DAGON

Tôi viết lại câu chuyện này trong tình trạng hết sức căng thẳng, bởi vì đến tối nay, tôi sẽ không còn trên cõi đời này nữa. Không một xu dính túi, và đến khi đã dùng hết sạch chỗ thuốc của mình – thứ duy nhất giúp cho cuộc đời này còn đáng sống, tôi sẽ không có khả năng chịu đựng nổi sự tra tấn nữa; và tôi sẽ gieo mình từ trên cái cửa sổ gác này xuống con đường dơ bẩn bên dưới. Xin đừng nghĩ rằng tôi là một kẻ yếu đuối hay suy đồi chỉ vì tôi là nô lệ của morphine. Một khi đã đọc xong những trang chữ ngoáy viết vội này, bạn sẽ có thể phỏng đoán được nguyên nhân tôi chỉ còn nước quên lãng hoặc chết đi, dẫu cho bạn sẽ không bao giờ hiểu được đầy đủ sự tình.

Tại một trong những vùng trống trải và ít người lai vãng nhất trên Thái Bình Dương bao la, con tàu chở thư nơi tôi nắm giữ cương vị quản lý hàng trở thành nạn nhân của đám cướp biển Đức. Thế Chiến khi đó chỉ vừa mới vào giai đoạn bắt đầu, và các lực lượng trên biển của người Hung vẫn còn chưa suy đồi hẳn như sau này. Thế nên tàu của chúng tôi trở thành phần thưởng hợp pháp trong khi thủy thủ đoàn chúng tôi được đối đãi một cách công bằng và tôn trọng, theo đúng những gì mà tù nhân hàng hải đáng được hưởng. Những kẻ bắt giữ chúng tôi thả lỏng khuôn phép kỷ luật đến mức năm ngày sau khi bị bắt, tôi đã một mình trốn thoát được trong một chiếc thuyền nhỏ với đủ nước và nhu yếu phẩm để dùng trong một thời gian dài.

Khi cuối cùng cũng có thể tự do trôi dạt, tôi chẳng áng định được mấy về khu vực xung quanh mình. Vì vốn chưa bao giờ là một hoa tiêu giỏi, tôi chỉ có thể căn cứ vào mặt trời và các ngôi sao để áng chừng mình bấy giờ đang ở đâu đó phía Nam xích đạo. Tôi không biết là kinh độ nào cả, và không có hòn đảo hay đường bờ biển nào trong tầm mắt hết. Thời tiết tiếp tục tốt lành, và suốt bao ngày, tôi trôi dạt vô định dưới ánh mặt trời thiêu đốt; chờ đợi một con tàu nào đó đi ngang qua, hoặc cập được vào bờ một mảnh đất có thể ở. Nhưng cả tàu lẫn đất đều không xuất hiện, và trong tình cảnh cô độc trên miền nước xanh dương mênh mông, dập dềnh, liền mạch của mình, tôi bắt đầu cảm thấy tuyệt vọng.

Sự thay đổi xảy ra trong khi tôi ngủ. Tôi sẽ không bao giờ biết được cụ thể nó xảy ra thế nào; vì mặc dù giấc ngủ của tôi trằn trọc và đầy mộng mị, nó vẫn diễn ra liền một mạch. Khi cuối cùng cũng thức dậy, tôi phát hiện ra bản thân gần như đã bị hút vào trong một bãi bùn đen thẫm nhầy nhụa, ghê tởm, trải dài ngút tầm mắt khắp xung quanh mình theo những dải trập trùng đơn điệu, và con thuyền của tôi nằm mắc cạn cách đấy không xa.

Mặc dù hẳn ai cũng sẽ nghĩ rằng cảm giác đầu tiên của tôi là sửng sốt khi thấy cảnh vật biến đổi phi thường và bất ngờ đến nhường ấy, tôi thực chất thấy hãi hùng nhiều hơn là kinh ngạc. Bởi vì thấm đẫm trong bầu không khí cũng như lớp đất thối rữa là một nét nham hiểm làm tôi buốt lạnh đến tận cốt tủy. Cả khu vực bị xác cá phân hủy làm cho bốc mùi thối hoăng, chưa kể còn những thứ khác khó mô tả hơn mà tôi thấy nhô ra từ lớp bùn tởm lợm của cánh đồng bất tận. Có lẽ tôi nên từ bỏ hy vọng sẽ truyền tải được cái sự gớm guốc không bút nào tả xiết hiện đang ngự trị trong im lặng tuyệt đối trên vùng đất hoang bát ngát này bằng ngôn từ đơn thuần. Không có âm thanh nào lọt vào tai, và chẳng có gì trong tầm mắt ngoại trừ một mảng chất nhờn đen bao la. Ấy nhưng chính sự tĩnh lặng và đồng nhất tột cùng của cảnh quan lại là thứ khiến tôi bị một nỗi khiếp đảm phát mửa nặng đè.

Mặt trời bấy giờ đang soi rọi xuống từ một bầu trời không mây tàn nhẫn, mà như tôi thấy thì gần như đen kịt; như thể phản chiếu cái đầm mực dưới chân tôi. Khi bò vào chiếc thuyền bị mắc cạn, tôi nhận ra rằng chỉ có một giả thuyết duy nhất đủ sức giải thích được cho vị trí của tôi. Thông qua một biến động núi lửa vô tiền khoáng hậu nào đấy, một phần đáy đại dương hẳn đã bị dâng lên bề mặt, để lộ ra các vùng vốn được ẩn giấu dưới những tầng nước sâu khôn lường bao triệu năm qua. Vùng đất mới đã trồi lên bên dưới tôi rộng lớn đến nỗi tôi chẳng tài nào phát hiện ra nổi cả những âm thanh mờ nhạt nhất của đại dương gợn sóng, bất chấp đã căng hết tai lên. Cũng không có bất kì con chim biển nào ăn thịt những thứ đã chết.

Suốt mấy tiếng liền, tôi chỉ ngồi suy nghĩ hoặc ủ ê trên thuyền. Con thuyền hiện đang nằm nghiêng và cung cấp cho tôi chút bóng râm trong khi mặt trời di chuyển trên bầu trời. Khi ngày dần trôi qua, mặt đất bớt lớp nhớp phần nào, và xem chừng khô đủ để đi lại trong một thời gian ngắn. Đêm đó tôi chẳng ngủ nghê được mấy, và ngày hôm sau tôi tự chế một túi đựng thức ăn và nước uống, chuẩn bị cho hành trình trên đất liền nhằm tìm kiếm biển cả đã biến mất cùng với khả năng có người giải cứu nữa.

Vào buổi sáng hôm thứ ba, tôi thấy đất đủ khô để đi lại dễ dàng. Mùi cá chỉ khiến tôi muốn phát rồ; nhưng vì còn quá mải bận suy nghĩ về những điều nghiêm trọng nên tôi chẳng buồn để bụng một thứ tồi tệ vặt vãnh đến vậy, và hùng dũng lên đường tiến về phía một đích đến không xác định. Suốt cả ngày, tôi đều đặn đi về phía Tây, được dẫn lối bởi một cái gò ở xa, vươn cao hơn bất cứ nơi nào khác trên cái sa mạc trập trùng này. Đêm đó tôi dựng trại nghỉ, và ngày hôm sau vẫn tiếp tục đi về phía cái gò, mặc dù cái vật đó dường như chẳng gần hơn chút nào so với lần đầu tiên tôi trông thấy nó. Sang tối thứ tư, tôi đến được chân của gò đất, và hóa ra nó cao hơn nhiều so với lúc nhìn từ đằng xa, cảnh quan thung lũng làm nó trông nổi bật hẳn so với nền đất chung. Quá mệt mỏi để leo lên cao, tôi ngủ trong bóng của gò đất.

Tôi không biết tại sao giấc mơ của mình lại hoang dại đến như vậy vào đêm hôm đó. Nhưng trước khi vầng trăng khuyết tuyệt vời còn chưa kịp nhô cao trên vùng đồng bằng phía Đông, tôi thức dậy trong tình trạng ướt đẫm mồ hôi lạnh, và quyết định sẽ không ngủ nữa. Những hình ảnh tôi đã trải nghiệm vượt quá sức chịu đựng của bản thân. Và trong ánh trăng, tôi nhận thấy mình đã thật thiếu khôn ngoan khi di chuyển vào ban ngày. Nếu không vướng phải ánh sáng chói chang của mặt trời, hành trình của tôi đáng lẽ đã tiêu tốn ít năng lượng hơn. Bây giờ tôi thực sự cảm thấy mình hoàn toàn có thể thực hiện chuyến leo từng khiến bản thân phải bỏ cuộc vào lúc hoàng hôn. Tôi xách túi lên, bắt đầu leo về phía đỉnh gò đất cao.

Tôi ban nãy có nói rằng cái sự đơn điệu miên man của vùng đồng bằng trập trùng này đã mang lại cho tôi một cảm giác hãi sợ mơ hồ. Nhưng tôi tin cảm giác khiếp hãi của mình đã tăng lên gấp bội khi leo đến đỉnh của gò đất và nhìn xuống phía bên kia, vào trong một cái hố hay khe núi sâu khôn cùng, với những hốc đen mà mặt trăng chưa lên đủ cao để soi tỏ. Tôi cảm thấy mình như đang ở bên rìa thế giới; nhìn qua vành mép vào một miền hỗn loạn ngoài sức lãnh hội của màn đêm vĩnh cửu. Giữa lúc đang kinh hãi tột cùng, xuất hiện trong tâm trí tôi là những hồi tưởng kì lạ về cuốn Thiên đường đã mất và hành trình leo qua các cõi tối tăm vô hình vô dạng đầy gớm guốc của Satan.

Khi mặt trăng nhô lên cao hơn trên bầu trời, tôi bắt đầu thấy rằng các sườn dốc của thung lũng không đến mức dựng thẳng đứng như mình lầm tưởng. Các gờ và mỏm đá cung cấp những mấu khá dễ đặt chân cho một hành trình leo xuống, và sau khi leo xuống vài chục mét, độ dốc trở nên rất thoải. Bị một thôi thúc không thể phân tích cụ thể tác động, tôi khó nhọc trèo xuống những tảng đá và đứng trên con dốc thoai thoải bên dưới, nhìn xuống vực sâu thê lương nơi chưa tia sáng nào xuyên qua được.

Ngay lập tức, sự chú ý của tôi bị thu hút bởi một vật thể to lớn và kì dị ở sườn dốc đối diện, vươn thẳng lên khoảng một trăm mét phía trước mặt tôi. Một vật thể lấp lánh trắng dưới những tia sáng do vầng trăng đang lên ban tặng. Tôi sớm tự trấn an bản thân rằng nó chỉ đơn thuần là một mảnh đá khổng lồ, nhưng tôi cảm thấy một ấn tượng rất rõ ràng rằng đường nét và vị trí của nó không hoàn toàn do Tự Nhiên tạo thành. Sau khi xem xét kỹ lưỡng hơn, tôi bị những cảm giác vô phương diễn tả xâm chiếm. Bởi bất chấp kích thước khổng lồ của nó cũng như vị trí trong một vực thẳm – nơi đã nằm dưới đáy biển từ thuở thế giới hãy còn trong trứng nước, tôi tin chắc rằng cái vật thể kỳ lạ kia là một tạo tác bằng đá nguyên khối với dáng hình tử tế, và tấm thân đồ sộ của nó đã từng được những sinh vật sống và biết tư duy chạm khắc ra, đồng thời có thể còn được sùng bái nữa.

Choáng váng và sợ hãi, ấy nhưng pha trộn kèm cả sự phấn khích tương tự như niềm vui của dân làm khoa học hoặc khảo cổ, tôi xem xét kỹ lưỡng hơn cảnh vật xung quanh mình. Mặt trăng, hiện đang ở gần thiên đỉnh, chiếu rọi sáng trưng đến kì lạ bên trên những sườn dốc cao chót vót vây ép cái vực thẳm, để lộ ra một dòng nước lớn ở dưới đáy, uốn lượn chảy khuất tầm mắt về cả hai hướng, và gần như vỗ vào chân tôi trong lúc tôi đứng trên dốc. Ở phía bên kia vực, những con sóng nhỏ vỗ lên chân khối đá nguyên khối. Bây giờ, trên bề mặt của nó, tôi có thể nhìn thấy cả các câu khắc lẫn những tạo tác điêu khắc thô. Các câu chữ được viết bằng một hệ thống chữ tượng hình mà tôi không biết đến, và không giống như bất cứ thứ gì tôi từng thấy trong sách vở; chủ yếu bao gồm các biểu tượng thủy sinh giản thể như cá, lươn, bạch tuộc, động vật giáp xác, động vật thân mềm, cá voi và những thứ tương tự. Vài kí tự trông rõ ràng là đại diện cho những tạo vật của đại dương chưa được thế giới hiện đại biết đến, nhưng tôi đã trông thấy mớ xác thối rữa của chúng trên khu đồng bằng trồi lên từ đại dương.

Tuy nhiên, bức tranh khắc mới là thứ hớp hồn tôi mạnh mẽ nhất. Nhờ kích thước khổng lồ, hiển hiện rõ ràng bên kia dòng nước ngăn cách là một loạt các bức phù điêu, khắc họa những đề tài đủ khiến cho Doré phải ghen tị. Tôi nghĩ rằng chúng miêu tả con người - hoặc ít nhất là một kiểu người nào đấy; mặc dù các sinh vật ấy được khắc họa trong trạng thái nô giỡn hệt như cá sống dưới làn nước của một hang động biển nào đó, hay tỏ lòng tôn kính tại một ngôi đền nguyên khối xem chừng cũng nằm ngầm dưới làn sóng. Tôi không dám tả chi tiết khuôn mặt và thân mình của chúng; bởi chỉ cần đơn thuần nhớ lại thôi cũng đủ để làm tôi xây xẩm mặt mày rồi. Với sự dị hợm mà ngay cả Poe hay Bulwer cũng chẳng đời nào mường tượng ra nổi, chúng rõ ràng là con người về mặt ngoại hình, bất chấp cặp tay chân có màng, đôi môi rộng và mọng nhũn đến sững sờ, cặp mắt lồi, đờ đẫn, cùng với các đặc điểm khác đáng khó chịu hơn khi nhớ lại. Lạ lùng thay, chúng xem chừng được khắc với tương quan tỉ lệ lệch lạc hẳn so với nền cảnh; bởi vì một trong những sinh vật ấy, kẻ được khắc họa là đang giết một con cá voi, lại hơi nhỉnh hơn con cá một chút. Như đã nói, tôi đã để ý đến sự gớm guốc cũng như kích thước kỳ lạ của chúng, nhưng chỉ trong tích tắc đã rút ra kết luận rằng chúng đơn thuần là những vị thần tưởng tượng của một bộ lạc đánh cá hoặc đi biển nguyên thủy nào đấy - một bộ lạc với những hậu duệ cuối cùng đã diệt vong trước khi tổ tiên đầu tiên của người Piltdown hay Neanderthal ra đời hàng bao niên đại. Sững sờ vì bất ngờ được quan sát một quá khứ vượt xa ý niệm của ngay cả những nhà nhân học táo bạo nhất, tôi đứng trầm ngâm trong khi mặt trăng hắt những hình phản chiếu kỳ quái xuống con kênh im lặng trước mặt mình.

Rồi đột nhiên tôi thấy nó. Với chỉ một chút khuấy động nước để đánh dấu sự nổi lên bề mặt của mình, cái thứ ấy dâng vào tầm mắt, bên trên làn nước tối. To lớn, chẳng khác nào vị thần khổng lồ một mắt, và đầy ghê tởm, nó phóng tới chỗ khối đá như một con quái vật khủng khiếp bước ra từ những cơn ác mộng, vung cánh tay có vảy khổng lồ quanh đấy, trong khi cúi cái đầu gớm guốc của mình và phát ra một số âm thanh đầy tính toán. Lúc ấy tôi cứ ngỡ mình phát rồ mất rồi.

Tôi chẳng nhớ mấy về chuyến leo điên cuồng lên dốc và vách đá hay hành trình mê sảng trở lại con thuyền bị mắc cạn của mình. Tôi tin mình đã hát rất nhiều, và cười phá lên một cách quái đản khi không thể hát được nữa. Tôi có những hồi ức không rõ ràng về một cơn bão lớn, ập đến sau khi tôi về lại thuyền chưa được bao lâu. Dù gì thì gì, tôi cũng biết rằng mình đã nghe thấy tiếng sấm sét và các âm điệu khác mà Mẹ Thiên Nhiên chỉ phát ra trong những lúc đang mang tâm trạng cực kỳ hoang dại.

Khi bước ra khỏi miền bóng tối, tôi thấy mình đang ở trong một bệnh viện tại San Francisco; được đưa đến đấy bởi vị thuyền trưởng của con tàu Mỹ đã cứu vớt thuyền tôi giữa đại dương. Tôi đã tiết lộ nhiều điều trong cơn mê sảng, nhưng phát hiện ra rằng lời lẽ của mình gần như chẳng được ai quan tâm đến. Những ân nhân của tôi chẳng biết gì về bất cứ vụ biến động đất đai nào ở Thái Bình Dương; và tôi cũng thấy không cần thiết phải khăng khăng kể lại một chuyện mà tôi biết họ không thể tin được. Đã có lần tôi tìm đến chỗ một nhà dân tộc học nổi tiếng, và đặt ra cho ông ta những câu hỏi kì dị liên quan đến truyền thuyết cổ đại của người Philistine về Dagon - vị Thần Cá; nhưng sớm nhận ra rằng ông ta tầm thường đến vô vọng, tôi không hỏi han thêm gì nữa.

Vào ban đêm, đặc biệt là khi mặt trăng khuyết, tôi lại trông thấy nó. Tôi đã thử morphine; nhưng món thuốc chỉ mang lại những khoảng lặng thoáng qua, lôi tôi vào nanh vuốt, và biến tôi như thành một kẻ nô lệ vô vọng của nó. Thế nên bây giờ tôi sẽ chấm hết tất cả, sau khi đã viết lại đầy đủ câu chuyện để những người đồng loại của mình có thêm thông tin, hoặc một trò tiêu khiển để họ khinh miệt thưởng thức. Tôi thường xuyên tự hỏi có khi nào tất cả mọi thứ chỉ là một ảo mộng thuần túy hay không - một cơn sốt khi tôi nằm say nắng và mê sảng lảm nhảm trên chiếc thuyền sau khi thoát khỏi con tàu chiến của Đức. Tôi tự hỏi mình điều này, nhưng bao giờ cũng vậy, một hình ảnh cực kỳ sống động luôn xuất hiện trước mắt tôi thay cho lời đáp. Tôi không thể nghĩ về biển sâu mà không rùng mình trước những thứ vô danh có thể ngay lúc này đây đang trườn bò và lượn lờ dưới cái đáy nhầy nhụa của nó, tôn thờ những pho tượng thần cổ của mình và khắc diện mạo đáng ghê tởm của bản thân lên những tòa tháp đá hoa cương sũng nước ngầm dưới đại dương. Tôi mơ về cái ngày chúng có thể trồi lên trên những con sóng để kéo tuột các tàn dư hèn mọn, kiệt sức vì chiến tranh của nhân loại xuống trong bộ vuốt hôi thối của mình - về cái ngày khi mặt đất chìm xuống, và đáy đại dương tối tăm sẽ trỗi dậy giữa thời loạn lạc bao trùm khắp mọi nơi.

Hồi kết đã gần kề. Tôi nghe thấy tiếng động ở cửa, như thể một tấm thân trơn trượt khổng lồ đang lầm lũi đè vào. Nó sẽ không thể tìm được tôi đâu. Chúa ơi, cái bàn tay đó! Cửa sổ! Cửa sổ!

Ảnh minh hoạ Dagon, không rõ tác giả

LỜI HIỆU TRIỆU CỦA CTHULHU

(Tìm thấy trong các giấy tờ của Francis Wayland Thurston quá cố, tại Boston.)

Trong số những thế lực hay thực thể hùng mạnh trên đời, không loại trừ khả năng vẫn còn tồn tại… một thời đại cực kì cổ xưa. Trong thời đại ấy… có thể tâm trí từng khoác trên mình những dáng hình và dạng thức đã biến mất từ rất lâu, nhường chỗ cho sự trỗi dậy của con người… những dáng hình mà chỉ còn thơ ca và truyền thuyết là còn loáng thoáng nhớ, và đã gọi chúng là các vị thần, những con quái vật, sinh vật kỳ bí thuộc đủ thể loại…

– Algernon Blackwood

KHỐI ĐẤT SÉT KINH HOÀNG

Tôi tin điều nhân từ nhất trần đời là việc tâm trí con người vô phương xâu chuỗi nổi tất cả những gì thế giới chứa đựng lại với nhau. Chúng ta sống trên một hòn đảo vô minh đầy tĩnh lặng giữa những đại dương vô tận đen ngòm, và dong buồm ra ngoài khơi xa không phải là định mệnh của ta. Khoa học cho đến nay chưa gây tổn hại gì mấy cho ta, vì mỗi ngành đều gồng mình phát triển theo hướng riêng rẽ. Nhưng một ngày nào đó, khi các tri thức rời rạc được tích hợp lại với nhau, những khung cảnh đầy hãi hùng của thực tại cũng như vị thế sởn gai ốc của chúng ta trong thực tại ấy sẽ được hé lộ, và ta hoặc sẽ hoá điên trước phát hiện của mình, hoặc là chạy trốn khỏi cái quầng sáng chết chóc kia để chui tọt vào trong cái miền thanh bình và an toàn của một thời kỳ đen tối mới.

Giới thần trí học đã đưa ra các phỏng đoán về sự kỳ vĩ phi thường của vòng chu kỳ vũ trụ, và trong đó thì thế giới của chúng ta cũng như loài người chỉ là những đốm phù du. Họ ám chỉ đến những tồn tại dị thường đến độ cần phải đắp thêm cho nó một lớp mã lạc quan đầy tính xoa dịu thì máu con người ta mới không trở nên buốt lạnh. Nhưng họ không phải là người đã giúp tôi mơ hồ ý thức được về những niên kỷ cấm đoán ấy, một ý niệm mà chỉ nghĩ về nó thôi đã làm tôi thấy ớn lạnh, và nếu lỡ mơ đến nó thì tôi sẽ phát cuồng lên mất. Giống như mọi ý niệm đáng sợ khác về sự thật, ý niệm kia vụt xuất hiện sau khi tôi tình cờ chắp nối được một số dữ kiện tách biệt với nhau – trong trường hợp này là một bài báo cũ và các ghi chép của một ông giáo sư quá cố. Tôi hi vọng rằng sẽ không ai khác chắp nối được như tôi; chắc chắn một điều là chừng nào còn sống trên đời, tôi sẽ không bao giờ tiết lộ ra mắt xích nào trong chuỗi liên kết gớm guốc nhường ấy một cách có chủ đích cả. Tôi nghĩ rằng vị giáo sư cũng có ý định giữ im lặng về những gì mình biết, và ông đáng lẽ đã tiêu huỷ những ghi chú của mình nếu như không đột ngột qua đời.

Tôi bắt đầu biết về chuyện ấy vào mùa đông cuối năm 1926 đầu năm 1927, với cái chết của ông chú tôi - George Gammell Angell, Giáo sư danh dự về ngôn ngữ Semit tại Đại học Brown (Providence, Rhode Island). Giáo sư Angell trứ danh là một chuyên gia trong lĩnh vực văn khắc cổ, và thường xuyên được giám đốc các bảo tàng nổi tiếng tham vấn. Chính thế nên nhiều người vẫn nhớ sự kiện ông qua đời ở tuổi chín mươi hai. Dân tình địa phương thậm chí còn quan tâm hơn đến vụ việc bởi nguyên nhân tử vong đầy bí hiểm của ông. Giáo sư quỵ xuống trong khi đang trở về từ thuyền Newport. Các nhân chứng cho biết ông đột nhiên ngã lăn ra sau khi bị thúc trúng. Người thúc là một gã da đen, trông có vẻ giống dân thủy thủ, bước ra từ một trong những con hẻm tối tăm kì dị trên khu sườn đồi dốc, lối tắt dẫn từ cửa biển đến nhà của người quá cố tại phố Williams. Các bác sĩ không thể phát hiện ra bất cứ chứng bệnh cụ thể nào, và sau một hồi ngẩn ngơ tranh luận, họ kết luận rằng nguyên nhân cái chết là một thương tật hiếm gặp nào đó về tim mạch, phát tác bởi ông cụ đã có tuổi mà lại leo đồi dốc quá nhanh. Lúc bấy giờ, tôi chẳng thấy có lí do gì để bất đồng với kết luận này, nhưng dạo gần đây tôi lại hay hồ nghi - và còn hơn cả hồ nghi nữa.

Bởi lẽ ông chú tôi goá vợ và không có con cái, nên tôi trở thành người thừa kế kiêm người thi hành di chúc của ông ấy. Tôi có nghĩa vụ xem xét kỹ các giấy tờ của ông; và để phục vụ mục đích ấy, tôi đã chuyển toàn bộ giấy tờ và thùng hộp của ông đến nhà riêng của mình ở Boston. Phần lớn chỗ tài liệu mà tôi nhắc đến sau này sẽ được Hiệp hội Khảo cổ Hoa Kỳ (A. A. S.) xuất bản, nhưng có một cái hộp mà tôi thấy khó hiểu vô cùng, và tôi cảm thấy rất không muốn trưng ra cho người khác xem. Cái hộp ấy bị khóa, và tôi chẳng mò thấy chìa khóa đâu cho đến khi nảy ra ý tưởng kiểm tra chiếc nhẫn mà giáo sư luôn mang theo trong túi. Sau đó thì đúng là tôi đã mở được cái hộp, nhưng xem chừng lúc làm được vậy, tôi lại phải đối mặt với một rào cản thậm chí còn lớn hơn và bị khóa kỹ càng hơn. Ý nghĩa của bức phù điêu đất sét quái đản và những mẩu ghi chú, các đoạn lảm nhảm dông dài, cùng mấy bài báo rời rạc được cắt ra mà tôi tìm thấy này đây có thể là gì được cơ chứ? Phải chăng trong những năm cuối đời, ông chú tôi đã cả tin tới mức bị cho vào tròng với ngay cả những trò lừa gạt giản đơn nhất? Tôi quyết tâm tìm bằng ra nhà điêu khắc lập dị xem chừng đã khiến một ông già không còn thanh thản được nữa.

Bức phù điêu là một hình chữ nhật thô, dày chưa đến ba phân và diện tích khoảng mười hai nhân mười lăm phân; rõ ràng có nguồn gốc hiện đại. Tuy nhiên, nếu xét về mặt ấn tượng mang lại cũng như những gì bức phù điêu khơi gợi lên, thiết kế của nó không hề hiện đại chút nào. Vì mặc dù trường phái lập thể và vị lai không thiếu gì những ý tưởng quái chiêu, chúng chẳng mấy khi tạo ra được cái nét quy củ đầy bí hiểm vốn hay lẩn khuất trong các văn kiện tiền sử. Và chắc chắn một điều là thiết kế của bức phù điêu xem chừng cấu thành chủ yếu từ một loại chữ viết nào đấy; dẫu tôi không tài nào nhận diện nổi kiểu chữ này, hay thậm chí là nhớ được láng máng nó liên quan đến hệ chữ nào, bất chấp việc tôi biết rất rõ các tư liệu cũng như bộ sưu tập của ông chú mình.

Trên những ký tự hiển nhiên là chữ tượng hình này có một hình hài gì đấy, trông rõ ràng là tranh miêu tả, chỉ có điều lại bị khắc theo trường phái ấn tượng, khiến ta khó lòng xác định được rõ bản chất của nó. Đây dường như là một thứ quái vật, hoặc biểu tượng đại diện cho một con quái vật, với hình dạng mà chỉ một khối óc bệnh hoạn mới có thể hình dung ra nổi. Kể cả nếu nói rằng trí tưởng tượng phần nào phong phú của tôi đã đồng thời khơi lên hình ảnh về một con bạch tuộc, một con rồng, và một phiên bản biếm hoạ của con người, tôi cũng sẽ vẫn mô tả khá chuẩn bản chất của cái hình hài kia. Đặt trên tấm thân dị hợm, phủ đầy vảy với cặp cánh giản đơn là một cái đầu đầy thịt mềm, thòi lòi xúc tu; nhưng chính cái nét diện mạo chung của cả khối tổng thể mới là thứ khiến cho nó trở nên đáng sợ đến sững sờ. Đằng sau cái hình hài ấy là một phông nền hơi mang phong cách kiến trúc đá hộc.

Ngoài một chồng các bài báo được cắt ra, đi kèm với cái vật kì quặc này còn là những văn bản được viết bằng nét chữ gần đây nhất của Giáo sư Angell; và không lấy làm văn vẻ cho lắm. Thứ xem chừng là tài liệu chính có nhan đề “GIÁO PHÁI CTHULHU”, được tỉ mỉ ghi bằng chữ in hoa để khỏi đọc sai một từ lạ lẫm đến như vậy. Bản thảo này được chia thành hai phần, phần đầu tiên có nhan đề “1925 - Mơ và các tạo tác trong mơ của H. A. Wilcox, số 7 phố Thomas, Providence, R.I.”, phần thứ hai là “Câu chuyện của Thanh tra John R. Legrasse, số 121 phố Bienville, New Orleans, La., tại buổi họp mặt A. A. S. năm 1908 - Ghi chú về cùng đề tài ấy, & câu chuyện của GS Webb”. Các tài liệu, bản thảo khác đều là những ghi chú ngắn, một số thuật lại các giấc mơ kì quặc của những người khác nhau, một số trích dẫn từ các sách và tạp chí thần học (trong đấy đáng chú ý nhất là cuốn Atlantis và lục địa Lemuria thất lạc của w. Scott-Elliot), và còn lại là bình luận về những hiệp hội bí mật cùng giáo phái ngầm đã tồn tại lâu đời, đồng thời nhắc đến các đoạn trích trong những cuốn sách căn bản về thần thoại và nhân học như Cành vàng của Frazer và Phù thủy giáo ở Tây Âu của cô Murray. Những bài báo được cắt ra chủ yếu nhắc đến các ca bệnh tâm thần bất thường và những vụ bùng phát cơn điên hoặc cuồng loạn tập thể vào mùa xuân năm 1925.

Nửa đầu của bản thảo chính thuật lại một câu chuyện rất kỳ dị. Vào hôm mùng 1 tháng Ba, 1925, một thanh niên gầy gò, da ngăm, trong tâm trạng loạn thần và kích động đã ghé thăm Giáo sư Angell, mang theo bức phù điêu bằng đất sét lạ thường kia, lúc bấy giờ hãy còn rất ẩm và mới. Danh thiếp của anh ta để tên Henry Anthony Wilcox, và ông chú tôi đã nhận ra anh ta là con trai út của một gia đình danh giá mà mình từng nghe qua, dạo gần đây anh ta theo học điêu khắc tại Trường Thiết kế Rhode Island và sống một mình tại tòa nhà Fleur-de-Lys gần trường. Wilcox từ sớm đã trứ danh là một thanh niên thiên tài nhưng hết sức lập dị, và ngay khi còn nhỏ đã thu hút sự chú ý của dư luận với những câu chuyện kì lạ và các giấc mơ khác thường mà anh ta hay kể lại. Wilcox tự xưng là “nhạy về tâm linh”, nhưng những cư dân tỉnh táo của thành phố buôn bán sầm uất cổ kính ấy chỉ đơn thuần coi anh ta là người “kỳ dị”. Vì anh ta gần như chẳng bao giờ giao du với người khác, công chúng đã dần lãng quên nhân vật ấy, và giờ thì chỉ còn một nhóm nhỏ dân nghệ sĩ từ các thành phố khác biết đến anh ta. Ngay cả Câu lạc bộ Nghệ thuật Providence cũng thấy Wilcox là một trường hợp vô vọng, mặc dù bản thân câu lạc bộ cũng rất kín tiếng.

Bản thảo của giáo sư ghi rằng trong lần ghé thăm ấy, nhà điêu khắc đã đột ngột muốn cậy nhờ vài kiến thức khảo cổ của vị gia chủ để xác định danh tính những chữ tượng hình trên bức phù điêu. Wilcox nói với một phong thái mơ màng, khoa trương, gây cảm giác con người này đang làm điệu làm bộ đầy màu mè, khó có cảm tình nổi. Và ông chú tôi trả lời với giọng điệu có phần gay gắt, vì trông bức phù điêu rõ ràng còn mới như thế thì chắc chắn nó hoàn toàn chẳng liên quan gì đến khảo cổ học hết. Anh chàng Wilcox trẻ tuổi đưa ra lời đáp khiến cho ông chú tôi ấn tượng đến mức ông đã hồi tưởng và chép lại nguyên văn câu ấy. Nó vô cùng văn vẻ, và hẳn là toàn bộ cuộc trò chuyện của anh ta đều mang phong thái như vậy, về sau tôi thấy đây là một nét rất đặc trưng của anh ta. Wilcox nói: “Cái này đúng là mới thật, vì tôi vừa chế ra nó đêm qua sau khi mơ về những thành phố xa lạ. Và các giấc mơ thì vốn dĩ còn cổ xưa hơn cả thành phố Týros trầm tư mặc tưởng, pho tượng Nhân Sư chìm trong suy ngẫm, hay Babylon với vườn tược bao quanh.”

Sau đó, anh ta bắt đầu kể lại câu chuyện lảm nhảm từng bất chợt nảy sinh từ một kí ức mơ màng và đã hớp hồn ông chú của tôi. Có một trận động đất nhẹ vào đêm hôm trước, vụ lớn nhất người dân New England từng trải nghiệm trong vòng mấy năm qua; và nó đã tác động mạnh đến đầu óc Wilcox. Sau khi đi ngủ, anh ta đã có một giấc mơ vô tiền khoáng hậu. Anh ta mơ thấy các thành phố xây từ đá hộc khổng lồ và các công trình đá nguyên khối cao chọc trời, tất cả đều nhỏ tong tỏng thứ dịch màu xanh lục và tiềm ẩn một nỗi kinh hoàng đằng đằng sát khí. Chữ tượng hình phủ kín trên các bức tường và cột trụ, vọng lên từ một điểm bất định nào đó bên dưới là một cái giọng nhưng đồng thời cũng không phải là giọng nói. Nó là một cảm giác rất hỗn loạn mà chỉ có óc tưởng tượng mới phiên dịch nổi thành âm thanh, nhưng vẫn được Wilcox cố gắng diễn tả lại bằng một mớ từ bòng bong, gần như vô phương phát âm: Cthulhu fhtagn.

Chỗ lời rối rắm này chính là yếu tố then chốt đã khiến Giáo sư Angell trở nên đầy phấn khích và lo lắng trong bản hồi ức này. Ông hỏi han nhà điêu khắc kia hết sức tỉ mẩn, hệt như đang thực hiện một nghiên cứu khoa học. Ông cũng săm soi như phát cuồng bức phù điêu, thứ đã được chàng thanh niên kia hì hục khắc trong tình trạng toàn thân buốt lạnh và chỉ mặc độc bộ quần áo ngủ trên người, sau khi đã hoang mang bừng tỉnh. Theo lời Wilcox sau này thuật lại, ông chú tôi nói tuổi tác đã khiến cho ông mãi mới nhận ra được cả những chữ tượng hình lẫn dạng hình kia. Ông đưa ra nhiều câu hỏi mà như người khách kia thấy thì hết sức lạc đề, đặc biệt là những câu mang hàm ý muốn nói anh ta có dây mơ rễ với các giáo phái hay tổ chức kỳ lạ. Wilcox không tài nào hiểu nổi việc ông cứ hứa lên hứa xuống với anh ta là mình sẽ giữ im lặng, đổi lại là xin anh ta hãy cho mình được trở thành thành viên của một tổ chức tôn giáo thần bí hay tà đạo lớn mạnh nào đó. Khi Giáo sư Angell tin rằng anh chàng nghệ sĩ điêu khắc quả thực chẳng hay biết gì về bất kì giáo phái hay bộ truyền thuyết bí hiểm nào, ông nằng nặc yêu cầu vị khách của mình nếu trong tương lai mà có mơ thấy gì thì hãy báo hết lại. Yêu cầu này thường xuyên cho ra kết quả, vì sau cuộc trò chuyện đầu tiên kia, chàng trai trẻ ghé nhà ông hằng ngày, và bản thảo có ghi lại hết. Mỗi lần đến, anh ta đều thuật lại những hình ảnh vụn vỡ đáng giật mình từng xuất hiện giữa lúc đêm hôm, và nội dung của chúng luôn là một khung cảnh khủng khiếp, cấu thành từ đá hộc khổng lồ, với các tảng đá đen nhỏ dịch tong tỏng, một cái giọng hay thực thể có tri giác nào đó ngầm dưới lòng đất cứ đều đều hô vang những lời lẽ nện thẳng vào ý thức đầy bí hiểm, chỉ có thể được diễn tả lại bằng các câu chữ vô nghĩa. Hai âm thanh thường xuyên lặp lại nhất được thể hiện bằng mớ chữ Cthulhu và R’lyeh.

Bản thảo kể tiếp rằng vào ngày 23 tháng Ba, Wilcox không xuất hiện. Sau khi ông chú tôi dò hỏi tại nơi ở của anh ta thì hóa ra chàng trai ấy đã mắc phải một chứng sốt khó hiểu, và được đưa về nhà của gia đình mình ở phố Waterman. Anh ta gào lên giữa đêm, dựng dậy mấy nghệ sĩ khác trong tòa nhà, và kể từ đó đến nay thì cứ hết bất tỉnh rồi lại lên cơn mê sảng. Ông chú tôi ngay lập tức gọi điện cho gia đình anh ta, và từ đó trở đi theo dõi tình hình vụ việc rất sát sao; thường xuyên ghé qua văn phòng trên phố Thayer của bác sĩ Tobey, người chịu trách nhiệm chạy chữa cho Wilcox. Khối óc sốt hừng hực của chàng trai kia xem chừng cứ toàn nghĩ về những điều kì lạ; và cứ thỉnh thoảng thì bác sĩ lại bị một phen rùng mình khi anh ta nhắc đến chúng. Wilcox không chỉ lặp lại những gì hồi trước mình từng mơ thấy, mà còn cuồng loạn nhắc đến một thứ khổng lồ “cao hàng mét”, đi lại hay lầm lũi lê chân khắp nơi. Anh ta không lần nào mô tả đầy đủ về vật này, nhưng căn cứ vào những lời lẽ hoảng loạn anh ta thốt ra mà bác sĩ Tobey đã lặp lại, giáo sư tin chắc nó chính là cái thứ quái thai vô danh mà anh ta đã cố gắng khắc họa thông qua bức phù điêu tả cảnh mơ của mình. Bác sĩ nói thêm rằng bao giờ cũng vậy, sau khi nhắc đến vật kia xong là chàng thanh niên lại chìm vào hôn mê. Lạ lùng thay, nhiệt độ của anh ta không cao hơn mức bình thường là bao; nhưng xét trên mọi phương diện khác, chứng bệnh của anh ta nhìn chung giống với sốt thực sự hơn là rối loạn tâm thần.

Vào ngày mùng 2 tháng Tư, khoảng ba giờ chiều, mọi vết tích của căn bệnh Wilcox nhiễm phải đột nhiên biến mất. Anh ta ngồi thẳng trên giường, ngạc nhiên khi thấy mình đang ở nhà và hoàn toàn không hay biết gì về những chuyện đã xảy ra kể từ đêm ngày 22 tháng Ba, dù là trong mơ hay ngoài thực tại. Được bác sĩ chẩn đoán là đã khỏe mạnh, ba ngày sau Wilcox trở lại căn hộ của mình; nhưng anh ta không còn giúp đỡ được thêm gì cho Giáo sư Angell nữa. Mọi dấu vết của giấc mơ kì lạ đều đã biến mất cùng với sự hồi phục của Wilcox, và ông chú tôi không còn ghi chép những suy nghĩ lúc đêm hôm của anh ta sau một tuần nhận được toàn những câu chuyện vô nghĩa và không liên quan, xoay quanh những giấc mơ hoàn toàn bình thường.

Phần đầu của bản thảo kết thúc ở đây, nhưng một số các ghi chép tản mát khác được nhắc đến làm tôi phải suy nghĩ rất nhiều - nhiều đến nỗi thứ duy nhất còn khiến cho tôi tiếp tục nghi ngờ anh chàng nghệ sĩ kia chỉ là bản tính hoài nghi thâm căn cố đế, vốn cấu thành triết lý sống của tôi lúc bấy giờ. Các bản ghi chép ấy mô tả lại giấc mơ của nhiều người khác nhau trong cùng giai đoạn anh chàng Wilcox trẻ tuổi thực hiện những chuyến ghé thăm kỳ lạ của mình. Có vẻ là ông chú tôi đã nhanh chóng triển khai hàng loạt cuộc điều tra với quy mô rất rộng, liên hệ với gần như tất cả những người bạn ông có thể hỏi han mà không sợ là mình bất lịch sự, nhờ họ thuật lại những giấc mơ của bản thân cùng ngày tháng của bất kỳ hình ảnh chiêm bao đáng chú ý nào mình từng thấy. Xem chừng không phải ai cũng sẵn sàng tiếp nhận lời thỉnh cầu của ông; nhưng ít nhất thì ông hẳn cũng đã nhận được nhiều phản hồi đến mức không có thư ký thì không kham nổi. Thư từ gốc không được lưu, nhưng ông đã để lại một bản tóm tắt kỹ lưỡng và thực sự đáng chú ý thông qua các ghi chép của mình. Những con người bình thường cả trên bình diện địa vị xã hội lẫn công ăn việc làm - các “công dân ưu tú” truyền thống của New England - gần như hoàn toàn không thấy gì hết, mặc dù vẫn có đôi ba trường hợp cảm thấy bất an trong đêm nhưng không có gì cụ thể xuất hiện rải rác, luôn trong khoảng giữa ngày 23 tháng Ba và mùng 2 tháng Tư - giai đoạn anh chàng Wilcox lên cơn mê sảng. Các nhà khoa học chỉ bị tác động hơn một chút, mặc dù vẫn có bốn trường hợp mô tả lại rất mơ hồ những cảnh quan kì lạ mình láng máng trông thấy, và có một trường hợp còn đề cập đến cảm giác hãi sợ một thứ bất thường nào đó.

Câu trả lời đúng chuẩn nhất đến từ các nghệ sĩ với nhà thơ, và tôi biết rằng kiểu gì hoảng loạn cũng sẽ bùng nổ nếu họ có thể trao đổi đối chiếu thông tin với nhau. Vì không nắm giữ các bức thư gốc của họ, tôi phần nào nghi ngờ người biên soạn đã đưa ra những câu hỏi hòng mang tính dẫn dắt, hoặc chỉnh sửa thư từ sao cho chúng giúp chứng thực điều ông ngầm muốn thấy. Đó là lý do tôi tiếp tục cảm thấy rằng Wilcox đã bằng cách nào đó biết được về chỗ dữ liệu cũ mà ông chú tôi sở hữu, và đánh lừa nhà khoa học già. Những lời phúc đáp từ giới nghệ sĩ này thuật lại một câu chuyện rất đáng quan ngại. Từ ngày 28 tháng Hai đến mùng 2 tháng Tư, phần đông bọn họ đã mơ thấy những điều rất kỳ quái, với độ mãnh liệt của những giấc mơ bị nhân lên gấp bội trong giai đoạn nhà điêu khắc trẻ lên cơn mê sảng. Trong số những người báo lại rằng mình từng mơ thấy gì đó, hơn một phần tư đề cập đến các khung cảnh và những thứ na ná âm thanh tương tự những gì Wilcox từng miêu tả. Và một phần trong số những người mơ thấy thú nhận rằng mình đã kinh qua một nỗi sợ hãi tột cùng trước một tạo vật vô danh khổng lồ, xuất hiện ở cuối giấc mơ. Có một trường hợp rất đáng buồn đã được bản ghi chú mô tả đặc biệt kĩ lưỡng. Đối tượng của vụ việc, một kiến trúc sư hay tin vào thần học và huyền học nổi tiếng, đã loạn trí điên cuồng vào ngày anh chàng Wilcox trẻ tuổi đổ bệnh, và mấy tháng sau thì qua đời, sau khi không ngừng gào thét cầu xin được cứu rỗi khỏi một sinh vật đã đào thoát khỏi địa ngục nào đó. Nếu ông chú tôi mà chỉ đích danh các vụ việc ấy ra thay vì chỉ sử dụng số hiệu, tôi đáng lẽ đã thử kiểm định lại và tự mình tiến hành điều tra; nhưng vì sự tình là như vậy, tôi chỉ truy ra được một vài vụ. Tuy nhiên, tất cả những vụ ấy đều góp phần chứng thực cho các ghi chú. Tôi vẫn thường băn khoăn liệu tất cả những người từng được giáo sư hỏi han có đều cảm thấy bối rối như nhóm này hay không. Cũng may là họ sẽ không nhận được lời giải thích nào.

Như tôi đã nói, các bài báo được cắt ra đề cập đến những vụ hoảng loạn, phát cuồng, và kì dị trong giai đoạn ấy. Giáo sư Angell hẳn đã thuê nguyên một đội điểm tin cắt báo, bởi lẽ số lượng tin bài được cắt ra nhiều vô kể và nguồn báo dàn trải khắp toàn cầu. Chẳng hạn có vụ tự tử trong đêm tại London, một người đang ngủ đã nhảy xuống khỏi cửa sổ sau khi rú lên một tiếng đầy sững sờ. Tương tự là một bức thư lảm nhảm được gửi cho biên tập viên của một tờ báo tại Nam Mỹ, trong đó một gã cuồng tín đã dựa trên những ảo mộng mình trông thấy mà tiên đoán về một tương lai tàn khốc. Một công văn từ California miêu tả một cộng đồng thần học đồng loạt mặc áo choàng trắng để chuẩn bị đón “sự ứng nghiệm vẻ vang” mãi chẳng đến, trong khi các bài báo từ Ấn Độ thận trọng nhắc đến việc dân bản địa có động thái bất ổn nghiêm trọng trong giai đoạn cuối tháng Ba. Số lượng các cuộc truy hoan tà thuật gia tăng ở Haiti, và các tiền đồn tại châu Phi báo rằng đang xuất hiện những lời rì rầm đáng ngại. Các sĩ quan Mỹ ở Philippines bị một số bộ lạc gây phiền phức trong khoảng giai đoạn này, và cảnh sát New York bị dân cận Đông quá khích vây đánh vào đêm ngày 22 - rạng sáng ngày 23 tháng Ba. Khu miền Tây Ireland cũng rộ lên đầy những tin đồn và truyền thuyết hoang đường, một họa sĩ dị thường tên Ardois-Bonnot đã treo bức tranh Khung cảnh trong mơ đầy báng bổ trong triển lãm xuân tại Paris năm 1926. Và trong nhà thương điên, số lượng những vụ rắc rối xảy ra được ghi chép lại nhiều đến độ chỉ một phép màu mới có thể khiến giới y sĩ không nhận ra nổi những sự tương đồng kì lạ kia và rút ra các kết luận bí ẩn. Nhìn chung thì đó là một mớ những bài báo kỳ dị; và lúc này, tôi khó lòng mà mường tượng nổi lý trí của mình từng giúp tôi gạt chúng sang bên một cách sắt đá đến nhường nào. Nhưng lúc bấy giờ, tôi cứ đinh ninh rằng anh chàng Wilcox đã biết về những vụ việc hồi trước mà giáo sư từng nhắc đến.

CÂU CHUYỆN CỦA
THANH TRA LEGRASSE

Chủ đề nửa còn lại trong tập bản thảo dài của ông chú tôi chính là các vụ việc từng xảy ra trước đây, thứ đã khiến cho giấc mơ cũng như bức phù điêu của anh chàng nghệ sĩ điêu khắc trở nên đáng chú ý đến vậy đối với ông. Có vẻ Giáo sư Angell đã từng trông thấy dáng hình khủng khiếp của con quái vật vô danh, ngẩn người trước những chữ tượng hình bí ẩn, và nghe thấy những âm tiết rùng rợn mà chỉ có thể được ghi lại dưới dạng “Cthulhu”. Tất cả những điều này đều có chung một mối liên hệ mang tính khích động và kinh hoàng đến nỗi việc ông cứ liên tục hạch hỏi anh chàng Wilcox và đòi anh ta cung cấp dữ liệu chẳng có gì đáng ngạc nhiên cả.

Vụ việc xảy ra vào năm 1908, mười bảy năm trước đây, khi Hội Khảo cổ học Hoa Kỳ tổ chức cuộc họp thường niên tại St. Louis. Nhờ uy tín cũng như các thành tích của mình, Giáo sư Angell đóng vai trò quan trọng trong tất cả các cuộc thảo luận; và vì có vài người ngoài ngành đã tranh thủ lúc hội nghị đang tổ chức để nêu câu hỏi với hy vọng sẽ được giải đáp chuẩn xác cũng như đệ trình các vấn đề với mong muốn nhận được giải pháp từ các chuyên gia, giáo sư đồng thời còn là một trong những người đầu tiên được họ tham vấn.

Nhân vật nổi trội nhất trong số những người ngoài ngành ấy là một người đàn ông trung niên với diện mạo bình thường, và chẳng bao lâu sau anh ta đã trở thành trọng tâm của toàn bộ cuộc họp. Người này cất công lặn lội từ New Orleans đến nhằm thu thập một số thông tin đặc biệt mà không nguồn nào tại địa phương cung cấp nổi. Tên anh ta là John Raymond Legrasse, và nghề nghiệp là thanh tra cảnh sát. Anh ta đến đây để hỏi về bức tượng đá mình mang theo - một pho tượng dị hợm, gớm guốc, và có vẻ rất cổ xưa mà anh ta không tài nào xác định nổi nguồn gốc xuất xứ. Chớ lầm tưởng rằng Thanh tra Legrasse quan tâm gì đến khảo cổ học. Ngược lại, anh ta chỉ đơn thuần muốn được khai sáng vì đó là yêu cầu của công việc. Bức tượng, vật thờ, ái vật, hay bất kể tên nó có là gì, đã bị tịch thu vài tháng trước tại vùng rừng đầm lầy phía Nam New Orleans, khi cảnh sát đột kích một cuộc họp được cho là do một hội phái tà đạo tổ chức. Xoay quanh bức tượng là những nghi thức dị thường và gớm guốc đến nỗi phía cảnh sát nhận thấy ngay rằng họ đã phát hiện ra một giáo phái hắc ám trước nay chưa từng được biết đến, và còn hung hiểm gấp bội phần so với cả những tổ chức tà thuật châu Phi xấu xa nhất. Ngoài những câu chuyện rời rạc và khó tin moi được từ miệng các thành viên bị bắt thì cảnh sát hoàn toàn không khám phá ra được gì về nguồn gốc của bức tượng. Chính thế nên phía cảnh sát đang rất muốn tìm cho bằng ra một truyền thuyết cổ xưa nào đó có thể giúp họ xác định được danh tính cái biểu tượng đáng sợ kia, và từ đó truy ra ngọn nguồn của cái giáo phái này.

Thanh tra Legrasse chẳng lường nổi vật mình đem đến sẽ gây náo loạn đến nhường nào. Chỉ cần liếc qua nó thôi là hội đồng các nhà khoa học kia đã trở nên kích động vô cùng, và chỉ trong chớp mắt, họ đã túm tụm lại khắp xung quanh anh ta để chiêm ngưỡng cái hình hài nhỏ xíu đó. Với nét xa lạ cũng như vẻ cổ xưa tột cùng đây chân thực, nó hùng hồn khơi dậy hình ảnh về những khung cảnh xưa cũ chưa ai từng biết đến. Vật thể khủng khiếp này không thuộc bất kỳ trường phái điêu khắc nào đã được ghi nhận, thế nhưng bề mặt xanh xỉn của khối đá bí hiểm đó lại như hằn ghi cả một quãng thời gian kéo dài bao thế kỷ, hay thậm chí là hàng thiên niên kỷ.

Cuối cùng, bức tượng ấy được các nhà khoa học chuyền tay nhau, hết người này sang người khác, để săm soi thật kỹ lưỡng và tỉ mẩn. Nó cao tầm mười bảy, hai mươi phân, và được chế tác bởi một nghệ nhân với tay nghề tinh xảo vô cùng. Nó khắc hoạ một con quái vật với dáng hình hao hao giống con người, nhưng sở hữu cái đầu trông như bạch tuộc với bản mặt thì là một khối xúc tu, kèm theo cơ thể đầy vảy, nhìn nhừa nhựa, ở cả chân sau và chân trước đều có những móng vuốt khổng lồ, sau lưng là đôi cánh vừa dài vừa hẹp. Cái thứ này chừng như mang bản chất hiểm độc đáng sợ và dị thường, nhìn cứ ngỡ một cái thây trương phềnh, và ngồi xổm với phong thái đầy gian tà trên một khối hình chữ nhật hay bệ đỡ gì đấy, phủ kín các kí tự không thể giải mã được. Đầu chót cặp cánh chạm vào mép sau của khối bệ, phần mông đặt ở vị trí trung tâm, trong khi bộ vuốt dài, cong của cặp chân sau gập lại bấu vào cạnh trước và thòng thêm xuống một phần tư chiều dài bệ đỡ. Cái đầu bạch tuộc chúi tới trước, khiến phần chót các xúc tu trên mặt cà vào mu cặp chi trước khổng lồ, bấy giờ đang túm chặt lấy hai đầu gối nhô lên của sinh vật thu mình. Nhìn tổng thể, trông nó giống thật đến bất thường, và thậm chí còn mang thêm cả một nét đáng sợ ngầm bởi gốc gác của nó hoàn toàn là một ẩn số. Rõ ràng là nó có tuổi đời lâu khủng khiếp, xa xôi khôn lường; nhưng nó lại chẳng mang nét gì liên quan đến bất cứ loại hình nghệ thuật nào từng tồn tại trong giai đoạn nền văn minh mới chớm phát triển – hay thậm chí bất kỳ thời đại nào khác.

Bức tượng hoàn toàn tách biệt và riêng rẽ, mà kể cả chất liệu của nó cũng là một bí ẩn. Kiểu đá như xà phòng, màu xanh đen với các đốm cùng vệt vân vàng hoặc ánh kim chẳng giống thứ gì giới địa chất hay khoáng vật học từng biết đến. Các kí tự dọc bệ đỡ cũng khó hiểu chẳng kém gì; và bất chấp việc các thành viên ở đây đại diện cho phân nửa số chuyên gia học thuật của thế giới trong lĩnh vực này, không một ai luận ra nổi chúng liên quan đến thứ ngôn ngữ nào. Cũng như đối tượng được mô tả và chất liệu cấu thành bức tượng, các kí tự kia thuộc về thứ gì đó xưa cũ tột cùng và tách biệt hẳn so với nhân loại; một thứ không khỏi khiến cho con người ta liên tưởng đến những vòng đời cổ đại và vô thánh vô thần, không dính dáng gì đến thế giới của chúng ta hay sự hình thành của chúng ta.

Ấy nhưng, trong khi các thành viên lần lượt lắc đầu và thú nhận thất bại trước bài toán viên thanh tra đưa ra, có một người trong nhóm cảm thấy ngờ ngợ rằng khối hình và hệ chữ viết quái dị kia mang nét gì đó quen thuộc lạ kỳ, và lập tức rụt rè kể ra chút thông tin mọn mình biết. Người này là William Channing Webb quá cố, Giáo sư Nhân chủng học tại Đại học Princeton, đồng thời còn là một nhà thám hiểm tiếng tăm. Bốn mươi tám năm trước, Giáo sư Webb được thuê cùng tham gia một chuyến thám hiểm Greenland và Iceland để tìm kiếm một số bia khắc cổ ngữ Rune, có điều họ chẳng khai quật được gì. Khi đang ở tít trên bờ biển phía Tây của Greenland, ông đã giáp mặt một bộ lạc hay hội phái dị thường gì đó, gồm toàn dân Eskimo hủ bại. Giữa họ tồn tại một kiểu tôn giáo thờ phụng ma quỷ, sự khát máu cũng như bản chất đáng tởm đầy chủ đích của thứ tôn giáo ấy làm Giáo sư Webb đến buốt lạnh cả người. Đó là một đức tin mà những người Eskimo khác chẳng am tường mấy, và cứ đề cập đến là họ lại rùng mình, nói rằng nó đã được truyền lại từ những niên kỷ cổ đại tột cùng, khi thế giới thậm chí còn chưa được tạo ra. Bên cạnh một số nghi thức vô danh và tục hiến tế người thì còn có cả một số lễ nghi gia truyền quái lạ, dành cho một đấng ác quỷ tối cao nào đấy, hay tornasuk, theo cách gọi khác. Giáo sư Webb đã cẩn thận lưu lại một bản sao phiên âm của lễ nghi ấy do một angekok cao tuổi - tức vị tư tế - pháp sư - cung cấp. Ông đã cố gắng hết sức thể hiện các âm thanh dưới dạng chữ cái La Mã. Nhưng lúc bấy giờ, quan trọng nhất là cái ái vật mà giáo phái này thờ phụng và nhảy múa xung quanh khi quầng cực quang vươn mình trên các vách băng. Ông giáo sư nói nó là một bức phù điêu bằng đá rất thô sơ, bao gồm một bức tranh gớm guốc và một số chữ viết khó hiểu. Theo như những gì ông có thể xác định được, tất cả các đặc điểm chính của nó cũng hao hao giống cái thứ quái thú hiện đang nằm trước mặt các thành viên buổi họp.

Những dữ liệu này được các thành viên trong buổi họp đón nhận đầy hồi hộp và ngạc nhiên, Thanh tra Legrasse thì còn thấy phấn khích gấp bội. Anh ta ngay lập tức dồn dập hỏi han người cung cấp thông tin. Vì đã ghi nhận và sao chép lại một nghi thức khấn miệng của đám tín đồ giáo phái trong đầm lầy đã bị người của mình bắt giữ, Legrasse khẩn cầu giáo sư cố gắng nhớ lại những âm tiết lão Eskimo tôn sùng ma quỷ từng ghi ra. Sau đó là một màn so sánh rất thấu đáo các tiểu tiết, rồi đến một khoảnh khắc im lặng vì quá sững sờ khi cả vị thanh tra lẫn nhà khoa học đều nhất trí với nhau về sự tương đồng từ ngữ mà hai nghi thức đáng ghê tởm cách nhau cả vạn dặm đường trường sử dụng. Về cơ bản, cả các pháp sư Eskimo lẫn đám thầy tế đầm lầy Louisiana đều tụng với các vật thờ tương tự nhau một điệu rất giống thế này - cách phân chia từ được phỏng đoán dựa trên những khoảng ngắt nghỉ theo lệ khi câu ấy được xướng lên:

Ph’nglui mglw’nafh Cthulhu

R’lyeh wgah’nagl fhtagn.

Legrasse biết hơn Giáo sư Webb một điều, bởi lẽ đã có mấy tên trong đám tù nhân mạt hạng cho anh ta biết ý nghĩa của những từ này, theo như những gì các tín đồ lớn tuổi đã tiết lộ cho chúng. Câu trên có nội dung đại khái như sau:

Cthulhu đã chết mơ màng chờ đợi

dưới mái nhà R’lyeh.

Và rồi, vì được tất cả mọi người hối thúc yêu cầu, Thanh tra Legrasse thuật lại đầy đủ hết mức có thể trải nghiệm của mình với đám tín đồ trong khu đầm lầy. Tôi có thể thấy ông chú của mình rất coi trọng câu chuyện anh ta kể. Nó nghe chẳng khác nào những giấc mơ điên rồ nhất của giới sáng tác thần thoại cũng như dân thần học, đồng thời cho thấy óc tưởng tượng về vũ trụ phong phú đến đáng kinh ngạc của đám dân lai và phường cặn bã.

Vào ngày mùng 1 tháng Mười Một năm 1907, cảnh sát New Orleans nhận được tin cấp báo từ vùng đầm phá phía Nam. Đám dân cư trú trái phép ở đó, hầu hết là hậu duệ của lính tráng nhà Lafitte, hơi thiếu văn minh nhưng tính tình hiền lành, đang phải sống trong khiếp hãi vì bị một thứ bí hiểm nào đó lén lút khủng bố trong đêm. Đó có vẻ là ma giáo, nhưng mà là một kiểu ma giáo khủng khiếp hơn những gì họ từng biết đến. Đã có một số phụ nữ và trẻ con trong cộng đồng họ bị mất tích kể từ khi tiếng trống hiểm ác bắt đầu thùng thùng vang lên không ngừng nghỉ từ tít bên trong khu rừng hắc ám đầy ma quái, không một người dân nào dám đánh liều đặt chân vào nơi đó. Xuất hiện những tiếng la điên loạn và gào thét bi thảm, các câu tụng niệm buốt lạnh đến tận cốt tủy và ngọn lửa tà ác bập bùng. Người báo tin khiếp đảm nói thêm rằng người dân không còn có thể chịu đựng được nữa.

Thế là một lực lượng gồm hai mươi cảnh sát, ngồi kín hai cỗ xe ngựa và một chiếc ô tô, đã xuất kích vào lúc chiều muộn dưới sự dẫn đường của người đàn ông bản địa run rẩy kia. Đến cuối phần đường xe có thể đi được, họ rời xe, và bì bõm lội hàng dặm liền trong im lặng, băng qua cánh rừng bách đáng sợ nơi ngày mới không bao giờ đến. Những mớ rễ dị hợm cùng các mũi thòng lọng không khí tóc tiên hung tà treo lủng lẳng bủa vây đoàn người, và thi thoảng, một hố trũng do đủ loại cây quái gở và đảo nấm cùng hiệp lực cấu thành lại bị một đống đá ẩm ướt hay một mảnh tường mục nát khiến trông càng gớm guốc hơn, bởi lẽ chúng khơi gợi lên cảm tưởng về một nơi cư ngụ đầy bệnh hoạn. Một hồi sau, khu định cư của đám dân chiếm đất - một cụm lều lụp xụp - nhô vào trong tầm mắt. Các cư dân đầy kích động chạy túa ra, túm tụm xung quanh mấy ngọn đèn lồng đong đưa. Giờ đây, đã có thể nghe thấy tiếng trống nghèn nghẹt văng vẳng lại từ rất, rất xa phía trước; và cứ đôi lúc lại có một tiếng thét buốt xương vọng đến mỗi khi gió đảo hướng. Xem chừng còn có cả một ánh lóa rực đỏ đang chiếu qua các bụi cây thấp nhợt nhạt ở bên kia những đại lộ trải dài bất tận của khu rừng đêm. Vì chẳng muốn lại phải rơi vào cảnh thân cô thế cô, toàn bộ đám dân chiếm đất khiếp nhược dứt khoát không chịu tiến thêm bất cứ phần nào nữa về phía khung cảnh thờ phụng báng bổ thánh thần kia. Thế là Thanh tra Legrasse và mười chín người đồng nghiệp rốt cuộc phải tiếp tục đưa chân tiến mù, dấn thân vào trong những cung đường vòm đen ngòm đầy kinh hoàng, chốn chưa ai trong bọn họ từng đặt chân tới.

Khu vực đội cảnh sát hiện đang thâm nhập vốn là một chốn hắc ám khét tiếng, phần nhiều chưa được người da trắng khám phá và thăm dò. Tương truyền có một hồ nước bí mật mà người phàm trần chưa từng chiêm ngưỡng, và sống trong đó là một khối thực thể trắng khổng lồ, vô hình vô dạng, mắt rực ánh dạ quang. Đám dân chiếm đất rỉ tai nhau rằng vào lúc nửa đêm, lũ quỷ cánh dơi sẽ bay ra từ các hang động ngầm dưới lòng đất để phụng thờ nó. Họ nói rằng nó đã tồn tại ở đó từ trước thời D’Iberville, trước thời La Salle, trước thời người da đỏ, và thậm chí còn trước cả thời chim thú lành xuất hiện trong rừng. Nó là hiện thân của ác mộng, và nhìn thấy nó cũng đồng nghĩa với gặp tử thần. Nhưng nó khiến cho con người ta mơ, và nhờ thế mà họ vẫn đủ hiểu biết để còn tránh xa. Dù đúng là cuộc truy hoan ma giáo hiện tại chỉ nằm ở ngoài rìa mép xa nhất của cái khu đáng ghê tởm ấy, vị trí đó vẫn rất tệ hại. Thế nên có khi bản thân cái nơi thờ phụng còn khiến đám dân cư trú trái phép này khiếp sợ hơn cả những âm thanh cùng sự kiện kinh tởm từng xảy ra.

Chỉ có thơ ca hay sự điên rồ mới đủ sức diễn tả chuẩn xác những âm thanh mà nhóm Legrasse nghe thấy trong hành trình lội qua bãi lầy đen để tiến về phía quầng sáng đỏ và tiếng trống nghèn nghẹt. Con người và thú vật đều có chất giọng riêng, chẳng gì đáng sợ hơn khi nghe thấy một chất giọng phát ra từ cái nguồn vốn lẽ thường sẽ không phát xuất nó. Tại đây, sự cuồng nộ thú tính cùng những màn phóng túng trác táng đã bị đẩy lên đến tầm tột đỉnh bởi những tiếng tru và giọng gào quàng quạc ngất ngây. Chúng đâm xuyên và vang dội khắp cánh rừng đêm, chẳng khác nào những cơn bão tàn độc sâu dưới vực thẳm của địa ngục. Thi thoảng, tràng la hét loạn lạc lại ngưng, và rồi một tràng những giọng khàn khàn xem chừng đã qua tập dượt thuần thục sẽ nổi lên, ngân nga tụng vang cái câu hay nghi thức gớm guốc kia:

Ph’nglui mglw’nafh Cthulhu

R’lyeh wgah’nagl fhtagn.

