CHUYỆN DESPEREAX

Tác giả: Kate Di Camillo
Dịch giả: Phạm Minh Điệp
Bút Chì minh họa
Công ty Phát hành Nhã Nam
Nhà Xuất bản Hội Nhà Văn

Tạo ebook (28/04/‘16): silence00, QuocSan

Câu chuyện về một chú chuột nhắt, một nàng công chúa, một ít xúp và một ống chỉ.

CUỐN I.
MỘT CHÚ CHUỘT NHẮT RA ĐỜI

§1. Đứa cuối cùng

CÂU CHUYỆN NÀY BẮT ĐẦU trong những bức tường của một tòa lâu đài, với sự ra đời của một chú chuột nhắt. Một chú chuột bé con. Đứa con cuối cùng của bố mẹ chuột và cũng là đứa duy nhất sống sót trong số anh chị em đồng lứa.

“Con của tôi đâu rồi?” bà mẹ chuột đã kiệt sức sau cơn vượt cạn gắng hỏi. “Cho tôi ngắm các con của tôi nào.”

Cha chuột nâng bé chuột duy nhất lên thật cao.

“Chỉ có mỗi đứa này thôi,” ông nói. “Những đứa khác đã chết rồi.”

“Mon Dieu,[1] chỉ có mỗi mình nó thôi ư?”

“Chỉ một thôi. Bà sẽ đặt tên cho nó chứ?”

“Tất cả những thứ đó chẳng nghĩa lý gì nữa,” mẹ chuột nói. Bà thở dài. “Thật đáng buồn. Thật đáng thất vọng.” Bà là một con chuột gốc Pháp đã chu du tới đây từ rất lâu rồi, trong hành lý của một nhà ngoại giao Pháp khi sang viếng thăm. “Thất vọng” là một trong những từ yêu thích của bà. Bà dùng nó thường xuyên.

“Bà sẽ đặt tên cho nó chứ?” cha chuột nhắc lại.

“Tôi có đặt tên cho nó không à? Đặt tên ấy à? Tất nhiên rồi, tôi sẽ đặt tên cho nó, nhưng rồi nó cũng sẽ chết như những đứa khác mà thôi. Ôi, đáng buồn làm sao. Ôi, thật là bi kịch.”

Mẹ chuột giơ chiếc khăn tay ngang mũi rồi vẫy vẫy trước mặt. Bà xì mũi. “Tôi sẽ đặt tên cho nó. Phải. Tôi sẽ đặt tên con chuột này là Despereaux, vì tất cả những đau buồn, vì mọi điều thất vọng ở nơi này. Nào, cái gương của tôi đâu rồi?”

Chồng bà đưa cho bà một mẩu gương vỡ. Mẹ chuột, tên là Antoinette, nhìn vào ảnh phản chiếu của mình mà thảng thốt. “Toulèse,” bà gọi một đứa con trai, “mang túi trang điểm lại đây cho mẹ. Mắt mẹ kinh quá.”

Trong khi Antoinette tỉa tót trang điểm mắt thì cha chuột đặt Despereaux xuống một chiếc giường làm bằng những mẩu chăn vụn. Mặt trời tháng Tư, yếu ớt nhưng quả quyết, rọi qua cửa sổ lâu đài rồi từ đấy co mình lại để lọt qua được cái lỗ nhỏ trên tường và đặt một ngón tay vàng lên mình chú chuột con.

Những đứa chuột con lớn hơn xúm lại săm soi Despereaux.

“Tai nó to quá,” chị gái Merlot của chú nói. “Đấy là đôi tai to nhất tao từng thấy.”

“Nhìn kìa,” anh trai tên Furlough nói, “mắt nó mở kìa. Cha ơi, mắt nó mở. Chúng không mở mới phải chứ.”

Đúng vậy. Mắt Despereaux không mở mới phải. Nhưng chúng đã mở rồi. Chú đang chăm chăm nhìn ánh mặt trời phản chiếu từ chiếc gương của mẹ. Ánh sáng tỏa trên trần nhà rực rỡ hình ô van, và chú mỉm cười trước cảnh tượng ấy.

“Có gì đó không ổn với thằng bé này,” cha chuột nói. “Hãy để nó yên.”

Các anh chị của Despereaux lùi ra xa chú chuột mới sinh.

“Đây là đứa cuối cùng đấy,” Antoinette tuyên bố từ giường mình. “Tôi sẽ không sinh thêm nữa. Chúng toàn là những nỗi thất vọng thôi. Chúng ảnh hưởng đến nhan sắc của tôi. Chúng hủy hoại vẻ đẹp của tôi. Đây là đứa cuối cùng. Không thêm đứa nào nữa.”

“Đứa cuối cùng,” cha chuột nói. “Và rồi nó cũng sẽ chết sớm thôi. Nó không thể sống được. Hai mắt nó cứ thao láo ra thế kia cơ mà.”

Nhưng, hỡi độc giả, chú đã sống.

Và đây là câu chuyện của chú.

§2. Một nỗi thất vọng thực sự

DESPEREAUX TILLING ĐÃ SỐNG.

Nhưng sự hiện diện của chú là ngọn nguồn của rất nhiều suy đoán trong cộng đồng chuột nhắt.

“Nó là con chuột bé nhất ta từng thấy,” cô Florence của chú nói. “Thật nực cười. Chưa từng có con chuột nào mà lại bé quá thế này. Thậm chí có là chuột nhà Tilling đi nữa.” Cô nhìn Despereaux, mắt nheo nheo, như thể cô chờ đợi chú sẽ biến mất hoàn toàn. “Chưa từng có con chuột nào,” cô lại nói. “Chưa từng.”

Despereaux, cái đuôi quấn quanh chân, nhìn lại cô chằm chằm.

“Hai cái tai nó cũng to nữa này,” bác Alfred quan sát. “Trông chúng giống tai lừa hơn, nếu mọi người muốn biết ý kiến của tôi.”

“Đấy là hai cái tai to kỳ dị,” cô Florence nói.

Despereaux vẫy vẫy tai.

Cô Florence của chú hoảng hốt.

“Họ bảo nó sinh ra là hai mắt mở thao láo đấy,” bác Alfred thì thào.

Despereaux nhìn bác chằm chằm.

“Không thể thế được,” cô Florence nói. “Chưa từng có con chuột nào, dù có bé tí xíu hay là có tai to kỳ dị đến mức nào đi nữa, lại sinh ra với hai mắt mở. Chuyện đấy không thể được.”

“Cha nó, Lester ấy, nói là nó không ổn,” bác Alfred nói.

Despereaux hắt xì.

Chú chẳng nói một lời nào để bảo vệ mình cả. Làm thế nào được chứ? Tất cả những điều cô và bác chú nói đều đúng. Đúng là chú bé nhỏ đến mức buồn cười. Hai tai chú thì đúng là to một cách kỳ dị. Chú được sinh ra đúng là với hai mắt mở to. Và chú lại ốm yếu. Chú ho và hắt xì thường xuyên đến nỗi chú luôn cầm một chiếc khăn tay. Chú hay nóng đầu. Chú ngất xỉu trước mỗi tiếng động mạnh. Đáng báo động hơn cả là chú chẳng tỏ vẻ thích thú gì đối với những thứ mà một con chuột lẽ ra phải thích thú.

Chú không nghĩ về thức ăn từng phút từng giây. Chú không mải kiếm tìm vụn bánh. Trong khi các anh chị to lớn của chú ăn uống, thì Despereaux đứng đó, cái đầu nghiêng nghiêng, im lìm.

“Anh có nghe thấy cái tiếng động ngọt ngào đấy không?” chú nói.

“Tao nghe thấy tiếng vụn bánh rơi khỏi mồm người ta và đập xuống sàn nhà,” anh Toulèse của chú nói. “Đấy là cái tao nghe được.”

“Không…,” Despereaux nói. “Là cái khác cơ. Nó giống như là… ừm… mật ong.”

“Có thể tai mày to thật đấy,” Toulèse nói, “nhưng tai mày không nối đúng với óc mày. Người ta không nghe mật ong. Người ta ngửi mật ong. Khi nào có mật để mà ngửi ấy. Mà lúc này thì chẳng có đâu.”

“Này con!” cha Despereaux gắt lên. “Nhanh cái chân lên. Đừng có mơ mộng trời mây nữa mà đi kiếm vụn bánh đi.”

“Mẹ xin con,” mẹ chú nói, “đi tìm lấy vụn bánh đi. Ăn đi để cho mẹ con vui nào. Con đúng là con chuột còi cọc quá. Con là nỗi thất vọng của mẹ con đấy.”

“Con xin lỗi,” Despereaux nói. Chú cúi đầu xuống và đánh hơi sàn lâu đài.

Nhưng, hỡi độc giả, chú không ngửi gì cả.

Chú đang lắng nghe, bằng đôi tai to, cái âm thanh ngọt ngào mà dường như không một con chuột nào khác nghe được.

§3. Ngày xửa ngày xưa

CÁC ANH CHỊ CỦA DESPEREAUX cố gắng đào tạo chú mọi kiểu cách để trở thành một con chuột nhắt. Anh Furlough dẫn chú đi dạo một vòng quanh lâu đài để diễn giải về nghệ thuật di chuyển.

“Phải di chuyển hết bên này sang bên kia,” Furlough vừa hướng dẫn, vừa lần chạy trên nền lâu đài phủ sáp. “Luôn luôn nhìn qua vai mình, đầu tiên là sang phải, rồi sang trái. Không được dừng lại vì bất cứ chuyện gì.”

Nhưng Despereaux không nghe Furlough nói. Chú đang chăm chú nhìn ánh sáng rót vào qua những khung cửa sổ kính khắc màu của lâu đài. Chú đứng trên hai chân sau, giữ chiếc khăn tay vào ngực mình rồi cứ nhìn lên cao, cao, cao mãi ánh sáng huy hoàng trên kia.

“Furlough,” chú nói, “cái gì thế này? Những màu này là gì? Có phải mình đang ở thiên đường không?”

“Giời ôi!” Furlough hét lên từ một góc xa. “Đừng có đứng giữa phòng mà nói chuyện thiên đường. Nhanh chân lên! Mày là chuột, không phải người. Mày phải chạy hối lên.”

“Gì cơ?” Despereaux nói, vẫn mải ngắm nghía luồng ánh sáng.

Nhưng Furlough thì đã đi rồi.

Nó, như một con chuột nhắt thứ thiệt, đã biến mất trong một cái lỗ ở chân tường.

Chị Merlot của Despereaux đưa chú đến thư viện của lâu đài, nơi ánh sáng đổ vào qua những khung cửa sổ cao và đậu trên nền nhà những đốm vàng tươi.

“Đây,” Merlot nói, “theo tao, nhóc con, tao sẽ chỉ cho chú em những điểm quan trọng về nhấm giấy.”

Merlot phóng lên một cái ghế rồi từ đó nhảy lên cái bàn có một quyển sách lớn đang mở sẵn.

“Lối này, nhóc con,” nó vừa nói vừa bò lên những trang sách.

Và Despereaux bám theo chị từ ghế, lên bàn, lên trang sách.

“Nào,” Merlot nói. “Cái keo dính, ở đây này, ngon lắm đấy, còn các cạnh giấy thì giòn tan, cũng ngon tuyệt.” Nó gặm ngay một cạnh của trang giấy và quay sang nhìn Despereaux.

“Nhóc con thử đi,” nó nói. “Đầu tiên là vị hăng của keo và sau đó là cái giòn tan của giấy. Còn những đường loằng ngoằng này nữa. Thơm ngon lắm nhé.”

Despereaux nhìn xuống quyển sách, và có điều gì đó khác thường đã xảy ra. Những ký hiệu trên các trang giấy, những đường “loằng ngoằng” như Merlot đã gọi ấy, tự sắp thành các hình. Các hình ấy lại tự sắp thành các từ, và các từ ấy đọc lên thành một cụm từ kỳ diệu: Ngày xửa ngày xưa.

“Ngày xửa ngày xưa,” Despereaux thì thầm.

“Gì cơ?” Merlot hỏi.

“Không có gì.”

“Ăn đi,” Merlot nói.

“Em không thể ăn được,” Despereaux nói, lùi xa khỏi cuốn sách.

“Tại sao?”

“Ừm,” Despereaux nói. “Như thế sẽ làm hỏng câu chuyện mất.”

“Câu chuyện? Câu chuyện nào?” Merlot nhìn chú chằm chằm. Một mẩu giấy đung đưa trên đầu một trong những sợi râu cáu kỉnh của nó. “Đúng như cha đã nói khi mày mới sinh ra. Có gì đó không ổn với mày.” Nó quay người phóng ra khỏi thư viện để về kể với cha mẹ nỗi thất vọng mới nhất này.

Despereaux chờ đến khi chị đi hẳn, rồi chú tiến đến, đưa một chân ra, chạm vào những từ đáng yêu kia. Ngày xửa ngày xưa.

Chú rùng mình. Chú hắt hơi. Chú xì mũi vào chiếc khăn tay.

“Ngày xửa ngày xưa,” chú nói to lên, ngâm nga thưởng thức âm thanh của nó. Và rồi, lần theo từng từ một bằng bàn chân mình, chú đọc câu chuyện về một nàng công chúa xinh đẹp và người hiệp sĩ dũng cảm đã phục tùng và tôn kính nàng.

Despereaux chưa biết điều này, nhưng chính chú, rất sớm thôi, sẽ cần phải dũng cảm.

Tôi đã nói đến chuyện bên dưới tòa lâu đài có một ngục tối hay chưa nhỉ? Trong ngục ấy có chuột cống. Lũ chuột cống to tướng. Lũ chuột cống xấu tính.

Despereaux được định mệnh an bài sẽ phải gặp lũ chuột cống ấy.

Hỡi độc giả, người phải biết rằng một số phận đầy thú vị (có khi dính dáng đến chuột cống, có khi không) đang chờ đợi gần như tất cả những kẻ, dù là chuột hay là người, không chịu tuân theo lẽ thường.

§4. Hạt Đậu xuất hiện

CÁC ANH CHỊ CỦA DESPEREAUX nhanh chóng từ bỏ cái nhiệm vụ chẳng béo bở gì là huấn luyện chú theo kiểu cách trở thành một con chuột.

Và thế là Despereaux được tự do.

Chú tiêu tốn những ngày dài theo cách mà chú muốn: Chú lang thang qua những căn phòng lâu đài, mơ màng ngắm luồng sáng chảy vào qua các khung cửa sổ kính màu. Chú đến thư viện và đọc đi đọc lại câu chuyện về công chúa xinh đẹp và người hiệp sĩ đã giải thoát cho nàng. Và cuối cùng, chú cũng phát hiện ra nguồn gốc của thứ âm thanh ngọt ngào như mật kia.

Âm thanh ấy chính là âm nhạc.

Âm thanh ấy là vua Phillip chơi đàn ghi ta và hát cho con gái của mình, nàng công chúa Hạt Đậu, vào mỗi tối trước khi nàng ngủ.

Giấu mình trong một cái lỗ trên bức tường phòng ngủ công chúa, chú chuột nhắt lắng nghe bằng cả trái tim mình. Âm nhạc của nhà vua khiến tâm hồn Despereaux lớn bổng và sáng bừng lên bên trong chú.

“Ôi,” chú thốt lên, “nghe như là thiên đường vậy. Và thơm như là mật ong ấy.”

Chú chìa tai trái ra khỏi cái lỗ trên tường để có thể nghe nhạc rõ hơn, và rồi chú chìa nốt cả tai phải ra để nghe được rõ hơn nữa. Và cũng chẳng phải đợi lâu cho tới lúc một chân chú theo cái đầu đưa ra, rồi một chân nữa, và rồi, dù Despereaux không hề chủ ý, toàn bộ thân người chú đều đã lộ ra, tất cả nằm trong nỗ lực tới gần âm nhạc hơn nữa.

Lúc này đây, tuy Despereaux không chịu nhập tâm nhiều cách cư xử bình thường của loài chuột nhắt, song chú lại trung thành với một trong những quy tắc cơ bản và tối thiểu trong mọi luật lệ của loài chuột nhắt: Không bao giờ, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, được để lộ mình ra trước con người.

Nhưng… âm nhạc, âm nhạc. Âm nhạc đã khiến chú bối rối và hành xử trái với chút bản năng của loài chuột nhắt mà chú có được, và vì thế chú đã để lộ bản thân mình; và chẳng mất bao lâu, chú đã bị nàng công chúa Hạt Đậu mắt tinh theo dõi.

“Ôi, cha ơi,” nàng nói, “nhìn kìa, một con chuột nhắt.”

Nhà vua ngừng hát. Ông nheo mắt. Nhà vua bị cận thị; nghĩa là, cái gì không ở ngay trước mắt mình thì ông sẽ khó mà nhìn thấy được.

“Ở đâu?” nhà vua hỏi.

“Kia kìa,” công chúa Hạt Đậu nói. Nàng chỉ.

“Đó, Hạt Đậu yêu của ta, là một con bọ, không phải chuột nhắt. Nó bé lắm, không thể là chuột nhắt được.”

“Không, không, nó là chuột nhắt mà.”

“Là bọ,” nhà vua nói, ngài luôn muốn mình đúng.

“Là chuột nhắt,” Hạt Đậu nói, biết chắc là mình đúng.

Về phần Despereaux, chú bắt đầu nhận ra mình đã gây ra một lỗi lầm khủng khiếp. Chú run rẩy. Chú lẩy bẩy. Chú hắt xì hơi. Chú đã nghĩ đến chuyện ngất xỉu.

“Nó đang sợ,” Hạt Đậu nói. “Kìa, nó sợ đến mức run lên ấy. Con nghĩ nó đang nghe nhạc đấy. Cha, cha chơi cái gì đi.”

“Một nhà vua mà đi chơi nhạc cho một con bọ ấy à?” Vua Phillip nhăn trán lại. “Như thế có hợp lẽ hay không con gái? Thế giới lại chẳng trở thành sai lầm, đảo lộn khi một ông vua lại chơi nhạc cho một con bọ nghe hay sao?”

“Cha, con nói rồi mà, nó là con chuột nhắt,” Hạt Đậu nói. “Đi mà?”

“Ồ, thôi được, nếu như điều đó làm con vui. Ta, nhà vua, sẽ chơi nhạc cho một con bọ.”

“Con chuột nhắt,” Hạt Đậu sửa lại.

Nhà vua chỉnh lại chiếc vương miện bằng vàng nặng trịch của mình. Ông hắng giọng. Ông lướt ngón tay trên cây đàn ghi ta và bắt đầu hát bài hát về một cảm xúc mơ màng lãng mạn. Bài hát ngọt ngào như thể ánh sáng bừng chiếu qua các khung cửa sổ kính màu, cuốn hút như thể câu chuyện trong một cuốn sách.

Despereaux quên béng mọi sợ hãi. Chú chỉ muốn được nghe nhạc mà thôi.

Chú bò tới gần hơn rồi gần hơn nữa, cho tới khi, thưa độc giả, tới khi chú ngồi ngay dưới chân nhà vua.

§5. Điều Furlough trông thấy

CÔNG CHÚA HẠT ĐẬU cúi xuống nhìn Despereaux. Nàng mỉm cười với chú. Và trong khi cha nàng chơi một bài hát khác, bài hát về hoàng hôn rơi phủ trên những bức tường khu vườn thiu ngủ, thì công chúa vươn tay ra chạm vào đỉnh đầu chú chuột nhắt.

Despereaux ngước nhìn nàng đầy kinh ngạc. Hạt Đậu, chú khẳng định, trông y như công chúa xinh đẹp trong cuốn sách thư viện vậy. Công chúa mỉm cười với Despereaux lần nữa, và lần này, Despereaux cười lại. Và rồi, một điều không thể tưởng tượng nổi đã xảy ra: Chú chuột nhắt đã phải lòng.

Độc giả, có lẽ người sẽ hỏi thế này; mà thật ra, người phải hỏi câu này mới đúng: Chuyện một con chuột nhắt bé tí, ốm yếu, tai to đùng phải lòng một công chúa người xinh đẹp tên là Hạt Đậu chẳng phải là nực cười hay sao?

Câu trả lời là… có. Tất nhiên rồi, thật là buồn cười.

Tình yêu rất buồn cười.

Nhưng tình yêu còn tuyệt vời. Và còn mạnh mẽ nữa. Và tình yêu của Despereaux dành cho công chúa Hạt Đậu sẽ tự chứng minh, qua thời gian, rằng nó có tất cả những điều ấy: đầy sức mạnh, tuyệt vời, và buồn cười.

“Cậu thật đáng yêu,” công chúa nói với Despereaux. “Cậu thật bé quá đi.”

Khi Despereaux đang ngước nhìn nàng đầy âu yếm, thì Furlough tình cờ phóng ngang qua phòng công chúa, quay đầu từ trái sang phải, từ phải sang trái, cứ thế mãi.

“Giời ôi!” Furlough thốt lên. Nó dừng lại. Nó nhìn chằm chằm vào phòng công chúa. Những sợi râu của nó thẳng căng như dây cung.

Điều mà Furlough trông thấy là Despereaux đang ngồi ngay dưới chân nhà vua. Điều mà Furlough trông thấy là công chúa đang chạm vào đỉnh đầu em trai nó.

“Giời ôi!” Furlough kêu lên lần nữa. “Ôi giời ôi! Nó điên rồi! Nó tiêu đời rồi!”

Và, thực hiện một lối chạy kinh điển, Furlough phóng ngay đi kể với cha mình, Lester Tilling, cái tin tức khủng khiếp và khó tin về những gì nó vừa trông thấy.

§6. Cái trống này

“NÓ KHÔNG THỂ, đơn giản là không thể nào là con trai ta được,” Lester nói. Ông tóm chặt lấy những sợi râu của mình bằng hai chân trước và lắc đầu hết bên này sang bên kia đầy thất vọng.

“Tất nhiên nó là con ông rồi,” Antoinette nói. “Ông bảo nó không phải con ông là có ý gì? Một câu nói thật buồn cười. Sao lúc nào ông cũng phải nói những câu buồn cười thế hả?”

“Chính bà,” Lester nói. “Đấy là lỗi của bà. Dòng máu Pháp trong nó đã khiến nó điên rồ.”

“C’est moi?”[2] Antoinette nói. “C’est moi? Tại sao luôn luôn phải là tôi có lỗi chứ? Nếu như con trai ông là kẻ đáng thất vọng như thế, thì lỗi của ông cũng to bằng lỗi của tôi vậy.”

“Phải làm gì đó,” Lester nói. Ông kéo một sợi râu mạnh tới mức nó tuột ra. Ông vẫy sợi râu trên đầu mình. Ông cầm nó chỉ vào vợ. “Nó sẽ khiến tất cả chúng ta tiêu đời,” ông hét lên, “ngồi dưới chân một ông vua người. Không thể tin được! Không thể nào tưởng tượng nổi!”

“Ôi, thật là bi kịch,” Antoinette nói. Bà giơ một chân trước ra và săm soi những chiếc móng đã sơn sửa của mình. “Nó là một con chuột nhắt bé tí. Nó gây hại được là bao chứ?”

“Nếu như có một điều mà tôi đã học được trong thế giới này,” Lester nói, “thì đó là chuột phải hành xử như là chuột, nếu không thì chắc chắn sẽ có rắc rối. Tôi sẽ kêu gọi một cuộc họp đặc biệt với Hội Đồng Chuột. Chúng tôi sẽ cùng quyết định xem cần phải làm gì.”

“Ôi,” Antoinette nói, “ông với cái hội đồng chuột ấy. Theo tôi thì chỉ phí thời gian thôi.”

“Bà không hiểu hay sao?” Lester quát lên. “Nó phải bị trừng phạt. Nó phải bị đem ra trước tòa án.” Ông lao ngang qua bà và giận dữ bới tung một chồng giấy lộn, cho tới khi tìm thấy một cái đê khâu với một mẩu da căng qua chỗ hở.

“Ôi, đừng,” Antoinette nói. Bà ôm lấy hai tai. “Không phải cái trống của hội đồng chuột chứ.”

“Phải đấy,” Lester nói, “cái trống ấy đấy.” Ông giơ nó lên thật cao, quá đầu mình, đầu tiên là về hướng Bắc và hướng Nam, rồi về hướng Đông và hướng Tây. Ông hạ thấp mình xuống, quay lưng về phía vợ, nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu, và bắt đầu đánh cái trống chầm chậm, một phát dài bằng đuôi, hai phát giật bằng chân.

Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát.

Giai điệu của tiếng trống là tín hiệu gọi các thành viên của Hội Đồng Chuột.

Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát. Bum.

Tiếng trống đánh lên báo cho họ biết rằng một quyết định quan trọng cần được đưa ra, một quyết định sẽ ảnh hưởng tới sự an nguy và sống còn của toàn bộ cộng đồng chuột nhắt.

Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát.

Bum.

§7. Chú chuột nhắt đáng yêu

VÀ THÀNH VIÊN ĐƯỢC CHÚNG TA yêu thích nhất trong cộng đồng chuột nhắt đang làm gì trong lúc tiếng trống của Hội Đồng Chuột vang vọng khắp những bức tường của lâu đài?

Hỡi độc giả, tôi phải nói ngay rằng Furlough đã không trông thấy điều tệ nhất. Despereaux ngồi với công chúa và nhà vua lắng nghe hết bài hát này đến bài hát khác. Tới một lúc nọ, thật nhẹ nhàng, ôi thật êm ái, Hạt Đậu nâng chú chuột lên trong tay mình. Nàng khép chú lại trong lòng bàn tay và gãi gãi đôi tai to tướng của chú.

“Cậu có đôi tai thật dễ thương,” Hạt Đậu nói với chú. “Như là những mẩu nhung nhỏ ấy.”

Despereaux nghĩ chú có thể ngất đi vì sung sướng khi được ai bảo đôi tai chú thật nhỏ bé và dễ thương. Chú tựa đuôi mình lên cổ tay Hạt Đậu cho vững và cảm nhận được mạch của công chúa, nhịp đập của trái tim nàng, và trái tim chú ngay lập tức bắt đúng nhịp tim nàng.

“Cha,” Hạt Đậu lên tiếng khi nhạc vừa dứt, “con sẽ giữ chú chuột này. Bọn con sẽ là những người bạn tốt.”

Nhà vua nhìn xuống Despereaux đang nằm gọn trong đôi tay con gái. Ông nheo mắt lại. “Một con chuột nhắt,” ông lẩm bẩm. “Đồ gặm nhấm.”

“Gì ạ?” Hạt Đậu nói.

“Bỏ nó xuống,” nhà vua ra lệnh.

“Không,” Hạt Đậu nói, nàng hoàn toàn không quen với việc bị sai bảo phải làm gì. “Ý con là, tại sao chứ?”

“Vì ta bảo con làm vậy.”

“Nhưng tại sao?” Hạt Đậu phản kháng.

“Vì đó là một con chuột nhắt.”

“Con biết. Chính con nói với cha nó là chuột nhắt mà.”

“Ta đã không suy nghĩ,” nhà vua nói.

“Nghĩ gì cơ?”

“Về mẹ con. Hoàng hậu.”

“Mẹ của con,” Hạt Đậu buồn rầu nói.

“Chuột nhắt là lũ gặm nhấm,” nhà vua nói. Ông chỉnh lại vương miện. “Chúng có họ với… chuột cống. Con biết là chúng ta nghĩ về chuột cống thế nào rồi đấy. Con biết quá khứ tối tăm của chúng ta với lũ chuột cống ra sao rồi đấy.”

Hạt Đậu rùng mình.

