sống, một người máy, không quan tâm đến bất kì ai, kể cả chính mình – kì thực, bản thân ta chính là cái tên đứng đầu danh sách. Ta quên hẳn chiếc xe hơi, xe tải, khẩu súng; ta bỏ lại tất cả sau lưng. Chân ta lại xạo đi trên sỏi, và ta nghe tiếng bầy dế cười òa lên.

Ta không nhớ mình đã đi bao lâu. Đủ lâu để mưa ngừng rơi và trời dần hửng sáng với những tia nắng đầu tiên của buổi bình minh. Ta đến được ngoại ô của Bãi Biển Pepperville, dễ nhận ra nhờ một tháp nước lớn đã rỉ sét ngay phía sau sân bóng chày. Ở những thị trấn nhỏ như quê ta, leo tháp nước là một nghi thức trưởng thành quan trọng, và ta từng leo lên tháp nước này cùng hội bạn bóng chày vào mỗi cuối tuần, với những lọ sơn phun giắt chặt trong thắt lưng.

Giờ ta đang đứng trước tháp nước ấy lần nữa, ướt đẫm, già nua, vỡ vụn, say xỉn, và có lẽ là một kẻ sát nhân nữa, ta phải nói thêm hoặc chí ít cũng đoán thế, vì ta còn chẳng buồn xem người tài xế xe tải còn sống hay đã chết. Mà cũng chẳng hề gì, bởi hành động tới đây của ta chẳng cần nghĩ lắm cho đau đầu, ta đã quyết rằng rằng đêm nay sẽ là đêm cuối cùng của đời ta.

Ta tìm thấy cái thang.

Ta bắt đầu leo lên.

Phải mất một lúc lâu ta mới lên tới bể nước kim loại được tán đinh rive. Khi cuối cùng cũng đến nơi, ta đổ gục xuống lối đi, cật lực hít thở. Đâu đó trong bộ não quẫn trí của mình, ta nghe một giọng nói cất lời mắng mỏ vì đã để bản thân bạc nhược, tàn tạ đến mức này.

Ta đưa mắt nhìn xuống những tán cây bên dưới. Dưới bóng chúng là sân bóng chày nơi cha dạy ta chơi bóng. Khung cảnh ấy đến giờ vẫn gợi nhớ nhiều kỉ niệm buồn. Điều gì khiến tuổi thơ không bao giờ dứt khỏi con, ngay cả khi con vụn vỡ đến mức khó lòng tin nổi bản thân từng là một đứa trẻ?

Trời đang bừng sáng. Tiếng dế kêu ngày càng lớn. Ta đột nhiên nhớ về hình ảnh Maria bé bỏng thiếp đi trên ngực ta, khi con bé còn nhỏ đến mức ôm vừa trong một tay, da dẻ thơm nức mùi phấn rôm. Rồi ta nhìn thấy chính mình, ướt sũng và dơ bẩn như lúc này đây, xông vào lễ cưới của con bé, tiếng nhạc ngưng bặt, tất cả kinh hoảng ngước lên, Maria là người kinh hoảng nhất.

Ta cúi đầu xuống.

Sẽ chẳng ai thương nhớ ta đâu.

Ta chạy tới hai bước, bám lấy lan can, rồi gieo mình xuống dưới.

Sự việc diễn ra sau đó khó mà giải thích nổi. Ta đã rơi trúng thứ gì, ta đã sống sót ra sao, ta cũng không biết thế nào mà nói cho con được. Tất cả những gì ta nhớ là âm thanh vặn vẹo, răng rắc, soàn soạt, vùn vụt, cào cấu và cuối cùng là một tiếng bịch. Thấy mấy vết sẹo trên mặt ta không? Ta đoán chúng từ đó mà ra. Tựa hồ ta đã rơi xuống trong một khoảng thời gian lâu, lâu lắm.

Khi ta mở mắt, vây quanh ta là những cành cây gãy. Đá đè trên bụng và ngực ta. Ta rướn người dậy, và đây là thứ ta nhìn thấy: sân bóng chày thuở thiếu thời đương sáng bừng trong nắng ban mai, hai dãy ghế ngồi cho cầu thủ, ụ ném bóng.

Và mẹ ta, người đã qua đời cách đây nhiều năm.

II: BUỔI SÁNG

MẸ CỦA CHICK

Cha ta từng nói. “Con có thể là con trai cưng của mẹ hoặc con trai cưng của cha. Chứ con không thể vừa là thế này, vừa là thế kia được.”

Và ta đã làm con trai cưng của cha. Ta bắt chước dáng đi của ông. Ta bắt chước điệu cười trầm ấm, lôi cuốn của ông. Ta mang theo găng bắt bóng bên mình vì ông yêu bóng chày, và ta bắt hết những cú bóng mạnh ông ném, kể cả những cú khiến tay ta nhức đến phát khóc.

Khi được nghỉ học, ta sẽ chạy đến tiệm rượu của ông trên Đại Lộ Kraft và ở đó đến giờ ăn tối, chơi với mấy chiếc hộp rỗng trong kho và chờ ông tan làm. Chúng ta sẽ cùng về trên chiếc xe Buick màu lam, đôi khi cả hai sẽ dừng trước cửa nhà để xe trong lúc cha ta hút một điếu thuốc hiệu Chesterfields và nghe đài phát thanh.

Ta có một cô em gái tên Roberta. Hồi đó, em mang giày búp bê đế mỏng màu hồng đi khắp nơi. Khi chúng ta dùng bữa ở quán, mẹ ta sẽ kéo em ấy tới phòng “Quý Bà” – đôi chân màu hồng của em lướt đi trên gạch – trong khi cha sẽ đưa ta tới phòng “Quý Ông”. Trong tâm trí non nớt của mình, ta cho rằng đấy là nhiệm vụ mà cuộc đời đã giao: ta đi với cha, em gái đi với mẹ. Của quý bà. Của quý ông. Của mẹ. Của cha.

Con trai cưng của cha.

Ta từng là con trai cưng của cha, và ta luôn là con trai cưng của cha cho đến một sáng thứ Bảy oi bức, không mây, vào mùa xuân năm ta học lớp Năm.

Chúng ta có lịch thi đấu hai trận liên tiếp với đội Cardinals, đội bóng mặc đồng phục len màu đỏ được tài trợ bởi Công Ty Cung Cấp Hệ Thống Ống Nước Connor Mặt Trời đã sưởi ấm căn bếp khi ta bước vào với đôi tất dài dưới chân và găng bắt bóng trên tay, rồi ta nhìn thấy mẹ ngồi ở bàn ăn hút thuốc. Mẹ ta là một người phụ nữ xinh đẹp, nhưng sáng hôm đó, trông bà không xinh đẹp chút nào. Bà cắn môi và tránh nhìn về phía ta. Ta sực nhớ đến mùi bánh mì khét và nghĩ rằng bà buồn vì đã làm hỏng bữa sáng. “Con sẽ ăn ngũ cốc.” Ta nói.

Ta lấy một cái bát khỏi chạn bếp.

“Trận đấu của con bắt đầu lúc mấy giờ hở cục cưng?” Bà hắng giọng.

“Mẹ cảm lạnh ạ?” Ta hỏi.

Bà lắc đầu và đặt một tay lên má. “Trận đấu của con bắt đầu lúc mấy giờ?”

“Con không biết.” Ta nhún vai. Lúc này, ta vẫn chưa đeo đồng hồ.

Ta lấy một ly sữa và một hộp ngũ cốc lớn. Ta đổ quá nhanh nên có vài hạt văng ra khỏi bát và vung vãi khắp bàn. Mẹ ta lần lượt nhặt từng hạt lên, rồi đặt chúng trên lòng bàn tay.

“Mẹ sẽ đưa con đi.” Bà thì thầm. “Mấy giờ thì mấy giờ.”

“Sao cha không đưa con đi được?” Ta thắc mắc.

“Cha không ở đây.”

“Cha đi đâu thế ạ?”

Mẹ ta không trả lời.

“Chừng nào cha mới về?”

Bà miết mạnh mấy hạt ngũ cốc, nghiền chúng thành bột mịn.

Ta trở thành con trai cưng của mẹ từ hôm đó.

Giờ thì, khi ta nói ta nhìn thấy người mẹ đã mất của mình, ý ta đúng là vậy. Ta đã thấy bà ấy. Bà đang đứng cạnh ụ ném bóng, khoác tấm áo choàng màu tím oải hương, tay xách túi nhỏ. Bà không nói gì cả. Bà chỉ nhìn ta.

Ta cố rướn người về phía bà nhưng rồi lại ngã xuống, cơn đau nhói chạy dọc mọi thớ cơ. Não ta muốn hét lên tên bà, nhưng không âm thanh nào bật ra khỏi cổ họng.

Ta cúi đầu và hai bàn tay chắp lại. Rồi ta lại cố vùng lên thật mạnh, và lần này, ta nâng được nửa thân mình khỏi mặt đất. Ta ngẩng lên.

Mẹ ta đã biến mất.

Ta không cần con phải tin ta. Điều này vô cùng điên rồ, ta biết. Con không nhìn thấy người đã chết. Họ không ghé thăm con. Con không ngã từ một tháp nước và sống sót một cách thần kì dù đã cố gắng tự sát, để rồi nhìn thấy người mẹ thân yêu đã mất của con đang cầm chiếc túi nhỏ đứng trên đường gôn thứ ba.

Ta đã cân nhắc mọi khả năng mà hẳn con đang nghĩ đến bây giờ: một ảo giác, một ảo tưởng, một giấc mơ khi say, bộ não rối bời dẫn đến những hình ảnh loạn trí.

Ta nói rồi, ta không cần con phải tin ta.

Nhưng đây là những gì đã xảy ra. Bà đã ở đó. Ta đã thấy bà. Ta nằm trên sân bóng không biết bao lâu, sau đó, ta đứng dậy và cất bước. Ta phải cát và gạch vụn trên đầu gối và cẳng tay. Ta đang chảy máu vì hàng chục vết xước, hầu hết là thương tích nhỏ, vài ba chỗ nghiêm trọng hơn. Ta có thể nếm được vị máu trong miệng.

Ta băng qua bãi cỏ quen thuộc. Một cơn gió sớm lùa qua lay động hàng cây và cuốn theo một lớp lá vàng, như một cơn mưa dông lất phất, chập chờn. Ta đã tự sát thất bại hai lần. Có thảm hại không cơ chứ?

Ta hướng về phía ngôi nhà cũ, quyết tâm thực hiện kế hoạch cho bằng được.

Charley yêu quý,

Hôm nay hãy học thật vui nhé con

Mẹ sẽ đón con vào buổi trưa và chúng ta sẽ mua sữa lắc uống. Mẹ yêu con mỗi ngày!

Mẹ

(Từ giấy tờ của Chick Benetto, khoảng năm 1954)

KHI MẸ GẶP CHA

Mẹ luôn viết lời nhắn cho ta. Bà sẽ dúi cho ta những lời nhắn ấy bất kì khi nào dừng xe thả ta xuống đâu đó. Ta chưa bao giờ hiểu vì sao, vì bà có thể nói bất kì điều gì bà muốn ngay lúc ấy mà không cần tốn giấy hoặc nếm phải cái vị kinh khủng của lớp keo dán trên phong bì.

Ta nghĩ lời nhắn đầu tiên xuất hiện ngày ta bắt đầu học mẫu giáo vào năm 1954. Hồi đó ta, ừm, năm tuổi? Sân trường đầy ắp lũ trẻ đang la hét và chạy giỡn xung quanh. Chúng ta tiến đến gần, ta nắm tay mẹ, trong lúc một người phụ nữ đội mũ nồi màu đen xếp lũ trẻ thành hàng trước mặt giáo viên. Ta nhìn thấy những người mẹ khác hôn tạm biệt con rồi bỏ đi. Hẳn ta đã bật khóc.

“Sao thế con?” Mẹ ta hỏi.

“Mẹ đừng đi.”

“Mẹ sẽ ở đây khi con tan học.

“Không chịu.”

“Không sao mà. Mẹ sẽ ở đây.”

“Lỡ con không tìm thấy mẹ thì sao?”

“Con sẽ thấy mà.”

“...”

“Lỡ con lạc mất mẹ thì sao?”

“Sao con lạc mẹ được chứ, Charley?”

Bà mỉm cười. Bà đưa tay vào trong túi áo khoác và rút ra đưa ta một phong bì nhỏ màu xanh.

“Đây” Bà nói. “Nếu con nhớ mẹ quá, con có thể mở nó ra.”

Bà lau mắt ta bằng tờ khăn giấy rút từ trong túi xách, rồi ôm ta chào tạm biệt. Ta vẫn có thể thấy bà vừa đi lùi vừa gửi cho ta những nụ hôn gió, đôi môi tô son đỏ hiệu Revlon, tóc bà vén sau tai. Ta cầm lá thư vẫy chào. Ta đoán chắc bà chẳng nhớ đâu, rằng ta chỉ vừa mới bắt đầu đi học, và nào đã biết đọc. Nhưng mẹ ta là thế đấy, có sao đâu. Quan trọng là tấm lòng.

Câu chuyện của cha mẹ ta diễn ra như thế này: vào mùa xuân năm 1944, mẹ ta đã gặp cha ở hồ Pepperville. Bà đang bơi còn ông đang chơi bóng chày với bạn, và bạn ông đánh quá mạnh nên bóng rơi xuống nước. Mẹ ta bơi đến lấy. Cha ta lao xuống hồ. Khi ông trồi lên cùng quả bóng, họ va vào nhau.

“Và hai chúng ta chưa bao giờ dừng lại.” Mẹ thường nói.

Thời kì tán tỉnh của họ diễn ra chóng vánh và mãnh liệt, vì cha ta là vậy, ông đã làm là làm cho bằng được. Ông là một chàng trai trẻ cao to, vạm vỡ, vừa mới tốt nghiệp cấp ba, ông chải tóc cao, hất ngược ra sau và lái chiếc LaSalle màu xanh-trắng của bố. Ông nhập ngũ để tham chiến trong Thế chiến Thứ hai ngay khi có thể. Ông bảo mẹ ta rằng ông muốn “giết nhiều kẻ thù hơn bất kì ai trong thị trấn này”. Ông được chuyển quân đến Ý bằng đường tàu biển, đóng quân tại vùng núi phía Bắc Apennie và thung lũng Po, gần thành phố Bologna. Trong một lá thư viết tại đó vào năm 1945, ông đã cầu hôn mẹ ta. “Hãy làm vợ anh!” Ông viết. Ta thấy câu này nghe giống mệnh lệnh hơn. Trong lá thư hồi âm viết trên loại giấy văn phòng phẩm đặc biệt làm từ vải lanh, một thứ quá xa xỉ với mẹ ta nhưng dù thế nào thì bà vẫn mua, mẹ ta đã nhận lời cầu hôn. Mẹ tôn trọng cha cả trong ngôn từ lẫn phương tiện gửi gắm chúng.

Hai tuần sau khi cha ta nhận được thư, quân Đức kí văn bản đầu hàng. Ông sắp về nhà.

Ta đoán cha chưa từng được đánh nhau trong chiến tranh cho thỏa thích. Nên ông đã tạo một cuộc chiến cho riêng mình, với mẹ con ta.

Tên cha ta là Leonard, nhưng mọi người đều gọi ông là Len, và tên mẹ ta là Pauline, nhưng mọi người đều gọi bà là “Posey”, như trong bài hát ru, “một túi đầy Posey”. Bà có đôi mắt to hình quả hạnh, mái tóc sẫm màu thướt tha thường được búi cao, cùng làn da mềm mại, trắng trẻo. Bà gợi người khác nhớ đến nữ diễn viên Audrey Hepburn, và trong thị trấn nhỏ của ta, không có mấy người phụ nữ khớp với sự miêu tả đó. Bà mê trang điểm – mascara, kẻ mắt, phấn má, son môi, tất tần tật mọi thứ – và trong khi đa số đều nghĩ bà “vui tính” hoặc “sôi nổi”, hoặc, về sau này, “lập dị”, “cứng đầu”, thì phần lớn thời ấu thơ, ta luôn nghĩ bà là một người hay cằn nhằn.

Ta có mang giày cao su không? Ta nhớ mặc áo khoác chưa? Ta làm xong bài tập chưa? Sao quần ta lại bị rách? Lúc nào bà cũng sửa lỗi ngữ pháp của ta.

“Con và Roberta sẽ...” Ta cất lời.

“Roberta và con.” Bà sẽ ngắt ngang.

“Con và Jimmy muốn...”

“Jimmy và con.” Bà sẽ nói.

Mỗi bậc cha mẹ luôn có một dáng điệu đáng nhớ nào đó in sâu trong tâm trí con cái, và dáng điệu của mẹ ta là một người phụ nữ tô son đang cúi xuống, xua xua ngón trỏ, cầu xin ta trở nên tiến bộ hơn. Dáng vẻ của cha ta là một người đàn ông đứng dựa vào tường trông thật thư giãn, tay cầm điếu thuốc, nhìn ta chìm hoặc bơi.

Giờ ngẫm lại, đáng ra ta phải vỡ lẽ sớm hơn khi thấy một người nghiêng về phía ta, còn một người nghiêng về hướng khác mới đúng. Nhưng khi ấy, ta chỉ là một đứa trẻ, và lũ trẻ ranh thì biết gì?

Mẹ ta là người Pháp theo đạo Tin Lành, còn cha ta là người Ý theo đạo Công Giáo, và cuộc hôn nhân của họ là một tổ hợp dư thừa bao gồm Chúa Trời, tội lỗi và nước sốt. Họ cãi nhau liên miên. Con cái. Thức ăn. Tôn giáo. Cha ta sẽ treo hình Chúa Giê-su trên bức tường bên ngoài phòng tắm và, khi ông đi làm, mẹ ta sẽ chuyển nó đến một nơi khó thấy hơn. Rồi cha ta sẽ trở về nhà và la hét. “Em không thể di chuyển Chúa Giê-su được, lạy Chúa tôi!” Bà sẽ đáp. “Nó chỉ là một bức tranh, Len ạ. Anh nghĩ Chúa muốn được treo cạnh phòng tắm ư?”

Và cha ta sẽ treo nó lại chỗ cũ.

Và ngày hôm sau, mẹ ta sẽ chuyển nó đi.

Lặp đi lặp lại như thế.

Họ là sự pha trộn giữa kiến thức và văn hóa, nhưng nếu gia đình ta là một nền dân chủ, thì lá phiếu của cha ta sẽ được tính hai lần.

Ông sẽ quyết định chúng ta ăn gì vào bữa tối, sơn nhà màu gì, dùng ngân hàng nào, xem kênh nào trên cái tivi đen trắng có bàn phím điều khiển hiệu Zenith của cả nhà. Ngày ta sinh ra đời, ông thông báo với mẹ ta. “Thằng bé sẽ được rửa tội trong nhà thờ Công Giáo.” Thế là xong.

Điều buồn cười là, bản thân ông không hề mộ đạo. Sau chiến tranh, cha ta, người sở hữu một tiệm rượu, quan tâm đến lợi nhuận hơn những lời sấm truyền. Và điều đó được truyền dạy cho ta, thứ duy nhất ta phải tôn thờ là bóng chày. Ông ném bóng cho ta trước khi ta biết đi. Ông tặng ta một cây gậy gỗ trước khi mẹ cho ta dùng kéo. Ông nói, ngày nào đó, ta có thể thi đấu tại các giải đấu lớn nếu ta “có kế hoạch”, và ta “đeo dính lấy cái kế hoạch ấy”.

Dĩ nhiên, khi con mới chừng đó tuổi, con sẽ được bao bọc, ấp ủ trong kế hoạch của cha mẹ chứ không phải của riêng con.

Và rồi, năm bảy tuổi, ta bắt đầu đọc lướt mấy tờ báo để tìm bảng điểm thi đấu của những nhà tuyển dụng tương lai. Ta để một chiếc găng bắt bóng ở tiệm rượu phòng khi cha rảnh được vài phút để ném bóng cho ta ở bãi đỗ xe. Đôi khi, ta còn mang giày thi đấu đến dự lễ sáng Chủ Nhật, vì chúng ta sẽ rời đi trước bài thánh ca cuối cùng để tới xem trận đấu của liên đoàn American Legion. Khi họ gọi nhà thờ là “Nhà của Chúa”, ta luôn lo rằng Chúa sẽ không thích ta đạp đôi giày để đinh lên sàn nhà của Người. Có lần ta đã cố kiễng chân nhưng cha ta lại thì thầm. “Con đang làm cái quái gì thế?” Và ta nhanh chóng đứng lại như cũ.

Thế nhưng mẹ ta lại không hề hứng thú với bóng chày. Bà là con một, gia đình bà rất nghèo, và bà phải bỏ học để đi làm trong chiến tranh. Bà có được tấm bằng cấp ba nhờ lớp học buổi tối, sau đó, bà thi vào trường y tá. Trong tâm trí của bà, với ta, chỉ có sách vở và trường đại học cùng những cánh cổng mà chúng sẽ mở ra. Lời tử tế nhất mà bà có thể dành cho bóng chày là nó “giúp con hít thở chút không khí trong lành”.

Nhưng bà đã luôn có mặt. Bà ngồi giữa khán đài, mang cặp kính mát to oành, mái tóc chải bồng cao, kiểu cách lịch duyệt nhờ công tiệm làm đẹp trên phố. Đôi khi, ta lén nhìn bà từ hàng ghế cầu thủ, thường sẽ thấy bà đang lơ đãng dõi mắt về phía chân trời. Nhưng khi tới lượt ta đánh bóng, bà sẽ vỗ tay và hét to. “Tuyệt lắm, Charley!” Ta đoán đó là tất cả những gì ta quan tâm. Cha ta, người huấn luyện mọi đội bóng ta tham gia cho đến tận ngày ông rời đi, từng một lần bắt gặp ta nhìn về phía mẹ, đã gào lên. “Nhìn vào bóng ấy, Chick! Trên đó không có gì giúp con được đâu!”

Mẹ ta, ắt hẳn, không phải một phần “kế hoạch”.

Dẫu vậy, ta vẫn có thể nói rằng ta yêu quý mẹ, theo cách những cậu nhóc vẫn yêu quý mẹ mình, yêu thương như lẽ đời phải vậy. Và mẹ đã khiến cho yêu thương bà mới dễ dàng làm sao. Đầu tiên, bà thật hài hước. Bà không ngại trét kem sữa lên mặt để chọc ta cười. Bà nhái mấy giọng nói kì quặc, như của thủy thủ Popeye hoặc chất giọng khàn đặc của Louis Armstrong. “Không có đam mê thì sao thổi ra nhạc.” Bà sẽ cù lét ta và để ta cù lét bà, bà khép chặt khuỷu tay vào sườn trong lúc cười phá lên. Bà đắp chăn cho ta hằng đêm, xoa đầu ta và nói. “Thơm mẹ một cái nào.” Bà khen ta thông minh và nói rằng thông minh là một đặc ân, và bà khăng khăng bắt ta đọc mỗi tuần một cuốn sách, và đưa ta đến thư viện cho chắc ăn. Đôi khi, bà ăn mặc quá màu mè, bà hát theo những bài nhạc chúng ta ưa thích, điều này lại khiến ta khó chịu. Nhưng chưa bao giờ, dù chỉ một khoảnh khắc, giữa chúng ta nảy sinh nghi ngờ.

Mẹ nói sao, ta tin vậy.

Con đừng hiểu lầm, bà không hề nuông chiều ta. Bà đánh ta. Bà mắng ta. Bà phạt ta. Nhưng bà yêu ta. Bà thật sự yêu ta. Bà yêu ta khi ta rớt khỏi xích đu. Bà yêu ta khi ta giẫm lên sàn nhà với đôi giày lấm lem bùn đất. Bà yêu ta bất chấp những bãi nôn mửa, nước mũi và hai đầu gối bê bết máu. Bà yêu ta khi ta đến và đi, lúc ta tuyệt vời cũng như tệ hại. Tình yêu bà dành cho ta là vô bờ bến.

Lầm lỗi duy nhất nơi mẹ ta là bà đã không bắt ta giành lấy tình yêu ấy.

Con thấy đấy, thuyết ta đưa ra là thế này: trẻ con theo đuổi thứ tình yêu lẩn trốn chúng, và với ta, đó là tình yêu của cha. Ông bọc kín nó lại, giấu đi, như xấp giấy tờ trong một chiếc cặp táp. Và ta cứ phải liên tục cố gắng chui vào mà tìm kiếm.

Nhiều năm sau khi mẹ mất, ta đã lập một danh sách Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta và Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ. Sự chênh lệch giữa hai bên quả rất đáng buồn. Tại sao giữa cha và mẹ, trẻ con luôn trông đợi quá nhiều vào người này mà lại dễ dãi hơn với người kia?

Có lẽ cha ta đã nói đúng: con có thể là con trai cưng của mẹ hoặc con trai cưng của cha. Chứ con không thể vừa là thế này, vừa là thế kia được. Thế nên con chọn bám víu vào người mà con sợ rằng mình sẽ đánh mất.

Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta

Khi ấy, ta năm tuổi. Chúng ta đang đi tới chợ Fanelli. Một cô hàng xóm mặc áo choàng tắm, tóc cuốn lô màu hồng mở cửa lưới ra rồi cất tiếng gọi mẹ ta. Trong lúc họ nói chuyện, ta đi lang thang sang sân sau nhà kế bên.

Đột nhiên, một con chó béc giê Đức không biết từ đâu nhảy bổ vào ta. Gâu gâu gâu! Nó bị cột vào dây phơi quần áo! Gấu gấu gấu! Nó chồm lên trên hai chân sau, kéo căng sợi dây. Gấu gấu gấu gấu!

Ta quay đầu bỏ chạy. Ta hét lên. Mẹ lao về phía ta.

“Chuyện gì vậy?” Bà hét to, chộp lấy khuỷu tay ta. “Sao thế con?"

“Có con chó!”

Bà thở hắt ra. “Con chó? Ở đâu? Bên kia à?”

Ta gật đầu, khóc nức nở.

Bà dắt ta vòng ra sau nhà. Con chó đang chờ ở đó. Nó lại sủa toáng lên. Gâu gâu gâu gâu! Ta nhảy tụt lại phía sau. Nhưng mẹ lại kéo ta lên trước. Và bà sủa. Bà sủa. Tiếng của bà là tiếng sủa hoàn hảo nhất ta từng thấy con người tạo ra.

Con chó bắt đầu rạp mình rên ư ử. Mẹ ta quay lại. “Con phải cho nó biết ai mới là sếp, Charley ạ.” Bà nói.

(Từ một danh sách trong một cuốn sổ lẫn giữa tư trang của Chick Benetto)

CHICK TRỞ VỀ NHÀ CŨ

Lúc này, vầng thái dương đã hiện lên phía chân trời, ánh bình minh chiếu xuyên qua khoảng trống giữa những ngôi nhà thân thuộc, rọi thẳng vào ta như một cú ném biên ngang. Ta đưa tay che mắt. Mới đầu tháng Mười mà đã có mấy đụn lá được dồn sát vào lề đường – nhiều lá hơn những mùa thu trước đây mà ta vẫn nhớ – và hiếm hoi hơn những khoảng không thoáng đãng để nhìn trời. Ta nghĩ điều con sẽ thường nhận ra đầu tiên khi đã lâu không về thăm nhà cũ chính là cây cối đã um tùm, rậm rạp, phủ xanh lên những hồi ức xưa.

Bãi Biển Pepperville. Con biết vì sao nó có cái tên này không? Nói ra thì xấu hổ. Mấy năm trước, một gã doanh nhân nào đó đã cho chuyển cát đến đây bằng xe tải và san thành bãi tắm bé một mẩu, vì nghĩ rằng thị trấn sẽ tuyệt vời hơn nếu có bãi biển, dù xung quanh không có đại dương. Sau đó, gã gia nhập phòng thương mại và thậm chí còn đổi tên của thị trấn – Hồ Pepperville trở thành Bãi Biển Pepperville – dù thực tế “bãi biển” của chúng ta chỉ có một cái xích đu, một cái cầu trượt và chỉ đủ lớn cho chừng mười hai hộ gia đình, nếu không con sẽ ngồi lên khăn tắm của người khác. Nó trở thành một câu đùa khi chúng ta lớn lên – “Này, muốn tới bãi biển không?” hoặc “Ê, hôm nay hợp đi biển đấy” – vì chúng ta biết có nói thế chứ nói nữa cũng chẳng lừa được ai.

Nhưng dù sao cũng phải nói là ngôi nhà cũ của chúng ta gần bờ hồ, không xa “bãi biển”. Em gái ta và ta đã giữ nó lại sau khi mẹ mất, ta đoán vì cả hai mong sau này nó sẽ trở nên có giá. Nhưng thật lòng mà nói, ta chẳng nỡ bán nó.

Giờ ta đang đi về phía ngôi nhà ấy, lưng lom khom y chang một tên đào tẩu lén lút. Ta đã rời khỏi hiện trường vụ tai nạn và chắc chắn ai đó đã phát hiện ra chiếc xe của ta, cái xe tải, tấm biển quảng cáo vỡ nát, và khẩu súng. Toàn thân ta đau nhức, đầm đìa máu me, nửa mê nửa tỉnh. Ta chắc mẩm là còi cảnh sát có thể hú vang bất cứ lúc nào – lại càng thêm lí do để ta chết quách trước cho xong.

Ta lảo đảo bước lên bậc thềm trước hiên nhà. Ta tìm thấy chìa khóa chúng ta đã giấu dưới một hòn đá giả trong hộp gỗ trồng hoa (ý tưởng của em gái ta). Ta ngoái sang hai bên, không thấy gì cả – không cảnh sát, không người qua đường, không một bóng xe. Ta đẩy cửa và bước vào trong.

Nhà có mùi ẩm mốc và hương ngọt thoang thoảng của dung dịch vệ sinh thảm, như thể ai đấy (người trông nhà chúng ta đã thuê chăng?) vừa mới giặt nó. Ta bước qua tủ quần áo ở hành lang và thành cầu thang mà chúng ta thường trượt xuống khi còn nhỏ. Ta đi vào căn bếp với sàn gạch kiểu xưa và tủ gỗ anh đào. Ta mở tủ lạnh để tìm đồ uống có cồn – hành động này giờ đã thành phản xạ của ta.

Rồi ta lùi lại.

Bên trong tủ lạnh có thức ăn.

Hộp bảo quản thực phẩm. Món mì Ý còn thừa. Sữa tách bơ. Nước táo. Sữa chua phúc bồn tử. Trong thoáng chốc, ta đã ngỡ có kẻ nào đó đã dọn vào đây ở, dân chiếm đất hay đại loại vậy, và giờ nơi này thành chỗ hắn nương náu. Đây là cái giá chúng ta phải trả cho việc bỏ bê ngôi nhà quá lâu.

Ta mở một ngăn tủ bếp. Bên trong có trà Lipton và một hũ cà phê Sanka. Ta mở một ngăn khác. Đường. Muối. Ớt bột. Lá kinh giới. Ta nhìn thấy một cái đĩa ăn trong bồn rửa bát, ngâm dưới lớp bọt xà phòng. Ta nhấc nó lên rồi lại từ từ hạ xuống, như thể đang cố đưa nó về vị trí cũ.

Rồi ta nghe tiếng ai đó.

Vọng xuống từ trên lầu. "Charley đấy à?"

Một lần nữa.

“Charley phải không con?”

Đó là giọng của mẹ ta.

Ta lao vọt ra ngoài theo lối cửa bếp, những ngón tay vẫn còn sũng nước xà phòng.

Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ

Khi ấy, ta sáu tuổi. Hôm đó là Halloween. Trường học đang tổ chức buổi lễ Halloween thường niên. Tất cả học sinh sẽ đi diễu hành qua mấy dãy phố.

“Thì cứ mua lấy cho nó một bộ đồ hóa trang.” Cha ta nói. “Tiệm đồ rẻ tiền bán đầy.”

Nhưng không, mẹ ta đã quyết, vì đây là buổi diễu hành đầu tiên của ta, bà sẽ may cho ta một bộ đồ hóa trang: xác ướp, nhân vật kinh dị mà ta ưa thích.

Bà cắt vải vụn trắng và khăn tắm cũ rồi quấn quanh người ta, sau đó cài kim băng cho chắc chắn. Chưa hết, bà quấn thêm bên ngoài lớp vải vụn vài lớp giấy vệ sinh và băng dính. Mất một lúc lâu, nhưng khi bà xong việc, ta nhìn vào gương. Ta là một xác ướp. Ta so vai lên rồi đi lại lắc lư.

“Ồ ồ ồ, con đáng sợ quá!” Mẹ ta nói.

Bà chở ta tới trường. Chúng ta bắt đầu cuộc diễu hành. Ta càng bước đi, những lớp vải quấn càng lơi lỏng. Đi được chừng hai dãy phố, trời bắt đầu đổ mưa. Chớp mắt, giấy vệ sinh mủn ra. Những lớp vải sũng nước, trĩu xuống. Chẳng mấy chốc, chúng tụt xuống mắt cá chân, cổ tay và cổ của ta, và con có thể nhìn thấy cả áo may ô lẫn quần ngủ, vốn là những thứ mẹ ta thấy mặc lót bên trong bộ đồ hóa trang thì thật phù hợp.

“Nhìn thằng Charley kìa!” Mấy đứa trẻ khác réo vang. Chúng đang cười. Mặt ta đỏ bừng. Ta muốn biến mất, nhưng con có thể trốn vào đâu giữa một cuộc diễu hành?

Khi chúng ta về đến sân trường, nơi các quý vị phụ huynh lăm lăm máy ảnh đứng chờ, ta đã thành một mớ giẻ rách biết đi, rũ rượi trong các lớp vải vụn lẫn giấy vệ sinh ướt sũng. Ta nhìn thấy mẹ trước. Và khi nhận ra ta, bà giơ tay lên che miệng. Ta òa khóc.

“Mẹ đã hủy hoại đời con!” Ta hét lên.

“Charley phải không con?”

Điều ta nhớ nhất khi ẩn mình ở mái hiện sau nhà là hơi thở rời khỏi cơ thể ta nhanh như thế nào. Một giây trước, ta còn đứng trước tủ lạnh, lê lết từng chuyển động, giây tiếp theo, tim ta đã đập nhanh đến nỗi ta nghĩ sẽ không đủ oxi mà tải nổi nó. Ta run như cầy sấy. Cửa sổ nhà bếp ngay sau lưng, nhưng ta không dám nhìn vào. Ta vừa trông thấy người mẹ đã khuất núi, giờ ta lại nghe thấy giọng nói của bà. Ta từng bị chấn thương chỗ này chỗ kia trên cơ thể, nhưng đây là lần đầu tiên ta sợ rằng tâm trí mình đã bị tổn thương.

Ta đứng đó, phổi phập phồng hít thở, mắt dán chặt xuống mặt đất dưới chân. Hồi nhỏ, chúng ta gọi đây là “sân sau”, nhưng nó chỉ là một ô vuông đầy cỏ. Ta đã nghĩ đến việc chạy vọt sang nhà hàng xóm.

Và rồi cửa mở.

Và mẹ ta bước ra sân.

Mẹ ta.

Ngay đó thôi. Trên hiên nhà.

Bà quay sang nhìn ta.

Và bà nói. “Con đang làm gì ngoài này thế? Trời lạnh lắm.”

Giờ thì, ta không chắc mình có thể lí giải được cú nhảy vừa rồi. Nó giống như nhảy khỏi hành tinh. Trên đời, có những chuyện con đã biết trước và có những chuyện cứ thế xảy ra. Khi hai thứ ấy không được ngay hàng thẳng lối, con phải lựa chọn. Ta đã nhìn thấy mẹ mình, còn sống, đứng trước mặt ta. Ta nghe thấy bà gọi tên mình lần nữa. “Charley phải không con?” Bà là người duy nhất gọi ta như thế đó.

Ta đang gặp ảo giác sao? Ta nên đến gần bà không? Liệu bà có như bong bóng rồi sẽ vỡ tan? Thú thật, vào lúc này, tay chân ta như đi mượn của người khác.

“Charley? Có chuyện gì thế? Người con trầy xước cả rồi.”

