MỞ ĐẦU

Trong thời kỳ đen tối
Ta vẫn sẽ hát ca?
Ta vẫn sẽ hát ca
Về thời kỳ đen tối.

- Bertolt Brecht[1] -

Thủ cấp người da đỏ[2]

Thủ cấp người da đỏ, đó là bức tranh mô tả cái đầu của một người da đỏ đeo mũ miện với mái tóc dài, được vẽ bởi một nghệ sĩ vô danh vào năm 1939, xuất hiện trên tivi ở khắp mọi nơi nước Mỹ cuối những năm 1970, khi mà tất cả các chương trình khác đã chiếu xong. Nó được gọi là mẫu thử nghiệm Thủ cấp người da đỏ. Nếu bật tivi, bạn sẽ nghe thấy một giai điệu ở tần sóng 440 Hertz[3], giai điệu của các nhạc cụ thổ dân và bạn sẽ thấy một hình ảnh như được nhìn qua ống ngắm của súng trường. Có một thứ trông giống như hồng tâm ở ngay giữa màn hình với những con số chỉ toạ độ.

Thủ cấp người da đỏ nằm ngay hồng tâm, như thể tất cả những gì bạn cần làm là gật đầu đồng ý và người ta sẽ bóp cò. Đây chỉ là một thử nghiệm.

Năm 1621, những kẻ xâm lược đã mời Massasoit, người đứng đầu tộc Wampanoags[4], đến dự một bữa tiệc sau thỏa thuận đất đai. Massasoit đã tới cùng với chín mươi người đàn ông khác trong bộ tộc. Bữa ăn đó là lý do tại sao cho đến bây giờ, chúng ta vẫn ngồi quây quần bên bàn ăn mỗi khi tháng Mười một tới[5], trân trọng nó như một kỷ niệm quốc gia. Nhưng đó không phải là một bữa ăn tạ ơn. Đó là một bữa ăn giải quyết chuyện đất đai. Hai năm sau, có một bữa ăn tương tự với ý nghĩa xây dựng lòng hữu hảo vĩnh cửu. Hai trăm người thổ dân đã chết trong đêm đó do một chất độc không xác định.

Vào thời điểm con trai của Massasoit, Metacomet trở thành tù trưởng, không có bữa ăn chung nào giữa người bản địa và người da trắng[6]. Metacomet, còn được gọi là vua Philip, đã bị buộc phải ký một hiệp ước hòa bình, rũ bỏ tất cả vũ khí của bộ tộc. Ba người đàn ông da đỏ đã bị treo cổ. Anh trai của ông, Wamsutta, rất có thể đã bị đầu độc sau khi bị tòa án Plymouth triệu tập và giam giữ. Tất cả dẫn đến cuộc chiến tranh đầu tiên với người bản địa. Cuộc chiến đầu tiên của người da đỏ. Cuộc chiến của vua Philip. Ba năm sau, chiến tranh kết thúc và Metacomet phải chạy trốn. Ông bị bắt bởi Benjamin Church, đội trưởng Biệt đội xung kích Mỹ đầu tiên, và bởi một người thổ dân tên là John Alderman. Metacomet bị chặt đầu, phanh thây làm tư và rơi vào quên lãng. Bọn chúng trói bốn phần cơ thể của ông vào những cái cây gần đó cho chim rỉa. Bàn tay của Metacomet được trao cho Alderman, thứ mà hắn đã cất giữ trong một bình rượu rum suốt nhiều năm, trưng bày như báu vật và bán vé cho những người muốn xem nó. Về sau, đầu của Metacomet được bán cho Plymouth Colony với giá ba mươi đồng xi-ling[7], một mức giá theo đúng thị trường cho những cái thủ cấp người da đỏ vào thời điểm đó. Cái đầu được treo trên đầu gậy, diễu hành qua đường phố Plymouth, sau đó được trưng bày tại Pháo đài Plym trong hai mươi lăm năm tiếp theo.

Năm 1637, khoảng từ bốn đến bảy trăm người Pequot tụ tập lại để ăn mừng Lễ hội Ngô Xanh thường niên của họ. Đám thực dân đã bao vây ngôi làng, nổ súng bắn bất kỳ người Pequot nào cố trốn thoát. Ngày hôm sau, Vịnh thuộc địa Massachusetts tổ chức một bữa tiệc thịnh soạn, thống đốc tuyên bố đó là ngày Lễ Tạ ơn. Những Lễ Tạ ơn tương tự diễn ra ở khắp mọi nơi, bất cứ khi nào một vụ thảm sát người da đỏ diễn ra thành công. Tại những Lễ Tạ ơn. như vậy ở Manhattan, nghe đồn, người ta đã ăn mừng bằng cách chuyền đầu người Pequot trên đường như những quả bóng đá.

Cuộc đời và những chuyến phiêu lưu của Joaquin Murieta[8], là cuốn tiểu thuyết đầu tiên của người bản địa và cũng là cuốn tiểu thuyết đầu tiên được viết ở California vào năm 1854, bởi một chàng trai người Cherokee[9] tên là John Rollin Ridge. Đó là cuốn sách dựa trên câu chuyện được cho là có thật về một tên cướp cùng tên, người Mexico đến từ California, gã đã bị đội Biệt động Texas giết chết vào năm 1853. Để chứng minh rằng Murieta đã bị giết và nhận phần thưởng năm nghìn đô la, họ chặt đầu gã. Cái đầu được bảo quản trong một bình rượu whisky. Họ cũng chặt tay đồng bọn của gã là Jack Ba Ngón. Đám người hùng mang đầu Murieta và bàn tay Jack theo chuyến lưu diễn khắp California, tính phí một đô la cho mỗi lần trình diễn.

Thủ cấp thổ dân trong bình rượu, thủ cấp thổ dân treo trên một đầu gậy, là cảnh quen thuộc. Cũng như hình ảnh thủ cấp thổ dân được phát sóng cho những người Mỹ đang chìm trong những giấc mơ, từ trong phòng khách cho đến những hành trình vượt sóng đại dương, hay lúc cập bến đến vùng Tân Thế Giới[10].

Chiếc thủ cấp lăn tròn

Người ta vẫn lưu truyền câu chuyện cũ của người Cheyenne[11] về chiếc thủ cấp lăn tròn. Chúng tôi được kể rằng, có một gia đình bao gồm vợ chồng, con gái và con trai đã chuyển trại của họ đến gần một dòng sông. Vào buổi sáng, khi người chồng nhảy múa, anh ta sẽ chải tóc và nhuộm đỏ khuôn mặt cho vợ, sau đó đi săn. Nhưng khi anh ta trở lại, khuôn mặt cô vợ lại rất sạch sẽ. Chuyện này đã xảy ra một vài lần trước khi anh quyết định theo dõi xem cô đã làm gì khi anh đi vắng. Anh nhìn thấy cô trong hồ nước, với một con thuỷ quái, một loại rắn, quấn lấy cô trong vòng tay. Người đàn ông đã cắt đôi con quái vật và giết chết vợ mình. Ông mang chỗ thịt về nhà cho con trai và con gái ăn. Chúng nhận thấy nó có mùi vị khác thường. Bé trai vẫn đang tuổi bú mẹ, nói rằng, mẹ có mùi giống hệt như thế này. Bé gái nói với cậu rằng đó chỉ là thịt nai thôi. Trong khi họ ăn, một cái đầu lăn tới. Họ bỏ chạy và cái đầu lăn theo. Bé gái nhớ ra nơi mình hay chơi đùa có những cái gai thật dày, em chạy tới đó và thì thầm để những cái gai sống dậy, kết thành một bức tường. Nhưng cái đầu xô đổ bức tường, tiếp tục lăn tới. Sau đó, em nhớ đến nơi có những tảng đá được chất đống cao ngất ngưởng. Những tảng đá xuất hiện khi nghe em gọi tên, nhưng chúng cũng không ngăn được cái đầu. Vì vậy em vẽ một ranh giới trên mặt đất, tạo ra vực sâu để cái đầu không thể vượt qua. Nhưng cơn mưa lớn kéo dài, vực thẳm ngập trong nước. Cái đầu băng qua mặt nước, khi nó đến được phía bên kia, nó quay lại và uống hết chỗ nước trong đó. Cái đầu lăn tròn như say rượu. Nó muốn nhiều hơn. Bất cứ thứ gì. Tất cả mọi thứ. Và nó cứ thế tiếp tục lăn.

Một điều ta nên ghi nhớ, thực sự là không có ai từng lăn những cái đầu xuống bậc thang trong ngôi đền linh thiêng. Mel Gibson[12] đã bịa ra chuyện đó. Nhưng trong tâm trí chúng ta, những người đã nghe câu chuyện, hình ảnh một cái đầu lăn xuống bậc thang đền thờ giống hệt như thế giới của người thổ dân vào những năm 1500 ở Mexico. Người Mexico trước khi họ là người Mexico, trước khi người Tây Ban Nha đến.

Chúng tôi đã bị định nghĩa bởi những chủng tộc khác và tiếp tục mang tiếng dù thật dễ dàng để tìm kiếm trên internet về thực tế lịch sử và tình trạng hiện tại của người bản địa. Chúng tôi mang bóng người Indian buồn bã, bị đánh bại, với những cái đầu lăn xuống cầu thang đền thờ, chúng tôi có Kevin Costner[13] người hùng giải cứu; John Wayne[14] kẻ sát nhân súng lục, hay một anh chàng người Ý tên là Iron Eyes Cody đóng vai thổ dân trong các bộ phim. Chúng tôi mang tiếng sầu bi, đầy nước mắt trong các quảng cáo (vẫn lại là Iron Eyes Cody), hay điên cuồng, chìm đắm, trong tiểu thuyết Bay trên tổ chim cúc cu[15]. Chúng tôi có các biểu tượng và linh vật. Những hình ảnh được sao chép và biến tấu của một người thổ dân trong sách giáo khoa. Tất cả mọi con đường từ Bắc Canada, đỉnh Alaska, xuống tận đáy Nam Mỹ, người Indian đã bị xóa sổ, chỉ còn lại hình ảnh những chiếc lông vũ. Đầu của chúng tôi in trên cờ, áo và tiền xu. Tất nhiên, trên những đồng penny[16], tiền xu Indian, rồi sau đó là tiền kẽm, họ đã in lên đó trước cả khi chúng tôi có quyền công dân - cũng như sự thật về những gì đã xảy ra trong lịch sử trên toàn thế giới, cũng như những giọt máu đã rơi vì những cuộc thanh trừng, giờ không còn giá trị.

Vụ thảm sát

Một số người trong chúng tôi lớn lên với câu chuyện về những vụ thảm sát. Câu chuyện về những gì đã xảy ra với dân tộc của chính chúng tôi cách đây chưa lâu. Làm sao mà chúng tôi có thể thoát khỏi ám ảnh đó được! Tại Sand Creek[17], chúng tôi nghe nói rằng người ta đã quét sạch thổ dân chúng tôi bằng súng cối. Dân quân tình nguyện dưới trướng Đại tá John Chivington đã đến giết chúng tôi, chủ yếu là phụ nữ, trẻ em và người lớn tuổi, trong khi đàn ông đi săn. Họ bảo chúng tôi phải giương cao ngọn cờ của người Mỹ. Chúng tôi làm theo với ngọn cờ trắng. Đầu hàng. Chúng tôi đứng dưới cờ hoa và cờ trắng trong khi họ tiến đến và làm nhiều chuyện hơn cả giết chóc. Họ phanh thây, cắt xén chúng tôi. Bẻ gãy ngón tay để lấy nhẫn, cắt tai để lấy bạc, lột da đầu làm chiến lợi phẩm. Chúng tôi trốn trong những thân cây, chôn mình dưới cát bên bờ sông. Một bãi cát đỏ như máu. Họ mổ lấy những thai nhi chưa sinh ra khỏi bụng, cướp đi tương lai, than ôi những đứa trẻ chưa kịp thành hình. Họ đập nát đầu trẻ nhỏ vào thân cây, rồi cắt các bộ phận cơ thể chúng tôi làm huân chương chiến tích và trưng bày chúng trên một sân khấu ở trung tâm thành phố Denver. Đại tá Chivington nhảy múa bên cạnh đàn bà với xương thịt của chúng tôi trong tay, say xỉn, và đám đông tụ tập ở đó thì cổ vũ, reo mừng cùng ông ta. Như thể đó là một lễ kỷ niệm.

Nhọc nhằn, chới với

Đưa chúng tôi đến các thành phố được coi là bước cuối cùng cần thiết trong quá trình đồng hóa, hoàn thành chiến dịch diệt chủng kéo dài suốt năm trăm năm. Thành phố đã thay đổi chúng tôi, và chúng tôi biến nó thành của mình. Chúng tôi đã bị lạc giữa ngổn ngang những tòa nhà cao tầng, dòng người đông đúc, luồng giao thông vô tận. Nhưng chúng tôi đã tìm thấy nhau, mở Trung tâm Văn Hoá Indian, lập gia đình và tổ chức lễ hội powwow[18] hát những điệu hát, nhảy những điệu nhảy truyền thống. Chúng tôi mua và thuê nhà, ngủ trên đường phố, ngủ dưới xa lộ; chúng tôi đi học, tham gia lực lượng vũ trang, mở các quán bar Indian ở quận Fruitvale thành phố Oakland[19] cũng như ở quận Mission, San Francisco. Chúng tôi sống trong những ngôi làng dựng nên từ các toa xe cũ ở Richmond. Chúng tôi làm nghệ thuật, sinh con đẻ cái và mở đường cho dân mình qua lại giữa thành phố và khu bảo tồn. Chúng tôi đã không chuyển đến các thành phố để chết. Trên vỉa hè, đường phố, trong những toà nhà bê tông, chúng tôi thích nghi. Tường kính, kim loại, cao su, dây điện, dáng vẻ xồ xề của thành phố đã ôm lấy chúng tôi. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn không phải là thị dân Indian. Đó là một phần của đạo luật Tái định cư Indian[20], là một phần của Chính sách xoá sổ người bản xứ, đúng vậy. Hãy khiến họ phải mang vẻ ngoài và hành động giống như chúng ta. Trở thành chúng ta. Và thế là họ biến mất. Hơn thế nữa, rất nhiều người đã đến đây với lựa chọn của chính họ, để bắt đầu lại, để kiếm tiền hoặc sống cuộc đời mới. Một số đã đến các thành phố để thoát khỏi các đặc khu. Chúng tôi ở lại sau Thế chiến thứ hai. Và cũng sau cả chiến tranh Việt Nam. Chúng tôi ở lại vì thành phố có vẻ giống như một cuộc chiến và bạn không thể thoát khỏi nó một khi đã nhúng tay vào, bạn chỉ có thể sống cùng nó. Vì sẽ dễ dàng kiểm soát hơn nếu bạn vẫn có thể nhìn và nghe thấy nó, âm thanh chuyển động của kim loại, tiếng máy nổ, xe cộ rầm rập trên đường và xa lộ, tất cả giống như những viên đạn đang lao đi vun vút. Sự im lặng của các đặc khu, những thị trấn hẻo lánh hay vùng nông thôn, chỉ khiến cho tiếng ồn từ sâu tận trong tâm can bạn vang lên dữ dội hơn.

Rất nhiều người trong số chúng tôi đang sống ở thành thị. Nếu không phải là sống trong một thành phố, thì chúng tôi sống trên internet. Lạc lối giữa các toà cao tầng của cửa sổ trình duyệt web. Họ vẫn gọi chúng tôi là người Indian vỉa hè. Là đua đòi, nông cạn, thiếu trung thực, người tị nạn vô văn hóa, những quả táo. Một quả táo đỏ ở bên ngoài nhưng lại trắng ở bên trong. Nhưng chúng tôi chỉ cố gắng làm điều mà tổ tiên mình đã từng: Sống sót. Chúng tôi chỉ còn lại những ký ức vô thức, nằm sâu trong tim, được cảm giác rõ ràng, khiến chúng tôi hát, nhảy và cầu nguyện theo cùng một cách, cảm xúc từ ký ức nảy nở bất ngờ trong cuộc sống của chúng tôi như vết máu loang dần trên băng dán vết thương do một viên đạn, viên đạn mà một người đàn ông da trắng đã bắn vào để lấy đầu của chúng tôi và tiền thưởng, hoặc chỉ đơn giản thôi, để đỡ chướng mắt.

Khi họ mới xuất hiện cùng những viên đạn đầu tiên, chúng tôi đã không ngừng trốn chạy mặc dù những viên đạn bay nhanh gấp đôi âm thanh tiếng hét của chúng tôi. Ngay cả khi sức nóng cũng như tốc độ của nó cắm xuyên da chúng tôi, làm vỡ xương, sọ, xẻ mảnh trái tim, chúng tôi vẫn tiếp tục trốn chạy. Ngay cả khi chúng tôi chứng kiến những viên đạn bắn cơ thể bay trong không khí như những lá cờ, trăm vạn lá cờ trên các tòa nhà đã mọc lên từ vùng đất tổ tiên. Những viên đạn đó là linh cảm, là bóng ma từ những giấc mơ về một tương lai nhọc nhằn, chới với. Những viên đạn sẽ hững hờ bay xa hơn nữa sau khi xuyên qua cơ thể chúng tôi, hệt như lời tiên đoán về điều sẽ đến, tốc độ và sự giết chóc, những đường biên giới và những tòa nhà chới với. Họ cướp đi tất cả mọi thứ và nghiền nát nó thành bụi thuốc súng, họ bắn lên trời khi chiến thắng, chỉ còn tàn tro được viết lại trong một thứ lịch sử sai lệch, nghĩa là lãng quên. Những viên đạn lạc và hậu quả vẫn đang tiếp tục rơi xuống chúng tôi cho đến tận bây giờ.

Thành thị

Thị dân Indian là thế hệ sinh ra ở thành phố. Chúng tôi đã sống cuộc đời du mục trong một thời gian dài, vùng đất di chuyển cùng bạn như một kỷ niệm. Một thị dân Indian thì hoàn toàn thuộc về thành phố, mà các thành phố thuộc về Trái Đất. Tất cả mọi thứ ở đây được thành hình nhờ nhiều dạng sống khác. Tất cả các mối liên hệ của chúng tôi. Quá trình hình thành bao gồm cả hóa học, sinh học, công nghệ, nhiều điều khác - và sản phẩm thì luôn thuộc về Trái Đất. Có người nói những tòa nhà, xa lộ, xe ô tô là những thứ không tự nhiên. Nhưng chúng đâu có được vận chuyển từ sao Hỏa hay mặt trăng? Chỉ bởi vì họ xử lý, sản xuất hay tác động để biến đổi chúng? Có phải chúng ta quá khác nhau? Có phải chúng ta đã từng là những loài riêng biệt. Homo sapiens[21], sinh vật đơn bào, bụi không gian, giả thuyết vụ nổ Big-Bang? Các thành phố hình thành theo cách tương tự như các thiên hà. Thị dân Indian cảm thấy thoải mái khi đi bộ dưới bóng tối của một tòa nhà trung tâm. Chúng tôi hiểu rõ địa lý thành phố Oakland hơn bất kỳ rặng núi thiêng nào, hiểu rõ những cây sồi đỏ trên vùng Hill, Oakland hơn bất kỳ cánh rừng hoang dã sâu thẳm nào. Chúng tôi quen thuộc với âm thanh của đường cao tốc hơn âm thanh dòng chảy của những dòng sông, tiếng hú của chuyến tàu xa hơn tiếng sói hú, chúng tôi biết mùi gas, mùi bê tông mới đổ, mùi đốt cao su hơn mùi nhựa tuyết tùng, mùi cây xô thơm, thậm chí là hơn cả mùi bánh rán - dẫu bánh rán không phải là truyền thống, giống như sống ở vùng đặc khu không phải là truyền thống. Nhưng chẳng có gì là nguyên bản, mọi thứ đều xuất phát từ thứ gì đã xuất hiện trước đó, thứ từng là hư không. Mọi điều mới đều bị kết tội. Chúng tôi đi xe buýt, xe lửa và xe hơi trên những con đường nhựa. Người Indian không trở về vùng đất của mình. Vùng đất đó là khắp mọi nơi và cũng là không nơi nào.

PHẦN I NHỮNG GÌ CÒN LẠI

Làm thế nào để hôm nay tôi biết được khuôn mặt bạn vào ngày mai, khuôn mặt như vốn có, khuôn mặt bạn trưng ra một cách gượng ép, hay là dáng vẻ thực sự nằm dưới chiếc mặt nạ đang đeo mà bạn sẽ chỉ bộc lộ khi tôi ít mong đợi nhất?

- Javier Marias[22]

Tony Loneman

Lần đầu tiên tôi bắt gặp Drome[23] xuất hiện trong gương là khi sáu tuổi. Sớm ngày hôm đó, thằng nhóc Mario đang cùng tôi vui đùa gần chuồng khỉ ở công viên cát, nó đã hỏi tôi: “Tại sao khuôn mặt mày lại trông như thế?”

Tôi không nhớ mình đã đáp lại thế nào. Cho đến tận bây giờ vẫn không nhớ. Tôi chỉ nhớ vết máu trên thanh chắn và vị của kim loại trong miệng. Tôi nhớ cả việc bà ngoại Maxine lắc mạnh vai tôi trong sảnh bên ngoài văn phòng hiệu trưởng, tôi nhắm mắt lại, bà ngoại suỵt suỵt yêu cầu im lặng như bà vẫn làm mỗi khi tôi cố gắng tự giải thích. Bà chưa từng kéo tay tôi mạnh đến thế, rồi lặng lẽ lái xe về nhà.

Trở về nhà, trước khi kịp bật tivi lên, tôi thấy khuôn mặt mình phản chiếu trên tấm màn hình đen bóng. Đó là lần đầu tiên tôi thấy nó. Khuôn mặt của tôi, từ điểm nhìn của những người khác. Khi tôi hỏi, bà ngoại Maxine nói rằng mẹ đã uống rượu khi tôi còn ở trong bụng, và rằng - bà cố nói thật chậm để một đứa trẻ có thể hiểu - tôi mắc hội chứng FAS[24] từ khi mới lọt lòng. Tất cả những gì tôi nghe được chỉ là một từ “Drome” duy nhất, và rồi tôi quay lại với màn hình tivi đang tắt, nhìn chằm chằm vào nó. Khuôn mặt tôi ngay đó. Drome. Bất kể cố gắng ra sao, kể từ ấy, tôi không bao giờ cảm thấy nó là của chính mình nữa.

—

Hầu hết mọi người không phải nghĩ ngợi về ý nghĩa khuôn mặt của họ như tôi. Một khuôn mặt trong gương đang nhìn thẳng vào chính mình, hầu hết mọi người chỉ biết nó như vậy thôi. Thứ nằm ngay trên đầu mà ta sẽ không bao giờ tự nhìn được, cũng như ta sẽ không bao giờ thấy nhãn cầu của chính mình một cách trực tiếp, hay như ta không bao giờ ngửi rõ mùi hương mình toả ra. Nhưng tôi thì luôn biết khuôn mặt này trông như thế nào. Tôi biết nó có nghĩa là gì. Mắt tôi rủ xuống như đang say mềm, như đang mơ màng và miệng lúc nào cũng mở to. Có quá nhiều khoảng trống giữa những phần trên gương mặt tôi, mắt, mũi, miệng, tất cả tứ tán như một gã say đã tự tát vào mình trong khi với lấy một cốc rượu khác. Mọi người nhìn tôi rồi vội quay mặt đi khi chạm phải ánh mắt. Cũng vì Drome. Sức mạnh và lời nguyền của tôi. Drome là mẹ tôi và là lý do tại sao bà lại uống, là cách quá khứ nhào nặn một gương mặt, và cũng là cách tôi giữ mình đi tiếp dù nó đã huỷ hoại tôi kể từ ngày tôi bắt gặp nó phản chiếu trên màn hình tivi, nhìn chằm chằm vào mình như một nhân vật phản diện chó chết.

—

Giờ tôi đã hai mươi mốt tuổi, có nghĩa là tôi có thể uống rượu nếu muốn. Mặc dù vậy, tôi không. Tôi biết rằng mình đã uống đủ khi còn là một đứa bé trong bụng mẹ. Say sưa trong đó, một đứa bé khốn kiếp say xỉn, thậm chí còn chẳng phải là một đứa bé, mà là thứ nòng nọc chết tiệt nhỏ xíu, nối với một sợi dây, uốn éo trong tử cung.

—

Họ bảo tôi ngu ngốc. Họ không nói thẳng vậy, nhưng về cơ bản thì tôi đã trượt bài kiểm tra trí thông minh. Với điểm số thấp nhất có thể. Mức dưới cùng. Karen nói với tôi rằng con người có đủ loại trí thông minh. Cô ấy là người cố vấn tôi vẫn gặp mỗi tuần tại Trung tâm văn hoá người Indian, tôi đã bị yêu cầu đến đây để nhận hỗ trợ tinh thần từ sau vụ xô xát với Mario ở trường tiểu học. Karen nói rằng tôi không phải bận tâm với những gì họ cố áp đặt về trí thông minh. Cô ấy cũng nói những người mắc chứng FAS có trí tuệ đặc biệt, với nhiều kiểu tài năng khác nhau, rằng bài kiểm tra kia là vớ vẩn, và rằng tôi có một trực giác mạnh mẽ cộng với sự lanh lợi, rằng tôi thông minh lúc cần thiết, như tôi đã biết. Cảm giác thật tuyệt khi được nghe cô ấy nói, như thể trước đó tôi vẫn ngu ngơ và Karen đã cho tôi thấy những sắc màu mới.

Tôi thông minh. Tôi biết những gì mọi người thường nghĩ, những gì họ thực sự nghĩ ngay cả khi họ nói điều hoàn toàn ngược lại. Drome đã dạy tôi cách đọc thấu cái nhìn đầu tiên mọi người chiếu lên mình, và tìm ra sự thật nằm sau đó. Ta chỉ cần chờ đợi thêm một giây, ta sẽ bắt được nó, sẽ thấy những điều họ nghĩ trong đầu. Tôi biết mọi người đang bàn tán chuyện gì xung quanh. Tôi biết Oakland. Tôi biết họ cảm nhận ra sao về mình, rõ ràng như biết được lúc nào nên băng qua đường phố, lúc nào thì có thể nhìn xuống đất và tiếp tục bước đi. Tôi biết làm thế nào để phát hiện khi một người đang sợ hãi. Cái này thì dễ. Họ trưng ra điều ấy như một hình xăm trên tay, dấu hiệu van nài: Xin đừng đến gần. Họ nhìn tôi như thể tôi đã làm những trò khốn nạn, vì vậy có lẽ tôi sẽ thực sự cư xử khốn nạn như họ nghĩ.

—

Maxine nói rằng tôi là kiểu người duy tâm. Bà nói những người như tôi không nhiều, và khi chúng tôi xuất hiện, mọi người hiểu rằng chúng tôi trông khác biệt vì chúng tôi là khác biệt. Đó là sự tôn trọng. Tôi chưa bao giờ nhận được sự tôn trọng từ bất cứ ai, ngoại trừ bà tôi. Bà ngoại cũng nói chúng tôi là người Cheyenne, những người Indian vẫn hướng về cội nguồn dân tộc, về những gì đã từng là của mình. Tất cả điều này. Chó chết. Hẳn là hồi đó họ không được khôn lỏi cho lắm. Hãy cứ để những người đàn ông da trắng đến đây và chiếm lấy mọi thứ từ ta như thế. Buồn thay, người da đỏ có lẽ đã luôn biết vậy nhưng lại chẳng thể làm bất cứ điều gì để thay đổi. Họ đã không có súng mà chỉ có bệnh tật. Đó là những gì Maxine kể. Họ giết chúng ta với những thứ bẩn thỉu và bệnh tật của người da trắng, đưa chúng ta ra khỏi vùng đất tổ tiên để đến một vùng đất khốn kiếp chẳng trông nổi thứ chó gì. Tôi sẽ phẫn nộ nếu bị bứng ra khỏi Oakland, bởi vì tôi hiểu nơi này rất rõ, từ Tây sang tận chóp Đông và ngược lại, trên xe đạp, xe buýt hay xe thô. Đây là ngôi nhà duy nhất của tôi. Tôi sẽ không thể sống được ở bất cứ nơi nào khác.

—

Thỉnh thoảng, tôi đạp xe khắp thành phố Oakland chỉ để ngắm nhìn nó, những người đi đường với những chiếc mũ trùm đầu khác nhau. Đeo tai nghe phát nhạc MF Doom[25], tôi có thể đạp xe cả ngày. MF là viết tắt của Metal Face - Mặt Sắt. Anh ấy là rapper yêu thích của tôi. Doom đeo mặt nạ kim loại và tự gọi mình là Kẻ phản diện. Trước Doom, tôi không biết gì ngoài thứ âm nhạc xuất hiện trên radio. Rồi ai đó để quên chiếc iPod của họ ở ghế trước trên xe buýt. Những bài hát của Doom là thứ âm nhạc duy nhất trong đó. Tôi biết tôi thích anh từ khi nghe đến đoạn lời: “Hồn tôi dạt dào hơn một cái tất thủng”. Tôi thích vì hiểu trọn vẹn ý nghĩa của nó ngay lập tức, ngay lập tức. Việc ví linh hồn ta với một cái tất rách mang lại tính cách cho cái tất, có nghĩa là nó đã bị mòn, nhờ thế mà nó có linh hồn, giống như gan bàn chân bạn chính là phần đáy của bàn chân bạn. Đó là một điều nhỏ nhặt, nhưng lại khiến tôi cảm thấy mình không ngu ngốc. Không chậm. Không nằm dưới đáy. Và nó giúp ích bởi vì Drome là thứ mang lại linh hồn cho tôi. Và Drome cũng chính là một khuôn mặt bị bào mòn.

—

Mẹ tôi đang ở trong tù. Thỉnh thoảng chúng tôi trò chuyện qua điện thoại, nhưng bà luôn nói vài thứ khiến tôi chỉ muốn cúp máy. Mẹ bảo bố ở đâu đó New Mexico[26]. Rằng thậm chí ông còn chẳng biết là tôi tồn tại trên đời.

“Vậy thì hãy nói với thằng cha đó về con!” - Tôi bảo.

“Tony, chuyện không đơn giản như thế!” - Bà đáp.

“Đừng nói với con thế nào là không đơn giản. Mẹ kiếp, đừng nói thế với tôi. Chính bà đã mang tôi đến cuộc đời chó chết này.”

—

Thi thoảng tôi lại phát điên. Điều gì đó vẫn xảy ra trong bộ não của tôi. Ở tất cả các ngôi trường bà Maxine đã chuyển tôi tới, tôi luôn bị đình chỉ vì đánh nhau, luôn là thế. Tôi sẽ phát điên và không còn ý thức được chuyện gì đang xảy ra. Mặt tôi nóng lên và cứng lại như được làm từ kim loại, sau đó tôi biến mất. Tôi là một thằng to xác. Và khoẻ như vâm. Quá khoẻ, Maxine nói. Theo một cách nào đó, ông trời cho tôi cơ thể to lớn để bù đắp một khuôn mặt thảm hại. Và việc trông như một con quái vật không còn quá tuyệt vọng nữa. Drome. Mỗi khi tôi đứng thẳng, khi tôi đứng thẳng và tỏ ra to lớn nhất có thể, không ai muốn dây vào. Mọi người chạy đi như thể họ nhìn thấy một con quái vật. Có lẽ tôi thực sự là một con quái vật. Có lẽ Maxine thậm chí còn không biết tôi là ai. Có lẽ tôi hoàn toàn trái ngược với kiểu người duy tâm như bà nghĩ. Có lẽ một ngày kia, tôi sẽ làm gì đó mà mọi người phải chú ý. Có lẽ đó là khi tôi thực sự được sống. Và mọi người có thể sẽ nhìn thẳng vào tôi, bởi vì họ buộc phải.

—

Người ta sẽ nghĩ vấn đề là ở chỗ tiền bạc. Cũng phải thôi, ai chẳng muốn cái thứ tiền bạc khốn kiếp? Họ nghĩ về lý do ta lại muốn có tiền, làm thế nào để có được nó, rồi tiêu xài ra sao. Tiền chẳng bao giờ làm cho ai thảm hại. Người ta vẫn nghĩ thế đấy. Tôi đã bán cần từ khi mới mười ba tuổi. Gặp khách hàng bằng cách suốt ngày lang thang quanh những khu nhà tập thể. Họ hẳn phải đồ rằng tôi đã luôn sống như thế, loanh quanh ngõ ngách và đủ thứ cứt đái. Mà cũng có thể không. Bởi nếu họ biết tôi bán cần, có lẽ họ đã đá đít tôi từ lâu rồi. Có khi họ còn cảm thấy thương tôi. Quần áo thì nhếch nhác, mặt mũi lại kì quặc. Tôi đưa hầu hết số tiền kiếm được từ việc bán cỏ cho Maxine. Tôi cố gắng giúp bà bằng mọi cách có thể bởi vì bà để tôi sống ở nhà mình, một ngôi nhà nằm phía Tây Oakland, cuối đường 14, ngôi nhà bà đã mua từ hồi còn làm y tá ở San Francisco. Giờ thì bà tôi cần một người y tá để chăm sóc mình, nhưng lại chẳng chi trả nổi với số tiền nhận được từ tổ chức An sinh xã hội. Bà cần tôi giúp làm tất cả các loại việc vặt chó chết. Đi siêu thị. Đi cùng xe buýt để được tích điểm. Giờ tôi còn phải dìu bà đi xuống cầu thang nữa. Thật khó để tin rằng một bộ xương có thể già đến mức cứ chực chờ mủn ra, vỡ thành những mảnh nhỏ trong thân thể như thủy tinh. Sau khi bà bị gãy xương hông, tôi bắt đầu trở nên hiếu thuận hơn.

Maxine thích được nghe mấy trang sách trước khi ngủ. Tôi thì chẳng lấy làm thích thú gì vì tôi mắc chứng đọc chậm. Các chữ cái thi thoảng lại bò lộn xộn giống như những con bọ. Bất cứ khi nào muốn, chúng sẽ đổi chỗ cho nhau. Nhưng cũng có lúc từ ngữ bất động. Khi chúng đứng yên như vậy, tôi phải chờ đợi để chắc chắn rằng chúng sẽ không di chuyển, vì vậy tôi lại càng mất nhiều thời gian hơn để đọc so với lúc chúng nghịch ngợm chán chê. Maxine đòi tôi đọc những thứ về người Indian mà nhiều lúc tôi chẳng hiểu nổi. Thú vị là, một khi hiểu được, tôi sẽ thấy loại cảm giác đau đớn, nhưng tốt đẹp hơn, một thứ cảm giác ta không thể đoán ước trước khi đọc, và nó khiến ta bớt cô đơn, như thể sẽ không còn buồn đau nữa. Một lần, Maxine đã dùng từ tàn khốc sau khi nghe một đoạn văn của tác giả bà yêu thích, Louise Erdrich[27], viết lan man về cách cuộc sống quật ngã ta. Về lý do chúng ta ở đây, ngồi bên cây táo đợi cho những quả chín già rụng xuống và chất đống xung quanh, rồi ta lãng phí sự ngọt ngào đó. Tôi không hiểu ý nghĩa của đoạn văn ấy, bà cũng biết là tôi không hiểu. Maxine chẳng buồn giải thích. Nhưng chúng tôi đọc lại đoạn văn thêm một lần nữa, rồi đọc toàn bộ cuốn sách, và tôi đã hiểu.

Maxine luôn hiểu và nhìn thấu tôi theo cái cách mà không ai có thể. Thậm chí, bà hiểu rõ tôi hơn cả chính bản thân tôi - Ngay cả khi tôi không ý thức được điều mình đang thể hiện trước người khác. Cả khi tôi cảm thấy mọi thứ xung quanh mình và cách mọi người nhìn nhận hay đối xử với tôi thay đổi quá nhanh, cả việc tôi sẽ mất bao nhiêu thời gian để chờ đợi và sắp xếp lại mọi thứ.

—

Làm thế nào mà tất cả những chuyện này lại có thể xảy ra, tất cả những rắc rối tôi vướng vào, phải chăng nó bắt đầu từ giây phút những thằng nhóc da trắng từ khu đồi đến gặp tôi ở bãi đậu xe ngoài cửa hàng rượu phía Tây Oakland, đứng thẳng như chúng nó chẳng hề sợ tôi. Nhưng tôi biết chúng nó sợ. Sợ khu phố đó chứ không phải tôi, bởi mấy thằng nhóc cứ ngó nghiêng liên tục. Kiểu như chúng cho rằng, tôi sẽ chẳng là cái thá gì với vẻ ngoài này. Rằng trông tôi quá chậm để đánh đấm.

“Mày có tuyết không?” - Cái thằng đội mũ tai bèo cao ngang ngửa tôi hỏi. Tôi suýt thì cười vào mặt nó. Đúng kiểu mấy thằng hề da trắng khi gọi coke[28] là tuyết.

“Tao có thể lấy cho mày một ít.” - Tôi đáp, ngay cả khi không chắc rằng có thể: “Quay lại đây sau một tuần, vẫn giờ này.”

Tôi sẽ hỏi Carlos.

Carlos là một thằng buôn thuốc cấm. Vào cái đêm đáng ra nó phải mang hàng về, nó gọi cho tôi bảo rằng nó không làm được, và tôi phải tự mình đến chỗ của Octavio.

Tôi đạp xe từ ga BART, Coliseum. Nhà của Octavio ở mãi tận phía Đông Oakland, đường 73, đối diện nơi từng là Trung tâm mua sắm Eastmont Mall trước khi tình hình kinh doanh trở nên bết bát đến nỗi người ta phải biến nó thành đồn cảnh sát.

Khi tôi đến nơi, đám đông đang đổ ra đường từ căn nhà như thể vừa có một vụ ẩu đả dữ dội. Tôi ngồi yên trên chiếc xe đạp của mình cách đó một toà nhà, nhìn những người say rượu lang thang dưới đèn đường, trông ngu ngốc như những con thiêu thân say sưa vì ánh sáng.

Khi tôi tìm được Octavio, thằng cha đã nát lắm rồi. Tôi luôn liên tưởng đến mẹ khi nhìn thấy vậy. Tôi tự hỏi bà đã say xỉn đến độ nào khi trong bụng đã có tôi. Bà đã thấy vui sướng? Cũng như, tôi thắc mắc khi còn là thai nhi, liệu mình đã thích cảm giác ấy?

Đầu óc Octavio vẫn khá minh mẫn ngay cả khi những chữ gã nhả ra cứ ríu vào nhau. Gã vòng tay ôm tôi và dẫn tôi ra sân sau, nơi có một cái ghế dài dưới gốc cây. Tôi dừng xem gã làm bộ nâng tạ với cái thanh đòn một lúc. Có vẻ như tự gã chẳng buồn quan tâm rằng cái thanh đòn ấy không có bánh tạ. Tôi đợi xem khi nào thì gã tò mò hỏi về khuôn mặt của mình. Nhưng gã đã không. Tôi nghe Octavio huyên thuyên về bà mình, về cách bà già cứu mạng gã sau khi gia đình tan vỡ. Gã kể rằng bà ta đã nguyền rủa Octavio với cái khăn lông chồn, và rằng bà ta gọi bất cứ ai không phải người Mexico hoặc người Indian là gachupins - một căn bệnh đã theo chân người Tây Ban Nha đến vùng thuộc địa, bà ta vẫn tin rằng chính người Tây Ban Nha là thứ dịch bệnh ấy. Gã kế gã chẳng bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành kiểu người như hiện tại. Tôi cũng không biết ý Octavio là gì, một thằng say rượu, một thằng buôn bán ma túy, hoặc cả hai, hay là cái gì khác?

“Tao dám móc cả tim gan mình ra vì bà cụ.” - Octavio nói.

Tim gan nóng hổi. Đó cũng là cách mà tôi cảm thấy với Maxine. Gã nói với tôi rằng gã không định tỏ ra sến sẩm và sướt mướt, chỉ là chưa từng có ai khác lắng nghe gã. Tôi biết thực ra bởi vì Octavio đã say khướt rồi. Và có lẽ gã sẽ chẳng nhớ về mấy lời tâm sự ẻo lả này. Lúc ấy tôi chẳng ngờ rằng về sau mình cũng sẽ tìm đến Octavio để kể lể tất cả mọi thứ.

Hóa ra những thằng nhóc da trắng dớ dẩm ở khu Đồi có kha khá bạn bè.

Chúng tôi kiếm được một mẻ lớn trong mùa hè. Rồi một hôm, khi đang lấy hàng, Octavio rủ tôi vào nhà và bảo tôi ngồi xuống.

“Mày có phải là người bản địa không?” - Gã hỏi.

“Phải!’ - Tôi đáp, tự hỏi làm thế nào mà gã biết - “Người Cheyenne!”

“Thế powwow là cái gì?” - Gã lại hỏi.

“Mày hỏi làm gì?”

“Cứ trả lời đi.”

Maxine đã đưa tôi đến những powwow rải rác quanh vịnh từ khi còn nhỏ. Giờ không còn nữa, nhưng tôi cũng từng thích mấy trò nhảy nhót.

“Bọn tao mặc trang phục người da đỏ, với đủ loại lông và hạt trang trí trông nhảm cứt. Bọn tao nhảy. Hát và đánh trống, rồi mua bán mấy thứ đồ Indian như trang sức hay quần áo hay đồ thủ công.” - Tôi kể.

“Ờ, nhưng chúng mày làm thế để làm gì?”

“Tiền!” - Tôi nói.

“Không! Hỏi thật đấy, tại sao bọn mày lại làm mấy chuyện đó?”

“Tao không biết!”

“Ý mày là sao? Sao lại không biết?”

“Thì để kiếm tiền chứ sao, thằng điên!” - Tôi nói.

Octavio nhìn tôi chằm chằm thách thức, như nhắc nhở: Hãy nhớ mày đang nói chuyện với ai.

“Tao với mày cũng sẽ đến cái chỗ powwow đấy.” - Octavio bảo.

“Cái người ta đang tổ chức ở quảng trường á?”

“Ờ.”

“Để kiếm tiền?”

Octavio gật đầu, rồi gã quay người để cầm lên một thứ mà lúc đầu tôi đã không thể nhận ra rằng đó là một khẩu súng. Nó nhỏ và trắng.

“Cái quái gì vậy?” - Tôi tò mò.

“Nhựa thôi!” - Octavio đáp.

“Nó có được việc thật không?”

“Đây là mô hình in ấn 3-D. Mày muốn xem không?”

“Xem?” - Tôi hỏi.

Ra ngoài sân sau, tôi dùng cả hai tay nhắm khẩu súng vào lon Pepsi buộc trên một sợi dây, lè lưỡi và nhắm một mắt lại.

“Mày đã bao giờ thử bắn súng chưa?”

“Chưa!” - Tôi đáp.

“Cái thứ cứt này sẽ khiến mày ong tai đấy.”

“Tao thử nhé!” - Tôi nói.

Trước khi đợi được câu trả lời, tôi cảm thấy ngón tay mình siết cò và ngay lập tức rung chấn lan qua toàn thân. Có một khoảnh khắc tôi không ý thức được chuyện gì đang xảy ra. Tiếng nổ đi kèm cái siết cò, cơ thể tôi như vỡ tan ra và rơi hụt. Tôi vô thức ngồi sụp xuống. Tiếng chuông vang lên, ở cả trong lẫn ngoài, một thanh âm vọng rất xa, rất sâu. Tôi nhìn lên Octavio và thấy gã nói gì đó, bèn hỏi lại Gì cơ, nhưng thậm chí còn không thể nghe tiếng của chính mình.

“Tao với mày sẽ dùng nó để cướp powwow.” - Cuối cùng thì tôi cũng nghe được những lời Octavio nói.

Tôi nhớ có máy dò kim loại ở lối vào lễ hội. Cái gậy chống của Maxine, bà già phải dùng nó từ sau khi bị gãy xương hông, đã khiến cái máy kêu ngậu. Chúng tôi đã đến đó vào tối thứ Tư, đêm Đô-la, để xem đội A[29] chơi bóng chày, đó là đội mà Maxine và những người sống ở Oklahoma ủng hộ suốt bao năm qua vì Oklahoma không có đội chơi của riêng họ.

Trên đường ra, Octavio dúi vào tay tôi một tờ rơi về powwow, liệt kê tiền thưởng cho mỗi thể loại khiêu vũ. Bốn suất thưởng trị giá năm ngàn và ba suất thưởng trị giá mười ngàn

“Đấy là số tiền lớn.” - Tôi nói.

“Tao chẳng bao giờ muốn làm mấy chuyện này, nhưng tao đang dính vào nợ nần.” - Octavio nói.

“Mày nợ ai?”

“Không phải việc của mày.”

“Tao với mày vẫn ổn chứ?” - Tôi hỏi.

Về đi.” Octavtio đáp.

—

Đêm trước lễ powwow, Octavio gọi cho tôi và nói rằng tôi sẽ là người phải giấu đạn.

“Ở trong bụi rậm, thật hả?” - Tôi nói.

“Ờ.”

“Tao sẽ phải ném túi đạn vào bụi rậm ở ngay lối vào?”

“Nhét đạn vào một cái tất ấy.”

“Nhét đạn vào cái tất và ném nó vào bụi rậm?”

“Đúng đấy?”

“Nhưng mà...”

“Gì?”

“Không có gì.”

“Mày hiểu chưa?”

“Tao kiếm đâu ra đạn, loại nào?

“Ở Walmart, cỡ .22s.”

“Mày không thể tự in cả đạn à?”

“Không. Chưa thể.”

“Thôi được.”

“Còn một điều nữa...” - Octavia nói.

“Ờ?”

“Mày vẫn còn giữ mấy thứ da đỏ nhảm cứt để mặc chứ?” “Ý mày là sao? Mấy thứ da đỏ nhảm cứt là gì?”

“Tao không biết, mấy thứ trang phục gắn lông nhảm cứt ấy.”

“À, biết rồi.”

“Mày phải mặc nó.”

“Nhưng giờ nó không còn vừa nữa.”

“Làm cho nó vừa.”

“Ờ.”

“Mặc nó đến powwow.”

“Được rồi!” - Tôi nói và cúp máy. Tôi lấy bộ regalia[30] của mình ra và mặc vào. Tôi đi ra phòng khách, đứng trước tivi. Đó là nơi duy nhất trong nhà mà tôi có thể nhìn thấy toàn bộ cơ thể mình. Tôi lắc người và nhấc một chân lên, nhìn những chiếc lông vũ tung bay trong màn hình. Tôi đưa tay ra và nhún vai, rồi tôi bước đến gần cái tivi. Tôi siết chặt quai đeo cằm, nhìn vào khuôn mặt mình. Drome. Nó không còn ở đó. Tôi chỉ thấy một người Indian. Một vũ công.

Dene Oxendene

Dene Oxendene bước hai bước một trên cái thang cuốn hỏng ở ga Fruitvale. Khi cậu lên đến sảnh chờ, chuyến tàu tưởng đã lỡ báo hiệu sắp vào trạm ở đường ray đối diện. Dene lau giọt mồ hôi nhỏ giọt xuống mặt từ cái mũ len rồi cởi nó ra và rũ mạnh, như thể cái mũ mới là thứ chảy mồ hôi chứ không phải đầu cậu. Cậu nhìn xuống đường ray và thở ra một hơi dài. Mùi thuốc lá phảng phất khiến cậu thèm một điếu chết được, ngay cả khi nó làm cậu bồn chồn. Một điếu thuốc để được tiếp thêm sinh lực. Cậu cần thứ gì đó thật kích thích. Nhưng cậu không muốn uống rượu hay hút cần thêm nữa.

Dene nhìn các hình vẽ graffiti[31] nguệch ngoạc trên mặt trước bục chắn đường tàu. Cậu đã thấy nó suốt nhiều năm ở khắp Oakland. Cậu liên tưởng đến một cái tên từ hồi học cấp hai nhưng chưa bao giờ thực sự suy nghĩ về nó: Lens.

Lần đầu tiên Dene thấy ai đó viết chữ kiểu graffiti là trên một chuyến xe buýt. Trời mưa. Dene biết rằng thằng nhóc ngồi ở hàng ghế phía sau đã bắt quả tang Dene quan sát nó. Một trong những điều - luật - xe - buýt - ở - Oakland đầu tiên mà Dene học được là không được phép nhìn chằm chằm người khác, thậm chí chỉ là nhìn thoáng qua. Nhưng cũng không hẳn là mọi người hoàn toàn ngó lơ nhau. Vì tôn trọng nên bạn sẽ thừa nhận. Bạn nhìn trộm và cũng đồng thời không nhìn, để tránh câu hỏi: Mày nhìn cái gì hả thằng kia? Không có câu trả lời an toàn trong trường hợp này. Bị hỏi thế nghĩa là bạn đã gặp rắc rối. Dene chờ thời điểm thích hợp, kiên nhẫn ngồi xem thằng nhóc viết lên lớp hơi nước phủ kín cửa kính xe buýt ba chữ cái: emt. Cậu đoán ngay được rằng đó là từ “empty”, nghĩa là trống rỗng. Cậu thấy việc viết trên lớp hơi nước ngưng tụ ở cửa sổ mới thú vị làm sao, các ký tự nối liền những giọt nước, và vì nó sẽ mờ đi thành những chữ graffiti vô hình.

Đầu tàu kéo theo thân tàu xuất hiện, gió thổi thốc về phía nhà ga và táp vào cậu. Trong một giây, Dene nghĩ rằng mình sẽ nhảy xuống, ngay chính giữa đường ray, bình thản chờ cho trọng lượng của đoàn tàu cán nát cơ thể. Và nếu cú nhảy ấy muộn màng, có khi cậu chỉ đập vào thân tàu và tự làm mặt mình nát bươm.

Trên tàu, cậu nghĩ đến hội đồng thẩm định. Dene cứ hình dung họ ngồi cách hai mươi bước, nhìn chằm chằm xuống mình. Những khuôn mặt dài khắc nghiệt, như kiểu Ralph Steadman[32], những gã đàn ông da trắng già nua điển hình với cái mũi quá khổ và áo choàng cũ. Họ sẽ biết tất cả mọi thứ về cậu. Họ sẽ ghét cay ghét đắng với tất cả những gì họ biết về cuộc sống riêng tư của cậu. Họ sẽ thấy ngay rằng cậu thảm hại đến mức nào. Họ sẽ nghĩ rằng cậu là người da trắng (dù điều này chỉ đúng một nửa) và không xứng nhận trợ cấp văn hoá. Dene không phải là người bản xứ. Cậu là một thằng con lai nửa da màu. Trong những năm qua, Dene vẫn bị nhận lầm là người Mexico, thậm chí là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, người Salvador[33] (một lần), nhưng chủ yếu, cậu thường bị hỏi thế này: Mày là cái gì thế?

Mọi người trên tàu đều đang dùng điện thoại. Chăm chú. Cậu ngửi thấy mùi nước tiểu và lúc đầu còn tưởng rằng nó toả ra từ mình. Dene luôn sợ rằng mình có mùi nước đái suốt cả đời mà chẳng nhận ra điều đó, rằng mọi người đều ngại phải nói cho cậu biết, như Kevin Farley, cái thằng cuối cùng đã tự sát vào mùa hè năm đầu cấp ba khi phát hiện ra điều đó. Cậu nhìn sang bên trái và thấy một ông già ngồi phịch xuống ghế. Ông già ngồi thẳng dậy rồi khua tay xung quanh như để đảm bảo rằng tất cả đồ đạc của lão vẫn vẹn nguyên, dù lão chẳng mang theo cái gì cả. Dene chuyển sang toa khác, đứng trước lối vào và nhìn ra ngoài cửa sổ. Đường tàu chạy song song cao tốc ô tô. Mỗi chiếc ô tô lại có tốc độ khác nhau: ngắn, rời rạc, ngắt quãng. Dene và đoàn tàu vun vút trượt dọc theo đường ray. Có điều gì đó rất “thơ” về cách tốc độ biến đổi, giống như những cảm giác vô cớ bất chợt dội lên mà ta bắt gặp khi xem một bộ phim, không cách nào giải thích. Một thứ gì đó quá lớn để cảm nhận, sâu tận tâm khảm, đôi khi quá quen thuộc để hiểu vì nó luôn ở ngay trước mặt ta, mọi nơi mọi lúc. Dene đeo tai nghe vào, bật nhạc trong điện thoại, bỏ qua một vài bài hát rồi dừng ở bài “There There” của Radiohead[34]. Đoạn cao trào hát rằng: “Chỉ vì bạn cảm thấy nó không có nghĩa là nó thực sự ở đó”. Trước khi đi xuống trạm ngầm giữa ga Fruitvale và ga Lake Merritt, Dene nhìn lên và vô tình thấy từ đó, chính cái tên ấy, một lần nữa, Lens, ở trên bức tường.

—

Cậu nghĩ nhiều đến chữ Lens trên chuyến xe buýt về nhà vào ngày ông chú Lucas đến thăm. Khi gần đến điểm dừng, cậu nhìn ra cửa sổ và bắt gặp ánh đèn flash. Ai đó đã lén chụp một bức ảnh của Dene, hoặc là của cái xe buýt, và sau ánh đèn, vầng hào quang xanh lam tím hồng, cái tên đã xuất hiện. Cậu viết Lens ở mặt sau ghế xe buýt bằng một cái bút hiệu Sharpie ngay trước khi đến điểm dừng. Lúc bước xuống xe, cậu thấy ánh mắt hồ nghi của tài xế đang ghim vào mình, phản chiếu trong tấm gương chiếu hậu.

Về tới nhà, mẹ của Dene, Norma, nói rằng ông chú Lucas sẽ đến thăm từ Los Angeles, cậu nên giúp đỡ việc chuẩn bị và dọn bàn ăn tối. Tất cả những gì Dene có thể nhớ về người chú của mình là cách ông ta tung Dene lên không trung và bắt lấy cậu khi rơi xuống. Dene không hẳn là thích hay ghét cái trò ấy. Nhưng cậu nhớ nó một cách rõ nét. Cảm giác nhộn nhạo, sự pha trộn giữa nỗi sợ và niềm vui. Đó từng là tiếng cười không tự nguyện.

“Thời gian qua chú sống ở đâu?” - Dene hỏi mẹ cậu khi dọn bàn ăn.

Norma không trả lời. Nhưng sau đó, trong bữa tối, Dene hỏi ông chú của mình và Norma đã đáp.

“Chú ấy bận làm phim...” - Bà nói, rồi nhướn mày nhìn: “Hẳn là vậy!”

Họ đã có một bữa tối bình thường: thịt viên nướng, khoai tây nghiền, đậu xanh đóng hộp.

“Chú không chắc rằng mình có hẳn phải bận rộn với việc làm phim không, nhưng rõ ràng là mẹ cháu nghĩ rằng chú nói dối chị ấy suốt thời gian qua.” - Lucas nói.

“Dene, mẹ xin lỗi, nếu mẹ làm con có ấn tượng rằng chú con không phải là một người Injun[35] trung thực...” - Norma nói.

“Dene, cháu có muốn nghe về bộ phim chú đang làm không?”

“Đang làm cơ à? Dene, điều đó có nghĩa là chú con đang làm trong trí tưởng tượng của mình, nghĩa là Lucas đang nghĩ về một bộ phim đấy, nói để con biết.” - Norma bảo.

“Cháu muốn nghe chứ!” - Dene nói, nhìn thẳng vào chú mình.

“Nó xảy ra ở tương lai gần. Công nghệ của người ngoài hành tinh sẽ xâm lược nước Mỹ. Nhưng ta lại cứ nghĩ là tự mình đã phát minh ra nó cơ. Kiểu như nó là của mình ấy. Theo thời gian, con người sẽ hợp nhất với công nghệ, và chúng ta sẽ trở thành kiểu như hệ điều hành android và mất khả năng nhận ra nhau. Mất cả cách chúng ta từng nhìn nhận thế giới. Chúng ta còn chẳng thèm phân loại mình là kiểu người nào, nửa người nửa máy hay nửa ngoài hành tinh, vì chúng ta nghĩ đấy là công nghệ của mình mà. Sau đó, bộ phim sẽ xuất hiện một anh hùng lai, truyền cảm hứng cho phần còn lại của con người để trở về với tự nhiên. Tránh xa công nghệ, lấy lại lối sống cũ. Trở về đúng bản chất con người một lần nữa như chúng ta đã từng. Nó sẽ kết thúc trong một thước phim quay chậm tuyệt đẹp và gây tranh cãi như bộ phim 2001 của Kubrick[36]. Cháu đã xem 2001 chưa?”

“Chưa ạ!” - Dene nói.

“Thế còn bộ Full Metal Jacket[37]?”

“Cũng chưa ạ...”

“Chú sẽ mang cho cháu mượn xem tất cả các bộ phim của Kubrick vào lần tới.”

“Nó kết thúc thế nào ạ?”

“Gì cơ? Bộ phim á? Tất nhiên là bọn xâm lược ngoài hành tinh thắng rồi. Con người tưởng cứ về với tự nhiên như thời đồ đá là thắng được ấy. Đằng nào thì chú cũng không muốn nghĩ nhiều về nó nữa...” - Lucas nói, để lửng câu chuyện. Norma đã bỏ về phía nhà bếp ngay khi anh ta bắt đầu lảm nhảm về mấy chuyện phim ảnh.

“Nhưng chú đã bao giờ thực sự làm một bộ phim nào chưa?”

“Nghĩ về chúng nghĩa là chú đang làm rồi, và thi thoảng chú còn viết về mấy bộ phim nữa. Chứ cháu nghĩ phim ảnh đến từ đâu? Chỉ là chú chưa có tác phẩm nào thôi. Cũng chẳng sao hết. Những gì chú làm chủ yếu là giúp mọi người làm mấy việc nọ kia trong quá trình sản xuất chương trình truyền hình hoặc phim ảnh, chú giữ mic để thu âm, mấy cái mic dài ấy, một cách thật chắc chắn. Nhìn bắp tay chú này...” - Lucas đưa tay lên và gồng cứng, tự ngưỡng mộ chính mình: “Chú cũng chẳng nhớ nổi đã luyện tập nhiều thế nào khi mải làm việc. Chú chẳng để tâm đến nhiều thứ lắm. Có lẽ chú uống hơi nhiều rượu. Chị Norma có bảo thế không?”

Dene không trả lời, chỉ tập trung ngốn sạch chỗ thức ăn còn lại trên đĩa, sau đó cậu nhìn lên chú mình khi anh ta bắt đầu chuyển chủ đề.

“Thực ra chú đang làm mấy dự án không tốn tiền. Mùa hè năm ngoái chú đã vào thành phố để thực hiện vài cuộc phỏng vấn. Chú đã biên tập một phần và bây giờ đang thử làm thêm ít nữa. Nó nói về cộng đồng người da đỏ di cư đến vùng Oak. Sống ở Oakland. Chú chỉ phỏng vấn những người Indian gặp được thông qua một người bạn, cô ấy biết nhiều người bản địa lắm, có khi còn có họ hàng với họ, chắc thế, theo kiểu của người da đỏ. Nhỡ đâu cháu gặp cô ấy rồi. Cháu có biết Opal không? Nhà Bear Shields ấy?”

“Có lẽ...” - Dene nói.

“Dù sao thì, chú đã phỏng vấn một số người Indian sống ở vùng Oak đã lâu, cũng như một số người mới đến đây, nội dung là một câu chuyện có hai phần, thực ra đó không hẳn là một câu hỏi, chú cố để họ kể chuyện thật tự nhiên. Chú thích nghe mấy chuyện kể lại lý do tại sao họ lại dạt đến Oakland, hoặc nếu họ sinh ra ở đây, thì chú sẽ hỏi cảm nhận của họ khi sống ở Oakland. Chú nói họ hãy trả lời theo kiểu kể chuyện, bất cứ điều gì quan trọng. Chú quyết định làm theo phong cách thú nhận để trông kiểu như họ đang kể chuyện cho chính mình, hoặc cho bất cứ ai, hoặc cho những người sản xuất chương trình. Chú không muốn sản phẩm của mình sáo mòn. Chú có thể tự biên tập. Chú chỉ cần một khoản để tự trả lương cho bản thân, chẳng đáng là bao.”

Nói xong, anh hít một hơi thật sâu, ho khan, hắng giọng, rồi rút ra một lọ thuốc từ túi áo khoác. Lucas nhìn ra ngoài cửa sổ phòng khách sang tận bên kia đường, có lẽ xa hơn, đến nơi mặt trời đã lặn, thậm chí là vượt cả nơi ấy, để vòng trở lại với cuộc sống của mình. Dene nhận ra điều gì đó trong ánh mắt người chú rất giống với mẹ, thứ gì đó trộn lẫn giữa hoài niệm và hoang mang.

Lucas đứng dậy, lúc bước ra hiên để hút một điếu thuốc, anh ta nói: “Đến giờ làm bài tập về nhà rồi đấy, cháu trai. Chú và mẹ cần nói chuyện riêng.”

—

Phải đến mười phút sau khi bị kẹt ở trạm trung chuyển dưới lòng đất, Dene mới nhận ra vấn đề. Mồ hôi cậu rơi như mưa khi nghĩ đến việc đi trễ hoặc tệ hơn là lỡ việc. Cậu đã không làm xong phần việc cần thiết và không muốn phải phí thêm số thời gian ít ỏi chỉ để giải thích lý do. Ban đầu nó là ý tưởng của ông chú Lucas rồi nó trở thành dự án của riêng cậu bằng cách nào đó. Có biết bao nhiêu điều cậu lấy cảm hứng từ những gì ông chú nói với cậu trong khoảng thời gian ngắn ngủi họ ở gần nhau. Và thật kỳ lạ, phần cậu không thể thể hiện bởi vì Dene không hoàn toàn hiểu được nó, là những cuộc phỏng vấn - những cuộc phỏng vấn mà chú Lucas đã thực hiện - đều có kịch bản. Không phải phụ đề mà là kịch bản. Chú cậu đã viết kịch bản cho những gì người ta nói? Hay Lucas đã tổng hợp lại các quan điểm thực tế và sau đó biến chúng thành dạng kịch bản? Hay anh ta đã thực sự nghe nó ở đâu đó và dựng lại như một cuộc phỏng vấn? Không có cách nào để biết. Tàu khởi động, di chuyển theo nhịp, rồi lại dừng. Giọng nói được lập trình từ toa điều khiển vang lên.

—

Trở lại trường học, Dene viết chữ “Lens” ở mọi nơi có thể. Cậu tưởng tượng người ta sẽ nhìn vào mỗi nơi đánh dấu và nhận thấy điều đó; Dene có thể thấy người ta đang quan sát, ở trên tủ đồ cá nhân của riêng họ, ở mặt sau cửa phòng tắm, giữa mặt bàn. Trong phòng tắm với cánh cửa được đánh dấu, Dene nghĩ về việc mình buồn tẻ thế nào khi muốn mọi người nhìn thấy một cái tên không phải của chính cậu, một cái tên được viết cho không ai cả, nhưng cũng là cho tất cả mọi người, và tưởng tượng họ nhìn vào nó như một ống kính máy ảnh. Chẳng có gì bất ngờ khi cậu đã chẳng thể tìm được dù chỉ một người bạn ở trường cấp hai.

Về đến nhà, ông chú đã biến mất. Mẹ thì trong bếp.

“Chú Lucas đâu rồi ạ?” - Dene hỏi.

“Họ giữ chú con qua đêm.”

“Giữ chú Lucas qua đêm ở đâu ạ?”

“Bệnh viện?”

“Nhưng vì sao ạ?”

“Chú con sắp chết rồi.”

“Dạ?”

“Mẹ xin lỗi con yêu! Mẹ đã muốn nói cho con biết. Mẹ đã tưởng mọi chuyện không đến nỗi này. Mẹ chỉ nghĩ đây là một chuyến viếng thăm thú vị, và sau đó chú con sẽ lại rời đi, và...”

“Sao chú Lucas lại sắp chết?”

“Chú con đã uống quá nhiều rượu trong suốt thời gian qua nên gan hỏng hẳn rồi.”

“Gan hỏng? Nhưng chú ấy vừa mới ở đây...” - Dene bảo, nhận ra mắt mẹ mình ngấn lệ trong một khoảnh khắc.

Bà lau mắt bằng mu bàn tay và nói: “Chúng ta không thể làm gì thêm vào lúc này được nữa, con ạ.”

“Nhưng tại sao mình lại không làm gì trước khi quá muộn?”

“Trên đời có một số thứ ta không thể kiểm soát, cũng như một số người ta không thể giúp đỡ.”

“Nhưng chú Lucas là em trai mẹ cơ mà?”

“Con nghĩ mẹ có thể làm gì hả Dene? Mẹ chẳng thể làm gì cả. Chú con đã luôn uống rượu.”

“Tại sao lại thế?”

“Mẹ không biết.”

“Sao ạ?”

“Mẹ không biết. Mẹ không biết, chết tiệt.” - Norma nói.

Bà đánh rơi chiếc đĩa đang lau dở. Cả hai nhìn chằm chằm vào những mảnh vỡ nằm tung toé trên sàn nhà chắn giữa họ.

—

Ở trạm ngầm trên đường 12, Dene vội vàng chạy lên cầu thang, sau đó cậu nhìn xuống điện thoại và nhận ra rằng mình sẽ không bị trễ. Khi lên đến mặt đường, cậu bước chậm lại. Dene ngẩng đầu và thấy tháp Tribune. Nó được trang trí bằng đèn led màu hồng nhạt dần về phía đỉnh, kiểu như nó đáng ra phải là màu đỏ nhưng bị hụt hơi ở đâu đó trên đường đi. Bên cạnh tháp đôi nhạt nhoà với chiều cao trung bình là tòa nhà phức hợp Ronald V. Dellums, nằm ngay trước ngã tư đường I-980 dẫn thẳng đến phần Tây Oakland, đường chân trời mờ nhạt và các phần không được phân cách rõ ràng của thành phố Oakland dễ khiến người ta bối rối, vậy nên ngay cả khi toà soạn báo đã chuyển về đường 19, rồi giải thể, họ vẫn giữ đèn hiệu toà Tribune sáng.

Dene băng qua đường, đi về phía tòa thị chính. Cậu ngang qua làn khói cỏ toả ra từ một nhóm người đang tụ tập sau trạm xe buýt trước nhà hát đường 14. Dene luôn ghét thứ mùi này, trừ khi chính cậu là người hút. Dene đã có thể suy nghĩ sáng suốt hơn nếu không hút cần đêm qua. Nhưng nếu cậu có một điếu đâu đó, thế nào cậu cũng sẽ dùng nó. Dene mua cỏ từ anh chàng đang đứng bên kia hội trường. Vậy là đúng nơi rồi.

—

Khi Dene đi học về vào ngày hôm sau, cậu lại thấy chú mình ngồi trên chiếc ghế dài ở phòng khách. Dene ngồi xuống, nghiêng người về phía trước, chống khuỷu tay lên đầu gối và nhìn chằm chằm xuống đất, chờ ông chú nói gì đó.

“Chắc cháu nghĩ chú thảm lắm, ngồi đây như một thây ma, tự sát bằng rượu. Mẹ cháu có nói thế với cháu không?”

“Thực ra mẹ chẳng nói gì mấy. Ý cháu là, cháu biết vì sao chú bị bệnh.”

“Chú không bệnh. Chú sắp chết.”

“Vâng, nhưng chú đang bệnh mà.”

“Chú phát bệnh vì sắp chết.”

“Còn bao nhiêu thời gian...”

“Chúng ta không sở hữu thời gian, cháu ạ, thời gian sở hữu chúng ta. Nó giữ chúng ta trong miệng như con cú ngậm con chuột già. Chúng ta bối rối. Chúng ta đấu tranh để được giải phóng, nhưng lại bị nó moi mắt với ruột để ăn và rồi chúng ta sẽ chết như những con chuột già.”

Dene nuốt khan và tim đập thình thịch như thể đang cãi nhau với chú mình, mặc dù cuộc đối thoại không hề gay gắt.

“Lạy chúa, chú Lucas!” - Dene nói.

Đó là lần đầu tiên cậu gọi chú mình với đầy đủ nghĩa của từ “chú”. Cậu chưa từng nghĩ ngợi nhiều về nó. Lucas không phản ứng.

“Chú biết chuyện đã bao lâu rồi?” - Dene hỏi.

Lucas bật công tắc cái đèn chắn giữa hai người họ. Dene cảm thấy buồn bã và nôn nao khi cậu nhận ra phần viền trắng quanh con ngươi Lucas đã trở nên vàng khè. Một cơn nhói đau khác ập đến khi cậu ngồi xem chú mình lấy lọ thuốc ra và uống mấy viên.

“Xin lỗi vì để cháu phải thấy việc này, cháu trai, nhưng nó là thứ duy nhất khiến chú cảm thấy dễ chịu hơn. Chú đã dùng thuốc trong một thời gian dài. Một số người dùng thuốc thay cơm. Thuốc sẽ giết ta theo thời gian. Thuốc thực ra cũng là độc.”

“Thế ạ?!” - Dene nói, bụng nôn nao như khi xưa được chú mình ném lên không trung.

“Chú vẫn còn sống dai lắm. Đừng lo lắng. Phải mất nhiều năm để loại bệnh này giết mình. Nghe này, chú sẽ ngủ một lúc, nhưng ngày mai khi cháu đi học về, hãy bàn tới việc cùng nhau làm một bộ phim. Chú có một cái máy quay trông như súng.” Lucas mô tả khẩu súng bằng tay và chĩa vào Dene. “Chúng ta sẽ lên ý tưởng về một dự án nhỏ. Làm mấy ngày là xong.”

“Hẳn rồi ạ, nhưng liệu chú có cảm thấy ổn hơn vào ngày mai hay không? Mẹ nói...”

“Chú sẽ khoẻ hơn!” - Lucas nói, anh duỗi tay ra và vỗ ngực.

—

Khi Dene bước vào tòa nhà, cậu kiểm tra lại lịch hẹn trên điện thoại và thấy rằng mình còn mười phút. Vẫn mặc nguyên áo ngoài, cậu cởi áo lót ra để làm khăn lau mồ hôi trước khi đi đến chỗ phòng thẩm định. Có một gã trai đang đứng chờ ngoài cửa phòng. Dene ghét phải đối diện kiểu người sắp gặp. Anh ta là kiểu người hói cạo râu mỗi ngày. Rằng anh ta muốn trông như thể mình kiểm soát được mái tóc, như thể bị hói là sự lựa chọn của anh ta, nhưng bất kể thế nào, khoảng tóc lơ thơ xuất hiện ở hai bên đầu không đẹp đẽ như một cái vương miện. Gã trai có bộ râu màu nâu nhạt khá gọn gàng, bù đắp cho việc thiếu tóc ở trên đầu, có lẽ xu hướng bây giờ là vậy, những người hipster[38] da trắng luôn cố tỏ ra tự tin nhưng lại che giấu toàn bộ khuôn mặt họ đằng sau lớp râu rậm và kính gọng đen. Dene tự hỏi liệu ta có buộc phải là người da màu thì mới nhận được trợ cấp? Có lẽ dự án của anh ta là hỗ trợ trẻ em trong một công trình về rác thải. Dene rút điện thoại ra để tránh phải trò chuyện.

“Có phải cậu cũng đến xin trợ cấp không?” - Gã trai nói với Dene.

Dene gật đầu và đưa tay ra bắt.

“Dene.” - Cậu nói.

“Rob.” - Gã trai đáp.

“Anh ở khu nào?” - Dene hỏi.

“Thật ra tôi đang không có chỗ ở cố định ngay lúc này, nhưng tháng sau tôi và một số bạn bè sẽ thuê nhà ở Tây Oakland. Giá bên ấy rẻ tiền hơn hẳn.” - Rob nói.

Dene nghiến chặt hàm và chớp mắt: Rẻ tiền hơn hẳn. “Anh không lớn lên ở thành phố này à?” - Dene tiếp tục. “Làm gì có ai là thực sự lớn lên ở nơi này, phải không?”

“Gì cơ?”

“Cậu hiểu ý tôi mà.”

“Phải, tôi hiểu.”

“Cậu có biết Gertrude Stein[39] từng nói gì về Oakland không?” - Rob hỏi.

Dene lắc đầu ngay cả khi cậu biết câu trả lời. Thậm chí cậu còn từng trích dẫn mấy quan điểm ấy về Oakland khi nghiên cứu cho dự án của mình. Cậu biết chính xác những gì anh chàng sắp nói.

“Nơi này không có bình yên...” - Anh ta thì thầm, với nụ cười ngớ ngẩn làm Dene muốn đấm cho một phát. Dene muốn nói với gã rằng cậu từng tra cứu đoạn trích trong văn bản gốc, cuốn Tự truyện của mọi người[40], và biết rằng tác giả đang nói về nơi cô ấy lớn lên, Oakland, đã thay đổi và phát triển rất nhiều, đến nỗi vùng thơ ấu của cô, một chốn bình yên, đã biến mất không còn ở đó nữa. Dene muốn nói với gã trai rằng đó là những gì đã xảy ra với người bản địa. Rằng họ không giống nhau, rằng Dene là người bản địa, sinh ra và lớn lên ở Oakland, chính Oakland. Rob có lẽ đã không tìm hiểu thêm về cuốn sách bởi vì gã đã có được những gì mình muốn từ nó. Hẳn là gã đã sử dụng câu trích dẫn trong các bữa tối và giúp những người như gã cảm thấy thoải mái khi chiếm lấy các khu phố mà họ từng sợ đái ra quần nếu phải lái xe qua mười năm trước.

Câu trích dẫn ấy rất quan trọng đối với Dene. Chốn bình yên. Cậu chưa đọc các tác phẩm khác của Gertrude Stein ngoài cuốn tự truyện. Nhưng đối với những người bản địa ở vùng đất này, hay khắp châu Mỹ, cuộc sống đã đổi thay vĩnh viễn vì sự phát triển, với những toà nhà làm từ kính, bê tông và thép, chỉ còn chuỗi ký ức không thể trở về. Mảnh đất này không còn thứ gọi là bình yên.

Gã trai nói rằng đã đến giờ hẹn của mình và đi vào. Dene lau tóc bằng cái áo lót một lần nữa rồi cất nó vào trong ba lô.

Hội đồng thẩm định làm việc trong một căn phòng vuông gồm bốn cái bàn. Khi ngồi xuống, cậu nhận ra họ đang thảo luận về dự án của mình. Dene không biết phải làm gì, nói gì. Tâm trí cậu rối bung. Họ đề cập đến việc dự án thiếu ví dụ thực tiễn. Không ai trong số họ nhìn thẳng vào cậu. Họ có bị cấm nhìn vào cậu không? Dene quan sát những người trong phòng. Một bà già da trắng. Hai người đàn ông da đen trung niên. Hai người phụ nữ da trắng trung niên. Một chàng trai Tây Ban Nha trẻ tuổi. Một người phụ nữ Indian không thể xác định tuổi, rồi đến một người đàn ông chững chạc, cũng rõ ràng là bản xứ, với mái tóc dài và đôi bông tai bạc màu ngọc lam đeo trên tai. Họ quay đầu về phía Dene. Cậu có ba phút để trình bày bất cứ điều gì cậu nghĩ rằng họ nên biết nằm ngoài hồ sơ. Cơ hội cuối cùng để thuyết phục họ rằng dự án mà cậu theo đuổi đáng được tài trợ.