“Nhưng cha,” nàng nói, “nó không phải chuột cống. Mà là chuột nhắt. Chúng khác nhau.”

“Hoàng gia,” nhà vua nói, “có rất nhiều bổn phận. Và một trong số đó là không liên hệ mật thiết với dù là họ hàng xa xôi của kẻ thù. Bỏ nó xuống, Hạt Đậu.”

Công chúa đặt Despereaux xuống.

“Con là cô bé ngoan,” nhà vua nói. Và rồi ông nhìn Despereaux. “Đi đi,” ông nói.

Tuy nhiên, Despereaux không chịu đi. Chú ngồi nhìn lên công chúa.

Nhà vua giậm chân. “Đi!” ông quát lên.

“Cha,” công chúa nói, “đừng mà, đừng ghét bỏ nó.” Và nàng bắt đầu khóc thút thít.

Despereaux, khi trông thấy nước mắt của nàng, liền phá bỏ cái quy tắc lớn lao và kinh điển cuối cùng của loài chuột. Chú cất tiếng nói. Với một con người.

“Đừng,” Despereaux nói, “đừng khóc.” Chú đưa chiếc khăn tay của mình về phía công chúa.

Hạt Đậu sụt sịt và nghiêng người xuống gần chú.

“Không được nói chuyện với con bé!” nhà vua gầm lên.

Despereaux đánh rơi chiếc khăn. Chú lùi xa khỏi nhà vua.

“Lũ gặm nhấm không nói chuyện với các công chúa. Chúng ta sẽ không để thế giới này trở nên sai trái, hỗn loạn. Phải có quy tắc. Đi. Biến đi, trước khi đầu óc ta trở lại bình thường và ta cho người giết ngươi.”

Nhà vua giậm chân lần nữa. Despereaux thấy đã đến lúc báo động khi có hẳn một bàn chân to đến thế, đập xuống với một sức mạnh và sự tức giận lớn đến thế, lại đang ở rất gần cái đầu bé nhỏ của mình đến thế. Chú chạy nhanh về phía cái lỗ trên tường.

Nhưng chú quay lại trước khi chui hẳn vào trong đó. Chú quay lại và hét lên với công chúa. “Tên tôi là Despereaux!”

“Despereaux ư?” nàng nói.

“Tôi tôn kính nàng!” Despereaux hét lên.

“Tôi tôn kính nàng” là câu mà chàng hiệp sĩ đã nói với công chúa xinh đẹp trong câu chuyện Despereaux đọc mỗi ngày ở cuốn sách thư viện. Despereaux thường xuyên lẩm nhẩm câu nói ấy một mình, nhưng trước buổi tối nay, chú chưa bao giờ có cơ hội dùng đến nó khi nói chuyện với bất kỳ ai khác.

“Biến ngay khỏi đây!” nhà vua hét lên, giậm chân mạnh hơn và rồi mạnh hơn nữa đến nỗi như thể cả lâu đài này, cái thế giới này, đang rung lên. “Lũ gặm nhấm thì biết gì về sự tôn kính.”

Despereaux chạy vào cái lỗ và từ đó chú ngó ra nhìn công chúa. Nàng đã nhặt chiếc khăn tay của chú lên và nàng đang nhìn thẳng vào chú… nhìn thẳng, vào tâm hồn chú.

“Despereaux,” nàng nói. Chú thấy tên mình trên môi nàng.

“Tôi tôn kính nàng,” Despereaux thì thầm. “Tôi tôn kính nàng.” Chú đặt một chân trước lên trái tim mình. Chú hạ mình thật thấp, đến mức những sợi râu của chú chạm xuống sàn.

Chú, chao ôi, là một con chuột nhắt đang say đắm trong tình yêu.

§8. Tống cho bọn chuột cống

HỘI ĐỒNG CHUỘT, gồm mười ba ngài chuột cao quý và một ngài Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, nhận lời kêu gọi từ chiếc trống của Lester và tụ họp trong một cái lỗ nhỏ bí mật dưới phòng ngự của vua Phillip. Mười bốn ngài chuột ngồi vòng quanh một mẩu gỗ đặt thăng bằng trên những ống chỉ và lắng nghe trong kinh sợ khi cha của Despereaux kể lại chuyện Furlough đã nhìn thấy những gì.

“Ngay dưới chân nhà vua,” Lester nói.

“Ngón tay cô ta đặt trên đầu nó,” Lester nói.

“Nó nhìn lên cô ta, và… không hề sợ hãi.”

Những thành viên của Hội Đồng Chuột lắng nghe, mõm há hốc. Họ lắng nghe, những sợi râu rũ xuống và những đôi tai dựng thẳng đứng trên đầu. Họ lắng nghe trong nỗi choáng váng và giận dữ và hãi sợ.

Khi Lester kết thúc, một sự im lặng nối theo, u ám và sâu thăm thẳm.

“Có điều gì đó,” ngài Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý chậm rãi, “không ổn với con trai ông. Nó không được bình thường. Chuyện này đã vượt quá giới hạn những cơn sốt, đôi tai to và sự còi cọc của nó. Nó thật đáng lo ngại. Hành xử của nó đang đe dọa tất cả chúng ta. Không thể tin tưởng loài người được. Chúng ta đã biết đây là một thực tế không thể nào chối cãi. Một con chuột đi kết giao với loài người, một con chuột ngồi ngay dưới chân một con người, một con chuột để cho một con người chạm vào mình” - tới đây, toàn bộ Hội Đồng Chuột chìm đi trong một cơn rùng mình kinh sợ tập thể - “thì không thể nào tin tưởng được. Đó là quy tắc của thế giới, thế giới của chúng ta.

“Hỡi các bạn chuột, niềm mong mỏi cồn cào nhất của ta là Despereaux chưa lên tiếng với những người này. Nhưng rõ ràng là chúng ta chẳng thể kỳ vọng điều đó. Và đây là lúc để hành động, không phải để suy đoán.”

Lester gật đầu đồng tình. Và mười hai thành viên còn lại của Hội Đồng Chuột cũng gật đầu.

“Chúng ta không có lựa chọn nào cả,” ngài Chuột Đứng Đầu nói. “Nó phải bị tống xuống ngục tối.” Ông ta giáng một nắm đấm xuống bàn. “Nó phải bị tống cho bọn chuột cống. Ngay lập tức. Hỡi các thành viên hội đồng, ta sẽ hỏi lá phiếu của các ngài. Ai thuận ý tống Despereaux xuống ngục tối hãy nói ‘ay.’”

Một dàn đồng ca kêu “ay” buồn bã.

“Ai phản đối hãy nói ‘nay.’”

Im lặng bao phủ căn phòng.

Tiếng động duy nhất là từ Lester. Ông đang khóc.

Và mười ba ngài chuột kia, cảm thấy xấu hổ thay cho Lester, quay nhìn chỗ khác.

Hỡi độc giả, người có tưởng tượng nổi chính cha mình lại không bỏ phiếu phản đối khi mình bị tống xuống ngục tối đầy những chuột cống hay không? Người có thể tưởng tượng nổi ông ấy không hề nói một lời nào để bảo vệ người?

Cha Despereaux khóc than và ngài Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý lại giáng một nắm đấm xuống bàn rồi nói, “Despereaux Tilling sẽ xuất hiện trước cộng đồng chuột. Nó sẽ phải lắng nghe về tội lỗi của mình; nó sẽ có một cơ hội để phủ nhận. Nếu không phủ nhận, nó sẽ được phép từ bỏ những tội lỗi đó để được đi xuống ngục tối với trái tim trong sạch. Despereaux Tilling sau đây bị gọi tới nói chuyện với Hội Đồng Chuột.”

Ít nhất Lester cũng còn biết điều mà nhỏ nước mắt trước hành động bội bạc của mình. Độc giả, người có biết “bội bạc” nghĩa là gì không? Tôi có cảm giác là người hiểu, dựa trên cái cảnh tượng nho nhỏ vừa mới diễn ra đây. Nhưng người vẫn nên tra trong từ điển, để cho chắc ấy mà.

§9. Câu hỏi phù hợp

HỘI ĐỒNG CHUỘT cho Furlough đi triệu Despereaux về. Và Furlough tìm thấy cậu em trai trong thư viện, đang đứng trên cuốn sách lớn mở rộng, cái đuôi quấn chặt quanh bàn chân, cơ thể bé nhỏ của chú đang run rẩy.

Despereaux đang đọc to câu chuyện. Chú đang đọc từ đầu để lần tới đoạn cuối, nơi người đọc được đảm bảo rằng chàng hiệp sĩ và công chúa xinh đẹp kia được sống bên nhau hạnh phúc mãi mãi.

Despereaux muốn đọc những từ ấy. Hạnh phúc mãi mãi. Chú cần phải đọc chúng to lên; chú cần một chút bảo đảm rằng cái cảm giác của chú với công chúa Hạt Đậu, tình yêu này, sẽ có một kết thúc tốt đẹp. Và vì thế chú đọc câu chuyện như thể đó là một thứ bùa chú và từ ngữ của nó, khi được đọc to lên, sẽ khiến điều kỳ diệu xuất hiện.

“Trông kìa,” Furlough tự nói với mình. Nó nhìn em trai rồi quay đi. “Đây chính là điều mà mình nói đến đây. Chính là cái kiểu ấy. Nó đang làm cái quái gì ở đây cơ chứ? Nó chẳng ăn giấy. Nó đang nói chuyện với giấy. Sai trái, sai trái, sai trái.”

“Này,” nó nói với Despereaux.

Despereaux vẫn tiếp tục đọc.

“Này!” Furlough hét lên. “Despereaux! Hội Đồng Chuột muốn gặp mày.”

“Gì cơ?” Despereaux nói. Chú ngẩng đầu lên khỏi cuốn sách.

“Hội Đồng Chuột triệu mày tới gặp họ.”

“Em ư?” Despereaux hỏi.

“Mày đấy.”

“Giờ em đang bận,” Despereaux nói, và chú lại chúi đầu vào cuốn sách rộng mở.

Furlough thở dài. “Trời ạ,” nó nói. “Giời ôi. Chả có cái gì là có lý với nó cả. Chẳng có gì. Mình đã đúng khi báo về nó. Nó thật không bình thường.”

Furlough bò lên chân ghế và rồi nhảy phắt lên cuốn sách. Nó ngồi cạnh Despereaux. Nó vỗ lên đầu chú một lần, rồi hai lần.

“Này,” nó nói. “Hội Đồng Chuột không mời đâu. Họ yêu cầu. Họ ra lệnh. Mày phải đi với tao. Ngay bây giờ.”

Despereaux quay sang Furlough. “Anh có biết tình yêu là gì không?” chú hỏi.

“Hử?”

“Tình yêu.”

Furlough lắc đầu. “Mày hỏi sai rồi,” nó nói. “Câu mà lẽ ra mày phải hỏi là tại sao Hội Đồng Chuột muốn gặp mày.”

“Có một người yêu em đấy,” Despereaux nói. “Và em cũng yêu nàng, và đấy là điều duy nhất có ý nghĩa với em.”

“Người yêu mày? Người mày yêu? Có gì khác chứ? Vấn đề là bây giờ mày đang gặp rắc rối to với Hội Đồng Chuột ấy.”

“Tên nàng,” Despereaux nói, “là Hạt Đậu.”

“Gì cơ?”

“Người yêu em ấy. Tên nàng là Hạt Đậu.”

“Giời ôi,” Furlough nói. “Mày lẫn lộn tất cả mọi chuyện rồi. Mày không hiểu được làm một con chuột thì phải như thế nào. Mày không biết ý nghĩa việc bị gọi đến gặp Hội Đồng Chuột. Mày phải đi với tao. Đây là luật pháp. Mày bị triệu tập.”

Despereaux thở dài. Chú vươn ra chạm vào những chữ công chúa xinh đẹp trong sách. Chú lần theo chúng với một bàn chân. Và rồi chú đưa bàn chân ấy lên miệng.

“Giời ôi,” Furlough nói. “Mày đang tự giễu hề đấy. Đi thôi.”

“Tôi tôn kính nàng,” Despereaux thì thầm. “Tôi tôn kính nàng.”

Và rồi, thưa độc giả, chú theo Furlough đi ra khỏi cuốn sách rồi tuột xuống chân ghế rồi băng qua sàn nhà thư viện tới nơi Hội đồng Chuột đang chờ đợi.

Chú để cho anh trai dẫn chú tới định mệnh của mình.

§10. Những lý do tốt đẹp

TOÀN BỘ CỘNG ĐỒNG CHUỘT NHẮT, theo hướng dẫn của Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, đã tụ tập lại phía sau bức tường phòng khiêu vũ của lâu đài. Các thành viên của Hội Đồng Chuột ngồi trên ba viên gạch xếp chồng lên, và trước mặt họ là tất cả chuột nhắt, già lẫn trẻ, ngốc nghếch lẫn thông thái, đang sống trong lâu đài này.

Họ đang đợi Despereaux.

“Dẹp đường,” Furlough nói. “Nó đây rồi. Tôi đã mang được nó về. Dẹp đường nào.”

Furlough len mình xuyên qua đám đông chuột nhắt. Despereaux bám chặt lấy đuôi anh.

“Nó kia kìa,” đám chuột thì thào. “Nó kia rồi.”

“Nó bé quá.”

“Người ta nói nó sinh ra hai mắt đã mở to đấy.”

Một vài con nhích ra xa khỏi Despereaux trong ghê sợ, còn những con khác háo hức chuyện ly kỳ thì cố vươn ra để chạm râu hay đụng chân vào người chú.

“Công chúa đã đặt một ngón tay lên người nó đấy.”

“Người ta nói nó đã ngồi dưới chân nhà vua.”

“Chuyện ấy không thể xảy ra được!” vọng lại cái giọng không lẫn vào đâu được của cô Florence của Despereaux.

“Dẹp đường, dẹp đường nào!” Furlough quát lên. “Tôi đã mang nó về đây. Tôi mang về Despereaux Tilling, kẻ bị Hội Đồng Chuột triệu tập đây.”

Nó dẫn Despereaux ra trước phòng. “Thưa các thành viên đáng kính của Hội Đồng Chuột,” Furlough kêu to. “Tôi đã đem Despereaux Tilling về đây, như các ngài yêu cầu, để nói chuyện với các ngài ạ.” Nó liếc nhìn Despereaux qua vai mình. “Bỏ tao ra,” Furlough nói.

Despereaux thả cái đuôi của Furlough ra. Chú ngẩng nhìn lên các thành viên của Hội Đồng Chuột. Cha của chú bắt gặp ánh mắt không hề sợ hãi ấy thì lắc đầu và quay nhìn nơi khác. Despereaux quay lại đối mặt với cả một biển chuột.

“Tống xuống ngục!” một giọng thét lên. “Tống thẳng nó xuống ngục.”

Đầu óc Despereaux, đang đầy ắp những câu chữ rạng rỡ như “hạnh phúc mãi mãi” rồi “đôi tai đáng yêu” và “tôi tôn kính nàng”, chợt bừng tỉnh.

“Tống thẳng xuống ngục!” một giọng khác kêu to.

“Đủ rồi,” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý nói. “Phiên tòa này phải được diễn ra trong trật tự. Chúng ta sẽ cư xử một cách văn minh.” Ông ta hắng giọng. Ông nói với Despereaux. “Nào con trai, quay lại đây nhìn ta nào.”

Despereaux quay lại. Chú ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt Chuột Đứng Đầu. Đó là đôi mắt tối, sâu và buồn và đáng sợ. Và, nhìn vào đôi mắt ấy, trái tim Despereaux đập bình bịch một lần, hai lần.

“Despereaux Tilling,” Chuột Đứng Đầu nói.

“Vâng, thưa ngài,” Despereaux nói.

“Chúng ta, mười bốn thành viên của Hội Đồng Chuột, đã bàn bạc về cách hành xử của ngươi. Đầu tiên, chúng ta sẽ cho ngươi một cơ hội để bảo vệ bản thân trước lời đồn đại về những hành động thái quá của mình. Ngươi có ngồi dưới chân nhà vua của loài người không?”

“Con có,” Despereaux nói, “nhưng con đang nghe nhạc lúc ấy, thưa ngài. Con ở đó để nghe bài hát nhà vua đang hát.”

“Để nghe cái gì?”

“Bài hát, thưa ngài. Ông ấy đang hát một bài về hoàng hôn rơi phủ trên những bức tường khu vườn thiu ngủ.”

Chuột Đứng Đầu lắc đầu. “Dù ngươi có đang nói về chuyện gì đi nữa, thì cũng đều nằm ngoài trọng tâm vấn đề. Câu hỏi là thế này và chỉ thế này mà thôi: Ngươi có ngồi dưới chân nhà vua của loài người không?”

“Con có, thưa ngài.”

Cả cộng đồng chuột ngoắt đuôi, quắp bàn chân và rung râu. Chúng im lìm chờ đợi.

“Và ngươi có để cho một cô gái, một công chúa của loài người chạm vào hay không?”

“Tên nàng là Hạt Đậu.”

“Không cần biết tên cô ta. Ngươi có để cô ta chạm vào mình hay không?”

“Có, thưa ngài,” Despereaux nói. “Con đã để nàng chạm vào con. Dễ chịu lắm.”

Tiếng hốt hoảng sợ hãi đồng thanh vang lên từ đám chuột đang run sợ.

Despereaux nghe thấy tiếng mẹ. “Mon Dieu, có phải là tận thế đâu cơ chứ. Chỉ là một cái đụng chạm, như thế thì có sao?”

“Chuyện này không thể được!” vọng lại giọng nói của cô Florence từ đám đông.

“Tống nó xuống ngục,” một con chuột đứng ngay hàng đầu lên tiếng.

“Im lặng!” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý gầm lên. “Im lặng.” Ông ta nhìn xuống Despereaux.

“Ngươi, Despereaux Tilling, có hiểu được những luật lệ thiêng liêng không-bao-giờ-được-vi-phạm về hành xử của một con chuột nhắt hay không?”

“Có, thưa ngài,” Despereaux nói. “Con cho là vậy. Nhưng…”

“Ngươi có phá vỡ chúng không?”

“Có, thưa ngài,” Despereaux nói. Chú bắt đầu nói to hơn. “Nhưng… con vi phạm luật lệ vì những lý do tốt đẹp ạ. Vì âm nhạc. Và vì tình yêu nữa.”

“Tình yêu!” Chuột Đứng Đầu kêu lên.

“Ôi, giời ôi,” Furlough nói, “nào, xem kìa.”

“Con yêu nàng, thưa ngài,” Despereaux nói.

“Chúng ta không ngồi đây để nói chuyện tình yêu. Phiên tòa này không phải về tình yêu. Phiên tòa này là về việc ngươi là một con chuột nhắt,” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý hét lên từ trên nóc những viên gạch, “mà không chịu hành xử như một con chuột nhắt!!!”

“Phải, thưa ngài,” Despereaux nói. “Con biết điều đó.”

“Không, ta không cho là ngươi biết. Và vì người không phủ nhận những lời buộc tôi, ngươi phải bị trừng phạt. Từ đây, ngươi, theo đúng luật pháp của loài chuột nhắt-lâu đài từ thời thượng cổ, bị tống xuống ngục tối. Ngươi bị tống xuống với lũ chuột cống.”

“Đúng thế!” một con chuột hét lên từ đám đông. “Chính xác là phải như thế.”

Ngục tối! Chuột cống! Trái tim bé nhỏ của Despereaux rơi tuột xuống tận đầu ngọn đuôi của chú. Sẽ chẳng có ánh sáng trong ngục tối. Chẳng có các khung cửa sổ kính màu. Chẳng có thư viện và chẳng có sách. Ở đó cũng sẽ chẳng có công chúa Hạt Đậu.

“Nhưng trước hết,” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý nói, “chúng ta cho ngươi cơ hội từ bỏ những hành động của mình. Chúng ta sẽ cho phép ngươi được xuống ngục tối với một trái tim trong sạch.”

“Từ bỏ ư?”

“Ăn năn và hối lỗi. Hãy nói rằng ngươi có lỗi vì đã ngồi dưới chân nhà vua của loài người. Hãy nói rằng ngươi có lỗi vì đã để công chúa của loài người chạm vào. Hãy nói rằng ngươi hối tiếc những hành động ấy.”

Despereaux thấy người nóng rực rồi lạnh cóng rồi lại nóng rực. Từ bỏ nàng? Từ bỏ công chúa ư?

“Mon Dieu!” mẹ chú kêu toáng lên. “Con ơi, đừng hành động ngốc nghếch nữa. Từ bỏ đi! Hối lỗi đi!”

“Nói gì đây, hỡi Despereaux Tilling?”

“Con nói… nói… nói… không,” Despereaux thì thầm.

“Cái gì?” Chuột Đứng Đầu nói.

“Không,” Despereaux nói. Và lần này, chú không thì thầm cái từ ấy nữa. “Con không hối tiếc. Con sẽ không từ bỏ hành động của mình. Con yêu nàng. Con yêu công chúa.”

Một làn sóng giận dữ tập thể đang dồn lên. Cả cộng đồng chuột rùng rùng chuyển động về phía Despereaux. Chúng dường như đã biến thành một cơ thể hung hăng duy nhất với hàng trăm cái đuôi hàng ngàn cái râu và một cái mõm khổng lồ đói khát hết mở ra lại đóng vào rồi lại mở ra và đóng vào, cứ nói, nói, nói mãi, “Tống nó xuống ngục tối. Tống nó xuống ngục tối.”

Những lời ấy đấm xuyên qua cơ thể Despereaux cùng mỗi nhịp đập trái tim chú.

“Tốt thôi,” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý nói. “Vậy ngươi sẽ phải chết, với một trái tim đen tối. Thầy chỉ,” ông ta gọi, “đem chỉ lại đây.”

Despereaux choáng ngợp trước sự dũng cảm của chính mình.

Chú khâm phục sự thách thức của chính mình.

Và rồi, thưa độc giả, chú ngất xỉu.

§11. Thầy chỉ đã tới

KHI DESPEREAUX TỈNH LẠI, chú nghe thấy tiếng trống. Cha chú đang đánh một giai điệu nhiều bum hơn và rất ít chát. Kết hợp lại, Lester và cái trống tạo ra một thứ âm thanh báo điềm gở như thế này: Bum-bum-bum-chát. Bum-bum-bum-chát.

“Dẹp đường đi cho chỉ nào! “ lão chuột vừa đẩy một ống chỉ bằng gỗ qua đám đông vừa thét lên. “Dẹp đường cho chỉ đi nào!”

Bum-bum-bum-chát, tiếng trống vẫn đều đặn.

“Tống nó xuống ngục tối!” đám đông chuột la hét.

Despereaux vẫn nằm ngửa, mắt chớp chớp. Làm thế nào, chú băn khoăn, mà mọi chuyện lại có thể đến mức tồi tệ thế này chứ? Yêu chẳng phải là một điều tốt hay sao? Trong câu chuyện ở cuốn sách, tình yêu là một thứ đẹp đẽ. Vì hiệp sĩ yêu công chúa xinh đẹp, chàng ta đã giải thoát được nàng. Họ sống hạnh phúc mãi mãi. Chuyện đã kể thế kia mà. Đó là những từ cuối cùng trên trang sách. Hạnh phúc mãi mãi. Despereaux chắc chắn rằng chú đã đọc chính xác những từ ấy không biết bao nhiêu lần.

Nằm trên sàn nghe tiếng trống đánh và đám chuột gào thét và thầy chỉ kêu to, “Dẹp đường, dẹp đường,” Despereaux chợt có một ý nghĩ lạnh buốt: Liệu có phải có con chuột nào đã ăn mất những chữ kể lên sự thật rồi không? Có phải chàng hiệp sĩ và công chúa xinh đẹp thực sự đã không được sống hạnh phúc mãi mãi?

Hỡi độc giả, người có tin rằng thực sự có một thứ là hạnh phúc mãi mãi không? Hay, giống như Despereaux, có phải người đã bắt đầu đặt nghi vấn về khả năng có thật của những kết thúc có hậu rồi?

“Hạnh phúc mãi mãi,” Despereaux thì thầm. “Hạnh phúc mãi mãi,” chú lại nói lần nữa khi ống chỉ dừng ngay bên cạnh.

“Chỉ, chỉ, chỉ,” đám đông chuột lầm rầm.

“Ta rất tiếc,” lão chuột đứng sau ống chỉ nói, “nhưng ta phải nhờ cậu đứng dậy cho. Ta phải làm công việc của mình.”

Despereaux chậm chạp đứng dậy.

“Đứng trên hai chân sau thôi,” thầy chỉ nói. “Quy định là thế.”

Despereaux đứng trên hai chân sau.

“Cảm ơn,” thầy chỉ nói. “Ta rất cảm ơn.”

Trong khi Despereaux nhìn theo, thầy chỉ duỗi một đoạn dài chỉ đỏ ra khỏi ống và thắt một cái thòng lọng.

“Chỉ cần đủ cho cái cổ thôi,” lão chuột lẩm nhẩm. “Không hơn, không kém. Đấy là điều thầy chỉ trước kia đã dạy ta: vừa đủ cho cái cổ thôi.” Lão ngẩng lên nhìn Despereaux và trở lại với cái thòng lọng bằng chỉ. “Và anh bạn của ta, anh có một cái cổ bé.”

Thầy chỉ đưa hai cánh tay lên và vòng qua cổ Despereaux. Lão nghiêng sát lại và Despereaux ngửi thấy mùi cần tây. Chú nghe thấy hơi thở của thầy chỉ ngay bên tai trong khi lão thắt chặt sợi chỉ.

“Nàng có đẹp không?” thầy chỉ thì thầm.

“Gì cơ?” Despereaux nói.

“Suỵt. Công chúa có đẹp không?”

“Công chúa Hạt Đậu ư?”

“Phải.”

“Nàng đáng yêu hơn cả sức tưởng tượng.” Despereaux nói.

“Chỉ cần thế thôi,” thầy chỉ nói. Lão lùi lại. Lão gật đầu. “Một nàng công chúa đáng yêu, vậy đấy, như trong chuyện cổ tích. Và cậu yêu nàng, như một hiệp sĩ yêu một công chúa. Cậu yêu nàng bằng một tình yêu tao nhã, thứ tình yêu dựa trên lòng dũng cảm, sự lịch thiệp, lòng tôn kính cùng sự dâng hiến. Là như vậy đấy.”

“Làm sao ông biết?” Despereaux nói. “Làm sao ông biết về những câu chuyện cổ tích?”

“Suỵt.” Lão chuột ghé sát lại, và Despereaux lại ngửi thấy mùi cần tây, xanh và tươi. “Hãy dũng cảm lên, anh bạn,” thầy chỉ thì thầm. “Hãy dũng cảm vì công chúa.” Rồi lão lùi bước, quay đi, rồi hét lớn, “Các bạn chuột, chỉ đã buộc. Chỉ đã thắt nút.”

Một tiếng gầm gào ủng hộ dội vang từ phía đám đông.

Despereaux vươn thẳng hai vai. Chú đã quyết định. Chú sẽ làm như thầy chỉ khuyên. Chú sẽ dũng cảm vì công chúa.

Cho dù (này độc giả, có thể nào điều này đúng không?) chẳng có thứ gì được gọi là hạnh phúc mãi mãi.

§12. Adieu

TIẾNG TRỐNG LẠI THAY ĐỔI lần nữa. Nhịp chát cuối cùng đã biến mất và tiếng trống còn lại không gì khác ngoài nhịp bum.

Bum, bum, bum.

Bum, bum, bum.