Bà mặc quần thụng xanh và áo len trắng. Dường như bà luôn ăn mặc chỉn chu, kể cả vào sáng sớm. Bà trông chẳng già đi so với lần cuối hai chúng ta gặp gỡ, tiệc sinh nhật lần thứ bảy mươi chín của bà, vẫn đeo cặp kính gọng đỏ được tặng hồi đó.

Bà dang hai cánh tay lên, hướng về phía ta thật dịu dàng, ánh mắt trìu mến vẫy gọi ta lại gần. Và ta không biết nữa, là cặp kính đó, hay làn da của bà, mái tóc của bà, hay cách bà mở cửa sân sau như vẫn thường làm mỗi khi ta ném mấy trái bóng quần vợt khỏi mái nhà. Có gì đó tan chảy trong ta, như bởi gương mặt thân yêu của bà vừa tỏa ra làn hơi ấm nóng. Hơi ấm chạy dọc sống lưng ta, đáp xuống mắt cá chân. Và rồi, thứ gì đó vỡ tan, ta còn gần như nghe thấy tiếng vỡ, chính là rào cản giữa tin tưởng và hồ nghi.

Ta bỏ cuộc.

Nhảy khỏi hành tinh.

“Charley à?” Bà hỏi. “Sao thế hở con?”

Ta đã làm điều mà con ắt hẳn cũng sẽ làm.

Ta ôm mẹ ta như thể sẽ chẳng bao giờ buông ra nữa.

Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta

Khi ấy, ta tám tuổi. Ta có bài tập về nhà. Ta phải trả bài trước lớp. “Điều gì tạo ra tiếng vọng?”

Sau giờ học, ta hỏi cha ta tại tiệm rượu. Điều gì tạo ra tiếng vọng? Ông đang lom khom giữa lối đi, kiểm kê hàng tồn kho, tay khư khư bìa kẹp hồ sơ, tay lăm lăm cây bút chì.

“Cha không biết, Chick. Nghe như một cú nảy bóng ấy.” “Không phải nó thường xảy ra trên núi hay sao ạ?” “Hửm?” Ông vừa đếm mấy chai rượu vừa đáp.

“Cha từng ở trên núi hồi chiến tranh mà ạ?”

Ông lườm ta một cái dữ dội. “Con hỏi chuyện đó để làm gì?”

Rồi ông quay lại với cái bìa kẹp hồ sơ.

Đêm đó, tôi hỏi mẹ. Điều gì tạo ra tiếng vọng? Bà lấy từ điển ra, và chúng ta ngồi trong phòng giải trí.

“Để nó tự làm đi!” Cha ta gắt lên.

“Len!” Mẹ ta nói. “Em có quyền giúp con chứ.”

Mẹ cùng ôn bài với ta trong khoảng một giờ. Ta ghi nhớ những dòng chữ. Ta luyện tập bằng cách đứng trước bà.

“Điều gì tạo ra tiếng vọng?” Bà bắt đầu.

“Dư âm còn sót lại sau khi nguồn phát ra tiếng động đã dừng.” Ta nói.

“Điều kiện để phát sinh tiếng vọng là gì?”

“Âm thanh phải vang lại từ một thứ gì đó.”

“Khi nào con có thể nghe thấy tiếng vọng?”

“Khi không gian hoàn toàn yên tĩnh và các âm thanh khác được hấp thụ.”

Bà mỉm cười. “Giỏi lắm.” Đoạn, bà nói. “Tiếng vọng.” Rồi bà che miệng lại và lẩm bẩm. “Tiếng vọng, tiếng vọng, tiếng vọng” Em gái ta, người vẫn dõi theo màn trình diễn của hai chúng ta nãy giờ, chỉ về phía mẹ và hét lên. “Đấy là mẹ đang nói! Con bắt quả tang rồi nhé!”

Cha ta bật tivi lên. “Đúng là rách việc!” Ông nói.

GIAI ĐIỆU THAY ĐỔI

Con có nhớ bài hát ấy không? Đây Có Thể Là Khởi Đầu Của Một Điều Vĩ Đại? Đó là một bản nhạc với tiết tấu nhanh và lạc quan, thường được hát bởi một người đàn ông mặc tuxedo đứng trước một ban nhạc lớn. Lời bài hát như sau.

Bạn đang lượn phố hay giữa chốn tiệc tùng,

Hoặc đang bơ vơ và bỗng nhiên huých phải,

Ai đó xinh tươi và bạn nhìn sâu vào mắt

Để thốt nhiên nhận ra trong tích tắc

Rằng đây có thể là khởi đầu của một điều vĩ đại.

Mẹ ta say mê bài hát đó. Thôi đừng có hỏi ta vì sao. Người ta hát nó trong phần mở màn Chương Trình The Steve Allen hồi thập niên 50. Ta chỉ nhớ đó là một chương trình truyền hình phát đen trắng, mà mọi thứ trên tivi hồi ấy cũng đều đen trắng cả. Ấy thế mà, mẹ ta nghĩ rằng bài hát đó là “số dzách”, bà gọi nó như thế. “Ồ ồ ồ, bài này đúng là số dzách!” Mỗi lần bài hát vang lên trên đài tiếng nói, bà sẽ búng tay tanh tách như thể đang dẫn dắt cả ban nhạc. Nhà ta có một dàn âm thanh hi-fi, và vào một năm nọ, bà đã tự mua đĩa nhạc của Bobby Darin làm quà sinh nhật cho mình. Ông ấy từng hát bài đó, và bà bật nhạc sau bữa tối trong khi rửa bát. Đấy là khi cha ta còn ở nhà. Ông sẽ đọc báo và mẹ ta sẽ đi đến chỗ ông, gõ trống lên vai ông, hát vang câu “đây có thể là khởi đầu của một điều vĩ đại”, và, dĩ nhiên, ông chẳng buồn ngước lên. Rồi bà sẽ đến chỗ ta và vờ như đang gõ dùi trống trên ngực ta trong khi hát tiếp.

Bạn đang dùng bữa ở Twenty-One, kiêng khem ăn uống

Từ chối món bánh Charlotte Rousse, đành ăn sung dại,

Rồi bỗng nhiên, xuất hiện từ trời cao

Thật xôn xao, nào con trai con gái

Và đây có thể là khởi đầu của một điều vĩ đại.

Ta muốn cười phá lên – đặc biệt là khi bà nói “đành ăn sung dại” – nhưng vì cha không nhập hội nên ta cảm thấy mình như quân phản bội. Rồi mẹ bắt đầu cù lét ta và ta không thể nhịn được nữa.

“Và đây có thể là khởi đầu của một điều vĩ đại.” Bà thường nói. “Cậu bé vĩ đại, cậu bé vĩ đại của mẹ, cậu bé vĩ đại của mẹ đây này!”

Bà từng mở bài hát ấy mỗi đêm. Nhưng kể từ ngày cha ta rời đi, bà không bao giờ động tới nó nữa. Đĩa nhạc của Bobby Darin nằm im lìm trên kệ. Máy quay đĩa phủ đầy bụi. Thoạt đầu, ta tưởng bà đã đổi gu nhạc, giống như lũ chúng ta ngày trẻ dại, có lúc cho rằng Johnnie Ray là một ca sĩ tuyệt vời, để rồi lại thấy Gene Vincent hát hay hơn nhiều lần. Sau này, ta mới nhận ra, bà chỉ không muốn nhớ lại cái “điều vĩ đại” ấy đã phản bội mình thế nào.

CUỘC GẶP GỠ TRONG NGÔI NHÀ

Bàn ăn nhà chúng ta hình tròn và làm bằng gỗ sồi. Một buổi chiều nọ, khi còn học tiểu học, em gái ta và ta đã lấy dao cắt bít tết để khắc tên hai đứa lên mặt bàn. Lúc nghe tiếng mẹ đi làm về mở cửa, chúng ta vẫn chưa khắc xong, hai đứa ném dao vào lại trong hộc tủ. Em gái ta chộp lấy thứ to nhất em có thể tìm thấy, một chai nước táo gần hai lít và đặt vội nó xuống mặt bàn. Khi mẹ ta bước vào, vẫn mặc nguyên đồng phục y tá, hai tay ôm đầy tạp chí, chắc vì chúng ta đã nói “Chào mẹ ạ” quá nhanh, nên bà lập tức nghi ngờ. Con cũng sẽ nhận thấy biểu cảm đó ngay thôi, nếu nó hiện ra trên gương mặt mẹ mình, cái biểu cảm “Mấy đứa đã làm gì thế hả?” ấy. Có lẽ vì chúng ta đang ngồi cạnh chiếc bàn ăn đáng ra phải trống trơn vào năm giờ rưỡi chiều, thì lại có một chai nước táo hai lít ở giữa.

Bằng cách nào đó mà bà vẫn vừa hai tay ôm được chồng tạp chí, vừa dùng khuỷu tay đẩy được chai nước táo ra và thấy cả chữ CHAR lẫn chữ ROBER – chúng ta mới khắc được tới đấy – và bà phát ra một âm thanh chói tai, bực dọc, nghe như kiểu “Ummmm”. Rồi bà hét lên. “Giỏi, hai đứa giỏi lắm!” Và trong tâm trí non dại của ta, ta đã nghĩ có lẽ vậy là không tệ lắm. Giỏi là giỏi, đúng không?

Mấy ngày đó, cha ta đang đi du lịch, và mẹ đe rằng cha sẽ giận lắm khi về nhà. Nhưng tối hôm ấy, khi ba mẹ con ngồi quanh bàn, ăn món bánh thịt xay bỏ lò nhồi trứng luộc – một công thức mẹ ta đã đọc được ở đâu đó, chắc là từ mấy cuốn tạp chí bà ôm về lúc ban chiều – em gái và ta cứ liên tục liếc nhìn tác phẩm dang dở của mình.

“Hai đứa làm hỏng cái bàn này luôn rồi.” Mẹ ta nói. “Bọn con xin lỗi.” Chúng ta lẩm bẩm.

“Hai đứa nghịch dao nhỡ đứt tay thì sao?”

Hai đứa ngồi đó nghe mắng, cúi đầu đủ để ra vẻ ăn năn. Nhưng cả hai đều đang nghĩ đến cùng một chuyện. Duy chỉ có em gái ta dám nói ra.

“Bọn con có nên khắc cho xong để ít nhất cũng ghép vần đúng tên mình không ạ?”

Ta ngừng thở trong phút chốc, ngỡ ngàng vì sự can đảm của em gái. Mẹ ta lườm con bé ánh nhìn sắc lẻm. Rồi bà cười phá lên. Và em gái ta cười phá lên. Còn ta cười, phì ra cả một miếng bánh thịt xay bỏ lò.

Hai đứa không bao giờ khắc xong tên. Chúng mãi mãi là CHAR và ROBER. Đương nhiên, cha ta đã nổi trận lôi đình khi về nhà. Nhưng ta nghĩ nhiều năm sau, rất lâu sau khi chúng ta rời khỏi Bãi Biển Pepperville, mẹ đã đem lòng yêu thích việc hai đứa con đã để lại thứ gì đó bên bà, dù vẫn còn thiếu vài ba chữ cái.

Giờ ta đang ngồi cạnh cái bàn ăn cũ ấy, và nhìn thấy những nét khắc xưa, rồi mẹ ta – hoặc hồn ma của bà, hay gì cũng được – bước vào từ phòng bên, tay cầm lọ thuốc sát trùng cùng khăn lau. Ta nhìn bà đổ thuốc sát trùng lên khăn, cầm lấy tay ta và tự mình xắn tay áo ta lên, như thể ta là một cậu nhóc vừa ngã khỏi xích đu. Chắc con đang thắc mắc: sao ta không hét lên về sự phi lí của tình huống này, về sự thật hiển nhiên khiến tất cả những chuyện này là bất khả, về điều đầu tiên trong số ấy chính là, “Mẹ ơi, mẹ mất rồi mà?”

Ta chỉ có thể trả lời rằng thực tế mẹ ta đã qua đời chỉ có ý nghĩa với ta bây giờ, cũng y như với con lúc này, chứ không phải vào khoảnh khắc đó. Trong khoảnh khắc đó, được gặp lại mẹ khiến ta bàng hoàng tới mức không thể nào nghĩ chuyện đúng sai. Như thể trong mơ vậy, và có lẽ phần nào đó trong ta vẫn đang nằm mộng, ta không biết nữa. Giả như con mồ côi mẹ, liệu con có thể tưởng tượng lại được nhìn thấy bà ngay trước mắt, đủ gần để chạm tới làn da nhăn nheo, để hít đầy lồng ngực hương thơm thân thuộc? Ta biết chúng ta đã chôn cất bà. Ta còn nhớ rõ đám tang. Ta nhớ mình đã xúc một xẻng đất tượng trưng đổ lên quan tài của bà.

Nhưng rồi bà ngồi xuống trước mặt, chấm khăn lên mặt và cánh tay ta, và bà nhăn mặt như cũng đau vì mấy vết xước của ta, rồi lẩm bẩm “Xem con này!” thì ta không biết làm sao mở lời. Cảnh tượng này làm nổ tung mọi lớp rào lí trí. Lâu lắm rồi, không có ai muốn ở gần ta đến vậy, không ai bày tỏ cử chỉ dịu dàng quá đỗi bằng việc xắn tay áo lên giúp ta. Bà quan tâm ta. Bà nói lời nựng nịu. Khi ta còn chẳng đủ tôn trọng mình để sống tiếp, bà lau rửa cho ta những vết thương, cho ta cảm giác được làm một cậu con trai bé bỏng. Ta cảm thấy thư thái êm đềm như khi con ngả mình xuống gối mỗi đêm. Nên ta không muốn cảm giác diệu kì này kết thúc. Ta không biết giải thích sao cho tỏ tường hơn. Ta biết chuyện này là phi lí. Nhưng ta không muốn nó kết thúc.

“Mẹ ơi!” Ta thì thầm.

Lâu lắm rồi ta không được gọi tiếng “mẹ” thân thương ấy. Khi cái chết cướp đi mẹ của con, hắn cũng lấy cắp luôn tiếng gọi đó, vĩnh viễn.

“Mẹ ơi!”

Đó chỉ là một câu gọi thầm thật khẽ, chút mấp máy từ bờ môi hé mở. Có triệu triệu từ ngữ trên hành tinh này, nhưng không từ nào thốt ra từ miệng con giống từ ấy.

“Mẹ ơi!”

Bà nhẹ nhàng dùng khăn lau cánh tay ta.

“Charley. Bà thở dài. “Con lại đâm đầu vào rắc rối rồi.

Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta

Khi ấy, ta chín tuổi, hăm hở tới thư viện thị trấn. Người phụ nữ phía sau quầy thủ thư trễ kính ngó xuống ta. Ta đã chọn cuốn Hai Vạn Dặm Dưới Biển của Jules Verne. Ta mê mấy hình vẽ trên bìa và ta thích ý tưởng con người sống dưới đại dương. Ta chưa nhìn xem cỡ chữ có to không, hoặc dòng in sít thế nào. Bà thủ thư nhìn ta chằm chằm. Áo ta bỏ ngoài quần, thêm một bên giày dây bị tuột.

“Quá khó, cháu chưa đọc được.” Bà ấy kết luận.

Ta nhìn bà ấy đặt cuốn sách lên kệ tủ sau lưng. Khác nào khóa luôn trong két. Ta quay lại khu sách thiếu nhi và chọn cuốn sách tranh về một chú khỉ. Ta quay lại bàn thủ thư. Bà ấy đóng dấu cuốn này, chẳng nói lời nào.

Khi mẹ ta lái xe đến đón, ta nhanh chóng leo lên ghế trước. Bà nhìn cuốn sách ta đã chọn.

“Con đọc cuốn đó rồi mà, nhỉ?” Bà hỏi.

“Bà ấy không chịu cho con mượn cuốn con thích.”

“Bà nào?”

“Bà thủ thư.”

Mẹ ta tắt máy xe.

“Sao bà ấy không cho con mượn?”

“Bà ấy bảo quá khó.”

“Cái gì quá khó cơ?”

“Cuốn sách ạ.”

“...”

Mẹ kéo ta ra khỏi xe. Bà dẫn ta băng qua cửa, đến tận bàn thủ thư.

“Tôi là bà Benetto. Đây là con tôi, Charley. Có phải bà vừa nói với cháu là có một cuốn sách khó quá, cháu nó không đọc được?”

Bà thủ thư sững người. Bà lớn tuổi hơn mẹ ta nhiều, chính ta cũng ngạc nhiên khi nghe mẹ cao giọng, bởi bà thường nói chuyện rất nhẹ nhàng với người hơn tuổi.

“Thằng bé muốn mượn cuốn Hai Vạn Dặm Dưới Biển của Jules Verne.” Bà ấy đáp, tay đẩy gọng kính. “Nó còn nhỏ quá. Nhìn nó mà xem.”

Ta cúi gằm đầu xuống. Nhìn ta mà xem.

“Cuốn sách ấy đâu?” Mẹ ta bảo.

“Xin lỗi, gì cơ?”

“Cuốn sách ấy đâu?”

Người phụ nữ với tay về phía sau. Bà ấy thả cuốn sách nghe cái phịch lên mặt quầy, như thể muốn nhấn mạnh sức nặng của nó.

Mẹ ta cầm luôn cuốn sách và nhét vào tay ta.

“Đừng bao giờ nói với một đứa trẻ rằng thứ gì đó quá khó với nó!” Bà gắt lên. “Và đừng bao giờ – ĐỪNG BAO GIỜ – nói thế với thằng bé này!”

Trong tích tắc, ta bị kéo ra khỏi cửa, tay siết chặt cuốn sách của Jules Verne. Ta có cảm giác hai mẹ con ta vừa mới cướp ngân hàng, và ta tự hỏi liệu cả hai có gặp rắc rối không.

Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ

Cả nhà ngồi quây quần quanh bàn ăn. Mẹ đang dọn bữa tối. Món mì ziti bỏ lò ăn kèm nước sốt thịt.

“Không đúng vị.” Cha ta bảo.

“Lại thế rồi.” Mẹ ta đáp.

“Lại thế rồi.” Em gái ta nhại theo. Em xoay đĩa trong miệng. “Nào, chọc vào họng bây giờ.” Mẹ ta nói, rồi kéo tay em ra. “Có khi nào do phô mai, hay dầu ăn.” Cha ta tiếp tục dàn vặt, ông nhìn đĩa đồ ăn như thể nó cực kì kinh tởm.

“Em thử cả chục cách khác nhau rồi.” Mẹ ta thở dài.

“Đừng nói quá, Posey. Nấu một món anh có thể nuốt trôi khó đến thế hả?”

“Anh không thể nuốt trôi? Thế giờ nó không ăn được à?”

“Lạy Chúa!” Ông rên rỉ. “Tôi có cần cuộc tranh cãi này không?”

Mẹ ta không thèm nhìn ông nữa.

“Không, anh không cần.” Bà vừa nói vừa múc đồ ăn vào đĩa cho ta một cách giận dữ.

“Nhưng em cần, đúng không? Em cần một trận cãi nhau. Ăn đi, Charley.”

“Bớt lại đi ạ!” Ta đáp.

“Ăn hết phần mẹ đưa đi!” Mẹ quát to.

“Mẹ lấy nhiều quá!”

“Mẹ ơi!” Em gái ta gọi.

“Điều tôi muốn nói là, Posey, nếu tôi bảo cô nấu, thì cô cứ thế mà nấu. Vậy thôi. Tôi đã bảo cô hàng triệu lần là tại sao món này không đúng vị. Nếu nó không đúng vị thì là không đúng vị. Cô muốn tôi nói dối để làm cô vui sao?”

“Mẹ ơi!” Em gái ta lại gọi. Con bé đang huơ đĩa.

“A a a a!” Mẹ thở hắt ra, đoạn hạ đĩa của em gái ta xuống. “Thôi nào, Roberta. Thế này nhé, Len? Lần tới anh tự đi mà làm. Anh và tất tần tật mấy món Ý của anh. Charley, ăn mau lên con!”

Cha ta nhếch mép khinh bỉ rồi lắc đầu. “Lúc quái nào cũng vậy!” Ông càu nhàu. Ta đang quan sát ông. Ông nhìn sang. Ta vội vã đưa một đĩa đầy vào miệng. Ông hất cằm ra hiệu. “Món mì mẹ nấu, con thấy sao?” Ông hỏi ta.

Ta nhai. Ta nuốt. Ta nhìn ông. Ta nhìn mẹ. Bà ngán ngẩm xụi vai. Giờ cả hai đều đang chờ ta.

“Nó không đúng vị.” Ta lẩm bẩm rồi nhìn cha.

Ông khịt mũi và liếc xéo mẹ ta.

“Đến đứa trẻ con còn biết!” Ông bảo.

KHỞI ĐẦU MỚI

“Thế con ở chơi cả ngày được không?” Mẹ ta hỏi.

Bà đang đứng cạnh bếp lò và khuấy nhẹ món trứng bác. Bánh mì nướng đã nhảy khỏi máy, và một miếng bơ được đặt sẵn trên bàn. Kế bên là bình cà phê. Ta ngồi khép nép xuống bàn, vẫn còn bàng hoàng, đến nuốt nước bọt cũng khó khăn. Ta sợ nếu cử động quá nhanh, mọi thứ sẽ tan biến. Mẹ ta đã buộc tạp dề quanh eo và cư xử, từ giây phút ta nhìn thấy bà, như thể đây chỉ là một ngày bình thường, như thể ta vừa bất ngờ ghé thăm bà, và để đáp lại, bà sẽ nấu cho ta bữa sáng.

“Được không, Charley?” Mẹ hỏi. “Con ở chơi với mẹ một ngày được không?”

Ta nghe tiếng bơ và trứng xèo xèo trong chảo nóng.

“Hả con?” Bà nhắc.

Bà nhấc chảo lên rồi đến gần ta.

“Sao con im lặng thế?”

Ta mất vài giây để cất giọng, như thể đang cố nhớ cách phát ra âm thanh. Con nói chuyện với người chết như thế nào? Có cách sắp xếp ngôn từ khác không? Hay mật mã chẳng hạn?

“Mẹ ơi!” Sau cùng, ta khẽ nói. “Chuyện này không thể nào xảy ra được.”

Bà xúc trứng khỏi chảo và băm nhỏ nó lên đĩa của ta. Ta chăm chú nhìn bàn tay nổi gân xanh của bà thoăn thoắt với cái thìa.

“Ăn đi con!” Bà nói.

Ắt hẳn vào một lúc nào đó trong lịch sử Hoa Kì, mọi thứ đã thay đổi, những cặp cha mẹ sắp ly hôn sẽ cùng nhau thông báo cho con cái. Bảo chúng ngồi xuống. Giải thích những quy tắc mới. Nhưng gia đình ta đổ vỡ trước kỉ nguyên minh bạch ấy. Khi cha ta rời đi, ông ấy biến mất tăm.

Sau vài ngày khóc than, mẹ ta bắt đầu tô son, chuốt mascara lên mắt, làm khoai tây chiên, rồi giải thích trong lúc đưa đĩa cho chúng ta. “Cha sẽ không ở cùng mẹ con mình nữa.” Và thế là hết. Như một đoạn chuyển cảnh trong vở kịch.

Ta thậm chí còn chẳng nhớ ông dọn đồ đi từ lúc nào. Ngày nọ, chúng ta đi học về và căn nhà có vẻ thoáng đãng hơn. Có thêm chỗ treo trong tủ quần áo ở sảnh trước. Nhà để xe thiếu đi vài dụng cụ và hộp chứa. Ta nhớ em gái ta đã khóc và hỏi. “Tại con nên cha mới đi ạ?” Rồi em hứa với mẹ rằng sẽ ngoan hơn nếu cha về nhà. Ta nhớ mình cũng rất muốn khóc, nhưng ta sớm đã nhận ra giờ chỉ còn lại ba chúng ta, không phải bốn, và ta là người đàn ông duy nhất. Tuy mới mười một tuổi, nhưng ta đã cảm thấy nghĩa vụ phải trưởng thành.

Hơn nữa, cha ta thường bảo ta phải “mạnh mẽ lên” mỗi khi ta khóc. “Mạnh mẽ lên, nhóc, mạnh mẽ lên.” Và, như mọi đứa trẻ có cha mẹ chia tay nhau, ta cố cư xử làm sao để bậc phụ huynh đã ra đi quay trở lại. Nên đừng đổ lệ, Chick ạ. Mày không được phép.

Vào mấy tháng đầu, chúng ta cho rằng mọi chuyện chỉ là tạm thời. Một trận cãi vã. Một khoảng thời gian cần thiết để đôi bên dịu lại. Cha mẹ nào chẳng cãi nhau, đúng không? Cha mẹ của chúng ta cũng vậy.

Em gái ta và ta thường sẽ nằm ở đầu cầu thang để nghe những cuộc tranh cãi của họ, ta mặc áo lót trắng còn con bé mặc bộ đồ ngủ màu vàng nhạt và đi giày búp bê.

Đôi khi, họ sẽ cãi nhau về chúng ta.

“Sao anh không thử nói với chúng một lần đi, Len?”

“Làm gì quan trọng đến thế?”

“Có đấy! Và em luôn là mụ phù thủy phải báo tin xấu cho hai đứa!”

Hoặc về công việc.

“Cô để ý hơn đi, Posey! Đám bệnh nhân ở bệnh viện không phải những người duy nhất cô cần quan tâm đâu!”

“Họ bị bệnh, Len ạ. Anh muốn em bảo họ là tôi xin lỗi, nhưng chồng tôi cần tôi là quần áo cho à?”

Hoặc về môn bóng chày của tôi.

“Quá lắm rồi, Len!”

“Nó có thể tạo ra thành tựu riêng”

“Nhìn thằng bé đi! Lúc nào nó cũng mệt rũ người.”

Đôi khi, em gái ta sẽ ngồi trên những bậc thang ấy, bịt chặt tai và khóc. Nhưng ta cố lắng nghe. Việc đó giống như lẻn vào thế giới của người lớn vậy. Ta biết cha ta làm việc tới khuya, và mấy năm gần đây, đi công cán qua đêm tới chỗ mấy người phân phối rượu, rồi bảo với mẹ ta. “Posey, nếu em không nịnh nọt bọn họ, họ sẽ làm em điêu đứng, sống khổ chết sở.” Ta biết ông sắp mở thêm một cửa tiệm ở Collingswood, cách nhà khoảng một tiếng, và ông làm việc ở đó vài ngày một tuần. Ta biết một cửa tiệm mới có nghĩa là “nhiều tiền hơn và xe xịn hơn”. Ta biết mẹ ta không thích ý tưởng đó.

Nên đúng là, họ cãi nhau, nhưng ta chưa bao giờ hình dung được hậu quả. Hồi ấy, các bậc cha mẹ không chia tay. Họ cố hàn gắn. Họ ở lại cùng nhau.

Ta nhớ một lần đi dự đám cưới, cha ta thuê một bộ tuxedo và mẹ ta diện một chiếc đầm đỏ bóng bẩy. Trong tiệc mừng, họ đã đứng dậy khiêu vũ. Ta thấy mẹ nâng tay phải lên. Ta thấy cha đưa bàn tay to lớn đeo găng của mình đỡ lấy tay bà. Và dù còn nhỏ tuổi, ta vẫn thấy họ là cặp đôi đẹp nhất trên sàn nhảy. Cha ta có dáng người cao ráo, lực lưỡng, và, không giống những ông bố khác, bụng của ông phẳng lì dưới áo sơ mi có xếp li được hồ trắng bóc. Còn mẹ ta ư?

Trông bà rất hạnh phúc, đôi môi tô son bóng màu đỏ cong lên mỉm cười. Và khi bà hạnh phúc, mọi người dường như trở nên lu mờ. Bà là một vũ công vô cùng uyển chuyển, khiến con không tài nào dời mắt khỏi, bộ đầm sáng bóng lấp lánh khi bà cất bước. Ta nghe tiếng vài phụ nữ lớn tuổi đang ngồi lẩm bẩm “hơi quá rồi” và “giữ kẽ một chút đi”, nhưng ta thừa biết họ chỉ ghen tị vì không đẹp bằng bà ấy thôi.

Và đó là hình ảnh của cha mẹ trong tâm trí ta. Họ cãi nhau, nhưng vẫn khiêu vũ cùng nhau. Sau khi cha biến mất, ta thường xuyên nghĩ về buổi tiệc cưới ấy. Ta suýt thuyết phục được bản thân tin rằng ông sắp trở về để ngắm mẹ ta trong bộ đầm đỏ. Sao lại không chứ? Nhưng dần dà, ta không nghĩ đến nữa. Dần dà, ta chuyển sang hồi tưởng sự kiện ấy như cách con ngắm nghía một tấm ảnh du lịch đã phai màu. Rằng đấy chỉ là một nơi con từng ghé qua cách đây rất lâu.

“Năm nay con muốn làm gì?” Mẹ hỏi ta vào tháng Chín đầu tiên sau khi ly hôn. Năm học sắp bắt đầu, và bà đang nói về “khởi đầu mới” và “dự án mới”. Em gái ta chọn diễn kịch múa rối.

Ta nhìn mẹ và trưng ra vẻ mặt nhăn nhó đầu tiên trong số hàng triệu vẻ mặt cau có sau này.

“Con muốn chơi bóng chày.” Ta trả lời.

DÙNG BỮA CÙNG NHAU

Ta không biết thời gian đã trôi qua bao lâu trong căn bếp ấy ta vẫn có cảm giác quay cuồng, chếnh choáng, như khi con va đầu vào cửa ô tô – nhưng vào lúc nào đó, có thể là khi mẹ ta nói “Ăn đi con, ta đã thực sự chấp nhận những điều đang diễn ra. Ta làm theo những gì mẹ bảo.

Ta xúc một dĩa đầy trứng vào miệng.

Lưỡi ta ngay lập tức cong lên. Đã hai ngày ta chưa ăn gì, và ta bắt đầu xúc đồ ăn như một tù nhân đói khát. Việc nhai món trứng khiến ta tạm quên đi tính bất khả thi của sự việc. Ta có thể thực lòng thực dạ nói với con không? Món trứng thơm ngon y chang món trứng ta đã từng ăn suốt thời thơ ấu. Ta không biết những món mẹ con nấu cho con thế nào, nhất là khi ai cũng biết làm những món đó – bánh kếp, bánh thịt bỏ lò, salad cá ngừ – nhưng chúng luôn đậm vị kí ức. Mẹ ta thường cho hẹ tây vào món trứng bác – “mấy thứ nhỏ màu xanh”, ta gọi chúng như thế – và chúng đã tái xuất.

Nên giờ ta đang ăn một bữa ăn sáng thuộc thì-quá-khứ tại một cái bàn thuộc thì-quá-khứ cùng một người mẹ thuộc thì-quá-khứ.

“Chậm thôi con, khéo lại khó chịu đấy!” Bà nói. Và, cả câu ấy, cũng thuộc thì quá khứ.

Sau khi ta ăn xong, bà đem đĩa đến bồn rửa và tráng qua nước.

“Cảm ơn mẹ.” Ta lẩm bẩm.

Bà ngước lên. “Con mới nói cảm ơn à, Charley?”

Ta khẽ gật đầu.

“Cảm ơn gì nhỉ?”

Ta hắng giọng. “Vì bữa sáng ạ!”

Bà mỉm cười trong lúc rửa sạch đĩa. Ta nhìn bà đứng bên bồn rửa và bỗng ùa về một cảm giác thân quen, ta ngồi ở bàn ăn, mẹ đứng rửa bát. Chúng ta đã có vô vàn cuộc trò chuyện chỉ từ vị trí này, về trường học, về bạn bè của ta, về những tin đồn nhảm ta không nên tin từ miệng hàng xóm, lúc nào cũng là tiếng nước chảy ào ạt khiến chúng ta phải nói to hơn bình thường.

“Mẹ không thể ở đây..” Ta mở lời. Rồi im bặt. Ta không thể nói gì thêm ngoài câu ấy.

Bà đóng vòi nước và lấy khăn lau tay.

“Xem mấy giờ rồi này!” Bà bảo. “Ta phải đi thôi.”

Bà cúi người xuống và ấp hai bàn tay, nâng niu khuôn mặt ta. Ngón tay bà còn ấm và ẩm bởi nước từ bồn rửa.

“Có đáng gì đâu!” Bà bảo. “Bữa sáng thôi mà.” Bà chộp lấy túi xách trên ghế.

“Giờ thì, ngoan ngoãn mặc áo khoác vào đi.”

Ngày 20/07/1959

Charley thương,

Mẹ biết con đang sợ nhưng không đến nỗi đâu con. Tất cả mọi người đều từng cắt amidan và giờ nhìn chúng ta xem. Chúng ta hoàn toàn ổn!

Con hãy giữ là thư này. Đặt nó dưới gối trước khi bác sĩ bước vào. Họ sẽ cho con thuốc khiến con buồn ngủ, và trước khi thiếp đi, con vẫn sẽ nhớ rằng là thư của mẹ ở đó, và nếu con tỉnh dậy trước khi mẹ tới phòng bệnh của thể lấy thư dưới gối và đọc lại lần nữa. Đọc cũng như nói, nên hãy tưởng tượng rằng mẹ đang nói chuyện với con.

Và mẹ thật sự sẽ nói chuyện với con sớm thôi.

Và rồi con có thể ăn kem thỏa thích! Con thấy sao?

Mẹ yêu con mỗi ngày.

Mẹ

GIA ĐÌNH CHICK SAU CUỘC LI HÔN

Khoảng thời gian đầu sau khi cha mẹ ly hôn, chúng ta cố gắng giữ nguyên nếp sống cũ. Nhưng hàng xóm xung quanh không cho phép điều đó. Những thị trấn nhỏ cứ như máy đếm nhịp: chỉ cần một cái búng tay siêu nhẹ, nhịp sẽ thay đổi. Mọi người đối tốt hơn với em gái và ta. Chúng ta sẽ được tặng thêm một cây kẹo mút ở phòng khám của bác sĩ hoặc một viên kem lớn hơn. Hễ gặp chúng ta trên đường, mấy bác gái lớn tuổi sẽ siết chặt vai cả hai anh em thật chân tình rồi hỏi. “Mấy đứa sao rồi?” Chúng ta cảm thấy đây là câu hỏi của người lớn. Bởi phiên bản dành cho trẻ con thường sẽ là “Mấy đứa làm cái gì đấy hả?”

Nhưng nếu chúng ta được đối xử tốt hơn, mẹ ta lại không được như thế. Vào thời đó, người ta không ly hôn. Ta chưa từng biết một đứa trẻ nào rơi vào cảnh ngộ đó. Chia tay là một chuyện vô cùng tai tiếng, ít nhất ở nơi chúng ta sống, và một trong hai bên cha mẹ sẽ phải mang tiếng chịu lời.

Và nỗi khổ ấy giáng lên vai mẹ ta, chủ yếu vì bà vẫn còn đây. Nào ai biết chuyện gì đã xảy ra giữa Len và Posey, nhưng Len đã rời đi và Posey ở lại chịu lời cay đắng. Việc bà ấy từ chối kiếm tìm sự thương hại, cũng không chịu khóc òa trên bờ vai người khác càng như đổ thêm dầu vào lửa. Và, tệ hơn hết là, bà vẫn còn trẻ và đẹp. Vì vậy, trong mắt cánh phụ nữ, bà là một mối đe dọa, đối với cánh đàn ông, bà là một cơ hội, và là một điều kì quặc với lũ trẻ con. Giờ ngẫm lại, chúng chẳng phải lựa chọn tốt lành gì.

Dần dà, ta nhận ra mọi người nhìn mẹ ta khác đi khi chúng ta đẩy xe qua cửa hàng tạp hóa gần nhà hoặc khi, trong năm đầu tiên sau ly hôn, bà chở em gái và ta đến trường, mặc đồng phục y tá màu trắng, giày và vớ cũng màu trắng nốt. Bà luôn ra khỏi xe để hôn chào tạm biệt hai anh em, và ta nhận ra ngay lập tức rằng các bà mẹ khác đang nhìn chúng ta chằm chằm. Roberta và ta trở nên dè dặt, vừa rên rỉ vừa tiến về phía cổng trường.

“Thơm mẹ một cái nào!” Một ngày nọ, mẹ ta nói, cúi người về phía ta.