“Xin chào. Tên tôi là Dene Oxendene. Tôi là thành viên của hội người Cheyenne và Arapaho Tribes ở Oklahoma. Chúc buổi sáng tốt lành và cảm ơn mọi người đã dành thời gian, sự quan tâm cho dự án của tôi. Xin lỗi nếu tôi lan man xa quá. Tôi cảm kích trước cơ hội này. Tôi biết thời gian của chúng ta có hạn, vì vậy tôi sẽ đi thẳng vào vấn đề. Tất cả mọi chuyện bắt đầu khi tôi mười ba tuổi. Chú tôi chết và tôi đã tiếp tục công việc mà ông từng bắt đầu. Những gì chú ấy đã làm cũng như những gì mà tôi muốn làm, là ghi lại câu chuyện đời sống của cộng đồng người da đỏ ở Oakland. Tôi muốn đặt máy quay trước họ, thu hình, ghi âm, tôi sẽ lưu lại những gì họ nói nếu họ muốn, để họ viết mọi thứ, để họ kể câu chuyện của mình như thể không có ai ở đó, không đạo diễn, chỉ dẫn hay kịch bản. Tôi muốn họ có thể nói những gì họ muốn. Hãy để chính nội dung định hướng ý nghĩa của dự án. Có rất nhiều câu chuyện ở đây. Tôi biết dự án này đòi hỏi nhiều công sức biên tập, lắng nghe, thấu hiểu, và nó là những gì cộng đồng của chúng ta cần quan tâm sau một thời gian dài bị ngó lơ, bị bỏ mặc. Tôi sẽ trang bị một phòng quay ở trụ sở Văn hoá Indian. Điều tôi muốn làm là trả tiền cho những người kể chuyện và câu chuyện của họ. Câu chuyện là vô giá, tiền nong chỉ là để thể hiện lòng trân trọng. Đây không phải là một dự án nhằm thu thập dữ liệu đơn thuần. Tôi muốn mang đến một góc nhìn mới mẻ trên màn hình về văn hoá người bản địa. Những gì chúng ta biết về họ mới chỉ là bề nổi và sáo rỗng đến nỗi không ai muốn tìm hiểu xa hơn. Sự thật thì đau lòng hơn vậy, quá đau lòng để có thể giải trí. Nhưng quan trọng hơn là cách nó được miêu tả vô cùng thảm hại, và chúng ta chẳng làm gì để thay đổi nó, không gì, khốn kiếp, xin lỗi vì từ ngữ, nhưng nó làm tôi phát điên. Đó không phải là một bức tranh thảm hại, những người và những câu chuyện mà bạn sẽ thấy không thống thiết, yếu đuối hay cần sự thương hại. Có niềm đam mê thực sự ở đó, và có lẽ là cả sự giận dữ. Tôi muốn lột tả khía cạnh này bởi vì tôi cũng cảm thấy như vậy, tôi sẽ thực hiện nó bằng tất cả tâm ý của mình, nếu dự án được phê duyệt và được ủng hộ nhiều tiền hơn. Có lẽ dự án còn chẳng tốn kém đến thế, chỉ vài ngàn là được, và tôi sẽ làm hầu hết mọi công việc. Xin lỗi nếu tôi trình bày quá lâu. Cảm ơn!”

Dene hít một hơi thật sâu. Hội đồng thẩm định vẫn cắm cúi làm việc. Cậu thở ra, hối hận về tất cả những gì đã nói. Họ nhìn chằm chằm vào máy tính và gõ tốc ký. Đây là thời gian để họ đưa ra câu hỏi. Không phải câu hỏi cho Dene. Câu hỏi cho nhau. Thảo luận về khả năng tồn tại của dự án. Mẹ kiếp. Cậu quên sạch mình vừa trình bày cái gì. Người đàn ông bản địa gõ nhẹ vào đồng hồ sơ của Dene và hắng giọng:

“Một ý tưởng thú vị. Nhưng tôi gặp khó khăn để xác định chính xác ý định của người nộp đơn, tôi tự hỏi, và xin vui lòng góp ý nếu tôi đã bỏ lỡ điều gì đó, tôi băn khoăn về việc anh ta có thực sự nghiên cứu về dự án hay chỉ tưởng tượng ra. Ý tôi là, anh ta thậm chí còn chẳng có một ví dụ thực tế...” - Người đàn ông bản xứ nói.

Dene biết ngay ông ta sẽ xoáy vào chỗ đó. Có khi ông ta còn không biết rằng Dene cũng là người bản xứ. Mẹ kiếp! Ví dụ thực tiễn! Nhưng Dene không thể nói bất cứ điều gì. Cậu đang chỉ là con ruồi đậu trên tường, và đã bị ông ta đập cho một phát. Ai đó thì thầm thêm điều gì khác.

Người đàn ông da đen lớn tuổi, ăn mặc đẹp hơn, với bộ râu trắng và đeo kính, nói: “Tôi nghĩ ý tưởng này khá thú vị, nếu anh ta thực sự làm những gì anh ta hứa hẹn, về cơ bản, là vượt ra khỏi cách thu thập tài liệu truyền thống để lên tiếng theo một cách mới mẻ. Như miêu tả thì có vẻ như anh ta không phải là người quay phim, gần như là chẳng có ai đứng sau máy quay ở đây cả. Điều băn khoăn của tôi là liệu anh ta có thể khiến mọi người tìm đến, trao lòng tin tưởng và kể câu chuyện của họ hay không. Nếu anh ta có thể, tôi tin dự án này sẽ trở nên rất triển vọng khi anh ta biến nó thành một thứ sản phẩm đậm tính cá nhân, hữu hình và có tầm nhìn. Đôi khi người đạo diễn có quá nhiều ảnh hưởng lên các câu chuyện. Tôi thích ý tưởng rằng anh ta cho phép chính nội dung mới là thứ định hướng tầm nhìn cho dự án. Đây sẽ là những câu chuyện rất có trọng lượng.”

Dene thấy người đàn ông bản địa đổi tư thế một cách đầy khó chịu trên ghế, cất hồ sơ của Dene vào một cặp táp rồi đặt nó ở phía sau một chồng tài liệu lớn.

Người phụ nữ da trắng lớn tuổi trông giống Tilda Swinton[41] nói: “Nếu anh ta nhận trợ cấp và sản xuất được một bộ phim tài liệu mới mẻ, tôi nghĩ rằng điều đó sẽ rất tuyệt, tôi biết còn nhiều điều phải thảo luận về trường hợp này. Chúng ta đã có khoảng hơn hai mươi ứng viên để cân nhắc và tôi chắc rằng một vài hồ sơ sẽ cần sự xem xét và thảo luận nghiêm túc.”

—

Trở lại ga BART, hướng về nhà, Dene nhìn thấy khuôn mặt cậu phản chiếu trên phần tối của cửa sổ đoàn tàu. Trông cậu rạng rỡ. Cậu thu lại nụ cười trên mặt khi bắt gặp nó. Dene đã nhận được trợ cấp. Hẳn rồi. Năm nghìn đô la. Cậu chưa từng có nhiều tiền đến vậy, chưa một lần trong đời. Cậu nghĩ về chú mình và đôi mắt sáng lên. Cậu siết chặt túi khoác, ngả đầu ra sau, không nghĩ gì nữa, để mặc đoàn tàu đưa mình về nhà.

Khi Dene trở về ngôi nhà trống trải, có một chiếc máy ảnh cũ nằm trên bàn cà phê trước cái ghế dài. Cậu cầm nó lên và ngồi xuống. Đó là chiếc máy ảnh hình khẩu súng của Lucas. Với cái cò. Cậu ngồi đó một mình cùng chiếc máy ảnh trong lòng, đợi mẹ trở về với một thông báo.

Khi bà bước vào, vẻ mặt bà đã thể hiện tất cả. Mẹ không cần phải nói ra. Như thể cậu đã biết trước điều đó, Dene đứng dậy, cầm máy ảnh trên tay, cậu chạy qua mẹ thẳng ra khỏi cửa trước. Cậu tiếp tục chạy xuống chân đồi rồi đến Công viên Dimond. Có một đường hầm dưới lòng công viên. Nó cao khoảng ba mét, dài khoảng hai trăm mét, và đoạn giữa (một trăm mét tính từ lối vào), nếu bạn ở trong đó, nó tối đến nỗi bạn không thể nhìn thấy thứ gì. Mẹ nói rằng có một con đường thủy ngầm chạy ra vịnh. Cậu không biết tại sao cậu đến đây, hoặc tại sao cậu lại mang theo cái máy ảnh. Cậu thậm chí còn chẳng biết cách sử dụng nó. Gió rít trong hầm. Táp thẳng vào Dene. Như là hơi thở. Nó là một cái miệng với cái cổ họng. Dù cố gắng, cậu không thể bật máy ảnh lên nhưng Dene vẫn chĩa nó về phía đường hầm. Cậu tự hỏi liệu mình có bao giờ kết thúc như Lucas không. Rồi cậu nghĩ về mẹ ở nhà. Mẹ chẳng làm gì sai. Không ai là có lỗi. Dene nghĩ cậu nghe được tiếng bước chân vọng ra từ bên trong đường hầm. Cậu trèo lên một bên con lạch và định chạy ngược lên đồi để trở về nhà, nhưng lại dừng lại. Cậu tìm thấy cái công tắc ở sườn máy ảnh, ngay chỗ dòng chữ Bolex Paillard. Cậu chĩa máy ảnh vào đèn đường, vào con phố. Cậu để nó quay suốt quãng đường đi bộ về nhà. Cậu muốn tin rằng khi bật máy, chú Lucas vẫn ở bên mình, nhìn cuộc sống qua lăng kính. Khi về đến gần nhà, cậu thấy mẹ đứng cạnh cửa sổ chờ cậu. Mẹ đã khóc. Dene vòng qua phía sau một cột điện thoại. Cậu nghĩ về những gì mẹ phải trải qua, mất đi người em trai ruột. Cảm giác có gì không đúng trong cách Lucas giã từ thế giới, như thể chú ấy lạc lối và cô đơn. Norma cúi xuống, ôm lấy khuôn mặt cậu trong tay. Máy quay vẫn chạy. Cậu nhấc nó lên, kéo cò, hướng về mẹ và nhìn đi chỗ khác.

Opal Victoria Viola Bear Shield

Tôi và chị gái, Jacquie, đang làm bài tập trong phòng khách với cái tivi bật to đúng lúc mẹ trở về và mang theo tin tức rằng chúng tôi sẽ chuyển đến Alcatraz.

“Đóng gói đồ đạc đi. Chúng ta sẽ chuyển tới đó. Ngay hôm nay!” - Mẹ nói. Và chúng tôi hiểu điều này nghĩa là gì. Chúng tôi sẽ tránh lễ Tạ ơn ở đó.

Hồi đó, cả gia đình sống ở phía Đông Oakland, chúng tôi có một ngôi nhà màu vàng. Đó là ngôi nhà sáng nhất nhưng nhỏ nhất trong khu phố. Một phòng ngủ hai giường với căn bếp bé đến nỗi không kê vừa một cái bàn. Tôi không thích sống ở chỗ ấy, thảm lót sàn thì mỏng và có mùi như bụi đất. Chúng tôi không có lấy một chiếc ghế dài hay tivi, nhưng nó còn tốt chán so với những nơi trước đây.

Một buổi sáng, mẹ vội vàng đánh thức chúng tôi, mặt bà tím bầm. Bà mặc chiếc áo khoác da màu nâu quá khổ cứ chực tuột xuống khỏi vai. Hai bờ môi bà sưng lên. Đôi môi lớn bất thường khiến tôi bối rối. Mẹ không nói được rõ ràng, cố gắng bảo hai chị em gói ghém đồ đạc.

Họ của Jacquie là Red Feather, còn của tôi thì là Bear Shield. Cả hai người cha đã bỏ mẹ mà đi. Trong buổi sáng mẹ về nhà với khuôn mặt bị đánh đập, chúng tôi bắt xe buýt đến một ngôi nhà mới, ngôi nhà màu vàng. Tôi không biết làm thế nào mà bà kiếm được một ngôi nhà. Trên xe buýt, tôi tiến lại gần mẹ, ủ tay vào túi áo khoác.

“Tại sao mình lại có những cái tên như thế này ạ?”

“Chúng đến từ những danh pháp trong tiếng người bản địa cổ. Chúng ta đã có cách đặt tên riêng trước khi những người da trắng xuất hiện và lan rộng tên họ mới để nắm quyền ảnh hưởng lên thổ dân.”

Tôi đã không hiểu lời giải thích về các dòng họ. Và tôi đã băn khoăn liệu Bear Shield (Khiên Gấu) có nghĩa là những chiếc khiên mà loài gấu dùng để tự bảo vệ mình, hay là những chiếc khiên mà con người dùng khi đối diện loài gấu, hay nó chính là những chiếc khiên được làm ra từ những con gấu? Bất kể thế nào, thật khó để giải thích điều đó ở trường, làm thế nào mà tôi lại là Khiên Gấu, và đó thậm chí còn chẳng phải là phần tồi tệ nhất. Phần tệ nhất là tên tôi, hai chữ: Opal Viola. Tôi có tên Opal Viola Victoria Bear Shield. Victoria là tên mẹ, mặc dù bình thường người ta vẫn gọi bà là Vicky, và phần Opal Viola đến từ bà ngoại, người mà chúng tôi chưa bao giờ gặp. Mẹ nói rằng bà ngoại là một phụ nữ duy tâm và là ca sĩ hát những bài hát tâm linh, vì vậy tôi nên mang theo cái tên dài dòng cổ lỗ đó đi khắp nơi với lòng tự hào. Những đứa trẻ khác đã không phải bịa thêm vần điệu hay lái chữ để khiến cái tên trở nên buồn cười hơn. Chúng nó chỉ việc đọc to toàn bộ tên tôi và cười nắc nẻ.

—

Chúng tôi lên xe buýt vào một buổi sáng xám xịt lạnh lẽo cuối tháng Giêng, năm 1970. Tôi và Jacquie đeo những chiếc túi màu đỏ cũ kỹ có gắn bánh xe giống nhau, chẳng đựng được bao nhiêu đồ. Dù sao thì chúng tôi cũng không có nhiều mà gói ghém. Tôi đã mang theo hai bộ đồ và ôm chú gấu bông bạn thân, Two Shoes (Hai Chiếc Giày), trên tay. Cái tên Two Shoes đến từ chị Jacquie, bởi vì chú gấu bông thời thơ ấu của chị chỉ có một chiếc giày. Nó không phải tên là One Shoe (Một Chiếc Giày), nhưng có lẽ tôi nên thấy mình may mắn khi có được chú gấu với đầy đủ hai chiếc giày. Nhưng sau đó, họ sản xuất những chú gấu chân trần, vì thế có khi tôi cũng chẳng may mắn lắm.

—

Ra đến vỉa hè, mẹ quay mặt về hướng ngôi nhà: “Hãy nói lời tạm biệt với nó, các con.”

Tôi có thói quen kiểm tra cửa trước để chắc chắn rằng không có cái thông báo trục xuất nào dán trên đó. Nếu có một cái thì nó sẽ luôn ở đó. Mẹ giữ chúng được dán nguyên vẹn trên cửa rồi bao biện rằng bà chưa bao giờ nhìn thấy chúng, và có thêm một chút thời gian.

Tôi và Jacquie nhìn ngôi nhà. Nó ổn, ngôi nhà màu vàng. So với những chỗ ở trước. Nơi đầu tiên chúng tôi sống mà không có bóng dáng một trong hai người cha, vì vậy, nó yên tĩnh và ngọt ngào, giống như chiếc bánh kem chuối mà mẹ đã làm trong đêm đầu tiên chúng tôi ở đó, khi bình gas vẫn hoạt động còn điện thì chưa có, chúng tôi đã đứng ăn trong bếp, dưới ánh nến.

Hai chị em vẫn mải suy nghĩ xem phải tạm biệt căn nhà thế nào thì mẹ hét lên “Bus!” và chúng tôi phải đi theo sau bà, kéo những chiếc túi màu đỏ có bánh lăn giống hệt nhau.

—

Lúc đó là giữa trưa, trên xe vắng tanh. Jacquie ngồi cách vài hàng ghế như thể chị ấy không quen biết chúng tôi, như thể chị ấy đang đi một mình. Tôi muốn hỏi nhiều hơn về hòn đảo, nhưng tôi biết mẹ không thích nói chuyện trên xe buýt. Mẹ cũng giống như Jacquie. Làm bộ rằng tất cả chúng tôi không quen biết nhau.

“Tại sao chúng ta lại nói về việc riêng của mình xung quanh những người xa lạ?” - Mẹ bảo.

Sau một lúc, tôi không thể chịu nổi thêm nữa. “Mẹ ơi!” - Tôi nói: “Chúng ta đang làm gì thế?”

“Chúng ta đang đi thăm họ hàng. Những người Indian. Chúng ta sẽ đi đến nơi có cái nhà tù cũ. Bắt đầu từ bên trong phòng giam, nơi hiện tại chúng ta ở, những người Indian, nơi mà họ đã đưa chúng ta đến, mặc dù họ cố làm như họ không ép chúng ta phải ở đó. Chúng ta sẽ tìm cách vượt ra từ bên trong bằng một cái muỗng. Đây, con nhìn này.”

Mẹ đưa cho tôi một xấp thẻ có kích thước giống như những lá bài từ trong ví. Bạn có thể nhìn thấy hình ảnh đó ở khắp mọi nơi, bóng của một người Indian cưỡi ngựa, phía mặt còn lại in dòng chữ Lời tiên tri Ngựa điên. Tôi đọc nó:

Vượt xa khỏi nỗi khổ; Quốc gia Đỏ sẽ sống lại và trở thành phước lành cho một thế giới mục ruỗng. Một thế giới đầy những lời thất hứa, sự ích kỉ và chia ly. Một thế giới khao khát ánh sáng. Tôi thấy thời đại của bảy thế hệ, khi con người với mọi màu da tập hợp dưới Cây Sự Sống thiêng liêng và chu kì Trái Đất sẽ lại tái diễn.

Tôi không hiểu mẹ đã cố giải thích gì với tấm thẻ đó, hay với cái muỗng. Nhưng đấy là kiểu của mẹ. Nói chuyện bằng một ngôn ngữ riêng. Tôi hỏi mẹ xem liệu nơi ấy có loài khỉ hay không. Chẳng rõ làm sao mà lúc nào tôi cũng nghĩ trên một hòn đảo thì phải có khỉ. Mẹ không đáp, bà chỉ mỉm cười và đôi mắt ngắm nhìn những con đường dài màu xám phía bên kia cửa sổ xe buýt, chăm chú như thể đó là bộ phim yêu thích cũ xưa mà mẹ đã xem quá nhiều lần.

—

Một chiếc xuồng đưa chúng tôi đến hòn đảo. Tôi dụi đầu vào lòng mẹ suốt quãng thời gian. Những người đưa chúng tôi đến nơi mặc đồng phục quân đội. Tôi đã không hiểu mình đang dấn thân vào chuyện gì.

—

Chúng tôi ăn món thịt bò hầm từ những chiếc bát xốp, giữa một đám đàn ông trẻ tuổi trông có vẻ to lớn và nóng nực trong áo khoác màu gỗ sồi. Mẹ ngồi hút thuốc lá đằng xa với hai người phụ nữ da đỏ lớn tuổi ồn ào. Có một chồng bánh mì, bơ và những nồi thịt hầm trên bàn. Khi lò sưởi trở nên quá nóng, chúng tôi dịch ra xa và ngồi xuống.

“Em không biết chị thì thế nào...” - Tôi nói với Jacquie, miệng đây bánh mì và bơ: “...nhưng em thích sống thế này.”

Chúng tôi cười lớn và Jacquie dựa lên tôi, vô tình cộc đầu vào nhau, khiến chúng tôi còn cười to hơn. Rồi trời trở khuya, tôi đã ngủ gật khi mẹ quay lại.

“Mọi người ngủ trong phòng giam. Nó ấm hơn!” - Bà nói với chúng tôi. Tôi và Jacquie ngủ trong phòng giam đối diện với mẹ. Bà luôn có vẻ điên rồ, nhảy việc liên tục, đưa chúng tôi đi khắp thành phố Oakland, gặp gỡ rồi lại chia tay với những người cha, chuyển trường học,... Nhưng lần này có gì đó khác, chúng tôi đã luôn kết thúc trong một ngôi nhà, một căn phòng, hay ít nhất là trên giường. Tôi và Jacquie ngủ cạnh nhau, với tấm chăn Indian, trong phòng giam cũ đối diện mẹ.

Tất cả mọi thứ khiến âm thanh trong các phòng giam vọng rất lâu. Mẹ hát bài hát ru Cheyenne mà bà từng hát để đưa chúng tôi vào giấc ngủ. Tôi đã không nghe thấy nó trong một thời gian dài, tôi đã gần như quên lãng nó, và ngay cả khi điên cuồng vang vọng qua những bức tường, nó vẫn là thanh âm giọng hát của mẹ. Chúng tôi ngủ thiếp đi nhanh chóng và yên bình.

—

Jacquie hoà nhập nhanh hơn tôi nhiều. Chị ấy kết bạn với một nhóm thanh thiếu niên quanh đảo. Người lớn rất bận rộn nên không để tâm nhiều đến họ. Tôi thì lẵng nhẵng theo mẹ. Chúng tôi nói chuyện với mọi người, tham dự các cuộc hội họp nhằm quyết định những việc cần làm, những gì cần hỏi, những yêu cầu cần đưa ra. Những người Idian nắm quyền có vẻ dễ nổi điên hơn. Đó là những người đàn ông. Và những người phụ nữ thì có vẻ không nghe lời nhiều như họ muốn. Chỉ mới mấy ngày trôi qua mà đằng đẵng như hàng tuần. Cảm giác chúng tôi sẽ ở ngoài đó mãi mãi, chờ họ xây dựng trường học, cơ sở y tế, trung tâm văn hóa.

Mẹ bảo tôi ra ngoài tìm xem Jacquie đang làm gì. Tôi không muốn lang thang một mình. Nhưng sự chán chường cuối cùng cũng cho tôi đủ can đảm để ra ngoài tìm kiếm. Tôi mang theo Two Shoes. Tôi biết mình đã quá lớn để chơi với gấu bông. Tôi gần mười hai tuổi. Nhưng tôi vẫn mang nó theo cùng đi xuống phía bên kia ngọn hải đăng, nơi có vẻ không nên tới.

Tôi tìm thấy họ bên bờ biển gần Cổng Vàng. Họ ngồi trên các tảng đá, chỉ vào nhau và cười đùa theo cách ồn ào, suông sã đúng kiểu thanh thiếu niên. Tôi nói với Two Shoes rằng đây không phải là một ý tưởng hay và rằng chúng tôi nên quay lại.

“Chị ơi, đừng lo lắng. Tất cả những người này, ngay cả những người trẻ tuổi, đều là họ hàng của ta. Vì vậy, đừng sợ hãi. Hơn nữa, nếu có ai xua đuổi chị, em sẽ nhảy xuống và cắn vào mắt cá chân họ, họ không ngờ được điều đó. Em sẽ sử dụng năng lực gấu thần của mình, em sẽ đưa họ vào giấc ngủ. Kiểu như một giấc ngủ đông ngay lập tức. Em sẽ làm như thế, chị ơi, vì thế đừng lo lắng. Đấng sáng tạo tạo ra em mạnh mẽ để bảo vệ chị!” - Two Shoes nói.

Tôi bảo Two Shoes ngừng nói chuyện như một người da đỏ.

“Em không hiểu ý của chị. Nói chuyện như một người da đỏ là sao?” - Gấu đáp.

“Em không phải là người Indian, TS[42]. Em là một con gấu bông.”

“Chị biết thừa là chúng ta không khác nhau bao nhiêu. Cả hai chúng ta đều được đặt tên theo những người đàn-ông-óc-lợn.”

“Óc-lợn?”

“Đàn ông với bộ óc của những con lợn.”

“Nghĩa là sao?”

“Columbus gọi chị là người Indian, còn với em, đó là lỗi của Teddy Roosevelt[43].”

“Sao lại thế?”

“Ông ta từng săn gấu, rồi một lần ông ta tìm thấy một con gấu đói già lông xù, và đã quyết định không bắn nó. Sau đó, trên các tờ báo xuất hiện truyện tranh về câu chuyện săn bắn, làm cho ông Roosevelt trông có vẻ như là một người nhân hậu, một người yêu tự nhiên thực sự, điều đó thật tuyệt. Rồi người ta làm những con gấu nhồi bông nhỏ và đặt tên chúng là Teddy. Gấu Teddy đã trở thành gấu bông. Điều họ không kể ra là ông ta đã cắt cổ con gấu già đó. Ấy là loại lòng nhân hậu mà không ai muốn cho bạn biết.”

“Làm sao em lại biết được chuyện này?”

“Ta phải biết về lịch sử của dân tộc mình. Tất cả những gì họ đã làm khiến ta ở đây ngày hôm nay. Loài gấu bọn em, hay người Indian như chị, chúng ta đã trải qua rất nhiều. Họ đã cố giết chúng ta. Nhưng sau đó khi họ kể lại lịch sử, họ lèo lái để nó giống như một cuộc phiêu lưu anh hùng xuyên qua khu rừng vắng. Những chú gấu và người da đỏ ở khắp mọi nơi. Chị ơi, họ cắt họng tất cả chúng ta.”

“Tại sao chị lại cảm thấy như mẹ đã nói với mình về chuyện này rồi?”

“Roosevelt nói: Tôi không tiêu cực đến mức nghĩ rằng chỉ những người da đỏ đã chết mới tốt, nhưng tôi tin rằng cứ mười người thì phải có đến chín kẻ ngốc, và tôi không muốn tiếp xúc đủ nhiều để gặp được người thứ mười.”

“Ôi, TS! Điều đó thật sai lầm! Chị chỉ mới nghe câu chuyện về cây gậy lớn[44].”

“Chuyện cây gậy lớn chỉ là lời dối trá về lòng thương xót. Trò chuyện dịu dàng nhưng lại luôn kè sẵn một cây gậy lớn, người ta nói về cách quản trị của người ngoại quốc thế đấy. Đó là những gì áp dụng trên chúng ta, cả loài gấu và người Indian. Người nước ngoài trên mảnh đất của ta. Và với những cây gậy lớn của mình, họ đã xua chúng ta đến tận xa phía tây, chúng ta gần như bị xoá sổ.”

Rồi Two Shoes lặng đi. Đó là gấu. Cậu ấy chỉ lên tiếng khi có điều gì muốn nói hoặc cậu ấy sẽ hoàn toàn im lặng. Tôi có thể biết được khi nhìn vào ánh sáng trong con ngươi đôi mắt của Two Shoes. Tôi đặt Two Shoes ngồi đằng sau một tảng đá và đi xuống chỗ chị gái.

—

Mọi người tụ tập trên một bãi cát nhỏ ẩm ướt rải đầy đá sỏi, hoàn toàn bị nhấn chìm nơi nước sâu hơn. Càng đến gần họ, tôi càng nhận thấy rõ hơn rằng Jacquie đang hành động kỳ quặc, mọi cử chỉ đều có vẻ phô diễn và méo mó. Chị ấy tốt với tôi. Quá tốt. Chị ấy gọi tôi lại gần, ôm tôi thật chặt, rồi giới thiệu với mọi người rằng tôi là em gái bằng giọng nói quá to. Tôi đã nói dối và bảo mình mười hai tuổi, nhưng họ thậm chí còn chẳng quan tâm. Tôi thấy rằng họ đang chuyền tay nhau một cái chai lớn. Nó đến chỗ Jacquie. Chị uống một ngụm dài.

“Đây là Harvey!” - Jacquie nói với tôi khi chị ấy chuyển cái chai đến tay anh chàng. Harvey cầm lấy và dường như không để ý đến những lời của Jacquie. Tôi rời khỏi chỗ họ và thấy một thằng bé đang đứng cách xa mọi người, một thằng bé trông trạc tuổi tôi. Cậu ta đang ném những hòn đá về phía mặt biển. Tôi hỏi cậu đang làm gì.

“Cậu không có mắt nhìn à?” - Thằng nhóc đáp.

“Trông như cậu đang cố gắng thoát khỏi hòn đảo bằng cách ném đi từng hòn đá một.” - Tôi nói.

“Tớ ước mình có thể ném hòn đảo ngu ngốc này vào đại dương.”

“Nó vốn đang ở giữa đại dương rồi.”

“Ý tớ là ném nó chìm xuống tận đáy.” - Cậu nói.

“Sao lại thế?” - Tôi hỏi.

“Bởi vì bố bắt tớ và anh trai ở đây...” - Cậu ấy nói: “Kéo chúng tớ ra khỏi trường học để đến nơi này. Không có tivi, không có thức ăn ngon, mọi người chạy xung quanh, uống rượu, nói về việc mọi thứ sẽ thay đổi. Mọi thứ vốn đã thay đổi rồi mà. Tớ thích được ở nhà hơn.”

“Cậu không nghĩ việc đứng lên đấu tranh vì điều gì đó là tốt à? Cố gắng sửa mọi sai lầm mà họ đã mang đến và áp đặt lên chúng ta trong suốt hàng trăm năm qua, kể từ khi họ xuất hiện?”

“Phải rồi, bố tớ suốt ngày chỉ nói đến mấy việc đó. Những gì họ đã làm với chúng ta. Chính phủ Hoa Kỳ. Tớ chẳng hiểu gì về mấy thứ ấy, tớ chỉ muốn về nhà thôi.”

“Tớ không nghĩ rằng bọn mình còn nhà đâu.”

“Tại sao mọi người lại muốn chiếm lấy một nơi ngu ngốc mà chẳng ai muốn ở, một nơi mà mọi người luôn tìm cách trốn thoát nếu phải ở trong đó?”

“Tớ không biết. Nơi này có thể có ích. Mình chẳng bao giờ biết được đâu.”

“Phải rồi!” - Thằng nhóc nói, sau đó cậu ném một hòn đá khá lớn qua chỗ đám thanh niên. Nó văng đến và họ hét lên những lời chửi rủa xa lạ.

“Tên cậu là gì?” - Tôi hỏi.

“Rocky.” - Cậu đáp.

“Vậy, Rocky thì ném đá[45] hả?

“Đừng trêu tớ. Thế tên cậu là gì?”

Tôi hối hận vì đã nói chuyện tên tuổi và cố gắng nghĩ đến điều gì khác để hỏi, nhưng đầu óc trống rỗng.

“Opal Viola Victoria Bear Shield!” - Tôi trả lời nhanh nhất có thể. Rocky vừa ném một hòn đá khác. Tôi không rõ liệu cậu ấy chẳng để tâm lắng nghe hay liệu cậu ấy không thấy nó buồn cười như hầu hết những đứa trẻ khác. Đằng nào thì ngay sau đó, một chiếc thuyền đột ngột xuất hiện. Mấy đứa trẻ lớn hơn đã đánh cắp nó từ nơi nào đó trên đảo. Mọi người đi về phía chiếc thuyền khi nó đến gần. Tôi và Rocky theo sau.

“Bạn sẽ lên thuyền à?” - Tôi hỏi Rocky.

“Ừ, chắc là tôi sẽ đi.” - Cậu nói.

Tôi đến chỗ Jacquie để hỏi chị ấy có theo họ không.

“Tất nhiên rồi, chết tiệt!” - Chị đáp, hoàn toàn say rượu, đó là khi tôi biết mình cũng phải đi.

Nước bị đục ngay lập tức. Rocky hỏi xem cậu có thể nắm tay tôi không. Câu hỏi khiến tim tôi đập nhanh hơn dù nó đã vốn dĩ đập nhanh vì được ngồi trên một chiếc thuyền đang rẽ sóng lao đi, cùng với tất cả những đứa trẻ lớn hơn, những đứa hẳn là chưa từng lái thuyền trong cả cuộc đời. Tôi nắm lấy bàn tay của Rocky khi con thuyền vượt lên khỏi đỉnh sóng và chúng tôi giữ hai tay như thế cho đến khi thấy một chiếc thuyền khác tiến về phía mình. Chúng tôi vội buông ra như thể cái nắm tay là lý do chiếc thuyền kia xuất hiện. Lúc đầu tôi tưởng đó là cảnh sát, nhưng sau thì nhận ra đó chỉ là một vài người đàn ông lớn tuổi chạy thuyền qua lại giữa đảo và đại lục để mua nhu yếu phẩm. Họ đang hét lên về điều gì đó với chúng tôi. Những người đàn ông buộc neo con thuyền ở mặt trước hòn đảo.

Chỉ đến khi cập cảng, tôi mới thực sự nghe được tiếng la hét. Chúng tôi đã bị mắng. Tất cả những đứa trẻ lớn hơn đều say rượu. Jacquie và Harvey đã bỏ chạy, khiến cho những người khác cũng chạy theo. Tôi và Rocky ở lại trên thuyền, nhìn những người đàn ông lớn tuổi bối rối trước đám thanh niên chạy loạng choạng, ngã xuống và cười một cách say sưa ngu ngốc. Khi hai người đàn ông nhận ra họ không bắt được ai và không ai chịu nghe, họ bỏ đi. Họ đã bỏ cuộc hoặc tìm thêm người đến trừng trị chúng tôi. Mặt trời đang lặn và một cơn gió lạnh ùa đến. Rocky bước xuống thuyền và cột neo. Tôi tự hỏi cậu ấy học cách làm vậy ở đâu. Tôi cũng bước xuống và cảm thấy cái thuyền bồng bềnh khi tôi rời khỏi nó. Sương mù đang xuống, chậm đến mức rón rén, ngang đến đầu gối chúng tôi. Tôi quan sát sương mù trong vài phút, rồi đi đến phía sau Rocky và nắm lấy tay cậu. Cậu quay lưng về phía tôi, nhưng lại để tôi cứ nắm tay mình như thế.

“Tớ vẫn sợ bóng tối...” - Cậu nói. Cảm giác như cậu ấy đang cố cho tôi biết điều gì khác. Nhưng trước khi tôi có thể hiểu được nó là gì, tôi nghe thấy một tiếng hét. Jacquie! Tôi buông tay Rocky, và chạy về phía âm thanh vang lên. Những từ mẹ kiếp, chết tiệt lướt qua, tôi dừng lại và quay người nhìn Rocky, ý bảo: Cậu còn chờ gì nữa? Thế mà Rocky quay lưng trở lại thuyền.

Khi tôi tìm thấy họ, Jacquie đang bước xa ra khỏi Harvey, cứ vài bước lại nhặt lên một hòn đá rồi ném nó vào anh ta. Harvey nằm trên mặt đất với một cái chai rỗng trong lòng, đầu lắc lư nặng trĩu. Đó là khi tôi nhận ra nét tương đồng. Không hiểu sao tôi lại không thấy điều ấy từ trước, rằng Harvey là anh trai Rocky.

“Đi thôi!” - Jacquie nói với tôi - “Thằng giẻ rách!”

Chị nhổ một bãi nước bọt lên mặt đất hướng về phía Harvey. Chúng tôi men theo đường phụ dẫn đến cầu thang lối vào nhà tù.

“Chuyện gì đã xảy ra?” - Tôi hỏi.

“Chẳng gì cả.”

“Anh ấy đã làm gì?” - Tôi lại hỏi

“Chị đã nói không với thằng đó. Nhưng nó chẳng quan tâm. Chị đã bảo hắn dừng lại.” - Jacquie dụi mắt - “Chuyện này chẳng quan trọng, chết tiệt!” - Chị nói và bước nhanh hơn.

Để Jacquie đi trước, tôi dừng lại và giữ cái thang ở đầu cầu thang, cạnh ngọn hải đăng. Tôi nghĩ mình nên nhìn lại, để tìm Rocky, nhưng rồi tiếng chị vang lên giục tôi bắt kịp.

Khi hai chị em trở lại khu phòng giam, mẹ đang ngủ. Một điều gì đó không đúng về cách bà nằm. Mẹ đang nằm úp sấp mặc dù bà luôn ngủ ngửa. Giấc ngủ của mẹ dường như quá sâu. Trông như mẹ nằm đó và thiếp đi dù không có ý định đánh một giấc. Và mẹ đang ngáy. Jacquie ngủ trong phòng giam đối diện còn tôi thì rúc vào tấm chăn cùng với mẹ.

Gió rít bên ngoài. Tôi sợ và bối rối vì mọi thứ. Chúng tôi đang làm gì trên đảo? Nhưng rồi tôi chìm sâu vào an tĩnh ngay khi nhắm mắt lại.

—

Tôi thức dậy với Jacquie nằm bên cạnh. Jacquie đã nằm vào chỗ của mẹ vào giữa đêm. Mặt trời chiếu lên hai chị em, in nghiêng bóng thanh chắn ngang khắp thân thể.

Những ngày sau, chúng tôi hầu như chẳng làm gì trừ việc tìm hiểu xem hôm đó sẽ được ăn gì, vào lúc nào. Chúng tôi ở lại trên đảo vì không còn lựa chọn nào khác. Không còn một căn nhà hay một cuộc sống để quay trở lại, không cả hy vọng rằng chúng tôi sẽ nhận được những gì mong đợi, rằng chính phủ sẽ thương xót, tha thứ cho chúng tôi bằng cách gửi thực phẩm và năng lượng, xây dựng nhà cửa, đầu tư vào nơi này. Ngày trôi qua ngày, không gì xảy ra. Những chiếc thuyền đến và đi với số nhu yếu phẩm ít dần. Rồi đến thời điểm tôi thấy mọi người kéo dây đồng ra khỏi tường của các tòa nhà và chuyển chúng xuống thuyền. Những người đàn ông trông mệt mỏi và say rượu thường xuyên hơn, ngày càng có ít phụ nữ, trẻ em xung quanh.

“Chúng ta sẽ rời khỏi đây. Hai con đừng lo lắng!” - Mẹ đã nói thế vào một đêm từ phòng giam bên kia. Nhưng tôi không còn tin tưởng bà nữa. Tôi không chắc mẹ đứng về phía ai. Có lẽ chẳng còn phía nào cả. Có lẽ chỉ còn một phía duy nhất giống như rìa đá ven bờ đảo.

Vào một trong những ngày cuối cùng trên đảo, tôi và mẹ trèo lên ngọn hải đăng. Mẹ nói với tôi rằng bà muốn nhìn về thành phố. Rằng bà có một thứ cần cho tôi biết. Mọi người đang nhốn nháo chạy xung quanh trong những ngày cuối cùng, như thể tận thế đang đến gần. Tôi và mẹ tôi ngồi đó trên bãi cỏ như không có gì xảy ra.

“Bé Opal Viola của mẹ!” - Mẹ nói, vuốt ve những lọn tóc sau tai tôi. Bà chưa từng, không một lần, gọi tôi là bé của mẹ.

“Con phải biết những gì đang xảy ra ở đây...” - Mẹ thì thầm: “Bây giờ con đã đủ lớn để biết, và mẹ xin lỗi vì đã không nói với con từ trước. Opal, con phải biết rằng chúng ta không bao giờ nên giữ kín những câu chuyện của mình và không ai là quá nhỏ để nghe. Tất cả chúng ta ở đây lúc này bởi vì một lời nói dối. Họ đã nói dối chúng ta kể từ khi ta xuất hiện. Và họ vẫn đang dối trá đến tận bây giờ!”

Cái cách mà bà nói “họ vẫn đang dối trá đến tận bây giờ” làm tôi sợ. Giống như nó có hai nghĩa khác nhau mà tôi chẳng thể hiểu được dù chỉ một. Tôi hỏi mẹ lời nói dối ấy là gì, nhưng mẹ chỉ nhìn chằm chằm về phía mặt trời, toàn bộ khuôn mặt trở nên méo mó. Tôi không biết phải làm gì ngoài việc ngồi đó và chờ đợi những lời tiếp theo. Một cơn gió lạnh táp vào khiến chúng tôi phải nhắm mắt trước nó. Với đôi mắt nhắm, tôi hỏi mẹ sẽ làm gì. Bà nói rằng chúng tôi chỉ có thể làm những gì chúng tôi có thể, và con quái vật cỗ máy chính phủ không có ý định dừng chân đủ lâu để nhìn lại xem điều gì đã thực sự xảy ra. Để sửa chữa mọi chuyện. Vì vậy, những gì chúng ta có thể làm chỉ là cố gắng hiểu được chúng ta đến từ đâu, những gì đã xảy ra với dân tộc của chính mình và tưởng nhớ họ bằng cách sống đoan chính, bằng cách kể lại những câu chuyện. Mẹ nói với tôi rằng thế giới được tạo nên từ những câu chuyện, chỉ những câu chuyện và những câu chuyện về những câu chuyện mà thôi. Và rồi, như thể tất cả những điều đó cần được suy ngẫm, mẹ tôi dừng lại một lúc lâu, nhìn về phía thành phố và nói với tôi rằng bà bị ung thư. Cả hòn đảo chợt biến mất. Mọi điều. Tôi đứng dậy và bước đi mà không biết mình đi đâu. Tôi nhớ ra rằng tôi đã bỏ lại Two Shoes ở tảng đá nào đó suốt thời gian dài.

Khi tôi tìm đến với Two Shoes, cậu ngồi lệch sang một bên và ở trong tình trạng xấu, như thể thứ gì đó đã nhai cậu, hoặc chỉ là gió và muối đã làm chú gấu bông bạc đi. Tôi bế cậu lên và nhìn thẳng vào khuôn mặt. Tôi không còn nhìn thấy ánh sáng trong mắt cậu ấy nữa. Tôi đặt Two Shoes xuống. Rồi cứ thế rời đi.

—

Khi trở lại đất liền, vào một ngày nắng sau hàng tháng trên đảo, chúng tôi lên xe buýt và quay trở lại gần nơi chúng tôi từng sống trước khi chuyển đến ngôi nhà màu vàng. Ngay bên ngoài trung tâm thành phố Oakland, trên phố Telegraph. Chúng tôi ở với người anh nuôi của mẹ, Ronald, người mà chúng tôi mới gặp lần đầu vào ngày chuyển đến cùng chung sống. Tôi và Jacquie chẳng thích ông ta một chút nào cả. Nhưng mẹ nói ông ta là một người đàn ông thực sự. Một người đàn ông duy tâm. Mẹ không muốn làm theo những gì các bác sĩ khuyên. Trong một thời gian, chúng tôi thường thăm thú phía bắc, nơi Ronald đổ mồ hôi như tắm. Ở đó quá nóng đối với tôi, nhưng Jacquie và mẹ thích nó. Tôi và Jacquie đều nói với mẹ rằng bà nên làm những gì mà các bác sĩ dặn dò. Bà đáp rằng bà không thể đi được, rằng mẹ chỉ có thể đi theo con đường mình sẽ đi. Đó cũng là cách mà mẹ đã ra đi. Dần dần lùi vào quá khứ như tất cả những điều thiêng liêng, đẹp đẽ khác và không bao giờ quay trở lại. Một ngày nọ, mẹ lọt thỏm trên chiếc ghế dài trong phòng khách của Ronald. Bà càng ngày càng gầy.

—

Sau chuyện Alcatraz[46], khi mẹ qua đời, tôi sống một cách trầm lặng. Tôi tập trung vào học hành. Mẹ đã luôn nói điều quan trọng nhất mà chúng tôi có thể làm là được giáo dục, nếu không thì chúng tôi sẽ mãi sống cuộc đời câm lặng. Hai chị em đã không ở lại với Ronald. Mọi thứ trở nên tồi tệ nhanh chóng. Nhưng đó là câu chuyện cho một thời điểm khác. Khi bà còn ở đó, và thậm chí sau khi bà chết, ông ta luôn bỏ mặc chúng tôi. Tôi và Jacquie dành trọn thời gian bên nhau khi ở trường. Chúng tôi đến thăm mộ mẹ thường xuyên nhất có thể. Một ngày nọ trên đường về nhà từ nghĩa trang, Jacquie dừng lại và quay sang tôi.

“Chúng mình đang làm gì thế?”

“Về nhà!” - Tôi nói.

“Nhà nào?” - Jacquie hỏi.

“Em không biết!” - Tôi trả lời.

“Chúng mình sẽ làm gì?”

“Em không biết.”

“Em trả lời thông minh ghê.”

“Em đoán là chúng mình nên cứ đi thôi...”

“Chị đang mang thai!” - Jacquie nói.

“Gì cơ?”

“Vì thằng chó Harvey, nhớ không?”

“Gì cơ?”

“Đây không phải là vấn đề. Chị có thể thoát khỏi nó.”

“Không! Chị không thể cứ thế thoát khỏi nó.”

“Chị biết một người, bạn của chị, Adriana biết ai đó ở Tây Oakland.”

“Jacquie, chị không thể...”

“Không thể, thế rồi sao? Chúng ta cùng nhau nuôi đứa bé, với Ronald? Không!” - Jacquie nói.

Rồi chị bắt đầu khóc. Giống như ngày chị khóc dấm dứt trong đám tang. Jacquie dừng lại, đặt tay lên đồng hồ tính phí đỗ xe, và dứt mắt khỏi tôi. Chị quệt tay ngang má đầy khó nhọc rồi tiếp tục bước đi. Chúng tôi cứ thế bước đi yên lặng, mặt trời sau lưng, bóng hai đứa nghiêng dài đổ trên nền đất.

“Một trong những điều cuối cùng mẹ nói với em khi bọn mình ở ngoài đảo là không nên giữ kín những câu chuyện của mình.” - Tôi nói.

“Việc đấy nghĩa là sao?”

“Nghĩa là chuyện chị có thai.”

“Nó không phải là một câu chuyện, Opal, nó có thật.”

“Nó có thể là cả hai.”

“Cuộc sống không giống như truyện cổ tích. Mẹ đã chết, bà ấy sẽ không quay trở lại, và chúng ta chỉ còn một mình, sống với người đàn ông chúng ta không quen biết. Câu chuyện kiểu chó gì lại như thế?”

“Phải, mẹ chết rồi, em biết. Chúng ta một mình, nhưng chúng ta không chết. Đây không phải là kết thúc. Chúng ta không thể cứ thế bỏ cuộc, Jacquie. Phải không chị?”

Jacquie lặng im hồi lâu. Chúng tôi tiếp tục đi bộ, ngang qua những cửa hàng trên đại lộ Piedmont. Chúng tôi lắng nghe âm thanh động cơ từ những chiếc ô tô đi lại trên phố, như là tiếng sóng vỗ những tảng đá bên bờ tương lai vô định. Ở Oakland mọi thứ luôn thay đổi, từ trước cả khi mẹ xuất hiện rồi ra đi như gió cuối mùa.

Chúng tôi đi đến ngã tư chờ đèn đỏ. Khi nó chuyển sang màu xanh, Jacquie nắm lấy tay tôi. Và khi chúng tôi sang bên kia đường, chị ấy chẳng hề buông ra.

Edwin Black

Tôi đang ngồi trên bồn vệ sinh. Nhưng không thể giải quyết nỗi buồn. Tôi ngồi ở đó, tự nhủ mình phải cố gắng, phải kiên định, không chỉ nói miệng mà phải thực sự ngồi đó và tin tưởng. Đã sáu ngày kể từ lần đại tiện cuối cùng của tôi. Một trong những điều thú vị tôi đọc trên WebMD về chứng táo bón là: cảm giác mọi thứ không thể thoát ra. Bằng cách nào đó, cảm giác này đúng với toàn bộ cuộc sống của tôi. Giống như tên của một tập truyện ngắn mà tôi sẽ viết vào ngày nào đó, khi tất cả mọi thứ cuối cùng cũng được giải quyết.

Rắc rối với niềm tin là bạn phải tin rằng niềm tin sẽ có tác dụng. Tôi đã đánh vỡ cái bát niềm tin nho nhỏ của mình vì lỡ mở cửa sổ tâm trí từ ngày có internet và bị biến thành một phần của nó. Tôi không đùa đâu nhé. Tôi thấy như thể mình đang đi cai nghiện. Tôi đã đọc về các trại cai nghiện mạng internet ở Pennsylvania. Họ tổ chức những cuộc cai nghiện công nghệ số và chất gây nghiện bằng phương pháp tâm lý trị liệu dưới lòng đất ở Arizona. Vấn đề của tôi không chỉ là trò chơi điện tử. Hoặc cờ bạc. Hoặc kéo lên xuống kiểm tra các trang mạng xã hội cả ngày. Hoặc những cuộc tìm kiếm âm nhạc vô tận. Vấn đề của tôi là tất cả những điều trên. Tôi đã thực sự bị cuốn vào Cuộc sống ảo trong một thời gian dài, khoảng vài năm gì đó. Tôi lớn lên, trở nên béo tròn và lười biếng trong cuộc sống thực, còn Edwin Black ảo thì gầy hơn, chăm chỉ tập tành. Edwin Black nơi đó có một công việc và một cô bạn gái, mẹ cậu ta đã chết một cách bi thảm khi sinh con. Edwin Black đã được nuôi dưỡng trong đặc khu cùng với cha mình. Edwin của Cuộc sống ảo khiến tôi rất tự hào. Cậu ta có hy vọng.

Còn Edwin Black thực ở ngay đây trong nhà vệ sinh, hoàn toàn vô dụng bởi vì hôm qua tôi đã đánh rơi điện thoại vào bồn cầu còn máy tính thì bị hỏng, cùng chính ngày đen đủi ấy, nó ngừng hoạt động, đến con trỏ chuột cũng không di chuyển, không cả vòng chờ kết nối. Nó không khởi động lại sau khi tôi thử rút phích cắm, chỉ còn một màn hình đen câm lặng. Khuôn mặt tôi phản chiếu trên đó, biểu hiện nỗi kinh hoàng khi máy tính sắp chết, rồi sau đó là phản ứng của tôi khi thấy chính mình. Một phần trong tôi đã chết theo cái máy tính, khi nhìn ngắm khuôn mặt trên màn hình và nghĩ về chứng nghiện bệnh hoạn này. Suốt quãng thời gian ấy tôi hầu như chẳng làm gì cả. Bốn năm ngồi đó, nhìn chằm chằm vào máy tính, truy cập internet. Tôi cho rằng nếu không tính thời gian ngủ, thì đó là ba năm ròng rã. Không có cả thời gian mơ, thậm chí nếu có mơ, cũng chìm vào những từ khoá khi tôi lướt mạng. Những buổi sáng không còn ý nghĩa gì.

—

Tôi đã từng mơ trở thành một nhà văn. Có nghĩa là tôi đã tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Văn học so sánh, với luận án về Văn học Mỹ bản địa. Nghe kiểu như tôi đang nghiên cứu một cái gì đó lớn lao. Bức ảnh cuối cùng tôi đăng lên Facebook là bức ảnh chính mình trong mũ áo tốt nghiệp, với bằng tốt nghiệp trên tay, gầy hơn khoảng năm mươi kí, mẹ tôi tươi cười đứng bên cạnh, âu yếm nhìn tôi, trong khi lẽ ra bà ấy nên nhìn Bill - bạn trai của bà. Tôi đã bảo bà đừng rủ gã đi cùng ngày hôm ấy, tôi ghét cách gã cứ khăng khăng chụp ảnh chúng tôi ngay cả khi tôi đã yêu cầu gã ta dừng lại. Thế mà cuối cùng tôi lại thích bức ảnh. Tôi đã ngắm nhìn nó nhiều hơn bất kỳ tấm ảnh nào khác của mình. Nó đã là ảnh đại diện của tôi cho đến tận gần đây. Dù sau vài tháng, thậm chí là một năm vẫn không sao, nhưng nếu bạn giữ nguyên ảnh đại diện suốt bốn năm ròng, thì đó là điều thảm hại gần như không chấp nhận được trên mạng xã hội.

Rồi khi tôi quay lại sống với mẹ, quay lại với cánh cửa phòng cũ của mình, cuộc sống trước kia tại đây đã mở ra như một cái miệng khổng lồ và nuốt chửng tôi.

Giờ tôi không còn mơ mộng, có chăng tôi sẽ chỉ thấy những khối hình học tối tăm trôi dạt trên một tấm nền màu hồng, đen và tím: Màn hình chờ máy tính.

—

Tôi phải từ bỏ. Tôi đã cố nhưng không thể làm gì. Tôi đứng dậy, kéo quần lên và bước ra khỏi nhà vệ sinh một cách thất vọng. Bụng dạ nhộn nhạo như một quả bóng bowling. Ban đầu, tôi không dám tin vào mắt mình. Tôi nháy đúp chuột. Cái máy tính. Tôi gần như nhảy lên khi thấy dấu hiệu rằng nó đang hoạt động trở lại. Tôi muốn vỗ tay. Tôi xấu hổ trước sự phấn khích của mình. Tôi nghĩ chắc chắn nó bị virus. Tôi đã nhấp vào một liên kết lạ để tải xuống bộ phim Kị sĩ cô độc[47]. Mọi người đều bàn tán về việc nó tệ thế nào, theo rất nhiều cách. Nhưng tôi lại háo hức muốn xem. Không hiểu sao việc thấy Johnny Depp[48] thất bại nặng nề lại mang cho tôi sức mạnh.

Ngồi xuống đợi máy tính khởi động, tôi chợt nhận ra mình đang chà hai bàn tay vào nhau bèn dừng lại, để hai tay lên đùi. Ngẩng đầu lên, ánh mắt tôi dừng lại trên một bức ảnh được dán ngay trên tường.

Đó là cảnh Homer Simpson[49] đứng trước lò vi sóng tự hỏi: Có lẽ nào Jesus đã nướng một chiếc bánh cuộn nóng đến mức Ngài không thể ăn nó nữa? Tôi nghĩ về nghịch lý chuyển hoá động năng[50]. Tại sao một động năng vĩnh cửu và một vật thể bất động vĩnh cửu lại không thể tồn tại cùng lúc? Chuyện gì đang xảy ra trong bộ ruột xoắn cuộn, lòng thòng của tôi? Có khi nào nó chính là lời giải cho một nghịch lý cổ đại? Sẽ thế nào khi việc đại tiện bỗng dưng bị dừng lại một cách bí ẩn, cùng như việc không thể nhìn, nghe, thở, hay đại loại vậy? Không. Tất cả chỉ vì chỗ thực phẩm độc hại tôi đã tống vào miệng. Chuyện này chẳng liên quan gì đến thứ nghịch lý kia. Họ nói thứ đó không tốt. Tôi chẳng quan tâm. Tôi ăn quá nhiều.

—

Đôi khi internet cũng nghĩ cùng với bạn, thậm chí là nghĩ cho bạn, dẫn bạn đến với những thông tin quan trọng, bí ẩn mà bạn không bao giờ có thể tự tìm ra. Đó là cách mà tôi tìm hiểu về sỏi đường tiêu hoá. Sỏi đường tiêu hoá là một khối thức ăn cứng đặc bị mắc kẹt lại trong hệ thống dạ dày, và khi bạn tìm kiếm sỏi đường tiêu hoá, bạn lại được đưa đến với The Picatrix. The Picatrix là một cuốn sách viết về ma thuật và chiêm tinh từ thế kỷ thứ 12 bằng tiếng Ả Rập, có tựa đề Ghāyat al-Ḥakīm, nghĩa là “Đích đến của sự thông thái”, sỏi đường tiêu hoá được dùng trong đủ loại phép thuật. Tôi tìm được một bản dịch tiếng Anh điện tử của cuốn The Picatrix. Khi lướt xuống một trang ngẫu nhiên, từ “thuốc nhuận tràng” lọt vào mắt và tôi đọc đoạn văn sau: “Người Indian tin rằng khi mặt trăng ở vị trí này, họ nên mang theo thuốc nhuận tràng khi di chuyển. Đây được xem như một lá bùa hộ mệnh cho người lữ hành. Ngoài ra, khi mặt trăng ở vị trí này, một lá bùa được tạo ra có thể đem đến sự bất hoà giữa hai vợ chồng.” Nếu tôi tin vào loại phép thuật này (bên cạnh phép thuật của Internet, thứ đã dẫn tôi đến với cuốn sách) và kiếm được một viên thuốc nhuận tràng bằng cách nào đó, tôi có thể biến nó thành một lá bùa hộ mệnh - tất nhiên là vào khi mặt trăng ở vị trí thích hợp - tôi sẽ vừa giải quyết được chứng táo bón của mình lại vừa có thể phá hủy mối quan hệ của mẹ và gã Bill.

Bill không hẳn là một gã tệ. Chỉ là gã cứ cố tỏ ra tử tế bằng việc tìm cách nói chuyện với tôi. Điều đó chẳng tự nhiên chút nào. Vì tôi sẽ phải quyết định xem có nên đối xử tốt với gã hay không. Với kẻ lạ hoắc này. Mẹ tôi và Bill gặp nhau tại một quán bar trung tâm thành phố Oakland. Mẹ đã mang gã về nhà qua đêm, rồi để gã quay lại, hết lần này đến lần khác trong hai năm qua, và giờ tôi buộc phải suy nghĩ về việc mình nên cư xử thế nào, làm thân hoặc cố gắng thoát khỏi gã. Sau đó, tôi lại phải đấu tranh với việc ghét bỏ Bill một cách vô cớ bởi tôi không muốn trở thành loại con nít ghen tị với bạn trai của mẹ vì chỉ muốn giữ mẹ cho riêng mình. Bill là một gã Lakota[51] lớn lên ở Oakland. Gã ở nhà tôi gần như mỗi tối, còn tôi thì ở lì trong phòng mình. Tôi không thể tỏ thái độ nhưng cũng không thể thân thiện vui vẻ. Vì thế, tôi tích trữ thức ăn và ngồi trong phòng, đọc những gì nên làm với chứng táo bón này, tôi vừa tìm thấy trên một diễn đàn rằng táo bón có thể chỉ là chứng khó tiêu nghiêm trọng hoặc thực sự là táo bón. Chấm hết.

Thành viên diễn đàn tên là DefeKate Moss nói rằng, việc không đại tiện lâu có thể dẫn đến cái chết và rằng cô ta đã từng phải luồn một đường ống qua mũi để hút nó ra. Cô ta cũng nói nếu bạn bắt đầu buồn nôn và đau bụng thì nên đi cấp cứu. Tôi cảm thấy kinh tởm khi nghĩ đến việc phải đại tiện qua đường mũi thông qua một cái ống.

Tôi gõ tìm kiếm “bộ não và chứng táo bón” và nhấn Enter. Nhấp vào một số liên kết, lướt qua nhiều trang, tôi đọc rất nhiều mà chẳng thu lại được gì. Đó là cách thời gian của tôi trôi đi. Đường dẫn đưa ta từ liên kết này đến liên kết khác rồi bỗng nhiên, bạn thấy mình trở lại thế kỷ thứ mười hai...

Lúc khoảng sáu giờ sáng, mẹ tôi bất ngờ gõ cửa trước khi đi làm tại Trung tâm văn hoá Indian, nơi bà cứ gạ gẫm tôi đến xin việc.

“Mẹ biết con vẫn còn thức...” - Bà nói: “Mẹ có thể nghe thấy tiếng con nhấp chuột trong đó.”

Gần đây, tôi suy nghĩ nhiều về bộ não con người, cố gắng tìm kiếm lời giải thích cho cách nó hoạt động và những phần liên quan. Có rất nhiều thông tin ngoài kia. Internet giống như một bộ não đang cố tìm hiểu về bộ não. Tôi phải nhờ vào internet để lưu trữ mọi chuyện. Chẳng còn lý do gì để ghi nhớ khi mọi chuyện luôn ở ngay đó, giống như việc người ta đã từng nhớ biết bao nhiêu số điện thoại trong khi bây giờ còn chẳng nhớ nổi số của chính họ. Việc ghi nhớ đang trở nên lỗi thời.

Hồi hải mã là một phần của bộ não được kết nối với bộ phận lưu giữ thông tin và ký ức, nhưng tôi không biết chính xác điều đó nghĩa là gì. Là ký ức được lưu trữ ở đó, hay hồi hải mã giống như các chi nhánh kết nối với các phần khác của não, nơi ký ức thực sự được cất giữ trong các mối liên kết hay tại các nếp gấp? Và liệu ta có thể tuỳ ý truy cập hay không? Tua lại kỷ niệm, quá khứ, một cách vô thức? Tôi gõ vào thanh tìm kiếm trước khi nghĩ đến điều này. Trước cả khi tôi biết rằng tôi đang nghĩ về nó.

Tôi tìm ra rằng, chất dẫn truyền thần kinh giải phóng sự hạnh phúc cũng có liên quan đến hệ thống đường tiêu hóa của bạn. Mức serotonin[52] của tôi hẳn là không được ổn. Tôi đọc về các chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc, thành phần quan trọng của thuốc chống trầm cảm. Chẳng nhẽ tôi phải dùng thuốc chống trầm cảm ư? Hay tôi sẽ phải uống thuốc khác để giảm các chất có trong nó?

—

Tôi đứng dậy, lùi xa khỏi máy tính, vươn đầu hết cỡ để duỗi cổ. Tôi cố gắng tính xem mình đã dùng máy tính bao lâu, nhưng khi tôi nhét một miếng pizza vào miệng, miếng pizza ở đây đã hai ngày nay, suy nghĩ của tôi chuyển hướng về những gì đang diễn ra trong não khi tôi ăn. Tôi nhai và nhấp vào một liên kết khác. Tôi đọc được rằng thân não là nền tảng của ý thức và lưỡi thì tương quan gần như trực tiếp với thân não, vì vậy, ăn uống là con đường nhanh nhất để có được cảm giác tràn đầy sức sống. Cảm giác này của tôi bị gián đoạn bởi tôi thèm Pepsi chết được.

Trong khi đổ thẳng chai Pepsi vào miệng, tôi nhìn thấy mình trong tấm gương mẹ đặt trước tủ lạnh. Có lẽ bà ấy đã làm thế để khiến tôi tự nghĩ về bản thân mỗi khi mở cánh cửa tủ lạnh. Có lẽ bà ấy đang nói: “Ed, hãy nhìn lại chính mình! Ed, hãy nhìn xem con đã trở nên thế nào, một con quái vật.” Nhưng đó là sự thật. Tôi tròn vo. Lúc nào tôi cũng có thể thấy đôi má của mình, giống như một người mũi to luôn luôn nhìn được cánh mũi họ.

Tôi nhổ ngụm Pepsi vào bồn rửa, dùng hai tay ôm lấy má. Tôi ôm lấy hình ảnh phản chiếu của đôi má mình, hóp chặt, cắn răng để xem mình sẽ trông như thế nào nếu giảm khoảng mười lăm cân.

Tôi đã trưởng thành với một thân hình cân đối. Không thừa cân. Không béo phì, không quá khổ, hay bất cứ từ gì ta vẫn nói về những người béo mà không muốn tỏ ra xúc phạm, vô tâm hay thiếu khoa học. Nhưng tôi vẫn luôn cảm thấy béo. Phải chăng như thế nghĩa là định mệnh tôi sẽ béo, rằng chính nỗi ám ảnh về cân nặng làm tôi béo lên? Người ta nói, ghét của nào trời trao của ấy vì ta cứ lo lắng nghĩ đến nó suốt.

—

Tôi nghe tiếng thông báo từ Facebook vang lên nên liền quay trở lại phòng. Tôi biết nó nghĩa là gì. Tôi vẫn đăng nhập vào tài khoản Facebook của mẹ.

Tất cả những gì mẹ nhớ về bố tôi là tên của ông, Harvey, rằng ông sống ở Phoenix và ông là người da đỏ bản địa. Tôi luôn ghét khi bà ấy nói cụm từ người thổ dân da đỏ bản địa, bạn chỉ cảm thấy cách gọi này kỳ cục và đầy giáo điều từ những người da trắng không thực sự biết một người bản địa nào. Nó gợi nhắc tôi về việc mình lạc lõng thế nào. Không chỉ vì bà là người da trắng, thành ra tôi cũng nửa da trắng, mà còn vì bà không bao giờ thử làm bất cứ điều gì để kết nối tôi với bố ruột.

Tôi sử dụng từ bản địa, đó là từ những người bản địa khác trên Facebook dùng. Tôi có 660 bạn bè. Hàng tá tin tức bản địa hiện lên bảng tin mỗi ngày. Tuy vậy, hầu hết bạn bè trên mạng đều là những người mà tôi không quen biết ngoài đời, những người chấp nhận lời mời kết bạn vì tôi đã chủ động yêu cầu.

Sau khi nhận được sự cho phép của mẹ, tôi đã nhắn tin cho khoảng mười người có tên Harvey khác nhau từ danh sách bạn bè của bà, họ đều có vẻ là người bản xứ và sống ở Phoenix. “Có thể anh không nhớ em...” - Tôi viết: “Chúng ta đã có một đêm đặc biệt với nhau nhiều năm về trước. Em không thể quên kỷ niệm ấy. Kể từ đó không ai giống như anh. Bây giờ em đang ở thành phố Oakland, California. Anh vẫn ở Phoenix phải không? Chúng ta có thể nói chuyện, gặp nhau lúc nào đó chứ? Em có thể đến chỗ anh.” Tôi không ngừng được cảm giác mùi mẫn khi viết những dòng này, với tư cách là mẹ, cho người cha tiềm năng của mình.

Và đây rồi. Một tin nhắn từ người cha tiềm năng.

“Chào em, Karen, anh cũng còn nhớ cái đêm hoang dại ấy...” - Tôi đọc với nỗi kinh hoàng, hy vọng sẽ không có chi tiết nào về điều khiến cho đêm đó trở nên hoang dại - “Vài tháng tới, anh sẽ đến Oakland, để tổ chức đại hội Powwow Oakland. Anh là người chủ trì.” - Tin nhắn viết.

Tim đập thình thịch, cảm giác đau nhói, bồn chồn ùa tới, tôi gõ lại: “Tôi xin lỗi vì đã làm thế này.... theo cách này. Nhưng tôi nghĩ, tôi là con trai của ông...”

Tôi chờ. Rung chân, nhìn chằm chằm vào màn hình, hắng giọng. Tôi tưởng tượng cảm giác của ông ta. Từ việc tưởng như sắp hẹn hò với một người tình cũ đến việc có một đứa con trai nhảy ra từ hư không. Có lẽ tôi không nên làm thế này. Tôi nên để mẹ gặp ông ấy. Cầm theo một bức ảnh.

“Gì cơ?” - Tin nhắn bật lên trong cửa sổ trò chuyện.

“Đây không phải là Karen.”

“Tôi không hiểu.”

“Tôi là con trai của Karen.”

“Oh.”

“Vậy đấy.”

“Cậu đang nói rằng tôi có một đứa con trai và đó là cậu ấy hả?”

“Vâng.”

“Cậu có chắc không?”

“Khá chắc. Khoảng chín mươi chín phần trăm.” “Không còn ai khác trong khoảng thời gian đó à?” “Tôi không biết.”

“Xin lỗi nhưng Karen có đó không?”

“Không.”

“Cậu trông giống người Indian chư?”

“Da tôi màu nâu.”

“Chuyện này có phải vì tiền không?”

“Không.”

“Cậu không có ảnh đại điện.”

“Ông cũng vậy.”

Một file đính kèm có đuôi JPEG được gửi tới, tôi nháy đúp chuột vào nó. Ông ấy đứng đó với một cái micro trên tay, những vũ công powwow ở phía sau. Tôi thấy chính mình trên khuôn mặt người đàn ông này. Ông ấy to lớn hơn tôi, cao và mập hơn, với mái tóc dài, đội mũ bóng chày, và ở đây, không gì nhầm lẫn. Cha tôi.

“Trông tôi khá giống ông!” - Tôi gõ.

“Gửi cho tôi một tấm ảnh.”

“Tôi không có ảnh.”

“Chụp đi.”

“Được thôi. Đợi chút.” - Tôi gõ, rồi chụp một bức bằng camera trước của máy tính và gửi nó cho ông ấy.

“Mẹ kiếp!” - Harvey viết.

Mẹ kiếp, tôi cũng nghĩ vậy.

“Ông/chúng ta thuộc bộ lạc nào?” - Tôi viết.

“Cheyenne. Phía Nam. Bên ngoài Oklahoma. Nhánh Cheyenne và Arapaho - Bộ lạc Oklahoma. Chúng ta không phải là người Arapahos.”

“Cảm ơn!” - Tôi gõ, và gõ: “Tôi phải đi đây!” Như thể tôi bận rộn làm gì thật. Tất cả bỗng dưng trở nên quá sức chịu đựng.

Tôi đăng xuất khỏi Facebook, vào phòng khách xem tivi và đợi mẹ về nhà. Tôi quên bật tivi, ngồi đó nhìn chằm chằm vào màn hình đen trống trải, nghĩ lại cuộc trò chuyện vừa diễn ra.

Trong suốt bao nhiêu năm sẵn sàng chết chỉ để tìm ra nửa còn lại trong gốc gác của mình, tôi đã bịa ra biết bao cái tên mỗi lần bị hỏi? Tôi đã trải qua bốn năm với tư cách là cử nhân nghiên cứu đặc điểm người Mỹ bản địa. Phân tích lịch sử các bộ lạc, tìm kiếm mọi dấu hiệu, một thứ gì đó có thể giống với tôi, một thứ gì đó mang lại cảm giác quen thuộc. Cộng thêm hai năm nghiên cứu văn học so sánh với chủ đề văn học người Mỹ bản địa. Tôi đã viết luận án về ảnh hưởng không tránh khỏi của sắc tộc lên xu hướng sáng tác hiện đại, và văn học được viết bởi các tác giả có nửa dòng máu bản địa lấy cảm hứng từ văn hoá bộ tộc. Tôi đã làm tất cả mà không biết về bộ tộc của chính mình. Như thể tôi không đủ bản địa. Tôi là người bản địa như Obama là người da đen. Dành cho những người bản địa. Tôi biết và đồng thời không biết phải làm sao. Tất cả làm cho năm chữ “Tôi là người bản địa” nghe thật sai.

—

“Ed ơi, con đang làm gì thế?” - Mẹ tôi nói khi đi qua cửa trước - “Mẹ tưởng con biến thành rô-bốt rồi cơ đấy...” - Bà bảo và giơ hai tay lên, cử động những ngón tay theo kiểu máy móc một cách chế giễu.

Gần đây tôi đã phạm sai lầm khi kể với mẹ về viễn cảnh tương lai. Về một điều không thể tránh khỏi là cuối cùng chúng ta sẽ hợp nhất với trí thông minh nhân tạo. Một khi chúng ta thấy rằng nó vượt trội, một khi nó tự khẳng định sự ưu việt, chúng ta sẽ cần phải thích nghi, hợp nhất để không bị lạc hậu, xoá sổ.

“Đó là một viễn cảnh khá thuận tiện cho những người dành hai mươi giờ mỗi ngày trước màn hình máy tính như đang chờ đợi một nụ hôn.” - Bà nói.

Mẹ ném chùm chìa khóa lên bàn, giữ cho cửa trước mở, châm và hút thuốc ở ngay lối vào và nhả khói ra ngoài.

“Lại đây. Mẹ con mình nói chuyện một chút.”

“Mẹ...” - Tôi nói, nghe như một tiếng rên rỉ.

“Edwin!” - Bà đáp, chế giễu giọng điệu của tôi: “Chúng ta đã nói về điều này. Mẹ muốn tái giá. Con đã đồng ý điều này. Nếu không thì bốn năm nữa sẽ lại trôi qua, và mẹ sẽ phải nhờ Bill dỡ bỏ bức tường ở phía con.”

“Mặc xác Bill!” - Tôi nói: “Con đã bảo mẹ là con không muốn nghe bất cứ điều gì về cân nặng của mình. Con tự nhận thức được chuyện này. Mẹ nghĩ con không biết sao? Con biết sự thật là con rất béo. Con đi lại với nó, xô đổ mọi thứ, không ních vừa quần áo. Và những thứ con mặc vừa thì trông lố bịch.”

Dù không cố ý nhưng hai cánh tay tôi vung vẩy trong không trung như đang cố nhét vào một trong những cái áo mà từ lâu đã không vừa nữa. Tôi hạ tay xuống, đút vào túi quần. “Con đã không thể đại tiện sáu ngày rồi. Mẹ có hiểu cảm giác của một thằng vốn dĩ đã to lớn là thế nào không? Béo, lúc nào con cũng nghĩ về nó. Con cảm thấy nó. Tất cả những năm ăn kiêng đã qua, mẹ không nghĩ là nó khiến con phát rổ à? Con bị ám ảnh bởi cân nặng của mình. Có phải con quá béo? Chà, câu trả lời thật dễ dàng, dễ dàng hơn nữa khi con nhìn vào hình ảnh phản chiếu của mình trong gương, nhân tiện, con biết mẹ để nó ở đó vì con. Mẹ biết không, khi mẹ cố gắng pha trò về nó, con cảm thấy muốn béo hơn, đến mức nổ tung, tiếp tục ăn cho tới khi con bị mắc kẹt, chết ở đâu đó, thành một khối nhầy nhụa khổng lồ. Họ sẽ phải dùng một cái cần cẩu để kéo con ra, và mọi người sẽ hỏi mẹ “Chuyện gì đã xảy ra?”, “Tội nghiệp làm sao!” và. “Làm thế nào chị lại để chuyện này xảy ra?” Và mẹ sẽ ở đó, hút thuốc lá một cách tuyệt vọng, chết lặng. Bill đứng đằng sau, vỗ vai mẹ, và mẹ sẽ nhớ lại tất cả những lần mẹ cười vào con, mẹ sẽ không biết phải nói gì với hàng xóm, những người nhìn chằm chằm vào đống thịt chết là con, trong khi cái cần cẩu cố gắng làm việc.” Tôi mô tả một cái cần cẩu đang run rẩy với cánh tay của mình cho mẹ xem.

“Lạy Chúa, Ed! Đủ rồi! Hãy nói chuyện với mẹ.”

Tôi nhặt một quả táo xanh từ giỏ trái cây và rót cho mình một ly nước.

“Mẹ thấy không?” - Tôi gần như la hét, giơ quả táo lên.

“Con đang cố đây. Đây, một màn giảm cân trực tiếp cho mẹ, ngay bây giờ, nhìn này, con đang cố chuyển sang chế độ ăn uống có lợi cho sức khoẻ. Con vừa mới nhổ Pepsi vào bồn rửa. Và đây là một ly nước.”

“Mẹ mong con bình tĩnh lại...” - Mẹ tôi nói: “Con có thể bị đau tim. Thư giãn đi. Hãy đối xử với mẹ đúng như mẹ là mẹ của con, như là mẹ đang quan tâm đến sức khoẻ của con, như là mẹ yêu con. Hãy đối xử tử tế với mẹ vì mẹ đã trải qua hai mươi sáu giờ chuyển dạ cố gắng sinh con, hai mươi sáu giờ để rồi sau đó phải vào phòng mổ. Họ phải rạch bụng mẹ, Ed, con đã không muốn ra ngoài, con đã trẻ hai tuần, đã bao giờ mẹ kể cho con nghe chuyện đó chưa? Con muốn nói về cảm giác bị đầy ứ hả?”

“Giá mà mẹ ngừng ném nó vào mặt con, số giờ mẹ bỏ ra để mang con đến đây. Con chưa bao giờ muốn chuyện đó.”

“Ném nó vào mặt con? Con nghĩ rằng mẹ đang ném nó vào mặt con? Cái thứ vô ơn...”

Bà ấy chạy đến và cù vào sau cổ tôi. Tôi vừa phát hoảng vừa không kiểm soát được tràng cười. “Dừng lại. Được rồi. Mẹ bình tĩnh lại đi. Mẹ muốn nghe gì?” - Tôi nói, kéo áo xuống che bụng - “Chẳng có cơ hội nào đâu. Chẳng có gì ngoài kia cho một người không có kinh nghiệm làm việc, với một bằng Thạc sĩ dang dở. Con đã tìm rồi. Con đã tìm kiếm khắp nơi. Để rồi nhận lại thất vọng và phân tâm. Có quá nhiều thứ để tìm kiếm, và sau đó con nảy ra những ý tưởng mới, con lạc trong sự khám phá, giống như là đang suy nghĩ với một tâm trí khác, giống như là con có thể truy cập vào một bộ não cộng đồng rộng lớn. Chúng ta đang ở ranh giới của một thứ gì đó...” - Tôi nói, biết rõ những điều này nghe hoang đường thế nào với mẹ.

“Con đang ở ranh giới của cái gì cơ? Một bộ não công cộng? Ra vẻ như con đang làm nhiều chuyện hơn là chỉ ngồi đó nhấp chuột và đọc mấy thứ giời ơi đất hỡi. Nhưng không sao, thế con đang tìm kiếm loại công việc nào? Ý mẹ là, con đã tìm hiểu cái gì?”