Lester chỉ dùng đuôi, giáng xuống mặt trống với một lực rất mạnh và dứt khoát.

Thầy chỉ lui vào trong.

Căn phòng đầy chuột chợt lắng lại, trông ngóng, chờ đợi.

Và khi Despereaux đứng trước tất cả với sợi chỉ đỏ quanh cổ, mười bốn thành viên Hội Đồng Chuột yên vị trên chồng gạch phía trên chú, hai con chuột vạm vỡ bước tới. Hai miếng vải đen phủ kín đầu chúng. Mấy vết rạch hở ra đôi mắt chúng.

“Bọn ta sẽ giải ngươi đến ngục tối,” con chuột to hơn nói.

“Despereaux,” Antoinette kêu lớn, “Á, Despereaux của ta!”

Despereaux nhìn ra phía đám đông và thấy mẹ mình. Bà thật dễ nhận ra. Trong niềm vinh dự có đứa con út bị tống xuống ngục tối, bà đã trang điểm thật đậm.

Cả hai con chuột trùm đầu đặt một bàn chân lên vai Despereaux.

“Đã đến lúc rồi,” con bên trái, cũng là con thứ nhất, nói.

Antoinette xô mình qua đám đông. “Nó là con trai tôi,” bà nói. “Tôi muốn có lời cuối cùng với con trai tôi.”

Despereaux nhìn mẹ. Chú gắng sức đứng trước mặt bà mà không run rẩy. Chú gắng không thể hiện mình là một nỗi thất vọng.

“Xin hãy cho tôi biết,” Antoinette nói, “điều gì sẽ xảy đến với nó? Điều gì sẽ đến với đứa con bé bỏng của tôi?”

“Thưa bà,” con chuột trùm đầu thứ nhất nói. Giọng nó sâu thẳm và chậm rãi. “Bà không cần biết đâu.”

“Tôi cần biết. Tôi muốn biết. Nó là con tôi. Đứa con của trái tim tôi. Đứa con cuối cùng trong đám chuột con của tôi.”

Hai con chuột trùm đầu không nói gì cả.

“Hãy nói cho tôi biết đi,” Antoinette nói.

“Lũ chuột cống,” con thứ nhất đáp.

“Lũ chuột cống,” con thứ hai đáp.

“Phải. Phải. Oui.[3] Lũ chuột cống. Thì sao chứ?”

“Chuột cống sẽ ăn thịt nó,” con thứ hai nói.

“Á,” Antoinette kêu lên. “Mon Dieu!”

Vừa nghĩ tới chuyện bị chuột cống ăn thịt, Despereaux quên béng luôn chuyện phải dũng cảm. Chú quên mất rằng mình không được phép là một nỗi thất vọng. Chú cảm thấy mình đang chuẩn bị ngất xỉu lần nữa. Nhưng mẹ chú, vốn sở hữu khả năng tuyệt vời trong việc lựa đúng thời điểm kịch tính, đã đi trước chú một bước; bà trình diễn một cú ngất đẹp mê hồn, không sai sót một li, gục xuống ngay dưới chân Despereaux.

“Giờ thì bà đã xong,” chuột trùm đầu thứ nhất nói.

“Chuyện đó chẳng quan trọng,” chuột trùm đầu thứ hai nói. “Cứ bước qua bà ấy. Chúng ta có việc phải làm. Mẹ của ai cũng sẽ chẳng thể ngăn được chúng ta. Xuống ngục tối.”

“Xuống ngục tối,” chuột trùm đầu thứ nhất nhắc lại, nhưng giọng nó, sâu thẳm và dứt khoát chỉ một lát trước đây, giờ đã thấy rung động một tí xíu. Nó đặt một bàn chân lên Despereaux và đẩy chú về phía trước, rồi hai chuột trùm đầu cùng Despereaux bước qua Antoinette.

Đám đông rẽ lối.

Lũ chuột lại bắt đầu hô vang một nhịp: “Tống xuống ngục tối. Tống xuống ngục tối. Tống xuống ngục tối.”

Tiếng trống cứ tiếp tục.

Bum, bum, bum. Bum, bum, bum.

Và Despereaux bị dẫn đi.

Vào giây phút cuối cùng, Antoinette bừng tỉnh khỏi cơn ngất và hét lên một từ duy nhất với con trai mình.

Từ ấy, hỡi độc giả, là adieu.

Người có biết nghĩa của từ adieu không? Đừng vội phiền đến cuốn từ điển. Tôi sẽ nói ngay đây.

Adieu là từ tiếng Pháp dành cho vĩnh biệt.

“Vĩnh biệt” không phải là một từ mà người muốn nghe từ mẹ mình trong khi người đang bị dẫn xuống ngục tối bởi hai con chuột to kềnh càng, đầu trùm khăn đen.

Những từ mà người sẽ muốn nghe là “Hãy đem tôi đi. Tôi sẽ xuống ngục tối thế chỗ con tôi.” Những từ đó mang lại một sự dễ chịu vô bờ.

Nhưng, thưa độc giả, chẳng có sự dễ chịu nào trong cái từ “vĩnh biệt” cả, ngay cả khi người nói bằng tiếng Pháp. “Vĩnh biệt” là một từ, trong bất kỳ ngôn ngữ nào, cũng chứa đầy sầu thảm. Nó là một từ hoàn toàn chẳng hứa hẹn một điều gì tươi sáng cả.

§13. Lòng bội bạc không giới hạn

CÙNG NHAU, BA CON CHUỘT cứ đi xuống sâu, sâu, sâu mãi.

Sợi chỉ quanh cổ Despereaux rất chặt. Chú cảm giác như nó sắp nghẹn cổ mình. Chú lấy một chân kéo nó ra.

“Đừng có đụng vào sợi chỉ,” chuột trùm đầu thứ hai gắt lên.

“Phải,” chuột trùm đầu thứ nhất nhắc lại, “đừng có đụng vào sợi chỉ.”

Chúng đi rất nhanh. Và bất cứ khi nào Despereaux chậm lại, một trong hai con chuột trùm đầu lại xô vào vai chú và bảo chú phải đi tiếp. Chúng đi qua những cái lỗ trên tường và xuống những bậc thang bằng vàng. Chúng đi qua những căn phòng với các cánh cửa đóng chặt và những cánh cửa mở tung. Ba con chuột nhắt đi qua những sàn đá hoa và dưới những tấm rèm nhung nặng trịch. Chúng đi qua những vệt nắng ấm áp và những bóng râm u tối.

Đây, Despereaux nghĩ, chính là cái thế giới chú sẽ bỏ lại sau lưng, cái thế giới chú từng biết và yêu mến. Và ở đâu đó trong này, nàng công chúa Hạt Đậu đang bật cười và vui tươi vỗ tay theo điệu nhạc, không hề biết đến số phận của Despereaux. Sự thật rằng chú không thể cho công chúa biết điều gì đã xảy đến với chú dường như chợt trở nên quá sức chịu đựng của con chuột bé nhỏ.

“Liệu có thể cho tôi có vài lời cuối với công chúa được không?” Despereaux hỏi.

“Một vài lời,” chuột trùm đầu thứ hai nói. “Mày muốn có vài lời với một con người ư?”

“Tôi muốn nói với nàng điều đã xảy đến với tôi.”

“Trời ạ,” chuột trùm đầu thứ nhất nói. Nó dừng lại, giậm một chân xuống sàn đầy thất vọng. “Giời ôi. Mày không học được điều gì hay sao, hả?”

Giọng nói cực kỳ quen thuộc với Despereaux.

“Anh Furlough?”

“Cái gì?” chuột trùm đầu thứ nhất nói vẻ khó chịu.

Despereaux rùng mình. Chính anh trai của chú đang giải chú xuống ngục tối. Trái tim chú ngừng đập và quắt lại thành một viên sỏi bé nhỏ, lạnh cóng, đầy hoài nghi. Nhưng rồi, cũng nhanh y như thế, nó lại nhảy vọt bừng sống lại, đập với niềm hy vọng.

“Furlough,” Despereaux nói, và chú nắm lấy một chân anh trai. “Xin hãy cho em đi. Xin anh. Em là em của anh mà.”

Furlough đảo mắt. Nó rút bàn chân ra khỏi chân Despereau. “Không,” nó nói. “Không đời nào.”

“Xin anh,” Despereaux nói.

“Không,” Furlough nói. “Luật lệ là luật lệ.”

Hỡi độc giả, người có nhớ lại từ “bội bạc” không? Câu chuyện của chúng ta càng tiến triển, thì “bội bạc” càng trở thành một từ phù hợp hơn nữa, phải không?

“Bội bạc” chắc chắn là từ nằm trong đầu Despereaux khi chúng cuối cùng cũng tiến gần đến những bậc thang chật chội, dốc đứng dẫn tới cái lỗ đen thui của ngục tối.

Chúng đứng đó, ba con chuột nhắt, hai con với mũ trùm đầu, một con không có, chăm chú nhìn cái lỗ đen sâu thăm thẳm trước mặt.

Rồi Furlough đứng thẳng trên hai chân sau và đặt bàn chân phải lên tim mình. “Vì lợi ích của loài chuột nhắt lâu đài,” nó tuyên bố với bóng tối, “chúng ta hôm nay đem tới ngục tối một con chuột cần phải bị trừng phạt. Nó, thể theo luật pháp mà chúng ta xây dựng nên, phải mang sợi chỉ đỏ chết chóc.”

“Sợi chỉ đỏ chết chóc?” Despereaux nhắc lại nho nhỏ. “Mang sợi chỉ đỏ chết chóc” là một cụm từ khủng khiếp, nhưng chú chuột nhắt bé nhỏ chẳng có mấy thời gian mà nghĩ về những ẩn ý của nó, vì chú bất ngờ bị hai chuột trùm đầu xô từ phía sau.

Cú đẩy rất mạnh, nó khiến Despereaux bay qua những bậc thang xuống lòng ngục tối. Khi chú lộn nhào như thế, râu ria quấn cả lấy đuôi, xuyên qua bóng tối, chỉ có duy nhất hai từ trong đầu chú. Một là “bội bạc”. Và cái từ còn lại mà chú cố níu chặt lấy là “Hạt Đậu.”

Bội bạc. Hạt Đậu. Bội bạc. Hạt Đậu. Đấy là những từ cứ quay tròn trong đầu Despereaux khi mình chú chìm sâu dần vào lòng bóng tối.

§14. Bóng tối

DESPEREAUX NẰM BẸP NƠI chân bậc thang và sờ nắn từng cái xương trên thân mình. Chúng đều ở nguyên đó cả. Và, thật đáng kinh ngạc, chúng không hề bị gãy. Chú đứng lên và bắt đầu nhận thấy một mùi hôi thối, tồi tệ, ghê tởm khủng khiếp.

Ngục tối, thưa độc giả, đang bốc mùi. Nó bốc đầy mùi của những tuyệt vọng và chịu đựng. Điều đó cũng có nghĩa là nó toàn một mùi chuột cống.

Và nó tối om. Despereaux chưa bao giờ biết đến một thứ bóng tối nào kinh khủng và kín đặc không gian như nơi này. Bóng tối hiển hiện với dáng hình cứ như chính nó là một thực thể vậy. Chú chuột nhỏ giơ một bàn chân lên trước mấy sợi râu. Chú không thể nhìn thấy chân mình, và chú có một ý nghĩ cực kỳ hãi hùng rằng có lẽ chính chú, Despereaux Tilling, thậm chí không hề tồn tại.

“Ôi trời!” chú nói to lên.

Giọng của chú vọng lại trong bóng tối bốc mùi.

“Bội bạc,” Despereaux nói, chỉ để nghe lại giọng của mình, chỉ để tự khẳng định rằng chú có tồn tại.

“Hạt Đậu,” Despereaux nói, và cái tên của người chú yêu thương ngay lập tức bị bóng tối nuốt chửng.

Chú rùng mình. Chú run rẩy. Chú hắt xì hơi. Răng chú đập lập cập. Chú cố kiếm chiếc khăn tay. Chú với tìm và cầm chặt cái đuôi của mình (phải mất một lúc lâu, và hãi hùng, chú mới tìm được đuôi mình, vì bóng tối đặc quánh lại) để ít nhất còn có một cái gì đó mà dựa vào. Chú nghĩ đến chuyện ngất. Chú cho đó là cái phản ứng duy nhất hợp lý cho hoàn cảnh của chú, nhưng rồi chú nhớ tới những lời của thầy chỉ: tôn kính, lịch thiệp, dâng hiến, và dũng cảm.

“Mình sẽ dũng cảm,” Despereaux nghĩ. “Mình sẽ gắng dũng cảm như chàng hiệp sĩ trong bộ áo giáp sáng loáng. Mình sẽ dũng cảm vì công chúa Hạt Đậu.”

Chú mà dũng cảm được thì tốt đến nhường nào?

Chú hắng giọng. Chú thả đuôi ra. Chú đứng thẳng hơn. “Ngày xửa ngày xưa,” chú nói to lên với bóng tối. Chú nói những từ này vì chúng là những từ tuyệt nhất, mạnh nhất mà chú biết và chỉ cần nói lên cũng đủ làm chú thấy dễ chịu.

“Ngày xửa ngày xưa,” chú nói lại, cảm thấy dũng cảm hơn một tí xíu. “Có một chàng hiệp sĩ và chàng luôn luôn mặc một bộ áo giáp bằng bạc sáng loáng.”

“Ngày xửa ngày xưa ư?” một giọng nói từ bóng tối oang oang vọng ra. “Một chàng hiệp sĩ trong bộ áo giáp sáng loáng ư? Một con chuột nhắt thì biết gì về những thứ ấy chứ?”

Cái giọng ấy, cái giọng to nhất mà Despereaux từng nghe thấy, chỉ có thể, chú nghĩ, thuộc về con chuột cống lớn nhất trên thế giới mà thôi.

Trái tim bé nhỏ và kiệt sức của Despereaux ngừng đập.

Và lần thứ hai trong ngày hôm ấy, chú chuột nhắt ngất xỉu.

§15. Ánh sáng

KHI DESPEREAUX TỈNH DẬY, chú đang nằm gọn trong một bàn tay khum khum to lớn, chai sần của một con người và đang chăm chú nhìn ngọn lửa trên một que diêm, và bên kia que diêm có một con mắt to, tối đen đang nhìn thẳng vào chú.

“Một con chuột nhắt với sợi chỉ đỏ,” giọng nói oang oang lên. “Ồ, đúng rồi, Gregory biết cái trò của chuột nhắt và chuột cống mà. Gregory biết mà. Và Gregory cũng có sợi chỉ của mình, để đánh dấu hắn chứ. Nhìn xem, chuột nhắt.” Và que diêm được đưa đến một cây nến, ngọn nến lập bập bừng sống dậy và Despereaux trông thấy một sợi dây thừng quấn quanh cổ chân người đàn ông. “Đây là điểm khác biệt giữa chúng ta: sợi dây thừng của Gregory cứu hắn. Còn sợi chỉ của ngươi sẽ là cái chết của ngươi.” Người đàn ông thổi tắt ngọn nến, bóng tối phủ xuống, bàn tay người đàn ông khép chặt lại quanh Despereaux và Despereaux cảm thấy trái tim bị chèn ép của chú bắt đầu đập một nhịp sợ hãi điên cuồng.

“Ông là ai?” chú thì thầm.

“Câu trả lời cho câu hỏi ấy, chuột nhắt ạ, là Gregory. Ngươi đang nói chuyện với Gregory lão cai ngục, kẻ đã bị chôn ở đây, trông nom cái ngục tối này hàng thập kỷ, hàng thế kỷ, vĩnh viễn. Mãi mãi. Ngươi đang nói chuyện với Gregory lão cai ngục, là kẻ, theo cách nói mỉa mai nhất, không gì hơn một tên tù nhân ở nơi này.”

“Ôi,” Despereaux nói. “Ừm, cho cháu xuống được không, ông Gregory?”

“Con chuột nhắt muốn biết liệu Gregory lão cai ngục có thả nó ra không. Hãy nghe Gregory đây, chuột nhắt. Ngươi không muốn được thả đâu. Ở đây, trong ngục tối này, là ngươi đang nằm trong trái tim đen tối và xảo trá của thế giới. Và nếu Gregory phải thả ngươi, những ngoắt ngoéo và cong queo và ngõ cụt của nơi này sẽ nuốt chửng ngươi mãi mãi.

“Chỉ có Gregory và lũ chuột cống có thể tìm được đường ra khỏi cái mê cung này. Lũ chuột cống là bởi vì chúng biết, bởi vì đường đi của nơi này phản chiếu chính những trái tim đen tối của chúng. Còn Gregory thì bởi vì sợi dây thừng đã thắt vào cổ chân hắn mãi mãi để dẫn lối cho hắn trở về nơi bắt đầu. Gregory sẽ thả ngươi ra, nhưng ngươi rồi sẽ chỉ nài xin hắn nhặt ngươi lại nữa mà thôi. Lũ chuột cống đang tới tìm ngươi đấy, thấy không.”

“Thật ư?”

“Nghe đây,” Gregory nói. “Ngươi có thể nghe thấy tiếng đuôi của bọn chúng kéo lê qua bùn nhớt và rác rưởi. Ngươi có thể nghe thấy chúng giũa mài các móng vuốt và bộ răng. Chúng đang đến tìm ngươi đấy. Chúng đến để xé xác ngươi ra từng mảnh.”

Despereaux lắng nghe và chú tin chắc rằng chú nghe thấy tiếng móng vuốt và những bộ răng của chuột cống, tiếng động của những thứ sắc nhọn đang được làm cho nhọn sắc hơn nữa.

“Chúng sẽ lột tuột bộ lông của chú mày ra khỏi lớp da và rồi toàn bộ da thịt ra khỏi bộ xương của chú mày. Khi chúng xong xuôi, sẽ chẳng còn lại gì ngoài sợi chỉ đỏ cả. Sợi chỉ đỏ và những khúc xương. Gregory đã trông thấy cảnh ấy nhiều lắm, cái kết cục bi thảm của một con chuột nhắt.”

“Nhưng cháu cần phải sống,” Despereaux nói. “Cháu không thể chết được.”

“Chú mày không thể chết được. À, dễ thương đấy. Nó nói là nó không thể chết được!” Gregory khum chặt bàn tay quanh Despereaux hơn. “Và tại sao lại thế được hả chuột nhắt? Tại sao chú mày lại không thể chết được?”

“Vì cháu đang yêu. Cháu yêu một người và nhiệm vụ của cháu là phải bảo vệ nàng.”

“Yêu,” Gregory nói. “Yêu. Nghe đây chú mày, ta sẽ cho chú mày thấy những kết quả kỳ dị của tình yêu.” Một que diêm khác được đánh lên; ngọn nến lại được thắp, và Gregory giơ nó cao lên để ánh lửa của nó chiếu sáng rõ cái đống lẫn lộn những thìa và nồi đun và bát ăn xúp được chất thành tháp chỉ chực đổ sụp xuống.

“Nhìn kia kìa, chuột nhắt,” Gregory nói. “Đấy là cái tượng đài về sự ngu ngốc của tình yêu.”

“Cái gì thế ạ?” Despereaux hỏi. Chú nhìn chăm chú cái tháp to lớn cao, cao, cao mãi lên rồi chìm vào trong bóng tối.

“Là cái trước mắt chú mày đấy thôi. Những thìa. Những bát xúp. Những nồi. Tất cả chúng bị đem về đây là cái bằng chứng đanh thép về nỗi đau khi đem lòng yêu một sinh vật. Nhà vua yêu hoàng hậu và hoàng hậu chết; cái thứ khổng lồ, cái đống sắt vụn này là kết quả của tình yêu.”

“Cháu không hiểu,” Despereaux nói.

“Và chú mày sẽ không thể hiểu được cho đến khi nào chú mày đánh mất thứ chú mày đem lòng yêu. Nhưng về tình yêu thế là đủ rồi,” Gregory nói. Lão thổi tắt ngọn nến. “Thay vào đó chúng ta sẽ nói về cuộc đời của chú mày. Và làm cách nào Gregory sẽ cứu lấy cuộc đời ấy, nếu chú mày muốn thế.”

“Tại sao ông lại cứu cháu?” Despereaux hỏi. “Ông đã cứu một con chuột nhắt nào khác bao giờ chưa?”

“Chưa bao giờ,” Gregory nói, “chưa một con nào.”

“Vậy tại sao ông lại cứu cháu?”

“Bởi vì chú mày, chuột nhắt ạ, có thể kể cho Gregory một câu chuyện. Những câu chuyện là ánh sáng. Ánh sáng rất quý giá trong một thế giới tăm tối. Bắt đầu từ đoạn đầu tiên đi. Hãy kể cho Gregory một câu chuyện. Mang đến chút ánh sáng đi nào.”

Và bởi vì Despereaux rất muốn được sống, chú nói, “Ngày xửa ngày xưa…”

“Phải đấy,” Gregory nói đầy hạnh phúc. Lão giơ cao bàn tay mãi cho tới khi những sợi râu của Despereaux cọ vào cái tai lông lá và già nua của lão. “Tiếp đi nào, chuột con,” Gregory nói. “Kể cho Gregory một câu chuyện đi nào.”

Và chính bằng cách này Despereaux trở thành con chuột nhắt duy nhất bị đem xuống ngục tối mà lũ chuột cống không thể biến thành một đống xương và một mẩu chỉ đỏ được.

Chính bằng cách này Despereaux đã được cứu sống.

Hỡi độc giả, nếu người không phiền, thì đó là chỗ chúng ta sẽ tạm rời chú chuột nhắt bé nhỏ của chúng ta: trong bóng tối của ngục tối, trong bàn tay của lão cai ngục già, kể một câu chuyện để tự cứu mình.

Đã đến lúc chúng ta hướng sự chú ý đến một nơi khác, đã đến lúc, thưa độc giả, để nói về lũ chuột cống, và về một con chuột cống cụ thể.

CUỐN II
CHIAROSCURO

§16. Lóa mắt trước ánh sáng

KHI CÂU CHUYỆN CỦA chúng ta tiến triển, thưa độc giả, thì chúng ta phải quay ngược thời gian trở lại với sự ra đời của một con chuột cống, một con chuột cống được đặt tên Chiaroscuro và được gọi là Roscuro, một con chuột cống sinh ra trong rác rưởi và bóng tối của căn ngục, vài năm trước khi chú chuột Despereaux được sinh ra trên tầng cao kia, trong ánh sáng.

Hỡi độc giả, người có biết định nghĩa của từ “chiaroscuro” không? Nếu người tìm trong từ điển, người sẽ thấy rằng nó có nghĩa là sự sắp đặt của ánh sáng và bóng tối bên nhau. Chuột cống thì không quan tâm đến ánh sáng. Cha mẹ Roscuro đã hơi vui tính khi họ đặt tên cho con trai mình. Chuột cống có tính hài hước. Chuột cống, thực ra, nghĩ rằng cuộc đời rất ngộ nghĩnh. Và chúng rất đúng, thưa độc giả. Chúng rất đúng.

Tuy nhiên, trong trường hợp của Chiaroscuro, trò đùa đã mang một ẩn ý về sự tiên tri, vì có chuyện xảy ra khi Roscuro còn là một con chuột cống nhỏ, cậu ta đã bắt gặp một đoạn dây thừng rất dài trên nền ngục tối.

“A, chúng mình có gì đây nhỉ?” Roscuro nói.

Là chuột cống, cậu ta ngay lập tức bắt đầu nhấm nhấm sợi dây thừng.

“Dừng lại ngay,” một giọng nói oang oang vang lên, và một bàn tay khổng lồ vươn ra từ bóng tối, tóm đuôi con chuột cống lên và giữ cậu ta lửng lơ lộn ngược đầu xuống đất.

“Ngươi đang gặm sợi dây thừng của Gregory phải không, chuột cống?”

“Ai mà lại muốn biết thế?” Roscuro hỏi lại, vì dù có lộn ngược đi chăng nữa thì cậu ta vẫn là một con chuột cống.

“Ngươi đúng là một con chuột cống tinh quái, con chuột cống tinh quái gặm-gặm-gặm sợi dây thừng của Gregory. Gregory sẽ dạy cho ngươi cách nghịch ngợm với sợi dây thừng của lão.”

Và giữ Roscuro lộn ngược như thế, Gregory đánh một que diêm bằng móng ngón tay cái của lão, xoẹtttttttt, rồi giơ cái ánh lửa rực rỡ vào ngay trước mặt Roscuro.

“Á á á,” Roscuro nói. Cậu ta lùi cái đầu lại khỏi ánh sáng. Nhưng, chao ôi, cậu ta chẳng nhắm mắt lại, và ánh lửa bùng nổ xung quanh cậu ta, nhảy nhót bên trong cậu ta.

“Chưa có ai nói cho ngươi biết về luật lệ ư?” Gregory nói.

“Luật lệ gì cơ?”

“Sợi dây thừng của Gregory, chuột cống ạ, là thứ phải cấm tiệt.”

“Thì sao nào?”

“Hãy xin lỗi vì đã nhai sợ dây thừng của Gregory đi.”

“Tôi không xin lỗi,” Roscuro nói.

“Xin lỗi đi.”

“Không.”

“Đồ chuột cống bẩn thỉu,” Gregory nói. “Đồ tâm hồn đen tối. Gregory chịu đựng các ngươi đủ rồi lũ chuột cống.” Lão giơ que diêm gần vào mặt Roscuro, và mùi râu cháy khủng khiếp bốc lên quanh lão cai ngục và con chuột cống. Rồi que diêm tắt phụt và Gregory thả đuôi Roscuro ra. Lão quăng cậu ta trở vào lòng bóng tối.

“Đừng bao giờ đụng vào sợi dây thừng của Gregory nữa, nếu không ngươi sẽ phải hối tiếc đấy.”

Roscuro đứng trên nền ngục tối. Những sợi râu bên phía má phải của cậu đã biến mất. Trái tim cậu đang đập mạnh, và dù ánh sáng của que diêm đã biến mất, nó vẫn nhảy múa trước đôi mắt con chuột cống, ngay cả khi cậu ta nhắm mắt lại.

“Ánh sáng,” cậu ta nói to lên. Và rồi cậu thì thầm từ ấy một lần nữa. “Ánh sáng.”

Từ giây phút ấy trở đi, Roscuro bộc lộ một mối quan tâm không bình thường, kỳ lạ đối với đủ mọi loại ánh sáng. Cậu ta luôn luôn, trong bóng tối của ngục tối, tìm kiếm ánh sáng, cái tia sáng nhỏ nhất, cái sợi sáng bé nhất. Tâm hồn chuột cống của cậu ta khao khát nó theo một cách không thể nào lý giải được; cậu bắt đầu nghĩ rằng ánh sáng là thứ duy nhất mang đến ý nghĩa cho cuộc đời, và cậu thất vọng rằng có quá ít ánh sáng có thể sở hữu được ở nơi này.

Cậu ta cuối cùng đã nói lên cảm xúc này với bạn mình, một con chuột cống một tai rất già tên là Botticelli Remorso.

“Cháu nghĩ,” Roscuro nói, “rằng ý nghĩa của cuộc đời chính là ánh sáng.”

“Ánh sáng,” Botticelli nói. “Ha ha ha, cậu giết ta mất. Ánh sáng chẳng có liên quan gì đến cuộc đời cả.”

“Vậy thì cuộc đời có ý nghĩa gì chứ?” Roscuro hỏi.