“Đừng!” Lần này ta nói và né đi.

“Đừng gì cơ?”

“Đừng...” Ta rụt vai lại rồi nhăn mặt. “Đừng làm thế ạ!”

Ta không thể nhìn bà, nên ta nhìn xuống chân. Bà sững lại một chút trước khi đứng thẳng dậy. Ta nghe tiếng bà sụt sịt. Bà vuốt nhẹ tóc ta.

Khi ta ngẩng đầu, chiếc xe đã chạy xa.

Một chiều nọ, ta đang chơi bắt bóng với một người bạn trong bãi đỗ xe của nhà thờ thì hai sơ mở cửa sau ra. Ta và bạn sợ cứng người, nghĩ rằng hai đứa đã làm gì sai. Nhưng các sơ vẫy ta lại gần. Mỗi người bê một khay nhôm. Khi đến gần, ta có thể ngửi thấy mùi bánh thịt bỏ lò và đậu xanh. “Đây!” Một sơ nói. “Cho gia đình em.

Ta không hiểu sao họ lại cho ta thức ăn. Nhưng con không thể nói “không, cảm ơn” với một sơ. Nên ta cứ thế bê hai cái khay về nhà, cho rằng mẹ ta đã đặc biệt đặt họ làm. “Gì đấy con?” Mẹ hỏi khi ta bước vào nhà.

“Mấy sơ đưa cho con.

Bà giở tờ giấy nến lên. Rồi sụt sịt.

“Con xin các sơ à?”

“Không. Con đang chơi bắt bóng”

“Con không xin họ sao?”

“Không ạ.

“Vì chúng ta không cần thức ăn, Charley ạ. Chúng ta không cần đồ bố thí, nếu đấy là những gì con đang nghĩ

Ta cảm thấy tự ái. Ta thật sự không hiểu “đồ bố thí nghĩa là gì, nhưng ta biết nó không được phân phát cho tất thảy mọi người.

“Con không xin họ!” Ta phản đối. “Con thậm chí còn chẳng thích đậu xanh!”

Chúng ta nhìn nhau.

“Không phải lỗi của con!” Ta nói.

Bà nhấc hai cái khay khỏi tay ta và đổ chúng vào bồn rửa. Bà dùng một cái thìa to để nhồi bánh thịt xuống ống đổ rác. Rồi bà làm tương tự với món đậu xanh. Cử chỉ của bà sốt sắng đến mức ta không thể rời mắt khỏi cảnh bà nhét hết chỗ thức ăn xuống cái lỗ tròn nhỏ tí kia. Bà mở nước. Ông rác kêu roặc roặc. Khi âm thanh vọt lên cao hơn, quá trình đã hoàn tất, bà gỡ nắp nam châm ra. Bà tắt nước. Bà chùi tay lên mặt trước của tạp dề.

“Giờ thì, bà nói, quay sang nhìn ta, “con có đói bụng không?”

Lần đầu tiên ta nghe cụm từ “quý bà đã li hôn” là sau một trận bóng chày của liên đoàn American Legion. Mấy huấn luyện viên đang ném gậy đánh bóng vào khoang sau một xe hơi, và cha của một đứa trong đội đối thủ cầm nhầm gậy của ta. Ta chạy về phía ông ấy và nói. “Cái đó là của cháu”

“Thế à?” Ông nói, lăn lăn nó trên lòng bàn tay. “Phải. Cháu đem nó theo bằng xe đạp.

Ông ấy có thể nghi ngờ điều đó, vì hầu hết lũ trẻ đến với cha chúng.

“Được thôi!” Ông đáp và trả gậy cho ta. Rồi ông nheo mắt và bảo. “Cháu là con của quý bà đã ly hôn, đúng không?”

Ta ngỡ ngàng nhìn lại ông ấy, cạn lời. Quý bà đã ly hôn? Cụm từ nghe thật bất thường, và ta không nghĩ mẹ ta có gì bất thường. Trước đây, mấy ông chú thường hỏi. “Cháu là con của Len Benetto nhỉ?” Ta không chắc điều gì khiến ta khó chịu hơn, là con trai của cụm từ mới này, hay không còn là con trai của cụm từ cũ nữa.

“Mẹ cháu lo liệu ổn cả chứ?” Ông lại hỏi.

Ta nhún vai. “Mẹ cháu lo liệu ổn cả.”

“Vậy hả?” Ông đáp. Ông đảo mắt quanh sân đấu, rồi quay về phía ta. “Bà ấy cần ai phụ việc nhà không?”

Ta có cảm tưởng mẹ đang đứng ngay phía sau, và ta là rào chắn duy nhất giữa họ.

“Mẹ cháu lo liệu ổn.” Ta lặp lại.

Ông ấy gật đầu.

Nếu có ai đó có thể nghi ngờ cả một cái gật đầu, thì chính là ta đây.

Dẫu vậy, nếu đó là ngày cụm từ “quý bà đã li hôn” trở nên quen thuộc, thì ta càng nhớ rõ ngày nó trở nên ghê tởm. Mẹ ta vừa đi làm về và nhờ ta đi chợ mua tương cà và bánh mì. Ta quyết định đi lối tắt qua các sân sau. Khi ta vòng sang bên cạnh ngôi nhà một tầng bằng gạch, ta nhìn thấy hai đứa nhóc cùng trường lớn hơn ta đang túm tụm ở đó, một trong hai là thằng nhóc to như bò mộng tên Leon, nó đang che cái gì đó trước ngực.

“Chào Benetto!” Nó vội nói.

“Chào Leon!” Ta đáp.

Ta nhìn đứa còn lại. “Chào Luke!”

“Chào Chick!”

“Mày đi đâu đấy?” Leo hỏi.

“Chợ Fanelli.” Ta trả lời.

“Ừ hử?”

"Ừ hử."

Nó buông lỏng tay. Nó đang cầm ống nhòm.

“Cái đó để làm gì?” Ta hỏi.

Nó quay sang nhìn hàng cây. “Là hàng quân dụng” Nó bảo. “Hiệu Bino.”

“Độ phóng đại hai mươi lần.” Luke nói thêm.

“Tôi xem với.”

Nó đưa cặp ống nhòm qua, và ta đưa chúng lên mắt. Thân ống nhòm còn ấm hơi tay. Ta di chuyển ống nhòm lên xuống, nhìn thấy màu sắc mờ ảo của bầu trời, đến dãy thông xanh, cuối cùng là đôi chân của mình.

“Họ dùng chúng trong chiến tranh.” Luke giải thích. “Để phát hiện kẻ địch.”

“Của cha tao đấy!” Leon nói.

Ta ghét nghe từ đó. Ta trả ống nhòm lại.

“Bái bai!” Ta nói.

Leon gật đầu.

“Bái bai.”

Ta đi tiếp, nhưng suy nghĩ vẫn không yên. Có gì đó đáng ngờ trong việc Leon quay về phía hàng cây, quá nhanh chóng, con biết đấy? Nên ta vòng lại phía sau căn nhà và trốn trong bụi rậm. Cảnh tượng chứng kiến khi ấy đã đeo bám ta đến tận bây giờ.

Hai đứa nó đang nép lại gần nhau, không còn đối diện hàng cây nữa mà quay về hướng ngược lại, phía nhà ta, chuyển cho nhau ống nhòm. Ta dõi theo hướng nhìn của chúng và mắt chạm phải cửa sổ phòng ngủ của mẹ ta. Ta thấy bóng của bà di chuyển qua lại trên khung cửa, tay bà vươn cao qua đầu, và ta ngay lập tức vỡ lẽ: đi làm về, thay đồ, phòng ngủ. Người ta lạnh đi. Thứ gì đó trôi tuột từ cổ xuống chân.

“Uâyyyyyy!” Leon xuýt xoa. “Nhìn quý bà đã ly hôn kìa..”

Ta không nghĩ mình đã từng bao giờ tức giận đến thế, kể cả trước đó hay mãi sau này. Ta lao về phía hai thằng nhóc ấy, máu vằn lên trong mắt, và dù chúng to con hơn ta, ta vẫn nhào vào chúng từ phía sau, tóm cổ thằng Leon và đấm tới tấp vào bất cứ thứ gì cử động, bất cứ thứ gì.

TẢN BỘ

Mẹ ta khoác chiếc áo vải tuýt trắng lên người và nhún vai để nó vào nếp. Những năm cuối đời, bà đi từ nhà này sang nhà khác, làm tóc và trang điểm cho những quý bà lớn tuổi phải nằm nhà dưỡng bệnh, giúp họ duy trì những nghi thức làm đẹp của phụ nữ. Hôm nay bà có ba “cuộc hẹn”, bà nói. Ta đi theo bà, tâm trí còn choáng váng, băng qua nhà để xe để ra ngoài.

“Con muốn tản bộ dọc bờ hồ không, Charley?” Bà hỏi. “Tầm này trời mát lắm.”

Ta im lặng gật đầu. Đã bao lâu trôi qua kể từ lúc ta nằm trên bãi cỏ ướt đẫm ấy, nhìn chằm chằm đống đổ nát sau vụ tai nạn? Còn bao lâu nữa trước khi ai đó lần ra ta? Ta vẫn cảm nhận được vị máu trong miệng, và cơn đau buốt xương ập đến từng đợt: một phút trước, ta chẳng cảm thấy gì, một phút sau, tất cả đều nhức nhối. Nhưng giờ ta ở đây, rảo bước quanh khu nhà cũ, tay xách giúp mẹ túi đựng đồ làm tóc bằng nhựa màu tím.

“Mẹ!” Cuối cùng ta lẩm bẩm. “Làm sao...”

“Làm sao gì cơ, cục cưng?”

Ta hắng giọng.

“Sao mẹ ở đây được?”

“Mẹ sống ở đây mà.” Bà nói.

Ta lắc đầu.

“Đâu còn vậy nữa.” Ta thì thầm.

Bà ngẩng đầu lên nhìn trời.

“Con biết không, ngày con chào đời, tiết trời cũng thế này. Trời se se lạnh. Mẹ chuyển dạ lúc chiều muộn, nhớ không?” (Như thể ta nên trả lời. “À nhỉ, con nhớ chứ.) “Ông bác sĩ ấy. Tên ông ấy là gì nhỉ? Rapposo à? Bác sĩ Rapposo. Ông ấy bảo mẹ phải sinh con trước sáu giờ vì bà vợ đang làm món ông ấy thích cho bữa tối và ông không muốn bỏ lỡ nó.” Ta đã nghe câu chuyện này rồi.

“Cá lát tẩm bột chiên.” Ta lẩm bẩm.

“Cá lát tẩm bột chiên đấy. Con tin nổi không? Món ấy làm dễ vô cùng. Nhìn cái kiểu ông ấy nóng lòng nóng ruột như thế, con sẽ tưởng ông ấy sắp được ăn ít nhất là bít tết không chừng. Cơ mà, mẹ không quan tâm. Ông ấy đã được ăn món cá lát tẩm bột chiên nóng hổi tối hôm ấy.”

Bà tinh nghịch nhìn ta.

"Còn mę thì có con.”

Chúng ta bước thêm vài bước. Trán ta nhói liên hồi, ta ngửa bàn tay day day.

“Sao vậy, Charley? Con bị đau hả?”

Câu hỏi đơn giản đến mức ta khó mà trả lời. Đau? Ta nên bắt đầu từ đâu? Vụ tai nạn? Cú nhảy? Ba ngày rượu chè? Lễ cưới của con gái? Hôn nhân của ta? Chứng trầm cảm? Tám năm vừa qua? Có lúc nào ta không đau đớn không? “Con sống không tốt lắm, mẹ à.” Ta nói.

Bà tiếp tục tản bộ, mắt nhìn chăm chú bãi cỏ.

“Con biết đấy, suốt ba năm sau khi mẹ cưới cha của con, mẹ đã ước mình có em bé. Hồi đó, ba năm mới có thai là một khoảng thời gian dài. Mọi người nghĩ mẹ bị gì đó. Mẹ cũng cho là vậy.”

Bà khẽ thở hắt ra. “Mẹ không thể tưởng tượng được một cuộc sống không có con cái. Lần nọ, mẹ thậm chí... Khoan. Xem này.”

Bà dẫn ta về phía một gốc đại thụ nơi góc phố gần nhà.

“Đây là vào một đêm khuya lúc mẹ không ngủ được.” Bà xoa tay lên lớp vỏ cây như thể đang khai quật một kho báu cũ. “À, vẫn còn đây.”

Ta ghé sát vào. Hai chữ LÀM ƠN được khắc vào một bên thân cây. Những chữ nhỏ tí xiêu vẹo. Con phải nhìn kĩ chút, nhưng dòng chữ vẫn ở đó. LÀM ƠN.

“Con và Roberta không phải những người duy nhất khắc chữ lên gỗ đâu.” Bà nói, rồi mỉm cười.

“Đây là gì ạ?”

“Một lời thỉnh cầu.”

“Để xin một đứa con ư?”

Bà gật đầu.

“Xin chính con?”

Lại một cái gật đầu.

“Trên một cái cây?”

“Thì mấy cái cây ngước nhìn lên Chúa Trời cả ngày mà.”

Ta nhăn mặt.

“Mẹ biết.” Bà giơ tay đầu hàng. Bà giả giọng tôi. “Mẹ sến súa quá đấy, mẹ ạ!”

Bà chạm vào vỏ cây lần nữa, đoạn hát khe khẽ trong họng. Dường như bà đang nhớ lại tất cả những gì đã xảy ra kể từ buổi chiều ta chào đời. Ta tự hỏi âm thanh ấy sẽ thay đổi thế nào nếu bà biết toàn bộ câu chuyện.

“Giờ thì con biết,” bà vừa nói vừa bước đi, “người ta khao khát có con thế nào rồi đấy, Charley. Đôi khi con cái quên mất việc ấy. Chúng nghĩ bản thân là gánh nặng của cha mẹ thay vì là một ước nguyện đã thành hiện thực.”

Bà đứng dậy và vuốt phẳng áo khoác. Ta muốn bật khóc. Ước nguyện thành hiện thực? Đã bao lâu rồi mới có ai dành những lời đẹp đẽ nhường vậy để nói về ta? Đáng lẽ ta phải lấy thế làm biết ơn. Đáng lẽ ta phải xấu hổ về chuyện ta đã quay lưng với đời mình. Thế nhưng, thay vào đó, ta lại thèm rượu.

Ta khao khát một quán rượu tăm tối, những bóng đèn tù mù, vị rượu cồn tê lưỡi khi ta đờ đẫn nhìn chiếc ly cạn đáy, thừa biết rằng rượu nốc càng lắm, ta càng sớm lìa đời.

Ta bước lại gần mẹ và đặt tay lên vai bà; phần nào tin rằng bàn tay sẽ xuyên qua cơ thể bà, như những gì con thường thấy trong phim ma. Nhưng không hề. Tay ta chạm tới bờ vai của bà, ta cảm nhận được khung xương mảnh khảnh của bà bên dưới lớp quần áo.

“Mẹ đã chết rồi cơ mà.” Ta thảng thốt.

Một cơn gió đột ngột thổi bay đụn lá.

“Con cả nghĩ thật đấy!” Bà nói.

Posey Benetto là một người khéo ăn nói, ai cũng bảo thế. Nhưng, khác với nhiều người khéo ăn nói khác, bà cũng là một người nghe tận tâm.

Bà lắng nghe những bệnh nhân đang nằm viện. Bà lắng nghe hàng xóm tâm sự trên những chiếc ghế bạt tắm nắng vào những ngày hè nóng nực. Bà thích đùa bỡn. Bà sẽ bá lấy vai bất kì ai pha trò làm bà cười phá. Bà cực kì duyên dáng. Đấy là cách mọi người nghĩ về bà: Posey duyên dáng.

Rõ ràng, điều đó chỉ được chấp nhận chừng nào vòng tay to lớn của cha ta vẫn còn ôm giữ lấy bà. Một khi bà ly hôn và thoát khỏi vòng ôm giữ ấy, những phụ nữ khác đâu có muốn sự duyên dáng ấy bén mảng gần chồng họ.

Thế là mẹ ta đã mất tất cả bạn bè. Như thể bà vừa mắc bệnh dịch hạch vậy. Mấy ván bài mà cha mẹ ta thường chơi với hàng xóm ư? Chấm hết. Những lời mời đến dự tiệc sinh nhật? Không còn. Vào ngày Bốn tháng Bảy, con có thể ngửi thấy mùi than hoa nướng thịt khắp mọi nẻo đường – nhưng không ai mời chúng ta đến tiệc ngoài trời của gia đình họ. Vào dịp Giáng sinh, con sẽ thấy cả dãy xe hơi đậu trước các nhà trong khu phố, và cảnh người lớn chộn rộn qua lại có thể nhìn rõ mồn một qua khung cửa sổ các nhà hàng xóm. Nhưng mẹ ta sẽ yên vị trong bếp, trộn bột bánh quy.

“Mẹ không sang đó dự tiệc ạ?” Anh em ta hỏi.

“Nhà mình đang ăn tiệc ở đây còn gì.” Bà đáp.

Bà vờ như đó là lựa chọn của bà. Chỉ có ba chúng ta. Suốt một thời gian dài, ta đã tin rằng đêm Tất niên là một sự kiện gia đình, nơi chúng ta xịt sốt sô cô la lên kem và thổi kèn pháo cạnh tivi. Ta đã rất ngạc nhiên khi biết đám bạn mình lại tận dụng đêm đó để vơ vét tủ rượu của gia đình, bởi cha mẹ họ đã thay đồ và rời nhà từ tám giờ tối.

“Nghĩa là mày bị mắc kẹt ở nhà với mẹ vào dịp Năm mới sao?” Chúng hỏi.

“Ừ” Ta rên rỉ.

Nhưng người mẹ duyên dáng của ta mới chính là kẻ bị mắc kẹt ở nhà.

Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ

Từ lúc cha bỏ đi, ta đã thôi tin vào ông già Noel. Nhưng Roberta mới lên sáu, và con bé vẫn theo nếp quen: để dành bánh quy cho ông già Noel, viết thư xin quà Giáng sinh, lén lút ngó ra ngoài cửa sổ chờ xe tuần lộc tới, chỉ lên những vì sao và hỏi. “Kia là tuần lộc đúng không anh?”

Vào tháng Mười hai đầu tiên chỉ còn ba mẹ con, mẹ ta muốn làm gì đó đặc biệt. Bà tìm được nguyên bộ trang phục ông già Noel: áo khoác đỏ, quần đỏ, giầy bốt, râu giả. Đêm trước Giáng sinh, bà bảo Roberta đi ngủ lúc chín giờ rưỡi và, bằng mọi giá, không được bén mảng tới phòng khách vào lúc mười giờ – nghĩa là, dĩ nhiên, Roberta sẽ ra khỏi giường vào mười giờ kém năm và chăm chú quan sát như diều hâu săn mồi.

Ta cầm đèn pin theo sau em ấy. Hai anh em ngồi trên cầu thang. Đột nhiên, căn phòng trở nên tối om, và cả hai nghe tiếng sột soạt. Em gái ta thở hồi hộp. Ta bật đèn pin. Roberta hét thật khẽ. “Không, Chick!” Ta tắt đèn đi, nhưng rồi, vì đương tuổi nổi loạn, ta lại bật đèn và soi trúng mẹ trong trang phục ông già Noel, một tay xách cái bao gối. Bà quay sang chúng ta và cố gắng hô lên. “Hô! Hô! Hô! Ai đấy?” Em gái ta cúi đầu xuống trốn, nhưng chẳng hiểu sao ta cứ tiếp tục chĩa đèn về phía mẹ, rọi thẳng vào khuôn mặt đeo râu giả của bà, khiến bà phải dùng tay còn lại che mắt.

“Hô! Hô!” Bà thử lại.

Roberta cuộn mình lại như một bé sâu, hé mắt nhìn tay. Con bé thì thầm. “Chick, tắt nó đi! Anh dọa ông ấy sợ đi mất!” Nhưng ta chỉ thấy tình huống hiện tại thật vô lí, từ giờ trở đi làm sao chúng ta giả vờ mọi thứ: giả vờ bàn ăn thịnh soạn, giả vờ một “bà già” Noel, giả vờ chúng ta vẫn là một gia đình đông đủ, dù người cha đã bỏ đi rồi.

“Chỉ là Mẹ thôi mà.” Ta huỵch toẹt.

“Hô! Hô! Hô!” Mẹ ta nói.

“Không phải thế!” Roberta phản đối.

“Chính là thế, đồ ngớ ngẩn. Là Mẹ đấy. Ông già Noel không phải phụ nữ, ngốc ạ.”

Ta vẫn chĩa đèn vào mẹ ta và nhìn thấy dáng điệu của bà thay đổi – mái đầu bà ngả ra sau như buông xuôi tuyệt vọng, hai bờ vai thõng xuống, giống một ông già Noel đang chạy trốn bị cảnh sát túm được. Roberta bắt đầu khóc. Ta biết mẹ muốn hét vào mặt ta, nhưng mẹ không thể làm thế và để lộ thân phận, nên mẹ liếc nhìn ta bằng đôi mắt hở ra giữa chiếc mũ ông già Noel và bộ râu bằng bông, và ta nhận ra sự vắng mặt của cha tràn ngập khắp phòng. Cuối cùng, bà thả bao gối chứa đầy những món quà nhỏ xuống sàn và bước ra khỏi cửa chính mà không nói thêm câu “hô, hô, hô” nào. Em gái ta chạy về giường, òa khóc nức nở. Ta bị bỏ lại trên cầu thang với cái đèn pin, soi sáng một cây thông lẻ loi trong căn phòng trống trải.

BÀ ROSE

Chúng ta tiếp tục đi dạo quanh khu phố cũ. Hiện tại, ta đã trấn tĩnh mình bằng vào chấp nhận mơ hồ thứ gọi là – gì nhỉ? – cơn loạn trí tạm thời? Ta sẽ đi cùng mẹ đến bất cứ đâu bà muốn, cho đến tận khi bị những thứ tệ hại ta gây ra đuổi kịp và tóm sống. Thực tình mà nói, một phần nào đó trong ta tha thiết mong cầu chuyện này đừng kết thúc. Khi một người thương yêu đã qua đời chợt xuất hiện trước mặt con, chỉ có lí trí phản bác, chứ nào phải trái tim con.

“Cuộc hẹn” đầu tiên của bà sống trong ngôi nhà một tầng bằng gạch ở giữa đường Lehigh, chỉ cách nhà chúng ta hai dãy. Mái che kim loại lợp kín hiên nhà và một chậu lớn trồng hoa rải đầy sỏi. Không khí buổi sáng dường như tinh sạch quá đỗi, và ánh nắng vô cùng kì lạ, khiến những đường nét của khung cảnh nổi lên rõ mồn một, tựa hồ được vẽ bằng mực. Ta vẫn chưa nhìn thấy ai khác, nhưng giờ là giữa buổi sáng và hầu hết mọi người đều đang làm việc.

“Gõ cửa đi con!” Mẹ ta bảo.

Ta gõ cửa.

“Bà ấy lãng tai lắm. Gõ mạnh lên.”

Ta gõ lốc cốc lên cửa.

“Gõ tiếp.”

Ta đập tay.

“Đừng mạnh thế!”

Cuối cùng, cánh cửa mở ra. Một người phụ nữ lớn tuổi mặc váy ngủ dài rộng liền thân, tay chống ghế tập đi, miệng mỉm cười ngơ ngác.

“Chào buổi sáng, Rose!” Mẹ ta reo lên. “Em đưa một chàng trai trẻ đến đây.”

“Ôi ôi ôi!” Rose nói. Giọng bà cao vút như tiếng chim hót. “Phải, chị thấy rồi.”

“Chị nhớ con trai em, Charley chứ?”

“À à. Nhớ, nhớ! Ra thế.”

Bà ấy lùi lại. “Mời vào! Mời vào!”

Nhà bà ngăn nắp, nhỏ xinh, và dường như thời gian nơi đây đã ngừng trôi từ thập niên 1970. Thảm trải sàn màu xanh lam sẫm. Trường kỉ bọc một lớp nhựa trong suốt để chống trầy xước. Chúng ta theo bà đến phòng giặt ủi. Sải chân của cả hai mẹ con ta bỗng trở nên ngắn và chậm thật thiếu tự nhiên, khi bước sau Rose và ghế tập đi của bà.

"Hôm nay có vui không, Rose?” Mẹ ta hỏi.

“Ôiii, có chứ. Vì giờ em ở đây rồi.”

“Chị nhớ con trai em, Charley chứ?”

“Ôiii, nhớ chứ. Đẹp trai lắm.”

Bà nói câu này mà không hề ngoái đầu lại nhìn ta.

“Mấy đứa con của chị khỏe không, Rose?”

“Sao cơ?”

“Mấy đứa con của chị ấy?”

“Ôiiii.” Bà phẩy tay. “Chúng nó đảo qua kiểm tra xem tình hình chị ra sao mỗi tuần một lần. Như nghĩa vụ ấy mà.”

Lúc đó, ta không biết Rose là ai hay cái gì. Một hồn ma linh hiển? Hay là người thật? Ngôi nhà của bà tạo cảm giác chân thật. Máy sưởi đang bật, và mùi bánh mì nướng buổi sáng còn phảng phất. Chúng ta bước vào phòng giặt ủi, nơi một cái ghế được đặt cạnh bồn rửa. Đài phát thanh đang phát một bài hát của ban nhạc nổi tiếng nào đó.

“Cháu tắt nó đi được không, chàng trai trẻ?” Rose nói mà không quay mặt lại. “Tắt đài ấy. Thi thoảng bà mở lớn quá.” Ta tìm nút chỉnh âm lượng và tắt nó đi.

“Kinh khủng quá, em biết gì chưa?” Rose bảo. “Xảy ra tai nạn trên cao tốc. Họ vừa nhắc đến trong bản tin.”

Ta đông cứng người.

“Một chiếc xe hơi đâm vào xe tải rồi xuyên thủng một biển hiệu lớn. Cái biển sụp luôn xuống. Kinh khủng quá!”

Ta thoáng lướt qua khuôn mặt của mẹ, những tưởng bà sẽ quay lại và bắt ta thú tội. Thú nhận những gì con đã làm đi, Charley.

“Rose ạ, tin tức lúc nào chả não nề.” Bà nói, vẫn tiếp tục bình thản mở túi.

“Ôi ôi, phải rồi!” Rose nói. “Quá đúng đi.”

Khoan. Họ đã biết? Hay là không biết? Người ta lạnh cóng vì sợ hãi, sắp rồi, ai đó sắp gõ liên hồi lên cửa sổ và yêu cầu ta bước ra.

Nhưng không có ai, chỉ có bà Rose quay ghế tập đi, tiếp theo là đầu gối, kế đến là bờ vai gầy khẳng khiu về phía ta.

“Thật tốt khi cháu về chơi với mẹ nguyên một ngày.” Bà bảo. “Lũ trẻ nên làm thế thường xuyên hơn.”

Bà đặt một bàn tay run rẩy lên lưng ghế cạnh bồn rửa. “Giờ thì, Posey,” bà nói, “em vẫn giúp chị xinh đẹp được chứ?”

Chắc con đang thắc mắc sao mẹ ta lại trở thành thợ làm tóc. Như ta đã kể, bà ấy từng là y tá, và bà ấy thật sự yêu nghề y tá. Bà được ban tặng cả một suối nguồn thẳm sâu chứa đầy lòng kiên nhẫn dạt dào để băng bó, lấy máu cẩn thận và trả lời vô vàn câu hỏi lo âu với những lời trấn an đầy lạc quan. Các bệnh nhân nam thích có y tá trẻ đẹp ở bên. Và các bệnh nhân nữ biết ơn mẹ ta vì bà giúp họ chải tóc hoặc tô son. Ta không nghĩ hồi xưa, chuyện này là bắt buộc, nhưng mẹ ta đã trang điểm không ít bệnh nhân nữ trong bệnh viện của quận. Bà tin rằng họ cảm thấy khá hơn. Đó chẳng phải là ý nghĩa của việc nằm viện sao? “Đâu có ai định đến viện để nằm cho mục rữa.” Bà thường nói.

Đôi khi, lúc đang ăn tối, bà sẽ nhìn ra xa xăm và nói về “bà Halverson tội nghiệp” và bệnh khí phế thũng của bà ấy hoặc “Roy Endicott tội nghiệp” và bệnh tiểu đường của ông ấy. Đôi khi, bà sẽ ngừng nói về ai đó, và em gái ta sẽ hỏi. “Hôm nay cụ Golinski đã làm gì ạ?” Mẹ ta sẽ trả lời. “Bà ấy về nhà rồi, con yêu.” Cha ta sẽ nhướng mày nhìn bà, sau đó tiếp tục nhai thức ăn. Chỉ khi lớn lên, ta mới nhận ra “nhà” có nghĩa là “chết”. Dù sao, đó cũng luôn là lúc cha ta đổi chủ đề.

Chỉ có một bệnh viện trong quận. Khi cha biến mất, mẹ ta cố tăng ca nhiều nhất có thể, nghĩa là mẹ không thể đón em gái sau giờ học nữa. Nên ta đón em hầu như mỗi ngày, đưa em về nhà, sau đó đạp xe quay lại chỗ tập bóng chày.

“Anh nghĩ hôm nay cha có đến không?” Con bé hỏi.

“Không, ngốc ạ.” Ta trả lời. “Sao hôm nay ông ấy lại đến?”

“Vì cỏ mọc cao rồi và ông phải cắt chúng” Em bảo. Hoặc, “vì có nhiều lá cần quét quá.” Hoặc, “vì hôm nay là thứ Năm, và mẹ nấu thịt cừu vào thứ Năm.”

“Anh nghĩ lí do ấy chưa đủ.” Ta bảo em.

Em ấy sẽ khựng lại trước khi thắc mắc tiếp những điều quá đỗi hiển nhiên.

“Thế tại sao cha lại bỏ đi, hả Chick?”

“Anh không biết! Cha cứ thế đi thôi, ok?”

“Lí do ấy cũng đâu đủ.” Em lẩm bẩm.

Một chiều nọ, khi ta đã mười hai và em gái ta lên bảy, hai anh em bước ra khỏi sân trường và nghe tiếng còi xe.

“Là mẹ!” Roberta nói, chạy vụt lên trước.

Mẹ ta không bước ra khỏi xe, điều này rất kì lạ. Mẹ luôn nghĩ việc nhấn còi xe gọi người khác rất bất lịch sự. Vài năm sau, mẹ cảnh cáo em gái ta rằng bất kì đứa con trai nào không chịu rời khỏi xe để đến trước cửa nhà đều không đáng hẹn hò. Nhưng giờ bà đang ở yên trong xe, nên ta đi theo em gái, băng qua đường và bước vào trong xe.

Trông mẹ không khỏe. Mi mắt bà nhòe đen, và bà hắng giọng liên miên. Bà không mặc bộ đồng phục y tá màu trắng.

“Sao mẹ lại ở đây?” Ta hỏi. Đó là cách ta nói chuyện với bà vào những năm tháng ấy.

“Thơm mẹ một cái nào!” Bà bảo.

Ta rướn người qua ghế và mẹ hôn tóc ta.

“Mẹ được tan ca sớm ạ?” Roberta hỏi.

“Phải, cục cưng, đại loại thế.”

Bà khịt mũi. Đoạn, bà nhìn vào gương chiếu hậu và lau sạch vệt chì nhòe quanh mắt.

“Hai đứa ăn kem không?” Bà đề nghị.

“Có ạ! Có ạ!” Em gái ta đáp.

“Con phải đi tập.” Ta nói.

“Ồ, hay con nghỉ tập bữa nay nhé, được không?”

“Không!” Ta phản đối. “Con không bỏ tập được! Con phải đi.”

“Ai nói thế?”

“Huấn luyện viên và mọi người.”

“Con muốn đi! Con muốn ăn kem ốc quế!” Roberta giục. “Ăn kem nhanh mà con?” Mẹ ta hỏi.

“Gừ! Không! OK?”

Ta ngẩng đầu và nhìn thẳng vào bà. Ta thấy một dáng vẻ mà ta nghĩ trước đó chưa từng thấy bao giờ. Mẹ trông vô cùng thất thần lạc lối.

Sau này, ta mới biết bà đã bị bệnh viện sa thải. Sau này, ta mới biết có vài nhân viên cho rằng bà khiến các bác sĩ nam xao lãng công việc, bởi giờ bà độc thân rồi. Sau này, ta cũng mới biết sự việc một nhân viên cấp cao bị bà than phiền về hành vi thiếu đứng đắn. Phần thưởng cho việc đứng lên tự bảo vệ mình của bà là lời gợi ý “cô làm ở đây sẽ không còn phù hợp nữa”.

Và con biết điều kì lạ nhất là gì không? Bằng cách nào đó, ta đã biết tất cả mọi chuyện vào khoảnh khắc nhìn vào mắt mẹ. Dĩ nhiên, không phải tường tận chi tiết. Nhưng lạc lối chính là lạc lối, và ta biết rõ biểu cảm ấy vì chính ta cũng từng có nó. Ta ghét mẹ vì mẹ cũng vậy. Ta ghét mẹ vì bà cũng yếu đuối như ta.

Ta bước ra khỏi xe và nói. “Con không muốn ăn kem. Con đi tập đây.” Trong lúc băng qua đường, em gái ta nhoài ra cửa sổ và hét lên. “Anh muốn em và mẹ mua kem tới cho anh không?” Và ta nghĩ. “Em là đồ ngốc, Roberta, kem sẽ tan chảy hết.”

Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ

Bà đã tìm thấy gói thuốc lá của ta. Chúng ở trong ngăn kéo đựng tất. Khi ấy, ta mười bốn tuổi.

“Phòng của con mà!” Ta hét lên.

“Charley! Chúng ta đã nói về chuyện này rồi! Mẹ đã dặn con không được hút thuốc! Đấy là điều tồi tệ nhất! Con bị sao thế?”

“Mẹ là đồ đạo đức giả!”

Bà sững người. Cổ bà căng cứng. “Đừng dùng từ đó.”

“Mẹ hút thuốc còn gì! Mẹ là đồ đạo đức giả!”

“Cấm con dùng từ đó!”

“Sao lại không, hả mẹ? Mẹ luôn muốn con dùng mấy từ đao to búa lớn trong câu mà. Đây, câu này này. Mẹ hút thuốc. Con không thể. Mẹ tôi là một người đạo đức giả.”

Ta vừa hét lên vừa lùi dần, và việc lùi lại dường như cho ta sức mạnh lẫn sự tự tin, cứ làm như vậy thì mẹ không thể đánh ta. Đó là sau khi bà nhận việc ở tiệm làm đẹp, và thay vì đồng phục y tá màu trắng, bà mặc những bộ quần áo thời thượng đi làm – nhưng chiếc quần bò lửng và áo tay bồng màu ngọc lam. Kiểu quần áo này cực kì tôn dáng. Ta ghét chúng.

“Mẹ sẽ tịch thu!” Bà gào lên, giật lấy gói thuốc lá. “Và con không được đi đâu hết, cậu ấm ạ!”

“Con đếch quan tâm!” Ta liếc bà. “Tại sao mẹ phải ăn mặc như thế? Mẹ khiến con phát tởm!”

“Mẹ gì cơ?” Giờ bà sấn tới, tát vào mặt ta. “MẸ LÀM GÌ CƠ? Mẹ khiến con” – chát! —“phát tởm? Mẹ khiến” – chát! – “Con PHÁT TỞM?” – chát! – “Con vừa nói thế” – chát! “đúng không?” – chát, chát! “Con NGHĨ VỀ MẸ như vậy sao?”

“Không! Không!” Ta hét to. “Dừng lại!”

Ta ôm đầu né đi. Ta chạy xuống cầu thang và lao ra ngoài qua lối nhà để xe. Ta lang thang bên ngoài đến khi trời tối mịt. Khi ta về tới nhà, cửa phòng ngủ của mẹ đang đóng và ta nghĩ ta đã nghe tiếng bà khóc. Ta trở về phòng. Gói thuốc vẫn còn đó. Ta đốt một điếu rồi cũng bật khóc theo.