Thế rồi, khi đội cảnh sát ra đến chỗ cây cối thưa hơn, cảnh tượng kia bất chợt lọt vào mắt họ. Bốn người trong nhóm lảo đảo, một người lăn đùng ra ngất, và hai người run đến mức buột miệng thốt một tiếng rú đầy hoảng hốt, nhưng may mắn là bản hợp xướng hỗn tạp kia đã át cả đi. Legrasse hắt nước bãi lầy lên mặt người vừa ngất xỉu, và tất cả bọn họ đứng đực ra đó, run lẩy bẩy và như bị hớp hồn vì hãi hùng.

Trong một khoảnh quang tự nhiên của đầm lầy là một hòn đảo cỏ, diện tích khoảng chừng bốn nghìn mét vuông, không có cây cối và khá khô ráo. Hiện đang nhảy vọt và vặn vẹo trên chỗ ấy là một đám người dị thường ngoài sức tưởng tượng, chỉ Sime hay Angarola mới đủ sức khắc hoạ. Bè lũ này không có lấy một mảnh vải che thân, bấy giờ đang la hét, gào rống, và quằn quại quanh đống lửa vòng cung khổng lồ. Thi thoảng bức màn lửa lại tẽ ra, để lộ ra vật nằm ở chính giữa nó là một khối đá granite lớn, cao khoảng hai mét rưỡi; trên đỉnh khối đá chính là pho tượng chạm khắc nham hiểm kia, trông nhỏ bé đến lệch lạc. Mười giàn giáo được dựng cách đều nhau, tạo thành một vòng tròn rộng với tâm điểm là khối đá bị lửa quây, và treo trên đấy là thi thể vẹo vọ khác thường của những người mất tích, đầu gục xuống. Đám tín đồ nhảy nhót và gầm rú theo vòng tròn bên trong cái vành đai ấy, hướng dịch chuyển nhìn chung là từ trái sang phải, một đám rước trụy lạc kéo dài bất tận giữa vòng xác và vòng lửa.

Một viên cảnh sát gốc Tây Ban Nha dễ bị kích động, cứ đinh ninh rằng anh ta đã nghe thấy những lời ca đáp lại nghi lễ ấy từ một nơi xa xôi và tăm tối nào đó sâu hơn trong cánh rừng đầy những truyền thuyết và nỗi kinh hoàng cổ đại kia, dù có khả năng đó chỉ là do óc tưởng tượng và vọng âm khiến anh ta cảm thấy vậy. Về sau tôi đã gặp gỡ và hỏi han người này, anh ta tên Joseph D. Galvez; và anh ta giàu trí tưởng tượng đến phát bực. Anh ta thậm chí còn nói có tiếng vỗ khẽ của những cặp cánh khổng lồ, và đằng sau những thân cây xa nhất là một đôi mắt rực sáng cùng một khối trắng to lù lù như núi – nhưng tôi đồ rằng anh ta đã lắng nghe hơi nhiều giai thoại mê tín dị đoan của đám dân bản địa.

Trên thực tế, đội cảnh sát chỉ chững lại vì kinh hoàng trong quãng thời gian tương đối ngắn. Nhiệm vụ được đặt lên hàng đầu; và mặc dù cái đám ấy hẳn phải có đến gần một trăm tên tín đồ mọi rợ, phía cảnh sát vẫn tin tưởng súng ống của mình và cả quyết lao thẳng vào giữa bầy người phát lợm kia. Suốt năm phút liền, cảnh huyên náo và hỗn loạn hành động ấy thật không bút nào tả xiết. Đấm đá loạn xạ, súng nổ đùng đoàng, và có cả mấy pha đào tẩu; nhưng cuối cùng thì Legrasse đếm thấy mình đã bắt được tầm bốn mươi bảy tên mặt mày sưng sỉa, bị anh ta ép phải nhanh chóng mặc lại quần áo và xếp hàng giữa hai hàng cảnh sát. Năm tín đồ nằm chết ngắc, và hai tên bị thương nặng được đồng bạn khiêng đi trên cáng dã chiến. Tất nhiên, bức tượng trên khối đá được Legrasse cẩn thận gỡ ra và mang đi.

Sau một chuyến đi đầy căng thẳng và mệt mỏi, đám tù nhân được thẩm vấn tại trụ sở cảnh sát. Tất cả bọn chúng đều là dân nghèo hèn, đa chủng tộc, và có vấn đề thần kinh. Hầu hết là thủy thủ, điểm thêm mấy mống da đen và da màu, chủ yếu là dân Tây Ấn hoặc Bồ Đào Nha đến từ Brava, thuộc quần đảo Cape Verde, khiến cho giáo phái hỗn tạp này mang chút sắc tà thuật Phi châu. Nhưng ngay cả khi chưa tra hỏi gì nhiều, cảnh sát đã nhận ra rất rõ rằng vụ này có liên quan đến một thứ gì đó thẳm sâu và cổ xưa hơn cái món bái vật giáo của đám tín đồ kia. Dù rất suy đồi và ngu dốt, chúng vẫn vững tâm tin vào tư tưởng chủ đạo trong tín ngưỡng tởm lợm của mình một cách nhất quán đến sững sờ.

Theo lời đám ấy, chúng tôn thờ các Đại Đấng Cổ Xưa, những tạo vật từng sống trong thuở trước khi loài người xuất hiện rất lâu, và đã từ trên trời hạ giáng xuống thế giới hãy còn sơ khai hồi ấy. Các Đại Đấng Cổ Xưa đó nay đã mất cả, nằm trong lòng đất và dưới đáy đại dương; nhưng thi hài của họ vẫn tiết lộ cho những con người đầu tiên biết về các bí mật của mình thông qua các giấc mơ, và những người ấy đã thành lập một giáo phái trường tồn đến tận bây giờ. Đây chính là giáo phái đó, và đám tù nhân nói rằng giáo phái vốn luôn tồn tại và sẽ luôn tồn tại, lẩn khuất trong những miền đất hoang và u ám xa xôi trên khắp thế giới, cho đến khi giáo sĩ Cthulhu vĩ đại trỗi dậy từ mái nhà tăm tối trong thành phố R’lyeh hùng tráng dưới đại dương của mình và lại thống trị dương gian. Một ngày nào đó, khi các vì sao đã sẵn sàng, ngài sẽ cất tiếng hiệu triệu, và giáo phái bí mật kia sẽ luôn chờ thời cơ giải phóng ngài.

Trong khi ấy thì không được phép tiết lộ thêm gì nữa. Có một bí mật mà ngay cả tra tấn cũng không khiến chúng khai ra nổi. Nhân loại không phải là tạo vật có ý thức duy nhất trên Trái Đất, bởi lẽ những tín đồ kiên trinh hiếm hoi sẽ được các dạng hình bước ra từ bóng tối thăm viếng. Nhưng đấy không phải là các Đại Đấng Cổ Xưa. Chưa một ai từng diện kiến các Đại Đấng Cổ Xưa. Pho tượng thần chúng khắc là Cthulhu vĩ đại, nhưng không ai có thể khẳng định được liệu có còn ai hệt như ngài hay không.

Giờ thì không ai đọc nổi thứ chữ cổ kia nữa, nhưng có nhiều thứ được truyền miệng lại. Nghi lễ được tụng không phải là bí mật - lời tụng không bao giờ được lớn tiếng nói ra, chỉ tiết lộ qua những lời thì thầm mà thôi. Câu tụng chỉ có ý nghĩa như thế này: “Cthulhu đã chết mơ màng chờ đợi dưới mái nhà R’lyeh.”

Trong đám tù nhân, chỉ có hai tên là đủ tỉnh táo để đem đi treo cổ, lũ còn lại được tống vào nhiều trại thương điên khác nhau. Tất cả đều phủ nhận mình có nhúng tay vào các vụ giết người tế lễ, và một mực khẳng định rằng thủ phạm đằng sau những vụ giết chóc là các Đấng Cánh Đen, đến với chúng từ chốn gặp mặt cổ xưa trong khu rừng quỷ ám. Nhưng không ai kiếm nổi lời thuật mạch lạc nào về những đồng minh bí ẩn đó. Những gì cảnh sát khai thác được, chủ yếu đến từ một ông lão dân lai già khọm tên Castro, tuyên bố rằng mình từng dong buồm đến những bến cảng lạ và trò chuyện với các giáo chủ bất tử của giáo phái kia ở vùng núi Trung Quốc.

Lão Castro già vẫn lõm bõm nhớ cái truyền thuyết gớm guốc kia. Chẳng suy đoán nào của các nhà thần trí bì nổi với cái truyền thuyết ấy, và nó làm cho cả loài người lẫn thế giới như mới chỉ xuất hiện và mang kiếp phù du vô cùng. Từng có những niên kỷ Trái Đất chịu sự thống trị của một số Tạo Vật khác, và Họ xây dựng được những thành phố kỳ vĩ. Lão nói đám người Trung bất tử đã bảo với mình rằng thi hài của Họ vẫn có thể được tìm thấy dưới dạng các khối đá hộc ở các hòn đảo trên Thái Bình Dương. Tất cả Họ đều đã chết từ hàng bao kỉ nguyên trước khi con người xuất hiện, nhưng có những thuật có thể giúp hồi sinh Họ khi các ngôi sao quay về lại đúng vị trí trong vòng chu kỳ vĩnh cửu. Bản thân Họ thực sự cũng đã đến từ các vì sao, và mang các hình ảnh của mình theo cùng.

Castro kể tiếp rằng các Đại Đấng Cổ Xưa không được cấu thành hoàn toàn bằng xương bằng thịt. Họ có dạng hình - vì chẳng phải bức tượng khác đã chứng minh điều đó sao? - nhưng dạng hình ấy không cấu thành từ vật chất. Khi các vì sao đã vào vị trí thiên thời địa lợi, Họ có thể lao từ thế giới này sang thế giới khác trên khắp nền trời. Nhưng khi các ngôi sao ở lệch vị trí, Họ không thể sống được. Ấy vậy mặc dù không còn sống, Họ sẽ không bao giờ thực sự chết đi. Tất cả Họ đều nằm trong những ngôi nhà bằng đá ở thành phố R’lyeh vĩ đại của mình, được bùa phép của Cthulhu vĩ đại bảo tồn, chờ ngày oanh liệt hồi sinh khi các ngôi sao và Trái Đất lại một lần nữa sẵn sàng chào đón Họ. Nhưng vào thời khắc đó, phải có một thế lực bên ngoài giúp giải phóng cơ thể của Họ. Các bùa phép giúp bảo tồn nguyên vẹn Họ cũng khiến Họ vô phương thực hiện bất kỳ động thái đầu tiên nào, và Họ chỉ có thể nằm thao thức trong bóng tối, suy nghĩ trong khi hàng triệu năm trôi qua. Họ biết tất cả những gì đang xảy ra trong vũ trụ, nhưng phương thức giao tiếp của Họ là truyền ý nghĩ. Ngay cả giờ đây, Họ cũng đang nói chuyện trong lăng mộ của mình. Thế rồi sau bao kỷ nguyên hỗn mang, khi những con người đầu tiên xuất hiện, các Đại Đấng Cổ Xưa đã nói chuyện với những người cảm quan nhạy bén bằng cách nhào nặn các giấc mơ của họ. Đó là cách duy nhất để ngôn ngữ của Họ thâm nhập được vào tâm trí xác thịt của động vật có vú.

Thời xa xưa, một số người được chọn từng trò chuyện trong những giấc mơ với các Đại Đấng Cổ Xưa đã bị chôn vùi, nhưng rồi một chuyện xảy ra. Thành phố R’lyeh vĩ đại cùng những khối đá và lăng mộ chìm xuống dưới những con sóng; và làn nước sâu, nơi chứa đựng đầy một bí ẩn nguyên thủy mà ngay cả ý nghĩ cũng không thể xuyên thấu, đã cắt đứt cuộc trò chuyện ma mị ấy. Nhưng kí ức không bao giờ chết đi, và các tổng giáo sĩ nói rằng thành phố sẽ lại trỗi dậy khi các ngôi sao về đúng vị trí. Khi ấy, thoát ra từ trong lòng đất sẽ là những vong linh tà độc, ẩm mốc và tăm tối, mang theo vô số những tin đồn mập mờ lượm lặt được từ trong các hang động đã bị lãng quên dưới đáy biển. Nhưng lão Castro già không dám nói nhiều về Họ. Lão vội vã ngậm tăm, và bất kể có thuyết phục hay hỏi khéo đến đâu thì cũng chẳng khai thác được gì thêm về khoản này. Lạ một điều là lão cũng từ chối đề cập đến kích thước của các Đại Đấng Cổ Xưa. Về phần giáo phái, lão tin đầu não của nó nằm giữa những sa mạc không đường đi lối lại của Ả Rập, nơi Irem - Thành phố Muôn Trụ - nằm mơ màng, được giấu kín và không bị ai xâm phạm. Giáo phái này không phải là đồng minh của giáo phái phù thủy châu Âu, và hầu như không được ai biết đến ngoài các thành viên của nó. Chưa có cuốn sách nào từng thực sự nhắc đến giáo phái, mặc dù đám người Trung bất tử nói rằng cuốn Necronomicon của lão Ả Rập điên Abdul Alhazred có hai tầng ngữ nghĩa, và những ai từng được thụ giáo có thể tùy hứng đọc nghĩa nào cũng được, đặc biệt là cặp câu thơ rất hay được đem ra luận bàn:

Kẻ còn chưa khuất mãi ngủ yên chăng,

Qua niên kỷ lạ cái chết cũng chẳng vĩnh hằng.

Legrasse bị ấn tượng sâu sắc, nhưng cũng không khỏi hoang mang. Vị thanh tra đã điều tra về các mối liên hệ lịch sử của giáo phái nhưng rốt cuộc chỉ công cốc. Có vẻ Castro đã nói thật khi bảo rằng giáo phái được giữ bí mật tuyệt đối. Các chuyên gia tại Đại học Tulane không thể làm sáng tỏ thêm được gì về giáo phái hay bức tượng kia, và bây giờ thì viên cảnh sát đã tìm đến với các chuyên gia đầu ngành của cả nước và chẳng thu lượm được gì hơn ngoài câu chuyện về Greenland của Giáo sư Webb.

Sau này, thư từ trao đổi giữa các thành viên tham gia buổi họp cũng thể hiện rất rõ sự hứng thú của họ trước câu chuyện đã được bức tượng của Legrasse minh chứng; mặc dù các ấn phẩm chính thống của ngành gần như chẳng đả động gì đến nó. Đối với những người đã quen thỉnh thoảng lại phải đối mặt với các trò bịp bợm và lừa đảo, thận trọng luôn là ưu tiên số một. Legrasse đã cho Giáo sư Webb mượn bức tượng một thời gian, nhưng sau khi ông giáo sư qua đời thì nó được trả lại cho anh ta và đến nay vẫn do anh ta giữ. Cách đây không lâu, tôi đã đến chiêm ngưỡng nó. Bức tượng thực sự là một tạo vật kinh khủng, và rõ là rất giống với tác phẩm điêu khắc bước ra từ trong mơ của anh chàng Wilcox.

Tôi không nghi ngờ gì việc ông chú mình đã rất phấn khích trước câu chuyện của nhà điêu khắc. Một khi đã biết đến những gì Legrasse từng tìm hiểu được về giáo phái, ông sẽ còn có thể nghĩ được gì nữa đây khi nghe bảo một chàng trai trẻ nhạy cảm đã không chỉ mơ thấy cái hình nhân cùng những chữ tượng hình giống hệt bức tượng được phát hiện trong đầm lầy và trên phiến đá ma mị tại Greenland, mà còn bắt gặp trong giấc mơ của bản thân ít nhất ba từ không chút sai lệch trong cái câu mà cả đám Eskimo tôn sùng quỷ dữ lẫn bọn dân lai Louisiana đều tụng? Việc Giáo sư Angell ngay lập tức bắt tay vào thực hiện một cuộc điều tra hết sức kĩ lưỡng hoàn toàn chẳng có gì bất thường hết. Mặc dù tôi thầm nghi ngờ rằng anh chàng Wilcox kia đã nghe nói về giáo phái theo một cách gián tiếp nào đó, và bịa ra một loạt các giấc mơ để thêm mắm dặm muối cho cái bí ẩn và nối tiếp nó nhằm lừa ông chú tôi. Tất nhiên, những câu chuyện về các giấc mơ và các mẩu báo cắt mà giáo sư thu thập là những minh chứng rất mạnh mẽ. Nhưng bản chất duy lý của tâm trí tôi cũng như sự vô lí của đề tài này đã khiến tôi chấp nhận điều mình nghĩ là kết luận hợp lý nhất. Thế là sau khi nghiên cứu kỹ tập bản thảo một lần nữa và so sánh các ghi chép về thần học cũng như nhân học với câu chuyện về giáo phái của Legrasse, tôi đến Providence để gặp nhà điêu khắc và quở trách anh ta vì đã trơ trẽn đánh lừa một ông già thông thái có tuổi.

Wilcox vẫn sống một mình trong tòa nhà Fleur-de-Lys ở phố Thomas, một công trình thời Victoria gớm guốc, nhái theo phong cách kiến trúc Breton thời thế kỉ thứ bảy, phô trương phần mặt tiền trát vữa của nó giữa những ngôi nhà thuộc địa yêu kiều trên ngọn đồi cổ xưa, và lại còn ngay dưới bóng tòa tháp chuông Georgian đẹp nhất tại Mỹ nữa chứ. Tôi thấy anh ta đang làm việc trong phòng, và khi nhìn vào những mẫu vật rải rác khắp xung quanh, tôi ngay lập tức phải thừa nhận rằng anh ta quả thật là một người hết sức tài ba. Tôi tin rằng rồi sẽ có ngày Wilcox được mệnh danh là một trong những nghệ sĩ vĩ đại của trường phái điêu tàn. Bởi lẽ thứ được anh ta kết tinh trong đất sét, và rồi một ngày nào đó sẽ được tạc lại trên đá cẩm thạch, là những cơn ác mộng và mộng tưởng mà Arthur Machen vẫn gợi lên bằng câu chữ, và Clark Ashton Smith hay khắc họa trong những vần thơ và tranh vẽ.

Anh chàng ngăm đen, mảnh khảnh, và phần nào luộm thuộm, uể oải quay lại trước tiếng gõ cửa của tôi và chẳng buồn đứng dậy mà hỏi tôi đến đây làm gì. Khi tôi cho Wilcox biết mình là ai, anh ta hơi có vẻ quan tâm; bởi lẽ ông chú tôi đã khơi dậy trí tò mò của con người này khi cứ dò hỏi về những giấc mơ kỳ lạ của anh ta, nhưng chưa bao giờ giải thích lý do đằng sau nghiên cứu ấy. Tôi không cho anh ta biết thêm gì về khoản này, mà chỉ tìm cách kín đáo khơi anh ta mở miệng. Chẳng bao lâu sau, tôi đã tin chắc rằng Wilcox hoàn toàn chân thành, bởi anh ta kể về những giấc mơ theo cái cách khiến cho không ai có thể lẫn đi đâu được. Chúng cùng những tàn dư chúng để lại trong tiềm thức đã ảnh hưởng rất sâu sắc đến nghệ thuật của Wilcox, anh ta cho tôi xem một bức tượng bệnh hoạn khiến tôi suýt nữa rùng cả mình, bởi lẽ những đường nét của nó đen tối vô cùng. Anh ta không thể nhớ nổi đã nhìn thấy nguyên mẫu của thứ này ở bất cứ nơi nào khác ngoài trên bức phù điêu trong giấc mơ của chính mình, nhưng những đường nét của nó đã vô thức hình thành dưới đôi bàn tay anh ta. Không còn nghi ngờ gì nữa, đó chính là cái bóng hình khổng lồ mà anh ta đã lảm nhảm nhắc đến trong cơn mê sảng. Anh ta sớm thể hiện rõ rằng mình thực sự không biết gì về giáo phái bí mật kia, ngoại trừ những gì mà ông chú tôi đã để lộ ra trong cuộc thẩm vấn bất tận của mình. Và tôi lại một lần nữa cố gắng vắt óc nghĩ cho bằng ra cách anh ta ý thức được về những hình ảnh kỳ dị đó.

Anh ta nói về những giấc mơ của mình theo kiểu văn vẻ lạ lùng; làm cho tôi hình dung ra cái thành phố đá hộc ẩm ướt với những khối đá xanh lầy nhầy một cách sống động khủng khiếp. Với một giọng nghe đến lạ, anh ta nói rằng toàn bộ dạng hình của nó đều rất trái lý, và anh ta cứ nơm nớp những tưởng mình sẽ nghe thấy tiếng gọi dai dẳng, phần nào điên rồ vọng lên từ dưới lòng đất: Cthulhu fhtagn, Cthulhu fhtagn.

Những từ này là một phần của cái nghi lễ đáng sợ, kể về Cthulhu trong hầm đá của mình ở R’lyeh, mơ màng canh gác dù cho đã chết, và bất chấp những niềm tin đầy lý trí của bản thân, tôi cảm thấy rúng động đến tận cốt tủy. Tôi tin chắc Wilcox đã tình cờ nghe nói về giáo phái, và chẳng bao lâu sau quên khuấy về nó vì còn mải đọc cũng như tưởng tượng hàng bao thứ không kém phần kỳ lạ. Về sau, bởi vì nó quá ấn tượng, tiềm thức của anh ta đã để nó ngấm ngầm xuất hiện trong những giấc mơ, trong bức phù điêu, và trong bức tượng khủng khiếp mà tôi bấy giờ đang chiêm ngưỡng. Thế tức là anh ta hoàn toàn không cố ý lừa gạt ông chú tôi. Anh chàng này thuộc kiểu người mà tôi không đời nào có thể mê nổi, vừa hơi màu mè lại vừa có chút thô lỗ; nhưng tôi vẫn sẵn lòng thừa nhận việc anh ta sở hữu cả một khối óc thiên tài lẫn bản tính trung thực. Tôi thân ái chào, và chúc anh ta sẽ gặt hái được mọi thành công mà tài năng của anh ta hứa hẹn sẽ mang lại.

Vụ việc giáo phái vẫn tiếp tục lôi cuốn tôi, và đôi khi tôi còn mường tượng ra cảnh mình trở nên nổi tiếng nhờ nghiên cứu về nguồn gốc cũng như các mối liên hệ của nó. Tôi đến thăm New Orleans, nói chuyện với Legrasse và những người khác trong nhóm đột kích thời xưa, ngắm bức tượng đáng sợ đó, và thậm chí còn thẩm vấn những tên tù nhân vẫn sống sót. Thật không may, lão Castro già đã chết được mấy năm rồi. Niềm phấn khích của tôi lại tái bùng lên trước những điều bản thân giờ được trực tiếp mắt thấy tai nghe, mặc dù nó kì thực chỉ là một quá trình xác nhận chi tiết cho những gì ông chú tôi đã viết, không hơn không kém. Nguyên do là bởi tôi cứ đinh ninh rằng mình đang lần theo dấu một tôn giáo rất thật, rất bí mật, rất cổ xưa, và một khi phát hiện ra chúng, tôi sẽ trở thành một nhà nhân chủng học đình đám. Tôi vẫn giữ nguyên tư tưởng duy vật bất di bất dịch, dẫu rằng tôi chỉ ước giá mà mình vẫn còn giữ được tư tưởng ấy, và với một sự ngoan cố gần như không thể giải thích được, tôi gạt phăng sự trùng hợp giữa các bản ghi chép về những giấc mơ và mấy mẩu báo cắt kỳ quặc đã được Giáo sư Angell thu thập.

Tôi bắt đầu nghi ngờ một điều, và bây giờ tôi e rằng mình đã biết rất rõ sự tình chính là như vậy, ấy là ông chú tôi không chết vì nguyên nhân tự nhiên. Ông gục ngã trên con đường đồi hẹp dẫn lên từ một bến cảng cổ đầy đám dân lai ngoại quốc, sau khi bị một tay thủy thủ da đen bất cẩn thúc phải. Tôi vẫn không quên việc các thành viên giáo phái ở Louisiana mang dòng máu lai, đồng thời còn là dân đi biển, và tôi sẽ chẳng lấy làm ngạc nhiên nếu được biết rằng trên đời có tồn tại một số kỹ nghệ bí mật cũng như các mũi kim độc, tàn nhẫn và xưa cũ không kém gì mấy nghi thức và tín ngưỡng bí hiểm kia. Quả đúng là Legrasse và người của anh ta đã được để cho yên thân; nhưng ở Na Uy, một thủy thủ từng chứng kiến chuyện này chuyện nọ đã qua đời. Có khi nào tin tức về các cuộc điều tra sâu hơn do ông chú tôi thực hiện sau khi nhận được dữ liệu từ nhà điêu khắc đã lọt đến tai những kẻ nham hiểm không? Tôi nghĩ Giáo sư Angell chết vì đã biết quá nhiều, hoặc vì ông có khả năng sẽ trở thành người biết quá nhiều. Khó mà khẳng định được liệu tôi có nối bước ông hay không, bởi vì tôi bây giờ cũng đã biết khá nhiều rồi.

CƠN ĐIÊN NGOÀI BIỂN

Nếu ông trời mà có nhã hứng muốn phù hộ tôi, xin hãy xóa bỏ hoàn toàn hệ quả của cái lần tôi tình cờ trông thấy một tờ giấy lót kệ nằm vạ vật. Đó không phải là thứ tôi sẽ tự nhiên bắt gặp nếu cứ sinh hoạt như bình thường, bởi vì nó là một số cũ của tạp chí Úc, tờ Sydney Bulletin, số ra ngày 18 tháng Tư, 1925. Nó thậm chí còn không lọt lưới công ty theo dõi tin tức từng tất bật thu thập tài liệu để phục vụ nghiên cứu của ông chú tôi vào thời điểm bài báo được xuất bản.

Lúc bấy giờ, tôi gần như đã từ bỏ cuộc điều tra tổ chức mà Giáo sư Angell gọi là “Giáo phái Cthulhu”, và đang đến thăm một người bạn học giả ở Paterson (New Jersey), quản lý viên của bảo tàng địa phương kiêm một nhà khoáng vật học tiếng tăm. Một ngày nọ, trong lúc đang nhìn ngắm các mẫu vật bị đặt bừa bộn trên các kệ lưu trữ trong gian phòng nằm ở khu sau của bảo tàng, tôi tình cờ trông thấy một bức ảnh lạ trên một trong những tờ giấy cũ trải dưới những viên đá. Đó chính là tờ Sydney Bulletin mà tôi đã đề cập đến, vì bạn tôi là người có quan hệ rất rộng ở mọi vùng miền hải ngoại; và nó đăng tải một bức ảnh nửa tông, chụp một bức tượng đá gớm guốc, gần như giống hệt thứ Legrasse đã tìm thấy trong đầm lầy.

Tôi hăm hở gạt bỏ mấy món hiện vật quý giá mà nó nâng đỡ, và đọc kỹ lưỡng bài báo. Tôi được một phen thất vọng khi thấy bài báo chẳng dài lắm. Tuy nhiên, nó chỉ ra một điều có ý nghĩa hết sức quan trọng với cuộc điều tra đang ngày một hạ nhiệt của tôi. Tôi cẩn thận xé bài báo ra để ngay lập tức bắt tay vào hành động. Nó có nội dung như sau:

PHÁT HIỆN TÀU VÔ CHỦ BÍ ẨN NGOÀI KHƠI

Tàu Vigilant kéo theo du thuyền New Zealand có vũ trang vào bến. Trên tàu có một người sống sót và một thi thể. Câu chuyện về một trận chiến tuyệt vọng và thương vong ngoài biển. Thủy thủ được giải cứu từ chối thuật lại chi tiết trải nghiệm kỳ lạ của mình. Anh ta được phát hiện sở hữu tượng thờ kỳ lạ. Chuẩn bị tiến hành điều tra.

Tàu chở hàng Vigilant của Công ty Morrison, khởi hành từ Valparaiso, sáng nay đã cập bến tại cảng Darling, kéo theo một chiếc du thuyền hơi nước đã bị tấn công và vô hiệu hóa, dù được vũ trang đầy đủ. Đấy là thuyền Alert, khởi hành từ Dunedin, N.Z., được phát hiện vào ngày 12 tháng Tư tại vĩ độ 34°21’ Nam, kinh độ 152°17’ Tây với một người còn sống và một người đã chết trên boong.

Tàu Vigilant rời Valparaiso vào ngày 25 tháng Ba, và đến mùng 2 tháng Tư thì bị giông bão dữ dội và sóng lớn đẩy lệch hẳn về phía Nam so với lộ trình. Ngày 12 tháng Tư, Vigilant quan sát thấy chiếc thuyền vô chủ. Mặc dù trông có vẻ bị bỏ hoang, nhưng khi lên thuyền, thủy thủ đoàn Vigilant phát hiện ra một người sống sót trong tình trạng nửa mê nửa tỉnh và một người đàn ông rõ ràng đã chết được hơn một tuần.

Người còn sống lúc bấy giờ nắm chặt trong tay một bức tượng thờ khủng khiếp bằng đá, không rõ nguồn gốc, cao khoảng ba mươi phân. Các chuyên gia tại Đại học Sydney, Hội Hoàng gia, và bảo tàng phố College đều nói họ hoàn toàn không thể xác định được bản chất của bức tượng, và người sống sót bảo rằng anh ta đã tìm thấy nó trong cabin thuyền, tại một cái miếu nhỏ được chạm khắc hoa văn không có gì đặc biệt.

Sau khi hồi tỉnh, người đàn ông đã thuật lại một câu chuyện hết sức kỳ lạ, có liên quan đến cướp biển và giết chóc. Anh ta là Gustaf Johansen, một người Na Uy có chút đầu óc, và từng là thuyền phó hai của con thuyền hai buồm Emma ở Auckland, dong buồm đi Callao vào ngày 20 tháng Hai với thủy thủ đoàn gồm mười một người. Anh ta nói thuyền Emma đã bị cơn bão lớn ngày 1 tháng Ba gây trì hoãn và đánh bạt hẳn về phía Nam so với lộ trình gốc. Vào ngày 22 tháng Ba, ở vĩ độ 49°51’ Nam, kinh độ 128°34’ Tây, thuyền họ đã giáp mặt thuyền Alert, do một đám dân Kanak cùng những người lai kỳ quái, mặt mày bặm trợn làm chủ. Khi bị chúng bắt phải quay đầu, thuyền trưởng Collins từ chối. Và thế là đám thủy thủ đoàn kỳ lạ bất chợt bắt đầu nổ súng dã man vào thuyền Emma bằng một loạt súng thần công hạng nặng khác thường mà thuyền của chúng được trang bị. Người sống sót nói rằng thủy thủ đoàn Emma đã chống trả, và mặc dù những lỗ đạn bên dưới làn nước đã bắt đầu khiến con thuyền chìm xuống, họ vẫn xoay xở đưa tàu đến bên cạnh kẻ thù của mình và lên boong nó, vật lộn với đám thủy thủ mọi rợ trên boong du thuyền, và nhờ số lượng nhỉnh hơn chút ít mà đã giết được hết tất cả. Họ buộc phải làm vậy bởi chúng chống trả cực kì tởm lợm và đầy tuyệt vọng, dù rằng khá lóng ngóng.

Ba người của thuyền Emma, gồm cả Thuyền trưởng Collins và Thuyền phó Green, đã bị sát hại; tám người còn lại dưới quyền của Thuyền phó hai Johansen quay sang lèo lái chiếc du thuyền đã chiếm được, đi theo hướng ban đầu của họ để khám phá lý do họ bị bắt phải quay lại. Có vẻ sang đến ngày hôm sau, họ trông thấy và cập bến một hòn đảo nhỏ, dẫu cho không hòn đảo nào được biết đến là có tồn tại ở vùng biển này. Và bằng cách nào đó, sáu người trong số họ đã chết trên bờ, mặc dù Johansen kín miệng khác thường về phần này của câu chuyện, và chỉ nói rằng họ đã rơi xuống một vực đá.

Dường như sau đó, anh ta và một người đồng hành đã leo lên chiếc du thuyền và cố gắng lái nó, nhưng đã bị cơn bão ngày 2 tháng Tư quật đi tứ tung.

Từ lúc đó cho đến khi được giải cứu vào ngày 12, Johansen chẳng nhớ gì mấy, anh ta thậm chí còn không nhớ William Briden, người bạn đồng hành, chết khi nào. Cái chết của Briden không có nguyên nhân rõ ràng, và có khả năng là do kích động hoặc bị phơi nắng.

Điện tín từ Dunedin báo cáo rằng Alert là một tàu buôn biển đảo mà dân ở đó rất nhẵn mặt, và khét tiếng khắp vùng bờ biển. Nó thuộc sở hữu của một nhóm người lai lạ kỳ, thường xuyên tụ họp và vào rừng giữa lúc đêm hôm, khiến thiên hạ hết sức tò mò. Chiếc thuyền đã vội vã dong buồm ra khơi ngay sau cơn bão và mấy trận địa chấn ngày 1 tháng Ba. Thông tín viên tại Auckland của chúng tôi nói thuyền Emma cũng như thủy thủ đoàn của nó vốn có tiếng tốt, Johansen được miêu tả là một người rất tỉnh táo và đáng tin cậy. Bắt đầu từ ngày mai, Bộ Hải quân sẽ triển khai điều tra toàn bộ vụ việc, và sẽ cố hết sức làm Johansen khai ra nhiều hơn những gì anh ta đã tiết lộ đến nay.

Đó là toàn bộ nội dung, cùng với bức hình của bức tượng đáng ghê tởm kia; nhưng chuỗi ý tưởng nó khơi dậy trong tâm trí tôi mới phi thường làm sao! Đây là những kho dữ liệu quý giá mới về giáo phái Cthulhu, kèm theo bằng chứng cho thấy nó còn dính dáng đến những chuyện kỳ lạ ở cả ngoài biển lẫn trên đất liền. Động cơ nào đã khiến đám thủy thủ ra lệnh cho thuyền Emma quay đầu trong khi bản thân chúng thì đang lênh đênh trên biển với bức tượng thờ gớm guốc của mình? Hòn đảo vô danh nơi sáu người trong số thủy thủ đoàn của Emma đã chết, còn Thuyền phó Johansen thì cứ giấu gia giấu giếm là gì? Cuộc điều tra do Tòa án Hải quân thực hiện đã khám phá ra được những gì, và người ta đã biết gì về cái giáo phái tà ác ở Dunedin? Và quái lạ hơn cả, mối liên kết sâu xa và bất thường giữa những ngày tháng ấy đã mang lại cho các sự kiện khác nhau từng được ông chú tôi ghi chép lại hết sức cẩn thận một tầng ý nghĩa đầy thâm hiểm và giờ đây là vô phương phủ nhận. Nó có thể là gì được đây?

Trận động đất và cơn bão đã ập đến vào ngày mùng 1 tháng Ba - tức ngày 28 tháng Hai theo Đường phân Ngày Quốc tế của chúng ta. Thuyền Alert và thủy thủ đoàn ồn ã của nó vội vã rời đi từ Dunedin như thể bị triệu tập khẩn cấp, và ở đầu bên kia thế giới, các nhà thơ và nghệ sĩ bắt đầu mơ về một thành phố đá hộc ẩm ướt kì lạ, trong khi một nhà điêu khắc trẻ nhào nặn nên hình hài của Cthulhu đáng sợ trong giấc ngủ. Ngày 23 tháng Ba, thủy thủ đoàn Emma đặt chân đến một hòn đảo vô danh và khiến sáu người thiệt mạng; cùng ngày đó, giấc mơ của những người cảm quan nhạy bén trở nên sống động tột cùng, đồng thời còn thêm phần u ám với nỗi hãi sợ về việc bị một con quái vật khổng lồ tàn ác săn đuổi, trong khi một kiến trúc sư đã phát điên và một nhà điêu khắc đột nhiên rơi vào mê sảng! Và cơn bão mùng 2 tháng Tư ấy là gì - cái ngày mà tất cả những giấc mơ về thành phố ẩm ướt kia ngưng xuất hiện, và Wilcox bừng tỉnh khỏi cơn sốt kỳ lạ trong tình trạng không hề hấn gì? Tất cả những điều ấy nghĩa là sao - và còn cả những manh mối lão Castro già đã cung cấp về các Đại Đấng Cổ Xưa sinh ra trên những vì sao và nay chìm dưới đáy biển, cùng cả triều đại ngự trị sắp tới của chúng; chưa kể còn giáo phái trung thành và khả năng làm chủ giấc mơ của chúng nữa? Phải chăng tôi đang đứng mấp mé bên bờ vực của những nỗi kinh hoàng mang tầm vóc vũ trụ, vượt ngoài khả năng chịu đựng của con người? Nếu quả đúng vậy, những nỗi kinh hoàng ấy hẳn chỉ có thể tác động đến đầu óc thôi, vì bằng cách nào đó, ngày mùng 2 tháng Tư đã khiến mối đe dọa quái ác vừa bắt đầu bủa vây linh hồn của nhân loại kia phải dừng bước, bất kể nó có là gì.

Buổi tối hôm ấy, sau một ngày vội vã đánh điện và thu xếp, tôi chào tạm biệt vị gia chủ của mình và bắt chuyến tàu đến San Francisco. Chưa đầy một tháng sau tôi đã có mặt ở Dunedin. Tuy nhiên, tại đó, tôi phát hiện ra rằng chẳng ai biết gì nhiều về các thành viên kì lạ của cái giáo phái kia, dù chúng từng lảng vảng trong các quán rượu cũ ven biển. Dân đầu đường xó chợ xuất hiện nhan nhản ở nơi bến bãi, thế nên chẳng có gì đặc biệt đáng chú ý cả. Mặc dù vẫn có đôi lời đồn đại nhỏ to về một lần lũ người lai kia đi vào sâu trong đất liền, và trong giai đoạn đó, thiên hạ để ý thấy có tiếng trống văng vẳng và ánh lửa đỏ xuất hiện trên những ngọn đồi xa. Tại Auckland, tôi được biết rằng lúc Johansen quay trở lại sau một cuộc thẩm vấn quấy quá và không dẫn đến kết luận cụ thể nào ở Sydney, mái tóc vàng của anh ta đã trở nên bạc trắng. Johansen sau đó đã bán ngôi nhà của mình ở phố West rồi cùng vợ lên thuyền về nhà cũ ở Oslo. Ngay cả với bạn bè mình, anh ta cũng không tiết lộ gì mấy về trải nghiệm chấn động mà bản thân từng kinh qua, ngoài những gì đã thuật cho các quan chức Bộ Hải quân, và họ chẳng thể làm được gì ngoài cung cấp cho tôi địa chỉ ở Oslo của anh ta.

Sau đó, tôi đến Sydney và nói chuyện với các thủy thủ cũng như những thành viên trong Tòa án Hải quân, nhưng chẳng gặt hái được gì hết. Tôi đã thấy chiếc Alert, nay đã được bán đi và hiện đang được sử dụng cho mục đích thương mại, ở bến tàu Circular tại Vịnh Sydney, nhưng không thu lượm được gì từ tấm thân lầm lì của nó cả. Bức tượng ngồi chồm hổm với cái đầu mực nang, tấm thân rồng, cặp cánh có vảy cùng phần bệ khắc chữ tượng hình, được lưu giữ trong bảo tàng tại công viên Hyde. Tôi đã nghiên cứu bức tượng kỹ lưỡng suốt một hồi lâu, và thấy nó quả là một tạo vật tinh xảo kỳ lạ, chưa kể còn mang kèm cái nét bí ẩn tột độ, cổ xưa khủng khiếp, và được chế tác từ một thứ vật liệu lạ kỳ đến phi thường mà tôi từng thấy cũng xuất hiện ở mẫu vật nhỏ hơn do Legrasse nắm giữ. Người phụ trách nói với tôi rằng bức tượng như một bài toán hóc búa khủng khiếp với các nhà địa chất; bởi vì họ thề rằng không có thứ đá nào như thế tồn tại trên đời cả. Thế rồi tôi rùng mình nghĩ đến những gì lão Castro già đã nói với Legrasse về các Đại Đấng nguyên thủy: “Họ đến từ những vì sao, và đã mang hình ảnh của mình theo cùng.”

Cơn rúng động tinh thần mạnh mẽ chưa từng thấy làm tôi run lẩy bẩy, và giờ tôi quyết tâm đến thăm Thuyền phó Johansen ở Oslo. Sau khi đi thuyền đến London, tôi lập tức tiếp tục lên đường đến thủ đô Na Uy, và cập bến các cầu cảng ngay ngắn dưới bóng lâu đài Egeberg vào một ngày thu.

Tôi đã phát hiện ra địa chỉ của Johansen nằm trong khu Phố Cổ, nơi đã giúp lưu giữ cái tên Oslo trong suốt bao thế kỉ thành phố giả dạng là “Kristiania”. Tôi bắt xe taxi đi một chuyến ngắn, và với con tim nện thình thịch, gõ cửa một tòa nhà sạch sẽ và cổ kính, mặt tiền trát vữa trần. Một người phụ nữ mặc đồ đen, mặt buồn rười rượi mở cửa, và tôi đến buốt cả lòng vì thất vọng khi cô bảo với tôi bằng thứ tiếng Anh ngắc ngứ rằng Gustaf Johansen đã qua đời.

Vợ Johansen nói rằng anh ta không sống được sau khi trở về, bởi lẽ những chuyện xảy ra trên biển năm 1925 đã hủy hoại anh ta. Anh ta cũng chỉ tiết lộ với cô những điều mình đã kể với công chúng, nhưng đã để lại một bản thảo dài - theo như lời anh ta nói thì nội dung xoay quanh “các vấn đề kỹ thuật” - viết bằng tiếng Anh, rõ ràng là để cô không vô tình đọc được. Trong một lần tản bộ trên con ngõ hẹp gần bến tàu Gothenburg, một bó giấy rơi xuống từ một cửa sổ gác mái đã khiến anh ta ngã quỵ. Có hai thủy thủ Ấn Độ ngay lập tức đỡ anh ta đứng dậy, nhưng xe cứu thương chưa kịp đến thì anh ta đã chết rồi. Các bác sĩ không tìm thấy nguyên nhân qua đời thỏa đáng, và quy nó cho bệnh tim và thể trạng suy yếu.

Giờ thì tôi bắt đầu cảm thấy một nỗi kinh hoàng tăm tối gặm nhấm gan ruột của mình. Nó sẽ đeo đẳng bám riết lấy tôi cho đến tận khi tôi cũng đã yên giấc ngàn thu; dù là theo kiểu “tình cờ” hay gì đó khác. Sau khi thuyết phục người góa phụ rằng tôi nên được nắm giữ tập bản thảo của chồng cô vì bản thân có liên quan đủ mật thiết đến “các vấn đề kỹ thuật” của anh ta, tôi mang chỗ tài liệu đi và bắt đầu đọc nó trên thuyền trở về London.

Nó là một bản thảo đơn giản, lan man - cuốn nhật ký hồi tưởng do một thủy thủ ngây thơ nỗ lực viết lại. Nó cố gắng tái hiện chuyến hải hành khủng khiếp cuối cùng đó, từng ngày, từng ngày một. Vì nó quá tối nghĩa và rườm rà, tôi không thể ghi lại nguyên văn toàn bộ, nhưng tôi sẽ thuật lại các ý chính thật đầy đủ, sao cho mọi người có thể hiểu rằng không phải ngẫu nhiên mà tiếng nước vỗ vào mạn thuyền lại trở nên ngoài sức chịu đựng đến nỗi tôi phải lấy bông ra bít vào tai.

Tạ ơn Chúa là Johansen không biết tường tận đầu đuôi mọi chuyện, cho dù anh ta đã nhìn thấy thành phố và Vật kia, nhưng tôi thì sẽ không bao giờ còn có thể ngủ ngon giấc được nữa mỗi khi nghĩ về những nỗi kinh hoàng đang không ngừng rình rập đằng sau trần thế, lẩn khuất trong không gian và thời gian, và về những thực thể báng bổ thánh thần đến từ các ngôi sao cổ nay đang nằm mơ màng dưới biển, được một giáo phái ghê rợn biết đến và yêu quý, và cái giáo phái ấy đang hăm hở chờ thời cơ thả bè lũ quái ác kia ra lộng hành ngoài cõi dương gian, bất cứ khi nào một trận động đất mới lại đẩy thành phố đá gớm guốc của chúng ra nơi chan hòa ánh mặt trời và không khí.

Chuyến hải hành của Johansen bắt đầu hệt như những gì anh ta đã nói với Bộ Hải quân. Thuyền Emma rời khỏi Auckland vào ngày 20 tháng Hai, không chở theo hàng hóa, và đã hứng chịu toàn bộ sự cuồng nộ của cơn bão sinh ra từ trận động đất kia. Hẳn cơn bão ấy chính là thứ đã nâng bao nỗi kinh hoàng lên khỏi đáy biển, để chúng ngập tràn những giấc mơ của con người. Sau khi đã lấy lại được kiểm soát, con thuyền có tiến độ hành trình tốt, nhưng rồi bị tàu Alert chặn lại vào ngày 22 tháng Ba, và tôi có thể cảm thấy sự tiếc nuối của viên thuyền phó khi anh ta viết về việc thuyền Emma bị bắn phá và đánh đắm. Khi kể về bọn tín đồ trên thuyền Alert, giọng anh ta đầy vẻ hãi hùng. Chúng mang nét gì đó kinh tởm khác thường, đến nỗi họ cảm thấy mình gần như có nghĩa vụ phải diệt trừ chúng, và Johansen đã sửng sốt ra mặt khi đoàn của anh ta bị phiên tòa điều tra đưa ra cáo buộc là đã hành xử tàn nhẫn. Thế rồi, dưới sự chỉ huy của Johansen, họ lèo lái chiếc du thuyền mình chiếm giữ được tới trước, bị óc tò mò thôi thúc. Bọn họ nhìn thấy một cột đá lớn nhô lên khỏi mặt biển, và ở vĩ độ 47°9’ Nam, kinh độ 126°43’ Tây thì cập bến một bờ biển, toàn bùn nước lầy lội xen với đá hộc phủ kín cỏ dại. Đây chắc chắn chỉ có thể là thứ chất hữu hình cấu thành nỗi khiếp đảm tột đỉnh của Trái Đất - thành phố chết ác mộng mang tên R’lyeh, được xây dựng từ vô vàn niên kỷ trước khi lịch sử hình thành bởi những dạng hình khổng lồ, đáng kinh tởm, tràn xuống từ những ngôi sao đen tối. Cthulhu vĩ đại và bầy đoàn của hắn đang nằm đó, ẩn giấu trong những gian hầm xanh lá nhầy nhụa và cuối cùng, sau bao chu kỳ bất tận, cũng có thể truyền đi suy nghĩ nhằm lan tỏa nỗi sợ hãi vào trong giấc mơ của những người nhạy cảm, đồng thời hống hách hiệu triệu lũ trung thần thực hiện chuyến hành hương với mục đích giải thoát và tái lập cho mình. Johansen không hề hay biết tí gì về tất cả những điều ấy, nhưng có Chúa chứng giám, anh ta sẽ sớm được thực mục sở thị thôi!

Tôi cho rằng chỉ có một đỉnh núi duy nhất, tòa thành chóp đá gớm guốc nơi Cthulhu vĩ đại bị chôn vùi, thực sự trồi lên khỏi mặt nước. Khi nghĩ về quy mô của tất cả những gì có thể đang lầm lũi dưới đó, tôi như muốn tự sát ngay tức khắc. Johansen và người của anh ta sững sờ đứng lặng bởi sự hùng vĩ của cái điện Babylon nhỏ nước tong tỏng, chốn cư ngụ của lũ quái vật cổ xưa này, và chắc hẳn chẳng cần ai nói thì cũng đoán được rằng nó hoàn toàn không thuộc về nơi đây hay bất cứ hành tinh bình thường nào. Mọi dòng mô tả sặc mùi khiếp đảm của viên thuyền phó đều bộc lộ rõ sự kinh ngạc tột bậc trước kích thước không tưởng của các tảng đá xanh, trước chiều cao chót vót của khối đá chạm trổ khổng lồ, và trước sự tương đồng đầy choáng váng giữa các pho tượng cùng những bức phù điêu đồ sộ với bức tượng kỳ dị được tìm thấy trong cái miếu thờ trên thuyền Alert.

Dù chẳng biết gì về trường phái vị lai, Johansen vẫn viết ra được một thứ mang phong cách rất gần với nó khi nhắc đến thành phố này. Bởi lẽ thay vì mô tả bất kì cấu trúc hoặc tòa nhà cụ thể nào, anh ta chỉ xoáy sâu vào những ấn tượng chung chung về các cạnh góc và mặt đá rộng lớn - những bề mặt mênh mang đến độ không thể có chuyện thuộc về bất cứ thứ gì đúng mực hay tử tế trên địa cầu này, và đầy rẫy những hình ảnh và chữ tượng hình khủng khiếp, nghịch đạo. Tôi đề cập đến lời mô tả về các cạnh góc của anh ta bởi lẽ nó gợi cho tôi nhớ lại một điều Wilcox đã kể về những giấc mơ dễ sợ của anh ta. Wilcox đã nói rằng cấu trúc hình học của cái chốn mình trông thấy trong mơ rất bất thường, phi Euclid, và tương đồng một cách đáng kinh tởm với mặt cầu cũng như các chiều không gian khác xa cõi trần của chúng ta. Bây giờ lại đến lượt một thủy thủ ít được học hành cũng cảm thấy như thế khi nhìn vào thực tại khủng khiếp đầy kinh hãi.

Johansen và người của anh ta cập bến ở một bãi bùn dốc trên cái thành Acropolis quái dị kia, và trèo lên những khối đá nhớp nháp ngoại cỡ đầy trơn trượt, khó có thể là cầu thang của người trần được. Đến cả vầng dương trên trời dường như cũng bị bóp méo đi khi nhìn qua làn chướng khí phân cực bốc ra từ mảnh đất đồi bại ướt đẫm sóng biển này. Và soi mói quan sát họ là một mối hiểm nguy cùng cảm giác ngờ ngại đầy bệnh hoạn, cứ lẩn khuất trong những cạnh góc bí hiểm đến phát rồ của đống đá khắc lúc lõm lúc lồi mỗi lần liếc nhìn.

Khi đoàn thám hiểm còn chưa trông thấy thứ gì cụ thể hơn đá với bùn lầy và cỏ dại, một xúc cảm rất giống nỗi hãi sợ đã xâm chiếm lấy cả đám bọn họ. Nếu không phải vì sợ bị những người khác coi khinh thì hẳn ai trong số họ cũng đã tháo chạy rồi, và họ chỉ tìm xem có món đồ lưu niệm nào mang về được không theo kiểu rất nửa vời - và rốt cuộc là chỉ công cốc.

Trèo lên tận chân khối đá và hô lên thông báo về thứ mình tìm thấy là Bodriguez, một tay người Bồ Đào Nha. Những người còn lại bám theo gã, và tò mò nhìn ngắm cánh cửa mênh mang, trên chạm khắc bức phù điêu rồng lai mực nay đã trở thành quen thuộc. Johansen nói trông nó giống như một cánh cửa chuồng lớn. Tất cả bọn họ đều cảm thấy đó quả thật là một cánh cửa bởi vì bao lấy nó là thanh ngang, ngạch, cùng rầm dọc được trang trí công phu, mặc dù họ không thể xác định nổi nó nằm phẳng ra như cửa sập hay chéo xiên như cửa hầm xây ngoài nhà. Như Wilcox đã nói, cấu trúc hình học của nơi này lệch lạc hoàn toàn. Không ai có thể xác định được chắc chắn rằng biển và mặt đất nằm ngang, thế nên vị trí tương đối của mọi thứ khác đều trông cứ biến đổi đầy ma mị.

Briden thúc vào mấy chỗ trên phiến đá nhưng không ăn thua gì. Thế rồi Donovan tỉ mẩn lần mò khắp quanh mép nó, vừa đi vừa nhấn vào từng điểm một. Anh ta leo dọc cái khung đá dị hợm trải dài bất tận - dù gọi hành động ấy là leo sẽ chỉ đúng nếu nó không nằm ngang bè hẳn ra - và đám bọn họ tự hỏi sao trên đời lại có thể tồn tại một cánh cửa rộng lớn đến như vậy. Thế rồi, rất nhẹ nhàng và chậm rãi, phần trên của cánh cửa bạt ngàn bắt đầu sụt vào trong; và họ thấy rằng nó nằm bằng phẳng. Donovan trượt hoặc đưa người xuống hay dọc theo rầm dọc cửa bằng cách nào đó, trở về với các đồng đội của mình, và tất cả bọn họ cùng theo dõi quá trình thụt vào hết sức kỳ khôi của cánh cổng khắc ghê rợn. Nó di chuyển theo một kiểu chéo xiên đầy dị thường giữa khung cảnh ảo mộng méo mó như nhìn qua một lăng kính, khiến cho tất cả các định luật vật lý cùng góc nhìn đều như bị đảo lộn hết cả.

Trong khoảng hở ấy là một bóng tối đen đặc đến gần như hữu hình. Sự âm u đó kỳ thực là một điều tích cực. Bởi nó che khuất những phần tường bên trong đáng lẽ đã phải lộ ra, và bóng tối thậm chí còn phà ra như sương khói, thoát khỏi kiếp tù đày dài bao niên kỷ của mình, làm lu mờ hẳn mặt trời trên đường vỗ cặp cánh màng lén lút trốn vào nền trời teo tóp và gồ lồi. Mùi xú uế bốc ra từ khoảng sâu mới mở thật ngoài sức chịu đựng. Một hồi sau, anh chàng Hawkins với đôi tai nhạy bén tin rằng mình nghe thấy một thanh âm ác hiểm, bì bõm vọng lên từ dưới đó. Tất cả bọn họ cùng dỏng tai nghe ngóng, và tất cả bọn họ vẫn cứ tiếp tục lắng nghe khi Nó lầm lũi đưa những bước chân nhớp nháp tiến vào trong tầm mắt, mò mẫm lách tấm thân xanh lá khổng lồ của mình qua ô cửa màu đen, tiến vào làn không khí bên ngoài của thành phố điên rồ độc hại kia.

Johansen tội nghiệp thiếu chút nữa thì rụng rời tay bút khi ghi lại chuyện này. Trong số sáu người không bao giờ về được đến chỗ con thuyền, anh ta nghĩ rằng hai người đã chết vì sợ hãi ngay trong cái khoảnh khắc đáng nguyền rủa ấy. Không thể miêu tả được cái Thứ ấy - trong ngôn ngữ không tồn tại thứ gì để khắc họa một sự điên rồ thẳm sâu đến cuồng loạn và thượng cổ như vậy, một nghịch lí ma quái đối với mọi thứ vật chất, nguồn lực, và trật tự vũ trụ như vậy. Nó là một ngọn núi, lảo đảo lê chân. Ôi lạy Chúa! Có gì là khó hiểu không khí cách đây nửa vòng Trái Đất, một kiến trúc sư lớn đã phát điên, và anh chàng Wilcox tội nghiệp lăn đùng ra sốt rồi lên cơn nói sảng trong thời khắc thần giao cách cảm ấy? Cái Thứ được các bức tượng khắc họa, tạo vật xanh lá, nhớp nháp đến từ các vì sao đã thức tỉnh để đòi lại những gì của mình. Các ngôi sao đã một lần nữa vào đúng vị trí, và một nhóm thủy thủ ngây thơ tình cờ thực hiện được điều mà một giáo phái lâu đời không làm nổi, bất chấp đã cố gắng. Sau muôn triệu tỷ năm, Cthulhu vĩ đại đã lại được tự do, và thèm khát khoái lạc.

Ba người bị bộ vuốt mềm hất văng đi trước khi bất cứ ai kịp quay người. Cầu Chúa cho họ được an nghỉ, nếu trong vũ trụ còn có chốn an nghỉ nào. Mấy người ấy là Donovan, Guerrera, và Angstrom. Parker bị trượt chân khi ba người còn lại đang điên cuồng cắm đầu cắm cổ chạy về xuồng, lao qua các dải đất bất tận đầy đá phủ xanh, và Johansen thề rằng anh ta đã bị nuốt chửng bởi một góc đá đáng lẽ phải không có ở đó; một góc nhọn, nhưng lại hành xử như thể nó là góc tù. Vì vậy, chỉ có Briden và Johansen đến được chỗ xuồng, và cuống cuồng chèo về phía thuyền Alert trong khi con quái vật khổng lồ lạch bạch bước xuống những hòn đá bầy nhầy và lúng túng ở bên mép nước.

Áp suất hơi nước đã không bị tắt hẳn, bất chấp toàn bộ thủy thủ đoàn đều đã rời thuyền để đổ bộ lên bờ; và chỉ mất vài tích tắc nháo nhào chạy lên chạy xuống giữa bánh lái và động cơ là thuyền Alert đã bắt đầu lên đường. Giữa những nỗi kinh hoàng lệch lạc của cảnh tượng không bút nào tả xiết đó, con thuyền bắt đầu chậm rãi khuấy động làn nước chết chóc. Trong khi ấy, trên lớp đá của bãi tha ma không thuộc về Trái Đất kia, cái Thứ đồ sộ đến từ những vì sao nhỏ nước tong tỏng và lải nhải gì đó như Polyphemus nguyền rủa con tàu đang chạy trốn của Odysseus. Thế rồi, với một hành động táo bạo hơn gã khổng lồ một mắt trong truyền thuyết, Cthulhu vĩ đại nhầy nhụa trượt xuống dưới nước và bắt đầu truy đuổi, làm dâng cả sóng với những sải tay mạnh mẽ tột cùng. Briden quay lại nhìn và trở nên phát rồ, sằng sặc cười the thé, và về sau cứ thỉnh thoảng lại nổi cơn cười như vậy cho tới khi lăn đùng ra chết trong cabin vào một đêm nọ, khi Johansen còn đang mê sảng đi vơ vẩn trên thuyền.

Nhưng Johansen chưa gục ngã. Biết rằng chừng nào áp suất hơi nước còn chưa lên đến mức tối đa thì cái Thứ kia chắc chắn sẽ có thể bắt kịp thuyền Alert, anh ta quyết định đánh liều chơi một nước cờ tuyệt vọng. Sau khi gài động cơ ở tốc độ tối đa, anh ta phóng như chớp lên trên boong và quành ngược bánh lái lại. Xoáy nước cùng bọt cuồn cuộn dâng giữa làn nước biển hôi thối, và trong lúc áp suất hơi nước gia tăng càng lúc càng cao, anh chàng người Na Uy gan dạ lái chiếc thuyền của mình lao thẳng vào khối thạch đuổi theo phía sau, bấy giờ đang nổi lên trên lớp bọt ô uế như đuôi của một chiến thuyền quỷ dữ. Cái đầu mực kinh tởm cùng mớ xúc tu oằn oại đã tiến gần đến cột buồm mũi của chiếc du thuyền vững chắc, nhưng Johansen vẫn không nao núng mà xông tới. Có thứ gì vỡ toác như bong bóng bục tung, một mớ lầy nhầy tởm lợm văng tung tóe như một con cá thái dương bổ đôi, một mùi hôi thối xộc vào mũi như thể cả ngàn ngôi mộ vừa toang mở, và một âm thanh mà tác giả nhất quyết không ghi lại vang lên. Trong thoáng chốc, con thuyền bị một đám mây cay xè màu xanh lá phủ kín, không thể thấy được gì, và rồi chỉ có duy nhất một bãi bọt độc sủi sùng sục phía sau đuôi thuyền. Ôi lạy Chúa thiêng liêng! Tại đấy, khối mềm nhoét vương vãi tứ tung của thứ hậu duệ trời cao vô danh kia đang dồn tụ như mây khói, tái tổ hợp thành hình hài đáng ghét ban đầu của mình, trong khi khoảng cách giữa nó và thuyền Alert cứ giãn dần ra theo từng giây khi áp suất hơi nước gia tăng giúp thuyền có thêm sức đẩy.

Toàn bộ nội dung là vậy. Sau đó thì Johansen chỉ nghiền ngẫm bức tượng thờ trong cabin, lo nấu ăn cho bản thân và kẻ điên cứ cười ha hả đi cùng mình. Sau pha bỏ trốn táo bạo đầu tiên, viên thuyền phó không còn buồn điều khiển thuyền nữa, bởi lẽ pha phản công đã tước đi thứ gì đó trong tâm hồn anh ta. Thế rồi cơn bão ngày 2 tháng Tư ập đến, và tâm trí anh ta như bị mây mù bao phủ. Viên thuyền phó cảm thấy như thể mình đang quay cuồng đầy ma mị qua những vịnh nước vô tận, cưỡi trên đuôi một ngôi sao chổi mà phóng đến chóng cả mặt mày qua những vũ trụ quay cuồng, điên loạn phi từ dưới hố sâu lên tận mặt trăng rồi lại từ mặt trăng bổ nhào xuống hố. Góp vui cho tất cả là tràng cười ha hả của đám thần thánh cổ xưa, dị dạng đang rất lấy làm khoái trá và lũ tiểu quỷ xanh cánh dơi đầy móc mỉa của Tartarus.

Đang giữa lúc mơ màng, cứu trợ xuất hiện - tàu Vigilant, Toà án Bộ Hải quân, đường phố Dunedin, và chuyến hải hành dài trở về ngôi nhà cũ cạnh Egeberg. Anh ta chẳng tài nào tiết lộ sự tình – họ sẽ nghĩ anh ta là người điên mất. Anh ta sẽ ghi lại những gì mình biết trước khi tử thần đến gõ cửa, nhưng không thể để cô vợ hay biết gì cả. Nếu cái chết mà có thể xoá đi những kí ức thì nó sẽ chẳng khác nào một phước lộc.

Đó là tài liệu tôi đã đọc, và bây giờ thì tôi đặt nó vào trong cái hộp thiếc bên cạnh bức phù điêu cùng chỗ giấy tờ của Giáo sư Angell. Cất kèm vào đấy cũng sẽ là bản thảo này của tôi - bài kiểm tra sự tỉnh táo của chính tôi, bên trong đã xâu chuỗi lại được một điều mà tôi hi vọng sẽ không bao giờ còn được xâu chuỗi lại nữa. Tôi đã chứng kiến tất cả những nỗi kinh hoàng vũ trụ chứa đựng, và từ đó về sau, ngay cả bầu trời mùa xuân lẫn những bông hoa mùa hè cũng sẽ trở thành thuốc độc đối với tôi. Nhưng tôi không nghĩ mình sẽ sống thọ. Giống như ông chú tôi từng bỏ mạng, giống như Johansen tội nghiệp đã lìa đời, tôi cũng sẽ chết. Tôi đã biết quá nhiều, trong khi giáo phái vẫn còn tồn tại.

Tôi đoán, cả Cthulhu cũng vẫn còn sống nữa, trong cái hang đá từng che chắn cho Hắn từ hồi vầng dương hãy còn trẻ. Thành phố đáng nguyền rủa của Hắn một lần nữa chìm xuống, vì tàu Vigilant đã đi qua chỗ ấy sau trận bão tháng Tư. Nhưng bè lũ tay sai của Hắn trên dương thế vẫn gầm rống, nhảy nhót và giết chóc quanh những khối đá tảng có gắn bức tượng thờ ở trên tại các miền hẻo lánh. Hắn hẳn đã bị giam cầm bởi vụ chìm kia khi còn đang kẹt trong chốn địa ngục thẳm đen của mình, nếu không thì thế giới bây giờ đã gào la thảm thiết vì sợ hãi và điên cuồng rồi. Ai mà biết được hồi kết sẽ ra sao? Những gì đã trỗi dậy có thể chìm đi, và những gì đã chìm đi có thể sẽ trỗi dậy. Tạo vật tởm lợm chờ đợi và mơ màng dưới sâu, điêu tàn lan tỏa khắp những thành phố chênh vênh của con người. Rồi sẽ đến lúc - nhưng tôi không được phép và không thể nghĩ đến nó! Tôi xin được cầu nguyện rằng nếu mình qua đời và để lại bản thảo này, những người thi hành di chúc của tôi sẽ hành xử thật thận trọng thay vì liều lĩnh, và đảm bảo rằng không một ai khác được nhìn thấy nó.