“Con đã tìm hiểu mấy công việc liên quan đến chuyện viết lách, nhưng nó luôn là một loại lừa đảo dành riêng cho các nhà văn ngây thơ khao khát muốn làm việc không công hoặc giành chiến thắng trong một cuộc thi. Con tìm đến các tổ chức nghệ thuật. Sau đó, con bị lạc trong các dự án phi lợi nhuận. Kiểu việc viết nội dung, mẹ biết đấy, hầu hết các nơi đều yêu cầu kinh nghiệm hoặc...”

“Viết nội dung? Con có thể làm loại việc đó, phải không?”

“Con không biết gì về mấy việc viết nội dung.”

“Con có thể học. Nghiên cứu. Hẳn phải có mấy thứ như hướng dẫn trên youtube hay đại loại thế, đúng không?”

“Đây là kiểu việc con có thể làm!” - Tôi nói và cảm nhận được sự phấn khích yếu ớt xuất hiện. Thứ gì đó đã gợi lại trong lòng tất cả những gì tôi từng hy vọng sẽ trở thành, nhưng hãy nhìn tôi ngay lúc này. “Con xin lỗi, con thật là một thằng vô tích sự!” - Tôi nói, và dù không muốn chấp nhận sự thật nhưng tôi thực sự như vậy.

“Đừng nói chuyện như thế. Con không phải là một thằng vô tích sự, Ed.”

“Con không muốn vậy nhưng Bill đã bảo thế. Đó là từ mà Bill dùng để miêu tả con!” - Tôi nói, bỗng dưng nỗi buồn bực tan đi. Tôi quay lại phòng.

“Chỉ là... đợi đã. Con đừng về phòng. Có được không? Ở đây thêm một lúc nữa. Ngồi xuống. Hãy nói chuyện với nhau tử tế, đây không phải là nói chuyện.”

“Con đã ngồi ở đây cả ngày.”

“Và đấy là lỗi của ai?” - Bà nói, còn tôi bắt đầu đi về phía phòng mình.

“Được rồi, con đứng cũng được, miễn là ở lại. Mẹ con mình không phải nói về Bill. Thế chuyện viết lách của con đến đâu rồi, con yêu?”

“Chuyện viết lách của con? Thôi nào mẹ!”

“Gì?”

“Cứ mỗi lần nói về chuyện sáng tác, con lại cảm thấy như mẹ đang cố tâng bốc con bất chấp sự thật là con thậm chí còn chẳng viết lách gì.”

“Ed, tất cả chúng ta cần được khích lệ. Tất cả chúng ta!”

“Thật vậy, đúng vậy! Mẹ à, mẹ cũng cần đấy! Nhưng mẹ có bao giờ nghe thấy con lải nhải về việc hãy ngừng hút thuốc và uống quá nhiều rượu, về việc mẹ nên tập thể dục một chút thay vì ngồi trước tivi mỗi tối, đặc biệt với công việc của mẹ, một tư vấn viên về lạm dụng chất gây nghiện. Không, con không bao giờ nói mấy lời sáo rỗng. Bởi vì nó không có tác dụng. Bây giờ con có thể đi không?”

“Con biết đấy, con vẫn hành động như thể mới mười bốn tuổi, như thể con không thể đợi để quay lại tiếp tục chơi điện tử. Mẹ không phải lúc nào cũng ở đây, Ed. Một ngày nào đó con sẽ nhận ra nhưng mẹ đã biến mất, và con sẽ ước giá như con biết trân trọng khoảng thời gian chúng ta bên nhau.”

“Ôi Chúa ơi!”

“Mẹ chỉ nói thế thôi. Internet có rất nhiều thứ, nhưng nó sẽ không bao giờ thay thế được những nơi giống như chỗ làm việc của mẹ.”

“Con đi được chưa?”

“Một điều nữa.”

“Gì ạ?”

“Mẹ đã nghe nói về một vị trí tuyển dụng...”

“...Ở trung tâm Văn hoá Indian.”

“Vâng. Được rồi, nó là gì ạ?”

“Một vị trí thực tập có lương. Về cơ bản là hỗ trợ tổ chức lễ hội powwow.

“Thực tập ư?”

“Thực tập có lương.”

“Gửi thông tin cho con.”

“Thật không?”

“Giờ con đi được chưa?”

“Đi đi.”

Sau đó, tôi tiến đến từ phía sau mẹ và hôn lên má bà.

—

Quay trở lại phòng, tôi đeo tai nghe vào. Mở nhạc của A Tribe Called Red. Họ là một nhóm các DJ và nhà sản xuất của âm nhạc ở Ottawa. Họ viết nhạc điện tử với chất liệu là các loại trống. Đây là thể loại âm nhạc bản địa hiện đại nhất, kết hợp giữa powwow truyền thống và công nghệ. Vấn đề chung của các loại hình nghệ thuật bản địa là chúng bị mắc kẹt trong quá khứ. Bị bó buộc, tiến thoái lưỡng nan. Nhưng câu hỏi thực sự là, nếu nó không truyền thống, thì làm sao nó có thể mang bản sắc người da đỏ? Và nếu nó bị mắc kẹt trong truyền thống cũng như quá khứ, thì làm sao nó có thể phù hợp với những người bản địa của thời đại này, để trở nên hợp với thị hiếu mới? Vì vậy, đến thật gần nhưng vẫn phải giữ đủ khoảng cách với truyền thống, để được nhận diện bằng âm thanh theo cách hiện đại, là một phép lạ nho nhỏ mà ba nhà sản xuất của First Nations đã thực hiện với một album đầy cá tính, theo tinh thần của thời đại, đã đăng miễn phí lên mạng.

Tôi nằm trên sàn và cố chống đẩy yếu ớt. Tôi lăn qua và thử ngồi dậy. Nửa phần trên không nhúc nhích, tôi nghĩ về những ngày còn học đại học. Hồi đó tôi mới nhiệt thành và tràn đầy hi vọng làm sao, chẳng bù chút nào cho cuộc sống hiện tại.

Tôi không có thói quen ép buộc cơ thể mình làm bất cứ điều gì. Có lẽ đã quá muộn để trở lại sau tháng ngày đằng đẵng bỏ mặc bản thân. Không. Ngồi lại trước cái máy tính có nghĩa là tôi sẽ xong hẳn. Tôi chưa xong đâu. Tôi là người thổ dân Cheyenne. Một chiến binh. Không. Nhảm nhí quá. Mẹ kiếp. Tôi phát bực với ý nghĩ rằng mình đã nghĩ đến nó. Tôi dùng cơn giận để chống đẩy, rồi thử gập bụng. Tôi cố gắng hết sức để vươn người lên và đã làm được. Nhưng cùng với sự phấn khích khi hoàn thành lần gập bụng đầu tiên trong cuộc đời, một vụ nổ xảy ra, một khối nặng mùi ẩm ướt tràn ra ghế. Tôi thở dốc, toát mồ hôi, ngồi trên đống phân của chính mình. Tôi nằm xuống, duỗi hai tay. Tôi thấy mình nói lời cảm ơn thật to, chẳng cho ai cả. Cảm giác gần như là hi vọng chầm chậm dâng lên.

PHẦN II GIÁC NGỘ

Một chiếc lông vũ bị cắt tỉa, nó bị cắt tỉa bởi ánh sáng, con bọ và cột ranh giới, nó bị cắt tỉa từng chút bởi những gì còn lại trên lưng ngựa và tiếng súng nổ. Mọi thứ đều được gắn kết.

- Gertrude Stein[53]

Bill Davis

Bill chậm chạp di chuyển qua những hàng ghế bằng sự kỹ lưỡng của một người đã gắn bó với công việc rất lâu. Ông cặm cụi, tỉ mỉ một cách tự hào. Ông đắm chìm trong nhiệm vụ hằng ngày. Ông thích có việc để làm, để cảm thấy mình vẫn còn hữu ích, ngay cả khi công việc đó, nghề nghiệp đó, đang tàn lụi. Bill nhặt số rác bị bỏ qua bởi đội dọn dẹp. Đây là công việc họ cố tình tạo ra cho lão già đã là một phần của nơi này quá lâu để có thể đuổi đi. Ông biết. Nhưng Bill cũng biết mình có ý nghĩa hơn thế với họ. Họ luôn gọi ông đến hỗ trợ những ca trực thiếu người. Có phải vì ông sẵn sàng xuất hiện bất cứ lúc nào trong tuần? Hay là vì ông hiểu rõ sân vận động này hơn bất kỳ ai khác? Phải chăng bởi vì ông đã làm gần như tất cả mọi việc có thể trong suốt những năm ở đây? Từ bộ phận an ninh, nơi ông bắt đầu, cho đến đứng quầy bán đậu phộng, thứ công việc mà ông mới chỉ làm một lần liền ghét cay đắng. Bill tự nói với bản thân rằng mình còn giá trị, rằng mình đáng giá nhiều hơn thế. Và Bill thực lòng tin vậy. Nhưng điều đó không đúng. Nơi này không còn chỗ cho những người già như Bill nữa. Nơi này, hay bất cứ nơi nào.

Bill vòng tay lên trán để che ánh mặt trời. Ông đeo găng cao su màu xanh nhạt, một tay kéo thùng rác, một tay bê túi rác màu xám trong suốt.

Ông dừng việc đang làm. Bill thoáng nhìn thấy một cái gì đó di chuyển ngang qua lối đi trên đỉnh khán đài của sân vận động. Một cái gì đó nhỏ bé, chuyển động theo cách kỳ lạ. Chắc chắn không phải là một con mòng biển.

Bill lắc đầu, nhổ nước bọt, giẫm bàn chân lên bãi nước bọt, xoay người, rồi nheo mắt cố nhìn xem là cái gì ở trên đó. Điện thoại của ông rung lên trong túi áo. Bill lấy nó ra và thấy tên người tình, Karen. Hẳn là cô gọi để kể về cậu con trai Edwin. Dạo gần đây, cô gọi cho Bill suốt chỉ vì cậu chàng. Chủ yếu là nhờ đưa cậu ta đi một đoạn đường đến chỗ làm. Bill không thể chịu nổi cách cô cứ bao bọc con trai quá mức. Không thể chịu nổi cậu “em chã” ba mươi tuổi hay việc thế hệ trẻ cứ phí phạm thời gian của chúng. Những đứa trẻ ngu ngơ, da còn đỏ hỏn, yếu ớt, vô dụng. Mọi thứ trông thật sai trái, cách màn hình điện thoại luôn hắt sáng khuôn mặt chúng, cách chúng gõ phím quá nhanh, gu thời trang nửa nam nửa nữ. Những con mọt máy tính thiếu kỹ năng xã hội, thiếu cả thái độ cư xử lịch sự truyền thống mà Edwin là điển hình. Hiểu biết về công nghệ, hẳn vậy, nhưng khi nói đến thế giới lạnh lẽo, vô tình ở thực tế, khác xa ngoài màn hình, cậu ta chỉ là một đứa trẻ.

Phải, mọi thứ có vẻ càng ngày càng tồi tệ. Vậy mà người ta vẫn ba hoa như thể thế giới đang trở nên tốt đẹp hơn. Không, không hề. Cuộc sống của chính ông cũng vậy. Karen bảo ông hãy sống tích cực, nhưng ta phải thấy sự tích cực thì mới duy trì nó được. Ông yêu cô, tất cả mọi điều về cô. Và ông đã thực sự cố gắng để thôi sầu muộn về tương lai. Chỉ là, cố vẻ như thế hệ trẻ tuổi đã xâm chiếm thế giới. Và những người quản lý đứng tuổi thì cũng hành động như trẻ con. Không còn giới hạn, không còn tầm nhìn, không còn chiều sâu. Chúng ta tham lam những điều mới mẻ. Thế giới chỉ còn là một quả cầu bị ném vào không gian bởi một đứa trẻ quá khích, lạm dụng thuốc và không hề quan tâm đến tính toàn vẹn của trò chơi hay những người Costa Rica[54] đang cố gắng vá lành quả bóng bằng đôi bàn tay trần.

Sân vận động được thiết kế cho môn bóng chày, cỏ cắt ngắn đến nỗi cứng đơ. Thật tĩnh lặng khi đứng giữa trung tâm một sân bóng chày. Từng hàng cỏ được phân tách bởi những đường sơn vừa có trật tự, vừa hỗn loạn. Nó vươn ra khán đài và quay lưng về phía những người trong sân, nơi vận động viên chơi thể thao, nơi họ ném, đu, giành giật, nơi họ ra hiệu với nhau, đánh bóng và đổ dồn về đích. Điểm số lên lên xuống xuống, họ đổ mồ hôi và chờ đợi trong bóng che khu dự bị, nghiến cằm, nhổ bọt cho đến khi các hiệp đấu kết thúc. Điện thoại Bill lại đổ chuông, lần này ông nhấc máy.

“Sao thế Karen, anh đang làm việc.”

“Em xin lỗi vì làm phiền khi anh làm việc, anh yêu, nhưng Edwin cần được đón. Nó không thể tự về! Anh biết đấy! Sau chuyện xảy ra trên xe buýt...”

“Em biết anh nghĩ gì về...”

“Bill, anh ơi, hãy làm điều đó lần này thôi. Em sẽ nói chuyện với nó sau. Em sẽ bảo rằng nó không thể dựa dẫm vào anh thêm nữa!” - Karen nói.

Không thể dựa dẫm vào anh thêm nữa. Bill ghét cách cô dùng từ ngữ để chuyển hướng vấn đề.

“Đừng như thế. Cậu ta cần phải hiểu. Cậu ta cần phải tự lo cho mình, Ed đã...”

“Ít nhất thì giờ nó cũng có việc làm. Nó đang làm việc, mỗi ngày. Thế là mừng rồi! Mừng cho nó! Anh ơi! Em không muốn làm nó nản chí. Chúng mình muốn nó hoà nhập với mọi người hơn. Và sau đó, chúng mình có thể nói với nó về việc anh chuyển đến sống cùng.” - Karen nói, giọng cô ấy thật ngọt ngào.

“Được rồi!”

“Có thật không? Cảm ơn, anh yêu! Nhân tiện, anh có thể mua một hộp Franzia trên đường về nhà không, loại màu hồng ấy, chỉ vậy thôi.”

“Anh làm thế vì em lần này thôi đấy.” - Bill nói và cúp máy trước khi Karen đáp lời.

Bill nhìn quanh sân vận động trống rỗng, tận hưởng sự tĩnh lặng. Ông cần sự tĩnh lặng này - không dáng hình của chuyển động. Ông nghĩ về vụ việc trên xe buýt. Edwin. Chỉ nghĩ về nó thôi cũng khiến Bill cười lớn. Một tràng cười không ngưng được. Vào ngày đầu tiên đi làm, Edwin đã gặp rắc rối với một gã cựu chiến binh trên xe buýt. Bill không biết việc ấy bắt đầu như thế nào, nhưng tài xế xe buýt cuối cùng đã phải đá cả hai xuống. Sau đó, gã cựu chiến binh đuổi Edwin chạy suốt quãng đường đến quảng trường trên chiếc xe lăn của gã. May mắn thay, nhờ bị đuổi và vô tình chạy đúng hướng nên Edwin vẫn kịp đi làm đúng giờ. Bill cười khi nghĩ đến cảnh Edwin sống chết chạy xuống quảng trường rồi xuất hiện ở nơi làm việc với mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Thật ra thì đoạn đó không hẳn buồn cười. Nó đáng buồn thì đúng hơn.

Đi dọc theo bức tường phủ thép phía Đông, Bill nhìn hình ảnh phản chiếu mờ đặc, méo mó của mình cùng chuyển động trên tấm kim loại. Ông duỗi thẳng vai, hất cằm. Người đàn ông trong đó mặc áo gió màu đen, mái đầu bạc rủ xuống, với chiếc bụng cứ mỗi năm lại tròn to ra một chút, chân và đầu gối ê ẩm đau khi đứng hoặc đi lại quá lâu. Ông ta vẫn ổn, vẫn làm việc được, dù suýt nữa thì đã từ bỏ.

Sân vận động và đội Bóng chày thành phố Oakland đã từng là thứ quan trọng nhất trên đời đối với Bill, khoảng thời gian tuyệt vời ở Oakland, từ năm 1972 đến 1974, khi đội A thắng ba giải Thế giới liên tiếp. Đó là kỳ tích không bao giờ lặp lại. Bây giờ, mọi thứ đều bị chi phối bởi kinh tế, không đời nào họ lại cho phép điều đó xảy ra. Những năm ấy thật khó tin với Bill, đầy tồi tệ, hoang mang. Ông mới trở về từ Việt Nam sau khi đào ngũ vào năm 1971, một sự trốn chạy bị cho là đáng khinh. Ông ghét đất nước này và đất nước này cũng ghét ông. Ông đã phải dùng nhiều thuốc đến mức suýt thì lú lẫn quên hết sự đời. Nhưng hơn tất cả, ông nhớ nhất là những trò thể thao. Thể thao là tất cả những gì còn lại. Ông có một đội chơi để gửi gắm hy vọng. Và họ đã chiến thắng ba năm liên tiếp vào đúng thời điểm ông cần điều ấy, nhất là sau khi vừa mới rời khỏi một cuộc chiến tranh và mang nặng mặc cảm về cuộc đời của kẻ thua cuộc. Đó là những năm của Vida Blue[55], Catfish Hunter[56], Reggie Jackson[57], cả thằng khốn Charlie Finley[58]. Cho đến khi đội Raiders giành chiến thắng trận đấu năm 1976, chức vô địch mà các đội ở San Francisco chưa từng đoạt được, toàn Oakland rạo rực cảm giác phấn khích của sự vô địch.

Ông kiếm được việc tại sân vận động vào năm 1989, sau năm năm trong trại giam San Quentin vì tội tấn công một thằng cha nào đó ngoài quán bar dành cho những người đi xe đạp trên đường Fruitvale, ngay chỗ đường ray xe lửa. Con dao được dùng thậm chí còn chẳng phải của Bill. Nhát đâm ấy không chủ ý, đó là tự vệ. Bill không biết làm thế nào mà con dao cuối cùng lại nằm trong tay ông. Đôi khi ta chỉ hành động hoặc phản ứng theo bản năng. Vấn đề là Bill đã không thể giải thích một cách rõ ràng. Thằng cha kia thì tỉnh táo hơn và kể một câu chuyện thuyết phục hơn, thành ra Bill thất thế. Con dao đó đã thành của ông bằng cách nào đó ở cuối phiên toà. Cuối cùng, theo cáo buộc, ông là người có tiền sử bạo lực, là thằng lính bạc nhược đã đào ngũ khỏi Việt Nam.

May mắn là nhà tù không quá tệ với Bill. Ông dùng gần như toàn bộ thời gian trong đó để đọc sách. Ông đọc tất cả các tác phẩm của Hunter S. Thompson[59] mà ông có thể tìm được. Ông đọc cả luật sư của Hunter, Oscar Zeta Acosta[60]. Ông yêu cuốn Tự truyện của một con trâu nâu và Cuộc nổi dậy của người gián[61]. Ông đọc cả Fitzgerald[62], Hemingway[63], Carver[64] và Faulkner[65]. Say sưa. Ông đọc Ken Kesey[66]. Ông yêu cuốn Bay trên tổ chim Cúc Cu. Ông cáu điên khi họ chuyển thế nó thành phim và biến anh chàng thổ dân, người kể chuyện trong sách, thành một người Indian lặng lẽ điên rồ, ném cái bồn rửa qua cửa sổ vào đoạn cuối. Ông cũng đọc Richard Brautigan[67], Jack London. Ông đọc sách lịch sử, tiểu sử, sách về hệ thống nhà tù. Sách về bóng chày, bóng đá. Lịch sử bản địa California. Ông đọc Stephen King[68] và Elmore Leonard[69]. Ông đã chuyên tâm đọc sách và ẩn thân giữ mình. Hãy để năm tháng tan đi theo cách nó có thể, khi bạn bị bó buộc ở một nơi, bạn trốn vào trong một cuốn sách, trốn vào một giấc mơ.

Thời điểm tốt đẹp đánh dấu sự kết thúc cho quãng thời gian tồi tệ của Bill là năm 1989, khi đội A cho lũ khổng lồ San Francisco thua sấp mặt. Giữa giải Thế giới, ngay trước lúc hiệp 3 bắt đầu, Trái Đất chợt “tan vỡ”. Rơi xuống. Rung chuyển. Trận động đất Loma Prieta[70] đã giết chết sáu mươi ba người, hay sáu mươi ba người đã chết vì nó. Đường cao tốc Cypress sụp đổ, và ai đó đã lái xe lao xuống Cầu Bay, nơi cái cầu xẻ thành hai nửa. Đó là ngày mà bóng chày cứu mạng con người ở Oakland và cả ở vùng Vịnh rộng lớn. Nếu người ta không ở nhà, bên chiếc tivi chăm chú xem trận đấu, họ đã có thể đang lái xe đâu đó trên xa lộ, bên ngoài thế giới, nơi tất cả sụp đổ, vụn vỡ.

—

Bill nhìn xuống chỗ cửa thành. Và ngay trước mặt ông, ngang tầm mắt, trên những hàng ghế, là một chiếc máy bay nhỏ xíu. Bill đã từng thấy nó trước đây? Ông đã từng thấy, đó là một chiếc máy bay không người lái. Một chiếc máy bay không người lái giống như những chiếc đã bay vào hang ổ của hoạt động khủng bố ở Trung Đông. Bill vung cái gậy cời rác về phía chiếc máy bay. Nó lượn vòng để tránh rồi thủng thẳng lướt khỏi tầm mắt Bill.

“Này!” - Bill hét gọi. Sau đó ông quay người đi theo nó lên cầu thang, đến chỗ rẽ dẫn xuống sân thi đấu.

Khi lên đến tầng đầu tiên, đứng trước khán đài, ông rút ống nhòm ra, nhìn một vòng để tìm chiếc máy bay tự động và cuối cùng cũng thấy mục tiêu. Rồi ông lại theo xuống cầu thang, cố gắng giữ nó trong phạm vi quan sát. Nhưng điều ấy chẳng dễ dàng chút nào vì cái ống nhòm cứ rung lên theo mỗi bước chân, và cái máy bay thì bay nhanh quá. Thấy nó hướng về phía toà nhà hành chính, Bill vội vàng nhảy cách cầu thang. Ông đã không di chuyển nhanh như vậy trong nhiều năm, có lẽ phải đến hàng thập kỷ.

Bill tiếp cận đủ gần để nhìn được chiếc máy bay bằng mắt thường. Ông chạy, vẫn kéo theo thùng rác trong tay. Ông sẽ đập vỡ cái thứ ấy. Bill vẫn còn sức lực, gan góc và máu nóng lên trong người. Ông bước lên nền đất màu nâu đỏ. Chiếc máy bay đang ở nhà sinh hoạt, nó quay lại phía Bill khi ông chạy tới. Ông đã chuẩn bị sẵn thùng rác, giơ nó lên không trung. Nhưng chiếc máy bay phản ứng. Nó bay trở lại, đập mạnh vào Bill và mọi thứ chao đảo trong giây lát. Ông nhặt cái thùng rác của mình lên, đi xuống một cách khó khăn và hoàn toàn thất bại. Chiếc máy bay bay thẳng, mười rồi hai mươi, năm mươi feet[71] cách mặt đất. Bill lại lấy ống nhòm ra, quan sát nó lượn vòng quanh sân vận động.

Calvin Johnson

Trở về nhà sau một ngày làm việc, tôi thấy Sonny và Maggie đang đợi mình bên bàn ăn với bừa tối đã được dọn sẵn. Maggie là em gái tôi. Tôi chỉ sống cùng em cho đến khi tiết kiệm đủ tiền. Tôi thích ở gần em gái và cháu gái, trọn vẹn cảm giác như là nhà mình. Ngôi nhà mà chúng tôi không còn nữa, giống như việc bố bỏ đi khiến tất cả kết thúc. Đúng ra thì ông đã không ở đó một thời gian nhưng mẹ cứ hành động như chẳng có chuyện gì. Thật ra sự kỳ lạ của mẹ không phải là do chúng tôi hoặc do bố. Mẹ đã bệnh quá lâu, Maggie nói thế.

Bị tâm thần phân liệt giống như bạn cứ mải miết mài một cái rìu để bổ củi và đốt lửa nhằm giữ ấm trong một khu rừng tối tăm lạnh lẽo, chỉ là cuối cùng bạn chợt nhận ra mình sẽ không bao giờ thoát ra được. Đó là cách mà Maggie miêu tả nó. Em đã hiểu điều hai người anh không hiểu. Nhưng em đã uống thuốc. Cố gắng kiểm soát nó. Maggie, em như là chìa khóa cho lịch sử cuộc sống của chúng tôi, tôi và người anh cả Charles. Chúng tôi ghét và yêu em như cách tất cả mọi người ghét và yêu ai đó quá gần gũi, quá hiểu mình.

Maggie nướng thịt và làm món khoai tây nghiền với bông cải xanh thường ngày. Chúng tôi ăn trong im lặng một lúc, rồi Sonny đá mạnh ống chân tôi dưới bàn, nét mặt vẫn nghiêm chỉnh, tiếp tục ăn bữa tối. Tôi cũng giữ khuôn mặt mình nghiêm chỉnh.

“Ngon thật đấy, Maggie, giống hệt mẹ nấu. Cháu thấy ngon không, Sonny?” - Tôi nói, rồi mỉm cười với Sonny. Cô bé không đáp lại. Tôi cúi xuống cắn một miếng, giữ thức ăn trên đĩa, sau đó dùng mũi chân đá nhẹ vào Sonny.

Sonny bật cười, rồi cười to hơn vì cô bé không nhịn được nữa. Cô bé lại đá tôi.

“Được rồi, Sonny!” - Maggie nói.

“Anh lấy hộ em khăn ăn được không, em đã mua loại nước chanh anh thích!” - Maggie nói với tôi.

“Cảm ơn, nhưng anh muốn uống bia. Nhà mình vẫn còn một ít, phải không?”

Tôi đứng dậy và mở tủ lạnh, nghĩ về bia, rốt cuộc lại lấy nước chanh ra. Maggie không thấy rằng tôi không uống bia nữa.

“Anh nên uống loại nước chanh mà em đã mua!” - Cô ấy nói.

“Em bắt đầu dạy anh cái gì nên với không nên ấy hả?” - Tôi nói và thấy hối hận ngay lập tức. Sonny đứng dậy chạy khỏi bếp. Tôi nghe được tiếng cửa mở rồi đóng. Tôi cùng Maggie đi ra phòng khách, nghĩ rằng Sonny có thể đã chạy ra cửa trước.

Thay vào đó, anh trai của chúng tôi xuất hiện ở đó, ngay tại phòng khách, cùng với người bạn thân Carlos, hai người lúc nào cũng như hình với bóng, như một cặp song sinh. Thấy họ, Maggie quay người lại và đi về phòng Sonny. Đáng lẽ tôi nên bước theo cô.

Mỗi người cầm một chai bia lít hai trong tay. Họ ngồi ở phòng khách với sự thờ ơ lạnh lùng, tàn nhẫn của những chủ nợ. Tôi biết thể nào anh ta cũng sẽ xuất hiện. Tôi đã gọi điện vài tuần trước để nói với Charles rằng tôi sẽ trả đủ số tiền mình nợ, nhưng tôi cần thêm thời gian. Maggie để tôi ở nhà cô với điều kiện tôi phải tránh xa người anh trai Charles. Nhưng anh ta đang ở đây.

—

Charles là gã đô con với chiều cao một mét chín ba, nặng hơn một trăm ký, đôi vai rộng và bàn tay khổng lồ. Charles đến chỗ bàn cà phê. Carlos đặt chân lên mặt bàn, bật tivi.

“Ngồi xuống đi, Calvin!” - Charles nói với tôi.

“Em đứng được rồi.”

“Thế à?” - Carlos hỏi, chuyển kênh liên tục.

“Lâu quá rồi nhỉ!” - Charles nói: “Một khoảng thời gian dài thấy mẹ. Mày đã ở đâu thế? Đi chơi xa à? Hẳn là vui lắm nhỉ. Trốn ở nơi thế này. Ăn cơm nhà nấu, đùa vui với cháu gái. Ngôi nhà hạnh phúc. Với con em gái chết tiệt của chúng ta. Cái mẹ gì thế? Tao tự hỏi là tất cả số tiền mày đang tiết kiệm đâu rồi, mày có phải trả tiền thuê nhà đâu. Đúng không?”

“Mày không phải trả tiền thuê nhà!” - Carlos nói.

“Và mày có việc làm...” - Charles tiếp lời: “Mày có thể kiếm tiền. Chỗ tiền đó nên đến trong túi tao ngày hôm qua. Trong túi Octavio. May cho mày là em trai tao, mày biết không? May cho mày là tao đã không đi kể với bất kỳ một ai chỗ chết dẫm mày trốn đến. Nhưng tao cảnh cáo mày!”

“Em đã bảo anh là em sẽ trả đủ. Tại sao anh phải đến mà không báo trước và làm mấy chuyện này? Hành động như thể anh chẳng liên quan gì đến chuyện powwow.” - Tôi đã bị cướp trong bãi đậu xe trước khi kịp vào trong. Tôi đã không nên mang theo nó. Chỗ hàng ấy. Tôi thậm chí còn chẳng nhớ nổi mình có cầm nó đi hay không. Hay Charles đã để nó vào hộp găng tay của tôi? Tôi đã hút quá nhiều cần. Ký ức của tôi giống như cái cầu trượt chết tiệt, một đi không trở lại.

“Được rồi! Anh biết đấy. Anh đã phải thay em đứng mũi chịu sào. Em đã không nên bỏ đi. Em nên nhanh chóng trả lại Octavio số tiền chết dẫm bị đánh cắp bởi những thằng bạn của nó. Xin cảm ơn! Anh thật sự giúp em rất nhiều, anh trai ạ!” - Tôi nói: “Nhưng em cũng tự hỏi tại sao hôm đó anh lại bảo em nên đi xem powwow ở Laney đó. Ngắm nhìn di sản bản địa và đủ thứ nhảm cứt của chúng ta. Anh nói mẹ sẽ muốn chúng mình tới đó. Anh nói sẽ gặp em ở đó. Em không thể ngừng băn khoăn liệu có khi nào anh biết trước được những chuyện chó chết ấy sẽ xảy ra với em ở bãi đậu xe. Tại sao? Tại sao anh lại làm thế? Có phải là để em không bao giờ thoát khỏi mớ bòng bong này? Vì em đã nói là không muốn tiếp tục sống như thế này nữa? Hay cái đít ngu ngốc của anh đã hút hết cứt lên đầu và anh muốn em cũng thế để không bị hụt hẫng?”

Charles đứng dậy và bước về phía tôi, rồi anh ta dừng lại và nắm chặt hai tay. Tôi giơ hai tay lên, ý bảo không muốn làm rách việc, lùi lại hai bước. Charles bước thêm một bước, anh ta nhìn sang Carlos. “Đi thôi, đi dạo một chút...” - Charles nói với Carlos, gã liền đứng dậy và tắt tivi. Tôi nhìn họ bước đi. Tôi nhìn về phía phòng Sonny. Mắt phải bất giác co giật.

“Mày cũng đi!” - Tôi nghe tiếng Charles nói vọng từ cửa trước.

—

Charles lái một chiếc Chevy El Camino cửa tự động màu xanh đậm. Mọi thứ sạch sẽ như thể anh ta mới vừa rửa nó buổi trưa, có khi vậy. Những kẻ như Charles luôn rửa xe, giữ giày và mũ sạch như mới.

Trước khi Charles khởi động xe, anh ta châm một điếu thuốc rồi đưa nó cho Carlos, gã rít hai hơi dài rồi chuyển nó lại cho tôi. Tôi cũng hút một hơi và chuyển lại. Chúng tôi lái xe xuống Đại lộ San Leandro nằm tận sâu phía đông Oakland. Tôi không biết bài hát đang phát, loại âm nhạc chậm và trầm, vang lên từ bên dưới hàng ghế sau, từ dàn loa chìm. Tôi nhận thấy Charles và Carlos đang gật đầu theo điệu nhạc. Họ sẽ không bao giờ thừa nhận rằng họ muốn nhảy, lắc đầu như vậy, nhưng họ đang nhảy theo cách nào đó, theo cách bí mật nhất có thể, nhưng vẫn là nhảy. Tôi nghĩ điều đó thật buồn cười và gần như đã cười, nhưng rồi tôi nhận ra mình cũng làm thế. Nó chợt không còn buồn cười nữa, tôi biết mình đang phê thuốc. Thứ họ hút hẳn phải là loại mới, có thể là thứ bụi thiên thần chết tiệt họ vẫn gọi là KJ. Mẹ kiếp, tôi hiểu họ quá rõ để biết tại sao đầu mình không ngừng lắc lư, cũng như tại sao đèn đường lại quá sáng, và, quá đỏ. Tôi thấy mừng vì chỉ rít một hơi.

—

Chúng tôi xuất hiện ở một căn bếp trong nhà ai đó. Những bức tường sơn màu vàng sáng. Tiếng nhạc của Muffled Mariachi dội đến phòng từ sân sau. Charles ra hiệu cho tôi ngồi xuống một cái bàn nhỏ xíu phải trượt mới chui vào được. Carlos ngồi bên trái, gõ ngón tay theo nhịp trống của riêng mình. Charles thì ngồi đối diện, nhìn thẳng vào tôi.

“Mày biết đây là đâu không?”

“Có phải chỗ này là của Octavio không? Anh nghĩ đây là ý hay hả?”

Charles cười giả tạo: “Mày có nhớ hồi bọn mình chơi ở công viên Dimond, và đi qua cái ống cống dài đó không? Tao với mày chạy vào nó, đến chỗ không có ánh sáng, chỉ có tiếng nước chảy ào ào và không biết chỗ nước ấy đến từ đâu hay sẽ chảy đi đâu. Tao với mày đã phải nhảy qua nó. Mày có nhớ nghe được một giọng nói, rồi mày tưởng ai đó đã nắm lấy chân mày, và mày ré lên như một con heo con khốn kiếp, tí nữa thì mày ngã xuống nhưng tao đã kéo mày lại và cả hai nhảy ra khỏi đó cùng nhau?” - Charles nói, đẩy chai tequila trên bàn lăn qua lại: “Tao đang cho mày thứ để bám lấy...” - Charles nói rồi ngừng lăn cái chai. Anh ta nắm chặt lấy nó, bóp mạnh: “Khi Octavio thấy mặt mày, nó sẽ thành thế này, và tao đang cố chống lưng cho mày, cứu mày khỏi bị lôi xuống cái ống cống dài đó rồi biến mất. Mày sẽ không thoát khỏi mớ cứt này một mình, hiểu lời tao chứ?”

Carlos vòng cánh tay gã quanh tôi, tôi cố đẩy nó ra. Charles ngả người ra sau và thả lỏng hai cánh tay to lớn của mình.

Ngay lúc đó, Octavio bước vào bếp. Mắt gã biến thành hình viên đạn quét quanh phòng: “Cái quái gì thế này, Charlos?”

Đó là cách Octavio gọi Charles và Carlos vì họ luôn đi cùng nhau và trông giống nhau. Đó cũng là cách để đặt họ vào đúng vị trí, để họ biết rằng cả hai đều kém quan trọng như nhau. Octavio, người đứng thẳng cao một mét tám, với khuôn ngực vạm vỡ và đôi cánh tay cơ bắp mà bạn có thể thấy rõ qua lớp vải dày màu của chiếc áo phông ngoại cỡ gã luôn mặc.

“Octavio...” - Charles nói: “Bình tĩnh nào, tao chỉ đang nhắc nhở nó về mọi chuyện. Đừng nóng. Nó sẽ trả tiền. Nó là em trai tao, Octavio, tao không có ý thiếu tôn trọng mày. Tao chỉ muốn nó hiểu tình hình.”

“Hiểu gì? Không có ý thiếu tôn trọng? Cái gì vậy, Charlos? Tao nghĩ chúng mày thậm chí còn chẳng hiểu.”

Octavio rút ra một thứ trắng tinh từ thắt lưng và chỉ vào mặt tôi trong khi nhìn chằm chằm Charles.

“Mày nghĩ bọn này đang chơi trò khỉ gió gì ở đây?” - Octavio nói, mắt gã không rời Charles, nhưng lại nói với tôi: “Lấy cái gì thì nợ cái đó. Mày mà không trả thì mày chết chắc, tao không quan tâm làm thế nào mà mày lại mất nó, tao chỉ biết nó đã biến mất, sau đó mày cũng biến mất và đột ngột xuất hiện trong bếp nhà chú của tao. Chúng mày điên con mẹ rồi, Charles! Tao đến đây để vui vẻ. Nhưng bởi vì em mày đã lấy đi hàng của tao, và bởi vì mày đã hút hết hàng của tao, cả hai chúng mày đều nợ tao, thành ra tao lại dính vào rắc rối với những người cung cấp hàng, và bây giờ tao đang mắc nợ, tất cả bọn này đều sẽ sấp mặt nếu không kiếm được tiền, thật sớm.”

Octavio giữ khẩu súng chĩa vào tôi. Hút hết hàng của gã? Cái quái gì vậy? Tôi nhìn chằm chằm vào nòng súng. Tôi lạc trong đó. Đi thẳng vào đường hầm tăm tối hun hút. Thẳng đến bờ vực. Lúc Octavio định quay lại dãy tủ để lấy đồ uống thì Charles sẽ bật dậy khỏi ghế và trói nghẹt Octavio từ phía sau. Khẩu súng rơi xuống đất trong cuộc vật lộn, Charles cố giữ chặt Octavio khiến cả hai xoay vòng. Đột nhiên anh ta cố trở thành một người anh trai tốt bụng, hét về phía tôi: “Ra khỏi đây!” - Nhưng tôi không rời đi. Tôi biết phải làm gì. Tôi lúng túng nhặt lấy khẩu súng và chĩa nó vào đầu Octavio, tôi nhìn Charles.

“Đưa khẩu súng cho anh, Calvin. Biến khỏi đây đi!” - Charles nói.

“Em không đi đâu hết!” - Tôi đáp.

“Thế thì bắn đi!” - Charles gằn giọng.

Tôi bắt gặp ánh mắt của Octavio. Lần đầu tiên, tôi nhận ra nó có màu xanh lá cây và nhìn đăm đăm vào đó hồi lâu, làm Octavio nổi điên, gã gồng người để đập Charles vào cánh tủ. Có lẽ, tôi sẽ bảo họ bắt Octavio uống rượu, bắt gã uống cho đến khi không đứng dậy nổi. Rằng nếu gã uống đủ nhiều, gã sẽ không nhớ mớ cứt đái này. Chúng tôi sẽ làm cho thế giới chao đảo hỗn loạn, nuốt chửng màn đêm.

Mắt tôi nhắm nghiền. Trong một giây, tôi tự hỏi liệu mình có khi nào vẫn còn ở trong xe, mơ thấy cảnh tượng này từ hàng ghế sau. Giống như rất nhiều đêm khác mà tôi từng có, tôi sẽ thức dậy sau cơn phê pha nhận ra mình đang ở nhà và trở lại với cuộc sống mà mình cố gắng gìn giữ, tránh xa khỏi mọi rắc rối.

Tôi mở mắt. Octavio vẫn đang cầm súng nhưng gã đang cười. Charles cũng bắt đầu cười. Octavio đặt khẩu súng lên bàn và họ ôm nhau, hai người họ, Charles và Octavio. Sau đó Carlos đứng dậy bắt tay Octavio.

“Mày tự in cái này ấy hả?” - Charles hỏi Octavio rồi nhặt khẩu súng trắng lên.

“Không, cái này khác. Mày nhớ David chứ? Em trai thằng Manny. Nó làm cái này trong cái tầng hầm chết tiệt ở nhà nó. Trông giống như khẩu số 9 nhỉ. Mày kể cho nó đi...” - Octavio nói với Charles nhưng lại nhìn tôi.

“Mày còn nhớ lúc tao nói về powwow ở Laney không, mày bảo muốn đi bởi vì người ta sẽ tổ chức một cái thật to ở Sân vận động Oakland, và mày muốn làm việc trong ủy ban powwow. Mày có nhớ không?” - Charles nói.

“Có.” - Tôi đáp.

“Mày còn nói gì với tao nữa?”

“Em không nhớ!” - Tôi bảo.

“Về chuyện tiền nong ấy...” - Charles gợi ý.

“Tiền nong?”

“Mày nói sẽ có khoảng năm mươi ngàn tiền thưởng cho cái gì đó...” - Charles nói: “Và việc đánh cắp nó dễ dàng thế nào.”

“Em chỉ đùa thôi, Charles. Anh nghĩ em sẽ cướp tiền từ những người mình làm việc cùng và thoát khỏi đó được sao? Đó chỉ là một trò đùa chết tiệt!”

“Nhưng mà nghe có vẻ vui!”- Octavio nói.

Charles ngẩng đầu nhìn Octavio như muốn hỏi: gì cơ?

“Cướp tiền từ đồng nghiệp rồi thoát tội. Tao thấy thú vị đấy!” - Octavio nói.

“Đó là cách chúng ta đưa mọi thứ về quỹ đạo...” - Charles cất lời: “Mày cũng được chia phần, rồi cuộc đời sẽ lại tươm, phải không, Octavio?”

Octavio gật đầu, nhặt chai tequila lên: “Uống thôi!” - Gã bảo.

Chúng tôi đã uống. Chúng tôi nốc hết nửa chai, từng ly một. Trước ly cuối cùng, mọi thứ đột nhiên dừng lại, Octavio ngước nhìn, rồi nâng ly về phía tôi và ra hiệu cho tôi đứng dậy. Chúng tôi cạn chén, chỉ tôi và gã, rồi gã ôm tôi, tôi đứng lặng thinh. Trong khi gã ôm tôi, tôi thấy cách Charles nhìn Carlos như thể anh ta không thích những gì đang xảy ra. Octavio buông tôi ra, gã quay người và lấy một chai rượu tequila khác từ trên tủ đứng, gã cười nhạo thứ gì đó cho riêng mình và loạng choạng rời khỏi căn bếp.

Charles ngẩng đầu lên ý nói với tôi: Đi thôi. Trên đường đi đến cái ô tô, chúng tôi thấy một đứa trẻ ngồi trên xe đạp đang quan sát mọi thứ từ xa. Tôi suýt thì nói với Charles những điều muốn nói. Carlos đuổi đứa trẻ bằng cách doạ đánh nó. Nhưng thằng nhóc chẳng hề sợ, tiếp tục nhìn chằm chằm về phía ngôi nhà. Đôi mắt nó hõm sâu nhưng trông không giống kiểu say rượu hay phê thuốc, mà theo kiểu làm tôi liên tưởng đến nhân vật Sloth trong phim Những kẻ ngốc[72]. Sau đó, tôi nghĩ về bộ phim mà mình đã xem vào một buổi sáng thứ bảy hồi khoảng sáu, bảy tuổi. Bộ phim nói về đưa trẻ bỗng nhiên bị mù sau một lần thức dậy. Trước đây, tôi không nghĩ đến ý tưởng rằng ta có thể thức dậy với những chuyện tồi tệ, những chuyện sẽ đảo lộn cuộc sống mà ta từng biết. Đó là cảm giác của tôi lúc ấy. Khi uống hết ly rượu này đến ly rượu khác. Với cái ôm của Octavio. Đồng ý tham gia vào một kế hoạch điên rồ. Tôi muốn nói gì đó với đứa trẻ trên chiếc xe đạp. Tôi không biết tại sao, cũng không có gì để nói. Chúng tôi lên xe và lái về nhà trong im lặng, âm thanh trầm thấp của động cơ dẫn chúng tôi đi trên con đường một chiều không thể quay lại.

Jacquie Red Feather

Jacquie Red Feather bay đến Phoenix từ Albuquerque vào buổi tối trước khi hội nghị bắt đầu, hạ cánh sau chuyến bay dài hàng giờ trên một đường băng mờ sương giữa màu xanh lá cây và hồng. Khi máy bay chậm lại, cô đóng cửa sổ và nhìn chăm chú vào lưng ghế trước mặt. “Bảo vệ họ khỏi bị ngược đãi”. Đó là chủ đề chính của hội nghị năm nay. Cô đoán nó là về chứng tự ngược đãi bản thân. Nhưng có phải vấn đề thực sự là hành động tự tử? Cô mới đọc một bài báo nói đến vấn nạn tự tử trầm trọng trong cộng đồng người bản địa. Bao nhiêu năm qua đã có vô số các chương trình được liên bang tài trợ nhằm ngăn hành động tự sát bằng biển tuyên truyền và đường dây nóng hỗ trợ? Bảo sao tình hình lại trở nên tồi tệ hơn. Ta không thể vờ rằng đời mình vẫn ổn trong khi thực tế thì không như vậy. Đây là một hội nghị của Cơ quan Quản lý dịch vụ Sức khỏe Tâm thần và Lạm dụng chất gây nghiện, họ yêu cầu cô phải có mặt với cương vị cố vấn.

Người phụ nữ kiểm tra danh tính cô tại khách sạn mang thẻ tên là Florencia gắn trên áo. Cô ta có mùi bia, thuốc lá và nước hoa.

Có thể Florencia đã uống rượu khi làm việc, hoặc cô ấy đi làm trong tình trạng say xỉn, điều đó khiến Jacquie thích cô ấy. Jacquie đã không uống suốt mười ngày. Florencia khen tóc Jacquie đẹp, mái tóc mới được nhuộm đen để che những sợi bạc và cắt ngắn ngang vai. Jacquie luôn lúng túng trước một lời khen.

“Đỏ quá nhỉ!” - Cô nói đến những chậu hoa trạng nguyên đằng sau Florencia, Jacquie không thích chúng vì chúng trông quá giả tạo.

“Chúng tôi gọi nó là flores de noche buena, loài hoa của đêm linh thiêng, bởi vì chúng nở hoa vào dịp Giáng sinh.”

“Nhưng giờ là tháng Ba mà!” - Jacquie nói.

“Tôi nghĩ nó là một trong những loài hoa đẹp nhất!” - Florencia nhận xét.

Lần tái nghiện gần đây nhất của Jacquie đã không để lại hậu quả nghiêm trọng. Cô đã không bị mất việc, hay phá hỏng xe của mình. Cô đã tỉnh táo trở lại, mười ngày dài như một năm khi ta lúc nào cũng chỉ muốn uống.

Florencia nói với Jacquie, người đang đổ mồ hôi đầm đìa, rằng hồ bơi mở cửa đến mười giờ. Mặt trời đã lặn, nhưng nhiệt độ vẫn cao. Trên đường đến phòng, Jacquie thấy hồ bơi vắng người.

Rất lâu sau khi bỏ bố ruột cô, mẹ vẫn lằng nhằng với người bố của cô em gái cùng mẹ khác cha. Opal mới chỉ là một đứa bé còn ẵm ngửa và Jacquie lên sáu, họ đã ở trong một khách sạn gần sân bay Oakland. Mẹ nói với họ về việc chuyển khỏi nơi này mãi mãi. Về việc trở lại căn nhà ở Oklahoma. Nhưng ngôi nhà của Jacquie và em gái chỉ là một toa xe trống trong bãi đậu bỏ hoang. “Nhà” cũng là những chuyến đi bất tận trên xe buýt. “Nhà” là ba người họ ngủ ở một nơi ngẫu nhiên khi đêm xuống. Và cái đêm ở khách sạn, với hi vọng về chuyến đi mang họ thoát khỏi cuộc sống mà mẹ cô đã kéo con gái mình vào, là một trong những đêm tuyệt vời nhất trong cuộc đời Jacquie. Mẹ cô đã ngủ thiếp đi. Trước đó, cô đã nhìn thấy một cái bể bơi, một hình chữ nhật màu xanh dương sáng lấp lánh trên đường tới phòng. Trong khi trời thì lạnh, cô tình cờ nhìn thấy cái biến viết “Bể nước nóng”. Jacquie xem tivi, đợi cho mẹ ngủ thiếp đi với Opal trong lòng, rồi cô lẻn ra hồ bơi. Không có ai quanh đó. Jacquie cởi giày và tất ra, nhúng một ngón chân xuống làn nước, rồi nhìn lên cánh cửa phòng họ. Cô nhìn ngắm tất cả các khung cửa phòng đối diện với hồ bơi. Không khí buổi đêm lạnh lẽo và tĩnh lặng. Vẫn mặc nguyên quần áo trên người trừ đôi giày và tất, cô bước xuống bậc thang bể bơi. Đó là lần đầu tiên Jacquie đầm mình trong một cái bể bơi. Jacquie không biết bơi, cô chỉ muốn được ở dưới nước. Cô lặn xuống, mở mắt quan sát bàn tay mình và những chùm bong bóng nổi lên trong ánh sáng xanh kỳ diệu đó.

—

Lên đến phòng, cô ném túi xách sang một bên, cởi giày và nằm lên giường. Jacquie bật tivi, tắt tiếng, cô nằm yên thế và nhìn lên trần nhà một lúc, cảm khái trước phong cách trang trí trắng tinh tối giản của căn phòng. Cô nghĩ về Opal. Về đám trẻ. Không biết chúng đang làm gì. Vài tháng vừa qua, sau nhiều năm im lặng, họ bắt đầu liên lạc. Opal chăm sóc ba đứa cháu ruột mà Jacquie chưa bao giờ gặp.

Em đang làm gì vậy? Jacquie nhắn tin cho Opal. Cô để điện thoại lên giường và lấy đồ bơi ra khỏi vali. Bộ áo tắm một mảnh in sọc đen trắng. Cô đứng trước gương và mặc nó vào. Sẹo lẫn hình xăm kéo dài quanh cổ, bụng, cánh tay đến tận mắt cá chân của cô. Những hình xăm lông vũ trên cẳng tay là cho mẹ và em gái, còn những ngôi sao trên mu bàn tay thì chỉ đơn giản là những ngôi sao. Hình mạng nhện trên chân là đau nhất.

Jacquie đi đến cửa sổ để xem liệu hồ bơi còn vắng người cùng lúc điện thoại rung trên giường.

Orvil tìm thấy mấy cái chân nhện ở trên chân nó, tin nhắn trả lời.

WTF!? Jacquie nhắn lại. Câu chuyện quả thực không rõ nghĩa. Là sao nhỉ? Cô tra cứu trên điện thoại theo cụm từ “chân nhện ở chân” nhưng không ra kết quả gì.

Phải đấy, em không biết. Mấy thằng nhóc nghĩ rằng nó có gì đấy liên quan đến ndn.

Jacquie mỉm cười. Cô ấy chưa bao giờ thấy người bản xứ viết tắt chữ Indian là ndn trước đây.

Có lẽ thằng nhóc sẽ có được sức mạnh như người nhện, Jacquie nhắn tin.

Chị cũng đã có được sức mạnh vì bị nhện cắn à?

Gì cơ? Không. Chị đi bơi đây.

Jacquie ngồi bằng hai gối trước cái tủ lạnh mini. Cô nhớ lại lời mẹ từng nói. “Mạng nhện là một ngôi nhà và cũng là một cái bẫy.” Mặc dù cô không thực sự chắc ý mẹ là gì, nhưng cô đã hiểu nó theo cách riêng của mình trong nhiều năm qua, có lẽ hiểu xa hơn cả những gì mẹ muốn nói. Riêng lúc này, Jacquie là con nhện và cái tủ lạnh mini là tấm mạng. Tủ lạnh có rượu, được uống rượu cảm giác như được về nhà. Nhưng việc uống rượu cũng là cái bẫy. Đại loại thế. Chỉ cần cố gắng không mở tủ lạnh ra. Và cô ấy đã không.

—

Jacquie đứng cạnh hồ bơi, nhìn ánh sáng lung linh phản chiếu trên mặt nước chao đảo. Hai cánh tay cô khoanh ngang bụng, trông xanh xao đầy mạch máu. Cô nhích từng bước xuống bậc thang bể bơi, từ từ đầm mình rồi bơi dọc thành bể sang bờ bên kia và ngược trở lại. Cô trồi lên để hít thở, quan sát mặt nước di chuyển một lúc, rồi lại lặn xuống nhìn những chùm bong bóng thành hình, nổi lên, biến mất.

Khi hút một điếu thuốc bên bể bơi, cô nghĩ về quãng đường đi taxi từ sân bay đến đây, thấy một cửa hàng rượu chỉ cách khách sạn hai dãy nhà. Cô có thể đi bộ tới đó. Điều cô thực sự muốn là một điếu thuốc sau khi uống hết sáu lon bia. Cô muốn giấc ngủ trở nên dễ dàng như khi chếnh choáng. Trên đường trở về phòng, cô lấy một lon Pepsi và một túi trái cây khô từ máy bán hàng tự động. Nằm trên giường, cô lướt qua mọi kênh, dừng một chút ở chỗ nọ kia, chuyển kênh khác mỗi khi quảng cáo xuất hiện, ăn trái cây sấy và uống Pepsi. Ngay sau đó, sự thèm ăn của Jacquie bị đánh thức và cô nhớ ra rằng mình chưa ăn bữa tối. Cô không thể ngủ dù mắt nhắm nghiền trong suốt một tiếng, mãi đến lúc đặt một chiếc gối lên mặt cô mới thiếp đi. Cô thức dậy vào bốn giờ sáng bởi cảm giác nặng nề khó thở, Jacquie ném chiếc gối sang tận phía bên kia góc phòng, sau đó đứng dậy đi vệ sinh và dành hai giờ tiếp theo cố gắng thuyết phục bản thân quay lại giấc ngủ. Cũng có thể, cô đã thực sự ngủ nhưng lại mơ rằng mình trằn trọc.

—

Jacquie tìm thấy một chỗ ngồi ở phía cuối phòng hội thảo. Có ông già Indian đội mũ bóng chày đứng trên bục, một tay giơ lên như đang cầu nguyện, trong khi tay kia vẩy nước từ chai nhựa vào đám đông. Cô chưa bao giờ thấy điều gì như vậy trước đây.

Đôi mắt Jacquie lang thang khắp phòng. Cô quan sát lối trang trí của người bản địa. Căn phòng rộng, trần nhà cao treo những chiếc đèn chùm khổng lồ, mỗi chiếc bao gồm tám cái bóng đèn hình chữ nhật được bao quanh bởi một dải kim loại lượn sóng với những đường cắt hoa văn đặc trưng của văn hoá thổ dân - hình vẽ biểu trưng cho chủ nghĩa phồn thực, đường zic zac và xoắn ốc - tất cả phản chiếu trên tường và trần, nơi được sơn màu đỏ nâu như màu máu khô. Thảm trải sàn thì dày đặc những đường uốn lượn, những hình học đa dạng, như thảm của mọi sòng bạc hay rạp chiếu phim.

Cô nhìn quanh đám đông. Có khoảng hai trăm người, họ ngồi quanh những chiếc bàn tròn với nước, trái cây và bánh quy xếp trên đĩa giấy. Jacquie nhận ra đây là loại hội nghị nào. Hầu hết người tham gia là phụ nữ Indian lớn tuổi. Rồi phụ nữ da trắng cũng lớn tuổi. Có cả đàn ông Indian (lớn tuổi nốt). Không có người trẻ. Mọi người dường như quá nghiêm túc hoặc không đủ nghiêm túc. Đây là những người có nghề nghiệp ổn định, họ đến đây vì muốn giữ công việc của mình hoặc vì các nhà tài trợ yêu cầu, hơn là mong muốn giúp đỡ các gia đình Indian thực sự. Jacquie cũng vậy. Cô hiểu và ghét sự thật này.

Diễn giả đầu tiên, một người đàn ông trông có vẻ phù hợp đứng ở góc phố hơn là ở một hội nghị, bước lên bục. Ta không mấy khi gặp những người như anh ta trên sân khấu. Gã đi giày Jordans và mặc một bộ đồ thể thao Adidas. Gã có một hình xăm mờ gần như không thể thấy, kéo dài từ tai trái lên đến đỉnh đầu hói, đó có thể là vết nứt vỡ, hoặc mạng nhện, hoặc một nửa cái vương miện cuốn dây gai. Cứ vài giây, gã lại tròn miệng rồi lau nó bằng ngón cái, như thể có nước bọt dư ở đó, hoặc như thể, gã lau miệng để ngăn mình khạc nhổ và trở nên lếch thếch.

Gã bước đến trước cái mic, dành một phút dài đầy gượng gạo để quan sát đám đông: “Tôi thấy rất nhiều người Indian ở đây. Điều đó làm tôi rất vui. Khoảng hai mươi năm trước, tôi đã tham dự một hội nghị như thế này, và ở đó chỉ có một biển những khuôn mặt người da trắng. Lúc ấy, tôi mới chỉ là một cậu thanh niên, lần đầu tiên được đi máy bay và xa khỏi Phoenix quá vài ngày. Tôi đã bị buộc phải tham gia một chương trình thuộc về dự án viện trợ thanh thiếu niên mà tôi đã nhận. Chương trình đó được tổ chức tại một hội nghị ở thủ đô D.C.[73], một sự kiện tầm quốc gia. Họ đã chọn tôi và vài thanh niên khác không phải vì kỹ năng lãnh đạo hay cam kết của chúng tôi với dự án, hay vì chúng tôi muốn tham dự, mà vì chúng tôi là những người hiếm hoi sót lại của bộ tộc mình. Tất nhiên chúng tôi chỉ ngồi trên sân khấu, lắng nghe những câu chuyện thành công của giới trẻ, lắng nghe nhân viên dự án ca ngợi chương trình đó tuyệt vời như thế nào. Nhưng trong khi tôi đang bận rộn với chuyến đi, em trai tôi, Harold, đã tìm thấy khẩu súng tôi cất trong tủ. Cậu bé đã dùng khẩu súng tự bắn vào giữa hai mắt mình. Cậu bé mới mười bốn tuổi!” - Gã ngừng nói, quay khỏi mic để ho. Jacquie vặn mình trên ghế.

“Những gì tôi muốn nói ở đây là về cách tiếp cận của chúng ta, kể từ ngày đầu tiên đã luôn như thế này: Trẻ em nhảy ra khỏi cửa sổ của một tòa nhà đang cháy, rơi xuống và chết. Ta nghĩ rằng vấn đề là việc trẻ em nhảy khỏi cửa sổ. Để rồi ta cố gắng tìm cách ngăn đám trẻ nhảy. Nghĩa là thuyết phục chúng rằng thà bị thiêu sống còn hơn là bỏ đi khi mọi thứ trở nên nóng quá sức chịu đựng. Ta đã giăng lưới lên cửa sổ để kìm hãm chúng, tìm ra những cách thuyết phục chúng đừng nhảy. Chúng đã chọn con đường chết và biến mất thay vì sống với những gì ta có ở đây, cuộc đời này, cuộc đời ta tạo ra cho chúng, cuộc đời chúng buộc phải kế thừa. Và ta đã không đưa tay giúp đỡ những cái chết trẻ, như tôi đã không giúp đỡ em trai mình, dù ta đã hiện diện ở đó, liên quan đến mọi chuyện. Im lặng không chỉ là im lặng, im lặng cũng là không lên tiếng. Giờ đây, tôi làm việc trong uỷ ban phòng chống hành động tự tử. Tôi có đến mười lăm người thân đã tự tử trong suốt cuộc đời mình, không kể em trai ruột. Cộng đồng mà tôi làm việc cùng gần đây ở Nam Dakota nói rằng họ rất đau buồn khi phải trải qua mười bảy vụ tự sát chỉ trong tám tháng. Nhưng làm cách nào để ta dạy cho con cái sự yêu đời? Ở những hội nghị như thế này? Trong văn phòng? Qua email và tại các sự kiện cộng đồng, phải hiểu thấu tình thế cấp bách, tinh thần sẵn lòng làm bất cứ điều gì với bất cứ giá nào. Hay là mặc kệ dự án? Có lẽ chúng ta nên gửi tiền trực tiếp cho những gia đình, người cần nó và biết phải làm gì với nó. Tất cả chúng ta đều hiểu số tiền đó đi về đâu, để trả lương và tổ chức kiểu hội nghị này. Tôi xin lỗi. Tôi cũng được trả tiền, và thật ra, mẹ kiếp, vấn đề này không nên được thảo luận với sự lịch thiệp hay trang trọng. Ta không thể bị lạc lối vì lợi ích cá nhân mà phản đối, ngày ngày bỏ mặc tình hình, như thể ta buộc phải làm những gì đang làm. Ta đã chọn hành động như vậy, những lựa chọn ảnh hưởng trực tiếp lên cộng đồng. Ta đang quyết định thay chúng. Luôn luôn như vậy. Đó là những gì đám trẻ cảm thấy. Rằng chúng không có quyền quyết định. Hãy nghĩ xem điều duy nhất còn lại mà chúng có thể làm là gì? Ta cần thực sự làm thứ ta đang nói đến. Và nếu ta không thể, thì tất cả mọi chuyện sẽ phục vụ lợi ích cá nhân, ta cần phải bước sang một bên để những người thực sự quan tâm đến cộng đồng, những người sẵn lòng hành động, hãy để họ đến và giúp đỡ. Đụ mẹ đám người còn lại!”

Jacquie đã ra khỏi phòng trước khi khán giả bắt đầu vỗ tay đầy do dự, miễn cưỡng. Khi chạy, bảng tên của cô lắc lư quanh cổ, đập vào cằm. Về đến phòng, cô đóng cửa lại và trượt người xuống, ngồi trên sàn và bật khóc nức nở. Cô dán mắt vào hai đầu gối và những dải ánh sáng màu tím, đen, xanh lục, hồng nở rộ sau đôi mí nhắm, chúng tụ lại thành hình ảnh, rồi thành ký ức. Đầu tiên, Jacquie thấy cái lỗ lớn, tiếp đến là thân hình hao gầy của con gái cô. Những đốm đỏ, hồng trải dài hai cánh tay con bé. Làn da con bé trắng, xanh và vàng, với những đường gân nổi. Jacquie đã ở đó để xác nhận danh tính thi thể. Đó là con gái cô, là cơ thể nhỏ bé mà cô đã mang trong mình chỉ sáu tháng. Cô đã xem các bác sĩ gắn kim tiêm vào cánh tay con bé, họ đặt nó trong lồng ấp. Giây phút mà tất cả những gì cô muốn trên đời, Jacquie chưa từng muốn thứ gì dữ dội đến thế, là khao khát cho bé con mới sinh của mình được sống. Nhân viên điều tra nhìn Jacquie, cây bút và hồ sơ kẹp trong tay. Cô đã dành một khoảng thời gian dài nhìn chằm chằm vào đâu đó giữa thi thể và bản hồ sơ để kìm khỏi hét lên, cố gắng không ngước mắt và thấy khuôn mặt con gái. Cái lỗ ấy. Cú bắn chính giữa hai mắt. Giống như một con mắt thứ ba, hay là hốc mắt thứ ba, nhưng trống rỗng. Chú nhện bịp bợm, Veho mà khi xưa mẹ thường kể cho cô và Opal nghe, cậu ta luôn trộm những đôi mắt để nhìn mọi thứ rõ hơn. Veho là những người đàn ông da trắng đã đến và bắt thế giới cũ phải nhìn qua đôi mắt của họ. Nhìn. Xem đây, như thế này, đầu tiên bạn sẽ cho tôi tất cả đất đai của bạn, sau đó là sự chú ý của bạn, cho đến khi bạn quên cách nhìn. Cho đến khi mắt bạn cạn khô, bạn không thể nhìn lại phía sau bạn và phía trước thì trống rỗng. Kim chích, chai lọ, điếu hút, là thứ duy nhất còn ý nghĩa. Ngồi trong xe, Jacquie đấm mạnh tay vào cái vô lăng thép cho đến khi cô không thể tiếp tục. Cô đã làm ngón tay cái của mình vỡ nát trên vô lăng.

Đó là mười ba năm trước. Cô không đụng vào một giọt rượu suốt sáu tháng sau đó. Khoảng thời gian lâu nhất kể từ khi Jacquie bắt đầu uống rượu. Nhưng rồi, cô lái xe thẳng đến cửa hàng rượu, dành mọi tối trong sáu năm tiếp theo cho những ly whisky. Cô lái chiếc xe bus AC Transit theo tuyến 57, ra khỏi rồi trở về Oakland sáu ngày một tuần. Uống đến mức lãng quên mọi chuyện mỗi đêm, tỉnh dậy mỗi sáng để làm việc. Một ngày nọ, cô ngủ thiếp đi bên bánh lái và đâm chiếc xe buýt vào cột điện thoại. Sau một tháng điều trị nội trú, cô rời khỏi thành phố Oakland. Cho đến tận bây giờ, Jacquie vẫn không biết, không nhớ làm cách nào mà mình đến Albuquerque. Có giai đoạn, cô nhận được việc làm tiếp tân tại một Phòng khám Y tế Indian do quỹ Dịch vụ sức khoẻ Bản xứ tài trợ, sau đó, không qua một lớp đào tạo chính quy nào và chỉ thông qua một khóa học trực tuyến mà cô được trả tiền để tham gia, Jacquie đã trở thành cố vấn chuyên làm việc với những ca lạm dụng chất gây nghiện.

Ở trong phòng, ngồi đối diện với cửa ra vào, cô nhớ lại tất cả những bức hình của bọn trẻ mà Opal đã gửi qua mail trong suốt mấy năm vừa qua, những bức hình cô từng từ chối xem. Cô đứng dậy, tiến đến cái máy tính xách tay nằm trên bàn. Trong tài khoản thư điện tử, cô tìm kiếm tên Opal. Jacquie mở từng mail có biểu tượng file đính kèm. Cô dõi theo đám trẻ qua từng năm. Ngày sinh nhật, khi mới biết đi xe đạp và những bức vẽ đầu tiên của chúng. Có đoạn phim ngắn quay lại cảnh chúng chạy vào bếp và ngủ trên giường tầng, tất cả trong một phòng. Ba đứa trẻ vây quanh một cái máy tính, ánh sáng màn hình phản chiếu trên khuôn mặt chúng. Một bức ảnh làm tan nát trái tim cô. Ba đứa nhóc xếp hàng trước mặt Opal. Opal với ánh mắt tĩnh lặng, tỉnh táo, khắc kỷ, dõi theo Jacquie trong suốt những năm qua với tất cả những việc họ cùng trải qua. Hãy đến đón chúng, chúng là của chị, nét mặt của Opal nói. Đứa nhỏ nhất mỉm cười nửa vời như thể một trong những nhóc anh trai vừa đấm vào tay nó, nhưng Opal đã bảo chúng phải tươi lên để chụp ảnh cho đẹp. Đứa đứng giữa đang giả vờ (hoặc thực sự) giơ tay ngang ngực, trông như biểu tượng băng đảng, nở một nụ cười toe toét. Cậu bé trông giống con gái Jacquie nhất, Jamie. Đứa lớn nhất không cười. Thằng nhóc có vẻ ngoài của Opal, cũng là vẻ ngoài của Vicky, mẹ của Jacquie.

Jacquie muốn đến với chúng. Cô muốn một cốc rượu. Cô muốn uống rượu. Cô cần một cuộc trị liệu. Trước đó, cô đã thấy thông báo về một cuộc gặp mặt sẽ diễn ra ở tầng hai, lúc bảy giờ ba mươi mỗi tối. Luôn có các cuộc gặp mặt dành cho kẻ nghiện rượu tại những hội nghị về chủ đề phòng chống lạm dụng dược chất/sức khỏe tâm thần, kín đầy những người như cô, những người đã tự trải qua điều đó và hy vọng hiểu được ý nghĩa của nó trong sự nghiệp giúp đỡ người khác tránh mắc phải mớ sai lầm mà họ đã sa chân vào. Khi cô lau mồ hôi trên mặt bằng tay áo, cô nhận ra điều hòa nhiệt độ đã tắt. Cô đi đến chỗ máy lạnh và chỉnh mức nhiệt xuống thật thấp. Cô thiếp đi trong làn hơi mát mẻ.

—

Jacquie vội vàng bước vào phòng, nghĩ rằng mình đã muộn. Ba người đàn ông ngồi thành một vòng tròn nhỏ xếp từ tám chiếc ghế xếp. Đằng sau họ là những món ăn vặt chưa ai chạm tới. Căn phòng là một mớ hỗn độn của ánh đèn huỳnh quang, một phòng hội thảo nhỏ với tấm bảng trắng trên tường, ánh sáng trắng xóa, bao trùm tất cả trong cảm giác an lành, khiến mọi thứ trông như chương trình tivi của thập kỷ trước.

Jacquie đi đến dãy bàn phía sau và nhìn vào chỗ thực phẩm tự chọn - một máy pha cà phê phin nhỏ trông rất cũ, phô mai, bánh quy giòn, thịt và cần tây xếp hình vòng cung. Jacquie nhặt cây cần tây, rót cho mình một tách cà phê và bước tới chỗ mọi người.

Tất cả bọn họ đều là đàn ông bản địa lớn tuổi với mái tóc dài, hai trong số họ đội mũ bóng chày, người còn lại - trông có vẻ như thủ lĩnh của nhóm - thì đội mũ cao bồi. Mũ cao bồi tự giới thiệu mình là Harvey. Jacquie quay đầu đi, nhưng khuôn mặt đầy đặn, mắt, mũi, miệng, chúng là anh ta. Jacquie tự hỏi liệu Harvey có nhận ra cô không, bởi vì anh ta đứng lên, nói rằng mình phải đi vệ sinh.

Jacquie nhắn tin cho Opal. Đoán xem ai đang trong cuộc trị liệu với chị?

Opal trả lời ngay lập tức. Ai?

Harvey ở Alcatraz.

Ai cơ?

Harvey, kiểu: bố đẻ con gái đầu lòng của chị.

Không đời nào!

Vậy đấy.

Chị chắc không?

Chắc.

Chị sẽ làm gì?

Chị không biết.

Không biết?

Anh ta mới quay lại.

Opal gửi một bức ảnh chụp lũ trẻ trong phòng ngủ, chúng nằm giống hệt nhau, đầu đeo tai nghe, mắt nhìn lên trần nhà. Đây là bức ảnh đầu tiên Opal gửi qua tin nhắn kể từ khi Jacquie bảo cô đừng, rằng cô chỉ được phép gửi qua mail ảnh lũ trẻ vì việc đó có thể khiến Jacquie thẩn thờ cả ngày. Jacquie bắt tay từng người để chào hỏi.

Sẽ nói chuyện với anh ta sau buổi họp, Jacquie nhắn rồi chuyển điện thoại sang chế độ im lặng và cất nó đi.

Harvey ngồi xuống, không nhìn Jacquie. Anh ta hướng lòng bàn tay lên, chỉ vào cô. Việc anh không dám đối diện cô, cộng với chuyện đi vào phòng vệ sinh làm cô đoán chắc rằng Harvey hẳn phải biết. Bất kể ra sao, khi đến lượt cô chia sẻ câu chuyện của mình, chia sẻ bất cứ điều gì cô muốn, anh ta sẽ nhận ra ngay khi cô nói tên mình. Jacquie đặt khuỷu tay lên đầu gối, hướng về phía nhóm người.

“Tên tôi là Jacquie Red Feather. Tôi sẽ không nói câu: Tôi là một con nghiện rượu. Tôi sẽ nói: Tôi đã không uống nữa. Tôi đã từng uống và bây giờ thì không. Tôi đã tỉnh táo trong vòng mười một ngày. Tôi biết ơn khi được ở đây và được các bạn dành thời gian cùng ở đây. Cảm ơn sự lắng nghe của mọi người. Tôi đánh giá cao nỗ lực của các bạn.” - Jacquie ho khan, cổ họng cô đột nhiên khô ráp.

Cô nhỏ một giọt thuốc ho vào miệng, thành thục đến mức người khác có thể nhận ra cô đã uống rất nhiều thuốc ho và hút rất nhiều thuốc lá, và không bao giờ cố ngừng lại, có lẽ ngừng lại chỉ để uống thuốc, vì vậy mà cô phải dùng nó liên tục: “Uống rượu đã luôn là một vấn đề nghiêm trọng đối với tôi trước cả khi tôi bắt đầu uống. Không phải tôi muốn đổ lỗi cho quá khứ của mình, hay rũ bỏ nó. Chúng tôi đã đến đảo Alcatraz, tôi và gia đình, trong thời gian biểu tình, vào năm 1970. Mọi chuyện bắt đầu với tôi ở đó, với một đứa trẻ bất hảo...” - Jacquie nhìn thẳng vào Harvey khi cô nói điều này.

Anh ta chuyển động thân thể thiếu thoải mái trên ghế, nhìn chằm chằm xuống đất trong tư thế lắng nghe: “Có thể anh ta thậm chí còn không hiểu mình đang làm gì, có thể anh ta chỉ đơn giản là thích thú việc làm tình với hàng tá phụ nữ, dùng vũ lực ép buộc, những thằng khốn như vậy, giờ tôi hiểu và ngờ rằng, từ những gì đã thấy khi dành quãng thời gian ngắn ngủi với anh ta trên hòn đảo đó, rằng anh ta sẽ tiếp tục làm điều đó trong tương lai. Sau khi mẹ tôi qua đời, chúng tôi sống trong ngôi nhà của một người lạ. Một người họ hàng xa. Tôi biết ơn điều đó. Chúng tôi có thức ăn trên bàn, có một mái nhà trên đầu. Nhưng tôi đã buộc phải cho đi đứa con gái đầu lòng vào thời điểm đó. Cái thai tôi có từ hòn đảo. Từ những gì đã xảy ra ở đó. Khi tôi cho đi con bé, tôi mới mười bảy tuổi. Tôi còn dại khờ. Tôi không biết phải làm thế nào để tìm con bé ngay cả khi tôi muốn. Đó là một cuộc nhận nuôi kín đáo. Và kể từ đó, tôi đã có thêm một cô con gái nữa. Nhưng tôi cũng làm hỏng tất cả vì cơn nghiện, với bất cứ thức uống có cồn nào rẻ hơn mười đô. Sau đó, mọi chuyện trở nên tồi tệ, họ nói rằng tôi phải ngừng uống nếu muốn giữ việc. Và rồi, để tiếp tục được uống, tôi đã bỏ việc. Lúc đó, con gái Jamie của tôi đã chuyển ra khỏi nhà, vì vậy tôi dễ dàng hoàn toàn buông xuôi. Và cuối cùng tôi ngồi ở đây, kể câu chuyện kinh dị không hồi kết của men say. Tôi đã cố gắng trở lại với cuộc sống. Con gái tôi đã chết, để lại ba đứa con trai, nhưng tôi cũng bỏ mặc chúng. Tôi đang cố gắng tìm đường trở lại, như tôi đã nói, mười một ngày. Chỉ là, ta bị mắc kẹt vào nó, càng ngày càng lún sâu, không cách nào thoát khỏi.” - Jacquie ngừng lại và hắng giọng, rồi im lặng.

Cô ngước nhìn Harvey, nhìn những người khác trong nhóm, đầu họ đều cúi xuống. Cô không muốn kết thúc câu chuyện như vậy, nhưng cô không thể tiếp tục: “Tôi không biết nữa. Vậy đấy, tôi nói xong rồi.”

Mọi người im lặng. Harvey nuốt khan.

“Cảm ơn!” - Harvey nói. Anh ta ra hiệu cho người đàn ông tiếp theo lên tiếng.

Đó là một người khá già, Navajo, Jacquie đoán. Ông bỏ mũ ra, theo cách những người đàn ông Indian vẫn làm khi họ chuẩn bị cầu nguyện.

“Với tôi, tất cả đã thay đổi trong một cuộc trị liệu...” - Ông nói: “Không phải kiểu gặp gỡ này. Tôi tham gia vào nhóm sau sự thay đổi. Tôi đã uống rượu và dùng thuốc trong phần lớn cuộc đời trưởng thành của mình. Cố xây dựng gia đình vài lần, rồi lại để họ tan vỡ vì tình trạng nghiện ngập của mình. Và rồi một người anh em của tôi đã tổ chức một cuộc gặp gỡ. Giáo hội người Mỹ bản địa...”