NHỮNG ĐỨA CON XẤU HỔ

Rose ngả đầu ra sau, tựa lên bồn rửa, và mẹ ta dịu dàng dùng vòi nước xả tóc cho bà. Rõ ràng, họ đã quen với quy trình này. Cả hai kê ghế và khăn tắm cho đến khi đầu Rose vừa tầm, và mẹ ta có thể một tay cầm vòi xả nước, một tay xoa nhẹ mái đầu ướt sũng của Rose.

“Nước đủ ấm không chị?” Mẹ ta hỏi.

“Ồ Ồ, ừ. Đủ rồi.” Rose nhắm mắt lại. “Cháu biết không, Charley, mẹ cháu đã làm tóc cho ta từ khi ta còn rất trẻ.”

“Tâm hồn chị vẫn trẻ mà Rose.” Mẹ ta bảo.

“Chỉ mỗi cái đó thôi”

Họ bật cười.

“Lần nào đến tiệm làm đẹp, ta cũng chỉ đặt lịch Posey. Nếu Posey không đi làm, ta sẽ quay lại vào hôm sau. Chị không muốn người nào khác ư? Họ hỏi. Nhưng ta bảo, ‘Không ai được chạm vào ta trừ Posey.”

“Chị ngọt ngào thật đấy, Rose.” Mẹ ta tiếp lời. “Nhưng mấy chị em khác cũng khéo tay mà.”

“Ôi em gái yêu, suỵt. Để chị khoe khoang tí nào. Mẹ của cháu, Charley ạ, lúc nào cũng dành thời gian cho ta. Và khi ta quá yếu, không thể đến tiệm làm đẹp, mẹ cháu đã đến nhà ta, mỗi tuần.”

Bà gõ đầu ngón tay run rẩy lên cánh tay của mẹ ta.

“Cảm ơn em vì việc đó.”

“Đừng bận tâm, Rose ạ.”

“Hồi đó em đẹp khủng khiếp.”

Ta ngắm nhìn nụ cười của mẹ. Sao bà có thể tự hào đến vậy khi gội đầu cho người khác trong bồn rửa?

“Chị nên gặp con gái nhỏ của Charley, Rose ạ.” Mẹ ta nói. “Mĩ nhân chính hiệu đấy. Con bé khiến nhiều trái tim phải tan vỡ rồi.”

“Vậy à? Tên cháu nó là gì?”

“Maria. Con bé đào hoa lắm đúng không, Charley?”

Sao ta có thể trả lời câu hỏi ấy? Lần cuối cùng mẹ và Maria gặp nhau là vào ngày mẹ ta mất tám năm về trước. Lúc đó, Maria vẫn còn là một thiếu nữ. Sao ta có thể kể cho bà nghe những chuyện đã xảy ra từ dạo ấy? Rằng ta đã xa rời cuộc sống của con gái mình? Rằng con bé đã mang họ mới? Rằng ta đã sa ngã tới mức bị cấm cửa đến dự tiệc cưới của con bé? Con bé từng rất yêu ta, thật lòng đấy.

Nó thường lao về phía ta khi ta đi làm về, giơ cao hai tay và hét lên. “Cha ơi, bế con!”

Rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra?

“Maria xấu hổ vì con.” Cuối cùng, ta lẩm bẩm.

“Đừng suy nghĩ ngốc nghếch như thế!” Mẹ ta bảo.

Bà nhìn qua phía ta và xoa dầu gội lên lòng bàn tay. Ta cúi đầu. Ta thèm một ly rượu đến phát điên. Ta có thể cảm nhận được ánh mắt của bà. Ta có thể nghe tiếng tay bà gội đầu cho Rose. Trong tất cả những nỗi hổ thẹn của ta khi đối diện với mẹ, thì làm một người cha thảm bại là điều xấu hổ lớn nhất.

“Chị biết gì không, Rose?” Bà đột nhiên nói. “Charley không bao giờ để em cắt tóc cho nó. Chị tin được không? Nó toàn đòi ra tiệm cắt tóc.”

“Sao thế em?”

“Ồ, chị biết mà. Hễ đến một tuổi nào đó là tụi nó sẽ càu nhàu. 'Tránh ra, mẹ tránh ra đi'”.

“Lũ trẻ xấu hổ vì cha mẹ của chúng.” Rose đáp.

“Lũ trẻ xấu hổ vì cha mẹ của chúng.” Mẹ ta lặp lại.

Đúng, thời niên thiếu, ta đã đẩy mẹ ra xa. Ta từ chối ngồi cạnh bà trong rạp chiếu phim. Ta vùng vẫy khỏi ոụ hôn của bà. Ta khó chịu vì dáng vẻ nữ tính của bà và ta tức giận vì bà là người phụ nữ duy nhất trong thị trấn đã ly hôn. Ta muốn bà cư xử như những bà mẹ khác, mặc những bộ váy ngủ xuề xòa, làm sổ lưu niệm, nướng bánh sô cô la.

“Đôi khi lũ trẻ sẽ nói những lời vô cùng cay độc, đúng không Rose? Điều đó khiến chị tự hỏi. Chúng là con ai vậy?”

Rose cười khúc khích.

“Nhưng thường đó là lúc chúng đang vô cùng đau khổ. Chúng cần được giãi bày.”

Rồi bà liếc nhìn tôi. “Nhớ đấy, Charley. Đôi khi lũ trẻ muốn con đau nỗi đau chúng đang chịu đựng.”

Đau nỗi đau chúng đang chịu đựng? Đó là điều ta đã làm ư? Phải chăng ta đã muốn thấy trên gương mặt mẹ nỗi đau bị từ bỏ, mà ta phải chịu đựng khi cha bỏ ta đi? Phải chăng con gái ta đã làm điều tương tự với ta?

“Con không có ý gì khi làm thế, mẹ ơi!” Ta thì thầm.

“Làm gì cơ?”

“Tỏ ra xấu hổ. Vì mẹ, hoặc quần áo của mẹ hoặc... hoàn cảnh của mẹ.”

Bà xả trôi dầu gội trên tay, rồi dội nước lên tóc Rose.

“Một đứa trẻ mà cảm thấy xấu hổ vì mẹ nó,” bà bảo, “đơn giản chỉ là một đứa trẻ chưa sống đủ lâu.”

Trong phòng có một cái đồng hồ cúc cu, đập tan sự im lặng bằng từng hồi chuông nhỏ và tiếng xoay của bánh răng. Lúc này, mẹ ta đang tỉa tóc cho Rose, tay lược tay kéo.

Điện thoại đổ chuông.

“Charley, cháu yêu!” Rose nói. “Cháu bắt máy giúp ta được không?”

Ta bước sang phòng bên, lần theo tiếng chuông reo đến khi nhìn thấy chiếc điện thoại treo tường bên ngoài nhà bếp. “Alo?” Ta nói vào ống nghe.

Và mọi thứ thay đổi.

"CHARLES BENETTO?"

Là tiếng hét của một người đàn ông.

“CHARLES BENETTO! ANH NGHE TÔI NÓI KHÔNG, CHARLES?”

Ta sững sờ.

“CHARLES? TÔI BIẾT ANH CÓ THỂ NGHE THẤY TÔI! CHARLES! MỘT TAI NẠN VỪA XẢY RA! NÓI CHUYỆN VỚI CHÚNG TÔI ĐI!”

Tay run cầm cập, ta gác máy.

Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta

Đó là ba năm sau ngày cha ta rời đi. Một đêm nọ, ta tỉnh giấc vì tiếng chân em gái giậm bình bịch trên hành lang. Em luôn chạy về phía phòng ngủ của mẹ. Ta vùi mặt vào gối, thiu thiu ngủ lại.

“Charley!” Mẹ ta đột nhiên bước vào phòng, lớn tiếng thì thầm. “Charley! Gậy đánh bóng chày của con đâu?”

“Gì cơ?” Ta càu nhàu, chống khuỷu tay ngồi dậy.

“Suỵt!” Em gái ta nói.

“Gậy bóng chày!” Mẹ ta bảo.

“Sao mẹ lại cần gậy bóng chày?”

“Suỵt!” Em gái ta nói.

“Em con nghe thấy tiếng gì đó.”

“Nhà có trộm à?”

“Suỵt!” Em gái ta lại nói.

Tim ta đập thình thịch. Hồi nhỏ, chúng ta từng nghe về những tên trộm mèo, vì chúng giỏi leo trèo như mèo (dù bọn ta tưởng chúng trộm mèo thật) và chúng ta cũng nghe về những tên cướp xông vào nhà người khác và trói chủ nhà lại. Ngay lập tức, ta tưởng tượng ra viễn cảnh xấu nhất, một kẻ đột nhập với mục đích duy nhất là giết tất cả chúng ta.

“Charley? Gậy đâu con?”

Ta chỉ về phía tủ quần áo. Ngực ta phập phồng. Mẹ tìm thấy chiếc gậy Louisville Slugger màu đen của ta, Roberta buông tay bà rồi nhảy lên giường ta. Ta chống mạnh tay xuống đệm, không biết mình nên sắm vai gì.

Mẹ ta nhích dần về phía cửa. “Ở yên trong này!” Bà thì thầm. Ta muốn nói với mẹ rằng bà cầm gậy sai cách rồi. Nhưng bà đã biến mất.

Em gái ngồi cạnh ta run lẩy bẩy. Ta cảm thấy xấu hổ khi cứ ngồi co rúm với nó, nên ta trượt khỏi giường để đến gần khung cửa, dù con bé níu quần ngủ của ta mạnh tới nỗi muốn rách ra.

Trên hành lang, ta nghe rõ từng tiếng cót két của căn nhà, mỗi tiếng đều khiến ta tưởng tượng đến một tên trộm cầm dao. Ta nghe loáng thoáng tiếng giậm nhẹ. Ta nghe tiếng bước chân. Ta tưởng tượng cảnh một gã đàn ông cao to, bặm trợn đang lên cầu thang tìm ta và em gái. Rồi ta nghe được âm thanh thật, rõ mồn một, một tiếng đập nghe đánh chát. Rồi ta nghe tiếng nói chuyện? Là tiếng nói chuyện ư? Đúng rồi. Không. Khoan, là giọng của mẹ nhỉ? Ta muốn chạy ngay xuống nhà. Ta cũng muốn chạy luôn về giường. Ta nghe một giọng trầm hơn – một giọng nói khác? Một giọng đàn ông?

Ta nuốt nước bọt.

Giây lát sau, ta nghe tiếng cửa đóng. Thật mạnh.

Rồi ta nghe tiếng bước chân lại gần.

Giọng của mẹ ta vang lên trước khi bà xuất hiện. “Không sao đâu, không sao đâu.” Bà nói, không còn thì thầm nữa, đi vào phòng thật nhanh và xoa đầu ta trong lúc đến chỗ em gái ta.

Bà buông gậy rơi thịch xuống sàn. Em gái ta khóc nức nở. “Ổn rồi con. Không sao cả.” Mẹ ta nói.

Ta ngồi thụp xuống, lưng dựa vào tường. Mẹ ôm chặt em gái ta. Bà thở hắt một hơi dài hơn bất kì ai ta từng nghe trước đó.

“Ai vậy mẹ?” Ta hỏi.

“Không có gì, không ai cả.” Bà đáp. Nhưng ta biết bà nói dối. Ta biết đó là ai.

“Lại đây, Charley.” Bà giơ một tay ra. Ta lảo đảo đến gần, hai tay buông thống. Bà kéo ta lại, nhưng ta giằng ra. Ta giận bà. Ta sẽ giận bà cho đến ngày ta vĩnh viễn rời khỏi căn nhà này. Ta biết người đó là ai. Và ta giận vì bà đã không cho cha ở lại.

“Được rồi, Rose, mẹ đương nói dở lúc ta quay trở vào phòng, “chị sẽ trông cực kì xinh đẹp. Chỉ cần đợi nửa tiếng thôi.” “Ai gọi vậy, cháu yêu?” Rose hỏi ta.

Ta không lắc đầu nổi. Mười đầu ngón tay ta run cầm cập.

“Charley?” Mẹ ta hỏi. “Con ổn không?”

“Không...” Ta nuốt khan. “Không có ai cả.”

“Chắc là nhân viên tiếp thị.” Rose bảo. “Họ sợ đàn ông nghe điện thoại lắm. Họ thích mấy bà già như ta hơn.”

Ta ngồi xuống. Ta chợt cảm thấy kiệt quệ, quá mệt mỏi để ngước mắt lên. Chuyện gì vừa xảy ra thế? Đó là giọng của ai? Sao họ biết ta ở chỗ này nhưng lại không tới bắt ta? Càng nghĩ, ta càng thấy chóng mặt.

“Con mệt hả, Charley?” Mẹ ta thắc mắc.

“Cho... con nghỉ một chút.”

Mắt ta sụp xuống.

“Ngủ đi con.” Ta nghe có tiếng nói, nhưng không biết là ai trong hai người họ. Ta mệt đến vậy đấy.

Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta

Khi ấy, ta mười lăm tuổi, cũng là lần đầu tiên ta cần cạo râu. Mấy cọng râu mọc lún phún trên cằm và mép. Một đêm nọ, mẹ gọi ta vào nhà tắm sau khi Roberta đã ngủ say. Bà đã mua một cái Dao Cạo Gilette An Toàn, loại hai lưỡi dao bằng thép không gỉ, và một tuýp kem cạo râu hiệu Burma Shave.

“Con biết cách làm không?”

“Dĩ nhiên ạ.” Ta nói. Ta không biết.

“Thử xem nào.” Bà bảo.

Ta bóp kem khỏi tuýp rồi vỗ lên mặt.

“Con phải xoa đều trên mặt.” Bà nói.

Ta xoa đều trên mặt. Ta xoa đến khi hai má và cằm phủ đầy kem. Ta cầm lấy dao cạo.

“Cẩn thận đó!” Bà dặn. “Cạo theo một chiều thôi, đừng có lên rồi xuống.”

“Con biết rồi!” Ta nói, ra điều khó chịu. Ta thấy không thoải mái khi lần đầu cạo râu lại là trước mặt mẹ. Phải là cha hướng dẫn ta cạo râu chứ. Mẹ biết điều đó. Ta cũng biết điều đó. Nhưng cả hai mẹ con đều chẳng nói ra.

Ta làm theo lời mẹ hướng dẫn, cạo theo một chiều, nhìn kem được cạo đi thành một vệt rộng. Dao cạo kẹt lại khi ta kéo nó qua cằm, và ta bị xước da.

“Ôi chao, Charley, con không sao chứ?”

Bà vươn tay về phía ta, rồi rụt lại như thể biết rằng bà không nên làm thế.

“Mẹ bớt lo xa đi!” Ta nói, kiên quyết cạo cho xong.

Bà trông chừng. Ta tiếp tục. Ta lê lưỡi dao quanh cằm và cổ. Khi hoàn thành lần cạo râu đầu tiên, bà áp một bàn tay lên má, mỉm cười. Bà thì thầm bằng giọng Anh. “Chúa ơi, con làm được rồi!”

Ta cực kì hài lòng.

“Giờ rửa mặt đi!” Bà nói.

Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ

Lễ Halloween. Ta đã mười sáu tuổi, quá lớn để chơi trò cho-kẹo-hay-bị-ghẹo. Nhưng em gái muốn ta dắt nó đi sau bữa tối – em ấy tin rằng dễ xin được kẹo ngon hơn khi trời tối – nên ta đành miễn cưỡng đồng ý, miễn sao bạn gái mới của ta, Joanie, có thể đi cùng. Joanie là một cổ động viên lớp 11 và ta, vào thời điểm đó, là ngôi sao của đội tuyển bóng chày chính thức đại diện cho trường.

“Hãy đi thật xa và lấy hết các loại bánh kẹo mới!” Em gái ta hăm hở.

Ngoài trời rất lạnh, và chúng ta đút tay vào túi trong lúc đi bộ qua từng nhà. Roberta đựng kẹo trong một cái túi giấy đi chợ màu nâu. Ta mặc áo khoác bóng chày. Joanie mặc áo len đội cổ vũ.

“Cho kẹo hay bị ghẹo!” Em gái ta reo lên khi một cánh cửa bật mở.

“Ồ, và cháu là ai đây, cục cưng?” Người phụ nữ nói. Bà ấy trạc tuổi mẹ ta, ta đoán thế, nhưng tóc bà màu đỏ và bà đang mặc đồ ngủ cùng cặp chân mày vẽ xấu tệ.

“Cháu là cướp biển!” Roberta đáp. “Gừ ừ ừ.”

Người phụ nữ mỉm cười và bỏ một thanh sô cô la vào túi kẹo của em gái ta như thể bỏ một đồng xu vào ống heo. Nó rơi phịch xuống đáy.

“Cháu là anh trai em ấy.” Ta giới thiệu.

“Cháu đi chung với họ.” Joanie nói.

“Ta biết cha mẹ của hai cháu không nhỉ?”

Bà ấy định bỏ thêm một thanh sô cô la nữa vào túi của em gái ta.

“Mẹ cháu là bà Benetto.” Roberta trả lời.

Người phụ nữ khựng lại. Bà rút thanh sô cô la về.

“Ý cháu là cô Benetto à?” Bà hỏi.

Không ai trong chúng ta biết nói gì. Biểu cảm của người phụ nữ đã thay đổi, và cặp chân mày tô vẽ xấu tệ ấy đang nhíu chặt.

“Nghe ta nói này, cục cưng. Nhắn với mẹ cháu là chồng ta không cần chứng kiến màn chưng diện của ả trước tiệm của ông ấy mỗi ngày. Nhắn với ả là đừng hòng âm mưu gì, hiểu chưa? Đừng hòng âm mưu gì.”

Joanie nhìn ta. Gáy ta nóng bừng.

“Cô cho cháu cái đó được không ạ?” Roberta hỏi, mắt nhìn chằm chằm vào thanh sô cô la.

Người phụ nữ ôm chặt thanh kẹo vào ngực.

“Đi thôi, Roberta!” Ta lẩm bẩm, rồi kéo con bé đi.

“Đúng là mẹ nào con nấy!” Người phụ nữ nói. “Bọn mày luôn ham muốn mọi thứ. Nhớ gửi lời của ta cho ả đấy! Đừng hòng âm mưu gì, rõ chưa?”

Nhưng chúng ta sớm đã băng qua phân nửa bãi cỏ nhà bà ấy.

BÀ ROSE NÓI LỜI CHÀO TẠM BIỆT

Khi chúng ta bước ra khỏi nhà bà Rose, Mặt Trời còn chói chang hơn trước. Bà Rose tiễn chúng ta đến tận hết hiên nhà mới dừng lại, bà chặn chiếc ghế tập đi giữ cho khung cửa nhôm mở rộng.

“Giờ thì, tạm biệt chị nhé, Rose thân yêu!” Mẹ ta nói. “Cảm ơn em!” Bà đáp. “Hẹn sớm gặp lại em.”

“Dĩ nhiên rồi.”

Mẹ ta hôn lên má bà. Ta phải công nhận, bà đã hoàn thành xuất sắc công việc. Tóc bà Rose được chải chuốt và tạo kiểu gọn ghẽ. Bà ấy trông trẻ hơn nhiều so với lúc chúng ta vừa đến.

“Trông bà tuyệt lắm!” Ta bảo.

“Cảm ơn, Charley. Hôm nay là một dịp đặc biệt.” Bà đổi thế nắm trên tay cầm của ghế tập đi.

“Dịp gì vậy ạ?”

“Ta sẽ đi gặp chồng mình.”

Ta không muốn hỏi xem chồng bà ấy ở đâu, phòng trường hợp, con biết đấy, ông ấy ở viện dưỡng lão hay bệnh viện, nên ta buột miệng. “Ồ, thế ạ? Tuyệt quá.”

“Ừ.” Bà khẽ đáp.

Mẹ ta giật đứt một cọng chỉ thừa trên áo khoác. Rồi bà nhìn ta và mỉm cười. Bà Rose lùi bước để cửa dần khép lại.

Chúng ta cẩn thận bước xuống bậc thang, mẹ ta níu lấy cánh tay ta. Khi ra đến vỉa hè, bà chỉ về bên trái và chúng ta rẽ sang đó. Mặt Trời đã gần đứng bóng.

“Hay mình ăn trưa nhé, Charley?” Bà gợi ý.

Ta suýt bật cười.

“Sao thế?” Mẹ ta hỏi.

“Không có gì. Được ạ.” Ăn trưa. Ăn trưa lúc này thì hợp tình hợp cảnh quá rồi còn gì, hơn bất kì chuyện nào khác. “Con thấy đỡ hơn chưa – sau khi chợp mắt ấy?”

Ta nhún vai. “Con đoán vậy.”

Bà vỗ nhẹ tay ta một cách trìu mến.

“Bà ấy sắp chết, con biết đấy.”

"Ai cơ? Rose ạ?"

“Ừ.”

“Con không hiểu. Trông bà ấy vẫn khỏe lắm.”

Mẹ ta nheo mắt nhìn Mặt Trời.

“Tối nay bà ấy sẽ qua đời.”

“Tối nay?”

“Phải.”

“Nhưng bà ấy đã nói là sắp đi gặp chồng mình.”

“Đúng rồi.”

Ta dừng bước.

“Mẹ!” Ta thốt lên. “Sao mẹ biết chuyện đó?”

Bà mỉm cười.

“Mẹ đang giúp bà ấy chuẩn bị đấy thôi.”

III: BUỔI TRƯA

CHICK VÀ ĐẠI HỌC

Ta đoán ngày mình vào đại học là một trong những ngày hạnh phúc nhất cuộc đời của mẹ. Ít nhất ban đầu là thế. Trường đại học đề nghị trả một nửa học phí cho ta bằng học bổng bóng chày, dù, khi mẹ ta khoe với bạn bè, bà chỉ nói hai từ “học bổng”, tình yêu của bà dành cho từ đó làm lu mờ chuyện ta được nhận để đánh bóng, chứ không phải để chúi đầu vào sách vở.

Ta còn nhớ như in buổi sáng chúng ta lái xe đến trường để chuẩn bị cho năm nhất đại học. Bà tỉnh dậy trước khi Mặt Trời mọc, và khi ta bước xuống cầu thang, một bữa sáng thịnh soạn đã chờ sẵn: bánh kếp, trứng – sáu người còn chẳng ăn hết nổi. Roberta muốn đi cùng chúng ta, nhưng ta bảo không đời nào – ý ta là, phải đi cùng mẹ đã đủ tệ rồi – nên con bé tự an ủi bằng một đĩa đầy bánh mì nướng kiểu Pháp phủ si-rô. Chúng ta đưa con bé đến nhà một người hàng xóm rồi bắt đầu chuyến đi kéo dài bốn giờ đồng hồ.

Bởi vì, đối với mẹ ta, đây là một dịp trọng đại, bà đã diện một trong những bộ “lễ phục” – âu phục màu tím, khăn choàng, giày cao gót và kính mát, và bà kiên quyết bắt ta mặc áo sơ mi trắng kèm cà vạt. “Con sắp vào đại học, không phải đi câu cá!” Bà bảo. Hai người chúng ta thể nào cũng sẽ nổi bần bật giữa Bãi Biển Pepperville cho xem, nhưng con nhớ này, đây là trường đại học vào giữa những năm sáu mươi, con ăn mặc càng lệch chuẩn thì trông lại càng chuẩn mực. Nên khi chúng ta đến được khuôn viên trường và bước ra khỏi chiếc xe hiệu Chevy, xung quanh toàn những thiếu nữ đi dép xăng-đan phối cùng chân váy nhiều lớp bồng bềnh lẫn những thanh niên mặc áo ba lỗ và quần đùi, tóc dài qua tai. Chúng ta đứng ở đó, thắt cà vạt, mặc âu phục màu tím, và một lần nữa, ta lại cảm thấy mẹ đang tỏa lên người ta một thứ hào quang lố bịch vô cùng.

Bà muốn biết thư viện ở đâu, và bà tìm được một người chỉ đường. “Charley, xem cả kho sách này con!” Bà ra chiều ngạc nhiên khi chúng ta đi quanh tầng một. “Con có thể ở đây suốt bốn năm mà không thiếu thốn gì.”

Chúng ta đi đến đâu bà ấy cũng chỉ tay. “Nhìn xem! Gian phòng nhỏ kia – con có thể ngồi học ở đó.” Và, “Nhìn xem, cái bàn trong căn-tin kia, con có thể ăn ở đó. Ta cố chịu đựng vì biết mẹ sắp về. Nhưng khi băng qua bãi cỏ, một cô gái xinh đẹp – miệng nhai kẹo cao su, son môi màu trắng, tóc mái lòa xòa trước trán – lọt vào tầm ngắm của ta và ta cũng lọt vào tầm ngắm của cô ấy, ta gồng bắp tay để khoe cơ cuồn cuộn và nghĩ, biết đâu đây sẽ là bạn gái đầu tiên ở đại học của ta? Đúng lúc đó, mẹ ta cất tiếng. “Chúng ta đem theo đồ vệ sinh cá nhân của con chưa nhỉ?”

Con sẽ trả lời câu hỏi ấy thế nào? Rồi? Chưa? “Lạy Chúa, mẹ à!” Tệ hại hết sức. Cô gái vừa rồi tiếp tục lướt qua chúng ta rồi bật cười sặc sụa, hoặc đó chỉ là do ta tưởng tượng. Dù sao thì, chúng ta cũng không tồn tại trong vũ trụ của cô ấy. Ta nhìn cô ấy lả lướt đi về phía hai gã râu ria nằm dưới một gốc cây. Cô ấy hôn môi một gã rồi nằm xuống cạnh họ, còn ta phải ở cùng người mẹ đang hỏi về đồ vệ sinh cá nhân của ta.

Một tiếng sau, ta kéo hành lí lên cầu thang trong khu kí túc xá. Mẹ ta đang cầm hai cây gậy bóng chày “cầu may” mà ta đã dùng để dẫn đội bóng giành chiến thắng bằng mấy cú homerun trong Giải Đấu Quận Pepperville.

“Đến đây thôi!” Ta nói, giơ tay ra. “Để con cầm gậy cho.”

“Mẹ sẽ đi lên với con.”

“Không, không cần đâu.”

“Nhưng mẹ muốn ngắm phòng của con.”

“Mẹ.”

“Gì?”

“Thôi đi.”

“Sao cơ?”

“Mẹ biết mà. Thôi đi.”

Ta không nghĩ ra được cách nói nào giúp bà không cảm thấy đau lòng, nên ta chỉ chìa tay lại gần hơn. Mặt bà xịu xuống. Giờ ta cao hơn bà những mười lăm phân. Bà đưa gậy cho ta. Ta đặt chúng lên trên hành lí.

“Charley!” Bà nói. Giọng bà khẽ khàng hơn, và nghe rất khác. “Thơm mẹ một cái nào!”

Ta đặt hành lí đánh thịch xuống sàn. Ta nghiêng về phía bà. Ngay lúc đó, hai sinh viên khóa trên lao xuống cầu thang, chân giậm bình bịch, to tiếng cười nói. Ta lập tức né xa mẹ mình theo phản xạ.

“Xin lỗi, cho tôi qua!” Một người nói trong lúc lách qua chúng ta.

Đợi họ đi rồi, ta cúi người về trước, định chỉ hôn phớt lên má, nhưng mẹ đã vòng tay quanh cổ ta và kéo ta lại gần. Ta có thể ngửi thấy mùi nước hoa, mùi xịt tóc, mùi kem dưỡng ẩm, tất cả mĩ phẩm mà bà đã thoa lên người cho ngày đặc biệt này.

Ta lùi lại, nhấc hành lí, và bắt đầu leo lên tầng trên, bỏ lại mẹ ta đứng dưới chân cầu thang kí túc xá, nơi gần nhất với nền giáo dục đại học mà bà có thể đến được, trong suốt đời mình.

BAN TRƯA

“Catherine khỏe không con?”

Chúng ta quay lại căn bếp của bà, cùng dùng bữa trưa, như bà đã gợi ý. Vì ở một mình nên phần lớn thời gian ta toàn dùng bữa tại quầy rượu hoặc trong mấy cửa hàng thức ăn nhanh. Nhưng mẹ ta luôn tránh né ăn ngoài. “Sao ta phải trả tiền cho một mớ thức ăn dở tệ chứ?” Bà sẽ nói thế. Nhưng khi cha ta rời đi, lí lẽ đó không còn phù hợp. Chúng ta ăn ở nhà vì không đủ tiền ăn ngoài.

“Charley? Con yêu?” Bà lặp lại. “Catherine khỏe không con?"

“Cô ấy ổn.” Ta nói dối, hoàn toàn không biết Catherine giờ ra sao.

“Còn chuyện Maria xấu hổ vì con? Catherine nói gì về việc đó?”

Bà bưng ra một đĩa bánh kẹp – bánh mì mạch nha, thịt bò nướng, cà chua và mù tạt. Bà cắt nó theo đường chéo.

Ta không nhớ nổi lần cuối ta nhìn thấy một chiếc bánh kẹp được cắt lát theo đường chéo là khi nào.

“Mẹ!” Ta nói. “Thú thực... Catherine và con chia tay rồi.”

Bà đã cắt xong bánh kẹp và dường như đang suy nghĩ điều gì đó.

“Mẹ có nghe con nói không?”

“Ừ.” Bà khẽ đáp mà không ngẩng đầu lên. “Ừ, Charley. Mẹ nghe rồi.”

“Không phải lỗi của cô ấy. Là tại con. Con thật chẳng ra gì từ lâu rồi, mẹ biết không? Cho nên...”

Ta nên nói gì đây? Cho nên con mới cố tự sát?

Mẹ đẩy đĩa về phía ta.

“Mẹ ơi..” Giọng ta nghẹn đắng. “Bọn con đã chôn cất mẹ. Mẹ mất từ lâu rồi.”

Ta nhìn chằm chằm đĩa bánh kẹp, hai lát bánh hình tam giác. “Mọi thứ giờ khác rồi.” Ta thì thầm.

Mẹ vươn người, đặt tay lên má ta. Bà nhăn mặt, như thể đang nếm trải nỗi đau chạy dọc khắp cơ thể.

“Mọi thứ vẫn có thể cứu vãn được.” Bà bảo.

Ngày 8/9/1967

Charley,

Con thích mẹ đánh máy không? Dạo này, ở chỗ làm, mẹ tập đánh máy bằng máy đánh chữ của Henrietta. Hay họ phết!

Mẹ biết phải sau khi mẹ về con mới đọc. Nhưng mẹ muốn nói với con điều này, phòng khi quá háo hức trước việc con vào đại học mà quên mất. Mẹ rất tự hào về con, Charley ạ. Con là người đầu tiên trong gia đình ta vào được đại học!

Charley, nhớ thân thiện với mọi người ở trường nhé. Phải lễ phép với các giáo viên đấy. Phải luôn gọi họ là Thầy và Cô, dù mẹ nghe nói sinh viên dạo này toàn gọi giáo viên bằng tên. Mẹ nghĩ thế là không đúng. Và hãy trân trọng bạn gái của con. Mẹ biết con không muốn nghe lời khuyên của mẹ về chuyện yêu đương, nhưng kể cả khi các cô gái thấy con đẹp trai, con cũng không được xấu tính với họ. Hãy cư xử thật lịch thiệp.

Và ngủ đủ giấc vào. Josie, một khách hàng ở tiệm làm đẹp, bảo rằng con trai bà ấy thường xuyên ngủ gật trên lớp. Đừng chọc tức giáo viên của con như thế, Charley nhé! Đừng ngủ gật. Con may mắn lắm mới được dạy dỗ và học hành chứ không phải làm việc ở một cửa hàng nào đó.

Mẹ yêu con mỗi ngày.

Và giờ mẹ sẽ nhớ con mỗi ngày.

Thương mến,

Mẹ

KHI BÓNG MA QUAY VỀ

Ta từng mơ về chuyện đi tìm cha. Ta mơ thấy ông chuyển sang thị trấn kế bên. Một ngày nào đó, ta sẽ đạp xe đến gõ cửa nhà ông và ông sẽ bảo ta rằng tất cả chỉ là một lỗi lầm nghiêm trọng. Hai người chúng ta sẽ cùng về nhà, ta ngồi đằng trước, cha đạp xe cật lực đằng sau, và mẹ ta sẽ chạy ra khỏi cửa rồi òa khóc vì hạnh phúc.

Những ảo tưởng mà tâm trí bạn có thể xâu chuỗi lại mới tuyệt vời làm sao. Sự thật là, ta không biết nơi ở của cha và ta cũng không bao giờ tìm ra. Ta ghé qua tiệm rượu của ông sau giờ học, nhưng ông chưa một lần có mặt. Bạn của ông, Marty, hiện đang làm quản lí, và chú ấy bảo cha ta đang làm toàn thời gian tại cửa tiệm mới ở Collingswood. Chỗ đó chỉ cách một tiếng lái xe, nhưng với một đứa trẻ tầm tuổi ta, thì xa chẳng khác nào Mặt Trăng. Sau một thời gian, ta không còn ghé qua tiệm của ông nữa. Ta tốt nghiệp cấp một, cấp hai, cấp ba mà cha không thăm hỏi lấy một lời.

Ông là một bóng ma.

Nhưng ta vẫn nhìn thấy ông.

Ta nhìn thấy ông mỗi khi vung chày hay ném bóng - đó là lí do ta không chịu từ bỏ bóng chày, lí do ta tiếp tục chơi mỗi khi xuân sang hay hè đến ở mọi đội tuyển và mọi giải đấu có thể. Ta có thể hình dung cảnh ông đứng trên gôn nhà, nâng khuỷu tay và sửa thế đánh bóng cho ta. Trong lúc đuổi theo bóng lăn trên sân về phía gôn một, ta có thể nghe ông la hét. “Chặn bóng đi, chặn bóng đi, chặn bóng đi!”

Một thằng con trai luôn có thể nhìn thấy cha nó trên sân bóng chày. Trong tâm trí ta, việc ông thật sự xuất hiện chỉ là vấn đề thời gian.

Nên hết năm này sang năm khác, ta khoác trên mình những bộ đồng phục mới – tất đỏ, quần xám, áo xanh, mũ vàng – và mỗi lần như vậy, ta có cảm giác đang chuẩn bị cho chuyến ghé thăm của ai đó. Thời niên thiếu của ta bị giằng xé giữa một bên là mùi giấy thơm của sách vở, đam mê của mẹ, một bên là mùi da thuộc của găng tay bóng chày, đam mê của cha. Thân hình ta trổ mã thành vóc dáng của ông, bờ vai rộng dài và vững chãi, nhưng ta còn cao hơn ông chừng năm phân.

Trong suốt tuổi trưởng thành, ta bấu víu lấy những trận bóng như chiếc bè dập dềnh giữa biển động, kiên định bởi qua mặt nước gợn sóng.

Cuối cùng, ta sẽ tìm đến được với cha.

Và ta biết rằng mình sẽ làm được.

Sau tám năm vắng mặt, ông ấy đã xuất hiện trở lại, ở trận đấu đầu tiên tại trường đại học của ta vào mùa xuân năm 1968. Ông ngồi ở hàng ghế đầu ngay phía bên trái gôn nhà, nơi ông có thể quan sát tư thế của ta rõ nhất.

Ta sẽ không bao giờ quên ngày hôm đó. Ấy là một buổi chiều lộng gió và bầu trời xám màu tàn tro, báo hiệu mưa sắp đến. Ta bước tới gôn nhà. Ta thường không nhìn về phía khán đài, nhưng không hiểu sao, hôm đó ta lại làm thế. Và ta thấy ông ấy. Tóc ông đã chớm bạc ở hai bên thái dương, vai ông dường như hẹp lại, vòng eo phình hơn xưa chút ít, dường như ông đã qua thời hoàng kim của chính mình. Nhưng nếu không để ý những điều nho nhỏ ấy, thì trông ông vẫn như xưa. Nếu cảm thấy ngại ngùng, chắc cha cũng chẳng hề lộ ra. Dù ta không chắc mình có thể nhận ra biểu cảm ngại ngùng của cha hay không nữa.

Ông gật đầu với ta. Mọi thứ dường như đông cứng lại. Tám năm. Tám năm ròng rã. Ta cảm thấy môi mình run lên. Ta nhớ một giọng nói vang lên trong đầu. “Cấm mày đấy, Chick. Đừng khóc, đồ con hoang, đừng khóc!”