“Ý nghĩa của cuộc đời,” Botticelli nói, “là sự đau khổ, đặc biệt là sự đau khổ của những kẻ khác. Những tên tù nhân chẳng hạn. Khiến cho một tên tù nhân phải khóc than rồi rền rĩ rồi cầu xin là một cách thú vị để bổ sung ý nghĩa cho sự tồn tại.”

Vừa nói, Botticelli vừa vung vẩy, từ một cái móng vuốt dài quá cỡ trên bàn chân trước ở bên phải, một chiếc mặt dây chuyền hình trái tim. Hắn đã lấy chiếc mặt dây chuyền ấy từ một tù nhân và treo nó lên một sợi thừng bện mảnh. Bất kỳ khi nào Botticelli nói, chiếc mặt dây chuyền ấy cũng đung đưa. Vung qua vung lại, vung qua vung lại. “Cậu có nghe không đấy hả?” Botticelli nói với Roscuro.

“Cháu đang nghe.”

“Tốt,” Botticelli nói. “Hãy làm như ta nói thì cuộc đời của cậu sẽ đầy ý nghĩa. Đây là cách để hành hạ một tù nhân này: đầu tiên, cậu phải thuyết phục được hắn rằng cậu là bạn. Hãy lắng nghe hắn. Hãy động viên hắn thú nhận những tội lỗi của mình. Và khi thời điểm tới, hãy trò chuyện với hắn. Nói với hắn những điều hắn muốn nghe. Hãy nói với hắn, chẳng hạn như, cậu sẽ tha thứ cho hắn. Đấy là một trò đùa tuyệt vời với một tên tù nhân, hứa hẹn sự tha thứ ấy.”

“Tại sao?” Roscuro nói. Đôi mắt cậu liếc qua liếc lại, liếc qua liếc lại, theo chuyển động của chiếc mặt dây chuyền.

“Bởi vì,” Botticelli nói, “cậu sẽ hứa điều ấy-ha-nhưng cậu sẽ không ban điều ấy. Cậu giành được niềm tin của hắn. Và rồi cậu từ chối hắn. Cậu từ chối đưa ra thứ mà hắn cực kỳ mong đợi. Sự tha thứ, tự do, tình bạn, bất kỳ thứ gì mà trái tim hắn khao khát nhất, cậu hãy giữ lại.” Vào điểm giữa bài thuyết giáo ấy, Botticelli phá lên cười to đến nỗi hắn phải ngồi xuống thở dốc. Chiếc mặt dây chuyền xoay tròn chầm chậm qua lại rồi dừng hẳn.

“Ha,” Botticelli nói, “ha ha ha! Cậu giành lấy niềm tin của hắn, cậu từ chối hắn và-ha ha-cậu trở thành kẻ mà hắn đã biết cậu luôn luôn là như thế, thành kẻ chính cậu biết rằng mình luôn luôn là như thế, chẳng phải một người bạn, chẳng phải một giáo sĩ, chẳng phải một kẻ đi tha thứ, mà-ha ha!-một con chuột cống!” Botticelli lau nước mắt và lắc lắc đầu rồi thở một hơi dài đầy mãn nguyện. Hắn lại bắt đầu lắc chiếc mặt dây chuyền. “Vào lúc ấy, hiệu quả nhất là chạy qua chạy lại dưới chân tên tù nhân, gây cho hắn một nỗi sợ hãi hiện hữu thật sự cùng với nỗi sợ hãi tinh thần. Ôi,” hắn nói, “đấy là một trò thật đáng yêu, thật là một trò đáng yêu! Và đầy ý nghĩa.”

“Cháu rất muốn hành hạ một tù nhân,” Roscuro nói. “Cháu muốn khiến kẻ nào đó phải đau khổ.”

“Thời điểm của cậu sẽ tới,” Botticelli nói. “Hiện tại, tất cả các tù nhân đã có kẻ nhận hết rồi. Nhưng một tên khác sớm muộn cũng sẽ tới thôi. Làm sao ta biết được điều này chứ? Bởi vì, Roscuro ạ, thật may là tồn tại sự tàn ác trên thế giới này. Và sự tồn tại của cái ác đảm bảo cho sự tồn tại của những tên tù nhân.”

“Vậy, sẽ có một tù nhân cho cháu sớm thôi phải không?”

“Phải,” Botticelli Remorso nói. “Phải.”

“Cháu rất mong đến lúc ấy.”

“Ha ha ha! Tất nhiên là cậu rất mong tới lúc ấy rồi. Cậu mong đến lúc ấy bởi vì cậu là một con chuột cống, một con chuột cống thật sự.”

“Phải,” Roscuro nói. “Cháu là một con chuột cống thật sự.”

“Không thèm quan tâm đến ánh sáng,” Botticelli nói.

“Không thèm quan tâm đến ánh sáng,” Roscuro nhắc lại.

Botticelli lại phá lên cười và lắc đầu. Chiếc mặt dây chuyền, treo trên cái móng vuốt dài trên chân hắn, vung qua vung lại, vung qua vung lại.

“Cậu, người bạn trẻ của ta, là một con chuột cống. Chính xác. Phải. Sự tàn ác. Những tù nhân. Lũ chuột cống. Đau khổ. Chúng đều đi cùng với nhau thật gọn ghẽ, thật ngọt ngào. Ôi, thật là một thế giới đáng yêu, một thế giới tăm tối đáng yêu làm sao.”

§17. Niềm an ủi nhỏ

KHÔNG LÂU SAU cuộc trò chuyện này giữa Botticelli và Roscuro, một tù nhân đúng là đã đến. Cánh cửa ngục tối đóng sập lại và hai con chuột cống nhìn theo người đàn ông bị giải bởi một tay lính của nhà vua xuống những bậc thang tới ngục.

“Thật hoàn hảo,” Botticelli thì thầm. “Kẻ này là của cậu.”

Roscuro nhìn thật gần người đàn ông nọ. “Cháu sẽ làm cho hắn ta đau khổ,” cậu nói.

Nhưng khi cậu ngẩng lên nhìn người đàn ông, cánh cửa xuống ngục đột nhiên bung mở và một luồng ánh sáng ban chiều rực rỡ và dày đặc cứa vào bóng tối của gian ngục.

“Ối,” Botticelli nói. Hắn lấy một bàn chân lên che mắt.

Roscuro, tuy nhiên, lại nhìn thẳng vào ánh sáng đó.

Thưa độc giả, điều này rất quan trọng: Con chuột cống mang tên Chiaroscuro không hề quay đi. Cậu ta đã để cho ánh sáng từ cái thế giới ở tầng trên mở cửa lòng mình và ngập tràn trong đó. Cậu ngỡ ngàng trước sự kỳ diệu của nó.

“Đưa cho hắn niềm an ủi nhỏ của hắn này,” một giọng nói quát lên từ bậc thang trên cùng, và một tấm vải đỏ được ném vào trong luồng sáng. Tấm vải lơ lửng trong chốc lát, đỏ tươi và lung linh, rồi cánh cửa lại bị đóng sập vào, ánh sáng biến mất, tấm vải rơi xuống nền ngục tối. Gregory lão cai ngục là người cúi xuống nhặt lấy nó.

“Này,” lão già vừa nói vừa giơ tấm vải cho tên tù nhân, “cầm lấy đi. Ngươi sẽ cần đến dù chỉ một chút xíu hơi ấm ở dưới này đấy.”

Thế là tên tù nhân cầm lấy tấm vải, khoác lên vai mình như thể đó là một chiếc áo choàng, và tay lính quay người đi lên những bậc cầu thang, mở cánh cửa ra thế giới bên ngoài, và một chút ánh sáng len vào trước khi anh ta đóng cửa lại sau lưng.

“Bác có trông thấy không?” Roscuro nói với Botticelli.

“Xấu xí khủng khiếp,” Botticelli nói. “Thật nực cười. Bọn họ có thể có ý đồ gì khi để cho từng ấy ánh sáng lọt vào ngay một lúc như vậy chứ? Chẳng lẽ bọn họ không biết đây là ngục tối hay sao?”

“Nó thật đẹp,” Roscuro nói.

“Không,” Botticelli nói. “Không.” Hắn nhìn Roscuro thật chăm chú. “Không đẹp. Không hề.”

“Cháu phải nhìn thêm nhiều ánh sáng nữa. Cháu phải thấy tất cả ánh sáng,” Roscuro nói. “Cháu phải lên tầng trên.”

Botticelli thở dài. “Ai mà quan tâm đến ánh sáng chứ? Nỗi ám ảnh của cậu về nó thật phiền phức. Nghe đây. Chúng ta là chuột cống. Chuột cống. Chúng ta không thích ánh sáng. Chúng ta có nghĩa là bóng tối. Chúng ta có nghĩa là đau khổ.”

“Nhưng,” Roscuro nói, “trên tầng kia.”

“Không ‘nhưng’ gì cả,” Botticelli nói. “Không ‘nhưng’ gì cả. Không được. Chuột cống không lên tầng trên. Tầng trên là chỗ của chuột nhắt.” Hắn cầm lấy cái mặt dây chuyền đang treo trên cổ mình.

“Cái dây thừng này,” hắn nói, đung đưa sợi dây qua lại, “làm từ cái gì?”

“Râu.”

“Râu của kẻ nào?”

“Lũ chuột nhắt.”

“Chính xác. Và kẻ nào sống ở tầng trên?”

“Lũ chuột nhắt.”

“Chính xác. Chuột nhắt.” Botticelli quay đầu nhổ nước bọt xuống nền nhà. “Chuột nhắt chẳng là gì ngoại trừ những túi máu và xương xẩu, luôn sợ hãi mọi thứ. Chúng hèn nhát, đáng cười, trái ngược với mọi điều mà chúng ta phấn đấu trở thành. Cậu có muốn sống trong thế giới của bọn chúng không?”

Roscuro nhìn lên, vượt qua cả Botticelli tới sợi ánh sáng thơm tho chiếu qua khe cửa phía dưới. Cậu chẳng nói gì.

“Nghe đây,” Botticelli nói, “đây là điều cậu cần làm. Đi hành hạ tên tù nhân kia. Đi lấy tấm vải đỏ của hắn. Tấm vải sẽ thỏa mãn thèm muốn của cậu đối với điều gì đó từ thế giới ấy. Nhưng đừng có leo lên tìm ánh sáng. Cậu sẽ hối tiếc đấy.” Khi hắn nói, chiếc mặt dây chuyền cứ vung qua vung lại, vung qua vung lại. “Cậu không thuộc về thế giới đó. Cậu là một con chuột cống. Một con chuột cống. Nói cùng ta đi.”

“Một con chuột cống,” Roscuro nói.

“A, nhưng cậu ăn gian nhé. Cậu phải nói, ‘Cháu là một con chuột cống,’” Botticelli nói, mỉm một nụ cười chậm rãi với Roscuro.

“Cháu là một con chuột cống,” Roscuro nói.

“Lại đi,” Botticelli nói, đung đưa chiếc mặt dây chuyền.

“Cháu là một con chuột cống.”

“Chính xác,” Botticelli nói. “Một con chuột cống là một con chuột cống là một con chuột cống. Hết chuyện. Thế giới không có điểm dừng. Amen.”

“Phải,” Roscuro nói. “Amen, cháu là một con chuột cống.” Cậu nhắm mắt lại. Cậu lại thấy tấm vải đỏ xoay tròn trên nền vàng rực.

Và cậu tự nhủ, thưa độc giả, rằng tấm vải mới là thứ cậu khao khát chứ chẳng phải là ánh sáng đâu.

§18. Thú tội

ROSCURO ĐI, như Botticelli đã bảo cậu phải làm thế, để giày vò tên tù nhân mới và để lấy đi tấm vải đỏ của hắn.

Người đàn ông đang ngồi hai chân duỗi thẳng về phía trước và bị xích xuống nền ngục. Tấm vải đỏ vẫn khoác trên vai ông ta.

Roscuro ép mình lọt qua những thanh sắt và rón rén bò qua những tảng đá ẩm ướt chảy nước trên nền ngục.

Khi đã tới gần người đàn ông, cậu nói, “A, xin chào mừng, xin chào mừng. Chúng tôi rất vui mừng được đón ông đến đây.”

Người đàn ông đánh một que diêm lên và nhìn Roscuro.

Roscuro nhìn ánh sáng đó đầy say mê.

“Nói tiếp đi,” người tù nhân nói. Ông ta vẫy bàn tay về phía Roscuro và que diêm tắt phụt. “Mi chẳng là gì ngoài một con chuột cống.”

“Tôi,” Roscuro nói, “chính xác là vậy đấy. Một con chuột cống. Cho phép tôi chúc mừng ông có một khả năng quan sát thật tinh tường làm sao.”

“Mi muốn gì, con chuột cống kia?”

“Tôi muốn gì ư? Chẳng gì cả. Chẳng muốn gì cho riêng tôi cả, thế thôi. Tôi đến vì ông đấy. Tôi đến để ở bên ông trong bóng tối.” Cậu bò gần tới người đàn ông.

“Ta không cần sự giúp đỡ của một con chuột cống.”

“Vậy còn niềm an ủi từ một cái tai biết thông cảm thì sao? Ông có cần không?”

“Hử?”

“Ông có muốn thú nhận những tội lỗi của mình không?”

“Với một con chuột cống ư? Mi chỉ đùa cợt thôi.”

“Bắt đầu nhé,” Roscuro nói. “Nhắm mắt lại. Hãy vờ như tôi không phải là một con chuột cống. Vờ như tôi chẳng là gì ngoại trừ một giọng nói từ bóng tối. Một giọng nói biết quan tâm.”

Người tù nhân nhắm mắt lại. “Được thôi,” ông ta nói. “Ta sẽ nói với mi. Nhưng ta nói bởi vì chẳng có lý do gì mà lại không nói cả, chẳng có lý gì mà phải giữ bí mật với một con chuột cống bé tí bẩn thỉu cả. Ta chẳng đến nỗi cùng đường tuyệt vọng mà phải nói dối với cả một con chuột cống.”

Người đàn ông hắng giọng. “Ta phải ở đây vì đã ăn trộm sáu con bò, hai con giống Jersey và bốn con giống Guernsey. Trộm bò, đấy là tội lỗi của ta.” Ông ta mở mắt và nhìn thẳng vào bóng tối. Ông ta cười phá lên. Ông ta nhắm mắt lại lần nữa. “Nhưng còn có một điều mà ta đã làm, từ rất nhiều năm trước, một tội ác khác, mà người ta không hề biết.”

“Tiếp tục đi,” Roscuro nói thật nhẹ nhàng. Cậu bò tới gần hơn. Cậu để một bàn chân mình chạm vào cái tấm vải đỏ kỳ diệu kia.

“Ta đã bán đứa bé gái của mình, đứa con gái của chính ta, lấy tấm vải đỏ này cùng với một con gà và một vốc thuốc lá.”

“Xì,” Roscuro nói. Cậu không hề hoảng hốt khi phải nghe một điều xấu xa đến thế. Cha mẹ cậu, nói cho cùng, chẳng mấy quan tâm tới cậu, và chắc chắn rằng, nếu có được chút lợi lộc gì thì họ cũng đã bán cậu đi rồi. Và rồi, cũng như thế, Botticelli Remorso, một chiều Chủ nhật lười biếng, đã kể lại theo trí nhớ tất cả những lời thú tội mà hắn đã nghe được từ những tù nhân. Những gì mà con người có khả năng làm được không còn khiến Roscuro phải ngạc nhiên.

“Và rồi…,” người đàn ông nói.

“Và rồi,” Roscuro mớm lời.

“Và rồi ta đã làm điều khủng khiếp nhất: ta bỏ con bé mà bước đi và nó đang khóc gọi ta mà ta chẳng hề quay nhìn lại. Ta không nhìn lại. Ôi, Chúa ơi. Ta cứ bước đi.” Người tù nhân hắng giọng. Ông ta sụt sịt.

“À,” Roscuro nói. “Phải rồi, tôi hiểu.” Lúc này, cậu đã đứng sao cho tất cả bốn bàn chân của mình chạm vào tấm vải đỏ.

“Ông có thấy dễ chịu trong tấm vải mà ông đã đánh đổi đứa con của mình không?”

“Nó ấm áp,” người đàn ông nói.

“Nó có đáng giá bằng đứa con của ông không?”

“Ta thích cái màu của nó.”

“Tấm vải có nhắc ông nhớ tới điều sai trái mà ông đã làm không?”

“Có,” người tù nhân nói. Ông ta sụt sịt. “Có đấy.”

“Hãy cho phép tôi gỡ bỏ gánh nặng của ông đi nhé,” Roscuro nói. Cậu đứng thẳng trên hai chân sau và cúi gập lưng xuống. “Tôi sẽ mang cái thứ gợi nhớ tội lỗi này rời khỏi ông,” cậu nói. Con chuột cống cắn lấy tấm vải trải bàn bằng bộ răng rất khỏe của mình và kéo tuột khỏi vai người đàn ông.

“Ê, này. Trả nó lại đây cho ta.”

Nhưng Roscuro, thưa độc giả, rất nhanh. Cậu kéo tuột tấm vải qua những thanh sắt của căn ngục, vút, như một trò ảo thuật nhưng chẳng kỳ diệu chút nào.

“Này!” người tù nhân quát lên. “Mang nó lại đây. Đấy là tất cả những gì ta có.”

“Phải,” Roscuro nói, “và đó chính xác là lý do tôi phải có nó cho bằng được.”

“Đồ chuột cống bẩn thỉu!” người tù nhân hét lên.

“Phải,” Roscuro nói. “Đúng vậy đấy. Đó là điều chính xác nhất.”

Rồi cậu bỏ mặc người đàn ông và kéo lê tấm vải trải bàn về cái tổ của mình để săm soi nó.

Thật đáng thất vọng làm sao! Nhìn nó, Roscuro biết rằng Botticelli đã sai. Thứ mà Roscuro muốn, thứ mà cậu cần, không phải là tấm vải, mà là cái ánh sáng đã từng chiếu rọi đằng sau nó.

Cậu muốn lại được lấp đầy, được ngập chìm, được chói lòa đôi mắt trong ánh sáng.

Và vì thế, thưa độc giả, con chuột cống biết rằng mình phải đi lên tầng trên.

§19. Ánh sáng, ánh sáng khắp mọi nơi

HÃY TƯỞNG TƯỢNG, nếu như người muốn, rằng phải sống cả cuộc đời mình trong một ngục tối. Hãy tưởng tượng rằng cuối một ngày mùa xuân, người bước ra khỏi bóng tối và bước vào một thế giới với những cửa sổ tươi sáng và những sàn nhà trơn nhẵn, những nồi niêu xoong chậu bằng đồng lấp lánh, những bộ áo giáp sáng chói và những thảm thêu bằng vàng.

Hãy tưởng tượng đi. Và trong lúc người đang tưởng tượng mọi thứ, hãy tưởng tượng thêm điều này nữa. Tưởng tượng rằng cùng lúc con chuột cống nọ bước ra khỏi ngục tối vào trong lâu đài, thì một con chuột nhắt được sinh ra trên tầng trên, một con chuột nhắt, thưa độc giả, được định mệnh sắp đặt sẽ gặp gỡ con chuột cống bị ánh sáng ám ảnh.

Nhưng cuộc gặp gỡ đó sẽ xảy ra mãi về sau này, còn bây giờ, con chuột cống chưa thấy gì khác ngoài hạnh phúc, sung sướng, kinh ngạc khi thấy mình đang đứng giữa biết bao nhiêu ánh sáng.

“Mình,” Roscuro nói, quay tròn đến chóng mặt từ thứ tỏa sáng này đến thứ tỏa sáng khác, “mình sẽ không bao giờ rời nơi đây. Không, không bao giờ, mình sẽ không bao giờ trở lại ngục tối. Tại sao phải thế chứ? Mình sẽ không bao giờ giày vò một tù nhân nào nữa. Đây chính là nơi mình thuộc về.”

Con chuột cống nhảy một điệu van đầy hạnh phúc từ phòng này sang phòng khác cho tới khi cậu thấy mình đang đứng trước cánh cửa phòng tiệc lớn. Cậu nhìn vào trong và thấy quây quần ở đó là vua Phillip, hoàng hậu Rosemary, nàng công chúa Hạt Đậu, hai mươi nhà quý tộc, một nghệ sĩ xiếc tung hứng, bốn nghệ sĩ hát rong và tất cả quân lính của nhà vua. Bữa tiệc này, thưa độc giả, thật là một cảnh tượng cực kỳ trước đôi mắt chuột cống. Roscuro chưa bao giờ trông thấy những con người hạnh phúc. Cậu mới chỉ biết đến những kẻ đau khổ mà thôi. Gregory lão cai ngục và những kẻ bị quẳng cho lão cai quản chẳng hề cười lớn hay cười mỉm hay cụng ly với người ngồi cạnh gì cả.

Roscuro thấy say mê. Tất cả mọi thứ đều lấp lánh. Tất cả mọi thứ. Những chiếc thìa bằng vàng trên bàn và những quả chuông nhỏ leng keng trên mũ của nghệ sĩ tung hứng, những sợi dây trên các cây đàn ghi ta của các nghệ sĩ hát rong và vương miện trên đầu nhà vua và hoàng hậu.

Và nàng công chúa nhỏ! Nàng mới đáng yêu làm sao! Trông mới giống ánh sáng làm sao. Chiếc đầm dài của nàng phủ đầy hạt xêquin cứ lóng lánh lấp lóa trước mắt chuột cống. Và khi nàng cười phá lên, mà nàng rất hay cười như thế, thì tất cả mọi thứ quanh nàng dường như sáng bừng lên hơn nữa.

“Ôi, thật sự,” Roscuro nói, “điều này thật quá phi thường. Điều này thật quá tuyệt vời. Mình phải nói với Botticelli rằng bác ấy đã sai. Đau khổ không phải là lời giải đáp. Ánh sáng mới là câu trả lời đúng.”

Và cậu bắt đầu tiến vào phòng tiệc lớn. Cậu cong đuôi lên khỏi mặt đất, giữ cho nó thẳng theo một góc và bước chân theo điệu nhạc mà các nghệ sĩ hát rong đang chơi bằng đàn ghi ta.

Con chuột cống ấy, thưa độc giả, đã tự mời mình tới buổi tiệc.

§20. Một cảnh tượng nhìn từ ngọn đèn chùm

TRONG PHÒNG TIỆC LỚN, có một chiếc đèn chùm được trang trí vô cùng công phu và rực rỡ. Những hạt pha lê treo ở đèn bắt lấy cái ánh sáng từ những cây nến trên bàn và cả ánh sáng từ gương mặt nàng công chúa đang vui cười. Chúng nhảy múa theo điệu nhạc của các nghệ sĩ hát rong, đu đưa qua đu đưa lại, nhấp nháy và vẫy gọi. Còn có nơi nào tốt hơn để mà ngắm nhìn tất cả cảnh tượng lộng lẫy, tất cả cảnh tượng đẹp đẽ này nữa chứ?

Tiếng cười nói hát ca và tiếng tung hứng rộn rã tới mức chẳng có ai phát hiện ra khi Roscuro bò từ một cái chân bàn lên bàn, và từ đó quăng mình lên nhánh thấp nhất của cây đèn chùm.

Lơ lửng treo mình bằng một bàn chân, cậu đu đưa qua lại, thưởng thức cái quang cảnh bên dưới: mùi thơm của thức ăn, tiếng nhạc, và ánh sáng, ánh sáng, ánh sáng. Kỳ diệu. Không thể tin được. Roscuro mỉm cười lắc đầu.

Đáng tiếc thay, một con chuột cống chỉ có thể treo lơ lửng trên một cây đèn chùm cho tới lúc nó bị phát hiện. Điều này đúng với ngay cả là một bữa tiệc ầm ĩ nhất.

Hỡi độc giả, người có biết ai là người phát hiện ra cậu ta không?

Đúng vậy đấy.

Nàng công chúa Hạt Đậu tinh mắt.

“Chuột cống!” nàng hét lên. “Một con chuột cống đang đu đưa trên cây đèn chùm.”

Bữa tiệc, như tôi đã kể, rất ồn ã. Các nghệ sĩ hát rong đang chơi đàn và hát ca. Mọi người đang vui cười và ăn uống. Người đàn ông với chiếc mũ leng keng thì tung hứng và kêu leng keng.

Chẳng có ai, giữa sự tưng bừng vui vẻ thế này, nghe thấy Hạt Đậu. Không có ai cả, ngoại trừ Roscuro.

Chuột cống.

Cậu ta chưa từng ý thức được cái từ ấy xấu xí tới mức nào.

Chuột cống.

Giữa mọi sự đẹp đẽ ấy, điều ngay lập tức trở nên rõ ràng là đó là những âm tiết cực kỳ ghê tởm.

Chuột cống.

Một lời nguyền rủa, một sự sỉ nhục, một từ hoàn toàn chẳng có chút ánh sáng nào. Và phải đến lúc cậu ta nghe được từ miệng nàng công chúa, Roscuro mới nhận ra rằng mình không thích làm một con chuột cống, rằng cậu không muốn làm một con chuột cống. Phát hiện này đã giáng một đòn vào Roscuro mạnh tới nỗi cậu tuột bàn chân khỏi chiếc đèn chùm.

Con chuột cống, thưa độc giả, rơi xuống.

Và, than ôi, cậu ta rơi thẳng vào bát xúp của hoàng hậu.

§21. Những lời cuối cùng của hoàng hậu

HOÀNG HẬU YÊU MÓN XÚP. Bà yêu món xúp hơn bất kỳ điều gì trên thế giới này ngoại trừ nàng công chúa Hạt Đậu và nhà vua. Và bởi vì hoàng hậu yêu thích nó, nên xúp được phục vụ thường xuyên trong lâu đài vào mọi bữa tiệc, mọi bữa trưa, và mọi bữa tối.

Và thật đáng là món xúp chứ! Tình yêu và lòng ngưỡng mộ của Đầu Bếp đối với hoàng hậu và khẩu vị tinh tế của hoàng hậu đã biến nước xúp mà bà chế biến từ mức độ một món ăn bình thường lên một thứ nghệ thuật cao.

Vào cái ngày đặc biệt này, dành cho bữa tiệc đặc biệt này, Đầu Bếp đã vượt qua khả năng của chính mình. Món xúp là một tuyệt tác, một sự hòa trộn tinh tế giữa thịt gà, rau cải xoong, và tỏi. Roscuro, khi ngóc lên khỏi đáy bát xúp to tướng của hoàng hậu, không thể không nhấm vài ngụm nhỏ đầy tán thưởng.

“Thật đáng yêu,” cậu nói, trong chốc lát bị xao lãng khỏi nỗi khốn khổ về sự tồn tại của mình, “thật là mê say.”

“Thấy chưa?” Hạt Đậu hét lên. “Thấy chưa kìa!” Nàng đứng bật dậy. Nàng chỉ thẳng vào Roscuro. “Đó là một con chuột cống. Con đã nói đó là một con chuột cống mà. Nó đã đu trên cây đèn chùm, và bây giờ thì nó nằm trong bát xúp của mẹ!”

Các nhạc sĩ ngừng tay gẩy ghi ta. Nghệ sĩ tung hứng thôi tung hứng. Các nhà quý tộc ngừng ăn.

Hoàng hậu nhìn xuống Roscuro.

Roscuro nhìn lên hoàng hậu.

Thưa độc giả, theo tinh thần trung thực, tôi phải nói ra một sự thật ghê gớm và rất khó khăn này: Chuột cống không phải là một loài đẹp đẽ gì. Chúng thậm chí còn chẳng dễ thương. Chúng, thực sự, là những quái vật rất xấu xa, đặc biệt khi một trong số chúng bất ngờ xuất hiện trong bát xúp của người với những mẩu cải xoong đung đưa trên đám râu.