Jacquie ngừng nghe. Cô nghĩ việc nói về Harvey trước mặt mọi người sẽ khiến chuyện trở nên dễ chịu hơn. Nhưng nhìn anh ta lúc này, nghe câu chuyện từ người khác, cô nhận ra anh ta có lẽ cũng từng có một khoảng thời gian khó khăn. Jacquie nhớ lại cách anh ta nói về cha mình khi còn ở trên đảo. Rằng anh ta thậm chí còn không được nhìn mặt cha mình kể từ khi họ đến nơi đó. Nghĩ về hòn đảo, Jacquie nhớ đã thấy Harvey vào ngày họ rời đi. Cô lên thuyền, và thấy anh ta đứng trong làn nước. Hầu như không ai từng muốn xuống nước. Nước biển lạnh cóng. Và tất cả mọi người đều cho rằng ở đó có cá mập. Jacquie cũng thấy cả em trai của Harvey, Rocky, chạy xuống đồi, hét tên Harvey. Động cơ con thuyền được bật lên. Mọi người đã ngồi xuống, chỉ còn Jacquie là đứng. Mẹ đặt tay lên vai Jacquie vì tưởng con gái buồn, và để cô đứng yên như vậy trong vài phút. Harvey không hề bơi. Như thể nước là nơi trú ẩn. Sau đó anh ta đã hét đáp lại em trai. Rocky nghe tiếng Harvey và nhảy xuống với quần áo trên người. Thuyền bắt đầu di chuyển.

“Được rồi, chúng ta đang đi, hãy ngồi xuống ngay bây giờ, Jacquie.” - Vicky nói.

Jacquie ngồi xuống, nhưng vẫn nhìn về phía hòn đảo. Cô thấy bố anh ta chạy vội xuống đồi, cầm thứ gì đó trong tay, một cây gậy hoặc một cái dùi. Cảnh vật nhỏ dần và khuất tâm mắt khi con thuyền đi qua vịnh.

“Tất cả chúng ta đều trải qua rất nhiều thứ mà chúng ta không thể hiểu, trong một thế giới được tạo ra chẳng phải để nghiền nát chúng ta, cũng chẳng phải để làm cho chúng ta trở nên vững vàng đủ để đối diện với mọi điều trước mắt.” - Harvey đang nói.

Jacquie nhận ra cô ấy đã mất tập trung.

“Say xỉn, phê pha dường như là điều duy nhất còn lại để làm...” - Harvey tiếp tục: “Vấn đề không phải là rượu. Chẳng có mối quan hệ đặc biệt thân tình nào giữa người Indian và rượu. Nhưng nó rẻ, có sẵn, hợp pháp. Nó là thứ duy nhất còn lại khi chúng ta không còn gì. Tôi cũng đã uống. Trong một khoảng thời gian dài. Nhưng tôi đã ngừng câu chuyện mà tôi tự kể cho bản thân mình, rằng nó là cách duy nhất để đối diện với khó khăn, rằng tôi đã chật vật với câu chuyện về việc tự chữa khỏi căn bệnh đó suốt cả cuộc đời, lỗi của tôi, lỗi của lịch sử. Chỉ khi ta thấy rằng câu chuyện là cách chúng ta sống cuộc sống của mình thì ta mới có thể bắt đầu thay đổi, mỗi ngày một chút. Chúng ta cố gắng giúp đỡ những người giống mình, cố gắng làm cho thế giới xung quanh trở nên tốt đẹp hơn. Và đó là điểm khởi đầu của câu chuyện. Tôi muốn nói rằng tôi căm ghét bản thân, và hối lỗi.” - Harvey ngước nhìn Jacquie, cô dứt khỏi ánh mắt: “Tôi cũng cảm thấy xấu hổ nữa. Cảm giác tích tụ suốt nhiều năm trời, dài hơn cả quãng đời còn lại. Nỗi xấu hổ khiến tôi muốn chửi đổng và quay trở lại uống để cứ thế kết thúc. Tôi xin lỗi tất cả những người mà tôi đã làm tổn thương suốt thời gian đó, tôi trả giá từng giây cho tất cả những gì tôi đã làm. Không một lý do gì có thể biện minh. Lời xin lỗi thậm chí còn chẳng có ý nghĩa nhiều như vậy... Chỉ cần thừa nhận rằng mình đã là một kẻ khốn kiếp, làm tổn thương mọi người, và rằng bạn không muốn tiếp tục như vậy nữa. Đôi khi đó là phần khó nhất. Hãy để tối nay kết thúc như thường lệ, nhưng hãy lắng nghe lời cầu nguyện, và thành thật với bản thân. Lạy Chúa, xin ban cho con sự thanh thản...”

Họ đồng thanh nói điều đó. Lúc đầu Jacquie không định tham gia, nhưng rồi cô cảm thấy muốn chia sẻ với họ: “Và ban cho con sự khôn ngoan để phân biệt được đúng sai!” - Cô kết thúc.

Căn phòng dần trở nên trống trải. Tất cả mọi người lần lượt rời đi trừ hai người họ, Jacquie và Harvey.

Jacquie ngồi đó, hai tay đặt trong lòng. Cô gần như hoá đá.

“Lâu quá rồi nhỉ...” - Harvey nói.

“Phải.”

“Em biết đấy, tôi sẽ quay trở lại Oakland vài tháng vào mùa hè. Mục đích chính là để tổ chức powwow, nhưng cũng là để...”

“Chuyện này có nhất thiết phải diễn ra bình thường không, kiểu như tôi với anh đã từng là bạn hay gì?”

“Tôi tưởng em ở lại để nói chuyện?”

“Tôi không biết tại sao tôi ở lại.”

“Tôi đã nghe những gì em mới nói, những gì đã xảy ra, chuyện ở Alcatraz, chuyện em cho người ta nhận nuôi con bé. Và tôi xin lỗi vì tất cả. Tôi không hề biết. Tôi mới phát hiện ra mình cũng có một đứa con trai. Thằng bé liên lạc với tôi qua Facebook. Nó sống ở..

“Cái quỷ gì thế?” - Jacquie ngắt lời, rồi đứng dậy để rời đi.

“Chúng ta có thể bắt đầu lại không?”

“Tôi không quan tâm thằng con trai, hay cuộc sống của anh.”

“Nhưng có cách nào để tìm ra không?”

“Tìm cái gì?”

“Con gái chúng mình.”

“Nó không phải con gái anh.”

“Có thể nó muốn biết.”

“Sẽ tốt hơn cho tất cả mọi người nếu con bé không biết.”

“Nhỡ chúng ta có cháu thì sao?”

“Đừng nói nữa.”

“Chúng ta không cần tiếp tục thù ghét nhau...” - Harvey nói và bỏ mũ xuống, để lộ chỗ hói trên đỉnh đầu. Anh ta đứng dậy, đặt cái mũ lên mặt ghế.

“Anh sẽ nói gì với thằng bé?”

“Về cái gì cơ?”

“Về việc anh đã ở đâu trong suốt chừng ấy năm.”

“Anh cũng không biết. Nghe này, Jacquie, anh nghĩ em nên cân nhắc việc trở lại Oakland cùng với anh.”

“Chúng ta thậm chí còn không biết nhau.”

“Đó sẽ là một chuyến đi không tốn kém. Chúng ta sẽ lái xe cả ngày lẫn đêm cho đến khi tới nơi.”

“Rồi sao? Anh muốn làm gì?”

“Tôi chỉ muốn giúp đỡ. Không cách nào có thể bù đắp những chuyện tôi đã làm với em. Nhưng anh sẽ cố.”

“Anh đã bỏ rượu bao lâu rồi?”

“Từ năm 1982.”

“Mẹ kiếp, giỏi đấy.”

“Đám trẻ cần bà ngoại của chúng.”

“Tôi không biết nữa. Và chắc chắn là anh chẳng biết mẹ gì về cuộc sống của tôi.”

“Chúng ta có thể tìm được con bé.”

“Không.”

“Có rất nhiều cách để...”

“Chúa ơi, anh im đi. Ngừng hành động như thể anh biết tôi, như thể chúng ta thậm chí còn có chuyện để nói với nhau, như thể chúng ta muốn gặp lại, chúng ta đã cứ thế…” - Jacquie ngừng lại, rồi đứng dậy và bước ra khỏi phòng.

Harvey bắt kịp cô tại cửa thang máy.

“Tôi xin lỗi, Jacquie, làm ơn...” - Anh ta nói.

“Làm ơn cái gì? Tôi phải đi bây giờ.” - Cô đáp và nhấn nút thang máy.

“Em không muốn sau này phải hối tiếc về mọi thứ đúng không?” - Harvey nói: “Em không muốn tiếp tục chọn cách chạy trốn đúng không?”

“Anh thực sự nghĩ rằng anh sẽ là người thay đổi tất cả mọi thứ? Tôi sẽ tự giết mình nếu phải nhờ đến sự giúp đỡ của anh. Anh có hiểu điều đó không?”

Cửa thang máy mở ra và Jacquie bước vào.

“Phải có lý do cho tất cả những chuyện này. Chuyện chúng ta gặp lại nhau...” - Harvey nói, đặt một tay lên giữ không cho cửa đóng.

“Lý do là tôi và anh đều là những kẻ khốn nạn và cộng đồng Indian thì nhỏ bé.”

“Vậy thì đừng đi cùng tôi, được thôi. Đừng bận tâm những lời của tôi. Nhưng em đã nói trong buổi gặp mặt. Bạn biết thứ bạn muốn. Em đã nói thế. Em muốn quay trở lại.”

“Được thôi.” - Jacquie nói.

“Được rồi. Em sẽ quay lại?”

“Tôi sẽ nghĩ về chuyện ấy.” - Cô đáp.

Harvey buông cửa thang máy.

—

Trở lại phòng, Jacquie thả người xuống giường. Cô đặt một chiếc gối lên mặt. Sau đó cô vô thức đứng dậy và đi đến chiếc tủ lạnh. Cô mở nó ra. Trong đó xếp đầy những chai rượu mạnh, rượu vang nhỏ xíu, bia. Lúc đầu điều này làm cô hạnh phúc. Ý tưởng về cảm giác lâng lâng, thoải mái và an toàn mà năm hay sáu cốc rượu đầu tiên mang lại, sau đó cô không thể tránh khỏi kéo dài đến cốc thứ mười hai, rồi mười sáu, bởi vì tấm mạng bao trùm mọi nơi, một khi bạn đã bị mắc kẹt, không có cách nào thoát ra. Jacquie đóng tủ lạnh, với tay ra phía sau để rút phích cắm điện. Cô nhấc cái tủ lạnh lên để cắm tivi, rồi dùng hết sức lực lôi nó ra cửa. Những cái chai kêu lách cách như thể phản đối. Dần dần, theo cách riêng của mình, cô mang được chiếc tủ lạnh ra bên ngoài hành lang, sau đó quay lại phòng và gọi cho quầy lễ tân bảo họ đến lấy nó. Jacquie đổ mồ hôi như tắm. Cô vẫn muốn uống. Vẫn còn thời gian trước khi họ đến mang nó đi. Cô cần phải rời khỏi chỗ này. Cô mặc đồ bơi vào.

—

Jacquie vòng qua cái tủ lạnh, đi xuống hội trường, nhận ra mình đã quên thuốc lá, Jacquie quay lại để lấy chúng. Cô vô tình đá vào nó khi trở ra khỏi phòng.

Mẹ kiếp, cô nói và nhìn xuống cái tủ lạnh. Jacquie ngó xem có ai xung quanh không, rồi mở tủ lạnh và lấy ra một chai. Rồi một chai nữa. Cô cuộn sáu chai trong khăn tắm. Rồi mười chai. Jacquie phải ôm chúng bằng cả hai tay trên đường đến thang máy.

Cô quay trở lại hồ bơi vắng người, lặn xuống nước cho đến khi ngực căng rát. Mỗi lần trôi lên, cô lại nhìn về chỗ rượu cuộn trong cái khăn. Khi bạn ngưng thở, cảm giác tù túng, bức bách và đau đớn. Khi bạn được hít vào một hơi thật sâu, cảm giác giải thoát lan truyền khắp thân thể. Nó cũng giống như việc bạn uống sau bao nỗ lực kiềm chế bản thân mình. Mọi thứ dường như vỡ tan vào một khoảnh khắc. Cả cho và nhận. Jacquie bơi qua lại dọc thành bể. Cô nghĩ về những đứa cháu của mình. Bức ảnh chụp chung cùng với Opal, khuôn mặt của Opal, đôi mắt của Opal với Jacquie. Hãy đến đón chúng.

Jacquie ra khỏi bể bơi và đi đến chỗ chiếc khăn. Cô nhấc những cái chai lên, cuộn vào khăn rồi ném chúng bay một vòng xuống nước. Chiếc khăn trắng từ từ chìm rồi nằm yên dưới đáy bể. Những cái chai cũng chìm xuống đáy. Cô quay người, đi ra cửa và trở về phòng.

Jacquie nhắn tin cho Opal thế này: Nếu chị về Oakland, chị có thể ở lại chỗ em được không?

Orvil Red Feather

Orvil đứng trước gương phòng ngủ Opal với bộ regalia mặc sai kiểu. Cậu không biết nó sai ở chỗ nào, nó không bị ngược, nhưng nó cứ tuột xuống. Cậu nhún nhảy trước cái gương và đám lông vũ trang trí rung lên. Cậu bắt gặp sự do dự, lo lắng trong mắt mình phản chiếu ở đó. Cậu lo rằng đột nhiên Opal đi vào phòng, nơi Orvil đang... làm gì nhỉ? Sẽ có quá nhiều điều cần giải thích. Cậu tự hỏi bà sẽ phản ứng thế nào nếu thấy cảnh này. Kể từ khi họ được bà chăm sóc, Opal đã công khai phản đối họ làm những chuyện liên quan đến Indian. Bà cư xử cứ như đó là điều họ chưa thể tự quyết định cho đến khi đủ tuổi. Như việc uống rượu, lái xe, hút thuốc hoặc bỏ phiếu. Những chuyện liên quan đến người Indian.

“Có quá nhiều nguy hiểm...” - Bà nói: “Đặc biệt là xung quanh powwow. Đám trẻ các con ư? Không đời nào.”

Orvil không hiểu bà ám chỉ gì khi nói đến nguy hiểm. Cậu đã tình cờ thấy bộ regalia trong tủ quần áo của bà nhiều năm trước, khi đang tìm kiếm những món quà cho ngày Giáng sinh. Cậu đã hỏi tại sao bà không dạy họ bất cứ điều gì về việc họ là người Indian.

“Đó là cách của người Cheyenne, để con tự học, sau đó chúng ta sẽ dạy con khi con sẵn sàng.”

“Nghe chẳng thuyết phục tí nào...” - Orvil nói: “Bọn con mà tự học nổi thì đã không cần được dạy. Bà lúc nào cũng bận làm việc.”

Cậu thấy bà quay đầu lại, ngừng khuấy nồi thức ăn. Orvil nhanh chóng kéo ghế ra và ngồi xuống.

“Đừng để bà phải nhắc lại, Orvil.” - Bà nói: “Bà phát mệt vì cứ lặp đi lặp lại mãi. Cháu biết bà làm việc nhiều thế nào. Về nhà muộn thế nào. Bà phải làm việc và thư từ không ngừng xuất hiện cũng như các hóa đơn phải trả. Điện thoại của các cháu, internet, điện, thực phẩm. Còn cả tiền thuê nhà và quần áo, tiền xe buýt, xe lửa. Nghe này, cháu yêu, bà hạnh phúc khi cháu muốn biết mọi thứ, nhưng tìm hiểu về di sản của dân tộc là một điều xa xỉ. Điều xa xỉ mà chúng ta không có. Dù sao đi nữa, bất kể bà có nói gì về di sản dân tộc thì nó cũng không khiến cháu mang đặc tính của người Indian ít đi hay nhiều lên. Đừng để ai dạy cháu cách trở thành người Indian. Quá nhiều tổ tiên đã chết để số ít chúng ta tồn tại được đến ngày hôm nay, ở đây, ngay trong căn bếp này. Cháu, bà. Mỗi phần trong chúng ta đều là quý giá. Cháu là người Indian vì cháu là người Indian, thế thôi.” - Opal nói, kết thúc cuộc trò chuyện bằng cách quay lại với nồi súp.

“Vậy, nếu chúng ta có nhiều tiền hơn, nếu bà không phải làm việc quá nhiều, thì mọi thứ sẽ khác ạ?”

“Cháu không nghe bà vừa nói gì hả?” - Opal thở dài.

Opal Viola Victoria Bear Shield. Một cái tên cổ lỗ dài dòng cho một bà già cổ lỗ to béo. Bà không hẳn là bà ngoại của đám trẻ. Cũng không hẳn thuộc cùng một tộc người Indian như chúng. Đó là những gì bà nói với đám trẻ khi cố giải thích tại sao bà lại có họ Bear Shield trong khi chúng mang họ Red Feathers. Rằng thực ra bà chỉ là bà trẻ. Bà ngoại thực sự của chúng, Jacquie Red Feather, sống ở New Mexico. Opal là em gái cùng cha khác mẹ với Jacquie, họ đã lớn lên cùng nhau dưới sự nuôi dưỡng của Vicky. Jamie, con gái Jacquie là mẹ đẻ của mấy thằng nhóc. Nhưng tất cả những gì Jamie từng làm là sinh chúng ra. Thậm chí cô còn không buồn bỏ ma túy khi mang thai chúng. Cả ba đứa đã bắt đầu cuộc sống với quá trình cai nghiện. Những đứa trẻ sơ sinh nghiện thuốc. Jamie đã tự bắn vào giữa hai mắt mình khi Orvil lên sáu, những đứa nhỏ hơn bốn tuổi và hai tuổi. Opal chính thức nhận nuôi chúng sau cái chết của Jamie, nhưng trước đó chúng cũng đã được bà chăm sóc từ lâu. Orvil có rất ít kỷ niệm về mẹ. Cậu đã nghe lỏm được vài thứ khi bà nói chuyện với một người bạn qua điện thoại trong bếp vào một đêm nọ.

“Kể với cháu chút gì về mẹ đi...” - Orvil sẽ nài nỉ bất cứ khi nào có cơ hội, những lúc tâm trạng Opal tốt và có vẻ như bà sẽ trả lời.

“Mẹ các cháu đã đặt những cái tên khiếp khủng này cho các cháu...” - Một tối, sau khi Lony kể rằng bọn trẻ ở trường gọi cậu là Lony the Pony, Opal đã bảo thế.

“Không đứa nào đọc đúng tên cháu cả!” - Lony mách.

“Mẹ cháu đã làm thế ạ?”

“Tất nhiên là mẹ cháu đã làm rồi. Còn ai vào đây nữa. Không phải là nó ngốc. Nó biết đánh vần. Nó chỉ muốn các cháu thật đặc biệt. Bà hiểu cảm giác ấy. Tên của chúng ta sẽ trông đặc biệt hơn.”

“Thật là ngu ngốc!” - Loother nói: “Cái lý lẽ vớ vẩn đấy”

Cậu đứng dậy, đẩy ghế và bước ra khỏi phòng. Nó luôn là đứa phàn nàn nhiều nhất về cách đánh vần tên của mình, ngay cả khi mọi người vẫn phát âm đúng. Chưa từng có ai nhận thấy rằng tên Orvil đáng lẽ phải được đánh vần là Orville, với chữ “l” và “e” thêm vào. Còn với cái tên Lony, Opal biết mẹ của chúng, biết cách cô đánh vần nó, rằng nó không phải là Lony giống như pony - có nghĩa là con ngựa.

—

Orvil xoay sở để mặc bộ regalia vào và bước đến trước tấm gương toàn thân trên cánh cửa tủ quần áo của Opal. Cậu bé luôn có thù với những chiếc gương. Từ ngu ngốc thường xuất hiện trong đầu khi cậu nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của mình. Cậu không biết tại sao, nhưng nó có vẻ quan trọng. Và đúng. Bộ regalia bạc màu gây ra cảm giác ngứa ngáy. Nó quá lớn. Cậu trông không đẹp như tưởng tượng. Cậu thậm chí còn chẳng biết mình chờ mong điều gì. Việc là người Indian có vẻ kỳ lạ. Và hầu như mọi thứ Orvil học được về người thổ dân cũng qua quít. Cậu đã dành hàng giờ ngồi xem phim tài liệu quay powwow, video trên YouTube, đọc tất cả những gì có thể trên các trang Wikipedia, Web.taisachnhanh.cloud và Indian Ngày Nay. Tìm trên Google từ khoá “Làm thế nào để trở thành một người Indian thực sự”, và lang thang tới một số diễn đàn tạp nham, đầy phán xét, rồi tới cả trang Web.taisachnhanh.cloud và thấy một từ mà cậu chưa từng thấy trước đây: Pretendian - tộc người giả dối.

Orvil biết mình muốn nhảy ngay từ lần đầu tiên xem một vũ công nhảy trên tivi. Lúc ấy cậu mười hai tuổi. Đó là tháng Mười Một, thật dễ dàng để tìm những chương trình về người Indian trên tivi. Cả nhà đã đi ngủ. Cậu lướt qua các kênh và dừng ở đó, trên màn hình, trong một bộ regalia đẹp tuyệt, người vũ công di chuyển như thể lực hấp dẫn chẳng nghĩa lý gì đối với anh ta. Nó giống các điệu nhảy hiện đại theo một cách nào đó, Orvil nghĩ, nhưng cũng đầy lạ lùng và có vẻ cổ xưa. Cậu đã bỏ lỡ, không được nghe kể, cũng như bị tước đi rất nhiều. Trong khoảnh khắc đó, trước tivi, cậu chợt biết. Cậu là một phần thứ gì đó vĩ đại hơn nhiều. Thứ có thể tìm ra bằng cách nhảy múa.

Và vì vậy, bất kể Orvil nghĩ cậu là gì, lén lút đứng trước gương với bộ regalia quá khổ, ăn mặc như một người Indian. Trong trang phục da thuộc, dây đeo, ruy băng, lông vũ, lót ngực bằng xương và độn vai, cậu đứng đó, nhún vai, giả vờ, bắt chước, một cậu bé chơi trò mặc đồ. Nhưng vẫn có gì đó đằng sau cái nhìn ngu ngốc, nghiêm khắc, mà cậu thường chiếu lên các em trai, vẻ mặt khắc nghiệt, cứng rắn, đằng sau đó, cậu gần như có thể thấy nó, lý do tại sao cậu đứng mãi trước gương, băn khoăn suy nghĩ. Cậu đang chờ đợi điều gì đó xảy ra trước mặt về bản thân. Quan trọng là cậu ăn mặc như người Indian, nhảy như người Indian, ngay cả khi nó thật giả tạo, và cậu cảm thấy mình là một kẻ lừa đảo. Nhưng còn cách nào khác để trở thành người Indian trong thế giới này ngoài việc hành động và trông giống người Indian? Bản địa hay không bản địa, tất cả phụ thuộc vào nó.

—

Hôm nay, anh em nhà Red Feather sẽ mua cho Lony một chiếc xe đạp mới. Trên đường đi, họ dừng lại ở Trung tâm văn hoá Indian. Orvil dự kiến sẽ kiếm được hai trăm đô la nhờ kể chuyện cho một dự án mà cậu đã đọc trên Facebook.

Loother và Lony ngồi ngoài hội trường trong khi Orvil được anh chàng tên Dene Oxendene dẫn vào một căn phòng. Dene chỉ Orvil ngồi trước ống kính. Còn anh ta ngồi sau máy quay, khoanh chân, hướng về phía Orvil.

“Em có thể cho biết tên, tuổi, và nơi em sống không?”

“Được. Orvil Red Feather. Mười bốn tuổi. Đến từ Oakland.”

“Thế còn bộ lạc của em, em có biết mình thuộc bộ lạc nào không?”

“Mẹ em là người Cheyenne.”

“Làm thế nào mà em biết về dự án này?”

“Facebook. Nói rằng, sẽ có tiền công hai trăm đô la?”

“Đúng rồi. Anh ở đây để thu thập các câu chuyện và đăng chúng lên mạng cho những người trong cộng đồng của chúng ta có thể nghe và nhìn thấy. Khi được nghe chuyện từ những người có hoàn cảnh giống như mình, em sẽ cảm thấy bớt cô đơn. Khi em cảm thấy bớt cô đơn và tin rằng mình có một cộng đồng những người ủng hộ em, ở bên em, anh tin rằng em có thể sống một cuộc sống tốt hơn. Có phải không?”

“Chắc chắn rồi.”

“Em có hiểu từ câu chuyện nghĩa là gì không?”

“Em không biết.” - Orvil nói, vô thức bắt chéo chân như Dene.

“Đoán xem.”

“Là kể cho mọi người một câu chuyện gì đó đã thực sự xảy ra?”

“Tốt. Về cơ bản là vậy. Bây giờ, hãy kể cho anh chuyện của em.”

“Như thế nào?”

“Tùy em. Như em nói. Nó không cần phải là cái gì lớn lao. Hãy kể cho anh biết một chuyện gì đó đã xảy ra với em, điều mà em nghĩ đến ngay lập tức.”

“Em và các em trai. Làm thế nào mà bọn em lại sống với bà Opal, người đang chăm sóc chúng em hiện tại. Đó là sau lần đầu tiên chúng em nghĩ rằng mẹ đã dùng thuốc quá liều...”

“Em có phiền khi nói về ngày hôm đó không?”

“Em hầu như không nhớ những chuyện xảy ra từ hồi còn bé, nhưng em nhớ ngày hôm đó một cách rõ ràng. Hôm đó là thứ bảy, vì vậy ba đứa bọn em đã xem phim hoạt hình cả buổi sáng. Em vào nhà bếp để tìm bánh kẹp và thấy mẹ nằm úp sấp trên sàn bếp. Mũi mẹ bị đập vào sàn và chảy nhiều máu, em biết điều đó rất nghiêm trọng vì cánh tay mẹ đang cuộn tròn dưới bụng, giống như mẹ đã ngã lên nó, có nghĩa là mẹ ngã trong lúc bước đi. Điều đầu tiên em làm là đưa hai đứa nhỏ ra sân trước. Hồi đó bọn em sống ở đường 38, trong một ngôi nhà nhỏ màu xanh với thảm cỏ nhỏ xíu mà chúng em vẫn còn nhỏ đủ để chơi đùa trên đó. Em lấy gương trang điểm của mẹ ra và đặt nó ở dưới mũi bà. Em đã thấy người ta làm thế trong một chương trình tivi, và khi em thấy mặt gương hầu như không mờ hơi nước, em đã gọi 911. Em bảo với người trực điện thoại về việc chỉ có em và hai đứa nhỏ bên cạnh mẹ, họ xuất hiện với hai chiếc xe cảnh sát và một nhân viên cấp cứu. Đó là một người đàn ông da đỏ già nua mà em không bao giờ gặp lại sau này. Đó cũng là lần đầu tiên em nghe họ nói rằng chúng em là người Indian. Chỉ cần nhìn là chú ấy đã nhận ra rằng bọn em là người Indian. Họ bế mẹ lên cáng trong khi nhân viên xã hội cho bọn em xem một trò ảo thuật với một hộp diêm, chú ấy chỉ bật diêm lên là em thấy kỳ diệu rồi, em không biết nữa. Chú ấy đã gọi cho bà Opal và cuối cùng bọn em được bà nhận nuôi. Chú đưa bọn em đến văn phòng và hỏi xem còn người thân nào khác. Sau khi nói chuyện với bà Opal, chúng em được đưa đi và gặp bà tại bệnh viện.”

“Rồi sau đó?”

“Sau đó, bọn em về nhà với bà ấy.”

“Về nhà với bà Opal?”

“Vâng.”

“Thế còn mẹ em?”

“Mẹ đã rời bệnh viện khi chúng em đến đó...

...Hóa ra mẹ bị ngất vì cú ngã chứ không phải do dùng thuốc quá liều.”

“Một câu chuyện hay đó. Cảm ơn em. Ý anh là, sự việc đã xảy ra... không hay, nhưng cảm ơn em đã chia sẻ nó.”

“Em sẽ được hai trăm đô-la chứ?”

Orvil và hai đứa nhỏ hơn rời khỏi Trung tâm văn hoá Indian, đi thẳng đến cửa hàng Target ở West Oakland để lấy xe đạp cho Lony. Lony ngồi trên xe với Loother. Mặc dù câu chuyện rất buồn khi nhớ lại, Orvil vẫn cảm thấy ổn vì đã kể ra. Cậu cảm thấy tốt hơn nữa về tấm thẻ quà tặng hai trăm đô la trong túi quần. Cậu không thể ngừng mỉm cười. Nhưng chân cậu, khối mụn thịt đã mọc trên chân cậu từ ngày xửa ngày xưa, càng ngày càng ngứa. Cậu phải gãi nó.

—

“Anh vừa xả một thứ kinh dị xuống bồn cầu...” - Orvil nói với Loother khi ra khỏi cửa hàng Target.

“Chuyện thường mà?”

“Im đi, Loother, anh nghiêm túc đấy.” - Orvil nói.

“Sao, anh đi vệ sinh không đúng lúc à?” - Loother đáp.

“Anh đang ngồi ở trong phòng vệ sinh thì lôi được nó ra. Nhớ cái cục mụn thịt trên chân anh không? Anh cảm thấy cái gì đó chui ra khỏi nó. Vì vậy, anh kéo, kiểu như, anh chỉ cần rút nhẹ là ra, gói nó vào giấy vệ sinh, xong lại lôi ra được cái khác nữa. Rồi thêm một cái. Anh chắc chắn nó là chân con nhện...” - Orvil kể.

Loother cười to, Orvil bèn lôi ra một chồng giấy vệ sinh được gấp gọn gàng.

“Cho em xem.” - Loother nói.

Orvil mở ra các nếp gấp của miếng giấy và để nó trước tâm mắt Loother.

“Cái quái gì thế này?” - Loother hỏi.

“Lấy ra từ chân anh đấy!” - Orvil đáp.

“Anh có chắc nó không phải là, kiểu như, miếng dằm?”

“Chắc, nhìn chỗ gập đi. Có một cái khớp và đầu nhọn. Giống một cái chân nhỏ dần về đỉnh. Nhìn đi.”

“Khiếp quá đi mất!” - Loother nhận xét: “Thế còn năm cái nữa đâu. Ý em là, nếu nó là chân nhện thì phải có tám cái tất cả, đúng không?”

Trước khi Orvil có thể nói bất cứ điều gì khác hoặc vứt mấy cái chân nhện đi, Loother lấy điện thoại ra...

“Em đang tìm thông tin trên mạng à?”

Loother không trả lời. Cậu liên tục gõ phím. Lướt ngón tay trên màn hình. Chờ đợi.

“Có tìm thấy gì không?” - Orvil hỏi.

“Không, chẳng có tí gì.” - Loother đáp.

Khi Lony ra khỏi cửa hàng với chiếc xe đạp của mình, Orvil và Loother nhìn nó và gật đầu. Lony mỉm cười với chúng.

“Đi thôi!” - Orvil nói và đeo tai nghe vào. Cậu nhìn lại và thấy hai đứa em trai của mình cũng làm theo. Đám trẻ đạp xe về hướng Phố Gỗ. Khi chúng ngang qua bảng hiệu cửa hàng Target, Orvil nhớ lại hồi năm ngoái, cả ba đều được mua điện thoại ở Target như món quà Giáng sinh sớm. Đó là những chiếc điện thoại rẻ tiền nhất mà người ta có, nhưng ít nhất những chiếc điện thoại đó không quá cổ lỗ. Nó thật thông minh. Nó làm tất cả những gì cần thiết: gọi điện, nhắn tin, phát nhạc và truy cập internet.

Họ đạp xe cùng nhau và nghe những bài hát phát ra từ điện thoại. Orvil chủ yếu nghe nhạc powwow. Năng lượng từ tiếng trống âm ĩ, sự sôi động trong lời hát, mang lại cảm giác gấp gáp đặc trưng của người Indian. Cậu cũng thích những giọng ca vang lên ở đoạn điệp khúc nữa, một bản hòa âm réo rắt cao vút, khó mà xác định được có bao nhiêu ca sĩ, đôi khi nghe như mười người đang hát, đôi khi lại như một trăm. Thậm chí có một lần, khi nhún nhảy trong phòng của Opal với đôi mắt nhắm nghiền, cậu đã cảm thấy như thể tổ tiên của mình tạo ra âm thanh đó để cậu có thể nhảy múa và lắng nghe, thứ âm thanh chứa đựng ngàn năm lịch sử dân tộc. Đó cũng là lần đầu tiên mấy nhóc em nhìn thấy cậu nhảy múa trong bộ regalia, chúng đột ngột bước vào phòng và nghĩ nó trông thật buồn cười, chúng cười lớn, hứa sẽ không mách Opal.

Về phần Loother, không kể bản thân, cậu chỉ nghe nhạc của ba rapper: Chance the Rapper, Eminem và Earl Sweatshirt. Loother viết và ghi lại các bản rap của mình với nhạc cụ mà cậu tìm thấy trên YouTube, bắt Orvil và Lony nghe rồi khen nó hay. Còn Lony, gần đây họ mới phát hiện ra thằng nhóc thích gì.

“Anh có nghe thấy không?” - Loother đã hỏi vào một đêm đang trong phòng.

“Có. Như là một loại nhạc hợp xướng, phải không?” - Orvil băn khoăn.

“Kiểu thiên thần các thứ.” - Loother đáp.

“Thiên thần?”

“Ờ, nếu trên đời mà có thiên thần thì nghe chắc là giống thế.”

“Gì cơ?”

“Ý em là giống như phim ấy...” - Loother nói: “Trật tự. Nó vẫn tiếp tục. Nghe đi.”

Chúng ngồi yên lặng trong vài phút tiếp theo và lắng nghe âm thanh của bản giao hưởng xa xôi, của dàn hợp xướng phát ra từ một chiếc loa bị Lony vận nhỏ, hai đứa sẵn sàng tin rằng đó có thể là bất cứ thứ gì có lý hơn là thiên thần đang hát. Orvil nhận ra thứ âm thanh ấy trước, cậu bắt đầu gọi Lony, nhưng Loother đứng dậy, đặt một ngón tay lên môi, lén lút tới gần và rút tai nghe của Lony ra. Cậu đeo một bên tai nghe lên rồi nhìn vào điện thoại của Lony, cười lớn và đưa nó cho Orvil.

“Beethoven?” - Orvil ngạc nhiên.

Chúng sẽ đi qua đường 14 để đến trung tâm thành phố, khu East Twelfth, rồi qua đường Fruitvale. Nó không có làn cho xe đạp, nhưng trên một con phố đủ lớn để xe hơi cũng có thể thoải mái di chuyển, chúng chỉ cần lượn lách một chút rồi tăng tốc ở East Twelfth. Tốt hơn hẳn việc phải chen chúc trên Đại lộ Quốc tế.

Khi các cậu bé đến Fruitvale, chúng dừng lại ở bãi đậu xe Wendy. Orvil và Loother lấy điện thoại ra.

“Mấy anh nói thật ấy hả? Orvil mọc ra chân nhện á? Cái mẹ gì thế?” - Lony hỏi.

Orvil và Loother nhìn nhau cười lớn. Lony hầu như không nói bậy bao giờ, vậy nên mỗi khi cậu làm thế, nó luôn nghe cực kỳ nghiêm túc và hài hước.

“Thôi nào!” - Lony nói.

“Thật đấy Lony.” - Orvil nói.

“Thật là sao?” - Lony hỏi lại.

“Bọn anh cũng không biết.” - Orvil đáp.

“Gọi điện và kể cho bà đi.” - Lony gợi ý.

“Kể cái gì?” - Loother nói.

“Kể chuyện này.” - Lony bảo.

“Bà sẽ lại nghiêm trọng hoá vấn đề cho mà xem.” - Orvil nói.

“Thế trên mạng nói sao?”

Loother lắc đầu.

“Có vẻ là bệnh của người Indian.” - Orvil nói.

“Cái gì cơ?”

“Chân nhện ấy.”

“Chắc chắn là bệnh của người Indian.” - Lony nói.

“Có lẽ anh nên nói với bà.” - Loother nói.

“Mẹ kiếp.” - Orvil bảo: “Nhưng mai là powwow.”

“Powwow thì sao?”

“Ờ.” - Orvil đáp: “Bà không biết chúng mình sẽ đi mà nhỉ.”

Orvil để lại lời nhắn khi bà cậu không nhấc máy. Cậu kể về chiếc xe đạp mới của Lony và về đôi chân. Trong khi đang nói vào điện thoại, cậu quan sát Loother và Lony nhìn chằm chằm những cái chân nhện. Hai cậu bé chọc vào chúng và di chuyển mảnh giấy bọc để những cái chân cử động. Orvil cảm thấy nhộn nhạo trong bụng, giống như có thứ gì đó đang rơi ra khỏi mình. Sau khi cúp máy, cậu lấy lại mấy cái chân nhện, gấp chặt giấy vệ sinh rồi nhét nó vào túi quấn.

—

Ngày diễn ra powwow, Orvil tỉnh giấc vì nóng. Cậu úp mặt vào chiếc gối mát lạnh. Cậu nghĩ về powwow, sau đó nhấc cái gối lên và nghiêng đầu lắng nghe những tiếng động phát ra từ trong bếp. Cậu muốn ra ngoài mà không bị Opal phát hiện. Cậu đành dùng gối đập vào hai đưa em để đánh thức chúng. Cả hai rên rỉ lăn qua lăn lại, Orvil bèn đập chúng thêm phát nữa.

“Bọn mình phải lẻn ra ngoài mà không để Opal biết, có thể bà đã nấu bữa sáng. Bọn mình sẽ nói là không thấy đói.”

“Nhưng em đói bụng.” - Lony nói.

“Với cả cùng nên hỏi bà nghĩ sao về mấy cái chân nhện nữa, đúng không?” - Loother thèm vào.

“Không!” - Orvil nói: “Không phải bây giờ.”

“Thật ra em không nghĩ bà sẽ bận tâm chuyện chúng mình đi powwow đâu.” - Loother nói.

“Có lẽ...” - Orvil đáp: “Nhưng nếu bà có bận tâm thì sao?”

—

Orvil và các em đạp xe thẳng hàng xuống San Leandro Bouard trên vỉa hè. Tại trạm Coliseum BART, chúng vác xe đạp trên vai để đi qua đường tàu, sau đó lượn lách qua cây cầu dành cho người đi bộ để đến sân vận động. Orvil nhìn qua hàng rào lưới thép và thấy sương mù buổi sáng chuyển dần sang màu xanh.

Orvil dẫn các em đi theo chiều kim đồng hồ quanh rìa ngoài của bãi đậu xe. Cậu đứng thẳng để dồn sức đạp pedan mạnh, sau đó Orvil cởi chiếc mũ đen trơn đang đội xuống, nhét nó vào túi trước cái áo hoodie. Khi thấy chiếc xe di chuyển đủ nhanh, cậu dừng đạp, bỏ tay ra khỏi tay lái để vuốt tóc. Nó đã mọc khá dài. Gần đến ngang lưng. Cậu buộc tóc bằng sợi chun đính cườm tìm thấy cùng với bộ regalia trong tủ quần áo của bà.

Cậu nhét phần tóc đuôi ngựa qua lỗ hổng ở phía sau mũ lưỡi trai, cái mũ ôm lấy đầu cậu bằng sáu kẹp nhựa màu đen nhỏ nhưng nặng gấp mấy lần so với kích thước ấy. Cậu thích âm thanh, thích cảm giác khi bánh xe lăn chậm lại theo đường thẳng một cách hoàn hảo. Orvil tăng tốc, quay người nhìn đằng sau. Lony tụt lại một quãng với cái lưỡi thè ra vì mệt khi đạp xe. Loother thì chụp ảnh sân vận động bằng điện thoại. Sân vận động trông thật hấp dẫn. Lớn hơn rất nhiều so với khi ta nhìn nó từ ga BART hoặc từ trên đường cao tốc. Orvil sẽ nhảy cùng kiểu của đội A và Raiders. Cậu sẽ thi đấu như một vũ công. Cậu sẽ nhảy điệu nhảy mình học được bằng cách xem đoạn phim về powwow trên YouTube. Đây là lần đầu tiên cậu tới một hội powwow.

“Bọn mình dừng nghỉ một chút được không?” - Lony hụt hơi, cố nói.

Những cậu bé dừng lại giữa chưng bãi đậu xe.

“Em cần hỏi các anh một chuyện.” - Lony tiếp tục.

“Hỏi đi.” - Loother bảo.

“Trật tự đi Loother, chuyện gì hả Lony?” - Orvil nói.

“Em đang định hỏi mà...” - Lony phụng phịu: “Thế, powwow là cái gì ạ?”

Loother bật cười, cậu bé cởi mũ, đập đập nó vào lưng xe đạp.

“Lony, bọn mình đã xem powwow nhiều lần trên tivi rồi, ý em là sao?” - Orvil nói.

“Đúng vậy, nhưng em chưa bao giờ hỏi ai cả. Em chưa tận mắt thấy cái nào. Lony kéo mạnh phần lưỡi chiếc mũ của đội A có màu đen vàng để che mặt.

Orvil nhìn lên trời khi nghe thấy tiếng động của một chiếc máy bay không người lái.

“Ý em là, tại sao mọi người lại ăn mặc, nhảy múa và hát mấy bài Indian?” - Lony hỏi.

“Lony!” - Loother gọi tên cậu theo kiểu một người anh lớn gọi em trai khi không muốn phải trả lời những câu hỏi ngốc nghếch.

“Thôi đi vậy.” - Lony nói.

“Không.” - Orvil lên tiếng.

“Mỗi lần em muốn hỏi cái gì là các anh lại làm em cảm thấy ngu ngốc...” - Lony hờn dỗi.

“Ờ, nhưng Lony, em toàn hỏi mấy câu ngớ ngẩn...” - Loother đáp: “Nhiều khi khó mà trả lời được.”

“Thế thì bảo là nó khó trả lời.” - Lony nói, bóp phanh tay. Cậu nuốt nước bọt, quan sát bàn tay mình siết tay lái, rồi rướn người lên để xem cái phanh ốp lấy phần lốp trước.

“Nó chỉ đơn giản là truyền thống thôi, Lony. Nhảy múa, hát tiếng Indian. Bọn mình phải tiếp tục truyền thống.” - Orvil trả lời.

“Tại sao?” - Lony hỏi tiếp.

“Nếu bọn mình không tiếp tục thì nó có thể biến mất.” - Orvil đáp.

“Biến mất? Nó sẽ đi đâu?”

“Ý anh là, người ta sẽ quên nó.”

“Tại sao bọn mình không thể nghĩ ra một cái mới?”

Orvil đưa tay ôm trán như cách bà Opal vẫn làm khi thấy bất lực.

“Lony, em thích hương vị bánh tacos[74] của người Indian phải không?” - Orvil hỏi lại.

“Vâng.”

“Thế em muốn ăn nó hay là tự nghĩ ra cái gì khác để nấu?” - Orvil tiếp tục.

“Chuyện đó nghe có vẻ khá vui mà.” - Lony đáp. Cậu bé vẫn nhìn xuống đất nhưng đã mỉm cười một chút. Orvil cười và lẩm bẩm từ đồ ngốc.

Loother cũng cười, nhưng cậu đang nhìn vào cái điện thoại của mình.

Những cậu bé quay trở lại bằng xe đạp và bắt gặp dòng xe đang ùa đến, hàng trăm người đang bước ra khỏi ô tô. Chúng dừng lại. Orvil đứng xuống. Họ là những người Indian khác. Một vài trong số đó đã mặc cả bộ regalia lên người. Những người Indian thực sự, như thể chúng chưa bao giờ nhìn thấy họ trước đây, nếu không tính bà Opal, có lẽ chúng vẫn nên tính cả bà, mặc dù Opal chẳng có vẻ Indian gì cả. Bà là tất cả những gì chúng biết ngoài mẹ - người đã rời đi quá sớm, trước khi chúng đủ lớn để hiểu và nhớ. Opal làm việc ở bưu điện, chuyên gửi những bức thư. Bà thích xem tivi khi ở nhà. Nấu ăn cho chúng. Dù vậy, chúng không biết nhiều về bà. Vào những dịp đặc biệt, Opal thường làm bánh mì chiên.

—

Orvil kéo dây đai để thắt chặt chiếc balo và buông tay lái, mặc cho bánh trước chao đảo, cậu giữ thăng bằng bằng cách ngả người ra sau. Trong ba lô là bộ regalia quá khổ, chiếc áo hoodie đen cỡ lớn, cậu đã cố tình mang cỡ lớn như vậy vì một lý do đặc biệt, ba cái bánh mì phết bơ đậu phộng và mứt dâu được bọc trong túi nhựa - cậu hy vọng sẽ không phải ăn nó, nhưng cậu muốn phòng hờ nếu bánh tacos Indian và đồ ăn quá đắt như ở những buổi thi đấu của đội A. Chúng chỉ biết mỗi món tacos Indian vì Opal đã làm nó vào ngày sinh nhật. Đó là một trong số ít những điều mang nét Indian mà bà làm. Và bà cứ nói đi nói lại rằng nó chẳng phải cái gì truyền thống, món ăn này chỉ đơn giản là do họ không có nhiều nguyên liệu và muốn cái gì đó nhanh gọn.

Để chắc chắn rằng chúng đủ tiền mua bánh tacos Indian cho mỗi đứa ít nhất một cái, đám trẻ đã đạp xe lên đài phun nước phía sau ngôi đền Mormon. Loother vừa mới đến đây trong một chuyến thăm Công viên Miller, cậu bé kể mọi người đã ném tiền vào đài nước để đổi lại những điều ước. Hai đứa lớn bắt Lony xắn quần lên nhặt tất cả những đồng xu mà cậu bé nhìn thấy, trong khi Orvil và Loother ném đá vào tòa nhà cộng đồng ở đầu cầu thang phía trên đài phun nước để đánh lạc hướng. Chúng không biết là tội ném đá còn nghiêm trọng hơn cả tội trộm tiền xu.

Đạp xe xuống Đại lộ Lincoln là một trong những điều thú vị và cũng ngu ngốc nhất mà chúng từng làm cùng nhau. Chúng có thể lao rất nhanh xuống ngọn đồi, cả thế giới dường như nhoè đi, chỉ còn cảm giác về mọi thứ đang lùi lại sau lưng và gió thốc vào mắt. Chúng đã đến Trung tâm Bayfair ở San Leandro và lấy những gì có thể từ đài phun nước, trước khi bị một người bảo vệ đuổi đi. Chúng theo tuyến xe buýt lên Hội trường Khoa học Lawrence ở Berkeley Hills, nơi có một đài phun nước kép, chúng nghĩ rằng hẳn nó không bị trộm bao giờ bởi vì chỉ những người giàu và những đứa trẻ được giáo dục tử tế mới đến nơi đó. Sau khi thu thập tất cả đồng xu và đổi tiền ở ngân hàng, các cậu bé rời đi với tổng cộng mười bốn đô la và chín mươi mốt xu.

—

Ở lối vào sân vận động, Orvil nhìn Loother rồi hỏi cậu bé có mang khóa xe không.

“Bình thường anh vẫn cầm nó theo cơ mà.”

“Anh đã bảo em mang nó lúc bọn mình rời khỏi nhà. Anh nói, Loother, em cầm theo cái khoá được không, anh không muốn nó mắc vào bộ regalia. Em thật sự không có cái khoá xe ở đây à? Mẹ kiếp. Bọn mình sẽ làm gì? Anh bảo em ngay trước khi rời khỏi nhà, em nói, ừ, em biết rồi. Loother, em nói, em có nó rồi.”

“Chắc là lúc đấy em đang nói chuyện khác.”

Orvil thở ra dài từ được rồi và ra hiệu cho hai đứa nhỏ đi theo. Chúng giấu mấy cái xe ở trong một bụi cây ở bên kia sân vận động.

“Bà sẽ giết chết bọn mình nếu làm mất xe đạp.” - Lony nói.

“Nhưng mà đã đến tận đây rồi.” - Orvil đáp: “Nên bọn mình cứ đi thôi.”

NGOẠI TRUYỆN

Có biết bao hiện tượng kỳ lạ nơi thành phố tấp nập, ta chỉ cần đi dạo với đôi mắt sáng. Cuộc sống đầy rẫy những con quái vật vô tội.

- Charles Baudelaire[75]

Powwow

Chúng tôi đến từ khắp mọi miền đất nước vì những dịp powwow. Từ những đặc khu và bán đặc khu tự nhiên, thành phố, nông trường, pháo đài, làng mạc, thung lũng. Chúng tôi đến từ thị trấn ở bên kia cao tốc Bắc Nevada với những cái tên như Winnemucca. Từ mãi tận Oklahoma, Nam Dakota, Arizona, New Mexico, Montana, Minnesota; chúng tôi đến từ Phoenix, Albuquerque, Los Angeles, thành phố New York, Pine Ridge, Fort Apache, sông Gila, sông Pit, đặc khu Osage, Rosebud, Flathead, hồ Red, San Carlos, núi Rùa, đặc khu Navajo. Để đến với powwow, chúng tôi lái xe một mình hoặc theo cặp trên xa lộ; cùng cả gia đình di chuyển như một đoàn lữ hành, chen chúc trong những toa xe lửa, xe tải và cốp con Ford Broncos. Có người hút đến hai gói thuốc lá một ngày để lái xe, có người uống bia liên tục để giữ cho mình chếnh choáng. Những người đã từ bỏ cuộc sống mệt mỏi đó thì uống cà phê, ca hát, cầu nguyện, kể chuyện trên con đường dài màu đỏ của sự tỉnh táo. Chúng tôi phóng đại, lừa dối, ăn cắp những câu chuyện của chính mình, chúng tôi đổ mồ hôi và chảy máu dọc theo cao tốc, cho đến khi hành trình bất tận đơn điệu khiến chúng tôi yên lặng và giấc ngủ kéo đến. Khi mệt mỏi, chúng tôi dừng lại ở nhà nghỉ và khách sạn; ngủ trong những chiếc xe đậu bên đường, bãi đỗ, sân sau siêu thị Walmart. Chúng tôi không kể già trẻ, mọi kiểu người Indian.

Chúng tôi tổ chức những lễ hội powwow vì chúng tôi cần một nơi để được ở bên nhau. Một không gian truyền thống, cũ xưa, một nơi để kiếm tiền, một mục đích sống, nơi để bày biện đồ trang sức, hát ca, nhảy múa, chơi trống. Chúng tôi gìn giữ powwow vì chẳng còn biết đi đâu để được ở cùng nhau, được nhìn và nghe thấy nhau.

Tất cả chúng tôi đã đến Đại lễ Powwow ở Oakland vì nhiều lý do. Những sợi dây duyên số hỗn loạn, rối bung trong cuộc sống bện chặt thành búi đằng sau tất cả mọi thứ mà chúng tôi đã làm để được ở đây. Chúng tôi đến từ không gian xa xôi, đến từ năm tháng dài rộng, từ biết bao thế hệ, từ nhiều kiếp đời cũ mới, những lời cầu nguyện và những bộ regalia với lông vũ, xoắn tóc, được chúc phúc hay bị nguyền rủa, tất cả xếp chồng lên nhau.

Đại lễ Powwow ở Oakland

Trong bãi đậu xe của Sân vận động Oakland, nơi tổ chức Đại lễ Powwow, có một điểm chung giữa tất cả ô tô: Mui và cửa sổ xe của chúng tôi được dán biểu tượng Indian, những khẩu hiệu kiểu như: Chúng tôi vẫn còn tồn tại, Phương tiện đi lại của tôi là một con ngựa chiến. Chắc chắn bạn có thể tin tưởng vào chính phủ. Chỉ cần hỏi người Indian! Nhân quả đang đến với Custer[76], Chúng ta không được thừa kế Trái Đất từ tổ tiên. Chúng ta vay mượn từ thế hệ sau. Chống khủng bố từ năm 1492; và Con tôi không được vào Danh sách Danh dự, nhưng con bé có thể hát bài Danh dự. Nhãn dán Chị em nhà Schimmel[77], Navajo Nation[78], Cherokee Nation[79], Idle No More[80] và AIM[81]. Chúng tôi treo dreamcatcher[82], những đôi giày da nhỏ xíu, lông vũ và chuỗi hạt trên gương chiếu hậu. Chúng tôi là người Indian - người Mỹ bản địa, người da đỏ, người thổ dân Bắc Mỹ, thuần chủng Indian và lai Indian, người Indian nguyên thuỷ. Chúng tôi không suy ngẫm về sự thật đó mỗi ngày. Chúng tôi là thị dân người Indian, tộc Rez Indian, Indian từ Mexico, Trung và Nam Mỹ. Chúng tôi là thổ dân bản địa vùng Alaska, thổ dân Hawaii, những người Indian lưu vong ở châu Âu, là người Indian từ tám bộ lạc khác nhau với ít nhất một phần tư dòng máu, và không được liên bang Indian công nhận. Chúng tôi là thành viên của các bộ lạc bị cách ly, thành viên không đủ điều kiện và thành viên hội đồng bộ lạc. Chúng tôi thuần chủng, phần tư, phần tám, phần mười sáu hay phần ba mươi dòng máu. Chẳng phép toán nào tính nổi. Chỉ còn lại sự vô nghĩa.

Máu

Khi ta đổ máu, máu chảy lênh láng. Khi trong cơ thể, máu chảy tự tuần, ánh xanh trong mạch, đi khắp cơ thể. Nó phân nhánh như sông ngòi trên Trái Đất. Chín mươi phần trăm máu là nước. Và cũng như nước, nó phải xuôi dòng. Máu phải được chảy, không bao giờ lạc lối, nứt vỡ, đông đặc, hoặc làm rơi rụng nguồn sống nuôi dưỡng cơ thể chúng ta. Nhưng khi ta đổ máu, máu sẽ khô lại và vỡ nát trong không khí.

Khái niệm máu bản địa được giới thiệu lần đầu vào năm 1705 tại Thuộc địa Virginia. Chỉ cần lai người bản xứ là bạn không có quyền lợi như những người da trắng. Kể từ đó, việc xác định độ thuần huyết và bộ lạc của một người được giao cho chính cộng đồng bản xứ quyết định.

Vào cuối những năm 1990, Saddam Hussein[83] đã tạo nên một cuốn Kinh Qur’an[84] được viết bằng máu của chính mình[85]. Các tu sĩ Hồi giáo không biết phải làm gì với nó. Viết Kinh Qur’an bằng máu là tội lỗi, nhưng phá hủy nó cũng là tội lỗi.

Vết thương do người da trắng tạo ra khi họ xuất hiện và xâm lược chưa bao giờ lành, nhiễm trùng và luôn dai dẳng. Một loại vết thương mới, cũng như sự thật lịch sử đã trở thành một loại lịch sử mới. Tất cả những câu chuyện mà chúng tôi đã nói, đã nghe, chỉ là một phần của vết thương cần được chữa lành. Chúng tôi vẫn vẹn nguyên. Nhưng đừng phạm sai lầm khi nói chúng tôi kiên cường, bất khuất, chưa từng bị truy diệt. Sống sót không phải là một thứ huy hiệu danh dự. Bạn không thể gọi nạn nhân của một vụ giết người hụt là kiên cường, đúng không?

Khi chúng tôi kể câu chuyện của mình, mọi người nghĩ chúng tôi ước nó khác đi. Mọi người muốn nói những điều như “đồ thua cuộc yếu hèn”, “đừng bám lấy quá khứ”, “ngừng chơi trò đổ lỗi”. Nhưng đó có phải là một trò chơi? Chỉ những người đã trải qua mất mát nhiều như chúng tôi mới hiểu cảm giác khi thấy nụ cười nhạt trên môi kẻ chiến thắng, chúng nói “hãy quên quá khứ đi”. Nếu bạn có thể chọn không băn khoăn hoặc không nghĩ về lịch sử, bất kể là nó đúng hay sai, có đáng được nhìn lại hay không, bạn sẽ biết mình đang ở trên một con tàu phục vụ đồ điểm tâm và chăn gối nhồi bông, trong khi những người khác chới với ngoài biển, cố bơi hoặc chết đuối, bám víu vào những chiếc bè nhỏ mà họ phải thay phiên nhau giữ, mọi người thở dốc - những người thậm chí còn chưa bao giờ nghe thấy những từ như “đồ điểm tâm” hoặc “nhồi bông”. Rồi ai đó trên du thuyền nói: “Thật tệ khi những người ở dưới đó lười biếng, không thông minh và tháo vát như chúng ta ở đây, chúng ta đã tự mình chế tạo những chiếc thuyền mạnh mẽ, to lớn, sành điệu và giong buồm trên đại dương như vua chúa.” Sau đó, một người khác trên tàu nói: “Nhưng anh đã được thừa kế chiếc thuyền này chứ không phải tự mình xây nó, và bề tôi trung thành của cha anh mới là người nấu đồ tráng miệng.” Lập tức, người nói điều đó bị ném khỏi thuyền bởi một nhóm những tên côn đồ được người cha - chủ chiếc thuyền thuê với mục đích loại bỏ bất kỳ ai có suy nghĩ khác biệt và ngăn họ nhận xét khác biệt cũng như tạo ra những làn sóng không cần thiết. Trong khi đó, người bị ném xuống biển cầu xin được sống, và những người đang bám lấy bè thì không thể tới kịp, hoặc họ thậm chí chẳng cố gắng, tốc độ của con thuyền dìm người nọ xuống đại dương. Rồi trong tiếng thì thầm, mặc kệ có người chết chìm dưới làn nước, thỏa thuận ngầm được đưa ra, các biện pháp phòng ngừa chuyện tương tự được thống nhất, mọi người lặng lẽ đồng ý tiếp tục sống mà không nghĩ về những gì vừa xảy ra. Chẳng mấy chốc, người cha, người đã đặt ra luật lệ, chỉ còn là truyền thuyết, là câu chuyện được kể cho trẻ em vào ban đêm, dưới những vì sao. Rồi sẽ xuất hiện nhiều những người cha như vậy, những người cao quý, khôn ngoan. Chiếc thuyền lại ra khơi.

Nếu bạn may mắn được sinh ra trong một gia đình mà có tổ tiên được hưởng lợi ích trực tiếp từ nạn diệt chủng, nạn nô lệ, có thể bạn nghĩ rằng biết càng ít nghĩa là bạn càng vô tội, đó là động cơ để không tìm hiểu sự thật, để không nhìn quá sâu, hay đến gần con hổ đang ngủ. Đừng nghĩ xa hơn tên họ của mình. Nhưng nếu bạn lần theo nó và trở lại với quá khứ, bạn có thể tìm thấy một con đường lát vàng, hoặc đầy cạm bẫy.

Những dòng họ

Chúng tôi từng không có định danh dòng họ trước khi người da trắng đến. Nhưng rồi chế độ thực dân quyết định kiểm soát mọi thứ và danh họ đã được đặt cho chúng tôi, cũng như chính cái tên Indian. Đó là những danh họ được dịch thô, làm hỏng nguyên tác trong tiếng Indian, đi kèm với tên đệm đầy ngẫu nhiên được truyền lại từ các tướng lĩnh, sỹ quan, đại tá người Mỹ da trắng. Chúng cũng là tên của một người lính hoặc chỉ đơn giản là màu sắc. Đó là lý do tại sao chúng tôi lại có họ Black (màu đen), Brown (màu nâu), Green (màu xanh lá cây), White (màu trắng) hay Orange (màu cam). Chúng tôi cũng có những danh họ phổ biến của người da trắng: Smiths, Lees, Scotts, MacArthurs, Shermans, Johnsons, Jacksons. Tên của chúng tôi còn là thơ, là những từ dùng để mô tả động vật, là những hình ảnh có ý nghĩa hoặc hoàn toàn vô nghĩa. Chúng tôi được gọi là Litde Cloud (đám mây nhỏ), Littleman (người thấp bé), Loneman (người đơn độc), Bull Coming (bò đấu), Madbull (bò điên), Bad Heart Bull (bò yếu tim), Jumping Bull (bò nhảy), Bird (chim), Birdshead (đầu chim), King-bird (điểu đế), Magpie (chim ác là), Eagle (đại bàng), Turtle (rùa), Crow (quạ), Beaver (hải ly), Youngblood (máu trẻ), Tall-man (người cao lớn), Eastman (người phía Đông), Hoffman (lò hơi), Flying Out (bay lượn), Has No Horse (không có ngựa), Broken Leg (gãy chân), Nail (móng tay), Left hand (tay trái), Elk Shoulder (vai con nai sừng), White Eagle (đại bàng trắng), Black Horse (ngựa đen), Two Rivers (hai dòng sông), Goldtooth (răng vàng), Goodblanket (chân ấm), Goodbear (gấu tốt bụng), Bear Shield (khiên gấu), Yellow Man (người Vàng), Blindman (người mù), Roanhorse (ngựa lang), Bellymule (bụng con la), Balard, Begay, Yazzie. Chúng tôi là Dixon, Livingston, Tsosie, Nelson, Oxendene, Harjo, Armstrong, Mills, Tailchief, Banks, Rogers, Bitsilly, Bellecourt, Means, Good Feather (lông tốt), Bad Feather (lông xấu), Little Feather (lông nhỏ), Red Feather (lông đỏ).

Cái chết hiển hiện

Chúng ta không ngờ một cuộc xả súng có thể thực sự xảy ra. Một xạ thủ điên loạn. Đã nhiều lần nó xảy ra, như chúng ta vẫn thấy trên màn hình tivi, thong thả sống với suy nghĩ: Không, không phải là với mình, chuyện đó chỉ xảy ra với họ, những người ở phía bên kia màn hình, những nạn nhân, gia đình, chúng ta không quen biết những người đó, chúng ta thậm chí còn không quen người nào quen những người đó. Một lần, rồi hai lần ta quên sạch, đặc biệt là quên đi người đàn ông tồi tệ đó, luôn luôn là một người đàn ông. Chúng ta xem và cảm nhận sự kinh hoàng, một hành động không thể chấp nhận được, một ngày, hai ngày, một tuần. Chúng ta đăng bài, nhấp vào liên kết, chọn thích hoặc không thích và tố cáo, sau đó nó biến mất như chưa từng tồn tại, chúng ta sẽ tiếp tục sống và đón nhận điều tiếp theo. Chúng ta đã quen với mọi thứ đến mức không còn gì là lạ lẫm. Hoặc chúng ta tưởng rằng mình đã quen với nó cho đến khi một cuộc xả súng xảy ra, khi chúng ta gặp người đàn ông đó ở ngoài đời, những viên đạn lao đến từ mọi nơi, bên trong, bên ngoài, quá khứ, tương lai, hiện tại, chúng ta sẽ không thể biết kẻ xả súng đang đứng ở đâu, chỉ còn những thân hình ngã xuống, tiếng nổ chói tai sẽ khiến trái tim ta bỏ rơi nhịp đập, sự hoảng loạn, ánh lửa và mồ hôi trên da, không có gì chân thực hơn khoảnh khắc từ trong sâu thẳm chúng ta biết rằng cái chết đang gần kề.

Sẽ có ít tiếng la hét hơn ta tưởng. Sự im lặng của một con mồi sợ hãi, cố gắng biến mất, cố gắng giấu mình, chúng ta sẽ nhắm mắt lại và trốn vào bên trong, hy vọng rằng đây chỉ là một giấc mơ hay cơn ác mộng, hy vọng rằng chỉ cần nhắm mắt, chúng ta có thể thức dậy với cuộc sống khác, trở về phía bên kia màn hình, nơi chúng quan sát mọi điều trong sự an toàn của chiếc ghế dài trong phòng ngủ, từ ghế xe buýt, trên xe lửa hay con xe của chính mình, bất cứ nơi nào không phải nơi đó, nằm trên mặt đất, vờ rằng mình đã chết. Chúng ta sẽ chạy như những bóng ma từ chính xác chết của mình với hy vọng thoát khỏi những viên đạn và sự im lặng căng thẳng, chờ đợi phát bắn tiếp theo, chờ đợi một vệt nóng sắc cắt ngang cuộc sống, chặn đứt hơi thở, làm bùng lên nhiệt lượng để rồi lại nguội đi nhanh chóng vì cái chết đã đến.

Chúng ta đồ rằng một kẻ xả súng sẽ xuất hiện trong đời thực giống như thần chết, dùng lưỡi hái tử thần để kết thúc mọi thứ vĩnh viễn. Chúng ta đâu biết rằng mình sẽ bị chấn động bởi âm thanh súng nổ. Chúng ta nằm sụp xuống đất và lấy tay che đầu. Chúng ta cảm thấy mình chẳng khác nào súc vật, những con mồi chất đống trên mặt đất. Chúng ta biết kẻ nổ súng có thể xuất hiện ở bất cứ đâu, bất cứ nơi nào mọi người tụ tập, lặng lẽ đứng bên ngoài, một cái bóng đeo mặt nạ di chuyển qua đám đông, chọn mục tiêu một cách ngẫu nhiên, những tiếng nổ vô tình bắn đổ thân người, đẩy họ rơi qua bầu không khí vỡ nát.

Đạn di chuyển nhanh đến mức nó thiêu đốt tất cả mọi thứ trên đường bay thẳng, cắt ngọt cơ thể, tạo ra một lỗ hổng lớn, nước mắt, vết bỏng, hiểm lộ, đói ngấu. Hoặc nếu nó nằm lại nơi máu thịt, nhiệt lượng sẽ dịu đi, ngay ở đó, đầu độc cơ thể. Khi một viên đạn rạch đứt người bạn, máu tuôn ra như khuôn miệng đầy ứ. Một viên đạn lạc, cũng như một con chó lạc, có thể đeo đuổi và cắn bất cứ ai, ở bất cứ đâu, chỉ vì răng của nó được tạo ra để cắn, nhằn, xé thịt. Một viên đạn vốn được tạo ra để phá huỷ huyết nhục.

Điểm gì đó trong tất cả chuyện này hoá ra lại có lý. Những viên đạn đã đến từ hàng dặm xa, hàng năm trước. Âm thanh của chúng phá vỡ huyết mạch trong cơ thể, xé rách âm thanh, xẻ đời ta thành hai nửa. Tấn bi kịch không cách nào diễn tả bằng lời ấy chính là thực tế rằng chúng tôi đã chiến đấu hàng thập kỷ để được tồn tại cho đến ngày nay, hiện đại mà vẫn mang bản sắc, còn sống, nhưng rồi cuối cùng lại chết trên nền cỏ, trên người vẫn mặc bộ đồ gắn lông vũ.

Tony Loneman

Đạn đến từ nhà máy Đạn dược Black Hills ở Nam Dakota. Chúng được đóng gói thành các hộp mười sáu viên, được vận chuyển đi khắp đất nước rồi lưu trữ trong một nhà kho ở Hayward, California trong bảy năm, sau đó chúng lại được nhập kho, xếp lên kệ và bán ở Oakland trong một cửa hàng Walmart trên đường Hegenberger. Gã trai trẻ tên Tony Loneman sẽ mua hai hộp đạn rồi bỏ vào ba lô của mình. Gã sẽ lấy chúng ra một lần nữa để nhân viên an ninh kiểm tra và thanh toán tại lối ra. Tony sẽ đạp xe đạp xuống đường Hegenberger, băng qua cầu vượt, đi trên vỉa hè qua một trạm xăng và cửa hàng đồ ăn nhanh. Gã cảm nhận được sức nặng và nghe thấy tiếng leng keng của những viên đạn mỗi lần xóc nảy.

Ở lối vào sân vận động, gã lấy từng hộp đạn ra rồi đổ chúng vào một đôi tất. Gã vung chúng lên, ném từng cái tất lên bức tường, chúng rơi xuống bụi cây qua chỗ máy dò kim loại. Khi xong việc, gã ngẩng đầu nhìn mặt trăng, làn sương mờ từ hơi thở ngăn cách gã và thế giới. Trái tim đập thình thịch khi gã nghĩ về những viên đạn trong bụi rậm, về powwow. Và gã tự hỏi làm thế nào mình lại ở đây, dưới ánh trăng, trước bức tường sân vận động thấp thoáng, giấu đạn trong bụi rậm.

Calvin Johnson

Khi Calvin đến nơi, mọi người đang làm những việc thường lệ vào giờ đầu tiên của một cuộc họp ủy ban powwow: buôn chuyện và thưởng thức những đĩa thức ăn Mexico bày sẵn. Có một chàng trai mới ở đó. Cậu khá to lớn và là người duy nhất không cầm một cái đĩa trên tay. Calvin nhận ra rằng cậu ấy nhịn ăn uống vì cậu là kiểu người bất lực với cân nặng của chính mình. Bất lực trước việc kiểm soát nó. Bản thân Calvin cũng đang đến ngưỡng rồi, nhưng anh cao và luôn mặc quần áo rộng rãi, vì vậy, trông anh to nhưng không đến mức gọi là mập.

Calvin ngồi xuống bên cạnh cậu chàng to lớn và gật đầu nhẹ, thay cho lời chào. Cậu trai giơ tay vẫy, nhưng có vẻ hối hận ngay lập tức vì cử chỉ đó, cậu đặt tay xuống và rút điện thoại ra như cách mọi người vẫn làm trong thời đại ngày nay khi họ muốn lang thang đến thế giới khác mà không thực sự rời đi.

Blue đang viết hoặc vẽ nguệch ngoạc gì đó trên đầu một tập tài liệu màu vàng.

Calvin thích Blue. Cô ấy và Maggie từng làm việc cùng nhau trong các dự án dành cho thanh thiếu niên.

Cô chính là người đã giới thiệu Calvin đến với công việc này mặc dù anh chưa từng có kinh nghiệm làm việc với đám nhóc đang dậy thì. Có lẽ cô ấy nghĩ Calvin còn thanh niên lắm, hoặc ít ra là cũng trông giống thanh niên với mấy cái áo đội Raiders và chòm râu dê của mình. Blue là người đứng đầu ủy ban powwow. Cô ấy đã yêu cầu Calvin gia nhập ủy ban ngay khi anh vào làm việc. Blue bảo họ cần người mới với quan điểm mới. Họ đã nhận được một khoản tài trợ cho sự kiện này và muốn tổ chức một lễ hội powwow thật hoành tráng, so với tất cả những lễ powwow khác ngoài kia. Calvin đã tiện miệng nói suy nghĩ ngớ ngẩn của mình trong một cuộc họp: “Thế thì hãy gọi nó là Đại lễ Powwow Oakland.”

Kết quả là mọi người đều thích ý tưởng đó. Anh cố giải thích với họ rằng mình chỉ nói đùa thôi, dù sao thì họ vẫn quyết định làm thế.

Thomas, người phụ trách vệ sinh, vừa bước vào vừa tự lẩm bẩm một mình. Calvin ngửi thấy cái mùi ấy ngay lập tức. Hơi rượu. Sau đó, như thể Thomas biết là Calvin biết, ông ta đi ngang qua anh để đến chỗ cậu chàng to lớn.

“Thomas Frank.” - Ông ta đưa tay ra.

“Edwin Black.” - Cậu trai đáp.

“Tôi sẽ để mọi người làm việc...” - Thomas lấy túi rác đi: “Hãy cho tôi biết nếu cậu cần giúp đỡ việc dọn dẹp phần còn lại.” - Ông ta nói với giọng điệu như muốn bảo: Hãy để dành cho tôi một chút đồ ăn. Người đàn ông đó thật lạ lùng, lúc nào cũng cư xử kỳ quặc và thiếu kỷ luật như thể mục đích sự xuất hiện của ông ta là để làm cho đối phương cảm thấy khó chịu.

Blue gõ bàn hai tiếng và hắng giọng: “Được rồi, mọi người ơi...” - Cô nói, gõ bàn thêm hai lần nữa: “Hãy bắt đầu. Chúng ta phải bàn về rất nhiều chuyện. Đã là tháng Một rồi. Chúng ta còn chưa đầy năm tháng nữa. Hãy bắt đầu với hai thành viên mới, vì một trong hai không ở đây nên cậu sẽ mở bát, Edwin. Giới thiệu với mọi người một chút về bản thân và vai trò của cậu ở trung tâm.”

“Chào tất cả mọi người...” Edwin nói và giơ tay lên vẫy, giống hệt như lúc mới gặp Calvin: “Tôi là Edwin Black, rõ ràng là kể từ giờ tôi sẽ làm việc ở đây, ý tôi là, không rõ ràng cho lắm, xin lỗi.” — Edwin trượt người xuống ghế.

“Nói cho mọi người biết cậu đến từ đâu, bộ lạc và vai trò của cậu ở đây là gì.” - Blue gợi ý.

“Được. Vậy... tôi lớn lên ở đây, và tôi, ừm, là người Cheyenne, tôi chưa xác nhận với bộ lạc, nhưng chắc là tôi sẽ đăng ký với uỷ ban bộ lạc Cheyenne và Arapaho ở Oklahoma. Bố tôi nói rằng chúng tôi là người Cheyenne chứ không phải Arapaho, xin lỗi, tôi sẽ thực tập trong vài tháng tới, cho đến lẻ powwow, tôi ở đây để giúp tổ chức lễ powwow.” - Edwin nói.

“Chúng ta sẽ đợi thêm một người nữa.” - Blue đang nói thì một người khác bước vào phòng họp.

“Vừa mới nhắc đến Tào Tháo...” - Blue tiếp lời.

Đó là một chàng trai trẻ đội mũ bóng chày in hình hoa văn bộ lạc nào đó. Nếu cậu không đội chiếc mũ, Calvin khó lòng đoán chắc được liệu cậu ấy có phải là người bản xứ hay không.

“Mọi người ơi, đây là Dene Oxendene. Dene Oxendene, đây là ủy ban powwow. Từ giờ, Dene sẽ thành lập một dự án kể chuyện giống như StoryCorps[86]. Mọi người đã nghe nói về StoryCorps chưa nhỉ?”

Bên dưới xôn xao những câu trả lời khác nhau.

“Dene...” - Blue nói: “Tại sao cậu không đứng lên và giới thiệu một vài điều về bản thân trước khi chúng ta bắt đầu?”

Dene bắt đầu nói gì đó về dự án kể chuyện, nghe vớ vẩn thực sự, vì vậy Calvin bỏ ngoài tai. Anh sẽ không biết phải nói gì khi đến lượt mình. Calvin đã được giao phụ trách tìm kiếm người vô gia cư trẻ, hỗ trợ các nghệ sĩ và các dự án khởi nghiệp. Nhưng anh ấy chẳng biết làm gì với mấy việc đó.

“Calvin?” - Anh nghe Blue gọi...

Dene Oxendene

Dene đã thuyết phục Blue để Calvin thực hiện cuộc phỏng vấn cho dự án kể chuyện trong giờ làm việc. Dene nghĩ Calvin đang thấy bồn chồn vì anh ta cứ đổi chân và kéo mũ liên tục trước máy quay, điều đó làm Dene lo lắng theo, nhưng cậu lúc nào cũng lo lắng, nên có lẽ đó chỉ đơn giản là tự tưởng tượng thôi. Thật ra, ngay cả sự tưởng tượng cũng là một khái niệm tối nghĩa vì tất cả mọi thứ xung quanh đều có thể là tưởng tượng. Cậu vẫn thường đắm chìm trong thuyết duy ngã[87].

Dene đã chuẩn bị sẵn máy quay và mic trong văn phòng của Blue trước đó. Blue đang nghỉ ăn trưa. Calvin lặng lẽ nhìn Dene bận rộn với đủ loại thiết bị ghi âm. Dene tìm ra lỗi kỹ thuật rồi nhấn “Record”, sau đó cậu điều chỉnh lại mic một lần cuối. Dene đã sớm học được rằng cậu nên ghi lại mọi thứ trong quá trình làm việc, vì những khoảnh khắc ngẫu hứng đôi khi có thể tuyệt vời hơn lúc người được phỏng vấn biết rằng máy quay đang hoạt động.

“Xin lỗi, tôi nghĩ rằng mọi thứ đã sẵn sàng trước khi anh tới.” - Dene nói, và ngồi xuống bên phải chiếc máy quay.

“Không sao!” - Calvin nói: “Chúng ta phải làm gì ấy nhỉ?”