Ta cúi xuống nhìn hai chân. Ta buộc chúng cất bước. Ta dán chặt mắt vào chúng suốt quãng đường tới khu vực đánh bóng.

Và ta đập cú bóng đầu tiên bay vụt qua bức tường bên cánh trái.

BÀ THELMA

Cuộc hẹn tiếp theo của mẹ, như bà thông báo, là với ai đó sống ở một khu vực của thị trấn mà chúng ta vẫn gọi là Dãy Nhà. Dân ở đó hầu hết là người nghèo, sống trong những ngôi nhà liền kề. Ta đã chắc mẩm là hai mẹ con ta sẽ phải lái xe tới đó, nhưng trước khi kịp hỏi mẹ, chuông cửa đã vang lên.

“Con ra xem ai được không, Charley?” Mẹ ta nói, rồi bỏ một cái đĩa vào bồn rửa.

Ta chần chừ. Ta không muốn xem ai gõ cửa hay bắt cú điện thoại nào cả. Nhưng rồi mẹ ta lại cất giọng lần nữa. “Charley? Con ra xem ai được không?” Ta đứng dậy rồi chậm rãi bước ra.

Ta tự nhủ rằng mọi chuyện sẽ ổn. Nhưng ngay khi chạm vào tay nắm cửa, ta bất chợt cảm thấy một luồng sáng chói lòa cả mắt, và một giọng đàn ông, giọng nói trong điện thoại ở nhà bà Rose. Ông ta đang thét lên.

“CHARLES BENETTO! NGHE NÀY! TÔI LÀ CẢNH SÁT!”

Cứ như một cơn bão vậy. Giọng nói ở gần đến mức ta có thể chạm tay vào.

“ANH NGHE THẤY TÔI KHÔNG, CHARLES? TÔI LÀ CẢNH SÁT!”

Ta lảo đảo lùi về sau và đưa tay che mặt. Luồng sáng biến mất. Gió đã ngưng thổi. Ta chỉ nghe mỗi tiếng thở dốc của chính mình. Ta nhanh chóng tìm mẹ, nhưng bà vẫn ở chỗ bồn rửa. Dù ta đang trải qua chuyện gì, nó cũng chỉ diễn ra trong đầu ta.

Ta chờ một vài giây, hít vào ba hơi sâu, thận trọng xoay tay nắm cửa, mắt nhìn xuống dưới, tưởng sẽ nhìn thấy viên cảnh sát đã hét vào mặt ta. Không hiểu sao ta nghĩ cậu ta còn rất trẻ.

Nhưng thay vào đó, khi ngẩng lên, ta lại thấy một cụ bà da đen đeo cặp kính được gắn vào dây quanh cổ, mái tóc bù xù, và điếu thuốc cháy dở.

“Là nhóc đấy à, Chick ò ó o?” Bà nói. “Ái chà, xem ai lớn tướng rồi này!”

Chúng ta gọi bà ấy là bà Thelma. Bà từng dọn dẹp nhà cho chúng ta. Bà có dáng người thon thả, bờ vai nhỏ cùng nụ cười tươi rói và tính khí nóng nảy. Tóc bà nhuộm màu đỏ cam và bà hút thuốc hiệu Lucky Strikes liên tục, bà thường giữ thuốc trong túi áo sơ mi như một người đàn ông. Sinh ra và lớn lên ở bang Alabama, chẳng hiểu sao bà lại gió cuốn mây trôi đến tận Bãi Biển Pepperville này, nơi mà hồi cuối thập niên 1950, gần như tất cả hộ gia đình đều đã thuê một người như bà. Họ được gọi là “bà giúp việc”, hoặc thẳng toẹt hơn là “hầu gái”. Cha ta sẽ đón bà mỗi sáng thứ Bảy ở trạm xe buýt gần quán ăn Horn & Hardart, và ông sẽ trả thù lao cho bà trước khi rời khỏi nhà, nhét những tờ giấy bạc gấp nhỏ vào thắt lưng bà, như thể không ai được phép nhìn vào số tiền đó. Bà sẽ dọn dẹp cả ngày trong lúc chúng ta chơi bóng chày. Khi về nhà, phòng ta đã sạch tinh tươm, dù ta có thích điều đó hay không.

Mẹ ta kiên quyết bắt cả nhà gọi bà là “bà Thelma”. Ta còn nhớ chúng ta không được bước vào bất kì căn phòng nào bà vừa hút bụi xong. Ta nhớ thi thoảng bà cũng chơi ném bóng với ta ở sân sau, và bà có thể ném mạnh y như ta.

Bà ấy cũng là người vô tình phát minh ra biệt danh của ta. Cha từng thử gọi ta là “Chuck” (mẹ ta ghét cái tên ấy, bà bảo. “Chuck? Nghe như một tay lùa bò ấy!”). Nhưng vì lúc nào ta cũng đứng ở sân sau, hét với vào trong nhà “Meeeeee!” hoặc “Roberrrrta!” nên một ngày nọ, bà Thelma bực bội ngước lên và nói. “Nhóc này, cái kiểu hét của con như gà trống gáy ấy. Chuck ò ó o!” Và em gái ta, khi ấy còn đang học mẫu giáo, đã hùa theo. “Chick ò ó o! Chick ò ó o!” Thế rồi, ta chẳng biết thế nào mà “Chick” dính thành tên ta luôn. Ta nghĩ cha ta không thích bà Thelma vì vụ đó cho lắm.

“Posey!” Bà chào mẹ ta, nụ cười trở nên tươi tắn hơn. “Tôi nhớ cô lắm đấy.”

“Chà, cảm ơn chị!” Mẹ ta đáp.

“Thật đó.”

Bà quay sang ta.

“Giờ ta không ném bóng cho nhóc nổi nữa, Chick ò ó o ạ.” Bà bật cười. “Ta già quá rồi.”

Chúng ta đang ở trong xe của bà Thelma, ta đoán chúng ta sẽ đi tới Dãy Nhà. Ta thấy lạ khi mẹ lại trang điểm cho bà Thelma. Nhưng ngẫm lại, ta gần như chẳng biết gì về mẹ trong mười năm cuối cùng của cuộc đời bà. Ta bị kẹt cứng trong tấn bi kịch đời mình.

Trong lúc lái xe, lần đầu tiên ta nhìn thấy một người khác đi ngoài đường. Có một ông già nhăn nheo với bộ râu bạc phơ đang vác cái cào lá vào nhà để xe. Mẹ ta vẫy tay với ông và ông vẫy tay chào lại. Có một phụ nữ với mái tóc trắng bông như màu kem va ni Pháp, mặc váy ở nhà ngồi trên hàng hiên. Lại một cái vẫy tay từ mẹ ta. Lại một cái vẫy tay đáp lại.

Chúng ta lái một lúc lâu, đến khi đường phố bỗng nhỏ hẹp và gồ ghề hơn. Chúng ta rẽ vào một con đường sỏi đá rồi dừng ở một ngôi nhà song lập nhỏ nhắn, hàng hiên có mái che, hai bên là cửa dẫn xuống tầng hầm, đang rất cần được sơn sửa. Có mấy chiếc xe đậu chắn lối vào nhà. Một chiếc xe đạp đổ nghiêng ở sân trước. Bà Thelma đậu xe đứng chỗ dừng và vặn chìa khóa.

Và cứ thế trong chớp mắt, chúng ta đã ở trong căn nhà. Phòng ngủ tường ốp gỗ và sàn trải thảm màu ô liu. Còn giường ngủ là loại bốn cột xưa cũ. Và bà Thelma bỗng chốc đã nằm trên đó, lưng tựa vào hai chiếc gối.

“Chuyện gì vừa xảy ra vậy?” Ta hỏi mẹ.

Bà lắc đầu như thể muốn nói rằng. “Không phải bây giờ.” Rồi bà bắt đầu mở túi. Ta nghe thấy tiếng trẻ con ré lên từ phòng khác, tiếng tivi rè rè và tiếng bát đĩa lách cách quanh bàn ăn.

“Chúng nghĩ ta đang ngủ.” Bà Thelma thì thầm.

Bà nhìn thẳng vào mắt mẹ ta.

“Posey, tôi sẽ rất vui nếu cô bắt đầu ngay bây giờ. Được không?”

“Đương nhiên rồi.” Mẹ ta đáp.

Những Lần Ta Không Đứng Lên Bảo Vệ Mẹ

Ta đã không kể cho bà nghe về chuyện gặp lại cha. Ông tiếp tục đến xem trận đấu tiếp theo của ta, và lại gật đầu khi ta bước đến gôn nhà. Lần này, ta gật đầu chào lại, không rõ lắm, nhưng ta đã làm thế. Và ta đánh trúng mọi cú bóng trong trận đấu đó, với một cú homerun và hai cú đúp.

Chúng ta cứ như vậy suốt vài tuần. Ông ngồi xuống. Ông xem thi đấu. Và ta đánh bóng như thể quả bóng có đường kính hơn sáu mươi phân. Cuối cùng, sau khi ta đánh trúng hai cú homerun nữa trong một trận đấu trên sân khách, ông đã đứng đợi bên cạnh xe buýt của đội tuyển. Ông khoác áo gió màu lam bên ngoài áo cổ lọ màu trắng, ta để ý phần tóc mai đã bạc của ông. Ông ngẩng đầu lên nhìn ta, như thể cố chống lại sự thật rằng giờ ta đã cao hơn ông. Câu đầu tiên ông nói là.

“Hỏi huấn luyện viên xem cha chở con về trường được không.”

Ta có thể làm bất cứ thứ gì vào lúc này. Ta có thể phun nước bọt. Ta có thể rủa ông cút xuống địa ngục đi. Ta có thể phớt lờ ông, như cách ông đã phớt lờ chúng ta.

Ta có thể nhắc tới mẹ.

Nhưng thay vào đó, ta làm theo những gì ông yêu cầu. Ta xin phép không ngồi xe buýt về trường. Cha tôn trọng quyền hạn của huấn luyện viên, ta tôn trọng quyền hạn của cha, và đó là cách thế giới trở nên dễ hiểu, tất cả chúng ta cư xử như những người đàn ông.

“Tôi không chắc nữa, Posey.” Bà Thelma nói. “Giờ chỉ có phép màu mới cứu vãn được.”

Bà đang nhìn vào một cái gương cầm tay. Mẹ ta mở những chiếc lọ nhỏ và hộp đựng trang sức ra.

“Ừ, đây là túi đựng phép màu của em mà.”

Bà nói. “Thế hả? Cô có cách chữa ung thư trong đó không?”

Mẹ ta giơ một cái chai lên. “Em có kem dưỡng ẩm.” Bà Thelma bật cười.

“Cô nghĩ tôi có ngốc không, Posey?”

“Sao vậy chị?”

“Vì muốn trở nên xinh đẹp – vào lúc này?”

“Nếu đấy là ý chị muốn thì em không thấy có gì sai cả.”

“À, chỉ là con trai và con gái tôi ở ngoài kia. Cả con cái của chúng nữa. Và tôi ước trông mình thật khỏe mạnh vì chúng, cô hiểu không? Tôi không thích làm chúng lo lắng với bộ dạng như cái giẻ cũ này.”

Mẹ ta xoa kem dưỡng ẩm lên mặt bà Thelma, tạo những vòng tròn lớn bằng lòng bàn tay.

“Sao chị giống một cái giẻ cũ được chứ?” Mẹ nói.

“Ôi, thế cơ đấy, Posey!”

Họ lại bật cười.

“Thi thoảng tôi lại nhớ những ngày thứ Bảy đó.” Bà Thelma bảo. “Chúng ta đã rất vui, đúng không?”

“Đúng rồi!” Mẹ ta nói.

“Đúng rồi.” Bà Thelma tán thành.

Bà ấy nhắm mắt trong khi mẹ ta làm việc.

“Chick ò ó o ạ, mẹ nhóc là cộng sự tuyệt vời nhất ta từng có.” Ta không hiểu ý bà.

“Bà từng làm ở tiệm tóc sao?” Ta hỏi.

Mẹ ta cười toe.

“Không!” Bà Thelma đáp. “Dù ta có cố đến mấy, cũng không giúp ai xinh đẹp hơn được.”

Mẹ ta đậy nắp chai kem dưỡng ẩm và cầm một cái lọ khác lên. Bà mở nắp, lấy một miếng mút trang điểm nhỏ vỗ nhẹ lên chất kem bên trong.

“Sao cơ?” Ta nói. “Cháu không hiểu.”

Mẹ giơ miếng mút lên như một nghệ sĩ chuẩn bị quét cọ lên khung vải.

“Chúng ta đi dọn nhà cùng nhau, Charley ạ.” Mẹ nói. Nhìn lên vẻ mặt ngơ ngác của ta, bà chỉ phẩy tay ngán ngẩm. “Chứ con nghĩ mẹ trả học phí đại học cho hai đứa bằng cách nào?”

Tới năm hai đại học, ta đã tăng gần năm cân cơ bắp, và những cú đánh bóng của ta thể hiện rõ điều đó. Kết quả đánh bóng trung bình của ta nằm trong top 50 các cầu thủ đại học trên cả nước. Vì sự thúc giục của cha, ta đã chơi vài giải đấu mang tính chất phô diễn tài năng cho các tay chiêu mộ chuyên nghiệp. Họ là những người đàn ông lớn tuổi ngồi trên khán đài, miệng ngậm xì gà, tay cầm sổ ghi chép. Ngày nọ, một trong số họ tiếp cận chúng ta sau trận đấu. “Con trai ông đây à?” Ông ấy hỏi cha ta.

Cha ta nghi ngại gật đầu. Người đàn ông này có mái tóc lưa thưa và chiếc mũi tẹt, và con có thể nhìn thấy áo lót của ông ấy bên dưới lớp áo len mỏng nhẹ.

“Tôi đến từ đội tuyển St. Louis Cardinals.”

“Thế à?” Cha ta nói.

Ta muốn nhảy cẫng lên.

“Chúng tôi vẫn còn trống một vị trí cầu thủ bắt bóng, cấp A.”

“Thế à?” Cha ta nói.

“Chúng tôi sẽ cân nhắc con trai ông, nếu nó hứng thú.” Ông ấy sụt sịt hít sâu, tạo ra âm thanh ồn ào, ướt át. Rồi ông lấy khăn tay ra xì mũi.

“Vấn đề là,” cha ta bảo, “đội Pittsburgh đi trước các ông một bước rồi. Bên họ đã để mắt đến thằng bé từ lâu.”

“...”

Người đàn ông chăm chú quan sát quai hàm của cha ta, hiện đang nhai kẹo cao su lép nhép.

“Thế à?” Ông ấy nói.

Dĩ nhiên, tất cả những điều này hoàn toàn mới mẻ đối với ta, và khi người đàn ông rời đi, ta quay sang hỏi cha tới tấp. Chuyện này diễn ra từ khi nào? Ông nói thật sao? Đội Pittsburgh thật sự để mắt đến ta ư?

“Vậy thì sao?” Cha ta hỏi. “Điều đó cũng không thay đổi được chuyện con phải làm, Chick ạ. Con cứ ở yên trong lưới đánh bóng, tập với huấn luyện viên, và chuẩn bị sẵn sàng khi thời điểm đến. Còn lại để ta lo.”

Ta ngoan ngoãn gật đầu. Tâm trí ta quay cuồng. “Còn trường học thì sao?”

Cha ta gãi cằm. “Sao là sao?”

Gương mặt của mẹ khi dẫn ta đi khắp thư viện chợt sáng bừng. Ta cố không nghĩ về nó.

“Đội St. Louis Caardinals. Cha ta dài giọng. Ông đạp giày xuống cỏ. Sau đó, ông thậm chí còn cười toe toét. Ta tự hào đến mức nổi da gà. Cha hỏi ta muốn uống bia không và ta bảo có, rồi chúng ta đi uống với nhau, như những người đàn ông vẫn thường làm.

“Cha đã đến xem con thi đấu.”

Ta dùng điện thoại trả tiền trong kí túc xá. Đã khá lâu kể từ buổi viếng thăm đầu tiên của cha, nhưng mãi đến giờ ta mới có can đảm để báo với mẹ.

“Ồ.” Mẹ ta cuối cùng cũng lên tiếng.

“Cha đi một mình.” Ta vội vã bổ sung. Không hiểu sao ta nghĩ điều đó khá quan trọng.

“Con nói với em con chưa?”

“Chưa ạ.”

“...”

Lại một khoảng thinh lặng kéo dài.

“Đừng để bất cứ thứ gì ảnh hưởng đến việc học của con, Charley."

“Sẽ không đâu mẹ.”

“Đấy là điều quan trọng nhất.”

“Con biết.”

“Và việc học là tất cả, Charley ạ. Học là con giúp mình thành tựu.”

Ta tiếp tục chờ mẹ nói thêm. Ta tiếp tục chờ nghe một câu chuyện kinh khủng về một điều kinh khủng nào đó. Ta tiếp tục chờ như tất cả lũ trẻ có cha mẹ ly hôn vẫn chờ, một bằng chứng để đặt lên bàn cân, một chút nghiêng dốc nơi sàn nhà để ta phải chọn một trong hai bên. Nhưng mẹ ta không bao giờ tiết lộ lí do cha bỏ đi. Mẹ chưa bao giờ mắc phải lưỡi câu ta và Roberta treo lơ lửng trước mặt bà, hòng tìm cho ra căm phẫn hoặc cay đắng. Tất cả những gì bà làm là ngậm bồ hòn làm ngọt – trong mỗi lời thốt ra, trong mỗi cuộc chuyện trò. Bất cứ điều gì đã xảy ra giữa họ, bà cũng đều nhịn nhục nuốt trôi.

“Con và cha được phép gặp nhau không ạ?”

“Cha và con.” Bà sửa lại.

“Cha và con.” Ta bực bội nói. “Được không ạ?”

Mẹ thở dài.

“Con không còn là trẻ con nữa, Charley à.”

Vậy sao ta lại cảm thấy mình chẳng khác một đứa trẻ là bao?

Giờ ngẫm lại, có quá nhiều thứ ta không biết. Ta không biết mẹ thực sự nghĩ gì về tin đó. Ta không biết tin đó đã làm bà giận dữ hay sợ hãi. Rõ ràng, ta đã không biết rằng trong lúc ta đang uống bia với cha, hóa đơn sẽ gửi về nhà và mẹ sẽ phải thanh toán bằng tiền công bà dọn dẹp nhà cửa cho người khác cùng người phụ nữ đã từng dọn dẹp nhà cửa cho chúng ta.

Giờ đây, ta đang quan sát cả hai trong phòng ngủ, bà Thelma ngồi thẳng nhờ dựa vào mấy cái gối, mẹ ta dùng bông trang điểm và chì kẻ mắt làm đẹp cho bà.

“Sao mẹ không nói với con?” Ta hỏi.

“Nói gì cơ?” Mẹ ta nói.

“Rằng mẹ đã phải, mẹ biết đó, vì tiền?”

“Lau nhà? Giặt quần áo?” Mẹ ta cười khúc khích. “Mẹ không biết nữa. Có lẽ vì cách con sẽ nhìn mẹ như đang nhìn bây giờ chăng?”

Bà thở dài. “Con lúc nào cũng kiêu hãnh, Charley ạ.”

“Con không có!” Ta quát lên.

“...”

Bà nhướng mày rồi quay lại tập trung vào khuôn mặt của bà Thelma. Bà khẽ lẩm bẩm. “Nói thế thì chịu.”

“Mẹ đừng làm vậy.” Ta bảo.

“Làm gì cơ?”

“Nói thế thì chịu. Câu đó đấy.”

“Mẹ không nói gì hết, Charley.”

“Mẹ có mà!”

“Đừng có hét lên.”

“Con không hề kiêu hãnh! Chỉ vì con...”

Giọng ta vỡ òa. Ta đang làm gì thế này? Nửa ngày ở bên người mẹ đã mất, và cả hai lại tiếp tục cãi vã?

“Cần tìm việc làm không có gì đáng hổ thẹn cả, Chick Ò ó o ạ.” Bà Thelma xen vào. “Nhưng công việc duy nhất mà ta biết là công việc ta đã làm trước giờ. Và mẹ nhóc bảo. ‘Vậy em làm được không?’ Rồi ta bảo. Posey, cô muốn làm nhân viên vệ sinh của người khác sao?’ Và mẹ nhóc trả lời. ‘Thelma, nếu chị cóc thấy xấu hổ khi dọn nhà, thì sao em phải ngại?′ Còn nhớ không, Posey?”

Mẹ ta hít một hơi sâu.

“Em không có nói cóc.”

Bà Thelma cười phá lên. “Phải, phải, đúng rồi. Chắc chắn đấy. Cô không có nói cóc.”

Giờ thì cả hai cùng cười ngặt nghẽo. Mẹ ta đang cố thoa kem lên quầng mắt của bà Thelma.

“Ngồi yên nào!” Bà nói, nhưng họ vẫn tiếp tục cười.

“Em nghĩ mẹ nên tái hôn.” Roberta bảo.

Con bé nói vậy trong một lần ta gọi về nhà. “Em đang nói gì thế?”

“Mẹ vẫn còn đẹp. Nhưng chẳng ai đẹp mãi. Mẹ không thon thả như xưa nữa.”

“Mẹ không muốn kết hôn.”

“Sao anh biết?”

“Mẹ không cần kết hôn, được chứ, Roberta?”

“Nếu mẹ không mau tái hôn thì sẽ không ai muốn mẹ nữa.”

“Thôi đi.”

“Giờ mẹ đã chuyển sang mặc quần lót tạo dáng, Charley. Em thấy chúng rồi.”

“Anh không quan tâm, Roberta! Lạy Chúa!”

“Anh nghĩ mình vào được đại học là ngon lắm hả?”

“Đủ rồi đấy.”

“Anh nghe bài hát Yummy, Yummy, Yummy bao giờ chưa? Em thấy nó thật lố bịch. Sao người ta mở nghe suốt ngày được nhỉ?”

“Mẹ có nói với em về chuyện tái hôn không?”

“Hên xui.”

“Roberta, anh không đùa đâu. Mẹ nói gì?”

“Không gì cả, ok? Nhưng ai biết cha đang ở chỗ khỉ gió nào. Và mẹ không nên thui thủi một mình mãi như thế.”

“Đừng có chửi bậy!” Tôi mắng.

“Em có thể nói bất cứ thứ gì em muốn, Charley ạ. Anh không phải sếp của em.”

Con bé mười lăm tuổi. Ta hai mươi tuổi. Em không có ý niệm gì về cha. Còn ta đã được nhìn thấy ông và trò chuyện với ông. Em muốn mẹ hạnh phúc. Ta muốn mẹ cứ ở vậy. Đã chín năm trôi qua kể từ khi mẹ miết vụn mấy hạt ngũ cốc trên tay vào một sáng thứ Bảy. Chín năm kể từ khi gia đình chỉ còn lại ba chúng ta.

Ta có một lớp học ngôn ngữ Latin ở trường đại học, và một ngày nọ, từ “ly hôn” xuất hiện. Ta đã luôn nghĩ rằng nó bắt nguồn từ một từ nào đó có nghĩa là “chia cắt”. Thực ra, nó đến từ chữ “divertere”, nghĩa là “chuyển hướng”.

Ta tin vào điều đó. Tất cả những gì ly hôn làm là chuyển hướng con, đưa con rời xa những thứ con nghĩ mình đã biết lẫn những thứ con nghĩ mình hằng mong và dẫn con tới những chủ đề linh tinh khác, như cuộc thảo luận về quần lót tạo dáng của mẹ con và việc bà có nên tái hôn với người khác hay không.

CHICK ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH

Có hai ngày tại trường đại học mà ta sẽ chia sẻ với con, vì chúng là hai trải nghiệm tuyệt vời và tồi tệ nhất của ta khi ở đó. Trải nghiệm tuyệt vời đến với ta vào năm thứ hai, tầm giữa học kì mùa thu. Mấy giải đấu bóng chày chưa bắt đầu nên cuối cùng ta cũng có thời gian dạo chơi quanh khuôn viên. Vào một đêm thứ Năm, sau bài kiểm tra giữa kì, một câu lạc bộ sinh viên đã tổ chức một buổi tiệc lớn. Bữa tiệc ấy đông đúc và tối tăm. Tiếng nhạc đập uỳnh uỳnh vào tai. Ánh đèn màu đen làm cho những tấm áp phích trên tường - và tất cả mọi người ở bữa tiệc – như đang phát sáng. Chúng ta cười đùa ầm ĩ và uống bia bằng ly nhựa.

Không biết từ lúc nào, một gã trai với mái tóc dài xơ xác đã nhảy lên ghế, vừa hát nhép theo nhạc vừa đánh đàn không khí – gã đang hát một bài của Jefferson Airplane — và nhanh chóng biến thành một cuộc thi. Chúng ta lục lọi mấy thùng sữa đựng đĩa nhạc để tìm bài “biểu diễn”.

Chà, ta không biết ai là chủ những đĩa nhạc này, nhưng ta đã phát hiện ra một đĩa nhạc khá bất ngờ, rồi tôi hét lên với bạn bè. “Ê! Khoan! Nhìn này!” Đó là đĩa nhạc của Bobby Darin mà mẹ ta từng mở khi chúng ta còn nhỏ. Ông ấy mặc một bộ tuxedo màu trắng trên bìa đĩa, mái tóc cắt ngắn được chải gọn đến mức buồn cười.

“Tao biết bài này!” Ta nói. “Tao thuộc hết lời luôn đó!” “Cút đi!” Một đứa bạn nói.

“Mở nhạc nào!” Một đứa khác bảo. “Nhìn thằng ngu đó xem!”

Chúng ta trưng dụng máy quay đĩa, đặt kim ngay rãnh của bài Đây Có Thể Là Khởi Đầu Của Một Điều Vĩ Đại, và khi bài hát bắt đầu, mọi người đứng sững lại, bởi vì đây rõ ràng không phải nhạc rock. Bất chợt, chỉ còn mỗi ta và hai thằng bạn thân. Tụi nó nhìn nhau xấu hổ, và chỉ về phía ta trong khi lắc hông. Nhưng ta đang xả láng hết mình và nghĩ rằng, ai thèm quan tâm chứ? Nên khi tiếng kèn vang vọng trên loa, ta liền nhẩm theo lời hát mình đã thuộc nằm lòng.

“Bạn đang lượn phố hay giữa chốn tiệc tùng,

Hoặc đang bơ vơ và bỗng nhiên huých phải,

Ai đó xinh tươi và bạn nhìn sâu vào mắt

Để thốt nhiên nhận ra trong tích tắc

Rằng đây có thể là khởi đầu của một điều vĩ đại.”

Ta búng ngón tay như dàn ca sĩ trong Chương Trình The Steve Allen, và thoáng chốc, mọi người đều bật cười và la hét. “Ái chà! Tới đi, mèo con!” Ta bắt đầu cư xử nực cười hơn. Ta đoán chắc không ai tin rằng ta lại có thể thuộc làu một bài hát ủy mị tới vậy.

Dù sao thì, sau khi dứt bài, ta đã nhận được một tràng pháo tay vang dội và bạn bè lao tới ôm hông ta, rồi chúng ta xô đẩy, cười nói và gọi nhau bằng tên thân mật.

Đêm đó, ta đã gặp Catherine. Đó là điều khiển trải nghiệm này trở nên tuyệt vời. Cô ấy đã xem ta “biểu diễn” với vài người bạn gái. Ta bắt gặp ánh nhìn của cô ấy và bỗng run lên – dù vẫn đang huơ tay và hát nhép. Cô ấy mặc áo cánh màu hồng bằng vải bông, quần bò thắt eo và son bóng màu dâu tây, và cô ấy tinh nghịch búng tay trong lúc ta hát theo Bobby Darin. Đến giờ, ta vẫn chẳng biết liệu cô ấy có thèm đoái hoài nếu ta không cư xử ngớ ngẩn thế không.

“Anh học bài đó ở đâu thế?” Cô ấy bước lên hỏi khi ta đang rót thêm bia từ trong thùng.

"Ùm... mẹ anh.” Ta trả lời.

Ta cảm thấy mình như một thằng ngốc. Ai lại bắt đầu câu chuyện bằng “mẹ anh” chứ? Nhưng cô ấy có vẻ thích thú và, ừ thì, chúng ta quen nhau từ đấy.

Ta biết điểm thi vào ngày tiếp theo và tất cả đều tốt, hai điểm A, hai điểm B. Ta gọi cho mẹ ở tiệm làm đẹp và bà bắt máy. Ta kể bà nghe về kết quả học hành lẫn về Catherine và bài hát của Bobby Darin. Bà rất hạnh phúc vì ta đã gọi bà vào giữa ngày. Bà hét lên giữa tiếng ro ro của máy sấy. “Charley, mẹ rất tự hào về con!”

Đó là trải nghiệm tuyệt vời.

Ta bỏ học vào một năm sau đó. Đó là trải nghiệm tồi tệ.

Ta bỏ học để chơi bóng cho đội tuyển bóng chày cấp thấp, theo lời đề nghị của cha ta và bất chấp sự thất vọng tràn trề của mẹ ta. Ta được mời tham gia đội Pittsburgh Pirates để chơi cho giải mùa đông và mong rằng sẽ thành công bước vào đội hình chính thức. Cha ta cảm thấy đây là thời điểm thích hợp. “Cứ đấu với lũ sinh viên thì sao khá nổi?” Ông nói.

Khi ta nhắc tới ý tưởng này với mẹ lần đầu tiên, bà đã hét lên. “Không đời nào!” Bà không quan tâm là chơi bóng chày ta sẽ có tiền. Bà không bận tâm chuyện mấy người chiêu mộ nghĩ rằng ta có tiềm năng – có khi đủ để lọt vào đội tuyển cấp cao. “Không đời nào!” là câu trả lời của bà.

Và ta không đời nào nghe lời bà.

Ta đến phòng ghi danh, thông báo rằng ta sẽ bỏ học, gói ghém hành lí vào túi thể thao, rồi biến. Nhiều đứa con trai bằng tuổi ta đang bị đưa đến tham chiến ở Việt Nam. Nhưng không biết là may mắn hay số phận, mà kết quả rút thăm đã giúp ta không phải nhập ngũ. Cha ta, một cựu binh chiến tranh, có vẻ nhẹ nhõm vì việc đó. “Con không cần dính líu, một cuộc chiến chỉ khiến con gặp rắc rối thôi.” Ông nói.

Thay vào đó, ta hành quân theo tiếng hộ và tuân thủ mệnh lệnh của ông: ta tham gia một câu lạc bộ cấp thấp ở San Juan, Puerto Rico, và những tháng ngày sinh viên của ta kết thúc. Ta có thể nói gì đây? Rằng ta bị bóng chày hay sự chấp nhận của cha rù quyến? Ta đoán là cả hai. Tất cả tự nhiên như hơi thở, giống như một cậu học trò, ta lại lần theo lối mòn năm xưa đầy vụn bánh mì tự tay ta rắc, trở lại trước khi mọi chuyện đảo ngược, trước khi ta trở thành con trai cưng của mẹ.

Ta nhớ mình đã gọi điện thoại cho bà từ nhà trọ ở San Juan. Ta đã bay thẳng đến đó từ trường đại học, cũng là lần đầu tiên ta đi máy bay. Ta không muốn ghé về nhà vì ta biết mẹ sẽ làm lớn chuyện.

“Bà có một cuộc gọi từ con trai. Người nghe trả tiền.” Người trực tổng đài thông báo bằng giọng Tây Ban Nha đặc sệt.

Khi mẹ nhận ra ta đang ở đâu, mọi sự đã rồi, bà có vẻ choáng. Giọng bà đều đều vô cảm. Bà hỏi ta đem những quần áo gì theo. Ta sẽ ăn uống thế nào? Như thể bà đang đọc một danh sách những câu hỏi cần thiết.

“Chỗ con ở an toàn không?” Bà hỏi.

“An toàn ư? Chắc có.”

“Con có quen ai ở đấy không?”

“Không ai cả. Nhưng có mấy người chung đội. Con có một anh bạn cùng phòng. Anh ta đến từ bang Indiana, hoặc bang Iowa, đại loại thế.”

“...”

Rồi im lặng.

“Mẹ, con quay lại trường lúc nào chẳng được.”

Lần này, sự im lặng kéo dài lâu hơn. Bà chỉ nói thêm một câu trước khi cúp máy.

“Quay lại với thứ gì đó khó hơn con nghĩ nhiều.”

Ta nghĩ mình không thể nào khiến mẹ đau lòng hơn thế này được nữa.

CÔNG VIỆC PHẢI LÀM

Bà Thelma nhắm mắt và ngả đầu ra sau. Mẹ ta tiếp tục trang điểm cho bà. Bà dặm miếng mút quanh khuôn mặt người cộng sự cũ, và ta dõi theo với nhiều cảm xúc đan xen. Ta luôn cho rằng danh hiệu đứng sau tên mình cực kì quan trọng. Chick Benetto, cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp, chứ không phải Chick Benetto, nhân viên bán hàng. Giờ ta mới biết sau Posey Benetto, y tá và Posey Benetto, chuyên viên thẩm mĩ là Posey Benetto, người dọn vệ sinh. Việc mẹ hạ mình đến vậy khiến ta tức điên lên.

“Mẹ.” Ta ngập ngừng cất tiếng. “Sao mẹ lại không nhận tiền của cha?”

Mẹ ta nghiến răng.

“Mẹ không cần đồng nào từ cha con hết.”

“Ừ.” Bà Thelma chêm vào.

“Chúng ta vẫn sống tốt mà, Charley.”

“Ừ, chính xác.”

“Sao mẹ không về làm ở bệnh viện?” Ta hỏi.

“Họ không muốn nhận mẹ.”

“Sao mẹ không phản kháng?”

“Làm thế có khiến con hạnh phúc không?” Bà thở dài. “Hồi đó khác xa bây giờ, hở tí là đâm đơn kiện. Đó là bệnh viện duy nhất trong vùng. Chúng ta đâu thể nào rời thị trấn. Nơi đây là nhà ta. Con và em gái đã phải chịu quá nhiều biến cố. Không sao đâu. Mẹ cũng tìm được việc khác còn gì.”

“Dọn dẹp nhà cửa.” Ta làu bàu.

Bà bỏ tay xuống.

“Mẹ không xấu hổ về chuyện đó như con.” Bà nói.

“Nhưng...” Ta lắp bắp tìm từ. “Mẹ đã không thể làm công việc có ý nghĩa với mẹ.”

Mẹ nhìn ta với vẻ thách thức lóe lên trong mắt.

“Mẹ đã làm việc có ý nghĩa với mẹ.” Bà đáp. “Mẹ đã làm một người mẹ.”

Sau đó, chúng ta không nói gì nữa. Cuối cùng, bà Thelma mở mắt.

“Thế còn nhóc, Chick ò ó o?” Bà hỏi. “Nhóc còn theo đuổi đam mê chơi bóng chày nữa không?”

Ta lắc đầu.

“Ờ, ta đoán là không” Bà bảo. “Bóng chày là nghề của lũ trai trẻ. Nhưng với ta, nhóc mãi là một cậu bé, luôn nghiêm túc chơi bóng với chiếc găng trên tay.”

“Giờ Charley có gia đình rồi.” Mẹ ta nói.

“Vậy hả?”

“Và một công việc tốt.”

“Thấy chưa?” Bà Thelma lại tựa đầu vào gối. “Nhóc đang sống rất tốt đấy thôi, Chick ò ó o. Quá tốt!”

Hai người họ lầm to rồi. Cuộc sống của ta chẳng tốt tí nào. “Cháu ghét công việc của mình.” Ta đáp.

“Ờ....” Bà Thelma nhún vai. “Đôi khi đời là thế. Nhưng không tệ bằng việc chà rửa bồn tắm, đúng chứ?” Bà mỉm cười. “Nhóc phải làm mọi thứ để gìn giữ được gia đình chứ. Phải không, Posey?”