Một khoảng im lặng kéo dài, và rồi Roscuro nói với hoàng hậu, “Tôi xin người thứ lỗi cho.”

Đáp lại, hoàng hậu quăng chiếc thìa lên không trung và hét một tiếng thật khủng khiếp, một tiếng hét không xứng với một bà hoàng hậu, một tiếng hét nửa như tiếng hí của ngựa và nửa như tiếng eng éc của lợn, một tiếng hét nghe tựa như thế này: hííííééééccccccccc.

Và rồi bà nói, “Có một con chuột cống trong bát xúp của tôi.”

Hoàng hậu đúng là một con người giản dị và luôn luôn, suốt cuộc đời mình, chẳng làm gì ngoại trừ nói lại những việc quá ư là hiển nhiên.

Bà đã chết như bà đã sống.

“Có một con chuột cống trong bát xúp của tôi” là những lời cuối cùng bà thốt ra. Bà ôm chặt lấy ngực mình và ngã ngửa ra sau. Chiếc ghế hoàng gia của bà đổ xuống sàn kêu đánh rầm, và phòng tiệc vỡ òa. Những cái thìa rơi xuống. Những chiếc ghế bị xô ra sau.

“Cứu lấy nàng!” nhà vua gầm lên. “Các ngươi phải cứu lấy nàng!”

Roscuro bò ra khỏi bát xúp. Cậu cảm thấy rằng, trong trường hợp này, tốt nhất là cậu nên đi. Khi cậu bò qua tấm khăn trải bàn, cậu nhớ lại những lời của người tù nhân trong ngục tối, niềm nuối tiếc của ông ta vì đã không quay nhìn lại đứa con gái của mình khi bỏ đi. Và vì thế, Roscuro quay mình.

Cậu nhìn lại.

Và cậu nhìn thấy công chúa đang nhìn cậu chằm chằm. Đôi mắt nàng chứa đầy sự ghê tởm và nỗi tức giận.

“Hãy quay về ngục tối đi” là tiếng nói từ cái nhìn nàng dành cho cậu. “Hãy quay về cái ngục tối nơi mà ngươi thuộc về đi.”

Cái nhìn này, thưa độc giả, đã làm tan vỡ trái tim Roscuro.

Người nghĩ rằng chuột cống không có trái tim ư? Sai rồi. Mọi sinh vật đều có trái tim. Và trái tim của bất kỳ sinh vật nào cũng có thể tan vỡ.

Nếu như con chuột cống không nhìn lại qua vai mình, có lẽ trái tim cậu ta sẽ không tan vỡ. Và có thể lắm, rằng, tôi sẽ không có câu chuyện nào mà kể cả.

Nhưng, thưa độc giả, cậu ta đã quay nhìn lại.

§22. Nó đã ghép trái tim mình lại

ROSCURO CHẠY NHƯ BAY khỏi phòng tiệc lớn.

“Một con chuột cống,” nó nói. Nó đặt một bàn chân lên trái tim mình. “Ta là một con chuột cống. Và không có ánh sáng nào dành cho chuột cống cả. Sẽ chẳng có ánh sáng nào dành cho ta cả.”

Quân lính của nhà vua vẫn phục quanh hoàng hậu. Nhà vua vẫn la hét, “Cứu lấy nàng! Cứu lấy nàng!” Và hoàng hậu vẫn chết, tất nhiên, khi Roscuro bắt gặp chiếc thìa xúp hoàng gia của hoàng hậu nằm trên sàn.

“Ta sẽ có một thứ gì đẹp đẽ,” nó nói to, “Ta là một con chuột cống, nhưng ta sẽ có một thứ gì đó đẹp đẽ. Ta sẽ có một vương miện cho riêng ta.” Nó nhặt chiếc thìa lên. Nó đội chiếc thìa lên đầu.

“Phải,” Roscuro nói. “Ta sẽ có một thứ gì đó đẹp đẽ. Và ta sẽ trả thù. Cả hai. Bằng cách này hoặc cách khác.”

Có những trái tim, thưa độc giả, không bao giờ lành lại được nữa một khi chúng đã vỡ. Hoặc nếu có lành, chúng lại tự gắn theo một cách cong queo lệch lạc, như thể được khâu lại bởi một thợ thủ công vụng về vậy. Đó cũng chính là số phận của Chiaroscuro. Trái tim của nó đã tan vỡ. Nhặt lấy chiếc thìa và đội lên đầu mình, nói về chuyện trả thù, những điều đó giúp nó gắn trái tim mình lại. Nhưng, than ôi, nó lại bị gắn nhầm.

“Con chuột cống đâu rồi?” nhà vua hét lên. “Tìm ngay con chuột cống!”

“Nếu các người muốn tìm ta,” Roscuro lầm bầm khi nó rời phòng tiệc lớn, “thì ta ở trong ngục tối, trong bóng tối.”

§23. Hậu quả

TẤT NHIÊN, CÓ NHỮNG HẬU QUẢ ghê gớm từ hành xử của Roscuro. Mỗi hành động, thưa độc giả, dù nhỏ đến đâu, cũng đều có hậu quả. Ví dụ như, Roscuro khi bé đã gặm vào dây thừng của Gregory lão cai ngục, và vì nó gặm cái dây thừng ấy, một que diêm đã soi thẳng vào mặt nó, và vì một que diêm được soi thẳng vào mặt nó, tâm hồn nó đã được nhóm lửa.

Tâm hồn của con chuột cống được nhóm lửa, và vì thế, nó làm một cuộc hành trình lên tầng trên, tìm kiếm ánh sáng. Trên tầng trên, trong phòng tiệc lớn, nàng công chúa Hạt Đậu phát hiện ra nó và kêu lên cái từ “chuột cống,” và vì chuyện này Roscuro đã rơi xuống bát xúp của hoàng hậu. Và vì con chuột cống rơi vào bát xúp của hoàng hậu, bà đã chết. Người có thể thấy rằng mỗi sự đều liên quan đến mọi sự khác, phải không nào? Người có thể thấy, rất rõ ràng, rằng mọi hành động đều có hậu quả.

Chẳng hạn (nếu như, thưa độc giả, người chiều lòng tôi mà cho phép tôi được tiếp tục ngẫm nghĩ về hậu quả), bởi vì hoàng hậu chết trong lúc ăn xúp, ông vua với trái tim tan vỡ đã cấm tiệt món xúp; và vì món xúp bị cấm, tất cả những dụng cụ liên quan đến việc chế biến và thưởng thức xúp như thìa, bát xúp, nồi cũng bị cấm. Những thứ này bị thu hồi từ khắp mọi người trong vương quốc Dor, và chúng bị chất thành đống trong ngục tối.

Và bởi vì Roscuro bị lóa mắt bởi ánh sáng của một que diêm mà làm một cuộc hành trình lên tận tầng trên và rơi vào bát xúp của hoàng hậu khiến hoàng hậu chết, nhà vua lệnh tử hình mọi con chuột cống trên đất đai của mình.

Quân lính của nhà vua dũng cảm vào ngục tối để giết chuột cống. Nhưng vấn đề của việc giết chuột cống là người ta phải tìm được chuột cống trước đã. Mà nếu một con chuột cống không muốn bị tìm thấy, thưa độc giả, thì nó chẳng bị tìm thấy được đâu.

Quân lính của nhà vua chỉ thành công trong mỗi một việc là đi lạc trong những mê cung quanh co của ngục tối. Một vài trong số đó, thực tế, thậm chí còn không tìm được đường ra và đã chết trong cái trái tim tăm tối ấy của lâu đài. Và vì thế, việc tử hình toàn bộ chuột cống đã không thành công. Và trong nỗi tuyệt vọng, vua Phillip tuyên bố rằng sự hiện diện của chuột cống là vi phạm pháp luật. Ông tuyên bố chúng là những kẻ ngoài vòng pháp luật.

Đây, tất nhiên, đúng là một điều luật buồn cười, vì chuột cống ngay từ đầu đã là những kẻ ngoài vòng pháp luật. Làm thế nào người ta có thể cho ra ngoài vòng pháp luật một kẻ đã ở ngoài vòng pháp luật được? Thật chỉ phí thời gian và công sức. Nhưng dù sao, nhà vua vẫn chính thức ra sắc lệnh rằng mọi con chuột cống trong vương quốc Dor đều ngoài vòng pháp luật và phải bị trừng trị đúng như những kẻ ngoài vòng pháp luật. Khi người là một vị vua, người có thể ra bao nhiêu điều luật buồn cười mà người muốn cũng được. Đấy chính là toàn bộ ý nghĩa của việc làm vua.

Nhưng, thưa độc giả, chúng ta không nên quên rằng vua Phillip yêu hoàng hậu và rằng không có bà, ông trở nên mất phương hướng. Đây là sự nguy hiểm của việc yêu đương. Cho dù người có quyền lực mạnh thế nào đi nữa, cho dù người có cai quản bao nhiêu vương quốc đi nữa, người cũng không thể ngăn những ai mình yêu thương khỏi cái chết. Biến món xúp thành thứ phạm pháp, tống chuột cống ra khỏi vòng pháp luật, những điều này vuốt ve trái tim tội nghiệp của nhà vua. Và vì thế chúng ta phải tha thứ cho ông.

Còn những con chuột cống bị loại khỏi vòng pháp luật thì sao? Cái con chuột cụ thể đã bị loại khỏi vòng pháp luật kia thì sao nhỉ?

Chiaroscuro thì sao?

Trong bóng tối của căn ngục, nó ngồi trong cái tổ của mình với chiếc thìa đội trên đầu. Nó bắt tay làm cho mình một chiếc áo choàng nhà vua bằng một miếng từ tấm vải trải bàn màu đỏ. Và khi nó làm việc, thì lão chuột già một tai Botticelli ngồi bên cạnh vừa đu đưa chiếc mặt dây chuyền của hắn qua lại, qua lại, vừa nói, “Cậu đã thấy một con chuột cống mà lên tầng trên thì sẽ thế nào chưa? Ta hy vọng rằng cậu đã học được bài học của mình. Công việc của cậu trong cái thế giới này là khiến kẻ khác đau khổ.”

“Phải,” Roscuro lầm bầm. “Phải. Đấy chính xác là thứ ta định làm. Ta sẽ khiến công chúa phải khốn khổ vì cái cách mà cô ta đã nhìn ta.”

Và khi Roscuro làm việc và vạch ra kế hoạch, thì Gregory lão cai ngục bám chặt vào chiếc dây thừng lần đường trong bóng tối, còn trong căn ngục lạnh lẽo, người tù nhân từng có chiếc khăn trải bàn màu đỏ và giờ không còn gì nữa đang trải qua nhiều ngày nhiều đêm khóc than thầm lặng.

Rất cao phía trên ngục tối, ở tầng trên, trong lâu đài, một con chuột nhắt nhỏ bé đứng một mình vào một tối nọ khi các anh chị của chú đánh hơi tìm vụn bánh. Chú đứng với cái đầu nghênh nghênh về một bên, lắng nghe cái âm thanh ngọt ngào mà chú vẫn chưa thể đặt tên. Sẽ có những hậu quả từ tình yêu của chú chuột này đối với âm nhạc. Người, độc giả ạ, đã biết một vài trong số đó. Vì âm nhạc, chú chuột ấy đã tìm đường đến chỗ một nàng công chúa. Chú sẽ yêu.

Và nói về hậu quả, thì cùng cái buổi tối mà Despereaux đứng bên trong lâu đài lắng nghe âm nhạc lần đầu tiên, trong cái u sầu của buổi chạng vạng, có thêm nhiều hậu quả khác nữa đang tới rất gần. Một chiếc xe ngựa do quân lính nhà vua đánh, chất thành đống cao những thìa, bát xúp, nồi, đang trên đường tới lâu đài. Và bên cạnh người lính là một cô bé con với đôi tai trông chẳng khác gì những mẩu súp lơ giắt hai bên đầu.

Tên của cô bé, thưa độc giả, là Miggery Heo Nái. Và mặc dù cô chưa biết được điều này, nhưng cô sẽ là công cụ cho con chuột cống nọ thực hiện cuộc trả thù của nó.

CUỐN III.
CHỒI ÔI! CHUYỆN MIGGERY HEO NÁI

§24. Một vốc thuốc lá, một khăn trải bàn màu đỏ, và một con gà mái

MỘT LẦN NỮA, THƯA ĐỘC GIẢ, chúng ta lại phải quay trở lại trước rồi mới có thể tiếp tục. Nói như vậy, nghĩa là từ đây sẽ bắt đầu một đoạn tiểu sử về cuộc đời và thời thế của Miggery Heo Nái, một cô bé sinh ra trên thế giới này nhiều năm trước cả chuột nhắt Despereaux và chuột cống Chiaroscuro, một cô bé sinh ra ở nơi rất xa lâu đài, một cô bé được đặt tên theo tên con lợn từng đoạt giải rất được cha cô yêu thích.

Miggery Heo Nái được sáu tuổi thì mẹ cô bé, vẫn nắm chặt tay Mig và nhìn đăm đắm vào mắt Mig, qua đời.

“Mẹ?” Mig gọi. “Mẹ, mẹ không ở với con được hay sao?”

“Ôi,” mẹ cô nói. “Ai đó? Ai nắm tay tôi đó?”

“Là con, mẹ ơi, Miggery Heo Nái đây.”

“À, bé con, hãy để ta đi.”

“Nhưng con muốn mẹ ở lại,” Mig nói, quệt trước tiên là cái mũi thòng nước, rồi mới đến đôi mắt nhòe nhoẹt.

“Con muốn ư,” mẹ cô hỏi.

“Vâng,” Mig nói, “con muốn.”

“A, bé con, con muốn điều gì thì có gì quan trọng chứ?” mẹ cô nói. Bà siết chặt tay Mig một lần, hai lần, và rồi bà chết, bỏ lại Mig một mình với cha cô bé, người mà trong một ngày chợ phiên mùa xuân không lâu sau khi vợ mất đã bán đứa con gái của mình đi hầu hạ người ta để lấy một vốc thuốc lá, một khăn trải bàn màu đỏ, và một con gà mái.

“Cha ơi?” Mig gọi, khi cha cô bé đang cất bước rời xa cô với con gà mái trong tay, một điếu thuốc lá trên môi, và chiếc khăn trải bàn đỏ khoác trên vai như thể áo choàng.

“Đi đi, Mig,” ông nói. “Giờ mày đã thuộc về ông đó rồi.”

“Nhưng con không muốn thế, cha ơi,” cô bé nói. “Con muốn đi với cha.” Cô túm chiếc khăn trải bàn màu đỏ mà ghì lấy.

“Chúa ơi, con bé này,” cha cô nói, “có ai hỏi mày muốn gì cơ chứ? Đi đi thôi.” Ông gỡ những ngón tay cô bé ra khỏi tấm khăn và xoay cô về phía người đàn ông đã mua cô.

Mig nhìn cha mình bước đi, chiếc khăn trải bàn màu đỏ bay tung phía sau ông. Ông đã bỏ đứa con gái của mình. Và, hỡi độc giả, như người đã biết, ông ta không quay nhìn lại. Không một lần nào.

Người có thể tưởng tượng được chăng? Người có thể tưởng tượng cha người đem bán người lấy một tấm khăn trải bàn, một con gà mái, và một vốc thuốc lá không? Xin hãy nhắm mắt lại và nghĩ về điều đó trong chốc lát.

Xong chưa nào?

Tôi mong rằng tóc gáy người đã dựng thẳng cả dậy khi người nghĩ về số phận của Mig và mọi chuyện sẽ ra sao nếu như đó chính là số phận của người.

Mig đáng thương. Cô bé rồi sẽ ra sao đây? Người, dù có thể sẽ phải hãi sợ, vẫn phải đọc tiếp và tự tìm hiểu lấy đấy.

Hỡi độc giả, đấy chính là phận sự của người.

§25. Cái vòng luẩn quẩn

MIGGERY HEO NÁI gọi người đàn ông đã mua cô là bác, vì ông ta bảo cô phải gọi thế. Và, cũng vì ông ta bảo cô phải làm thế, Mig đã chăm sóc đàn cừu của bác rồi nấu ăn cho bác rồi cọ rửa cái nồi của bác. Cô bé làm mọi việc này mà không hề có một lời cảm ơn hay ngợi khen từ chính ông ta.

Một thực tế không may khác với ông bác này là ông ta rất thích cho Mig cái mà ông ta gọi là “một cái bợp tai xứng đáng.” Để cho công bằng với ông bác này, phải thông báo ngay rằng ông ta luôn tra khảo rằng Mig có thích nhận cái bợp tai hay không.

Giao tiếp hàng ngày của họ đại loại là thế này:

Ông bác: “Tao tưởng tao đã bảo mày rửa cái nồi rồi cơ mà.”

Mig: “Cháu rửa rồi, thưa bác. Cháu đã rửa sạch rồi.”

Ông bác: “Á à, nó bẩn ghê quá. Mày phải bị trừng phạt, có đúng không?”

Mig: “Chồi ôi, bác ơi, cháu đã rửa cái nồi rồi mà.”

Ông bác: “Mày bảo tao là đứa dối trá à, con bé kia?”

Mig: “Không, thưa bác.”

Ông bác: “Vậy thì mày có muốn một cái bợp tai cho xứng đáng hay không?”

Mig: “Không, cám ơn ạ, thưa bác, cháu không muốn.”

Than ôi, ông bác này có vẻ như hoàn toàn chẳng quan tâm đến việc Mig muốn gì cũng như mẹ cô và cha cô vậy. Cái bợp tai được thảo luận nọ luôn được giáng xuống… mà giáng xuống, tôi e rằng, với một sự hào hứng cực kỳ về phần ông bác nọ và được đón nhận với hoàn toàn chẳng chút nhiệt tình nào về phần Mig.

Những cái bợp tai thường xuyên đến mức báo động. Và ông bác công bằng đến mức chi tiết khi chú ý đến cả hai bên tai Miggery Heo Nái. Và thế là sau một thời gian, đôi tai của Mig bé nhỏ bắt đầu trông chẳng còn mấy tí giống hai cái tai mà lại như những mẩu súp lơ giắt hai bên đầu cô bé.

Và chúng cũng trở nên hữu dụng đúng như thể những mẩu súp lơ đối với cô bé. Nói thế nghĩa là chúng đã ngừng hoàn toàn cái nhiệm vụ của đôi tai. Từ ngữ, đối với Mig, đã mất tiệt sự sắc bén và trở thành những thứ lờ mờ, lùng bùng mà cô bé phải rất vất vả mới có thể hiểu được.

Mig càng nghe kém đi bao nhiêu, cô bé càng hiểu được ít đi bấy nhiêu. Càng hiểu ít đi bao nhiêu, càng có nhiều thứ cô bé làm sai; và càng có nhiều thứ cô bé làm sai đi, thì cô càng phải nhận nhiều bợp tai hơn, và cô nghe lại càng kém thêm. Đây là thứ được gọi là cái vòng luẩn quẩn. Và Miggery Heo Nái ở chính giữa cái vòng ấy.

Đấy là chỗ, thưa độc giả, chẳng ai muốn mình ở trong.

Nhưng, như người biết đấy, điều Miggery Heo Nái muốn chưa bao giờ là nỗi bận tâm của bất kỳ ai.

§26. Lòng trung thành

KHI MIG LÊN BẢY TUỔI, không hề có bánh kem, không tiệc tùng, không hát hò, không quà cáp, không một chút đả động nào đến ngày sinh nhật của cô bé, ngoại trừ việc Mig nói, “Bác ơi, hôm nay cháu lên bảy tuổi.”

Và ông bác đáp lại, “Tao có hỏi mày hôm nay mày mấy tuổi không hả? Cuốn xéo khỏi tầm mắt tao trước khi tao cho mày một bợp tai xứng đáng bây giờ.”

Vài giờ sau khi nhận được cái bợp tai sinh nhật, Mig đang ở ngoài đồng với đàn cừu của ông bác thì cô bé trông thấy thứ gì đó lấp lánh tỏa sáng ở phía chân trời.

Cô bé nghĩ mất một lúc rằng đó là mặt trời. Nhưng cô quay lại và thấy rằng mặt trời đang ở phía Tây, nơi nó lẽ ra nên ở, và đang chìm dần xuống để hòa vào với mặt đất. Cái thứ đang tỏa sáng rực rỡ cực kỳ này hẳn phải là cái gì đó khác. Mig đứng trên cánh đồng, lấy tay trái che mắt và dõi theo cái ánh sáng rực rỡ đang tiến lại gần hơn rồi gần hơn rồi gần hơn nữa cho tới khi rõ ra cảnh tượng vua Phillip và hoàng hậu của ngài cùng con gái họ, nàng công chúa nhỏ Hạt Đậu.

Gia đình hoàng gia được bao bọc bởi những hiệp sĩ mặc áo giáp sáng chói và những con ngựa cũng mặc áo giáp sáng chói. Và trên đầu mỗi thành viên của gia đình hoàng gia nọ đều có một chiếc vương miện bằng vàng, và tất cả bọn họ, nhà vua và hoàng hậu và công chúa, đều mặc những chiếc áo choàng đính trang sức cùng hạt xêquin cứ lấp la lấp lánh, bắt lấy ánh sáng của mặt trời đang lặn rồi phản chiếu lại.

“Chồi ôi,” Mig thở ra.

Nàng công chúa Hạt Đậu đang cưỡi một con ngựa màu trắng mà cứ mỗi bước đi lại nhấc chân thật cao và đặt xuống thật duyên dáng. Hạt Đậu trông thấy Mig đang đứng nhìn chăm chú, và nàng giơ một tay về phía cô.

“Xin chào,” công chúa Hạt Đậu gọi to vui vẻ, “xin chào.” Và nàng vẫy tay lần nữa.

Mig chẳng vẫy lại; thay vào đó, cô bé cứ đứng nhìn theo, há hốc mồm, khi cái gia đình đẹp đẽ, hoàn hảo ấy đi qua.

“Cha,” công chúa gọi nhà vua, “có chuyện gì với cô bé kia thế? Cô ấy không vẫy lại con.”

“Không có gì đâu,” nhà vua nói. “Chẳng có hại gì cả, con yêu.”

“Nhưng con là công chúa. Và con vẫy cô ấy. Cô ấy lẽ ra phải vẫy lại chứ.”

Mig, về phần mình, vẫn tiếp tục đăm đăm dõi theo. Nhìn ngắm cái gia đình hoàng gia ấy đã đánh thức mong muốn sâu kín và mơ ngủ trong cô bé; như thể một cây nến nhỏ được thắp trong cô, vụt sáng lên nhờ sự kỳ diệu của nhà vua, hoàng hậu và công chúa.

Lần đầu tiên trong đời mình, thưa độc giả, Mig hy vọng.

Và hy vọng cũng như tình yêu vậy… một thứ buồn cười, tuyệt vời, và đầy sức mạnh.

Mig cố gắng đặt tên cho cái cảm xúc kỳ lạ này; cô bé đặt tay lên một bên tai đau đớn của mình, và cô nhận ra rằng cái cảm giác mà cô đang trải qua đây, niềm hy vọng đang lớn lên trong cô, hoàn toàn trái ngược với một cái bợp tai xứng đáng.

Cô bé mỉm cười và bỏ tay khỏi cái tai. Cô vẫy lại với công chúa. “Hôm nay là sinh nhật của tôi!” Mig kêu to lên.

Nhưng nhà vua, hoàng hậu cùng công chúa lúc này đã quá xa để có thể nghe được cô.

“Hôm nay,” Mig hét to, “tôi lên bảy tuổi!”

§27. Một điều ước

ĐÊM ĐÓ, trong căn lều nhỏ, tối tăm mà cô bé ở cùng ông bác và đàn cừu, Mig gắng kể về điều mà cô bé đã trông thấy.

“Bác ơi?” cô nói.

“Hử?”

“Cháu trông thấy những ngôi sao người hôm nay đấy.”

“Sao thế được?”

“Cháu thấy họ đều lấp lánh và sáng rực, và có một công chúa nhỏ đội chiếc vương miện của riêng mình và cưỡi một con ngựa con màu trắng đi nhón chân.”

“Rốt cuộc mày định kể lể cái gì thế?” ông bác hỏi.

“Cháu đã thấy một nhà vua và một hoàng hậu với một công chúa bé xinh xinh,” Mig hét lên.

“Thì sao?” ông bác hét lại.

“Cháu muốn…,” Mig ngượng ngùng nói, “Cháu ước được là một nàng công chúa.”

“Ha,” ông bác cười phá lên. “Ha. Một thứ ngu ngốc xấu xí như mày á? Mày thậm chí còn chẳng đáng giá cái đống mà tao đã trả để mua mày nữa. Chẳng phải tao vẫn ước vào mỗi đêm rằng tao sẽ có lại con gà mái mắn đẻ và cái khăn trải bàn màu đỏ thế vào chỗ mày hay sao?”

Ông ta chẳng đợi Mig đoán ra đáp án của câu hỏi ấy. “Có chứ,” ông ta nói. “Tao mong điều đó vào mỗi đêm. Cái khăn trải bàn ấy có màu đỏ của máu. Con gà mái ấy có thể đẻ trứng rất cừ.”

“Cháu muốn làm công chúa,” Mig nói. “Cháu muốn đội vương miện.”

“Vương miện.” Ông bác cười phá lên. “Nó muốn đội vương miện.” Ông ta cười dữ hơn. Ông ta nhấc cái nồi rỗng và đặt lên đầu mình. “Nhìn tao đây,” ông ta nói. “Tao là nhà vua. Thấy vương miện của tao không? Tao là một ông vua như tao vẫn hằng mong ước. Tao là vua bởi vì tao muốn là vua.”

Ông ta nhảy nhót quanh lều với cái nồi trên đầu. Ông ta cười ầm ĩ cho mãi tới khi ông ta khóc lóc. Và rồi ông ta ngừng nhảy, bỏ cái nồi xuống rồi nhìn Mig và nói, “Mày có muốn một cái bợp tai xứng đáng cho mấy thứ vô nghĩa lý ấy không?”

“Không, cám ơn ạ, thưa bác,” Mig nói.

Nhưng dù sao thì cô bé vẫn được một cái.

“Nhìn đây này,” ông bác nói sau khi cái bợp tai đã được giáng xuống. “Chúng ta sẽ không nghe thêm chuyện về công chúa gì nữa hết. Hơn nữa, ai mà thèm hỏi xem mày muốn gì trên đời này chứ, hả con bé kia?”

Câu trả lời cho câu hỏi ấy, thưa độc giả, như người biết rất rõ, là hoàn toàn chẳng có một ai.

§28. Tới lâu đài

NHIỀU NĂM TRÔI QUA. Mig dành tất cả thời gian ấy cọ rửa chiếc nồi, chăm sóc đàn cừu, lau chùi căn lều và thu góp vô số những cái bợp tai đau đớn khủng khiếp. Buổi tối, dù là mùa xuân hay mùa đông, mùa hạ hay mùa thu, Mig vẫn đứng trên cánh đồng khi mặt trời lặn xuống, hy vọng rằng cái gia đình hoàng gia ấy sẽ lại đi qua.

“Chồi ôi, mình muốn nhìn thấy nàng công chúa nhỏ ấy một lần nữa, phải không nhỉ? Và con ngựa nhỏ của nàng nữa, với cả những bàn chân đi nhón nhén nữa.” Niềm hy vọng này, điều ước này, rằng cô sẽ nhìn thấy công chúa một lần nữa, ẩn sâu trong trái tim Mig; nằm vững chãi ngay bên cạnh nó là hy vọng rằng chính cô bé, Miggery Heo Nái, một ngày nào đó có thể trở thành một nàng công chúa.