“Đầu tiên, anh giới thiệu tên và bộ lạc của mình. Về nơi hoặc những nơi anh đã sống ở Oakland. Sau đó, nếu anh nghĩ ra một câu chuyện để kể, kiểu như một chuyện gì đó đã xảy ra với anh trên mảnh đất này, hãy vẽ lại bức tranh thật chi tiết về nó, lớn lên ở Oakland, với tư cách là một người da đỏ, cảm giác thế nào...”

“Bố tôi chẳng bao giờ hé răng về chuyện là người bản địa, đến mức chúng tôi còn không biết bộ lạc của ông. Mẹ tôi mang dòng máu người bản địa Mexico, nhưng bà cũng không biết nhiều về nó. Phải, bố tôi chẳng mấy khi về nhà, rồi một ngày ông ấy thực sự ra đi. Ông ấy cứ thế bỏ chúng tôi lại. Vì vậy, tôi không biết. Thi thoảng, tôi cảm thấy rất tệ khi nói rằng mình là người bản địa. Tôi cảm thấy như mình chỉ đơn giản là người Oakland mà thôi.”

“Ồ!” - Dene nói.

“Tôi đã bị cướp trong bãi đậu xe trước khi tham dự hội powwow ở Đại học Laney. Nó không thực sự là một câu chuyện hay, rằng tôi vừa bị cướp ở một bãi đậu xe. Sau đó, tôi không còn tâm trí nào cho powwow nữa. Vì thế, lễ hội sắp tới sẽ là lần đầu tiên tôi tham gia.”

Dene không chắc phải làm thế nào để giúp anh ta dẫn ra câu chuyện của mình, cậu không muốn gây áp lực. Cậu mừng vì đã ghi âm lại tất cả. Đôi khi, không có một câu chuyện cụ thể lại chính là câu chuyện.

“Có người như ông ta làm bố chẳng khác nào mồ côi cha, ông chỉ làm gia đình thất vọng. Tôi không muốn lải nhải về nó vì tôi không nghĩ nó liên quan đến vấn đề bản địa. Tôi biết có rất nhiều người bản địa sống ở Oakland, ngay trong vùng Vịnh, với những câu chuyện tương tự. Kiểu như chúng ta không thể nói về nó vì nó vừa là lại vừa không phải là một câu chuyện bản địa. Mọi thứ cứ loạn cả lên.”

“Phải.”

“Khi nào cậu sẽ bắt đầu thu hình để tôi bắt đầu nói, kiểu, nói mấy chuyện tôi muốn nói?”

“À, tôi đã ghi hình rồi.”

“Gì cơ?”

“Tôi xin lỗi, tôi nên nói trước với anh...”

“Điều đó có nghĩa là cậu sẽ dùng mấy lời lảm nhảm vừa rồi của tôi à?”

“Tôi có thể không?”

“Ý tôi là, tôi đoán vậy. Việc này có tệ không, việc cậu làm ấy?”

“Cũng hơi hơi. Tôi không có việc khác. Nhưng tôi cố gắng trả cho những người tham gia một ít từ số tiền tài trợ mà tôi được Uỷ ban thành phố Oakland cấp. Tôi nghĩ chỗ đó cũng tạm đủ.” - Dene nói. Sau đó là một khoảng lặng, sự im lìm không ai trong số họ biết cách phá vỡ. Dene hắng giọng.

“Làm thế nào mà anh lại làm việc ở đây?”

“Em gái tôi. Em ấy là bạn của Blue.”

“Thế, anh có cảm thấy điều gì, kiểu như, một niềm tự hào bản địa không?”

“Nói thật nhé?”

“Vâng.”

“Tôi chỉ cảm thấy không ổn khi cố gắng nói điều gì đó không thật lòng.”

“Đó là điều tôi đang cố gắng làm. Đặt tất cả cùng nhau, tất cả những câu chuyện của chúng ta. Bởi vì mọi thứ chúng ta có bây giờ chỉ là những câu chuyện bị tô vẽ, những phiên bản vớ vẩn từ sách giáo khoa môn lịch sử đã lỗi thời. Giờ đây, người bản xứ sống ở thành phố nhiều lắm. Dự án này là một cách mới để bắt đầu kể quá khứ câu chuyện từ góc nhìn khác.”

“Tôi chỉ nghĩ là mình không nên ba hoa về người bản địa trong khi thật ra lại chẳng biết gì về nó.”

“Vậy, anh nghĩ bản địa là biết về cái gì đó à?”

“Không, nhưng nó là về một nền văn hóa và một nền lịch sử.”

“Bố tôi cũng không nuôi lớn. Tôi thậm chí còn không biết ông ấy là ai. Mặc dù vậy, mẹ tôi là người bản xứ và bà đã dạy tôi những gì có thể khi bà có tâm trạng hoặc không quá bận rộn với công việc. Bà nói tổ tiên của chúng ta đã chiến đấu để sống sót, vì vậy huyết mạch của họ đã hoà lẫn với huyết mạch quốc gia khác. Họ đã sinh ra những đứa trẻ lai. Vậy, có phải ta nên quên đi, quên mọi thứ ngay cả khi điều đó vẫn sống trong chúng ta?”

“Anh bạn, tôi hiểu ý cậu. Nhưng nhắc lại, tôi không biết. Chỉ đơn giản là tôi không biết gì về chuyện này.”

Jacquie Red Feather

Jacquie và Harvey lái chiếc xe bán tải Ford qua sa mạc màu tím mặt trăng trên tuyến đường quốc lộ I-10 nối liền Phoenix và Blythe. Jacquie đã cố tình duy trì một khoảng lặng kéo dài bằng cách không trả lời những câu hỏi của Harvey. Harvey không phải là kiểu đàn ông thoải mái với sự im lặng. Anh ta là người dân powwow. Anh ta kiếm sống bằng việc giữ cho miệng nhảy liên tục. Nhưng Jacquie thì quen với sự im lặng. Cô cảm thấy ổn với điều đó. Cô thực sự đã bắt Harvey hứa rằng hai người sẽ không phải trò chuyện. Nhưng việc ấy cũng chẳng thể giữ Harvey ngồi yên.

“Em biết không, có một lần tôi bị mắc kẹt ở đây, ngay giữa sa mạc...” - Harvey nói, mắt vẫn nhìn thẳng vào con đường phía trước: “Tôi đã uống rượu với vài người bạn và chúng tôi muốn lái xe hóng gió chút đỉnh. Một đêm như thế này là thật hoàn hảo để hóng gió. Trời không hề tối. Trăng rằm sáng trên biển cát.” - Harvey kể và đảo mắt nhìn qua Jacquie, rồi anh ta hạ cửa kính xuống, vươn tay ra ngoài để cảm nhận làn không khí đêm.

“Thuốc lá không?” - Jacquie mời.

Harvey lấy ra một điếu cho mình và lẩm bẩm gì đó tương tự cách những người đàn ông Indian khác nói khi muốn trả lời có mà Jacquie từng thấy.

“Tôi đã uống với cặp song sinh nọ, những người Navajo. Một trong số hai anh em họ không muốn cái xe tải có mùi khói vì đó là xe của bạn gái anh ta, nên chúng tôi đã tấp vào bên đường cao tốc. Chúng tôi đã mang theo một chai tequila và uống quá nhiều, nói chuyện linh tinh trong suốt vài giờ. Sau đó chúng tôi quyết định đi một quãng xa khỏi cái xe. Chúng tôi tình cờ đi sâu vào sa mạc đến mức không thể nhìn thấy cái xe tải nữa.” - Harvey tiếp tục.

Jacquie không để tâm nghe. Cô luôn cảm thấy buồn cười, có lẽ không hẳn buồn cười mà khó chịu thì đúng hơn, về việc có bao nhiêu người thích kể lại kỷ niệm nhậu nhẹt cũ. Jacquie chẳng đời nào muốn chia sẻ chuyện rượu bia của mình với bất kỳ ai. Uống rượu chưa bao giờ là niềm vui. Đó là một loại hành động nghiêm cẩn. Nó phá vỡ giới hạn, cho phép cô nói và làm bất cứ điều gì mình muốn mà không cảm thấy tồi tệ. Con người luôn luôn quá tự tin và thiếu ý thức tự vấn bản thân. Như Harvey chẳng hạn. Mải mê kể câu chuyện nhảm nhí này như thể nó hấp dẫn lắm. Cô đã gặp quá nhiều người dường như được sinh ra với sự tự tin và sự tự luyến. Không có ngày nào mà Jacquie không ước cô có thể thiêu rụi cuộc đời chính mình. Thật ra, hôm nay cô chưa thấy cảm giác ấy. Điều này hẳn có nghĩa gì đó. Điều này hẳn không phải vô nghĩa.

“Sau đó, mặc dù không thể nhớ mình đã bất tỉnh trên sa mạc như thế nào...” - Harvey nói: “Tôi đã thức dậy và thấy cặp song sinh biến mất. Mặt trăng chưa di chuyển nhiều, chứng tỏ tôi thiếp đi không quá lâu, nhưng họ không còn đó. Vì vậy tôi đi về phía mà tôi nghĩ rằng mình đã đậu xe. Và một cơn lạnh đột ngột ập tới, tôi chưa từng cảm thấy thứ gì giống thế trước đây. Cái lạnh kiểu như khi ta ở gần đại dương, như mùa đông San Francisco, cái lạnh ẩm ướt thấm vào tận xương.”

“Trước lúc bất tỉnh anh không thấy lạnh à?” -Jacquie hỏi.

“Đó là lúc mà chuyện trở nên kỳ lạ. Tôi hẳn đã đi bộ khoảng hai mươi phút hoặc lâu hơn, dĩ nhiên là đi sai đường, vào sâu trong sa mạc, rồi tôi nhìn thấy họ.”

“Cặp sinh đôi à?” - Jacquie nói và bật cửa kính lên. Harvey cũng làm theo.

“Không, không phải cặp sinh đôi...” - Anh ta nói: “Tôi biết điều này nghe có vẻ điên rồ, nhưng đó là hai anh chàng rất cao, rất trắng với mái tóc bạc, nhưng họ không già, họ cũng không cao đến mức kỳ dị, chỉ cao hơn tôi khoảng ba mươi phân.”

“Đây là phần mà anh kể với tôi rằng anh đã thức dậy với cặp song sinh nằm chồng lên mình, kiểu vậy.” - Jacquie nói.

“Tôi nghĩ có lẽ cặp song sinh đã cho mình uống cái gì đó. Tôi biết họ là những người thuộc Giáo hội người Mỹ bản địa, nhưng tôi đã từng gặp ảo giác trước đây và phân biệt được lúc đó không phải là ảo giác. Tôi dừng lại cách họ khoảng ba mét. Mắt họ rất to. Không đến mức to như người ngoài hành tinh, chỉ là đặc biệt to...” - Harvey kể.

“Vớ vẩn!” - Jacquie nhận xét: “Câu chuyện xảy ra thế này: Harvey say rượu trên sa mạc và có một giấc mơ kỳ lạ, chấm hết.”

“Tôi không giỡn đâu. Hai anh chàng da trắng cao lớn với mái tóc trắng và đôi mắt to, vai gù, chỉ nhìn chằm chằm, cũng chẳng phải nhìn tôi. Tôi chạy đái cả ra quần. Và nếu đó chỉ là một giấc mơ, thì ngay lúc này đây cũng là mơ vì tôi chưa bao giờ thức dậy.”

“Mỗi lần anh uống, anh cư xử kiểu như trí nhớ của anh, gì nhỉ, đáng tin cậy lắm ấy.”

“Cũng phải, nhưng có điều khi internet xuất hiện, khi tôi bắt đầu sử dụng nó, tôi tìm từ khoá những người da trắng cao lớn trên sa mạc ở Arizona, và thấy một số thông tin. Người ta gọi họ là Người da trắng cao lớn. Người ngoài hành tinh. Không đùa đâu nhé. Em tra cứu mà xem.” - Harvey nói.

Vừa lúc điện thoại Jacquie rung lên trong túi. Cô lấy nó ra, biết rằng Harvey sẽ tưởng cô dùng nó tìm kiếm những người da trắng cao lớn này. Đó là một tin nhắn dài bất thường từ Opal.

Em đồ rằng chị sẽ kể với em nếu bất chợt chị tìm thấy mấy cái chân nhện ở chân chị, dù là lúc chúng ta còn nhỏ hay khi em kể về Orvil, nhưng giả định đó không có ý nghĩa gì vì em đã thấy chân nhện trong chân mình, ngay trước khi mọi chuyện xảy ra với Ronald. Và em chưa bao giờ kể với chị chuyện đó, ý em là cho đến tận bây giờ. Em cần phải biết nó có xảy ra với chị hay không. Em cảm thấy nó có liên quan đến mẹ.

“Tôi đã đọc một trang web nói rằng Người da trắng cao lớn đang kiểm soát nước Mỹ, em có nghĩ thế không?” - Harvey hỏi, và Jacquie chợt cảm thấy buồn cho Harvey. Và cả Opal nữa. Và về chuyện những cái chân nhện. Nếu cô có từng tìm thấy chúng, có lẽ cô đã kết thúc nó mãi mãi ngay tại đó. Cô đột nhiên cảm thấy quá sức chịu đựng trước tất cả những chuyện mệt mỏi này. Điều ấy đôi khi vẫn xảy ra với Jacquie, cô biết ơn khi nó xảy ra, bởi vì hầu hết thời gian suy nghĩ của cô giữ cô bình tĩnh.

“Tôi sẽ ngủ một chút.” - Jacquie nói.

“Ồ. Được rồi!” - Harvey đáp.

Jacquie dựa đầu vào cửa sổ. Cô nhìn tuyến đường cao trắng lung linh uốn lượn qua sa mạc. Cô nhìn những cột dây điện thoại trập trùng lên xuống theo nhịp quay bánh xe. Suy nghĩ cô lang thang, mông lung, trải dài vô định. Cô nghĩ về răng cửa, răng hàm của mình, cách chúng nhói đau mỗi lần cô cắn vào thứ gì quá lạnh hoặc quá nóng. Cô nhẩm lại xem đã bao lâu kể từ lần cuối đến gặp nha sĩ. Cô băn khoăn về mẹ. Cô nghĩ về hệ di truyền, máu và tĩnh mạch, tại sao trái tim lại đập. Cô nhìn bóng đầu mình phản chiếu trên tấm kính đen. Cô chớp hàng mi nặng trĩu, rồi kết thúc bằng đôi mắt nhắm nghiền. Cô ngủ thiếp đi trong âm thanh vun vút của con đường và tiếng động chạy đều.

PHẦN III TRỞ LẠI

Con người bị mắc kẹt trong quá khứ, cũng như quá khứ vẫn sống mãi trong mỗi người.

- James Baldwin[88]

Opal Viola Victoria Bear Shield

Mỗi lần ngồi vào trong chiếc xe tải chở thư tín, Opal lại đưa ánh mắt về phía gương chiếu hậu và thấy chính mình đăm đắm dõi theo bản thân suốt những năm qua. Cô ghét nhẩm đếm số năm làm việc vận chuyển thư từ cho USPS[89]. Không phải vì Opal không thích công việc này, mà vì thật khó để bỏ qua dấu hiệu thời gian in hằn trên khuôn mặt cô, những vết nhăn và dấu chân chim bao quanh mắt, xẻ nhánh như một tấm bê tông nứt nẻ. Nhưng ngay cả khi chán phải trông thấy chính mình, Opal không thể ngừng thói quen nhìn vào hình ảnh phản chiếu khi có một tấm gương ngay ở đó.

—

Vừa lái xe, Opal vừa nhớ lại quá trình bắt đầu nhận nuôi, chăm sóc những cậu bé Red Feather, đó là dịp cuối tuần, họ đã đến cửa hàng Mervyn ở Alameda để mua quần áo mới.

Opal nhìn Orvil trong gương, cậu bé đang mặc bộ quần áo cô vừa chọn cho.

“Cháu có thích không?” - Cô hỏi.

“Thích họ ấy ạ?” - Orvil nói, chỉ vào hình ảnh phản chiếu trong gương: “Làm thế nào để biết được họ không phải là thật và chúng ta không phải là bản sao?”

“Bởi vì, bà quyết định vẫy tay trước nó, ngay bây giờ.” - Opal đáp, vẫy tay với tấm gương tam bản bên ngoài phòng thay đồ, trong khi Loother và Lony trốn trong một giá treo quần áo gần đó.

“Có thể bà kia đã vẫy tay trước, sau đó bà mới bắt chước. Nhưng nhìn này...” - Cậu nói rồi nhảy một điệu hoang dã. Hai cánh tay thõng xuống, cậu bật lên và xoay tròn. Với Opal, trông cậu bé như đang nhảy điệu powwow. Nhưng điều đó sao có thể! Cậu chỉ cố gắng hành động điên rồ trước gương để chứng minh là chính Orvil, chứ không phải những người bên kia mặt kính đang kiểm soát mọi thứ.

—

Opal rảo bước trên con đường quen thuộc. Cô chú ý từng bước chân để không dẫm lên những vết nứt trên lớp gạch. Cô bước đi quá mức cẩn thận vì cô luôn cảm giác có những cái hố phủ khắp mặt đường, lỗ chỗ như tổ ong, những vết nứt mà nếu rơi vào, bạn có thể lạc lối giữa các thế giới. Opal sống với sự mê tín mà cô muốn chối bỏ, một bí mật cô ghim chặt sâu trong lòng đến nỗi không thể nhận ra, giống như là hơi thở. Vừa bỏ thư vào thùng và hộp bưu tín, cô vừa cố gắng nhớ xem mình đã ăn bằng cái muỗng nào vào buổi sáng. Opal có một chiếc thìa may mắn và một chiếc thìa đen đủi. Để sự màu nhiệm không mất đi, ta phải giữ những chiếc thìa ở cạnh nhau, và ta không thể nhìn để chọn lựa, chỉ khi rút nó ra khỏi ngăn kéo ta mới biết được điềm sắp tới. Chiếc thìa may mắn của cô là cái có hoa văn cách điệu khắc dọc từ tay cầm cho đến cổ thìa.

Opal thường gõ tay lên mặt gỗ để hủy bỏ một lời tuyên bố rằng cô muốn (hoặc không muốn) chuyện gì đó xảy đến trong tương lai. Thậm chí ngay cả khi cô không thực sự nói ra mà chỉ nghĩ trong đầu, Opal vẫn phải tìm mặt gỗ để gõ hai lần. Opal thích những con số. Số học thì cố định và ta có thể tin tưởng vào chúng. Nhưng cũng có những con số tốt và những con số xấu. Số chẵn lúc nào cũng tốt hơn số lẻ và các con số có ý nghĩa toán học nào đó thì thường tốt. Cô đánh giá tính tốt, xấu của một khu phố bằng cách nhóm tổng số nhà lại với nhau rồi giảm nó xuống còn một số đơn nhất, con số ấy sẽ quyết định xem Opal có thích khu phố hay không. Số học không bao giờ nói dối. Bốn và tám là số yêu thích của cô trong khi ba và sáu thì thường tồi tệ. Cô luôn đưa thư ở dãy nhà lẻ trước vì tin rằng tốt hơn hết là nên đối mặt với điều xấu trước khi đến với điều tốt.

Sự xui xẻo và những chuyện tồi tệ xảy ra trong cuộc sống có thể khiến ta mê tín một cách bí mật, ta không còn cách nào ngoài cố gắng tìm cách kiểm soát hoặc ít nhất là cũng có được cảm giác kiểm soát. Opal mua vé số khi giải độc đắc lên cao. Cô không gọi niềm tin của mình là sự mê tín vì nó sẽ mất đi giá trị.

Opal giao xong số thư ở bên đường lẻ rồi băng qua phố. Một chiếc ô tô dừng lại để nhường đường, người phụ nữ lái xe thiếu kiên nhẫn vẫy tay như thể chị ta đang ban ân huệ cho toàn nhân loại. Opal muốn đưa tay lên, giơ ngón giữa, nhưng thay vào đó, cô cố tình đi chậm lại để đáp lại sự thiếu kiên nhẫn và hào phóng giả tạo của người phụ nữ. Opal ghét mỗi khi phải đi bộ. Ghét nụ cười nhẹ nhõm xuất hiện trên mặt khi cô có thể ngừng lại và nghỉ ngơi trước khi trở nên quá mệt mỏi.

Cuộc đời cô có nhiều hối tiếc, không phải vì những chuyện cô từng làm. Mà vì những thứ như hòn đảo chết tiệt đó, mẹ cô, Ronald, những căn phòng tồi tàn nhớp nháp, cách sinh hoạt trong trại tình thương. Cô hối tiếc vì những gì đã xảy ra dù không phải lỗi của mình. Có lẽ tất cả là do nhân quả, ngay cả khi cô không biết mình đã làm gì sai. Opal chỉ biết chịu đựng quãng thời gian đó, mặc cho nỗi ám ảnh khoét một lỗ sâu ngay lồng ngực, nơi cô mải miết tìm kiếm lý do để giữ cho tình yêu của mình nguyên vẹn. Opal mạnh mẽ, nhưng làn sóng ngầm chưa bao giờ ngừng vỗ trong cô, chực chờ trào dâng thành nước mắt và dìm linh hồn cô xuống đáy sâu lạnh lẽo. Có lúc cô chợt cảm thấy không thể cử động hay làm gì. Nhưng chẳng sao, vì cô đã tập cho mình kỹ năng làm nhiều việc cùng lúc. Giống như chuyện vừa đưa thư vừa nghe sách nói hay âm nhạc. Quan trọng là cần giữ bản thân bận rộn, tìm thứ đánh lạc hướng suy nghĩ và rồi bỏ lại nó. Loại bỏ tận hai lần, lớp này chồng lên lớp khác, để tâm trí tan vào tiếng ồn và công việc.

Opal rút tai nghe ra khi nghe thấy một âm thanh vọng từ đâu đó. Một tiếng vo vo khó chịu cắt qua không khí. Nhìn lên và thấy một cái máy bay không người lái, cô bèn lia mắt xung quanh để xem ai đang điều khiển nó. Không thấy ai, cô bèn đeo tai nghe lại. Cô đang nghe bài “(Ngồi) Trên bờ vịnh” của Otis Redding[90]. Đó là bài hát ít được Opal ưa thích nhất trong số các sáng tác của ông vì nó được bật ở khắp nơi. Cô chuyển bài và ca khúc “Giai điệu nước mắt tôi” của Smokey Robinson[91] vang lên. Bài hát khiến cô cảm thấy buồn vui lẫn lộn, và có lẽ là một chút lạc quan. Đó là điều cô thích ở Motown[92], cách họ làm cho bạn muốn nhảy múa trong đau đớn.

—

Khi Opal đang trên đường làm việc ngày hôm qua thì cháu trai nuôi của cô, Orvil gửi một tin nhắn nói rằng cậu bé đã lôi được ba cái chân nhện ra khỏi vết sưng trên đùi mình. Cậu nặn nó và mới đầu còn tưởng đó là những mảnh dằm. Opal ôm miệng khi nghe tin nhắn, cô không ngạc nhiên nhiều như hồi trạc tuổi Orvil và tự mình trải qua chuyện tương tự.

Mẹ của Opal và Jacquie không bao giờ để hai người giết mấy con nhện nếu họ tìm thấy chúng lang thang trong nhà, hay bất cứ nơi nào khác. Bà nói loài nhện mang theo hàng dặm tơ trong cơ thể bé nhỏ đó, là hàng dặm câu chuyện, cũng là hàng dặm mái ấm và cạm bẫy. Mẹ bảo đó là bản chất của chúng ta. Mái ấm và cạm bẫy.

Vì Orvil đã không hé răng về chuyện mấy cái chân nhện vào bữa tối hôm trước, opal đoán cậu ngại phải nói về nó trước lễ powwow, mặc dù hai thứ ấy chẳng liên quan gì đến nhau.

Vài tuần trước, cô đã tìm thấy một đoạn video quay cảnh Orvil nhảy kiểu powwow trong phòng. Opal vẫn thường kiểm tra điện thoại của lũ trẻ trong khi chúng ngủ. Cô xem những gì chúng chọn để chụp và ghi lại, tin nhắn cũng như lịch sử trình duyệt của chúng. Không đứa nào có dấu hiệu suy đồi đặc biệt đáng lo ngại. Nhưng đó chỉ là vấn đề thời gian thôi. Opal tin rằng có một sự tò mò đầy đen tối tồn tại trong mỗi con người, bất cứ ai cũng sẵn sàng làm mọi chuyện nếu không phải gánh lấy hậu quả. Opal tôn trọng sự riêng tư của người trưởng thành. Nhưng cô cho rằng cần theo dõi sát sao con trẻ để giúp chúng lớn lên ngay thẳng.

Trong video, Orvil nhảy múa như thể cậu bé biết chính xác những gì mình làm, điều mà cô không thể hiểu được. Cậu mặc bộ regalia cô cất trong tủ, bộ regalia mà một người bạn cũ đã tặng Opal.

Có rất nhiều dự án và sự kiện dành cho thanh thiếu niên bản địa sinh sống ở Oakland. Lần đầu Opal gặp Lucas tại một ngôi nhà cộng đồng, rồi thêm lần nữa ở một sự kiện về thanh thiếu niên. Suốt quãng thời gian ấy, Opal và Lucas đã là hình mẫu những đứa trẻ được nhận nuôi điển hình, là những người được chọn để phỏng vấn và chụp ảnh đầu tiên cho phim tài liệu. Cả hai học được cách may regalia từ việc phụ giúp một người lớn tuổi. Opal đã giúp Lucas chuẩn bị cho lễ powwow đầu tiên mà anh tham dự với tư cách một vũ công. Họ đã yêu nhau, dẫu non nớt và nông nổi thì đó vẫn là tình yêu. Rồi một ngày, Lucas lên xe buýt chuyển xuống Los Angeles. Anh thậm chí còn chẳng buồn thông báo việc ấy, cứ thế rời đi trong đột ngột. Để rồi gần hai thập kỷ sau, anh bỗng dưng trở lại, tìm đến Opal nhằm thực hiện một cuộc phỏng vấn cho dự án phim tài liệu về thị dân Indian mà anh đang thực hiện, đó là khi anh tặng cô bộ regalia. Anh qua đời chỉ vài tuần sau. Opal nhớ anh đã gọi cho cô từ nhà chị gái để nói rằng mình chẳng còn lại bao nhiêu thời gian. Lucas rất thản nhiên. Anh thậm chí còn không giải thích lý do tại sao. Anh nói xin lỗi và chúc cô những điều tốt đẹp nhất.

—

Bữa tối ngày hôm qua thật im lặng. Họ chưa bao giờ có một bữa tối im lặng đến thế. Ba cậu bé rời khỏi bàn ăn trong sự yên tĩnh đáng ngờ. Opal định bảo Lony ở lại. Cô sẽ hỏi cậu mọi chuyện có ổn không, cậu có thích chiếc xe đạp mới không. Cậu bé không biết nói dối. Đằng nào thì cũng đến lượt Lony phải rửa bát. Nhưng Orvil và Loother đã làm một điều mà chúng chưa từng làm trước đây: giúp em trai lau khô và cất bát đĩa. Opal không muốn miễn cưỡng chuyện này, cô thực sự không biết phải mở lời thế nào, giống như có một cái gì đó bị mắc kẹt trong cổ họng cô - không chịu trôi đi mà cũng không chịu trở lại. Thật ra thì nó giống như vết sưng trên đùi cô, nơi những cái chân nhện đã bị lấy ra. Liệu có thể còn nhiều những cái chân khác trong đó không? Cơ thể con nhện thì ở đâu? Opal đã ngừng đặt câu hỏi từ lâu. Chỉ có vết sưng là vẫn còn.

Khi sang phòng bảo các cậu bé lên giường đi ngủ, cô đã nghe thấy một đứa suỵt suỵt hai đứa còn lại.

“Gì thế?” - Cô hỏi.

“Không có gì, bà ạ!” - Loother đáp.

“Đừng hòng qua mắt bà già này!” - Cô nói.

“Không có gì thật mà bà.” - Orvil lên tiếng.

“Đi ngủ đi!” - Cô nói.

Lũ trẻ có vẻ sợ Opal, y hệt cô ngày xưa lúc nào cũng sợ mẹ. Điều gì đó thật uy nghiêm trong cách dạy dỗ ngắn gọn, nghiêm khắc và trực tiếp của bà. Vicky là một người phụ nữ khắt khe. Tất cả là để chuẩn bị cho đám trẻ hành trang bước vào một thế giới mà trong đó người bản địa không thể sống như ý, lựa chọn duy nhất là thu mình lại, biến mất, chết đi. Cô cần phải thúc đẩy chúng nhiều hơn bởi vì sẽ khó để một người bản xứ thành công hơn những người khác. Và cũng bởi vì cô đã không làm được gì nhiều hơn là tự biến mất. Cô không hà khắc với chúng vì cô nghĩ cuộc sống sẽ cố gắng chơi đểu ta, lén lút từ sau lưng, xẻ ta thành những mảnh nhỏ như tro bụi. Ta cần phải sống thực dụng, giữ thái độ khiêm tốn và làm việc chăm chỉ. Cái chết và ký ức là thứ duy nhất giúp trốn tránh sự khắc nghiệt của cuộc đời, nhưng ta cũng đâu có thời gian hay lý do để nhìn lại. Cứ mặc kệ chúng rồi ký ức sẽ tan thành hư vô. Opal đành tin thế. Đó là lý do tại sao những cái chân nhện chết tiệt khiến cô mắc kẹt trong vấn đề. Chúng gợi cô nhớ lại quá khứ.

—

Opal rút được ra ba cái chân nhện từ đùi mình vào chiều Chủ nhật trước khi cô cùng Jacquie bỏ nhà đi, ngôi nhà và người đàn ông mà họ buộc phải ở cùng sau khi mẹ mất. Ngày ấy cô mới có kinh nguyệt. Kinh nguyệt và mấy cái chân nhện khiến cô cảm thấy xấu hổ. Chúng đều xuất hiện từ trong cơ thể Opal, những tạo vật kỳ lạ ấy, quái dị nhưng không kém phần kỳ diệu. Cô không biết phải cảm giác thế nào ngoài nỗi xấu hổ, và quyết định giữ chúng bí mật. Nói dối để giữ bí mật cũng giống như nói dối vì xấu hổ, chung quy lại đều là nói dối. Cô đã có thể kể với Jacquie về những cái chân và việc dậy thì, nhưng vào lúc ấy Jacquie đang mang thai, chu kỳ biến mất, với sinh mệnh ngày càng lớn trong bụng mà họ quyết định sẽ giữ lại và cho người khác nhận nuôi khi thời điểm đến. Chỉ là những cái chân và vòng kinh cuối cùng lại có ý nghĩa nhiều hơn thế.

—

Người đàn ông tên là Ronald mà mẹ đã nhờ cậy trao gửi hai chị em cô, đã đưa họ đến một buổi ceremony[93], nói rằng đây là cách duy nhất để sự mất mát được chữa lành. Trong khi Jacquie đang bí mật trở thành một người mẹ còn Opal thì bí mật trở thành một người phụ nữ.

Nhưng rồi Ronald ghé qua phòng họ vào một đêm. Gã đứng ngay trước lề cửa, ánh sáng từ hành lang đổ bóng dài. Trên đường về nhà từ buổi ceremony, cô nhớ Ronald đã đề cập gì đó về việc thực hiện một buổi lễ trong mơ. Opal không thoải mái với ý tưởng ấy. Cô đã luôn giữ ngay bên giường một cây gậy tìm thấy trong tủ quần áo hồi mới chuyển đến chỗ Ronald, giữ chặt nó bên người như cô từng giữ Two Shoes để cảm thấy yên lòng. Nhưng tất cả những gì Two Shoes làm chỉ là nói chuyện, còn cây gậy — với cái tên Storey khắc ở cán, thì có thể làm nhiều hơn thế.

Jacquie luôn ngủ say như chết. Một đêm nọ, Ronald đi đến cuối giường của chị - một tấm nệm trải trên sàn. Opal thì nằm trên tấm nệm đối diện. Khi nhìn thấy Ronald chạm vào mắt cá chân Jacquie, cô thậm chí không cần suy nghĩ. Trước đây, cô chưa bao giờ vung gậy, nhưng cô biết trọng lượng và cách xoay nó. Ronald quỳ gối xuống, định kéo Jacquie lại gần gã. Opal đứng dậy lặng lẽ nhất có thể, thở chậm, rồi đưa cây gậy lên cao. Cô lấy hết sức bình sinh bổ nó xuống đỉnh đầu Ronald.

Một vết nứt sâu xuất hiện rồi Ronald gục xuống thân thể Jacquie - người mới tỉnh dậy và thấy em gái mình đứng cạnh đó cùng một cây gậy. Họ gói ghém đồ đạc nhanh nhất có thể, chạy ra cầu thang. Họ nhìn thấy mẫu thử nghiệm Thủ cấp người da đỏ phát đi phát lại cả nghìn lần trên tivi lúc đi qua phòng khách. Nhưng vẫn như lần đầu tiên nhìn thấy nó, Opal ngỡ rằng người thổ dân đó đã quay sang cô và nói: Đi Đi. Âm vang giọng nói của anh ta cứ văng vẳng mãi bên tai rồi biến thành giai điệu bản thử nghiệm phát ra từ tivi. Jacquie nắm tay Opal, dẫn cô ra khỏi căn nhà trong khi Opal vẫn giữ khư khư cây gậy.

—

Sau khi rời khỏi Ronald, họ đến một mái ấm tình thương - nơi Vicky đã luôn đưa họ đến khi cần giúp đỡ hoặc cần một nơi trú chân. Họ gặp một nhân viên xã hội, bà không hề gặng hỏi khi họ không trả lời về nơi ở của mình trong thời gian qua.

Opal đã phải sống trong nỗi dằn vặt về Ronald suốt một năm. Cô quá sợ hãi để quay lại và kiểm tra. Cô sợ rằng mình sẽ không một chút cắn rứt lương tâm nếu gã đã chết. Rằng cô đã giết gã. Opal thực sự không muốn biết câu trả lời, nhưng cô cũng không muốn giết ông ta. Sẽ dễ chịu hơn nếu tin tức về tính mạng gã nằm trong ranh giới của sự ngờ vực. Có thể.

Một năm sau, Jacquie biến mất khỏi cuộc sống của Opal. Opal không biết chị đi đâu. Lần cuối cùng gặp nhau, Jacquie đã bị bắt giam vì lý do gì đó. Mất Jacquie vào hệ thống pháp luật rốt cuộc cũng chỉ là một mất mát tồi tệ trong thế giới có quá nhiều mất mát. Và rồi cô đã gặp Lucas, một chàng trai Indian trạc tuổi, anh khiến mọi thứ trở nên ý nghĩa. Anh không phải người kỳ lạ hay tăm tối, có thể, nhưng ít nhất cũng kỳ lạ và tăm tối giống như Opal. Thêm vào đó, anh không bao giờ nói về nơi mình lớn lên hoặc những chuyện xảy ra. Họ tránh phải chia sẻ đời tư như những người lính trở về từ chiến tranh. Mãi cho đến một buổi chiều, Opal và Lucas đi thăm thú Trung tâm Indian, trong lúc chờ người ta phát bữa cơm nhân ái, Lucas đã nói về việc anh ghét McDonald thế nào.

“Nhưng nó ngon quá mà!” - Opal bảo

“Nó không phải là đồ ăn thực sự.” - Lucas nói khi anh đi thăng bằng tới lui trên viền đường bên ngoài.

“Nó là đồ ăn thật vì em có thể nhai nuốt và biến nó thành phân.”

“Ghê quá!” - Lucas nói.

“Chắc nghe chẳng ghê nếu anh là người nói điều đó. Các cô gái không được phép nói về rắm hoặc phân hoặc chửi bậy.”

“Anh có thể nuốt tiền xu và ị nó ra, điều đó không làm cho tiền xu trở thành thức ăn.” - Lucas đáp.

“Ai bảo anh là nó không thật?” - Opal hỏi.

“Anh từng để quên một nửa cái bánh kẹp phô mai trong ba lô suốt khoảng một tháng. Khi anh tìm thấy nó, nó có mùi và trông giống hệt như mới. Thức ăn thật thì phải hỏng.” - Lucas giải thích.

“Thịt bò khô cũng có hỏng đâu.” - Opal nói

“Được rồi, Ronald.” - Lucas thở dài.

“Cái gì cơ?” Opal hốt hoảng hỏi lại, cô cảm thấy một nỗi buồn thảm dâng lên khoé mắt từ dưới cổ.

“Anh gọi em là Ronald.” - Lucas nói, dừng bước tới lui trên lễ đường: “Kiểu như, Ronald McDonald ấy...” Anh đặt tay lên vai Opal và cúi đầu xuống để nhìn vào mắt cô. Opal gạt tay anh ra, khuôn mặt trở nên trắng bệch.

“Sao thế? Anh xin lỗi, trời ạ. Anh chỉ đùa thôi. Nói cho em biết điều buồn cười là anh đã ăn hết cái bánh đó, được chứ?”

Opal bước vào trong toà nhà và ngồi xuống hàng ghế xếp. Lucas đi theo, kéo một chiếc ghế đến bên cạnh cô. Sau một hồi được dỗ dành, Opal kể với Lucas mọi chuyện. Anh là người đầu tiên mà cô có thể kể ra mọi thứ, không chỉ về Ronald mà còn về mẹ, hòn đảo, cuộc sống của họ như thế nào trước đó. Lucas đã chỉ ra cho cô hiểu rằng, nếu không tìm được câu trả lời chính xác thì cảm giác tội lỗi sẽ phá huỷ cuộc sống của cô.

“Chuyện này cũng như nửa cái bánh kẹp trong ba lô, trước khi anh ăn nó.” - Lucas nói. Opal lăn ra cười như phải nhịn cười đã lâu. Một tuần sau, họ lên xe buýt đến nhà Ronald.

—

Họ nấp sau hộp thư nằm đối diện nhà Ronald và đợi suốt hai tiếng đồng hồ. Cái hộp thư đó đã trở thành thứ duy nhất ngăn cách giữa sự thật và nỗi sợ, giữa Ronald và hư không, giữa cô và phần còn lại của cuộc đời. Cô không muốn cuộc sống tiếp tục xoay vần, cô ước thời gian dừng lại ngay tại đó, với Lucas ở gần bên.

Opal thấy lạnh toát sống lưng khi Ronald về nhà trên chiếc xe tải, bước lên bậc thềm ngôi nhà. Opal nửa muốn bật khóc vì nhẹ nhõm rồi ngay lập tức rời đi, nửa muốn đuổi theo vật gã ta xuống đất, siết chặt cho đến khi sự sống rời khỏi gã mãi mãi. Trong khi tất cả mọi thứ đang quay cuồng, thứ duy nhất vang lên trong tâm trí Opal là một từ mà mẹ cô đã từng sử dụng. Một từ trong tiếng Cheyenne: Veho. Nó có rất nhiều nghĩa: con nhện, kẻ lừa đảo và đàn ông da trắng. Opal luôn tự hỏi liệu Ronald có phải là người da trắng hay không. Gã ta sinh hoạt như một người Indian nhưng lại có dáng vẻ của những người da trắng.

Khi cánh cửa căn nhà đóng lại sau lưng gã, nó cũng đã đóng lại lối về nửa đời trước của Opal mà cô sẵn sàng từ bỏ.

“Đi thôi.” - Cô nói.

“Em không muốn...”

“Không, em chẳng muốn gì nữa.” - Cô đáp: “Đi thôi.”

Họ bước đi mà không nói thêm với nhau một lời. Opal đi trước anh một đoạn suốt quãng đường về.

—

Opal có thân hình khá to lớn. Có thể nói đó là vì cô có khung xương khá rộng nhưng đúng ra là khung xương đó rộng hơn bình thường khá nhiều. Chuyên gia y tế sẽ miêu tả cô là thừa cân. Nhưng cô thà tròn trịa ra còn hơn là gầy quắt lại. Cô đã chọn mập lên thay vì héo mòn đi. Opal vững vàng như đá. Cô to lớn mạnh mẽ, chỉ là giờ đã già và mắc chứng nhức xương.

Lúc này, cô đang bước xuống từ chiếc xe tải của mình với một gói bưu kiện. Cô để chiếc hộp ở hiên nhà và bước ra ngoài qua cổng trước. Ở bên kia đường là một con chó pitbull sọc nâu đen đang nhe răng gầm gừ, thứ âm thanh trầm mạnh đến mức cô thấy ngực mình rung lên. Con chó không bị xích, cũng như cách thời gian trôi, chẳng thể nào ghìm giữ, chạy nhanh đến nỗi cô sẽ chết và biến mất trước khi ý thức được cái kết của chính mình. Một con chó như thế này có thể xuất hiện bất kỳ đâu, chẳng khác nào cái chết cũng có thể xuất hiện bất kỳ đâu, như thể thành phố Oakland đột ngột nhe răng và hù dọa bạn.{Opal chẳng phải là người duy nhất, điều đó cũng sẽ lăm le với lũ trẻ y như vậy sau khi cô mất.

Opal nghe tiếng một người đàn ông vọng lên từ bên dưới con đường gọi một cái tên mà cô không nghe rõ. Con chó chùn bước khi nghe người đàn ông gọi tên nó. Nó thu mình lại và quay người chạy về phía giọng nói. Con chó tội nghiệp có lẽ chỉ đang muốn lan truyền cái sự ngược đãi mà chính nó phải nhận. Chính vẻ nao núng của nó đã thể hiện ra hết.

Opal vào chiếc xe chở thư của mình, cho xe khởi động và quay trở lại văn phòng.

Octavio Gomez

Khi tôi trở lại nhà bà tôi Josefina. Tôi gần như không thể đứng vững. Bà phải lôi tôi lên những bậc thang. Bà thì già và nhỏ con, còn tôi thì khá là to lớn, nhưng Fina lại rất mạnh. Bà mạnh đến khó tin. Cứ như thể bà đã vác tôi lên hết các bậc thang vào trong phòng rồi đặt tôi lên trên giường. Tôi thì nóng và lạnh ghê người, cơn đau nhức xâu xé làm xương tôi như bị siết chặt hoặc là khô lại hoặc giả như có ai đang giẫm đạp lên vậy.}

“Chắc là bị cúm đấy.” - Bà già nhận xét, làm như tôi hỏi bà nghĩ xem chuyện quái gì đang xảy ra với mình.

“Thì sao?” - Tôi vặc lại.

“Bà không rõ liệu bố cháu đã kể cho cháu về mấy lời nguyền hay chưa...” - Bà già đi đến bên giường và đặt tay lên trán tôi để kiểm tra nhiệt độ.

“Ông ấy dạy cháu mọi thứ đấy.”

“Không tính mấy từ chửi thề[94]. Chửi thề thì như đấm thẳng vào mặt người khác, còn những lời nguyền thì như một viên đạn được bắn từ khoảng cách xa.” Bà đứng bên cạnh gấp một chiếc khăn ướt và đặt nó lên trán tôi: “Nếu người nào đó nhắm bắn cháu với một viên đạn từ khoảng cách xa, đa số sẽ không trúng đích và ngay cả khi nó trúng đích, nó thường không đủ giết cháu. Tất cả phụ thuộc vào mục đích của xạ thủ. Cháu nghĩ rằng chú của cháu chưa bao giờ cho cháu bất cứ thứ gì, và cháu cũng chưa bao giờ lấy gì từ ông ta, phải không?”

“Chưa bao giờ.” - Tôi đáp.

“Giờ chưa biết chắc được đâu.” - Bà bảo.

Bà ra ngoài rồi trở lại với một cái bát và một hộp sữa. Josefina đổ sữa vào bát, sau đó đặt chiếc bát dưới gầm giường của tôi. Bà đứng dậy, đi đến chỗ cất mấy cây nến ở phía bên kia căn phòng. Khi thắp nến, bà quay lại với ánh mắt như muốn nói tôi không được phép nhìn, rằng tôi nên nhắm mắt lại. Fina có ánh mắt sắc lẹm. Chúng màu xanh lục gần giống màu mắt của tôi, nhưng đậm hơn một chút — màu xanh của vảy cá sấu. Tôi nhìn lên trần nhà. Bà cầm một ly nước trở lại chỗ tôi.

“Uống đi.” - Bà nói: “Cụ nội đã nguyền rủa bà khi bà mười tám tuổi. Một lời nguyền Indian cổ xưa mà cụ bà tưởng rằng không có thật. Bà ấy nói thế. Bà ấy biết đủ nhiều để nói rằng nó là của người Indian, dù không có thật, nhưng chẳng thể làm gì hơn thế.” - Fina cười khẽ.

Tôi đưa lại cái cốc cho bà, nhưng bà đẩy nó về phía tôi: “Uống hết đi.”

“Lúc ấy bà cứ nghĩ mình đang yêu.” - Fina kể: “Bà đã có thai, đã đính hôn. Nhưng ông ta bỏ đi. Ban đầu, bà đã cố giấu bố mẹ. Nhưng một đêm nọ, cụ ông đến gặp bà để hỏi liệu bà có muốn đặt tên cho cháu trai của ông ấy hay không - cụ ông chắc chắn đó sẽ là một bé trai nếu bà đặt tên cho đứa bé theo tên của cụ. Sau đó, bà lấy hết can đảm để thú nhận là mình sẽ không kết hôn, dù mình đang mang thai và bởi người bố của đứa bé đã bỏ đi nên sẽ không có đứa trẻ nào được sinh ra cả. Cụ ông đã đuổi đánh bà bằng cái muỗng to mà thỉnh thoảng cụ vẫn dùng để doạ bà - cụ đã mài sắc cán cầm để khiến bà sợ, và lần này cụ đã thật sự đánh bà bằng cái đầu sắc. Cụ bà đã cố ngăn cụ ông lại. Ông ấy không nể mặt ai hay thứ gì, ngoài cụ bà ra. Sáng hôm sau, lúc xỏ chân vào giày, bà tìm thấy một nhúm tóc của cụ ông dưới giường. Khi bà xuống câu thang, cụ bà nói bà phải ra đi...” - Fina bước tới cửa sổ và mở nó ra: “Cần phải có chỗ cho không khí lưu thông. Căn phòng này cần thoáng hơn. Bà sẽ lấy thêm chăn nếu cháu bị lạnh.”

“Cháu ổn.” - Tôi nói, nhưng đó không phải là sự thật. Một cơn gió ùa vào và tôi có cảm giác như cái lạnh đang cào vào cánh tay và lưng. Tôi kéo chăn lên đến tận cằm: “Chuyện xảy ra ở New Mexico ạ?”

“Las Cruces...” - Bà nói: “Cụ bà đưa bà lên một chiếc xe buýt chạy đến Oakland, nơi chú của bà làm chủ một nhà hàng. Khi đến đây, bà mới phá thai và ốm nặng. Vật vã trong suốt khoảng một năm. Tệ hơn cháu bây giờ nhiều, nhưng cũng kiểu này, kiểu bệnh tật đánh gục và không cho phép ta đứng lên. Bà đã viết thư cho cụ bà để cầu xin sự giúp đỡ. Bà ấy gửi cho bà một chùm lông, bảo bà chôn nó ở góc tây một chậu cây xương rồng.”

“Một chùm lông?”

“Ngần này này.” - Bà nắm tay lại rồi giờ nó lên cho tôi xem.

“Cách đó có hiệu quả không?”

“Không phải ngay lập tức. Dẫu đến cuối cùng, bà cũng thực sự hết bệnh.”

“Thế có đúng là lời nguyền làm bà bị bệnh?”

“Bà đã tưởng thế, nhưng giờ đây, sau tất cả những chuyện đã xảy ra...” Có tiếng chuông điện thoại vang lên dưới tầng, bà ngừng nói và quay đầu nhìn về phía cánh cửa.

“Bà đi nghe điện đây, ngủ sớm đi.” - Bà tôi nói rồi rời đi.

Tôi duỗi người và một cơn rùng mình ập đến. Tôi kéo chăn qua đầu. Đôi khi những cơn sốt nghiêm trọng làm ta lạnh đến mức phải đổ mồ hôi để chống chọi lại nó. Nóng và lạnh, với những giọt mồ hôi đầm đìa chảy dọc cơ thể, tôi nghĩ về thứ bóng đêm đã xuyên qua cửa sổ và tường nhà để đưa tôi trở về với chiếc giường ấm êm.

—

Tôi và bố vừa mới di chuyển từ chiếc ghế dài trong phòng khách vào bàn trong bếp để ăn tối thì cơn mưa đạn tạt ngang căn nhà. Nó giống như một bức tường của âm thanh, sức nóng và tốc độ ập đến. Căn nhà rung chuyển. Chuyện xảy ra đột ngột, nhưng không quá bất ngờ. Anh trai tôi, Junior và ông chú Sixto đã lấy cắp cần với một lượng lớn từ tầng hầm của ai đó. Họ đã về nhà với hai cái bọc đen ngòm. Ngu không thể chịu được. Cứ làm như chỗ cần ấy từ trên trời rơi xuống và không kéo theo một đống rắc rối. Tôi đã phải bò từ phòng khách để vào bếp, xem tivi với cái bụng dán chặt lên sàn.

Đêm đó, bất cứ kẻ nào đã mất số cần vào tay thằng anh và ông chú ngu độn của tôi, đã ghé thăm và xả hết ổ đạn vào nhà, vào cuộc sống mà chúng tôi từng biết - cuộc sống mà mẹ và bố dành nhiều năm vun đắp. Bố tôi là người duy nhất bị trúng đạn. Lúc đó mẹ đang ở trong nhà vệ sinh, Junior ở trong phòng của gã, phía sau nhà. Chỉ có bố là ở đó, che chắn cho tôi khỏi những viên đạn bằng cơ thể chính mình.

—

Nằm trên giường chờ giấc ngủ đến, tâm trí tôi không kìm được mà dạt về phía Six. Đó là cách tôi thường gọi ông ấy, chú tôi, Sixto. Ông ta thì gọi tôi là Eight. Hồi còn nhỏ, tôi không biết nhiều về chú mình, nhưng kể từ sau khi bố qua đời, ông ấy bắt đầu đến nhà tôi vài ngày mỗi tuần. Cũng chẳng phải chúng tôi chuyện trò với nhau nhiều nhặn gì. Ông ta ghé qua và bật tivi, hút cần, uống rượu. Lão dạy tôi uống, chuyển điếu cần cho tôi. Tôi chưa bao giờ thích cảm giác phê pha. Cái thứ cứt ấy chỉ khiến tôi lo lắng, băn khoăn về tốc độ của nhịp tim mình. Tim tôi đập quá chậm, liệu có bao giờ nó bỗng dưng dừng lại? Hay là tim tôi đập quá nhanh, nó sẽ khiến tôi lên một cơn nhồi máu? Dù vậy, tôi thích uống.

Từ sau vụ nổ súng, Junior ra ngoài nhiều hơn hẳn, thề rằng anh ta sẽ cho những kẻ đó ăn đủ, rằng đây là một cuộc chiến, nhưng Junio chỉ nói mồm vậy thôi.

Thỉnh thoảng tôi và Six ngồi xem tivi lúc chiều muộn và mặt trời xuyên qua một trong những lỗ đạn nằm trên tường. Tôi có thể thấy rõ ràng lớp bụi lơ lửng sáng lên trong dải nắng hình lỗ đạn. Mẹ đã thay cửa sổ và cửa chính, nhưng bà không bận tâm đến những cái lỗ hổng trên tường. Không buồn bận tâm hoặc không muốn bận tâm.

—

Sau vài tháng, Sixto thôi không tạt qua và Fina bảo tôi dành nhiều thời gian hơn với hai đứa em họ Manny và Daniel. Mẹ chúng nó đã gọi cho Fina để nhờ giúp đỡ. Điều đó khiến tôi băn khoăn liệu mẹ tôi cũng đã gọi cho Fina để nhờ giúp đỡ sau khi bố qua đời, và đó có phải là lý do khiến Six thường ghé qua hay không? Fina nhúng tay vào tất cả mọi thứ. Bà là người duy nhất cố gắng giữ chúng tôi lại với nhau, không rơi vào những lỗ hổng mà cuộc sống mở ra từ hư không - như những viên đạn đã xé toạc nhà tôi đêm đó.

Kể từ khi mất việc, bố của Manny và Daniel uống rượu nhiều hơn hẳn. Lúc đầu tôi chỉ ghé sang đó vì Fina muốn vậy và không dám trái lời, nhưng sau đó tôi lại thân với Manny và Daniel. Chúng tôi không nói chuyện mấy, chủ yếu chỉ ngồi chơi điện tử dưới tầng hầm. Chúng tôi đã dành gần như toàn bộ thời gian rảnh rỗi cùng nhau khi không phải ở trường, và hoá ra người mà ta dành thời gian ở bên là bởi họ quan trọng hơn bất kể việc gì ta có thể làm trong thời gian đó.

Một ngày nọ, chúng tôi đang ở dưới tầng hầm thì nghe thấy tiếng ồn ào trên lầu. Manny và Daniel nhìn nhau như thể họ biết chuyện gì xảy ra và họ không muốn thế. Manny vụt dậy từ cái ghế dài. Tôi chạy theo sau cậu. Khi lên đến lầu, điều đầu tiên chúng tôi thấy là bố họ đang đẩy mẹ họ ngã vào tường, sau đó, từng tay ông tát bà lần lượt. Bà cố đẩy ông ra, nhưng ông ta chỉ cười. Tôi sẽ không bao giờ quên nổi tiếng cười đó. Và rồi bằng cách nào đó, Manny tiến đến, bóp nghẹt tràng cười khỏi bố mình. Cậu đứng ở phía sau và kéo giật cổ ông ta như thể cậu đang cố xé toạc từng hơi thở mà người đàn ông từng thở. Manny to lớn hơn bố mình, và cậu đã dùng hết sức. Họ giằng co và trượt vào phòng khách.

Nghe thấy Daniel đi lên cầu thang, tôi mở cửa, đưa tay lên như muốn nói: Ở lại đó. Rồi tiếng kính vỡ vang lên. Manny và bố cậu đã vấp phải cái bàn kính giữa phòng khách. Trong lúc vật lộn, Manny đã xoay sở để ngã xuống trên người bố mình và cả hai đè lên mặt kính. Cậu chỉ bị cắt một vết ở cánh tay còn ông bố thì bị thương khá nặng, cộng thêm những cú đấm trời giáng từ Many, tôi cứ sợ ông ta chết mẹ nó mất.

“Giúp tôi đưa ông ta lên xe!” - Manny nói với tôi. Thế là tôi vòng tay nhấc phần vai và đầu của bố cậu lên. Trên đường ra cửa trước, khi gần đến cửa, với Manny ở đầu kia đang giữ hai chân ông ta, tôi thấy Daniel và dì Sylvia nhìn chúng tôi khiêng người đàn ông ra khỏi nhà. Điều gì trong cách họ nhìn chúng tôi, cách họ bật khóc vì ước được thoát khỏi người đàn ông đó, nhưng cũng khóc vì ước ông trở lại như trước đây, gần như giết chết tôi. Chúng tôi bỏ người đàn ông ngay trên mặt đất ở trước khu Highland, nơi xe cứu thương đến, bấm còi một hồi thật dài, rồi lái đi.

—

Sau chuyện đó tôi dành nhiều thời gian với họ hơn. Chúng tôi thậm chí còn chẳng biết liệu ông ta có chết hay không cho đến một tuần sau, chuông cửa reo và như thể Manny biết, như thể cảm nhận được điều đó. Cậu gõ nhẹ vào đầu gối tôi hai lần và đứng lên. Chúng tôi đứng đó, ngay trước cửa hồi lâu, chẳng buồn nói một lời. Chúng tôi đứng đó đầy thách thức như muốn nói: Gì? Ông muốn cái đéo gì ở đây? Đi đi. Toàn khuôn mặt ông ta bị băng bó. Người đàn ông trông giống như một xác ướp chết tiệt. Tôi đã cảm thấy buồn cho ông ta. Sylvia xuất hiện từ phía sau chúng tôi với một cái túi rác màu đen chứa đầy quần áo của ông ta, miệng hét lên: “Tránh ra!”

Vì vậy, chúng tôi dạt sang hai bên, và dì ấy ném cái túi về phía người đàn ông. Manny đóng cửa lại. Chỉ vậy thôi.

Đó là khoảng thời gian mà tôi và Manny lần đầu đánh cắp một cái xe. Chúng tôi đã bắt xe điện đến trung tâm thành phố Oakland. Có một số khu phố đủ dư giả để mọi người sở hữu những chiếc xe đẹp nhưng cũng đủ bát nháo để những người như tôi và Manny có thể lượn lờ mà không gặp rắc rối với cảnh sát ngay lập tức. Manny muốn một chiếc Lexus. Xịn vừa phải. Không gây chú ý. Chúng tôi tìm thấy một cái màu đen dán đầy chữ nhũ vàng trên cửa kính màu. Tôi không biết Manny đã làm chuyện đạo chích xe cộ này trong bao lâu, nhưng cậu ấy tỏ ra rất thạo nghề với một cái móc áo, tuốc - nơ - vít và bật lửa. Bên trong chiếc xe có mùi như thuốc lá và da thuộc.

Chúng tôi lái xe xuống đường 14 phía Đông, nơi đã từng là phố Quốc tế, nhưng nó đã trở nên tồi tệ đến nỗi họ phải đổi tên nó thành một cái gì đó để rũ sạch quá khứ. Tôi lục lọi hộp đựng găng tay và tìm thấy một bao Newports[95]. Cả hai đều nghĩ rằng thật lạ bởi chúng tôi đoán chủ nhân chiếc xe là người da trắng mà lại hút Newports. Chúng tôi không có thói quen hút thuốc lá nhưng đã rít sạch cái bao, mở nhạc thật to và không nói một lời nào với nhau trong suốt chuyến đi. Phải nói rằng cảm giác thật thích thú khi được lái xe. Giống như ta có thể trở thành người khác, sống trong nhà họ, lái xe, hút thuốc của họ, ngay cả khi mọi chuyện chỉ xảy ra trong một hai giờ. Chỉ cần lái xe vào sâu khu Đông là chúng tôi sẽ ổn. Chúng tôi đậu xe ở bãi đậu của trạm Coliseum BART và trở về nhà Manny, say sưa trong vui sướng vì mọi chuyện thật dễ dàng. Chính quyền làm bạn sợ và nghĩ rằng mình phải tuân theo các quy tắc, nhưng chúng tôi đã học được rằng điều đó thật vớ vẩn. Ta có thể làm những gì ta muốn miễn là không để bị bắt quả tang. Vậy đó.

—

Một hôm tôi đang ở nhà Manny, bỗng Sylvia bước vào tầng hầm và nói với tôi rằng Fina đang chờ điện thoại. Bà chưa bao giờ gọi điện khi biết tôi ở đó. Daniel cầm lấy cái tay điều khiển của tôi trước khi tôi đi lên.

“Thằng đó đã giết họ!” - Fina nói.

Tôi thậm chí còn không thể hiểu ý bà.

“Chú của con, Sixto...” - Bà tiếp lời: “Nó đã gặp tai nạn khi đang chở cả hai người họ. Họ đã chết.”

Tôi chạy ra cửa trước, trèo lên xe đạp, và vội vã về nhà. Trái tim tôi dường như rơi hụt xuống, điên cuồng cầu xin rằng chuyện này không thể xảy ra. Trước khi về đến chỗ Fina, tôi đã nghĩ, vậy thì tốt nhất là Six cũng chết con mẹ lão đi.

Fina đứng ở ngay cổng. Tôi nhảy xuống xe và chạy vào trong nhà như thể tôi sẽ tìm thấy những người khác ở đó. Mẹ và anh trai. Six. Tôi phải tin rằng đó là một trò đùa khốn kiếp thay vì những gì nét mặt của Fina đã cố nói với tôi.

“Ông ta ở đâu?”

“Họ đã đưa nó vào nhà giam. Trung tâm thành phố.”

“Chuyện quái quỷ gì thế này?” - Đầu gối tôi mềm oặt, hai chân khuỵu xuống, tôi không khóc, nhưng cùng không thể di chuyển. Tôi đã cảm thấy buồn khủng khiếp trong một phút, nhưng ngay sau đó, cảm giác ấy xoay chuyển một trăm tám mươi độ, tôi đã gào hét. Fina lặng im bất động khi tôi trở lại với cái xe đạp và rời đi. Tôi không thể nhớ mình đã làm gì hoặc ở đâu vào tối hôm đó. Đôi khi ta chỉ cần rời đi, và rồi ta biến mất.

—

Sau đám tang, tôi chuyển đến ở cùng với Fina. Bà ấy nói với tôi rằng Sixto đã ra tù. Họ kết tội lão ta lái xe khi sử dụng cồn và tước đi bằng lái. Rồi họ thả lão ta. Fina bảo tôi đừng tìm gặp lão. Đừng bao giờ tìm gặp lão, hãy để mọi chuyện ngủ yên. Tôi không biết mình có thể làm gì nếu gặp lão, tôi chỉ biết là Fina sẽ chẳng ngăn cản nổi mình.

—

Trên đường đến nhà Six, tôi dừng xe ở bãi đậu một cửa hàng rượu mà tôi biết là họ chẳng bao giờ buôn kiểm tra ID xem khách hàng đã đủ tuổi vị thành niên hay chưa. Tôi bước vào, mua một chai rượu mạnh 750ml hiệu E&J. Đó là thứ Six hay uống. Tôi còn không biết mình có ý định làm gì ở đó. Trong tâm trí, tôi muốn khiến lão say xỉn và đánh lòi họng lão. Thậm chí là giết chết lão. Nhưng tôi biết mọi chuyện sẽ không diễn ra như thế. Six giỏi đánh đấm. Không phải là tôi không đủ điên để làm thế, chỉ là tôi không hình dung nổi cách việc đó xảy ra. Trên đường ra khỏi cửa hàng, tôi nghe thấy tiếng bồ câu gáy đâu đó ngay gần. Âm thanh ấy khiến tôi nổi da gà, không phải là kiểu lạnh sống lưng, nhưng cũng không phải là kiểu dễ chịu.

—

Dưới mái hiên sân sau nhà tôi đã luôn có những con bồ câu gáy. Một lần, khi cả hai đang cố sửa cái xe đạp của tôi ở sân sau, bố đã nói: “Âm thanh của chúng buồn quá, ta gần như muốn giết chúng để kết thúc nó.”

Sau khi bố mất, tôi cứ nghĩ mình nghe thấy nhiều tiếng bồ câu gáy hơn, có lẽ chỉ là do chúng gợi tôi nhớ về ông và thái độ của ông trước những kiểu nỗi buồn khác nhau. Tôi không muốn cảm thấy buồn. Nhưng tiếng của những con chim chết tiệt nghe thống thiết quá thể. Vì vậy, tôi đã đi vào sân sau với khẩu súng BB được tặng vào Giáng sinh hồi mười tuổi. Một trong số chúng đậu đối diện với bức tường, kiểu như nó thực sự đang hát cho tôi. Tôi bắn một lần vào sau đầu và hai lần vào lưng nó. Con chim bay lên ngay lập tức, lông của nó dựng lên rồi chầm chậm rơi xuống khi nó vỗ cánh. Con chim không bay được được bao xa, nó lảo đảo xoắn vòng rồi đáp xuống sân nhà hàng xóm kế bên. Tôi chờ đợi xem nó còn động đậy được không. Tôi nghĩ về việc nó cảm thấy như thế nào. Đau nhói trên đầu và trên lưng, ngay khi vừa cất cánh. Tôi thậm chí còn chẳng cảm thấy thương tiếc dù chỉ là một chút cho con chim, vì nó làm tôi cảm thấy buồn quá, kể từ khi bố tôi bị bắn và tôi nhìn xuống, thấy đôi mắt ông chớp chớp như không thể tin được. Rồi bố nhìn lên tôi giống như ông ấy mới là người có lỗi vì đã để tôi phải thấy ông ra đi theo cách này, hoàn toàn bất lực trước những khả năng bất ngờ ập đến trong cuộc sống.

—

Tôi gõ cửa nhà Sixto.

“Này, Sixto, này!” - Tôi gọi.

Tôi lùi xa khỏi căn nhà, nhìn vào cửa sổ trên lầu. Tôi nghe thấy tiếng bước chân. To và chậm. Khi Six mở cửa, lão ta thậm chí còn chẳng nhìn hoặc đợi tôi nói hay làm bất cứ điều gì, lão ta cứ thế quay gót vào nhà.

Tôi đi theo lão đến phòng ngủ, tìm chỗ ngồi trên một chiếc ghế cũ mà lão ta để trong góc phòng. Tôi đã rất ngạc nhiên vì thấy nó sạch sẽ trong khi phần còn lại của căn phòng thì bừa bộn không tả nổi, quần áo, chai lọ, rác rưởi, một ít thuốc lá, cần sa và bụi phủ khắp mọi thứ. Lão ta có vẻ buồn chết dẫm. Và tôi ghét khi thực tế rằng tôi đã muốn nói điều gì đó để lão cảm thấy khá hơn. Đó là lần đầu tiên tôi nhìn mọi thứ khác đi. Kiểu như tôi đồng cảm với lão, lão hẳn phải cảm thấy sầu muộn vô cùng về những gì mình đã gây ra.

“Tôi đã mua một chai.” - Tôi nói: “Hãy ra sân sau.”

Tôi nghe tiếng lão ta đứng dậy và đi theo khi tôi bước ra khỏi phòng.

Có vài chiếc ghế được đặt giữa một cây cam và một cây chanh trụi lá - tôi nhớ chúng từng sai trĩu quả - trong cái sân cỏ mọc um tùm, bao quanh bởi một hàng rào nham nhở. Chúng tôi uống trong im lặng. Tôi nhìn lão hút cần. Tôi cứ mong chờ lão ta bắt đầu cuộc trò chuyện, nói vài điều về những gì đã xảy ra với mẹ và anh trai, nhưng lão chẳng hé răng nửa lời. Six châm một điếu thuốc lá.

“Khi bọn chú còn bé…” Cuối cùng Sixto cũng lên tiếng: “Chú và bố cháu thường lẻn trốn vào tủ quần áo của bà nội cháu. Có một cái bàn thờ được đặt trong đó, với đủ các loại đồ thờ điên rồ. Ví như, bà cháu có một cái đầu lâu. Đó là hộp sọ của tộc người nhỏ bé. Bà kể với bọn chú rằng những người nhỏ bé đã đánh cắp trẻ sơ sinh và trẻ em. Bà còn có đủ chai lọ chứa đầy bột, các loại thảo mộc và các loại đá khác nhau. Một lần bà bắt gặp bọn chú ở đó. Bà bảo bố cháu ra ngoài. Anh ấy bèn bỏ chạy như điên. Thi thoảng bà nội có ánh mắt rất điên loạn, con ngươi biến thành màu đen như thể bà đã bí mật cất giữ một đôi mắt khác đằng sau đôi mắt màu xanh lá cây thường ngày. Chú nâng cái hộp sọ nhỏ đó trên tay. Bà bảo chú đặt nó xuống. Bà nói với chú rằng có một thứ gì đó trong chú, chú sẽ không thể trốn thoát được, nhưng chú có thể đối mặt với nó như một người đàn ông. Chết cùng nó. Nhưng chú có thể truyền nó lại trong gia đình. Chú có thể cho nó đi khi thời điểm tới. Ngay cả với người lạ. Đó là một thứ đen tối cũ xưa còn sót lại trong gia đình của chúng ta. Cũng như có người mắc bệnh di truyền, có người sinh ra với mái tóc đỏ, đôi mắt xanh. Còn chúng ta thì có thứ cổ xưa này, khiến ta phải hứng chịu nỗi đau đến tận xương tuỷ, khiến chúng ta trở nên xấu xa. Đó là những gì ta có. Đó là những gì ông nội cháu đã có trong người. Hãy là một người đàn ông, bà nói với chú. Giữ nó cho riêng mình.”

Sixto nhặt cái chai, ngửa cổ tu một hơi dài. Tôi nhìn Six thật sâu để đoán xem liệu lão ta có mong tôi nói gì không. Rồi lão thả cái chai xuống cỏ và đứng dậy. Tôi không thể tin rằng lão ta chẳng hề đề cập đến mẹ và anh trai tôi. Phải chăng lão ta đang cố tìm cách nói đến chuyện đó? Rằng đây chỉ là một lời giải thích dài dòng cho lý do tại sao tất cả mọi thứ cứt đái này lại xảy ra với gia đình tôi.

“Đi thôi.” - Lão nói với tôi như thể chúng tôi vừa bàn về việc đi đâu đó. Lão ta đưa tôi xuống tầng hầm. Lão rút ra một hộp gỗ trông giống hộp đựng dụng cụ sửa chữa, nói rằng đó là hộp tâm linh của mình.

“Chú cần cháu giúp.” - Giọng lè nhè, lão lấy ra một nhánh cây khô với sợi dây đỏ buộc quanh. Six châm nến đốt nó. Khói bốc lên dày đặc. Nó có mùi giống xạ hương, đất và Fina. Tôi không biết gì về những nghi lễ thổ dân cổ xưa - bất cứ điều gì chú tôi đang làm - nhưng tôi biết chúng tôi không nên say nó.

“Việc này bắt đầu từ lâu về trước...” - Six nói và đổ một ít bột vào tay lão ta. Rồi lão ra hiệu cho tôi cúi đầu lại gần, như để nhìn rõ hơn. Rồi Six hít một hơi thật dài và thổi nó vào mặt tôi. Làn hơi dày bụi cát lùa vào miệng, mũi tôi. Tôi sặc và xì mũi như một con chó.

“Chúng ta mang dòng máu bị nguyền rủa.” - Sixto nói: “Những vết thương này truyền lại từ đời này sang đời khác. Như một món nợ. Màu da của chúng ta đáng ra phải nâu. Cháu có thấy sắc trắng trên làn da của ta? Chúng ta phải trả giá cho những gì chúng ta đã làm với chính đồng bào mình.” - Đôi mắt của Six nhắm nghiền, đầu cúi xuống.

“Mẹ kiếp, chết tiệt, Six!” - Tôi chửi thề qua một tiếng ho rồi đứng dậy.

“Ngồi xuống!” - Six nói, bằng giọng điệu mà lão chưa bao giờ sử dụng với tôi trước đây: “Không phải tất cả đều là xấu. Sức mạnh của nó cũng vậy.”

Tôi ngồi xuống rồi lại đứng ngay dậy: “Tôi sẽ biến khỏi đây!”

“Chú bảo cháu ngồi xuống!” - Six thổi vào cái cây khô lần nữa, khói bốc lên dày đặc. Tôi cảm thấy nôn nao ngay lập tức. Nôn nao, yếu đuối. Tôi loạng choạng đi ra phía trước căn nhà, trèo lên xe đạp và đến chỗ Fina.

—

Khi tôi thức dậy vào ngày hôm sau, Fina bước vào phòng và lắc chùm chìa khóa xe trước mặt tôi: “Hãy đứng dậy, đi thôi.”

Tôi vẫn còn khá mệt, nhưng cơn sốt đã qua. Tôi cứ nghĩ chúng tôi sẽ đến cửa hàng tạp hóa hay gì đó tương tự. Nhưng khi chiếc xe chạy qua Thung lũng Castro, tôi biết đích đến không phải là cửa hàng tạp hóa. Chúng tôi cứ thế tiếp tục lái xe qua những ngọn đồi đầy cối xay gió. Tôi ngủ thiếp đi khi nhìn vào cái cối xay trông giống một đồng xu từ trò chơi điện tử Mario Brothers.

—

Khi thức dậy, chúng tôi đang ở trong một cánh đồng với hai hàng táo bên cạnh. Fina đứng trước mui xe, nhìn xuống thứ gì đó. Tôi định mở cửa bước xuống thì bị bà ra hiệu ngăn lại, nên tôi ngồi xuống mà không đóng cửa. Qua lớp kính, tôi thấy bà tôi quỳ xuống và kéo thứ gì đó bằng một sợi chỉ mảnh như cước câu cá, một thứ tôi không thể nhìn thấy, cho đến khi sinh vật ấy trèo lên kính chắn gió.

“Bứt lông nó, bứt một ít lông của nó!” - Fina hét lên. Nhưng tôi không thể cử động. Tôi chỉ nhìn chằm chằm vào nó. Cái quái gì vậy? Một con gấu mèo? Không, không phải. Và rồi Fina đè nghiến nó xuống. Nó có màu đen với một dải trắng chạy từ mũi đến sau gáy. Thứ đó đang cố cắn và cào bà, nhưng bà đã giữ được lưng nó, và nó không thể với lấy cái mui xe bằng kim loại. Khi nó có vẻ bình tĩnh lại, bà tóm cổ nâng con vật lên.

“Bước tới, lấy một ít lông của nó.” - Bà nội nói.

“Làm thế nào..- Tôi ngập ngừng.

“Bứt một nhúm lông chết tiệt của của nó bằng hai tay của cháu!” - Fina bảo.

Mệnh lệnh đủ rõ. Tôi ra khỏi xe và cố tiếp cận con vật từ phía lưng, nhưng nó xoay người nhìn tôi cảnh giác. Tôi đã vuốt lông nó hai lần nhưng không dám hành động vì sợ bị cắn. Sau đó, vào lần thử thứ ba, tôi đã bứt một nhúm lông từ phía sườn con vật.

“Bây giờ về lại trong xe!” - Fina nói và đứng dậy. Bà để thứ đó xuống đất. Bà dắt nó đi về phía cánh đồng, khuất vào sau hàng táo dày.

Khi bà trở lại xe, tôi đang ngồi đó với bàn tay nắm chặt một nhúm lông. Fina lôi ra một chiếc túi da có đính hạt và trang trí tua rua, mở nó rồi ra hiệu cho tôi đặt chỗ lông vào trong.

“Con vật đó là thứ gì vậy?” - Tôi hỏi khi chiếc xe đã lăn bánh được một lúc.

“Con lửng[96].”

“Tại sao ạ?”

“Chúng ta sẽ làm một hộp tâm linh cho cháu.”

“Ồ.” - Tôi đã đáp, như thể đồng ý đó là toàn bộ lời giải thích mà tôi cần.

Chúng tôi lái xe một lúc trong im lặng, rồi Fina nhìn tôi: “Từ lâu về trước, khi mặt trời còn chưa được đặt tên...” - Bà nội chỉ lên mặt trời đang nằm ngay trước mặt chúng tôi: “Họ không thể quyết định xem đó là đàn ông, đàn bà hay cái gì khác. Tất cả loài vật đều tranh cãi về chuyện này, và rồi một con lửng chui ra từ hang sâu dưới lòng đất và gọi một cái tên, sau đó nó lập tức chạy trốn. Những con vật khác đuổi theo con lửng. Nó bèn chui xuống đất và ở lại đó. Nó sợ muôn loài sẽ trừng phạt mình vì đã dám đặt tên cho mặt trời.”

Fina bật đèn nháy và chuyển làn đường để vượt qua một chiếc xe tải chạy chậm rì phía bên phải: “Một số người luôn cảm giác có cái gì đó bị mắc kẹt bên trong chính mình, như thể chúng ta đã làm gì sai. Như thể bản thân chúng ta là tội lỗi. Bản chất của chúng ta, của thứ mà chúng ta muốn đặt tên nhưng lại không thể, ta sợ bị trừng phạt nếu làm thế. Vậy nên chúng ta chạy trốn. Chúng ta uống rượu vì cảm giác được là chính mình, không còn sợ hãi. Nhưng chúng ta cũng trừng phạt chính mình bằng rượu. Thứ chúng ta không bao giờ muốn vướng vào lại tìm được đường lơ lửng ngay ở đó. Phép màu từ con lửng là thứ duy nhất có thể giúp đỡ. Cháu phải học cách ở lại dưới đó. Sâu trong bản thân cháu, không sợ hãi.”

Tôi quay đầu lại. Nhìn xuống vệt xám của con đường. Những gì bà nội nói đánh trúng tôi ngay giữa ngực. Tất cả những gì bà nói đều là sự thật. Chúng chồng chéo lên nhau, trên thân thể tôi, như một nút thắt.