Ta nhìn họ hoàn thiện trọn vẹn các bước trang điểm. Ta nghĩ về bao năm bà Thelma đã chạy máy hút bụi và chà rửa bồn tắm để nuôi các con bà; về bao năm mẹ ta gội đầu và nhuộm tóc cho các vị khách để giữ chúng ta no bụng. Và ta? Ta được chơi bóng suốt mười năm – nhưng ta lại muốn những hai mươi năm. Bất chợt, ta cảm thấy vô cùng xấu hổ.

“Mà có chuyện gì với công việc hiện tại của nhóc hả?”

Bà Thelma hỏi.

Ta nhớ tới văn phòng kinh doanh, bàn làm việc bằng thép, bóng đèn huỳnh quang mờ ảo.

“Cháu không muốn làm một kẻ tầm thường” Ta lẩm bẩm.

Mẹ ta ngẩng lên. “Tầm thường là sao, Charley?”

“Mẹ biết mà. Những kẻ bị lãng quên.”

Tiếng trẻ con nô đùa vọng sang từ phòng bên. Bà Thelma quay đầu về phía đó. Bà mỉm cười. “Đấy là thứ giúp ta không bị lãng quên.”

Rồi bà nhắm mắt để mẹ ta thoa phấn. Bà hít một hơi rồi thả mình xuống giường.

“Nhưng cháu đã không gìn giữ được gia đình cháu.” Ta buột miệng.

Mẹ giơ một ngón tay đặt lên môi ra hiệu im lặng.

Gửi Charley của mẹ vào ngày cưới,

Mẹ biết con nghĩ mấy mẩu lời nhắn này thật lố bịch. Mẹ đã nhìn con nhăn mặt khi mẹ đưa cho con suốt nhiều năm qua. Nhưng xin con hãy hiểu rằng, đôi khi mẹ muốn nói với con điều gì đó và mẹ muốn diễn đạt cho thật đúng. Trải lòng trên trang giấy giúp mẹ làm được điều đó. Mẹ ước gì mình có thể viết tốt hơn. Mẹ ước gì mình được học đại học. Nếu thế, hẳn mẹ đã học ngành văn học Anh và có lẽ vốn từ của mẹ sẽ được cải thiện. Mẹ có cảm giác mình cứ lặp đi lặp lại duy nhất một từ, như một phụ nữ suốt ngày chỉ mặc đúng một chiếc váy. Thật buồn tẻ!

Chuyện mẹ muốn nói với con là, Charley, con sắp kết hôn với một cô gái tuyệt vời. Mẹ luôn nghĩ về Catherine như cách mẹ nghĩ về Roberta. Như con gái ruột. Con bé vô cùng ngọt ngào và kiên nhẫn. Con cũng nên đối xử như vậy với nó, Charley ạ.

Đây là sự thật về hôn nhân mà con sẽ phát hiện: hai con phải cố gắng cùng nhau. Và hai con sẽ phải yêu ba điều dưới đây. Hai con phải yêu:

1) Bạn đời.

2) Con cái. (Khi cả hai sinh vài đứa! Gợi ý! Gợi ý đó!)

3) Cuộc hôn nhân của mình.

Ý của mẹ khi nhắc đến điều cuối cùng là, sẽ có những lúc hai con cãi vã, thậm chí có khi con và Catherine còn chẳng ưa nhau. Nhưng đấy là lúc hai con cần yêu cuộc hôn nhân của mình. Như yêu thương một người thứ ba vậy. Hãy xem lại ảnh cưới. Nhớ về những kỉ niệm từng có. Và nếu hai con tin tưởng vào những kỉ niệm ấy, chúng sẽ đưa hai con về bên nhau.

Hôm nay, mẹ rất tự hào về con, Charley ạ. Mẹ bỏ mẩu giấy này trong túi áo tuxedo vì mẹ biết con rất hay làm mất đồ.

Mẹ yêu con mỗi ngày!

Mẹ

(Từ giấy tờ của Chick Benetto, khoảng năm 1974)

VƯƠN TỚI ĐỈNH CAO

Ta vẫn chưa kể cho con về điều tuyệt vời và tồi tệ nhất từng diễn ra trong sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp của ta. Ta đã đến được phía bên kia cầu vồng của sự nghiệp bóng chày: giải đấu World Series. Khi ấy, ta chỉ mới hai mươi ba tuổi. Cầu thủ bắt bóng dự bị của đội Pirates bị trật chân vào đầu tháng Chín và họ cần một người thay thế, nên ta đã được xướng tên. Ta vẫn còn nhớ ngày ta bước vào phòng thay đồ trải thảm đó. Ta không ngờ nó lớn đến như vậy. Ta gọi cho Catherine từ buồng điện thoại công cộng – chúng ta đã kết hôn được vài tháng – và ta lặp đi lặp lại. “Thật không thể tin nổi.”

Vài tuần sau, đội Pirates giành chiến thắng. Sẽ là nói dối nếu bảo rằng đó là nhờ ta, vì lúc ta vào sân thì họ đã giành hạng nhất rồi. Ta được bắt bóng bốn hiệp trong một trận tranh vé vớt, và ta đánh bóng vào sâu trong cánh phải ở lượt đánh thứ hai. Bóng bị đối thủ chụp được, nhưng ta nhớ mình đã nghĩ. “Âu cũng là khởi đầu. Mình có thể đánh được.”

Đó không phải khởi đầu. Không phải cho ta. Chúng ta đến được giải đấu World Series, nhưng để thua đội Baltimore Orioles năm trận. Thậm chí ta còn không được đánh bóng. Bọn ta thua trận cuối cùng với tỉ số 5-0, và sau lượt cuối, ta đứng trên dãy ghế cầu thủ, nhìn thành viên đội Baltimore chạy ra sân ăn mừng, họ quăng mình nằm chồng lên nhau cạnh ụ ném bóng.

Với những người khác, họ trông cực kì vui sướng, nhưng với ta, trông họ nhẹ nhõm vô cùng, như thể áp lực cuối cùng đã biến mất. Ta không bao giờ nhìn thấy biểu cảm ấy nữa, dù thi thoảng, ta vẫn mơ về nó. Ta mơ thấy mình nằm giữa đống người chất chồng đó.

Nhẽ ra đã có một cuộc diễu hành ở Pittsburgh nếu đội Pirates giành chức vô địch. Nhưng vì bại trận giữa chừng, bọn ta đã đến một quán rượu ở Baltimore, bao trọn gói để uống cho quên sầu. Vào thời đó, mọi thất bại đều phải được rửa trôi bằng rượu, và bọn ta đã gột bỏ sạch sẽ thất bại của mình. Với tư cách tân binh chân ướt chân ráo vào đội, hầu như ta chỉ lắng nghe những cầu thủ khác cằn nhằn. Ta uống thứ mình nên uống. Ta chửi thề khi họ chửi thề. Lúc cả đám lảo đảo bước ra cửa thì trời đã sáng.

Bọn ta bay về nhà sau đó vài giờ – hồi đó, mọi người đều đi chuyến bay thương mại – và đa số đều ngủ cho tỉnh rượu. Họ cho taxi xếp hàng chờ sẵn ở sân bay. Bọn ta bắt tay nhau. Bọn ta nói. “Năm sau gặp lại.” Những cánh cửa xe lần lượt đóng lại, âm, ầm, ầm.

Tháng Ba năm sau, trong khóa huấn luyện mùa xuân, đầu gối ta bị chấn thương, ta đang trượt tới gôn thứ ba, chân ta kẹt lại, rồi cầu thủ chặn bóng té lên người khiến ta trải qua cơn đau chưa từng có. Bác sĩ nói ta đã bị rách phần trước, phần sau và phần giữa dây chằng – bộ ba hủy diệt của chấn thương đầu gối.

Một thời gian sau, vết thương được chữa lành. Ta tiếp tục chơi bóng chày, nhưng sáu năm tiếp theo, ta không bao giờ lọt vào các giải đấu cấp cao nữa, bất chấp mọi nỗ lực, bất chấp việc ta nghĩ mình đã chơi tốt thế nào. Như thể phép màu đã biến mất khỏi ta. Bằng chứng duy nhất ta có về khoảng thời gian chơi cho giải đấu cấp cao là bảng thành tích trên báo từ năm 1973 và thẻ cầu thủ của ta, trên đó có ảnh chụp ta cầm gậy đánh bóng, nét mặt nghiêm túc, tên viết in hoa, kèm theo mùi của miếng bã kẹo cao su dính chắc vào nó vĩnh viễn. Công ty đã gửi cho ta hai hộp thẻ như thế. Ta gửi một hộp cho cha và giữ hộp còn lại. Họ gọi một khoảng thời gian chơi bóng chày chóng vánh là “một ly cà phê”, và đó là những gì ta từng có, nhưng nó là ly cà phê ở chỗ ngồi đẹp nhất trong cửa tiệm nổi tiếng nhất tại thị trấn. Một điều, dĩ nhiên, vừa tốt vừa xấu.

Con biết không, trong suốt sáu tuần chơi bóng cùng đội Pirates, ta thấy đời đáng sống hơn tất thảy, dù trước đó hay sau này. Sự chú ý khiến ta cảm thấy mình bất tử. Ta nhớ phòng thay đồ rộng lớn trải thảm. Ta nhớ những chuyến đi đến sân bay với đồng đội, bao người hâm mộ dán mắt nhìn theo khi bọn ta đi qua. Ta nhớ đám đông ở những sân vận động lớn, ánh đèn chớp nháy, những tiếng reo vang – đỉnh cao vinh quang của toàn bộ sự nghiệp. Ta nhớ nó một cách cay đắng. Cha ta cũng vậy. Hai ta có cùng khao khát được trở lại; không thể nói ra, không thể phủ nhận.

Nên ta cố bám víu vào nghiệp bóng chày dù đáng ra phải bỏ cuộc từ lâu. Ta gia nhập hết đội tuyển cấp thấp ở thành phố này đến đội tuyển cấp thấp ở thành phố khác, vẫn vững tin, như bao vận động viên khác, rằng ta sẽ là người đầu tiên chiến thắng tuổi tác. Ta kéo theo Catherine đi khắp đất nước. Chúng ta đã sống qua những căn hộ từ Portland, Jacksonville, tói Albuquerque, Fayetteville đến Omaha. Lúc Catherine mang thai, cô ấy đã tới khám thai với ba bác sĩ khác nhau.

Cuối cùng, Maria được sinh ra ở Pawtucket, bang Rhode Island, hai tiếng sau khi một cơn mưa giải tán trận đấu chỉ có chừng tám mươi người đến xem. Ta phải đứng đợi taxi để đến bệnh viện. Ta gần như ướt mèm, giống hệt con gái mình khi nó chào đời.

Ta bỏ bóng chày không lâu sau đó.

Và không nỗ lực nào của ta thành công như vậy nữa. Ta thử kinh doanh riêng, nhưng điều đó chỉ khiến ta mất sạch tiền. Ta định làm huấn luyện viên bóng chày, nhưng không tìm được vị trí nào còn trống. Cuối cùng, một người quen đề nghị thuê ta làm nhân viên kinh doanh. Công ty của anh ta sản xuất chai nhựa đựng thức ăn và dược phẩm, và ta đồng ý. Công việc chán chường, giờ giấc trôi qua tẻ nhạt. Tệ hơn nữa là, ta chỉ được nhận vì họ nghĩ rằng ta có thể kể vài câu chuyện về bóng chày và kí được hợp đồng trong những cuộc thảo luận thể thao rỗng tuếch và ngạo mạn của đám đàn ông.

Nực cười làm sao. Ta từng gặp một người đàn ông đã chinh phục nhiều ngọn núi. Ta hỏi ông ấy việc nào khó hơn, đi lên hay đi xuống? Ông ấy bảo chắc chắn là đi xuống, vì khi đi lên con chỉ tập trung vào việc leo tới đỉnh cao nên sẽ tránh được sai lầm.

“Sườn núi phía sau chính là trận chiến chống lại bản chất con người.” Ông ấy nói. “Cậu phải hết sức cẩn thận, chăm lo cho chính mình trên đường xuống núi, y như lúc leo lên.”

Ta có thể dành khá nhiều thời giờ để kể về đời ta sau nghiệp bóng chày. Nhưng câu nói ấy đã gần như nói lên tất cả.

Chẳng hề ngạc nhiên, cha cũng dần mất hút cùng sự nghiệp thể thao của ta. Ờ, ông có đến thăm cháu vài lần. Nhưng ông không hào hứng với cháu nội như ta thầm hi vọng. Theo thời gian, chúng ta dần có ít chuyện để nói hơn. Ông đã bán hai tiệm rượu và mua phân nửa cổ phần của một nhà phân phối, cổ tức từ đó giúp ông thoải mái chi trả hóa đơn hằng tháng không phải lo nghĩ. Thật nực cười. Dù ta đang cần việc làm, nhưng ông chưa bao giờ mời ta làm cùng. Ta đoán ông đã tốn quá nhiều thời gian uốn nắn ta cho khác biệt, nên giờ ta không thể trở thành người bình thường.

Dẫu sao, chuyện cũng chẳng còn nghĩa lí gì. Bóng chày là vùng đất duy nhất hai cha con ta có thể đứng chân cùng nhau, nên khi nó biến mất, chúng ta trôi giạt như những con thuyền mà mái chèo gác lại. Cha ta mua một căn nhà ở ngoại ô Pittsburgh, tham gia câu lạc bộ đánh gôn, mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 và phải theo dõi chế độ ăn uống lẫn tự tiêm thuốc.

Và rồi, cha ta lại biến mất trong sương mờ, dễ dàng như cái cách ông thản nhiên xuất hiện dưới bầu trời xám xịt ở trường đại học, chỉ còn đôi ba cuộc điện thoại ngắt quãng và một tấm thiệp Giáng sinh.

Chắc con sẽ thắc mắc liệu ông ấy có bao giờ giải thích chuyện gì đã xảy ra giữa ông và mẹ ta không. Không hề. Ông chỉ đơn giản nói. “Chúng ta không hợp nhau.” Nếu ta gặng hỏi, ông sẽ nói thêm. “Con không hiểu đâu.” Điều tệ nhất ông ấy từng nói về mẹ ta. “Bà ấy là một phụ nữ cứng đầu.”

Như thể hai người đã cùng lập lời thề sẽ không bao giờ tiết lộ lí do họ chia tay. Nhưng ta đã hỏi cả hai cùng một câu, và chỉ mỗi cha ta cúi đầu xuống khi trả lời.

CHUYẾN VIẾNG THĂM THỨ HAI KẾT THÚC

“Posey. Bà Thelma thì thầm. “Tôi sẽ ghé thăm mấy đứa cháu một chút.”

“...”

Trông bà khá hơn nhiều so với lúc mới bấm chuông cửa nhà mẹ ta. Làn da của bà trở nên mịn màng, đôi mắt lẫn đôi môi được tô điểm lộng lẫy. Mẹ ta đã chải gọn mái tóc nhuộm cam của bà, và lần đầu tiên ta nhận ra bà Thelma là một người phụ nữ xinh đẹp, ắt hẳn bà từng là hoa khôi khi còn trẻ.

Mẹ ta hôn lên má bà Thelma, rồi đóng túi lại và ra hiệu cho ta đi theo. Chúng ta đi vào hành lang, nơi một cô bé thắt bím đang chạy bình bịch về phía cả hai.

“Bà ơi?” Con bé hỏi. “Bà còn thức không?”

Ta lùi lại, nhưng con bé chạy lướt ngang chúng ta, không một lần ngẩng lên nhìn. Theo sau con bé là một chú nhóc – chắc là em trai nó? – hiện đang đứng trước cửa và đưa tay lên miệng ngậm. Ta bước tới, giơ tay vẫy trước mặt thằng nhóc. Không có phản ứng. Rõ ràng hai ta vô hình trước chúng.

“Mẹ!” Ta lắp bắp. “Chuyện gì vậy?”

Bà ấy đang nhìn bà Thelma, cháu gái của bà đang ngồi trên giường. Họ đang chơi trò đập tay. Mắt mẹ ta rơm rớm.

“Bà Thelma cũng sắp chết sao?”

“Sắp rồi.” Mẹ ta bảo.

Ta bước lên trước mặt mẹ.

“Mẹ ơi. Làm ơn?”

“Bà ấy đã gọi mẹ, Charley ạ.”

Chúng ta cùng nhìn về phía giường ngủ.

“Bà Thelma? Bà ấy gọi mẹ tới ư?”

“Không, cưng ạ. Mẹ chỉ xuất hiện trong tâm trí bà ấy, thế thôi. Mẹ là một ý nghĩ. Bà ấy ước gì mẹ vẫn còn sống để giúp bà trông thật xinh đẹp chứ không phải ốm yếu thế kia, nên mẹ đã ở đây.”

“Một ý nghĩ?” Ta cúi xuống. “Con không hiểu.”

Mẹ tiến lại gần hơn. Giọng bà dịu dàng. “Con đã bao giờ mơ về một người đã mất, nhưng trong mơ lại nói cùng họ những chuyện chưa từng nói trước kia chưa, Charley? Thế giới con bước vào lúc này không xa thế giới mẹ đang ở là bao.”

Bà đặt một tay lên tay ta. “Khi một người đã sống trong trái tim con, họ không bao giờ thật sự mất đi. Họ có thể trở về với con, kể cả những lúc bất ngờ nhất.”

Trên giường ngủ, cô bé đang nghịch tóc bà Thelma. Bà ấy mỉm cười, quay sang nhìn chúng ta.

“Con nhớ cụ Golinski không?” Mẹ ta hỏi.

Ta nhớ chứ. Một bệnh nhân ở bệnh viện. Bệnh nan y. Cụ ấy sắp chết. Nhưng cụ thường kể cho mẹ ta về những người “đến thăm” cụ mỗi ngày. Những người cụ từng trò chuyện và cười đùa cùng trong quá khứ. Mẹ ta đã kể lại chuyện này vào bữa tối, cách bà lén nhìn vào phòng và thấy cụ Golinski nhắm mắt, mỉm cười và thì thầm với vị khách vô hình nào đó. Cha ta bảo cụ “lẫn rồi”. Một tuần sau, cụ qua đời. “Cụ ấy không lẫn đâu.” Mẹ ta nói.

“Vậy bà Thelma sắp...”

“Chóng thôi.” Mẹ ta nheo mắt. “Càng cận kề cái chết, con càng dễ nói chuyện với những người đã mất.”

Cơn ớn lạnh bỗng chạy dọc từ vai xuống chân ta. “Thế tức là con...”

Ta muốn nói là “sắp chết”. Ta muốn nói là “lìa đời”.

“Con là con trai mẹ.” Bà thì thầm. “Con là vậy đấy.”

Ta nuốt khan. “Con còn bao nhiêu thời gian nữa?”

“Một chút nữa.” Bà bảo.

“Không lâu lắm?”

“Lâu là sao?”

“Con không biết nữa, mẹ. Con sẽ ở bên mẹ mãi mãi, hay mẹ sẽ biến mất trong tích tắc?”

“Con có thể tìm thấy những điều thực sự quan trọng chỉ trong một tích tắc.” Bà nói.

Đột nhiên, toàn bộ các loại kính trong nhà bà Thelma nổ tung, cửa sổ, gương soi, màn hình tivi. Những mảnh kính vỡ bay quanh chúng ta như thể cả hai đang đứng giữa tâm lốc xoáy. Chợt một giọng nói át hết mọi tiếng ồn vang lên như sấm từ bên ngoài.

“CHARLES BENETTO! TÔI BIẾT ANH CÓ THỂ NGHE THẤY TÔI! TRẢ LỜI TÔI ĐI!”

“Con phải làm sao đây?” Ta hét lên với mẹ.

Bà bình thản chớp mắt trong lúc những mảnh kính xoay tròn xung quanh.

“Tùy ở con thôi, Charley.” Bà đáp.

--

IV: BUỔI TỐI

NẮNG NHẠT

“Chừng nào Chúa trời nói chuyện xong với bà nội, xin hãy trả bà cho chúng con. Xin cảm ơn!” Con gái ta đã viết trong cuốn sổ viếng tại đám tang của mẹ ta, một câu giả định vô lí mà một đứa trẻ có thể nghĩ ra. Nhưng khi nhìn thấy mẹ lần nữa, nghe bà giải thích về “cõi chết”, cách bà được gọi quay về nhờ kí ức của mọi người về bà, thì, ừ, có lẽ Maria biết rõ hơn ta.

Cơn bão kính vỡ trong nhà bà Thelma đã tan. Ta phải nhắm chặt mắt lại để nó dừng hẳn. Kính vỡ đâm vào da ta và ta cố hất chúng ra, nhưng kể cả việc đó với ta cũng rất mất sức. Ta đang yếu ớt và khô héo dần. Ngày ta được ở bên mẹ, nắng đã nhạt dần.

“Con sẽ chết ư?” Ta hỏi.

“Mẹ không chắc lắm, Charley. Chỉ Chúa trời mới biết.”

“Đây là thiên đường sao?”

“Đây là Bãi Biển Pepperville. Con không nhớ ư?”

“Nếu con đã chết... nếu con chết... con có được ở cùng mẹ không?”

Bà cười toe. “Ô kìa, giờ con lại muốn ở cùng mẹ cơ à.”

Có lẽ con sẽ thấy câu đó thật lạnh lùng. Nhưng mẹ ta vẫn là mẹ ta đấy thôi, đùa giỡn một chút, trêu ghẹo một chút, y như tháng ngày chúng ta ở cùng nhau trước khi bà qua đời.

Mà bà nói cũng đúng. Rất nhiều lần, ta đã chọn không ở cùng bà. Quá bận. Quá mệt. Không có hứng. Nhà thờ? Không, cảm ơn. Bữa tối? Xin lỗi. Ghé thăm mẹ? Không được, chắc để tuần sau.

Con cứ tính đếm số giờ con đã có thể ở bên mẹ mà viện cớ này kia xem. Cũng dài bằng một kiếp người rồi đấy.

Bà nắm lấy tay ta. Sau khi gặp bà Thelma, chúng ta chỉ tản bộ về phía trước, khung cảnh bắt đầu thay đổi và chúng ta thảng hoặc lướt qua cuộc đời của nhiều người. Ta nhận ra vài người là bạn cũ của mẹ ta. Vài người là những người đàn ông ta không quen biết, những người từng ngưỡng mộ mẹ ta: một ông bán thịt tên Armando, một luật sư thuế tên Howard, một thợ sửa đồng hồ mũi tẹt tên Gerhard. Mẹ ta chỉ gặp họ trong phút chốc, mỉm cười hoặc ngồi xuống trước mặt họ.

“Họ đang nghĩ về mẹ sao?” Ta hỏi.

“Ừ.” Bà gật đầu.

“Mẹ sẽ đi đến tất cả những nơi có người nhớ tới mẹ ạ?”

“Không” Bà đáp. “Không phải tất cả.

Chúng ta đến gần một người đàn ông đang nhìn ra ngoài cửa sổ. Rồi một người đàn ông khác nằm trên giường bệnh. “Nhiều quá!” Ta bảo.

“Họ chỉ là đàn ông thôi, Charley. Những người đàn ông tử tế. Có vài người góa vợ.”

“Mẹ từng hẹn hò với họ ư?”

“Không.”

“Họ có ngỏ lời không?”

“Nhiều lần lắm”

“Sao giờ mẹ lại đến gặp họ?”

“Ồ, ấy là đặc quyền của phụ nữ, mẹ đoán vậy.” Bà khum hai bàn tay vào nhau và che nơi chóp mũi, giấu đi ոụ cười mím chi nghịch ngợm. “Được nghĩ đến cũng vui mà, con biết đấy!”

Ta quan sát khuôn mặt bà. Rõ ràng bà là một người đẹp, dù tuổi đã gần tám mươi, khi gương mặt thanh tú của bà đã có thêm nhiều nếp nhăn, đôi mắt giấu sau cặp kính, mái tóc – từng có màu xanh đen của trời đêm – giờ đã chuyển sang màu xám bạc của trời chiều nhiều mây. Những người đàn ông này từng ngắm nhìn bà như ngắm nhìn một phụ nữ.

Nhưng ta chưa từng ngắm nhìn bà theo cách ấy. Ta chưa từng được biết về cô Pauline, theo tên cha mẹ bà âu yếm đặt, hay cô Posey, cái tên bạn bè bà thân mật gọi. Với ta, bà chỉ là Mẹ, cái tên ta đã đặt cho bà. Ta chỉ nhìn thấy bà dọn bữa tối ra bàn, tay vẫn đeo găng làm bếp, hoặc chở chúng ta đến sân chơi bowling.

“Sao mẹ không tái hôn?” Ta hỏi.

“Charley.” Bà nheo mắt. “Thôi nào!”

“Không. Con nghiêm túc đấy. Sau khi tụi con trưởng thành – mẹ không cô đơn sao?”

Bà quay mặt đi. “Thi thoảng. Nhưng rồi con và Roberta có con, thế nghĩa là mẹ có cháu, và mẹ có các bà ở đây và – ôi, con biết đấy, Charley. Thời gian qua chóng vánh.”

Ta nhìn bà hướng lòng bàn tay lên và mỉm cười. Ta đã quên mất niềm vui nhỏ nhoi là lắng nghe mẹ ta kể chuyện về chính bà.

“Đời như bóng chim câu, phải không, Charley?”

“Dạ.” Ta lẩm bẩm.

“Thật tiếc khi phải lãng phí nó. Chúng ta luôn nghĩ đời còn dài lắm.”

Ta nghĩ về những ngày mình rượu chè bê tha. Những đêm say quên lối về. Những buổi sáng chỉ để ngủ vùi. Toàn bộ khoảng thời gian ta chạy trốn khỏi bản thân.

“Con còn nhớ..” Bà bắt đầu bật cười. “Hôm Halloween mẹ hóa trang cho con thành xác ướp không? Rồi trời đổ mưa?”

Ta cúi đầu. “Mẹ đã phá hỏng cuộc đời con.”

Kể cả khi đó, ta nghĩ, ta cũng vẫn đổ lỗi cho người khác.

“Tối nay con nên ăn chút gì đó.” Bà nói.

Thế là chúng ta quay trở lại căn bếp của bà, ngồi tại chiếc bàn ăn hình tròn, một lần cuối cùng. Có gà rán, cơm chiên và cà tím bỏ lò, tất cả đều nóng hổi và quen thuộc, những món ăn bà từng nấu cho em gái và ta cả trăm lần. Nhưng khác với cảm giác bàng hoàng sáng nay khi bước vào căn bếp này, giờ ta bất an và suy sụp, như thể linh cảm xấu về điều sắp đến. Mẹ nhìn ta âu lo, và ta hướng bà sang chuyện khác.

“Mẹ kể con nghe về bên ngoại đi.” Ta bảo.

“Charley.” Bà đáp. “Mẹ kể rồi mà.”

Đầu ta nhức như búa bổ.

“Mẹ kể lần nữa đi.”

Rồi bà bắt đầu. Bà kể ta nghe về ông bà ngoại, cả hai đều là dân nhập cư và đã mất trước khi ta chào đời. Bà kể ta nghe về hai ông chú và bà cô điên rồ, những người từ chối học tiếng Anh và vẫn tin vào lời nguyền của gia tộc. Bà kể ta nghe về những người anh chị họ của bà, Joe và Eddie, họ sống ở đầu kia đất nước. Mỗi người thường có một giai thoại nhỏ đi kèm. (“Chị ấy sợ chó vô cùng” “Mới mười lăm tuổi, anh ấy đã cố gia nhập Hải Quân.”) Và giờ ta cần nhớ thật kĩ cái tên nào gắn liền với chi tiết nào. Roberta và ta toàn ngước mắt lên trần nhà bày tỏ nỗi chán chường mỗi lần mẹ huyên thuyên kể lại những chuyện này. Nhưng nhiều năm sau, sau buổi tang lễ, Maria đã hỏi ta về gia đình mình – ai là họ hàng của ai – ta phải chật vật tìm câu trả lời. Ta không thể nhớ. Một giai đoạn dài trong lịch sử gia đình đã bị chôn vùi cùng mẹ. Con đừng bao giờ để quá khứ của mình biến mất theo cách đó.

Nên lần này, ta chăm chú lắng nghe mẹ thuật lại từng nhánh gia phả, nhìn bà gập đốt ngón tay để đếm từng người mỗi khi bà liệt kê. Cuối cùng, khi đã kể xong, bà chắp hai tay lại, và những ngón tay – giống như những nhân vật trong câu chuyện – đan vào nhau.

“Dù saooooo thì!” Bà nửa nói nửa ngân nga như đang hát. “Đấy cũng là...”

“Con nhớ mẹ lắm, Mẹ ơi!”

Từ ngữ cứ thể bật ra trên môi ta. Mẹ ta mỉm cười, nhưng bà không trả lời. Dường như bà đang cân nhắc câu nói ấy, thăm dò ý tứ của ta, như một ngư phủ đang kéo lưới.

Thế rồi, khi Mặt Trời lặn xuống nơi đường chân trời của cái thế giới nào đó chúng ta đang ở, bà chặc lưỡi và nói. “Chúng ta còn phải ghé qua một nơi nữa, Charley.”

NGÀY ÔNG ẤY MUỐN QUAY LẠI

Giờ thì, ta cần kể với con về lần cuối cùng ta gặp mẹ khi còn sống, và chuyện ta đã làm.

Đó là vào tám năm trước, tại bữa tiệc sinh nhật lần thứ bảy mươi chín của bà. Bà đã đùa rằng mọi người tốt hơn hết nên có mặt, bởi vì bắt đầu từ năm sau, “Mẹ sẽ không cho ai biết đó là sinh nhật của mẹ nữa.” Tất nhiên, bà đã nói điều này vào năm sáu mươi chín và năm năm mươi chín và có lẽ cả năm hai mươi chín tuổi nữa.

Vào thứ Bảy, tất cả đến nhà bà ăn bữa trưa mừng sinh nhật. Người đến tham dự có vợ và con gái ta; em gái ta, Roberta, cùng chồng của con bé, Elliot; ba đứa cháu ta (đứa nhỏ nhất, Roxanna năm tuổi, thích mang giày búp bê đi khắp nơi); cộng với hơn hai mươi mấy người hàng xóm cũ, bao gồm những cụ bà từng được mẹ ta gội đầu và làm tóc cho. Đa số có sức khỏe kém; một người ngồi xe lăn tới. Dẫu vậy, ai ai cũng chải chuốt gọn gàng, tóc họ xịt keo láng bóng như mũ bảo hiểm, và ta tự hỏi liệu có phải mẹ ta tổ chức tiệc chỉ để những quý bà đây có cơ hội ăn diện hay chăng.

“Con muốn bà nội trang điểm cho con, được không ạ?” Maria chạy về phía ta hỏi, thân hình mười bốn tuổi của con bé vẫn còn non nớt và lóng ngóng.

“Tại sao?” Ta bảo.

“Vì con muốn thế. Bà bảo nếu cha đồng ý thì bà sẽ làm.” Ta nhìn Catherine. Cô ấy nhún vai. Maria đập tay liên tiếp lên cánh tay ta.

“Làm ơn-làm ơn-làm ơn-làm ơn-làm ơn nhé cha?”

Ta đã nói hết với con về chuyện cuộc sống của ta ảm đạm thế nào sau sự nghiệp bóng chày. Ta cần bổ sung rằng Maria là ngoại lệ duy nhất. Con bé là niềm hạnh phúc vô bờ với ta. Ta cố trở thành một người cha tử tế. Ta cố để ý những chi tiết nhỏ nhặt. Ta lau sốt cà chua trên mặt con bé sau khi ăn khoai tây chiên. Ta ngồi cạnh con bé tại chiếc bàn học nhỏ, tay cầm bút chì, giúp nó giải toán. Ta bảo con bé quay lên lầu thay đồ khi, hồi mới mười một tuổi, nó đi xuống mặc một chiếc áo hở lưng. Và ta luôn sẵn lòng chơi ném bóng với con bé hoặc đưa nó tới YMCA để học bơi, sung sướng giữ nó vô tư càng lâu càng tốt.

Mãi sau ta mới biết, sau khi ta rời khỏi cuộc đời con bé, nó đã trở thành phóng viên thể thao cho tờ báo của trường đại học. Với sự hòa quyện giữa văn chương và thể thao ấy, ta nhận ra rằng ông bà có thể truyền niềm đam mê cho cháu chắt qua cha mẹ chúng, dù họ muốn hay không.

Tiệc sinh nhật vẫn sôi nổi, tiếng bát đĩa va lanh canh và âm nhạc vang khắp phòng. Căn phòng rôm rả tiếng nói cười. Mẹ ta đọc to những tấm thiệp như thể chúng là một bức điện tín chúc mừng từ những quan chức nước ngoài trọng yếu, kể cả mấy tấm thiệp màu sắc nhã nhặn rẻ tiền in hình bầy thỏ ở mặt trước (“Tôi chỉ muốn nhảy vào nói rằng... Chúc bạn một sinh nhật bùng nổ!”) Khi đọc xong, bà sẽ quay tấm thiệp lại để tất cả có thể nhìn thấy, và bà sẽ gửi một nụ hôn gió tới người gửi. “Moaaaa!”

Một lúc sau khi mẹ ta đọc xong hết thiệp mừng và trước khi bà cắt bánh lẫn mở quà, điện thoại đổ chuông. Nó có thể reng thật lâu trong nhà của mẹ vì bà không bao giờ vội vã dừng việc đang làm để trả lời. Bà sẽ hút bằng hết bụi còn sót lại ở góc nhà sau cùng hoặc lau chùi thật sạch khung cửa sổ chót cuối, như thể cuộc gọi không hề quan trọng cho đến khi bà bắt máy.

Và vì không ai bắt máy, ta đã xung phong.

Nếu được sống lại đời mình lần nữa, ta sẽ để mặc nó đổ chuông.

“Alo?” Ta hét lên giữa tiếng ồn.

Mẹ ta vẫn dùng điện thoại bàn sáng màu xinh xắn nhãn hiệu Princess. Dây dài chừng sáu mét vì bà thích đi vòng quanh khi đang nói chuyện.

“Alo?” Ta lặp lại. Ta kề sát ống nghe vào tai.

"Aloooo?"

Ta vừa định cúp máy thì nghe một người đàn ông hẳng giọng.

Rồi cha ta cất tiếng. “Chick? Con đấy à?”

Ban đầu, ta không trả lời. Ta cứng đơ người. Dù mẹ chưa bao giờ đổi số, ta vẫn không thể tin rằng cha ta lại gọi. Ông rời khỏi ngôi nhà này quá đột ngột, quá tàn nhẫn, đến mức nghe giọng ông ở chính nơi đây, khiến ta cảm giác mình đang quay lại một tòa nhà bốc cháy.

“Phải, con đây.” Ta thì thầm.

“Cha đang tìm con gấp. Cha đã gọi đến nhà và cả văn phòng của con. Cha đoán cầu may có thể con đang...”

"Hôm nay là sinh nhật mẹ.”

“À, phải.” Ông đáp.

“Cha muốn nói chuyện với mẹ không?”

Ta vội vàng nói câu đó. Ta cảm nhận được cha ta đang đảo mắt chán ngán.

“Chick, cha đã nói chuyện với Pete Garner.”

“Pete Garner...”

“Của đội Pirates.”

“Vâng?”

Ta cầm điện thoại đi khỏi chỗ khách mời. Lúc khum tay cầm ống nghe, ta liếc nhìn hai cụ bà đang ngồi ăn trên trường kỉ, thưởng thức salad cá ngừ trên đĩa giấy.

“Họ sắp tổ chức trận Old Timers, nhớ không?” Cha ta nói. “Và Pete bảo cha là Freddie Gonzalez đã rút khỏi trận đấu. Gã gặp vài rắc rối liên quan đến giấy tờ.”

“Con không hiểu.”

“Đã quá trễ để họ tìm người thay thế. Nên cha nói với Pete. 'Ê, Chick ở gần đây lắm'.”

“Cha. Con không ở gần đó.”

“Con có thể. Ông ta đâu biết con ở chỗ nào.”

“Một trận Old Timers?”

“Rồi ông ta nói. 'Ồ, thế hả? Chick sao?' Và cha đáp. 'Ừ. Phong độ vẫn tốt lắm...'”

"Cha..."

“Và Pete nói...”

"Cha..."