Ảnh minh hoạ Cthulhu của Caleb Cleaveland

NỖI KINH HOÀNG
TẠI DUNWICH

“Gorgon, và Hydra, và Chimaera - những câu chuyện tàn khốc về Celaeno và các Harpy - có thể sẽ xuất hiện trong đầu óc của những kẻ mê tín dị đoan - nhưng chúng đã từng ở đó từ trước rồi. Chúng là các bản sao, loại hình - khuôn mẫu đã tồn tại sẵn trong chúng ta, và trường tồn bất diệt. Nếu không thì sao một câu chuyện lại có thể tác động được đến chúng ta, bất chấp khi thức tỉnh, ta biết rõ nó là chuyện bịa? Có phải ta cảm thấy kinh hãi trước những thứ như vậy theo bản năng, tin rằng chúng có thể gây ra thương tổn cho mình không? Hỡi ôi, không hề đâu! Những nỗi kinh hoàng ấy có tuổi đời cổ hơn. Chúng có từ thời trước khi thân xác tồn tại - hay kể cả nếu không có cơ thể, chúng vẫn sẽ tồn tại như thế…. Việc những nỗi sợ hãi đề cập đến ở đây hoàn toàn mang tính tâm linh thuần túy, việc chúng càng phi vật thể bao nhiêu thì lại càng mạnh mẽ bấy nhiêu, và việc chúng thống trị cái thuở trứng nước thánh thiện của chúng ta là những khó khăn mà nếu giải quyết được, có thể ta sẽ phần nào hiểu được tình cảnh trước thuở khai thiên lập địa của mình, đồng thời tối thiểu cũng sẽ nhìn thấu được vào trong miền đất tăm tối của thời tiền tồn tại, dù chỉ là cái liếc nhìn thoáng qua.”

Phù thủy và những nỗi sợ hãi khác
của màn đêm

- I -

Nếu du khách nào ở mạn trung bắc Massachusetts mà rẽ nhầm đường tại ngã ba của đại lộ Aylesbury, đoạn ngay quá Dean’s Corners, họ sẽ đặt chân đến một miền quê hoang vắng và lạ lùng.

Nền đất dâng lên cao hơn, những bức tường đá bị thạch nam phủ quanh càng lúc càng ép sát vào rãnh mòn của con đường bụi bặm và quanh co. Mép rừng thường xuyên xuất hiện, và cây cối trong đấy cứ trông như thể to quá khổ, các chủng cỏ dại cùng bụi gai mang vẻ um tùm vốn ít khi thấy tại các khu vực có người sinh sống. Đồng thời, các cánh đồng được cày cấy cực kì hiếm thấy xuất hiện, và lại còn cằn cỗi đến lạ; trong khi những ngôi nhà phân tán rất thưa mang diện mạo cũ kĩ, dơ dáy, và lụp xụp đồng bộ đến đáng ngạc nhiên.

Chẳng rõ vì sao, ta sẽ ngần ngại không muốn hỏi đường những con người xương xẩu, đơn độc, thi thoảng vẫn dõi mắt nhìn ra từ trên những bậc cửa ọp ẹp hay đồng cỏ dốc, ngổn ngang đá. Những người đó im lìm và trông lấm la lấm lét đến mức ta không khỏi cảm thấy như thể mình đang giáp mặt với điều cấm kị nào đó, tốt nhất không nên dây dưa vào. Ở những chỗ con đường dâng lên, khiến cho các ngọn núi phía trên khu rừng sâu lọt vào trong tầm mắt, cái cảm giác bất an kỳ lạ lại tăng thêm. Các đỉnh núi quá tròn và đối xứng, không gợi được cảm giác thoải mái và tự nhiên. Đôi khi hằn in hết sức rõ nét trên nền trời là các vòng tròn kỳ lạ cấu thành từ những cột đá cao, xuất hiện trên hầu hết các đỉnh núi.

Giao với con đường là bao hẻm cùng khe núi với độ sâu khó vượt, và cây cầu gỗ thô sơ nào trông cũng đều rất đáng ngờ về độ an toàn. Khi con đường lại dốc xuống, những vùng đầm lầy mênh mang trải ra trước mắt, làm ta bất giác thấy không ưa ngay tức thì, và thậm chí còn gần như hãi sợ lúc đêm buông, khi những con chim đớp muỗi chẳng ai thấy bóng ríu rít kháo chuyện nhau và lũ đom đóm túa ra với số lượng nhiều bất thường để nhảy theo cái giai điệu khàn khàn, dai dẳng đến sởn gai ốc của đám ễnh ương cứ nheo nhéo cất giọng. Đường nét mảnh mai, loang loáng của vùng thượng lưu sông Miskatonic trông giống mãng xà đến lạ khi nó uốn mình chảy gần chân những quả đồi hình vòm vây xung quanh.

Khi những ngọn đồi đến gần hơn, ta sẽ để ý đến các bên sườn đầy cây rừng nhiều hơn là phần đỉnh có đá dựng. Những bên sườn đó lù lù xuất hiện đầy tăm tối và cheo leo, đến nỗi ai cũng chỉ muốn tránh thật xa, nhưng không có tuyến đường nào cho phép ta trốn được khỏi chúng. Ở đầu bên kia cây cầu có mái che, ta có thể thấy một ngôi làng nhỏ nằm giữa dòng suối và sườn dốc thẳng đứng của núi Round, lấy làm lạ trước cụm mái nhà hai mảng mục nát, cho thấy kiến trúc nơi đây bắt nguồn từ một thời kỳ xưa hơn khu vực lân cận. Thật chẳng mấy vững dạ khi nếu quan sát kĩ hơn, ta sẽ thấy hầu hết các ngôi nhà đều đã bị bỏ không và hoang phế, nhà thờ với tháp chuông đổ nát giờ đây là chốn ngự của một cửa hàng lôi thôi và cũng là duy nhất trong ấp. Chẳng ai dám tin tưởng cái đường hầm tù mù của cây cầu, ấy nhưng không có cách nào để tránh nó hết. Một khi đã đi qua cầu, ta sẽ khó mà không ngửi thấy một mùi ô uế đầy tởm lợm phảng phất quanh đường làng, như thể mùi hương nấm mốc và mục ruỗng dồn tụ lại suốt bao thế kỷ. Ai cũng nhẹ cả người khi được rời khỏi nơi này, men theo con đường hẹp quanh chân các ngọn đồi và băng qua vùng đồng quê bằng phẳng đằng sau nó cho tới khi về lại đại lộ Aylesbury. Sau đó, ta đôi khi được biết rằng mình vừa mới đi qua Dunwich.

Người ngoài hạn chế ghé thăm Dunwich hết mức có thể, và sau cái lần một chuyện khủng khiếp nào đó xảy ra, tất cả các biển hiệu chỉ hướng về nơi này đều đã bị gỡ xuống. Nếu nhìn nhận dưới bất cứ tiêu chuẩn thẩm mĩ thông thường nào, phong cảnh nơi đây đẹp đến khác lạ; nhưng giới họa sĩ hoặc du khách dịp hè lại không ồ ạt đổ về đây. Hai thế kỷ trước, khi các câu chuyện về máu phù thủy, thờ phụng quỷ Satan, và những sự hiện diện kì lạ trong rừng hãy còn không bị cười nhạo, thiên hạ có tục nêu ra lý do để tránh khu ấy. Trong thời đại có nhận thức khôn ngoan của chúng ta - bởi vì vụ việc kinh hoàng tại Dunwich hồi năm 1928 đã được những người muốn tốt cho thị trấn cũng như thế giới ém nhẹm đi - ai nấy đều xa lánh nơi này mà chẳng biết chính xác tại sao. Có lẽ một lý do tiềm tàng - mặc dù chẳng thể gán lý do ấy cho những người lạ không hay biết gì hết - là đám dân bản địa hiện suy đồi đến phát tởm, đã tiến quá xa trên con đường phát triển thụt lùi vẫn hay thấy ở nhiều vùng quê tù túng tại New England. Họ đã tự mình hình thành một chủng tộc riêng, với những đặc điểm hết sức rõ rệt của sự thoái hóa và sinh sản cận huyết, cả về thể chất lẫn tinh thần. Mức độ thông minh trung bình của họ thấp thảm hại, trong khi lịch sử của họ đầy rẫy những câu chuyện dã man không chút úp mở cùng các vụ giết người, loạn luân, những hành động bạo tàn và suy đồi gần như không thể nêu danh chỉ được che đậy nửa vời. Giới tiểu quý tộc cổ, đại diện cho hai hoặc ba gia đình thân sĩ đã từ Salem đến đây hồi năm 1692, phần nào đỡ điêu tàn hơn đám quần chúng; mặc dù nhiều gia đình nhánh đã suy thoái, lún sâu vào trong đám dân bần tiện đến nỗi họ chỉ còn mỗi cái tên để cho thấy mình sa ngã từ đâu. Một số thành viên gia tộc Whateley và Bishop vẫn gửi con trai lớn của họ đến Harvard và Miskatonic, mặc dù những người con trai đó hiếm khi quay trở lại sống dưới những mái nhà hai mảng đổ nát, nơi họ và tổ tiên của họ được sinh ra.

Không ai, kể cả những người biết sự thật về câu chuyện kinh hoàng vừa xảy ra gần đây, có thể xác định được cụ thể vấn đề của Dunwich; dẫu cho các truyền thuyết xưa có nhắc đến những nghi lễ và các buổi mật nghị báng bổ thánh thần của đám thổ dân da đỏ, nơi chúng triệu hồi những dạng hình hắc ám đầy cấm kị từ trong những quả đồi tròn khổng lồ, và thực hiện những lời cầu nguyện trác táng đầy hoang dại, với lời đáp được nhận lại là những tiếng nứt răng rắc và ầm ầm ồn ã vọng lên từ bên dưới lòng đất. Vào năm 1747, Đức Cha Abijah Hoadley, linh mục mới đến nhà thờ Công giáo tại làng Dunwich, đã có một bài giảng đáng nhớ về sự hiện diện cận kề của Satan và lũ quỷ của hắn:

“Cần phải công nhận một điều là ai ai cũng đã biết về những hành động báng bổ của lũ quái vật đến từ ngục giới, không thể phủ nhận được gì nữa. Giọng lưỡi bị nguyền rủa của Azazel và Buzrae của Beelzebub và Belial từ dưới mặt đất được hàng chục nhân chứng đáng tin cậy trên dương thể nghe thấy, họ nay vẫn còn sống. Cách đây không quá hai tuần, bản thân ta cũng đã nghe được rất rõ ràng một cuộc chuyện trò giữa những thế lực xấu xa ở ngọn đồi phía sau nhà mình. Hàng loạt những tiếng rầm rầm và lăn lộn, rên rỉ, nghiến ken két, và rít xì xì, các thanh âm mà không tạo vật nào trên cõi đời này có thể phát ra, và chúng hẳn phải bắt nguồn từ những hang động mà chỉ ma thuật hắc ám mới có thể khám phá ra, và chỉ ác quỷ mới có thể mở khóa.”

Cha Hoadley biến mất ngay sau khi đưa ra bài giảng này; nhưng vì được in ở Springfield, nội dung bài giảng vẫn còn tồn tại. Hết năm này sang năm khác, người ta luôn báo lại rằng những tiếng ồn vẫn cứ tiếp tục xuất hiện trên các ngọn đồi, và chúng vẫn là một bài toán hóc búa đối với các nhà địa chất và địa văn học.

Một số truyền thuyết khác thuật lại rằng có mùi hôi thối bốc ra gần các vòng tròn đá trên đỉnh đồi, và có thể loáng thoáng nghe thấy tiếng những thực thể hư vô lướt vù vù qua vào một số giờ nhất định, văng vẳng vọng đến từ các điểm đã định ở dưới đáy các khe núi lớn. Trong khi vài truyền thuyết khác cố gắng lí giải Devil’s Hop Yard - một sườn đồi hoang vắng, tàn rụi, nơi không cây cối, bụi rậm, hay cọng cỏ nào mọc lên được. Bên cạnh đó, dân bản địa cũng sợ chết khiếp đám chim đớp muỗi với số lượng đông vô kể, cất giọng rất ồn ã trong những đêm ấm áp. Người ta thề rằng lũ chim ấy là những kẻ hộ tống của âm thế, nằm chờ chực linh hồn của những người sắp chết, và chúng căn tiếng hót kì lạ của mình với hơi thở nặng nhọc của người hấp hối. Nếu có thể bắt được linh hồn thoát li trong lúc nó rời khỏi cơ thể, chim đớp muỗi sẽ lập tức bay đi, ríu rít cười cợt đầy ác hiểm; nhưng nếu thất bại, chúng sẽ dần dần chìm vào sự im lặng đầy thất vọng.

Tất nhiên, những câu chuyện này nay đã lỗi thời và lố bịch; bởi chúng được truyền lại từ thời rất xa xưa. Dunwich thực sự cổ xưa ngoài sức tưởng tượng - cổ hơn bất kì cộng đồng nào trong phạm vi gần năm mươi cây số quanh nó. Ở phía Nam ngôi làng, ta vẫn có thể quan sát được các bức tường hầm và ống khói của nhà gia tộc Bishop cổ, xây dựng trước năm 1700. Gần chỗ thác nước, những tàn tích của mấy nhà máy được xây dựng vào năm 1806 là công trình kiến trúc hiện đại nhất mà ta có thể nhìn thấy. Công nghiệp không phát triển mạnh ở đây, và phong trào phát triển nhà máy xí nghiệp giai đoạn thế kỉ mười chín cũng chỉ sớm nở chóng tàn. Lâu đời nhất trong số đó là các vòng tròn lớn cấu thành từ những cột đá thô nhám trên đỉnh đồi, nhưng chúng thường được cho là do thổ dân da đỏ dựng lên chứ không phải dân đến định cư. Những chỗ chôn hộp sọ và xương xẩu được tìm thấy trong các vòng tròn này cũng như xung quanh các tảng đá lớn giống như bàn thờ trên đồi Sentinel càng giúp củng cố điều thiên hạ thường vẫn nghĩ, rằng những chốn đó từng là nghĩa trang của bộ lạc Pocomtuc; mặc dù nhiều nhà dân tộc học vẫn dứt khoát tin rằng chúng là hài cốt của người da trắng, bất chấp việc giả thuyết ấy cực kì khó xảy ra.

- II -

Tại tỉnh lị Dunwich, trong một nông trại lớn và neo người sinh sống được xây dựng trên sườn đồi cách ngôi làng hơn sáu cây số và xa gần hai cây số rưỡi với bất kì chốn có người cư ngụ nào khác, Wilbur Whateley được sinh ra vào năm giờ sáng Chủ Nhật, mùng 2 tháng Hai, 1913. Cái ngày ấy được ghi nhớ bởi lẽ nó rơi vào dịp Lễ Nến, mặc dù lạ một điều là người ở Dunwich lại kỉ niệm ngày lễ ấy dưới một tên khác; cũng bởi vì suốt đêm hôm trước, đủ thứ tiếng ồn ã đã rộ lên trên các quả đồi, và tất cả những con chó của miền đồng quê này cứ sủa liên hồi. Ít đáng chú ý hơn là việc người mẹ thuộc nhánh gia tộc Whateley đã suy thoái, một người phụ nữ bạch tạng ba mươi lăm tuổi, hơi dị dạng, không mấy xinh đẹp, sống với người cha già và nửa điên nửa khùng. Hồi người cha còn trẻ, thiên hạ đã nhỏ to đồn đại những câu chuyện hết sức đáng sợ về việc lão có dính dáng đến các trò ma pháp phù thủy. Không ai biết chồng Lavinia Whateley là ai, nhưng theo phong tục của khu vực, cô ta không hề chối bỏ con mình; đám dân quê kia thích đoán già đoán non thế nào về phần bên nhà nội đứa trẻ thì tùy, và quả đúng là họ đã làm vậy. Ngược lại là đằng khác, Lavinia có vẻ tự hào một cách kì lạ về đứa con đen đúa, trông cứ như dê, tương phản hoàn toàn với diện mạo bạch tạng ốm yếu và mắt hồng của mình. Thiên hạ nghe thấy cô ta lẩm bẩm nhiều lời tiên tri kỳ lạ về sức mạnh khác thường cũng như tương lai vĩ đại của nó.

Lavinia lẩm bẩm như vậy cũng chẳng có gì là lạ, bởi cô ta là một người lẻ loi, hay đi lang thang giữa những cơn giông bão trên đồi và cố gắng đọc mấy cuốn sách hăng hắc dày cộp mà cha mình được thừa kế, chúng cũ kĩ và đã bị mọt gặm lỗ chỗ đến mức rất dễ dàng bung hết ra. Những cuốn sách ấy được lưu truyền trong nhà Whateley này suốt hai thế kỷ nay. Cô ta chưa bao giờ đến trường lớp nào, mà chỉ được tiêm nhiễm những giai thoại truyền thuyết cổ xưa rời rạc do lão Whateley già dạy. Cái nông trại xa xôi ấy luôn bị người đời hãi sợ bởi lẽ lão Whateley già vốn khét tiếng biết sử dụng ma thuật hắc ám, và cái chết do bạo lực đầy bí hiểm của bà Whateley hồi Lavinia mười hai tuổi càng không giúp cải thiện danh tiếng nơi đó. Vì bị cô lập giữa những ảnh hưởng kì lạ, Lavinia rất thích mơ mộng về những thứ hoang dại và lớn lao, làm những chuyện dị thường. Trong một ngôi nhà từ lâu đã không còn bất cứ tiêu chuẩn nào về nền nếp ngăn nắp hay sạch sẽ nữa, cô ta cũng chẳng phải tốn quá nhiều thời gian chăm lo nhà cửa.

Vào cái đêm Wilbur được sinh ra, có một tiếng gào thét đáng ghê tởm vang vọng khắp nơi, át đi cả những âm thanh huyên náo trên đồi và tiếng chó sủa, nhưng không có bác sĩ hay bà đỡ nào ở bên khi thằng bé chào đời. Hàng xóm láng giềng chẳng hay biết gì về đứa trẻ cho đến tận một tuần sau, khi lão Whateley già lái chiếc xe trượt của mình qua tuyết vào làng Dunwich và nói năng huyên thuyên với đám vô công rồi nghề tại tiệm bách hóa Osborn. Lão dường như đã thay đổi - bộ não lú lẫn mang thêm nét gì đó đầy lén lút, ngầm biến lão từ một kẻ đáng sợ thành một kẻ hãi sợ - mặc dù lão vốn không phải là kiểu người dễ rung động trước các sự kiện gia đình thông thường, bất kể đó có là gì. Trong lúc nói chuyện, lão phần nào để lộ ra vẻ tự hào mà về sau người ta thấy con gái của lão cũng thể hiện, và đến cả bao năm sau, nhiều thính giả của lão vẫn nhớ những gì lão nói về cha của đứa trẻ.

“Tao không quan tâm thiên hạ nghĩ gì - nếu thằng cu của Lavinny mà trông hệt như ba nó, thằng nhỏ sẽ chẳng giống những gì tụi bây kỳ vọng chút nào đâu. Tụi bây chớ nghĩ dân quanh đây là những người duy nhất tồn tại trên đời. Lavinny đã đọc này đọc nọ, nhìn thấy những điều mà hầu hết tụi bây mới chỉ nghe kể đến. Tao tính chồng nó tử tế chẳng kém cạnh gì ai mà tụi bây có thể tìm được ở mạn này của Aylesbury đâu. Nếu tụi bây biết nhiều về những ngọn đồi như tao, tụi bây sẽ chẳng đòi hỏi một đám cưới nhà thờ nào tử tế hơn đám của nó đâu. Để tao cho tụi bây biết điều này - một ngày nào đó đám tụi bây sẽ nghe thấy một đứa con của Lavinny gọi tên cha nó trên đỉnh đồi Sentinel!”

Những người duy nhất nhìn thấy Wilbur trong tháng đầu đời của thằng bé là ông Zechariah Whateley già, bên nhánh gia tộc Whateley chưa lụi tàn, và Mamie Bishop, người vợ không hôn lễ của Earl Sawyer. Thật tình mà nói, Mamie ghé thăm chỉ vì tò mò, và những câu chuyện sau này bà ta kể lại cho thấy bà ta rất có mắt quan sát. Nhưng Zechariah đến để dẫn theo cặp bò Alderney mà lão Whateley già đã mua từ cậu con trai Curtis của ông ta. Vụ việc này là mốc khởi điểm của quá trình mua gia súc do gia đình nhỏ của Wilbur thực hiện, và nó chỉ kết thúc vào năm 1928, khi sự kiện kinh hoàng tại Dunwich đã xảy ra và chấm dứt; ấy nhưng cái chuồng trại xiêu vẹo của nhà Whateley chẳng bao giờ trông có vẻ đông đúc gia súc. Từng có một thời thiên hạ tò mò đến nỗi lén lại gần và đếm đàn gia súc gặm cỏ tại vị trí đầy chênh vênh trên sườn đồi dốc phía trên cái nông trại cũ, nhưng họ chẳng bao giờ thấy được nổi hơn mười hay mười hai con thú nhợt nhạt, nhìn thiếu máu. Rõ ràng là một chứng bệnh hay đau ốm gì đó, có khả năng khởi nguồn từ đồng cỏ thiếu vệ sinh hay nấm mốc bệnh và gỗ của cái chuồng bẩn thỉu, đã khiến cho lũ động vật nhà Whateley chết hàng loạt. Đám gia súc dân tình quan sát được xem chừng mang trên mình những vết thương hoặc vết loét kì lạ, trông có vẻ hơi giống các vết rạch; và một hay hai lần gì đó trong những tháng đầu, một số người ghé thăm cứ đinh ninh mình có thể trông thấy những vết loét tương tự quanh cổ họng lão già tóc bạc, râu ria xồm xoàm và cô con gái bạch tạng bẩn thỉu, tóc xù của lão.

Vào mùa xuân sau khi Wilbur chào đời, Lavinia lại tiếp tục lảm nhảm trên những ngọn đồi như thường lệ, bồng đứa trẻ đen đúa trên đôi tay quá khổ của mình. Mối quan tâm của thiên hạ đến gia đình Whateley bắt đầu lắng xuống sau khi hầu hết đám dân quê ấy đã nhìn thấy đứa bé, và không ai buồn bình phẩm về quá trình lớn thần tốc như diễn ra theo từng ngày của nó. Sự phát triển của Wilbur thực sự rất phi thường, bởi lẽ nội trong vòng ba tháng sau khi sinh, thằng nhóc đã sở hữu kích thước và sức mạnh cơ bắp hiếm đứa bé dưới một tuổi nào nắm giữ. Các chuyển động và thậm chí là cả thanh giọng của nó mang một nét thận trọng và khoan thai hết sức lạ kỳ đối với trẻ sơ sinh. Chẳng ai thực sự lấy làm bất ngờ khi lúc bảy tháng tuổi, Wilbur đã bắt đầu loạng choạng biết đi mà không cần ai giúp đỡ, và thêm một tháng nữa thì nó đi vững vàng hẳn.

Sau đó ít lâu - vào dịp Halloween - người ta trông thấy một ngọn lửa lớn xuất hiện trên đỉnh đồi Sentinel vào lúc nửa đêm, nơi có hòn đá cổ với hình dáng hệt như cái bàn nằm giữa nấm mồ chôn mớ xương cốt xưa cũ của nó. Thiên hạ rộ lên bàn tán xôn xao khi Silas Bishop - thuộc nhánh gia tộc Bishop chưa suy thoái - nói rằng anh ta đã nhìn thấy thằng bé Wilbur chạy phăm phăm trước mẹ mình trên ngọn đồi khoảng một giờ trước khi ngọn lửa xuất hiện trong tầm mắt. Silas bấy giờ đang lùa một con bò cái đi lạc đàn, nhưng anh ta thiếu chút nữa thì quên bẵng nhiệm vụ của mình khi thoáng thấy hai nhân vật kia trong ánh sáng tù mù của ngọn đèn lồng. Hai mẹ con nhà kia phóng qua các bụi cây gần như êm ru, và người theo dõi đầy sửng sốt có cảm tưởng như họ hoàn toàn không mặc chút quần áo nào. Về sau thì anh ta không thể nhớ chắc được về thằng bé nữa. Có khả năng lúc bấy giờ, nó đeo một chiếc thắt lưng tua rua và mặc quần cộc tối màu gì đó. Từ đấy về sau, trong suốt quãng thời gian Wilbur sống trên đời, chẳng một ai còn thấy thằng bé trong tình trạng thiếu thốn phục trang hay ăn mặc không chỉnh tề. Nếu áo quần mà có bị xộc xệch hay có khả năng sẽ bị xộc xệch, thằng bé sẽ luôn trở nên tức giận và hoảng hốt. Riêng về khoản này thì nó trái ngược hẳn với người mẹ cùng lão ông dơ dáy của nó, và dân tình thấy đây là một điểm rất lạ, cho đến khi họ được sự kiện đầy ác mộng năm 1928 cung cấp những nguyên do cực kỳ chí lý.

Tháng Một năm sau, thiên hạ lại rộ lên bàn tán khá xôm về việc “thằng cu đen nhẻm của Lavinny” đã bắt đầu biết nói, trong khi tuổi đời mới chỉ mười một tháng. Phong thái nói năng của đứa trẻ cũng ít nhiều đáng chú ý, bởi lẽ nó không chỉ khác với chất giọng phổ thông của miền đấy mà còn không mắc phải cái kiểu ngọng nghịu của bọn trẻ sơ sinh. Ngay cả trẻ con ba hay bốn tuổi mà làm được như vậy thì cũng đáng tự hào lắm rồi. Thằng bé không nói nhiều, nhưng mỗi khi mở miệng, nó dường như luôn bộc lộ tố chất bí hiểm nào đó mà Dunwich và các cư dân vùng này không hề sở hữu. Sự kì lạ không nằm ở nội dung những điều nó nói, hoặc thậm chí trong những câu thành ngữ đơn giản nó sử dụng; mà xem chừng liên quan đến ngữ điệu hay các cơ quan nội tạng phát ra tiếng nói của nó. Các đường nét trên mặt nó trông cũng già dặn đến lạ. Mặc dù nó cũng có một cái cằm lẹm như mẹ và ông mình, chiếc mũi mạnh mẽ và trưởng thành trước tuổi cùng nét biểu cảm trong cặp mắt to, đen sẫm, gần giống mắt dân Latinh của thằng bé tạo cho nó một vẻ hao hao người lớn và gần như thông minh siêu việt. Tuy nhiên, bất chấp diện mạo tài ba của mình, nó vẫn cực kỳ xấu xí. Đôi môi dày, làn da vàng vọt với các lỗ chân lông to, mái tóc quăn thô nhám, cùng cặp tai dài khác thường trông cứ na ná dê hoặc thú vật. Chẳng bao lâu sau, thằng bé thậm chí còn bị ghét hơn cả mẹ và ông mình. Mọi phỏng đoán xoay quanh nó đều được thêm mắm dặm muối với những câu chuyện về thứ ma thuật xa xưa mà lão Whateley già sử dụng, và cách những ngọn đồi từng có lần rung chuyển lúc lão rú lên cái tên Yog-Sothoth đáng sợ giữa một vòng tròn đá, trước mặt lão là một cuốn sách khổng lồ để mở trên tay. Lũ chó ghê tởm thằng bé, và nó luôn phải tìm đủ cách phòng vệ trước tiếng sủa của chúng.

- III -

Trong khi ấy, lão Whateley già vẫn tiếp tục mua gia súc, dù rằng số lượng vật nuôi của lão không tăng thêm mấy. Lão cũng đốn gỗ và bắt đầu sửa chữa những khu không ai dùng trong nhà mình - một ngôi nhà rộng rãi, mái nhọn, với chái phía sau bị xây thụt hẳn vào bên trong sườn đồi rải rác đá. Từ trước đến nay, lão và con gái vốn chỉ dùng ba phòng ít hư hại nhất ở tầng trệt mà thôi. Lão già hẳn phải sở hữu một sức mạnh phi thường thì mới có thể cáng đáng được nhiều công việc lao động cực nhọc nhường ấy. Dù đôi lúc lão vẫn lải nhải như người mất trí, song công cuộc sửa sang nhà cửa của lão cho thấy lão xem chừng đã lường trước tính sau rất kỹ lưỡng. Công việc này bắt đầu ngay từ khi Wilbur ra đời, lúc một trong nhiều nhà kho dụng cụ đột nhiên được sắp xếp lại rất ngăn nắp, đóng ván che, và trang bị một ổ khóa kiên cố mới tinh. Giờ đây, quá trình khôi phục lại khu tầng trên bị bỏ không của ngôi nhà cũng được lão già tiến hành cẩn thận chẳng kém. Lão chỉ bộc lộ cái chất gàn dở của mình khi đóng ván che kín mít tất cả các cửa sổ trong khu mới sửa - dẫu nhiều người bảo riêng việc phí công sửa lại khu ấy cũng đã đủ điên rồi. Bớt khó hiểu hơn là việc lão sửa lại một phòng khác ở dưới tầng cho đứa cháu trai của mình - vài người khách ghé thăm đã nhìn thấy căn phòng đó, dù không ai được cho lên khu tầng trên đóng ván. Bên trong căn phòng này, lão đóng đầy các kệ cao và chắc chắn; rồi lão bắt đầu xếp dần lên đấy tất cả những cuốn sách cổ mục nát cùng mấy tựa sách lẻ, hồi trước vốn bị lão chất đống bừa bãi ở đủ các góc phòng khác nhau, theo kiểu xem chừng rất quy củ.

“Tao có dùng đến chúng chút ít,” lão luôn nói vậy trong lúc loay hoay tìm cách dán một trang văn tự cổ bị rách bằng thứ hồ tự chế trên cái bếp lò gỉ sét, “nhưng thằng nhỏ rồi sẽ sử dụng được chúng hữu hiệu hơn. Cần phải sắp xếp ngăn nắp hết mức có thể cho thằng nhỏ, bởi tất cả những gì nó được học sẽ đều từ đấy mà ra cả.”

Khi Wilbur được mười chín tháng tuổi - vào tháng Chín năm 1914 - vóc dáng cũng như những gì thằng nhóc làm được đã lên đến ngưỡng đáng lo ngại. Nó lớn ngang một đứa trẻ bốn tuổi, đồng thời còn biết ăn nói rất trôi chảy và cực kỳ thông minh. Nó tự tung tự tác chạy rong trên khắp mọi cánh đồng và các quả đồi, luôn bám theo mẹ mình mỗi lần cô ta đi lang thang. Lúc ở nhà, thằng bé sẽ cần mẫn xem những bức tranh và biểu đồ kì quái trong sách của ông mình, còn lão Whateley già hướng dẫn và giáo huấn nó suốt những buổi chiều dài và im ắng. Lúc này thì công cuộc sửa sang lại ngôi nhà đã hoàn tất, và ai nhìn vào cũng đều băn khoăn không hiểu tại sao một trong những cửa sổ tầng trên lại bị đóng thành cánh cửa gỗ cứng. Đó là một cửa sổ ở phía sau đầu hồi đằng Đông, sát với ngọn đồi; và không ai mường tượng ra nổi tại sao ông lão lại xây thêm một đường lăn gỗ móc cọc chằng, dẫn từ mặt đất lên cái cửa đó. Vào khoảng giai đoạn công việc tu sửa được hoàn thiện, dân tình nhận thấy rằng cái kho dụng cụ cũ, vốn bị khóa chặt và bít kín cửa sổ kể từ khi Wilbur ra đời đến nay, đã lại bị bỏ không. Cánh cửa đong đưa đầy bơ phờ, để mở toang hoang, và có một lần, khi Earl Sawyer bước vào trong đấy sau khi đến nhà bán gia súc cho lão Whateley già, gã choáng váng cả người trước cái mùi hôi thối dị thường mà mình đụng phải - gã khẳng định rằng trước giờ gã mới chỉ ngửi thấy cái mùi như thế ở gần mấy vòng tròn của đám thổ dân da đỏ trên các ngọn đồi, và nó dứt khoát không thể bốc ra từ bất cứ thứ gì lành mạnh hay tồn tại trên cõi đời này. Nhưng xét cho cùng, nhà cửa và kho lán của dân Dunwich vốn cũng chẳng nức tiếng thơm tho gì cho cam.

Những tháng tiếp theo không có sự kiện nào đáng chú ý cả, ngoại trừ việc tất cả mọi người đều thề rằng những tiếng ồn bí ẩn trên đồi đã gia tăng, chậm rãi nhưng đều đặn. Vào Đêm Thánh Walpurgis năm 1915, xuất hiện những cơn rung chấn mà ngay cả người dân Aylesbury cũng cảm nhận được, còn Halloween năm sau thì xuất hiện những tiếng ầm ầm dưới lòng đất, trùng khớp đến lạ với những ngọn lửa bùng lên - “trò phù thủy do đám nhà Whateley làm đấy” - trên đỉnh đồi Sentinel. Wilbur cứ lớn lên theo một kiểu rất bất thường, khiến nó trông như một đứa bé mười tuổi khi mới sang tuổi thứ tư. Bây giờ nó tự đọc hau háu; nhưng ít nói hơn hẳn so với trước đây. Một bản tính trầm mặc đầy chín chắn xâm chiếm lấy nó, và lần đầu tiên thiên hạ bắt đầu bàn tán hẳn hoi về cái vẻ tàn ác đang dần xuất hiện trên khuôn mặt như dê của thằng nhóc. Đôi khi nó sẽ lẩm bẩm một thuật ngữ lạ và tụng những vần vè kỳ quái, khiến một nỗi kinh hoàng không thể lý giải được dấy lên trong lòng người nghe, làm họ không khỏi ớn lạnh. Sự thù ghét của lũ chó đối với thằng bé giờ đã nghiêm trọng hết sức, và nó buộc phải mang theo một khẩu súng lục thì mới có thể được an toàn mỗi khi đi đây đi đó trên miền quê này. Việc thằng nhóc thỉnh thoảng vẫn phải sử dụng món vũ khí của mình khiến nó chẳng được giới chủ chó quý mến gì.

Những vị khách ít ỏi tại ngôi nhà ấy thường sẽ thấy Lavinia thui thủi một mình ở tầng trệt, trong khi những tiếng kêu la và tiếng bước chân kỳ lạ cứ vang lên trong cái tầng hai bị đóng ván bít kín. Cô ta chẳng bao giờ chịu tiết lộ cha và con mình đang làm gì ở trên đó, mặc dù đã có một lần, cô ta tái nhợt và lộ vẻ sợ hãi bất thường khi một người bán cá đùa giỡn thử mở cánh cửa dẫn lên cầu thang, lúc ấy đang được khóa chặt. Người bán hàng nói với đám vô công rồi nghề chỗ cửa tiệm của làng Dunwich rằng ông ta chắc chắn đã nghe thấy tiếng một con ngựa giẫm đạp ở tầng trên. Đám vô công rồi nghề đăm chiêu ngẫm ngợi, nghĩ về cánh cửa và đường lăn, và về những con gia súc nhoằng một cái đã biến mất. Thế rồi họ rùng mình khi nhớ lại những giai thoại về lão Whateley già hồi lão còn trẻ, và về những tạo vật kì lạ được triệu hồi lên từ bên dưới lòng đất nếu đem hiến tế một con bò thiến cho một số đấng thánh thần tà giáo nào đấy vào đúng thời điểm thích hợp. Được một thời gian, thiên hạ để ý thấy rằng lũ chó bắt đầu căm ghét và hãi sợ toàn bộ ngôi nhà của đám Whateley dữ dội chẳng kém gì thái độ của chúng với thằng bé Wilbur.

Năm 1917, chiến tranh bùng nổ, và điền chủ Sawyer Whateley, với tư cách là chủ tịch hội đồng quân dịch địa phương, phải rất chật vật tìm sao cho đạt số lượng trai tráng Dunwich đủ khỏe mạnh để gửi đến trại huấn luyện. Lấy làm lo lắng trước những dấu hiệu cho thấy nguyên cả một vùng đã trở nên thoái hóa, chính phủ cắt cử một số sĩ quan và chuyên gia y tế đến để điều tra; triển khai một cuộc khảo sát mà các độc giả báo chí vùng New England hẳn vẫn còn nhớ. Chính nhờ sự đình đám của cuộc điều tra này mà giới phóng viên mới biết đến gia đình nhà Whateley, và khiến tờ Boston Globe cũng như Arkham Advertiser đăng tải những bài báo Chủ Nhật cường điệu về sự phát triển thần tốc của thằng bé Wilbur, ma thuật hắc ám của lão Whateley già, những gian kệ chứa đầy các cuốn sách kỳ lạ, khu tầng hai bị bít kín của nông trại cổ, và sự kì lạ của cả cái miền này cũng như những tiếng ồn trên các ngọn đồi nơi đây. Wilbur hồi ấy bốn tuổi rưỡi, và trông như một thanh niên mười lăm tuổi. Môi và má nó phủ một lớp râu lơ thơ thô sẫm màu, và giọng thì đã bắt đầu vỡ.

Earl Sawyer đến nhà của gia đình Whateley cùng với hai nhóm phóng viên và phó nháy, và bảo họ hãy để ý đến cái mùi xú uế kỳ quái mà lúc bấy giờ dường như tỏa xuống từ khu tầng trên kín mít. Gã nói nó giống hệt cái mùi gã từng thấy xuất hiện trong kho dụng cụ bị bỏ không lúc ngôi nhà cuối cùng cũng được sửa xong; và nó tương tự mấy cái hương phảng phất gã chắc chắn bản thân đôi khi vẫn ngửi thấy gần những vòng tròn đá trên núi. Dân làng Dunwich đọc các bài báo khi chúng được đăng, và cười bò trước những sai lầm đầy hiển nhiên. Họ cũng không hiểu tại sao tác giả các bài báo lại cứ quan trọng hóa việc lão Whateley già luôn trả tiền cho đám gia súc bằng những đồng vàng có niên đại vô cùng cổ xưa. Gia đình Whateley đã tiếp đón các vị khách với thái độ khó chịu không buồn giấu giếm, mặc dù họ không dám làm mọi chuyện thêm rùm beng bằng cách dùng bạo lực chống đối hay từ chối nói chuyện.

- IV -

Trong suốt một thập kỉ liền, các hoạt động của gia đình Whateley chìm biến vào cuộc sống thường nhật của một cộng đồng bệnh hoạn vốn đã quá quen với các lề thói kì quái của nhà này và chai sạn trước những cuộc truy hoan trong Đêm Thánh Walpurgis và Halloween của họ. Mỗi năm hai lần, họ lại đốt lửa trên đỉnh đồi Sentinel, và vào những dịp ấy, núi sẽ lại ầm ầm rung chuyển với cường độ ngày một dữ dội hơn. Quanh năm suốt tháng, tại cái nông trại lẻ loi kia luôn có những chuyện kì lạ và đáng quan ngại diễn ra. Trong quãng thời gian này, những người ghé thăm nhà họ đều nói là mình nghe thấy có âm thanh phát ra từ khu tầng trên đã niêm kín, ngay cả khi toàn bộ gia đình đều đang ở dưới tầng, và họ băn khoăn tự hỏi đám bò thường hay bị mổ thịt hiến tế một cách nhanh chóng hay lâu la. Người ta từng bàn tính sẽ khiếu nại với Hiệp hội Bảo vệ Động vật; nhưng rốt cuộc cũng chẳng đi đến đâu cả, vì dân làng Dunwich chẳng hào hứng gì với việc bị thế giới bên ngoài nhòm ngó.

Vào khoảng năm 1923, khi Wilbur đã lên mười và sở hữu khối óc, giọng nói, vóc dáng, cùng bản mặt râu ria lởm chởm của một người trưởng thành, ngôi nhà cổ lại được trùng tu sang sửa. Tất cả đều diễn ra bên trong khu tầng trên bị niêm kín, và dựa trên những mảnh gỗ vụn bị vứt bỏ, dân tình kết luận rằng thằng bé và ông của nó đã đập hết tất cả các tường ngăn và thậm chí còn gỡ bỏ sàn tầng áp mái, chỉ để lại một khoảng trống lớn giữa tầng trệt và cái mái nhọn. Họ cũng phá bỏ ống khói lớn ở giữa nhà, và gắn cho cái lò bếp gỉ sét một ống nung thiếc tồi tàn bên ngoài nhà.

Vào mùa xuân sau khi chuyện ấy xảy ra, lão Whateley già nhận thấy ngày càng có nhiều chim đớp muỗi bay từ thung lũng Cold Spring đến để hót líu lo dưới cửa sổ phòng mình vào ban đêm. Lão coi đây là một sự kiện có ý nghĩa rất quan trọng, và nói với đám vô công rồi nghề tại tiệm Osborn rằng lão nghĩ số mình sắp tận rồi.

“Tụi nó giờ bỡn cợt hót theo nhịp thở của tao rùi. Tao đoán tụi này đang chuẩn bị tóm lấy linh hồn tao. Chúng biết nó sắp sửa thoát ly rùi, và không định bỏ lỡ nó đâu. Sau khi tao chết, tụi bây sẽ biết chúng có túm được tao hay không. Nếu túm được thật, chúng sẽ ca hát và cười cợt cho tới bình minh. Nếu không thì chúng sẽ im tiếng. Tao tin tụi chim đớp muỗi và các linh hồn chúng săn lùng đôi khi cũng giằng co rút căng.”

Vào đêm Hội Mùa Lammas, 1924, bác sĩ Houghton tại Aylesbury bị Wilbur Whateley hối hả gọi đến. Thằng bé đã vụt con ngựa duy nhất còn sót lại phóng qua màn đêm và gọi điện cho ông từ tiệm Osborn ở trong làng. Khi đến nơi, ông thấy lão Whateley già đang trong tình trạng rất nguy ngập, tim đập loạn và hơi thở khò khè báo hiệu cái chết đã không còn xa nữa. Cô con gái bạch tạng dị dạng và đứa cháu trai râu ria xồm xoàm đến lạ đứng cạnh giường, vọng xuống từ vực thẳm trống không phía trên đầu là một âm thanh đáng sợ, nghe na ná tiếng dâng trào hoặc óc ách nhịp nhàng nào đó, như những con sóng vỗ trên bãi biển. Tuy nhiên, thứ làm vị bác sĩ thấy bất an nhất lại là tiếng ríu rít của những con chim đêm bên ngoài; một quân đoàn chim đớp muỗi chừng như bất tận cứ liên tục lặp đi lặp lại lời nhắn nhủ của mình, hiểm ác căn theo tiếng thở khò khè của lão già hấp hối. Thật kì dị và bất thường - bác sĩ Houghton thầm nghĩ rằng điều ấy cũng cực kỳ giống với toàn bộ cái khu này, nơi ông đã lưỡng lự đặt chân đến khi nhận được lời hiệu triệu cấp bách.

Lúc gần một giờ, lão Whateley già hồi tỉnh, và ngừng thở khò khè để nghèn nghẹn gửi gắm vài lời cho thằng cháu trai của mình.

“Thêm chỗ, Willi, sẽ sớm cần thêm chỗ. Mày lớn - và nó còn lớn nhanh hơn. Nó sẽ sớm sẵn sàng phục vụ mày, con à. Mở cổng cho Yog-Sothoth với câu kinh dài ở trang 751 của phiên bản đầy đủ, sau đó châm lửa đốt nhà tù. Lửa Trái Đất không thể thiêu rụi nó đâu.”

Lão hiển nhiên đã mất trí. Một khoảng lặng bao trùm, và đàn chim đớp muỗi bên ngoài điều chỉnh tiếng kêu cho khớp với nhịp thở vừa thay đổi trong khi các tiếng động kì lạ trên đồi văng vẳng vọng lại từ phía đằng xa. Sau đó thì lão bổ sung thêm một, hai câu nữa.

“Cho nó ăn thường xuyên vào, Willi, và nhớ để ý lượng đồ ăn; nhưng chớ để nó lớn quá nhanh so với cái chỗ ấy, nếu nó phá tung nhà hay ra ngoài trước khi mày mở cửa cho Yog-Sothoth, mọi thứ sẽ chấm dứt và không nên trò trống gì cả. Chỉ có các Đấng bên kia mới có thể nhân bản nó và khiến nó hữu dụng… Chỉ mình họ, các cổ nhân muốn quay trở lại…”

Nhưng bài nói lại một lần nữa phải nhường chỗ cho những hơi ức, và Lavinia hét lên trước cái kiểu bám theo sự thay đổi ấy của đám chim đớp muỗi. Cứ như vậy hơn một giờ liền, và rồi tiếng sặc lào khào cuối cùng cũng vang lên. Bác sĩ Houghton vuốt đôi má hõm xuống cặp mắt xám mờ đục còn bầy chim huyên náo dần chìm vào im lặng. Lavinia khóc nức nở, nhưng Wilbur chỉ cười khúc khích trong khi những tiếng ồn trên đồi khẽ ì ầm.

“Chúng không bắt được ổng,” nó lẩm bẩm với cái giọng trầm của mình.

Vào thời điểm này, Wilbur đã trở thành một học giả hết sức uyên bác theo cái kiểu phiến diện của mình, và nổi tiếng một cách khá kín đáo trong giới thủ thư vì đã trao đổi thư từ với nhiều người ở những nơi xa xôi, chốn lưu giữ những cuốn cấm kinh hiếm thời xưa. Nó càng ngày càng bị người dân quanh Dunwich ghét bỏ và hãi sợ vì đã có một số vụ trẻ con bị mất tích, và thiên hạ cứ ngờ ngợ nó là thủ phạm. Nhưng nó luôn bưng bít được mọi cuộc điều tra bằng cách dọa nạt hay sử dụng chỗ vàng cổ thường xuyên được bỏ ra ngày một nhiều để mua gia súc, y như hồi ông nó còn sống. Bây giờ thằng bé đã trưởng thành trên rất nhiều phương diện, và sau khi đã đạt đến giới hạn chiều cao của một người trưởng thành bình thường, nó xem chừng rồi sẽ còn phát triển vượt quá ngưỡng đó. Tính đến một ngày nọ năm 1925, khi một học giả tại Đại học Miskatonic từng trao đổi thư từ với thằng bé ghé thăm nó để rồi phải rời đi trong trạng thái nhợt nhạt và hoang mang, nó đã cao nguyên hai mét.

Trong suốt những năm ấy, Wilbur ngày một khinh miệt người mẹ bạch tạng phần nào dị dạng của mình, và cuối cùng thì nó cấm cô ta đi lên đồi cùng với mình vào Đêm Thánh Walpurgis và Halloween. Năm 1926, người phụ nữ tội nghiệp ấy phàn nàn với Mamie Bishop rằng cô ta sợ thằng bé.

“Có nhiều điều về nó mà tui biết nhưng không thể tiết lộ cho chị được, Mamie à. Dạo này thì có nhiều điều mà bản thân tui thậm chí còn không biết nữa chớ. Tui xin thề có Chúa, tui không biết nó muốn gì hay đang định làm gì.”

Halloween năm đó, những tiếng ồn trên đồi nghe có vẻ ồn ã hơn bao giờ hết, và lửa vẫn vùng cháy trên đồi Sentinel như thường lệ; nhưng dân tình chú ý nhiều hơn đến tiếng kêu chói tai đầy nhịp nhàng của những đàn chim đớp muỗi, lưu lại muộn màng bất thường, chừng như túm tụm ở gần nông trại tối om của gia đình Whateley. Sau nửa đêm, những tiếng hót lanh lảnh của chúng rộ hẳn lên, chuyển thành một tràng cười hỗn loạn, tràn ngập khắp vùng quê, và mãi đến tận bình minh thì lũ chim cuối cùng mới chịu lắng xuống. Thế rồi chúng biến mất, vội vã bay về phía Nam, nơi chúng đáng lẽ phải đến từ một tháng trước rồi. Mãi một thời gian sau, người ta mới hiểu được ý nghĩa của điều này. Xem chừng không có ai trong đám dân quê này qua đời cả - nhưng Lavinia Whateley tội nghiệp, người phụ nữ bạch tạng dị dạng, đã biệt tăm biệt tích.

Vào mùa hè năm 1927, Wilbur sửa chữa hai nhà kho trong sân nông trại và bắt đầu chuyển những cuốn sách cùng đồ đạc của mình ra ngoài đấy. Không lâu sau đó, Earl Sawyer bảo với đám vô công rồi nghề tại tiệm Osborn rằng nông trại nhà Whateley lại tiếp tục được sửa sang. Wilbur đang bít kín tất cả các cửa ra vào với cửa sổ ở tầng trệt, và dường như đang gỡ bỏ các phần tường ngăn cách giống như nó và ông mình từng làm trên tầng bốn năm trước. Nó hiện đang sống ở một trong mấy căn nhà kho, và Sawyer nghĩ thằng bé có vẻ lo lắng và rúng động lạ thường. Nhìn chung, thiên hạ nghi ngờ Wilbur biết điều gì đó về sự mất tích của mẹ nó, và bây giờ chẳng mấy ai dám lại gần căn nhà đó nữa. Chiều cao của thằng bé đã lên đến hơn hai mét mốt, và không có chút dấu hiệu nào là nó sẽ ngừng phát triển.

- V -

Mùa đông năm sau xảy ra một sự kiện hết sức kỳ lạ, ấy chính là Wilbur lần đầu tiên rời khỏi vùng Dunwich. Việc trao đổi thư từ với thư viện Widener tại Harvard, thư viện quốc gia Pháp ở Paris, bảo tàng Anh, Đại học Buenos Aires và thư viện Đại học Miskatonic ở Arkham đã không giúp thằng bé mượn được một cuốn sách mà nó cực kì muốn. Thế là một thời gian sau, Wilbur đích thân lên đường trong bộ dạng bê tha, bẩn thỉu, râu ria xồm xoàm, và giọng điệu quê kệch để tham khảo bản lưu giữ ở Miskatonic, nơi gần nhất về mặt địa lí với nó. Một ngày nọ, với chiều cao gần hai mét rưỡi, và mang theo một chiếc va-li rẻ tiền mới mua từ tiệm bách hóa Osborn, pho tượng máng xối đen sì trông như dê ấy xuất hiện ở Arkham nhằm tìm kiếm cuốn sách đáng sợ được giữ kín tại thư viện của trường đại học - phiên bản tiếng Latinh cuốn sách Necronomicon gớm guốc của lão Ả Rập điên Abdul Alhazred do Olaus Wormius dịch, được in ở Tây Ban Nha vào thế kỉ thứ mười bảy. Từ trước đến nay Wilbur chưa bao giờ nhìn thấy một thành phố nào, nhưng nó chỉ chăm chăm tìm đường đến khuôn viên trường đại học. Tại đấy, nó thậm chí còn băng qua chỗ con chó canh khổng lồ, nanh trắng ởn, thây kệ con chó sủa với vẻ hung hãn và thù hằn đầy bất thường, điên cuồng kéo sợi xích căng cứng của mình.

Wilbur mang kèm theo bản dịch tiếng Anh của Dee mà ông nó đã để lại, vô giá nhưng không đầy đủ, và khi được phép tiếp cận bản tiếng Latinh, nó ngay lập tức đối chiếu hai phiên bản nhằm tìm kiếm một đoạn văn mà đáng lẽ phải nằm ở trang 751 trong cuốn sách khuyết nội dung mình đang sở hữu. Thằng bé khiếm nhã tiết lộ điều ấy cho người thủ thư - tức Tiến sĩ Henry Armitage uyên bác (Thạc sĩ tại Miskatonic, Tiến sĩ tại Princeton, Tiến sĩ Văn khoa danh dự tại Johns Hopkins), người đã từng ghé thăm nông trại, và giờ thì ông đang lịch sự hỏi han nó. Wilbur buộc phải thừa nhận rằng mình đang tìm kiếm một công thức hoặc câu thần chú gì đó chứa cái tên Yog-Sothoth đáng sợ, và nó rất bối rối khi thấy có những đoạn không nhất quán, trùng lặp, và mơ hồ, khiến cho công việc xác định câu thần chú kia trở nên khó khăn. Trong lúc nó sao chép phiên bản công thức cuối cùng mình chọn, Tiến sĩ Armitage vô tình nhìn qua vai nó, trông thấy những trang để mở. Bên trong trang bên trái của phiên bản tiếng Latinh là những mối đe dọa khủng khiếp tột cùng với sự bình an và minh mẫn của thế giới. (Armitage thầm dịch trong đầu phần nội dung ông thấy.)

“Cũng không nên lầm tưởng rằng, con người là chủ nhân lâu đời nhất hay cuối cùng của Trái Đất, hoặc các khối thức sống và vật chất phổ thông là kẻ duy nhất tồn tại. Các Đại Đấng Cổ Xưa đã, đang, và sẽ tồn tại. Không phải trong những vùng không gian chúng ta biết, mà là giữa những nơi ấy, Họ bước đi đầy thanh thản và nguyên sơ, phi không gian và tàng hình đối với chúng ta. Yog-Sothoth biết cánh cổng ấy. Yog-Sothoth là cánh cổng ấy. Yog-Sothoth là chìa khóa và người bảo vệ cổng. Quá khứ, hiện tại, tương lai, tất cả đều là một trong Yog-Sothoth. Ngài biết các Đại Đấng cổ Xưa hồi trước từng vượt qua tại nơi nào, và Họ sẽ lại vượt qua ở đâu. Ngài biết Họ từng trải bước qua những cánh đồng nào trên Trái Đất, và Họ vẫn đang đi ở đâu, cũng như tại sao không ai có thể nhìn thấy Họ trong khi Họ bước đi. Đôi khi con người có thể biết Họ đang ở gần nhờ mùi hương của Họ, nhưng không con người nào hay biết gì về diện mạo của Họ, trừ những đường nét của những tạo vật Họ đã sản sinh ra cho nhân loại; và các tạo vật ấy có rất nhiều chủng loại, với ngoại hình không giống nhau, từ hình mẫu lý tưởng nhất của con người cho đến cái bản thể vô hình vô dạng hệt như Họ. Họ tàng hình và tỏa mùi hôi thối đi qua đi lại trong những miền lẻ loi, nơi Lời Lẽ được cất lên và các Nghi Thức gầm rú quanh năm suốt tháng. Gió lắp bắp với giọng nói của Họ, và mặt đất rì rầm với ý thức của Họ. Họ bẻ cong rừng già và nghiền nát các thành phố, ấy nhưng cả rừng già lẫn thành phố đều không thể diện kiến bàn tay trừng phạt mình. Kadath nơi miền hoang giá băng từng diện kiến Họ, nhưng người đời đã ai từng diện kiến Kadath hay chưa? Những hòn đá khắc ghi dấu ấn của Họ được lưu giữ tại sa mạc băng ở miền Nam và các hòn đảo chìm của đại dương, nhưng nào ai đã nhìn thấy thành phố đóng băng dưới sâu hay tòa tháp cao bị niêm kín với rong rêu và hàu biển quấn quanh? Cthulhu vĩ đại là họ hàng của Họ, nhưng Ngài chỉ có thể lờ mờ theo dõi Họ. Iä! Shub-Niggurath! Ta sẽ nhận diện ra Họ nhờ một mùi xú uế. Bàn tay Họ siết quanh cổ họng ta, nhưng ta lại không thấy Họ. Dẫu vậy, nơi ở của Họ thậm chí lại còn chính là ngưỡng cửa mà ta cẩn mật canh gác. Yog-Sothoth là chìa khóa của cánh cổng, nơi các tinh cầu hội tụ với nhau. Con người hiện đang cai trị nơi Họ từng cai trị; chẳng bao lâu nữa Họ sẽ cai trị nơi con người hiện đang cai trị. Sau hè sẽ đến đông, và sau đông sẽ đến hè. Họ chờ đợi đầy kiên nhẫn và quyền uy, vì Họ sẽ lại trị vì nơi đây một lần nữa.”

Sau khi liên hệ những gì ông đọc được với những điều đã nghe kể về Dunwich cũng như các thực thể tăm tối tồn tại ở đấy, và về Wilbur Whateley cùng khí chất hắc ám, gớm guốc của nó, trải dài từ một gốc gác mập mờ cho đến việc có khả năng nó đã giết mẹ mình, Tiến sĩ Armitage cảm thấy cơn sợ hãi tràn qua người, hữu hình chẳng khác nào một luồng gió lạnh ẩm ướt phả ra từ một ngôi mộ. Thằng bé khổng lồ gù người, trông như dê trước mặt ông nhìn cứ như hậu duệ của một hành tinh hoặc chiều không gian khác; giống như thứ chỉ tồn tại một phần là người và có dính dáng đến các vực thẳm chứa đựng sinh linh và thực thể đen ngòm, trải dài như các miền ảo ảnh mênh mông, vượt ra ngoài mọi giới của lực và vật chất, không gian và thời gian. Chẳng bao lâu sau, Wilbur ngẩng đầu lên và bắt đầu nói theo cái kiểu kì lạ, vang vọng như thể các cơ quan phát ra giọng nói của nó không giống loài người.

“Ngài Armitage,” nó nói, “tui tính mình phải mang cuốn sách đó về nhà. Trong đó có những thứ tui phải đem ra thử trong một số điều kiện mà tui không thể tạo dựng được ở đây, và để thủ tục hành chánh quan liêu ngăn cản tui thì quả là một trọng tội. Hãy để tui mang nó về nhà, thưa ngài, và tui xin thề sẽ không ai biết gì hết. Hẳn không cần nói ngài cũng biết tui sẽ giữ gìn nó cẩn thận. Tui không phải là người đã làm cho bản sách của Dee trở thành như thế này…”

Thằng bé ngừng lời khi nhìn thấy vẻ từ chối đầy kiên quyết trên khuôn mặt của người thủ thư, và các nét mặt như dê của nó trở nên xảo quyệt. Đang sắp sửa bảo thằng bé rằng nó có thể chép lại những phần mình cần, Armitage đột nhiên nghĩ về những hậu quả tiềm tàng và giữ mồm giữ miệng. Trao chìa khóa mở ra các thế giới báng bổ thánh thần nhường ấy cho một kẻ như vậy là một trách nhiệm rất nặng nề. Whateley nhận ra tình hình, và cố gắng trả lời thật nhẹ nhàng.

“Hầy, thôi được rùi, nếu ngài cảm thấy như vậy. Có khi Harvard sẽ không quan trọng hóa mọi sự như ngài.” Rồi nó không nói thêm câu gì nữa, đứng dậy và bước ra khỏi tòa nhà, khom người xuống ở mỗi ô cửa.

Armitage nghe thấy tiếng sủa man dại của con chó canh, và quan sát dáng đi như khỉ đột của Whateley trong lúc nó băng qua phần khuôn viên trường có thể được nhìn thấy từ cửa sổ. Ông nghĩ về những câu chuyện hoang đường mình từng nghe kể, và nhớ lại những bài báo Chủ Nhật cũ trong tờ Advertiser, ông biết được về những bài báo cùng với các truyền thuyết ấy từ đám dân quê cùng người làng Dunwich trong chuyến ghé thăm nơi đó. Những thứ tàng hình không thuộc về dương thế - hay ít nhất là không phải dương thế ba chiều - phóng qua các thung lũng hẹp của New England một cách đầy ô uế và kinh khủng, tởm lợm nghiền ngẫm trên các đỉnh núi. Vốn đã lâu nay, ông tin chắc rằng đó là sự thật. Bây giờ thì ông cảm thấy như thể một phần khủng khiếp nào đó của nỗi kinh hoàng len lỏi kia đang hiện diện ngay gần mình, và thoáng ngỡ tưởng cơn ác mộng cổ xưa và từng có thời án binh bất động ấy vừa tiến thêm một bước đầy hung hiểm trên chặng đường thống trị hắc ám của mình. Ông cất kín cuốn Necronomicon đi và rùng mình vì ghê tởm, nhưng căn phòng vẫn cứ tràn ngập một mùi hôi thối khó tả.

“Ta sẽ nhận diện ra Họ nhờ một mùi xú uế,” ông trích lại. Đúng rồi - cái mùi xú uế này cũng hệt như thứ từng khiến ông phát bệnh tại nông trại nhà Whateley chưa đầy ba năm trước. Ông một lần nữa nghĩ về Wilbur cùng diện mạo như dê, hắc ám của nó, và bật cười nhạo báng trước những tin đồn của làng về gốc gác thằng bé.

“Sinh đẻ cận huyết ư?” Armitage tự lẩm bẩm một mình. “Ôi lạy Chúa, thật là một đám ngớ ngẩn! Trưng ra cho cái ngữ đó cuốn Đại thần Pan của Arthur Machen và họ sẽ nghĩ đấy chỉ là một vụ bê bối Dunwich thông thường! Nhưng thứ gì - ảnh hưởng vô hình vô dạng đáng nguyền rủa nào trong hay ngoài cái thế giới ba chiều này - có thể là cha của Wilbur Whateley đây? Sinh ra vào ngày Lễ Nến - chín tháng sau Đêm Thánh Walpurgis năm 1912, khi tin đồn về những tiếng ồn kì quái trong lòng đất lan truyền đến tận Arkham. Thứ gì đã bước đi trên những ngọn núi vào đêm tháng Năm ấy? Nỗi kinh hoàng Roodmas nào đã đặt chân xuống hạ giới trong lốt máu thịt á nhân đó?”

Trong suốt những tuần sau đó, Tiến sĩ Armitage bắt tay vào thu thập tất cả dữ liệu có thể về Wilbur Whateley và các thực thể vô hình quanh Dunwich. Ông liên lạc với bác sĩ Houghton ở Aylesbury, người đã khám cho lão Whateley già trong lần lão đổ bệnh lúc cuối đời, và thấy những lời trăng trối của lão mà ông bác sĩ trích lại có rất nhiều điều đáng suy ngẫm. Chuyến viếng thăm làng Dunwich không giúp ông khám phá ra điều gì mới mẻ cả; nhưng sau khi nghiên cứu tỉ mỉ cuốn Necronomicon, đặc biệt là những phần mà Wilbur đã hùng hục lùng tìm, ông có vẻ đã tìm ra một số manh mối khủng khiếp mới, xoay quanh bản chất, phương pháp, cùng với mong muốn của cái thế lực xấu xa kỳ lạ đang mơ hồ đe dọa hành tinh này. Sau khi nói chuyện với một số nghiên cứu sinh về truyền thuyết cổ xưa ở Boston kèm theo thư từ với nhiều người ở những nơi khác, ông được một phen sửng sốt vô cùng, và cứ dần dần thêm phần lo lắng, cho đến khi sự kinh ngạc ấy trở thành một nỗi sợ hãi tâm linh tột độ. Mùa hè càng đến gần, ông càng lờ mờ cảm thấy rằng cần phải làm gì đó về những nỗi kinh hoàng lẩn khuất tại vùng thượng thung lũng Miskatonic kia, và về cái sinh vật quái thai được thế giới loài người biết đến dưới cái tên Wilbur Whateley.

- VI -

Vụ việc kinh hoàng tại Dunwich xảy ra vào giữa Hội Mùa Lammas và Thu phân năm 1928, Tiến sĩ Armitage là một trong số những người chứng kiến màn mở đầu quái dị của nó. Trong quãng thời gian ấy, ông đã hay tin về chuyến ghé thăm Cambridge quái đản của Whateley, và việc nó bấn loạn tìm cách mượn hoặc sao chép nội dung cuốn Necronomicon tại thư viện Widener. Những nỗ lực đó chỉ như dã tràng xe cát, vì Armitage đã gửi những lời cảnh báo hết sức khẩn thiết đến cho tất cả các thủ thư chịu trách nhiệm cai quản cuốn sách đáng sợ này. Wilbur vô cùng bồn chồn tại Cambridge; rất nóng lòng muốn có cuốn sách, nhưng nó gần như cũng nóng lòng muốn trở về nhà không kém, như thể thằng bé e sợ hệ quả của việc đi vắng quá lâu.

Đến đầu tháng Tám thì cái kết cục phần nào được dự đoán trước đã xảy ra. Vào giữa đêm hôm mùng 3, Tiến sĩ Armitage bị đánh thức đột ngột bởi tiếng sủa man dại, dữ dội của con chó săn hung hãn trong khuôn viên trường đại học. Những tiếng gầm gừ và sủa cứ vang lên mãi, trầm trầm và khủng khiếp, hằn học, như phát rồ phát dại; mỗi lúc một to hơn, nhưng lại có những khoảng lặng lớn đầy dị hợm. Sau đó, có tiếng gào phát ra từ một cổ họng khác hẳn - một tiếng hét khiến cho phân nửa những con người đang say ngủ tại Arkham phải bật dậy và vĩnh viễn ám ảnh những giấc mơ sau này của họ. Không thể có chuyện tiếng hét ấy xuất phát từ một tạo vật sinh ra trên Trái Đất, hay hoàn toàn thuộc về Trái Đất.

Armitage vội vã khoác lên người ít quần áo và hối hả băng qua đường lẫn bãi cỏ, lao về phía các tòa nhà của trường đại học, thấy rằng có những người khác đang ở phía trước mình; và nghe thấy âm thanh vang vọng của hồi chuông chống trộm vẫn đang lanh lảnh phát ra từ thư viện. Một cửa sổ để mở trông đen ngòm và toang hoang dưới ánh trăng. Kẻ đến đây đã vào được hẳn bên trong; bởi cả tiếng sủa lẫn tiếng la hét, bấy giờ đang nhanh chóng lắng xuống thành một mớ tạp âm pha trộn giữa tiếng gầm gừ và rên rỉ khẽ, rõ ràng vọng ra từ phía bên trong thư viện. Một bản năng nào đấy cảnh báo với Armitage rằng chuyện đang diễn ra là thứ người trần mắt thịt không nên chứng kiến, thế nên ông đã tận dụng uy quyền của mình để đẩy lùi đám đông lại trong lúc mở khóa cánh cửa ngoài tiền sảnh. Trong số nhóm người này, ông thấy Giáo sư Warren Rice và Tiến sĩ Francis Morgan, những người đã được ông tiết lộ một số phỏng đoán và âu lo của bản thân; và ông ra hiệu cho hai nhân vật này đi cùng mình vào bên trong. Ngoại trừ tiếng ư ử đầy cảnh giác, đều đều từ con chó, các âm thanh bên trong lúc bấy giờ đã lắng xuống. Nhưng giờ thì Armitage lại giật nảy mình khi nhận ra một dàn hợp xướng chim đớp muỗi ồn ã giữa những bụi cây đã bắt đầu cất tiếng ca một bài hát nhịp nhàng đến đáng nguyền rủa, như thể hòa đồng với hơi thở cuối cùng của một người đang hấp hối.