“Chú Six cũng có một cái hộp tâm linh?”

“Cháu biết là nó có?”

“Bà cũng giúp chú ấy hả?”

“Thằng đó chẳng bao giờ để bà giúp làm bất cứ điều gì.” - Bà đáp, giọng nói vỡ òa. Bà tôi dụi mắt: “Nó tưởng nó có thể tự mình làm tất cả, nhưng hãy nhìn xem điều đó dẫn đến đâu.”

“Cháu muốn nói với bà một việc. Cháu đã đến gặp chú ấy.”

“Nó thế nào?” - Fina lập tức hỏi, như thể bà đã đợi tôi để cập đến chuyện này.

“Chú Six có vẻ ổn. Nhưng chúng cháu đã uống một chút. Sau đó chú ấy đưa cháu xuống tầng hầm, lảm nhảm về việc cho cháu thứ cứt gì đó rồi đốt một cái cây khô và thổi bột vào mặt cháu.”

“Cháu cảm thấy thế nào?”

“Kiểu như cháu muốn giết chết ông ta. Thật đấy.”

“Tại sao?”

“Ý bà là tại sao cái gì?”

“Nó không hề cố tình làm mọi chuyện, nó đã lạc lối.”

“Chú ấy đã tự biến cuộc đời mình thành một đống cứt.”

“Anh trai cháu cũng thế.”

“Six cũng phải chịu trách nhiệm cho điều ấy.”

“Thì sao? Tất cả chúng ta đều phải trải qua khó khăn. Quan trọng là làm thế nào để trở lại với cuộc sống từ vũng lầy.”

“Thế bà bảo cháu phải làm gì bây giờ? Anh cháu không thể trở về, gia đình cháu không thể trở về. Cháu không hiểu tại sao mọi chuyện lại như thế này.”

“Cháu không cần hiểu.” - Bà nội nói, kéo cửa kính xuống.

Trời đang nóng. Tôi cũng kéo cửa xe gần chỗ mình ngồi xuống.

“Thế giới có trật tự riêng của nó.” - Fina bảo: “Cháu không bao giờ có thể biết hết, hiểu toàn bộ cách mọi chuyện xảy ra. Đó là lý do tại sao thế giới lại vận hành như thế này. Chúng ta không thể biết. Vì vậy mà chúng ta tiếp tục sống.”

Tôi muốn nói điều gì đó nhưng không thể. Tôi không biết phải nói gì. Nó có vẻ vừa đúng mà cũng vừa chết tiệt sai. Tôi im lặng suốt phần còn lại của chuyến đi và nhiều tuần sau đó. Bà đã kệ tôi với khoảng không riêng của chính mình.

Daniel Gonzales

Mấy gã trai sốc nặng khi tôi cho họ xem khẩu súng. Họ đẩy nhau và cười như thể chưa được cười bao giờ. Mọi chuyện đã trở nên thật u ám từ sau khi Manny chết. Thế này mới phải chứ. Tôi không có ý là chúng tôi đừng nên buồn bã. Nhưng Many sẽ thích nhìn họ được vui vẻ. Anh cũng sẽ thích khẩu súng. Đó là một khẩu súng thực sự. Thật như bất kỳ khẩu súng nào khác. Nó có màu trắng và được làm từ nhựa. Tôi đã in nó từ máy in ba chiều trong phòng mình, một căn hầm, nơi từng là phòng của Manny. Tôi vẫn chưa thể quen với ý nghĩ rằng anh đã biến mất. Chỉ là Many đang không ở chỗ này hay chỗ kia. Anh ấy ở giữa mọi nơi - nơi bạn chỉ có thể đến khi bạn không thuộc về bất cứ đâu.

Khẩu súng chỉ mất ba giờ để in. Mẹ tôi làm bánh tacos cho đám con trai trong khi họ xem trò Raiders. Tôi ở dưới tầng hầm và nhìn khẩu súng dần dần thành hình. Sau một lát, tất cả tụ tập quanh máy in và chúng tôi đã ngồi xem phần cuối của nó được in trong im lặng. Tôi đồ rằng họ chẳng hiểu cóc gì, vì vậy tôi cho đám con trai xem một video trên YouTube - bản tua nhanh dài 36 giây quá trình in một khẩu súng. Khi xem xong đoạn video, tất cả đều phấn khích đến mất trí. Đám con trai la hét và xô đẩy nhau như thể họ trở lại là những đứa trẻ. Chúng tôi từng phản ứng như vậy với những thứ đơn giản hơn nhiều như trò chơi điện tử chẳng hạn, hồi ấy hay có các giải đấu Madden[97] thâu đêm và ai đó chiến thắng vào lúc bốn giờ sáng, chúng tôi sẽ kích động đến mức bố tôi phải đi xuống, cầm theo cái chày nhôm ông luôn giữ bên giường - thứ được tặng miễn phí trong một giải bóng diễn ra ở sân vận động Oakland mà chúng tôi đã cố tình đến thật sớm để xí lấy - bố đã dạy hai anh em đánh bóng với nó khi còn nhỏ, và cũng dùng nó để đánh chúng tôi khi không nghe lời.

—

Manny sẽ chẳng thích chuyện Octavio cứ dính chặt ở nhà mình sau cái chết của anh đâu. Ý tôi là, theo một cách nào đó, chuyện xảy ra là lỗi của Octavio. Nhưng anh ấy là họ hàng của chúng tôi, và thân với Manny như ruột thịt. Cả ba chúng tôi đều thân nhau. Đúng vậy, nhưng Octavio đáng lẽ không nên khoác lác ở bữa tiệc đó. Tôi đã ghét bỏ và đổ lỗi cho anh ta trong một thời gian dài. Nhưng anh ta cứ quay trở lại. Để trông nom và chắc chắn rằng chúng tôi ổn, tôi và mẹ. Sau đó, khi bình tâm suy nghĩ lại mọi chuyện, toàn bộ lỗi lầm không hẳn thuộc về anh ta. Manny mới là người dây vào thằng nhóc ấy. Tất cả chúng tôi đều có một phần trách nhiệm. Chúng tôi đã chọn cách quay đầu đi. Nhắm mắt làm ngơ khi Manny đánh thằng nhóc đến bầm dập ở bãi cỏ trước nhà. Máu nhuộm nâu trên lớp cỏ mãi cho đến khi tôi lấy máy cắt ra và dọn dẹp. Lúc mọi chuyện còn tốt đẹp và tiền nong dồi dào, trước khi Manny chết, tôi đã chẳng buồn hỏi chỗ tiền ấy đến từ đâu. Chúng tôi tận hưởng cái tivi mới và số tiền đựng trong phong bì anh để bừa bãi trên bàn bếp. Chúng tôi cho phép rắc rối đến với mình và chỉ tỉnh ngộ khi nó cướp Manny đi.

—

Tôi biết đám trai thật sự tin vào khẩu súng trắng khi tôi cầm nó lên và chĩa vào họ. Họ co rúm lại, đưa tay lên. Chỉ Octavio là bình tĩnh. Anh bảo tôi đặt nó xuống. Không có viên đạn nào trong khẩu súng, có điều tôi đã cảm thấy bị kiềm chế quá lâu. Tôi biết chuyện súng ống là ngu ngốc. Nhưng khi bạn cầm nó trên tay, cảm giác được làm chủ mọi thứ ùa đến. Octavio giật khẩu súng khỏi tay tôi. Anh nhìn chăm chú vào nòng bắn, rồi hướng nó vào chúng tôi. Lúc này đến lượt tôi sợ hãi. Khẩu súng trông nguy hiểm hơn nhiều khi trong tay Octavio. Màu trắng rùng rợn của nó như một thông điệp từ tương lai về hậu quả của việc để vũ khí rơi vào tay kẻ xấu.

—

Sau khi đám con trai rời đi tối hôm đó, tôi quyết định viết cho anh trai một bức thư điện tử. Tôi từng giúp anh đăng ký một tài khoản Gmail. Manny hầu như không sử dụng, nhưng thi thoảng anh dùng nó để liên lạc với tôi. Và khi muốn nói những điều mà anh ấy sẽ không bao giờ nói trực tiếp, chuyện thứ tư trở nên thú vị hơn nhiều.

Tôi mở tài khoản của mình và trả lời mail gần nhất mà anh gửi cho tôi. Bất kể có chuyện gì đi nữa, anh sẽ luôn ở bên cạnh em. Anh đã nói về vụ tranh cãi với mẹ. Bà cứ dọa sẽ đá anh ra khỏi nhà sau khi anh đánh thằng nhóc đó. Cảnh sát xuất hiện. Quá muộn, nhưng họ đã đến và đặt những câu hỏi. Bà có thể cảm thấy rắc rối trở nên nghiêm trọng. Sự căng thẳng lớn dần trong anh. Tôi cũng thấy điều đó nhưng không biết phải nói gì. Như thể chính anh đã di chuyển về phía viên đạn đó, về phía sân trước, trước cả khi mọi thứ ập đến.

Tôi lăn chuột xuống để trả lời.

Này anh trai. Mẹ nó. Em biết anh không còn nữa. Nhưng viết thư này, với tin nhắn cuối cùng của anh ngay cạnh, cảm giác như anh vẫn còn ở đây. Đám con trai cũng cảm thấy như vậy. Có lẽ anh muốn biết dạo này em làm gì. Có khi anh đã tự thấy rồi. Có khi anh đã biết. Nếu thế, hẳn anh phải thốt lên, cái quái gì vậy? Súng in 3 chiều? Chết tiệt. Em cũng thấy thế khi nhìn nó, cười như điên khi nó xuất hiện. Thể nào anh cũng cấm tiệt chuyện này. Em xin lỗi nhưng nhà mình cần tiền. Mẹ mới mất việc. Sau khi anh chết, bà ấy chỉ nằm trên giường. Em không thể đưa mẹ ra ngoài. Em không biết phải xoay sở tiền thuê nhà tháng tới như thế nào. Chúng mình sẽ được ở thêm một tháng nếu bị đuổi, nhưng chết tiệt, nhà mình đã sống ở đây cả đời. Ảnh của anh vẫn treo trên tường. Em vẫn nhìn thấy anh khắp mọi nơi ở đây. Vì vậy, chúng ta không thể cứ thế rời đi. Chúng ta đã ở đây cả đời. Chúng ta không có nơi nào để đi.

Anh có biết một điều rất buồn cười không? Kiểu như, trong đời thực em nói năng rất chợ búa và tục tĩu. Nhưng trên mạng em lại khác hẳn, như bây giờ ấy, thật kỳ lạ. Có lẽ em chỉ cố tỏ ra trí thức hơn. Ý em là em chọn từ ngữ và gõ chúng ra một cách cẩn thận, vì tất cả mọi người sẽ nhìn thấy em theo cách này. Qua những gì em viết, những gì em đăng. Kỳ lạ ở đó. Đây. Người ta đâu thực sự biết mình là ai. Chỉ cần kiếm một bức ảnh đại diện và một cái tên. Nhưng nếu mình đăng mấy thứ ngầu ngầu, bàn chuyện ngẫu ngầu, mọi người lại thích mình ngay. Em đã kể với anh về diễn đàn mà em đang tham gia chưa? Tên và địa chỉ của nó là: Vunderkode. Nó ở mãi tận Na Uy cơ. Có lẽ anh không biết mật mã để vào. Em đã dành nhiều thời gian cho nó sau khi anh chết. Em đã chẳng muốn đi ra ngoài hay đến trường hay làm gì hết.

Nếu mình dành đủ thời gian mò mẫm tìm kiếm trên mạng, mình có thể thấy một số thứ rất hay. Em không thấy có gì khác nhiều so với những gì anh đã làm. Tìm cách sống sót xung quanh một hệ thống bắt nạt khổng lồ chết tiệt, chỉ cung phụng những người nhiều tiền hoặc có quyền lực. Em đã học được từ YouTube cách viết mã điện tử. Mấy thứ kiểu như JavaScript, Python, SQL, Ruby, C++, HTML, Java, PHP[98]. Nghe giống như một ngôn ngữ khác, phải không? Thật vậy. Mình có thể giỏi hơn nếu đầu tư thời gian và ghi nhớ những gì mà mấy thằng cha khác bình luận về khả năng của mình trên diễn đàn. Mình phải biết phân biệt xem nhận xét nào thì nên tiếp thu và nhận xét nào thì nên lờ đi. Tóm lại, tổng thể là em đã bị cuốn hút vào cộng đồng này và nhận ra rằng em có thể có được bất cứ thứ gì mình muốn. Không phải thuốc hay cần đâu. Ý em là em cũng có thể nhưng đó không phải là thứ em muốn. Cái máy in 3-D em kiếm được đã được in bằng một cái máy khác. Không đùa nhé, một cái máy in 3-D được in bằng máy in 3-D. Octavio cho em tiền.

Điều khiến sự ra đi của anh giết chết em là không còn được nói chuyện với anh nữa. Ngay cả khi anh gửi mail cho em. Em thậm chí còn chẳng biết mình muốn nói với anh bao nhiêu cho đến ngày anh biến mất. Cho đến khi em biết đến cảm giác mất anh trên bãi cỏ ngoài kia, ngay tại nơi thằng bé nọ đổ máu. Nhưng anh đã cho em thấy. Em biết anh yêu em nhiều như thế nào. Anh đã vì em mà làm quá nhiều, như khi anh kiếm cho em cái xe đạp Schwinn đắt thấy mẹ đó. Có thể nó đã từng là của một gã hippie nào đó, có thể anh đã đánh cắp nó, bất kể ra sao, anh đã làm thế vì em, và vì vậy nó càng trở nên đặc biệt hơn những thứ được mua bằng tiền. Đặc biệt là nếu nó từng là của một trong những thằng nhãi da trắng đang cố gắng chiếm lấy khu vực phía Tây Oakland. Anh nên biết rằng chúng vẫn chưa sờ được đến vùng Cận Đông. Có lẽ là không bao giờ. Khu này quá phức tạp. Nhưng từ đường cao tốc trở đến phía Tây Oakland, phần đó đã làm em thất vọng. Dù sao thì giờ đây, em tương tác với Oakland chủ yếu qua mạng thôi. Tất cả chúng ta đều sẽ làm thế. Chủ yếu dành thời gian lên mạng. Em nghĩ vậy đó.

Nghĩ kỹ thì chúng ta đã bắt đầu dịch chuyển theo hướng đó rồi. Chúng ta đã thích mấy thứ chạy hệ điều hành android chết tiệt, suy nghĩ và quan sát bằng điện thoại mọi nơi mọi lúc.

Có thể anh cũng muốn biết nhiều hơn về mấy thứ khác, như, những gì xảy ra với mẹ chẳng hạn. Mẹ đã ra khỏi giường nhiều hơn, nhưng chỉ là để đến chỗ cái tivi. Bà cũng nhìn ra ngoài cửa sổ rất nhiều, đăm đăm về phía rèm cửa như đang đợi anh về nhà. Em biết mình nên ở bên mẹ nhiều hơn, nhưng mẹ khiến em cảm thấy buồn. Hôm nọ, bà làm rơi một ngọn nến trên sàn bếp. Nó vỡ tan và mẹ cứ kệ những mảnh vỡ ở đó. Em biết mọi thứ có thể rơi vỡ nhưng chúng ta không thể mặc kệ chúng vương vãi ngoài phòng khách cũng như bức ảnh của anh trên kệ lò sưởi, nó cắt vào em mỗi khi em nhìn thấy nó, tấm hình chụp anh lúc tốt nghiệp trung học và tất cả chúng ta đều nghĩ rằng mọi chuyện sẽ ổn từ đây.

Sau khi anh qua đời, em hay mơ hơn hẳn. Giấc mơ bắt đầu khi em ở trên một hòn đảo. Em gần như không thể thấy rằng có một hòn đảo khác nữa. Sương mù giăng trắng khung cảnh, nhưng em biết mình phải sang bên kia, vì vậy em đã bơi. Làn nước thì ấm và có màu xanh da trời, không phải màu xám hay xanh lá cây như nước vùng vịnh. Khi em sang bên kia, em thấy anh trong một cái hang. Anh giữ mấy con chó pitbull chết tiệt trong một giỏ mua hàng. Anh đã nhân đôi chúng trong giỏ hàng. Những con chó pitbull ấy. Rồi anh trao cho em lũ chó con. Anh đã tạo ra một bầy pitbull để tặng em.

Vì vậy, khi nghe chuyện máy in ba chiều có thể tạo ra một phiên bản của chính nó, em đã nghĩ về anh và lũ chó pitbull. Ý tưởng về khẩu súng đến sau. Em làm lành với Octavio. Anh ấy bắt đầu nói chuyện với em như thể em cũng là em ruột của anh ấy. Anh ấy hỏi em có cần việc làm không. Em kể cho anh ấy việc mẹ cứ nằm lỳ trên giường và anh ấy đã khóc. Không phải Octavio say rượu đâu. Em cần phải tìm ra cách xoay sở cuộc sống của mình và mẹ. Em biết anh muốn em được giáo dục tử tế. Học đại học. Kiếm một công việc tốt. Nhưng em phải tìm ra cách ngay bây giờ. Không phải trong bốn năm nữa. Không phải gánh một khoản học phí khổng lồ chỉ để sau này làm việc trong một văn phòng nào đó. Vậy, em đã nghĩ xem mình phải làm gì. Em đã đọc về những khẩu súng có thể in, dù chưa biết sẽ làm gì với chúng. Em đã tìm thấy một file thiết kế, mã G. Sau khi nhận được cái máy in, em liền in khẩu súng đầu tiên. Để chắc chắn rằng nó hoạt động, em đã đạp xe đến gần sân bay Oakland. Đó là nơi anh từng đưa em đến để ngắm những chiếc máy bay sắp hạ cánh. Em biết rằng mình có thể thử bắn súng ở đó mà không ai nghe được tiếng nổ. Một chiếc máy bay Southwest 747 đang chuẩn bị đáp xuống và em bắn một viên đạn vào mặt nước. Cú bắn làm đau tay em, khẩu súng hơi nóng, nhưng nó đã hoạt động.

Cho đến giờ em đã chế tạo được sáu khẩu. Octavio nói rằng anh ấy sẽ trả em năm ngàn cho chúng. Anh ấy cần dùng chúng vào việc gì đó. Người ta không thể dò ra súng nhựa. Vì vậy, em không phải lo chuyện chính phủ sẽ lần ra mình. Em chỉ lo về những gì mà súng đạn có thể gây ra. Nơi mà chúng kết thúc. Những người chúng có thể làm tổn thương hoặc giết chết. Nhưng mình là gia đình. Em biết Octavio có thể là một thằng khốn xấu xa. Anh cũng thế. Nhưng Manny ạ, anh ấy nói họ sẽ cướp một lễ powwow chết tiệt. Điên rồi phải không? Lúc đầu em thấy câu chuyện nghe có vẻ ngu ngốc. Nhưng sau đó bố làm em rối trí quá thể. Anh có nhớ ông ấy từng nói với chúng mình rằng bố là người Indian không? Chúng mình đã không tin việc ấy. Kiểu như mình đã đợi bố chứng minh điều đó. Nhưng chẳng quan trọng nữa. Vì những gì ông ta đã làm với mẹ. Với mình. Ông ta là một gã tồi. Đáng phải nhận lại mọi chuyện. Nhân quả đã đến trong một thời gian dài. Có lẽ ông ta sẽ giết chết mẹ nếu hai anh không đánh ông ta gần chết. Em chỉ ước lúc đó mình có một khẩu súng trắng để đưa cho anh. Vì vậy, hãy cứ để họ cướp một powwow. Sao cũng được. Bố không bao giờ dạy chúng ta bất cứ điều gì về việc là người Indian. Nên nó chẳng liên quan gì. Octavio bảo có thể kiếm được năm mươi ngàn. Anh ấy cũng bảo sẽ đưa em thêm năm ngàn nữa nếu mọi chuyện tốt đẹp.

Giờ em chủ yếu dành thời gian lên mạng. Em sẽ tốt nghiệp trung học sớm với điểm số không tệ. Em chẳng thích bất cứ ai ở trường. Những người bạn duy nhất của em là những người bạn cũ của anh, nhưng họ không thực sự quan tâm đến em ngoại trừ việc em có thể chế tạo súng. Trừ Octavio. Em biết những gì xảy ra đã làm anh ấy rối bời. Anh hẳn biết vậy. Anh biết rằng nó đã khiến Octavio mất trí, phải không?

Dù sao, em sẽ tiếp tục viết thư cho anh. Em sẽ kể cho anh mọi chuyện. Chẳng ai là biết trước được tương lai, nhưng lần đầu tiên trong một thời gian dài em cảm giác có chút hy vọng nơi lồng ngực. Không phải là mọi chuyện chắc chắn sẽ trở nên tốt đẹp hơn. Chỉ là nó sẽ thay đổi. Đôi khi chỉ cần vậy thôi. Vì điều đó có nghĩa là một thứ gì đó đang diễn ra, ở đâu đó bên trong tất cả, xoay chuyển thế giới, và nó không bao giờ giữ nguyên sức nóng. Nhớ anh.

Daniel

Octavio mang đến cho tôi năm ngàn đầu tiên sau khi tôi cho họ xem mấy khẩu súng. Tôi để ba ngàn trong một phong bì trắng trên bàn bếp như Manny đã từng làm, rồi dùng hai ngàn còn lại để mua một cái máy bay không người lái và một cặp kính thực tế ảo.

Tôi đã muốn có một cái máy bay tự động kể từ khi phát hiện ra powwow. Tôi biết Octavio sẽ không cho tôi đi, nhưng tôi muốn quan sát mọi chuyện. Để chắc chắn không có sai lầm nào diễn ra. Nếu kế hoạch đổ bể thì tất cả sẽ xong đời. Kế hoạch của Octavio và mẹ là tất cả những gì mà tôi có. Máy bay tự động hiệu Decent có giá phải chăng và tôi đã đọc rằng nếu sử dụng nó tích hợp với hệ thống truyền dữ liệu trực tiếp và kính VR, cảm giác như ta đang bay.

Cái máy bay có tầm nhìn ba dặm và có thể bay trên không trong vòng hai mươi phút, được trang bị camera với độ phân giải 4K. Sân vận động chỉ cách nhà chúng tôi một dặm theo đường 72. Tôi sẽ điều khiển nó từ sân sau. Tôi không muốn lãng phí dù chỉ một phút, vì vậy tôi cho nó bay thẳng lên khoảng năm mươi feet, qua trạm xe điện. Nó bay khá nhanh. Tôi đã ở trong đó. Đôi mắt của tôi. Kính với VR.

Ở phía sau sân thi đấu chính, tôi bay thẳng lên và thấy một người đàn ông đang chỉ về phía mình từ dưới hàng ghế. Tôi đến gần ông ta. Đó là một nhân viên bảo trì, với một cây cời và một túi rác trên tay. Ông già lấy ống nhòm ra. Tôi đến gần hơn nữa. Ông ấy có thể làm gì? Không gì cả. Tôi gần như bay ngang qua mặt lão, còn lão thì cố gắng tiếp cận cái máy bay. Lão nổi điên. Tôi nhận ra mình đang thực sự trêu tức người đàn ông. Đáng ra không nên làm vậy thì hơn. Tôi bay trở lại chỗ sân thi đấu, về phía bức tường bên phải, rồi lượn lờ trên chỗ cách vạch biên. Rồi pin máy bay thông báo chỉ còn mười phút. Tôi không muốn đánh mất một ngàn đô la ngoài kia, nhưng lại muốn nhìn được tổng quan sân vận động. Khi tới chỗ nhà hành chính và định bay trở lại, tôi thấy ông già lúc gặp chỗ khán đài đang tiến dần đến phía mình. Ông ta giận dữ bước nhanh trên sân cỏ, như thể ông ta sẽ chộp lấy chiếc máy bay không người lái và đập nó xuống mặt đất, sau đó dẫm lên cho hả giận. Tôi lùi lại nhưng quên không tăng độ cao. May mắn thay, tôi đã chơi điện tử đủ lâu để bộ não hoảng loạn của mình vẫn hoạt động khi đối mặt với áp lực. Nhưng trong một giây, tôi đã đến đủ gần để đếm những nếp nhăn trên khuôn mặt ông già. Lão xoay sở để đập vào nó, gần như khiến cái máy bay rơi xuống, nhưng tôi tăng tốc, bay thẳng lên thật nhanh, từ độ cao hai mươi feet lên đến bốn mươi feet trong vài giây. Tôi dọn tường để bay thẳng về sân sau nhà.

Ở nhà, tôi đã xem đi xem lại video nhiều lần. Đặc biệt là phần cuối khi mà ông lão kỳ quặc gần như tóm được cái máy bay. Thú vị muốn chết. Quá chân thực. Như thể tôi đã ở đó. Tôi định gọi Octavio để kể cho anh chuyện đó thì nghe thấy tiếng hét trên lầu. Mẹ.

Kể từ ngày Manny bị bắn, tôi mắc chứng lo lắng quá mức, luôn trong tâm thế chờ đợi những chuyện tồi tệ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Tôi chạy lên cầu thang, và khi đến tầng hai, tôi mở cửa, thấy mẹ đang cầm cái phong bì, đếm số tiền bằng những ngón tay gầy guộc. Có khi nào mẹ nghĩ chính Manny đã bỏ nó lại đây? Rằng anh ấy - bằng cách nào đó - đã làm nó xuất hiện ngay ở nơi này, như thể anh vẫn còn sống? Có khi nào mẹ lại nghĩ rằng đây là một dấu hiệu?

Tôi đang định nói với bà là số tiền ấy đến từ tôi và Octavio, thì bà tiến đến và ôm tôi. Mẹ kéo đầu tôi vào ngực, miệng không ngừng lẩm bẩm: “Xin lỗi, mẹ rất xin lỗi.” - Tôi nghĩ mẹ xin lỗi vì đã nằm lỳ trên giường, gần như bỏ cuộc. Nhưng sau đó, bà vẫn tiếp tục, tôi chợt hiểu bà cảm thấy đau khổ cho chính mình và cho cả tôi vì mọi chuyện. Chúng tôi đã từng ở bên nhau như một gia đình, cuộc sống đã từng rất tốt đẹp, nhưng rồi tất cả vụn vỡ. Tôi đã cố nói với bà rằng sẽ ổn thôi. Tôi cứ lặp đi lặp lại: “Không sao đâu, mẹ ơi!” - Để trả lời cho từng lời xin lỗi của bà.

Chỉ được một lúc, tôi thấy mình cũng bắt đầu nói xin lỗi. Và cả hai chúng tôi chỉ thì thầm từ đó cho đến khi bắt đầu khóc và run rẩy.

Blue

Paul và tôi kết hôn theo phong tục thổ dân. Một số người gọi đó là kiểu Giáo hội Bản địa Mỹ. Hoặc là kiểu long noãn[99]. Chúng tôi thì gọi nó với cái tên Tâm linh long loãn. Tôi tin vào nó cũng như tôi tin rằng hầu hết mọi thứ đều có ý nghĩa tâm linh. Cha của Paul chủ trì hôn lễ của chúng tôi trong một buổi nghi thức thổ dân hai năm trước. Trước đống lửa. Đó cũng là lúc ông đặt cho tôi một cái tên mới. Tôi đã được nhận nuôi bởi những người da trắng. Tôi cần một cái tên Indian. Trong tiếng Cheyenne, nó là Otá’tavo’ome, thú thực tôi chẳng biết phải phát âm ra sao nhưng nó có nghĩa: Hơi thở xanh của cuộc sống. Cha Paul bắt đầu gọi tôi ngắn gọn là Blue, tôi đã giữ cái tên đó. Còn trước đây, tôi tên Crystal.

—

Tất cả những gì tôi biết về mẹ ruột của mình là cái tên Jacquie Red Feather. Mẹ nuôi đã nói điều ấy cho tôi biết vào sinh nhật lần thứ mười tám, và rằng bà ấy là người Cheyenne. Tôi biết mình không phải là người da trắng. Phần nào là vậy Bởi vì tôi có bộ tóc tối màu và làn da nâu, khi nhìn vào gương tôi thấy bản thân từ trong ra ngoài. Tự sâu trong lòng, tôi cảm thấy mình là người da trắng, trắng hệt như màu vỏ gối hình viên thuốc dài mẹ nuôi đặt trên giường dù tôi không bao giờ sử dụng nó. Tôi lớn lên ở Moraga, vùng ngoại ô phía bên kia ngọn đồi ở Oakland, điều này khiến tôi thậm chí còn có vẻ thượng lưu hơn cả những đứa trẻ thượng lưu. Tôi đã lớn lên với tiền, bể bơi ở sân sau, một người mẹ hống hách, một người cha vắng mặt. Tôi mang về nhà những lời lăng mạ phân biệt chủng tộc từ trường học như thể đây là thập niên năm mươi. Tất cả người Mexico đều xấu xa, tất nhiên, vì những đứa trẻ nơi tôi lớn lên thậm chí còn không biết rằng người bản xứ vẫn tồn tại. Như thể những ngọn đồi ở Oakland đã ngăn cách chúng tôi khỏi phần còn lại Oakland. Những ngọn đồi uốn cong thời gian.

Tôi đã chọn cách lờ đi những gì mẹ nuôi nói với mình vào ngày sinh nhật lần thứ mười tám. Tôi mặc kệ nó trong suốt nhiều năm, tiếp tục cảm thấy mình là người da trắng trong khi bị đối xử như bất kỳ người da màu nào khác ở bất cứ nơi nào mình xuất hiện.

Tôi làm việc ở Oakland tại Trung tâm Văn hoá Indian, và điều đó giúp tôi cảm thấy mình thuộc về nơi nào đó. Rồi một ngày nọ, trong khi đang lang thang trên Craigslist[100] và thấy rằng bộ lạc của tôi ở Oklahoma đang tìm kiếm điều phối viên cho dịch vụ thanh thiếu niên - tương tự công việc tôi làm ở Oakland, vì vậy tôi đã ứng tuyển, không thực sự nghĩ rằng mình sẽ nhận được nó. Nhưng tôi đã nhận được lời mời làm việc và chuyển đến Oklahoma một vài tháng sau đó. Paul là ông chủ của tôi. Chúng tôi quyết định chung sống chỉ sau một tháng gặp gỡ. Quả là quá nhanh cho một mối quan hệ. Nhưng một phần lý do tại sao mọi chuyện lại nhanh đến chóng mặt là vì những buổi ceremony. Vì tin vào tâm linh.

Chúng tôi tổ chức ceremony mỏi cuối tuần, đôi khi chỉ có tôi, Paul và bố anh nếu không ai khác xuất hiện. Paul trông đám lửa và tôi mang nước cho bố anh. Ta không bao giờ có thể hiểu mấy chuyện tâm linh trừ khi ta là một người duy tâm. Chúng tôi đã cầu nguyện cho thế giới trở nên tốt hơn và cảm thấy tràn ngập hy vọng vào mỗi buổi sáng ra khỏi căn lều. Trái Đất vẫn tiếp tục quay tròn, tất nhiên. Mọi thứ đều có vẻ có liên hệ với nhau. Trong buổi lễ, tôi dường như biến thành khói và trôi dạt qua các thanh dầm đan xen với những lời cầu nguyện. Tôi biến mất nhưng cũng hiển hiện. Rồi khi cha Paul qua đời, tất cả mọi điều tôi từng cầu nguyện đã bị đảo lộn và ập lên đầu tôi bằng nắm đấm của Paul.

Sau lần đầu tiên, rồi lần thứ hai, tôi ngừng đếm. Tôi đã sụp đổ kể từ lần đầu tiên bị Paul bạo hành nhưng lại chọn tiếp tục sống cùng, ngủ chung giường với anh ta, dậy đi làm mỗi sáng như không hề gì.

Tôi nộp đơn xin việc ở chính nơi tôi từng làm việc, vị trí điều phối viên các sự kiện cho powwow Oakland. Tôi chỉ mới có kinh nghiệm với các trại hè thanh thiếu niên hằng năm, nhưng vì họ biết tôi nên tôi đã được nhận công việc.

—

Tôi nhìn bóng mình đổ dài trên đường cao tốc khi một chiếc xe hơi tạt qua mà không hề giảm tốc hay có vẻ chú ý đến mình. Không phải là tôi muốn mọi thứ di chuyển chậm lại hoặc thông báo về sự hiện diện của mình. Tôi đá một hòn đá và nghe thấy tiếng nó đập vào một cái hộp hoặc thứ gì đó rỗng trong lớp cỏ. Tôi rảo bước, hít một hơi sâu bầu không khí nóng ngập mùi xăng từ một chiếc xe tải lớn.

Sáng nay khi Paul nói rằng anh ta cần chiếc xe cả ngày, tôi quyết định xem nó như là dấu hiệu. Tôi nói sẽ đi nhờ Geraldine để về nhà. Cô là cố vấn lạm dụng dược chất ở nơi tôi làm việc. Khi bước ra khỏi cửa, tôi biết rằng mình sẽ rời bỏ tất cả mọi thứ trong ngôi nhà ấy mãi mãi. Chẳng hề vương vấn. Nhưng hộp tâm linh của tôi, thứ mà cha Paul đã làm cho tôi, với cái quạt, cái bầu, túi thơm đựng lá tuyết tùng, khăn choàng - tôi sẽ phải học cách để bỏ lại chúng.

Tôi không gặp Geraldine ngày hôm ấy. Nhưng quyết định đã được đưa ra. Tôi đi bộ đến bên đường cao tốc, không mang theo gì ngoài điện thoại di động và cái dao rọc giấy lấy từ quầy lễ tân trước khi rời đi.

—

Kế hoạch là đến Oklahoma, đến trạm Greyhound. Công việc sẽ bắt đầu sau một tháng. Tôi chỉ cần quay trở lại Oakland kịp thời. Một chiếc xe chạy chậm lại cạnh tôi. Ánh đèn xi-nhan vàng đỏ loé lên nơi khoé mắt, nổi bật giữa màn đêm. Tôi quay đi trong hoảng loạn rồi nghe thấy tiếng Geraldine, vì vậy tôi nghiêng người nhìn chiếc Cadillac màu be già nua mà bà ngoại của cô đã để lại cho cô từ hồi tốt nghiệp phổ thông.

Khi tôi lên xe, Geraldine ném sang một cái nhìn, như muốn hỏi: Chuyện quái gì vậy? Em trai của cô, Hector đang nằm bất tỉnh ở hàng ghế sau.

“Cậu ấy sao thế?”

“Blueee.” - Cô gọi tên tôi thật dài. Họ của Geraldine là Brown, nghĩa là màu nâu. Chúng tôi có điểm chung là tên được đặt theo màu sắc.

“Sao? Chúng ta đang đi đâu thế?” - Tôi hỏi cô.

“Nó đã uống quá nhiều.” - Cô đáp: “Và nó đang dùng thuốc giảm đau. Tớ không muốn nó nôn mửa và chết trong khi ngủ ngay giữa phòng khách của mình, vì vậy nó sẽ đi cùng bọn mình.”

“Đi cùng bọn mình?”

“Sao cậu không gọi cho tớ về chuyện cần đi nhờ xe? Cậu bảo Paul...”

“Anh ta đã gọi cho cậu hả?” - Tôi hỏi.

“Ờ, lúc đấy tớ đang ở nhà rồi, tớ phải tan làm sớm vì thằng dở này.” - Geraldine nói, chỉ tay cái về phía cái ghế sau: “Tớ đã nói với Paul rằng cậu phải ở lại muộn để đợi người thân của một cậu thanh niên đến đón, nhưng bọn mình sẽ về sớm.”

“Cảm ơn nhé.” - Tôi nói.

“Thế, cậu đang bỏ đi hả?” - Cô ấy hỏi.

“Ừ.” - Tôi đáp.

“Quay trở lại Oakland?”

“Ừ.”

“Giờ cậu muốn đến trạm OKC Greyhound?”

“Ừ.”

“Ôi, mẹ nó chứ!”

“Tớ biết.” - Tôi nói. Sau đó chúng tôi im lặng một lúc.

Tôi nghĩ mình đã thấy một bộ xương người đang dựa vào hàng rào gỗ cuốn dây thép ven đường.

“Cậu có thấy nó không?”

“Cái gì cơ?”

“Tớ không biết.”

“Mọi người hay thấy mấy chuyện dị quanh khu này lắm.” - Geraldine nói: “Cậu có biết nếu đi tiếp về phía Bắc đoạn đường cao tốc mà vừa nãy cậu đi bộ, qua khu Weatherford, có một thị trấn tên là Tử Nữ?”

“Cái tên khiếp quá.”

“Một người đàn bà da trắng điên loạn đã giết và chặt đầu một người đàn bà da trắng khác ở đó. Thi thoảng tụi thanh niên lại ngang qua nơi xảy ra vụ án. Người phụ nữ bị giết còn có một đứa con mười bốn tháng tuổi. May là đứa bé không làm sao. Người ta nói rằng mình có thể nghe thấy tiếng người phụ nữ đã chết gọi con vào ban đêm.”

“Ờ, hẳn rồi.” - Tôi nói.

“Những con ma thì chẳng có gì đáng sợ.” - Geraldine tiếp tục.

“Tớ đã cầm theo một cái dao rọc giấy từ chỗ làm.” - Tôi nói với Geraldine và rút nó ra khỏi túi áo khoác, trượt cái kẹp nhựa lên để cô ấy thấy lưỡi dao sắc. Cứ như cô không biết dao rọc giấy là gì.

“Đây là nơi bọn nghiện ngập hay tụ tập.” - Geraldine nói.

“Vẫn an toàn hơn ở nhà.” - Tôi đáp.

“Cậu có thể gặp người tệ hơn Paul nhiều.”

“Thế tớ nên quay về ấy hả?”

“Cậu có biết có bao nhiêu người phụ nữ Indian bị mất tích mỗi năm không?”

“Cậu biết à?”

“Không chính xác, nhưng tớ đã nghe đâu đó một con số không hề nhỏ và thực tế có khi còn nghiêm trọng hơn nữa.”

“Hình như tớ cũng từng đọc mấy chuyện về phụ nữ ở Canada.”

“Không chỉ ở mỗi Canada thôi đâu, mà ở khắp mọi nơi. Một cuộc chiến bí mật về phụ nữ đang diễn ra trên thế giới. Bí mật ngay cả với chúng ta. Bí mật mặc dù chúng ta nhận thức được nó.” - Geraldine bảo. Cô kéo cửa kính xuống và châm một điếu thuốc. Tôi cũng muốn một điếu.

“Mỗi khi chúng ta bị mắc kẹt trên đường...” - Cô tiếp tục: “Chúng bắt được và cưỡng hiếp chúng ta, rồi để mặc chúng ta ở ngoài này, cho xác thịt mục ruỗng đến tận xương, sau đó bị lãng quên.” - Cô ấy gẩy tàn thuốc ra khỏi cửa sổ. Geraldine chỉ thích những hơi đầu tiên khi hút một điếu thuốc.

“Tớ vẫn nghĩ về kiểu đàn ông làm mấy chuyện như thế, tớ biết họ ở đâu đó ngoài kia...”

“Và Paul...” - Cô tiếp lời:

“Cậu biết những gì anh ta đã phải trải qua. Anh ta không phải là kiểu người chúng mình đang nói đến.”

“Cậu không sai. Nhưng khoảng cách giữa kiểu đàn ông làm mấy chuyện rùng rợn và kiểu đàn ông bạo hành vợ khi say rượu không lớn như cậu nghĩ. Trước khi kịp nhận ra, ta đã bị sa vào tay những con lợn bệnh hoạn thượng lưu - những kẻ sẵn sàng trả tiền cho cơ thể của ta trên chợ đen bằng Bitcoin, những kẻ cảm thấy hứng tình khi nghe đoạn ghi âm tiếng la hét của những người phụ nữ như chúng ta bị xâu xé, ném lên sàn xi-măng trong một căn phòng kín...”

“Chúa ơi, Geraldine!”

“Gì? Cậu không tin mấy chuyện đó có thật à? Những kẻ đứng đầu xã hội chết tiệt này là những con quái vật ngoài đời thực. Những người mình không bao giờ gặp được. Dục vọng của chúng càng ngày bành trướng, và khi không được thoả mãn, chúng tiêu khiển bằng những gì không thể có được một cách dễ dàng, kiểu như tiếng la hét của phụ nữ Indian đang chết, thậm chí là một cơ thể nhồi tiêu bản, bộ sưu tập thủ cấp phụ nữ Indian lơ lửng trong những bình dung môi ánh xanh, xếp trong một văn phòng bí mật trên đỉnh một tòa nhà ở trung tâm Manhattan.”

“Cậu đã thực sự nghĩ về chuyện này nhỉ.”

“Tớ đã gặp quá nhiều phụ nữ gặp phải mấy chuyện này.” - Cô nói: “Mắc kẹt trong bạo lực. Họ phải cân nhắc vì con cái. Họ không thể cứ thế bỏ đi, để lại đám trẻ không tiền, không người thân. Tớ phải tư vấn cho những người phụ nữ ấy về các lựa chọn, về nơi trú ẩn. Tớ phải nghe những trường hợp đàn ông vô tình mất kiểm soát. Vậy nên, không, tớ không khuyên cậu quay lại. Tớ sẽ đưa cậu đến trạm xe buýt. Nhưng tớ khuyên cậu đừng lang thang bên lề đường cao tốc vào ban đêm. Rằng cậu nên nhắn tin cho tớ, nhờ giúp đỡ.”

“Tớ xin lỗi!” - Tôi nói: “Tớ cứ nghĩ sẽ gặp cậu sau giờ làm việc.”

Tôi cảm thấy mệt và hơi khó chịu. Luôn là như vậy sau một điếu thuốc. Tôi không biết tại sao mình hút thuốc. Tôi ngáp dài rồi dựa đầu vào cửa sổ.

—

Tôi tỉnh dậy giữa sự hỗn loạn của một cuộc vật lộn. Hector đang vòng tay kéo lấy Geraldine, vươn người về phía tay lái. Chúng tôi không còn trên đường cao tốc mà đang đi trên Đại lộ Reno ngay bên cạnh cây cầu bắc qua sông Oklahoma, cách nhà ga Greyhound không xa. Geraldine cố gắng gạt tay Hector ra. Tôi tát vào đầu gã nhiều lần để cố ngăn gã lại. Cậu ta càu nhàu như thể không biết mình đang ở đâu hay đang làm gì. Kiểu như mới thức dậy từ một cơn ác mộng hoặc vẫn lạc trong một cơn ác mộng. Chúng tôi đổ lái sang trái rồi sang phải, chiếc xe loạng choạng trượt qua một bãi cỏ, đi thẳng vào bãi đậu xe Nhà nghỉ số 6, ngay phía trước chỗ một chiếc xe tải đậu. Hộp đựng găng tay rơi xuống đầu gối tôi. Tay tôi bám vào mặt kính chắn gió. Dây an toàn bị kéo căng, cứa vào bụng. Cuối cùng chiếc xe cũng dừng lại và tầm nhìn của tôi mờ đi. Thế giới xoay tròn hỗn độn. Tôi nhìn sang và thấy khuôn mặt Geraldine đầm đìa máu. Túi khí ghế lái đã tung ra và có vẻ như nó làm gãy mũi cô ấy. Tôi nghe tiếng cửa sau mở và Hector lảo đảo chui ra khỏi xe, cậu ta cố đứng dậy nhưng lại vấp ngã. Ngay khi mở điện thoại để gọi xe cứu thương, tôi thấy cuộc gọi đến của Paul. Tên anh ta nhấp nháy trên màn hình cùng với bức ảnh chụp Paul đứng trước máy tính tại văn phòng làm việc, ăn vận theo phong cách điển hình của một người đàn ông da đỏ cứng rắn, với chiếc cằm kiêu ngạo. Tôi nhấc máy vì đã ở gần Greyhound rồi. Anh ta không thể kiểm soát tôi nữa.

“Gì thế? Anh muốn cái gì, tôi vừa mới gặp tai nạn.” - Tôi nói.

“Em đang ở đâu?”

“Tôi không thể nói chuyện bây giờ. Tôi phải gọi xe cứu thương.”

“Em đang làm gì ở OKC?” - Anh ta hỏi và dạ dày của tôi lập tức nhộn nhạo. Geraldine nhìn tôi, làm khẩu hình hai chữ: Cúp máy.

“Tôi không rõ làm thế nào mà anh lại biết tôi ở OKC, nhưng tôi phải cúp máy đây.” - Tôi đáp.

“Anh sắp tới chỗ em rồi.” - Paul bảo.

Tôi vội vàng tắt điện thoại: “Mẹ kiếp, cậu nói với anh ta chỗ bọn mình ở à?”

“Không, không phải tớ!” - Geraldine đáp, lau mũi bằng áo sơ mi.

“Thế, làm thế quái nào mà anh ta biết chúng ta ở đây?” - Tôi đang tự hỏi chính mình.

“Mẹ kiếp!”

“Gì?”

“Chắc là Hector đã nhắn tin cho anh ta. Hector đang không tỉnh táo. Tớ phải đuổi theo nó.”

“Thế còn cái xe của cậu thì sao? Cậu có ổn không?”

“Tớ ổn. Cậu đến trạm xe đi. Trốn trong phòng vệ sinh cho đến khi xe buýt chuẩn bị khởi hành.”

“Cậu thì sao?”

“Tớ đi tìm Hector. Thuyết phục nó ngừng làm mấy chuyện nhảm nhí lại.”

“Cậu ta ra trại được bao lâu rồi?”

“Mới một tháng.” - Cô đáp: “Và nó sẽ có một đợt đánh giá hành vi vào tháng tới.”

“Thôi, bọn mình không nên tiếp tục đứng ở đây nữa.” - Tôi ôm cô ấy tạm biệt.

“Đi đi!” - Geraldine nói. Tôi không nỡ buông tay.

“Đi đi.” - Cô lặp lại và đẩy tôi ra. Đầu gối tôi vẫn còn run rẩy và đau đớn, nhưng tôi đã chạy.

Đèn hiệu ga Greyhound đã tắt. Có phải quá trễ rồi không? Mấy giờ rồi? Tôi nhìn vào điện thoại, mới chín giờ tối. Vẫn ổn. Tôi nhìn lại nơi mình và Geraldine bỏ mặc chiếc xe, không có dấu hiệu cho thấy cảnh sát xuất hiện. Tôi có thể gọi và đợi họ, kể lại những gì đã xảy ra, kể về Paul.

Nhà ga vắng tanh. Tôi đi thẳng vào phòng vệ sinh. Ngồi xổm trên cái bệ vệ sinh trong một gian riêng, tôi cố gắng đặt vé xe qua điện thoại. Paul lại gọi. Việc đặt vé trở nên khó khăn vì điện thoại cứ ngắt quãng. Tôi thấy một tin nhắn hiện lên phía góc màn hình và cố gắng lờ nó đi nhưng không thể.

Em ở đâu? Tin nhắn viết. Tôi biết anh ta đã tới trạm xe. Hẳn là anh ta đã thấy chiếc xe hỏng của Geraldine và hiểu ngay rằng tôi sẽ tìm đến trạm Greyhound.

Bọn em đang ở trong một quán ba chỗ ngã tư, ngay gần nơi gặp tai nạn, tôi nhắn lại.

Vớ vẩn, anh ta trả lời rồi tiếp tục gọi. Tôi vội tắt tiếng điện thoại. Có lẽ anh ta đang ở gần đây. Đi bộ qua trạm xe buýt, tìm kiếm ánh sáng màn hình điện thoại của tôi, lắng nghe tiếng chuông. Anh ta sẽ không vào được nhà vệ sinh nữ, tôi tự trấn an. Nghe tiếng cửa nhà vệ sinh mở, trái tim tôi chợt đập quá nhanh và quá ồn ào để ghìm giữ trong lồng ngực. Tôi hít một hơi thật sâu và giữ yên lặng nhất có thể. Vẫn ngồi trên bệ toilet, tôi cúi đầu xuống để xem ai bước vào. Một đôi giày nữ. Hẳn phải là một người phụ nữ lớn tuổi. Đôi giày hiệu Velcroed, to, màu be, rộng, bước vào gian bên cạnh. Paul gọi lại. Tôi nhấn nút lặng im một lần nữa rồi thấy tin nhắn đến.

Thôi nào em yêu. Ra ngoài này. Em muốn đi đâu vậy? Tin nhắn viết. Chân tôi mỏi nhừ còn đầu gối thì đau nhói vì tai nạn lúc trước. Tôi đặt chân xuống sàn, đi tiểu và cố gắng nghĩ xem nhắn tin thế nào để anh ta biến khỏi đây.

Em đã bảo là em đang ở dưới phố, đến đây, uống một chút. Bọn mình sẽ nói chuyện, được chứ? Tôi nhắn tin cho anh ta. Cánh cửa nhà vệ sinh lại mở ra. Tôi vội cúi đầu xuống xem. Mẹ kiếp. Đó là giày của Paul.

“Blue ơi?” - Giọng nói Paul vang vọng khắp căn phòng kín.

“Đây là nhà vệ sinh nữ, thưa ngài.” - Người phụ nữ ngồi trong gian bên cạnh nói: “Không có ai ở đây ngoài tôi.” Chắc chắn bà ấy đã nghe thấy tiếng tôi tiểu tiện vừa nãy.

“Xin lỗi.” - Paul nói.

Còn lâu mới đến lúc xe khởi hành. Anh ta sẽ đợi người phụ nữ rời đi rồi quay lại. Tôi nghe tiếng mở cửa rồi đóng lại.

“Làm ơn..- Tôi thì thầm với người phụ nữ: “Anh ta đang đuổi theo tôi.” Tôi cũng chẳng biết mình đang nhờ bà giúp điều gì.

“Mấy giờ xe con khởi hành, con gái?” - Người phụ nữ hỏi.

“Ba mươi phút nữa.” - Tôi đáp.

“Đừng lo lắng. Ta có đủ thời gian để ở đây với con, ta sẽ ở đây.” - Bà nói, và tôi bắt đầu khóc. Không ồn ào, không một tiếng nức nở, nhưng tôi biết bà ấy có thể nghe thấy tôi. Tiếng thút thít buột ra và tôi hít vào thật sâu để ngăn lại.

“Cảm ơn bác!” - Tôi nói.

“Loại đàn ông đó sẽ càng ngày càng trở nên tồi tệ.”

“Cháu nghĩ tí nữa mình sẽ phải chạy. Chạy thẳng đến xe buýt.”

“Ta hiểu. Ta đã từng bị tấn công, bị cướp hơn một lần.”

“Cháu sẽ đi Oakland.”

Chúng tôi không còn thì thầm. Tôi tự hỏi liệu anh ta có đang đứng bên cửa chờ đợi. Điện thoại của tôi không đổ chuông nữa.

“Ta sẽ cùng đi ra với con.”

Cuối cùng thì tôi cũng đặt vé trực tuyến xong.

Chúng tôi cùng nhau bước ra khỏi nhà vệ sinh. Trạm xe vắng tanh.

Người phụ nữ có làn da màu nâu, gương mặt phảng phất nét thổ dân và già hơn tôi tưởng. Bà ấy có những nếp nhăn sâu trên khuôn mặt trông như được chạm khắc bằng gỗ. Bà ra hiệu cho tôi khoác tay bà khi bước đi.

Tôi leo lên các bậc thang để vào chiếc xe buýt, bà già đứng lại phía sau. Tôi đưa vé cho tài xế xem rồi tắt điện thoại. Tôi chọn hàng ghế cuối và thả người xuống, hít một hơi thật sâu rồi thở ra, chờ đợi chiếc xe buýt lăn bánh.

Thomas Frank

Trước khi được sinh ra, con[101] chỉ là một cái đầu và một cái đuôi trong bể bơi màu trắng - một vận động viên bơi lội. Con là cuộc chạy đua, lòng quyết tâm, sự đột phá, sự xuất hiện. Trước khi được sinh ra, con là một quả trứng trong cơ thể mẹ - người cũng từng là một quả trứng trong cơ thể bà ngoại. Trước khi được sinh ra, con là búp bê Nga[102] nơi tử cung mẹ. Con là tổ hợp của hai trong ngàn vạn khả năng khác nhau, đầy ngẫu nhiên, sáng lấp lánh trên một đồng xu quay tròn. Trước khi được sinh ra, con là ý tưởng chuyển đến California để đào vàng hoặc mại dâm. Da của con trắng, nâu, đỏ, hay phủ màu bụi đất. Con vừa trốn chạy vừa tìm kiếm. Trước khi được sinh ra, con đã bị truy đuổi, đánh đập, tan vỡ, bị mắc kẹt trong đặc khu Oklahoma. Trước khi được sinh ra, con là ý tưởng nảy ra trong đầu mẹ hồi những năm bảy mươi, quá giang đi khắp đất nước và trở thành một vũ công ở New York. Nhưng con đã đến khi cô ấy chưa kịp đi khắp đất nước mà còn đang hoang mang, vật vờ và lạc lối ở Taos, New Mexico, tại một căn lều long não tên là Morning Star. Trước khi được sinh ra, con là nguồn quyết định rời khỏi vùng đặc khu của cha để đến mãi tận phía bắc New Mexico, tìm hiểu về một khu phong tục ở Pueblo. Con là ánh sáng trong đôi mắt lúng liếng của cha mẹ khi họ gặp nhau dưới ánh lửa một buổi ceremony. Trước khi được sinh ra, hai nửa của con bên trong họ đã đến Oakland. Trước khi được sinh ra, trước khi cơ thể con là tim, cột sống, xương, não, da, máu và tĩnh mạch, khi con mới bắt đầu xây dựng cơ bắp bằng chuyển động đầu tiên, trước khi con thành hình, lớn lên trong bụng cô ấy, trước khi niềm kiêu hãnh của người cha có thể thấy con bằng mắt, cha mẹ con đã ở trong một căn phòng, lắng nghe âm thanh trái tim con đập. Tim con đập loạn. Bác sĩ nói chuyện đó là bình thường. Nhịp tim ngẫu hứng của con không phải là bất thường.

“Có lẽ thằng bé muốn trở thành một tay trống.” - Cha con nói.

“Nó thậm chí còn chưa biết trống là gì.” - Mẹ con nói.

“Trái tim.” - Cha con nói.

“Bác sĩ bảo tim thằng bé loạn nhịp, nghĩa là không có nhịp điệu.”

“Có lẽ nó có nhận biết nhịp điệu rất giỏi nên không thèm đánh nhịp theo cách mình mong đợi.”

“Nhịp điệu của cái gì?” - Cô ấy hỏi.

Khi con đủ lớn để mẹ có thể cảm thấy sự hiện diện của con, cô ấy không thể phủ nhận điều đó. Con đã bơi theo nhịp điệu. Khi cha đánh trống, con đã đạp đồng điệu với tiếng trống, hoặc với nhịp tim mẹ, hoặc với những bản phối âm cũ mà cô ấy đã tạo ra và bật không ngừng nghỉ trong chiếc xe Aerostar.

Khi con đến bên ngoài thế giới, chạy nhảy và leo trèo, con gõ ngón chân ngón tay ở mọi nơi mọi lúc. Trên mặt bàn, mặt tủ. Con gõ nhẹ vào mọi mặt phẳng trong tầm với, lắng nghe âm thanh phát ra. Tiếng vòi nước chảy, tiếng kêu của chuông cửa, đồ bạc leng keng trong nhà bếp, tiếng gõ cửa, tiếng bẻ ngón tay, tiếng gãi đầu. Con khám phá mọi thứ có thể tạo ra âm thanh. Tất cả mọi thứ có thể dùng làm trống bất kể tiếng vang hay hoặc dở. Rồi cả tiếng súng nổ từ xa, tiếng hú của tàu vào ban đêm, gió đập vào cửa sổ. Thế giới được tạo nên từ âm thanh. Nhưng bên trong mỗi loại âm thanh ẩn giấu một nỗi buồn. Trong sự yên tĩnh giữa bố mẹ sau cuộc cãi vã, cả hai đều chấp nhận thua cuộc. Con và em gái dán tai vào tường, lắng nghe dấu hiệu mở đầu của cuộc cãi vã, và cả dấu hiệu khi nó kết thúc. Âm thanh khi người ta làm lễ thờ cúng hay cầu nguyện trong nhà thờ Kitô giáo, mẹ thường thì thầm trên đầu lưỡi mỗi cuối tuần, buồn bã vì con không thể và cũng không muốn cảm nhận sức mạnh của đức tin hay thấy cần nó. Rằng nó có thể bảo vệ con khỏi những cơn ác mộng xuất hiện mỗi đêm về ngày tận thế và địa ngục - con mắc kẹt ở đó, với hình hài một cậu bé, không thể chết hay rời đi, hay làm bất cứ điều gì ngoài việc bị đốt cháy trong biển lửa. Nỗi buồn đến khi con phải đánh thức người cha ngáy ngủ của mình trong chính nhà thờ, khi các giáo dân, người thân trong chính gia đình con, bị Đức Thánh Linh giết chết ngay bên cạnh. Nỗi buồn đã đến khi những ngày ngắn đi vào cuối mùa hè. Khi đường phố vắng lặng không còn trẻ em vui đùa. Trong bầu trời ảm đạm đó, nỗi buồn lẩn khuất. Nỗi buồn trỗi dậy, len lỏi vào mọi thứ, phủ bóng qua tất thảy, qua âm thanh, qua chính con.

Con đã không thực sự nghĩ về nhịp điệu cho đến khi bắt đầu đánh trống vào nhiều năm sau đó. Thật tốt khi biết rằng con đã làm một điều đúng với bản năng. Nhưng có quá nhiều chuyện xảy ra với mọi người trong gia đình để họ nhận ra rằng có lẽ con nên làm gì đó nhiều hơn với ngón chân, tâm trí và thời gian của mình thay vì chỉ gõ nhịp như thể con đang tìm cách được sống.

—

Con đã hướng đến một powwow, đã được mời đánh trống tại Đại lễ Powwow Oakland mặc dù con không học trống bài bản. Con không định đi. Con đã không muốn nhìn thấy bất cứ đồng nghiệp nào kể từ khi bị sa thải. Đặc biệt là những người thuộc cộng đồng powwow. Nhưng không điều gì khác có thể khiến con cảm thấy như vậy. Cách tiếng trống ồn ã đưa cơ thể con đến nơi chỉ còn nhịp điệu, âm thanh, bài hát.

Tên nhóm trống của con là Southern Moon (Nam Nguyệt). Con đã gia nhập nó một năm sau khi bắt đầu làm việc tại Trung tâm Văn hoá Indian với tư cách là người gác cổng (hay nhân viên giám sát, nhân viên bảo trì - con đã luôn nghĩ mình là người gác cổng thôi). Khi mười sáu tuổi, con đã tới Washington, D.C, để thăm người chú xa cách. Ông ấy đưa con đến Bảo tàng Nghệ thuật Hoa Kỳ, nơi con biết đến James Hampton[103]. Đó là một nghệ sĩ, một giáo dân Cơ-đốc, một nhà huyền môn, và cũng là một người gác cổng. James Hampton cuối cùng sẽ trở nên ý nghĩa với con. Dù sao, gác cổng chỉ là một công việc. Nó giúp trả tiền thuê nhà và con có thể nghe nhạc cả ngày. Không ai muốn nói chuyện với một anh chàng dọn dẹp. Tai nghe thật có ích, mọi người sẽ không phải giả vờ quan tâm đến con vì họ cảm thấy tệ khi con nhặt rác cho họ và thay vào đó bằng những cái túi sạch.

Nhóm trống vẫn chơi vào mỗi tối thứ Ba. Tất cả đều được chào đón. Trừ phụ nữ ra. Họ có nhóm trống riêng vào tối thứ Năm. Họ là Northern Moon (Bắc Nguyệt). Con đã tình cờ nghe thấy tiếng trống vào một đêm sau giờ làm việc. Con quay trở lại vì để quên tai nghe. Vừa chuẩn bị lên xe buýt thì con nhận ra nó không ở đó khi con cần nó nhất, cần cho chuyến đi dài về nhà sau giờ làm việc. Nhóm trống chơi ở tầng trệt trung tâm cộng đồng. Con bước vào phòng và họ bắt đầu hát. Giọng ca cao vút cùng tiếng hòa âm vang lên sau âm thanh bùng nổ của nhịp trống. Những bài ca cũ, hát về những nỗi buồn cũ, con đã vô thức luôn giữ bên mình. Từ hoan lạc vang lên trong đầu con. Tại sao nó lại ở đây? Con thậm chí còn chưa bao giờ sử dụng từ đó. Thứ âm nhạc ấy nghe như đã vượt qua hàng trăm năm lịch sử nước Mỹ, để được tiếp tục vang lên. Thứ âm thanh xoá tan mọi đớn đau.

Con đã quay trở lại vào mỗi tối thứ ba suốt năm tiếp theo. Dành thời gian cho nó không khó, mà điều khó là việc cất tiếng hát. Con chưa bao giờ là một người hoạt ngôn. Con chưa bao giờ hát trước đây. Ngay cả khi một mình. Nhưng Bobby muốn con làm điều đó. Bobby là một anh chàng to lớn với chiều cao mét chín, nặng gần một tạ hai. Anh nói mình to lớn bởi vì anh mang trong mình dòng máu của tám bộ lạc khác nhau, và chứa đựng tất cả trong này - anh nói, chỉ vào bụng mình. Anh có giọng hát hay nhất trong nhóm. Anh ta có thể hát tông cao và cả tông thấp. Anh ấy là người đầu tiên mời con cùng tham gia. Nhờ vào Bobby mà chiếc trống to lớn hơn bình thường, đủ chứa đựng tất cả mọi người. Anh ấy sẽ chứa cả thế giới trong một cái trống nếu có thể. Bobby Big Medicine, một cái tên thật hợp.

Con có giọng trầm như cha mình.

“Anh thậm chí còn không thể nghe rõ khi tôi hát.” - Một hôm con đã nói với Bobby vào sau giờ học.

“Vậy thì sao? Tiếng hoà âm bass cũng trầm.” - Bobby nói rồi đưa cho con một tách cà phê.

“Tiếng trống cái là tất cả những gì ta cần.” - Con nói.

“Âm trống trầm thì khác với âm trống cái.” - Bobby nói: “Âm trống trầm thì có độ đóng. Còn giọng hát trầm thì có độ mở.”

“Tôi không hiểu.” - Con đã nói.

“Giọng hát đôi khi cần nhiều thời gian luyện tập, người anh em ạ.” - Bobby nói: “Hãy kiên nhẫn.”

—

Con bước ra khỏi căn hộ của mình để hoà vào một ngày nóng nực ở Oakland. Oakland trong ký ức của con tràn ngập màu xám xịt. Buổi sáng xám xịt đến nỗi nó làm cả ngày u ám và mát mẻ ngay cả khi sắc xanh của bầu trời xuất hiện. Nhưng ngày nay thì nóng quá. Con đổ mồ hôi theo mỗi bước chân. Đổ mồ hôi cả khi nghĩ đến mồ hôi. Làm ướt đẫm quần áo. Con cởi mũ và nheo mắt nhìn mặt trời. Có lẽ đã đến lúc con chấp nhận thực tế về vấn nạn nóng lên toàn cầu và về biến đổi khí hậu. Tầng Ô-zôn mỏng như những năm 1990, khi các em gái con thường làm bồng tóc bằng keo xịt hiệu Aqua Net, con bịt miệng, nhổ nước bọt vào bồn rửa để cho họ biết con ghét thứ mùi ấy, và nhắc nhở họ bảo vệ Ô-zôn, rằng keo xịt có thể khiến thế giới bùng cháy như lời sấm truyền trong sách Khải Huyền: Ngày thứ hai sau cơn lụt, một biển lửa sẽ đổ xuống từ bầu trời. Chuyện này không còn quá hoang đường do thiếu sự bảo vệ của tầng Ô-zôn, vì người ta cứ lạm dụng Aqua Net chỉ để khiến tóc mình dày đến chục phân, cuộn tròn như một làn sóng vỡ chẳng vì mục đích gì. Con chẳng thể hiểu nổi. Ngoại trừ việc tất cả mọi cô gái đều làm điều đó. Và liệu con đã từng nghe hay đọc rằng thế giới nghiêng thêm một chút trên trục của nó sau mỗi năm, khiến Trái Đất sáng bừng như một tấm kim loại hút nhiệt mỗi khi mặt trời ở đỉnh? Rằng Trái Đất đang trở nên nóng hơn vì độ nghiêng ngày càng tăng - một điều không thể tránh khỏi và chẳng phải lỗi của con người, của xe hơi, khí thải của hay keo xịt tóc Aqua Net, mà chỉ đơn giản là do số đơn vị nhiệt năng, bệnh teo cơ, sự lãnh cảm?

—

Con ở trung tâm thành phố, hướng đến đường 19 nơi có ga xe điện. Con đi bộ với đôi vai hơi thõng. Giống hệt như bố con. Tay chân cũng vậy, thõng về bên phải. Con biết rằng sự khập khiễng này có thể bị nhầm lẫn với một số chứng bệnh nào đó, hội chứng dị dạng cơ, nhưng ở một mức độ mà con thậm chí không thể thừa nhận, con biết rằng đi bộ theo cách của riêng mình là dấu hiệu phản kháng, con chối từ cách di chuyển thẳng lưng với tay và chân nghiêm trang của một công dân mẫu mực - thể hiện sự vâng lời, cam kết trung thành với lối sống, với một quốc gia và luật pháp của quốc gia đó. Trái, phải, trái, phải... Nhưng có thật là con tôn sùng dáng đi này, cách nghiêng người, lắc lư nhẹ sang phải? Đây có thực sự là một thứ phản văn hóa bản địa mà con đang tìm kiếm hay không? Một số phong trào chống Mỹ mơ hồ? Hay là con chỉ đi lại và nói năng giống như cha mình vì đặc điểm di truyền đã định hình con trong tiềm thức? Sự khập khiễng là thứ mà con đã luyện tập để trông giống như một tuyên bố về phong cách cá nhân thay vì một chấn thương khi chơi bóng rổ hồi còn nhỏ? Bị thương mà không thể hồi phục là dấu hiệu của sự yếu đuối. Sự khập khiễng có chủ ý. Nó nói lên điều gì đó về cách con đối mặt với khó khăn trong đời, những điều trái ngang, những lần vấp ngã mà con đã vượt qua hoặc vẫn đang phải vật lộn. Dẫu một cách chật vật thì con vẫn bước đi đầy phong cách - điều đó tuỳ thuộc vào chính con.

—

Con đi ngang qua một tiệm cà phê mà con ghét bởi vì nó luôn có vẻ nóng nực và ruồi muỗi bu đầy cửa trước - nơi ánh nắng chiếu vào với một số thứ vô hình (mà lũ ruồi thích mê), nơi luôn có một chỗ ngồi để trống (vì nóng và đây ruồi), đó là lý do tại sao con ghét nó, cộng thêm thực tế là nó chỉ mở cửa từ mười giờ sáng đến sáu giờ tối để phục vụ đám người hipster và nghệ sĩ hay lượn lờ và gây ồn ào quanh thành phố Oakland như lũ ruồi, những thanh niên người Mỹ da trắng đến từ ngoại ô, tìm kiếm thứ gì đó không thể cắt nghĩa cho rõ ở Oakland, tín dụng đường phố hay cảm hứng nội thành.

Trước khi đến Trạm xe trên đường 19, con ngang qua một đám thanh niên da trắng phổng phao hơn mình. Con gần như thấy sợ họ. Không phải vì con nghĩ họ sẽ làm gì, mà vì họ trông như sở hữu nơi này, và con lạc lõng. Con muốn đuổi họ đi. Hét vào mặt họ điều gì đó. Bắt họ trở về bất cứ nơi nào mà họ đến từ. Con sợ hãi cả Oakland được tạo ra bởi họ. Con có thể đấy. Con là một trong số những người Indian to lớn, đông đúc. Cao hơn mét tám, một trăm cân, tật nghiêng trên vai nặng đến nỗi khiến con trở nên vững chãi, khiến mọi người nhìn vào con, vào cân nặng và những gì con mang theo bên mình.

Cha của con một ngàn phần trăm là người Indian. Một người đầy thành tựu. Một người đàn ông cai nghiện rượu thành công từ đặc khu với tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai. Ông thích đánh bài và hút thuốc lá American Spirit, có răng giả và cầu nguyện hai mươi phút trước mỗi bữa ăn, cầu xin Đấng Tạo Hóa giúp đỡ mọi người, từ những đứa trẻ mồ côi cho đến nam nữ quân nhân ngoài kia. Người cha Indian thuần huyết của con chỉ khóc trong những buổi ceremony và mắc chứng viêm đầu gối khiến những cú xoay người trở nên đau buốt kể từ ngày ông lát bê tông bãi cỏ sau nhà để làm sân bóng rổ năm con lên mười.

Con biết rằng cha mình đã từng chơi bóng rất cừ, nắm được nhịp điệu của mỗi cú nảy, biết những kỹ thuật mất nhiều thời gian để thực hiện nhuần nhuyễn như đánh lạc hướng, đánh mắt và xoay bóng. Tất nhiên là ông ấy đã học tất cả qua nhiều lần làm vỡ cửa kính hàng xóm, nhưng đó là cách mọi người từng học. Cha con từng kể cho con nghe chuyện ông không được phép chơi bóng ở trường đại học vì là người Indian ở Oklahoma. Trở lại năm 1963, mọi thứ đã khó khăn thế đấy. Người Indian cũng như vật nuôi không được phép loanh quanh trên sân bóng hay trong quán bar, hay bất kỳ đâu nằm ngoài đặc khu. Cha con hầu như không nói về mấy chuyện này, chuyện người Indian, chuyện lớn lên trong đặc khu, thậm chí là cảm giác của ông khi đã được chứng nhận là thị dân Indian. Chỉ thi thoảng thôi. Khi ông cảm thấy thôi thúc cần kể. Một cách ngẫu hứng.

Con đã lái chiếc xe tải Ford màu đỏ của ông để tới Blockbuster thuê phim. Con đã nghe băng thu âm peyote của cha mình. Đoạn băng rè rè với tiếng nước chảy róc rách, tiếng trống ngập ngừng. Ông từng hay bật nó thật to. Con không thể chịu nổi âm thanh ồn ào của nó. Không thể chịu nổi bản tính Indian ồn ào của người cha. Con bảo cha tắt nó đi. Con khiến ông giữ cuộn băng im lặng. Con mở những bài hát R & B và rap của 106 KMEL[104]. Nhưng ông ấy đã cố nhảy theo điệu nhạc. Ông mím đôi môi Indian dày của mình để làm con xấu hổ, vẫy tay trong không khí theo nhịp để làm con bối rối. Đó là khi con tắt âm nhạc, cũng là khi con được nghe một câu chuyện từ cha mình về thời thơ ấu của ông. Về chuyện ông từng hái bông với ông nội suốt cả ngày chỉ để nhận về mười xu. Hoặc khi một con cú ném đá vào ông và đám bạn từ một cái cây. Hoặc lần bà cố ông đã xẻ đôi một cơn lốc xoáy bằng thần chú.

Cách con nhìn thế giới được thành hình nhờ sinh ra và lơn lên ở Oakland. Dáng đi khập khiễng như mang trên mình bức tường bê tông, gánh nặng nghiêng về bên phải, một nửa của con, nửa không phải người da trắng. Về phần mẹ con, phần da trắng ấy, có rất nhiều điều mà lại không đủ để dạy ta phải làm gì với nó. Con đã đến từ một dân tộc chỉ biết chiếm đoạt, chiếm đoạt và chiếm đoạt. Con vừa là kẻ chiếm đoạt, vừa là người bị chiếm đoạt. Khi tắm, con nhìn chằm chằm vào cánh tay đậm màu của mình đặt trên đôi chân trắng bợt trong làn nước và tự hỏi làm sao chúng có thể tồn tại trong cùng một cơ thể, trong cùng một bồn tắm.

bbr

Con bị đuổi việc vì vấn đề liên quan đến rượu bia - thứ lại có liên quan đến màu da, người cha ruột và lịch sử. Có một câu chuyện mà con chắc chắn từng nghe cha mình kể, điều duy nhất về người Indian mà con biết, đó là chuyện bộ lạc của con, những người Cheyenne, vào ngày 29 tháng 11 năm 1864, đã bị tàn sát tại Sand Creek. Ông kể về nó cho con và các em gái nhiều hơn tất cả mọi câu chuyện khác cộng lại.

Cha của con đã say xỉn, biến mất mỗi cuối tuần, rồi bị bắt vào tù vì lý do nào đó. Ông là kiểu bợm rượu cần được cai hoàn toàn - kẻ uống không biết điểm dừng. Và điều đó đã ảnh hưởng đến con, nhu cầu được uống luôn thúc giục trong lòng. Những năm tháng đó con nhất định phải đào hố sâu cho cuộc đời mình, rơi xuống, rồi lại vật lộn để thoát ra. Cha mẹ con có lẽ đã để lại trong con một lỗ hổng quá sâu, quá rộng, không cách nào lấp đầy.

Hết quãng đời đôi mươi, con bắt đầu uống mỗi tối. Có rất nhiều lý do biện minh cho việc ấy. Con đã uống mà chẳng suy nghĩ. Có ai là muốn mình mắc nghiện bao giờ? Nhưng con ngủ ngon hơn, cảm thấy vui hơn. Và nếu bất kỳ lý do thực sự nào có thể xác định, thì đó là vì màu da của con. Con luôn có vấn đề về da liễu từ khi lớn đủ để nhớ. Cha thường chà xát nước long não vào những nốt phát ban của con. Điều đó có hiệu quả trong một thời gian. Cho đến khi ông ấy không còn ở xung quanh nữa. Các bác sĩ gọi nó là bệnh chàm. Họ muốn con bị phụ thuộc vào kem bôi. Càng gãi con càng thấy ngứa và làm trầy xước nghiêm trọng hơn, chảy máu nhiều hơn. Con thường thức dậy với máu đọng dưới móng tay. Những vết rách sắc nhọn xuất hiện ở bất cứ nơi nào có nốt ban, nghĩa là ở khắp mọi nơi trên cơ thể con, và máu chảy sẽ dây ra tấm ga trải giường. Con thức dậy cảm giác như mơ thấy điều gì đó rất quan trọng nhưng lại bị lãng quên. Sự thật là chẳng có giấc mơ nào. Chỉ có những vết thương hở còn rướm máu, ngứa ngáy đâu đó trên cơ thể con mọi lúc. Những miếng băng dán hình tròn hình vuông, màu đỏ, màu hồng, đôi khi màu vàng, sần sùi, mưng mủ, ghê tởm - là lớp vỏ của con.

Nếu uống đủ, con sẽ quên gãi vào ban đêm. Con có thể khiến cơ thể mình chết lâm sàng theo cách đó. Con tìm thấy lối ra vào của cái chai. Tìm thấy giới hạn của chính mình. Không còn gò bó. Cứ thế, con đã ước chừng lượng cồn mà con có thể uống để tạo ra một trạng thái tâm trí nhất định cho ngày hôm sau. Dần dần con tự gọi đó là Giới ngưỡng. Giới ngưỡng là khi mọi thứ đều mang lại cảm giác an tâm, có trật tự. Nơi mà nếu được ở trong nó thì con sẽ hoàn toàn vui vẻ, giống như bố con từng tả: “Ở đó mọi thứ đều tuyệt vời. Có đúng vậy không? Có thật vậy không?”

Mỗi cái chai con mua đều là thuốc hoặc độc tùy vào việc con giữ cho chúng đầy hay không. Phương pháp ấy thật thiếu ổn định, không bền vững. Uống say nhưng không quá say, đối với một kẻ nghiện rượu giống như yêu cầu giáo dân không nói tên Chúa Jesus. Việc đánh trống và hát hò trong các lớp học mang đến cho con điều kỳ diệu. Một cách để vui vẻ mà không cần uống và chờ xem liệu ngày hôm sau Giới ngưỡng có nổi lên từ đống tro tàn hay không.