Ta biết chuyện gì sắp xảy ra. Ta biết ngay lập tức. Người duy nhất đau khổ hơn ta khi ta từ bỏ nghiệp bóng chày chính là cha.

“Pete nói họ sẽ thêm con vào đội hình. Tất cả những gì con cần làm là...”

“Cha, con chỉ chơi...”

“Tới đây...”

“Sáu tuần trong đội tuyển cấp cao...”

“Tầm 10 giờ sáng...”

“Con chỉ chơi...”

“Và rồi...”

“...”

“Cha không thể tham gia một trận Old Timers với...”

“Mày làm sao thế, Chick?”

Ta ghét câu hỏi đó. Mày làm sao thế? Bởi bạn không thể trả lời bằng câu nào khác ngoài, “Không, con không sao!” Nhưng rõ ràng đó không phải sự thật.

Ta thở dài. “Họ nói sẽ thêm con vào đội hình ạ?”

“Tao vừa mới nói rời mồm...”

“Để chơi bóng?”

“Mày điếc à? Tao nói nãy giờ còn gì...”

“...”

“Chừng nào trận đấu diễn ra?”

“Ngày mai. Mấy người ở hiệp hội sẽ đến đó và...”

“Ngày mai hả cha?”

“Ngày mai. Sao nào?”

“Giờ đã ba giờ chiều rồi...”

“Mày sẽ ngồi ở hàng ghế cầu thủ. Mày đụng mặt mấy gã này. Mày bắt chuyện với họ.”

“Con bắt chuyện với ai cơ?”

“Ai cũng được. Anderson. Molina. Mike Junez, huấn luyện viên, gã hói ấy? Có chết mày cũng phải đụng mặt họ. Rồi mày sẽ nói chuyện, biết đâu lại ăn may.”

“Cái gì?”

“Một cơ hội tương lai. Huấn luyện viên. Giáo viên dạy đánh bóng. Một vị trí trong đội tuyển cấp thấp. Mày bước một chân vào cửa...”

“Sao họ lại muốn con...”

“...”

“Đấy là cách mọi chuyện...”

“...”

“Con đã không vung gậy suốt...”

“...diễn ra, đấy là cách mọi chuyện diễn ra, Chick. Mày bước một chân vào cửa..”

“Nhưng con...”

“Mày phải quen biết rộng để khi họ có việc.”

“Cha. Con có việc rồi.”

Một khoảng lặng. Chỉ bằng một khoảng lặng, cha ta có thể làm tổn thương con cái sâu sắc hơn bất cứ người đàn ông nào ta từng biết.

“Nghe này.” Ông thở dài. “Tao đã giành lấy cơ hội cho mày. Mày có muốn nó hay không?”

Giọng ông đã thay đổi, như một đấu sĩ đang giận dữ siết chặt nắm đấm. Ông đã đập tan thực tại thảm hại của ta nhanh như cách ta hằng mong mình có thể. Sự hung hãn của ông khiến ta phải thối lui, và khi làm thế, dĩ nhiên, ta đã thua cuộc. “Mày chỉ cần lết mông đến đây thôi, hiểu chưa?” Ông nói.

"Hôm nay là sinh nhật mẹ.”

“Còn ngày mai thì không.”

Mỗi lần nhớ lại cuộc trò chuyện đó, ta ước mình đã hỏi thêm nhiều thứ. Ông có quan tâm đến việc vợ cũ đang tổ chức sinh nhật không? Ông có muốn biết bà đang cảm thấy thế nào không? Ai đã đến dự? Ngôi nhà trông như thế nào? Liệu bà có từng nhớ về ông? Một cách trìu mến? Một cách chán ghét? Hay chưa một lần nào?

Có rất nhiều điều ta ước mình đã hỏi. Thay vào đó, ta bảo ta sẽ gọi lại. Ta cúp máy. Và ta để mặc cơ hội mà cha vừa “giành lấy” vờn quanh tâm trí.

Ta nghĩ về nó khi mẹ ta cắt chiếc bánh kem va ni nhiều lớp và đặt từng miếng lên đĩa giấy. Ta nghĩ về nó khi bà mở quà. Ta nghĩ về nó khi Catherine, Maria và ta vây quanh bà để chụp ảnh – đôi mắt của Maria giờ được phủ bằng lớp phấn màu tím – và bạn của mẹ ta, Edith, giơ máy ảnh lên và hộ. “Một, hai ấy, khoan, sao ấy nhỉ, ta không bao giờ nhớ nổi.”

Và kể cả khi đứng đó gượng cười, ta vẫn nghĩ về chuyện đánh bóng.

Ta cố tập trung. Ta cố để tâm vào buổi tiệc sinh nhật của mẹ. Nhưng cha ta, một kẻ trộm theo nhiều nghĩa, đã lấy cắp sự tập trung của ta. Trước khi mở đĩa giấy bị vứt đi, ta đã đi xuống tầng hầm, cầm điện thoại đặt vé cho chuyến bay cuối ngày.

Mẹ ta thường bắt đầu câu nói bằng cụm “Con hãy ngoan ngoãn...” ví dụ như “Con hãy ngoan ngoãn đổ rác...” hoặc “Con hãy ngoan ngoãn chạy ra cửa hàng...” Nhưng chỉ bằng một cú điện thoại, đứa con ngoan ngoãn trong ta khi vừa đến nhà mẹ đã biến mất, và một thằng bé khác thế chỗ.

Ta phải nói dối mọi người ở đó. Việc này không hề khó. Ta có mang theo máy nhắn tin dùng cho công việc, và ta đã gọi đến số máy ấy bằng điện thoại tầng dưới, rồi nhanh chóng đi lên lầu. Khi máy nhắn tin reng lên trước mặt Catherine, ta tỏ ra khó chịu, cằn nhằn về việc họ “làm phiền ta cả vào ngày thứ Bảy”.

Ta giả vờ gọi điện thoại hồi âm. Giả vờ bực mình. Nói dối rằng mình phải bay đi gặp một khách hàng chỉ có thể họp vào Chủ Nhật, và thế có tệ không cơ chứ?

“Họ không đợi được sao?” Mẹ ta hỏi.

“Nực cười lắm, con biết mà.” Ta bảo.

“Nhưng mai chúng ta sẽ ăn bữa sáng muộn.”

“Chứ mẹ muốn con làm sao hả?”

“Con không gọi lại cho họ được à?”

“Không, mẹ à.” Ta gắt gỏng. “Con không gọi lại cho họ được.” Bà cúi đầu. Ta thở hắt ra. Càng cố bào chữa cho một lời nói dối, con càng trở nên tức giận.

Một tiếng sau, taxi đến đậu trước nhà. Ta chộp lấy túi xách. Ta ôm Catherine và Maria, nụ cười gượng của cả hai thực chất là những cái nhíu mày. Ta hét lên tạm biệt đám đông. Bọn họ hét lại. “Tạm biệt... Bái bai... Chúc may mắn.”

Ta nghe tiếng mẹ vang lên cuối cùng, át giọng những người khác. “Mẹ yêu con, Char...”

Cửa xe đóng sầm khi bà chưa nói dứt câu.

Và ta không bao giờ gặp lại bà nữa.

Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta

“Nhưng anh biết gì về kinh doanh nhà hàng chứ?” Vợ ta nói. “Đó là một quán nhậu thể thao.” Ta đáp.

Chúng ta đang ngồi ở bàn ăn. Mẹ ta cũng ở đó, bà đang chơi ú òa với Maria bé nhỏ. Ấy là sau khi ta bỏ chơi bóng chày. Một người bạn muốn ta cùng hợp tác làm ăn.

“Vậy kinh doanh quán nhậu thì không khó sao?” Catherine bảo. “Có nhiều điều anh có biết đâu!”

“Bạn anh biết mà.” Ta nói.

“Mẹ nghĩ sao ạ?” Catherine hỏi.

Mẹ ta cầm lấy tay Maria hết giơ lên rồi hạ xuống. “Con có phải làm ca đêm không, Charley?” Bà hỏi. “Gì cơ?”

“Ca đêm. Con có phải làm ca đêm không?”

“Con góp vốn, mẹ ạ. Con không làm hầu bàn.”

“Nhiều tiền lắm đấy anh.” Catherine nói thêm.

“Nếu không chịu đầu tư thì sao kiếm tiền được?” Ta vặn lại.

“Không còn gì khác ngoài việc này sao anh?” Catherine thắc mắc.

Ta thở ra thật mạnh. Thú thực, ta cũng không rõ. Khi chơi thể thao, con sẽ rèn luyện bản thân sao cho không nghĩ quá nhiều về thứ khác. Ta không thể tưởng tượng nổi cảnh mình ngồi bàn giấy. Đây là một quán nhậu. Ta biết về quán nhậu. Trong cuộc sống hằng ngày, ta đã bắt đầu dựa dẫm vào bia rượu và thầm thấy hứng thú khi có thể say sưa thỏa thích. Hơn nữa, quán nhậu có từ “thể thao” trong đó.

“Quán ở đâu?” Mẹ ta hỏi.

“Cách đây chừng nửa tiếng lái xe.”

“Con phải đến làm mấy ngày trong tuần?”

“Con không biết.”

“Nhưng không phải làm đêm?"

“Sao mẹ cứ hỏi về làm đêm vậy?”

Bà huơ huơ ngón tay trước mặt Maria. “Con có một đứa con gái, Charley ạ.”

Ta lắc đầu chán nản. “Con biết rồi, mẹ, được chứ?”

Catherine đứng lên. Cô ấy dọn dẹp bát đĩa. “Việc này khiến em thấy sợ, vậy thôi. Em chỉ đang nói thật.”

Ta so vai. Ta cúi đầu. Khi ngẩng lên, ta thấy mẹ đang quan sát ta. Bà đặt một ngón tay dưới cằm và khẽ nâng nó lên, ra hiệu cho ta, theo cách riêng của bà, rằng ta cũng nên làm thế.

“Con biết mẹ nghĩ gì không?” Bà tuyên bố. “Mẹ nghĩ cuộc sống cần phải trải nghiệm. Con có tin vào điều này không, Charley?”

Ta gật đầu.

“Niềm tin, sự chăm chỉ, tình yêu – chỉ cần có chúng, con sẽ làm được mọi thứ.”

Ta ngồi thẳng dậy. Vợ ta nhún vai. Bầu không khí đã thay đổi. Tình thế đã cải thiện.

Vài tháng sau, quán nhậu thể thao khai trương.

Hai năm sau, quán dừng hoạt động.

Rõ ràng, con cần nhiều hơn ba điều trên. Nếu không phải trong thế giới của bà, thì ít nhất là trong thế giới của ta.

TRẬN ĐẤU

Ta ở khách sạn Best Western vào đêm trước trận đấu Old Timers, nó khiến ta nhớ lại những ngày tháng hoang đàng cùng những chuyến du lịch bằng xe hơi. Ta không ngủ được. Ta tự hỏi sẽ có bao nhiêu người ở sân bóng. Ta tự hỏi liệu mình có thể làm quen với ai khác bằng một cú ném không. Vào 5:30 sáng, ta rời giường để tập vài bài giãn cơ. Ánh đèn báo có tin nhắn trên điện thoại của ta nhấp nháy. Ta gọi cho quầy lễ tân. Điện thoại đổ chuông ít nhất hai mươi lần.

“Tôi thấy điện thoại của tôi báo có tin nhắn.” Ta nói khi cuối cùng cũng có người trả lời.

“Chờ chút.” Giọng nói làu bàu. “Ờ. Ông có bưu phẩm.”

Ta xuống lầu. Nhân viên đưa ta một hộp giày cũ. Trên đó dán tên của ta. Cậu ta ngáp dài. Ta mở hộp.

Là đôi giày thi đấu của ta.

Có vẻ cha ta đã giữ chúng suốt bao năm. Chắc ông ghé qua đưa hồi tối mà chẳng thèm gọi lên phòng ta. Ta tìm xem có lời nhắn nào không, nhưng trong hộp không còn gì khác. Chỉ đôi giày của ta, cùng những vết trầy xước cũ kĩ.

Ta đến sân bóng từ sớm. Theo thói quen, ta bảo tài xế taxi cho ta xuống gần cổng vào của cầu thủ, nhưng bảo vệ lại hướng dẫn ta tới cổng vào của nhân viên, nơi những người bán bia và xúc xích đi vào. Sân vận động trống trơn và những dãy hành lang nồng mùi mỡ. Cảm giác khi quay lại nơi này thật lạ. Ta đã tìm cách tái xuất với tư cách cầu thủ suốt nhiều năm. Hiện tại, ta là một phần của hoạt động quảng bá, trận đấu Old Timers, đấu vài hiệp kỉ niệm miễn phí, một cách bán vé khá tốt – như Ngày Đội Mũ, Ngày Ném Bóng, hoặc Ngày Pháo Hoa.

Ta tìm thấy phòng thay đồ phụ nơi chúng ta sẽ đổi sang đồng phục thi đấu. Nhân viên trực cửa kiểm tra tên ta trên danh sách và đưa ta đồng phục.

“Đồ của tôi.”

“Chỗ nào bên đó cũng được.” Hắn huơ tay, chỉ về một hàng tủ kim loại sơn màu xanh dương.

Có hai gã tóc bạc đang nói chuyện trong góc. Họ gật đầu với ta trong khi tiếp tục nói. Điều đó khiến ta khó xử, giống như đang dự một buổi họp mặt cấp ba của lớp khác vậy. Nhưng ngẫm lại, ta ở đội tuyển cấp cao có sáu tuần, sao có chuyện ta kết giao được với người bạn lâu năm.

Đồng phục của ta có chữ “Benetto” thêu ở mặt sau, dù khi nhìn kĩ hơn, ta có thể thấy lớp vải bạc đi từ một cái tên cũ từng được thêu trước đó. Ta kéo áo qua đầu. Ta ngọ nguậy đua tay vào tay áo.

Mặc áo xong, ta quay lại, và Willie “Bomber” Jackson đang đứng cách ta vài mét.

Ai cũng biết Jackson. Ông ấy là một tay đánh bóng kì cựu, nổi tiếng vì sức mạnh lẫn sự kiêu ngạo trên gôn nhà. Lần nọ, trong trận tranh vé vớt, ông ấy đã chĩa gậy về phía hàng rào bên phải, đưa ra quyết định, và kiến tạo một cú homerun cao ngất ngưởng. Con chỉ cần làm điều này một lần duy nhất trong sự nghiệp để trở thành bất tử, nhất là khi họ chiếu đi chiếu lại cảnh đó trên tivi. Và ông ấy đã trở thành bất tử.

Giờ ông ấy đang đứng cạnh ta trên ghế. Ta chưa bao giờ chơi chung đội với Jackson. Ông ấy béo và lùn, trông như đang bị thổi phồng trong chiếc áo khóa kéo dài tay bằng nhung màu xanh, nhưng vẫn phảng phất vẻ vương giả. Ông ấy gật đầu với ta và ta gật đầu chào lại.

“Xin chào.” Ông ấy bắt chuyện.

“Chick Benetto.” Ta nói, rồi giơ tay ra. Ông chộp lấy hai ngón giữa của ta rồi giật mạnh. Ông ấy không bao giờ xưng tên. Ai cũng hiểu rằng ông ấy không cần làm vậy.

“Thế, Chuck, bây giờ anh làm gì?”

Ta không sửa lỗi phát âm của ông ấy. Ta nói ta làm “tiếp thị”. “Còn anh?” Ta hỏi. “Vẫn là phát thanh viên chứ?”

“Ừ. Một chút. Giờ tôi chủ yếu tập trung vào đầu tư.” Ta gật đầu. “Tốt. Ừ. Tuyệt đấy. Đầu tư.”

“Các quỹ tương hỗ.” Ông nói thêm. “Vài quỹ ủy thác đầu tư. Nhưng hầu hết là tương hỗ.”

Ta lại gật đầu. Ta thấy xấu hổ vì đã mặc đồng phục quá sớm. “Anh có đầu tư vào thị trường chứng khoán không?” Ông ấy hỏi.

Ta lật lòng bàn tay lên. “Ờ thì, mỗi chỗ một chút.”

Dối trá. Ta không ở chỗ nào trên thị trường cả.

Ông chăm chú quan sát ta, quai hàm khẽ chuyển động. “Ờ, cứ xem thế nào. Tôi có thể giới thiệu anh.”

Trong khoảnh khắc, câu nói ấy nghe thật hứa hẹn, cầu thủ Jackson nổi tiếng sẵn lòng giới thiệu ta, và ta bắt đầu mơ về số tiền mình không có. Nhưng khi ông ấy đưa tay vào túi, ta đoán là để tìm danh thiếp, ai đó hét lên. “Jackson, thằng mập già khú này!” Chúng ta cùng quay phắt lại và thấy Spike Alexander. Ông ấy và Jackson ôm nhau chặt đến nỗi cả hai suýt nữa va vào ta. Ta phải né sang một bên.

Giây lát sau, họ đã ở góc bên kia căn phòng, được nhiều người vây quanh, và thời gian dành cho quỹ tương hỗ của ta kết thúc.

Trận Old Timers diễn ra vào một giờ trước buổi đấu chính thức, nghĩa là khán đài gần như vắng hoe khi chúng ta bắt đầu. Tiếng đàn vang lên. Bình luận viên cất tiếng hoan nghênh đám đông thưa thớt. Chúng ta được giới thiệu theo thứ tự bảng chữ cái, bắt đầu với một cầu thủ sân ngoài tên Rusty Allenback, người từng chơi bóng vào cuối những năm 1940, tiếp theo là Benny “Bobo” Barbosa, một cầu thủ sân trong nổi tiếng với nụ cười tươi rói từ những năm 1960. Ông vừa chạy ra vừa vẫy tay chào. Những người hâm mộ vẫn đang vỗ tay cho ông ấy khi ta được xướng tên. Bình luận viên nói. “Từ đội giành chiến thắng năm 1973...” Con có thể nghe thấy tiếng háo hức chờ mong và rồi, “Cầu thủ bắt bóng Charles ‘Chick’ Benetto,” âm lượng đột ngột giảm xuống, từ nồng nhiệt chuyển thành lịch sự.

Ta lao khỏi hàng ghế cầu thủ và suýt đá trúng chân của Barbosa. Ta cố gắng vào sân trước khi tiếng vỗ tay tắt lịm, để tránh sự im lặng đầy hổ thẹn, khi con nghe được tiếng chân mình lạo rạo trên cát. Cha ta đang ở đâu đó giữa đám đông, dù trong tưởng tượng của ta, ông đang khoanh tay lại. Không tiếng vỗ tay nào phát ra từ đội nhà.

Rồi đến trận đấu. Khu vực ghế ngồi cho cầu thủ y hệt nhà ga xe lửa, hàng người lũ lượt ra vào để lấy gậy đánh bóng, họ va vào nhau lúc nện giày bình bịch trên sàn bê tông. Ta được bắt bóng một hiệp, thế là nhiều rồi, vì việc ngồi xổm xuống sau ngần ấy năm không tập luyện khiến bắp đùi ta đau nhức khi đối phương chỉ vừa ném cú thứ ba. Ta liên tục đổi chân trụ, cho đến khi một cầu thủ đánh bóng, một gã râu ria cao lớn tên Teddy Slaughter, nói. “Này anh bạn, đừng nhún nhảy nữa được không?”

Với đám đông đang tiến vào khán đài, ta đoán mọi thứ trông như một trận bóng chày bình thường. Tám cầu thủ phòng ngự, một cầu thủ ném bóng, một cầu thủ đánh bóng, một trọng tài mặc đồ đen. Nhưng lối chơi của chúng ta chẳng còn uyển chuyển và oai vệ như xưa. Giờ, ai nấy đều chậm chạp. Nặng nề. Những cú vung gậy nặng trĩu, còn những cú ném vừa cao vừa rời rạc, quá nhiều khoảng không bên dưới.

Ngồi ở hàng ghế cầu thủ của đội ta là những gã đàn ông bụng phệ rõ ràng đã đầu hàng trước quá trình lão hóa, họ đùa cợt. “Chúa ơi, ai đó làm ơi cho tôi ít oxi!” Và có những người vẫn giữ vững tinh thần nghiêm túc trong mọi trận đấu. Ta ngồi cạnh một cầu thủ già người Puerto Rico, ông ấy ít nhất phải sáu mươi tuổi rồi, ông liên tục nhổ nước bọt sẫm màu xì gà xuống sàn và lẩm bẩm. “Tiến lên các cưng, tiến lên.”

Lúc đến lượt ta đánh bóng, phân nửa khán đài còn chưa được lấp đầy. Ta tập vung gậy vài lần rồi bước vào khu vực đánh bóng. Mặt Trời đã khuất sau mây. Ta nghe tiếng một người bán hàng hét lên. Ta cảm nhận được mồ hôi ròng ròng trên cổ. Ta đổi chân trụ. Và dù ta đã làm việc này cả triệu lần trong đời – nắm chặt cán gậy, nâng cao vai, siết hàm, nheo mắt – tim ta vẫn đập loạn nhịp. Ta nghĩ ta muốn ở lại trên sân lâu hơn vài giây. Cú ném đầu tiên lao tới. Ta mặc kệ nó. Trọng tài hô to. “Ball One!” và ta thật lòng muốn cảm ơn ông ấy.

Con có bao giờ nghĩ, trong lúc chuyện này đang xảy ra ở đây, thì chuyện gì đang diễn ra nơi khác? Sau cuộc ly hôn, vào lúc hoàng hôn, mẹ ta từng đứng hút thuốc dưới hiện nhà và nói. “Charley ạ, hiện tại, trong lúc Mặt Trời đang lặn ở chốn này, nó cũng ló rạng ở đâu đó trên Trái Đất. Úc hoặc Trung Quốc hoặc nơi nào khác. Con thử tra cứu trong bách khoa toàn thư mà xem.”

Bà ấy phả khói và nhìn chăm chăm vào dãy sân sau hình vuông, với những chiếc sào phơi đồ và xích đu trên bãi cỏ.

“Thế giới này thật rộng lớn.” Bà cất tiếng đăm chiêu. “Luôn có một chuyện gì đó đang xảy ra ở đâu đó.”

Bà nói đúng. Luôn có một chuyện gì đó đang xảy ra ở đâu đó. Nên khi ta đang đứng trên gôn nhà ở trận đấu Old Timers ấy, chăm chú dõi theo tay vận động viên tóc bạc, khi hắn ném một cú bóng từng rất nhanh trong quá khứ nhưng giờ chỉ là một đường bóng bay chậm lơ lửng về phía ngực mình, khi ta vung gậy đập trúng nó và nghe tiếng cấp quen thuộc rồi buông gậy xuống và bắt đầu chạy, tin chắc rằng mình vừa làm một điều thật tuyệt vời, ta đã quên mất những phán đoán già nua của mình, quên mất rằng chân tay ta không còn săn chắc như xưa, quên mất rằng khi ta già đi, những bức tường sẽ ngày càng xa hơn, và khi ta ngẩng lên nhìn thứ ngỡ là một cú bóng thành công, thậm chí là một cú homerun, hiện đang rơi xuống chiếc găng bắt bóng chờ sẵn của chốt gôn hai ở sát mép sân trong, ta mới nhận ra nó chỉ là một cú pop-up, một que pháo ướt, một thứ vô dụng, và một giọng nói trong đầu ta hét lên “Bỏ đi! Bỏ đi!” lúc cầu thủ chốt gôn ấy dùng găng siết chặt vật hiến tế cuối cùng của ta cho trận đấu điên rồ này – khi tất cả những điều này diễn ra, mẹ ta, như bà từng nói, đang trải qua chuyện khác ở Bãi Biển Pepperville.

Chiếc đồng hồ kiêm đài phát thanh của bà đang phát nhạc jazz. Gối nằm của bà mới được nhồi bông lại. Và bà nằm sõng soài như một con búp bê bị hỏng trên sàn phòng ngủ, nơi bà vừa đi vào để tìm cặp kính mới màu đỏ rồi ngã xuống.

Một cơn đau tim nghiêm trọng.

Bà đang trút hơi thở cuối cùng.

Khi trận đấu Old Timers kết thúc, chúng ta quay lại đường hầm vào sân và đi ngang các tuyển thủ hiện tại. Đôi bên quan sát lẫn nhau. Bọn họ trẻ măng với làn da mịn màng. Còn chúng ta vừa béo vừa hói. Ta gật đầu chào một anh chàng cơ bắp cầm mặt nạ bắt bóng trên tay. Như thể bỗng nhìn thấy chính mình đang ra sân trong khi bản thân lại đang chui vào phòng thay đồ vậy.

Vào phòng thay đồ, ta nhanh chóng thu dọn đồ đạc. Vài người trong đội ta quyết định đi tắm, nhưng việc đó nghe hơi ngớ ngẩn. Chúng ta đâu vất vả đến thế. Ta gấp gọn áo đồng phục của mình và giữ nó làm kỉ niệm. Ta kéo khóa túi. Sau khi mặc quần áo đầy đủ, ta ngồi yên chừng vài phút. Rồi ta chẳng thiết tha gì nữa.

Ta ra về bằng cổng vào của nhân viên như lúc mới tới. Cha ta đang đứng đó, hút thuốc và ngắm trời. Ông có vẻ ngạc nhiên khi thấy ta.

“Cảm ơn cha vì đôi giày.” Ta nói, rồi giơ chúng lên.

“Mày làm gì ở ngoài đây thế?” Ông bực dọc hỏi. “Mày không nói chuyện được với ai trong đó à?”

Ta thở hắt ra một cách mỉa mai. “Con không biết nữa, cha à. Con định ra chào một tiếng thôi. Con không gặp cha suốt hai năm nay rồi.

“Lạy Chúa. Ông lắc đầu tỏ vẻ kinh tởm. “Sao mày quay lại chơi bóng chày bằng cách nói chuyện với tao được chứ?”

CHICK HAY TIN MẸ QUA ĐỜI

"Alo?"

Giọng của vợ ta nghe có vẻ run rẩy, bối rối.

“Alo, anh đây.” Ta nói. “Xin lỗi, anh...”

“Ôi, Chick, ôi, lạy Chúa! Bọn em không biết tìm anh ở đâu.”

Ta đã soạn sẵn những lời nói dối, - khách hàng, cuộc họp, tất cả – nhưng giờ, chúng chẳng khác gì những viên gạch nặng nề.

“Chuyện gì vậy em?” Ta hỏi.

“Mẹ của anh. Ôi lạy Chúa, Chick. Anh đã ở đâu vậy? Bọn em không...”

“Cái gì? Sao thế?”

Cô ấy bắt đầu khóc nấc lên.

“Nói anh nghe đi!” Ta giục. “Chuyện gì?”

“Bà bị đau tim. Maria tìm thấy bà.”

“Cái...?”

“Mẹ của anh... Mẹ mất rồi.”

Ta mong rằng con sẽ không bao giờ phải nghe những lời ấy. Mẹ của con. Mẹ mất rồi. Chúng không giống những lời nói khác. Chúng quá lớn để nhét vừa tai con. Chúng thuộc về thứ ngôn ngữ kì lạ, nặng nề và quyền uy bất chợt đập mạnh vào hai bên đầu con, một quả cầu sắt lao thẳng vào con hết lần này đến lần khác, để rồi cuối cùng, những câu chữ ấy làm toác một lỗ hổng đủ lớn để chui vào não con. Và bằng cách ấy, chúng khiến con tan nát.

“Ở đâu?”

“Ở nhà mẹ.”

“Ở đâu, ý anh là, khi nào?”

Đột nhiên, mọi chi tiết trở nên cực kì quan trọng. Chi tiết là một thứ gì đó để bấu víu, một cách để ta đưa bản thân mình vào câu chuyện. “Sao mẹ lại...”

“Chick!” Catherine khẽ nói. “Về nhà đi anh, được không?”

Ta thuê một chiếc xe. Ta lái xuyên đêm. Ta lái đi với nỗi bàng hoàng và đau đớn ở ghế sau và cảm giác tội lỗi ở ghế trước. Trước khi Mặt Trời mọc, ta về đến Bãi Biển Pepperville. Ta dừng lại trước nhà để xe. Ta tắt máy. Bầu trời thẫm một màu tím thê lương. Xe ta nồng nặc mùi bia. Và ta ngồi đó, ngẩng nhìn bình minh đang bừng lên xung quanh, nhớ ra mình vẫn chưa gọi cho cha để báo tin mẹ mất. Sâu thẳm trong tim, ta nhận ra mình sẽ không bao giờ gặp lại ông nữa.

Và quả thế thật.

Trong cùng một ngày, ta đã đánh mất cả cha lẫn mẹ: một người bị nỗi hổ thẹn xâm chiếm, một người bị bóng đêm cướp đi.

CHUYẾN VIẾNG THĂM THỨ BA VÀ CUỐI CÙNG

Mẹ và ta đang đi qua một thị trấn ta chưa từng đến. Thị trấn không có gì nổi bật, một trạm xăng ở góc đường này, một cửa hàng tiện lợi ở góc đường khác. Cả cột điện thoại lẫn vỏ cây đều có màu nâu nhạt như thùng các-tông, phần lớn cây cối đều đã rụng lá.

Chúng ta dừng lại trước một chung cư hai tầng được lát gạch màu vàng nhạt.

“Mình đang ở đâu vậy mẹ?” Ta hỏi.

Mẹ ta nhìn về phía đường chân trời. Mặt Trời đã lặn. “Vừa nãy con nên ăn tối nhiều hơn.” Bà nói.

“Thôi mà mẹ.”

“Sao nào? Mẹ chỉ muốn chắc rằng con ăn đủ bữa thôi. Con phải chăm sóc bản thân, Charley ạ.”

Ta thoáng thấy nỗi quan tâm cố hữu vô bờ bến ẩn trong biểu cảm của bà. Và ta nhận ra, mỗi khi nhìn vào mẹ, mình cũng đang nhìn vào thứ tình yêu thuần khiết nhất.

“Con ước gì chúng ta đã cùng làm việc này trước đó, mẹ ơi!”

“Ý con là trước khi mẹ qua đời?”

Giọng ta trở nên rụt rè. “Vâng.”

“Mẹ đã ở đây.”

“Con biết.”

“Khi ấy, con rất bận.”

Ta rùng mình trước từ “bận” ấy. Giờ đây, nghe nó thật rỗng tuếch làm sao. Ta nhìn thấy vẻ cam chịu vụt qua trên khuôn mặt mẹ. Ta tin rằng, vào lúc đó, chúng ta đều nghĩ đến việc mọi chuyện có thể thay đổi thế nào nếu cả hai có cơ hội quay lại.

“Charley.” Bà hỏi.“Mẹ có phải một người mẹ tốt không?”

Ta mở miệng định trả lời, nhưng một ánh sáng chói mắt đã xóa sạch hình dáng bà khỏi tầm nhìn của ta. Ta thấy mặt mình nóng bừng, tựa hồ Mặt Trời đang chiếu thẳng xuống. Thế rồi, giọng nói rền vang đó lại vang lên.

“CHARLES BENETTO! MỞ MẮT RA!”

Ta chớp mắt thật mạnh. Đột nhiên, ta đứng cách mẹ một quãng khá xa, như thể bà vẫn đi tiếp, còn ta đã dừng lại. Ta chớp mắt lần nữa. Giờ bà còn cách xa hơn. Ta gần như không thấy bà nữa. Ta rướn người về phía trước, đầu ngón tay căng cứng, vai muốn trật khỏi khớp. Mọi thứ đang quay cuồng. Ta nhận ra mình đang cố gọi tên bà, ngôn từ run rẩy trong cuống họng. Điều đó khiến ta kiệt sức.

Và rồi mẹ lại đứng cạnh ta, bình thản nắm lấy tay ta như chưa có chuyện gì xảy ra. Chúng ta quay trở lại vị trí cũ. “Một nơi nữa.” Bà nhắc lại.

Bà hướng ta về phía tòa nhà màu vàng nhạt khi nãy và trong nháy mắt, chúng ta đã ở trong đó, một căn hộ trần thấp, đồ đạc kê chật chội. Phòng ngủ khá nhỏ. Giấy dán tường màu xanh bơ. Một bức tranh vẽ vườn nho treo trên tường và một cây thánh giá treo ngay đầu giường. Góc phòng kê một chiếc bàn trang điểm bằng gỗ màu sâm panh bên dưới một tấm gương lớn. Và ngồi trước tấm gương đó là một phụ nữ tóc đen, mặc áo choàng tắm màu hồng nhạt.

Bà ấy tầm bảy mươi mấy tuổi, sống mũi cao, thon gọn và đôi gò má cao bên dưới làn da màu ô liu chảy xệ. Bà nhìn xuống mặt bàn và đưa lược chải tóc một cách chậm rãi, lơ đễnh. Mẹ ta bước tới sau lưng bà. Bà không cất tiếng chào. Thay vào đó, bà giơ hai tay ra và chúng hòa vào làm một với đôi tay của người phụ nữ, một đang cầm lược, một đang áp lòng bàn tay vào tóc, vuốt dọc theo đường chải. Người phụ nữ ngẩng đầu, như muốn ngắm ảnh phản chiếu của mình trong gương, nhưng mắt bà mờ mịt và xa xăm. Ta nghĩ bà đang nhìn mẹ ta. Không ai nói lời nào.

“Mẹ ơi!” Ta thì thầm. “Bà ấy là ai thế?”

Mẹ ta quay lại, tay bà luồn vào tóc người phụ nữ. “Bà ấy là vợ của cha con.”

Cầm xẻng lên, vị mục sư nói. Ông truyền đạt câu này bằng ánh mắt. Ta phải xúc đất lên chiếc quan tài mẹ ta đã hạ xuống được lưng chừng lòng mộ. Vị mục sư giải thích, mẹ ta từng chứng kiến phong tục này tại những đám tang của người Do Thái và yêu cầu ông thực hiện nó trong lễ tang của bà. Bà nghĩ việc này sẽ giúp những người đưa tang chấp nhận sự thật rằng thân xác đã lìa cõi tạm và họ nên thương nhớ linh hồn người đã mất. Ta có thể nghe tiếng cha ta cằn nhằn bà, bảo rằng. “Posey, thề có Chúa, cô đổi ý xoành xoạch ấy.”

Ta đón lấy cái xẻng như một đứa trẻ được trao khẩu súng trường. Ta nhìn em gái ta, Roberta, em đeo mạng che mặt màu đen và đang run bần bật. Ta nhìn vợ ta, cô ấy đang nhìn chằm chằm xuống chân, nước mắt lăn dài trên má, tay phải nhịp nhàng vuốt ve mái tóc của con gái. Chỉ có Maria nhìn ta. Và ánh mắt con bé như muốn nói. “Đừng làm thế, cha ơi! Trả lại đi.”

Một cầu thủ bóng chày luôn biết anh ta đang cầm gậy của mình hay của người khác. Đó là cảm giác của ta khi cầm cái xẻng trên tay bấy giờ. Nó thuộc về một kẻ khác. Nó không thuộc về ta. Nó thuộc về gã con trai không nói dối mẹ hắn. Nó thuộc về gã con trai không thốt ra lời nói cuối cùng với mẹ trong cơn giận dữ. Nó thuộc về gã con trai đã không lao đi để thỏa mãn ý tưởng bất chợt từ người cha xa cách, người, kiên quyết không làm hổ danh một kẻ vô tình, đã không tới đám tang người từng là vợ mình, nơi những đứa con ông cùng gia đình chúng tề tựu, khăng khăng. “Tốt hơn hết, ta không nên đến, ta không muốn làm phật lòng ai.”

Gã con trai đó đáng lẽ phải ở lại vào cuối tuần, ngủ cùng vợ trong phòng dành cho khách, ăn bữa sáng Chủ Nhật muộn cùng gia đình. Gã con trai đó đáng lẽ phải có mặt khi mẹ hắn gục ngã. Gã con trai đó đáng lẽ đã có thể cứu bà.

Nhưng gã con trai đó đã không ở nhà.

Gã con trai này nuốt khan, và làm theo những gì được bảo. Hắn xúc đất lên quan tài. Đất rơi vỡ vụn trên nắp, vài hòn sỏi nhỏ kêu lách cách trên nền gỗ bóng. Và dẫu đây là ý tưởng của bà, dường như ta vẫn nghe thấy giọng mẹ lanh lảnh. “Ôi, Charley! Sao con nỡ lòng nào?”