Điều ước đầu tiên của Mig đã được ban, theo một cách vòng vèo, khi vua Phillip lệnh cấm món xúp. Quân lính của nhà vua được phái đi ban bố tin buồn ấy và thu thập những nồi, thìa và bát xúp từ người dân vương quốc Dor.

Thưa độc giả, người biết chính xác làm thế nào và tại sao điều luật này lại được thông qua, vì thế người sẽ không ngạc nhiên bằng ông bác nọ khi vào Chủ nhật nọ một người lính của nhà vua gõ cửa căn lều mà Mig và ông bác cùng đàn cừu ở chung và thông báo rằng món xúp là thứ bất hợp pháp.

“Sao thế được?” ông bác nói.

“Theo lệnh hoàng gia của vua Phillip,” người lính nhắc lại, “tôi tới đây để nói với ông rằng món xúp đã bị cấm trong toàn vương quốc Dor. Ông, theo lệnh của nhà vua, sẽ không bao giờ được dùng món xúp nữa. Cũng không được phép nghĩ đến hay nói về nó nữa. Và tôi, là một trong những bề tôi trung thành của nhà vua, tới đây để lấy thìa, nồi, và bát xúp của ông.”

“Nhưng không thể thế được,” ông bác nói.

“Dù thế nào đi nữa. Sự thật đúng là vậy đấy.”

“Chúng tôi sẽ ăn gì? Và chúng tôi sẽ ăn bằng cái gì chứ?”

“Bánh kem,” người lính gợi ý, “bằng cái nĩa ấy.”

“Thật chẳng đáng yêu lắm sao,” ông bác nói, “nếu như bọn tôi có thể mua được bánh mà ăn.”

Người lính nhún vai. “Tôi chỉ làm đúng phận sự của mình thôi. Xin hãy mang thìa, bát xúp và nồi ra đây.”

Ông bác nắm lấy bộ râu mình. Ông ta thả râu ra và nắm lấy tóc trên đầu mình. “Không thể tin được!” ông ta kêu lên. “Tôi cho là tiếp theo nhà vua sẽ đòi cả đàn cừu và con bé của tôi nữa, khi thấy đó là những tài sản duy nhất mà tôi còn lại.”

“Ông sở hữu một đứa bé gái à?” người lính nói.

“Phải,” ông bác nói. “Một đứa vô dụng, nhưng dù sao, nó cũng là của tôi.”

“À,” người lính nói, “điều đó, tôi e, cũng là bất hợp pháp; không người nào được sở hữu người nào khác trong vương quốc Dor.”

“Nhưng tôi đã đổi lấy nó rất công bằng với một con gà mái mắn đẻ và một vốc thuốc lá và một tấm khăn trải bàn màu đỏ máu.”

“Chẳng có nghĩa gì cả,” người lính nói, “sở hữu người khác là bất hợp pháp. Bây giờ, ông vui lòng đưa ra đây cho tôi thìa, bát xúp, nồi, và đứa bé gái của ông. Hoặc nếu như ông chọn cách không đưa ra những thứ này, thì ông sẽ đi theo tôi vào tù dưới ngục tối của lâu đài. Thế nào đây?”

Và Miggery Heo Nái đã tới ngồi trong chiếc xe ngựa đầy ắp những thứ liên quan đến món xúp, bên cạnh một người lính của nhà vua như thế đấy.

“Cháu có cha mẹ không?” người lính nói. “Ta sẽ đem trả cháu về với cha mẹ.”

“Hả?”

“Mẹ ấy?” người lính hét lên.

“Chết rồi!” Mig nói.

“Cha cháu thì sao?” người lính hét lên.

“Cháu chẳng thấy ông ấy bao giờ nữa từ khi ông ấy bán cháu đi.”

“Được rồi. Ta sẽ đem cháu về thẳng lâu đài vậy.”

“Chồi ôi,” Mig nói, nhìn quanh chiếc xe ngựa đầy băn khoăn. “Ông muốn cháu phải rông dài á?”

“Về lâu đài!” người lính hét lên. “Ta sẽ mang cháu về lâu đài.”

“Lâu đài ư? Nơi có nàng công chúa bé xinh xinh sống á?”

“Đúng thế.”

“Chồi ôi,” Mig nói. “Cháu cũng muốn làm một nàng công chúa, một ngày nào đó.”

“Đó là một giấc mơ đẹp đấy,” người lính nói. Ông ta tắc lưỡi với con ngựa và giật dây cương, rồi họ lên đường.

“Cháu rất vui khi được đi,” Mig nói, đưa tay lên chạm nhẹ vào một bên tai súp lơ của mình.

“Vui cũng phải chứ, vì nó mang đến sự thay đổi tới cho không ai khác ngoài cháu cho dù cháu có vui hay không,” người lính nói. “Chúng ta sẽ đưa cháu tới lâu đài và người ta sẽ lo cho cháu cẩn thận. Cháu sẽ không bao giờ còn là một nô lệ nữa. Cháu sẽ là một người hầu được trả công.”

“Hả?” Mig nói.

“Cháu sẽ làm người hầu!” người lính hét lên. “Không phải là nô lệ!”

“Chồi ôi!” Mig nói, đầy thỏa mãn. “Cháu sẽ là một người hầu, không còn là nô lệ nữa.”

Cô bé mười hai tuổi. Mẹ cô đã mất. Cha cô đã bán cô đi. Bác của cô, thực ra chẳng phải là bác gì sất, đã bợp tai cô đến mức cô gần như điếc đặc. Và cô bé muốn, hơn bất kỳ thứ gì trên thế giới này, trở thành một nàng công chúa nhỏ đội chiếc vương miện bằng vàng và cưỡi một con ngựa trắng có bước chân thật kiêu sa.

Hỡi độc giả, người có nghĩ thật là tệ hại khi cứ mơ ước mà chẳng hề có một lý do gì để hy vọng hay không? Hay đó là (như người lính đã nói về niềm vui) một điều mà người ta vẫn cứ làm, bởi, rốt cuộc thì, nó sẽ chẳng làm thay đổi một ai trừ chính người đó?

§29. Bắt đầu bằng nhúng chào và kết thúc bằng ống chỉ

MAY MẮN CỦA MIGGERY HEO NÁI tiếp tục. Vào ngày đầu tiên làm công việc của một người hầu trong lâu đài, cô bé được giao việc mang một ống chỉ màu đỏ tới cho công chúa.

“Chú ý này,” người trông coi đội người hầu, một phụ nữ nghiêm khắc tên là Louise, nói, “nàng là người hoàng gia, vì vậy cháu nhớ là phải nhún chào.”

“Sao cơ ạ?” Mig hét lên.

“Cháu phải nhún gối chào!” Louise hét lại.

“Chồi ôi,” Mig nói, “vâng thưa bà.”

Cô bé nhận lấy ống chỉ từ Louise và bắt đầu leo lên những bậc thang bằng vàng tới phòng công chúa, vừa đi vừa nói chuyện một mình.

“Ta đang ở đây, đang đi đến gặp công chúa đây. Ta, Miggery Heo Nái, sẽ thấy công chúa thật gần và bằng xương bằng thịt. Và đầu tiên, ta phải nhúng chào bởi vì nàng là người hoàng gia.”

Trước cánh cửa phòng công chúa, Mig chợt cảm thấy lòng tự tin bị lung lay dữ dội. Cô bé đứng một lúc, nắm chặt ống chỉ và lẩm bẩm một mình.

“Nào, thế nào ấy nhỉ?” cô bé nói. “Đưa chỉ cho công chúa và rồi nhúng chào? Không, không phải, đầu tiên là nhúng chào rồi sau đó đến ống chỉ. Như thế. Chồi ôi, phải rồi, trình tự là như thế. Bắt đầu là nhúng chào và kết thúc là ống chỉ.”

Cô bé gõ cửa phòng công chúa.

“Vào đi,” Hạt Đậu nói.

Mig, chẳng nghe thấy gì, lại gõ lần nữa.

“Vào đi,” Hạt Đậu nói.

Và Mig, vẫn chẳng nghe thấy gì, lại gõ thêm lần nữa. “Có lẽ là,” cô bé tự nhủ, “công chúa không có trong phòng.”

Nhưng rồi cánh cửa mở tung ra và kia chính là công chúa, đang nhìn thẳng vào Miggery Heo Nái.

“Chồi ôi,” Mig nói, miệng cô há hốc ra.

“Xin chào,” Hạt Đậu nói. “Cô là người hầu mới đấy phải không? Cô có mang chỉ cho ta không?”

“Nhúng chào nhanh nhanh!” Mig kêu tướng lên.

Cô bé quơ lấy váy mình, đánh rơi ống chỉ, đưa một bàn chân lên phía trước, và giẫm phải ống chỉ, đu đưa qua lại phải mất một lúc khá là lâu (cả đối với cô công chúa đang đứng nhìn lẫn cô bé Mig đang trượt qua trượt lại kia), và cuối cùng thì ngã xuống sàn với một tiếng động đúng kiểu Mig.

“Úi giời,” Miggery Heo Nái nói.

Hạt Đậu không thể nhịn được, nàng cười phá lên. “Không sao đâu,” nàng nói với Mig, lắc lắc đầu. “Tinh thần mới là quan trọng.”

“Sao cơ?” Mig hét lên.

“Tinh thần mới là quan trọng!” Hạt Đậu hét lại.

“Cảm ơn, thưa cô nương,” Mig nói. Cô bé chậm chạp đứng lên. Cô nhìn nàng công chúa. Cô cúi xuống sàn. “Đầu tiên là nhúng chào và sau đó là ống chỉ,” Mig lẩm bẩm.

“Gì cơ?” Hạt Đậu nói.

“Chồi ôi!” Mig nói. “Ống chỉ!” Cô quỳ xuống và hai tay lần tìm ống chỉ; khi thấy rồi, cô đứng dậy và đưa nó cho Hạt Đậu. “Tôi đã mang chỉ đến cho cô nương rồi, phải không ạ?”

“Thật dễ thương,” công chúa nói khi nàng cầm ống chỉ từ Mig. “Cảm ơn rất nhiều. Ta hình như không thể giữ nổi một ống chỉ đỏ nào cả. Mỗi ống ta có đều thể nào cũng biến mất.”

“Cô nương đang làm thứ gì sao?” Mig hỏi, nheo mắt nhìn tấm vải trên tay Hạt Đậu.

“Ta đang ghi lại lịch sử của thế giới, thế giới của ta,” Hạt Đậu nói, “trên thảm. Nhìn thấy không? Đây là cha ta, nhà vua. Và ông đang chơi đàn ghi ta vì đó là điều ông thích làm và ông chơi rất hay. Còn đây là mẹ ta, hoàng hậu, và bà đang ăn xúp vì bà rất thích món xúp.”

“Xúp! Chồi ôi! Thế là phạm luật đấy!”

“Phải,” công chúa nói, “cha ta cấm món xúp vì mẹ ta mất khi bà đang ăn xúp.”

“Mẹ của cô nương mất rồi ư?”

“Phải,” Hạt Đậu nói. “Bà mới mất tháng trước.” Nàng cắn môi dưới để nó khỏi run run.

“Chẳng phải là kỳ lạ hay sao?” Mig nói. “Mẹ tôi cũng đã mất rồi.”

“Cô lên mấy lúc bà ấy mất?”

“Tôi phá quấy ư?” Mig nói, lùi lại một bước khỏi công chúa. “Vậy tôi xin lỗi ạ.”

“Không, không, lên mấy. Hồi ấy cô lên mấy?” Hạt Đậu hét lên.

“Mới sáu tuổi thôi,” Mig nói.

“Ta lấy làm tiếc,” công chúa nói. Nàng thoáng nhìn Mig đầy cảm thông sâu sắc. “Bây giờ cô bao nhiêu rồi?”

“Mười hai tuổi.”

“Ta cũng thế,” công chúa nói. “Chúng ta bằng tuổi. Tên cô là gì?” nàng hét lên.

“Miggery. Miggery Heo Nái, nhưng tốt nhất cứ gọi tôi là Mig. Và tôi đã thấy cô nương một lần trước đây rồi, thưa công chúa. Cô nương đi ngang qua tôi trên một con ngựa nhỏ màu trắng. Vào ngày sinh nhật của tôi, hôm ấy đấy, và tôi đang ở trên đồng với đàn cừu của bác và đó là lúc hoàng hôn.”

“Ta có vẫy cô phải không?” công chúa hỏi.

“Hả?”

“Ta có vẫy cô không?” Hạt Đậu hét lên.

“Có,” Mig gật đầu.

“Nhưng cô không vẫy lại,” công chúa nói.

“Tôi có,” Mig nói. “Chỉ là cô nương không nhìn thấy thôi. Một ngày nào đó, tôi sẽ ngồi trên một con ngựa trắng nhỏ và đội vương miện và vẫy chào. Một ngày nào đó,” Mig nói, và cô giơ tay lên chạm vào bên tai trái, “tôi cũng sẽ là một nàng công chúa.”

“Thật à?” Hạt Đậu nói. Và nàng nhìn Mig chăm chăm, nhưng rất nhanh thôi, và chẳng nói gì thêm cả.

Cuối cùng, khi Mig quay trở xuống những bậc thang bằng vàng thì Louise đang đợi cô.

“Mất bao lâu,” bà gầm lên, “để ngươi mang ống chỉ đến cho công chúa hả?”

“Lâu quá ạ?” Mig đoán.

“Phải đó,” Louise nói. Và bà bợp tai Mig một cái khá mạnh. “Ngươi không có phận đứng trong đội ngũ người hầu cao cấp của chúng ta được. Điều đó thì đã rõ rành rành ra rồi.”

“Không, thưa bà,” Mig nói. “Cũng chẳng sao đâu, vì cháu dự định sẽ trở thành một công chúa.”

“Ngươi ư? Một công chúa? Đừng có làm ta buồn cười.”

Điều này, thưa độc giả, là một trò đùa về phần Louise, vì bà ta không phải là người biết cười. Không bao giờ. Dù có là về một ý tưởng nực cười như là Miggery Heo Nái trở thành công chúa đi chăng nữa.

CUỐN IV.
TRỞ VỀ VỚI ÁNH SÁNG

§30. Xuống ngục tối

Ở LÂU ĐÀI, lần đầu tiên trong cuộc đời non nớt của mình, Mig có đủ thức ăn mà ăn. Và cô bé đã ăn cho ra ăn. Cô nhanh chóng trở nên bụ bẫm và càng ngày càng bụ bẫm hơn nữa. Cô trở nên tròn hơn rồi tròn hơn và mập hơn rồi mập hơn. Chỉ có cái đầu cô là vẫn nhỏ như cũ.

Thưa độc giả, là người kể câu chuyện này, nhiệm vụ của tôi là thỉnh thoảng phải nói ra một vài sự thật khó khăn và rất dễ gây bất bình. Vậy nên, trên tinh thần trung thực, tôi phải thông báo với người rằng Mig hơi hơi lười một tí. Và, cô cũng không phải là con dao sắc nhất trong ngăn kéo. Nghĩa là, cô hơi đần độn một tí.

Vì những nhược điểm này, Louise phải khốn khổ tìm cho Miggery Heo Nái một công việc mà cô có thể làm được. Một cách nhanh chóng và liên tục, Miggery Heo Nái thất bại khi làm thị nữ (cô bé bị bắt gặp khi đang thử mặc chiếc đầm của một nữ công tước tới làm khách), thợ khâu vá (cô bé khâu chiếc áo choàng của thầy dạy cưỡi ngựa vào váy của mình và làm hỏng cả hai), và phục vụ phòng (được giao đi lau chùi một căn phòng, cô bé cứ đứng đó, há hốc mồm sung sướng, chiêm ngưỡng những bức tường bằng vàng và những sàn nhà và những tấm thảm, xuýt xoa suốt thế này, “Chồi ôi, có đẹp không cơ chứ? Chồi ôi, thật là đặc biệt làm sao chứ?” và chẳng có lau chùi gì cả).

Và trong khi Mig đang cố gắng rồi thất bại trong những việc nhà lặt vặt này, những chuyện quan trọng khác đang diễn ra trong lâu đài. Con chuột cống, trong ngục tối dưới kia, đang đi tới đi lui và lầm rầm trong bóng tối, đợi chờ để trả mối thù với công chúa. Và trên tầng trên của lâu đài, công chúa đã gặp một con chuột nhắt. Và con chuột nhắt đã đem lòng yêu nàng.

Liệu rồi sẽ có hậu quả nào hay không? Hẳn rồi.

Tỉ như việc Mig không thể làm nổi một công việc gì cũng có những hậu quả của nó. Vì, cuối cùng, trong phương án chót, Louise đã giao Mig xuống bếp, nơi Đầu Bếp nổi tiếng về việc giải quyết rất hiệu quả những trường hợp khó phụ việc. Trong bếp của Đầu Bếp, Mig đánh rơi vỏ trứng vào bột làm bánh ngọt; cô cọ sàn bếp bằng dầu ăn thay vì nước rửa; cô hắt xì hơi đúng vào món sườn lợn của nhà vua ngay trước khi nó được dọn ra cho ngài.

“Trong tất cả những kẻ vô tích sự mà ta từng gặp,” Đầu Bếp hét lên, “chắc chắn ngươi là đứa tệ nhất, đứa tai súp lơ nhất, đứa vô dụng nhất. Chỉ còn mỗi một chỗ cho ngươi thôi. Ngục tối.”

“Hả?” Mig nói, khum tay quanh tai mình.

“Ngươi bị tống xuống ngục tối. Ngươi phải mang bữa trưa xuống cho lão cai ngục. Đấy là nhiệm vụ của ngươi kể từ giờ trở đi.”

Thưa độc giả, người biết là lũ chuột nhắt trong lâu đài sợ ngục tối. Liệu tôi có phải nói với người rằng cả con người cũng sợ nó hay không nhỉ? Hẳn là nó cũng chẳng xa lạ gì trong suy nghĩ của họ. Trong những tháng ấm áp, một mùi khẳm lặm bốc lên từ sâu thẳm tối tăm và len lỏi khắp lâu đài. Và trong những đêm mùa đông lạnh lẽo và yên ắng, những tiếng hú ghê rợn phát ra từ cái chỗ tối tăm ấy, cứ như thể chính lâu đài đang khóc than rên rỉ.

“Chỉ là gió thôi mà,” những người trong lâu đài quả quyết với nhau, “chẳng là gì ngoài gió cả đâu.”

Rất nhiều cô hầu gái được giao mang phần cơm cho lão cai ngục dưới ngục tối đã trở lên với khuôn mặt trắng bệch và khóc lóc, hai tay run lẩy bẩy, răng đánh lập cập, nằng nặc rằng họ sẽ không bao giờ trở lại đó nữa. Và tệ hơn, có cả những câu chuyện được kể rì rầm về những cô hầu gái được giao nhiệm vụ mang cơm cho lão cai ngục, đã bước xuống những bậc thang dẫn tới ngục tối, và không ai còn trông thấy hay nghe về họ thêm một lần nào nữa.

Người có tin đó sẽ là số phận của Mig hay không?

Chồi ôi! Tôi hy vọng là không. Câu chuyện này sẽ ra sao nếu không còn Mig?

“Nghe đây! Đồ ngốc nghếch tai súp lơ!” Đầu Bếp quát lên. “Đây là việc ngươi phải làm này. Ngươi mang khay thức ăn xuống dưới ngục tối và chờ cho lão già ăn xong rồi bưng khay trở lên. Ngươi có nghĩ là sẽ làm được không đấy?”

“Ay, cháu nghĩ thế,” Mig nói. “Cháu mang cho lão già cái khay rồi lão ăn những thứ trên đó rồi cháu mang cái khay trở lên. Hẳn là lúc ấy nó sạch bách rồi. Cháu mang cái khay không trở lên từ dưới sâu thăm thẳm ấy.”

“Phải rồi,” Đầu Bếp nói. “Có vẻ đơn giản, nhỉ? Nhưng ta chắc chắn là ngươi sẽ lại tìm ra cách để hỏng việc cho mà xem.”

“Hả?” Mig nói.

“Không có gì,” Đầu Bếp nói. “Chúc may mắn. Ngươi sẽ cần đến điều ấy đấy.”

Bà nhìn theo Mig bước xuống dần những bậc thang ngục tối. Đó chính là những bậc thang mà con chuột nhắt Despereaux đã bị đẩy xuống ngày hôm trước. Tuy nhiên, không giống như con chuột nhắt nọ, Mig có ánh sáng: trên khay thức ăn, có một ngọn nến duy nhất đang bập bùng dẫn đường cho cô bé. Cô quay lại nhìn Đầu Bếp từ dưới những bậc thang và mỉm cười.

“Cái đồ ngốc nghếch tai súp lơ ấy,” Đầu bếp nói, lắc đầu. “Cái kẻ đi xuống ngục tối mà lại mỉm cười thế kia thì sẽ thành gì cơ chứ, nghĩ mà xem?”

Thưa độc giả, để biết câu trả lời cho câu hỏi của Đầu Bếp, người phải đọc tiếp thôi.

§31. Bài hát trong bóng tối

CÁI MÙI HÔI THỐI KHỦNG KHIẾP của ngục tối không phiền đến Mig. Có lẽ vì thỉnh thoảng, khi ông bác cho cô bé mấy cái bợp tai, ông ta đã trượt mục tiêu mà thay vào đó lại giáng vào mũi của Mig. Điều này xảy ra thường xuyên đến mức làm ảnh hưởng đến chức năng thông thường của cơ quan khứu giác của Mig. Và vì thế cái thứ mùi của thất vọng và vô vọng và tàn ác hoành hành khắp nơi kia không hề tạo ra điều gì khác biệt với cô bé, và cô bước xuống những bậc thang quanh co ngoằn ngoèo đầy hạnh phúc.

“Chồi ôi!” cô kêu lên. “Có tối không cơ chứ?”

“Có, có tối đấy Mig ạ,” cô tự trả lời mình, “nhưng nếu ta là một nàng công chúa, ta sẽ sáng lấp lánh, sẽ không còn nơi nào trên thế giới này tối tăm với ta nữa.”

Vào lúc ấy, Miggery Heo Nái chợt nảy ra một bài hát nhỏ như thế này:

“Ta chẳng phải công chúa Hạt Đậu
Nhưng rồi một ngày nào đó,
Ta sẽ là Hạt Đậu, a ha.
Một ngày nào đó, là Hạt Đậu.”

Mig, như người tưởng tượng đó, không phải là một ca sĩ hay cho lắm, giống một rống sĩ hơn, thật đấy. Nhưng trong bài hát của cô bé, đối với một cái tai được chỉnh đúng tông, có một loại nhạc nhất định. Và khi Mig vừa đi trên những bậc thang dẫn xuống hầm ngục vừa hát, thì hiện ra từ chỗ tối một con chuột cống quấn mình trong chiếc áo choàng đỏ và đội thìa trên đầu.

“Phải, phải,” con chuột cống thì thầm, “một bài hát đáng yêu. Chính xác là cái bài hát ta vẫn mong mỏi được nghe đây.”

Và Roscuro lặng lẽ nhịp bước bên cạnh Miggery Heo Nái.

Đến cuối cầu thang, Mig kêu to lên vào bóng tối, “Chồi ôi, là cháu đây, Miggery Heo Nái, cứ gọi cháu là Mig, cháu mang thức ăn cho ông đây! Đến lấy đi này, thưa ông Sâu Thăm Thẳm!”

Không có ai đáp lại cả.

Ngục tối yên ắng, nhưng nó chẳng yên ắng theo một cách tốt đẹp gì. Nó yên ắng đầy đe dọa; nó yên ắng theo kiểu của những âm thanh nhỏ bé và đáng sợ. Có tiếng trơn tuồn tuột như ốc sên bò của nước rỉ xuống những thân tường, và từ một góc tối om đâu đó vọng lên tiếng rên rỉ của ai đang đau đớn. Và rồi, còn có cả tiếng động của lũ chuột cống đang đi công chuyện như thường lệ, những móng vuốt va vào phiến đá ngục tối và những cái đuôi dài kéo lê đằng sau, qua máu và rác rưởi.

Hỡi độc giả, nếu người đang đứng trong ngục tối, người chắc chắn sẽ nghe thấy tất cả những tiếng động ghê gớm và đáng sợ này.

Nếu tôi đang đứng trong ngục tối, tôi sẽ nghe thấy những tiếng động ấy.

Nếu chúng ta đang cùng nhau đứng giữa ngục tối, chúng ta sẽ nghe thấy những tiếng động ấy và chúng ta sẽ rất sợ hãi; chúng ta sẽ bám chặt lấy nhau trong nỗi kinh hoàng.

Nhưng Miggery Heo Nái thì nghe thấy gì?

Phải rồi.

Chẳng thấy gì cả.

Và vì thế cô bé chẳng sợ gì sất, dù là một tí ti đi chăng nữa.

Cô bé giơ cao chiếc khay lên, và ngọn nến tỏa ánh sáng yếu ớt lên cái đống cao ngất ngưởng những thìa và bát xúp và nồi. “Chồi ôi,” Mig nói, “nhìn những thứ kia mà xem kìa. Mình chả bao giờ tưởng tượng được lại có thể có nhiều thìa đến thế trên khắp thế gian rộng lớn này.”

“Về thế gian này thì còn có nhiều thứ hơn bất kỳ kẻ nào có thể tưởng tượng được nữa kia,” một giọng oang oang vọng ra từ bóng tối.

“Phải, phải,” Roscuro thầm thì. “Lão cai ngục già nói phải.”

“Chồi ôi,” Mig nói. “Ai nói đó?” Và cô bé quay về hướng phát ra giọng nói của lão cai ngục.

§32. Canh chừng bọn chuột cống

ÁNH NẾN trên chiếc khay của Mig soi rõ Gregory đang khập khiễng tiến đến gần cô bé, sợi dây thừng quấn quanh cổ chân lão, đôi tay lão vươn ra.

“Ngươi, Gregory đồ rằng, đã mang thức ăn đến cho lão cai ngục đây.”

“Chồi ôi,” Mig nói. Cô bé bước lùi lại.

“Đưa đây nào,” Gregory nói, rồi lão cầm lấy chiếc khay từ Mig và ngồi bên một cái nồi úp ngược lăn ra từ cái tháp kia. Lão đặt chiếc khay thăng bằng trên hai đầu gối và nhìn chằm chằm vào cái đĩa đã được đậy lại.

“Gregory cho là hôm nay lại không có món xúp.”

“Hả?” Mig hét lên.

“Xúp!” Gregory hét lên.

“Phạm pháp!” Mig hét trở lại.

“Ngu ngốc hết sức,” Gregory lẩm bẩm khi lão nhấc tấm phủ khỏi cái đĩa, “ngu ngốc không thể chấp nhận được, một thế giới không có món xúp.” Lão cầm một cái tỏi gà lên và cho nguyên nó vào mồm rồi nhai rồi nuốt chửng.

“Kìa,” Mig nói, trố mắt nhìn lão, “ông quên nhả xương kìa.”

“Không quên đâu. Nhai hết rồi.”

“Chồi ôi,” Mig nói, chằm chằm nhìn Gregory. “Ông ăn cả xương. Ông thật dữ tợn.”

Gregory ăn một miếng thịt gà nữa, một cái cánh, xương và tất tần tật. Và rồi một miếng nữa. Mig nhìn lão đầy thán phục.