Tòa nhà tràn ngập mùi hôi thối đáng sợ mà Tiến sĩ Armitage biết rất rõ, và ba người bọn họ phóng qua hành lang, lao về phía phòng đọc sách phả hệ học nhỏ, nơi tiếng rên rỉ khẽ phát ra. Trong tích tắc, không ai dám bật đèn lên, thế rồi Armitage lấy hết can đảm nhấn công tắc. Một trong ba người bọn họ - không rõ là ai - rú tướng lên trước cái thứ nằm sõng soài giữa mớ bàn hỗn độn và ghế bị lật ngổn ngang trước mặt họ. Giáo sư Rice tuyên bố rằng ông đã thoáng ngất lịm đi, mặc dù ông không lảo đảo hay ngã xuống gì hết.

Nằm nghiêng và hơi gập mình lại trong một vũng dịch hôi thối màu vàng xanh và lớp nhớp như nhựa đường là một vật cao hơn hai mét bảy, bị con chó xé toạc toàn bộ quần áo cùng một ít da. Nó vẫn chưa chết hẳn mà thỉnh thoảng vẫn khẽ co giật, ngực nó phập phồng ăn khớp với tiếng ríu rít điên rồ của lũ chim đớp muỗi đang hau háu chờ đợi bên ngoài một cách hết sức quái đản. Mấy mảnh da giày và phục trang nằm rải rác khắp trong phòng, và ngay sát mé trong cửa sổ là một bao vải rỗng, rõ ràng đã bị quăng vào đấy. Một khẩu súng lục ổ quay rơi gần cái bàn chính giữa phòng, và về sau, một vỏ đạn bị móp nhưng không nhả đạn giúp giải thích lí do khẩu súng lại không được khai hỏa. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, cái vật kia đã lấn át hết tất cả các hình ảnh khác. Nếu bảo rằng không có ngòi bút nhân loại nào đủ sức mô tả nó thì nghe sẽ thật sáo rỗng, chưa kể còn không hoàn toàn chính xác nữa, nhưng ta vẫn có thể nói rằng bất kỳ ai sở hữu những quan niệm về diện mạo và đường nét bị ràng buộc quá chặt chẽ với các dạng thức sống phổ thông trên hành tinh này và với ba chiều không gian đã được biết đến cũng sẽ đều vô phương hình dung nổi nó một cách thật sinh động. Nó rõ ràng phần nào có lai với người, không thể phủ nhận được điều đó. Đôi tay và cái đầu nó trông rất giống con người, và khuôn mặt trông như dê, lẹm cằm của nó là dấu ấn của gia đình Whateley. Nhưng thân và nửa dưới cơ thể có cấu trúc cực kì quái thai, chỉ quần áo rộng thùng thình mới có thể giúp nó đi lại trên dương thế mà không gặp trở ngại hay bị diệt trừ.

Phần phía trên thắt lưng nó chỉ hơi hao hao mang hình người. Ngực của nó, nơi con chó vẫn đang thận trọng đặt bàn chân cào xé của mình ở yên trên đấy, được phủ một lớp da mồi, có hình mắt lưới như da cá sấu. Phần lưng loang lổ vàng và đen, và trông hơi giống lớp da vảy của một số loài rắn. Tuy nhiên, bên dưới thắt lưng là phần tồi tệ nhất; bởi vì đến đoạn này thì tất cả những nét tương đồng với con người đều biến mất và những thứ quái đản bắt đầu. Phủ dày trên da là bộ lông đen thô, và èo uột tòi ra từ bụng là một đống xúc tu dài màu xám xanh với giác hút màu đỏ. Chúng được bài trí rất khác thường, và dường như tuân theo các quy tắc đối xứng của một thứ hình học vũ trụ nào đó mà Trái Đất với Thái Dương Hệ chưa từng biết đến. Trên mỗi một bên hông, nằm sâu trong những cái hốc màu hồng, có mao là một thứ xem chừng là con mắt thô sơ. Thay vì một cái đuôi thì treo lủng lẳng ở đấy lại là một thứ vòi hay râu tua gì đó với các dấu hình khuyên màu tím, và nhiều bằng chứng cho thấy đây là một cái miệng hoặc cổ họng chưa phát triển. Nếu không kể đến lớp lông đen phủ ở trên thì phần chi sẽ trông hao hao chân sau của những loài thằn lằn khổng lồ thời tiền sử của Trái Đất; và ở dưới cuối là những miếng đệm đầy gân guốc nhấp nhô, chẳng phải vó guốc mà cũng không phải móng vuốt. Khi cái vật ấy hít thở, đuôi và xúc tu của nó nhịp nhàng thay đổi màu sắc, như thể chịu ảnh hưởng từ một hệ tuần hoàn bình thường đối với phía gốc gác phi nhân của nó. Hiện tượng ấy thể hiện trên các xúc tu bằng việc tông xanh lục của nó sẫm lại, ở phần đuôi thì lại là sắc vàng xen kẽ với một màu trắng xám bệnh hoạn trong khoảng trống giữa các vòng màu tím. Không có chút máu thật nào hết; chỉ có thứ dịch hôi thối màu vàng xanh chảy thành dòng dọc trên nền sàn phủ sơn, loang ra ngoài phạm vi chỗ lớp nhớp, và để lại một vết ố lạ thường đằng sau.

Sự hiện diện của ba người đàn ông xem chừng đã khuấy động cái thứ hấp hối kia, và nó bắt đầu lầm bầm mà không quay hoặc ngẩng đầu lên. Tiến sĩ Armitage không ghi chép lại những câu nó nói, nhưng cả quyết khẳng định rằng không có lời nào là tiếng Anh hết. Mới đầu thì các âm tiết không có chút tương đồng với bất kỳ ngôn ngữ nào trên Trái Đất, nhưng đến gần cuối thì có một số đoạn rời rạc rõ ràng được trích ra từ cuốn Necronomicon, tác phẩm báng bổ quái dị mà cái thứ này đã bỏ mạng trên đường tìm kiếm. Theo như những gì Armitage nhớ, nội dung của mấy đoạn ấy nghe na ná như “N’gai, n’gha’ghaa, bugg-shoggog, y’hah; Yog-Sothoth, Yog-Sothoth.” Tiếng nói dần tắt lịm đi trong lúc đám chim đớp muỗi cứ nhịp nhàng rít lên lanh lảnh với một vẻ háo hức xấu xa.

Sau đó tiếng thở hổn hển chững lại, và con chó ngẩng đầu lên tru một tiếng dài, thống thiết. Sự thay đổi xuất hiện trên khuôn mặt vàng, trông như dê của cái thứ đang nằm sõng soài, và đôi mắt lớn màu đen thất kinh nhắm lại. Bên ngoài cửa sổ, tiếng rít inh tai nhức óc của lũ chim đớp muỗi đột nhiên ngưng bặt, một âm thanh vo vo và xào xạc hoảng loạn vang lên, át đi những tiếng xì xào của đám đông bấy giờ đang túm tụm quanh đấy. Bè lũ quan sát lắm lông bay túa lên, biến mất khỏi tầm mắt, tạo thành những đám mây khổng lồ hằn trên nền mặt trăng, điên cuồng đuổi theo thứ chúng coi là con mồi.

Cùng lúc ấy, con chó đột ngột bật dậy, sủa một tiếng đầy sợ hãi, và lo lắng nhảy ra khỏi ô cửa sổ nó từng dùng để vào phòng. Đám đông phát ra một tiếng kêu, và Tiến sĩ Armitage lớn giọng bảo với những người bên ngoài rằng không được cho ai vào cho đến khi cảnh sát hoặc nhân viên giám định y tế đến. Ông lấy làm mừng là các cửa sổ quá cao, không thể nhìn vào được từ ngoài, và ông cẩn thận kéo những tấm rèm sẫm màu che từng ô cửa lại. Lúc này thì đã có hai cảnh sát viên xuất hiện. Tiến sĩ Morgan đón họ trong tiền sảnh, hiện đang khẩn nài họ khoan vào căn phòng đọc sách nồng nặc mùi hôi hám vì lợi ích của chính bản thân họ, và hãy đợi cho tới khi nhân viên giám định đến và cái thứ nằm trên sàn đã được che lại.

Trong khi ấy, trên sàn diễn ra một số thay đổi đáng sợ. Không việc gì phải miêu tả lại hiện tượng teo tóp và phân rã xảy ra trước mắt Tiến sĩ Armitage và Giáo sư Rice theo kiểu như thế nào và với tốc độ ra sao; nhưng có thể nói rằng ngoài cái mã khuôn mặt và bàn tay, phần con người đích thực mà Wilbur Whateley sở hữu hẳn là rất nhỏ. Khi nhân viên giám định y tế đến, chỉ còn duy nhất một khối màu trắng dính lớp nhớp trên những tấm ván quét sơn, và cái mùi quái dị đã gần như đã biến mất hoàn toàn. Có vẻ Whateley không có hộp sọ hoặc xương cốt; hay ít nhất là không có xương cốt thực sự hay vững chắc gì cả. Nó phần nào giống với người cha bí hiểm của mình.

- VII -

Ấy nhưng tất cả những điều này chỉ là khúc dạo đầu của sự kiện kinh hoàng thực sự tại Dunwich. Các quan chức giải quyết hết mọi thủ tục cần thiết trong hoang mang, các tình tiết bất thường được cẩn thận giấu biệt khỏi báo chí và công chúng, đã có người được cử đến Dunwich và Aylesbury nhằm tìm nhà và báo tin cho người thừa kế của Wilbur Whateley quá cố, bất kể đó có là ai. Họ thấy đám dân quê nơi đây đang trong tình trạng cực kỳ kích động, cả vì mấy tiếng ầm ầm rền vang ngày một lớn bên dưới những ngọn đồi hình vòm lẫn vì cái mùi hôi thối bất thường và âm thanh oàm oạp dồn dập, phát ra càng lúc càng ồn ã từ cái vỏ rỗng khổng lồ do nông trại bít ván kín mít của Whateley cấu thành. Earl Sawyer, người chịu trách nhiệm chăm sóc ngựa cùng gia súc trong lúc Wilbur vắng mặt, đã khủng hoảng thần kinh nghiêm trọng. Mấy vị chức trách nại cớ để không phải đặt chân vào cái chốn đóng ván ồn ào kia; và rất lấy làm mừng khi được gói gọn công cuộc khảo sát khu vực thằng bé quá cố từng sống, tức mấy cái nhà kho mới được sửa chữa, trong đúng một lần viếng thăm duy nhất. Họ trình một bản báo cáo đầy tẻ nhạt lên cho tòa án Aylesbury, và theo lời đồn thì các vụ kiện liên quan đến quyền thừa kế vẫn đang được giải quyết giữa vô số nhánh nhà Whateley, cả đã suy thoái lẫn chưa, ở vùng thượng thung lũng Miskatonic.

Một bản thảo với độ dài gần bất tận với nội dung là các kí tự lạ đã được tìm thấy trên chiếc tủ cũ mà chủ nó dùng làm bàn, và nó chẳng khác nào một câu đố khó hiểu đối với những người đã phát hiện ra. Bản thảo được viết theo kiểu gióng ngang như một cuốn sổ cái khổng lồ, và căn cứ vào khoảng cách dãn dòng cũng như cách màu mực và nét chữ thay đổi mà đây được đoán là một cuốn nhật ký. Sau một tuần tranh luận, nó đã được gửi đến Đại học Miskatonic cùng với bộ sưu tập sách kì lạ của thằng bé quá cố để nghiên cứu và có thể là phiên dịch nữa. Nhưng chẳng bao lâu sau, ngay cả những nhà ngôn ngữ học hàng đầu cũng nhận thấy rằng sẽ khó có thể giải mã được bản thảo này. Tính đến nay vẫn chưa phát hiện ra bất kỳ vết tích gì của chỗ vàng cổ mà Wilbur và lão Whateley già luôn sử dụng để thanh toán các khoản nợ của mình.

Vào đêm mùng 9 tháng Chín, nỗi kinh hoàng sổng ra. Tối hôm ấy, những tiếng ồn trên đồi vang lên rất rõ, và đám chó hung hăng cứ sủa thâu đêm. Những người dậy sớm vào ngày mùng 10 nhận thấy phảng phất trong không khí mùi hôi thối dị thường. Khoảng bảy giờ, Luther Brown, thằng nhóc giúp việc tại nông trại của George Corey, chỗ giữa thung lũng Cold Spring và ngôi làng, cuống cuồng phóng về sau khi dắt lũ bò ra bãi cỏ mười hecta lúc ban sáng. Thằng nhóc gần như bị co giật vì sợ hãi lúc loạng choạng lao vào trong nhà bếp; và ở sân bên ngoài là đàn bò khiếp đảm chẳng kém, bấy giờ đang cà móng và rống đầy thảm thương sau khi đã cùng hoảng loạn bám theo thằng bé để quay về. Giữa những tiếng thở hổn hển, Luther cố gắng lắp bắp thuật lại câu chuyện của mình cho bà Corey nghe.

“Đoạn trên con đường sau thung lũng ấy, cô Corey - có thứ gì đấy từng ở đó! Nó có mùi như sấm sét, tất cả các bụi rậm với cây con đều bị đẩy bạt lại khỏi con đường như thể một ngôi nhà đã di chuyển dọc theo đấy. Và đó vẫn chưa phải là điều tệ nhất đâu. Trên đường có dấu chân, cô Corey à - những dấu chân tròn khổng lồ, lớn ngang miệng thùng phuy, tất cả đều lún sâu như thể từng có một con voi đi ngang, có điều bốn chân thì không đủ để tạo nên những dấu chân ấy! Cháu quan sát dăm ba dấu trước khi bỏ chạy, và cháu thấy phủ trên tất cả mọi dấu là những đường xoè ra từ một điểm, trông cứ như những chiếc quạt lá cọ lớn - lớn gấp hai hay ba lần là bình thường - bị ép phẳng xuống dưới đường. Cái mùi thật kinh khủng, giống như mùi quanh chỗ căn nhà cũ của Phù thủy Whateley…”

Đến đoạn này thì nó ấp úng, và dường như lại bị nỗi sợ hãi từng khiến mình phải vắt giò lên cổ chạy về nhà làm cho run lẩy bẩy. Vì không thể khai thác thêm thông tin gì nữa, bà Corey bắt đầu gọi điện cho hàng xóm. Và thế là đoạn dạo đầu của bản nhạc hoảng loạn bắt đầu lan truyền khắp nơi, chẳng khác nào điềm báo cho những nỗi khiếp đảm khổng lồ. Khi bà ta liên hệ với Sally Sawyer, quản gia nhà Seth Bishop, nơi gần nhà của gia đình Whateley nhất, đến lượt bà ta phải lắng nghe thay vì truyền đạt; bởi vì do khó ngủ, thằng cu Chauncey của Sally đã lên chỗ ngọn đồi mạn gần nhà của Whateley, và hoảng hồn quay trở lại sau khi ngó qua nơi ấy cùng bãi cỏ nơi ông Bishop thả đám bò của mình suốt đêm.

“Dạ, chị Corey à,” giọng nói run rẩy của Sally truyền qua đường dây, “thằng Chauncey vừa chạy về như ma đuổi, và gần như không thốt nổi nên lời vì sợ hãi! Nó bảo nhà của lão Whateley nổ tung cả rồi, gỗ văng khắp nơi như thể thuốc nổ đã được sử dụng bên trong, chỉ có tầng dưới cùng không sao, nhưng nó bị một chất gì đó phủ kín giống như nhựa hắc ín có mùi rất kinh, nhỏ tong tỏng xuống dưới đất qua mép phần tường gỗ bên bị nổ. Trong sân có mấy cái dấu gì rất ghê rợn nữa - những dấu tròn to hơn một cái thùng phuy, và cũng dính lớp nhớp cái thứ chất vấy trên ngôi nhà bị nổ. Chauncey nói chúng dẫn vào trong đồng cỏ, một mảng cỏ chỗ đấy rộng hơn cả cái chuồng đã bị đạp bẹp, rồi tại những nơi mấy dấu tròn đi qua, tất cả các bức tường đá đều bị hất văng tứ tung.

“Và chị Corey này, Chauncey còn kể nó phải đi tìm đám bò của ông Seth, bất chấp lúc bấy giờ đang sợ phát khiếp; thằng nhỏ tìm thấy chúng tại đồng cỏ mạn trên, gần chỗ Devil’s Hop Yard, trong trạng thái tệ hại vô cùng. Phân nửa lũ bò đã biến mất, và phân nửa còn sót lại thì bị hút khô cả máu, trên thân là các vết loét tương tự như những gì từng xuất hiện trên đám gia súc của Whateley kể từ hồi thằng nhãi đen nhẻm của Lavinny chào đời. Ông Seth đang đi kiểm tra đám bò, nhưng tui cam đoan là ổng sẽ không bén mảng đến quá gần nhà của Phù thủy Whateley đâu! Chauncey không quan sát cẩn thận xem cái mảng cỏ bẹp lớn dẫn đi đâu sau khi nó rời đồng cỏ, nhưng thằng nhỏ nghĩ cái đấy hướng về phía con đường dẫn vào ngôi làng trong thung lũng.

“Tui cam đoan đấy, chị Corey ạ, có thứ đáng lẽ không được sổng ra nhưng nay lại đang tự tung tự tác rồi, và riêng về phần mình thì tui tin thằng nhãi Wilbur Whateley kia chính là thủ phạm đã sản sinh ra thứ đấy, thế nên nó mới có kết cục thê thảm như vậy. Trước giờ tui toàn bảo với tất cả mọi người là bản thân thằng nhãi cũng có phải là người hẳn đâu; tui nghĩ nó và lão Whateley già hồi trước hẳn đã nuôi thứ gì đó thậm chí còn không giống người bằng thằng nhãi trong cái nhà bị bít kín lại kia. Quanh Dunwich luôn có những thứ tàng hình - những thứ còn sống - không phải là con người mà cũng chẳng tốt lành gì cho con người.

“Đêm qua mặt đất phát tiếng rất ồn ã, và đến gần sáng thì Chauncey nghe thấy lũ chim đớp muỗi trong thung lũng Cold Spring kêu váng trời váng đất đến độ nó không thể ngủ nổi. Thế rồi nó có cảm tưởng mình nghe thấy một âm thanh gì đấy nữa văng vẳng vọng lại từ phía nhà của Phù thủy Whateley - kiểu như tiếng gỗ bị rứt hay bóc toạc ra, giống một cái hộp gỗ lớn được mở ra phía đằng xa ấy. Với tất cả những chuyện ấy, nó không ngủ nghê được tí nào cho tới khi mặt trời lên, sáng nay thì vừa dậy phát là nó đã chạy qua chỗ ngôi nhà của Whateley xem có chuyện gì luôn. Nó đã thấy đủ lắm rồi, tui cam đoan đấy, chị Corey ạ! Điều này chẳng tốt lành gì cả, tui nghĩ cánh đàn ông cần phải lập một nhóm và làm gì đó thui. Tui biết có thứ kinh khủng nào đấy đang tự do, và cảm thấy như thể mình tận số đến nơi rồi, dù chỉ có Chúa mới biết cụ thể nó là gì.

“Thằng Luther bên chỗ chị có để ý nhìn xem mấy cái dấu vết lớn kia dẫn đi đâu không? Không à? Ôi, chị Corey ơi, nếu chúng mà nằm ở mạn này của con đường thung lũng, và chưa đến được nhà chị, tui tin chúng hẳn đã đâm thẳng vào trong thung lũng. Chắc là đúng rồi. Tui trước giờ toàn nói thung lũng Cold Spring chẳng phải là chốn lành mạnh hay tử tế gì cho cam mà. Đám chim đớp muỗi và đom đóm tại đó không bao giờ hành xử như tạo vật của Chúa. Thiên hạ đồn rằng ta sẽ có thể nghe thấy những thứ lạ kỳ lướt qua và kháo chuyện trên không tại đó nếu đứng đúng nơi, giữa dốc đá và Bear’s Den.”

Đến trưa hôm ấy, nguyên ba phần tư cánh đàn ông của Dunwich đã đổ hết ra ngoài những con đường và đồng cỏ giữa khu tàn tích mới tạo của gia đình Whateley và thung lũng Cold Spring, hãi hùng săm soi các dấu chân khổng lồ, quái dị, đám gia súc thương tật của Bishop, đống đổ nát kì lạ, hôi thối của khu nông trại, và chỗ cỏ cây giập nát, rối bù của những cánh đồng và bờ đường. Bất kể thứ đã sổng ra ngoài thế giới có là gì thì nó chắc chắn cũng đã tiến xuống khe núi lớn đầy hiểm ác; bởi vì tất cả cây cối hai bên sườn khe đều cong oằn và gãy, một đại lộ lớn bị khoét xuyên qua các bụi cây thấp treo trên vách đá. Cứ như thể một ngôi nhà đã bị một trận tuyết lở đẩy đi, trượt qua mớ cây cối đan xen rối rắm trên con dốc gần như thẳng đứng. Không có âm thanh nào vọng lên từ bên dưới, mà chỉ có một mùi xú uế thoang thoảng, không rõ là gì. Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi cánh đàn ông muốn ở lại bên mép khe núi và cãi cọ hơn là leo xuống và đương đầu với con quái vật khổng lồ bí ẩn ngay tại hang ổ của nó. Ba con chó đi cùng đoàn người mới đầu sủa rất hăng, nhưng khi đến gần thung lũng thì tỏ vẻ khiếp nhược và ngần ngại. Ai đó gọi điện báo tin cho tờ Aylesbury Transcript; nhưng vì đã quá nhàm tai với những câu chuyện hoang đường bắt nguồn từ Dunwich, biên tập viên chỉ viết một đoạn hài hước về nó; và không lâu sau đó thì bài ấy được Associated Press sao chép lại.

Đêm hôm đó, tất cả mọi người đi về nhà, và mọi ngôi nhà cũng như chuồng trại đều được rào chắn vững chãi hết sức có thể. Lẽ đương nhiên, không có gia súc nào được thả rông ngoài đồng hoang. Khoảng hai giờ sáng, một mùi hôi thối đáng sợ và tiếng chó sủa dữ dội đánh thức gia đình Elmer Frye, ở rìa phía Đông thung lũng Cold spring, và tất cả đều đồng ý rằng họ nghe thấy một âm thanh sột soạt hay óc ách nghèn nghẹt gì đó vọng vào từ đâu đó bên ngoài. Bà Frye đề nghị gọi điện thoại cho hàng xóm, và Elmer chồng bà sắp sửa đồng ý thì tiếng gỗ vỡ nát ngắt ngang cuộc trò chuyện của họ. Có vẻ nó đến từ chỗ cái chuồng; rồi theo liền sau đó là tiếng bọn gia súc gào rống và giẫm đạp lên nhau đầy kinh dị. Lũ chó chảy dãi ròng ròng và thu mình sát chân cả gia đình đang sợ đến đờ hết cả người. Ông Frye thắp đèn lồng theo thói quen, mặc dù biết rằng đi ra ngoài cái chuồng đen ngòm kia cũng sẽ đồng nghĩa với dấn thân vào cửa tử. Bọn trẻ con và cánh phụ nữ khóc thút thít, không dám la hét vì được một bản năng phòng vệ mơ hồ xa xưa nào đó mách bảo rằng nếu muốn giữ mạng thì phải im lặng. Cuối cùng, âm thanh của lũ gia súc lắng xuống thành tiếng rên rỉ thảm hại, và nổi lên sau đó là một tràng những tiếng răng rắc, rầm rầm, và tanh tách. Gia đình Frye túm tụm bên nhau trong phòng khách, không dám nhúc nhích cho đến khi những vọng âm cuối cùng chìm đi ở đằng xa, bên trong thung lũng Cold Spring. Thế rồi, giữa những tiếng rên rỉ thê lương từ chuồng gia súc và tiếng ríu rít ma quái của đám chim đớp muỗi muộn màng trong thung lũng, Selina Frye loạng choạng đến bên điện thoại và loan tin về giai đoạn thứ hai của cơn ác mộng.

Ngày hôm sau, toàn bộ vùng quê rơi vào hoảng loạn. Có mấy nhóm người khiếp vía, miệng câm như hến ghé xem nơi chuyện quái dị xảy ra. Trải từ thung lũng ra đến trang trại nhà Frye là hai dải tàn phá tan hoang khổng lồ, với những dấu chân gớm guốc phủ kín các mảng đất trống, và một bên của cái chuồng cũ sơn đỏ đã bị sụp hoàn toàn. Về phần đám gia súc thì chỉ một phần tư là có thể được tìm thấy và định danh. Vài con trong số chúng tan xác theo một kiểu rất khác lạ, và tất cả những con còn sống đều phải bị bắn hạ. Earl Sawyer đề nghị đi kêu người từ Aylesbury hoặc Arkham đến giúp đỡ, nhưng những người khác khăng khăng bảo rằng sẽ chỉ vô ích mà thôi. Lão Zebulon Whateley, thành viên của một nhánh gia tộc nằm ở ranh giới giữa lành mạnh và thoái hóa, đã đưa ra một số đề xuất điên rồ đầy tăm tối về các nghi thức cần được thực hiện trên những đỉnh đồi. Lão là hậu duệ của một gia đình rất trọng truyền thống, và những gì lão nhớ về những vụ tụng niệm thần chú trong các vòng tròn đá lớn không hẳn là có liên đới gì đến Wilbur và ông của nó.

Bóng tối bao trùm lên một miền quê hoang mang, nhưng lại quá thụ động để tổ chức triển khai phòng thủ cho thật tử tế. Trong một vài trường hợp, các gia đình họ hàng thân thích sẽ túm tụm lại và cùng canh phòng dưới một mái nhà trong cảnh trời u ám; nhưng nhìn chung thì họ chỉ lặp lại cái màn đóng cửa cài then đêm hôm trước, đồng thời nạp đạn súng hỏa mai và để sẵn chĩa ba chỗ tiện lấy, dù làm vậy cũng chỉ phí công vô ích. Tuy nhiên, chẳng có gì xảy ra cả, ngoại trừ việc trên đồi có một số tiếng ồn vọng xuống; và lúc sáng ra, nhiều người hi vọng rằng nỗi kinh hoàng mới đã biến mất chóng vánh như lúc nó xuất hiện. Thậm chí còn có mấy người táo bạo đề xuất xông vào trong thung lũng phản công, mặc dù họ chẳng dám làm gương cho số đông hãy còn do dự.

Khi đêm buông, màn đóng cửa cài then tiếp tục được lặp lại, mặc dù có ít gia đình túm tụm vào với nhau hơn. Sáng ra, cả gia đình Frye lẫn Seth Bishop đều báo là lũ chó đã bị kích động và có mấy âm thanh cùng mùi hôi thối mơ hồ từ xa vẳng lại, trong khi những người ra ngoài thăm dò từ sớm hãi hùng nhận thấy trên con đường bao quanh đồi Sentinel đã xuất hiện một loạt những dấu chân quái dị mới. Vẫn như trước, hai bên lề đường bị bầm dập cả, cho thấy nỗi kinh hoàng này sở hữu một kích thước lớn tột cùng. Căn cứ vào dạng hình của các dấu vết thì xem chừng nó đã di chuyển theo hai hướng, như thể ngọn núi di động kia đã từ thung lũng Cold Spring đến và rồi quay trở lại đó thông qua cùng một con đường. Dưới chân đồi, một mảng bụi cây non bị nghiền nát rộng chín mét dẫn thẳng lên trên, và những người lần theo dấu vết há hốc mồm khi thấy ngay cả những chỗ dốc đứng thẳng cũng không khiến cái vệt bất di bất dịch kia phải chệch đi đâu hết. Bất kể nỗi kinh hoàng này là gì đi chăng nữa, nó cũng có thể leo lên một vách đá với độ dốc gần như thẳng đứng; và khi đám người đi thăm dò leo lên đến đỉnh đồi bằng những tuyến đường vòng an toàn hơn, họ thấy rằng vệt dấu kết thúc ở đó - hay đúng hơn là quay ngoắt lại.

Đây chính là nơi hồi trước gia đình Whateley vẫn hay nhóm các đống lửa dị hợm và tụng những nghi lễ đáng ghê tởm của mình bên hòn đá trông như cái bàn vào Đêm Thánh Walpurgis và Halloween. Giờ đây, chính hòn đá đó lại trở thành tâm điểm của nguyên một vùng đất mênh mông bị nỗi kinh hoàng đồ sộ kia tàn phá. Trên bề mặt hơi lõm của hòn đá là một lớp nhựa dinh dính dày và hôi thối, hệt như thứ chất từng được trông thấy trên mặt sàn khu nông trại đã bị hủy hoại của nhà Whateley khi nỗi kinh hoàng ấy thoát ra. Ai nấy cũng nhìn nhau và lẩm bẩm. Rồi họ nhìn xuống ngọn đồi. Có vẻ nỗi kinh hoàng này đã leo xuống bằng một con đường tương tự lúc lên. Có đoán già đoán non thì cũng sẽ chỉ tổ công cốc. Lý trí, logic, và những quan niệm thông thường về động cơ đều vô dụng. Chỉ có mình lão Zebulon, người không đi cùng với nhóm này, mới có thể miêu tả được đúng mực tình huống này hay đưa ra nổi một lời giải thích khả dĩ.

Đêm thứ Năm cũng bắt đầu giống như những đêm khác, nhưng có một cái kết ít vui vẻ hơn. Đám chim đớp muỗi trong thung lũng đã rú rít dai dẳng bất thường đến nỗi nhiều người không tài nào ngủ nổi. Khoảng ba giờ sáng, điện thoại của tất cả mọi người đều run rẩy đổ chuông. Những ai nhấc ống nghe lên sẽ đều nghe thấy một giọng nói hoảng sợ đến phát rồ thét lên, “Cứu với, ôi lạy Chúa!…” và một số người tin rằng ngay lúc tiếng kêu đó vừa dứt thì một tiếng đổ sầm liền vang lên. Chẳng có thêm gì nữa. Không ai dám làm gì hết, và đến tận sáng thì họ mới biết cuộc gọi đến từ đâu. Sáng ra, những người nhận được cú điện thoại kia đã gọi cho tất cả các thành viên được kết nối khác, và phát hiện ra rằng chỉ có gia đình Frye là không đáp. Sự thật lộ diện một giờ sau, khi nhóm người có vũ trang được tất tả tập hợp lại và lê bước đến nhà Frye ở mạn đầu thung lũng. Sự tình thật kinh khủng, mặc dù chẳng có gì đáng bất ngờ cho lắm. Có thêm nhiều dải đất và các dấu chân quái dị nữa, nhưng không còn ngôi nhà nào cả. Nó đã bẹp rúm lại như một cái vỏ trứng, và không thể tìm thấy được gì trong mớ hoang tàn, dù là còn sống hay đã chết. Chỉ có một mùi hôi thối và chất nhựa hắc ín dính lớp nhớp. Gia đình Elmer Frye đã bị xóa sổ khỏi Dunwich.

- VIII -

Trong khi đó, một giai đoạn thầm lặng hơn nhưng thậm chí còn mang tính tâm linh sâu xa hơn của cơn ác mộng đang dần u ám hé lộ đằng sau cánh cửa đóng kín của một căn phòng đầy kệ sách ở Arkham. Bản thảo ghi chép hay cuốn nhật kí lạ thường của Wilbur Whateley, vốn được chuyển đến Đại học Miskatonic để phiên dịch, đã làm cho các chuyên gia về ngôn ngữ cả cổ đại lẫn hiện đại bị một phen hết sức lo lắng và bối rối. Chỉ riêng bảng chữ cái sử dụng trong đó thôi cũng hoàn toàn không được chuyên gia nào tại đấy biết đến, bất chấp nhìn chung thì nó cũng có đôi chút tương đồng với thứ tiếng Ả Rập nét đậm được sử dụng ở vùng Lưỡng Hà. Kết luận cuối cùng mà các nhà ngôn ngữ học đưa ra là văn bản này sử dụng một bảng chữ cái giả, khiến cho nó như một thứ mật mã; mặc dù xem chừng mọi phương pháp giải mã thông thường đều chẳng đủ sức cung cấp bất kì manh mối nào, ngay cả khi được áp dụng trên cơ sở mọi ngôn ngữ mà người viết có thể đã sử dụng. Những cuốn sách cổ được lấy từ ngôi nhà của Whateley cũng không giúp ích được chút gì về khoản này, mặc dù chúng vô cùng thú vị và trong một số trường hợp còn hứa hẹn sẽ khơi mở những hướng nghiên cứu vừa mới mẻ, vừa khủng khiếp cho cả các triết gia lẫn các nhà khoa học. Một trong số đó, cuốn sách nặng nề với chiếc móc sắt, được viết bằng một bảng chữ cái bí hiểm khác - bảng chữ cái này mang diện mạo rất khác, và giống với tiếng Phạn hơn bất kì ngôn ngữ nào. Rốt cuộc, cuốn sổ cũ được giao hẳn cho Tiến sĩ Armitage, do ông quan tâm một cách lạ thường đến vụ việc của thằng bé Whateley, và cả vì ông rất uyên thâm về ngôn ngữ lẫn thành thạo mảng các bùa chú huyền bí của thời cổ đại cũng như Trung Cổ.

Armitage đoán rằng có khả năng bảng chữ cái này là một thứ được ngấm ngầm sử dụng bởi một số giáo phái cấm kỵ, đã tồn tại từ thời xa xưa, và thừa hưởng nhiều nghi thức cũng như truyền thống từ các pháp sư của thế giới Ả Rập. Tuy nhiên, vấn đề đó không được ông cho là quan trọng; vì sẽ chẳng việc gì phải biết nguồn gốc của các ký hiệu nếu như chúng được sử dụng dưới dạng mật mã trong một ngôn ngữ hiện đại, và đó chính điều ông đang nghi ngờ. Bởi vì nó có một lượng chữ rất lớn, ông tin rằng người viết sẽ chẳng muốn sử dụng một ngôn ngữ không phải tiếng của mình làm gì cho lằng nhằng, với ngoại lệ có thể sẽ chỉ là một số công thức và thần chú đặc biệt. Thế là ông suy xét bản thảo với giả định sơ bộ rằng phần lớn nội dung của nó được viết bằng tiếng Anh.

Căn cứ vào những thất bại các đồng nghiệp của mình liên tục gặp phải, Tiến sĩ Armitage biết rằng đây là một câu đố sâu sắc và phức tạp; và các giải pháp đơn giản thậm chí sẽ còn chẳng xứng đáng đem ra thử nghiệm. Suốt giai đoạn cuối tháng Tám, ông tự trau dồi bản thân với khối kiến thức khổng lồ của mật mã học; tận dụng tối đa các nguồn lực trong thư viện riêng của mình, cày cuốc hết đêm này qua đêm khác giữa những bí kíp trong Poligraphia của Trithemius, De Furtivis Literarum Notis của Giambattista Porta, Traité des Chiffres của De Vigenère, Cryptomenysis Patefacta của Falconer, các chuyên khảo thế kỉ mười tám của Davys với Thicknesse, cùng các chuyên gia cận đại như Blair, von Marten, và cuốn Kryptographik của Klüber. Ông xen kẽ công cuộc nghiên cứu sách vở của mình với việc xử lý trực tiếp bản thảo, và dần tin chắc rằng bản thân đang phải đương đầu với một trong những mật mã tinh vi và khéo léo nhất, với nhiều danh sách chữ cái tương ứng được sắp xếp như bảng cửu chương, và thông điệp được xây dựng bằng các từ khóa không có quy luật mà chỉ người nào đã được dạy mới biết. Các chuyên gia thời xưa có vẻ hữu ích hơn những người gần đây, và Armitage kết luận rằng bộ mã của bản thảo có tuổi đời rất cổ, chắc hẳn đã được lưu truyền qua hàng bao thế hệ các nhà thí nghiệm thần học. Đã mấy lần ông cứ ngỡ mình sắp sửa làm sáng tỏ được mọi thứ, nhưng rồi bị tụt lùi bởi một chướng ngại vật không lường trước được. Thế rồi, khi tháng Chín đến gần, mây mù bắt đầu tan. Một số chữ cái được sử dụng trong mấy phần nhất định của bản thảo lộ diện một cách cụ thể và không lẫn đi đâu được; việc văn bản thực sự được viết bằng tiếng Anh đã trở nên rõ ràng.

Vào tối ngày mùng 2 tháng Chín, rào cản lớn cuối cùng cũng sụp đổ, và lần đầu tiên, Tiến sĩ Armitage có thể đọc được một đoạn liền mạch trong cuốn biên niên sử của Wilbur Whateley. Đó quả thật là một cuốn nhật ký, đúng như tất cả đều đã nghĩ; và phong cách trình bày của nó thể hiện rất rõ bản chất uyên thâm về huyền học song lại ít được học hành của cái sinh vật kỳ lạ đã viết ra nó. Gần như ngay đoạn dài đầu tiên mà Armitage giải mã được, một mục đề ngày 26 tháng Mười Một, 1916, cũng đã cực kì đáng giật mình và lo ngại. Ông nhớ nó vốn được viết bởi một đứa trẻ ba tuổi rưỡi, có điều trông lại giống như một đứa trẻ mười hai hoặc mười ba tuổi.

Hôm nay học tiếng Aklo cho Sabaoth, nhưng không thích, vì chỉ có thể nhận được câu trả lời từ ngọn đồi chứ không phải từ trên không. Thứ trên tầng phát triển nhanh hơn ta dự kiến, và chắc đầu óc chẳng có mấy phần người phàm. Bắn con Jack, chó chăn cừu của Elam Hutchins, khi nó đến cắn ta. Elam nói gã sẽ giết ta nếu dám. Ta đoán gã sẽ không dám đâu. Đêm qua ngoại không cho ta tụng câu thần chú Dho, ta nghĩ mình đã nhìn thấy nội thành ở hai cực từ. Ta sẽ đi đến chỗ những cực đó sau khi Trái Đất đã được thanh trừng, nếu không thể vượt qua được khi tụng thần chú Dho-Hna. Trong buổi gặp đêm, các Đấng trên không nói rằng ta sẽ phải mất nhiều năm thì mới có thể thanh trừng được Trái Đất, và ta đoán lúc ấy ngoại đã chết rồi, thế nên ta sẽ phải học hỏi hết tất cả các góc cạnh của các chiều không gian cùng mọi câu thần chú giữa Yr và Nhhngr. Các Đấng từ bên ngoài sẽ giúp đỡ, nhưng họ không thể sử dụng thân xác khi không sở hữu dòng máu con người. Thứ trên tầng trông có vẻ sở hữu tố chất thích hợp. Ta có thể hơi nhìn thấy nó khi làm dấu Voor hay thổi bột Ibn Ghazi vào nó, và nó cũng đang ở gần như họ vào Đêm Thánh Walpurgis trên đồi. Gương mặt còn lại có thể sẽ mòn đi chút ít. Không biết ta sẽ trông như thế nào khi Trái Đất đã được thanh trừng và không còn sinh vật nào của Trái Đất còn tồn tại trên đó nữa. Ngài đến từ lễ Aklo Sabaoth nói ta có thể sẽ biến dạng vì có nhiều việc bên ngoài cần giải quyết.

Sáng ra, Tiến sĩ Armitage nhớp nháp mồ hôi lạnh vì kinh hoàng và trong trạng thái tỉnh như sáo, tập trung đến điên cuồng. Suốt cả đêm ông không hề rời tập bản thảo, chỉ ngồi bên bàn dưới ngọn đèn điện, lật hết trang này đến trang khác bằng đôi bàn tay run rẩy với tốc độ tối đa mà khả năng giải mã văn bản bí hiểm của ông cho phép. Ông đã lo lắng gọi điện cho vợ, bảo rằng ông sẽ không về nhà, và khi bà mang bữa sáng từ nhà đến cho ông, ông mãi mới ăn hết nổi một miếng. Ông cứ đọc tiếp suốt cả ngày hôm đó, thỉnh thoảng bực điên người khi buộc phải dừng lại và tái sử dụng bộ chìa giải mã phức tạp. Bữa trưa và bữa tối được đưa đến cho ông, nhưng ông chỉ ăn một phần rất nhỏ cả hai bữa. Đến gần nửa đêm hôm sau, ông ngủ gật trên ghế, nhưng chẳng bao lâu thì đã choàng tỉnh từ giữa một nùi những cơn ác mộng với độ ghê tởm ngang ngửa những sự thật cũng như mối đe doạ đối với sự tồn tại của con người mà ông đã phát hiện ra.

Vào sáng ngày mùng 4 tháng Chín, Giáo sư Rice và Tiến sĩ Morgan khăng khăng đòi vào gặp ông một lúc, rồi họ rời đi trong tình trạng run rẩy và mặt mày xám ngoét. Tối hôm đó ông lên giường nghỉ, nhưng ngủ rất trằn trọc. Thứ Tư - ngày hôm sau - ông quay trở lại với bản thảo, và bắt đầu ghi chú lại rất nhiều điều từ cả các phần hiện tại lẫn mấy phần mà ông đã giải mã được. Lúc tối muộn ngày hôm ấy, ông chợp mắt một chút trên ghế bành trong văn phòng, nhưng lại quay ra nghiên cứu bản thảo lần nữa trước lúc bình minh lên. Trước buổi trưa một lúc, bác sĩ của ông - Hartwell ghé thăm và dứt khoát yêu cầu ông ngừng làm việc. Ông từ chối; tiết lộ rằng đọc xong cuốn nhật ký là công việc tối quan trọng, đồng thời hứa sẽ giải thích sau.

Tối hôm đó, khi hoàng hôn vừa bắt đầu buông, ông hoàn tất công việc nghiên cứu khủng khiếp của mình và kiệt sức ngả người ra sau. Lúc mang bữa tối đến, bà vợ thấy ông bấy giờ đang ở trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê; nhưng ông vẫn đủ tỉnh táo để cảnh báo bà hãy tránh ra với một tiếng kêu thất thanh khi ông nhìn thấy mắt bà liếc về phía những ghi chép của mình. Ông yếu ớt ngồi dậy, thu thập hết các tờ giấy đầy chữ viết nguệch ngoạc và niêm phong tất cả lại trong một phong bì lớn, sau đó ngay lập tức nhét nó vào túi trong của áo khoác. Ông vẫn đủ khỏe để về nhà, nhưng trông rõ ràng là cần được khám chữa, thế nên bác sĩ Hartwell đã liền được gọi đến. Lúc vị bác sĩ đưa ông về giường, ông chỉ có thể lẩm bẩm đi lẩm bẩm lại một câu: “Nhưng chúng ta còn có thể làm cái quái quỷ gì được nữa đây?”

Tiến sĩ Armitage ngủ, nhưng đến ngày hôm sau thì ông phần nào trở nên mê sảng. Ông không giải thích gì với Hartwell, nhưng trong những lúc tĩnh tâm, ông bảo mình rất cần có một buổi bàn bạc dài với Rice và Morgan. Một số điều điên rồ hơn mà ông hay lan man đề cập đến có nội dung rất đáng giật mình, bao gồm những lời khẩn cầu đầy hoảng hốt về việc cần tiêu diệt thứ gì đó trong một nông trại bị bưng bít kín mít, và cứ nhắc đến một kế hoạch kỳ quái nào đó nhằm diệt trừ toàn bộ loài người cũng như các loài động thực vật khỏi Trái Đất bởi một chủng tộc cổ xưa tột cùng đến từ chiều không gian khác. Ông cứ gào lên rằng thế giới đang gặp nguy hiểm, bởi vì các Tạo Vật Cổ Xưa muốn lột trần Trái Đất và kéo nó ra khỏi Hệ Mặt Trời cũng như vũ trụ của vật chất, tống thế giới vào trong một chiều không gian hay giai đoạn tồn tại nào đó khác, nơi nó từng rơi vào từ muôn vàn niên kỷ trước đây. Mấy lần khác, ông lại yêu cầu người ta đưa cho mình cuốn Necronomicon và Daemonolatreia đáng sợ của Remigius, xem chừng hi vọng sẽ tìm thấy một câu thần chú gì đấy trong đó để ngăn chặn mối nguy hiểm mà ông đã miêu tả.

“Ngăn chúng lại, ngăn chúng lại!” Ông sẽ gào lên như vậy. “Đám Whateley định để cho chúng lọt vào, kẻ còn sống sót chính là thứ tồi tệ nhất! Hãy bảo với Rice và Morgan chúng ta phải làm cái gì đó - đây là một công việc liều lĩnh, nhưng tôi biết cách tạo ra thứ bột… Nó đã không được cho ăn kể từ ngày 2 tháng Tám đến nay, khi Wilbur đến đây và tử nạn, với cái tình hình ấy…”

Nhưng mặc dù đã bảy mươi ba tuổi, Armitage vẫn sở hữu một thể trạng khỏe mạnh, và đã ngủ cho hết cơn bệnh của mình trong đêm đó mà không bị sốt gì đáng kể. Ông tỉnh dậy muộn vào hôm thứ Sáu, đầu óc tỉnh táo, mặc dù mang trong mình nỗi sợ hãi cồn cào và ý thức trách nhiệm khổng lồ. Đến chiều thứ Bảy, ông cảm thấy mình đã có thể đi đến thư viện và triệu tập Rice cùng Morgan đến để bàn bạc. Suốt cả ngày cũng như buổi tối hôm đó, ba người bọn họ vắt óc đưa ra những suy đoán điên rồ nhất, đồng thời say sưa tranh luận đầy tuyệt vọng. Những cuốn sách kì lạ và khủng khiếp được rút xuống hàng đống từ trên các kệ xếp cũng như những nơi lưu trữ an toàn; và hàng lô hàng lốc các sơ đồ cùng công thức đã được hối hả sao chép lại. Không có chút hoài nghi nào hết. Cả ba người họ đã nhìn thấy cái xác của Wilbur Whateley nằm trên sàn một căn phòng trong chính tòa nhà đó, và sau vụ đấy thì không ai trong số họ còn có thể coi cuốn nhật ký như những lời mê sảng của một kẻ điên được nữa.

Họ không thống nhất được quan điểm về việc có nên báo cho cảnh sát bang Massachusetts hay không, và cuối cùng phe phủ quyết đã chiến thắng. Vụ việc này có mấy tình tiết mà những người chưa từng được nhìn thấy mẫu vật nào chắc chắn sẽ không tin, và quả thật là một số cuộc điều tra sau này đã chứng minh điều ấy. Đến đêm khuya, cuộc họp chấm dứt khi chưa xây dựng được một kế hoạch cụ thể nào, nhưng suốt cả Chủ Nhật, Armitage cứ bận rộn so sánh các công thức và pha chế những hóa chất lấy từ phòng thí nghiệm của trường đại học. Càng nghĩ thêm về cuốn nhật ký đáng ghê tởm kia, ông lại càng thêm nghi ngờ việc một tác nhân vật chất lại có thể diệt trừ được cái thực thể mà Wilbur Whateley đã để lại đằng sau - cái thực thể đe dọa sự tồn vong của Trái Đất. Ông không hề hay biết rằng chỉ vài tiếng nữa thôi, nó sẽ bứt phá ra và trở thành cơn ác mộng đáng nhớ tại Dunwich.

Thứ Hai cũng chẳng khác gì Chủ Nhật đối với Tiến sĩ Armitage, vì công việc hiện tại đòi hỏi phải nghiên cứu và thử nghiệm rất nhiều. Sau khi tham khảo thêm cuốn nhật ký quái dị, nhiều điểm của kế hoạch đã phải bị thay đổi, và ông biết rằng ngay cả đến phút chót, kiểu gì cũng sẽ vẫn còn tồn lại một lượng bất định rất lớn. Đến thứ Ba thì ông đã hoạch định được một kế hoạch hành động cụ thể, và tính rằng trong vòng một tuần nữa, mình sẽ thử đi đến Dunwich một chuyến. Thế rồi, vào hôm thứ Tư, cú sốc lớn ập đến. Bị giấu kín trong một góc của tờ Arkham Advertiser là một bài báo ngắn cũn đầy bỡn cợt do Associated Press đăng, kể về một con quái vật to kỷ lục mà dân Dunwich đã tạo ra với rượu whisky. Gần như choáng hết cả người, Armitage chỉ còn biết gọi điện thoại cho Rice và Morgan. Họ thảo luận đến tận đêm khuya, và ngày hôm sau thì tất cả bọn họ cùng cuống cuồng sửa soạn. Armitage biết rằng mình sẽ phải dây dưa vào những thế lực khủng khiếp, ấy nhưng lại không nhìn ra được còn có cách nào khác để triệt tiêu những trò dây dưa thâm sâu và hung hiểm hơn mà những kẻ khác từng thực hiện trước mình.

- IX -

Sáng thứ sáu, Armitage, Rice, và Morgan đi xe đến Dunwich, đặt chân vào ngôi làng lúc khoảng một giờ chiều. Tiết trời hôm ấy rất đẹp, nhưng ngay cả dưới ánh dương rực rỡ nhất, dường như vẫn có một nỗi hãi sợ kín đáo và quái gở lơ lửng quanh những ngọn đồi vòm kì lạ và các khe núi sâu thẳm, tăm tối của cái miền đất gặp họa này. Thỉnh thoảng, trên đỉnh núi nào đấy, họ sẽ thoáng thấy một vòng tròn đá thê lương hằn in trên nền trời. Căn cứ vào bầu không khí hoảng sợ đầy kìm nén tại cửa tiệm Osborn, họ biết đã có chuyện ghê tởm gì đó xảy ra, và chẳng bao lâu sau thì được hay về việc ngôi nhà cũng như mọi thành viên trong gia đình Elmer Frye đều đã diệt vong. Trong suốt buổi chiều hôm đó, họ đi quanh Dunwich; hỏi han dân bản địa về tất cả những gì đã xảy ra, và tận mắt chứng kiến khu tàn tích thê thảm của gia đình Frye cùng những vết nhựa đường dính nhớp còn sót lại, các vết tích quái đản trong sân nhà Frye, lũ gia súc bị thương của Seth Bishop, kèm cả những mảng thực vật khổng lồ bị cày xới tại nhiều nơi khác nhau với nỗi hãi hùng ngày càng dâng cao. Cái vệt đường mòn dẫn lên và xuống đồi Sentinel dường như được Armitage coi là một tình tiết hết sức nghiêm trọng, gần như là cả một thảm họa, và ông nhìn vào hòn đá trông cứ như bàn thờ đầy nham hiểm trên đỉnh núi một hồi lâu.

Một lúc sau, vì đã được thông báo rằng sáng hôm ấy sẽ có một nhóm cảnh sát bang từ Aylesbury đến để giải quyết mấy cuộc gọi xoay quanh thảm kịch nhà Frye mà họ đã nhận được, nhóm khách đến làng quyết định sẽ đi tìm mấy viên sĩ quan kia và so sánh tất cả các thông tin có thể. Tuy nhiên, họ phát hiện ra điều này nói dễ hơn làm; vì họ không thấy bóng dáng của nhóm cảnh sát kia ở bất cứ đâu cả. Đã có năm cảnh sát đi ô tô đến, nhưng bây giờ thì chỉ có chiếc xe trống không, đỗ gần đống đổ nát trong sân nhà Frye. Toàn bộ dân bản địa đều đã nói chuyện với nhóm cảnh sát, và thoạt tiên họ xem chừng cũng ngơ ngác chẳng kém gì Armitage và những người bạn đồng hành của ông. Thế rồi lão Sam Hutchins già sực nghĩ ra gì đó và tái nhợt, huých Fred Farr rồi chỉ vào cái khoảng không ẩm ướt, sâu thẳm, nằm toang hoác gần đó.

“Ôi lạy Chúa,” lão hổn hển, “tui đã bảo với họ rằng chớ có đi vào trong thung lũng rùi. Tui chẳng bao giờ ngờ nổi lại vẫn có người dám làm như vậy khi đã có mấy cái dấu, mùi thúi, với đám chim đớp muỗi rú rít inh tai nhức óc dưới đấy, trong những chỗ tối giữa ban ngày ban mặt…”

Một cái rùng mình buốt giá lan tỏa khắp nhóm dân bản địa và những vị khách, mọi vành tai dường như đều căng hết lên, vô thức nghe ngóng theo bản năng. Giờ đây, khi đã thực sự chạm trán nỗi kinh hoàng và thành phẩm quái ác của nó, Armitage bị cái trách nhiệm mà ông cảm thấy là của mình khiến cho run lẩy bẩy. Màn đêm sẽ sớm buông xuống, và đó sẽ là lúc tảng núi báng bổ thánh thần kia lầm lũi bước đi trên con đường ma quái của nó. Negotium perambulans in tenebris… Người thủ thư già nhẩm lại các câu thần chú ông đã học thuộc, và siết chặt tờ giấy chứa những câu dự trù mà ông chưa ghi nhớ. Ông đảm bảo rằng cây đèn pin của mình vẫn hoạt động tốt. Rice, bên cạnh ông, lấy từ trong va-li ra một thiết bị phun bằng kim loại, kiểu hay dùng để diệt côn trùng; trong khi Morgan tháo khẩu súng trường săn thú lớn mình sẽ dùng ra, bất chấp đã được đồng nghiệp cảnh báo rằng sẽ không có món vũ khí trần thế nào giúp ích gì được.

Vì đã đọc cuốn nhật ký gớm guốc, Armitage biết rất rõ nên mong đợi sẽ thấy nó xuất hiện dưới dạng hình gì; nhưng ông không đưa ra bất kỳ gợi ý hay manh mối nào để tránh làm đám dân Dunwich thêm phần sợ hãi. Ông hi vọng sẽ có thể đánh bại được nó mà không để lộ cho thế giới biết về con quái vật đã trốn thoát. Khi bóng tối dần dồn tụ lại, dân bản địa bắt đầu tản hết về nhà, chỉ chăm chăm muốn đóng cửa cài then cố thủ trong nhà, cho dù nay đã có bằng chứng cho thấy rằng mọi loại khóa với then của con người đều vô dụng trước một thế lực có thể bẻ cong cây cối và nghiền nát nhà cửa nếu muốn. Họ lắc đầu trước kế hoạch đứng canh tại bãi hoang tàn nhà Frye gần thung lũng của mấy người khách; và khi rời đi, họ chẳng mấy kỳ vọng sẽ được tái ngộ những người ở lại đấy canh.

Đêm hôm đó, có tiếng ầm ầm vọng lên từ dưới những ngọn đồi, và đám chim đớp muỗi kêu đầy hăm dọa. Thỉnh thoảng, một cơn gió thổi ra từ thung lũng Cold Spring sẽ phả vào trong làn không khí đêm nặng nề một mùi hôi thối khó tả; cái mùi mà cả ba người canh gác đều từng ngửi thấy trước đây, trong cái lần họ đứng nhìn xuống một tạo vật hấp hối từng giả dạng con người suốt mười lăm năm rưỡi. Nhưng nỗi kinh hoàng họ ngóng đợi không xuất hiện. Cái thứ ở trong thung lũng dưới đó, bất kể nó có là gì, cũng đang chờ đợi thời cơ, và Armitage nói với các đồng nghiệp rằng thử tấn công nó trong bóng tối sẽ chẳng khác nào tự sát.

Buổi sáng âm u đến, và các âm thanh của màn đêm chấm dứt. Đó là một ngày xám xịt, ảm đạm, thỉnh thoảng lại có một cơn mưa phùn; và những đám mây ngày một vần vũ dường như đang chất chồng lên nhau đằng sau mấy ngọn đồi ở phía Tây Bắc. Nhóm người đến từ Arkham lưỡng lự không biết phải làm gì. Trong lúc trú khỏi trận mưa ngày càng nặng hạt bên dưới một trong những gian nhà phụ vẫn chưa bị phá hủy ít ỏi của gia đình Frye, họ bàn luận xem liệu có nên chờ đợi không, hay là chủ động và xuống thung lũng để săn lùng con mồi quái dị, vô danh của mình. Cơn mưa càng lúc càng đổ xuống tầm tã, và tiếng sấm vang lên từng hồi từ những chân trời xa. Chớp lấp lánh sáng lòa, và rồi một tia sét hình chữ Z loé lên ngay gần đấy, như thể lao vào trong cái thung lũng đáng nguyền rủa kia. Bầu trời trở nên tối sầm, và những người canh gác hi vọng rằng đây sẽ chỉ là một cơn bão ngắn, dữ dội, và sau đấy thì thời tiết sẽ trở nên quang quẻ.

Không hơn một tiếng sau là bao, lúc trời hãy còn tối mịt mùng, một tràng những giọng người hỗn độn vọng đến từ trên đường. Chốc sau, một nhóm hơn chục người đang phát hoảng lọt vào trong tầm mắt, vừa chạy vừa la hét, và thậm chí còn cuồng loạn khóc thút thít. Ai đó đi đầu nhóm bắt đầu gào lên mấy lời gì đó, và đám người từ Arkham giật nảy mình khi những lời lẽ ấy trở nên có ý nghĩa rành mạch.

“Ôi lạy Chúa, lạy Chúa,” cái giọng nghèn nghẹt nói. “Nó lại tác oai tác quái rồi, lần này là giữa ban ngày ban mặt! Nó đang ở ngoài - nó đang ở ngoài và lang thang khắp nơi ngay lúc này, và chỉ có Chúa mới biết khi nào thì nó sẽ đến được chỗ tất cả chúng ta!”

Người nói thở hổn hển và dần im lặng, nhưng một người khác đã tiếp nối bức thông điệp của anh ta.

“Gần một tiếng trước, Zeb Whateley đây nghe thấy điện thoại rung, người gọi là Corey, vợ của George, sống ở gần chỗ đoạn đường giao. Cổ nói Luther, thằng nhóc làm công, đang lùa lũ bò vào chuồng tránh bão sau khi có tia sét lớn đánh thì nhìn thấy toàn bộ cây cối oằn xuống ở miệng thung lũng - đầu đối diện đầu này - và ngửi thấy cùng cái mùi kinh khủng mà nó từng ngửi được lúc phát hiện ra những dấu chân lớn sáng thứ Hai tuần trước. Corey bảo nó nói có tiếng sột soạt, oàm oạp gì đó nữa, không phải kiểu tiếng mớ cây và bụi rậm xiêu vẹo có thể tạo ra, và mớ cây dọc trên con đường đột ngột bắt đầu bị đẩy bạt sang một bên, và có tiếng giậm chân bì bõm trong bùn nghe rất kinh khủng. Nhưng vấn đề là Luther không nhìn thấy gì cả, chỉ mỗi mớ cây và bụi rậm bị bẻ oằn đi thôi.

“Thế rồi ở mạn phía trước, chỗ suối Bishop chảy dưới con đường, Luther nghe thấy một tràng những tiếng cót két và oằn mình trên cây cầu, và nói nó có thể nghe ra tiếng gỗ bắt đầu nứt vỡ và bửa ra. Trong lúc toàn bộ những chuyện ấy xảy ra, nó không hề nhìn thấy gì cả, chỉ mình cây cối và bụi rậm cong xuống. Và khi cái tiếng sột soạt đã đi xa hẳn - trên con đường dẫn về phía nhà của Phù thủy Whateley và đồi Sentinel - Luther đã táo gan chạy ra chỗ lúc đầu mình nghe thấy cái tiếng kia và quan sát mặt đất. Chỉ có toàn bùn với nước, và trời thì mịt mùng, mưa lại còn đang ào ào xoá biến tất cả các dấu vết; nhưng ở đầu miệng thung lũng, chỗ đám cây đã chuyển động, một số dấu chân to như thùng phuy, giống mấy cái dấu nó đã nhìn thấy hôm thứ Hai vẫn còn nguyên đấy.”

Đến đoạn này, nhân vật từng kích động cất tiếng lúc ban đầu ngắt lời.

“Nhưng đó không phải là vấn đề - đó chỉ là sự khởi đầu thôi. Đang lúc Zeb đây gọi điện cho tất cả mọi người và họ còn đang lắng nghe thì một cuộc gọi từ nhà Seth Bishop chen ngang. Quản gia Sally của ổng kể lể như phát rồ - cổ vừa mới nhìn thấy mấy cái cây oằn xuống bên đường, và nói có tiếng ướt át gì đấy, như một con voi đang phun phì phì và bước đi, tiến về phía ngôi nhà. Thế rồi cổ bất chợt đề cập đến một mùi đáng sợ, nói rằng thằng nhóc Chauncey gào thét rằng cái mùi này giống hệt như cái mùi nó đã ngửi thấy ở chỗ bãi hoang nhà Whateley vào sáng thứ Hai. Và lũ chó cứ sủa với rên rỉ rất ghê.

“Sau đó thì Sally rú lên một tiếng hết sức khủng khiếp, và kêu cái nhà kho mạn dưới đường vừa mới bẹp dúm lại như thể bị bão thổi bay, chỉ có điều gió không đủ mạnh để gây ra chuyện ấy. Tất cả mọi người đều lắng nghe, và bọn tui có thể nghe thấy rất nhiều người trên đường dây thở hổn hển. Bất thình lình Sally lại hét lên, bảo hàng rào sân trước vừa mới vỡ vụn, mặc dù không có bất cứ dấu hiệu gì cho thấy thứ nào đã gây ra chuyện đó hết. Sau đó, mọi người trên đường dây đều có thể nghe thấy Chauncey và lão Seth Bishop già cũng la hét nốt, Sally thì rú lên rằng một thứ nặng nề gì đó đập vào ngôi nhà - không phải sét hay gì hết, mà là thứ gì đó đập vào phía trước nhà, và cứ liên tục đập không ngừng, mặc dù khi nhìn ra ngoài cửa sổ trước thì chẳng thể thấy gì cả. Và rồi… và rồi…”

Nét hãi sợ hằn sâu trên mọi khuôn mặt; và mặc dù rất run rẩy, Armitage còn vừa đủ điềm đạm để thúc người kia nói tiếp.

“Và rồi… Sally gào lên, ‘Ôi cứu với, căn nhà đang sập’… và trên đường dây, bọn tui có thể nghe thấy một tiếng sụp kinh thiên động địa, và rất nhiều tiếng la hét… giống hệt như lúc nhà của Elmer Frye bị sụp, chỉ có điều…”

Người kia dừng lại, và một người khác trong đám bọn họ nói.

“Chỉ có vậy thôi - sau đó thì chẳng có lấy một âm thanh hay tiếng động nào truyền qua điện thoại nữa. Im phăng phắc. Những người nghe thấy cuộc gọi đó lấy hết xe cộ ra và tụ tập tất cả đàn ông con trai khỏe mạnh mình có thể kiếm được tại nhà của Corey, rồi qua đây để xem mấy ông tính tốt nhất là nên làm gì. Nhưng tui nghĩ đây là hình phạt của Chúa cho những tội lỗi của bọn tui, và không người phàm trần nào có thể thoát được.”

Armitage thấy rằng thời khắc ra tay hành động đã đến, và nói một cách dứt khoát với nhóm dân quê đang hoảng sợ và nao núng ấy.

“Chúng ta phải bám theo nó, thưa các cậu.” Ông giữ cho giọng nghe trấn an nhất có thể. “Tôi tin rằng ta có cơ hội để triệt tiêu nó. Mấy người đã biết gia đình Whateley là phù thủy rồi đấy - cái thứ này là thành phẩm của ma pháp phù thủy, và phải được tiêu diệt bằng cùng cách ấy. Tôi đã xem nhật kí của Wilbur Whateley và đọc một số cuốn sách cũ kỳ lạ hồi trước nó vẫn đọc; tôi nghĩ mình biết câu thần chú cần tụng để làm cho cái thứ kia biến đi. Tất nhiên, không ai có thể khẳng định chắc chắn được điều gì, nhưng chúng ta luôn có thể thử đánh liều. Nó vô hình - tôi biết nó sẽ như thế - nhưng trong thiết bị phun nước tầm xa này là một thứ bột có thể khiến nó hiện hình trong tích tắc. Lát nữa chúng ta sẽ thử. Để cho nó sống thì quả là đáng sợ thật, nhưng thế vẫn chưa tệ bằng những gì Wilbur sẽ cho lọt vào đây nếu nó sống được lâu hơn đâu. Mọi người sẽ không bao giờ biết được thế giới đã thoát khỏi kiếp nạn nào. Bây giờ thì chúng ta chỉ có duy nhất một thứ cần chiến đấu chống lại, và nó không thể nhân lên. Tuy nhiên, nó có thể gây rất nhiều thiệt hại; thế nên chúng ta không được phép ngần ngại, phải loại bỏ nó ra khỏi cộng đồng ngay.

“Chúng ta phải bám theo nó - và cách khởi đầu là đến cái nơi vừa bị tàn phá. Hãy để ai đó dẫn đường đi - tôi không thông thạo đường đi lối lại của mọi người, nhưng tôi tin chắc là có một đường tắt ngắn hơn dẫn qua các lô nhà. Mọi người thấy thế nào?”

Đám bọn họ đảo qua đạo lại một lúc, và rồi Earl Sawyer nói khẽ, đưa một ngón tay đầy cáu ghét chỉ qua cơn mưa đang ngớt dần.

“Tui đoán đường nhanh nhất đến nhà của Seth Bishop là đi tắt qua cánh đồng cỏ mạn dưới này, lội qua suối ở những chỗ nông, và trèo qua đồng rạ của Carrier và bãi chất gỗ đằng sau đấy. Nó dẫn ra con đường trên, mạn gần sát nhà của Seth - hơi lệch một chút.”