Giới ngưỡng dựa trên những gì con đọc được về James Hampton nhiều năm sau chuyến đi tới D.C. James đã tự phong cho mình một chức danh: Giám đốc các dự án đặc biệt của Giới ngưỡng vĩnh cửu. James là một người theo đạo Cơ đốc. Con thì không. Chỉ là ông ta đủ điên để cắt nghĩa mọi thứ cho con. Một điều đáng chú ý là: Ông đã dành mười bốn năm để hoàn thiện một tác phẩm nghệ thuật khổng lồ từ chỗ phế thải thu lượm ở trong và xung quanh cái nhà kho mà ông thuê, cách Nhà Trắng khoảng một dặm. Tác phẩm được gọi là Ngai vàng của thiên đường thứ ba thuộc Hội đồng liên hiệp các quốc gia Hoàng kim. James đã xây một ngai vàng cho sự tái thế lần thứ hai của Chúa, một ngai vàng từ rác. Những gì con nhận thấy được về James Hampton là sự tận tâm gần như tuyệt vọng của anh ấy đối với Chúa. Còn cái ngai vàng mà con đang xây lại được làm từ những khoảnh khắc, trải nghiệm trong Giới ngưỡng sau khi uống đủ nhiều, nó cũng được làm từ những gì bị bỏ lại, sự say xỉn vô dụng qua nhiều đêm dài, sự mơ màng, con uống khói trăng giàn giụa để thành hình - một nơi con có thể ngồi vào. Trong Giới ngưỡng, con chỉ cần vô tâm đến mức mặc kệ tất thảy. Chỉ cần không uống sạch bách.

Vào cái đêm trước khi con bị sa thải, lớp dạy chơi trống đã buộc phải ngừng lại. Đó là cuối tháng Mười Hai. Ngay gần thời điểm năm mới sắp đến. Con đã uống không phải để vào Giới ngưỡng. Con đã uống một cách tận tình, vô nghĩa, một kiểu say hàm chứa đầy rủi ro, hậu quả. Rằng con sẽ luôn như vậy, bất kể đã cố kiểm soát nó kỹ thế nào. Sau một đêm, con uống hết một chai Jim Beam. Một chai whiskey 750ml là quá nhiều để nốc cạn. Cần có kinh nghiệm uống nhiều năm để uống theo cách này, một mình, vào đêm thứ Ba ngẫu hứng. Con sẽ phải trả giá. Uống theo cách này. Bằng hai lá gan - thứ đã giúp con tồn tại khi luôn cố thải tất cả những thứ độc hại con tự trút vào cơ thể mình.

Khi đi làm vào ngày hôm sau, con cảm thấy ổn. Một chút chếnh choáng, hơi say, nhưng đủ tỉnh táo. Con đã đi vào phòng hội nghị. Cuộc họp ủy ban powwow đang diễn ra. Con đã ăn thứ họ gọi là bữa sáng enchiladas[105]. Con đã gặp một thành viên mới của tổ chức. Sau đó, người giám sát, Jim, gọi con vào văn phòng của ông ta qua bộ đàm con giắt trên thắt lưng mình.

Khi con đến nơi, ông ta đang nghe điện thoại. Jim che ống nghe bằng một tay, tay còn lại chỉ vào hành lang và nói: “Đuổi nó ra khỏi đây, có một con dơi ngay ở đó. Chúng ta không thể có dơi, đây là tổ chức y tế.”

Ông ta nói cứ như thể con là người đã mang con dơi ấy vào.

Ở ngoài hành lang, con nhìn lên, tìm kiếm xung quanh và thấy con vật đang treo mình trên trần nhà ở cuối sảnh, gần phòng hội nghị. Con cầm theo túi nhựa và một cái chổi, tiến lại phía con dơi thật cẩn thận, chậm rãi. Nhưng khi con đến gần, nó bay vào phòng hội nghị. Tất cả mọi người, toàn bộ ủy ban powwow, đầu họ quay cuồng xem con chạy tới và tìm cách đuổi nó ra ngoài.

Khi trở ra ngoài hành lang, con dơi bay vòng quanh con. Nó ở đằng sau gáy con, cắm phập răng hoặc móng vuốt của nó. Con hoảng hốt với ra sau và tóm được một cái cánh của con vật, thay vì làm những gì nên làm là bỏ nó vào túi rác mang theo bên mình, con đã giữ lấy nó bằng cả hai tay, và với tất cả sức lực có trong mình, con siết thật chặt. Con nghiền nát thứ đó trong tay. Máu, xương, răng nát thành một đống trong tay con. Con ném nó xuống. Con sẽ lau dọn thật nhanh, lau dọn suốt cả ngày. Bắt đầu lại. Nhưng không. Toàn bộ ủy ban powwow đã ở đó để xem con bắt dơi sau khi cuộc họp của họ bị gián đoạn. Họ nhìn con với sự ghê tởm. Con cũng cảm thấy thế. Nó đã nằm trên tay con, trên sàn nhà, sinh vật đó.

—

Quay trở lại với văn phòng người giám sát, sau khi dọn dẹp mớ hỗn độn, Jim ra hiệu cho con ngồi xuống.

“Tôi không biết sao nó lại ở đó.” - Jim nói, hai tay ôm đầu: “Tuy nhiên, nó không phải là thứ được phép xuất hiện trong một cơ sở y tế.”

“Con vật chết tiệt ấy... Xin lỗi, nhưng con vật chết tiệt đã cắn tôi. Tôi đã phản ứng...”

“Chuyện đó không sao, Thomas. Chỉ có đồng nghiệp thấy thôi. Nhưng anh có mùi rượu, đi làm trong tình trạng say xỉn. Tôi xin lỗi, nhưng đây là một hành vi rất nghiêm trọng. Anh biết chúng ta có một chính sách không khoan nhượng trong vấn đề này.” - Ông ta trông không hề giận dữ, thất vọng thì đúng hơn. Con đã muốn giải thích rằng đây là lần duy nhất mình đi làm trong tình trạng thế này, nhưng có lẽ điều đó chẳng thay đổi được gì, bởi vì mức độ cồn trong máu con là quá giới hạn. Rượu chảy trong con, trong dòng máu của con.

“Tôi không hề uống sáng nay.” - Con nói, suýt nửa thì thề thốt rằng đó là sự thật. Con thậm chí chưa bao giờ phải làm thế hồi còn là một đứa trẻ. Nhưng có gì đó ở Jim khiến ông ta như một đứa trẻ to xác. Ông ta không muốn phải trừng phạt con. Thề thốt dường như là một cách để thể thuyết phục Jim rằng con đang nói sự thật.

“Tôi xin lỗi!” - Jim nói.

“Có phải tôi đang bị đuổi việc không?”

“Tôi không thể làm khác được.” - Jim vừa nói vừa đứng lên, bước ra khỏi phòng: “Về nhà đi, Thomas.”

—

Con xuống sân ga và tận hưởng làn gió nhẹ mà đoàn tàu mang đến trước khi nó vào trạm, trước cả khi con có thể nhìn thấy đoàn tàu hay ánh đèn của nó. Con đặc biệt thích được nghe và cảm nhận luồng không khí mát mẻ đó vì nó làm dịu đi mái đầu ướt đẫm mồ hôi của mình.

Con chọn chỗ ngồi ở ngay toa mũi của đoàn tàu. Giọng nói tự động thông báo điểm dừng tiếp theo, Ga tàu trên đường 12. Con nhớ lại lễ hội powwow đầu tiên của mình. Sau khi ly hôn, một lần cha đã đưa con và các em gái đến nhà thể dục của trường trung học Berkeley, nơi Paul, một người bạn cũ của gia đình đã nhảy múa bên những đường kẻ trên sân bóng rổ bằng bước chân uyển chuyển khó tin, mặc dù Paul khá to lớn, và trước đây, con chưa bao giờ nghĩ rằng chú ấy thật duyên dáng. Nhưng ngày hôm đó, con đã biết powwow là thứ gì và con thấy rằng Paul hoàn toàn có khả năng trở nên duyên dáng, thậm chí là trác tuyệt, với những động tác không giống bất kỳ kiểu nhảy thông thường nào, đòi hỏi sự nỗ lực tuyệt đối.

Tàu bắt đầu lăn bánh và con nghĩ về cách cha đưa mình đưa đến powwow sau khi ly hôn, ông ấy chưa bao giờ làm thế khi con còn nhỏ, và con tự hỏi liệu có phải lý do con không được xem powwow và sinh hoạt theo văn hoá Indian vì mẹ con là người Cơ đốc giáo.

Tàu tăng tốc, vươn ra khỏi đoạn đường hầm ở quận Fruitvale, qua cửa hàng Burger King và một quán phở dở khiếp, nơi giao nhau của đường 12 Đông và đường Quốc tế. Những bức tường chung cư phủ hình vẽ sơn, những ngôi nhà bỏ hoang, nhà kho, cửa hàng mỹ phẩm tự động, tất cả mơ màng hiện lên phía bên kia cửa sổ đoàn tàu, ngoan cố chống cự lại sự phát triển chóng mặt của thành phố Oakland. Ngay trước trạm Fruitvale, con thấy nhà thờ bằng gạch cũ mà con luôn chú ý vì nó trông quá đỗi hoang tàn, vắng lặng.

Con cảm thấy nỗi buồn thoảng qua khi nhớ đến mẹ và niềm tin Công giáo đầy hụt hẫng, nhớ đến gia đình tan vỡ. Giờ mỗi người sống ở một tiểu bang khác nhau. Tại sao con chưa từng gặp lại ai trong gia đình? Tại sao con phải dành quá nhiều thời gian trong đời gặm nhấm nỗi cô đơn? Con muốn khóc và nghĩ rằng mình sắp khóc, nhưng con biết là không thể, cũng không nên để nước mắt rơi. Khóc lóc làm mục ruỗng một con người. Con đã từ bỏ nó rất lâu về trước. Nhưng suy nghĩ về mẹ và gia đình cứ liên tục xuất hiện vào những thời điểm khi thế giới huyền bí của người bản địa và thế giới tâm linh Công giáo Oakland dường như đang trên đường đến để đưa con đi, tất cả bọn con.

Một ký ức con nhớ rất rõ ràng, hồi ấy. Nó chưa bao giờ rời xa con cho dù thời gian đã kéo con trôi đi lâu thật lâu. Trước khi cả nhà thức dậy, mẹ con đã khóc trước cuốn sách cầu nguyện của bà. Con biết vậy bởi vì những giọt nước mắt nhuộm ố trang giấy, và con nhớ nó nhỏ giọt trên cuốn Kinh thánh. Con đã đọc cuốn sách hơn một lần vì con muốn biết những câu hỏi, cuộc trò chuyện riêng tư mà bà có thể đã có với Chúa. Bà đã nói thứ ngôn ngữ thiên thần giận dữ trong nhà thờ, mẹ con - người khi xưa từng phải lòng sâu đậm người đàn ông Indian, trong một buổi lễ ceremony, mà cuối cùng bà lại gọi là quỷ dữ - đã quỳ xuống.

Chuyến tàu rời ga Fruitvale, con nghĩ đến quận Dimond đường Vista, nơi tất cả mọi chuyện xảy ra, nơi gia đình con sống và cũng là nơi gia đình con chết. Em gái con, DeLonna, đã rất say mê PCP[106], bụi thiên thần. Đó là khi con phát hiện ra không cần một tôn giáo nào để bị giết, để lũ quỷ xuất hiện với những cái lưỡi cay độc. Một ngày, sau giờ học, DeLonna hút quá nhiều PCP. Con bé trở về nhà và con thấy thật rõ ràng rằng em đã mất trí. Con thấy sự trống rỗng trong mắt DeLonna - không còn DeLonna đằng sau đó. Và rồi giọng nói của con bé, âm thanh trầm, chậm, sâu. Em hét vào mặt bố và ông mắng nhiếc em, em bảo ông im đi và ông đã im lặng. Con bé móc mỉa rằng ông thậm chí còn không biết vị thần mà mình tôn thờ. Ngay sau đó, DeLonna ngã trên sàn phòng em gái khác của con, Christine, rồi sùi bọt mép. Mẹ con đã gọi hội cầu nguyện khẩn cấp và họ cầu nguyện cho con bé. Em tiếp tục sùi bọt mép và quằn quại, nhưng cuối cùng cũng dừng lại khi cơn sốc thuốc qua đi, mắt em nhắm lại. Khi em tỉnh dậy, họ đưa cho em một ly sữa, giọng nói và đôi mắt em trở lại bình thường, em quên hết mọi chuyện.

Sau này, con nhớ mẹ từng bảo rằng cảm giác dùng thuốc giống như lẻn vào cổng vương quốc thiên đàng. Với con, nó giống như vương quốc địa ngục và có lẽ lớn hơn, đáng sợ hơn chúng ta vẫn nghĩ. Có lẽ tất cả chúng ta đã nói ngôn ngữ không hoàn chỉnh của thiên thần và ác quỷ quá lâu để biết rằng chúng ta là gì, chúng ta là ai, chúng ta muốn nói gì. Có lẽ chúng ta chỉ thay đổi chứ không bao giờ chết, vất vưởng nơi Giới ngưỡng mà không hề hay biết.

—

Khi xuống xe tại ga Coliseum, con đi bộ qua cây cầu dành cho người đi bộ với cảm giác bồn chồn trong bụng. Con vừa muốn lại vừa không muốn ở đó. Con muốn đánh trống nhưng cũng muốn được nghe tiếng trống. Chỉ tiếng trống mà thôi. Tiếng trống cái rộn rã khiến các vũ công nhảy múa. Con không muốn bị bắt gặp bởi những người cùng làm cũ. Nổi xấu hổ của việc uống rượu và đi làm trong tình trạng chếnh choáng vẫn còn căng tức trong lồng ngực con. Việc bị tấn công bởi một con dơi và nghiền nát nó trước mặt họ cũng vậy.

Con đi qua máy dò kim loại ở cổng chính và cái thắt lưng làm máy kêu inh ỏi, con đi lại thêm một lần nữa. Nhưng cái máy vẫn kêu. Nhân viên bảo vệ là một anh chàng da đen đứng tuổi, người dường như chẳng quan tâm đến điều gì khác ngoài tiếng bíp của máy dò.

“Bỏ hết mọi thứ, bất kể cái gì, trong túi của anh ra, hãy lấy chúng ra.” - Anh ta nói.

“Tôi đã bỏ hết ra rồi.” - Con nói. Nhưng khi con đi qua cổng, tiếng bíp lại vang lên.

“Ông đã bao giờ phải phẫu thuật chưa?”

“Gì cơ?”

“Tôi không biết, có thể có một tấm kim loại trong đầu ông hoặc...”

“Không, tôi chẳng có bộ phận kim loại nào trong cơ thể.”

“Chà, tôi sẽ phải khám người ông.” - Chàng trai nói như thể đó là lỗi của con.

“Được thôi.” - Con nói và đưa tay lên.

Sau khi khám người con xong, anh ta ra hiệu cho con bước qua máy dò một lần nữa. Lần này khi nó kêu vang, anh ta để con đi.

Sau khi đi bộ khoảng mười phút, con cúi xuống và nhận ra nó là gì. Đôi giày của con. Ngón chân thép. Con bắt đầu đeo nó khi nhận được công việc theo lời khuyên của Jim. Con muốn quay lại để giải thích với anh chàng gác cổng, nhưng chẳng còn quan trọng nữa.

—

Con tìm thấy Bobby Big Medicine đứng dưới một tán cây. Anh gật đầu, rồi chỉ về phía chỗ chiếc ghế trống xung quanh bộ trống. Mọi người đều đang im lặng.

“Bài hát của Grand Entry[107].” - Bobby nói với riêng con vì những người khác đều đã biết. Con cầm dùi trống và chờ các thành viên khác sẵn sàng. Con nghe thấy âm thanh xôn xao, nhưng không phải là tiếng người dân powwow. Con xem Bobby gõ nhịp. Khi nó bắt đầu, trái tim con gần như dừng lại. Con chờ đợi tiếng vang đầu tiên. Con thầm thì một lời cầu nguyện mông lung đến một vị thánh thần mông lung. Con giữ tâm trí trống trải. Lời cầu nguyện của con chính là nhịp điệu, bài hát và thời gian. Lời cầu nguyện của con sẽ bắt đầu rồi kết thúc với bài hát. Con háo hức đến nỗi cảm thấy trái tim mình nhói đau vì quá hồi hộp và háo hức khi nhìn thấy chiếc trống của anh ấy rung lên và con biết rằng những vũ công đang đến.

PHẦN IV POWWOW

Một người đàn ông phải kiên trì với hoài bão để làm nên những điều vĩ đại, và hoài bão thì luôn được ươm mầm trong đêm tối.

- Jean Genet[108]

Orvil Red Feather

Sân vận động đã chật cứng với vô số khách tham dự, vũ công, đồ đạc và gian hàng, kéo dài lên đến tận khán đài. Những chiếc ghế xếp du lịch nằm rải rác trên sân, cái có người ngồi, cái chỉ được đặt trước ở đó để giữ chỗ. La liệt trên mặt bàn và giá treo của các gian hàng là mũ và áo phông powwow in hình đại bàng kẹp trong móng những khẩu hiệu viết hoa kiểu như Niềm tự hào bản địa. Người ta còn bày bán dreamcatcher, sáo, rìu, cung tên. Đồ trang sức Indian cũng được trưng bày khắp nơi, lấp lánh ánh bạc và màu xanh của đá ngọc lam. Anh em Orvil dừng lại một chút bên quầy bán những chiếc mũ len in biểu tượng A & Raiders, thực ra chúng muốn đến khu vực đồ ăn nằm ngoài đường biên sân bóng.

Bọn trẻ dùng số tiền nhặt được ở đài phun nước để mua bánh mì nướng bơ kẹp thịt ngay chỗ gian hàng số hai.

“Ôi. Ngoen[109] thật đấy!” - Orvil nói.

“Phì.” - Loother đáp: “Anh đừng cố nói chuyện kiểu Indian nữa đi.”

“Em im đi! Thế anh phải nói chuyện như nào, một thằng bé da trắng à?” - Orvil hỏi.

“Thi thoảng anh lại ra vẻ bắt chước người Mexico...” - Lony nhận xét: “Những lúc mình ở trường ấy.”

“Em thôi đi!” - Orvil nói.

Loother huých khuỷu tay Lony và cả hai cùng cười Orvil. Orvil cởi mũ rồi dùng nó để đánh vào gáy hai đứa em. Cậu đón lấy bánh tacos và bước qua hàng người để đi đến dãy ghế đằng sau. Sau khi ngồi im lặng một lúc, Orvil đưa cái bánh cho Lony.

“Anh bảo là sẽ được thưởng bao nhiêu nếu thắng nhỉ?” - Loother hỏi.

“Anh không muốn nói về chuyện đó. Gở lắm!” - Orvil đáp.

“Ờ, nhưng lúc trước anh kể là, khoảng năm..- Loother thêm vào.

“Đã bảo là không nói về chuyện đó cơ mà!” - Orvil chặn lời em trai.

“Anh sợ gặp đen đủi chứ gì?”

“Loother, im đi.”

“Được rồi.” - Loother nói.

“Dừng tại đây nhé!” - Orvil nói.

“Nhưng nghĩ mà xem, bọn mình sẽ mua được bao nhiêu thứ rõ ngầu với số tiền đó.” - Loother hào hứng.

“Ờ!” - Lony nói: “Bọn mình nên mua một cái PS4[110], một cái tivi thật lớn, rồi cả..

“Bọn mình sẽ đưa tất cả số tiền cho bà.”

“Ơ, thế thì chán lắm!” - Loother bảo.

“Thôi mà, anh biết là bà thích được làm việc.” - Lony vừa nói vừa nhai miếng tacos cuối cùng.

“Có thể bà muốn làm nhiều chuyện nhưng chưa có tiền.” - Orvil nói.

“Ờ, nhưng bọn mình vẫn được giữ một tí chứ!” - Loother bảo.

“Thôi chết!” — Orvil nhìn xuống đồng hô trên màn hình điện thoại: “Anh phải đi thay đồ thôi!”

“Anh đi thì bọn em phải làm thế nào?” - Loother hỏi.

“Ở lại đây.” - Orvil đáp: “Anh sẽ quay trở lại sau.”

“Ôi, chán thế!” - Lony nói.

“Anh sẽ quay lại mà, không lâu đâu.”

“Nhưng mà ngồi đây chẳng xem được cái gì cả!” - Loother phàn nàn.

“Đúng đấy!” - Lony phụ hoạ.

Orvil bước đi. Cậu biết càng tranh cãi thì mấy thằng nhóc chỉ càng nhõng nhẽo hơn mà thôi.

—

Phòng thay đồ nam ầm ĩ tiếng cười. Lúc đầu Orvil nghĩ rằng họ cười cậu, nhưng sau đó Orvil nhận ra ai đó đã kể một câu chuyện cười ngay trước khi cậu bước vào, họ tiếp tục cười đùa rộn rã. Họ chủ yếu là những người đàn ông lớn tuổi, chỉ có một vài chàng trai trẻ. Orvil mặc bộ regalia một cách chậm rãi, cẩn thận rồi đeo tai nghe lên. Trước khi kịp bật nhạc, cậu thấy người đàn ông đứng phía đối diện ra hiệu cho mình bỏ tai nghe xuống. Đó là một người Indian rất to lớn. Ông ta đứng dậy, bộ regalia đầy đủ mặc trên người. Ông ta dậm chân làm cho đám lông trang trí rung lên, Orvil thấy hơi sợ. Người đàn ông hắng giọng.

“Anh bạn trẻ kia, nghe này. Đừng quá phấn khích khi ra ngoài kia. Điệu nhảy của cậu là một lời cầu nguyện. Vì vậy đừng vội vàng, và đừng nhảy theo cách cậu vẫn luyện tập. Một người đàn ông Indian chỉ có thể thể hiện chính mình theo một cách duy nhất. Đó là nhảy điệu nhảy của tổ tiên. Những điệu nhảy từ xa xưa. Chúng ta học nhảy để gìn giữ nó, để sử dụng nó. Tất cả những gì xảy ra trong cuộc sống, cậu không được bỏ lại, cậu phải mang chúng theo khi bước lên sân khấu, nhảy múa như thể cả cuộc đời đọng lại trong khoảnh khắc này. Ta sẽ khóc nếu cố diễn đạt lòng mình bằng những cách khác. Chúng ta vẫn hay vờ vĩnh là mình không khóc. Đàn ông Indian ấy. Nhưng thực ra ta khóc lóc như trẻ con. Cậu biết đấy. Nhưng không phải ở ngoài đó.” - Ông ta nói và chỉ vào cánh cửa phòng thay đồ.

Đột nhiên, những người lớn tuổi đồng thanh kêu vang “huh”, rồi một vài người khác đáp lại “aho”. Orvil nhìn quanh phòng và thấy tất cả mọi người đều ăn mặc giống mình. Họ cần phải mặc như thổ dân da đỏ. Trái tim và dạ dày cậu rung lên như lông vũ trước gió. Cậu biết những gì người đàn ông nói là sự thật. Để không lãng phí cảm xúc, ta cần phải nhảy chứ không phải là khóc lóc. Khóc chỉ là lựa chọn cuối cùng khi không còn chọn lựa khác. Hôm nay là ngày vui, cảm giác này thật tuyệt diệu, là những gì cậu cần để nhảy hết mình, để thắng giải thưởng. Nhưng không, giải thưởng không phải là tiền bạc. Chỉ cần được nhảy như lần đầu tiên cậu thấy trên màn hình tivi và khi luyện tập. Chỉ đơn giản là nhảy múa thôi.

Có hàng trăm vũ công đứng trước mặt Orvil. Đằng sau cậu. Từ bên trái sang đến bên phải. Cậu thấy chính mình chìm trong màu sắc sặc sỡ và muôn kiểu hoa văn đặc trưng người Indian, tất cả nối tiếp nhau, những hình dạng có trật tự in nổi trên lớp vải sáng bóng, gắn với da thuộc, hạt, ruy băng, lông vũ của chim ác là, diều hâu, quạ, đại bàng. Họ đứng thành vòng tròn, đeo vương miện, bầu nước, chuông, dùi trống, nón kim loại, hình dán, mũi tên, lắc chân lắc tay, băng đô kẹp tóc, quạt cầm tay. Cậu nhìn mọi người tán thưởng regalia của nhau. Trang phục của cậu giống như một toa tàu cũ trong triển lãm xe hơi. Orvil là kẻ lừa đảo. Cậu cố gắng rũ bỏ cảm giác như mình đang gian lận. Cậu cố không để cảm giác ấy khiến mình thực sự hành động như một kẻ lừa đảo. Để có được trạng thái đó, lời cầu nguyện đó, ta phải lừa mình không suy nghĩ. Không vờ vĩnh. Quên đi tất cả mọi thứ trên đời. Hãy nhảy múa như thể thời gian chỉ còn là nhịp điệu, nhảy như thể thời gian đứt gãy, biến mất, cạn khô, cho đến khi đôi chân ta nhảy trên hư vô, đôi vai ta gục xuống như cố né tránh làn không khí treo ta lơ lửng. Hàng lông vũ trên lưng ta vẫn rung động vì tiếng vọng từ những thế kỷ trước, và ta sẽ bay lên. Để biểu diễn và giành chiến thắng, ta phải nhảy thực sự. Nhưng đây mới chỉ là Điệu nhảy khai mạc. Không có giám khảo. Orvil nhún chân và xoay vai. Cậu đưa tay ra và cố gắng giữ ánh sáng trên đôi chân của mình. Khi bắt đầu cảm thấy xấu hổ, cậu nhắm mắt lại. Cậu tự nhủ mình đừng nên suy nghĩ và lặp đi lặp lại điều ấy. Orvil mở mắt và nhìn mọi người xung quanh. Tất cả bọn họ đều mặc trang phục gắn lông vũ và chuyển động theo cùng một cách. Tất cả bọn họ đều nhảy một vũ điệu.

Khi Điệu nhảy khai mạc kết thúc, tiếng chuông reo lên, các vũ công tản ra mọi hướng như một làn sóng, về phía những người bán hàng, gia đình. Họ bước đi xung quanh, khen ngợi vũ công khác và nhận về những lời tán dương, hành động bình thường, như thể trông họ rất bình thường - những người Indian mặc trang phục Indian truyền thống.

Bụng Orvil nhộn nhạo, cậu rùng mình. Cậu nhìn quanh để tìm kiếm mấy đứa em trai.

Tony Loneman

Tony Loneman bắt tàu để đến lễ hội powwow. Gã mặc bộ regalia suốt quãng đường đi. Trước kia, gã đã từng bị nhìn chằm chằm, nhưng lần này thì khác. Gã muốn cười vì họ không rời mắt khỏi mình. Đó là trò đùa của Tony về họ. Mọi người đã nhìn chằm chằm vào gã cả đời vì Drome - không phải lý do nào khác ngoài việc khuôn mặt gã nói với đối phương rằng điều tồi tệ gì đó đã xảy ra - một vụ tai nạn xe hơi chẳng hạn, rằng thật bất lịch sự nhưng bạn không thể dứt mắt khỏi gã.

Không ai trên tàu biết về powwow. Tony chỉ là một người Indian mặc trang phục truyền thống chẳng vì lý do gì. Nhưng tất cả bọn họ đều thích ngắm nhìn những di sản văn hoá đẹp đẽ. Bộ regalia của Tony có màu xanh, đỏ, cam, vàng và đen, phổ màu của một ngọn lửa cháy trong đêm tối - người ta thích liên tưởng đến hình ảnh những người thổ dân tụ tập xung quanh một ngọn lửa. Nhưng ở đây, Tony là chính ngọn lửa còn điệu nhảy là bóng đêm.

Gã đứng trầm ngâm trước bản đồ xe điện. Người phụ nữ da trắng lớn tuổi ngồi đối diện gã chỉ vào nó và hỏi xem phải xuống xe ở đâu nếu bà ta muốn đến sân bay. Người phụ nữ thừa biết câu trả lời. Bà ta đã tra câu hỏi trên điện thoại nhiều lần để chắc chắn rằng mình đi đúng hướng. Bà ta chỉ muốn xem liệu người da đỏ có thể nói chuyện hay không. Vẻ tò mò đằng sau khuôn mặt người phụ nữ đã nói lên tất cả. Tony không trả lời câu hỏi về sân bay ngay lập tức. Gã nhìn bà ta chằm chằm, chờ đợi xem người phụ nữ sẽ nói gì tiếp theo.

“Vậy cậu là... một người Mỹ bản địa?”

“Chúng ta xuống xe ở cùng một điểm.” - Tony nói: “Điểm ở trước cổng Sân vận động. Đang có một powwow được tổ chức ở đó. Chị nên đến.” - Tony đi đến gần cửa sổ để nhìn ra ngoài.

“Nghe có vẻ hay đấy, nhưng. . .”

Tony nghe tiếng người phụ nữ trả lời, nhưng gã không để tâm nghe. Người ta đâu muốn gì nhiều hơn một câu chuyện nhỏ để mang về nhà, kể cho bạn bè và gia đình vào bữa tối, rằng họ đã nhìn thấy một thằng cha người Mỹ bản địa trên tàu, rằng thổ dân da đỏ vẫn tồn tại.

Tony ngắm nhìn dãy đường ray vùn vụt lướt qua. Gã cảm thấy bị kéo về phía sau khi con tàu giảm tốc. Gã nắm chặt tay cầm kim loại, dồn trọng lượng sang chân trái, rồi lại sang chân phải khi con tàu dừng hẳn. Người phụ nữ vẫn đang nói gì đó, nhưng nó chẳng quan trọng. Khi Tony xuống cầu thang để ra khỏi tàu, gã bước hai bước một.

Blue

Blue lái xe đi đón Edwin. Đó là một buổi sáng kỳ lạ, bầu trời phủ màu xanh tím than, cam, và trắng - ngày mà cô hi vọng sẽ đánh dấu một năm đầy thay đổi.

Cảm giác thật tuyệt khi trở lại ở Oakland. Mọi thứ vẫn như xưa. Cô đã trở lại Oakland được một năm, có một mức lương ổn định, một căn hộ, một chiếc xe của riêng mình sau năm năm. Blue nghiêng kính chiếu hậu xuống và nhìn vào chính mình. Cô nhìn thấy phần bản thể mà cô tưởng đã mất từ lâu, phần tâm hồn đã bị bỏ lại, đánh mất trong cuộc sống bản địa ở vùng đặc khu. Từ ngày trở lại Oakland, cô có thể thấy thật rõ ràng. Blue vẫn ở đây, đâu đó đằng sau đôi mắt màu xanh lam của mình.

Blue thích nhất là hút thuốc ở trong xe. Cô thích cách khói tràn ra ngoài khi hạ cửa sổ. Cô châm một điếu thuốc, cố cầu nguyện đôi chút trước mỗi lần hút thuốc. Việc cầu nguyện giúp cô cảm thấy ít tội lỗi hơn. Blue rít một hơi thật dài và giữ nó trong ngực. Cô nói cảm ơn khi nhả khói ra.

Cô đã đi đến tận Oklahoma để tìm lại nguồn gốc dù tất cả những gì cô biết chỉ là màu sắc của một cái tên. Không ai có thông tin về gia đình Red Feather. Cô đã hỏi rất nhiều. Cô tự hỏi có khi nào người mẹ ruột đã bịa ra cái tên ấy, có khi nào chính bà cũng không biết bộ lạc của mình. Có lẽ bà ấy cũng đã được nhận nuôi. Có lẽ Blue cuối cùng cũng sẽ phải tự bịa ra cho mình một cái tên và bộ lạc, rồi truyền lại điều đó cho những đứa con trong tương lai.

Blue vứt điếu thuốc ra ngoài cửa sổ khi ngang qua Nhà hát Grand Lake. Nơi này từng có ý nghĩa với cô trong nhiều năm qua. Còn bây giờ, cô mải nghĩ về buổi hẹn-không-phải-hẹn-hò ngượng nghịu bữa nọ với Edwin. Edwin là thực tập viên, trợ lý của cô trong quá trình tổ chức powwow suốt một năm qua. Hôm ấy họ định đi xem phim, nhưng rạp chiếu đã chật kín nên hai người đành phải đi dạo quanh hồ. Sự im lặng bối rối lúc đó thật khó quên. Cả hai cứ định nói gì đó rồi lại thôi và bảo “đừng bận tâm”. Cô thích Edwin. Blue thích cậu. Cậu khiến cô cảm thấy gần gũi như gia đình. Có lẽ bởi vì Edwin có hoàn cảnh tương tự. Edwin từng không biết bố mình là một người bản địa - và tình cờ cũng là người dẫn chương trình cho powwow. Cô và cậu có điểm chung là sự thiếu thốn tình cảm của cha mẹ, kiểu thế, mặc dù không hoàn toàn giống nhau. Cô chỉ không thích Edwin theo kiểu đặc biệt, họ là đồng nghiệp và có thể là bạn bè trong tương lai. Cô đã cố nói với cậu hàng ngàn lần với ánh mắt của mình rằng chuyện không thể đi xa hơn - nhưng có lẽ đôi mắt cô đã không làm tròn nhiệm vụ mỗi khi nó vội ngoảnh đi chỗ khác vì bắt gặp ánh nhìn của cậu.

Khi Blue đến nơi, cô ngồi trên xe và gọi cho cậu. Edwin không bắt máy. Cô bước tới, gõ cửa nhà cậu. Đáng lẽ cô nên nhắn tin trước khi đi. Lái xe từ chỗ cô đến khu Tây Oakland chỉ mất khoảng mười lăm phút nếu không tắc đường. Tại sao cô không để cậu bắt xe điện cho rồi? Phải rồi, vẫn còn sớm mà. Nhưng xe buýt ư? Không, cậu từng có trải nghiệm tồi tệ với xe buýt mà cậu sẽ không bao giờ kể cho cô nghe. Có phải cô đang dung túng cậu quá mức? Tội nghiệp Edwin.

Cậu đã cố gắng rất nhiều. Edwin thực sự không biết phải làm thế nào để cư xử tự nhiên với người khác. Cậu ý thức được - một cách đau đớn - kích cỡ thân thể mình và đưa ra quá nhiều bình luận về số cân nặng ấy. Điều đó hầu như luôn làm cho mọi người khó xử.

Blue lại gõ cửa một lần nữa, mạnh đến nỗi gần như thô lỗ nếu không phải là do Edwin đang để cô phải chờ đợi bên ngoài vào một ngày mà theo kế hoạch là sẽ vô cùng bận rộn.

Blue xem đồng hồ trên điện thoại rồi mở mail và hộp tin nhắn. Khi không thấy gì, cô tiếp tục kiểm tra Facebook. Nó hiện lên những bài đăng mà cô đã đọc tối qua trước khi đi ngủ. Không có thông báo mới, chỉ có những bình luận và bài viết cũ. Cô nhấn nút Home và trong một giây - chỉ một khoảnh khắc nhỏ - cô nghĩ rằng mình sẽ truy cập vào tài khoản Facebook khác của mình. Trên tài khoản Facebook ấy, cô sẽ tìm thấy thông tin và sự kết nối mà cô luôn tìm kiếm. Đó là nơi cô muốn ở, là những gì cô hy vọng Facebook sẽ trở thành. Nhưng nào có tài khoản Facebook khác để truy cập? Cô đành nhấp vào màn hình và bỏ điện thoại lại vào túi. Ngay khi sắp sửa gõ cửa thêm lần nữa, khuôn mặt to lớn của Edwin xuất hiện trước mắt cô, cậu đang cầm hai cái cốc.

“Cà phê không?” - Edwin mời.

Dene Onxendene

Dene đang ở trong phòng tự thuật mà cậu dựng nên để ghi lại những câu chuyện. Cậu chỉnh tiêu cự và lấy nét vào khuôn mặt mình rồi bấm “Record”. Cậu không cười không nói. Cậu ghi lại khuôn mặt mình như thể đường nét, ánh sáng và bóng tối được sắp đặt ở đó có ý nghĩa lớn lao đằng sau ống kính. Dene dùng cái máy ảnh mà chú Lucas để lại trước khi chết. Cái máy hiệu Bolex. Một trong những đạo diễn yêu thích của Dene, Darren Aronofsky[111], cũng từng dùng một cái Bolex để quay phim Pi và phim Requiem for a Dream[112] - Dene thích mê bộ phim ấy mặc dù thành thật mà nói, nội dung của nó khá lộn xộn. Nhưng không sao, bởi vì tiêu chí quan trọng để đánh giá một bộ phim của Dene là tính thẩm mỹ phong phú, mang lại trải nghiệm thị giác ấn tượng, để khi nó kết thúc bạn sẽ không hẳn là thấy nhẹ nhõm vì đã xem xong mà muốn bộ phim kéo dài thèm nữa. Dene tin chú mình cũng sẽ đánh giá cao tính chân thực như thế. Điều ấy không thể có được nhờ việc xoáy sâu vào sự nghiện ngập và đồi trụy, mà chỉ có được nhờ việc dùng máy quay để lột tả lại chủ đề một cách khách quan.

Dene tắt máy quay và đặt nó lên cái kệ chuyên dụng, hướng ống kính vào chiếc ghế đặt ở góc phòng dành cho những người kể chuyện. Cậu bật công tắc thiết bị đèn chiếu rẻ tiền của mình để soi sáng cái ghế đẩu, và một công tắc khác để soi sáng phần hậu camera. Cậu sẽ hỏi tất cả mọi người đến với gian hàng về lý do tại sao họ tham dự powwow, powwow có ý nghĩa gì với họ? Họ sống ở đâu? Indian có ý nghĩa gì với họ? Dene không cần thêm truyện cho dự án của mình nữa. Cậu thậm chí còn không cần phải báo cáo thành phẩm dự án vào cuối năm cho hội đồng trợ cấp. Sản phẩm cuối cùng của cậu sẽ là về powwow, về uỷ ban. Thu thập tài liệu cho hậu thế. Đề tài có thể là bất cứ điều gì, cậu chưa chắc lắm. Cậu vẫn để tự thân nội dung sản phẩm quyết định đề tài - nhưng không phải là kiểu làm đến đâu bịa đến đấy. Dene bước qua tấm màn đen để đến với powwow.

Opal Viola Victoria Bear Shield

Opal ngồi một mình trên tầng hai khán đài. Cô quan sát mọi chuyện từ trên cao để không bị mấy đứa cháu bắt gặp. Đặc biệt là Orvil. Nó sẽ rối trí lắm nếu nhìn thấy cô ở đấy.

Cô đã không đến sân vận động bóng bầu dục trong nhiều năm. Tại sao họ lại ngừng đi xem thi đấu thể thao? Thời gian dường như đã bị ai đánh cắp, cứ thế trôi qua mà không kịp nhìn lại. Opal cứ sống như thế. Nhắm mắt bịt tai lờ đi những thứ không quan trọng.

Lần cuối cùng họ ở đây, Lony mới chỉ chập chững biết đi. Opal lắng tai nghe tiếng trống. Cô đã không được nghe tiếng trống cái như thế này từ ngày còn trẻ. Cô nhìn quanh sân vận động để tìm kiếm bọn trẻ. Có lẽ Opal nên mua một cặp kính vì tầm mắt giờ đã mờ nhoà. Cô nên đeo kính từ lâu rồi mới phải. Opal sẽ không bao giờ thừa nhận, nhưng cô thích dáng vẻ mơ hồ của mọi thứ khi nhìn từ xa. Không rõ là lễ hội đông đúc đến mức nào, nhưng cô chắc chắn nó không thể đông bằng một trận bóng chày.

Opal nhìn lên bầu trời rồi nhìn sang tầng ghế thứ ba trống trải. Đó là nơi cô và lũ trẻ từng xem mấy trận thi đấu. Rồi Opal nhìn thấy một cái gì đó chuyển động trên rìa sân vận động. Đó không thể là một con chim. Quỹ đạo bay của nó rất kỳ lạ. Opal nheo mắt để nhìn rõ hơn.

Edwin Black

Edwin đưa cho Blue ly cà phê mà cậu đã pha chỉ vài phút trước khi cô đến gõ cửa nhà mình. Cà phê đen hữu cơ được đun trong máy pha kiểu Pháp. Cậu đã thêm vào đó một lượng đường và sữa vừa phải. Edwin không cười, không thử cố nói mấy chuyện vô thưởng vô phạt khi họ đi bộ đến chỗ đỗ xe. Ngày hôm nay có ý nghĩa vô cùng đối với họ. Biết bao giờ làm việc miệt mài, vô số những nhóm trống, chủ gian hàng, vũ công mà họ đã liên lạc để thuyết phục đến tham dự lễ hội, giành lấy tiền thưởng và tận dụng cơ hội buôn bán, giao lưu. Chỉ trong một năm, Edwin đã gọi điện thoại nhiều hơn cả cuộc đời cộng lại. Mọi người thực sự không muốn tham dự một powwow mới toanh. Đặc biệt là khi nó lại diễn ra ở Oakland. Nếu nó không thành công thì sẽ không có powwow vào năm tới. Và tất cả họ đều mất việc. Nhưng với Edwin, tại thời điểm này, powwow không chỉ là công việc. Nó là cuộc sống mới. Hơn nữa, bố cậu cũng sẽ có mặt trong ngày hôm nay. Chỉ ý nghĩ đó thôi cũng khiến cậu bồn chồn. Hoặc có lẽ Edwin đã uống quá nhiều cà phê.

Quãng đường đến sân vận động chậm chạp và căng thẳng. Mỗi lần muốn nói gì đó, cậu lại chọn im lặng và uống một ngụm cà phê. Đây mới chỉ là lần thứ hai họ ở cạnh nhau ngoài giờ làm. Cô ấy bật loa NPR mức nhỏ đến nỗi gần như không thể nghe được.

“Hôm nọ tôi đã bắt đầu viết một câu chuyện...” - Edwin nói.

“Ồ, vậy à?” - Blue đáp.

“Nó nói về một anh chàng người bản địa tôi đặt tên là Victor...”

“Victor? Vậy sao?” - Blue giễu với mí mắt nhắm hờ.

“Thôi được, anh ta tên là Phil. Chị có muốn nghe không?”

“Chắc chắn rồi.”

“OK, thế này, Phil sống trong một căn hộ đẹp ở trung tâm thành phố Oakland do ông nội để lại, đó là một căn hộ rộng với giá vừa phải. Phil làm việc tại chuỗi siêu thị Whole Food. Ngày nọ, một anh chàng da trắng cùng chỗ làm - tôi sẽ gọi anh ta là John - rủ Phil tụ tập sau khi tan ca. Họ đi chơi, đến một quán bar, tận hưởng khoảng thời gian vui vẻ, sau đó John ngủ lại tại nhà Phil. Ngày hôm sau khi Phil đi làm về, John vẫn còn ở đó, thậm chí là rủ thêm một vài người bạn đến. Họ mang theo đủ thứ đồ. Phil hỏi John chuyện gì đang xảy ra và John bảo là đằng nào thì căn hộ cũng còn nhiều phòng trống nên anh ta muốn mượn tạm. Phil không thích thế, nhưng anh không muốn tranh cãi nên đã mặc kệ bạn. Rồi những tuần tiếp theo, thậm chí là những tháng tiếp theo, ngôi nhà tràn ngập những người nhập cư, dân hippies, mọt công nghệ và đủ mọi loại thanh niên da trắng. Họ sống hẳn trong căn hộ của Phil hoặc đến chơi vô thời hạn. Phil không hiểu làm thế nào mà mọi chuyện lại vượt quá tầm kiểm soát nhanh như vậy. Sau đó, khi anh ấy quyết định nói điều gì đó để đuổi mọi người đi, anh bị ốm nặng. Ai đó đã lấy trộm cái chăn của Phil, anh ấy bèn hỏi John về nó. John đưa cho Phil một chiếc chăn mới nhưng cái chăn mới khiến anh ấy cảm thấy bệnh còn nặng hơn. Phil nằm liệt trên giường một tuần. Khi anh khoẻ lại và ra ngoài, mọi thứ đã thay đổi. Có thể nói nó đã được sửa sang. Một số phòng ở đã biến thành văn phòng làm việc. John đang điều hành một công ty khởi nghiệp trong chính căn hộ Phil. Phil nói với John rằng anh ta phải ra đi, mọi người phải rời đi, rằng Phil chưa bao giờ đồng ý với những chuyện này. John bèn lôi ra một đống giấy tờ. Phil hẳn đã ký cái gì đó, có lẽ là trong lúc anh sốt miên man. Nhưng John giấu giấy tờ đi. Tin tôi đi, anh bạn, John nói. Anh không muốn tranh chấp xảy ra đâu. Nhân tiện, anh có biết cái chỗ dưới cầu thang không, John nói. Cái chỗ? Phil hỏi. Căn phòng đó? Anh ta ám chỉ cái tủ quần áo nằm dưới cầu thang. Phil biết điều gì sắp xảy ra. Để tôi đoán, anh sẽ bắt tôi phải chuyển đến chỗ dưới cầu thang đó, đó là phòng mới của tôi, Phil nói. Trúng phóc, John đáp. Đây là căn hộ của tôi, ông nội tôi sống ở đây và trao nó cho tôi chăm sóc, Phil nói. Đây là nơi dành cho gia đình tôi, nếu ai đó cần một nơi để ở. John bèn chế tạo một khẩu súng. Anh ta chĩa súng vào mặt Phil, bắt Phil đi đến cái tủ dưới chân cầu thang. Tôi nói này, anh bạn, John bảo. Nói với tôi chuyện gì? Phil đáp. Anh đáng lẽ nên tham gia vào công ty của tôi. Chúng tôi có thể đã sử dụng một người như anh, John nói. Anh chưa bao giờ hỏi ý kiến tôi, anh cứ thế đến nhà tôi và ở lại đây, sau đó chiếm lấy nó, Phil bảo. Dù sao đi nữa, những người quản kho của tôi cần phòng anh, John nói và gật đầu với một vài người đang ngồi trên chiếc ghế dài ở phòng khách tầng dưới - Phil đồ rằng họ đang gõ lại những phiên bản khác nhau của các sự kiện đã xảy ra sau đó vào chiếc máy tính hiệu Apple. Cảm thấy mệt mỏi và đói, Phil đành nhượng bộ chuyển vào phòng-tủ dưới chân cầu thang. Vậy đấy, tôi mới nghĩ đến đây thôi.”

“Nghe hài hước đấy.” - Blue nói. Cô không thấy câu chuyện hài hước, cô chỉ nói vì nghĩ rằng Edwin có lẽ muốn một lời nhận xét như vậy.

“Nghe dở hơi thì có. Nó có vẻ hay hơn nhiều trong đầu tôi.” - Edwin đáp.

“Lúc nào chả vậy, nhỉ?” - Blue đáp: “Hình như có chuyện kiểu vậy đã thực sự đã xảy ra với một người bạn của tôi. Ý tôi là, không hoàn toàn chính xác như thế, nhưng cái nhà kho ở West Oakland mà bạn tôi được thừa hưởng từ chú ruột đã bị chiếm giữ bởi dân nhập cư.”

“Có thật không?”

“Đó là kiểu văn hóa của họ.”

“Kiểu gì cơ?”

“Chiếm đoạt.”

“Tôi không biết nữa. Mẹ tôi là người da trắng...”

“Cậu không cần phải bảo vệ tất cả những người da trắng mà cậu cho là vô tội chỉ vì tôi đã nói điều gì đó tiêu cực về văn hóa người da trắng.” - Blue nói. Nhịp tim của Edwin tăng lên. Cậu từng nghe thấy cô nổi xung trên điện thoại, với người khác, chưa bao giờ với cậu.

“Xin lỗi.” - Edwin nói.

“Đừng xin lỗi.” - Blue bảo.

“Xin lỗi.”

—

Edwin và Blue cùng nhau sắp xếp bàn ghế và mái vòm của các gian hàng trong ánh sáng sớm. Khi mọi thứ đã xong, Blue nhìn Edwin: “Chúng ta có nên để cái két trong xe cho đến cuối buổi không?”

Đó là một cái két sắt nhỏ mà họ mua từ Walmart. Không hề dễ dàng để thuyết phục hội đồng bảo trợ cấp séc rút tiền cho họ. Khi liên quan đến việc tài trợ cho các hoạt động phi lợi nhuận, tiền mặt rất khó để quản lý và theo dõi. Nhưng sau vô số cuộc điện thoại và thư từ trao đổi, giải thích hết lời về đối tượng tham dự powwow - những người muốn tiền mặt vì thói quen tiêu dùng, hoặc vì họ không có tài khoản ngân hàng, cũng không muốn mất ba phần trăm phí chuyển đổi, hội đồng cuối cùng cũng đã đồng ý sử dụng thẻ Visa làm quà tặng. Thật hỗn loạn.

“Chẳng có lý do gì để không lấy nó bây giờ.” - Edwin nói: “Tôi chắc chắn lúc đó sẽ đông nghẹt người và không dễ cho chúng ta để đi đến tận bãi đổ xe trong khi giải thưởng cần được trao.”

“Cũng có lý.” - Blue nói.

—

Họ kéo cái két ra khỏi xe Blue rồi cùng nhau khiêng nó, không phải cái két quá nặng mà vì nó quá to.

“Tôi chưa bao giờ khiêng nhiều tiền đến vậy.” — Blue bảo

“Tôi biết là nó không thực sự nặng lắm nhưng cảm giác cứ như hàng tạ ấy nhỉ?”

“Có lẽ chúng ta không nên rút tiền mặt.” - Blue nói.

“Nhưng chúng ta đã quảng cáo về giải thưởng tiền mặt. Đó là cách để thu hút mọi người. Chính chị nói thế.”

“Chắc vậy.”

“Ý tôi là, chị đã nói thế. Nó là ý tưởng của chị.”

“Chỉ là nó có vẻ hơi khoa trương.” - Blue nói khi họ tiến đến gần cái bàn.

“Nhưng ý nghĩa của Powwow chính là để khoa trương, không phải vậy sao?”

Calvin Johnson

Họ ăn sáng trong im lặng, không ai nói một lời. Họ đang ở quán Denny ngay gần sân vận động. Calvin ăn trứng ốp tái với xúc xích và bánh mì nướng, Charles và Carlos thì uống Grand Slam[113], còn Octavio đã gọi bột yến mạch, nhưng gã hầu như chỉ uống cà phê. Càng đến gần powwow, không khí càng trở nên căng thẳng, và khi mọi thứ trở nên căng thẳng, tất cả đều im lặng trước nó. Nhưng Calvin lo lắng về việc đảm bảo họ có thể ăn cắp tiền đúng thời điểm, về việc thoát khỏi mớ bòng bong này hơn là về việc có được chia phần hay không. Anh vẫn giận Charles vì đã kéo mình vào kế hoạch chết tiệt này, vì Charles đã dùng hết hàng, vì họ đang ở đây, lúc này. Anh không thể đối mặt với nó, và cũng không thể thoát khỏi nó.

Calvin quệt sạch phần lòng đỏ trứng còn sót lại trên đĩa bằng bánh mì nướng và nuốt trôi mọi thứ với ngụm nước cam cuối cùng. Nó có đủ mọi vị, chua, ngọt, mặn và bùi bùi của lòng đỏ.

“Tất cả chúng ta đều thống nhất rằng kế hoạch cần phải xảy ra sớm hơn, đúng không?” - Calvin đột ngột nói.

“Lâu thế rồi mà không thấy phục vụ ra mời thêm đồ uống nhỉ?” - Charles vừa nói vừa giơ cái ly rỗng trong không khí.

“Chúng ta sẽ không tip cho phục vụ, coi như là được uống cà phê miễn phí.” - Carlos tiếp lời.

“Mẹ kiếp.” - Octavio chửi thề.

“Muốn tiền tip thì phải, mẹ nó, phải có trách nhiệm chăm sóc khách hàng chư!” - Charles nói.

“Phải đấy!” - Carlos phụ hoạ.

“Phục vụ đã mời mày uống thêm hai lần rồi, thằng điên.” - Octavio nói: “Giờ thì ngừng nhảm cứt về tiền tip đi. Mày bảo họ giữ tiền trong một cái két đúng không?”

“Ờ.” - Calvin đáp.

“Thằng béo thì dễ nhận ra thôi, vì nó béo mà.” — Octavio nói: “Và người phụ nữ thì khoảng bốn mươi tuổi với mái tóc đen dài, xinh nhưng không quá xinh, với nước da xấu?”

“Ờ.” - Calvin đáp.

“Tao nghĩ là cứ lấy cả cái két đi rồi tìm cách mở nó sau.” - Charles nói.

“Chúng ta sẽ không vội vàng.” — Octavio nói.

“Có lẽ nên làm chuyện đó sớm hơn, phải không?”

“Sẽ có một đống người với điện thoại để gọi cảnh sát trong khi chúng ta ngồi chờ một thằng béo mở két. Charles nói đúng.” - Carlos bảo.

“Chúng ta sẽ không vội vàng trừ khi tình thế bắt buộc.” - Octavio nói: “Nếu được bắt nó tự mở, chúng ta sẽ có được chỗ tiền mà không phải chạy ra ngoài với một cái két sắt chết tiệt.”

“Tao đã nói chỗ phần thưởng là đống thẻ quà tặng rồi đúng không? Thẻ quà tặng Visa.” - Calvin nói.

“Coi như là tiền mặt.” - Octavio đáp.

“Thế đéo nào mà phần thưởng lại là thẻ quà tặng?” - Charles nói.

“Phải đấy, tại sao nó...” - Carlos thêm vào.

“Chúng mày có im mẹ đi không, Charlos? Ngậm miệng và suy nghĩ trước khi nói. Thẻ quà tặng chẳng khác gì tiền mặt cả.”

“Họ cần biên lai để nhận được khoản trợ cấp.” - Calvin giải thích và cắn miếng bánh cuối cùng, anh quay sang xem Charles phản ứng thế nào khi bị Octavio chửi. Charles nhìn chằm chằm ra ngoài cửa sổ. Gã đang tức điên.

Daniel Gonzales

Daniel năn nỉ để được đi cùng. Để xem mọi chuyện xảy ra. Cậu chưa bao giờ năn nỉ ai. Octavio nói không. Không mỗi lần cậu hỏi, mãi cho đến tối hôm trước, khi chỉ có hai người trong tầng hầm.

“Anh biết anh phải để em cùng đi.” - Daniel đang ngồi bên chiếc máy tính còn Octavio thì nằm trên chiếc ghế dài, nhìn chằm chằm vào mặt bàn.

“Anh phải đảm bảo rằng chuyện chết tiệt này diễn ra theo kế hoạch, để có được số tiền đó.” - Gã đáp và đi đến bên cạnh Daniel.

“Em có đi thật đâu. Em sẽ chỉ ngồi ở đây thôi. Em có thể điều khiển cái máy bay vòng quanh đấu trường. Hoặc là anh cho em đi cùng rồi... ”

“Đừng hòng không có chuyện em đi đâu hết.” - Octavio nói.

“Thế thì để em điều khiển cái máy bay tự động.”

“Daniel, anh không biết nữa.”

“Đi mà. Anh nợ em việc này.” - Daniel nói.

“Đừng có lấy cớ mè nheo vì cái chuyện…”

“Em đâu có mè nheo vì cái chuyện chết tiệt ấy.” - Daniel ngắt lời và quay lưng đi: “Bởi vì mọi thứ vốn là về nó. Anh đã góp phần làm rối tung cái nhà này lên.”

Octavio quay trở lại đi-văng: “Khốn kiếp!” - Gã nói và đá cái bàn. Daniel tiếp tục chơi cờ trên máy tính. Cậu hi sinh con tượng của mình để đổi lấy con mã của đối thủ và làm xáo trộn đội hình bên kia.

“Em phải ở đây. Em phải mang thứ chết tiệt đó ra mà không bị bắt gặp, người ta sẽ lần theo nó và đến được đây nếu cái máy bay bị rơi xuống.”

“Được rồi. Em sẽ ở đây. Vậy chúng ta ổn chứ?” - Daniel nói.

“Chúng ta có ổn không?” - Octavio hỏi lại. Daniel đứng dậy và đi về phía gã. Cậu đưa tay ra.

“Em muốn bắt tay vì chuyện chết tiệt này ấy hả?” - Octavio nói, hơi cười một chút. Daniel vẫn chìa tay ra.

“Được rồi.” - Octavio đáp và bắt tay Daniel.

Jacquie Red Feather

Jacquie và Harvey đến Oakland vào đêm trước powwow. Harvey bảo Jacquie đến ở phòng mình, nói rằng nó có hai cái giường đơn.

“Chúng ta không cần quá câu nệ. Đằng nào thì cái giường kia cũng ở đó, khỏi tốn kém.” - Anh ta nói.

“Tôi có tiền.” - Jacquie đáp.

“Tuỳ em thôi.” - Harvey bảo. Đó là vấn đề của kiểu đàn ông như Harvey. Ngay cả khi anh ta đã thay đổi và trở nên tốt đẹp hơn, phần bản tính đào hoa vẫn không thể nào gột rửa hết được. Jacquie có lẽ sẽ ít khó chịu hơn hơn nếu anh ta không mơ tưởng rằng họ vẫn còn cơ hội sau những chuyện xảy ra. Đúng là trò hề. Cô đã mang trong mình đứa con của họ, sinh ra đứa trẻ rồi cho người ta nhận nuôi. Con của họ. Anh ta nên cảm thấy bứt rứt mới phải.

—

Jacquie thức dậy rất sớm nhưng cô không thể ngủ lại. Khi mở rèm cửa, cô thấy mặt trời sắp mọc. Bầu trời trải phổ màu xanh dương từ đậm đến nhạt. Cô luôn yêu màu xanh đó. Cô nên ngắm mặt trời mọc. Đã bao lâu rồi kể từ lần cuối cùng cô ấy làm điều đó? Nhưng rốt cuộc, Jacquie lại đóng rèm cửa và bật tivi lên.

Vài giờ sau, một tin nhắn gửi đến từ Harvey rủ cùng ăn sáng.

—

“Anh có thấy bồn chồn không?” - Jacquie vừa nói vừa lấy một miếng xúc xích và nhúng nó vào bát sốt.

“Lâu rồi tôi không còn biết đến cảm giác bồn chồn.” - Harvey đáp và uống một ngụm cà phê: “Đó là nơi tôi thấy minh mẫn nhất. Trên sân khấu ấy. Tôi chỉ nói những gì mình thấy và mọi thứ trở nên dễ dàng vì tôi đã dẫn rất nhiều powwow rồi. Giống như những bình luận viên thể thao lấp đầy mỗi trận thi đấu với bình luận lan man của họ, kiểu vậy, ngoại trừ khi các vũ công bước vào và tôi phải tường thuật trực tiếp, nó giống như lời cầu nguyện. Nhưng mình cũng không thể quá nghiêm túc. Người dẫn powwow thì phải vui tính. Đó là một sự kiện lớn cho những người muốn dành phần thưởng. Đó là một cuộc thi. Vì vậy, tôi phải cố gắng giữ bầu không khí thư giãn như một phát thanh viên thể thao.” - Anh ta trộn tung đĩa thức ăn của mình: trứng, bánh quy, nước thịt, xúc xích. Harvey ăn một miếng lớn. Khi đánh chén xong xuôi, anh ta vét sạch đĩa với miếng bánh mì nướng. Jacquie nhấp cà phê và quan sát Harvey ăn miếng bánh mì ướt sũng của mình.

—

Tại powwow, Jacquie ngồi cạnh Harvey dưới cây dù che, xếp đầy thiết bị âm thanh và bảng điều khiển tiếng với một cái mic đã được nối sẵn dây.

“Anh có cần nhìn tên và số hiệu của các vũ công không? Thông tin được in ra đâu đó để đọc, hay anh học thuộc?” - Jacquie hỏi.

“Học thuộc á? Đây.” Harvey nói và đưa cho cô xem một tập tài liệu với danh sách các tên và số thứ tự. Cô lơ đãng nhìn xuống.

“Chúng ta sẽ ổn thôi, Harvey ạ.” - Jacquie nói.

“Tôi biết.” - Anh ta đáp.

“Đáng ra anh phải lo lắng lắm.” - Jacquie nói.

“Chuyện đã xảy ra cách đây hơn bốn mươi năm rồi.”

“Bốn mươi hai năm.” - Cô sửa: “Con bé đã bốn mươi hai tuổi. Con gái của chúng ta.”

Jacquie đang định đưa lại tập tài liệu cho Harvey thì thấy tên Orvil trên danh sách. Cô kéo nó lại gần mắt để nhìn cho thật rõ. Cô đọc đi đọc lại tên cậu bé. Orvil Red Feather. Ngay ở đó. Jacquie lấy điện thoại ra nhắn tin cho em gái.

Octavio Gomez

Mặc dù những khẩu súng được làm từ nhựa, việc đi qua máy dò kim loại vẫn khiến Octavio toát mồ hôi. May là gã qua cửa an ninh một cách êm xuôi. Octavio nhìn xung quanh để xem có ai chú ý đến họ không. Nhân viên bảo vệ đang đọc một tờ báo bên cạnh cái máy dò. Octavio đi đến chỗ bụi rậm và nhìn thấy một đôi tất đen. Gã đưa tay xuống để nhặt chúng lên.

Trong phòng tắm, Octavio mở cái tất và lấy ra một nắm đạn rồi luồn qua vách ngăn để đưa nó cho Charles - gã cũng làm điều tương tự xong chuyển nó cho Carlos và cuối cùng là cho Calvin. Khi Octavio đặt những viên đạn vào nòng súng của mình, gã cảm thấy sự sợ hãi chạy từ ngón chân lên đến đỉnh đầu. Nỗi sợ hãi như thể có sinh mệnh, tràn ra khỏi cơ thể Octavio, như thể nó cố cảnh báo điều gì nhưng gã đã lỡ mất vì chợt nghe tiếng một viên đạn rơi ra và lăn ra khỏi dãy phòng vệ sinh trước mặt gã. Rồi thêm tiếng bước chân vang lên. Hẳn là Tony đã đến để lấy đạn. Tất cả im lặng trước âm thanh sắc lạnh của viên đạn lăn tròn.

Edwin Black

Blue và Edwin ngồi ở gian bàn ghế mà họ đã kê trước đó. Cô nghiêng đầu nhìn những vũ công tràn ra lên sân khấu để nhảy Vũ điệu khai mạc.

“Cậu có quen ai ngoài đó không?”

“Không. Nhưng nghe này.” - Edwin nói và chỉ về phía giọng nói của người dẫn powwow vang lên.

“Bố cậu đó hả?” - Blue hỏi, họ yên lặng lắng nghe một chút.

“Kỳ lạ, nhỉ?”

“Ừ, kỳ ghê. Nhưng này, cậu biết chuyện trước hay sau khi bắt đầu thực tập... Ý tôi là trước hay sau khi nhận công việc, hay…”

“Tôi biết chuyện trước. Một phần lý do tại sao tôi làm việc này là để có cơ hội gặp ông.”

Họ chăm chú xem các vũ công bước vào. Những vũ công kì cựu khách mời bước vào trước, với trang phục sặc sỡ trang trí cờ và lông vũ. Tiếp đó mới là những vũ công tham dự cuộc thi. Edwin đã tránh xem các cảnh quay powwow để khoảnh khắc này trở nên trọn vẹn, để nó hoàn toàn tươi mới, ngay cả sau khi Blue khăng khăng muốn cậu xem video về powwow trên YouTube để có hình dung ban đầu về lễ hội.

“Chị có quen ai ngoài đó không?”

“Những đứa trẻ mà tôi từng làm việc cùng ở thành phố này đều đã trưởng thành, nhưng tôi chưa gặp bất kỳ ai trong số họ.” - Blue đáp, nhìn theo Edwin, đứng dậy.

“Cậu đi đâu thế?”

“Mua một cái tacos, chị muốn ăn không?”

“Cậu chỉ lấy cớ để đi ngang qua chỗ bố mình thêm lần nữa, đúng không?”

“Ờ, nhưng lần này tôi sẽ mua bánh thật đấy.”

“Lần trước cậu cũng mua bánh rồi.”

“Thế hả?”

“Cứ đến nói chuyện thẳng với ông ấy đi.”

“Nói thì dễ!” - Edwin đáp và mỉm cười.

“Tôi sẽ đi cùng cậu.” - Blue bảo: “Nhưng cậu phải thực sự nói chuyện với ông ta.”

“Được rồi.”

“Được rồi.” - Blue nói và đứng lên: “Đằng nào thì hai người cũng có ý định gặp nhau ở đây đúng không?”

“Ừ, nhưng chúng tôi đã không nhắn tin qua lại gì thêm nữa kể từ sau khi hẹn gặp.”

“Thì sao?” - Blue hỏi.

“Không phải do tôi đâu. Nghĩ mà xem, con trai chị tự dưng tìm đến, đứa con mà chị thậm chí còn không biết là nó tồn tại, thế rồi chị cứ thế... ngừng liên lạc? Chỉ nói kiểu, ờ, hãy gặp nhau, sau đó lờ lớ lơ đi.”

“Có lẽ ông ấy muốn chờ cho đến khi gặp nhau trực tiếp.”

“Chúng ta đã ngang qua chỗ đó rồi mà.” - Edwin nói: “Thế thì đừng nói miệng nữa. Hãy hành động tự nhiên thôi.”

“Chúng ta không nên cố tỏ ra tự nhiên, cứ nói về chuyện khác thôi.” - Blue bảo. Vấn đề là họ không thể nghĩ ra cái gì đó khác để nói trong lúc này.

Hai người yên lặng bước đi, ngang qua những dãy bàn và dù che. Khi đến gần chỗ ngồi của bố, Edwin quay sang Blue: “Thế, vũ công giành chiến thắng sẽ được nhận tiền mặt, không thuế, không phụ phí à?” - Cậu nói như thể họ đang bàn chuyện gì say sưa lắm.

“Được thôi, vậy ra cậu đang cố thể hiện mình bận rộn nói chuyện.” - Blue đáp: “Giờ tôi nói gì cũng không quan trọng, chỉ cần nói linh tinh là đủ, phải không?” - Cô không nhìn vào Edwin.

“Ừ, cứ thế này là được rồi. Nhưng thôi. OK, chị đợi ở đây nhé.” - Edwin nói.

“Ừ.” - Blue đáp đầy tán thành.

Edwin đến gần Harvey - người vừa mới đặt mic xuống. Harvey quay sang và ngay lập tức nhận ra cậu là ai. Ông ấy bỏ mũ ra. Edwin đưa tay ra bắt, nhưng Harvey áp tay lên gáy và ôm cậu vào lòng. Họ ôm nhau lâu đến mức Edwin cảm thấy hơi bối rối, nhưng cậu không đẩy ông ra. Bố cậu có mùi như da thuộc và thịt xông khói.

“Con đến lúc nào thế?” - Harvey hỏi.

“Con là người đầu tiên, à, một trong hai người đầu tiên đến đây.” - Edwin trả lời.

“Con nghiêm túc với powwow, nhỉ?”

“Con là thành viên ban tổ chức. Bố biết đấy!”

“Ừ nhỉ. Xin lỗi con. À, còn đây Jacquie Red Feather.” - Harvey nói, chỉ vào người phụ nữ đứng tuổi bên cạnh chỗ Harvey mới ngồi.

“Edwin.” - Edwin tự giới thiệu và đưa tay ra.

“Jacquie.” - Bà nói.

“Blue ơi.” - Edwin chụm tay lên miệng gọi như thể cô ở rất xa và cậu phải hét lên. Blue bước tới, nét mặt căng thẳng.

“Blue, đây là bố tôi, Harvey, và đây là bạn của ông, cô Jacquie... gì nhỉ?”

“Red Feather.” - Jacquie nhắc lại.

“Phải rồi, và đây là Blue.”

Khuôn mặt của Blue chuyển sang trắng bệch. Cô đưa tay ra và cố nở một nụ cười, nhưng nó chỉ khiến trông cô như đang cố ngăn mình nôn mửa.

“Rất vui được gặp hai cô chú, nhưng, Edwin ơi, chúng ta nên trở lại thôi.”

“Thôi mà, chúng ta chỉ vừa mới qua đây.” - Edwin nói và nhìn cha mình như hỏi: Phải không?

“Ừ, nhưng chúng ta có thể gặp họ sau, còn cả ngày dài mà, chúng ta ở ngay bên kia thôi.” - Blue đáp, chỉ về phía chỗ họ ngồi.

“Thôi được.” - Edwin đáp và bước đến gần cha cậu một lần nữa để bắt tay. Sau đó, cả hai vẫy tay và rời đi.

“Được rồi. Có hai chuyện...” - Blue mở lời.

“Thật là điên rồ.” - Cậu cười nụ cười tươi nhất có thể.

“Tôi nghĩ rằng người phụ nữ đó là mẹ tôi.”

“Gì cơ?”

“Cô Jacquie ấy.”

“Ai cơ?”

“Người phụ nữ bên cạnh bố cậu lúc nãy.”

“Ờ... Đợi đã, cái gì cơ?”

“Tôi biết. Tôi không biết. Tôi không biết chuyện quái gì đang xảy ra ngay lúc này, Ed ạ!”

Họ trở lại chỗ ngồi. Edwin nhìn sang Blue và cố cười, nhưng khuôn mặt cô trắng bệch.

Thomas Frank

“Anh ổn chứ?” - Bobby Big Medicine hỏi sau khi bài hát kết thúc. Thomas có vẻ ỉu xìu, hoặc là không, nhưng ông ta cứ cúi mặt xuống như có thể nhìn xuyên qua mặt đất và thấy thứ gì đó hay ho dưới ấy.

“Tôi nghĩ muốn đi đâu đó.”

“Để uống hả?” - Bobby hỏi.

“Để chơi hay hơn.” - Thomas đáp.

“Tập trung tất cả tinh thần của anh lại cho việc này.” - Bobby nói, và xoay dùi trống thành một vòng tròn.

“Tôi cảm thấy ổn.”

“Cảm thấy ổn là chưa đủ. Anh phải chơi trống hết mình vì họ.” - Bobby vừa nói vừa chỉ xuống đám đông dưới sân vận động.

“Tôi có biết hết những bài hát mà ta sẽ chơi ngày hôm nay không?”

“Gần hết, nhưng không sao, anh có thể bắt kịp.”

“Cảm ơn, người anh em!” - Thomas đáp.

“Hãy đặt lời cảm ơn của anh vào đó, ngay bây giờ.” - Bobby chỉ vào bộ trống.

“Tôi muốn cảm ơn vì đã mời tôi đến đây.” - Thomas giải thích, nhưng Bobby không nghe. Ông ta đã quay sang nói chuyện với một trong những tay trống khác. Bobby là như thế, hết mình vì bạn rồi lại rời đi. Ông ta không coi những việc này là ân huệ cá nhân. Bobby chỉ muốn một tay trống và thích cách Thomas đối xử với âm nhạc. Thomas đứng lên vươn vai, thực sự cảm thấy vui vẻ. Ca hát và đánh trống là tất cả những gì anh cần để cảm thấy trọn vẹn, mãn nguyện, như thể được trở về đúng nơi mình thuộc về - ngay ở trong ý nghĩa và giai điệu của những bài hát.

Thomas đi dạo quanh các gian hàng đồ trang sức và thảm trải. Anh để ý tất cả những người đến từ Trung tâm Văn hoá Indian. Có lẽ anh nên tìm Blue và nói lời xin lỗi. Việc đó sẽ giúp mọi chuyện trở nên nhẹ nhõm hơn, giúp tiếng trống của anh thăng hoa hơn, chân thực hơn. Anh thấy cô, nhưng chợt nghe tiếng la hét vang lên từ đâu đó.

Loother và Lony

Mặt trời cuối ngày đổ bóng xuống Loother và Lony trên khán đài. Hai đứa nhóc đã hết chuyện để phàn nàn với nhau và dần trở nên mất kiên nhẫn vì sự im ắng kéo dài. Không cần phải bàn bạc, lũ trẻ đứng dậy và đi về phía sân vận động để tìm Orvil. Lony nói rằng cậu muốn đến gần chỗ người ta chơi trống để xem nó nghe thật gần sẽ thế nào.

“Nó chỉ to ơi là to thôi.” — Loother nói.

“Ờ, nhưng em vẫn muốn xem.”

“Muốn nghe chứ.” - Loother sửa lại.

“Anh hiểu ý em mà.”

Bọn trẻ tìm đường đi tới chỗ ban trống, đầu Loother cứ xoay đi xoay lại để tìm Orvil. Cậu nói với Lony rằng họ có thể đi nghe trống nhưng phải dừng lại để mua nước chanh trước đã. Lony chẳng quan tâm đến bất kỳ thứ gì liên quan đến cái gọi là powwow mà Orvil kéo chúng vào, cho đến giờ phút này. Những thứ anh ấy nói về trống ấy. Cậu không biết là nó ồn ào đến thế, và hoá ra giọng của ca sĩ lại nghe như vậy khi biểu diễn trực tiếp.

“Anh có nghe thấy tiếng hát đó không?” - Lony hỏi Loother trước khi họ đi xuống.

“Có, và nó nghe giống hệt mấy bài hát chúng ta đã nghe hàng trăm lần trong tai nghe của Orvil.” — Loother đáp.

Chúng ngang qua chỗ những vũ công tụ tập và nhìn lên đầy tò mò. Mọi người không để tâm nhìn khiến hai đứa trẻ phải né vũ công mà đi. Lony cứ dạt về phía tiếng trống, còn Loother thì phải túm lấy cậu để kéo cậu về phía quầy nước chanh. Hai đưa đã gần tới nơi khi bị giật mình bởi tiếng la hét đằng sau.

Daniel Gonzales

Daniel đã đeo sẵn kính VR. Sức nặng của nó chúi đầu cậu xuống một chút. Nhưng điều đó khiến góc nhìn của cậu trùng với góc quay của chiếc máy bay không người lái, và khiến cậu cảm thấy như thể mình đang bay đến sân vận động.

—

Daniel chờ đợi trước khi bắt đầu bay lượn. Cậu phải kiên nhẫn vì lượng pin có hạn và cậu không muốn bỏ lỡ bất cứ điều gì. Cậu muốn tận dụng nó. Cậu ước mọi người từ bỏ kế hoạch để chỗ súng không dùng đến. Daniel đã bị giấc mơ về cảnh mọi người chạy loạn trên đường phố và tiếng súng nổ khắp nơi kéo giật ra khỏi giấc ngủ mỗi đêm trong tuần trước powwow. Cậu đã nghĩ rằng đó là giấc mơ “tận thế thây ma” mà mình thường mơ, cho đến khi nhận ra tất cả nhân vật trong đó đều là người Indian. Không phải vì họ ăn mặc như người Indian, cậu chỉ biết vì đơn giản là biết. Những giấc mơ luôn kết thúc theo cùng một kiểu. Thi thể rải đầy mặt đất. Sự im lặng của tử thần, cái nóng cháy da thịt của đạn găm trong cơ thể.

—

Trời sáng vẫn sáng khi cậu tới đỉnh sân vận động. Daniel nghe tiếng mẹ bước xuống cầu thang. Chuyện này thật bất thường vì mẹ cậu đã không ra khỏi phòng kể từ khi Manny chết.

“Không phải lúc này, mẹ ơi.” - Cậu nói, rồi cảm thấy giọng mình hơi sẵng nên thêm vào: “Đợi con một chút.”

Daniel hạ cánh trên mặt dãy bàn — nơi vẫn đang hoàn toàn vắng người nếu không tính đám hải âu. Cậu không muốn bà nhìn thấy cái kính bảo hộ vì biết rằng mẹ sẽ nghĩ rằng nó đắt tiền.

“Mẹ ổn chứ?” - Daniel nói vọng lên từ dưới cầu thang. Bà đã đi được nửa chừng.

“Con đang làm gì ở dưới đó thế?”

“Chẳng gì cả, mẹ ơi, con chỉ ngồi chơi thôi.” - Daniel đáp.

“Lên đây ăn tối với mẹ, mẹ sẽ nấu gì đó cho con.”

“Mẹ đợi chút.” - Cậu đáp một cách thiếu kiên nhẫn. Daniel muốn quay trở lại với máy bay không người lái đang đậu trên dãy bàn thứ ba, lãng phí lượng pin đầy quý giá.