MỌI VIỆC TRỞ NÊN SÁNG TỎ

“Bà ấy là vợ của cha con.”

Sao ta giải thích câu nói đó được? Ta không thể. Ta chỉ có thể thuật lại với con những gì hồn ma của mẹ đã kể cho ta khi đứng trong căn hộ kì lạ với bức tranh vườn nho trên tường ấy.

“Bà ấy là vợ của cha con. Họ gặp nhau trong chiến tranh. Cha con đóng quân ở Ý. Ông ấy kể với con rồi, đúng không?”

Rất nhiều lần. Ý, cuối năm 1944. Vùng núi Apennie và thung lũng Po, gần thành phố Bologna.

“Bà ấy sống ở một ngôi làng gần đó. Bà ấy thì nghèo. Còn cha con là một người lính. Con biết chuyện diễn ra thế nào rồi đấy. Cha con hồi đó rất, nói sao nhỉ? Bạo dạn?”

Mẹ ta nhìn xuống đôi tay đang chải thẳng tóc cho người phụ nữ.

“Con thấy bà ấy có đẹp không, Charley? Mẹ luôn đoán rằng bà ấy rất đẹp. Thậm chí giờ vẫn thế. Con đồng ý không?”

Tâm trí ta xoay mòng. “Ý mẹ là sao, vợ của cha con? Mẹ là vợ của ông ấy kia mà.”

Bà chậm rãi gật đầu.

“Phải.”

“Ông ấy không thể có hai vợ được.”

“Không.” Bà thì thầm. “Con nói đúng. Ông ấy không thể.”

Người phụ nữ khẽ sụt sịt. Mắt bà đỏ hoe và mệt mỏi. Bà không chào ta. Nhưng bà dường như đang nghe mẹ ta nói.

“Mẹ nghĩ cha con cảm thấy sợ hãi trong cuộc chiến. Ông ấy không biết nó sẽ kéo dài bao lâu. Nhiều người đã bỏ mạng nơi dãy núi ấy. Có lẽ bà ấy đã che chở cho ông. Có lẽ ông ấy nghĩ mình sẽ không bao giờ về được nhà. Ai mà biết? Ông ấy luôn cần một kế hoạch, ông ấy hay nói vậy. Lên kế hoạch. Lên kế hoạch.”

“Con không hiểu.” Ta nói. “Cha đã viết lá thư ấy cho mẹ.”

“Phải.”

“Ông ấy đã cầu hôn. Và mẹ đã đồng ý.”

Bà thở dài. “Khi ông ấy nhận ra chiến tranh sắp kết thúc, mẹ đoán ông ấy lại muốn một kế hoạch khác kế hoạch cũ của ông ấy, với mẹ. Mọi thứ thay đổi khi con thoát khỏi vòng nguy nan, Charley ạ. Thế là...” Mẹ ta nâng mái tóc của người phụ nữ khỏi hai vai. “Ông đã bỏ rơi bà ấy.”

Bà khựng lại.

“Cha con giỏi việc đó lắm.”

Ta lắc đầu. “Nhưng sao mẹ...”

“Ông ấy chưa hề nói với mẹ, Charley. Ông ấy không nói với ai cả. Nhưng sau chừng vài năm, cha con tìm thấy bà ấy lần nữa. Hoặc bà ấy tìm thấy cha con. Và dần dà, ông đưa bà ấy đến Mĩ. Ông ấy đã tạo dựng một cuộc sống hoàn toàn khác. Ông ấy thậm chí còn mua căn nhà thứ hai. Ở Collingswood. Nơi ông ấy mở tiệm mới, con nhớ chứ?”

Người phụ nữ đặt chiếc lược xuống. Mẹ bèn rụt lại, đan hai tay vào nhau và gác cằm lên chúng.

“Món mì ziti bỏ lò mà cha con muốn mẹ làm suốt bấy lâu là của bà ấy.” Bà thở dài. “Không hiểu sao điều đó vẫn khiến mẹ khó chịu.”

Rồi mẹ kể cho ta phần còn lại của câu chuyện. Việc mẹ khám phá ra tất cả. Việc mẹ từng hỏi cha vì sao họ chưa từng nhận được hóa đơn khách sạn khi ông qua đêm tại Collingswood. Việc cha nói rằng ông thanh toán bằng tiền mặt đã khiến bà nghi ngờ. Việc bà thuê người trông trẻ vào một tối thứ Sáu rồi hoang mang lái xe tới Collingswood, chạy mấy vòng đường đến khi nhìn thấy chiếc Buick của cha trước một căn nhà lạ, và bà bật khóc.

“Cả người mẹ run lên, Charley ạ. Mẹ phải ép mình bước từng bước một. Mẹ lén nấp dưới cửa sổ và nhìn vào trong. Hai người họ đang ăn tối. Cha con cởi hết cúc áo sơ mi, để lộ áo lót bên dưới, như cách ông ấy vẫn làm khi ở với mẹ con mình. Cha con ngồi thoải mái với đồ ăn trước mặt, không gấp gáp gì, như thể ông ấy đang sống ở đó, rồi ông ấy chuyển đĩa thức ăn cho người phụ nữ này và...”

Bà dừng lại.

“Con có chắc mình muốn biết chuyện này không?” Ta bần thần gật đầu.

“Con trai của họ.”

“Cái gì?”

“Thằng bé lớn hơn con vài tuổi.”

“Một... đứa con trai?”

Giọng ta rít lên khi nói câu đó.

“Mẹ xin lỗi, Charley.”

Ta cảm thấy chóng mặt, như thể đang ngã về phía sau. Thậm chí ngay khi kể lại với con bây giờ, ta vẫn khó mà cất nên lời. Cha ta, người luôn đòi hỏi sự tận tâm và trung thành của ta với ông ấy, với chúng ta, những người đàn ông trong gia đình. Ông ấy có một đứa con trai khác?

“Anh ta có chơi bóng chày không?” Ta khẽ hỏi. Mẹ nhìn ta đầy bất lực.

“Charley.” Bà nói, gần như bật khóc. “Mẹ thật sự không biết.”

Người phụ nữ mặc áo choàng tắm mở một ngăn kéo nhỏ. Bà lấy ra vài tờ giấy và lật xem từng trang. Bà ấy thật sự là người mẹ ta đã nói ư? Trông bà khá giống người Ý. Tuổi tác cũng trùng khớp. Ta cố hình dung cảnh cha ta gặp mặt bà. Ta cố hình dung cảnh hai người họ bên nhau. Ta không hề biết gì về người phụ nữ hay căn hộ này, nhưng ta nhận ra sự hiện diện của cha ở khắp xung quanh.

“Đêm đó, mẹ đã lái xe về nhà, Charley ạ.” Mẹ ta nói. “Mẹ ngồi trên lề đường. Mẹ đã chờ. Mẹ thậm chí còn chẳng muốn ông ấy đậu xe ngay trước nhà. Sau nửa đêm, cha con trở về. Mẹ sẽ không bao giờ quên vẻ mặt của ông ấy khi đèn xe rọi vào mẹ, bởi vì ngay khoảnh khắc đó, mẹ nghĩ ông ấy biết mình đã bị phát giác.”

Mẹ bước vào xe và bắt cha con kéo cửa sổ lên. Mẹ không muốn ai nghe thấy. Rồi mẹ bùng nổ. Mẹ bùng nổ đến mức ông ấy không thể bào chữa bằng bất kì lời nói dối nào. Cuối cùng, ông cũng thú nhận thân phận của bà ấy, nơi họ đã gặp, điều ông ấy đang cố làm. Tâm trí mẹ quay cuồng. Dạ dày mẹ quặn đau, mẹ không thể ngồi thẳng được. Con có thể lường trước được rất nhiều việc trong một cuộc hôn nhân, Charley ạ, nhưng ai có thể tính được việc bị thay thế như vậy?”

Bà quay về phía bức tường, mắt dán chặt vào bức tranh vườn nho.

“Mẹ vẫn không nhận ra mình bị tổn thương đến mức nào cho đến vài tháng sau. Lúc ngồi trong chiếc xe đó, mẹ đã tức điên lên. Và tan nát cõi lòng. Ông ấy thề rằng mình đã biết lỗi. Ông ấy thề rằng mình không biết gì về đứa con trai kia, rằng khi biết về nó, ông cảm thấy mình buộc phải làm gì đó. Mẹ không biết đâu là thật và đâu là giả. Thậm chí khi đang la hét, cha con vẫn có câu trả lời cho mọi thứ.

Nhưng không gì có thể cứu vãn nổi. Tất cả đã chấm hết. Con không thấy sao? Mẹ có thể tha thứ gần như mọi lỗi lầm của ông ấy với mẹ. Nhưng đây là sự phản bội với cả con và em gái con.”

“...”

Bà quay sang ta.

“Con có một gia đình, Charley ạ. Dù tốt hay xấu. Con có một gia đình. Con không thể bán đứng họ. Con không thể nói dối họ. Con không thể có hai gia đình cùng lúc để rồi qua lại giữa đôi bên. Gắn bó với nhau chính là điều làm nên một gia đình.”

Bà thở dài.

“Nên mẹ phải đưa ra quyết định.”

Ta cố hình dung khoảnh khắc kinh khủng ấy. Trong xe hơi, sau nửa đêm, với cửa sổ kéo cao – từ bên ngoài, có hai thân ảnh lặng lẽ thét gào. Ta cố hình dung cảnh gia đình mình ngủ trong căn nhà này đương lúc gia đình khác ngủ trong căn nhà nọ, và hai bên đều có quần áo của cha ta treo trong tủ.

Ta cố hình dung cảnh Posey duyên dáng của Bãi Biển Pepperville đánh mất cuộc đời cũ của bà vào đêm đó, khóc lóc và la hét khi tất cả sụp đổ trước mắt. Và ta nhận ra rằng, trong danh sách Những Lần Mẹ Đứng Lên Bảo Vệ Ta, đây sẽ là điều đứng đầu.

“Mẹ ơi. Cuối cùng, ta thì thầm. “Mẹ đã nói gì với cha?”

“Mẹ bảo ông ấy đi đi. Và đừng bao giờ quay lại.”

Giờ ta mới biết chuyện gì đã xảy ra vào đêm trước sự kiện ngũ cốc.

Có nhiều thứ trong cuộc đời ta ước gì mình có thể lấy lại. Nhiều khoảnh khắc ta muốn quay về thuở ban đầu. Nhưng nếu có thể thay đổi chỉ một khoảnh khắc, ta sẽ để dành cho con gái ta, Maria, người đã đi tìm bà nội vào buổi trưa Chủ Nhật định mệnh ấy và bắt gặp bà nằm sõng soài trên sàn phòng ngủ. Con bé đã cố gọi bà dậy. Rồi nó bắt đầu la hét. Nó hết chạy ra rồi lại chạy vào phòng, bị giằng xé giữa việc gào lên kêu cứu và bỏ mặc bà nội một mình. Chuyện đó không nên xảy ra. Con bé chỉ là một đứa trẻ.

Ta nghĩ mình đã không dám đối mặt với vợ và con gái kể từ lúc ấy. Ta nghĩ đó là lí do ta uống như hũ chìm. Ta nghĩ đó là lí do ta chuyển sang một cuộc đời khác, vì thẳm sâu trong tim ta biết rằng mình không xứng với cuộc đời cũ nữa. Ta bỏ chạy. Về khoản này, ta nghĩ, thì cha và ta lại tương đồng đến đáng buồn. Hai tuần sau, trong căn phòng ngủ yên ắng của cả hai, ta đã thú nhận với Catherine rằng mình đã ở đâu, rằng không có chuyến công tác nào cả, rằng ta đang chơi bóng chày ở sân vận động Pittsburgh khi mẹ hấp hối, cô ấy ngồi im chết lặng. Cô ấy cứ nhìn ta như thể muốn nói gì đó rồi lại thôi.

Cuối cùng, cô ấy chỉ nói. “Giờ thì điều đó đâu còn quan trọng nữa?”

Mẹ ta băng qua căn phòng ngủ nhỏ và đứng cạnh cửa sổ. Bà vén rèm sang hai bên.

“Trời tối rồi.” Bà nói.

Đằng sau chúng ta, ngay trước gương, người phụ nữ Ý cúi đầu, tay lật giở từng trang giấy.

“Mẹ?” Ta hỏi. “Mẹ có ghét bà ấy không?”

Bà lắc đầu. “Sao mẹ phải ghét bà ấy? Bà ấy cũng chỉ muốn những thứ giống mẹ. Bà ấy không thể có được chúng. Cuộc hôn nhân của họ đã kết thúc. Cha con đã rời đi. Mẹ nói rồi, cha con rất giỏi việc đó.”

Bà ôm lấy hai khuỷu tay như thể cảm thấy lạnh. Người phụ nữ ngồi trước gương vùi mặt vào tay. Bà ấy khẽ nấc lên.

“Những bí mật, Charley ạ.” Mẹ ta thì thầm. “Chúng khiến con vỡ vụn.”

Ba chúng ta ở yên trong phòng một lúc lâu, mỗi người miên man với suy nghĩ riêng. Rồi mẹ quay sang ta.

“Con phải đi ngay bây giờ.” Bà nói.

“Đi?” Giọng ta nghẹn lại. “Đi đâu? Tại sao?”

“Nhưng Charley.” Bà nắm lấy tay ta. “Mẹ muốn hỏi con điều này trước.”

Hai mắt bà rơm rớm.

“Sao con lại muốn chết?”

Ta rùng mình. Bỗng nhiên, ta không thể thở được.

“Mẹ đã biết...?”

Bà khẽ cười buồn.

“Mẹ là mẹ của con.”

Cả người ta co giật. Ta thở hắt ra thật mạnh. “Mẹ... Con không tốt như mẹ nghĩ... Con khiến mọi thứ rối tung lên. Con nghiện rượu. Con đã phá hỏng toàn bộ. Con đã đánh mất gia đình mình.”

“Không, Charley...”

“Phải, phải, con đã làm thế.” Giọng ta run lẩy bẩy. “Con hoàn toàn suy sụp... Catherine đi rồi, mẹ ơi. Con đã đẩy cô ấy ra xa... Maria, con thậm chí còn không tồn tại trong cuộc đời con bé... Nó kết hôn rồi... Con còn không đến dự lễ cưới... Giờ con chỉ là người ngoài... Một kẻ xa lạ với mọi thứ mình yêu...”

Ngực ta phập phồng. “Và mẹ... Ngày cuối cùng ấy... Đáng ra con không nên bỏ mẹ lại... Con không dám nói với mẹ...”

Ta xấu hổ cúi đầu.

“...rằng con xin lỗi... rằng con... con...”

“...”

Đó là tất cả những gì ta nói được. Ta khuỵu xuống sàn, nức nở không ngừng, ta gào lên trong khi khóc hết nước mắt.

Căn phòng tựa hồ biến mất sau lưng ta. Ta không biết mình đã như thế trong bao lâu. Khi ta đủ bình tĩnh để cất lời, giọng ta chỉ là một tiếng rên khàn đặc.

“Con muốn chúng dừng lại, mẹ ơi... Sự tức giận này, cảm giác tội lỗi này. Cho nên... con mới muốn chết.”

Ta ngước mắt lên, và, lần đầu tiên thú nhận sự thật. “Con bỏ cuộc rồi.” Ta thì thầm.

“Đừng bỏ cuộc.” Bà ấy thì thầm lại.

Ta cúi đầu. Ta không thấy xấu hổ khi nói thế. Ta vùi mặt vào lòng mẹ và bà dịu dàng đặt hai tay lên cổ ta. Chúng ta chỉ ôm nhau trong một thoáng. Nhưng ta không thể diễn tả thành lời niềm ủi an mà bản thân có được trong giây phút ấy. Ta chỉ có thể nói rằng, ngay cả khi trò chuyện với con bây giờ, ta vẫn khao khát điều đó.

“Con đã không ở bên mẹ khi mẹ qua đời, mẹ ơi.”

“Con có việc phải làm.”

“Con đã nói dối. Đó là lời nói dối ghê tởm nhất con từng thốt ra... Con không bận việc. Con đã tham gia một trận bóng chày... một trận bóng chày ngu ngốc... Con cố hết sức để làm vui lòng...”

“Cha con.”

Bà khẽ gật đầu.

Và ta nhận ra bà đã biết chuyện ngay từ đầu.

Phía bên kia căn phòng, người phụ nữ Ý thít chặt bộ áo choàng tắm. Bà ấy chắp tay lại như đang cầu nguyện. Quả là một bộ ba kì lạ, từng người chúng ta, vào thời điểm nào đó, đều từng khao khát tình yêu thương của cùng một người đàn ông. Ta vẫn có thể nghe thấy giọng của ông, bắt ta phải lựa chọn: con trai cưng của mẹ hay con trai cưng của cha, Chick? Con chọn cái nào?

“Con chọn sai rồi.” Ta thì thầm.

Mẹ ta lắc đầu.

“Một đứa trẻ không bao giờ phải lựa chọn.”

Người phụ nữ Ý đứng dậy. Bà lau khô mắt và bình tâm lại. Bà đặt tay lên mép bàn trang điểm và đẩy hai món đồ lại gần nhau. Mẹ ra hiệu cho ta tiến về phía trước đến khi ta thấy được những thứ bà ấy đang nhìn.

Một trong hai món đồ là hình một chàng trai trẻ đội mũ tốt nghiệp. Ta đoán đấy là con trai bà.

Món còn lại là thẻ tên bóng chày của ta.

Bà ấy ngước mắt nhìn vào gương và bắt gặp hình ảnh phản chiếu của chúng ta, ba người được đóng khung tựa một bức chân dung gia đình ma quái. Đó là khoảnh khắc đầu tiên và duy nhất ta chắc rằng bà ấy nhìn thấy ta.

“Perdonare.” Người phụ nữ lẩm bẩm.

Và mọi thứ quanh chúng ta biến mất.

CHICK KẾT THÚC CÂU CHUYỆN

Con đã bao giờ đãi cát tìm vàng trên dòng sông kí ức và đãi được kí ức tuổi thơ đầu tiên của mình chưa? Kí ức đầu tiên của ta là vào năm ba tuổi. Khi ấy là mùa hè. Có một lễ hội ở công viên gần nhà chúng ta. Xung quanh ngập tràn bóng bay và quầy bán kẹo bông. Một nhóm đàn ông vừa chơi kéo co xong và đương xếp hàng dài trước vòi uống nước công cộng.

Hẳn khi ấy ta đang rất khát, vì mẹ đã xốc nách ta lên và bế ta tới trước hàng người. Ta nhớ bà đã chen lên trước những người đàn ông cởi trần, ướt đẫm mồ hôi ấy và siết chặt một cánh tay quanh ngực ta, tay còn lại mở vòi nước. Bà khẽ nói vào tai ta. “Uống nước đi, Charley.” Ta cúi người về phía trước, hai chân lơ lửng trên mặt đất, rồi ta bắt đầu nuốt ừng ực, và nhóm đàn ông kia chỉ đứng yên đợi chúng ta xong việc. Ta vẫn cảm nhận được cánh tay của bà ôm lấy ta. Ta vẫn nhìn thấy mặt nước sủi bọt. Đấy là kí ức đầu tiên của ta, mẹ và con trai, trong một thế giới riêng của hai ta.

Hiện tại, khi ngày cuối cùng ở bên mẹ sắp kết thúc, điều tương tự lại xảy đến với ta. Cơ thể ta rã rời. Ta gần như không thể nhúc nhích. Nhưng mẹ vòng tay ôm lấy ta và ta nhận ra bà đang bế ta đi một lần nữa khi không khí lướt qua mặt. Ta chỉ nhìn thấy bóng tối thăm thẳm, như thể chúng ta đang đi sau một bức màn. Rồi đêm đen dần tan, và những vì sao xuất hiện. Hàng nghìn, hàng vạn vì sao. Mẹ đang đặt ta xuống bãi cỏ ướt đẫm, trả linh hồn tàn tạ của ta về lại thế giới này.

“Mẹ ơi.” Họng ta đau rát. Ta phải vừa nói vừa nuốt nước bọt. “Người phụ nữ.... Bà ấy đã nói gì?”

Bà dịu dàng hạ ta xuống. “Tha thứ.”

“Tha thứ cho bà ấy? Cho cha?”

Đầu ta chạm vào mặt đất. Ta cảm nhận được dòng máu nóng ẩm chạy dọc xuống thái dương.

“Cho chính con.” Bà nói.

Người ta tê liệt. Ta không thể cử động tay hoặc chân. Ta đang dần mất ý thức. Ta còn lại bao nhiêu thời gian?

“Phải.” Ta khẽ nói.

Bà tỏ ra bối rối.

“Phải, mẹ là một người mẹ tốt.”

Bà giơ tay lên miệng để giấu nụ cười tươi, và trông bà như vỡ òa vì hạnh phúc.

“Hãy sống tiếp.” Bà bảo.

“Không, chờ đã..”

“Mẹ yêu con, Charley.”

Bà vẫy tay chào. Ta bật khóc.

“Con sẽ mất mẹ.”

Gương mặt bà lơ lửng phía trên ta.

“Sao con mất mẹ được chứ, Charley? Mẹ ở ngay đây mà.”

Rồi một luồng sáng chói mắt đã xóa mờ hình ảnh của bà. “CHARLES BENETTO! ANH CÓ NGHE TÔI NÓI KHÔNG?”

Ta cảm thấy chân tay ngứa ran.

“GIỜ CHÚNG TÔI SẼ DI CHUYỂN ANH.”

Ta muốn kéo bà lại.

“ANH NGHE THẤY CHÚNG TÔI CHỨ, CHARLES?”

“Tôi và mẹ tôi.” Ta lẩm bẩm.

Ta thoáng nhận ra một nụ hôn nhẹ trên trán.

“Mẹ tôi và tôi.” Bà sửa lại.

Và bà biến mất.

Ta chớp mắt thật mạnh. Ta nhìn thấy bầu trời. Ta nhìn thấy những vì sao. Rồi những vì sao bắt đầu rơi xuống.

Chúng ngày càng lớn dần, tròn vạnh và trắng tinh, như những trái bóng chày, và ta bất giác xòe tay theo bản năng như thể đang giơ găng để bắt lấy chúng.

“KHOAN! NHÌN TAY ANH TA KÌA!”

Giọng nói dịu đi.

"CHARLES?"

Nhẹ nhàng hơn.

“Charles...? Này, ổn rồi, anh bạn. Quay về với chúng tôi nào... Ê! MỌI NGƯỜI ƠI!”

Cậu ta vẫy đèn pin về phía hai cảnh sát khác. Cậu ta còn trẻ, đúng như ta nghĩ.

CẢM NGHĨ CUỐI CÙNG CỦA CHICK

Giờ thì, như ta từng nói khi con vừa ngồi xuống, ta không cần con phải tin ta. Ta chưa từng kể chuyện này cho ai, nhưng ta đã hi vọng. Ta đã chờ đợi cơ hội này. Và ta mừng vì cơ hội đã đến, nhất là khi đã kể xong.

Ta đã quên đi rất nhiều thứ trong đời, nhưng ta có thể nhớ rõ từng khoảnh khắc trong ngày hôm đó với mẹ, những người chúng ta đã gặp, những điều chúng ta đã thảo luận. Mọi chuyện quá đỗi bình thường theo nhiều nghĩa, nhưng như bà đã nói, con có thể tìm thấy những thứ cực kì quan trọng trong một tích tắc bình thường. Con có thể nghĩ ta bị điên, rằng ta đã tưởng tượng ra tất cả. Nhưng từ sâu thẳm tâm hồn, ta tin vào điều này: mẹ ta, đâu đó giữa thế giới này và thế giới bên kia, đã cho ta một ngày sau cuối, một ngày ta hằng khao khát, và bà đã kể với ta toàn bộ những gì ta vừa kể với con.

Và nếu mẹ ta nói thế, thì ta sẽ tin.

“Điều gì tạo ra tiếng vọng?” Bà từng đố ta.

Dư âm còn sót lại sau khi nguồn phát ra tiếng động đã dừng.

“Khi nào con có thể nghe thấy tiếng vọng?”

Khi không gian hoàn toàn yên tĩnh và các âm thanh khác được hấp thụ.

Và những khi yên tĩnh, ta vẫn nghe thấy tiếng vọng của mẹ ta.

Giờ đây, ta cảm thấy hổ thẹn vì đã cố kết liễu cuộc đời mình. Cuộc sống là một thứ trân quý vô cùng. Đã không có ai giúp ta thoát khỏi tuyệt vọng, và đó là một sai lầm. Con cần giữ mọi người ở bên. Con cần cho họ lối vào trái tim con.

Về những việc đã xảy ra trong hai năm sau đó, ta lại có quá nhiều chi tiết để kể: thời gian nằm viện, phương pháp điều trị, nơi ta đã ở. Hãy tạm nói rằng ta đã gặp may dù ít dù nhiều. Ta vẫn còn sống. Ta không giết ai cả. Ta luôn tỉnh táo kể từ hôm ấy – dù có những ngày khó khăn hơn những ngày khác.

Ta đã suy nghĩ rất nhiều về đêm đó. Ta tin rằng mẹ đã cứu mạng ta. Ta cũng tin rằng những bậc cha mẹ, nếu họ yêu con, họ sẽ giữ con an toàn, họ sẽ nâng con lên khỏi vùng nước xoáy, và điều đó đôi khi có nghĩa là con sẽ không bao giờ biết họ đã phải chịu đựng những gì, và con có thể đối xử tệ bạc với họ, theo cái cách con sẽ không bao giờ làm nếu biết rõ mọi chuyện.

Nhưng luôn có một câu chuyện đằng sau tất thảy. Sao bức tranh được treo trên tường. Sao khuôn mặt con có sẹo. Đôi khi những câu chuyện ấy rất đơn giản, đôi khi chúng lại tàn nhẫn và đau lòng. Nhưng đằng sau mọi câu chuyện của con luôn là câu chuyện của mẹ con, bởi bà chính là khởi đầu của con.

Nên đây là câu chuyện của mẹ ta.

Và ta.

Ta muốn hàn gắn mối quan hệ với những người mình yêu.

LỜI KẾT

Charles “Chick” Benetto qua đời vào tháng trước, năm năm sau ngày ông cố tự sát, và ba năm sau cuộc gặp của chúng tôi vào sáng thứ Bảy ấy. Đám tang được tổ chức đơn sơ, chỉ có vài thành viên gia đình – bao gồm vợ cũ – và vài người bạn thơ ấu của ông ở Bãi Biển Pepperville, những người còn nhớ họ đã từng leo tháp nước với Chick và viết tên của mình lên bể nước bằng sơn xịt. Không đồng nghiệp nào từ thuở chơi bóng chày của ông đến dự, dù đội Pittsburgh Pirates có gửi một tấm thiệp chia buồn.

Cha ông ấy cũng ở đó. Ông đứng phía sau nhà thờ, một người đàn ông mảnh khảnh với đôi vai khòm cùng mái tóc bạc lơ thơ. Ông mặc âu phục màu nâu, đeo kính mát và đã nhanh chóng rời đi sau buổi lễ.

Nguyên nhân dẫn đến cái chết của Chick là một cơn đột quỵ, ông bị tắc mạch máu não và gần như tắc thở ngay lập tức. Bác sĩ đoán rằng mạch máu của ông có lẽ đã suy yếu bởi chấn thương sọ não từ vụ đâm xe. Ông ấy qua đời năm năm mươi tám tuổi. Mọi người đều đồng ý rằng ông vẫn còn quá trẻ.

Còn về những chi tiết trong “câu chuyện” của ông? Để chứng thực ghi chép này, tôi đã kiểm tra hầu hết tất cả. Quả thật, đã có một vụ tai nạn trên dốc cao tốc vào đêm đó, và một chiếc xe hơi, sau khi tông vào đầu một chiếc xe tải, đã bay qua bờ đê, phá nát một biển quảng cáo và đẩy văng tài xế ra bãi cỏ.

Quả thật, đã có một góa phụ tên Rose Templeton, bà sống trên đường Lehigh ở Bãi Biển Pepperville và qua đời ngay sau khi tai nạn xảy ra. Cũng có một bà Thelma Bradly, người đã qua đời cách đó không lâu và được nhắc đến trong cáo phó của tờ báo địa phương với tư cách “một người giúp việc đã nghỉ hưu.”

Một bản chứng nhận kết hôn đã được nộp vào năm 1962 – một năm sau ngày hai vợ chồng Benetto ly hôn – giữa Leonard Benetto và Gianna Tusicci, xác nhận một cuộc hôn nhân trước đó ở Ý. Leo Tusicci, có lẽ là con trai của họ, đã được liệt kê trong danh sách học sinh tại trường cấp ba Collingswood vào đầu những năm 1960. Không còn tài liệu nào khác nói về anh ta.

Còn Pauline “Posey” Benetto? Bà ấy mất vì một cơn đau tim ở tuổi bảy mươi chín, và những chi tiết về cuộc đời bà khớp với những ghi chép trong câu chuyện này. Khiếu hài hước, sự ấm áp và thông thái của một người mẹ đã được chứng thực bởi những thành viên khác trong gia đình. Ảnh của bà vẫn còn treo ở tiệm làm đẹp nơi bà từng làm. Trong ảnh, bà mặc một chiếc áo khoác màu xanh và đeo khuyên tai hình tròn.

Khoảng thời gian cuối đời của Chick Benetto dường như đã mang lại cho ông ấy chút bình yên. Ông đã bán căn nhà của mẹ ở Bãi Biển Pepperville và chuyển hết số tiền thu được cho con gái. Sau đó, ông chuyển đến sống tại một căn hộ gần nhà cô, và cả hai bắt đầu tái lập mối quan hệ, bao gồm những bữa sáng thứ Bảy khi họ vừa thưởng thức cà phê và bánh vòng vừa kể cho nhau nghe những việc xảy ra trong tuần. Dù ông không bao giờ quay lại với Catherine Benetto, họ vẫn làm lành và trò chuyện thường xuyên.

Những tháng ngày làm nhân viên bán hàng của ông ấy đã trôi qua, nhưng cho đến khi qua đời, Chick đã làm việc bán thời gian ở công viên địa phương và trung tâm giải trí, nơi ông chỉ có một quy tắc: tất cả mọi người đều được chơi.

Một tuần trước cơn đột quỵ, ông dường như đã nhận ra mình không còn nhiều thời gian. Ông nói với những người xung quanh. “Hãy nhớ tôi vì những ngày ở hiện tại chứ không phải thời gian trong quá khứ.”

Ông được chôn cất cạnh nơi mẹ mình yên nghỉ.

Bởi vì có liên quan đến một hồn ma, bạn có thể gọi đây là một câu chuyện ma. Nhưng câu chuyện gia đình nào chẳng là một câu chuyện ma? Việc chia sẻ những câu chuyện về người đã mất với nhau là cách chúng ta ngăn mình khỏi đánh mất họ hoàn toàn.

Và dù Chick đã ra đi, câu chuyện của ông vẫn tiếp diễn thông qua những người khác. Nó tồn tại trong tôi. Tôi không nghĩ ông đã mất trí. Tôi nghĩ rằng ông thật sự đã có một ngày sau cuối với mẹ mình. Và một ngày ở bên người bạn yêu thương có thể thay đổi mọi thứ.

Tôi biết. Tôi cũng đã từng có một ngày như thế, trên máy hàng ghế của một sân đấu thuộc Liên Đoàn Thiếu Nhi – một ngày để lắng nghe, để yêu thương, để xin lỗi, để tha thứ. Và để quyết định, vào nhiều năm sau, rằng đứa bé trai trong bụng tôi sắp tới sẽ được gọi là Charley một cách đầy tự hào.

Tên tôi là Maria Lang.

Nhưng trước đó, tôi là Maria Benetto.

Chick Benetto là cha của tôi.

Và nếu cha tôi nói thế, thì tôi sẽ tin.

LỜI CẢM ƠN

Tôi muốn cảm ơn Leslie Wells và Will Schwalbe vì công sức biên tập của họ; Bob Miller vì sự kiên nhẫn và tin tưởng của anh; Ellen Archer, Jane Comins, Katie Wainright, Christine Ragasa, SallyAnne McCartin, Sarah Schaffer, và Maha Khalil vì sự ủng hộ không ngừng của họ; Phil Rose vì bức vẽ tuyệt vời của anh; và Miriam Wenger lẫn David Lott vì đôi mắt sắc sảo của họ. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Kerri Alexander, người vẫn xử lí mọi việc; đến David Black, người đã giúp tôi vững bước bằng vô số món gà ngon lành trong bữa tối; và đặc biệt là Janine, người đã lắng nghe câu chuyện này vào những buổi sáng yên tĩnh, đọc to thành tiếng, và đáp lại nó bằng những nụ cười đầu tiên. Và, dĩ nhiên, vì đây là một câu chuyện về gia đình – xin gửi lời cảm ơn đến gia đình tôi, những người đi trước tôi, những người đến sau tôi, và những người bên cạnh tôi.

Vòng đấu chung kết của giải bóng chày Major League (MLB) tại Bắc Mĩ. (BT) ↩

Ở đây có nghĩa là một bó hoa khô nhỏ. (Chú thích trong sách của Dịch giả. Những chú thích khác sẽ ghi rõ) ↩

Tổ chức phi lợi nhuận của các cựu chiến binh Hoa Kì, có trụ sở đặt tại thành phố Indianapolis, bang Indiana. (BT) ↩

Một nghệ sĩ kèn trumpet người Mĩ. ↩

Tên gốc là This Could Be the Start of Something Big do Steve Allen sáng tác. ↩

Trang phục nam giới dành cho những dịp trang trọng đặc biệt. (BT) ↩

Dàn âm thanh có độ chân thực cao, sống động. (BT) ↩

Bobby Darin (1936 – 1973) là ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên người Mĩ, nổi tiếng với thể loại nhạc jazz, pop, rock & roll. (BT) ↩

Nhà hàng hạng sang nổi tiếng ở thành phố New York, mở cửa từ năm 1930. (BT) ↩

Món tráng miệng của châu Âu bắt nguồn từ thế kỉ 18, có nhiều lớp bánh sâm panh (ladyfinger), kem Bavarian và trái cây. (BT) ↩

Johnnie Ray (1927 – 1990) là ca sĩ, nhạc sĩ, nghệ sĩ piano người Mĩ, nổi tiếng vào thập niên 50 của thế kỉ trước, thường được coi là cha đẻ của nhạc rock & roll. (BT) ↩

Gene Vincent (1935 – 1971) là ca sĩ người Mĩ, người tiên phong cho phong cách âm nhạc rock & roll. (BT) ↩

Món mì Ý sợi hình ống, nướng với sốt cà chua, phô mai và một số nguyên liệu khác như thịt, xúc xích... (BT) ↩

Viết tắt của Young Men's Christian Association – Hiệp Hội Thanh Niên Cơ Đốc. ↩

Bản gốc tiếng Anh là “thumper”, vừa có nghĩa là tiếng giậm chân bình bịch, vừa là tên của chú thỏ trong bộ phim hoạt hình Bambi. ↩

Old-Timers′ Game hoặc Old-Timers Day là một trận đấu truyền thống trong Giải Bóng Chày Cấp Cao dùng để vinh danh những cầu thủ đã nghỉ hưu. Một trận thường kéo dài ba hiệp, diễn ra vào đầu giờ chiều trước buổi đấu cuối tuần. ↩

Trong bóng chày, Ball nghĩa là một cú ném không trúng gậy (ném bóng lỗi), nếu tích đủ bốn bóng Ball thì cầu thủ đánh bóng sẽ được đi bộ về gôn một. ↩

Một cú bóng bổng bị đánh lên rất cao trên sân trong hoặc sân ngoài. ↩

Kiểu trang điểm thịnh hành vào thập niên 60 thế kỉ trước. Các cô gái thường thoa son màu trắng lên trên son màu hồng. (BT) ↩

Thuật ngữ bóng chày, chỉ cú đánh cho phép cầu thủ đánh bóng (batter) chạy quanh ghi điểm mà khỏi phải dừng lại. (BT) ↩

Một ban nhạc rock nổi tiếng của Mĩ. (BT) ↩

Các thành phố ở Mĩ. (BT) ↩