“Một ngày nào đó,” cô bé nói, chợt thấy động lòng muốn kể với người đàn ông này niềm mơ ước sâu xa của mình, “cháu sẽ làm công chúa.”

Trước lời tuyên bố này, Chiaroscuro, vẫn ở bên cạnh Mig, vui sướng nhảy một điệu jig[4] ngắn đầy khoan khoái; trong ánh sáng của ngọn nến duy nhất, cái bóng đang nhảy của nó trở nên to lớn và cực kỳ đáng sợ.

“Gregory nhìn thấy ngươi đấy,” Gregory nói với cái bóng của con chuột cống.

Roscuro dừng lại. Nó chuyển đến núp dưới váy Mig.

“Hả?” Mig hét lên. “Cái gì thế?”

“Không có gì,” Gregory nói. “Vậy là ngươi dự định sẽ làm công chúa đấy. Xời, ai cũng có một giấc mơ ngu ngốc cả. Gregory đây chẳng hạn, cũng mơ về một thế giới nơi món xúp là hợp pháp. Và chuột cống, Gregory chắc chắn đấy, cũng có vài giấc mơ ngu ngốc nốt.”

“Giá mà ông biết được nhỉ,” Roscuro thầm thì.

“Gì cơ?” Mig hét lên.

Gregory chẳng nói gì cả. Thay vào đó, lão lần vào túi, giơ chiếc khăn ăn lên trước mặt mình rồi hắt xì vào đó, một lần, hai lần, ba lần.

“Cơm mắm cơm muối!” Mig hét lên. “Cơm mắm cơm muối, cơm mắm cơm muối.”

“Trở về thế giới của ánh sáng nhé,” Gregory thì thầm. Và rồi lão cuộn chiếc khăn ăn lại và đặt nó lên khay.

“Gregory xong rồi,” lão nói. Và lão giơ chiếc khay ra cho Mig.

“Ông xong rồi ư? Vậy thì khay lại lên tầng trên thôi. Đầu Bếp nói vậy. Ngươi mang khay xuống hầm sâu thăm thẳm, ngươi chờ cho lão già ăn xong, và rồi ngươi lại mang chiếc khay trở lên. Đấy là các chỉ dẫn dành cho cháu đấy.”

“Họ có chỉ dẫn cho ngươi phải canh chừng bọn chuột cống không?”

“Bọn gì cơ?”

“Bọn chuột cống.”

“Bọn chúng thì sao cơ?”

“Canh chừng bọn chúng,” Gregory hét lên.

“Phải rồi,” Mig nói. “Canh chừng bọn chuột cống.”

Roscuro, trốn dưới váy của Mig, xoa xoa hai chân trước vào nhau. “Cứ cảnh báo cô ta đi, lão già,” nó thì thầm. “Giờ của ta đã đến. Thời điểm là chính lúc này đây và sợi dây thừng của lão sẽ phải đứt. Không phải gặm-gặm-gặm gì lần này nữa, mà là một cú nghiến thật sự sẽ biến nó thành hai khúc. Phải rồi, càng ngày càng trở nên rõ ràng. Giờ trả thù đã đến.”

§33. Con chuột cống biết tên cô bé

MIG ĐÃ LEO LÊN những bậc thang ngục tối và đang chuẩn bị mở cánh cửa vào bếp thì con chuột cống lên tiếng với cô bé.

“Tôi xin ngăn bước chân cô một chút có được không?”

Mig nhìn sang trái rồi sang phải.

“Dưới này cơ,” Roscuro nói.

Mig nhìn xuống sàn.

“Chồi ôi,” cô bé nói, “nhưng ngươi là chuột cống, phải không? Và chẳng phải lão già vừa mới dặn dò ta về ngươi hay sao? ‘Canh chừng bọn chuột cống,’ lão nói thế.” Cô bé giơ chiếc khay cao hơn lên để ánh sáng từ ngọn nến tỏa đúng vào Roscuro và chiếc thìa bằng vàng trên đầu nó và chiếc áo choàng màu đỏ máu quanh cổ nó.

“Không có gì mà phải run sợ hết, không một chút nào,” Roscuro nói. Vừa nói, nó vừa đưa một tay ra phía sau lưng, tay kia nắm lấy cán thìa nhấc chiếc thìa xúp khỏi đầu mình, rất giống với kiểu cách của một quý ông bỏ mũ ra trước một quý bà.

“Chồi ôi,” Mig nói, “một con chuột cống có kiểu cách hẳn hoi.”

“Phải đó,” Roscuro nói. “Trân trọng chào cô nương.”

“Cha ta có một miếng vải rất giống của ngài đấy, thưa ngài Chuột Cống,” Mig nói. “Cũng đỏ như thế. Ông ấy đã bán ta để lấy nó.”

“À,” Roscuro nói, và nó mỉm một nụ cười rộng rãi đầy hiểu biết. “À, ông ấy đã làm thế thật à? Đó là một câu chuyện thật khủng khiếp, thật bi kịch.”

Hỡi độc giả, nếu người thứ lỗi cho tôi, chúng ta phải dừng lại một chút để ngẫm nghĩ về một điều không bình thường và to lớn, một điều nghiêm trọng. Cái điều nghiêm trọng, không bình thường, to lớn ấy là thế này: giọng nói của Roscuro được chỉnh đúng âm lượng để nó đi thẳng vào lối đi ngoằn ngoèo của đôi tai súp lơ đã hỏng của Mig. Điều đó có nghĩa là, thưa độc giả thân mến, Miggery Heo Nái đã nghe, một cách hoàn hảo và chính xác, từng từ con chuột cống Roscuro nói ra.

“Cô đã biết đến cái phần bi kịch của mình rồi,” Roscuro nói với Mig. “Có lẽ đã đến lúc cô làm quen với vinh quang và chiến thắng.”

“Chiến thắng?” Mig nói. “Vinh quang?”

“Cho phép tôi được tự giới thiệu,” Roscuro nói. “Tôi là Roscuro. Bạn bè gọi tôi là Roscuro. Và tên cô là Miggery Heo Nái. Và có đúng hay không, rằng hầu hết mọi người đều gọi cô đơn giản là Mig?”

“Lạ chưa kìa?” Mig kêu lên. “Một con chuột cống biết tên mình!”

“Cô nương Miggery thân mến của tôi, tôi không muốn quá đường đột trong mối quen biết của chúng ta, nhưng liệu tôi có thể hỏi rằng, tôi có đúng không khi biết chắc rằng cô có một vài nguyện vọng?”

“Ngươi nói ‘nguyện vọng’ là sao?” Mig hét lên.

“Cô nương Miggery, không cần phải hét lên đâu. Không hề. Khi cô nghe được tôi, thì tôi cũng nghe được cô. Hai chúng ta hợp nhau đến mức hoàn hảo, kẻ này đối với người kia.” Roscuro lại mỉm cười, lộ ra cả một mồm đầy những răng vàng khè sắc nhọn. “‘Nguyện vọng,’ quý cô thân mến ạ, là những thứ sẽ biến một cô hầu gái thành một nàng công chúa.”

“Chồi ôi,” Mig công nhận, “một công chúa đúng là thứ ta muốn trở thành.”

“Có một cách, thưa quý cô, để khiến điều đó xảy ra. Tôi tin rằng có một cách để biến giấc mơ ấy thành hiện thực.”

“Ý ngươi là ta có thể trở thành công chúa Hạt Đậu?”

“Phải, thưa công chúa cao quý,” Roscuro nói. Rồi nó nhấc chiếc thìa khỏi đầu mình và cúi gập lưng chào. “Phải, công chúa Hạt Đậu cao quý nhất của hoàng gia.”

“Chồi ôi!” Mig nói.

“Tôi có thể nói với cô kế hoạch của tôi không ạ? Tôi có thể vạch ra cho cô thấy cách chúng ta sẽ biến giấc mơ công chúa của cô thành sự thật được không?”

“Có,” Mig nói, “có chứ.”

“Nó bắt đầu,” Roscuro nói, “với người bạn của cô đây, và bằng việc nhai đứt một sợi dây thừng.”

Mig vẫn giơ chiếc khay với một ngọn nến nhỏ đang cháy sáng, và cô bé lắng nghe con chuột cống tiếp tục nói những lời đi thẳng vào niềm mong ước trong tim cô. Thật say mê làm sao cái cách Roscuro nói và thật chăm chú làm sao cái cách cô hầu gái lắng nghe đến mức cả hai chẳng hề để ý chiếc khăn ăn trên khay động đậy.

Họ cũng không nghe được những tiếng động nhỏ giống như tiếng chuột nhắt tỏ vẻ kinh ngạc rồi tức giận phát ra từ chiếc khăn ăn khi Roscuro tiếp tục tiết lộ, từng bước một, cái kế hoạch hiểm ác của nó để mang công chúa xuống bóng tối.

§34. Hãy giết chúng, ngay cả khi chúng đã chết

HỠI ĐỘC GIẢ, người không quên chú chuột nhắt bé nhỏ của chúng ta đấy chứ?

“Trở về với ánh sáng,” đó là điều Gregory đã thì thầm với chú khi lão quấn Despereaux vào chiếc khăn ăn và đặt chú lên khay. Và rồi Mig, sau cuộc trò chuyện với Roscuro, đã mang chiếc khay vào bếp, rồi khi cô bé nhìn thấy Đầu Bếp, cô hét lên, “Là cháu đây, Miggery Heo Nái, trở về từ chỗ sâu thăm thẳm.”

“À, thật đáng yêu,” Đầu Bếp nói. “Và chẳng phải là tất cả chúng ta đều được nhẹ gánh hay sao?”

Mig đặt cái khay lên bàn bếp.

“Này, này,” Đầu Bếp nói, “nhiệm vụ chưa xong đâu. Ngươi phải dọn sạch nó nữa.”

“Sao kia ạ?” Mig hét lên.

“Ngươi phải dọn sạch cái khay!” Đầu Bếp hét lại. Bà đưa tay ra cầm lấy chiếc khăn ăn và giũ nó một cái thật mạnh, và Despereaux văng khỏi chiếc khăn, tõm, rơi trúng vào một cái chén đo đầy dầu ăn.

“Aaaaaa,” Đầu Bếp nói, “một con chuột nhắt trong bếp của ta, trong dầu ăn của ta, trong chén đo của ta. Ngươi, Mig, hãy giết nó ngay.”

Mig cúi đầu xuống nhìn con chuột nhắt đang từ từ chìm xuống đáy chiếc chén thủy tinh.

“Chít con tội nghiệp,” cô bé nói. Và cô cho cả bàn tay mình vào trong dầu ăn kéo đuôi chú ra.

Despereaux, há mõm thở gấp và ho và chớp chớp mắt chói trước ánh sáng rực rỡ, đã có thể phát khóc lên vì niềm hạnh phúc được cứu sống. Nhưng chú chẳng còn chút thời giờ nào để mà khóc.

“Giết nó đi!” Đầu Bếp hét lên.

“Chồi ôi!” Mig nói. “Được thôi.” Vẫn tóm lấy đuôi Despereaux, cô bé đi lấy con dao làm bếp. Nhưng cái đuôi của chú chuột, ướt đẫm dầu ăn, thì trơn và rất khó giữ nên Mig, khi đang với lấy con dao, đã tuột tay và Despereaux rơi xuống nền nhà.

Mig nhìn xuống cái nhúm lông nhỏ màu nâu.

“Chồi ôi,” cô bé nói, “thế này thì nó chết là cái chắc.”

“Hãy giết nó ngay cả khi nó đã chết,” Đầu Bếp hét lên. “Quan điểm của ta đối với bọn chuột nhắt là thế đấy. Nếu bọn chúng còn sống, hãy giết chúng. Nếu bọn chúng chết rồi, cũng cứ giết. Như thế ta mới có thể chắc chắn là một con chuột nhắt đã chết, đấy cũng là cái loại chuột duy nhất nên có.”

“Đúng là quan điểm hay đấy, giết chúng nó ngay cả khi chúng đã chết.”

“Nhanh lên, đồ ngốc nghếch tai súp lơ!” Đầu Bếp hét lên. “Nhanh lên!”

Despereaux ngóc đầu dậy khỏi nền nhà. Mặt trời buổi chiều đang tỏa sáng qua khung cửa sổ rộng của căn bếp. Chú có đủ thời gian để nghĩ rằng ánh sáng huyền diệu đến nhường nào, và rồi ánh sáng ấy biến mất, khuôn mặt của Mig lù lù trước mắt. Cô bé vừa xem xét chú, vừa thở phì phò.

“Chít con ơi,” cô nói, “ngươi không định chạy cuống cuồng lên à?”

Despereaux nhìn thật lâu vào đôi mắt nhỏ đầy quan tâm của Mig và rồi vụt, một ánh sáng lóa mắt và tiếng kim loại lướt trong không khí khi Mig hạ con dao bếp xuống, xuống, xuống nữa.

Despereaux cảm thấy một cơn đau khủng khiếp ở phía sau. Chú nhảy văng lên và bắt đầu cuống cuồng. Thưa độc giả, chú đã chạy hối cả lên. Chú chạy thoăn thoắt như một con chuột nhắt chuyên nghiệp. Chú ngoắt sang trái. Chú ngoắt sang phải.

“Chồi ôi!” Mig kêu lên. “Trượt mất nó rồi.”

“Đáng ngạc nhiên quá nhỉ?” Đầu Bếp nói vừa đúng lúc Despereaux chạy thoắt qua kẽ hở cánh cửa chạn đựng thức ăn.

“Dù sao cháu cũng tóm được cái đuôi con chít con này,” Mig nói. Cô bé cúi xuống nhặt chiếc đuôi của Despereaux và giơ lên, hãnh diện khoe với Đầu Bếp.

“Thì sao chứ?” Đầu Bếp hét lên. “Cái đó thì có lợi ích gì khi mà toàn bộ phần còn lại của nó đã biến mất trong chạn thức ăn chứ?”

“Cháu không biết,” Mig nói. Và cô bé co người lại khi Đầu Bếp tiến đến gần, định sẽ cho cô một cái bợp tai xứng đáng. “Cháu không biết.”

§35. Chàng hiệp sĩ trong bộ áo giáp sáng loáng

DESPEREAUX ĐANG NGẪM NGHĨ về điều ngược với cái câu hỏi ấy. Chú ngẫm nghĩ không phải xem mình sẽ làm gì khi có cái đuôi mà là chú sẽ làm gì khi không có nó. Chú ngồi trên túi bột mì trên cái kệ cao nhất trong chạn thức ăn, khóc cho thứ mà chú đã mất.

Cơn đau phía thân sau khá dữ dội và chú khóc than vì nó. Nhưng chú cũng khóc bởi vì chú hạnh phúc. Chú đã thoát khỏi ngục tối; chú đã được hồi sinh. Cuộc giải thoát này diễn ra vừa đúng lúc để chú cứu nàng công chúa Hạt Đậu khỏi một số phận khủng khiếp mà con chuột cống đã sắp đặt.

Vì thế Despereaux rơi nước mắt vì hạnh phúc và vì đau đớn và vì biết ơn. Chú rơi nước mắt vì kiệt sức và tuyệt vọng và hy vọng. Chú rơi nước mắt vì tất cả những xúc cảm mà một con chuột nhắt nhỏ bé đã bị đem đi tử hình rồi lại được trở về đúng lúc để cứu người yêu thương của nó có thể cảm nhận được.

Hỡi độc giả, chú chuột nhắt đã khóc.

Rồi chú nằm xuống túi bột mì và ngủ. Bên ngoài lâu đài, mặt trời xuống núi, những ngôi sao lần lượt hiện ra rồi lại biến mất, nhường chỗ cho mặt trời đang lên, vậy mà Despereaux vẫn ngủ. Và trong lúc ngủ, chú đã mơ.

Chú mơ về những khung cửa sổ kính màu và bóng tối của căn ngục. Trong giấc mơ của Despereaux, ánh sáng rực rỡ và huy hoàng hiện lên trong hình dáng của một chàng hiệp sĩ vung gươm. Chàng hiệp sĩ chiến đấu với bóng tối.

Và bóng tối thì có vô vàn hình dạng. Đầu tiên bóng tối là mẹ của chú, đang thốt ra những câu tiếng Pháp. Và rồi bóng tối trở thành cha của chú đang đánh trống. Bóng tối là Furlough đội khăn trùm đầu màu đen và lắc đầu từ chối. Và bóng tối biến thành một con chuột cống khổng lồ mỉm một nụ cười nham hiểm và sắc nhọn.

“Bóng tối,” Despereaux kêu lên, vật đầu sang trái.

“Ánh sáng,” chú lí nhí, quay đầu sang phải.

Chú gọi to chàng hiệp sĩ. Chú hét lên, “Ông là ai? Ông sẽ cứu tôi chứ?”

Nhưng chàng hiệp sĩ không trả lời chú.

“Hãy nói cho tôi biết ông là ai!” Despereaux hét lên.

Chàng hiệp sĩ ngừng tay vung gươm. Anh ta nhìn Despereaux. “Ngươi biết ta mà,” anh ta nói.

“Không,” Despereaux nói, “tôi không biết.”

“Ngươi có,” chàng hiệp sĩ nói. Anh ta chầm chậm nhấc áo giáp ra khỏi đầu mình và lộ ra… chẳng có thứ gì, chẳng có một ai. Chiếc áo giáp rỗng không.

“Không, ôi không,” Despereaux nói. “Không có hiệp sĩ nào trong bộ áo giáp sáng loáng cả; tất cả chỉ là giả dối, giống như hạnh phúc mãi mãi vậy.”

Và trong giấc mơ của mình, con chuột nhắt bé nhỏ bắt đầu khóc.

§36. Thứ mà Mig đem theo

VÀ TRONG KHI con chuột nhắt ngủ, Roscuro đã bắt đầu cái kế hoạch kinh khủng của nó. Người có muốn nghe không, thưa độc giả, cái kế hoạch ấy diễn ra thế nào? Câu chuyện không hề dễ thương. Có bạo lực trong đó. Và cả sự độc ác nữa. Nhưng những câu chuyện không dễ thương cũng có những giá trị nhất định, tôi cho là vậy. Tất cả mọi thứ, như người biết đấy (khi đã sống trên thế giới này đủ lâu để tự nghiệm ra được một hai điều), không thể lúc nào cũng ngọt ngào và sáng sủa.

Nghe này. Nó xảy ra như thế này. Đầu tiên, con chuột cống kết thúc, một lần và mãi mãi, cái công việc mà nó đã bắt đầu từ trước đây lâu lắm. Nó nhai đứt sợi dây thừng của Gregory, đứt hẳn, để cho lão cai ngục đi lạc trong mê cung ngục tối. Đến khuya, khi lâu đài tối om, thì cô hầu gái Miggery Heo Nái leo những bậc thang dẫn lên phòng công chúa.

Tay cô cầm một ngọn nến. Và trong túi tạp dề là hai thứ cực kỳ ghê gớm. Trong túi bên phải, được giấu đi đề phòng họ có thể gặp ai đó trên cầu thang, là con chuột cống với cái thìa trên đầu và tấm áo choàng đỏ quanh vai. Trong túi bên trái là một con dao làm bếp, chính là con dao Miggery Heo Nái đã dùng để chặt đứt đuôi một chuột nhắt nào kia. Đó là những thứ, một con chuột cống và một con dao, mà Mig mang theo khi cô leo lên cao, cao, cao những bậc cầu thang.

“Chao ôi!” cô kêu lên với con chuột cống. “Tối thật đấy nhỉ?”

“Phải, phải,” Roscuro thì thào từ chiếc túi. “Thật là tối, cô nương thân mến ạ.”

“Khi ta làm công chúa…,” Mig bắt đầu.

“Suỵt,” Roscuro nói, “tôi có thể gợi ý rằng cô nên giữ kín cho riêng mình những kế hoạch tuyệt vời cho tương lai được hay không? Và liệu tôi có thể gợi ý thêm nữa rằng cô nên hạ thấp giọng xuống như là thì thầm ấy? Chúng ta, suy cho cùng, đang thực hiện một nhiệm vụ bí mật. Cô có biết cách thì thầm hay không, thưa cô nương thân mến?”

“Ta biết chứ!” Mig hét lên.

“Vậy,” Roscuro nói, “thì xin hãy thực hành kỹ năng này ngay lập tức.”

“Chồi ôi,” Mig thì thầm, “được thôi.”

“Xin cảm ơn,” Roscuro nói. “Tôi có cần phải rà lại lần nữa kế hoạch hành động của chúng ta hay không đây?”

“Ta đã rõ mồn một trong đầu rồi đây,” Mig thì thào. Và cô gõ gõ một ngón tay lên đầu mình.

“Thật nhẹ cả người,” Roscuro nói. “Có lẽ, quý cô thân mến ạ, chúng ta nên rà lại một lần nữa. Một lần nữa, để cho chắc chắn thôi.”

“Thì,” Mig nói, “bọn mình đi vào phòng công chúa và cô ta đang ngủ rồi lơ mơ rồi ngáy ầm ĩ, và ta sẽ gọi cô ta dậy rồi cho cô ta xem con dao và nói, ‘Nếu cô không muốn bị đau đớn, thưa công chúa, thì cô phải đi theo tôi.’”

“Và cô sẽ không làm đau gì cô ta cả,” Roscuro nói.

“Không, ta không làm thế. Bởi vì ta muốn cô ta phải sống để cô ta có thể làm thị nữ khi ta thành công chúa.”

“Chính xác,” Roscuro nói. “Đó sẽ là đòn trừng phạt thích đáng dành cho cô ta.”

“Chồi ôi,” Mig thì thầm. “Phải. Đòn trừng phạt thích đáng cho cô ta.”

Mig, tất nhiên, chẳng có ý niệm gì về cụm từ “đòn trừng phạt thích đáng” cả, nhưng cô rất thích cái âm thanh của nó, và cô nói đi nói lại với mình mãi cho đến khi Roscuro nói, “Và rồi?”

“Và rồi,” Mig tiếp tục, “ta sẽ bảo cô ta ra khỏi chiếc giường công chúa và theo ta đi dạo một chút.”

“Ha,” Roscuro nói, “đi dạo một chút. Phải rồi. Ha, tôi yêu cái cách nói giảm nói tránh của cụm từ ấy. Đi dạo một chút. Ồ, đó sẽ chỉ là một cuộc đi dạo nhỏ thôi. Thật sự là thế mà.”

“Và rồi,” Mig, lúc này đã đến phần cô thích nhất, nói, “bọn mình mang cô ta xuống chỗ sâu thăm thẳm dưới kia và bọn mình cho cô ta một vài bài học dài dằng dặc về chuyện làm hầu gái phải thế nào và rồi bọn mình lại có vài bài học ngắn cho chính ta về việc làm công chúa thế nào rồi khi bọn mình xong phần học hành, hai đứa ta sẽ đổi chỗ. Ta sẽ trở thành công chúa và cô ta sẽ thành đứa hầu. Chồi ôi!”

Hỡi độc giả, đây chính xác là cái kế hoạch mà Roscuro đã chỉ ra cho Mig khi nó vừa mới gặp cô bé. Đó, tất nhiên, là một kế hoạch rất buồn cười.

Chẳng ai có thể, cho dù là một phút mù quáng đi nữa, lại nhầm được Mig với công chúa hay công chúa với Mig. Nhưng Miggery Heo Nái, như tôi đã chỉ ra cho người trước kia, chẳng phải là con dao sắc nhất trong ngăn kéo. Và, thưa độc giả, cô bé cũng mong muốn đến tuyệt vọng được trở thành công chúa. Cô muốn, chao ôi, cô rất muốn thế. Và chính vì niềm mong muốn khủng khiếp này mà cô đã tin ngay vào kế hoạch của Roscuro bằng tất cả trái tim mình.

Kế hoạch thực sự của con chuột cống, theo một cách nào đó, lại đơn giản hơn và kinh khủng hơn nữa. Nó định sẽ đem công chúa xuống nơi sâu nhất, tối nhất của ngục tối. Nó định sẽ bắt Mig xích hai tay hai chân công chúa lại, và nó định sẽ giữ nàng công chúa vui cười, lấp lánh, bừng sáng ấy trong bóng tối.

Mãi mãi.

§37. Nếm một chút thôi

NÀNG ĐANG SAY NGỦ và mơ về mẹ, hoàng hậu, đang đưa chiếc thìa về phía nàng mà nói, “Nếm đi, Hạt Đậu thương yêu của ta, nếm đi, con yêu, rồi cho ta biết con nghĩ gì.”

Công chúa nghiêng về phía trước và nhấp một ít xúp từ chiếc thìa mẹ đưa cho nàng.

“Ôi mẹ,” nàng nói, “tuyệt vời. Đây là món xúp tuyệt nhất con từng ăn.”

“Phải,” hoàng hậu nói. “Tuyệt vời, phải không?”

“Cho con thêm một ít nữa nhé?” Hạt Đậu nói.

“Ta cho con nếm một chút để con không quên,” mẹ nàng nói. “Ta cho con nếm một chút để con nhớ mãi.”

“Con muốn nữa.”

Nhưng ngay khi công chúa nói thế, mẹ nàng biến mất. Bà biến mất và bát xúp cùng chiếc thìa biến mất theo bà.

“Những thứ bị đánh mất,” Hạt Đậu nói, “lại thêm những thứ bị đánh mất.” Và rồi nàng nghe thấy tên mình. Nàng quay người, đầy hạnh phúc, nghĩ rằng mẹ nàng đã quay lại. Nhưng giọng nói không phải của mẹ nàng. Giọng nói là của ai đó và vọng từ một nơi nào đó xa lắm, nó giục nàng tỉnh dậy, tỉnh dậy.

Hạt Đậu mở mắt và nhìn thấy Miggery Heo Nái đang đứng cạnh giường mình, một con dao trong tay này, một ngọn nến trên tay kia.

“Mig đấy ư?” nàng nói.

“Chồi ôi,” Mig nói rất nhẹ.

“Nói đi,” Roscuro ra lệnh.

Mig nhắm mắt lại và hét lên đoạn thoại của mình. “Nếu cô không muốn bị đau đớn, thưa công chúa, cô phải đi theo tôi.”

“Làm cái gì cơ chứ?” công chúa nói với giọng rất khó chịu. Như tôi đã nói trước đây, công chúa không phải là người quen với việc bị sai bảo. “Cô đang nói cái gì thế?”

Mig mở mắt ra và hét lên. “Cô phải đi với tôi để sau khi chúng ta học một vài bài học, cô thì bài dài và tôi thì bài ngắn, ở tít dưới sâu thăm thẳm kia, tôi có thể thành cô và cô biến thành tôi.”

“Không!” Roscuro hét lên từ chiếc túi của Mig. “Không! Không! Cô làm sai hết rồi.”

“Ai nói đó?”

“Thưa công chúa cao quý,” Roscuro nói. Rồi nó bò ra khỏi túi của Mig và leo lên vai cô mà yên vị ở đó, đặt cái đuôi vòng qua cổ cô bé sao cho thăng bằng. “Thưa công chúa cao quý,” nó lặp lại. Rồi nó nâng chiếc thìa chầm chậm ra khỏi đầu và mỉm cười, khoe ra cả một mồm đầy những chiếc răng thật là gớm ghiếc. “Tôi nghĩ tốt nhất là nàng nên làm theo lời gợi ý của Miggery Heo Nái. Cô ấy, như nàng thấy khá rõ đấy, có một con dao, một con dao to. Và cô ấy, nếu bị dồn ép, sẽ dùng đến nó đấy.”