Armitage, cùng với Rice và Morgan, bắt đầu đi theo hướng được chỉ; và hầu hết dân bản địa chậm rãi bám theo. Bầu trời đang càng lúc càng hửng sáng, và có một số dấu hiệu cho thấy cơn bão đã dần tan. Khi Armitage vô tình rẽ lệch hướng, Joe Osborn cảnh báo ông và đi lên trước để chỉ cho ông thấy hướng chuẩn. Lòng can đảm và sự tự tin đang gia tăng; mặc dù cái bóng nhập nhoạng của ngọn đồi đầy cây rừng dựng gần như vuông góc nằm ở phía cuối con đường tắt của họ, nơi họ phải len lỏi leo giữa những cây cổ thụ đầy huyễn hoặc như thể leo thang, khiến cho những phẩm chất kia bị thử thách rất nặng nề.

Một hồi sau, họ ra đến một con đường lầy lội và thấy mặt trời đang dần ló ra. Họ hơi xa nhà Seth Bishop một chút, nhưng những cái cây cong oằn và các dấu vết gớm guốc không thể lẫn đi đâu được cho thấy thứ gì từng đi qua đây. Họ chỉ dành ra vài khoảnh khắc để khảo sát mớ hoang tàn ngay bên kia khúc quanh. Nó cũng không khác gì vụ nhà Frye, và chẳng thể tìm thấy bất cứ thứ gì, dù là đã chết hay còn sống, trong hai khối đổ nát từng là nhà và chuồng trại của gia đình Bishop. Không ai muốn ở lại giữa cái mùi hôi thối và lớp nhựa đường dính dớp. Theo bản năng, tất cả bọn họ cùng quay về phía hàng dấu chân khủng khiếp dẫn đến nông trại Whateley tan hoang và những sườn dốc của quả đồi với bàn thờ trên đỉnh mang tên Sentinel.

Khi đi qua nơi ở của Wilbur Whateley, mấy người bọn họ rùng mình rõ rệt, và thêm một lần nữa, sự do dự dường như lại bị trộn lẫn vào với lòng nhiệt thành của họ. Truy lùng một thứ to lớn ngang cả ngôi nhà mà chẳng ai nhìn thấy nổi, nhưng sở hữu mọi sự ác hiểm tàn độc của một con ác quỷ không phải là chuyện đùa. Ở chỗ đối diện với chân đồi Sentinel, các dấu vết rời khỏi con đường, và có một đoạn bẻ cong cũng như đập bết chạy dọc theo dải đất rộng đánh dấu tuyến đường leo lên leo xuống đỉnh đồi cũ của con quái vật.

Armitage lấy ra chiếc ống nhòm bỏ túi với độ phóng đại lớn và rà soát mặt dốc xanh của ngọn đồi. Thế rồi ông đưa nó cho Morgan, người sở hữu thị lực sắc sảo hơn. Sau một hồi quan sát, Morgan kêu lên một tiếng thảng thốt, đưa ống nhòm cho Earl Sawyer và đưa ngón tay chỉ vào một điểm nhất định trên con dốc. Như hầu hết những người không quen sử dụng thiết bị quang học khác, Sawyer phải vụng về dò dẫm một lúc; nhưng cuối cùng căn cho các lăng kính hội tụ được vào với nhau với sự trợ giúp của Armitage. Sau khi làm vậy, tiếng kêu của gã không được kiềm chế bằng Morgan.

“Lạy Chúa toàn năng, cỏ và bụi cây đang di chuyển! Nó đang di chuyển lên trên - chậm thôi - leo lên đỉnh ngay phút này, chỉ có trời mới biết là để làm gì!”

Thế rồi mầm mống hoảng loạn dường như lan truyền rộng khắp đoàn người đi tìm kiếm. Theo đuổi một thực thể không tên là một chuyện, nhưng tìm thấy nó lại là chuyện hoàn toàn khác. Bùa chú có thể sẽ đúng chuẩn - nhưng nhỡ không thì sao? Bắt đầu có một vài giọng người hỏi han Armitage xem ông biết gì về cái thứ kia, và không câu trả lời nào là có vẻ đủ thỏa mãn hết. Tất cả mọi người đều cảm thấy mình như trần trụi, cận kề với thiên nhiên và với một thực thể cấm kỵ tột cùng, hoàn toàn nằm ngoài trải nghiệm lành mạnh của nhân loại.

- X -

Cuối cùng, ba người đàn ông đến từ Arkham - Tiến sĩ Armitage già cả, râu bạc phơ, Giáo sư Rice vạm vỡ, tóc tai hoa râm như thép, và Tiến sĩ Morgan gầy gò, tương đối trẻ tuổi - phải một mình leo lên núi. Sau một hồi kiên nhẫn hướng dẫn cách căn chỉnh lăng kính và sử dụng ống nhòm, họ giao nó cho nhóm người khiếp đảm ở lại trên đường giữ; và trong quá trình leo, họ được nhóm ấy theo dõi sát sao bằng cách chuyền tay nhau ống nhòm. Đường leo rất khó khăn, và Armitage phải hơn một lần cần được giúp đỡ. Tít bên trên nhóm người đang cực nhọc leo, vệt đất khổng lồ rung rinh khi cái thứ đáng kinh tởm từng tạo ra nó lại một lần nữa băng qua đấy, di chuyển lề mề như ốc sên. Sau đó thì có thể thấy rõ là những người đuổi theo đang dần rút ngắn khoảng cách.

Curtis Whateley - thuộc bên nhánh chưa thoái hóa của gia tộc - là người giữ ống nhòm lúc nhóm Arkham đi chệch hẳn khỏi vệt đất. Anh ta nói với cả đám rằng mấy người bọn họ có vẻ đang tìm một đỉnh thấp hơn, nhìn ra chỗ vệt đất tại một điểm nằm trước chỗ cây bụi đang oằn xuống, cách nó khá xa. Quả đúng là như vậy; và họ thấy nhóm người kia leo được lên đến cái gò nhỏ đấy ngay sau khi tạo vật báng bổ tàng hình kia vừa đi qua chỗ đó.

Thế rồi Wesley Corey, người lúc bấy giờ đã cầm lấy ống nhòm, thốt lên rằng Armitage đang điều chỉnh cái máy phun mà Rice cầm, và hẳn sắp sửa có điều gì đấy xảy ra. Đám đông rục rịch đầy bồn chồn, nhớ lại rằng theo dự kiến, thiết bị phun thuốc này sẽ khiến cho cái nỗi kinh hoàng vô hình kia lộ diện trong thoáng chốc. Hai, ba người gì đó nhắm tịt mắt vào, nhưng Curtis Whateley thì giật lại ống nhòm và căng hết mắt lên nhìn. Anh ta thấy rằng từ vị trí thuận lợi nơi cả nhóm đang đứng, nằm bên trên và đằng sau cái thứ kia, Rice nắm trong tay cơ hội tuyệt vời để phân tán một cách hết sức hiệu quả thứ bột mạnh của họ.

Những người không có ống nhòm chỉ nhìn thấy một đám mây xám - với kích thước tương đương một tòa nhà tương đối lớn - thoáng xuất hiện gần đỉnh núi. Curtis, người cầm ống nhòm, hét lên lanh lảnh và thả rơi ống nhòm xuống lớp bùn sâu ngang mắt cá chân trên đường. Anh ta lảo đảo, và đáng lẽ đã ngã sụp xuống đất nếu không được hai, ba người khác túm lấy và giữ cho đứng yên. Tất cả những gì anh ta có thể làm là rên rỉ rất khó nghe,

“Ôi, ôi, lạy Chúa… cái thứ đó… cái thứ đó.”

Tất cả nháo nhào lên hỏi, và chỉ mình Henry Wheeler nghĩ đến việc nhặt cái ống nhòm bị đánh rơi lên và lau sạch bùn đi. Curtis chẳng còn nói năng được mạch lạc nữa, và anh ta thậm chí còn gần như không tài nào đưa ra nổi các câu trả lời riêng lẻ.

“To hơn một cái chuồng… toàn bằng dây thừng oằn oại… nhìn tổng thể hao hao giống trứng gà, to chưa từng thấy, hàng chục chân như những cái thùng phuy khép hờ lại mỗi khi bước đi… chẳng có gì rắn chắc cả - tổng thể hệt như thạch, cấu thành từ hàng đống dây thừng ngoe nguẩy riêng rẽ, áp sát vào với nhau… mắt lớn tướng, lồi ra, phủ khắp người… mười hay hai mươi cái miệng hoặc vòi gì đấy thò ra dọc khắp hai bên, to như ống khói lò, tất cả đều vung vẩy và mở ra khép vào… tất cả đều xám xịt, với các vòng mang màu xanh hoặc tím gì đó… và trời đất ơi - cái bản mặt phân nửa trên đỉnh ấy.”

Ký ức cuối cùng này, bất kể nó có là gì, cũng khiến cho Curtis tội nghiệp không còn có thể chịu đựng nổi nữa; và anh ta lăn ra ngất xỉu hoàn toàn trước khi kịp nói gì thêm. Fred Farr và Will Hutchins khiêng anh ta vào lễ đường và đặt anh ta nằm xuống bãi cỏ ẩm ướt. Henry Wheeler run rẩy quay chiếc ống nhòm đã nhặt lên về phía ngọn núi để xem xét. Ba hình hài tí hon có thể được thấy rõ qua các lăng kính, xem chừng đang chạy về phía đỉnh với vận tốc nhanh hết mức có thể trên cái sườn đồi dốc. Chỉ ba người đấy thôi - không có gì hơn. Thế rồi tất cả bọn họ để ý thấy một âm thanh trái mùa khác thường, vọng lại từ trong thung lũng sâu thẳm phía đằng sau, và thậm chí là từ trong những bụi rậm của cả đồi Sentinel nữa. Đó chính là cái tiếng ríu rít của vô số những con chim đớp muỗi, và dường như lẩn khuất trong bản hợp xướng chói tai của chúng là một thanh âm ngóng đợi đầy căng thẳng và xấu xa.

Giờ thì đến lượt Earl Sawyer lấy chiếc ống nhòm và thông báo rằng ba nhân vật kia bây giờ đang đứng trên chỏm đồi cao nhất, gần như ngang bằng với bàn thờ đá, có điều ở cách nó một khoảng đáng kể. Anh ta nói có vẻ một người đang giơ hai tay lên trên đầu theo từng quãng rất nhịp nhàng; và trong lúc Sawyer mô tả lại tình huống, đám bọn họ dường như nghe thấy một âm thanh khẽ khàng, hơi giống điệu nhạc văng vẳng vọng đến từ xa, như thể một bài kinh đang được tụng để đi kèm với những động tác kia. Hình bóng kì lạ trên đỉnh đồi xa xôi đó hẳn trông phải cực kì dị hợm và ấn tượng, nhưng không người quan sát nào có tâm trạng để đánh giá khía cạnh thẩm mĩ của nó. “Tui đoán ổng đang đọc thần chú,” Wheeler thì thầm lúc giật lại chiếc ống nhòm. Đám chim đớp muỗi hót như hóa rồ, và với một nhịp điệu thất thường đến lạ, khác hẳn cái nghi thức họ đang nhìn thấy.

Đột nhiên ánh nắng dường như yếu đi, mặc dù không thấy có bất kì đám mây nào kéo đến che. Đây là một hiện tượng rất kỳ dị, và tất cả đều có thể dễ dàng nhận thấy. Một tiếng ì ầm dường như phát ra từ bên dưới những ngọn đồi, pha trộn đến lạ vào với một tiếng ầm ầm hòa khớp, rõ ràng từ trên trời vọng xuống. Những tia sét lóe lên trên cao, và đám người sửng sốt nhìn ngó xung quanh xem có thấy dấu hiệu gì là trời sắp bão không, nhưng chỉ vô ích. Tiếng tụng niệm của những người đến từ Arkham giờ đã không thể lẫn đi đâu được, và qua ống nhòm, Wheeler nhìn thấy tất cả bọn họ đều đang giơ tay niệm chú rất nhịp nhàng. Tiếng chó sủa điên cuồng vọng đến từ một số trang trại ở phía đằng xa.

Ánh sáng ban ngày càng bị biến chất tợn, và đám đông ngơ ngẩn nhìn về phía đường chân trời. Một bóng tối tim tím, sinh ra từ chính cái sắc xanh bị làm thẫm lại đầy ma mị của nền trời, đổ dồn xuống những ngọn đồi ì ầm. Rồi sét lại lóe lên, phần nào sáng hơn so với lúc trước, và đám đông có cảm tưởng nó đã soi tỏ một màn sương mù mịt nào đấy bao quanh bàn thờ đá trên đồi cao. Tuy nhiên, vào khoảnh khắc ấy, không có ai sử dụng chiếc ống nhòm cả. Đám chim đớp muỗi tiếp tục bài ca rộn ràng bất thường của chúng, và nhóm dân làng Dunwich căng thẳng gồng mình chuẩn bị tinh thần đón nhận một mối hiểm họa vô định nào đó, bấy giờ như đang tràn ngập trong bầu không khí.

Bất thình lình, những tiếng giọng trầm, đùng đoàng, lào khào vang lên. Các thanh âm đó sẽ luôn hằn in trong kí ức của đoàn người thất kinh từng nghe thấy. Chúng không bắt nguồn từ bất kì cổ họng con người nào, vì các cơ quan của loài người vô phương tạo ra những âm hưởng biến thái như vậy. Người ta đáng lẽ đã khẳng định rằng chúng đến từ chính cái hố, chỉ có điều nguồn gốc của chúng lại rõ ràng là hòn đá bàn thờ trên đỉnh. Gọi chúng là âm thanh cũng gần như là sai lầm, bởi vì các âm sắc ghê rợn, siêu trầm của chúng chủ yếu tác động đến những vùng ý thức hãi sợ mập mờ, tinh vi gấp bội đôi tai; ấy nhưng ta buộc phải tả chúng như vậy, vì hình thái của chúng quả thật là những câu chữ được phát âm trệu trạo, mặc dù nghe rất mơ hồ. Chúng rất to - to như tiếng ì ầm và tiếng sấm sét làm nền cho mình - ấy nhưng chúng lại chẳng đến từ một sinh linh hữu hình nào hết. Và bởi vì trí tưởng tượng có thể khơi gợi ra một thứ nguồn nằm trong thế giới của những sinh vật vô hình, đám đông đang túm tụm ở dưới chân núi lại càng rúc sát vào với nhau hơn, đồng thời nhăn mặt như thể đón đợi một đòn đánh giáng xuống.

“Ygnaiih… ygnaiih… thflthkh’ngha… Yog-Sothoth.” Tiếng lào khào gớm guốc từ thinh không rền vang cất lên. “Y’bthnk… h’ehye - n’grkdl’lh…”

Đến đây, cái xung động giọng kia có vẻ ngập ngừng, cứ như thể đang có một cuộc tranh đấu tâm linh đáng sợ diễn ra. Henry Wheeler căng mắt nhìn qua chiếc ống nhòm, nhưng chỉ thấy ba hình người hằn in đầy quái đản trên đỉnh đồi, tất cả đều đang liên tục đưa tay thực hiện những cử chỉ kì lạ trong khi câu thần chú của họ dần lên đến đỉnh điểm. Những giếng hãi sợ hay xúc cảm đây hắc ám nào, những vực thẳm ý thức vô đáy nằm ngoài biên giới vũ trụ nào, hay dòng dõi bí ẩn, tồn tại ngấm ngầm lâu đời nào đã sản sinh ra những thanh âm sấm sét ú ớ kia vậy? Chẳng bao lâu sau, chúng lại bắt đầu mạnh mẽ cũng như mạch lạc hơn, càng lúc càng hung hăng đến trần trụi, tột cùng, cực điểm.

“Eh-ya-ya-ya-yahaah — e’yayayayaaaa… ngh’aaaaa… ngh’aaaa… h’yuh… h’yuh… CỨU! CỨU!… ƒƒ – ƒƒ – ƒƒ - CHA! CHA ƠI! YOG-SOTHOTH!..”

Nhưng chỉ có vậy thôi. Nhóm người tái nhợt trên con đường, bấy giờ vẫn còn đang choáng váng trước những âm tiết rõ ràng là tiếng Anh vừa trút xuống ào ào như sấm rền từ khoảng không điên cuồng bên cạnh hòn đá bàn thờ khủng khiếp, sẽ không bao giờ còn được nghe lại những âm tiết đó nữa. Thay vào đó, họ giật nảy mình trước một âm thanh kinh khủng đến độ như xé tan cả các ngọn đồi. Không người nghe nào có thể xác định được cái tiếng inh tai, kinh thiên động địa ấy đến từ đâu, từ trong lòng đất hay trên bầu trời. Một tia sét lẻ loi phóng từ thiên đỉnh tím xuống hòn đá bàn thờ, và từ trên ngọn đồi, một làn sóng lực tàng hình cùng mùi hôi thối không bút nào tả xiết khổng lồ tràn xuống khắp toàn bộ vùng quê. Cây, cỏ, và bụi rậm bị quất điên cuồng; và đám đông hoảng sợ ở dưới chân núi, bấy giờ đã nhược cả người bởi cái mùi hôi thối đầy chết chóc như sắp khiến mình chết ngạt đến nơi, suýt nữa thì bị thổi bay đi. Lũ chó tru lên phía đằng xa, cỏ cây xanh rì héo úa thành một sắc vàng xám bệnh hoạn, lạ thường, và trên khắp các cánh đồng và khu rừng, xác chim đớp muỗi nằm rải rác.

Mùi xú uế nhanh chóng biến mất, nhưng thảm thực vật không bao giờ trở về bình thường được nữa. Cho đến tận ngày hôm nay, cây cỏ mọc trên và xung quanh ngọn đồi đáng sợ ấy cứ mang một nét gì đó kì quái và xấu xa. Curtis Whateley chỉ vừa mới bắt đầu hồi tỉnh khi nhóm người từ Arkham chậm rãi leo xuống núi giữa những ánh dương bấy giờ đã lại một lần nữa rực rỡ và thanh khiết. Họ đầy vẻ nghiêm trang và lặng lẽ, dường như đã bị một phen rúng động cả tâm can trước các kí ức và suy tư thậm chí còn khủng khiếp hơn những gì từng khiến đám dân bản địa run rẩy đến rúm ró cả lại. Trước hàng bao câu hỏi được nháo nhào đưa ra, họ chỉ lắc đầu và tái khẳng định đúng một thông tin chủ chốt.

“Cái thứ đó đã biến mất mãi mãi,” Armitage nói. “Nó đã bị xé tan thành những thứ vốn từng cấu thành nó, và không bao giờ có thể tồn tại được nữa. Nó là một thực thể bất khả thi trong một thế giới bình thường. Chỉ có phần cực nhỏ của nó mới thực sự là vật chất theo bất kỳ ý nghĩa nào mà chúng ta từng biết đến. Nó cũng giống như cha mình - và hầu hết thân thể của nó đã quay trở lại với hắn trong một cõi hoặc chiều không gian mơ hồ nào đó bên ngoài vũ trụ vật chất của chúng ta; một vực thẳm mơ hồ, và chỉ những nghĩ thức đáng nguyền rủa nhất của con người mới có thể triệu hồi được nó ra khỏi đấy, làm cho nó thoáng xuất hiện trên những ngọn đồi.”

Một khoảnh khắc im lặng bao trùm, và trong khoảng lặng đó, lý trí bị tán lạc của Curtis Whateley tội nghiệp bắt đầu hàn gắn lại với nhau, trở nên phần nào thống nhất; và anh ta đưa hai tay lên ôm đầu rên rỉ. Kí ức dường như đã ùa về, tiếp nối đoạn ban nãy bị ngắt ngang, và nỗi kinh hoàng của cảnh tượng từng đánh quỵ anh ta lại ập xuống đầu anh ta.

“Ô, ôi lạy Chúa, cái bản mặt chỉ có phân nửa - cái bản mặt chỉ có phân nửa trên đỉnh của nó… khuôn mặt với đôi mắt đỏ và mái tóc bạch tạng bù xù, không cằm, chẳng khác nào nhà Whateley… Nó giống như bạch tuộc, rết, nhện gì đó, nhưng mang khuôn mặt phân nửa là của con người trên cùng, trông giống như mặt của Phù thủy Whateley, chỉ có điều nó rộng hàng mét…”

Anh ta dừng lại vì kiệt sức, trong lúc toàn bộ đám dân bản địa tròn mắt nhìn với một vẻ hoang mang hãy còn chưa kết tinh lại thành nỗi khiếp đảm mới. Chỉ có mình lão Zebulon Whateley già, người vơ vẩn nhớ những chuyện xưa cũ nhưng tính đến nay chưa hở lời nào, là cất tiếng nói.

“Mười lăm năm trước,” lão ê a nói, “tui nghe lão Whateley bảo rồi sẽ có ngày chúng ta nghe thấy một đứa con của Lavinny gọi tên cha nó trên đỉnh đồi Sentinel…”

Nhưng Joe Osborn ngắt lời lão để tiếp tục hỏi han nhóm người từ Arkham.

“Tóm lại nó là cái gì thế, và làm thế quái nào mà thằng oắt Phù thủy Whateley triệu tập được nó từ thinh không vậy?”

Armitage lựa chọn lời lẽ một cách rất cẩn thận.

“Nó là… chà, nó chủ yếu là một kiểu thế lực không thuộc về chiều không gian của chúng ta; một kiểu thế lực hành động, phát triển và định hình bản thân dựa trên các định luật khác với những quy luật tự nhiên của chúng ta. Chúng ta không được phép triệu những thứ đến từ ngoài thế giới của mình như vậy đến đây, và chỉ những phường cực kì tà tâm cũng như những giáo phái cực kì độc ác mới tìm cách làm điều đó. Trong chính bản thân Wilbur Whateley cũng chứa đựng đôi chút cái thứ ấy - đủ để biến nó thành một con quỷ và một thần đồng quái thai, và khiến cái chết của nó trông hết sức khủng khiếp. Tôi sẽ đốt cuốn nhật ký đáng nguyền rủa của nó, và nếu biết khôn thì mấy anh hãy liệu mà dùng thuốc nổ phá hủy hòn đá bàn thờ trên đấy đi, kéo sập tất cả các vòng đá còn đang dựng trên những ngọn đồi khác nữa. Chính những thứ như thế đã đưa các tạo vật mà gia đình Whateley từng mến mộ đến đây - các tạo vật họ định sẽ cho vào dưới dạng hữu hình để xóa sổ loài người và kéo Trái Đất đến một chốn vô danh vì một mục đích bí hiểm nào đó.

“Nhưng về cái thứ chúng tôi vừa mới tống tiễn trở lại kia - gia đình Whateley nuôi nó nhằm cho nó đóng một vai trò khủng khiếp trong những mưu đồ sau này. Nguyên nhân nó phát triển nhanh và lớn đến nhường ấy cũng tương tự lí do Wilbur phát triển nhanh và lớn đến vậy - nhưng nó lớn nhanh hơn đứa kia bởi vì nó mang trong mình nhiều máu ngoại giới hơn. Anh không cần phải hỏi làm thế nào mà Wilbur triệu tập được nó từ thinh không đâu. Wilbur không triệu tập nó. Đó là anh em sinh đôi của Wilbur, nhưng nó trông giống cha mình hơn đứa kia.”

Ảnh minh họa Wilbur, không rõ tác giả

BÓNG TỐI TRÙM TRÊN INNSMOUTH

- I -

Trong mùa đông cuối năm 1927 đầu năm 1928, các quan chức chính phủ Liên bang triển khai một cuộc điều tra kì lạ và bí mật về một số tình huống ở cảng biển Innsmouth cổ xưa tại Massachusetts. Công chúng lần đầu hay biết về nó vào tháng Hai, khi xảy ra hàng loạt các cuộc đột kích và bắt giữ, theo sau là việc thiêu hủy và đánh thuốc nổ có tính toán - với các biện pháp phòng ngừa thích hợp - một lượng lớn các ngôi nhà đổ nát, bị mối mọt ăn ruỗng, và được cho là trống rỗng dọc bến cảng bỏ hoang. Những người không mấy quan tâm coi sự kiện này chỉ là một trong mấy vụ đụng độ lớn của cuộc chiến chống rượu lậu thỉnh thoảng vẫn diễn ra.

Tuy nhiên, những người theo dõi tin tức một cách sắc sảo hơn lấy làm băn khoăn về số vụ bắt giữ khổng lồ, lượng nhân sự lớn bất thường được điều động để tiến hành chiến dịch, và việc giữ kín số phận của các tù nhân. Không có phiên tòa, hay thậm chí cáo buộc cụ thể nào, được báo lại cả; và sau đó cũng không ai thấy mặt bất cứ tù nhân nào trong các nhà lao bình thường trên khắp toàn quốc. Có vài công bố mập mờ về bệnh tật và trại tập trung, về sau là chuyện những tù nhân kia đã được phân bổ vào nhiều nhà tù hải quân và quân đội khác nhau, nhưng chẳng có tin gì cụ thể được đưa ra. Bản thân Innsmouth thì bị bỏ lại trong tình trạng gần như hoang vắng, và thậm chí đến tận bây giờ mới bắt đầu có dấu hiệu hồi sinh một cách đầy lề mề.

Đáp lại khiếu nại từ nhiều tổ chức tự do là các cuộc thảo luận kín rất dông dài, và đại diện của mấy tổ chức kia đã được đưa đến thăm một số trại và nhà tù nhất định. Kết quả là những tổ chức ấy trở nên thụ động và kín tiếng đến đáng ngạc nhiên. Giới báo chí thì khó giải quyết hơn, nhưng rốt cuộc phần lớn xem chừng đều hợp tác với chính phủ. Chỉ có một tờ báo duy nhất - một tờ báo lá cải vốn luôn bị coi thường bởi có những chính sách rất quái - là có đề cập đến các tàu ngầm lặn sâu đã phóng ngư lôi vào khu khe vực ngay bên ngoài Rạn Quỷ. Nguồn tin cho bài báo đó tình cờ được thu thập trong một chốn thủy thủ hay qua lại, có vẻ khá hoang đường; bởi lẽ cái rạn đá thấp, đen ngòm đó nằm cách cảng Innsmouth gần hai cây số rưỡi.

Những người loanh quanh khu đấy cũng như ở các thị trấn lân cận rì rầm bàn tán với nhau rất xôm, nhưng tiết lộ rất ít thông tin cho thế giới bên ngoài. Họ nói về thị trấn Innsmouth đang trên đà suy tàn và bị bỏ hoang gần một thế kỷ nay rồi, chẳng có sự kiện mới gì có thể điên rồ hay gớm guốc hơn những điều họ đã thì thầm và ám chỉ từ nhiều năm trước. Nhiều điều đã dạy cho họ phải biết giữ mồm giữ miệng, và bây giờ thì không việc gì phải gây áp lực cho họ cả. Mà ngoài ra, họ thực sự biết rất ít; bởi những đầm lầy muối mênh mang, hoang vắng và không có người ở, đã khiến dân tình các khu lân cận tách biệt với Innsmouth trên mạn đất liền.

Nhưng cuối cùng, tôi sẽ ngó lơ lệnh cấm phát ngôn về vụ việc này. Tôi tin chắc rằng kết quả công việc của họ hoàn hảo đến mức có hé lộ đôi điều về thứ đã được lực lượng đột kích Innsmouth khiếp đảm tìm thấy thì cũng sẽ không gây tổn hại gì cho công chúng cả, ngoại trừ việc gây ra một cú sốc ghê tởm. Ngoài ra, thứ được tìm thấy có thể có nhiều hơn một lời giải thích. Ngay cả bản thân tôi cũng không rõ mình đã được thuật lại cho nghe bao nhiêu phần của toàn bộ câu chuyện, và tôi có nhiều lý do để không muốn tìm hiểu sâu hơn. Nguyên do là bởi tôi có liên đới mật thiết đến vụ việc này hơn bất cứ người bình thường nào khác, và những ấn tượng thu lượm được khiến tôi đến nay chưa sử dụng biện pháp quyết liệt nào.

Tôi chính là người đã thục mạng chạy trốn khỏi Innsmouth vào sáng sớm ngày 16 tháng Bảy, 1927, và cũng chính tôi đã hoảng loạn mà khẩn nài, yêu cầu chính phủ tiến hành điều tra và triển khai hành động - lý do khiến xảy ra toàn bộ vụ việc vừa được thuật lại. Tôi sẵn sàng giữ im lặng trong khi vụ việc hãy còn mới mẻ và bất định; nhưng giờ đây, khi nó đã trở thành tin tức cũ, và sự quan tâm cũng như óc hiếu kỳ của công chúng đã biến mất, tôi có một khao khát kỳ lạ, thèm muốn được thì thầm kể về những giờ phút đáng sợ trong cái cảng biển chết chóc và dị thường đến báng bổ đó, cái chốn khét tiếng và bị cái ác bao trùm. Chỉ đơn thuần kể lại cũng giúp tôi khôi phục niềm tin vào đầu óc của chính mình; trấn an được bản thân rằng tôi không chỉ là người đầu tiên mắc phải một chứng ảo giác truyền nhiễm đầy ác mộng. Việc này cũng giúp tôi đưa ra được quyết định cụ thể về nước đi khủng khiếp đang chờ mình thực hiện.

Tôi chưa bao giờ nghe danh Innsmouth trước cái ngày tôi nhìn thấy nó lần đầu tiên, đồng thời - tính đến nay - cũng là lần cuối cùng. Tôi bấy giờ đang kỉ niệm tuổi trưởng thành của mình bằng một chuyến tham quan New England - ngắm cảnh, nghiên cứu cổ vật, tìm hiểu phả hệ - và đã lên kế hoạch sẽ đi thẳng từ Newburyport cổ kính đến Arkham, quê quán gốc của gia đình bên ngoại tôi. Tôi không có xe hơi, mà đi bằng tàu hỏa, xe điện, xe khách, và luôn tìm kiếm con đường rẻ nhất có thể. Ở Newburyport, người dân nói với tôi rằng cần bắt tàu hỏa hơi nước để đến Arkham; và khi đến phòng vé của nhà ga, lúc tôi kì kèo giá vé cao, tôi mới được biết về Innsmouth. Người nhân viên mập mạp, mặt mũi đầy vẻ ranh ma, với chất giọng cho thấy anh ta không phải là dân địa phương, có vẻ thông cảm với nỗ lực tiết kiệm tiền của tôi, và đưa ra một gợi ý mà không ai trong số những người cung cấp thông tin khác của tôi từng đề xuất.

“Cậu đi chuyến xe buýt cũ đó cũng chẳng hại gì đâu,” anh ta nói với chút do dự, “nhưng dân quanh đây không ưa nó lắm. Nó đi qua Innsmouth ấy mà - có thể cậu đã nghe kể về nơi đó - thế nên mọi người mới không thích chuyến này. Lái xe là một tay Innsmouth - Joe Sargent - nhưng không bao giờ có khách nào đi từ đây, tôi đoán là cả Arkham nữa. Chẳng hiểu sao chuyến vẫn tiếp tục chạy. Tôi nghĩ nó rẻ, nhưng tôi không bao giờ thấy hơn hai hay ba người trên xe - không ai khác ngoài đám dân ở Innsmouth. Khởi hành từ chỗ quảng trường - trước hiệu thuốc Hammond - lúc mười giờ sáng và bảy giờ tối, trừ khi dạo gần đây họ đã thay đổi lịch. Trông như một mớ đồng nát kinh khủng ấy - tôi chưa bao giờ đi chuyến ấy cả.”

Đó là lần đầu tiên tôi nghe về Innsmouth hắc ám. Bất kỳ lời ám chỉ nào về một thị trấn không xuất hiện trên các bản đồ thông thường hoặc được liệt kê trong sách hướng dẫn du lịch xuất bản gần đây đều khiến tôi quan tâm, và phong thái kỳ quặc của anh chàng nhân viên lúc đả động đến nó thật sự đã khơi dậy óc tò mò của tôi. Tôi thầm nghĩ rằng một thị trấn bị dân tình xung quanh thù ghét đến vậy hẳn ít nhất cũng khá bất thường, và là một nơi đáng để tham quan. Nếu nó là bến trước Arkham, tôi sẽ dừng ở đó – và vì vậy tôi yêu cầu người nhân viên cho mình biết đôi điều về nó. Anh ta suy nghĩ rất cẩn thận, và trả lời với phong thái như thể mình thượng đẳng hơn những gì đang kể.

“Innsmouth ấy à? Chà, đó là một thị trấn kỳ quái ở cửa sông Manuxet. Trước đây, chỗ đấy gần như là một thành phố - một cảng khá lớn trước cuộc chiến năm 1812 - nhưng đã suy thoái hoàn toàn trong tầm một trăm năm qua. Bây giờ không có tuyến đường sắt nào nữa - B. & M. không bao giờ xây đến đây, và tuyến đường nhánh từ Rowley đã bị bỏ dở từ nhiều năm trước rồi.

“Tôi đoán nó có nhiều nhà trống hơn số lượng dân cư, và không có hoạt động làm ăn nào đáng nhắc đến ngoại trừ đánh bắt cá và tôm cua. Tất cả mọi người buôn bán chủ yếu ở đấy hoặc ở Arkham và Ipswich. Từng một thời có khá nhiều nhà máy, nhưng bây giờ thì chẳng còn gì ngoài một nhà máy luyện vàng với lượng nhân lực bán thời gian tối thiểu.

“Tuy nhiên, nhà máy luyện vàng đó từng là một nhà máy lớn, và Lão Khọm Marsh, chủ sở hữu của nó, hẳn phải giàu có hơn Croesus. Tuy nhiên, lão là một kẻ kỳ quái, cứ ru rú trong nhà. Nghe bảo lão mắc phải một chứng bệnh da liễu hay dị tật nào đó lúc về già, khiến cho lão phải sống ẩn dật. Cháu trai của Thuyền trưởng Obed Marsh, người sáng lập nhà máy. Mẹ lão hình như là người ngoại quốc - họ nói bà ta là một người dân đảo Nam Thái Bình Dương - thế nên mọi người cùng chung tay nuôi nấng Cain cho đến khi lão kết hôn với một cô gái quê Ipswich năm mươi năm trước. Dân Innsmouth luôn làm thế, và những người ở quanh đây luôn cố gắng che đậy bất cứ chút máu Innsmouth nào mình sở hữu. Nhưng theo như những gì tôi thấy, lũ con cháu nhà Marsh trông chẳng có gì bất thường cả. Người ta đã chỉ mặt chúng cho tôi thấy ở đây - nhưng, giờ ngẫm lại, dạo gần đây mấy đứa lớn dường như không xuất hiện nữa. Chưa bao giờ nhìn thấy lão già.

“Tại sao tất cả mọi người lại khinh thường Innsmouth thế à? Anh bạn trẻ ơi, cậu đừng có quá tin những gì người dân ở đây nói. Khó cạy miệng họ lắm, nhưng một khi đã bắt đầu nói thì họ sẽ không bao giờ dừng lại. Tôi đoán họ đã đồn đại nhiều điều về Innsmouth - chủ yếu thì thầm rỉ tai nhau thôi - suốt cả trăm năm qua, và tôi nghĩ họ làm vậy vì sợ hãi hơn bất cứ điều gì khác. Một số câu chuyện sẽ khiến cậu không khỏi bật cười - lão Thuyền trưởng Marsh đã giao kèo với ác quỷ và đưa quỷ sứ ra khỏi địa ngục để sống ở Innsmouth chẳng hạn, hoặc một trò thờ phụng ma quỷ và hiến tế khủng khiếp ở nơi nào đó gần bến tàu mà thiên hạ đã tình cờ phát hiện ra vào khoảng năm 1845 - nhưng tôi đến từ Panton, Vermont, và tôi không tin mấy kiểu chuyện đó đâu.

“Tuy nhiên, cậu nên nghe những gì mấy người già kể về cái rạn san hô hắc ám ngoài khơi - họ gọi nó là Rạn Quỷ. Phần lớn thời gian nó lộ trên mặt nước, và không bao giờ chìm quá sâu xuống dưới, nhưng khó có thể gọi nó là một hòn đảo. Theo lời đồn thì đôi khi người ta nhìn thấy nguyên cả một đoàn quỷ trên rạn san hô đó - nằm ườn khắp nơi, hay chui ra chui vào một số hang động gần đỉnh. Nó là một cái rạn lởm chởm, không bằng phẳng, nằm ngoài khơi hơn một cây số rưỡi, và hồi trước, vào cuối ngày vận chuyển, các thủy thủ thường đi vòng rất xa chỉ để tránh nó.”

“Nhưng đó là các thủy thủ không đến từ Innsmouth. Một trong những điều họ không ưa về lão Thuyền trưởng Marsh là theo lời đồn, lão đôi khi cập bến cái rạn đó vào ban đêm khi thủy triều lên. Có khi đúng là lão làm vậy thật, tôi dám nói rằng cái ghềnh đá đấy khá thú vị, và cũng không loại trừ khả năng lão tìm kiếm của để cướp, mà có khi lão tìm thấy nó thật; nhưng có tin đồn là lão thương lượng với quái vật ở đó. Thực tình mà nói, tôi đoán xét tổng thể thì lão Thuyền trưởng chính là người khiến cho rạn san hô bị mang tiếng xấu.

“Đó là trước đại dịch năm 1846, khi hơn một nửa số dân ở Innsmouth bị chở đi. Họ không bao giờ phát hiện ra được vấn đề là gì, nhưng có lẽ đó là một loại bệnh ngoại lai từ Trung Hoa hoặc đâu đó do tàu bè vận chuyển đến. Thật sự rất tệ hại - đã có những cuộc bạo loạn nổ ra vì nó, và đủ những việc làm ghê rợn mà tôi không tin là từng có ai ngoài thị trấn hay biết - đại dịch khiến cái nơi ấy rơi vào tình trạng rất thảm hại. Không bao giờ phục hồi được - bây giờ không thể có quá ba hoặc bốn trăm người sống ở đó.

“Nhưng lý do thực sự khiến cho thiên hạ cảm thấy như thế chỉ đơn giản là phân biệt chủng tộc thôi - và tôi không nói rằng mình trách cứ gì những người mang định kiến như thế đâu nhé. Bản thân tôi cũng ghét đám dân Innsmouth đó, và tôi không muốn đặt chân đến thị trấn của họ. Chắc cậu cũng biết - mặc dù tôi có thể thấy cậu là người miền Tây thông qua cái kiểu ăn nói của cậu - rất nhiều tàu New England của chúng tôi từng trao đổi buôn bán với các bến cảng kỳ quái ở châu Phi, châu Á, Nam Thái Bình Dương và mọi nơi khác, và họ đôi khi mang những chủng người kỳ quái theo về với mình. Cậu chắc đã nghe nói về cái tay Salem đem một cô vợ Trung Hoa về nhà, có khi cậu biết vẫn còn có một nhóm dân đảo Fiji ở đâu đó quanh Mũi Cod rồi đấy.

“Hẳn phải có một chuyện gì đó giống như thế đằng sau đám dân Innsmouth. Cái nơi này vốn luôn bị đầm lầy và những con lạch làm cho tách biệt hẳn khỏi phần còn lại của đất nước, và chúng ta không thể biết chắc được sự tình cụ thể là sao; nhưng rõ ràng là lão Thuyền trưởng Marsh hẳn đã mang về nhà một số tộc dân kỳ lạ hồi cả ba con tàu của lão đều còn hoạt động trong những năm hai mươi và ba mươi. Chắc chắn máu dân Innsmouth ngày nay có pha lẫn một tố chất kỳ lạ - tôi không biết phải giải thích điều đó như thế nào, nhưng nó khiến cậu sởn gai ốc đấy. Cậu sẽ phần nào để ý thấy điều đó ở Sargent nếu cậu đi xe buýt của gã. Một số người trong đám bọn họ có đầu hẹp đến quái đản với cái mũi tẹt và mắt lồi, chòng chọc dường như không bao giờ nhắm, và da của họ có gì đó không hợp lý lắm. Thô nhám và đầy vảy, hai bên cổ thì đều bị nhăn nheo hoặc nhàu nhĩ hẳn lại. Còn bị hói từ lúc rất trẻ nữa. Đám dân lớn tuổi là trông tệ nhất - thật tình mà nói, tôi tin mình chưa bao giờ nhìn thấy ai cao tuổi trong số dân ở đó cả. Chắc họ lăn ra chết cả vì soi gương rồi! Động vật ghét họ lắm - họ từng gặp rất nhiều rắc rối với đám ngựa trước khi ô tô được đưa vào sử dụng.

“Không ai ở đây hay Arkham với Ipswich muốn dính dáng đến họ, và bản thân họ cũng hành xử kiểu khinh khỉnh khi vào thị trấn hoặc khi có bất cứ ai tìm cách đánh cá trong lãnh thổ của họ. Kì quái là cá luôn tụ rất đông ngoài cảng Innsmouth khi không có bất cứ con nào ở những vùng khác xung quanh đấy - nhưng cậu cứ thử đi câu ở đấy mà xem họ sẽ đuổi cậu đi như thế nào! Những người đó từng đến đây bằng tàu hỏa - lội bộ và bắt tàu ở Rowley sau khi tuyến đường nhánh bị bãi bỏ - nhưng bây giờ thì họ sử dụng xe buýt kia.

“Vâng, có một cơ sở lưu trú ở Innsmouth - Nhà trọ Gilman - nhưng tôi chẳng tin nó tử tế mấy. Tôi không khuyên cậu thử trọ ở đó đâu. Tốt hơn hết là nên ở lại đây và bắt chuyến xe buýt lúc mười giờ sáng mai; sau đó cậu có thể bắt chuyến buổi tối tới Arkham lúc tám giờ. Có một thanh tra nhà máy từng trọ lại Gilman vài năm trước, và ông ta đã ám chỉ nhiều điều không mấy thoải mái về nơi này. Có vẻ khách ở đấy rất kỳ quái, ông kia đã nghe thấy giọng nói trong các phòng khác - mặc dù hầu hết các phòng đều trống rỗng - khiến bản thân không khỏi rùng mình. Ông ta thầm nghĩ nghe có vẻ như tiếng nước ngoài, nhưng ông ta nói rằng điều tồi tệ về nó là cái kiểu giọng đôi khi cất tiếng. Nghe thật phi tự nhiên - ông ta bảo là nghe cứ ọc ạch - khiến cho ông ta không dám cởi quần áo và đi ngủ. Chỉ có thể thức chờ đợi và rời đi ngay khi trời sáng. Cuộc nói chuyện diễn ra gần như suốt đêm.

“Cái ông tên Casey này nói rất nhiều về cách đám dân Innsmouth theo dõi ông ta và trông có vẻ cảnh giác. Ông ta thấy nhà máy luyện vàng Marsh là một nơi kì quái - nó nằm trong một nhà máy cũ trên thác hạ của sông Manuxet. Những gì ông ta nói ăn khớp với những gì tôi đã nghe. Sổ sách rất cẩu thả, và không có chương mục rõ ràng về bất kì giao dịch nào. Cậu biết đấy, việc gia đình nhà Marsh lấy đâu ra chỗ vàng mà họ dùng để tinh luyện luôn là một bí ẩn. Họ chẳng bao giờ mua lắm nguyên liệu, nhưng nhiều năm trước, họ đã chuyển đi kha khá vàng thỏi.

“Trước đây người ta hay bàn tán về một kiểu trang sức ngoại kỳ quái mà các thủy thủ và nhân viên nhà máy luyện đôi khi vẫn bán lén, hay đã một hay hai lần gì đó, người ta trông thấy cánh phụ nữ nhà Marsh đeo chúng. Thiên hạ đoán rằng có khi lão Thuyền trưởng Obed đã đổi lấy chúng ở một cảng biển tà đạo nào đó, đặc biệt là vì lão luôn đặt mua rất nhiều hạt cườm và các món đồ rẻ tiền mà dân đi biển vẫn thường dùng để trao đổi với người bản địa. Một số người khác nghĩ và vẫn cho rằng lão đã tìm thấy một kho trữ báu vật cũ của hải tặc ngoài Rạn Quỷ. Nhưng lạ một điều là thế này. Lão Thuyền trưởng già đã chết được sáu mươi năm rồi, và kể từ hồi Nội chiến đến nay chưa có một con tàu to nào ra đó cả; nhưng dẫu vậy, người ta bảo với tôi rằng gia đình nhà Marsh vẫn tiếp tục mua mấy món để trao đổi với dân bản địa - chủ yếu là thủy tinh và những món cao su vớ vẩn. Có khi đám dân Innsmouth thích nhìn ngắm chính mấy món đó.

“Trận dịch năm 1846 hẳn là đã khử mất những người mang máu tử tế nhất ở nơi ấy. Dù gì thì gì, bây giờ họ đáng ngờ lắm, gia đình Marsh và những kẻ giàu có khác cũng tệ chẳng kém gì ai. Như tôi đã kể với cậu đấy, chắc chẳng có hơn bốn trăm người trong toàn thị trấn, bất chấp diện tích rộng lớn của chỗ đấy. Tôi đoán ở mạn dưới Nam, người ta gọi họ là dân ‘da trắng rác rưởi’ - vô pháp vô thiên và quỷ quyệt, đầy những trò bí bí ẩn ẩn. Họ có rất nhiều cá và tôm hùm, xuất khẩu bằng xe tải. Kỳ quái là cá lại cứ tụ hết ở đó chứ không phải là nơi nào khác.

“Không ai có thể theo dõi được những người này, và các quan chức nhà nước cũng như những người điều tra dân số đã gặp rất nhiều khó khăn. Xin cam đoan với cậu rằng những người lạ tọc mạch không được chào đón ở Innsmouth đâu. Bản thân tôi đã nghe kể về nhiều hơn một doanh nhân hay nhân viên nhà nước biến mất ở đó, người ta đồn rằng một người đã phát điên và bây giờ đang ở trong bệnh viện Danvers. Họ hẳn là đã bày ra trò hù dọa nào đấy rất kinh khủng với cái người đó.

“Chính vì thế mà nếu là cậu, tôi sẽ không đi vào ban đêm đâu. Tôi chưa bao giờ đến đó và không muốn đến chút nào, nhưng tôi tin đi vào ban ngày sẽ chẳng có hại gì cho cậu cả - dù những người ở đây sẽ khuyên cậu không nên đi. Nếu cậu chỉ tham quan và tìm kiếm những thứ thời xưa, Innsmouth sẽ là một nơi khá phù hợp với cậu.”

Và vì vậy, tôi đã dành một phần của buổi tối hôm đó tại thư viện công Newburyport để tra cứu dữ liệu về Innsmouth. Khi thử dò hỏi dân bản địa trong các cửa hàng, tiệm ăn trưa, nhà để xe, và trạm cứu hỏa, tôi thấy họ thậm chí còn khó cạy miệng hơn so với dự đoán của anh chàng nhân viên bán vé; và tôi nhận ra rằng mình không thể phung phí thời gian để vượt qua bản tính kín tiếng lúc mới đầu của họ được. Họ mang một sự ngờ vực mơ hồ, như thể có điều gì đó không ổn với bất kỳ ai quan tâm đến Innsmouth một cách quá đà. Tại Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc giáo, nơi tôi đang dừng chân, cậu nhân viên chỉ đơn thuần khuyên can tôi đừng đến một nơi u ám, suy đồi như vậy; những người ở thư viện cũng tỏ thái độ tương tự. Rõ ràng, trong con mắt của những người có học thức, Innsmouth chỉ đơn thuần là một trường hợp dân tình bị thoái hóa nặng.

Các cuốn lịch sử của hạt Essex trên kệ sách thư viện chẳng có thông tin gì nhiều nhặn để cung cấp, ngoại trừ việc thị trấn được thành lập năm 1643, trứ danh với ngành đóng tàu trước Cách mạng, một thị trấn cảng rất thịnh vượng vào đầu thế kỉ thứ mười chín, và sau đó là một trung tâm công nghiệp nhỏ, tận dụng sông Manuxet để lấy năng lượng. Trận dịch bệnh và bạo loạn năm 1846 được đề cập đến rất qua loa, như thể chúng làm hạt bị mất uy tín.

Rất ít thứ đề cập đến quá trình suy thoái, mặc dù giai đoạn này mang ý nghĩa hệ trọng không thể chối bỏ. Sau Nội Chiến, toàn bộ hoạt động công nghiệp chỉ giới hạn trong Công ty Tinh luyện Marsh, và việc buôn bán vàng thỏi cấu thành hoạt động thương mại lớn duy nhất còn sót lại bên cạnh công việc đánh bắt cá muôn thuở. Công việc đánh bắt ngày càng mang lại ít lợi nhuận hơn vì giá cả của mặt hàng ấy thụt giảm và các tập đoàn quy mô lớn tham gia cạnh tranh, nhưng quanh cảng Innsmouth không bao giờ thiếu cá. Người ngoại quốc hiếm khi định cư ở Innsmouth, và bất chấp đã bị che giấu cẩn thận, vẫn có một số bằng chứng cho thấy rằng một số người Ba Lan và Bồ Đào Nha từng thử làm vậy đã bị xua đi theo một kiểu cực kỳ tàn khốc.

Thú vị nhất trong số tất cả các thông tin này là một bài viết nhắc qua đến mấy món đồ trang sức kì lạ hơi được cho là có dính dáng đến Innsmouth. Chúng rõ ràng đã gây ấn tượng đáng kể cho toàn miền quê này, bởi vì bài viết có đề cập đến các mẫu vật trong bảo tàng của Đại học Miskatonic tại Arkham, và trong phòng trưng bày của Hiệp hội Lịch sử Newburyport. Các đoạn mô tả rời rạc về các món trang sức rất sơ sài và tẻ ngắt, nhưng chúng vẫn gợi cho tôi cảm giác ẩn chứa đằng sau là một sự kì quái bất biến. Chúng mang nét gì đó hết sức kỳ quặc và khơi gợi, đến nỗi tôi không tài nào gạt bỏ được chúng ra khỏi tâm trí của mình, và mặc dù bấy giờ đã tương đối trễ, tôi quyết định đi xem mẫu vật tại địa phương - theo lời tả thì là một món trang sức lớn, với tương quan tỉ lệ quái đản, rõ ràng là được thiết kế để dùng làm vương miện đội đầu - nếu có thể thu xếp được chuyện ấy.

Người thủ thư cấp cho tôi một giấy giới thiệu để đưa cho người quản lý Hiệp hội, một bà tên Anna Tilton, sống gần đó, và sau lời giải thích ngắn gọn, người phụ nữ già hiền hậu đã tử tế đưa tôi vào tòa nhà bấy giờ đã đóng cửa, vì hiện vẫn chưa quá khuya khoắt. Bộ sưu tập thực sự rất đáng chú ý, nhưng trong tâm trạng hiện tại, tôi chẳng quan tâm đến gì ngoài vật thể kỳ quái trong một cái tủ nằm ở góc phòng, lấp lánh dưới những ngọn đèn điện.

Không cần phải quá nhạy bén với cái đẹp thì tôi cũng há hốc kinh ngạc trước sự lộng lẫy kì lạ, huyền ảo của thứ tạo vật mơ tưởng xa lạ, sang trọng, hiện đang đặt trên tấm đệm nhung tím kia. Ngay cả bây giờ, tôi cũng khó lòng tả nổi thứ mình nhìn thấy, mặc dù nó rõ ràng là một kiểu vương miện, hệt như những gì mô tả đã ghi. Mặt trước của nó cao, kèm theo một cái vành rất lớn và có hình dáng bất thường đến lạ lùng, như thể được thiết kế cho một cái đầu với dáng hình quái dị, gần như là elip. Vật liệu chế tác dường như chủ yếu là vàng, mặc dù nó sở hữu một sắc bóng nhẹ khác thường, cho thấy nó được pha trộn với một thứ kim loại lạ đẹp chẳng kém và không rõ danh tính nào đấy. Món đồ ở trong tình trạng gần như hoàn hảo, và ta có thể bỏ ra hàng giờ để nhìn ngắm các thiết kế ấn tượng và phi truyền thống đến khó hiểu - một số chỉ là hình học đơn giản, và một số trông rõ là hình ảnh biển - được khắc hay đúc thành các hình nổi cao một cách khéo léo và thanh nhã đến đáng kinh ngạc trên bề mặt.

Càng nhìn lâu, cái vật này càng hớp hồn tôi; và lẫn vào với sự mê hoặc ấy là một nét bất an lạ thường, khó lòng phân loại hoặc lý giải nổi. Mới đầu tôi quyết định rằng thứ khiến mình cảm thấy không thoải mái chính là cái bản chất phi thực kỳ quái của hình ảnh. Tất cả các tạo tác nghệ thuật khác mà tôi từng thấy đều thuộc trường phái của một chủng tộc hoặc quốc gia đã biết nào đó, hoặc không thì cũng mang phong cách cố ý đi ngược lại mọi trường phái đã được biết đến thời hiện đại. Chiếc vương miện này không thuộc về cả hai trường hợp. Rõ ràng nó là thành phẩm của một trường phái đã định hình với mức trưởng thành và độ hoàn hảo cao tột cùng, ấy nhưng trường phái đó lại khác hẳn bất cứ trường phái nào - dù là phương Đông hay phương Tây, cổ xưa hay hiện đại - mà tôi từng nghe đến hoặc đã được diện kiến thành phẩm. Cứ như thể người thợ tạo ra nó đến từ một hành tinh khác vậy.

Tuy nhiên, tôi sớm nhận ra rằng sự khó chịu của mình còn bắt nguồn từ một nguyên nhân thứ hai và có khi cũng mạnh mẽ chẳng kém gì nguyên nhân thứ nhất, ấy chính là những yếu tố mà các mẫu hình thiết kế khác lạ đó khơi gợi ra, cả về mặt hình ảnh lẫn bản chất toán học. Tất cả các họa tiết đều ám chỉ đến những bí mật xa xăm và các vực thẳm ngoài sức tưởng tượng trong thời gian và không gian, và cái chất sông nước đơn điệu của các bức hình phù điêu trở nên gần như nham hiểm. Nằm lẫn trong các bức hình đó là những con quái vật huyền hoặc, dị hợm và hiểm ác đến ghê tởm - trông nửa giống cá và nửa giống ếch nhái - chúng khiến ta không khỏi liên tưởng đến một thứ na ná kí ức, đầy ám ảnh và không thoải mái, như thể chúng khơi gợi lên hình ảnh nào đó từ các tế bào và mô ẩn sâu trong cơ thể, hãy còn lưu giữ các chức năng cực kì nguyên thủy và vô cùng cổ xưa. Đã mấy lần tôi cứ ngỡ mọi đường nét của những con cá ếch báng bổ này đều ngập tràn thứ tinh chất tối thượng của cái ác vô danh và phi nhân tính.

Trái ngược đến lạ thường với diện mạo của chiếc vương miện là lịch sử ngắn ngủi và tẻ nhạt của nó, được bà Tilton kể lại. Nó đã bị một gã dân Innsmouth say xỉn đem đi cầm để đổi lấy một khoản tiền lố bịch tại một cửa hàng ở phố State năm 1873, và liền sau đó gã kia đã bỏ mạng trong một cuộc ẩu đả. Hiệp hội mua lại nó trực tiếp từ cửa hàng cầm đồ, và ngay lập tức cho nó một kệ trưng bày xứng đáng với phẩm chất của mình. Chiếc vương miện được đánh nhãn là có thể mang nguồn gốc Đông Ấn hoặc Đông Dương, mặc dù thẳng thắn mà nói thì thuộc tính ấy chỉ là tạm thời mà thôi.

Sau khi đã so sánh tất cả các giả thuyết tiềm tàng về nguồn gốc cũng như sự hiện diện của nó ở New England, bà Tilton tin rằng nó là một phần của kho báu hải tặc kì lạ nào đó do lão Thuyền trưởng Obed Marsh phát hiện ra. Chắc chắn một điều là độ khả thi của quan điểm này không hề suy giảm trước việc gia đình Marsh không ngừng đưa ra những đề nghị mua chiếc vương miện với mức giá cao ngay khi hay biết về sự hiện diện của nó, và họ cứ liên tục lặp đi lặp lại cho đến tận ngày hôm nay, bất chấp việc Hiệp hội cương quyết không bán.

Lúc người phụ nữ tốt bụng đưa tôi ra khỏi tòa nhà, bà nói rõ rằng giả thuyết gia tài của nhà Marsh đến từ cướp biển rất được những người thông minh quanh đây ưa chuộng. Về phần Innsmouth hắc ám - nơi bà chưa thấy bao giờ - bà tỏ thái độ ghê tởm trước một cộng đồng đã thoái hóa rất nặng về mặt văn hóa, và bà cam đoan với tôi rằng những tin đồn về việc thờ phụng ma quỷ cũng phần nào có lí, bởi lẽ một giáo phái bí mật kỳ dị đã trỗi dậy ở đó và nhấn chìm tất cả các nhà thờ chính thống.

Bà nói nó được gọi là “Bí Hội Dagon”, và chắc chắn là một kiểu dị giáo hủ bại du nhập từ phương Đông một thế kỷ trước, vào thời điểm ngành chài lưới tại Innsmouth xem chừng sẽ trở nên suy tàn. Việc Bí Hội này cứ tồn tại dai dẳng mãi giữa một đám dân đầu óc giản đơn kể ra cũng khá tự nhiên, bởi vì cá tôm bất chợt vĩnh viễn quay trở lại với số lượng nhiều vô kể, và nó nhanh chóng trở thành tổ chức có sức ảnh hưởng lớn nhất trong thị trấn, thay thế hoàn toàn Hội Tam Điểm và lấy hội trường cũ của Hội Tam Điểm chỗ New Church Green làm trụ sở.

Đối với bà Tilton ngoan đạo, tất cả điều này là lý do rất thích đáng để tránh xa cái thị trấn cổ suy tàn và hoang vắng; nhưng đối với tôi đó lại đơn thuần chỉ là một động cơ mới mẻ. Bên cạnh hào hứng tìm hiểu về kiến trúc và lịch sử, tôi giờ lại còn cực kì sốt sắng muốn khám phá về nhân học nữa, và tôi gần như chẳng tài nào ngủ nổi trong căn phòng nhỏ của mình tại Hiệp hội trong khi đêm dần trôi qua.

- II -

Mười giờ kém sáng hôm sau, tôi đứng với chiếc va-li nhỏ trước hiệu thuốc Hammond ở quảng trường trung tâm cổ, đợi chiếc xe buýt của Innsmouth. Khi giờ cập bến đến gần, tôi để ý thấy một đám vô công rồi nghề thơ thẩn dời sang nơi khác ở mạn trên phố, hoặc đến quán Ideal Lunch phía bên kia quảng trường. Rõ ràng là nhân viên bán vé đã không hề phóng đại sự chán ghét của người dân địa phương với Innsmouth và những công dân của nó. Chỉ chốc sau, một chiếc xe khách nhỏ hư nát vô cùng, mang màu xám bẩn thỉu lạch cạch lăn bánh dọc phố State, rẽ sang bên, và đỗ lại lề đường cạnh tôi. Tôi ngay lập tức cảm thấy rằng đây chính là cái xe mình chờ; và phỏng đoán ấy đã được tấm bảng hiệu gần như vô phương đọc nổi trên kính chắn gió xác minh: Arkham - Innsmouth - Newb’port.

Chỉ có ba hành khách - mấy gã da đen, luộm thuộm với mặt mày sưng sỉa và diện mạo có phần trẻ trung - khi chiếc xe dừng lại, họ lóng ngóng bước ra và bắt đầu đi dọc phố State với vẻ lầm lì, gần như lấm lét. Tài xế cũng xuống xe, và tôi nhìn hắn bước vào trong cửa hàng thuốc để mua gì đó. Tôi thầm nghĩ rằng đây hẳn phải là cái tay Joe Sargent mà anh nhân viên bán vé đã nhắc đến; và khi thậm chí còn chưa nhìn ra bất kỳ đặc điểm cụ thể nào, tôi đã đột ngột bị một làn sóng ác cảm bao trùm lên mình, không thể kiềm chế hay lý giải. Tôi chợt cảm thấy việc người dân địa phương không muốn đi chiếc xe buýt do tay này sở hữu và điều khiển, hoặc hạn chế đến thăm nơi hắn cũng như đồng đảng của hắn sống hết mức có thể, là một điều rất tự nhiên.

Khi người lái xe ra khỏi cửa hàng, tôi quan sát hắn cẩn thận hơn và cố gắng xác định ngọn nguồn cái ấn tượng tà ác của mình. Hắn là một người đàn ông gầy gò, vai gù, với chiều cao không dưới một mét tám, mặc quần áo thường dân màu xanh tồi tàn và đội chiếc mũ đánh golf sờn rách. Tuổi của hắn có lẽ là ba mươi lăm, nhưng những nếp nhăn kì lạ, sâu thẳm ở hai bên cổ khiến hắn trông già hơn nếu ta không nhìn vào khuôn mặt lù đù, vô cảm của hắn. Hắn có một cái đầu hẹp, đôi mắt lồi, ướt át màu xanh nhìn như thể không bao giờ chớp, mũi tẹt, trán và cằm ngắn ngủn, và cặp tai thui chột lạ thường. Đôi môi dài và dày, má xám ngoét, đầy những lỗ chân lông thô của hắn trông gần như không có chút râu ria nào ngoại trừ vài sợi lông màu vàng thưa thớt, mọc lộn xộn và quăn queo theo những mảng không đồng đều; và có mấy chỗ bề mặt xem chừng không được láng mịn, như thể bị một chứng bệnh da liễu nào đấy làm cho bong tróc. Đôi bàn tay hắn to và có rất nhiều gân, mang một sắc xanh xám rất khác thường. Các ngón tay ngắn đáng kinh ngạc so với phần còn lại của cơ thể, và dường như có xu hướng cuộn chặt vào trong lòng bàn tay khổng lồ. Khi hắn đi về phía chiếc xe, tôi quan sát cái dáng đi lóng ngóng khác thường của hắn và thấy rằng đôi chân hắn to lớn khủng khiếp. Càng nhìn ngắm chúng lâu, tôi càng không hiểu làm thế nào mà hắn có thể mua được giày vừa chân.

Hắn có phần nhớp nháp, khiến cho tôi lại càng cảm thấy khó ưa tợn. Hắn rõ ràng hay làm việc hoặc lang thang quanh các cảng đánh bắt cá, và mang theo mình phần nhiều cái mùi đặc trưng của nơi ấy. Tôi thậm chí còn không thể đoán nổi hắn mang dòng máu ngoại lai nào trong huyết quản. Sự kì quặc của hắn chắc chắn trông không giống dân châu Á, Polynesia, Cận Đông, hay dân da đen, ấy nhưng tôi có thể hiểu tại sao mọi người lại thấy hắn quái lạ. Bản thân tôi thì sẽ nghĩ đây là do thoái hóa sinh học chứ không phải là lai máu lạ.

Tôi lấy làm tiếc nuối khi thấy sẽ không có hành khách nào khác trên chiếc xe. Chẳng hiểu sao, tôi không thích ý tưởng đi xe một mình với gã tài xế này. Nhưng bởi vì rõ ràng là đã gần đến lúc rời đi, tôi chế ngự mọi nỗi day dứt của mình và đi theo tên kia lên xe, chìa cho hắn một tờ đô la và lẩm bẩm đúng một từ “Innsmouth”. Hắn nhìn tôi với một ánh mắt khác thường trong giây lát trong khi trả lại bốn mươi xu mà chẳng nói chẳng rằng. Tôi ngồi phía đằng sau hắn, nhưng ở cùng một bên ghế, bởi vì tôi muốn nhìn ngắm bờ biển trong lúc thực hiện chuyến hành trình.

Một lúc sau, chiếc xe ọp ẹp khởi động với một cú giật, và ồn ã chạy qua những tòa nhà gạch cũ của phố State giữa một đám mây hơi bốc ra từ ống xả. Lạ lùng thay, khi liếc nhìn những người trên vỉa hè, tôi có cảm tưởng hình như họ muốn tránh nhìn vào chiếc xe buýt - hay ít nhất là muốn tránh bị trông như thể đang nhìn vào nó. Thế rồi chúng tôi rẽ sang trái vào phố High, nơi đường đi bằng phẳng hơn; băng qua các biệt thự cổ kính của nước cộng hòa thuở còn sơ khai và những trang trại thuộc địa thậm chí còn lâu đời hơn, đi qua khu Lower Green và sông Parker, rồi cuối cùng là vào trong một dải đất ven biển trống trải dài, đơn điệu.

Tiết trời bấy giờ ấm áp và có nắng, nhưng chúng tôi càng đi xa, khung cảnh toàn cát, cỏ cói, và cây bụi còi cọc ngày càng trở nên hoang vu hơn. Bên ngoài cửa sổ, tôi có thể nhìn thấy làn nước trong xanh và đường bờ biển đầy cát của đảo Plum, và chẳng bao lâu sau chúng tôi đã rẽ ra rất gần bãi biển, lúc con đường hẹp của chúng tôi tách ra khỏi từ đường cao tốc chính rồi dẫn vào Rowley và Ipswich. Không thấy bóng dáng nhà cửa nào hết, và căn cứ vào tình trạng của con đường, tôi có thể xác định được rằng quanh đây rất ít người qua lại. Các cột điện thoại nhỏ bị nắng mưa tàn phá chỉ có hai đường dây kết nối. Thỉnh thoảng chúng tôi lại băng qua những cây cầu gỗ thô sơ bắc ngang những con lạch thủy triều dẫn sâu vào trong đất liền, càng khiến cho khu vực này thêm phần biệt lập.