“Được rồi, Daniel.” - Mẹ cậu đáp. Giọng bà nghe buồn bã đến mức khiến cậu muốn mặc kệ cái máy bay không người lái ở đó và đi ăn tối ngay.

“Con sẽ lên ngay, mẹ nhé. Có được không?”

Bà không đáp.

Blue

Blue không biết tại sao cô cảm thấy rất lo lắng về cái két. Cô biết tiền nong là việc quan trọng, nhưng cô không muốn biết tại sao mình bắt đầu nghĩ đến chỗ tiền thưởng ấy quá nhiều... Suốt quãng thời gian chuẩn bị cho powwow cho đến tận sáng nay nó vẫn chẳng phải là vấn đề. Thẻ quà tặng trong một chiếc két sắt nặng, và ai lại đi cướp powwow? Và có quá nhiều thứ khác để bận tâm. Chẳng hạn như chuyện cô vừa gặp mẹ ruột. Chắc thế. Nhưng có một vài kẻ dáng dấp côn đồ đang đứng gần đó. Blue bận tâm nhiều bởi sự hiện diện của họ.

Edwin thì ngồi bên cạnh ăn hạt hướng dương. Điều này khiến cô muốn phát khùng vì đáng nhẽ ra phải khéo léo tách vỏ và ăn phần nhân thôi, nhưng cậu ấy lại nhét từng nắm đầy vào miệng rồi nhai cho đến khi có thể nuốt hết cả vỏ lẫn nhân.

Những gã lạ mặt kia tiếp tục đến gần chỗ họ hơn nữa, trông đầy vẻ đáng nghi. Cô lại tự hỏi: Ai sẽ cướp một powwow cơ chứ? Ai mà có thể biết về powwow đủ rõ để cướp? Blue cố gạt đi ý nghĩ nhưng không ngừng nhìn xuống chân bàn để đảm bảo nó vẫn nằm đó an toàn dưới sự che phủ của chiếc chăn hiệu Pendleton được trang trí hoa văn màu đỏ, vàng và xanh ngọc. Edwin nhìn cô, nở một nụ cười khoe răng hết cỡ. Răng cậu dính đầy vỏ hạt hướng dương. Cô vừa ghét lại vừa yêu cậu vì điều đó.

Dene Oxendene

Dene đang ở trong gian kể chuyện của mình khi nghe thấy những phát súng đầu tiên. Một viên đạn bắn xuyên qua lớp màn che mỏng. Cậu vội chạy tới góc gian và tựa lưng vào cột gỗ. Cậu thấy thứ gì đó đập vào lưng mình, rồi những bức tường rèm đen của gian hàng bắt đầu sụp đổ xung quanh.

Toàn bộ phần khung tạm bợ của gian hàng đổ lên người Dene. Cậu không thể di chuyển. Có thể không? Cậu không dám thử. Cậu biết, hay nghĩ mình biết, rằng cậu sẽ không chết bởi thứ đã đập vào lưng mình. Dene quay người lại và sờ thấy mảnh gỗ - một trong bốn thanh trụ dựng nên gian hàng. Khi đẩy thanh gỗ ra, Dene cảm thấy thứ gì đó nóng hổi nằm trong đó. Viên đạn. Nó đã gần như xuyên qua và suýt nữa thì chạm đến cậu. May mắn là nó đã dừng lại. Thanh trụ đã cứu mạng Dene. Gian hàng là tất cả những gì chắn giữa cậu và viên đạn đó. Súng vẫn tiếp tục nổ. Cậu bò ra ngoài qua tấm màn đen. Trong một giây, ánh sáng ban ngày làm cậu chói mắt. Dene dụi mắt và nhìn thấy một chuyện tưởng như không thể xảy ra. Calvin Johnson, thành viên ủy ban powwow, đang cầm một khẩu súng trắng nằm trên mặt đất, hai kẻ khác đang nhắm bắn vào cả bên trái lẫn phải anh ta. Một trong số họ mặc regalia. Dene nằm dán bụng vào mặt đất. Đáng lẽ cậu nên ở lại dưới gian hàng đã sụp đổ của mình.

Orvil Red Feather

Orvil đang đi bộ về phía sân thi đấu thì nghe thấy tiếng súng. Cậu lập tức nghĩ đến hai đứa em của mình. Bà Opal sẽ giết cậu nếu cậu thì sống còn bọn nhóc thì không. Orvil đột ngột bị một lực đẩy ngã về phía trước, dúi cơ thể xuống đất. Cậu nghe thấy tiếng nổ rất trầm xuyên qua người. Ngửi thấy mùi cỏ sát bên mũi và Orvil biết. Cậu không muốn nhận thức được điều đang xảy ra, nhưng cậu biết. Orvil cảm nhận luồng hơi ấm và ẩm ướt của máu đang tràn ra đầu ngón tay khi sờ xuống bụng. Cậu vẫn có thể di chuyển. Orvil ho, chẳng rõ thứ tràn ra khỏi miệng là máu hay nước bọt. Cậu muốn được nghe tiếng trống thêm một lần nữa. Cậu muốn đứng dậy, bay ra khỏi lớp lông vũ nhuốm máu. Cậu muốn nhìn lại tất cả mọi thứ từng làm. Cậu muốn tin rằng mình biết cách nhảy như đang cầu nguyện và muốn cầu nguyện cho một thế giới mới. Cậu muốn giữ nhịp thở. Cậu cần phải giữ nhịp thở đều. Cậu cần phải nhớ rằng mình cần thở.

Calvin Johnson

Calvin đang đứng, cúi đầu sau chiếc mũ kéo thấp và nhìn vào điện thoại, nhưng đôi mắt cứ chốc chốc lại liếc lên. Anh đứng đằng sau chỗ Blue và Edwin ngồi để khỏi bị họ bắt gặp. Anh nhìn sang Tony, người đang hơi có vẻ nhún nhảy, đôi chân gã trông uyển chuyển đến mức dường như gã sẵn sàng khiêu vũ bất cứ lúc nào. Tony là người sẽ thực hiện vụ cướp. Những người còn lại chỉ đứng đó để hỗ trợ phòng khi mọi chuyện xảy ra không theo dự tính. Octavio chưa bao giờ giải thích lý do tại sao gã lại muốn Tony mặc regalia và là người trực tiếp lấy tiền. Calvin đoán là bởi vì một người mặc regalia sẽ khó bị nhận ra và khó bị điều tra hơn.

Octavio, Charles và Carlos đứng ở gần cái bàn, trông bọn chúng có vẻ hoang mang. Calvin nhận được một tin nhắn trong nhóm chat từ Octavio, hỏi rằng Mọi chuyện ổn chứ, Tony? Calvin không thể ngăn mình ngừng đi về phía cái bàn khi thấy Tony cũng làm vậy. Rồi Tony dừng lại. Octavio, Charles và Carlos nhìn theo, quan sát gã nhún nhảy một chút. Dạ dày Calvin đảo lộn. Tony lùi lại, vẫn đối mặt với họ, sau đó gã đột nhiên quay người đi về hướng khác.

Octavio lập tức hành động. Calvin chưa bao giờ cầm một khẩu súng nào cả. Trọng lượng của nó thật khủng khiếp. Một kiểu sức nặng kéo anh lại gần Octavio - người bây giờ đang chĩa súng vào Edwin và Blue. Gã hướng nòng đến cái két an toàn. Gã trông vô cùng bình tĩnh. Calvin đưa tay nắm lấy cò súng khi Edwin cúi xuống để mở két.

Octavio nhìn sang bên phải rồi bên trái, với túi thẻ quà tặng trong tay. Và rồi thằng khốn Carlos đột ngột quay súng về phía Octavio. Calvin nhìn thấy chuyện đó xảy ra trước Octavio. Charles cũng chĩa súng vào Octavio, hét lên ra lệnh cho Octavio bỏ súng xuống và đưa cho gã cái túi. Carlos cũng hét điều tương tự từ đằng sau. Hai thằng Charles chết tiệt.

Octavio ném cái túi thẻ quà tặng vào Charles đồng thời bắn những phát súng đầu tiên về phía ấy. Charles lùi về sau và bắn trả. Octavio bị trúng đạn nhưng cố tiếp tục nổ súng. Calvin trông thấy một đứa trẻ mặc regalia đứng ngay sau Charles khoảng mười feet. Mọi chuyện đã rối tung rồi, Calvin không có thời gian để suy nghĩ về điều đó bởi vì Carlos đã bắn ba hoặc bốn phát vào lưng Octavio. Gã đã có thể bắn nhiều hơn nữa, nhưng cái máy bay không người lái của Daniel, chợt đập xuống đầu Carlos khiến gã bất tỉnh. Calvin, với khẩu súng đang không nhắm vào ai, ngón tay giữ trên cò, sẵn sàng, bỗng cảm thấy một viên đạn đáp trúng xương hông. Khuỵu xuống trên một đầu gối, Calvin trúng thêm một phát nữa vào bụng, và anh cảm thấy sự nặng trĩu đau đớn dội lên, như thể anh đã uống quá nhiều nước cùng một lúc. Thật kỳ lạ khi một cái lỗ lại khiến ta cảm thấy đầy ứ. Vừa ngã xuống, Calvin vừa thấy Carlos bị trúng đạn bay tới từ phía Tony.

Nằm dưới đất, Calvin thấy anh trai mình xả súng vào Tony. Anh cảm nhận được từng ngọn cỏ nhỏ xíu đâm nhẹ vào mặt mình. Đó là tất cả những gì còn lại trên thế giới, những ngọn cỏ. Và rồi anh không nghe thấy tiếng nổ nào nữa. Anh ấy không nghe thấy gì thêm nữa.

Thomas Frank

Ông chưa bao giờ tưởng tượng được rằng đạn lại được bắn như vậy. Nhưng sau đó, Thomas thấy mọi người chạy đi, vấp ngã và la hét, nói chung là mất sạch bình tĩnh vì ngay sau đó, rất nhanh sau đó, ông nhìn thấy súng - thứ cuối cùng có thể xuất hiện trong tâm trí Thomas. Thomas hoang mang ngồi thụp xuống. Ngồi xổm và đờ đẫn nhìn những gì đang diễn ra. Ông không thể xác định kẻ xả súng, hay những kẻ xả súng. Thật ngu ngốc khi Thomas đứng lên để nhìn rõ mọi chuyện hơn. Ông nghe thấy một tiếng rít chói tai gần đó, và ngay khi nhận ra rằng đó là tiếng đạn sượt qua, một viên đạn khác găm trúng họng ông. Lẽ ra ông nên cúi người thấp nhất có thể, ông nên bò trên mặt đất, giả chết, nhưng ông đã không và bây giờ Thomas ngã xuống, tay ôm lấy phần cổ nơi viên đạn đi vào. Ông không rõ viên đạn đến từ đâu, nhưng đó chẳng phải vấn đề bởi vì máu đang chảy tràn qua những kẽ ngón tay, không sao ghìm giữ được.

Tất cả những gì ông biết là súng vẫn tiếp tục nổ còn mọi người thì la hét và ai đó đang ở gần, giữ đầu ông trong lòng họ. Ông không thể mở mắt ra nhìn, nhưng nơi viên đạn nằm lẫn trong máu thịt thì nóng như địa ngục. Người ấy quấn thứ gì đó quanh cổ và thắt chặt lại, đó có thể là một chiếc áo sơ mi hay khăn choàng, họ đang cố gắng giúp ông cầm máu. Ông không biết có phải mình đang nhắm mắt hay mọi chuyện khiến ông đột nhiên bị mù, rằng ông không thể thấy thứ gì nữa và một giấc ngủ quả là ý tưởng hay, rằng bất kể giấc ngủ có ý nghĩa gì, chỉ đơn giản là ngủ không mộng mị từ giờ trở đi. Nhưng một bàn tay đập vào khuôn mặt ông, kéo đôi mắt ông mở ra. Thomas chưa bao giờ tin vào Chúa cho đến lúc này, ông cảm nhận được sự hiện diện của Chúa nơi khuôn mặt. Ai đó hoặc cái gì đó đang cố gắng giữ ông ở lại. Thomas cố gắng nâng cơ thể mình lên, nhưng không thể. Giấc ngủ trườn đến đâu đó bên dưới ông, thấm vào da ông, và ông lỡ nhịp hơi thở, cố gắng từng hơi. Trái tim - thứ đã vô thức vì ông mà đập suốt cả cuộc đời, giờ chợt chậm lại. Ông không thể làm gì khác ngoài việc chờ đợi hơi thở tiếp theo với niềm hy vọng rằng nó sẽ đến. Chưa bao giờ Thomas cảm thấy nặng nề đến vậy, và cảm giác bỏng rát sau gáy, nhức nhối đớn đau như thể đây là vết bỏng đầu tiên từ khi lọt lòng. Suốt thời thơ ấu, Thomas đã sợ sự vĩnh hằng dưới địa ngục tìm đến ông, và nó đang ở ngay đây, trong vết bỏng trộn lẫn hơi lạnh từ lỗ hổng trên cổ ông. Nhưng nỗi sợ xuất hiện rồi biến mất, và ông sẽ đến nơi. Trong cảm giác của sự huy hoàng. Không quan trọng làm thế nào mà ông đến được đây. Hay tại sao ông lại ở đây. Hay ông sẽ ở lại đây trong bao lâu. Sự huy hoàng thật hoàn hảo và đó là tất cả những gì ông có thể có được, trong một giây, một phút hay một khoảnh khắc, cảm giác được chết và được sống mãi mãi. Vì vậy, ông không cố vươn lên, nhưng cũng không bị chìm xuống, không lo lắng về những gì sắp tới. Thomas ở đây, sắp chết, nhưng ông sẽ ổn thôi.

Bill Davis

Bill nghe thấy tiếng súng nổ phía sau bức tường bê tông dày ngăn cách lễ hội với nhân viên sân vận động. Ông nghĩ về Edwin trước cả khi hiểu thứ âm thanh dồn dập ấy là gì. Ông lập tức đứng dậy và tiến về phía tiếng ồn. Ông chạy qua cánh cửa dẫn ra khu vực lễ hội. Bill ngửi thấy mùi thuốc súng, cỏ và đất. Cảm giác lẫn lộn của sự sợ hãi và can đảm khi phải đối mặt với nguy hiểm chạy dọc dưới da làm ông toát mồ hôi lạnh. Bill tăng tốc. Tim ông đập cùng nhịp với mạch trên thái dương. Ông nhảy cóc xuống cầu thang để nhanh chóng tới nơi. Khi đến gần bức tường bê tông, điện thoại ông rung lên trong túi. Bill bước chậm lại. Đó có thể là Karen. Có lẽ Edwin đã gọi cho cô ấy. Có lẽ Edwin đang gọi cho Bill. Bill chống tay lên gối, lần bước trên cầu thang nằm giữa tầng một và tầng hai. Ông nhìn vào màn hình điện thoại. Đó là Karen.

“Karen.”

“Em đang trên đường đến đó, anh yêu.” - Karen nói.

“Không! Karen. Dừng lại. Quay lại đi!”

“Tại sao? Chuyện gì đang...”

“Đang có một cuộc xả súng. Gọi cảnh sát! Đỗ xe lại! Gọi cảnh sát đi!” - Bill nói.

Bill để điện thoại xuống bụng và ngẩng đầu lên nhìn. Ngay lập tức ông cảm thấy một vết bỏng bùng lên ở bên phải đầu mình. Ông đưa tay lên tai. Nơi đó phẳng lì. Ướt. Nóng. Không kịp suy nghĩ, Bill áp điện thoại lên nơi đã từng là một cái tai.

“Kare...” - Bill chưa kịp nói xong thì một viên đạn khác bay tới. Găm thẳng vào mắt phải, xiên một đường ngọt sớt qua đầu ông. Thế giới đảo lộn.

Đầu Bill ngã xuống, đập mạnh vào nền bê tông. Điện thoại rơi trên đất, trước mặt ông. Ông nhìn số giây đếm thời gian cuộc gọi của họ nhích lên. Đầu Bill nhói buốt, không hẳn là đau đớn, chỉ là một cơn nhói biến thành vết thương hở. Đầu ông như thể một quả bóng đang phình to. Từ “xuyên thủng” vang lên và mọi thứ rung như tiếng chuông. Âm thanh huýt sáo vọng về từ đâu đó sâu thẳm bên dưới, những làn sóng tiếng rè rè vỗ nhịp - tiếng gọi mà ông có thể cảm thấy từ trong răng. Ông nhìn máu mình rỉ ra dưới đầu thành hình vòng cung. Ông không thể di chuyển. Ông tự hỏi họ sẽ dùng cái gì để tẩy sạch nó. Bột natri peroxide là hiệu quả nhất cho việc tẩy ố mặt bê tông. Bill nghĩ: Xin đừng thế này. Karen vẫn đang đợi ở đó; đồng hồ tính giây cuộc gọi vẫn đếm. Ông nhắm mắt lại, tất cả những gì có thể nhìn thấy là một vệt mờ màu xanh lá cây, ông ngỡ mình đang nhìn thấy màu xanh lá cây của thảm cỏ trải mặt sân vận động với đôi mí nhắm nghiền. Ông nhớ rằng mình đã từng bắt gặp tấm màng xanh mờ như thế này. Một quả lựu đạn đã rơi rất gần. Ai đó hét lên để nhắc ông tìm chỗ trốn, nhưng cơ thể ông như đóng băng. Ông bị thương và nằm rạp trên mặt đất. Tiếng chuông reo lên trong đầu ông cũng giống hệt lúc này, làm răng ê ẩm. Ông tự hỏi liệu mình có thể thoát ra khỏi đó không. Nhưng chẳng còn quan trọng nữa. Ông dần chìm vào mê man. Ông đang rời đi. Bill đang trôi đi.

Opal Viola Victoria Bear Shield

Tiếng súng nổ vang khắp sân vận động. Tiếng thét đông đặc không khí. Opal đi nhanh nhất có thể để xuống tầng một. Cô bị hàng người hoảng loạn đẩy về phía sau, chìm lẫn vào đám đông. Opal không hiểu sao mình không nghĩ ra từ trước, nhưng ngay khi nhớ rằng có thể gọi cho lũ trẻ, cô lấy điện thoại ra. Cô gọi cho Orvil đầu tiên nhưng điện thoại của cậu chỉ đổ chuông rồi lại đổ chuông. Sau đó, cô gọi Loother. Cuộc điện thoại bị gián đoạn. Cô chỉ có thể nghe những chữ dang dở. Một âm thanh đứt gãy. Cô nghe cậu gọi, Bà ơi! Cô đưa tay lên miệng mũi để nắm lại tiếng nức nở. Cô tiếp tục lắng nghe để xem đường truyền có trở nên rõ ràng hơn không. Opal băn khoăn suy nghĩ, Có ai đang đến để đưa chúng ta ra khỏi đây không? Ngay lúc này? Cô thậm chí còn không hiểu mình có ý gì.

Ngay khi ra khỏi cổng trước, Opal nhìn thấy đám trẻ. Nhưng chỉ có Loother và Lony. Cô vội chạy đến. Loother vẫn nắm chặt cái điện thoại. Cậu thấy cô và chỉ vào nó. Opal không thể nghe thấy giọng nói của Loother, nhưng cô biết thằng bé muốn nói, Chúng cháu đang cố gắng gọi anh ấy.

Jacquie Red Feather

Tay Harvey đặt trên vai Jacquie, cố gắng ghìm cô xuống. Anh cố giữ Jacquie nằm thấp cùng mình. Jacquie nhìn anh. Lông mày Harvey cau lại, nét mặt căng thẳng như muốn nói việc trốn đi là rất quan trọng. Nhưng Jacquie giãy ra để đi về phía âm thanh và tay anh trượt khỏi người cô.

“Jacquie!” - Cô nghe tiếng anh nghiến răng thì thầm sau lưng hoà với tiếng đạn xéo, tiếng súng nổ và tiếng gió rít. Rất gần. Cô khom lưng một chút nhưng không ngừng bước đi. Có rất nhiều người nằm sõng soài trên mặt đất, trông như đã chết. Cô nghĩ đến Orvil. Cô vừa mới xem cậu nhảy Vũ điệu khai mạc lúc nãy.

Trong một giây, Jacquie đã ngỡ nó có thể là một màn biểu diễn nghệ thuật. Xác người mặc regalia nằm la liệt khiến khung cảnh trông như cuộc thảm sát. Cô nhớ mẹ từng kể cho hai chị em câu chuyện về đảo Alcatraz, chuyện một nhóm người Indian đã chiếm lấy nó, chỉ khoảng năm, sáu người, đã chiếm lấy hòn đảo như một màn trình diễn nghệ thuật năm năm trước khi cuộc nổi dậy thực sự xảy ra. Câu chuyện đã luôn mê hoặc cô. Cái cách nó bắt đầu.

Cô nhìn thấy những kẻ nổ súng, rồi lướt quanh mặt sàn để tìm sắc cam của bộ regalia mà Orvil mặc. Nó nổi bật nhờ màu cam hồng sáng hiếm thấy ở trang phục truyền thống. Cô ấy không thích màu sắc quá đỗi sặc sỡ như thế, điều đó càng khiến việc định vị nó trở nên dễ dàng.

Trước khi biết chắc rằng đó là cậu bé, trước cả khi cô có thể cảm nhận hoặc suy nghĩ hay quyết định bất cứ điều gì, cô đã tiến về phía đứa cháu trai. Cô biết đi bộ ngoài này là rất nguy hiểm, thẳng tiến về phía súng nổ. Nhưng chẳng quan trọng. Giữ nhịp chân bước đều, cô dán mát vào Orvil.

Mắt cậu bé nhắm nghiền khi cô đến bên cậu. Cô đặt hai ngón tay vào cổ Orvil. Mạch vẫn còn đập. Cô muốn hét lên nhờ giúp đỡ, nhưng thanh âm vang lên không phải là từ ngữ trọn vẹn. Đó là âm thanh phát ra từ dưới chân, trên mặt đất, là âm thanh Jacquie ôm cơ thể Orvil vào lòng. Cô bỏ lại tiếng súng ở sau lưng khi bế đứa trẻ xuyên qua đám đông, về phía lối ra.

“Xin lỗi.” - Cô nói giữa dòng người hỗn loạn: “Làm ơn!”.

“Ai đó giúp với!” - Cô nghe mình khóc nức bên lối vào. Và rồi, cô nhìn thấy chúng ở đó. Ngay cạnh cổng. Loother và Lony.

“Opal đâu?” - Cô hỏi hai đứa trẻ. Lony đang khóc, cậu bé chỉ về phía bãi đỗ xe. Jacquie nhìn xuống Orvil, cánh tay cô run lẩy bẩy. Loother bước tới và vòng tay quanh người Jacquie, cậu bé quan sát khuôn mặt anh trai.

“Anh ấy trắng bệch.” - Loother nói.

Khi Opal đỗ xe trước mặt họ, Jacquie thấy Harvey chạy đến. Cô không biết tại sao anh ta lại đến, hoặc tại sao cô vẫy tay gọi tên anh ta. Tất cả họ chui vào chiếc xe hiệu Smith Ford Bronco của Opal và Opal nhấn mạnh chân ga.

Blue

Blue và Edwin xoay sở để chạy đến bãi xe mà không phải dừng lại. Edwin dần đuối hơi và bắt đầu trông nhợt nhạt. Blue đeo dây an toàn cho Edwin, khởi động xe đi thẳng đến bệnh viện. Cô chọn tự đi vì chưa thấy tăm hơi của xe cứu thương đâu hết, và vì Edwin đã ngã quỵ xuống ghế, mí mắt khép hờ, cũng vì cô biết đường cũng như có thể đến đó sớm hơn bất kỳ ai.

Sau khi vụ nổ súng dừng lại, Blue hầu như không thể nghe thấy Edwin đang cố nói gì với mình.

“Chúng ta phải đi.” - Edwin nói. Cậu muốn ám chỉ đến bệnh viện. Cậu muốn cô đưa đi. Cậu đúng. Sẽ không có đủ xe cứu thương cho tất cả mọi người. Ai mà biết có bao nhiêu người đã bị bắn cơ chứ. Edwin đã bị dính một phát đạn vào bụng.

“Được rồi.” - Blue nói. Cô cố giúp cậu đứng dậy, choàng tay cậu qua vai và kéo lên. Edwin nhăn mặt một chút nhưng tỏ ra im lặng suốt quãng đường.

“Giữ chặt vết thương, đừng để bị chảy máu quá nhiều!” - Blue dặn. Cậu đang ôm ba hoặc bốn chiếc áo phông in chữ Đại lễ Powwow Oakland trên bụng. Cậu lần tay ra sau lưng và khuôn mặt nhợt đi.

“Nó xuyên qua...” - Edwin thì thào: “...qua lưng.”

“Mẹ kiếp!” - Blue nói: “Thế là tốt hay không tốt? Chết tiệt, tôi cũng chẳng biết nữa!” - Blue vòng tay ôm lấy cậu và để cậu dựa vào mình. Họ chật vật suốt quãng đường ra khỏi sân vận động để đến xe của Blue.

—

Khi Blue đến bệnh viện Highland thì Edwin đã bất tỉnh. Cô liên tục nói chuyện, la hét, gọi để lay tỉnh cậu. Có thể có một bệnh viện gần hơn, nhưng cô biết Highland. Cô bấm còi, cố gắng đánh thức Edwin và tìm ai đó đến giúp đỡ. Blue với tay ra tát nhẹ vài lần lên má Edwin. Đầu cậu hơi chuyển động một chút.

“Cậu phải tỉnh dậy, Ed ơi!” - Blue gọi: “Chúng ta đến nơi rồi.”

Cậu không đáp.

Blue chạy vào trong để tìm nhân viên y tế với cáng khiêng ra giúp.

Khi ngang qua cửa tự động trước phòng cấp cứu, cô thấy một chiếc Ford Bronco đỗ lại. Cả bốn cánh cửa mở cùng một lúc. Harvey bước xuống đầu tiên sau đó là Jacquie, tay ôm một cậu bé mặc Regalia. Lúc Jacquie bước qua Blue, cũng là lúc hai y tá mang cáng của Edwin đến. Blue biết ngay là họ sẽ nhầm lẫn. Cô có nên để cậu bé trong tay Jacquie được sơ cứu trước? Bất kể Blue quyết định ra sao, y tá cũng vội vàng chạy tới kiểm tra và mang cậu bé đi. Harvey đến chỗ Blue và nhìn thấy Edwin đang nằm trong xe. Anh ta gật đầu với Edwin như muốn nói: Hãy dựng cậu ấy lên.

Harvey tát nhẹ vào má Edwin, cậu rên rỉ một chút nhưng không thể nhấc đầu dậy. Harvey hét lên điều gì ngắt quãng về việc nhờ ai đó ra đây giúp đỡ, sau đó mang Edwin ra khỏi xe và đưa tay ôm lấy cậu. Blue nắm lấy cánh tay còn lại của cậu và choàng nó quanh vai mình.

—

Hai nhân viên y tế đặt Edwin trên một cái giường cấp cứu. Blue và Harvey chạy theo khi họ đẩy cậu qua sảnh và qua những cánh cửa vẫn còn đung đưa.

—

Blue ngồi cạnh Jacquie - người đang nhìn chằm chằm xuống mặt đất, khuỷu tay chống lên đầu gối tạo thành từ thế mà ta vẫn ngồi khi chờ cái chết đến gần, khi chờ người thân ngồi trên xe lăn đi ra với một nụ cười méo mó, khi chờ bác sĩ bước tới và mang đến tin tốt. Blue muốn nói điều gì đó với Jacquie. Nhưng nói gì bây giờ? Blue nhìn sang Harvey. Ông ấy trông giống hệt Edwin. Và nếu Harvey và Jacquie ở cùng nhau, thì điều đó nghĩa là...? Không. Blue không cho phép suy nghĩ đó. Cô nhìn về phía đối diện Jacquie. Có hai đứa trẻ nhỏ hơn và một người phụ nữ trông khá giống Jacquie, có điều to lớn hơn nhiều. Người phụ nữ bắt gặp cái nhìn của Blue và cô vội quay đi. Cô ấy muốn hỏi chuyện gì đã xảy ra. Blue biết nó có liên quan đến powwow, đến vụ nổ súng, nhưng lại không biết mở lời thế nào. Cô chẳng biết làm gì ngoài chờ đợi.

Opal Viola Victoria Bear Shield

Opal biết Orvil sẽ vượt qua chuyện này. Cô tự nói với chính mình như vậy. Ý nghĩ của cô đang gào thét nếu nó có thể gào thét. Phải chăng nó có thể. Đó là những gì cô cố làm để giúp mình bấu víu vào lý do hy vọng mặc dù dường như chẳng có lý do gì để hy vọng. Opal muốn Jacquie và bọn trẻ nhìn thấy niềm tin vượt lên mọi thứ trên khuôn mặt của cô. Trông Jacquie không ổn chút nào. Như thể nếu Orvil không sống sót, thì chị ấy cũng sẽ đi theo. Có lẽ thế thật. Không ai trong số họ có thể trở lại nếu Orvil vĩnh viễn ra đi. Sẽ không còn gì trở lại như cũ.

Opal nhìn mọi người đang cúi đầu ngồi lặng yên quanh phòng chờ. Đến cả Loother và Lony cũng không thèm nghịch điện thoại. Điều đó làm cho Opal buồn. Cô gần như muốn chúng hãy cứ cắm cúi vào màn hình điện thoại đi.

Opal biết rằng không còn thời điểm nào phù hợp hơn để tin tưởng, cầu nguyện, cầu cứu, ngay cả khi cô đã từ bỏ hy vọng được giúp đỡ nằm lại trên hòn đảo tù tội năm mười một tuổi. Cô cố gắng hết sức giữ im lặng và nhắm chặt hai mắt. Chợt có tiếng vang vọng lại từ một cánh cửa cô tưởng đã đóng kín mãi mãi từ lâu. Nơi chú gấu bông cũ của Opal, Two Shoes, từng trò chuyện. Nơi cô từng nghĩ suy và tưởng tượng đến từ khi còn quá nhỏ để biết và hiểu. Giọng nói đó là của cô, rồi không phải là của cô. Nhưng cuối cùng lại vẫn quay về với Opal. Nó không thể đến từ nơi nào khác. Chỉ có Opal. Opal phải hỏi. Trước khi nghĩ về việc cầu nguyện, cô phải có đức tin. Cô tự gọi niềm tin đến nhưng cũng để nó tự đến với mình. Giọng nói ngân nga và cô nghĩ: Làm ơn. Dậy đi! Cô nói thành tiếng. Cô nói với Orvil. Cô cố mang suy nghĩ, giọng nói của mình vào căn phòng đó với cậu. Ở lại, Opal nói. Làm ơn. Cô nói thành tiếng. Ở lại. Cô nhận ra rằng có sức mạnh trong những lời cầu nguyện được nói thành tiếng. Cô khóc với đôi mắt nhắm nghiền. Đừng đi, con không thể đi.

Một bác sĩ đi ra. Chỉ một mà thôi. Opal nghĩ rằng đó là dấu hiệu tốt, họ thường cử hai người đi báo tử, có lẽ là để hỗ trợ cảm xúc cho nhau. Nhưng cô không muốn nhìn nét mặt người bác sĩ. Cô vừa muốn biết lại vừa không muốn biết. Cô muốn dừng mọi thứ lại, có thêm thời gian để cầu nguyện và chuẩn bị. Nhưng tất cả những gì thời gian đã và luôn làm chì là cứ thế trôi đi. Bất kể ra sao. Cô vô thức đếm số lần cánh cửa tự động đóng rồi lại mở. Bác sĩ đang nói gì đó, nhưng cô chưa thể nhìn hoặc nghe. Cô phải chờ xem điềm báo của số lần cửa đóng mở. Nó dừng lại ở số tám, Opal hít một hơi thật sâu rồi thở ra thành tiếng dài và nhìn lên vị bác sĩ.

Tony Loneman

Nghĩ rằng họ đang nhắm tới mình, Tony quay về phía tiếng súng. Gã thấy một đứa trẻ mặc regalia bị trúng đạn và ngã xuống sau lưng Charles. Tony nhấc súng lên và tiến về phía họ, không chắc phải nhắm vào ai. Tony thấy Carlos bắn vào lưng Octavio, rồi một chiếc máy bay không người lái đáp xuống đầu Carlos. Khẩu súng lên đạn đủ nhanh để gã bắn Carlos hai, ba lần, hoàn toàn hạ gục Carlos. Tony biết Charles đang bắn về phía mình, nhưng chưa viên đạn nào bay trúng đích. Khớp cò bị kẹt và khẩu súng trở nên quá nóng để tiếp tục cầm trên tay, Tony buộc phải vứt nó xuống. Viên đạn đầu tiên lao vào gã. Nó nhanh và nóng hổi ở bắp đùi, cả cơ thể gã rung lên dù biết viên đạn không thể di chuyển thêm nữa. Charles liên tục bóp cò nhưng toàn bắn trượt. Tony hiểu điều này nghĩa là có thể những người ở đằng sau đang trở thành nạn nhân, và gã nóng lên. Cảm giác căng cứng chạy khắp cơ thể. Tony biết nó. Gã thấy một lớp màng đen che phủ khoé mắt. Phần nào đó trong con người gã đang cố gắng rời đi, đi sâu vào làn sương tăm tối mà gã cố chôn dấu. Nhưng Tony muốn ở lại, và gã đã. Tầm mắt gã sáng lên một lần nữa.

Gã quyết định lao tới chỗ Charles đứng cách đó khoảng mười mét. Tony có thể cảm thấy những món đồ trang trí gắn trên trang phục của mình phần phật bay đằng sau lưng. Gã biết mình đang phải đối mặt với súng đạn bằng đôi tay trần, nhưng gã cảm thấy vững vàng hơn bất cứ thứ gì có thể xảy ra, tốc độ, sức nóng, kim loại, khoảng cách, thậm chí là thời gian.

Khi viên đạn thứ hai đáp trúng chân, Tony vấp ngã nhưng không mất đi tốc độ. Khoảng cách rút ngắn chỉ còn sáu mét, rồi ba mét. Một viên khác trúng vào cánh tay. Hai viên nữa trúng vào bụng. Gã cảm nhận cách chúng xuyên qua cơ thể mình nhưng lại không thấy đau. Tony cúi đầu nhìn những vết thương. Trọng lượng và tốc độ của những viên đạn đã cố hết sức đẩy gã về phía sau, kéo ghìm Tony xuống, nhưng gã không thể dừng lại, không phải bây giờ.

Khi chỉ còn cách Charles vài bước chân, Tony cảm thấy thứ gì đó rất tĩnh lặng ở trong chính mình dường như đang lan dần ra bên ngoài, khiến mọi thứ trầm xuống và gần như biến mất - tuyệt đối tĩnh lặng. Tony quyết không để bất cứ thứ gì cản đường. Gã rống lên. Âm thanh xuất phát từ sâu trong bụng rồi tràn mũi và miệng gã. Một tiếng gầm của máu. Tony mất thăng bằng một chút ngay trước khi lao thẳng vào Charles.

Gã đáp xuống Charles bằng tất cả sức lực còn lại. Charles đưa tay lên cổ Tony, Tony nắm chặt lấy nó. Tony thấy bóng tối len lỏi vào tầm nhìn của mình một lần nữa. Gã cố đẩy khuôn mặt của Charles ra. Gã chọc thẳng ngón cái vào mắt đối phương và ấn mạnh. Rồi Tony nhìn thấy khẩu súng của Charles rơi trên mặt đất. Cố hết sức, gã dồn trọng lượng và ngã sang một bên để nhặt lấy khẩu súng. Trước khi Charles kịp nhìn sang hoặc cố bóp cổ gã, Tony bắn một phát vào bên đầu Charles, gã nhìn thân thể đối phương đổ gục và đôi mắt mở trừng trở nên vô hồn.

Tony nằm ngửa ra, ngay lập tức xụi đi. Rã rời. Bầu trời đang dần tối hay là tầm nhìn của gã phủ bóng đen, gã đang chìm sâu và sâu hơn nữa, hướng về trung tâm Trái Đất, nơi gã sẽ tan thành dung nham, thành nước, thành kim loại lỏng hoặc bất cứ thứ gì dưới đó, thứ sẽ ôm lấy gã, giữ gã ở lại mãi mãi.

Nhưng mọi thứ chợt dừng lại. Dù không nhìn được, gã vẫn có thể nghe thấy một loại thanh âm giống như tiếng sóng, và cả giọng nói của Maxine từ xa. Giọng bà vang vọng như mỗi khi gọi tên gã từ trong bếp, còn gã thì trốn dưới gầm bàn, dán những mảnh nam châm lên mặt tủ lạnh. Tony tự hỏi mình đã chết hay chưa. Có phải căn bếp của Maxine là nơi thiên đường - hay địa ngục - của gã. Nhưng Maxine vẫn còn sống. Giọng bà ngân nga bài thánh ca Cheyenne cổ xưa mà bà thường hát trong khi chuẩn bị bữa tối.

Tony nhận ra gã lại có thể mở mắt, nhưng gã chọn để chúng đóng yên. Gã ý thức được thân thể mình đầy những vết hổng lỗ chỗ. Từng viên đạn như đang cố kéo ghìm gã xuống. Gã thấy bản thân mình bay lên, rời xa xác thịt trần tục, nhìn xuống thân thể cũ nằm dưới đó, và nhớ rằng đó chưa bao giờ thực sự là gã. Tony chưa bao giờ là Tony, cũng như Tony chưa bao giờ là Drome. Cả hai chỉ là những lớp mặt nạ chất chồng lên nhau.

Giọng hát của Maxine vẫn vang xa từ trong bếp và mang gã trở lại. Gã trở lại nơi đó, một đứa trẻ mới bốn tuổi, vào mùa hè trước khi học mẫu giáo. Gã đang ở trong bếp cùng với Maxine, không phải là Tony năm hai mươi mốt tuổi mà là Tony mới tròn bốn tuổi. Gã trở lại nơi đó một lần nữa, phiên bản những năm đầu đời. Cậu bé ngồi trên ghế giúp bà rửa bát. Cậu nhúng tay vào bồn rửa và thổi bong bóng vào lòng bàn tay bà. Bà không thấy thế là vui nhưng cứ kệ cậu nghịch ngợm, bận rộn lau bọt xà phòng đậu trên đỉnh đầu cậu bé. Cậu cứ hỏi bà mãi: Chúng ta là cái gì thế? Bà ơi, chúng ta là cái gì? Bà lặng im không đáp.

Tony lại nhúng tay vào bồn rửa đầy xà phòng và bát đĩa, thổi bong bóng về phía bà ngoại thêm lần nữa. Xà phòng dính vào nét mặt nghiêng mà chẳng bị lau đi, bà tiếp tục tập trung rửa bát. Tony nghĩ đây là điều buồn cười nhất mà cậu bé từng thấy. Và cậu không biết liệu bà có biết chuyện gì đang xảy ra, hoặc liệu họ có thực sự ở đó. Cậu không biết rằng phía bên kia chỉ còn là ký ức, cậu đang ở đây, trong khoảnh khắc mà Tony không thể nhớ lại rõ ràng mọi chuyện vì tất cả những thứ đang diễn ra lúc này. Cậu chỉ đơn giản là trở về căn bếp ngày xưa, thổi bong bóng bên bồn rửa.

Cuối cùng, sau khi bắt kịp hơi thở và cười thoả thích, Tony nói: “Bà ngoại ơi, bà biết! Bà biết chúng ở đó!”

“Cái gì cơ?”

“Bà ơi, bà đang đùa với cháu.” - Tony nói.

“Đùa cái gì?” - Maxine hỏi.

“Chúng ở ngay đó, bà ơi, cháu thấy chúng rất rõ bằng đôi mắt của mình.”

“Ra ngoài chơi đi, để bà rửa bát xong nào.” - Bà ngoại nói với bé Tony, nở một nụ cười cho cậu hiểu rằng Maxine biết khuôn mặt mình dính bong bóng xà phòng.

Tony chơi với mô hình ô tô Transformers[114] trên giường trong phòng ngủ. Cậu để bọn chúng đánh nhau như những thước phim quay chậm. Cậu lạc trong câu chuyện diễn ra nơi trí tưởng tượng của chính mình. Câu chuyện luôn là cùng nội dung. Có một trận chiến, rồi có sự phản bội, và có sự hy sinh. Những người tốt cuối cùng sẽ chiến thắng, chỉ là một trong số họ phải chết, như nhân vật Optimus Prime trong bộ phim Transformers mà Maxine cho cậu xem trên cái đầu băng VHS cũ, mặc dù bà nói cậu quá bé để hiểu. Khi cùng nhau xem đến đoạn Optimus chết, họ quay sang nhìn nhau và nhận ra cả hai đang khóc, điều đó khiến họ chợt bật cười vài giây, khoảnh khắc kỳ dị đó, trong bóng tối căn phòng ngủ của Maxine, cậu và bà ngoại đã cười và khóc cùng một lúc.

Tony xem cảnh những nhân vật bước ra khỏi trận chiến, họ ước giá mà mọi chuyện không xảy ra như thế, giá mà tất cả cùng sống sót. Tony nhớ Optimus Prune nói: “Chúng ta làm từ kim loại, đủ vững chãi để vượt qua khó khăn. Chúng ta được sinh ra để biến đổi. Vì vậy, nếu ta có cơ hội được chết để cứu những người khác, ta sẽ không ngần ngại. Luôn luôn không ngần ngại. Đó là lý do Autobots đến đây.”

—

Tony trở lại trên sân vận động. Mỗi lỗ hổng là một vết bỏng kéo gã nằm xuống. Gã không còn cảm giác bồng bềnh mà cảm thấy hụt hẫng như đang rơi vào hố sâu bên dưới thân thể mình. Gã như con thuyền cố bám vào mỏ neo, càng cố càng bị những lỗ hổng móc chìm sâu xuống đáy. Một cơn gió thổi từ vịnh quét qua sân vận động. Tony nghe tiếng chim hót. Không phải ở bên ngoài mà ở nơi gã neo đậu, dưới đáy tận cùng, giữa miền hư vô, sâu trong trung tâm. Chú chim hót nơi lỗ hổng trên người Tony. Ca hát. Giữ gã tỉnh táo. Giữ gã khỏi trôi đi. Tony nhớ lại điều mà bà ngoại từng nói khi dạy gã nhảy: “Con phải nhảy như chim hót vào buổi sáng.”

Nói rồi bà chỉ cho gã xem cách để di chuyển thật nhẹ nhàng trên đôi chân của mình. Bà nhảy múa trên đầu ngón chân. Đôi chân của một vũ công thực sự. Cách người vũ công điều khiển lực hấp dẫn. Tony cần cảm giác nhẹ nhàng. Hãy để gió hát qua những lỗ hổng trong cơ thể và lắng tai nghe điểu khúc. Tony không biến mất. Và ở nơi nào đó sâu bên trong, nơi cậu đang ở, nơi cậu thuộc về, luôn là một buổi sáng ngập tràn tiếng chim.

LỜI CẢM ƠN

Gửi tới vợ tôi, Kateri, độc giả đầu tiên (cũng là tuyệt vời nhất) của tôi, người đã tin tưởng vào tôi và cuốn sách. Cũng gửi tới con trai tôi, Felix, cách cậu giúp đỡ và truyền cảm hứng để tôi trở thành một con người và một nhà văn tốt đẹp hơn; hai người đã cùng chia sẻ nhịp đập trái tim. Tôi không bao giờ có thể hoàn thành cuốn sách mà không có họ!

Có rất nhiều cá nhân và tổ chức đã giúp mang cuốn sách này ra thế giới.

Tôi muốn gửi lời cảm ơn từ sâu tận trái tim tới:

Tập thể MacDowell, vì đã hỗ trợ công việc của tôi từ lâu trước đó.

Denise Pate tại Quỹ Nghệ thuật Văn hóa Oakland, vì đã kêu gọi tài trợ cho dự án kể chuyện chưa bao giờ thành hiện thực, ngoại trừ trong một chương của cuốn tiểu thuyết này.

Pam Houston, vì tất cả những gì cô ấy dạy tôi, và vì là người đầu tiên đặt niềm tin vào cuốn sách này đủ để tự mình gửi nó đi.

Jon Davis, vì sự ủng hộ vô bờ dành cho tôi và đã hướng dẫn tôi thực hiện luận văn Thạc sĩ (bảo vệ thành công tại Học viện Nghệ thuật Indian Mỹ) năm 2016. Sherman Alexie, vì cách anh ấy giúp cuốn sách này trở nên trọn vẹn hơn, và đã hết mình giúp đỡ khi cuốn sách được mua bản quyền.

Terese Mailhot, vì sự khuyến khích mà cô ấy luôn dành cho tôi, vì cô ấy là một nhà văn tuyệt vời đến khó tin và vì cô luôn cố gắng giúp đỡ những người viết như tôi có cơ hội gặp gỡ.

Tập đoàn Yaddo, vì đã hoàn thành cuốn sách này trước khi nó được gửi đi, thư giới thiệu từ các nhà văn và học bổng mà họ đã trao cho tôi vào năm 2016.

Claire Vaye Watkins, vì đã lắng nghe, đặt niềm tin để gửi gắm cuốn sách đến đơn vị biên tập của mình.

Derek Palacio, vì đã giúp định hướng bản thảo và đưa ra những lời khuyên cũng như sự hỗ trợ hữu ích sau khi tôi tốt nghiệp.

Tất cả các nhà văn và giảng viên tại IAIA, những người đã dạy tôi rất nhiều.

Anh trai tôi, Mario, và chị dâu Jenny, vì đã cho tôi ngủ trên chiếc ghế dài của họ mỗi khi tôi vào thành phố, và vì tình yêu cùng với sự hỗ trợ của họ. Mẹ và bố tôi luôn tin tưởng bất kể tôi muốn làm gì.

Carrie và Ladonna. Christina. Tất cả những gì chúng tôi đã trải qua và cách chúng tôi luôn luôn giúp đỡ nhau.

Mamie và Lou, Teresa, Bella và Sequoia, vì đã giúp tạo nên gia đình cho chúng tôi. Giúp tôi có thời gian để viết. Vì đã ngọt ngào, quan tâm và yêu thương con trai tôi trong những lúc tôi bận rộn.

Cảm ơn Chú Tom và dì Barb của tôi, vì đã yêu thương mọi người trong gia đình tôi. Soob và Casey. Chú Jonathan của tôi. Martha, Geri và Jeffrey, vì đã ở đó khi gia đình tôi cần họ nhất.

Biên tập viên Jordan, vì yêu mến và tin tưởng cuốn sách, giúp tôi hoàn thành nó trọn vẹn nhất có thể.

Người đại diện của tôi, Nicole Aragi, vì đã đọc bản thảo không quản đêm muộn hay sáng sớm, mặc kệ thế giới dường như sụp đổ, vì tất cả những gì cô ấy đã làm cho tôi và cuốn sách.

Mọi người ở Knopf, vì sự hỗ trợ bất tận của họ. Cộng đồng người bản địa ở Oakland. Những người thân Cheyenne còn sống của tôi và tổ tiên đã vượt qua khó khăn không thể tưởng tượng được, họ đã luôn cầu nguyện chăm chỉ cho thế hệ tiếp theo và làm việc hết mình để biến ước mong thành hiện thực.

Chú thích

[1] Bertolt Brecht (1898 - 1956): Nhà thơ, nhà soạn kịch, đạo diễn sân khấu người Đức. Ông là một đạo diễn sân khấu có ảnh hưởng trong thế kỷ 20 (Nguồn Wikipedia).
Mọi chú thích trong bản dịch lần này được đánh dấu theo: ND (người dịch), TG (tác giả). Còn lại là chú thích của biên tập viên.

[2] Nhan đề gốc trong tiếng Anh là Indian Head. Indian hay còn gọi là người Anh-điêng (cũng là người thổ dân da đỏ/người châu Mỹ bản địa). Khi Columbus tìm thấy châu Mỹ, ông tiếp xúc với những người da đỏ đầu tiên, lúc ấy ông tưởng bằng cách nào đó mà thuyền đã bị sóng đánh dạt trở lại lục địa châu Á, nên ông gọi những người da đỏ là người Ấn Độ (Indian), về sau cách gọi này trở nên phổ biến ở phương Tây, dễ gây nhầm lẫn nên một số người vẫn gọi là Indians khi nói về người châu Mỹ bản địa để phân biệt với người Ấn Độ (Indian). Tuy nhiên, trong bản dịch này, giữ theo nguyên tác, chúng tôi dùng Indian chứ không dùng Indians - ND.

[3] Hertz (Hz): đơn vị đo tần số, cho biết số lần dao động thực hiện được trong 1 giây (Nguồn Wikipedia).

[4] Tộc Wampanoags: Một tộc người thổ dân da đỏ, từng sở hữu vùng ven biển phía nam Vịnh Massachusetts (một vịnh nằm trong biến Atlantic của Hoa Kỳ).

[5] Sự kiện về bữa tiệc năm 1621 giữa người da đỏ tộc Wampanoags và nhóm Pilgrim (người da trắng hay còn gọi là người hành hương, có nguồn gốc từ Anh quốc) đã di cư đến Massachusetts luôn nằm trong sự tưởng nhớ của người Mỹ khi nhắc về Lễ Tạ ơn (Thanksgiving) được tổ chức vào thứ Năm tuần thứ 4 trong tháng 11. Ý nghĩa ban đầu của Lễ Tạ ơn là mừng thu hoạch được mùa và tạ ơn Thiên Chúa đã cho sống no đủ và an lành, cho đến nay, đây là cũng là ngày nghỉ lễ chính thức trong luật lao động nước Mỹ, là bữa tiệc tối có ý nghĩa sum họp gia đình, người thân với món chính là thịt gà tây.

[6] Người bản địa và người da trắng: Nguyên bản tiếng Anh là Indian-Pilgrim. Trong cuốn sách này, người da trắng/đám thực dân là ám chỉ người Pilgrim, vốn là những người da trắng bị trục xuất khỏi Anh quốc vào khoảng thế kỷ 16-17 và di cư đến Mỹ vào năm 1620.

[7] Đồng xi-ling (bản gốc tiếng Anh là Shillings): Là đơn vị tiền tệ ở một số nước. Hiện nay, 20 shillings = 1 bảng Anh = 1,25USD.

[8] Tên sách do người dịch tạm đặt.

[9] Là một tộc người châu Mỹ bản địa, chủ yếu sinh sống ở vùng Đông Nam Hoa Kỳ.

[10] Tân Thế Giới (nguyên văn: New World): Một cách nói khác về châu Mỹ, sau phát hiện ra châu lục này vào thế kỷ 16 của người châu Âu.

[11] Một bộ tộc thổ dân Bắc Mỹ.

[12] Mel Gibson: Diễn viên, đạo diễn, nhà sản xuất phim, nhà biên kịch nổi tiếng người Mỹ, sinh năm 1956. Ông có nhiều tác phẩm điện ảnh nổi tiếng. Đặc biệt là bộ phim điện ảnh dài 138 phút có tên Apocalypto (Đế chế Maya, 2006), nói về cuộc chiến của người thổ dân Jaguar Paw tộc Mesoamerica (cư trú vùng Trung Mỹ - nay là Mexico) trước những kẻ săn người...

[13] Kevin Costner: Nam diễn viên người Mỹ nổi tiếng với những bộ phim viễn tây như Open range (2003), Wyatt Earp (1994)... - ND.

[14] John Wayne: Nam đạo diễn, diễn viên người Mỹ nối tiếng với một loạt phim viễn tây - ND.

[15] Bay trên tổ chim cúc cu: Tựa gốc "One Flew Over the Cuckoo's Nest" đã được dịch và phát hành ở Việt Nam - ND.

[16] Penny: Đơn vị tiền Mỹ nhỏ nhất - ND.

[17] Một vùng đất có tộc người Cheyenne cư trú.

[18] Là một lễ hội của người thổ dân da đỏ, gồm các hoạt động âm nhạc, văn hoá, nghệ thuật truyền thống. Theo ngôn ngữ của người thổ dân thì "Pow" có nghĩa là sự ảnh hưởng của nghệ thuật đối với một cá nhân, "wow" là phản ứng ngạc nhiên, thích thú, phấn khích của cá nhân đó khi được thưởng ngoạn nghệ thuật. Lễ hội này được tổ chức vào tuần lễ thánh Valentine tại Hawaii hoặc tháng 7 tại California, tháng 11 tại bang Missouri tuỳ theo điều kiện từng địa phương.

[19] Là thành phố lớn thứ 8 của bang California, thành lập năm 1852, nằm ở bờ Đông vịnh San Francisco, Hoa Kỳ.

[20] Nguyên văn: Indian Relocation Act - Năm 1851, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật tái định cư người Mỹ bản địa, cho phép thành lập các khu dành riêng (đặc khu) cho người Mỹ bản địa. Cuối thập niên 1860, Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố một chính sách nhằm hoà giải xung đột giữa người bản địa và người định cư bằng cách cử những người trong nhà thờ xuống quản lý người bản địa tại các khu dành riêng để truyền giảng Ki-tô giáo cho người bản địa. Liên quan đến đạo luật này, người bản địa bị tái định cư trong khu vực tồi tệ, dần bị thu hẹp khu vực riêng, nhiều hạn chế...

[21] Người tinh khôn.

[22] Javier Marias (Sinh năm 1951): Là tiểu thuyết gia nổi tiếng người Tây Ban Nha. Tác phẩm của ông đã được dịch ra 42 thứ tiếng trên thế giới (nguồn Wikipedia).

[23] Drome: Âm cuối của chứng FAS - Fetal Alcohol Syndrome - ND.

[24] FAS: Fetal Alcohol Syndrome, một hội chứng xuất hiện ở trẻ em bởi sự lạm dụng rượu bia trong quá trình mang thai của người mẹ. FAS có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển trí tuệ, thể chất, hành vi của đứa trẻ - ND.

[25] MF Doom: Tên thật là Daniel Dumile, sinh năm 1971, là một rapper, nhà sản xuất âm nhạc sinh ra ờ Anh, sau hoạt động chủ yếu ở Mỹ - ND.

[26] Một tiểu bang vùng Tây Nam Hoa Kỳ, thành lập năm 1912.

[27] Louise Erdrich: Tên khai sinh Karen Louise Erdrich, sinh năm 1954, là một nhà văn người Mỹ với nhiều thể loại sáng tác như tiểu thuyết, thơ, truyện thiếu nhi - ND.

[28] Coke: Tiếng lóng của giới trẻ Mỹ, chỉ cocaine và các chất gây nghiện khác - ND.

[29] Đội A - tức là Oakland A's (viết tắt của Oakland Athletics), là đội bóng chày chuyên nghiệp người Mỹ, có trụ sở tại Oakland, California, chơi ở Liên đoàn Mỹ (AL). Đây là đội đã giành được 9 chức vô địch World Series và 15 cờ hiệu AL.

[30] Regalia: Trang phục truyền thống được mặc trong những dịp đặc biệt của người thổ dân da đỏ - ND.

[31] Graffiti: Tranh phun sơn, bắt nguồn từ tiếng gốc latinh có nghĩa là "hình vẽ trên tường", ám chỉ những hình vẽ hoặc chữ viết cách điệu trên đường phố - ND.

[32] Ralph Steadman: Họa sĩ minh hoạ nổi tiếng, sinh năm 1936, đến từ xứ Wale - ND.

[33] Một quốc gia nhỏ ở Trung Mỹ - El Salvador.

[34] Radiohead là ban nhạc tới từ Abingdon, Oxfordshire, Anh quốc, được thành lập vào năm 1985, bao gồm các thành viên: Thom Yorke, Jonny Greenwood, Colin Greenwood, Phil Selway, Ed O'Brien.

[35] Cách gọi khác của người bản xứ châu Mỹ, người da đỏ sống vùng Bắc Mỹ - ND.

[36] Stanley Kubrick (1928 - 1999): Là đạo diễn, nhà sản xuất phim, nhà biên kịch người Mỹ. Ông được xem là một trong những đạo diễn vĩ đại của thế kỷ 20 với nhiều tác phẩm kinh điển.

[37] Full Metal Jacket (Áo giáp sắt): Bộ phim nổi tiếng của đạo diễn Stanley Kubrick, sản xuất năm 1987.

[38] Hipster: Là một từ lóng xuất hiện lần đầu vào thập niên 40 của thế kỷ 20, với nghĩa là "những người thích nhạc jazz" để nói về những người trẻ da trắng thuộc tầng lớp trung lưu cổ vũ cho lối sống của những nghệ sĩ jazz da màu mà họ thần tượng, vẻ ngoài của họ được nhận ra bởi trang phục vintage, thích đội mũ phớt, đi giày quân đội, thích đọc sách, coi trọng nghệ thuật, sự sáng tạo.... Định nghĩa về Hipster theo kiểu vui đùa và ngắn gọn thì đó là "những người ghét thứ bạn thích và thích thứ bạn ghét." Hipsters hoàn toàn khác với Hippies. Người Hipster được nói đến ở đoạn này có ý hơi mỉa mai.

[39] Gertrude Stein (1874-1946): Tiểu thuyết gia, nhà viết kịch, nhà sưu tầm nghệ thuật người Mỹ.

[40] Nhan đề do người dịch tạm đặt, trong bản tiếng Anh là Everybody's Autobiography.

[41] Tilda Swinton: Sinh ngày 05/11/1960, một nữ diễn viên người Scotland, có mái tóc vàng và làn da trắng nhạt - ND.

[42] Cách gọi thân mật tên Two Shoes - Tên của gấu bông.

[43] Teddy Roosevelt: chính là Theodore Roosevelt (1858-1919), Tổng thống thứ 26 của Hoa Kỳ.

[44] Từ câu nói nổi tiếng của Tổng thống Teddy Roosevelt trong quan điểm đối ngoại: "Hãy nói nhẹ nhàng và mang theo một cây gậy lớn, bạn sẽ đi xa."

[45] Nguyên văn tiếng Anh: Rocky throwing rocks - cách chơi chữ khi tác giả để nhân vật nói đùa với Rocky - trong tiếng Anh, rock có nghĩa là hòn đá, đồng âm với Rocky - ND.

[46] Một hòn đảo nằm trong Vịnh San Francisco, cách đất liền 2,01km, nối tiếng là một pháo đài quân sự, một hải đăng và là nhà tù liên bang trong giai đoạn 1934 - 1963, với cuộc vượt ngục nổi tiếng táo bạo nhất lịch sử nước Mỹ của tù nhân Frank Lee Morris cùng anh em tù nhân Clarence và John Anglin bằng lưỡi khoan tay và muỗng ăn vào năm 1962. Alcatraz chính là nơi ba mẹ con Opal đã đến sau khi rời bỏ ngôi nhà màu vàng.

[47] Tựa gốc: The lone Ranger, được phát hành năm 2013, kể về hành trình phiêu lưu của một gã thổ dân da đỏ Tonto và chàng trai John Reid - ND.

[48] John Christopher Depp II: Nam diễn viên, nhà sản xuất, nhạc sĩ người Mỹ, sinh năm 1963, đóng vai người kể chuyện trong phim The lone Ranger.

[49] Nhân vật hoạt hình trong bộ phim nổi tiếng Gia đình Simpson - ND.

[50] Nguyên tác: irresistible-force paradox - nghịch lý phân tích giả thuyết về trường hợp một động năng vĩnh cửu va chạm với một vật thế đứng yên vĩnh cửu - ND.

[51] Một nhánh thuộc tộc người thổ dân da đỏ - ND.

[52] Là chất dẫn truyền thần kinh Monoamine, thường có trong hệ thống thần kinh trung ương và đường tiêu hoá. Khi suy giảm serotonin sẽ dẫn đến cảm giác buồn chán, dễ cáu giận...

[53] Gertrude stein (1874 - 1946): Nhà văn người Mỹ, chủ yếu sống ở Pháp, là một trong những nhân vật tiêu biểu trong sự phát triển của nghệ thuật hiện đại và văn học hiện đại (ND).

[54] Costa Rica: tên chính thức là cộng hòa Costa Rica, là một quốc gia tại Trung Mỹ và là nước đầu tiên trên thế giới tự giải thể lực lượng quân sự chính quy theo hiến pháp (ND).

[55] Vida Blue: Tên đầy đủ là Vida Rochelle Blue Jr. (sinh ngày 28 tháng 7 năm 1949) là một tay ném bóng thuộc Liên đoàn Bóng chày được đào tạo tại Mỹ. Anh đã tham gia thi đấu cho đội bóng chày Oakland vào giai đoạn từ năm 1969 đến năm 1977. Anh giành được giải thưởng cầu thủ Trẻ Xuất sắc của Liên Đoàn và giải thưởng cầu thủ đáng giá nhất vào năm 1971 (ND).

[56] Catfish Hunter: Tên đầy đủ là James Augustus Hunter (1946 - 1999), biệt danh "Cá trê" (catfish), là một cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp thuộc Liên đoàn Bóng chày, từng chơi cho đội Oakland. Hunter là cầu thủ đầu tiên kể từ năm 1915 giành chiến thắng trong 200 trận đấu ở tuổi 31 (ND).

[57] Reggie Jackson: Reginald Martinez Jackson (sinh ngày 18 tháng 5 năm 1946) là một cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp thuộc Liên đoàn Bóng chày, từng chơi cho đội Oakland. Jackson được ghi tên vào Đại lộ vinh danh cầu thủ bóng chày quốc gia năm 1993 (ND).

[58] Charlie Finley: Charles Oscar Finley (1918 - 1996), biệt danh Charlie O, là một doanh nhân người Mỹ được nhớ đến nhiều nhất với tư cách là chủ sở hữu của đội bóng chày Oakland (ND).

[59] Hunter S. Thompson (1937 - 2005): Là nhà báo, nhà văn người Mỹ, đồng thời là người sáng lập phong trào báo chí gonzo, ông nổi lên với ấn phẩm Hell's Angels (1967), cuốn sách mà ông đã dành một năm sống với băng đảng xe máy Hells Angels đế kề lại cuộc đời của các thành viên (ND).

[60] Oscar Zeta Acosta: (1935 - 1974): Là một luật sư, chính trị gia, tiểu thuyết gia và nhà hoạt động xã hội người Mỹ, tiên phong trong Phong trào Chicano (phong trào dân quyền mở rộng các phong trào dân quyền Mexico - Mỹ trong những năm 1960). ông nổi tiếng nhất nhờ những cuốn tiểu thuyết của mình và tình bạn với tác giả người Mỹ Hunter S. Thompson (ND).

[61] Nguyên tác: The Autobiography of a Brown Buffalo (1972); The Revolt of the Cockroach People (1973) - hai cuốn tiểu thuyết nối tiếng của Oscar Zeta Acosta (ND).

[62] Fitzgerald: Tên đầy đủ - Francis Scott Key Fitzgerald (1896 - 1940), sinh ra trong một gia đình gốc Ireland công giáo, là một nhà văn Mỹ nổi tiếng với các tác phẩm như Phía bên kia địa đàng (1920), Những cô nàng và những triết gia (1920), Đại gia Gatsby (1925) (ND).

[63] Hemingway: Tên đầy đủ là Ernest Miller Hemingway (1899 - 1961), là nhà văn, nhà báo người Mỹ. Ông là một phần của cộng đồng những người xa xứ ở Paris trong thập niên 20 của thế kỷ XX, và là một trong những cựu quân nhân trong Chiến tranh thế giới thứ I, sau đó được biết đến qua "Thế hệ bỏ đi" (Lost Generation), ông đã nhận được Giải Pulitzer năm 1953 với tiểu thuyết Ông già và biển cả và Giải Nobel Văn học năm 1954 (ND).

[64] Carver: Tên đầy đủ là Raymond Carver (1939-1988), là nhà văn viết truyện ngắn và nhà thơ người Mỹ (ND).

[65] Faulkner: Tên đầy đủ là William Cuthbert Faulkner (1897 - 1962), là một tiểu thuyết gia người Mỹ. Đoạt Giải Nobel Văn học năm 1949, và hai giải Pulitzer cho tác phẩm hư cấu năm 1955 và 1963, ông là một trong những nhà văn quan trọng nhất thế kỷ 20 (ND).

[66] Ken Kesey: Tên đầy đủ là Kenneth Elton Kesey (1935 - 2001), là một tiểu thuyết gia, nhà tiểu luận và nhà phản biện văn hóa người Mỹ (ND).

[67] Richard Brautigan: (1935 - 1984), là nhà văn, nhà thơ người Mỹ. Tác phẩm của ông thường sử dụng chất liệu hài hước, giễu nhại và châm biếm, ông nổi tiếng với tiểu thuyết Trout Fishing in America (Câu cá hồi ở Mỹ) (1967) (ND).

[68] Stephen King: (sinh ngày 21 tháng 9 năm 1947), là nhà văn người Mỹ thiên về thể loại kinh dị hoặc giả tưởng rất được tán thưởng khắp thế giới, đặc biệt với mô-típ biến đổi những tình huống căng thẳng bình thường thành hiện tượng khiếp đảm. Những cốt truyện kinh dị và lối viết đa dạng của King đã giúp giới phê bình chấp nhận thế loại kinh dị giả tưởng là một thành phần của nền văn học trong thế kỷ 20 (ND).

[69] Elmore Leonard: (1925 - 2013) là nhà văn, nhà biên kịch người Mỹ. Những cuốn tiểu thuyết đầu tiên của ông được xuất bàn vào những năm 1950. Trong sự nghiệp sau này, ông chuyên về tiểu thuyết tội phạm và kinh dị, nhiều trong số đó đã được chuyển thể thành phim hành động (ND).

[70] Trận động đất Loma Prieta năm 1989 xảy ra ở Bắc California vào ngày 17 tháng 10 lúc 5:04 chiều giờ địa phương. Trận động đất đã làm sạt lở nghiêm trọng khu vực công viên tiểu bang Nisene Marks cách Santa Cruz khoảng 16km về phía Đông Bắc và một phần của đỉnh San Francisco Loma Prieta trên dãy núi Santa Cruz, với cường độ là 6,9 độ, Loma Prieta là nguyên nhân khiến ít nhất 63 người chết và 3.757 người bị thương (ND).

[71] 1 feet (ft) = 0,3048 mét.

[72] Tựa gốc: The Goonies, một bộ phim phiêu lưu hài hước của Mỹ, được sản xuất năm 1985 bởi Richard Donner (ND)

[73] Tức là Washington, thủ đô của Hoa Kỳ.

[74] Một loại bánh dân dã truyền thống vùng Mexico, đủ vị chua - cay - mặn - ngọt - giòn, có vỏ làm từ bột ngô hoặc bột mì giòn rụm với nhân bánh gồm thịt hoặc cá tuỳ chọn.

[75] Charles Baudelaire (1821 - 1867): Là nhà thơ, nhà phê bình nghệ thuật, dịch giả nổi tiếng người Pháp.

[76] Tên đầy đủ - George Armstrong Custer (1839 - 1876): Là sĩ quan chỉ huy kỵ binh của Quân đội Hoa Kỳ trong thời Nội chiến Hoa Kỳ và các cuộc chiến với dân da đỏ. Được thăng chức nhanh từ khi còn trẻ, Custer là một tay chỉ huy nổi tiếng can đảm, táo bạo, nhưng cũng mang tiếng là kiêu căng, quá tự tin và kiểu cách, ông chỉ huy Lữ đoàn Michigan với biệt hiệu "Chó sói" trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Custer cùng 200 binh lính thuộc Trung đoàn 7 Kỵ binh bị bắn chết trong trận Little Bighorn với dân da đỏ do tù trường Sitting Bull (Bò Ngồi) cầm đầu (ND).

[77] Chị em nhà Schimmel: Hai cầu thủ bóng rổ chuyên nghiệp người Mỹ (ND).

[78] Navajo Nation: hay còn gọi là xứ Navajo, là một lãnh thổ bán tự trị của người bản địa Hoa Kỳ có diện tích 27.425 dặm vuông Anh (71.000km²), gồm phần Đông Bắc Arizona, Đông Nam Utah, và Tây Bắc New Mexico tại Hoa Kỳ Đây là khu người bản địa lớn nhất, với tổng dân số 173.667 (ND).

[79] Cherokee Nation: là liên hiệp ba bộ tộc Cherokee được công nhận lớn nhất tại Hoa Kỳ. Nó được thành lập vào thế kỷ 20 và bao gồm những người từ Quốc gia Cherokee cu (ND).

[80] Viết tắt của Idle No More: Một phong trào đấu tranh giành quyền lợi cho người Mỹ bản địa vẫn đang diễn ra cho đến tận ngày nay được khởi xướng từ năm 2012 bởi bốn người phụ nữ (ND).

[81] Viết tắt của phong trào American Indian Movement - là phong trào của người Mỹ bản địa được bắt đầu vào tháng 7 năm 1968 tại Minneapolis, Minnesota, nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến người bản xứ, như quyền công dân, tỷ lệ thất nghiệp cao, giáo dục, gìn giữ và bảo tồn văn hóa Indian (ND).

[82] Dreamcatcher: có thể hiểu là "lưới giấc mơ", là một chiếc vòng gỗ nhỏ được bọc trong một mạng lưới hoặc các sợi tự nhiên, với các vật phẩm thiêng liêng có ý nghĩa như lông vũ và hạt đính kèm, treo xuống từ đáy của chiếc vòng. Dreamcatcher có nguồn gốc từ bộ tộc Ojibwa người Indians, trong ngôn ngữ của bộ tộc này, Dreamcatche là Asabikehiinh, có nghĩa là "con nhện".

[83] Saddam Hussein: (1937 - 2006): Là tổng thống Iraq từ năm 1979 cho đến năm 2003, khi Mỹ tấn công Iraq với lý do là Saddam đã "tàng trữ vũ khí hủy diệt hàng loạt", ông đã bị bắt và phải ở tù. Tháng 11 năm 2005 ông bị đem ra tòa án xét xử và nhận phán quyết tử (ND).

[84] Kinh Qur'an: còn được biết đến tại Việt Nam với tên phiên âm Kinh Cô-ran, hoặc Kinh Koran (ND).

[85] Cuốn kinh Koran được viết trong 2 năm bởi nhà thư pháp Abbas Shaker Jawdah bằng chính máu của Saddam Hussein, theo đơn đặt hàng riêng của cố tổng thống Iraq. Theo thời gian định kỳ, từng lọ máu của vị tổng thống này được gửi cho nhà thư pháp. Cuốn kinh viết bằng máu này thể hiện lòng biết ơn của Saddam Hussein đối với các vị thánh Allah đã không lấy đi mạng sống của hai người con trai ông vào thời điểm đó.

[86] StoryCorps: một tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ có nhiệm vụ ghi lại, bảo tồn và chia sẻ những câu chuyện của người Mỹ từ mọi nguồn gốc và tôn giáo. StoryCorps được thành lập năm 2003 bởi nhà sản xuất David Isay, với trụ sở chính đặt tại khu phố Fort Greene của Brooklyn, New York (ND).

[87] Là một luận thuyết triết học cho rằng con người ta chẳng thể biết được gì ngoài việc mình đang hiện hữu, và bản ngã là cái hiện hữu duy nhất. Theo lối nói thông thường, thuyết duy ngã nói rằng bạn tin bạn là cái có thực duy nhất.

[88] James Baldwin (1924 -1987): Là một tiểu thuyết gia, biên kịch gia, nhà hoạt động nổi tiếng tại Mỹ (ND)

[89] USPS: Viết tắt của cụm từ US Postal Service - Dịch vụ vận tải Mỹ (ND).

[90] Otis Redding (1941 - 1976): Là nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất âm nhạc, nghệ sĩ thu âm người Mỹ. Ông được coi là một trong những ca sĩ vĩ đại nhất của lịch sử âm nhạc quần chúng và là tượng đài của nhạc soul cũng như R&B (ND).

[91] Smokey Robinson (sinh năm 1940): Là một ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc người Mỹ. Robinson là người sáng lập, người đứng đầu của nhóm Vocal Motown (ND).

[92] Vocal Motown: Một nhóm những giọng ca hoạt động tại Mỹ, nối tiếng vào những thập niên 50, 60 với nhiều bản hit gây tiếng vang (ND).

[93] Ceremony: Một nghi thức sinh hoạt tâm linh truyền thống của người Mỹ bản địa, nơi họ tụ tập (trong lều hoặc một bãi đất trống - tuỳ vào lượng người tham gia) bên một đống lửa, cùng nhau hát, nhảy, đánh trống, sử dụng dược chất với niềm tin vào khả năng chữa lành nỗi đau của cả tinh thần lẫn thể xác (ND).

[94] Trong bản gốc tiếng anh, từ nguyên gốc "curse" mà tác giả dùng vừa có nghĩa làm "chửi thề", vừa có nghĩa là "lời nguyền"(ND).

[95] Là một thương hiệu thuốc lá bạc hà của Mỹ. có một giai đoạn dài, thương hiệu này hướng mục tiêu thị trường là người Mỹ gốc Phi (không phải người da trắng).

[96] Một loài động vật chân ngắn, ăn tạp trong họ Chồn. Lửng mật là một trong những loài động vật hiếm hoi không sợ từ rắn hổ mang đến rắn châu Phi nhờ khả năng tự kháng độc.

[97] Trò chơi điện từ mô phỏng môn bóng bầu dục (ND).

[98] Các hệ ngôn ngữ lập trình phố biến (ND).

[99] Long noãn: Nguyên tác Peyote - là một loài xương rồng nhỏ, không gai chứa những dược chất tác động thần kinh, đặc biệt là mescalin, được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng người Mỹ bản địa đến trở thành biểu tượng văn hoá thổ dân (ND).

[100] Một diễn đàn công cộng phổ biến tại Mỹ với đủ các mục như tìm việc, rao vặt, thanh lý đồ đạc, cho thuê nhà... (ND)

[101] Theo nguyên tác, ngôi kể trong phần này khi nói về Thomas Frank là "you", đây là một kiểu lời của Chúa nói với con chiên, vì vậy người dịch đã chọn ngôi kể là "con" - (ND).

[102] Hay còn gọi là búp bê Matryoshka, biểu tượng cho sự sinh sản với những phiên bản nhỏ hơn nằm trong bụng chính nó (ND).

[103] James Hampton (1909 -1964): Một nghệ sĩ tự do tại Washington DC nổi tiếng với tác phẩm Ngai vàng của thiên đường thứ ba thuộc Hội đồng liên hiệp các quốc gia Hoàng kim (Throne of the Third Heaven of the Nations' Millennium General Assembly) trong bảo tàng nghệ thuật Mỹ Smithsonian (ND).

[104] 106 KMEL: Một đài phát thanh tại San Francisco, California, Mỹ (ND).

[105] Phong cách nấu nướng của phương Tây với nguyên liệu chủ yếu là thịt và phô mai (ND).

[106] Phencyclidine - một loại hợp chất kích thích gây ảo giác mạnh được sử dụng như thuốc gây mê vào những thập niên năm mươi nhưng bị cấm trên thị trường khoảng một thập kỉ sau vì tác dụng phụ nguy hiếm (ND).

[107] Một nghi thức truyền thống trong lễ hội Powwow.

[108] Jean Genet (1910 - 1986): Nhà văn, nhà biên kịch, nhà hoạt động chính trị người Pháp (ND).

[109] Một kiểu cảm thán theo kiểu phương ngữ với ý: Ngon thật đấy!

[110] PS4: Play Station 4 - Máy chơi điện tử phố biến ở phương Tây (ND).

[111] Darren Aronofsky (sinh năm 1969): Đạo diễn kiêm nhà biên kịch nổi tiếng người Mỹ (ND).

[112] Pi và Requiem for a Dream: Hai bộ phim tâm lý kịch tính của đạo diễn Darren Aronofsky, ra mắt lần lượt năm 1998 và 2000, đạt nhiều giải thưởng và thành tựu (ND).

[113] Grand slam: Một loại cocktail được làm chủ yếu từ rượu martini và dâu tây (ND).

[114] Xuất hiện trong phim Transformers (Robot đại chiến).