Thỉnh thoảng tôi để ý thấy những gốc cây chết và các bức tường móng đổ nát trên lớp cát trôi ngang, và nhớ đến cái tích xưa, được trích dẫn trong một cuốn sách lịch sử mình từng đọc, rằng nơi đây từng là một vùng quê màu mỡ và đông người sinh sống. Theo lời đồn thì sự thay đổi xuất hiện cùng lúc với đại dịch Innsmouth năm 1846, và đám dân đầu óc giản đơn cho rằng nó có mối liên hệ đen tối với những thế lực xấu xa bí ẩn. Trên thực tế, nguyên nhân là do rừng gần bờ bị chặt phá bừa bãi, khiến đất đã mất đi lớp bảo vệ tốt nhất và mở đường cho những đợt sóng cát do gió thổi càn quét.

Cuối cùng, đảo Plum cũng đã khuất tầm mắt của chúng tôi và Đại Tây Dương mênh mông mở ra ở bên trái. Con đường hẹp bắt đầu dốc hơn, và tôi cảm thấy bất an dị thường khi nhìn vào cái đỉnh dốc lẻ loi phía trước, nơi con đường hằn vệt bánh xe giao với bầu trời. Cứ như thể chiếc xe buýt sẽ tiếp tục lao lên, rời hẳn khỏi Trái Đất lành mạnh và hòa vào với cái miền bí hiểm của làn không khí trên cao và nền trời khó hiểu. Mùi hương của biển bắt đầu mang những ý nghĩa u ám, và gã tài xế thầm lặng chúi tới trước, cái lưng cứng ngắc và cái đầu hẹp ngày càng trở nên đáng ghét. Khi nhìn hắn, tôi thấy rằng phía sau đầu hắn cũng gần như trơ trụi giống bản mặt, chỉ có vài sợi tóc vàng lơ thơ trên một bề mặt sần sùi màu xám.

Thế rồi chúng tôi lên đến đỉnh dốc và nhìn thấy thung lũng rộng lớn phía bên kia, nơi sông Manuxet nối với biển ngay mạn Bắc của một dải vách đá dài, đầu chót là chỏm Kingsport và rẽ lệch về phía Mũi Ann. Trên đường chân trời mù sương xa xa, tôi có thể lờ mờ nhìn thấy mặt ngang cao chót vót của Chỏm Kingsport, trên đỉnh là ngôi nhà cổ kỳ quái với nhiều truyền thuyết được thêu dệt xung quanh. Nhưng lúc bấy giờ, toàn bộ tâm trí tôi bị thu hút bởi bức tranh toàn cảnh nằm gần đấy hơn, ngay bên dưới mình. Tôi nhận ra mình đã mặt đối mặt Innsmouth hắc ám trong lời đồn.

Đấy là một thị trấn với diện tích rộng và nhà cửa san sát, ấy nhưng lại thiếu vắng sự sống đến kì lạ. Hầu như không có một làn khói nào bốc lên từ mớ ống khói lộn xộn, ba tháp chuông cao đứng lù lù, hằn in trơ trụi và không chút màu sơn trên chân trời hướng ra phía biển. Một trong số chúng đã nứt vỡ ở trên đỉnh, nó cùng một tháp chuông khác chỉ có những cái lỗ toang hoác màu đen nơi đáng lẽ phải là mặt đồng hồ. Cái triền bất tận những mái nhà hai mảng lụp xụp và các đầu hồi đỉnh nhọn chui rúc vào với nhau truyền tải một cách rõ nét đến phát tởm sự sâu mọt mục ruỗng, và trong lúc chúng tôi lại gần nó trên con đường nay đã dốc xuống, tôi có thể thấy rằng nhiều mái nhà đã bị sụp đổ hoàn toàn. Cũng có cả một số ngôi nhà mang phong cách kiến trúc Georgia hình vuông lớn nữa, với mái hình tháp, đỉnh vòm, và ban công mái có lan can. Những ngôi nhà này chủ yếu cách xa mép nước, và một hoặc hai nhà xem chừng vẫn còn trong tình trạng khá tử tế. Tôi nhìn thấy trải dài vào trong đất liền từ giữa chúng là những đoạn đường gỉ sét, cỏ dại mọc đầy của tuyến đường sắt bị bỏ hoang, cùng với các cột điện báo nghiêng nay đã không còn dây điện, và những con đường xe ngựa dẫn đến Rowley và Ipswich cũ, bị che khuất một nửa.

Gần biển là chỗ bị suy tàn nặng nhất, mặc dù ở ngay giữa khu này, tôi có thể trông thấy tháp chuông trắng của một công trình gạch được bảo quản khá tốt, nhìn giống như một nhà máy nhỏ. Bến cảng đã bị cát bít lại từ lâu được một đê chắn đá cổ bao quanh; và trên đó tôi bắt đầu có thể nhận ra hình dạng tí hon của vài ngư dân đang ngồi, ở phía cuối đê là thứ trông giống như nền móng của một ngọn hải đăng cũ. Một lưỡi cát đã liếm vào bên trong hàng rào này, trên đó tôi thấy một vài cabin tồi tàn, thuyền đánh cá neo đậu, và những chậu tôm hùm rải rác. Vùng nước sâu duy nhất dường như là nơi dòng sông tuôn ra quá chỗ tòa nhà có tháp chuông và quay về hướng Nam để hòa vào với đại dương ở cuối đê chắn sóng.

Đó đây, tàn tích của các cầu cảng nhô ra khỏi bờ biển để rồi rốt cuộc rơi vào miền suy tàn vô định, những cầu xa nhất về phía Nam có vẻ là sa sút trầm trọng nhất. Và xa xa trên biển, mặc dù thủy triều đang lên cao, tôi vẫn thoáng thấy một đường dài màu đen, chỉ hơi trồi lên khỏi mặt nước đôi chút, nhưng lại chứa đựng một vẻ thâm hiểm âm ỉ kì lạ. Tôi biết đây hẳn phải là Rạn Quỷ. Trong lúc tôi quan sát, dường như có một cảm giác vẫy gọi ngấm ngầm, kì khôi chất chồng kèm vào với sự ghê tởm dữ tợn. Và lạ lùng thay, tôi thấy cái xúc cảm họa âm này thậm chí còn đáng lo ngại hơn ấn tượng chính.

Chúng tôi không gặp ai trên đường, nhưng chẳng bao lâu sau đã bắt đầu băng qua các trang trại bỏ hoang, đổ nát theo nhiều mức khác nhau. Thế rồi tôi để ý thấy vài ngôi nhà có người ở với giẻ nhét trong các khung cửa sổ vỡ và vỏ sò cùng xác cá chết nằm vương vãi trên bãi rác. Một hay hai lần gì đó, tôi thấy vài người trông bơ phờ làm việc trong những khu vườn cằn cỗi hay đào nghêu trên bãi biển hôi tanh bên dưới, và mấy nhóm trẻ con bẩn thỉu, mặt mũi như vượn đang chơi đùa xung quanh những bậc cửa đầy cỏ dại. Không hiểu sao, đám dân này trông còn đáng sợ hơn những tòa nhà ảm đạm, bởi vì khuôn mặt và cách chuyển động của gần như tất cả bọn họ đều có một số điểm kỳ dị khiến tôi bất giác cảm thấy chán ghét, mặc dù không thể định nghĩa hoặc hiểu được. Tôi thoáng ngỡ tưởng cái vóc dáng điển hình này trông hao hao bức hình đậm chất kinh dị hoặc u sầu nào đó mà mình từng thấy, có lẽ trong một cuốn sách; nhưng cái hồi ức giả ấy tan biến rất mau chóng.

Khi xe buýt xuống đến chỗ thấp hơn, tôi bắt đầu nghe thấy cái tiếng đều đều của một thác nước giữa sự tĩnh lặng bất thường. Những ngôi nhà nghiêng ngả, không được sơn ngày càng san sát hơn ở cả hai bên đường, và mang nhiều nét đô thị hơn những gì chúng tôi đang bỏ lại phía sau. Bức tranh toàn cảnh phía trước đã co lại thành một cảnh phố xá, và ở đôi ba chỗ, tôi có thể thấy nơi trước đây từng có một vỉa hè lát đá cuội hay mấy đoạn vệ đường gạch. Tất cả các ngôi nhà xem chừng đều bị bỏ hoang, và thỉnh thoảng lại xuất hiện những khoảng trống với các ống khói và tường hầm xiêu vẹo, dấu hiệu của những tòa nhà đã sụp đổ. Thẩm thấu vào trong tất cả mọi thứ là mùi tanh hôi lợm mửa nhất trần đời.

Chẳng mấy chốc, những con đường giao nhau và ngã ba bắt đầu xuất hiện; những phố ở bên trái dẫn ra miền không được trải nhựa bẩn thỉu và suy tàn gần bờ biển, trong khi các con phố bên phải trưng ra những viễn cảnh về vẻ huy hoàng một thời. Cho đến nay, tôi chưa thấy ai trong thị trấn cả, nhưng bây giờ thì vài dấu hiệu của một khu dân cư thưa thớt đã xuất hiện - đó đây là một cửa sổ có rèm che, và thỉnh thoảng lại có một chiếc xe méo mó đỗ bên lề đường. Vỉa hè và vệ đường ngày càng được phân định rõ ràng, và mặc dù hầu hết các ngôi nhà đều khá cũ - toàn những công trình bằng gỗ và gạch xây trong giai đoạn đầu thế kỉ mười chín - chúng hiển nhiên vẫn được giữ cho phù hợp để sinh sống. Vì là một nhà khảo cổ học nghiệp dư, cảm giác phát tởm trước cái mùi cũng như nỗi hãi sợ và thù ghét của tôi suýt chút nữa thì biến mất giữa kho tàng cổ vật phong phú, nguyên bản còn sót lại từ quá khứ này.

Nhưng khi đến nơi, tôi vẫn không khỏi cảm thấy cực kỳ khó chịu. Chiếc xe buýt đã đi đến một mối giao thông hay tâm điểm thoáng đãng nào đó với các nhà thờ ở hai bên và tàn tích nhếch nhác của một không gian xanh tròn ở chính giữa, tôi bấy giờ đang nhìn vào một hội trường lớn với cột trụ đỡ ở ngã ba bên tay phải phía trước mặt. Tòa nhà một thời được sơn trắng giờ đã xám xịt và bong tróc, cái biển hiệu vàng đen trên trán tường đã phai mờ đến độ tôi phải chật vật lắm mới nhìn ra được dòng chữ “Bí Hội Dagon”. Thế thì đây hẳn phải là hội trường cũ của Hội Tam Điểm, nay đã bị trao cho một giáo phái trụy lạc. Trong khi đang căng mắt ra để giải mã dòng chữ này, tôi bị xao lãng bởi tiếng ông ổng của một chiếc chuông bị nứt phía bên kia đường, và tôi nhanh chóng quay người lại nhìn ra ngoài cửa sổ xe phía bên mình ngồi.

Âm thanh ấy phát ra từ một nhà thờ bằng đá với tháp chuông thấp, trông rõ ràng là lâu đời hơn hầu hết các ngôi nhà, được xây dựng theo phong cách Gothic vụng về và có một tầng hầm với các cửa sổ đóng kín, cao một cách mất cân xứng. Mặc dù ở phía tôi nhìn thì không thấy các kim đồng hồ đâu, tôi biết rằng những âm thanh khàn khàn đó đang báo mười một giờ. Nhưng rồi đột nhiên mọi suy nghĩ về thời gian bị xóa nhòa khi một hình ảnh ập đến, mãnh liệt tột độ và mang theo một nỗi kinh hoàng không thể lý giải được, xâm chiếm lấy tôi trước khi tôi kịp biết nó thực sự là gì. Cánh cửa tầng hầm nhà thờ đang để mở, để lộ một vùng đen ngòm hình chữ nhật bên trong. Và trong lúc tôi nhìn, một vật nào đó phóng ngang qua hoặc có vẻ phóng ngang qua hình chữ nhật tối kia; hằn in vào trong não tôi một ý niệm đầy ác mộng ngắn ngủi, và tôi càng cảm thấy điên rồ gấp bội bởi vì nếu đem nó ra mổ xẻ phân tích, ta sẽ không thấy nó có tí gì là ác mộng cả.

Đó là một vật thể sống - sinh vật sống đầu tiên bên cạnh tay lái xe mà tôi được thấy kể từ khi tiến vào khu nhà cửa chen chúc của thị trấn - và nếu lúc bấy giờ mà mang tâm trạng ổn định hơn, tôi sẽ chẳng thấy nó có gì là đáng sợ cả. Như về sau tôi nhận ra, đó rõ ràng là linh mục; mặc một thứ trang phục kì dị nào đấy mà hẳn đã được đem ra sử dụng kể từ khi Hội Dagon sửa đổi nghi thức của các nhà thờ quanh đây. Chắc thứ tôi đã vô thức liếc thấy lúc ban đầu đồng thời mang lại cảm giác hãi hùng quái đản cho tôi chính là chiếc vương miện cao mà ông ta đội - một bản sao gần như giống hệt thứ bà Tilton cho tôi xem tối hôm trước. Với sự trợ lực của trí tưởng tượng, điều này đã gán ghép những tố chất nham hiểm vô danh cho gương mặt mập mờ và tấm thân mặc áo choàng, lóng ngóng bên dưới nó. Tôi sớm rút ra quyết định rằng chẳng có bất kì lí do nào để mình phải bị tác động bởi cái kí ức phi thực xấu xa, nghĩ đến mà thấy rùng cả mình kia. Có gì lạ đâu khi một giáo phái bí ẩn tại địa phương tích hợp vào trong lễ phục của mình một kiểu phục trang đội đầu độc đáo vốn đã trở nên quen thuộc đối với cộng đồng thông qua một cách kỳ lạ nào đó - có thể là dưới dạng một kho báu?

Một nhóm rất nhỏ những người trẻ tuổi lác đác, diện mạo kinh tởm giờ đã xuất hiện trên các vỉa hè - hoặc là những cá nhân đi lẻ, hoặc là các nhóm hai hay ba trầm lặng. Các tầng dưới của những ngôi nhà đổ nát đôi khi chứa những hàng quán nhỏ trưng biển hiệu tồi tàn dơ dáy. Trên đường đi, tôi để ý thấy có một hoặc hai chiếc xe tải nằm đỗ. Tiếng thác nước ngày càng rõ rệt hơn, và chẳng bao lâu sau tôi thấy một hẻm sông khá sâu phía trước, với cây cầu cao tốc rộng, gắn lan can sắt bắc ngang, phía bên kia là một quảng trường lớn quang đãng. Khi chúng tôi lạch cạch băng qua cây cầu, tôi nhìn ra hai bên và quan sát một số tòa nhà công xưởng ở rìa con dốc cỏ hoặc hơi lấn xuống dốc. Bên dưới ngồn ngộn nước, và tôi có thể thấy hai dòng thác cuồn cuộn ở mạn thượng nguồn bên phải và ít nhất một dòng ở phía bên trái. Từ vị trí này, tiếng ồn nghe điếc cả tai. Sau đó, chúng tôi tiến vào quảng trường hình bán nguyệt lớn bên kia sông và đỗ lại ở bên phải phía trước một tòa nhà cao, có mái vòm với chút sơn vàng còn sót lại và một biển hiệu bị mờ phân nửa tuyên bố đấy là Nhà trọ Gilman.

Tôi lấy làm mừng khi được ra khỏi chiếc xe buýt đó, và ngay lập tức gửi va-li của mình trong cái sảnh tồi tàn của nhà trọ. Chỉ thấy bóng duy nhất một người - người đàn ông lớn tuổi không mang cái vẻ đã được tôi mệnh danh là “diện mạo Innsmouth” - và tôi quyết định không nhờ ông ta giải đáp bất kì câu gì mình đang thắc mắc; nhớ lại những điều kỳ lạ mình đã để ý thấy trong nhà trọ này. Thay vào đó, tôi bước ra ngoài quảng trường, nơi chiếc xe buýt bấy giờ đã rời đi, và nghiên cứu khung cảnh một cách tỉ mẩn và dò xét.

Một bên của vùng không gian mở lát đá cuội là dòng sông thẳng băng; bên kia là những tòa nhà gạch mái nghiêng giai đoạn 1800, xếp theo hình bán nguyệt, với một số tuyến phố tỏa về phía Đông Nam, Nam, và Tây Nam từ đó. Đèn đuốc hiếm và nhỏ đến nao lòng - tất cả đều là đèn sợi đốt công suất thấp - và tôi lấy làm mừng vì theo như kế hoạch, tôi sẽ khởi hành trước khi trời tối, mặc dù tôi biết rằng mặt trăng sẽ rất sáng. Các tòa nhà đều trong tình trạng khá tử tế, và có lẽ bao gồm cả tá cửa hàng đang hoạt động; trong số đó là một tiệm tạp hóa thuộc chuỗi First National, ngoài ra thì có một nhà hàng ảm đạm, một cửa hàng thuốc, và văn phòng giao dịch bán buôn cá. Bên cạnh đó, ở mạn cực Đông của quảng trường, chỗ gần bờ sông, có văn phòng đại diện cho công ty công nghiệp duy nhất của thị trấn - Công ty Tinh luyện Marsh. Có thể nhìn thấy tầm mười người, và khoảng bốn hoặc năm chiếc ô tô và xe tải đỗ rải rác. Không cần ai bảo thì tôi cũng biết rằng đây là trung tâm hành chính của Innsmouth. Về phía Đông, tôi có thể thấp thoáng nhìn thấy những mảng xanh của bến cảng, và hằn in trên đấy là tàn tích đổ nát của ba tháp chuông Georgia xinh đẹp một thời. Và về phía bờ biển, đoạn trên bờ đối diện của dòng sông, tôi thấy cái tháp chuông trắng vươn trên thứ tôi đoán là nhà máy luyện vàng Marsh.

Vì lí do gì đó, tôi quyết định tiến hành hỏi han bước đầu tại chỗ tiệm tạp hóa, nơi nhân sự khó có khả năng là người Innsmouth bản địa. Tôi tìm thấy duy nhất một cậu thanh niên khoảng mười bảy tuổi phụ trách cửa hàng, và sung sướng khi thấy vẻ tươi tỉnh và hòa nhã của cậu ta, hứa hẹn sẽ cung cấp cho mình những thông tin vui vẻ. Cậu ta có vẻ hết sức sẵn lòng nói chuyện, và tôi sớm nhận thấy rằng cậu ta không thích nơi này, mùi tanh của nó, hay đám dân lấm lét ở đây. Được nói chuyện với bất kì người ngoài nào cũng khiến cậu ta nhẹ nhõm cả người. Cậu ta xuất thân Arkham, trọ với một gia đình đến từ Ipswich, và quay trở về nhà bất cứ khi nào được nghỉ. Gia đình không thích cậu ta làm việc ở Innsmouth, nhưng công ty đã chuyển cậu ta đến đây và cậu ta không muốn từ bỏ công việc của mình.

Cậu ta nói không có thư viện công cộng hay phòng thương mại nào ở Innsmouth, nhưng tôi chắc sẽ có thể tự tìm được đường. Con phố tôi vừa đi dọc là Federal. Phía Tây của nó là những con phố dân cư tử tế lâu đời - Broad, Washington, Lafayette, và Adams - còn phía Đông là những khu ổ chuột ven bờ biển. Chính tại những khu ổ chuột này - dọc theo phố Main - tôi sẽ tìm thấy những nhà thờ Georgia cũ, nhưng tất cả đều bị bỏ hoang từ lâu. Hành xử một cách quá lộ liễu trong những khu phố như vậy sẽ chẳng khôn ngoan gì - đặc biệt là phía Bắc của dòng sông - vì đám dân ở đấy rất sưng sỉa và thù địch. Một số người lạ thậm chí đã mất tích.

Nhờ mấy bài học đắt giá, cậu nhân viên biết được rằng một số nơi gần như là khu cấm. Chẳng hạn, không ai được phép la cà lâu la xung quanh nhà máy luyện vàng Marsh, hoặc quanh bất kỳ nhà thờ nào vẫn còn đang được sử dụng, hay chỗ hội trường đầy trụ cột của Hội Dagon ở New Church Green. Những nhà thờ đó rất kì quặc - tất cả đều bị các giáo phái tương ứng của mình tại những nơi khác kiên quyết chối bỏ, và có vẻ áp dụng các kiểu nghi lễ cũng như lễ phục giáo sĩ hết sức kỳ quặc. Tín điều của chúng vừa không chính thống lại vừa bí ẩn, có bóng gió ám chỉ đến một số sự biến đổi thần kỳ, giúp đạt được sự bất tử về thân xác tại dương thế - hay một kiểu bất tử nào đó. Linh mục của chính cậu ta - bác sĩ Wallace tại Nhà thờ Giáo hội Giám lý Asbury ở Arkham - đã khẩn khoản khuyên can cậu ta chớ tham gia bất kỳ nhà thờ nào ở Innsmouth.

Về phần những người dân ở Innsmouth thì cậu thanh niên gần như chẳng biết phải nghĩ sao về họ. Họ lấm lét và hiếm khi lộ mặt, chẳng khác nào thú vật sống trong hang, và khó lòng mà mường tượng nổi họ có thú tiêu khiển nào khác ngoài việc câu cá lung tung. Căn cứ vào lượng rượu lậu mà đám dân cư nốc, có thể họ nằm đờ đẫn vì say xỉn gần như cả ngày. Họ xem chừng cứ sưng sỉa tụ lại với nhau với sự đoàn kết và thấu hiểu gì đó - coi thường thế giới như thể họ có thể tiếp cận miền thực thể nào khác thích hợp hơn. Diện mạo của họ - đặc biệt là những cặp mắt nhìn chằm chằm, không chớp mà chẳng ai thấy nhắm bao giờ - thừa sức gây sững sờ; và giọng nói của họ thật kinh tởm. Thật kinh khủng khi nghe tiếng họ tụng kinh trong các nhà thờ vào ban đêm, đặc biệt là trong các lễ hội hoặc những cuộc phục hồi đức tin chính của họ, diễn ra mỗi năm hai lần vào ngày 30 tháng Tư và ngày 31 tháng Mười.

Họ rất thích nước, và bơi lội nhiều vô cùng ở cả sông lẫn bến cảng. Các cuộc đua bơi ra Rạn Quỷ thường xuyên được tổ chức, và thiên hạ ai nấy dường như đều có thể tham gia môn thể thao khó nhọc này. Nếu ngẫm kĩ, ta sẽ nhận thấy rằng nhìn chung thì chỉ người trẻ tuổi mới chường mặt ra những nơi công cộng, và trong số những người ấy, đám lớn tuổi nhất thường sẽ có vẻ ngoài nhơ nhuốc nhất. Nếu có trường hợp ngoại lệ nào thì chủ yếu cũng toàn là những người không hề có chút nét dị thường gì, giống như ông nhân viên già tại nhà trọ. Ta sẽ không khỏi tò mò về số phận của phần lớn những cư dân lớn tuổi, và liệu cái “diện mạo Innsmouth” có phải là một chứng bệnh kỳ lạ và quỷ quyệt, càng về già thì càng trầm kha hay không.

Tất nhiên, chỉ một chứng bệnh cực kỳ hiếm gặp mới đủ sức khiến cho cấu trúc giải phẫu của một cá nhân bị thay đổi nghiêm trọng và triệt để đến vậy sau khi trưởng thành - với các thay đổi bao gồm những nhân tố cơ bản về xương như hình dạng của hộp sọ - nhưng nhìn tổng thể thì ngay cả những đặc điểm hữu hình khác của căn bệnh đó cũng khó hiểu và chưa từng được nghe đến chẳng kém gì khía cạnh ấy. Cậu thanh niên nói rằng sẽ khó lòng đưa ra nổi bất kỳ kết luận thực sự nào về chuyện này; vì không ai từng thân quen được với người bản địa, cho dù có sống ở Innsmouth lâu đến mấy.

Cậu thanh niên tin chắc rằng ở một số nơi, họ nhốt trong nhà nhiều người thậm chí còn tồi tệ hơn cả những kẻ xấu nhất xuất hiện ngoài đường. Người ta đôi khi còn nghe thấy những âm thanh kỳ quặc vô cùng. Theo lời đồn thì các lều lán lụp xụp bên khu ven biển mạn phía Bắc của dòng sông được kết nối bởi các đường hầm bí ẩn, và chính thế mà nó hệt như một cái động chứa đầy những sự dị thường đích thực. Không thể nào đoán định được đám người này sở hữu dòng máu ngoại tộc nào - nếu họ quả đúng là dân lai. Đôi khi họ giấu biến một số nhân vật đặc biệt gớm guốc khi các quan chức chính phủ cũng như những người từ thế giới bên ngoài đến thị trấn.

Người cung cấp thông tin của tôi bảo rằng hỏi han dân bản địa bất cứ điều gì về nơi này cũng sẽ chỉ công cốc mà thôi. Người duy nhất chịu mở miệng là một lão già khú đế nhưng diện mạo bình thường, sống ở nhà tình thương bên rìa phía Bắc thị trấn và suốt ngày đi lang thang hay lởn vởn quanh trạm cứu hỏa. Nhân vật già nua này là Zadok Allen, đã chín mươi sáu tuổi, đầu óc hơi có vấn đề, và còn là bợm nhậu có tiếng của thị trấn. Lão là một người kỳ lạ, lấm lét, liên tục nhìn ra sau vai như thể sợ hãi điều gì đó, và khi tỉnh táo thì dứt khoát không chịu nói chuyện với bất cứ người lạ nào. Tuy nhiên, nếu đem thứ chất độc yêu thích của lão ra nhử thì lão sẽ không tài nào cưỡng lại nổi; và một khi say rồi thì lão sẽ tiết lộ những mảng hồi ức đáng kinh ngạc tột độ.

Tuy nhiên, rốt cuộc thì ta cũng sẽ chẳng thể thu được nhiều thông tin hữu ích từ lão; bởi tất cả các câu chuyện của lão đều là những lời bóng gió điên rồ, không đầy đủ về những phép lạ bất khả thi cũng như những nỗi kinh hoàng chắc chắn chỉ có thể bắt nguồn từ các mộng tưởng rối loạn của chính lão. Không ai tin lão hết, nhưng đám dân bản địa không thích để cho lão uống rượu rồi nói chuyện với người lạ; và để người khác nhìn thấy mình hỏi chuyện lão thì không phải lúc nào cũng an toàn. Chắc những lời đồn đại và ảo tưởng hoang đường nhất thiên hạ vẫn hay rỉ tai nhau chính từ lão mà ra.

Thỉnh thoảng, có một số cư dân không phải dân bản địa bảo rằng mình trông thấy những thứ quái đản, nhưng với mấy câu chuyện của lão Zadok và các cư dân dị dạng nơi đây, việc những ảo tưởng như vậy xuất hiện nhiều không có gì là lạ cả. Chẳng người không phải dân bản địa nào ở ngoài đường vào lúc đêm hôm khuya khoắt, bởi lẽ hầu hết mọi người đều có ấn tượng rằng làm như vậy là không khôn ngoan. Mà ngoài ra, đường phố tối tăm đến ghê tởm.

Về phần công ăn việc làm - lượng cá tôm dồi dào nơi đây quả thật khá kỳ quái, nhưng đám dân bản địa ngày càng ít tận dụng lợi thế đó. Thêm nữa, giá cả đang trên đà tụt giảm và cạnh tranh càng lúc càng gay gắt. Tất nhiên, hoạt động kinh doanh thực sự của thị trấn là nhà máy luyện vàng, với văn phòng thương vụ nằm ngay trên quảng trường, chỉ cách nơi chúng tôi đứng một vài nhà về phía Đông. Không ai từng thấy mặt Lão Khọm Marsh cả, nhưng đôi khi lão đi đến nhà máy trong một chiếc xe quây rèm kín mít.

Có đủ loại tin đồn về việc ngoại hình lão Marsh ngày nay đã trở thành như thế nào. Lão từng là một người rất bảnh bao, và thiên hạ nói lão vẫn mặc bộ áo choàng sang trọng thời Edward, được chỉnh sửa lạ thường cho phù hợp với một số dị tật nhất định. Con trai lão trước đây từng điều hành văn phòng tại quảng trường, nhưng dạo gần đây họ chủ yếu toàn ẩn thân và giao phó phần lớn công việc cho thế hệ trẻ. Đám con trai và chị em của họ đã trông rất kỳ quái, đặc biệt là những người lớn tuổi; và theo lời đồn thì sức khỏe của họ đang trên đà đi xuống.

Trong số những cô con gái nhà Marsh có một mụ đàn bà với diện mạo phát tởm, hệt như bò sát, đeo hàng đống đồ trang sức kì lạ với phong cách ngoại lai thấy rõ, chẳng khác nào cái vương miện kỳ lạ. Người cấp tin của tôi đã nhiều lần để ý thấy điều đó, và nghe đồn rằng những món đồ ấy đến từ một kho tàng bí mật nào đấy, hoặc là của cướp biển, hoặc là của quái vật. Các giáo sĩ - hay các linh mục, hoặc bất cứ tước danh gì mà ngày nay họ sử dụng - cũng dùng kiểu trang sức ấy làm đồ đội đầu; nhưng người ta hiếm khi trông thấy họ. Cậu thanh niên chưa thấy món nào khác nữa cả, mặc dù theo lời đồn thổi thì có rất nhiều món như thế tồn tại quanh Innsmouth.

Gia đình Marsh, cùng với ba gia đình quý tộc khác của thị trấn - nhà Waite, nhà Gilman, và nhà Eliot - đều rất kín đáo. Họ sống trong những ngôi nhà cao cửa rộng trên phố Washington, và theo lời đồn, có mấy gia đình đang lén chứa chấp một số người họ hàng hiện vẫn còn sống dù đã được thông báo cũng như ghi trên giấy tờ là đã mất, với ngoại hình không thể cho thiên hạ thấy được.

Sau khi cảnh báo tôi rằng nhiều biển báo đường đã bị hỏng, cậu thanh niên vẽ cho tôi một bản đồ các đặc điểm nổi bật của thị trấn, chỉ là phác thô thôi nhưng rất đầy đủ và tỉ mỉ. Sau khi nhìn qua, tôi tin chắc nó sẽ rất hữu ích, vừa bỏ nó vào trong túi vừa cảm ơn rối rít. Vì không thích cái vẻ dơ dáy của nhà hàng duy nhất mình đã thấy, tôi mua lượng lớn bánh quy phô mai và bánh xốp gừng để lát sau ăn trưa. Tôi quyết định rằng kế hoạch của mình sẽ là len lỏi qua các đường phố chính, nói chuyện với bất kỳ ai không phải dân bản địa mình gặp được, và bắt chuyến xe tám giờ đi Arkham. Tôi có thể thấy thị trấn đã trở thành một ví dụ đầy ý nghĩa và cường điệu cho hiện tượng xuống cấp của cộng đồng; nhưng vì không phải là nhà xã hội học, tôi sẽ giới hạn những nhận định nghiêm túc của mình trong lĩnh vực kiến trúc.

Thế là tôi bắt đầu thực hiện chuyến tham quan quy củ dù phần nào hoang mang qua những con đường hẹp, tối tăm của Innsmouth. Băng qua cây cầu và quay về phía tiếng gầm rú của thác hạ lưu, tôi đi qua gần nhà máy luyện vàng Marsh, xem chừng vắng bóng những âm thanh công nghiệp đến lạ. Tòa nhà này nằm trên bờ sông dốc đứng, gần chỗ một cây cầu và ngã ba đường thoáng đãng mà tôi đoán là trung tâm hành chính thời đầu, bị quảng trường thị trấn hiện tại chiếm chỗ sau cuộc Cách mạng.

Sau khi lại băng qua hẻm sông trên cây cầu phố Main, tôi ra đến một vùng hoang vu tột bậc, không hiểu sao khiến cho tôi rùng cả mình. Những cụm mái nhà hai mảng đổ nát tạo thành một đường chân trời lởm chởm và huyền hoặc, với bên trên là tháp chuông ma quái, cụt đầu của một nhà thờ cổ. Một số ngôi nhà dọc phố Main có người ở, nhưng hầu hết đều bị đóng ván kín bưng. Dọc những con ngõ không trải nhựa, tôi nhìn thấy những ổ cửa sổ đen ngòm, mở toang hoang của những căn nhà tồi tàn bỏ hoang, với nhiều nhà bị phần móng sụt lún làm cho nghiêng đi theo những góc nguy hiểm phi thường. Những cửa sổ đó nhìn ma mị đến nỗi phải can đảm lắm thì mới dám quay sang hướng Đông, tiến về phía bờ biển. Chắc chắn một điều là nỗi kinh hoàng mà một ngôi nhà bỏ hoang mang lại tăng tiến theo dạng hình học chứ không phải số học khi lượng nhà dần phình ra, hợp thành một thành phố hiu quạnh tột cùng. Cảnh tượng những cung đường mắt cá bất tận, đầy sự trống rỗng và chết chóc, cùng với suy nghĩ về mạng lưới những gian phòng đen tối, u sầu không hồi kết, được nhượng lại cho mạng nhện và kí ức và sâu mọt, khơi dậy những nỗi sợ hãi và ác cảm dư tàn mà ngay cả triết lý vững chắc nhất cũng không thể xua tan.

Phố Fish cũng vắng vẻ như Main, mặc dù nó khác biệt ở chỗ có nhiều nhà kho gạch đá vẫn còn trong tình trạng tốt. Phố Water gần như là bản sao của Fish, ngoại trừ việc tại nơi từng có cầu cảng thì nay lại là những khoảng trống lớn hướng ra biển. Tôi không thấy bất kì sinh vật sống nào, trừ một số ngư dân lác đác trên đê chắn sóng ngoài xa, và tôi không nghe thấy âm thanh gì ngoài tiếng vỗ dào dạt của nước triều ngoài bến cảng và tiếng ầm ầm của dòng thác trong sông Manuxet. Thị trấn đang càng lúc khiến tôi căng thẳng hơn, tôi lấm lét nhìn ra phía sau mình trong khi lần mò quay trở lại qua cây cầu lung lay ở phố Water. Theo tấm bản đồ phác, cây cầu phố Fish đã bị hủy hoại rồi.

Ở mạn phía Bắc dòng sông, dấu tích của cuộc sống dơ dáy xuất hiện - những ngôi nhà đóng gói cá đang hoạt động ở phố Water, ống khói bốc khói và mái nhà được sang sửa đó đây, thỉnh thoảng lại có âm thanh phát ra từ những nơi vô định, những hình hài hiếm hoi lê bước trên các con phố thê lương và những làn đường không trải nhựa - nhưng tôi dường như lại thấy điều này thậm chí còn làm mình cảm thấy ngột hơn miền hoang vắng phía Nam. Nguyên nhân là bởi dân tình trông gớm ghiếc và bất thường hơn những người ở gần trung tâm thị trấn; mấy lần gợi cho tôi nhớ đến thứ tà ác hoàn toàn phi thực nào đó mà mình không thể nêu đích danh được. Không còn nghi ngờ gì nữa, đám dân Innsmouth ở đây mang nhiều máu ngoại tộc hơn với những người ở sâu trong đất liền - tất nhiên trừ khi cái “diện mạo Innsmouth” là một căn bệnh chứ không phải là huyết thống, và trong trường hợp ấy thì khu này có thể là nơi chứa những ca bệnh nặng hơn.

Một tình tiết khiến tôi cảm thấy khó chịu là cách phân bố một số âm thanh mờ nhạt mình nghe thấy. Đáng lẽ tất cả đều phải phát ra từ những ngôi nhà trông rõ là có người ở, ấy nhưng trên thực tế, chúng thường xuyên vang lên ồn ã nhất từ đằng sau những mặt tiền bị bít ván kín mít nhất. Có tiếng cót két, sột soạt, cùng những tiếng động khàn khàn đáng ngờ; và tôi lo lắng nghĩ về những đường hầm bí mật mà cậu bán tạp hóa đã nhắc đến. Đột nhiên tôi cảm thấy băn khoăn muốn biết giọng nói của những người đó nghe như thế nào. Tính đến nay, tôi chưa nghe thấy ai trong khu này nói năng gì, và khó hiểu thay, tôi lại cứ muốn không phải nghe giọng ai hết.

Sau khi tạm dừng chỉ đủ lâu để nhìn ngắm hai nhà thờ cổ đẹp nhưng đổ nát ở phố Main và phố Church, tôi vội vã rời khỏi khu ổ chuột tồi tàn bên bờ biển đó. Điểm đến hợp lí tiếp theo của tôi là New Church Green, nhưng vì lý do nào đấy, tôi không dám đi qua chỗ nhà thờ nơi mình từng trông thấy hình bóng đáng sợ khó hiểu của vị mục sư hay linh mục đội mũ miện kỳ lạ trong tầng hầm. Với cả, cậu bán tạp hóa đã nói với tôi rằng các nhà thờ cũng như hội trường Hội Dagon không phải là khu người lạ nên bén mảng đến.

Bởi thế nên tôi đi theo hướng Bắc, dọc theo Main và vào Martin, sau đó rẽ vào sâu trong đất liền, an toàn băng qua phố Federal phía Bắc, và đi vào khu quý tộc suy tàn bao gồm các phố Broad, Washington, Lafayette, và Adams ở mạn Bắc. Mặc dù những đại lộ cổ kính này trông vẻ ngoài rất xấu xí và luộm thuộm, vẻ trang nghiêm rợp bóng cây du của chúng vẫn chưa mất đi hoàn toàn. Hết biệt thự này đến biệt thự khác hút lấy ánh mắt của tôi, hầu hết đều đổ nát và bít ván kín bưng giữa những khu đất không được ai ngó ngàng, nhưng mỗi phố đều có một hoặc hai căn có dấu hiệu có người ở. Tại phố Washington có một hàng bốn hoặc năm nhà đã được sang sửa rất tử tế với những bãi cỏ và vườn được chăm sóc cẩn thận. Tôi đoán ngôi nhà xa hoa nhất trong số đó - với những sân đất nền cao rộng rãi, đặt đầy bồn hoa, trải dài đến tận phố Lafayette - là nhà của Lão Khọm Marsh, chủ nhà máy luyện vàng mắc bệnh.

Không thấy tăm hơi bất kì sinh vật sống nào trong tất cả các con phố này, và tôi lấy làm tò mò trước sự vắng bóng của chó mèo tại Innsmouth. Một điều nữa làm tôi cảm thấy khó hiểu và bất an, ngay cả trong những biệt thự được lưu giữ tử tế nhất, là cảnh rất nhiều cửa sổ tầng ba và tầng áp mái bị đóng kín bưng. Lén lút và kín tiếng dường như là tính chất chung của cái thành phố tĩnh lặng đầy ngoại lai và chết chóc này, và tôi không thể rũ bỏ cảm giác bị rình rập theo dõi từ mọi hướng bởi những cặp mắt quỷ quyệt, trợn trừng, không bao giờ nhắm lại.

Tôi rùng mình khi tiếng chuông dị hợm điểm ba giờ vang lên từ một tháp chuông bên trái. Tôi nhớ rất rõ cái nhà thờ lùn bè, nơi những âm thanh đó phát ra. Đi xuôi phố Washington về phía dòng sông, tôi giờ đã được mặt đối mặt với một khu vực mới, từng là chốn của công nghiệp và thương buôn. Nói vậy là bởi tôi trông thấy những tàn tích của một nhà máy phía trước, và thấy thêm vài nhà máy khác nữa, với các dấu tích của nhà ga cũ và cây cầu đường sắt có mái che đằng sau chúng, ở mạn trên hẻm sông bên phải mình.

Cây cầu bấp bênh bấy giờ đang nằm trước mặt tôi có cắm tấm biển cảnh báo, nhưng tôi đánh liều và một lần nữa băng qua nó để sang phía bờ phía Nam, nơi các dấu hiệu của sự sống lại xuất hiện. Những sinh vật lấm la lấm lét, bước đi lóng ngóng nhìn chằm chằm về phía tôi đầy bí hiểm, trong khi những khuôn mặt bình thường hơn nhìn tôi đầy lạnh lùng và tò mò. Innsmouth đang nhanh chóng trở nên ngoài sức chịu đựng, và tôi rẽ xuống phố Paine, tiến về phía quảng trường với hy vọng sẽ tìm được một chiếc xe đưa mình đến Arkham trước thời điểm khởi hành hãy còn lâu nữa mới đến của chuyến xe buýt ám muội kia.

Đúng lúc ấy, tôi nhìn thấy trạm cứu hỏa xiêu vẹo bên tay trái, và để ý thấy một ông già mặt đỏ găng, râu rậm, mắt ngấn nước, khoác trên mình bộ đồ rách rưới không có gì nổi bật, ngồi tại băng ghế phía trước trạm, nói chuyện với hai người lính cứu hỏa luộm thuộm nhưng diện mạo không đến nỗi bất bình thường. Tất nhiên, đây hẳn phải là Zadok Allen, lão bợm nhậu nửa rồ nửa dại, nắm giữ những câu chuyện hết sức gớm guốc và khó tin về Innsmouth xưa cũ cùng sự hắc ám của nó.

- III -

Hẳn là một tên tiểu yêu suy đồi - hay một sự lôi kéo đầy nhạo báng khởi nguồn từ chốn tăm tối, bí ẩn nào đấy - đã khiến tôi thay đổi kế hoạch. Tôi quyết tâm từ trước là sẽ chỉ giới hạn các quan sát của mình trong lĩnh vực kiến trúc, và lúc bấy giờ, tôi thậm chí còn đang vội vã tiến về quảng trường nhằm kiếm xe để nhanh chóng ra khỏi cái thị trấn thối rữa, đầy chết chóc và suy tàn này; nhưng khi trông thấy lão Zadok Allen, những dòng suy nghĩ mới xuất hiện trong tâm trí và khiến tôi do dự chững bước lại.

Tôi đã được cam đoan rằng lão Zadok chẳng làm nổi trò trống gì khác ngoài ám chỉ về những truyền thuyết điên rồ, rời rạc, và khó tin, cũng như được cảnh báo rằng nếu bị đám dân bản địa nhìn thấy nói chuyện với lão thì tôi sẽ không an toàn. Ấy nhưng lão nhân chứng từng trải nghiệm sự suy tàn của thị trấn, sở hữu các kí ức có từ những ngày đầu với bao tàu thuyền và nhà máy, là một cám dỗ mà không lí trí nào có thể khiến tôi cưỡng lại nổi. Xét cho cùng, những huyền thoại kì lạ và điên rồ nhất thường chỉ đơn thuần là các biểu tượng hoặc câu chuyện ngụ ngôn dựa trên sự thật - và lão Zadok hẳn đã chứng kiến tất cả mọi thứ từng diễn ra tại Innsmouth trong quãng chín mươi năm qua. Óc tò mò bùng lên, lấn át cả lý trí cũng như sự thận trọng, và với sự tự cao tự đại của tuổi trẻ, tôi đinh ninh mình sẽ có thể sàng lọc ra được một chút lịch sử thật từ mớ thông tin rối rắm, hoang đường bản thân chắc sẽ thu được với sự trợ giúp của rượu whisky nguyên chất.

Tôi biết rằng mình không thể gạ gẫm lão ngay tại đó, vì mấy người lính cứu hỏa chắc chắn sẽ để ý và lên tiếng phản đối. Tôi thầm nghĩ rằng thay vào đó, mình sẽ kiếm ít rượu lậu ở nơi cậu nhân viên tạp hóa đã nói với tôi rằng có bán rất nhiều. Sau đó tôi sẽ đi tha thẩn gần trạm cứu hỏa với vẻ thản nhiên, và bắt chuyện với lão Zadok sau khi lão đã bắt đầu phun ra một trong những tràng lảm nhảm của mình. Cậu thanh niên nói rằng lão luôn đứng ngồi không yên, hiếm khi lảng vảng quanh trạm quá một hoặc hai tiếng mỗi lần.

Tôi dễ dàng kiếm được một chai rượu whisky khoảng gần lít, dù với mức giá không hề rẻ, ở phía sau của một cửa hàng tạp hóa tồi tàn trên phố Eliot, ngay gần quảng trường. Cái tay phục vụ tôi với vẻ ngoài bẩn thỉu hơi mang “diện mạo Innsmouth”, cặp mắt trợn trừng, nhưng lại hành xử khá lịch thiệp; có lẽ đã quen với lề thói của những người lạ mặt xởi lởi - tài xế xe tải, dân mua vàng, và những người tương tự khác - thỉnh thoảng vẫn ghé thị trấn.

Khi quay trở lại quảng trường, tôi thấy rằng may mắn đã mỉm cười với mình; bởi vì - lúc lê bước ra khỏi phố Paine, đoạn quanh góc Nhà trọ Gilman - tôi nhìn thấy chính cái dáng người cao ráo, gầy gò, rách rưới của lão Zadok Allen. Theo đúng kế hoạch của mình, tôi thu hút sự chú ý của lão bằng cách phô ra cái chai rượu mới mua; và chẳng mấy chốc mà nhận ra rằng lão đã bắt đầu thèm thuồng lê bước theo mình khi tôi rẽ vào phố Waite trên đường đến khu vực vắng vẻ nhất mà tôi có thể nghĩ ra được.

Tôi bấy giờ lựa đường bằng tấm bản đồ mà cậu bán tạp hóa đã chuẩn bị cho, và đang tiến về phía đoạn ven biển bị bỏ hoang hoàn toàn phía Nam mà ban nãy đã ghé thăm. Những người duy nhất trong tầm mắt là đám ngư dân trên con đê chắn sóng xa xôi; và nếu đi thêm một vài dãy nhà về phía Nam, tôi sẽ có thể đi khuất mắt nốt cả những người này, tìm một cặp ghế trên cầu tàu bị bỏ hoang nào đó và tha hồ hỏi han lão Zadok mà không bị soi mói suốt một hồi lâu. Trước khi đến phố Main, tôi có thể nghe thấy một tiếng “Ê, cậu kia!” khẽ và khò khè đằng sau mình, và chẳng bao lâu sau, tôi đã để lão bắt kịp mình và uống ừng ực những ngụm lớn từ cái chai.

Tôi bắt đầu ướm hỏi mấy câu thăm dò trong khi đi dọc phố Water và rẽ về phía Nam giữa bốn bề hoang vắng với những tàn tích nghiêng ngả điên cuồng, nhưng phát hiện ra rằng miệng lưỡi lão già không nới lỏng nhanh như mình mong đợi. Một hồi sau, tôi trông thấy một khoảng trống bị cỏ mọc đầy dẫn thẳng ra biển giữa những bức tường gạch đổ nát, với một đoạn cầu tàu làm bằng đất và đá, trên mọc đầy cỏ dại, nhô thẳng ra ngoài. Mấy đống đá bị rêu phủ kín gần mép nước hứa hẹn sẽ làm ghế ngồi chấp nhận được, và khu này được một nhà kho đổ nát ở mạn Bắc che chắn khỏi mọi ánh nhìn. Tôi thầm nghĩ đây là nơi lý tưởng cho một cuộc hội đàm bí mật dông dài; thế nên tôi dẫn người bạn đồng hành của mình đi dọc làn đường và chọn chỗ ngồi giữa những tảng đá rêu phong. Bầu không khí chết chóc và hoang vu thật ghê gớm, mùi cá gần như không thể chịu đựng nổi; nhưng tôi quyết tâm không để điều gì ngăn cản mình.

Vẫn còn khoảng bốn giờ để trò chuyện nếu tôi muốn bắt chiếc xe khách đi Arkham lúc tám giờ, và tôi bắt đầu chuốc thêm cho lão nghiện rượu già khú đế này; đồng thời tranh thủ ăn luôn bữa trưa thanh đạm của mình. Vừa chuốc rượu tôi vừa cẩn thận không làm quá đà, vì tôi không muốn trạng thái ba hoa sặc hơi men của lão Zadok trở thành cơn say bí tỉ. Sau một tiếng, sự lầm lì đầy lấm lét của lão bắt đầu có dấu hiệu biến mất, nhưng đáng thất vọng thay, lão vẫn lảng tránh những câu hỏi của tôi về Innsmouth và quá khứ đen tối của nơi này. Lão lảm nhảm về các chủ đề đương thời, cho thấy mình rất chăm đọc báo và hay có thói nói chuyện triết lý dạy đời theo kiểu quê mùa.

Lúc gần hết giờ đồng hồ thứ hai, tôi sợ rằng chỗ rượu whisky của mình sẽ không đủ để mang lại kết quả gì, và tự hỏi liệu có nên rời lão Zadok và quay trở lại lấy thêm không. Tuy nhiên, ngay lúc đó, trời đã run rủi mở cho tôi thời cơ, điều mà toàn bộ màn hỏi han của tôi không thể thực hiện được; những lời lảm nhảm khò khè của lão già xoay chuyển khiến tôi phải rướn tới trước và dỏng tai nghe ngóng. Lưng tôi quay về phía vùng biển tanh tưởi, nhưng lão thì lại đang nhìn về hướng nó, và một thứ gì đó đã khiến ánh mắt vơ vẩn của lão nhìn vào cái lằn thấp, xa xôi của Rạn Quỷ, sau đó trồi lên trên những con sóng một cách rõ ràng và khá hớp hồn. Cảnh tượng ấy dường như làm lão khó chịu, bởi vì lão bắt đầu xổ ra một chuỗi những lời chửi rủa yếu ớt, chốt lại với một lời thì thầm khẽ và ánh liếc đầy ngụ ý. Lão cúi người về phía tôi, túm lấy vạt áo của tôi, và rít lên một số lời không thể lẫn vào đâu được.

“Đó chính là nơi tất cả bắt đầu - cái chốn đáng nguyền rủa nơi tất cả những thứ xấu xa dưới làn nước sâu bắt đầu. Cổng dẫn xuống địa ngục - rơi thẳng xuống một cái đáy không dây dò nào chạm được đến cả. Lão Thuyền trưởng Obed đã làm chuyện ấy - lão đã phát hiện ra quá nhiều thứ tại các quần đảo Nam Thái Bình Dương.

“Dạo đó tất cả mọi người đều không gặp vận. Buôn bán thất bát, nhà máy không còn ai thuê - ngay cả mấy nhà máy mới - và những người tử tế nhất trong số cánh đàn ông của bọn tui bị giết trên tàu lùng trong Chiến tranh năm 1812 hay thiệt mạng cùng với thuyền Elizy và Ranger - cả hai đều là của Gilman. Obed Marsh có ba thuyền dùng được - Columby, Hetty, và thuyền buồm Sumatry Queen. Lão là người duy nhất làm tiếp tục trao đổi buôn bán với Đông Ấn và Thái Bình Dương, mặc dù thuyền Malay Pride của Esdras Martin tận năm 28 vẫn ra khơi.

“Chẳng ai thích Thuyền trưởng Obed cả. Tay chân của quỷ Satan! He, he! Tui vẫn nhớ lão kể về những vùng miền xa xăm, và nói tất cả mọi người đều là lũ ngu xuẩn vì cứ đi dự những buổi gặp mặt Cơ Đốc giáo và cam chịu mang vác gánh nặng của mình một cách thấp hèn. Nói họ cần phải kiếm những vị Chúa tử tế hơn giống đám dân ở Ấn Độ - những vị sẽ mang hàng đống cá tôm đến để đổi lấy sự hi sinh của họ, và thực sự đáp trả những lời cầu nguyện của chúng sinh.

“Matt Eliot, thuyền phó thứ nhất của lão, cũng nói rất nhiều, chỉ mình ông ta là không muốn bà con làm bất kỳ trò gì ngoại đạo. Nhắc đến một hòn đảo ở phía Đông Otaheité có rất nhiều phế tích đá cổ xưa hơn những gì bất cứ ai từng biết, giống như mấy phế tích trên Ponape, ở quần đảo Caroline ấy, nhưng với khuôn mặt điêu khắc trông giống như những bức tượng lớn trên Đảo Phục Sinh. Cũng có một hòn đảo núi lửa nhỏ gần đó, có những tàn tích khác với các bức tượng kiểu khác - tất cả đều bị bào mòn như thể từng có thời chìm dưới biển, và phủ khắp trên đó là những bức hình quái vật khủng khiếp.

“Này nhớ, Matt bảo đám dân quanh đó chẳng thiếu gì cá tôm, tha hồ đánh bắt, rồi đeo vòng, băng tay và đồ đội đầu làm từ một loại vàng kỳ quái với phủ đầy hình quái vật, giống hệt những thứ được khắc trên mớ tàn tích tại hòn đảo nhỏ - kiểu ếch trông như cá hay cá trông như ếch gì đó được vẽ trong đủ kiểu tư thế như thể chúng là con người. Không ai dụ được đám đó tiết lộ tụi nó kiếm đâu ra mấy món đồ, và tất cả những người bản địa khác đều thắc mắc rằng làm thế nào mà tụi đấy bắt được lắm cá thế trong khi ngay mấy hòn đảo bên cạnh thôi cũng đã chẳng có gì nhiều nhặn rồi. Matt cũng thắc mắc như thế, và cả Thuyền trưởng Obed cũng vậy. Với cả, Obed để ý thấy rằng hết năm này sang năm khác, rất nhiều thanh niên trẻ đẹp sẽ vĩnh viễn biến mất, và ở đấy không có nhiều người già. Lão cũng nghĩ rằng một số người trông kì quái ghê hồn, ngay cả đối với dân Kanak.

“Phải nhờ có Obed thì sự thật về đám dân ngoại đạo ấy mới được moi ra. Tui không biết lão làm kiểu gì, nhưng lão bắt đầu bằng cách trao đổi lấy những thứ giống như vàng mà tụi nó đeo. Hỏi tụi nó xem mấy thứ đó đến từ đâu, liệu chúng có thể kiếm thêm không, và cuối cùng moi được câu chuyện về lão tù trưởng già - tụi bản địa gọi lão đấy là Walakea. Không ai ngoài Obed chịu tin lão già quái quỷ ấy, nhưng lão Thuyền trưởng có thể nhìn thấu người khác như đi guốc trong bụng họ. He, he! Giờ thì chẳng có ai tin tui khi tui kể lại, tui đoán cậu cũng sẽ không tin đâu, anh bạn trẻ - dù nếu quan sát kĩ, cậu cũng có cái kiểu mắt sắc sảo như Obed đấy.”

Lời thì thầm của lão già trở nên khẽ khàng hơn, và tôi thấy rùng mình trước sự u ám khủng khiếp và chân thành trong ngữ điệu của lão, cho dù tôi biết câu chuyện của lão không gì hơn một ảo tưởng say xỉn.

“Cậu này, Obed phát hiện ra rằng trên đời có những thứ hầu hết mọi người chưa bao giờ hay biết đến - và sẽ không tin kể cả nếu được biết. Có vẻ lũ dân Kanak kia đã hi sinh hàng đống trai gái trẻ của mình cho thứ thần thánh gì đó sống dưới biển, và được nhận lại đủ kiểu ân huệ. Tụi nó gặp mấy sinh vật kia trên hòn đảo nhỏ với mớ tàn tích kỳ quái, và có vẻ như mấy bức ảnh quái vật cá ếch khủng khiếp chính là ảnh của đám sinh vật ấy. Có thể chúng là ngọn nguồn của tất cả những câu chuyện về tiên cá và những thứ tương tự. Chúng có đủ loại thành phố dưới đáy biển, và hòn đảo này đã được nâng lên từ đó. Xem chừng một số con vẫn còn sống trong các tòa nhà đá khi hòn đảo bất ngờ trồi lên khỏi mặt nước. Chính nhờ vậy mà đám Kanak mới biết chúng tồn tại dưới đó. Nói chuyện với nhau bằng cử chỉ ngay khi chúng hết sợ, và chẳng bao lâu sau thì đã hình thành giao kèo với nhau.

“Mấy thứ kia rất thích được hiến tế người. Cách đây rất lâu, chúng từng được tận hưởng điều đó, nhưng một thời gian sau thì mất dấu thế giới trên mặt đất. Tui không biết chúng đã làm gì với các nạn nhân, mà tui đoán Obed cũng chẳng buồn hỏi. Nhưng lũ ngoại đạo ấy không thấy có vấn đề gì, bởi vì tụi nó đang trong giai đoạn khó khăn và tuyệt vọng về mọi thứ. Tụi đấy hiến một lượng thanh niên nhất định cho lũ sinh vật dưới biển hai lần mỗi năm - vào Đêm Thánh Walpurgis và Halloween - thường xuyên hết mức có thể. Còn hiến thêm cả mấy món đồ tụi nó đã khắc ra nữa. Lũ sinh vật kia đồng ý sẽ đáp trả bằng cách cho thật nhiều cá tôm - chúng dồn cá từ khắp nơi trên biển đến - và thỉnh thoảng còn kèm thêm vài thứ giống như vàng.

“Như tui đã nói đấy, đám dân bản địa gặp lũ sinh vật kia trên hòn đảo núi lửa nhỏ bé - đi ca-nô ra đấy cùng với vật hiến tế và nhiều thứ khác nữa, mang về bất cứ món trang sức giống vàng nào mình được nhận. Mới đầu lũ sinh vật kia không bao giờ đi đến đảo chính, nhưng sau một thời gian thì chúng bắt đầu muốn làm vậy. Có vẻ chúng muốn pha trộn huyết thống với đám dân kia, và cùng nhau tổ chức các buổi lễ vào những ngày trọng đại - Đêm Thánh Walpurgis và Halloween. Thế này nhé, chúng có thể sống được ở cả trong và ngoài nước - tui đoán người ta gọi chúng là động vật lưỡng cư. Lũ Kanak nói với chúng rằng dân ở các đảo khác có thể sẽ muốn xóa sổ chúng nếu họ hay tin chúng xuất hiện ở đây, nhưng chúng nói chúng chẳng mấy quan tâm, bởi vì chúng có thể xóa sổ toàn bộ loài người nếu muốn - tức là tất cả những ai không sở hữu các dấu hiệu một thời được các Đại Đấng Cổ Xưa nay đã biến mất sử dụng, cho dù đấy có là ai. Nhưng vì chẳng quan tâm, chúng lần đi khi có ai đến thăm hòn đảo.

“Về phần phối giống với lũ cá trông giống ếch kia thì đám dân Kanak tỏ vẻ ngần ngại, nhưng cuối cùng tụi đấy được biết một điều, khiến cho sự tình trở nên khác hẳn. Dường như con người có mối quan hệ nào đó với lũ dưới nước - mọi thứ còn sống trên đời đều từng có thời sống dưới nước, và chỉ cần thay đổi một chút thôi là sẽ có thể quay trở lại. Lũ sinh vật kia nói với đám Kanak rằng nếu chúng phối giống với nhau, đám con mới đầu trông sẽ giống con người, nhưng về sau sẽ càng lúc càng trở nên giống chúng hơn, cho tới khi cuối cùng đám con xuống dưới nước và nhập bọn cùng phần lớn đám sinh vật dưới đó. Và đây là phần quan trọng, anh bạn trẻ à - những kẻ biến thành cá và xuống dưới nước sống kia sẽ không bao giờ chết. Lũ sinh vật kia không bao giờ chết, trừ khi bị chém giết dã man.

“Có vẻ là vào thời điểm Obed biết đến đám dân đảo ấy, tất cả tụi nó đều mang đầy thứ máu cá do lũ sinh vật dưới nước sâu truyền lại rồi. Khi già đi và bắt đầu để lộ ra cái huyết thống ấy, chúng được giấu biệt đi cho đến khi muốn xuống nước và rời bỏ hòn đảo. Một số kẻ mang nhiều máu cá hơn những kẻ khác, và một số kẻ không bao giờ thay đổi đủ để xuống hẳn dưới nước; nhưng hầu hết bọn chúng đều trở nên hệt như những gì lũ sinh vật kia đã nói. Những kẻ sinh ra giống lũ sinh vật kia sớm thay đổi, nhưng những kẻ gần giống con người hơn đôi khi ở lại trên đảo cho đến khi đã ngoài bảy mươi, mặc dù chúng thường thử nghiệm xuống dưới nước để chuẩn bị sẵn sàng cho điều đó. Những kẻ đã xuống dưới nước thường rất hay quay trở lại thăm nhà, thế nên chúng thường xuyên nói chuyện với cụ cố năm đời của chính mình, kẻ đã rời đất khô cách đây tầm vài trăm năm.

“Tất cả mọi người đều không còn lo về chuyện chết chóc nữa - ngoại trừ trong các cuộc chiến ca-nô với những người dân đảo khác, hoặc khi phải làm vật hiến tế cho đám thần thánh dưới biển, hay bị rắn cắn, ốm đau, mắc phải bệnh tiến triển nhanh nào hay thứ gì đó trước khi chúng có thể xuống dưới nước sống - mà chỉ đơn thuần ngóng chờ sự thay đổi mà sau một thời gian thì chẳng còn thấy kinh khủng nữa. Chúng nghĩ rằng những gì mình nhận được sẽ xứng đáng với tất cả những gì mình phải từ bỏ. Tui đoán ngay bản thân lão Obed cũng đã dần nghĩ như thế sau khi lão đã có thời gian nghiền ngẫm về câu chuyện của lão Walakea. Tuy nhiên, lão Walakea là một trong số rất ít những người không có chút máu cá nào trong mình - bởi vì lão là dòng dõi hoàng gia, chỉ kết hôn với hoàng tộc trên các đảo khác.

“Lão Walakea cho lão Obed xem rất nhiều nghi thức và thần chú có liên quan đến lũ sinh vật dưới biển, và cho lão gặp một số người trong làng đã phần nhiều mất đi hình dạng con người. Tuy nhiên, không cách này thì cách khác, lão Walakea không bao giờ để lão Thuyền trưởng thấy giống sinh vật kia lúc chúng rời khỏi làn nước. Cuối cùng lão đưa ra một thứ trông rất buồn cười, làm từ chì hay gì đó, nói là sẽ triệu hồi lũ cá kia lên từ bất kỳ nơi nào dưới nước, nơi có thể là tổ của chúng. Ý tưởng là thả nó xuống kèm theo niệm đúng thần chú cùng một số nghi thức khác tương tự. Lão Walakea tin rằng bọn chúng sống rải rác trên khắp thế giới, thế nên bất cứ ai cũng sẽ có thể tìm thấy một ổ và triệu hồi chúng nếu muốn.

“Matt không thích chuyện này chút nào, và muốn lão Obed tránh xa hòn đảo. Nhưng lão Thuyền trưởng rất giỏi đánh hơi mùi tiền, và phát hiện ra rằng lão có thể kiếm được những thứ giống như vàng kia với cái giá rẻ đến mức buôn chuyên hẳn về chúng thì sẽ vớ bẫm. Mọi chuyện cứ diễn ra như thế suốt nhiều năm, và lão Obed kiếm đủ mấy thứ giống như vàng kia để bắt đầu thành lập nhà máy luyện vàng trong cái chỗ đổ nát cũ của Waite. Lão không dám bán nguyên mớ trang sức, bởi thiên hạ sẽ gặng hỏi suốt. Dẫu vậy, thỉnh thoảng thủy thủ đoàn của lão vẫn kiếm được một món và bán đi, cho dù họ đã thề sẽ giữ mồm giữ miệng. Lão để cho đám đàn bà con gái trong gia đình mình đeo mấy món mang hình hài giống người hơn phần lớn các món khác.

“Đến khoảng năm 38 - khi tui bảy tuổi - lão Obed phát hiện ra toàn bộ đám dân trên đảo đều đã bị xóa sổ trong khoảng thời gian giữa hai chuyến hành trình của lão. Có lẽ những người dân đảo khác đã biết được chuyện gì đang diễn ra, và tự mình xử lý vấn đề. Xét cho cùng, chắc tụi kia hẳn sở hữu những dấu hiệu ma thuật mà lũ sinh vật dưới biển đã nói là thứ duy nhất chúng sợ. Ai mà biết được đám Kanak tình cờ nắm giữ những gì khi đáy biển đẩy mấy hòn đảo với những tàn tích cũ cổ xưa hơn cả trận đại hồng thủy lên trên mặt nước. Lũ sùng đạo khó chịu - đám đấy không chừa lại thứ gì trên cả đảo chính lẫn hòn đảo núi lửa nhỏ, ngoại trừ những phần tàn tích quá lớn không thể quật đổ được. Ở một số nơi, có những hòn đá nhỏ nằm ngổn ngang - giống như bùa chú - bên trên có một thứ mà ngày nay cậu gọi là chữ thập ngoặc. Có lẽ đấy là dấu hiệu của các Đại Đấng Cổ Xưa. Tất cả dân cư đều đã bị tiêu diệt, không còn chút dấu tích gì của những thứ giống vàng nữa, và chẳng ai trong số đám dân gần đó hở ra chữ nào về vụ việc cả. Thậm chí còn không thừa nhận trên hòn đảo kia từng có người.

“Lẽ đương nhiên, vụ này khiến lão Obed thiệt hại nặng, vì các công việc giao thương bình thường của lão đang rất khó khăn. Nó cũng tác động đến toàn bộ Innsmouth nữa, bởi trong thời còn đi biển, thứ gì có lợi cho một chủ tàu thường cũng sẽ mang lại lợi lộc tương ứng cho thủy thủ đoàn. Hầu hết đám dân trong thị trấn cam chịu như cừu chấp nhận thời kì khó khăn, nhưng họ lâm vào tình cảnh khốn đốn bởi cá bắt đầu khan hiếm và các nhà máy cũng chẳng làm ăn khá khẩm gì.

“Đó là lúc lão Obed bắt đầu chửi mắng đám dân vì sống như lũ cừu ngu xuẩn và cầu nguyện với một thiên đường Cơ Đốc giáo chẳng giúp đỡ được gì mình. Lão nói với họ rằng mình từng biết một giống dân cầu nguyên với các vị thần sẽ ban cho ta những gì ta thực sự cần, và nói rằng nếu có đủ người chịu ủng hộ mình, lão sẽ có thể kiếm một số quyền năng, giúp mang đến hàng đống cá và một lượng vàng lớn. Tất nhiên những người từng phục vụ trên tàu Sumatry Queen và từng thấy hòn đảo biết ý lão là gì, thì chẳng ham hố mấy chuyện gần gũi với lũ sinh vật dưới biển như đã nghe kể, nhưng những người không biết thế tức là sao trở nên hơi xiêu lòng trước những gì lão Obed nói, và bắt đầu hỏi xem lão có thể làm gì để mình có thể gia nhập cái tôn giáo sẽ giúp mang lại kết quả cho họ.”

Đến đây, lão già trở nên ấp úng, lẩm bẩm, và chìm vào im lặng mang đầy vẻ ủ rũ và sợ hãi. Lão lo lắng liếc ra sau vai và rồi quay lại dán chặt mắt vào rạn san hô đen xa xăm. Khi tôi nói chuyện với lão, lão không trả lời, thế nên tôi biết mình sẽ phải để cho lão uống nốt chai rượu. Câu chuyện bịa đặt điên rồ mà tôi đang được nghe khiến tôi cảm thấy hứng thú vô cùng, bởi vì tôi tin ẩn chứa bên trong nó là một câu chuyện ngụ ngôn thô sơ gì đấy về sự kì lạ của Innsmouth, được thêm mắm dặm muối bởi một khối óc vừa sáng tạo vừa chứa đầy những mẩu giai thoại ngoại lai. Tôi không hề tin rằng câu chuyện có bất kỳ nền tảng nào thực sự vững chắc; nhưng dẫu vậy, nó phần nào khơi dậy một nỗi kinh hoàng chân thật, dù chỉ bởi lẽ có nhắc đến mớ trang sức kì lạ rõ ràng có liên quan tới chiếc vương miện hiểm ác mà tôi đã thấy ở Newburyport. Có thể mớ trang sức ấy quả thật đã đến từ một hòn đảo kì lạ; và có lẽ những câu chuyện hoang đường là những lời dối trá của lão Obed quá cố hơn là của lão bợm nhậu này.

Tôi đưa cho lão Zadok cái chai, và lão tu nó cạn đến giọt cuối cùng. Thật lạ thường là lão lại sở hữu tửu lượng cao đến như vậy, cái giọng cao, khò khè của lão vẫn không lè nhè chút nào cả. Lão liếm miệng chai và nhét nó vào túi, sau đó bắt đầu gật gù và khẽ thì thầm một mình. Tôi chúi sát vào nhằm lắng nghe bất kỳ lời nói rõ ràng nào lão có thể sẽ thốt ra, và có cảm tưởng mình trông thấy một nụ cười mỉa mai đằng sau bộ râu hoen ố, rậm rạp. Vâng - lão quả thực đang nói hẳn câu hẳn từ, và tôi có thể hiểu được một lượng khá lớn.

“Matt tội nghiệp - chỉ mình Matt là không ủng hộ ý tưởng ấy - cố gắng thuyết phục mọi người về phe mình, và nhiều lần nói chuyện rất lâu với những người thuyết giáo… vô dụng… đám kia đuổi hết cha xứ Hội Thánh ra khỏi thị trấn, cái ông Giám lý thì bỏ đi… chẳng bao giờ gặp lại ông cha xứ Báp-tít Resolved Babcock nữa… Cơn thịnh nộ của Jehovah… tui chỉ là một đứa nhóc bé xíu, nhưng tui đã nghe điều mình nghe được và thấy điều mình đã nhìn thấy… Dagon và Ashtoreth… Belial và Beelzebub… Con Bò Vàng và các báu vật của bọn Canaan và Philistine… những tạo vật kinh tởm của Babylon… Mene, mene, tekel, upharsin…”

Lão dừng lại lần nữa, và căn cứ vào ánh nhìn trong đôi mắt xanh ươn ướt của lão, tôi sợ rằng có khi lão sắp sửa say bí tỉ thật rồi. Nhưng khi tôi nhẹ nhàng lắc vai lão, lão quay sang tôi với vẻ tỉnh táo đáng kinh ngạc và thốt ra mấy lời thậm chí còn khó hiểu hơn.

“Không tin tui hả? He, he, he - thế thì nói tui nghe coi, anh bạn trẻ, tại sao hồi trước Thuyền trưởng Obed và hai mươi người dân có lẻ khác toàn chèo thuyền ra Rạn Quỷ giữa lúc đêm hôm khuya khoắt và tụng một đống kinh ồn ã đến nỗi toàn thị trấn đều có thể nghe thấy nếu gió thổi đúng hướng? Nói tui nghe coi? Nói tui nghe thử tại sao lão Obed lúc nào cũng thả những thứ nặng nề xuống vùng nước sâu phía bên kia rạn san hô, nơi đáy biển thụt xuống như một vách đá, sâu khôn dò? Nói tui nghe coi lão đã làm gì với cái thứ hình thù quái dị bằng chì mà lão Walakea đưa cho? Thế nào, cậu? Và bọn chúng đã gầm rú những gì vào Đêm Thánh Walpurgis, và một lần nữa vào dịp Halloween năm sau? Tại sao các cha xứ nhà thờ mới - những người từng là thủy thủ - đều mặc áo choàng kì quái và đeo đầy mình mấy thứ giống như vàng mà lão Obed mang về? Thế nào hả?”

Đôi mắt xanh ươn ướt bây giờ đã gần như man rợ và điên rồ, bộ râu trắng bẩn xù lên như có điện. Chắc lão Zadok đã nhìn thấy tôi co rúm lại, vì lão bắt đầu cười sằng sặc đầy ác ôn.

“He, he, he, he! Bắt đầu nhận ra rùi hử? Có thể cậu muốn đứng ở vị trí của tui trong thời ấy, khi tui nhìn thấy nhiều thứ ngoài biển vào ban đêm từ trên cái mái vòm nhà tui. Ôi, tui xin khẳng định với cậu, bọn trẻ con hóng hớt giỏi lắm, và tui chẳng để lọt bất cứ tin ngồi lê đôi mách gì về lão Thuyền trưởng Obed và đám đi ra chỗ rạn san hô! He, he, he! Thế còn cái đêm tui lấy ống nhòm đi thuyền của tía tui lên mái vòm và nhìn thấy rạn san hô nhung nhúc những hình hài, ngay khi mặt trăng vừa lên thì tất cả nhào hết xuống ngay thì sao? Lão Obed và mấy người kia ngồi trong một con thuyền, nhưng mấy cái hình hài nhào vào trong làn nước sâu ở phía bên kia và không bao giờ ngoi lên… Cậu có thích làm một thằng nhóc ngồi một mình trên mái vòm quan sát các dạng hình không phải con người không?… Thế nào?… He, he, he, he…”

Lão già đang trở nên kích động, và tôi bắt đầu run rẩy với sự lo sợ bất định. Lão đặt một bàn tay xương xẩu lên trên vai tôi, và như tôi thấy thì nó không hoàn toàn rung rung vì bỡn cợt.

“Nếu một đêm nọ cậu nhìn thấy thứ nằng nặng gì đấy khiêng ra khỏi thuyền của lão Obed đằng sau rạn san hô, và đến ngày hôm sau thì được biết rằng một thanh niên đã biến mất khỏi nhà thì sao? Hả? Từ đó đến nay có ai còn trông thấy tăm hơi Hiram Gilman nữa không? Có không? Nick Pierce nữa, Luelly Waite, Adoniram Saouthwick, Henry Garrison? Thế nào? He, he, he, he… Những hình hài sử dụng đôi bàn tay để nói chuyện bằng ngôn ngữ ký hiệu… đó là đối với những người có tay thật thôi…

“Cậu ơi, ấy là lúc lão Obed lại bắt đầu ăn nên làm ra. Thiên hạ thấy ba đứa con gái của lão đeo mấy món giống như vàng chưa ai từng thấy bao giờ, và khói bắt đầu bốc ra từ ống khói nhà máy. Những người khác cũng phất lên - cá tôm bắt đầu ùn ùn kéo vào trong bến cảng, tha hồ đánh bắt, và có trời mới biết bọn tui bắt đầu chuyên chở hàng hóa to cỡ nào đến Newburyport, Arkham, và Boston. Đó là lúc lão Obed xoay xở cho tuyến đường sắt nhánh dẫn qua đây được mở. Một số ngư dân Kingsport hay tin về vụ cá tôm có nhiều và kéo đến rất đông, nhưng tất cả bọn họ đều biến mất. Không ai còn gặp lại họ nữa. Và đúng lúc ấy, dân bọn tui thành lập Bí Hội Dagon, với mua hội trường Hội Tam Điểm từ tay trang ấp Calvary… He, he, he! Matt Eliot là một thành viên Hội Tam Điểm và không muốn bán, nhưng đúng lúc ấy thì ông ta biến mất.

“Nhờ thế này, không phải tui muốn nói là lão Obed quyết tâm muốn cho mọi thứ giống hệt như những gì xảy ra trên hòn đảo Kanak đó đâu. Tui nghĩ mới đầu lão không định pha trộn huyết thống hay nuôi dưỡng trẻ con để chúng xuống dưới nước và biến thành cá bất tử. Lão muốn chỗ vàng, và sẵn sàng trả một cái giá cao, tui đoán những người khác cũng lấy làm hài lòng một thời gian…

“Thế rồi đến năm 46, thị trấn bắt đầu tìm hiểu và suy nghĩ. Quá nhiều người bị mất tích - quá nhiều bài thuyết giáo ngông cuồng tại buổi gặp mặt Chủ Nhật - quá nhiều người bàn tán về rạn san hô ấy. Tui đoán mình cũng đã kể cho Ủy viên Mowry kha khá những gì mình đã nhìn thấy từ trên mái vòm. Rồi tới đêm nọ, có một nhóm người bám theo đám của lão Obed để ra ngoài rạn san hô, và tui nghe thấy tiếng súng bắn giữa hai con thuyền. Ngày hôm sau lão Obed và ba mươi hai người khác đã bị tống vào nhà lao, tất cả mọi người đều băn khoăn không hiểu chuyện gì đang xảy ra và họ sẽ bị cáo buộc tội gì. Lạy Chúa, nếu có ai mà lường được trước… Hai tuần sau, khi đã lâu lắm rồi chẳng có gì được quẳng xuống dưới biển…”

Lão Zadok bấy giờ tỏ dấu hiệu hoảng hốt và kiệt sức. Tôi để lão giữ im lặng một lúc, mặc dù liếc nhìn đồng hồ một cách sợ hãi. Thủy triều đã thay đổi và đang dâng lên, tiếng sóng dường như đã khiến lão bừng tỉnh. Tôi lấy làm mừng vì cơn thủy triều đó đã đến, vì khi nước dâng cao, cái mùi tanh có khi cũng không đến nỗi quá tệ. Tôi lại một lần nữa dỏng tai lên nghe những lời thì thầm của lão.

“Cái đêm khủng khiếp ấy… Tui nhìn thấy chúng… Tui ở trên mái vòm… hàng đàn… hàng đống bọn chúng… trên khắp rạn san hô và bơi đến bến cảng, vào trong sông Manuxet… Lạy Chúa, chuyện xảy ra trên đường phố của Innsmouth đêm hôm ấy… chúng rung cửa nhà bọn tui, nhưng tía không mở… thế rồi ổng nhảy ra khỏi cửa sổ bếp cùng khẩu hỏa mai để đi tìm Ủy viên Mowry và xem mình có thể làm gì… Hàng đống người chết và hấp hối… tiếng súng và tiếng la hét… gào la ở quảng trường cũ và quảng trường thị trấn với New Church Green… nhà lao được mở ra… tuyên bố… phản quốc… gọi là bệnh dịch khi người ngoài đến và thấy phân nửa số bọn tui bị mất tích… không còn ai ngoài những người chịu về phe lão Obed và mấy thứ kia hoặc chịu giữ im lặng… chẳng bao giờ hay tin gì từ tía của tui nữa…”

Lão già thở hổn hển và vã đầm đìa mồ hôi. Nắm tay của lão trên vai tôi siết chặt lại.

“Tất cả mọi thứ được dọn sạch vào buổi sáng - nhưng vẫn có những dấu vết… Lão Obed lên nắm quyền và nói mọi thứ sẽ thay đổi… một số người khác sẽ đến thờ phụng cùng với bọn tui vào giờ hội họp, và một số nhà sẽ phải tiếp khách… họ muốn pha trộn huyết thống như đã làm với dân Kanak, và lão không muốn ngăn cản chúng. Lão Obed mất trí rồi… chẳng khác nào một gã điên khi đả động đến chuyện ấy. Lão nói họ mang cá với kho báu đến cho bọn tui, và cần được có thứ mình muốn…

“Bề ngoài thì sẽ chẳng có gì khác biệt cả, chỉ có điều bọn tui cần phải tránh xa người lạ nếu biết khôn. Tất cả bọn tui đều phải thực hiện Lời thề Dagon, và về sau còn có Lời thề thứ hai và thứ ba mà một số người phải thực hiện nữa. Những người chịu giúp đỡ những việc đặc biệt sẽ nhận được các phần thưởng đặc biệt - vàng và các thứ tương tự… Ngang ngạnh cũng chỉ vô dụng mà thôi, vì bọn chúng có đến hàng triệu tên dưới đó. Chúng không muốn trồi lên và xóa sổ loài người, nhưng nếu muốn và buộc phải làm vậy, chúng có thể làm việc ấy rất hiệu quả. Chúng ta không có những thứ bùa cổ để ngăn chặn chúng như đám dân ở Nam Thái Bình Dương, và dân Kanak chẳng bao giờ tiết lộ bí mật của mình.

“Nếu nộp đủ vật hiến tế với những món man rợ linh tinh và chịu chứa chấp chúng trong thị trấn khi chúng muốn, thì chúng sẽ để yên cho bọn tui. Sẽ không quấy rầy người lạ bởi vì thế có thể lộ tin ra ngoài - miễn là họ không tọc mạch. Tất cả đều tham gia giáo hội - Hội Dagon - và đám trẻ con sẽ không bao giờ chết, mà chỉ quay về với Đức Mẹ Hydra và Đức Cha Dagon, nguồn gốc một thời của tất cả chúng ta - Iä! Iä! Cthulhu fhtagn! Ph’nglui mglw’nafh Cthulhu R’lyeh wgah-naglfhtagn…”

Lão Zadok đang nhanh chóng rơi vào tràng nói sảng, và tôi nín thở. Lão già tội nghiệp - chỗ rượu của lão, cộng với lòng căm thù với sự suy đồi, xa lạ, và bệnh tật xung quanh mình đã đẩy bộ não sáng tạo, giàu trí tưởng tượng kia đến nước ảo giác thảm thương biết nhường nào! Bây giờ lão bắt đầu rên rỉ, và những giọt nước mắt đang tuôn rơi trên cặp má nhăn nheo của lão chảy vào sâu trong bộ râu của lão.

“Chúa ơi, những thứ tui đã chứng kiến từ hồi tui mười lăm tuổi - Mene, mene, tekel, upharsin! - những người bị mất tích, và những người tự sát - những người tiết lộ chuyện tại Arkham, Ipswich hay những nơi tương tự đều bị coi là điên, giống như cậu đang nghĩ về tui ngay bây giờ đây này - nhưng lạy Chúa, những thứ tui đã chứng kiến… Đáng lẽ chúng đã giết tui từ lâu vì những gì tui biết rồi, chỉ có điều tui đã thực hiện Lời thề Dagon thứ nhất và thứ hai với lão Obed, thế nên tui được bảo vệ, trừ khi một bồi thẩm đoàn bọn chúng chứng minh tôi đã nói lộ ra gì một cách cố ý và có chủ đích… nhưng tui không thể. Lời thề thứ ba - tui thà chết còn hơn…

“Mọi chuyện thậm chí còn trở nên tồi tệ hơn trong thời Nội Chiến, khi những đứa trẻ sinh ra từ năm 46 bắt đầu lớn lên - một số đứa trong đám bọn chúng. Tui rất sợ - không bao giờ còn tọc mạch gì nữa sau cái đêm kinh khủng đó, và cả đời chưa bao giờ tận mắt trông thấy bất kì ai trong số… chúng. Ý là, tui chưa bao giờ thấy tên thuần huyết nào. Tui đi tham chiến, và nếu có gan hay đầu óc thì tui đã không bao giờ quay trở lại, mà sống xa nơi đây. Nhưng người ta viết thư cho tui, bảo là mọi thứ không đến nỗi nào. Tui đoán đó là bởi sau năm 63 thì chính phủ bắt trai tráng trong thị trấn đi quân dịch hết. Sau cuộc chiến thì lại tồi tệ như cũ. Mọi người bắt đầu sa sút - nhà máy và hàng quán đóng cửa - công việc vận chuyển ngưng hoạt động và bến cảng ách tắc - đường sắt bị bỏ bê - nhưng còn chúng… chúng không bao giờ ngừng bơi ra bơi vào dòng sông đó từ rạn san hô của quỷ Satan bị nguyền rủa kia - và càng ngày càng có thêm nhiều cửa sổ gác mái bị bít ván kín lại, và ngày một có thêm nhiều tiếng ồn được nghe thấy trong các ngôi nhà đáng lẽ phải không có người ở…

“Người dân bên ngoài có các giai thoại về bọn tui - trông kiểu mấy câu cậu hỏi thì chắc cậu đã nghe nhiều rồi - các giai thoại về những thứ họ thỉnh thoảng nhìn thấy, và về cái mớ trang sức kỳ quái vẫn đến từ đâu đó và không tan chảy hẳn - nhưng chẳng có gì cụ thể hết. Sẽ không ai tin gì cả. Họ gọi mấy thứ giống như vàng đó là kho báu hải tặc, và cho rằng dân Innsmouth có máu ngoại lai hay bị bệnh gì đó. Với cả, những người sống ở đây đuổi hết có thể những người lạ, và khuyến khích những người còn lại đừng có quá tò mò, đặc biệt là vào khoảng ban đêm. Lũ thú sợ chúng - ngựa tệ hơn lừa - nhưng khi có ô tô thì mọi thứ lại ổn.

“Năm 46, Thuyền trưởng Obed lấy một bà vợ hai mà không ai trong thị trấn từng thấy - một số người nói lão không muốn, nhưng bị những kẻ lão đã triệu đến ép buộc. Lão có ba đứa con với mụ - hai người biến mất khi còn trẻ, nhưng một cô con gái trông chẳng lạ thường gì và được học ở châu Âu. Obed cuối cùng cũng xoay xở dùng mưu để cho con nhỏ cưới một người ở Arkham, không hề nghi ngờ gì hết. Nhưng bây giờ không ai ở bên ngoài muốn dính dáng gì đến với dân Innsmouth. Barnabas Marsh hiện điều hành nhà máy luyện vàng, là cháu trai từ người vợ đầu của lão Obed - con trai của Onesiphorus, con trai trưởng của lão, nhưng mẹ gã Barnabas là một trong những người chẳng ai nhìn thấy ở bên ngoài bao giờ.

“Ngay bây giờ đây, Barnabas cũng sắp sửa thay đổi rùi. Không thể nhắm mắt được nữa, và hình dáng đã trở nên quái dị. Người ta bảo gã vẫn mặc quần áo, nhưng gã sẽ sớm xuống nước thôi. Có thể gã đã thử xuống rồi - đôi khi chúng xuống mấy đợt ngắn trước khi xuống hẳn. Không ai nhìn thấy gã ngoài đường gần mười năm nay rồi. Không biết cô vợ tội nghiệp của gã cảm thấy thế nào nữa - cô ta đến từ Ipswich, họ thiếu chút nữa là đã hành hình Barnabas khi gã tán tỉnh cô ta năm mươi năm có lẻ trước. Lão Obed chết năm 78, và tất cả các thế hệ tiếp theo bây giờ đã mất rồi - con bà vợ đầu đã chết, và những đứa còn lại… chỉ Chúa mới biết…”

Tiếng của dòng nước triều đang dâng giờ đã trở nên rất dai dẳng, và nó xem chừng dần dần khiến cho tâm trạng của lão già chuyển từ đau buồn sướt mướt sang sợ hãi đầy cảnh giác. Thỉnh thoảng lão dừng lại để một lần nữa lo lắng liếc ra sau vai hay về phía rạn san hô, và bất chấp câu chuyện của lão vô lý tột cùng, tôi không khỏi bắt đầu bị lây nỗi khiếp đảm mơ hồ của lão. Giọng lão Zadok bây giờ the thé hơn, và dường như đang cố gắng khơi dậy lòng can đảm của mình bằng cách nói lớn tiếng.

“Này, cậu, tại sao cậu không nói gì cả thế? Cậu có muốn sống trong một thị trấn như thế này, với tất cả mọi thứ thối rữa và chết dần chết mòn, và những con quái vật bị nhốt kín trườn bò, kêu, sủa và nhảy nhót loanh quanh trong các tầng hầm và căn gác đen ngòm khắp tứ phương tám hướng không? Hả? Cậu có muốn nghe tiếng hú hết đêm này sang đêm khác vọng ra từ các nhà thờ và Hội trường Hội Dagon, và biết kèm theo màn hú hét ấy là những gì đang được thực hiện không? Cậu có muốn nghe thứ gì đến từ rạn san hô khủng khiếp đó vào mỗi đêm Thánh Walpurgis và Halloween không? Hả? Nghĩ lão già này điên rồi hả? Thưa cậu, tui xin khẳng định với cậu rằng đó chưa phải là điều tệ nhất đâu!”

Bây giờ lão Zadok đã gào tướng hẳn lên, và cái chất điên cuồng trong giọng lão làm tôi cảm thấy lo âu hơn mức mình dám thừa nhận.

“Khốn kiếp, đừng ngồi đó nhìn tui theo cái kiểu như thế - tui khẳng định lão Obed Marsh đang ở dưới địa ngục, và phải ở im dưới đấy! He, he… dưới địa ngục, tui cam đoan đấy! Không thể bắt tui được - tui chưa làm gì cả mà cũng chưa cho ai biết gì cả…

“Ồ, có cậu hả, anh bạn trẻ? Chà, ngay cả nếu tui chưa cho ai biết gì, bây giờ tui sẽ kể đây! Cậu cứ ngồi im và nghe tui, cậu trẻ ạ - đây là điều tui chưa kể cho ai bao giờ hết… Tui đã nói rằng tui không đi tọc mạch sau đêm đó nữa - nhưng tui vẫn cứ phát hiện ra nhiều thứ!

“Cậu muốn biết nỗi kinh hoàng thật sự là gì hả? chà, là thế này đây - không phải là thứ lũ quỷ cá đã làm đâu, mà là điều chúng sẽ làm! Chúng đang mang những thứ từ nơi mình đến vào trong thị trấn - làm được mấy năm rồi, dạo gần đây thì hạn chế bớt. Mấy ngôi nhà ở phía Bắc dòng sông giữa phố Water và phố Main chứa đầy mấy thứ ấy - cả lũ quỷ lẫn những thứ chúng mang lên - và khi chúng đã sẵn sàng… Tui xin khẳng định, khi chúng đã sẵn sàng… đã bao giờ nghe đến một shoggoth chưa?…

“Này, cậu có nghe tui không? Tui xin khẳng định với cậu tui biết mấy thứ kia là gì - tui đã trông thấy chúng vào một đêm nọ, khi… Ê - AAAAA - A! Ế AAAAAAAA….”

Tiếng hét bất thình lình, chất chứa một nỗi hoảng loạn dã man đầy gớm guốc của lão già suýt nữa thì khiến tôi ngất đi. Mắt lão nhìn qua chỗ tôi, hướng về phía vùng biển hôi hám, lồi hẳn ra khỏi đầu lão; còn mặt lão thì đầy vẻ hãi hùng, chẳng khác nào một cái mặt nạ bi kịch Hy lạp. Bàn tay xương xẩu của lão găm mạnh vào vai tôi, và lão đờ người như tượng trong khi tôi quay đầu lại để nhìn thứ lão đã trông thấy.

Tôi chẳng thấy gì hết. Chỉ có mỗi làn nước triều đang lên, cùng với thứ có thể là một gợn sóng lăn tăn, tách lẻ hơn so với những hàng sóng vỗ ngoài xa. Nhưng bây giờ lão Zadok lại lắc tôi, và tôi quay đầu trở lại, quan sát cảnh khuôn mặt đông cứng vì hãi sợ kia tan chảy thành một nùi hỗn độn với mí mắt giần giật và nướu lợi lẩm bẩm. Chẳng bao lâu sau, giọng lão quay trở lại - mặc dù là dưới dạng một tiếng thì thầm run rẩy.

“Ra khỏi đây ngay! Ra khỏi đây ngay! Chúng đã nhìn thấy ta rồi - nếu muốn sống thì hãy ra khỏi đây đi! Đừng chờ đợi gì cả… bây giờ chúng biết cả rồi… chạy đi… nhanh lên… ra khỏi cái thị trấn này…”

Thêm một làn sóng nặng nề nữa ập vào khối xây gạch đá lỏng lẻo của cái cầu tàu một thời, và lại biến tiếng thì thầm của lão già điên thành một tiếng thét phi nhân tính và sởn gai ốc nữa.

“Ê - AAAAAA!… HAAAAAAA!…”

Trước khi tôi kịp hoàn hồn, lão đã thả lỏng bàn tay nắm vai tôi ra và cắm đầu cắm cổ lao thẳng vào trong đất liền, về phía con phố, quành về hướng Bắc, chạy quanh bức tường nhà kho đổ nát.

Tôi ngoái lại liếc về phía biển, nhưng chẳng có gì ở đó. Khi tôi đến phố Water và nhìn dọc theo về phía Bắc, không còn thấy bóng dáng lão Zadok Allen đâu nữa.

- IV -

Tôi khó lòng mô tả nổi tâm trạng của mình sau vụ việc kinh khủng ấy - một vụ việc vừa điên rồ mà lại vừa đáng thương, vừa kì cục mà lại vừa đáng sợ. Cậu thanh niên bán tạp hóa đã giúp tôi chuẩn bị sẵn tinh thần cho nó, ấy nhưng thực tại vẫn khiến tôi hoang mang và bất an. Mặc dù câu chuyện rất tầm phào, vẻ nghiêm túc và hãi sợ điên rồ của lão Zadok đã làm cho tôi càng một thêm lo lắng, và nó hòa chung vào với nỗi ghê tởm tôi từng cảm thấy về cái thị trấn này cũng như sự tăm tối vô hình bao trùm lấy nó.

Tôi có thể sàng lọc câu chuyện và trích xuất cái lõi ngụ ngôn lịch sử của nó ra sau; bây giờ thì tôi chỉ muốn gạt bỏ nó ra khỏi đầu. Thời giờ đã trở nên muộn màng đến nguy hiểm - đồng hồ của tôi cho thấy đã 7:15, và chuyến xe buýt đi Arkham rời quảng trường thị trấn lúc tám giờ - thế nên tôi cố gắng suy nghĩ theo chiều hướng trung lập và thực tế nhất có thể, đồng thời nhanh chóng rảo bước trên những con phố vắng vẻ, đầy các phần mái toang hoang và ngôi nhà nghiêng ngả, tiến về phía nhà trọ nơi tôi đã cất va-li và sẽ tìm thấy chiếc xe buýt của mình.

Mặc dù ánh sáng vàng của buổi chiều muộn đã mang đến cho những mái nhà cổ xưa và mớ ống khói đổ nát một vẻ đáng yêu và yên bình đầy huyền bí, tôi không khỏi thỉnh thoảng liếc ra sau vai. Tôi chắc chắn sẽ rất mừng khi được thoát khỏi Innsmouth hôi hám và đầy rẫy kinh hoàng, thầm ước giá mà có một phương tiện nào khác ngoài chiếc xe buýt do tay Sargent trông nham hiểm đó lái. Tuy nhiên, tôi không đi quá hộc tốc, vì mọi góc đường im ắng đều có những chi tiết kiến trúc đáng quan sát; và tôi tính mình có thể dễ dàng đi hết khoảng cách cần thiết trong nửa giờ.

Sau khi nghiên cứu tấm bản đồ của cậu bán tạp hóa và tìm một tuyến đường mình chưa từng đi qua trước đây, tôi chọn phố Marsh thay vì phố State để đến quảng trường. Gần góc phố Fall, tôi bắt đầu thấy lác đác vài nhóm người lấm lét thì thầm, và khi cuối cùng cũng đến được quảng trường, tôi thấy rằng hầu như tất cả những người vô công rồi nghề đều tụ tập quanh cửa Nhà trọ Gilman. Cảm giác cứ như thể nhiều đôi mắt lồi, ươn ướt, không bao giờ chớp cứ nhìn vào tôi theo một kiểu rất lạ lùng trong khi tôi nhận lại va-li của mình trong sảnh, và tôi hi vọng rằng không ai trong số những kẻ khó ưa này sẽ cùng ngồi với mình trên chiếc xe khách.

Chiếc xe buýt đến khá sớm, xành xạch nổ máy tiến vào với ba hành khách trước tám giờ, và một tay trông đầy vẻ xấu xa trên vỉa hè lẩm bẩm vài lời gì đó không thể nghe nổi với gã tài xế. Sargent ném ra một túi thư cùng cuộn báo, rồi vào nhà trọ; trong khi đám hành khách - chính những người tôi thấy đã đến Newburyport sáng hôm đó - loạng choạng lê bước xuống vỉa hè và lào khào nói mấy câu khe khẽ với một người vơ vẩn ở đấy bằng một ngôn ngữ mà tôi dám thề là không phải tiếng Anh. Tôi lên chiếc xe trống và ngồi vào chỗ mình từng ngồi lúc trước, nhưng chỉ vừa mới ổn định thì Sargent đã tái xuất và bắt đầu lẩm bẩm với cái giọng khàn khàn, ghê tởm lạ thường.

Có vẻ tôi đã rất xui xẻo. Động cơ gặp phải một vấn đề gì đó, mặc dù xe từ Newburyport đến rất sớm, và chiếc xe buýt không thể đi nốt đến Arkham. Không, nó không thể được sửa chữa vào tối hôm đó, cũng không có cách nào khác để kiếm xe ra khỏi Innsmouth, cho dù là đến Arkham hay nơi khác. Sargent xin lỗi, nhưng tôi sẽ phải nghỉ lại Gilman. Có lẽ nhân viên sẽ giảm giá cho tôi, nhưng chẳng có gì khác để làm nữa. Gần như choáng váng cả người bởi chướng ngại bất ngờ này, và khiếp hãi tột cùng viễn cảnh màn đêm buông xuống trong cái thị trấn suy tàn và nhập nhoạng này, tôi rời chiếc xe và trở lại sảnh nhà trọ. Người nhân viên trực đêm sưng sỉa, bộ dạng kỳ quái nói rằng tôi có thể lấy phòng 428 ở tầng áp chót - rộng rãi, nhưng không có nước máy - với giá một đô.

Bất chấp những gì đã nghe về nơi này ở Newburyport, tôi ký vào sổ đăng ký, trả tiền, để nhân viên mang va-li của mình, và đi theo tên phục vụ cáu bẳn, đơn độc leo lên ba cây cầu thang kẽo cà kẽo kẹt, băng qua những hành lang bụi bặm, trông có vẻ hoàn toàn vắng bóng người. Phòng của tôi là một căn phòng mạn sau ảm đạm với hai cửa sổ và đồ đạc nghèo nàn, rẻ tiền, nhìn xuống một cái sân dơ dáy bị bao quanh bởi những khối nhà gạch thấp, hoang vắng, đồng thời nhìn ra những mái nhà hư nát trải dài về phía Tây, kèm theo một vùng nông thôn lầy lội đằng xa. Ở cuối hành lang là phòng tắm - một khu di vật trông mà phát nản với chậu đá cẩm thạch cổ, bồn thiếc, đèn điện mờ, và các tấm ván ốp gỗ mốc meo phủ quanh tất cả các đường ống nước.

Vì trời vẫn còn đang sáng, tôi xuống quảng trường và nhìn ngó xung quanh để tìm một chỗ ăn tối nào đó; vừa tìm vừa để ý thấy những ánh liếc kì lạ mình nhận được từ đám vô công rồi nghề bệnh hoạn. Vì cửa hàng tạp hóa đã đóng cửa, tôi buộc phải ghé vào cái nhà hàng mình đã tránh xa lúc trước; phục vụ có một gã đàn ông gù, đầu hẹp đôi mắt nhìn chằm chằm, không bao giờ chớp, và một mụ mũi tẹt với đôi bàn tay dày, vụng về ngoài sức tưởng tượng. Đây là nhà hàng ăn tại quầy, và tôi nhẹ nhõm cả lòng khi thấy rõ ràng phần lớn đồ ăn được phục vụ đến từ đồ hộp và đồ đóng gói. Tôi chỉ cần một bát canh rau với bánh quy giòn là đủ, và sớm quay trở lại căn phòng ủ rũ của mình tại Gilman; lấy theo một tờ báo buổi tối và một tờ tạp chí lấm lem từ chỗ tay nhân viên mặt mày ác hiểm, tại quầy báo ọp ẹp bên cạnh bàn của hắn.

Khi hoàng hôn buông xuống, tôi bật lên cái bóng đèn điện yếu ớt trên chiếc giường khung sắt rẻ tiền, và hết sức cố gắng tiếp tục công việc đọc mà tôi đã bắt đầu. Tôi cảm thấy tốt nhất mình nên để cho tâm trí suy nghĩ về những điều lành mạnh, vì nghiền ngẫm về những điều bất thường của cái thị trấn cổ xưa, đầy bệnh hoạn này trong khi mình vẫn còn đang ở trong biên giới của nó sẽ chẳng ích lợi gì. Câu chuyện lảm nhảm điên rồ mà tôi đã được nghe lão bợm rượu già kể không hứa hẹn sẽ mang lại những giấc mơ dễ chịu gì cho cam, và tôi cảm thấy mình phải giữ hình ảnh đôi mắt ngấn nước, hoang dại của lão càng xa trí tưởng tượng của mình càng tốt.

Tôi cũng không được suy nghĩ nhiều về những gì mà viên thanh tra nhà máy đã kể với nhân viên bán vé tại Newburyport về Nhà trọ Gilman cũng như cái giọng của những người ở trọ đêm - cả nơi này lẫn cái khuôn mặt bên dưới chiếc vương miện trong khung cửa nhà thờ đen ngòm; cái khuôn mặt đã khơi gợi lên một nỗi kinh hoàng mà tâm trí tỉnh táo của tôi không tài nào giải thích được. Có lẽ nếu căn phòng không bẩn thỉu đến vậy, tôi đã có thể dỗ dành không nghĩ về những chủ đề khó chịu. Lúc bấy giờ, cái mùi mốc meo chết người hòa quyện đầy gớm ghiếc vào với mùi tanh dai dẳng của thị trấn khiến cho đầu óc con người ta chỉ có thể nghĩ về cái chết và sự suy tàn.

Một điều nữa làm tôi thấy bất an là cửa phòng tôi không có chốt. Các vết tích cho thấy rõ ràng từng có một cái được gắn ở đấy, nhưng có dấu hiệu mới bị loại bỏ gần đây. Không còn nghi ngờ gì nữa, nó đã bị hỏng, giống như rất nhiều thứ khác trong tòa nhà đổ nát này. Tôi lo lắng nhìn xung quanh và phát hiện ra một cái chốt trên tủ đựng quần áo, căn cứ vào các dấu tích thì dường như có cùng kích cỡ với cái chốt trên cửa. Để giải tỏa căng thẳng, tôi bận rộn chuyển món đó vào vị trí bị trống với món dụng cụ ba-trong-một tiện lợi tôi gài trên móc chìa khóa, trong đó có một cái tuốc-nơ-vít. Cái chốt được lắp vừa như in, và tôi cảm thấy nhẹ nhõm khi biết rằng mình có thể cài chắc nó lại khi đi ngủ. Không phải vì tôi thực sự lo sẽ cần đến nó, nhưng bất kỳ biểu tượng của sự an ninh nào cũng sẽ được chào đón trong một môi trường như thế này. Có hai chốt đủ dùng ở hai cánh cửa kết nối các phòng bên hông, và tôi chốt chặt chúng lại.

Tôi không cởi quần áo mà quyết định đọc cho đến khi thấy buồn ngủ, và sau đó nằm xuống, chỉ cởi bỏ áo khoác, cổ áo và giày. Tôi lấy đèn pin bỏ túi ra khỏi va-li, đặt nó vào trong quần, để tôi có thể xem đồng hồ nếu sau mình có thức dậy trong bóng tối. Tuy nhiên, cơn buồn ngủ không đến; và khi tôi dừng lại để phân tích suy nghĩ của bản thân, tôi lo lắng phát hiện ra rằng mình kì thực đang vô thức lắng nghe một thứ gì đó - lắng nghe tiếng một thứ mình sợ nhưng không thể chỉ được đích danh. Câu chuyện của viên thanh tra đó hẳn đã tác động đến trí tưởng tượng của tôi sâu sắc hơn tôi tưởng. Một lần nữa, tôi cố gắng đọc, nhưng nhận thấy rằng mình không tiến triển được gì cả.

Sau một thời gian, tôi như nghe thấy cầu thang và hành lang kêu kẽo kẹt theo từng khoảng như thể có tiếng bước chân, và tự hỏi có phải các phòng khác bắt đầu có người vào không. Tuy nhiên, không có giọng nói nào, và tôi nhận thấy rằng tiếng cót két kia có nét gì đó hơi lấm lét. Tôi không thích thế, và tự hỏi liệu có nên ngủ hay không. Thị trấn này có những người dân kỳ quái, và chắc chắn đã có một vài vụ mất tích. Đây có phải là một trong những nhà trọ nơi khách du lịch bị giết để cướp của không? Tôi chắc chắn trông không lấy gì làm giàu sang cả. Hay là những người dân thị trấn thực sự rất ghét các du khách tọc mạch? Phải chăng hành động ngắm cảnh lồ lộ của tôi, cùng với việc thường xuyên nhìn bản đồ, đã khiến tôi thu hút sự chú ý theo một hướng bất lợi? Tôi nhận ra rằng mình hẳn phải đang ở trong một trạng thái cực kì bồn chồn thì mới đi đoán già đoán non theo kiểu như thế chỉ vì một vài tiếng kêu cọt kẹt ngẫu nhiên - nhưng tôi cũng vẫn hối hận là mình không có vũ trang.

Quãng thời gian sau, khi cảm thấy một sự mệt mỏi không dính dáng gì đến cơn buồn ngủ, tôi cài chốt cánh cửa dẫn vào hành lang mới được sang sửa, tắt đèn, và quăng mình xuống chiếc giường cứng, không bằng phẳng - ăn vận đầy đủ áo choàng, cổ áo, giày, và tất cả mọi thứ. Trong bóng tối, mọi âm thanh khẽ khàng của màn đêm đều như được khuếch đại, và một cơn lũ những suy tư khó chịu gấp đôi xâm chiếm lấy tôi. Tôi lấy làm hối hận vì đã tắt đèn, nhưng lại đã quá mệt mỏi để ngồi dậy và bật lại. Thế rồi, sau một hồi lâu lắc, thê lương, với khúc dạo đầu là một tiếng kẽo kẹt mới ngoài cầu thang và hành lang, một âm thanh nhẹ nhàng, không thể lấn vào đâu được vang lên, chẳng khác nào sự hiện thực hóa đầy thâm hiểm của tất cả những mối e ngại của tôi. Không còn chút nghi ngờ gì nữa, khóa cửa hành lang của tôi đang bị thử mở - đầy thận trọng, lén lút, ngập ngừng - với một chiếc chìa khóa.

Nhờ có những nỗi sợ mơ hồ trước đây, tôi không đến nỗi cảm thấy quá rối bời khi nhận ra dấu hiệu đang có một mối nguy thực sự. Tôi đã đề cao cảnh giác theo bản năng, mặc dù không có lí do nào cụ thể cả - và nó đã trở thành lợi thế của tôi trong cơn nguy biến mới và đầy chân thực này, bất kể nó có là gì. Tuy nhiên, việc mối đe dọa biến đổi từ một linh cảm mơ hồ sang hiện thực sát sườn vẫn cứ là một cú sốc lớn, và giáng xuống đầu tôi như một cú thụi ra trò. Tôi không bao giờ nghĩ đến khả năng cái hành động dò dẫm ấy có thể chỉ là một sự nhầm lẫn đơn thuần. Mục đích xấu là tất cả những gì tôi có thể nghĩ ra, và tôi nằm im như chết, chờ đợi động thái tiếp theo của kẻ đột nhập.

Được một lúc, tiếng lạch cạch thận trọng ngưng lại, và tôi nghe thấy căn phòng ở phía Bắc được mở bằng khóa chính và bước vào trong. Thế rồi khóa cửa phòng thông với phòng tôi được nhẹ tay thử mở. Tất nhiên, cái chốt vẫn trụ được, và tôi nghe thấy tiếng sàn nhà kêu cọt kẹt khi kẻ rình rập rời khỏi phòng. Thoáng sau, lại có thêm tiếng lạch cạch khe khẽ khác, và tôi biết đang có người vào căn phòng ở phía Nam của mình. Lại một lần nữa, có người lấm lét thử mở cánh cửa thông bị chốt chặt, và một lần nữa tiếng kẽo kẹt rút lui lại vang lên. Lần này, tiếng ọp ẹp đi dọc theo hành lang và xuống cầu thang, thế nên tôi biết rằng kẻ rình rập đã nhận ra cửa nẻo phòng tôi bị chốt hết và từ bỏ nỗ lực của mình, lâu hay mau thì phải tương lai mới biết.

Tôi lập ra một kế hoạch hành động nhanh chóng tới mức hẳn là tiềm thức tôi đã thầm e sợ mối đe dọa nào đó và cân nhắc các lối thoát tiềm tàng suốt nhiều giờ liền. Ngay từ đầu, tôi đã cảm thấy rằng cái kẻ mò mẫm vô hình kia là một mối nguy hiểm mình không thể đương đầu hay giải quyết nổi, mà chỉ còn nước bỏ trốn càng nhanh càng tốt. Điều cần làm là toàn mạng ra khỏi cái nhà trọ này nhanh nhất có thể, qua một con đường nào đó không phải là cầu thang trước và sảnh.

Tôi nhẹ nhàng ngồi dậy và bật đèn pin lên, tôi tìm cách bật bóng đèn bên giường để chọn lọc một số đồ đạc bỏ vào túi, sẵn sàng cho chuyến đào tẩu nhanh chóng, không có va-li. Tuy nhiên, không có gì xảy ra cả; và tôi nhận ra điện đã bị cắt. Rõ ràng đang có một mưu mô khó hiểu, tà ác với quy mô lớn nào đó diễn ra - cụ thể là gì thì tôi không thể xác định được. Trong khi đứng suy nghĩ với tay đặt nguyên trên cái công tắc giờ đã trở thành vô dụng, tôi nghe thấy một cót két nghèn nghẹt trên sàn nhà dưới tầng, và nghĩ rằng mình có thể loáng thoáng nhận ra giọng người đang trò chuyện. Một chốc sau, tôi không còn chắc chắn những âm thanh trầm hơn là giọng nói nữa, vì cái âm thanh nghe như tiếng sủa khàn khàn và những tiếng ộp oạp trệu trạo nghe gần như chẳng giống gì với bất cứ thứ tiếng nào của con người mà tôi nhận ra được cả. Thế rồi tôi sực nghĩ đến những gì mà thanh tra nhà máy đã nghe thấy trong đêm lưu lại tòa nhà đổ nát và độc hại này.

Sau khi đã nhét đầy túi với sự trợ giúp của cây đèn pin, tôi đội mũ và nhón chân ra cửa sổ để xem xét liệu có leo xuống được không. Bất chấp các quy định an toàn của nhà nước, không có lối thoát hiểm ở mạn bên này của nhà trọ, và tôi thấy rằng các cửa sổ của mình chỉ dẫn ra một cú rơi ba tầng thẳng đứng xuống nền sân rải sỏi. Tuy nhiên, ở bên phải và bên trái là mấy dãy nhà thương buôn xây bằng gạch cổ tiếp giáp với nhà trọ; mái nhà nghiêng của chúng dâng lên cách tầng thứ tư chỗ tôi một khoảng vừa đủ để nhảy sang. Để nhảy ra được một trong hai dãy nhà này, tôi sẽ phải ở trong một căn phòng cách phòng mình hai lần cửa - ở phía Bắc hoặc ở phía Nam - và tâm trí tôi ngay lập tức bắt tay vào tính toán xem khả năng mình chuyển phòng được là như thế nào.

Tôi quyết định rằng mình không thể đánh liều bước ra ngoài hành lang; nơi tiếng bước chân của tôi chắc chắn sẽ bị nghe thấy, và tại đó công cuộc bước vào căn phòng mong muốn sẽ gặp phải nhiều chướng ngại không thể vượt qua. Nếu có muốn đi đâu thì tôi sẽ phải sử dụng các cửa liên thông không được kiên cố bằng trong các phòng; tôi sẽ phải thô bạo thúc tung khóa và then cài, sử dụng vai như một cây đòn phá thành trước bất cứ cánh cửa nào ngăn cản mình. Tôi thầm nghĩ với bản chất ọp ẹp của tòa nhà cũng như đồ đạc trong này, đây sẽ là một điều khả thi; nhưng tôi nhận ra mình không thể thực hiện việc đó một cách im ắng. Tôi sẽ phải phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ, và cơ may đến được cửa sổ trước khi phe địch phối hợp để mở cánh cửa bên phải tôi bằng chìa khóa chính. Tôi gia cố cửa ngoài của phòng mình bằng cách đẩy cái tủ com mốt vào chặn lại - từng chút một, để hạn chế tối thiểu âm thanh.

Tôi nhận thấy cơ hội của mình rất mong manh, và hoàn toàn sẵn sàng đương đầu với bất kỳ thảm họa nào có thể xảy ra. Ngay cả việc nhảy sang một mái nhà khác cũng sẽ không giải quyết được vấn đề, vì sau đó sẽ vẫn còn nhiệm vụ làm sao để xuống được đến mặt đất và trốn thoát khỏi thị trấn. May cho tôi là các tòa nhà giáp ranh đều hoang vắng và đổ nát, và có hàng đống giếng trời mở toang hoác đen sì ở mỗi dãy.

Sau khi nhận thấy con đường tốt nhất ra khỏi thị trấn là về phía Nam nhờ tấm bản đồ của cậu thanh niên bán tạp hóa, tôi đầu tiên liếc nhìn cánh cửa thông nối ở phía Nam căn phòng. Nó được thiết kế để mở về hướng của tôi, thế nên tôi nhận ra rằng - sau khi rút chốt và thấy còn có một số cơ chế khóa khác nữa - nó không phải là một cánh cửa dễ thúc. Sau khi không chọn nó làm tuyến đường đào tẩu nữa, tôi thận trọng dịch giường để chắn nó lại, nhằm cản trở mọi nỗ lực tấn công nó từ phòng bên cạnh về sau này. Cánh cửa ở phía Bắc được lắp theo kiểu mở về hướng ngược tôi, và tôi biết đây sẽ phải là tuyến đường của mình - mặc dù khi kiểm tra thử thì thấy nó bị khóa hoặc chốt từ phía bên kia. Nếu tôi có thể lên được mái của các tòa nhà ở phố Paine và đáp xuống mặt đất thành công, có lẽ tôi có thể phóng qua sân trong và tòa nhà liền kề hoặc đối diện với Washington hoặc Bates - hoặc không thì chui ra ở Paine và đi vòng theo phía Nam để vào Washington. Dù gì thì gì, mục tiêu của tôi cũng sẽ là bằng cách nào đó vào Washington và nhanh chóng rời khỏi khu vực quảng trường. Tôi muốn tránh Paine, vì có khả năng trạm cứu hỏa hoạt động cả đêm.

Vừa nghĩ về những điều này, tôi vừa nhìn ra cái đại dương dơ bẩn của những mái nhà hoang phế bên dưới mình, hiện đang được soi tỏ bởi những tia sáng của một vầng trăng chưa quá kỳ trăng tròn là bao. Ở bên phải, cái vết rạch đen của hẻm sông chẻ đôi toàn cảnh; các nhà máy bỏ hoang và nhà ga đường sắt bám vào hai bên của nó chẳng khác nào hàu. Phía đằng sau, tuyến đường sắt gỉ sét và đường Rowley dẫn qua một vùng địa hình đầm lầy bằng phẳng, rải rác những đảo đất nhỏ phủ đầy bụi cây, cao và khô ráo hơn. Ở bên trái, vùng nông thôn với con sông chảy xuyên nằm ở gần hơn, con đường hẹp dẫn đến Ipswich lấp lánh trắng dưới ánh trăng. Từ mạn nhà trọ, tôi không thể nhìn thấy con đường phía Nam dẫn tới Arkham mà tôi đã quyết định chọn.

Đang lúc lưỡng lự suy đoán xem mình có nên tấn công cánh cửa phía Bắc không, và làm thế nào để có thể hành động được một cách yên ắng nhất có thể thì tôi để ý thấy rằng những tiếng động mơ hồ phía dưới đã nhường chỗ cho một tràng những tiếng kẽo cà kẽo kẹt mới và nặng nề hơn trên cầu thang. Một ánh sáng chập chờn chiếu qua xà ngang cửa phòng tôi, và những tấm ván trên hành lang bắt đầu rên rỉ với một tải trọng đáng kể. Những âm thanh nghèn nghẹt có thể là giọng người đến gần, và một lúc sau, tiếng gõ mạnh mẽ vang lên ở cửa ngoài của tôi.

Trong một khoảnh khắc, tôi chỉ đơn thuần nín thở và chờ đợi. Cảm giác như thể bao thiên thu trôi qua, và cái mùi tanh phát mửa trong môi trường tự nhiên nồng nặc gấp bội. Thế rồi tiếng gõ cửa được lặp lại - liên tục, và ngày càng dai dẳng. Tôi biết rằng đã đến lúc hành động, và ngay lập tức rút chốt cửa thông về phía Bắc, chuẩn bị tinh thần thúc mở nó. Tiếng gõ cửa vang lên to hơn, và tôi hi vọng rằng âm lượng của nó sẽ át đi tiếng hành động của tôi. Tôi cuối cùng cũng bắt đầu hành động, liên tục thúc vào tấm ván mỏng bằng vai trái, không buồn để tâm đến cú sốc hay đau đớn. Cánh cửa trụ vững thậm chí còn hơn mức kỳ vọng của tôi, nhưng tôi không đầu hàng. Và trong khi ấy, tiếng huyên náo ở cửa ngoài càng thêm ồn ã.

Cuối cùng cánh cửa thông cũng mở ra, nhưng với một tiếng rắc lớn đến độ tôi biết những kẻ bên ngoài hẳn đã nghe thấy nó. Tiếng gõ bên ngoài ngay lập tức trở thành một tràng đập dữ dội, trong khi tiếng chìa khóa rùng rợn vang lên trong ổ khóa cửa hành lang của các phòng ở cả hai bên tôi. Xộc qua lối thông mới mở, tôi xoay xở chốt được cửa hành lang phía Bắc trước khi khóa có thể bị vặn mở; nhưng ngay trong lúc làm vậy, tôi nghe thấy tiếng cửa hành lang của phòng thứ ba - căn phòng tôi từng hy vọng sẽ dùng được cửa sổ của nó để nhảy qua mái nhà bên dưới - bị thử mở bởi chìa khóa chính.

Trong thoáng chốc, tôi cảm thấy tuyệt vọng tột cùng, vì tôi xem chừng đã bị nhốt hẳn trong một căn phòng không có cửa sổ thoát ra ngoài. Một cơn hãi hùng gần bất thường xâm chiếm lấy tôi, đồng thời mang lại cho dấu tay bụi bặm mà tôi liếc thấy khi được ngọn đèn pin soi tỏ một nét kì dị khủng khiếp nhưng không thể giải thích được. Dấu tay được kẻ đột nhập để lại, sau khi hắn đã thử mở cửa phòng tôi từ căn phòng này. Thế rồi, với sự tự động đờ đẫn vẫn ngoan cố tồn tại bất chấp tình cảnh vô vọng, tôi xông đến chỗ cánh cửa thông tiếp theo và mù quáng làm động tác đẩy nó nhằm lao qua và - nếu khóa của nó vẫn may mắn còn nguyên vẹn như trong căn phòng thứ hai này - khóa cánh cửa hành lang bên kia trước khi nó có thể bị vặn mở từ phía ngoài.

Hoàn toàn nhờ may mắn mà tôi mới thoát được khỏi vòng nguy hiểm - bởi vì cánh cửa thông trước mặt tôi không những không bị khóa mà còn được để mở hé. Chỉ sau một giây, tôi đã chui lọt qua, và tì đầu gối cùng vai phải của mình vào một cánh cửa hành lang rõ ràng đang được mở vào bên trong. Sức đẩy của tôi có vẻ đã khiến kẻ mở cửa bất ngờ, vì nó đóng sầm lại khi bị tôi đẩy, cho phép tôi cài cái chốt trong tình trạng hãy còn tử tế vào như mình đã làm với cánh cửa kia. Vừa lúc kiếm được chút ngơi nghỉ, tôi nghe thấy tiếng đập trên hai cánh cửa kia lắng đi, trong khi một tràng những tiếng lạch cạch hỗn độn phát ra từ cánh cửa thông đã bị tôi lấy giường chặn lại. Rõ ràng là phần lớn những kẻ tấn công của tôi đã vào trong căn phòng phía Nam và đang tập trung lại, chuẩn bị thực hiện một cuộc tấn công từ cửa bên. Nhưng cùng lúc đó, tiếng chiếc chìa khóa chính vang lên ở cánh cửa phòng bên phía mạn Bắc, và tôi biết rằng mối nguy hiểm cận kề hơn đang sắp đến.

Cánh cửa thông phía Bắc đang mở toang hoang, nhưng không có thời gian để suy nghĩ về việc kiểm tra cái ổ khóa bẩy giờ đang xoay trong hành lang nữa. Tất cả những gì tôi có thể làm là đóng và chốt cánh cửa thông đang để mở, cũng như cánh cửa ở phía đối diện của nó - đẩy giường chặn một cửa lại và tủ chặn cửa kia, đồng thời đẩy cái bồn rửa ra trước cửa hành lang. Tôi nhận thấy mình buộc phải tin tưởng rằng những rào cản tạm thời ấy sẽ có thể bảo vệ mình cho đến khi tôi trèo ra được khỏi cửa sổ và leo lên trên nóc dãy nhà phố Paine. Nhưng ngay cả trong thời khắc cấp bách này, điều khiến tôi cảm thấy sợ hãi nhất lại không phải là sự yếu kém trước mắt của hàng phòng ngự mình lập ra. Tôi run lẩy bẩy bởi vì không ai trong số những kẻ đuổi theo mình phát ra một thanh giọng nghe không nghèn nghẹt hoặc có thể hiểu được, bất chấp thỉnh thoảng lại có những tiếng thở phì phò, gầm ghè và quát tháo khẽ đầy gớm guốc vang lên.

Trong khi di chuyển đồ đạc và lao về phía cửa sổ, tôi nghe thấy một tiếng di chuyển đáng sợ, chạy dọc theo hành lang về phía căn phòng phía Bắc của tôi, và thấy rằng tiếng đập phía Nam đã ngưng lại. Rõ ràng là hầu hết các địch thủ của tôi sắp tập trung tấn công cánh cửa thông yếu ớt mà chúng biết chắc chắn sẽ dẫn thẳng đến chỗ tôi. Bên ngoài, mặt trăng soi sáng nóc của dãy nhà bên dưới, và tôi thấy rằng với nơi hạ cánh dốc thế kia, cú nhảy của tôi sẽ cực kỳ nguy hiểm.

Sau khi săm soi các điều kiện, tôi chọn cửa sổ lệch về phía Nam hơn làm lối thoát; lên kế hoạch đáp xuống chái dốc bên trong của mái nhà và phóng về phía giếng trời gần nhất. Một khi đã vào được đến bên trong tòa nhà gạch hư nát, tôi sẽ phải tính đến chuyện ứng phó với việc bị theo đuổi; nhưng tôi hi vọng sẽ leo được xuống và chạy dích dắc qua những khung cửa mở toang dọc theo khoảng sân bị bóng tối bao phủ, cuối cùng là ra được phố Washington và trốn khỏi thị trấn về phía Nam.

Tiếng lạch cà lạch cạch ở cánh cửa thông phía Bắc giờ nghe thật khủng khiếp, và tôi thấy rằng tấm ván yếu đang bắt đầu vỡ vụn. Hiển nhiên những kẻ bao vây đã mang vật nặng gì đó đến để dùng làm cây đòn. Tuy nhiên, chiếc giường vẫn trụ vững; thế nên tôi ít nhất cũng có một cơ hội mong manh để trốn thoát. Khi mở cửa sổ ra, tôi nhận thấy rằng bao quanh hai bên cửa là những tấm màn nhung nặng, treo trên một cây cột bằng những chiếc vòng đồng, và còn có cả cái móc lớn thò ra để đóng cửa chớp ở bên ngoài. Nhận ra đây là một phương án có thể giúp mình tránh phải thực hiện một cú nhảy nguy hiểm, tôi giật mạnh rèm treo và kéo hết chúng xuống, cả cột lẫn mọi thứ; sau đó nhanh chóng móc hai vòng tròn vào trong móc cửa và quăng tấm màn treo ra bên ngoài. Tấm màn nặng chạm hẳn đến mái nhà giáp ranh, và tôi thấy mấy chiếc vòng và cái móc nhiều khả năng sẽ chịu được trọng lượng của mình. Thế là sau khi trèo ra khỏi cửa sổ và leo dọc cái thang dây tự chế, tôi mãi mãi bỏ lại đằng sau tòa nhà bệnh hoạn và đầy rẫy kinh hoàng là Nhà trọ Gilman.

Tôi an toàn đáp xuống những tấm ngói lỏng lẻo của mái nhà dốc, và xoay xở đến được cái giếng trời hếch hoác đen ngòm mà không bị trượt chân. Khi liếc lên ô cửa sổ mình vừa rời đi, tôi thấy nó vẫn tối om, mặc dù xa bên kia những ống khói đổ nát ở phía Bắc, tôi có thể thấy ánh đèn độc địa đang rực soi ở Hội trường Hội Dagon, nhà thờ Báp-tít, cùng nhà thờ Công giáo mà tôi đến rùng cả mình khi nhớ lại. Xem chừng không có ai trong khu sân bên dưới, và tôi hi vọng sẽ có cơ hội thoát đi trước khi chúng đánh động khắp nơi. Lúc chiếu ngọn đèn pin bỏ túi vào trong cái giếng trời, tôi thấy rằng không có bậc thang nào dẫn xuống hết. Tuy nhiên, khoảng cách chẳng đáng kể mấy, thế nên tôi leo qua mép và nhảy xuống, tiếp đất trên sàn nhà đầy bụi bặm rải rác vô số hộp và thùng đổ nát.

Nơi này trông thật ghê tởm, nhưng tôi không còn để tâm đến những ấn tượng như vậy nữa và ngay lập tức lao về phía cây cầu thang được ngọn đèn pin của mình soi rọi - sau khi liếc vội vào đồng hồ, bấy giờ đang chỉ hai giờ sáng. Các bậc thang kêu kẽo kẹt, nhưng có vẻ khá chắc chắn; và tôi phi qua một tầng lầu trông như chuồng trại để xuống đến tầng trệt. Mọi thứ hiu quạnh tột cùng, và đáp lại những bước chân của tôi chỉ có tiếng vọng âm. Lát sau, tôi xuống đến sảnh dưới, và thấy ở một đầu của nó là hình chữ nhật sáng lờ mờ, đánh dấu ô cửa điêu tàn dẫn ra phố Paine. Đi về hướng ngược lại, tôi thấy cửa sau cũng mở. Tôi lao ra ngoài, leo hết năm bậc đá và xuống những phiến đá cuội mọc đầy cỏ trong sân.

Ánh trăng không chiếu xuống đến đây, nhưng tôi vẫn có thể lờ mờ thấy đường về mà không cần dùng đèn pin. Một số cửa sổ bên hông Nhà trọ Gilman đang tỏa sáng mờ nhạt, và tôi nghĩ rằng mình nghe thấy những âm thanh hỗn loạn bên trong. Tôi nhẹ nhàng tiến về phía phố Washington và thấy có một vài ô cửa mở, chọn cửa gần nhất làm đường thoát ra. Hành lang bên trong đen như hũ nút, và khi ra đến đầu bên kia, tôi thấy cửa dẫn ra phố đã bị nêm chặt. Quyết tâm thử một tòa nhà khác, tôi lần mò tiến về phía sân trong, nhưng dừng lại khi đến gần ngưỡng cửa.

Nguyên nhân là bởi một đám đông đầy những dáng hình đáng ngờ hiện đang túa ra từ một cánh cửa để mở tại Nhà trọ Gilman - đèn lồng lắc lư trong bóng tối, cùng những giọng nói ồm ộp kinh khủng khẽ réo nhau bằng một thứ tiếng chắc chắn không phải là tiếng Anh. Các bóng hình di chuyển loạng choạng, và tôi nhẹ nhõm nhận ra rằng chúng không biết tôi đã đi đâu; nhưng dẫu vậy, chúng vẫn khiến cơn run lẩy bẩy vì hãi hùng truyền dọc cơ thể tôi. Không tài nào nhìn ra nổi các nét mặt của chúng, nhưng cái dáng đi lúi húi, lóng ngóng trông kinh tởm phi thường. Và điều tệ nhất là tôi nhận thấy có một kẻ ăn mặc theo kiểu quái đản, và trông rõ là có đội chiếc vương miện cao với thiết kế quen thuộc vô cùng. Trong lúc các hình hài dàn ra khắp sân, tôi cảm thấy nỗi sợ hãi của mình tăng lên. Lỡ tôi không thể tìm nổi lối thoát ra khỏi tòa nhà này và dẫn vào phố thì sao? Cái mùi tanh tưởi thật gớm ghiếc, và tôi chẳng hiểu liệu mình có thể chịu đựng được mà không lăn đùng ra ngất hay không. Tôi lại lần nữa mò mẫm tìm đường ra phố, một cánh cửa bên hông hành lang và bước vào một căn phòng trống không với cửa sổ bị đóng kín nhưng không có khung. Lọ mọ trong ánh sáng của cây đèn pin, tôi phát hiện ra rằng mình có thể mở được cửa chớp; và chỉ một thoáng sau tôi đã leo ra bên ngoài, cẩn thận đóng cửa lại như cũ.

Tôi giờ đã ở trên phố Washington, và hiện không thấy bất kì sinh vật hay nguồn sáng nào ngoài ánh trăng. Tuy nhiên, từ một số hướng ở xa, tôi có thể nghe được những giọng nói khàn khàn, tiếng bước chân, và tiếng bành bạch lạ lùng không giống tiếng bước chân mấy. Rõ ràng là tôi không thể lãng phí thời gian được. Tôi xác định được rất rõ tứ phương tám hướng, và lấy làm mừng là toàn bộ đèn đường đều đã bị tắt, đúng như cái lệ ở các vùng nông thôn nghèo trong những đêm trăng sáng. Một số âm thanh vọng đến từ phía Nam, ấy nhưng tôi vẫn giữ nguyên ý định bỏ trốn theo hướng đó. Tôi biết sẽ có rất nhiều ô cửa hoang vắng để mình nấp vào nếu đụng trúng bất kì kẻ hay nhóm nào trông như thể đang truy đuổi mình.

Tôi rảo bước thật nhanh, khẽ khàng, và bám sát những ngôi nhà đổ nát. Mặc dù đầu trần và bơ phờ sau chuyến leo nặng nhọc, tôi trông không đến nỗi quá đáng chú ý; và khả năng cao sẽ được phớt lờ nếu buộc phải giáp mặt bất kỳ người đi đường thông thường nào. Tại phố Bates, tôi rút vào một tiền sảnh mở toang hoang trong khi hai hình hài liêu xiêu đi qua trước mặt, nhưng chẳng bao lâu sau tôi đã lại đi tiếp và đến gần khu đất quang nơi phố Eliot xiên ngang qua Washington ở ngã tư phố South. Mặc dù chưa bao giờ nhìn thấy nơi này, tôi đã thấy đây là nơi nguy hiểm trên bản đồ của cậu thanh niên; bởi ánh trăng sẽ tha hồ chiếu rọi xuống đó. Né tránh cũng chỉ vô dụng, vì bất kỳ tuyến đường nào khác cũng sẽ buộc tôi phải đi lòng vòng và có thể bị lộ diện cũng như trì hoãn đầy tai hại. Điều duy nhất tôi còn có thể làm là mạnh dạn và công khai băng qua nó; bắt chước giống nhất có thể cái dáng lóng nga lóng ngóng điển hình của đám dân Innsmouth, và tin tưởng rằng sẽ không có ai - hay ít nhất là không kẻ nào đang đuổi theo tôi - sẽ có ở đó.

Tôi không tài nào đoán nổi cuộc truy đuổi được tổ chức quy củ nhường nào - hay thậm chí mục đích của nó có thể là gì. Thị trấn xem chừng nhộn nhạo bất thường, nhưng tôi nghĩ rằng tin tức về việc tôi đã trốn khỏi Gilman vẫn chưa loan đi khắp nơi. Tất nhiên, tôi sẽ sớm phải chuyển từ Washington sang một đường phố phía Nam khác; vì đám người từ khách sạn kia chắc chắn sẽ đuổi theo tôi. Tôi hẳn đã để lại những dấu chân bụi bặm trong tòa nhà cũ cuối cùng, cho thấy tôi đã ra ngoài phố như thế nào.

Đúng như tôi dự đoán, khoảng trống bị ánh trăng rọi sáng trưng; và tôi nhìn thấy ở giữa nó là tàn dư của một không gian xanh nhìn như công viên, với lan can sắt. May mắn thay, không có ai ở quanh đấy, mặc dù dường như có một tiếng vo vo hay gầm gừ lạ thường gì đó đang càng lúc càng ồn ã vọng lại từ hướng quảng trường trung tâm. Phố South rất rộng, dẫn thẳng xuống một con dốc thoải chạy ra sát biển và có cả một đoạn dài nhìn ra biển; và tôi hi vọng sẽ không ai liếc lên nhìn nó từ xa trong lúc tôi đang đi dưới ánh trăng sáng.

Hành trình của tôi không bị ngăn trở gì, và không có âm thanh mới nào vang lên để cho thấy tôi đã bị phát hiện. Tôi đánh mắt liếc nhìn xung quanh, vô tình khiến tốc độ di chuyển của mình chững lại trong giây lát để ngắm cảnh biển, lộng lẫy dưới ánh trăng nóng bỏng ở cuối con đường. Ở tít đằng sau đê chắn sóng là cái đường lằn mập mờ, tăm tối của Rạn Quỷ, và trong khi nhìn ngắm nó, tôi không thể không nghĩ về tất cả những truyền thuyết ghê tởm mình đã được nghe kể trong hai mươi tư tiếng vừa qua - những truyền thuyết miêu tả khối đá gồ ghề kia như một cửa ngõ thực sự, dẫn vào các miền kinh hoàng khôn lường và bất thường ngoài sức tưởng tượng.

Thế rồi tôi bất thình lình trông thấy những chớp sáng nhấp nháy từng hồi trên rạn san hô xa. Chúng xuất hiện vô cùng rõ ràng và không thể lẫn đi đâu được, khơi dậy trong tâm trí tôi một nỗi kinh hoàng mù quáng với tầm vóc phi lý tột cùng. Cơ bắp của tôi gồng căng lên, sẵn sàng cuống cuồng bỏ chạy. Thứ duy nhất kìm hãm điều ấy là sự thận trọng phần nào vô thức cùng với niềm ham thích như thôi miên. Và tệ hơn nữa, vụt lóe lên từ đỉnh vòm cao ngất của Nhà trọ Gilman, nằm lù lù ở mạn Đông Bắc phía sau tôi, là một loạt các chớp sáng tương tự dù giãn cách theo kiểu khác, chắc chắn chỉ có thể là tín hiệu trả lời.

Sau khi kiểm soát cơ bắp của mình, đồng thời lại nhận ra bản thân đang lộ liễu đến nhường nào, tôi tiếp tục rảo chân bước theo cái kiểu lóng ngóng giả đò; mặc dù vẫn không ngừng để mắt quan sát rạn san hô ghê tởm và đáng sợ chừng nào đoạn đường quang của phố South vẫn cho phép tôi nhìn ra biển. Tôi không thể hình dung nổi ý nghĩa của toàn bộ quy trình đó là gì; trừ khi nó dính dáng đến các nghi lễ kỳ lạ có liên quan tới Rạn Quỷ, hoặc một nhóm nào đó đã từ thuyền đặt chân lên khối đá nham hiểm kia. Tôi giờ rẽ sang bên trái, đi vòng quanh khu màu xanh hoang tàn; vẫn nhìn về phía đại dương trong khi nó lóng lánh dưới ánh trăng hè ma mị, và theo dõi những chớp sáng khó hiểu của những ngọn đèn hiệu vô danh, bí hiểm.

Đúng lúc ấy, một ấn tượng kinh khủng chưa từng thấy giáng xuống đầu tôi. Nó phá tan chút tự chủ cuối cùng còn sót lại trong tôi và khiến tôi cắm đầu cắm cổ chạy như điên qua những khung cửa toang hoác đen ngòm và các ô cửa sổ như mắt cá dõi ra trên con phố ác mộng vắng vẻ đó. Nguyên nhân là bởi khi quan sát kĩ hơn, tôi thấy rằng làn nước dưới ánh trăng giữa rạn san hô và bờ biển chẳng hề trống không chút nào. Nó nhung nhúc một bè lũ dáng hình bơi vào trong đất liền, về phía thị trấn; và ngay cả ở khoảng cách xa xôi cũng như chỉ thoáng thấy trong khoảnh khắc, tôi vẫn có thể nhận ra những cái đầu bập bềnh và các cánh tay vung vẩy mang bản chất dị hợm và lệch lạc khó lòng mô tả hay diễn đạt nổi bằng một cách có ý thức.

Màn chạy trốn điên cuồng của tôi chấm dứt trước khi tôi đi hết một dãy nhà, vì ở bên trái, tôi bắt đầu nghe thấy thứ gì đó như tiếng hò la và gào thét của một cuộc săn đuổi có tổ chức. Có tiếng bước chân và những âm thanh lào khào trong họng, và tiếng xe lạch cạch vọng đến từ phía Nam, dọc theo phố Federal. Chỉ trong tích tắc, tất cả các kế hoạch của tôi thay đổi hoàn toàn - vì nếu đường cao tốc về phía Nam trước mặt tôi bị chặn, tôi rõ ràng sẽ phải tìm một lối khác để thoát khỏi Innsmouth. Tôi dừng lại và rút vào một ô cửa mở, suy nghĩ về việc mình đã may mắn nhường nào khi rời được khỏi cái khu trống trải dưới ánh trăng trước khi những kẻ truy đuổi kia từ con phố song song đến.

Một suy nghĩ thứ hai không được khuây khỏa bằng. Vì chúng truy đuổi dọc theo một con phố khác, rõ ràng là nhóm đó không bám thẳng theo tôi. Chúng không nhìn thấy tôi, mà chỉ đang đơn thuần triển khai một kế hoạch chung chung nhằm chặn đứng đường thoát của tôi. Tuy nhiên, điều này ám chỉ rằng tất cả các con đường dẫn ra khỏi Innsmouth đều đang bị tuần tra như thế; bởi không thể có chuyện đám dân ở đây biết tôi định đi đường nào. Nếu quả đúng là như vậy, tôi sẽ phải băng qua miền đồng quê, tránh xa mọi con đường để đào tẩu; nhưng sao mà tôi làm vậy được khi tất cả các vùng xung quanh toàn đầm lầy và lạch nước ? Não tôi thoáng quay cuồng - cả vì tuyệt vọng lẫn vì cái mùi tanh ở khắp nơi đều nhanh chóng càng lúc càng nồng nặc.

Thế rồi tôi nghĩ đến tuyến đường sắt bỏ hoang dẫn ra Rowley, nơi dải đất rắn chắc được rải đá, mọc đầy cỏ dại vẫn còn trải dài từ nhà ga đổ nát nằm bên rìa của hẻm sông về phía Tây Bắc. Có khả năng đám dân thị trấn sẽ không lường đến nó; vì tình trạng bị bỏ hoang, đặc nghẹt thạch nam làm cho nó gần như không thể sử dụng được, và là tuyến đường khó có thể được một kẻ đào tẩu chọn lựa nhất. Tôi đã nhìn thấy nó rõ ràng từ cửa sổ nhà trọ, và biết nó được xây như thế nào. Hầu hết đoạn đầu lộ liễu đến ghê người nếu nhìn từ con đường dẫn đi Rowley, và từ những nơi cao trong thị trấn; nhưng vẫn có thể kín đáo bò qua các bụi cây. Dù gì thì gì, nó cũng sẽ là cơ hội giải thoát duy nhất của tôi, và chẳng còn nước nào khác ngoài làm thử.

Tôi rút sâu vào bên trong nơi trú ẩn hoang vắng của mình, một lần nữa tham khảo tấm bản đồ với sự trợ giúp của đèn pin. Vấn đề trước mắt là làm thế nào để đến được tuyến đường sắt cổ xưa đấy. Tôi thấy rằng con đường an toàn nhất sẽ là tiến thẳng đến phố Babson, sau đó đi về phía Tây đến Lafayette - đi vòng quanh một vùng không gian mở tương tự nơi tôi ban nãy đã đi chứ không đi cắt qua nó - rồi sau đó quay về hướng Bắc và hướng Tây theo tuyến đường ngoằn ngoèo đâm xuyên qua các phố Lafayette, Bates, Adams, và Bank - với con phố cuối men sát hẻm sông - để đến nhà ga bỏ hoang và đổ nát tôi đã thấy từ cửa sổ phòng mình. Lý do tôi đi thẳng ra Babson là vì không muốn quay trở lại không gian trống trải ban nãy hay bắt đầu hành trình đi về phía Tây của mình dọc theo một con đường rộng như South.

Tôi khởi hành lần nữa, băng qua đường sang phía bên tay phải để lỉnh vòng vào Babson kín đáo nhất có thể. Tiếng ồn vẫn tiếp tục vang lên ở phố Federal, và khi liếc nhìn phía sau, tôi cứ ngỡ đã thấy một tia sáng gần tòa nhà mình vừa thoát ra. Vì nôn nóng muốn rời khỏi phố Washington, tôi bắt đầu lặng lẽ chạy, mong trời run rủi không cho mình đụng phải bất kì con mắt quan sát nào. Ngay góc đường của phố Babson, tôi giật mình thấy rằng một trong những ngôi nhà vẫn còn có người ở, như tấm rèm treo cửa ở cửa sổ đã chứng minh; nhưng bên trong không có ánh đèn, và tôi băng qua nó mà không gặp phải thảm họa gì.

Ở phố Babson, nơi cắt ngang Federal và do đó có thể làm tôi bị những kẻ tìm kiếm trông thấy, tôi bám sát những tòa nhà oằn lún, cập kênh hết mức có thể; hai lần dừng lại ở một ô cửa khi những tiếng ồn phía sau thoáng tăng lên. Không gian mở phía trước trông rộng thênh thang và đầy hoang vắng dưới ánh trăng, nhưng tuyến đường của mình sẽ không buộc tôi phải băng qua nó. Trong lần dừng chân thứ hai, tôi bắt đầu nghe thấy một tràng những âm thanh mơ hồ mới xuất hiện; và khi thận trọng ló mắt nhìn ra từ nơi ẩn nấp, tôi thấy một chiếc xe phóng qua không gian mở, hướng ra ngoài thị trấn dọc theo phố Eliot, nơi giao với cả Babson lẫn Lafayette.

Trong lúc quan sát - phát nghẹn vì mùi tanh đột ngột nồng hẳn lên sau khi vừa giảm đi một hồi - tôi thấy một nhóm hình hài vụng về, lui cui nhảy cóc và lê bước đưa chân theo cùng hướng ấy; và biết rằng đây hẳn phải là toán bảo vệ con đường dẫn đi Ipswich, vì tuyến đường cao tốc đó là phần nối dài của phố Eliot. Trong số những hình hài tôi trông thấy, có hai kẻ mặc áo choàng lùng nhùng, và một kẻ đội chiếc vương miện có chóp nhọn lấp lánh trắng dưới ánh trăng. Dáng đi của tên này kì lạ đến nỗi khiến một cơn ớn lạnh lan tỏa khắp người tôi - vì theo tôi thấy thì sinh vật này cứ như đang nhảy chồm chồm.

Khi kẻ cuối cùng trong cái đám ấy đã đi khuất mắt, tôi lại tiếp tục hành trình của mình; phóng vòng quanh góc đường để vào trong phố Lafayette, và vội vã băng qua Eliot đề phòng trường hợp có kẻ nào rơi rớt đằng sau nhóm vẫn đang tiến dọc con đường đó. Tôi nghe thấy một số tiếng ồm ộp và lạch cạch ở tít phía quảng trường, nhưng vẫn qua được con phố mà không gặp phải thảm họa nào. Nỗi sợ hãi lớn nhất của tôi là lại phải băng qua phố South rộng lớn và ngập tràn ánh trăng - nơi có thể nhìn hướng ra biển - và tôi phải lên dây cót tinh thần trước khi lao đầu vào thử thách này. Rất dễ có khả năng kẻ nào đó sẽ theo dõi, và có thể đám tụt lại đằng sau trên phố Eliot kiểu gì cũng nhìn thấy tôi từ một trong hai điểm này. Vào phút chót, tôi quyết định rằng tốt nhất mình nên đi chậm lại và băng qua đường như trước, với cái dáng đi lóng nga lóng ngóng của một tay Innsmouth bản địa bình thường.

Khi khung cảnh bể nước lại một lần nữa xuất hiện - lần này ở bên phải mình - tôi gần như quyết tâm sẽ không nhìn vào nó. Tuy nhiên, tôi không thể cưỡng lại nổi; và tôi đánh mắt liếc sang ngang trong khi cẩn thận bắt chước cái dáng lóng ngóng tiếng về phía những bóng tối bao bọc phía trước. Không thấy bóng dáng tàu bè gì cả, dù tôi phần nào kỳ vọng chúng sẽ xuất hiện. Thay vào đó, thứ đầu tiên đập vào mắt tôi là một chiếc xuồng nhỏ tiến về phía cầu tàu bỏ hoang và chở theo một vật cồng kềnh, bị phủ kín bạt. Đám người chèo nó sở hữu diện mạo cực kì kinh tởm, mặc dù hãy còn đang ở phía xa và trông chẳng rõ mặt mũi gì hết. Vẫn còn thấy rõ được có mấy tên đang bơi; trong khi ở rạn san hô đen ngoài xa, tôi có thể thấy một quầng sáng mờ nhạt, đều đều, không như ngọn đèn hiệu nhấp nháy từng xuất hiện khi trước, và mang một sắc màu kì lạ mà tôi chẳng tài nào xác định cụ thể được. Vươn mình lù lù phía trên những mái nhà nghiêng đằng trước và bên phải là khung vòm cao của Nhà trọ Gilman, nhưng nó tối đen hoàn toàn. Cái mùi cá tanh tưởi ban nãy vừa được một làn gió nhân từ xua đi trong giây lát giờ lại ập đến, nồng nặc đến phát rồ phát dại.

Chưa kịp băng qua đường xong thì tôi nghe thấy một đám người lẩm bẩm tiến dọc Washington từ phía Bắc. Khi chúng ra đến vùng không gian rộng mở nơi tôi lần đầu đến sởn gai ốc khi nhìn thấy làn nước sáng ánh trăng, tôi có thể trông thấy chúng rất rõ, cách đó chỉ một dãy nhà - và phát khiếp trước nét dị thường như thú vật trên khuôn mặt chúng cùng cái dáng đi gù phi nhân loại, chẳng khác nào chó của chúng. Một kẻ di chuyển theo kiểu cực kì giống khỉ, với cánh tay dài thường xuyên chạm đất; trong khi một nhân vật khác - mặc áo choàng và đội vương miện - thì dường như lại có kiểu tiến lên gần như nhảy cóc. Tôi đoán đám này chính là cái đoàn tôi đã thấy trong sân của Gilman - tức là đám theo sát dấu tôi nhất. Khi một số kẻ quay sang nhìn theo hướng của tôi, tôi như chết đứng vì sợ hãi, ấy nhưng vẫn có giữ được cái dáng đi bình thản, lóng ngóng mình đang giả bộ. Cho đến tận ngày hôm nay, tôi cũng chẳng biết liệu chúng có nhìn thấy mình hay không. Nếu có, mưu mô của tôi hẳn đã qua mắt được chúng, bởi vì chúng băng qua vùng không gian dưới ánh trăng mà không hề thay đổi lộ trình - vừa đi vừa ộp oạp kêu và lảm nhảm thứ thổ ngữ lào khào đáng ghét nào đó mà tôi không thể xác định nổi.

Sau khi đã một lần nữa vào lại trong bóng tối, tôi tiếp tục rảo bước như ban nãy, đi ngang qua những ngôi nhà xiêu vẹo và đổ nát, đờ đẫn nhìn chằm chằm vào màn đêm. Một khi đã băng qua vỉa hè phía Tây, tôi vòng qua góc đường gần nhất để vào phố Bates, nép sát các tòa nhà ở phía Nam mà đi. Tôi đi ngang hai ngôi nhà có dấu hiệu đang có người ở, với một nhà có ánh sáng mờ nhạt tỏa ra từ các phòng trên tầng, nhưng không gặp phải trở ngại nào. Lúc đi vào phố Adams, tôi cảm thấy an toàn hơn nhiều, nhưng bị sốc mạnh khi có một tay lao ra khỏi ô cửa màu đen ngay trước mặt. Tuy nhiên, hắn quá say xỉn để có khả năng gây hiểm họa cho tôi; thế nên tôi đến được khu tàn tích thê lương của các kho hàng trên phố Bank một cách an toàn.

Trên con phố tiêu điều bên cạnh hẻm sông ấy chẳng có lấy một bóng người, và tiếng thác chảy ầm ầm nhấn chìm hẳn tiếng bước chân tôi. Chặng đường đến nhà ga đổ nát khá dài, và không hiểu sao, những bức tường nhà kho lớn bằng gạch khắp xung quanh tôi trông còn đáng sợ hơn mặt tiền của những ngôi nhà riêng. Cuối cùng tôi cũng thấy nhà ga mái vòm cổ - hay những gì còn sót lại của nó - và tiến thẳng đến chỗ những đường ray dẫn ra từ phía đầu bên kia của nó.

Các đường ray đã bị hoen gỉ nhưng chủ yếu vẫn còn nguyên vẹn, và số lượng tà vẹt đã bị mục nát lên đến không quá nửa. Đi hay chạy trên một bề mặt như vậy rất khó khăn; nhưng tôi cố hết sức, và nhìn tổng thể thì tiến độ đi không đến nỗi nào. Tuyến đường men theo mép hẻm sông một đoạn, nhưng một lúc sau, tôi ra đến chỗ cây cầu có mái che dài bắc ngang qua vực tại một độ cao chóng mặt. Tình trạng của cây cầu này sẽ quyết định bước tiếp theo của tôi. Nếu có thể, tôi sẽ sử dụng nó; bằng không, tôi sẽ phải mạo hiểm đi lang thang thêm trên phố và băng qua cây cầu đường cao tốc còn lành lặn gần nhất.

Đoạn cầu cũ dài khổng lồ, rộng ngang nhà kho, lấp lánh đầy ma quái dưới ánh trăng. Tôi thấy rằng các tà vẹt sẽ đủ an toàn để đi sâu vào trong cầu ít nhất một vài mét. Lúc bước vào, tôi bắt đầu sử dụng cây đèn pin của mình, và suýt nữa thì bị đám mây dơi bay qua chỗ mình thúc ngã. Đi được khoảng nửa đường thì có một khoảng hổng nguy hiểm giữa các tà vẹt, khiến tôi thoáng e ngại rằng sẽ gây trở ngại cho mình; nhưng cuối cùng, tôi đánh liều thực hiện một cú nhảy tuyệt vọng và nhờ may mắn mà đã thành công.

Tôi lấy làm mừng khi lại được nhìn thấy ánh trăng lúc chui ra khỏi đường hầm rùng rợn đó. Tuyến đường sắt cũ dẫn dốc vào phố River, và ngay lập tức rẽ vào một khu vực càng lúc càng đậm chất thôn quê, với mùi tanh ghê tởm của Innsmouth ngày một loãng dần. Ở đây, những mảng cỏ dại dày đặc và mâm xôi cản trở tôi và tàn nhẫn xé toạc quần áo của tôi, nhưng tôi vẫn mừng là chúng có ở đó để giúp mình ẩn nấp trong trường hợp nguy hiểm xuất hiện. Tôi biết rằng phần lớn tuyến đường của mình chắc chắn sẽ có thể quan sát được từ đường đến Rowley.

Chẳng bao lâu sau, vùng đầm lầy bắt đầu xuất hiện, với duy nhất tuyến đường nằm trên một bờ kè thấp, đầy cỏ, nơi cỏ dại mọc phần nào thưa thớt hơn. Sau đó thì tôi đến một kiểu đảo đất cao hơn, nơi đường ray băng qua một nhánh đường nông, đặc nghẹt những bụi cây và đá cuội. Tôi rất vui sướng trước cái chốn nấp nửa vời này, vì ở vị trí hiện tại, đường đi Rowley gần đến đáng ngại theo như những gì tôi nhìn thấy. Ở đoạn cuối nhánh đường, nó sẽ băng qua đường ray và rẽ sang một khoảng cách an toàn hơn; nhưng trong khi ấy tôi sẽ phải hết sức cẩn thận. Tính đến giờ, tôi vui mừng tin chắc rằng tuyến đường sắt không bị tuần tra.

Ngay trước khi bước vào nhánh đường, tôi liếc nhìn ra sau lưng, nhưng không thấy ai đuổi theo hết. Những ngọn tháp và mái nhà cổ của Innsmouth thối nát lấp lánh đầy đáng yêu và thanh khiết dưới ánh trăng vàng kỳ diệu; tôi nghĩ về diện mạo thời xưa chúng, trong những tháng ngày bóng tối chưa bao trùm. Thế rồi, khi ánh mắt của tôi liếc từ thị trấn vào sâu trong đất liền, một thứ kém thanh bình hơn thu hút sự chú ý của tôi và khiến tôi bất động trong tích tắc.

Thứ tôi nhìn thấy - hay nghĩ rằng mình đã nhìn thấy - là một dáng chuyển động nhấp nhô nào đó ở tít phía Nam, trông rất đáng lo ngại. Nó khiến cho tôi nhận định rằng một đám đông rất lớn hẳn đang tuôn ra khỏi thị trấn, dọc theo con đường bằng phẳng dẫn về Ipswich. Khoảng cách rất xa xôi, và tôi không thể nhìn thấy được gì chi tiết cả; nhưng tôi không thích cái khung cảnh hàng người đang chuyển động kia chút nào. Nó trồi lên thụp xuống quá nhiều, và lấp lánh quá rực rỡ dưới những tia sáng của vầng trăng nay đã bắt đầu lặn về phía Tây. Cũng có chút âm thanh vọng đến nữa, mặc dù gió đang thổi theo hướng khác - nghe như tiếng cạo kèn kẹt và gầm rống của thú vật, thậm chí còn tệ hơn cả tiếng lẩm bẩm của mấy đám người tôi đã nghe thấy gần đây.

Đủ kiểu phỏng đoán không mấy dễ chịu xuất hiện trong tâm trí tôi. Tôi nghĩ về những tên Innsmouth biến dạng tột cùng, theo lời đồn thì được ẩn giấu trong những hang động đổ nát, xưa cũ gần bờ biển. Tôi cũng nghĩ về những người bơi vô danh mà mình từng trông thấy. Nếu tính các đoàn tôi đã nhìn thấy cho đến nay, cũng như những kẻ có lẽ đang canh chừng các con đường khác, số lượng người đuổi theo tôi hẳn phải lớn đến kì lạ đối với một thị trấn bị bỏ hoang như Innsmouth.

Dòng người đông đúc như tôi giờ đang trông thấy này có thể đến từ đâu được nhỉ? Phải chăng những hang ổ cổ xưa, chưa được thăm dò kia nhung nhúc sinh vật sống đời lệch lạc, không được liệt kê, và không ai ngờ đến? Hay đã có một con tàu tôi không thấy cho một quân đoàn những kẻ lạ mặt nào đó đổ bộ lên đất liền từ trên cái rạn san hô địa ngục kia? Chúng là ai? Tại sao chúng lại ở đó? Và nếu có nguyên một hàng ngũ những kẻ như thế lùng sục con đường dẫn đến Ipswich, liệu các nhóm tuần tra trên những con đường khác có được củng cố theo kiểu tương tự không?

Lúc tôi đã bước vào nhánh đường đầy bụi rậm và đang trầy trật đưa chân với tốc độ chậm rề rề thì cái mùi tanh khốn kiếp lại dâng lên nồng nặc. Có phải gió đột ngột đổi sang hướng Đông, khiến nó thổi từ biển vào và lướt qua thị trấn không? Tôi kết luận rằng sự tình hẳn phải như vậy, vì bây giờ tôi bắt đầu nghe thấy những tiếng thì thầm lào khào đến sững sờ vọng lại từ cái hướng vốn im lặng bấy lâu nay. Còn có cả âm thanh khác nữa - một tràng những tiếng bì bọp hay lạch bạch ồn ã, không hiểu sao lại khơi gợi lên những hình ảnh đáng ghê tởm tột cùng. Vô lý thay, nó khiến tôi nghĩ đến cái dòng người nhấp nhô ghê rợn trên con đường dẫn đến Ipswich ở phía đằng xa.

Và rồi cả mùi hôi thối lẫn các tiếng ồn ngày càng gia tăng về cường độ, khiến tôi phải ngừng lại, rùng mình, và thầm thấy biết ơn vì đã được nhánh đường bảo vệ. Tôi nhớ rằng đây chính là chỗ con đường dẫn đi Rowley men sát hẳn vào với tuyến đường sắt cũ trước khi cắt ngang qua nó về phía Tây và tẽ đi. Một thứ gì đó đang đi dọc con đường này, và tôi phải nấp kín cho tới khi nó đi qua và biến mất ở phía xa. Ơn trời là lũ này không sử dụng chó để truy lùng - mặc dù có lẽ điều đó sẽ là bất khả thi giữa cái mùi đặc trưng tràn ngập khắp nơi này. Tôi cảm thấy khá an toàn khi chui rúc trong các bụi cây của cái khe đầy cát đó, cho dù tôi biết lũ tìm kiếm mình kiểu gì cũng sẽ băng qua con đường trước mặt tôi, cách vị trí tôi đứng không quá một trăm mét. Tôi sẽ có thể nhìn thấy chúng, nhưng chúng thì không thể nhìn thấy tôi, trừ khi một phép lạ ác hiểm nào đó xảy ra.

Bất thình lình, tôi bắt đầu cảm thấy hãi sợ cảnh phải ngắm nhìn chúng khi chúng đi qua. Tôi nhìn thấy khoảnh đất sáng ánh trăng ngay gần, nơi chúng sẽ đi ngang, và trong đầu nảy ra những suy nghĩ lạ thường về sự ô uế vô phương gột rửa của vùng không gian ấy. Có thể chúng sẽ là kiểu dân Innsmouth tồi tệ nhất - cái ngữ không ai muốn nhớ.

Mùi hôi thối trở nên nồng nặc vô cùng, và những tiếng ồn ào dâng lên thành một nùi thanh âm thú vật, đầy tiếng ộp oạp, rú rít, và sủa loạn, không mang chút dáng vẻ giọng người gì hết. Đây thực sự là tiếng nói của những kẻ đang đuổi theo tôi ư? Hay là rốt cuộc thì chúng có chó thật? Cho đến nay, tôi chưa thấy bất kì loại vật hạ cấp nào ở Innsmouth. Tiếng bì bọp hay bành bạch ấy thật kinh khủng - tôi không dám quan sát lũ sinh vật suy đồi phát ra nó. Tôi sẽ nhắm chặt mắt cho đến khi mớ thanh âm lùi dần về phía Tây. Giờ đây cái bầy đó đã ở rất gần - bầu không khí nhơ nhuốc cả đi với những tiếng gầm gừ ồm ồm, và mặt đất gần như rung chuyển với những bước chân đưa theo những nhịp quái đản của chúng. Tôi thiếu chút nữa thì nín thở, và dồn toàn bộ sức mạnh ý chí vào việc ghì cho mí mắt của mình nhắm lại.

Tôi thậm chí còn chưa sẵn sàng khẳng định liệu chuyện xảy ra sau đấy là một thực tại gớm guốc hay chỉ là ảo giác ác mộng. Về sau, căn cứ vào động thái của chính phủ khi tôi khẩn thiết van lơn thì có vẻ nó quả là một sự thật dị hợm; nhưng chẳng lẽ một ảo giác lại không thể được tái hiện dưới câu thần chú gần như thôi miên của cái thị trấn cổ xưa, ma quái, và chìm trong bóng tối đó ư? Những nơi như vậy sở hữu nhiều đặc tính khác lạ, và di sản mà truyền thuyết điên rồ để lại có thể đã tác động đến trí tưởng tượng của không chỉ một người giữa những con đường chết chóc, hôi thối và các mái nhà mục ruỗng cũng như các tháp chuông đổ nát. Biết đâu thực sự có mầm mống của một sự điên rồ truyền nhiễm lẩn khuất sâu thẳm bên trong cái thứ bóng tối trùm trên Innsmouth kia? Ai có thể chắc chắn về thực tại nổi sau khi được nghe những thứ như câu chuyện của lão Zadok Allen chứ? Người của chính phủ không bao giờ tìm thấy lão Zadok tội nghiệp, và không đưa ra được phỏng đoán gì về số phận của lão. Đâu là nơi sự điên rồ chấm dứt và thực tại bắt đầu? Có khi nào ngay cả nỗi sợ hãi mới nhất của tôi là ảo tưởng thuần túy hay không?

Nhưng tôi phải cố gắng thuật lại những gì tôi nghĩ rằng mình đã nhìn thấy dưới vầng trăng vàng đầy móc mỉa trong đêm hôm đó - thứ tôi đã nhìn thấy nhảy lên nhảy xuống trên con đường dẫn đến Rowley, lồ lộ ngay trước mặt trong lúc tôi chúi người dưới những lùm cây dại của nhánh đường sắt hoang vắng đó. Tất nhiên, quyết tâm nhắm mắt của tôi thất bại hoàn toàn. Số trời đã định sẵn là việc ấy sẽ thất bại - vì nào ai có thể mù quáng thu mình trong khi một quân đoàn những thực thể ộp oạp, rú rít không rõ từ đâu đến ồn ào lạch bạch băng qua, cách mình đâu tầm mỗi trăm mét?

Tôi cứ ngỡ rằng bản thân đã sẵn sàng tinh thần chứng kiến điều tồi tệ nhất, và thật tình mà nói, với những gì đã thấy trước đó thì tôi đáng lẽ phải sẵn sàng rồi. Những kẻ truy đuổi tôi đều dị hợm ghê tởm - thế nên hà cớ gì tôi lại có thể không sẵn sàng đối mặt với việc yếu tố quái đản sẽ tăng cường; sẵn sàng nhìn ngắm những hình hài không mang chút nét bình thường nào? Tôi không mở mắt cho đến khi tràng tiếng ồn ầm ĩ vang lên từ một điểm nằm rõ ràng ngay trước mặt. Thế rồi tôi biết rằng một phần dài của cái đoàn ấy hẳn phải đang hiện lù lù trước mắt, nơi hai bên nhánh đường bẹt ra và con đường băng qua đường ray - và tôi không còn có thể ngăn mình quan sát thử nỗi kinh hoàng mà vầng trăng vàng hiểm độc có để soi tỏ.

Hành động ấy đã khiến cho tôi không còn lưu giữ nổi sự bình an tâm trí cũng như niềm tin vào sự toàn vẹn của Thiên Nhiên và tâm trí con người trong suốt toàn bộ phần đời còn sót lại trên dương gian của mình nữa, bất kể nó có kéo dài bao lâu. Không thứ gì tôi có thể tưởng tượng ra - thậm chí là không điều gì tôi có thể suy đoán nổi ngay cả nếu có hiểu câu chuyện điên rồ của lão Zadok theo nghĩa đen hoàn toàn - lại đủ sức so sánh nổi với cái thực tại ma quái, báng bổ thánh thần mà tôi đã nhìn thấy - hay tin là tôi đã nhìn thấy. Tôi đã cố gắng ám chỉ về bản chất của nó nhằm trì hoãn một công việc đầy hãi hùng, ấy chính là viết hẳn nó ra. Chẳng lẽ hành tinh này thực sự sản sinh ra những thứ như vậy; chẳng lẽ mắt người đã thực sự nhìn thấy dưới dạng xác thịt cụ thể thứ cho đến nay chỉ được con người biết đến trong ảo mộng của một khối óc kích động và truyền thuyết viển vông ư?

Ấy nhưng tôi đã thấy cả một dòng bất tận những tạo vật như thế - bước bì bọp, nhảy cóc, kêu ồm ộp, be be - quái thai tràn đến dưới ánh trăng ma mị trong một vũ điệu dị hợm, ác hiểm của cơn ác mộng kỳ quái. Và mấy kẻ trong số chúng đội những chiếc vương miện cao làm từ thứ kim loại trắng vàng vô danh kia… một số mặc đồ theo kiểu lạ lùng… tên dẫn đường mặc áo khoác đen gù lên đầy ghê rợn cùng quần sọc, chiếc mũ phớt đội trên một thứ không hình không dạng thế chỗ cái đầu…

Tôi nghĩ màu chủ đạo của chúng là xanh xám, mặc dù chúng có bụng màu trắng. Chúng chủ yếu bóng loáng và trơn nhẫy, nhưng những lằn gợn trên lưng chúng có vảy. Dáng hình của chúng hao hao giống người, trong khi đầu chúng lại là đầu cá, với đôi mắt lồi tướng không bao giờ nhắm. Hai bên cổ là những cái mang phập phồng, và bàn tay dài thì có màng. Chúng nhảy theo một kiểu thất thường, đôi khi trên hai chân và đôi khi lại bằng cả tứ chi. Chẳng hiểu sao tôi lấy làm vui mừng vì chúng có không quá bốn chi. Cái giọng ồm ộp, rít rống mà rõ ràng chúng dùng để giao tiếp mạch lạc với nhau chứa đựng mọi sắc thái biểu cảm tăm tối mà khuôn mặt nhìn chòng chọc của chúng không thể hiện được.

Nhưng bất chấp sự quái dị, chúng không xa lạ với tôi. Tôi biết quá rõ chúng là gì - vì không phải là ký ức về chiếc vương miện tà ác ở Newburyport vẫn còn tươi mới trong tôi đó sao? Chúng chính là những con cá ếch báng bổ trong cái mẫu thiết kế không tên ấy - sống nhăn và đầy kinh khủng - khi tôi nhìn thấy chúng, tôi cũng biết luôn gã linh mục gù, đội vương miện trong tầng hầm đen ngòm của nhà thờ đã gợi cho mình nhớ lại điều ghê rợn gì. Số lượng của chúng không thể áng chừng nổi. Như tôi thấy thì chúng có hàng bầy bất tận - và chắc chắn cái nhìn thoáng qua của tôi chỉ có thể cho tôi thấy một phần rất nhỏ. Chỉ tích tắc sau, mọi thứ bị xóa nhòa bởi một cơn ngất xỉu đầy nhân từ; cơn ngất xỉu nhân từ đầu tiên tôi từng được trải nghiệm.

- V -

Một cơn mưa lâm thâm ban ngày đánh thức tôi dậy từ cơn mê trên nhánh đường sắt bị bụi rậm phủ kín, và khi lảo đảo bước ra con đường phía trước, tôi không thấy bất kỳ dấu chân nào trong lớp bùn mới. Mùi tanh cũng đã biến mất. Những mái nhà đổ nát và các tháp chuông sụp đổ của Innsmouth vươn mình xám xịt ở phía Đông Nam, nhưng tôi không thấy sinh vật sống nào trong tất cả các đầm lầy muối hoang vắng xung quanh mình. Đồng hồ của tôi vẫn đang chạy, và cho tôi biết rằng giờ đã quá trưa.

Thực tại của những gì tôi đã trải qua rất mờ mịt trong tâm trí tôi, nhưng tôi cảm thấy rằng một cái gì đó gớm guốc nằm trong nền cảnh. Tôi phải tránh xa khỏi Innsmouth hắc ám - và vì thế, tôi bắt đầu kiểm tra cặp phương tiện chuyên chở đang chuột rút, mệt mỏi của mình. Một hồi lâu sau, mặc dù mệt lử, đói bụng, kinh hãi, và hoang mang, tôi thấy mình vẫn có thể đi được; và thế là tôi bắt đầu chậm rãi bước dọc con đường đầy bùn lầy dẫn đến Rowley. Trước khi trời tối, tôi đã vào đến làng, kiếm được một bữa ăn bỏ bụng và quần áo tử tế. Tôi bắt chuyến tàu đêm đến Arkham, và sang ngày hôm sau thì có một buổi nói chuyện dông dài và đầy khẩn thiết với giới chức trách ở đó; sau đó tôi lặp lại quy trình này ở Boston. Công chúng giờ đã quen thuộc với kết quả chính của những cuộc nói chuyện này - và tôi mong rằng vì sự bình thường của thế giới, chẳng có gì để kể thêm nữa. Có thể nguyên nhân chỉ là tôi đang bị sự điên rồ xâm chiếm - ấy nhưng cũng có thể là một nỗi kinh hoàng khủng khiếp hơn - hay một điều kỳ diệu lớn lao hơn - đang vươn về phía tôi.

Như mọi người hẳn cũng có thể hình dung ra, tôi đã từ bỏ hầu hết các phần trù liệu sẽ thực hiện trong phần còn lại của chuyến tham quan của mình - những thú tiêu khiển phong cảnh, kiến trúc, và đồ cổ mà tôi từng hết sức kỳ vọng sẽ được tận hưởng. Tôi cũng không dám tìm thứ trang sức kì lạ mà theo lời đồn thì được cất giữ trong bảo tàng Đại học Miskatonic. Tuy nhiên, tôi đã cải thiện quãng thời gian lưu lại ở Arkham bằng cách thu thập một số ghi chú về phả hệ mà mình đã muốn sở hữu từ lâu; không thể phủ nhận dữ liệu thu được rất thô sơ và ẩu tả, nhưng có thể sẽ hữu dụng sau này, khi tôi có thời gian để đối chiếu và hệ thống hóa chúng. Người quản lý hiệp hội lịch sử ở đó - ông E. Lapham Peabody - đã rất lịch sự hỗ trợ tôi, và tỏ vẻ hứng thú lạ thường khi tôi nói rằng mình là cháu trai của Eliza Orne ở Arkham, sinh năm 1867 và kết hôn với James Williamson ở Ohio năm mười bảy tuổi.

Có vẻ như nhiều năm trước, một người bác bên ngoại của tôi đã ghé qua đây trong một chuyến đi giống như tôi đang thực hiện; và dân địa phương phần nào tò mò về gia đình bà ngoại tôi. Ông Peabody cho biết thiên hạ đã bàn ra tán vào rất nhiều về cuộc hôn nhân tổ chức ngay sau Nội Chiến của cha bà, cụ Benjamin Orne; vì cô dâu có gốc gác cực kì khó hiểu. Cô dâu đó được biết đến là một cô gái mồ côi nhà Marsh ở New Hampshire - một người họ hàng của gia đình Marsh tại hạt Essex - nhưng bà cố tôi đi học ở Pháp và biết rất ít về gia đình mình. Một người giám hộ gửi tiền vào một ngân hàng ở Boston để chu cấp cho bà cố cũng như bà bảo mẫu người Pháp; tuy vậy dân Arkham chưa ai từng nghe đến tên người giám hộ đó, và một thời gian sau thì ông ta biến mất, nên người bảo mẫu đảm nhận vai trò của ông ta theo lệnh của tòa án. Người phụ nữ Pháp kia - nay đã mất từ lâu - rất lầm lì ít nói, và một số người nói rằng có thể bà ta biết nhiều hơn những gì mình tiết lộ.

Nhưng điều khó hiểu nhất là không ai biết được cha mẹ trên giấy tờ của bà cố tôi - Enoch và Lydia (nhũ danh: Meserve) Marsh - thuộc về gia đình nào trong số các gia đình đã được biết đến ở New Hampshire. Nhiều người cho rằng bà cố rất có thể là con gái của gia đình Marsh nổi tiếng nào đó - bà chắc chắn có đôi mắt của một thành viên nhà Marsh đích thực. Nghi ngờ chủ yếu nảy sinh sau khi bà chết trẻ, xảy ra lúc ngoại tôi chào đời - đứa con duy nhất của bà. Sau khi đã hình thành một số ấn tượng chẳng tốt đẹp gì về cái tên Marsh, tôi không mấy hoan nghênh cái tin nó nằm trên cây gia hệ của chính mình; và tôi cũng không thấy hài lòng khi ông Peabody bảo rằng chính tôi cũng có đôi mắt đích thực của một thành viên nhà Marsh. Tuy nhiên, tôi rất biết ơn vì đã nắm được dữ liệu này, vì tôi biết sau này chúng sẽ hữu ích; và tỉ mỉ ghi lại hàng bao ghi chú cũng như thu thập danh sách các tài liệu tham khảo liên quan đến gia tộc Orne, một gia đình với nguồn tài liệu ghi chép phong phú.

Tôi đi thẳng từ Boston về nhà ở Toledo, và rồi đến Maumee ở một tháng để tĩnh dưỡng sau trải nghiệm bão táp của mình. Vào tháng Chín, tôi vào Đại học Oberlin để học năm cuối, và từ đó đến tháng Sáu năm sau vùi đầu trong nghiên cứu cũng như các hoạt động lành mạnh khác - chỉ thỉnh thoảng mới bị gợi nhớ về nỗi kinh hoàng trong quá khứ khi phải đón tiếp các nhân viên chính phủ có liên quan đến chiến dịch mà những lời khẩn cầu cùng với bằng chứng của tôi đã khơi mào. Vào khoảng giữa tháng Bảy - chỉ một năm sau trải nghiệm tại Innsmouth - tôi dành một tuần sống với gia đình người mẹ quá cố của mình ở Cleveland; đối chiếu một số dữ liệu phả hệ mới của mình với các ghi chú, truyền thuyết, và những món đồ gia truyền có ở đó, và xem mình có thể dựng lên được thứ biểu đồ kết nối nào hay không.

Tôi không thực sự thích thú gì công việc này, vì bầu không khí tại nhà Williamson luôn làm tôi cảm thấy phiền muộn. Ở đó có nét gì không lành mạnh, và mẹ chưa bao giờ khuyến khích tôi đến thăm ông bà hồi tôi còn nhỏ, mặc dù mẹ tôi luôn chào đón cha mình khi ông đến Toledo. Tôi từng cảm thấy người bà quê Arkham của mình thật kì lạ, có phần còn đáng sợ nữa, và tôi không nghĩ mình lấy làm buồn khổ gì khi bà biến mất. Hồi đó tôi mới tám tuổi, người ta nói rằng bà đã bỏ đi vì quá sầu muộn sau vụ tự tử của bác Douglas, con trai trưởng của bà. Bác đã tự sát bằng súng sau một chuyến đi tới New England - chắc chắn chính nhờ chuyến đi ấy mà Hiệp hội Lịch sử Arkham mới nhớ đến bác.

Người bác này trông giống bà, và tôi cũng chưa bao giờ thích bác cả. Có nét gì đó trong cái kiểu nhìn chòng chọc, không chớp mắt của cả hai người bọn họ khiến tôi cảm thấy một nỗi bất an mơ hồ, không thể lý giải được. Mẹ tôi và cậu Walter không trông như thế. Họ giống như cha mình, mặc dù Lawrence - con trai cậu Walter - thì lại là một bản sao gần như hoàn hảo của bà tôi, trước khi tình trạng của Lawrence buộc cậu ta phải vĩnh viễn đến sống ẩn dật tại một viện điều dưỡng ở Canton. Đã bốn năm nay tôi chưa gặp em họ mình rồi, nhưng cậu tôi từng ám chỉ rằng tình trạng của cậu ta, cả về tinh thần lẫn thể chất, đều rất tồi tệ. Chắc mối lo này là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến cái chết của mẹ cậu ta hai năm trước.

Hiện nay gia đình ở Cleveland chỉ bao gồm ông ngoại và người cậu góa vợ Walter của tôi, nhưng ký ức thời xưa vẫn bao phủ dày đặc nơi đây. Tôi vẫn không thích nơi này, và cố gắng hoàn thành nghiên cứu của mình nhanh nhất có thể. Ông ngoại cung cấp cho tôi rất nhiều hồ sơ và truyền thuyết của nhà Williamson; mặc dù riêng với các tài liệu về nhà Orne thì tôi phải phụ thuộc vào cậu Walter của mình, và cậu đã cho tôi tùy ý sử dụng tất cả những gì có trong hồ sơ của ông, bao gồm ghi chú, thư từ, các mẩu báo cắt, vật gia truyền, ảnh, và tranh tiểu họa.

Chính trong lúc xem xét những lá thư và tranh ảnh bên phía nhà Orne, tôi bắt đầu trở nên hãi sợ gốc gác của chính mình. Như tôi đã nói, bà ngoại và bác Douglas vốn luôn làm tôi thấy không thoải mái. Bây giờ, sau khi họ đã mất nhiều năm, gương mặt trong ảnh của họ được tôi nhìn ngắm với một cảm giác ghê tởm và xa lạ gấp bội. Mới đầu tôi không thể hiểu nổi sự thay đổi ấy, nhưng dần dần một sự so sánh khủng khiếp bắt đầu lèn vào trong khối óc vô thức của tôi, cho dù phần tâm trí có ý thức của tôi dứt khoát không chịu thừa nhận mối nghi ngờ ấy chút nào. Rõ ràng là bây giờ, nét biểu cảm điển hình của những khuôn mặt này đã bắt đầu khơi gợi lên một điều mà trước nay chúng chưa từng gợi ra - một điều sẽ khiến cơn hoảng loạn tột độ ập đến nếu suy nghĩ về nó một cách quá công khai.

Nhưng cú sốc nặng nề nhất chỉ giáng xuống khi cậu Walter cho tôi xem các món trang sức nhà Orne được cất trong két an toàn ở trung tâm thành phố. Một số món khá tinh tế và khơi dậy hứng thú, nhưng có một hộp đựng đầy những món trang sức cổ kỳ lạ, truyền lại từ bà cố bí ẩn của tôi mà cậu Walter gần như không muốn trưng ra. Cậu nói chúng có thiết kế rất dị hợm, gần như gớm guốc, và theo như cậu tôi biết thì chưa bao giờ chúng được đeo công khai; mặc dù bà tôi hồi trước rất thích nhìn ngắm chúng. Có một số truyền thuyết mơ hồ về việc chúng mang đến vận rủi, và bảo mẫu Pháp của bà cố từng nói không nên đeo chúng ở New England, mặc dù đeo ở châu Âu thì sẽ khá an toàn.

Vừa bắt đầu chậm rãi và bất đắc dĩ mở chúng ra, cậu Walter vừa hối thúc tôi đừng bị sốc bởi sự quái lạ cũng như vẻ gớm ghiếc rất hay xuất hiện trong các mẫu thiết kế. Các nghệ sĩ và nhà khảo cổ học từng trông thấy những món đồ này đã tuyên bố rằng chúng được chế tạo bởi một bàn tay tài ba tột bậc và vô cùng tinh tế, mặc dù xem chừng không ai xác định nổi chúng cấu thành từ vật liệu gì hay gán được chúng vào với bất kì trường phái nghệ thuật cụ thể nào. Có hai vòng tay, một vương miện và một loại trang sức đeo ngực; khắc nổi trên món trang sức đeo ngực là một số hình nhân quái dị đến gần như ngoài sức chịu đựng.

Trong lúc màn mô tả diễn ra, tôi đã kiềm chế rất chặt cảm xúc của mình, nhưng mặt tôi hẳn đã để lộ nỗi sợ hãi mình cảm thấy trong lòng. Cậu Walter trông có vẻ lo lắng, và dừng mở đồ để nghiên cứu vẻ mặt của tôi. Tôi ra hiệu cho cậu tiếp tục, và cậu chiều ý, lại tỏ vẻ ngần ngừ. Dường như cậu dự kiến sẽ có một phản ứng gì đó xảy ra khi món đầu tiên - chiếc vương miện - lộ diện, nhưng tôi không nghĩ cậu mình lường trước được điều thực sự xảy ra. Bản thân tôi cũng không ngờ nổi điều đó, bởi tôi cứ tưởng mình đã được cảnh báo đầy đủ về việc món trang sức sẽ là thứ gì. Điều tôi làm là lặng lẽ ngất đi, hệt như những gì tôi từng làm trong cái nhánh đường sắt đầy bụi rậm một năm trước đó.

Kể từ ngày đó trở đi, cuộc sống của tôi biến thành một cơn ác mộng triền miên, đầy lo lắng và hãi sợ, tôi cũng chẳng biết bao nhiêu phần trong đó là sự thật gớm guốc và bao nhiêu phần là sự điên rồ. Bà cố của tôi từng là một thành viên nhà Marsh không rõ nguồn gốc, có chồng sống ở Arkham - chẳng phải lão Zadok đã nói rằng nhờ mánh lới nào đó, con gái của Obed Marsh với bà vợ quái thai đã được gả cho một người đàn ông Arkham đó sao? Gã bợm nhậu già đã lẩm bẩm gì về việc mắt tôi giống với mắt của Thuyền trưởng Obed nhỉ? Ở Arkham, người quản lý cũng đã nói rằng tôi sở hữu đôi mắt đích thực của một thành viên nhà Marsh. Có khi nào Obed Marsh là ông tổ của tôi không? Thế thì ai - hay thứ gì - là bà tổ của tôi? Nhưng có thể tất cả những điều này chỉ là sự điên rồ. Những món trang sức vàng trắng đó hoàn toàn có thể đã được cha của bà cố tôi, bất kể ông là ai, mua lại từ một tay thủy thủ Innsmouth nào đó. Và cái nét trong khuôn mặt dõi mắt nhìn chòng chọc của bà ngoại tôi cũng như người bác đã tự sát có thể chỉ do tôi đơn thuần tưởng tượng ra mà thôi - trí tưởng tượng thuần túy, được củng cố bởi sự tăm tối tại Innsmouth, khiến cho đầu óc của tôi trở nên u ám hẳn. Nhưng tại sao bác tôi lại tự sát sau một chuyến đi tìm hiểu phả hệ tại New England cơ chứ?

Suốt hơn hai năm, tôi kháng cự lại những suy nghĩ ấy và đã phần nào thành công. Cha xin cho tôi vào làm trong một văn phòng bảo hiểm, và tôi vùi mình vào lề thói công việc sâu hết mức có thể. Tuy nhiên, vào mùa đông cuối năm 1930 đầu năm 1931, những giấc mơ bắt đầu xuất hiện. Mới đầu chúng rất thưa thớt và âm thầm, nhưng cứ mỗi tuần trôi qua, tần suất và độ sống động của chúng lại tăng lên. Những vùng không gian nước mênh mông mở ra trước mắt tôi, và tôi như lang thang qua những mái cổng và mê cung khổng lồ chìm dưới nước, cấu thành từ những bức tường ngoại cỡ bám đầy cỏ dại, và đi cùng tôi là những con cá dị hợm. Thế rồi các hình dạng khác bắt đầu xuất hiện, khiến tôi tràn ngập một nỗi kinh hoàng vô danh ngay khi thức dậy. Nhưng trong những giấc mơ, chúng không làm tôi kinh hãi chút nào - tôi hòa chung với chúng; mặc những bộ lễ phục phi nhân của chúng, đi trên những con đường ngập nước của chúng, và cầu nguyện một cách quái dị tại những ngôi đền dưới đáy biển xấu xa của chúng.

Có nhiều hơn những gì tôi có thể nhớ, nhưng ngay cả những gì tôi lưu giữ trong đầu mỗi sáng cũng đủ để khiến tôi trở thành một kẻ điên hoặc một thiên tài nếu dám ghi lại nó. Tôi có cảm tưởng là một thế lực đáng sợ nào đó đang tìm cách dần kéo tôi ra khỏi thế giới tỉnh táo của sự sống lành mạnh, vào trong những vực thẳm không thể nêu danh của bóng tối và sự xa lạ. Quy trình đó tác động vô cùng nặng nề đến tôi. Sức khỏe và ngoại hình của tôi ngày càng tệ đi, cho đến cuối cùng tôi buộc phải từ bỏ công việc của mình và chấp nhận cuộc sống tĩnh lặng, biệt lập của một người tàn phế. Một chứng bệnh thần kinh kì lạ nào đó đã xâm chiếm lấy tôi, và đôi lúc tôi gần như không thể nhắm mắt.

Đó là lúc tôi bắt đầu ngày một hoảng hốt khi soi gương. Nhìn ngắm quá trình tàn phá chậm rãi của bệnh tật không phải là điều dễ chịu, nhưng trường hợp của tôi thì quá trình này còn mang nét gì đó quỷ quyệt và khó hiểu hơn. Cha tôi dường như cũng nhận thấy điều đó, vì ông bắt đầu nhìn tôi với ánh mắt lạ thường và gần như sợ hãi. Điều gì đang xảy ra với tôi vậy? Có khi nào tôi đang trở nên giống như bà ngoại và bác Douglas của mình không?

Một đêm nọ, tôi có một giấc mơ kinh hoàng, trong đó tôi gặp bà ngoại mình dưới biển. Bà sống trong một cung điện lân quang với nhiều sân hiên, những khu vườn san hô kì lạ và hoa có nhánh dị hợm, bà chào đón tôi với một sự nồng ấm chưa biết chừng là nhạo báng. Bà đã thay đổi - giống như sự thay đổi của những người xuống dưới nước - nói với tôi rằng bà chưa từng chết bao giờ cả. Thay vào đó, bà đi đến một nơi mà đứa con trai quá cố của bà đã biết đến, và nhảy tới một cõi với những kỳ quan đã bị bác vứt bỏ với một khẩu súng lục bốc khói, mặc dù chúng cũng dành cho cả bác nữa. Đây cũng sẽ là cõi của tôi - tôi không thể thoát khỏi nó. Tôi sẽ không bao giờ chết đi, mà sẽ sống cùng với những kẻ đã tồn tại từ thời trước khi con người xuất hiện trên Trái Đất.

Tôi cũng gặp thứ từng là bà tổ của mình. Suốt tám mươi nghìn năm, Pth’thya-l’yi đã sống ở Y’ha-nthlei, và bà đã quay trở lại đó sau khi lão Obed Marsh chết. Y’ha- nthlei không bị hủy diệt khi những người trên mặt đất phóng cái chết xuống dưới lòng biển. Nó bị tổn thương, nhưng không bị hủy diệt. Các Đại Đấng Dưới Sâu không bao giờ có thể bị hủy diệt, mặc dù ma thuật kỷ Cổ cận của các Đại Đấng Cổ Xưa đã bị lãng quên đôi khi có thể chế ngự chúng. Bấy giờ chúng sẽ nghỉ ngơi; nhưng một ngày nào đó, nếu chúng nhớ, chúng sẽ lại trỗi dậy để thực hiện lễ triều cống mà Cthulhu vĩ đại thèm muốn. Lần tới sẽ là một thành phố lớn hơn Innsmouth. Chúng đã lên kế hoạch lan tỏa đi khắp nơi, và đã đưa thứ sẽ giúp mình lên cạn, nhưng bây giờ chúng lại phải chờ đợi. Tôi sẽ phải đền tội vì đã mang đến cái chết của những người trên mặt đất, nhưng hình phạt sẽ không nặng nề. Chính trong giấc mơ này, lần đầu tiên tôi nhìn thấy một shoggoth, và cảnh tượng ấy khiến tôi choàng tỉnh trong một cơn la hét điên cuồng. Sáng hôm đó, chiếc gương khẳng định chắc chắn với tôi rằng tôi đã có diện mạo Innsmouth.

Cho đến nay, tôi vẫn chưa tự bắn mình như bác Douglas của tôi đã làm. Tôi mua một khẩu súng tự động và suýt nữa thì đã thực hiện bước này, nhưng một số giấc mơ đã ngăn cản tôi. Nỗi kinh hoàng đang dần không còn căng thẳng đến tột độ nữa, và quái lạ thay, tôi cảm thấy mình bị những vùng đáy biển sâu chưa biết lôi cuốn thay vì làm cho hãi sợ. Tôi nghe và làm những điều kì lạ trong giấc ngủ, rồi thức dậy trong một trạng thái hớn hở thay vì hãi hùng. Tôi không tin mình cần đợi tới lúc đã thay đổi hoàn toàn như hầu hết những người khác. Nếu tôi làm thế, cha có lẽ sẽ nhốt tôi trong một viện điều dưỡng, giống như người em họ đáng thương của tôi đã bị nhốt. Những sự huy hoàng kì diệu và chưa từng được biết đến đang chờ đợi tôi bên dưới, và tôi sẽ sớm tìm đến với chúng. Iä-R’lyeh! Cthulhu fhtagn! Iä! Iä! Không, tôi sẽ không tự sát - tôi không thể bị buộc cho tự sát được!

Tôi sẽ lên kế hoạch giúp em họ mình trốn thoát khỏi cái trại thương điên ở Canton đó, và chúng tôi sẽ cùng nhau đi đến Innsmouth diệu kỳ. Chúng tôi sẽ bơi ra rạn san hô u ám đang chìm trong biển và lặn xuống những vực thẳm đen ngòm để đến Y’ha-nthlei khổng lồ với nhiều trụ cột, và trong cái hang ổ ấy của các Đại Đấng Dưới Sâu, chúng tôi sẽ vĩnh viễn sống giữa những kỳ quan và tiên cảnh.

Ảnh minh họa Innsmouth, không rõ tác giả

Theo luật hàng hải xưa, khi xảy ra xung đột vũ trang, các thiết bị, phương tiện, tàu thuyền, và hàng hoá của phe đối nghịch bắt được có thể trao lại cho chính quyền sở tại để đổi lấy phần thưởng một cách hợp pháp. ↩

Paradise Lost: Thiên trường ca của thi sĩ người Anh thế kỷ 17 John Milton (1608 – 1674). ↩

Gustave Doré (1832 - 1883): Hoạ sĩ, nhà điêu khắc người Pháp. ↩

Edgar Allan Poe (1809 - 1849): Nhà văn, biên tập viên, nhà phê bình văn học người Mỹ. ↩

Edward Budwer-Litton (1803 - 1873): Nhà văn, chính trị gia người Anh. ↩

Hoá thạch người Piltdown là những mảnh vỡ gồm các bộ phận của hộp sọ và xương hàm, được công bố là đã thu thập vào năm 1912 từ một mỏ sỏi ở Piltdown, Đông Sussex, Anh Quốc. Các mảnh xương này đã được trưng bày như là hóa thạch của một người tiền sử chưa từng được biết đến. Nhưng vào năm 1953, các nhà khoa học xác định mẫu vật này là giả tạo, chỉ bao gồm xương hàm dưới của đười ươi cố tình kết hợp với hộp sọ của con người hiện đại phát triển đầy đủ. Nhà văn H. P. LOVECRAFT viết truyện ngắn Dagon này vào năm 1917 - thời điểm màn lừa đảo “hóa thạch người Piltdown” chưa bị phát giác. ↩

Một dân tộc cổ đại sống tại bờ Nam của Canaan (ngày nay là Liban, Israel, Palestine, phần phía Tây Jordan và Tây Nam Syria) từ thế kỷ 12 TCN đến năm 604 TCN. ↩

Tên viết tắt của bang Louisiana thuộc Mỹ. ↩

James George Frazer (3854 - 1941); Nhà nhân học xã hội và nghiên cứu dân gian người Scotland. Ông có ảnh hưởng lớn trong giai đoạn đầu của các nghiên cứu hiện đại về thần thoại và tôn giáo So sánh. Tác phẩm của ông được nhắc đến trong truyện có tên gốc là The Golden Bough. ↩

Margaret Murray (1863 – 1963): Nhà nhân chủng học, sử học và văn học dân gian người Anh-Ấn. Bà là người phụ nữ đầu tiên được bổ nhiệm làm giảng viên khảo cổ học tại Vương quốc Anh. Tác phẩm của bà được nhắc đến trong truyện có tên gốc là The Witch-Cult in Western Europe. ↩

Một trong những đô thị tồn tại sớm nhất của người Phoenicia, từ khoảng 2000 năm TCN ↩

Jean Latte (1780 - 1823): Một tên cướp biển người Pháp ở khu Vịnh Mexico vào đầu thế kỉ 19. ↩

Pierre Le Moyne d’berville (1661 - 1706): Nhà thám hiểm người Canada gốc Pháp trong giai đoạn thế kỉ 17. ↩

Rene-Robert Cava-lier, Sieur de La Salle (1643 - 1687): Nhà thám hiểm người Pháp thời thế kỉ 17 ở Bắc Mỹ. ↩

Sidney Sime(1865 – 1941): Nghệ sĩ người Anh giai đoạn cuối thế kỉ 19 - đầu thế kỉ 20, nổi tiếng với các tác phẩm nghệ thuật kì ảo và châm biếm. ↩

Anthony Angarola (1893 - 1929): Hoạ sĩ người Mỹ giai đoạn đầu thế kỉ 20. ↩

Arthur Machen (1863 - 1947): Bút danh của Arthur Llewellyn Jones, tác giả người Wales nổi tiếng với các tác phẩm kinh dị, siêu nhiên. ↩

Clark Ashton Smith (1893 - 1961): Nhà văn, nghệ sĩ người Mỹ giai đoạn đầu thế kỉ 20. ↩

Phố cổ là khu dân cư nằm trong nội đô của Oslo. Khu vực này được gọi đơn giản là Oslo đến trước năm 1925, trong khi toàn bộ thành phố thời điểm đấy mang tên Kristiania. ↩

Một toà thành cổ nằm trên một mỏm đá phía trên thành phố Athens. ↩

Theo thần thoại Hy Lạp, Polyphemus là người khổng lồ một mắt (cyclops), con trai thần biển Poseidon. Trong sử thi Odyssey, Polyphemus được miêu tả là kẻ man rợ ăn thịt người và đã ăn thịt một số người trong đoàn của Odysseus khi họ cập đảo của hắn trong chuyến hành trình hồi hương sau cuộc chiến thành Troy. Odysseus bày mưu lừa được Polyphemus và trốn thoát. ↩

Trong thần thoại Hy Lạp, Tartarus là vực sâu thẳm, tối tăm nhất chốn âm giới của thần Hades. ↩

Gorgon; Quái vật trong thần thoại Hy Lạp có tóc là những con rắn độc, biến bất kì ai nhìn vào sẽ bị biến thành đá. ↩

Hydra: con mãng xà nhiều đầu trong thần thoại Hy Lạp. Cứ mỗi khi có đầu bị chặt đi, Hydra sẽ mọc lại hai đầu mới. ↩

Chimaera: Quái vật lai giữa sư tử, dê, và rắn trong thần thoại Hy Lạp. ↩

Harpy: Quái vật nửa người và nửa chim trong thần thoại Hy Lạp, hiện thân của gió bão, Celaeno là tên của một Harpy xuất hiện trong thần thoại. ↩

Một Thiên thần sa ngã, kẻ đã cho con người biết các kiến thức cấm kỵ. ↩

Một thuật ngữ do H. P. Lovecraft tự sáng tạo ra để chỉ quỷ. ↩

Trong các tài liệu thần học, chủ yếu là cơ Đốc giáo, Beelzebub đôi khi là một tên gọi khác của quỷ, tương tự như Satan. Beelzebub được biết đến trong quỷ học là một trong bảy hoàng tử của Địa ngục. ↩

Thuật ngữ chỉ ác quỷ trong các tài liệu Do Thái và cơ Đốc giáo. ↩

Một bộ lạc thổ dân da đỏ lớn từng sống ở các khu vực phía tây của Massachusetts ngày nay. ↩

Một ngày lễ thánh của cơ Đốc giáo, được mừng vào ngày thứ 40 sau lễ Giáng Sinh, kỷ niệm ngày Chúa Jesus được dâng vào Đền Thờ Thánh. ↩

Đêm trước ngày lễ tưởng niệm của Thánh walpurgis (1/5). ↩

Ngày lễ được tổ chức tại một số quốc gia nói tiếng Anh ở Bắc bán cầu vào ngày 1 tháng Tám, đánh dấu vụ thu hoạch lúa mì đầu tiên trong năm. ↩

Ngày Lễ Thánh Giá của Công giáo. ↩

(Tiếng Latinh) Dịch hại lầm lũi đi trong bóng tối. ↩

Chiến tranh Hoa Kỳ - Anh Quốc, hay còn được gọi với cái tên Chiến tranh năm 1812, là cuộc xung đột vũ trang giữa các lực lượng quân đội Hoa Kỳ và quân đội Đế quốc Anh, diễn ra từ 18/6/1812 đến 17/2/1815. ↩

Boston and Maine Railroad: Một công ty đường sắt của Mỹ ở phía Bắc New England. ↩

Một nhà ga ở Rowley, Massachusetts. Đây là trạm áp chót trên nhánh Newburyport của tuyến Newburyport/Rockport. ↩

Croesus: Vị vua cuối cùng của xứ Lydia (vương quốc thời đồ sắt nằm ở phía Tây Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay), trị vì từ năm S60 TCN đến năm 546 TCN, được biết đến và khối của cải khổng lồ. ↩

Thời kỳ nước Anh nằm dưới sự trị vì của vua Edward VII (1901 – 1910), đôi khi lại được tính kéo dài đến khi Thế Chiến I bắt đầu (1914). ↩