“Thật là nực cười,” công chúa nói. “Các ngươi không thể đe dọa ta được. Ta là công chúa.”

“Chúng tôi rất tường tận về việc nàng là ai,” Roscuro nói. “Tuy nhiên, một con dao thì lại chẳng quan tâm đến việc nàng là người của hoàng gia đâu. Và người cũng sẽ chảy máu, tôi cho là vậy, như bất kỳ một con người nào khác.”

Hạt Đậu nhìn Mig. Mig mỉm cười. Con dao lóe sáng trong ánh nến. “Mig?” nàng nói, giọng đã hơi run rẩy một tí tẹo.

“Tôi không cho rằng Mig cần phải thuyết phục nhiều thì mới dùng đến con dao ấy đâu, thưa công chúa,” Roscuro nói. “Cô ấy là một kẻ nguy hiểm, rất dễ sai bảo.”

“Nhưng chúng ta là bạn mà,” Hạt Đậu nói, “phải không, Mig?”

“Hả?” Mig nói.

“Tin tôi đi,” Roscuro nói. “Hai người không phải là bạn bè. Và tôi nghĩ tốt nhất là nàng nói chuyện thẳng với tôi đây, thưa công chúa. Tôi mới là kẻ chịu trách nhiệm chính ở đây. Nhìn tôi đây này.”

Hạt Đậu nhìn thẳng vào chuột cống và chiếc thìa trên đầu nó. Trái tim nàng đập hụt một nhịp và rồi hai nhịp.

“Nàng có biết tôi không, thưa công chúa?”

“Không,” nàng nói, cúi đầu xuống, “ta không biết ngươi.”

Nhưng, thưa độc giả, nàng có biết nó. Nó là con chuột cống đã rơi vào bát xúp của mẹ nàng. Và nó đang đội chiếc thìa xúp của mẹ nàng trên đầu. Công chúa hạ thấp đầu xuống. Nàng đang tập trung kìm nén nỗi giận dữ đang nhảy lồng lên trong người mình.

“Nhìn lại đi, công chúa. Hay là nàng không dám nhìn? Có phải những cảm xúc hoàng gia của nàng đau đớn khi ánh mắt ngưng lại trên một con chuột cống hay không?”

“Ta không biết ngươi,” nàng nói, “và ta không sợ nhìn thấy ngươi.” Hạt Đậu ngẩng đầu lên chầm chậm. Đôi mắt nàng đầy thách thức. Nàng nhìn chằm chằm vào con chuột cống.

“Rất tốt,” Roscuro nói, “như nàng muốn thôi. Nàng không biết tôi. Tuy nhiên, nàng phải làm như tôi nói, vì người bạn của tôi đây có một con dao. Vì vậy hãy ra khỏi giường đi, công chúa. Chúng ta sẽ đi dạo một chút. Tôi thích nàng mặc bộ váy đẹp nhất của nàng, bộ váy nàng đã mặc trong phòng tiệc một dạo chưa lâu ấy.”

“Và đội vương miện lên nữa,” Mig nói. “Đặt nó lên cái đầu công chúa của cô ấy.”

“Phải,” Roscuro nói. “Công chúa, xin đừng quên vương miện của nàng.”

Hạt Đậu, vẫn nhìn Roscuro chằm chằm, gạt chăn sang một bên và ra khỏi giường.

“Nhanh nhanh lên,” Roscuro nói. “Chúng ta phải đi dạo một chút trong khi trời vẫn còn tối và toàn bộ lâu đài vẫn ngủ say - ngu ngốc, ôi thật ngu ngốc. Tôi thấy lo sợ cho số phận của nàng.”

Công chúa lấy ra một bộ váy từ tủ quần áo của mình.

“Phải,” Roscuro tự nói với mình, “chính là bộ đó. Chính xác. Nhìn nó lóng lánh trong ánh sáng kìa. Đáng yêu làm sao.”

“Ta cần người cài khuy váy,” công chúa nói khi xỏ chân vào chiếc váy. “Mig, cô phải giúp ta.”

“Công chúa nhỏ bé,” Roscuro nói, “nàng nghĩ rằng nàng có thể lừa được một con chuột cống hay sao? Miggery Heo Nái thân mến của chúng ta sẽ không đặt dao xuống đâu. Một chút cũng không. Phải không, Miggery Heo Nái? Vì điều đó có thể sẽ làm hỏng cơ hội trở thành công chúa của cô mà, đúng không nào?”

“Chồi ôi,” Mig nói, “phải rồi.”

Và vì thế trong khi Mig chĩa con dao về phía công chúa, Hạt Đậu ngồi cho con chuột cống bò lên lưng, cài khuy váy cho mình, từng cái từng cái một.

Công chúa giữ mình im như tượng. Chỉ có một hành động nàng tự cho phép mình là thế này: Nàng liếm môi, liếm đi liếm lại, vì nàng nghĩ rằng có thể nếm ở đó cái vị mặn ngọt ngào của món xúp mà mẹ nàng đã cho nàng ăn trong giấc mơ.

“Con không quên đâu, mẹ,” nàng thì thầm. “Con không quên mẹ đâu. Con không quên món xúp đâu.”

§38. Dẫn xuống ngục tối

BỘ BA KỲ LẠ nọ đi xuống cầu thang bằng vàng của lâu đài. Công chúa và Mig đi cạnh nhau và Roscuro lại giấu mình trong chiếc túi tạp dề của Mig còn Mig chĩa đầu dao nhọn vào lưng công chúa và cùng nhau, cả ba đi xuống mãi, xuống mãi, xuống mãi.

Công chúa bị dẫn tới số phận của mình trong khi xung quanh, tất cả mọi người đang ngủ say. Nhà vua ngủ trên chiếc giường lớn, vương miện trên đầu, hai tay bắt ngang ngực, mơ rằng vợ mình, hoàng hậu, là một con chim với bộ lông màu xanh lá cây pha vàng đang gọi tên ông, Phillip, Phillip, Phillip không ngừng nghỉ.

Đầu Bếp ngủ trên một cái giường quá bé đối với bà bên cạnh căn bếp, mơ về một công thức cho món xúp mà bà không thể tìm thấy được. “Ta đã bỏ nó ở đâu chứ?” bà lầm rầm trong giấc ngủ. “Công thức ấy đi đâu rồi chứ? Đấy là dành cho món xúp yêu thích của hoàng hậu. Ta phải tìm nó.”

Và không xa chỗ Đầu Bếp, trong chạn thức ăn, trên chiếc túi bột mì, chú chuột nhắt Despereaux đang ngủ, và mơ, như người biết đấy thưa độc giả, về những chàng hiệp sĩ trong áo giáp sáng loáng, về bóng tối, và về ánh sáng.

Và trong cả một lâu đài say ngủ, tối om, chỉ có duy nhất ánh sáng từ cây nến trong tay Miggery Heo Nái. Cây nến chiếu lên chiếc váy của công chúa làm nó lóng lánh, và công chúa bước thẳng người trong ánh sáng, cố gắng không sợ hãi.

Trong câu chuyện này, thưa độc giả, chúng ta đã nói về trái tim của con chuột nhắt, trái tim của con chuột cống và trái tim của cô hầu gái Miggery Heo Nái, nhưng chúng ta chưa nói về trái tim của nàng công chúa. Giống như hầu hết các trái tim, nó cũng rắc rối, có phủ bóng tối và có những vệt ánh sáng. Những thứ tối tăm trong trái tim công chúa là thế này: một hòn than rất nhỏ, rất nóng bỏng của nỗi căm giận dành cho con chuột cống đã gây ra cái chết của mẹ nàng. Và thứ tối tăm còn lại là một nỗi đau khổ khủng khiếp, nỗi buồn sâu sắc rằng mẹ nàng đã mất và rằng công chúa giờ đây chỉ có thể nói chuyện được với bà trong những giấc mơ.

Và ánh sáng trong trái tim công chúa là gì? Thưa độc giả, tôi rất vui mừng được nói với người rằng Hạt Đậu là một người tốt, và có lẽ quan trọng nhất, là nàng biết cảm thông. Người có biết cảm thông nghĩa là gì không?

Tôi sẽ nói với người đây: Nó có nghĩa là khi người ta bị ép giải xuống một ngục tối, khi người ta bị một con dao to chĩa vào lưng mình, khi người ta đang gắng trở nên dũng cảm, thì người ta vẫn, trong một chốc lát, còn nghĩ được đến cái kẻ đang cầm con dao ấy.

Người ta còn nghĩ được thế này: “Ôi, Mig tội nghiệp, cô ấy muốn làm công chúa quá và cô ấy nghĩ đây là cách thực hiện điều đó. Mig đáng thương, đáng thương. Mong muốn một thứ đến mức tuyệt vọng như thế thì sẽ thế nào nhỉ?”

Đó, thưa độc giả, là cảm thông.

Và bây giờ người đã có một bản đồ nhỏ về trái tim của công chúa (căm giận, đau khổ, tốt bụng, cảm thông), trái tim nàng mang trong mình khi bước xuống những bậc thang bằng vàng, qua căn bếp và, cuối cùng, vừa lúc bầu trời bên ngoài lâu đài bắt đầu sáng lên, xuống dưới bóng tối của căn ngục với con chuột cống và người hầu gái.

§39. Mất tích

MẶT TRỜI LÊN RỌI SÁNG những gì Roscuro và Mig đã làm.

Và cuối cùng, Despereaux cũng tỉnh dậy. Nhưng, than ôi, chú tỉnh dậy quá muộn.

“Tôi chưa hề thấy nó,” Louise hét vang, “và tôi nói cho mà biết, tôi chẳng có trách nhiệm gì với nó cả. Nếu nó mà mất tích thì tôi sẽ bảo cứ đi cho khuất mắt. Khuất mắt đi cái đồ vô tích sự.”

Despereaux ngồi dậy. Chú nhìn ra đằng sau. Ôi, cái đuôi! Mất rồi! Chú nghĩ đến con dao và chỗ lẽ ra phải là cái đuôi… giờ chỉ còn là vết cụt đầy máu.

“Còn khủng khiếp hơn nữa kìa, Gregory chết rồi!” Đầu Bếp kêu lên. “Lão già tội nghiệp, sợi thừng của lão chẳng biết bị thứ gì làm đứt mất và lão lạc trong bóng tối rồi sợ hãi đến chết. Thật là quá sức chịu đựng.”

“Ôi không,” Despereaux thầm nói. “Ôi, không, Gregory đã chết.” Chú chuột nhắt đứng dậy và bắt đầu leo xuống khỏi cái kệ. Khi đã ở trên sàn nhà, chú ghé đầu ra khỏi cánh cửa chạn thức ăn và nhìn thấy Đầu Bếp đang đứng giữa bếp, hai bàn tay múp míp siết vào nhau. Bên cạnh bà là một người phụ nữ cao cao đang xóc chùm chìa khóa ầm ĩ.

“Phải đó,” Louise nói. “Tất cả quân lính của nhà vua ở dưới đó tìm nàng trong ngục và khi trở lên, họ có gì trong tay chứ? Họ mang theo lão già. Đã chết. Và giờ chị nói với tôi là Mig đi lạc thì tôi bảo rằng ai mà thèm quan tâm chứ?”

Despereaux khẽ thở ra thất vọng. Chú đã ngủ quá lâu. Con chuột cống đã ra tay rồi. Công chúa đã biến mất.

“Cái thế giới kiểu gì thế này, chị Louise, nơi mà công chúa thì bị bắt đi ngay trước mũi chúng ta và hoàng hậu thì chết bất đắc kỳ tử còn chúng ta thậm chí chẳng thể lấy món xúp làm thứ an ủi được nữa?” Nói xong, Đầu Bếp bắt đầu khóc.

“Suỵt,” Louise nói, “tôi xin cô. Đừng có nói cái từ ấy.”

“Xúp!” Đầu Bếp hét lên. “Tôi sẽ nói đấy. Không ai có thể ngăn tôi được. Xúp, xúp, xúp!” Và rồi bà bắt đầu khóc cho ra khóc, kêu gào và thổn thức.

“Kìa,” Louise nói. Bà đưa tay chạm vào Đầu Bếp, và Đầu Bếp hất nó ra.

“Sẽ ổn cả thôi,” Louise nói.

Đầu Bếp túm gấu tạp dề lên lau nước mắt. “Không đâu,” bà nói. “Sẽ không bao giờ ổn được nữa đâu. Chúng đã mang công chúa mến yêu bé nhỏ của chúng ta đi mất rồi. Chẳng còn điều gì đáng sống nữa khi không còn công chúa.”

Despereaux ngỡ ngàng khi thấy những điều trong trái tim chú đã được nói lên thành lời bởi một phụ nữ dữ tợn và căm ghét chuột như là Đầu Bếp.

Louise lại đưa tay chạm vào Đầu Bếp, và lần này Đầu Bếp để bà vòng một cánh tay qua vai mình. “Chúng ta sẽ làm gì đây? Làm gì đây?” Đầu Bếp rên rỉ.

Và Louise nói, “Suỵt. Nào, nào.”

Chao ôi, chẳng có ai an ủi Despereaux cả. Và cũng chẳng có thời gian để cho chú khóc lóc nữa. Chú biết mình phải làm gì. Chú phải tìm nhà vua.

Bởi vì, đã nghe được kế hoạch của Roscuro, thưa độc giả, Despereaux biết rằng công chúa bị nhốt dưới ngục tối. Và vì ít nhiều thông minh hơn Miggery Heo Nái, chú cảm nhận được cái sự thật không nói ra và khủng khiếp đằng sau những lời của Roscuro. Chú biết rằng Mig sẽ không bao giờ làm công chúa được. Và chú biết rằng con chuột cống, một khi đã nắm được Hạt Đậu, thì sẽ không bao giờ để nàng thoát.

Và vì thế, con chuột nhắt bé nhỏ, kẻ đã bị nhúng ngập dầu, mình phủ bột mì, và được giải thoát khỏi cái đuôi, lẻn ra khỏi chạn thức ăn và đi qua hai người phụ nữ đang khóc lóc kia.

Chú đi tìm nhà vua.

§40. Tha thứ

ĐẦU TIÊN CHÚ ĐẾN PHÒNG NGỰ, nhưng nhà vua không có ở đó. Vì thế Despereaux tuột vào một cái lỗ trên gờ tường và đang trên đường tới phòng của công chúa thì chú bắt gặp Hội Đồng Chuột, mười ba con chuột và một Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, đang ngồi quanh mẩu gỗ của họ bàn chuyện đại sự của chuột nhắt.

Despereaux dừng lại và đứng im lìm.

“Thưa các ngài chuột đáng kính,” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý nói, và rồi ông ta ngẩng đầu lên từ cái bàn dựng tạm và nhìn thấy Despereaux. “Despereaux,” ông ta thì thầm.

Những con chuột khác của hội đồng nghiêng ra phía trước, căng thẳng nghĩ xem cái từ mà Chuột Đứng Đầu vừa thốt ra có ý nghĩa gì.

“Xin ngài nhắc lại ạ?” một con nói.

“Làm ơn nhắc lại ạ?” một con khác nói.

“Tôi không nghe được chính xác,” con thứ ba nói. “Tôi cứ nghĩ là ngài nói ‘Despereaux.’”

Chuột Đứng Đầu như tỉnh lại. Ông ta cố gắng nói tiếp. “Các bạn ạ,” ông ta nói, “một con ma. Một con ma!” Và ông ta giơ một bàn chân run rẩy lên chỉ vào Despereaux.

Những con chuột khác quay lại nhìn.

Và kia là Despereaux Tilling, mình đầy bột mì, đang nhìn lại họ, cái sợi chỉ đỏ rõ mồn một vẫn vòng quanh cổ chú ta như một vệt máu mỏng mảnh.

“Despereaux,” Lester nói. “Con trai. Con đã trở lại!”

Despereaux nhìn cha mình và thấy một con chuột già nua với những mảng lông đã ngả bạc. Sao có thể thế được chứ? Despereaux mới vắng mặt vài ngày, nhưng cha chú dường như đã già đi mấy năm khi không có chú.

“Con trai, hồn ma của con trai tôi,” Lester nói, những sợi râu của ông rung rẩy, “Ta mơ về con mỗi đêm. Ta mơ đã đánh cái trống dẫn con tới chỗ chết. Ta sai rồi. Những gì ta đã làm là sai lầm.”

“Không!” Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý kêu lên. “Không!”

“Ta đã phá nó,” Lester nói. “Ta đã phá hỏng cái trống. Con có tha thứ cho ta không?” Ông đan hai bàn chân trước lại vào nhau và nhìn con trai mình.

“Không!” Chuột Đứng Đầu lại hét lên. “Không. Không được xin hồn ma tha thứ, Lester. Ông đã làm điều nên làm. Ông đã làm điều tốt nhất cho cộng đồng chuột.”

Lester phớt lờ Chuột Đứng Đầu. “Con trai,” ông nói, “xin con.”

Despereaux nhìn cha mình, nhìn bộ lông đầy sọc bạc và đôi bàn chân ông đan chặt trước tim mình, và chú chợt thấy như chính trái tim chú sẽ vỡ làm đôi. Cha chú trông thật nhỏ bé, thật buồn.

“Hãy tha thứ cho ta,” Lester lại nói.

Tha thứ, thưa độc giả, tôi nghĩ, cũng rất giống hy vọng và tình yêu, là một thứ tuyệt vời và đầy sức mạnh.

Và cũng là một thứ buồn cười nữa.

Suy cho cùng, chẳng phải là buồn cười sao, khi nghĩ rằng một đứa con trai có thể tha thứ cho cha mình vì ông đã đánh chiếc trống dẫn nó tới cái chết? Chẳng phải buồn cười hay sao khi nghĩ rằng một con chuột nhắt có thể tha thứ cho ai đó về một điều bội bạc đến thế?

Nhưng, đây là những lời Despereaux Tilling nói với cha mình. Chú nói, “Con tha thứ cho cha, cha ạ.”

Và chú nói những lời ấy vì chú cảm nhận được rằng đó chính là cách duy nhất để cứu lấy trái tim của chính mình, để nó khỏi bị vỡ làm đôi. Despereaux, thưa độc giả, nói những lời này để cứu chính mình.

Và rồi chú rời khỏi cha mình mà quay ra nói với tất cả Hội Đồng Chuột. “Các ông đã sai,” chú nói. “Tất cả các ông. Các ông đã bắt tôi phải từ bỏ tội lỗi của tôi; vậy tôi muốn các ông phải từ bỏ tội lỗi của mình. Các ông đã đối xử không phải với tôi. Hãy hối lỗi đi.”

“Không bao giờ,” Chuột Đứng Đầu nói.

Despereaux đứng trước Hội Đồng Chuột, và chú nhận ra rằng mình đã thành một con chuột khác với lần đối mặt với họ khi trước. Chú đã xuống ngục tối và trở về từ đó. Chú biết những điều họ chẳng bao giờ biết được; chú hiểu rằng những gì họ nghĩ về chú không còn ý nghĩa gì nữa, không hề.

Và vì thế, không nói một lời nào, Despereaux quay đi và rời khỏi căn phòng.

Sau khi chú đi, Chuột Đứng Đầu vỗ bàn chân run rẩy xuống mặt bàn. “Hỡi các chuột của Hội Đồng,” ông ta nói, “chúng ta vừa có một hồn ma ghé thăm và nói chúng ta phải hối lỗi. Chúng ta sẽ biểu quyết. Những ai đồng ý rằng cuộc ghé thăm này không hề xảy ra, biểu quyết ‘ay.’”

Và từ những thành viên của Hội Đồng Chuột, một lời đồng thanh nhỏ nhưng rõ rệt vang lên “ay.”

Chỉ có một con chuột chẳng nói gì. Con chuột đó là cha của Despereaux. Lester Tilling đã quay đầu đi khỏi những thành viên khác của Hội Đồng Chuột; ông đang cố giấu những giọt nước mắt của mình.

Ông đang khóc, thưa độc giả, vì ông đã được tha thứ.

§41. Nước mắt của một ông vua

DESPEREAUX TÌM THẤY NHÀ VUA trong phòng của Hạt Đậu, đang ngồi trên chiếc giường của con gái, ghì chặt tấm thảm thêu về cuộc đời của nàng vào ngực. Ông đang khóc than. Mặc dù “khóc than,” thực ra, là một từ quá bé nhỏ so với hành động mà nhà vua đang làm đây. Nước mắt ông đang tuôn trào. Một vũng nước đã hình thành dưới chân ông. Tôi không nói quá đâu. Nhà vua có vẻ như đang có ý định khóc than thành một dòng sông thì phải.

Hỡi độc giả, người đã bao giờ thấy một ông vua khóc chưa? Khi cái mạnh bị biến thành cái yếu, khi họ tự lộ ra mình là con người, có trái tim, thì cái còn lại đó ở họ thật đáng sợ.

Người có thể chắc chắn rằng Despereaux rất sợ hãi. Nhất định là thế. Nhưng dù sao chú vẫn lên tiếng.

“Thưa ngài?” con chuột nhắt nói với nhà vua.

Nhưng nhà vua không nghe thấy chú, và khi Despereaux đang nhìn, vua Phillip thả tấm thảm thêu xuống rồi cầm chiếc vương miện lớn bằng vàng trong lòng mình lên và cứ lấy nó đánh vào ngực mình mãi. Nhà vua, như tôi đã nói rồi đó, có một vài nhược điểm. Ông bị cận thị. Ông ra những điều luật buồn cười, vô lý, khó thực thi. Và, rất giống Miggery Heo Nái, ông không phải là con dao sắc nhất trong ngăn kéo.

Nhưng có một điều đáng khâm phục, tuyệt vời, phi thường ở nhà vua. Ông là người có thể và sẵn lòng yêu thương với cả trái tim mình. Và cũng như ông đã yêu hoàng hậu với cả trái tim mình, ông cũng yêu con gái mình bằng cả trái tim, thậm chí còn nhiều hơn thế. Ông yêu công chúa Hạt Đậu bằng mỗi phần tử nhỏ nhất trong sự tồn tại của mình, thế mà nàng đã bị bắt đi khỏi ông.

Nhưng điều mà Despereaux đến để nói với nhà vua thì rất cần được nói ra và thế là chú lại gắng lần nữa. “Xin thứ lỗi,” chú nói. Chú thực sự không chắc là một con chuột nhắt nên gọi nhà vua ra sao. “Ngài” hình như không phải là một từ đủ trang trọng. Despereaux nghĩ về điều đó một lúc lâu.

Chú hắng giọng. Chú nói to hết sức có thể. “Xin thứ lỗi, hỡi Người Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý.”

Vua Phillip ngừng đập vương miện vào ngực mình. Ông nhìn quanh phòng.

“Ở dưới này ạ, thưa Người Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý,” Despereaux nói.

Nhà vua, nước mắt vẫn tuôn rơi, nhìn xuống sàn nhà. Ông nheo nheo mắt.

“Có phải một con bọ đang nói với ta không?” ông hỏi.

“Không,” Despereaux nói, “cháu là một con chuột nhắt. Chúng ta đã gặp nhau trước đây rồi đấy.”

“Một con chuột nhắt!” nhà vua gầm lên. “Chuột nhắt thì cũng chỉ cách chuột cống một bước chân thôi.”

“Thưa ngài,” Despereaux nói, “Người Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, ngài phải nghe cháu ạ. Điều này rất quan trọng. Cháu biết con gái ngài đang ở đâu.”

“Ngươi biết ư?” nhà vua nói. Ông sụt sịt. Ông xì mũi vào chiếc áo choàng hoàng gia của mình. “Ở đâu?” ông nói, và khi ông cúi xuống để nhìn Despereaux gần hơn, một giọt nước mắt, hai giọt nước mắt, ba giọt nước mắt cỡ nhà vua, to khủng khiếp rơi xuống đầu Despereaux với một tiếng tõm to và lăn xuống lưng, rửa sạch bột mì trắng, để lộ ra bộ lông nâu của chú.

“Thưa ngài, Người Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, thưa ngài,” Despereaux vừa nói vừa lau nước mắt của nhà vua khỏi mắt mình, “nàng đang ở trong ngục ạ.”

“Nói dối,” nhà vua nói. Ông ngồi thẳng dậy. “Ta biết mà. Tất cả bọn gặm nhấm đều là những kẻ dối trá và trộm cướp. Con bé không có trong ngục. Lính của ta đã tìm kiếm trong ngục rồi.”

“Nhưng không ai thật sự biết rõ ngục tối ngoại trừ lũ chuột cống, thưa ngài. Có hàng ngàn chỗ có thể là nơi nàng bị nhốt, và chỉ có lũ chuột cống mới biết thôi. Quân lính của ngài sẽ không bao giờ tìm được nàng nếu như lũ chuột cống không muốn thế.”

“Á,” nhà vua nói, và ông úp hai tay lên tai mình. “Đừng có nói với ta về chuột cống hay những gì chúng biết!” ông hét lên. “Chuột cống là những kẻ phạm pháp. Chuột cống đi ngược lại với luật pháp. Không có con chuột cống nào trong vương quốc của ta hết. Chúng không tồn tại.”

“Thưa ngài, Người Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, điều đó không đúng. Hàng trăm con chuột cống sống trong ngục tối của lâu đài này. Một trong số chúng đã bắt con gái ngài và nếu ngài lệnh cho…”

Nhà vua bắt đầu ngâm nga. “Ta không nghe thấy ngươi!” ông ngừng lại để hét lên. “Ta không nghe thấy ngươi! Và dù sao đi nữa, những gì ngươi nói đều sai hết vì ngươi là đồ gặm nhấm và vì thế cũng là đồ dối trá.” Ông lại bắt đầu ngâm nga trong miệng. Và rồi ông ngừng lại và nói, “Ta đã thuê nhiều thầy bói. Và một nhà ảo thuật. Họ đến từ một vùng đất xa xôi. Họ sẽ nói sự thật. Một con chuột nhắt không thể nói sự thật được.”

“Cháu đang nói với ngài sự thật,” Despereaux nói. “Cháu xin thề.”

Nhưng nhà vua không chịu lắng nghe. Ông vẫn ngồi ôm chặt hai tai. Ông ngâm nga rất to. Những giọt nước mắt to tròn lăn khỏi mặt ông và rơi xuống sàn nhà.

Despereaux ngồi nhìn ông mãi trong sự ngỡ ngàng. Chú nên làm gì bây giờ? Chú đưa một bàn chân đầy bối rối lên cổ kéo sợi chỉ đỏ, và bất chợt giấc mơ của chú ùa về… bóng tối và ánh sáng và chàng hiệp sĩ vung gươm và cái khoảnh khắc khủng khiếp khi chú nhận ra rằng bộ áo giáp kia rỗng không.

Và rồi, thưa độc giả, khi chú đang đứng trước nhà vua, một ý nghĩ đáng kinh ngạc, tuyệt vời nảy đến với con chuột nhắt. Giả như bộ áp giáp rỗng không vì một lý do nào đó? Giả như nó rỗng không là vì nó đang chờ đợi?

Đợi chú.

“Ngươi biết ta mà,” đó là điều chàng hiệp sĩ trong giấc mơ của chú đã nói.

“Phải,” Despereaux nói to lên trong nỗi kinh ngạc. “Mình có biết anh ta.”

“Ta không nghe thấy ngươi,” nhà vua ngâm nga.

“Mình phải tự làm điều đó,” con chuột nhắt nói. “Mình sẽ là chàng hiệp sĩ trong bộ áo giáp sáng loáng. Không còn cách nào khác. Phải là mình thôi.”

Despereaux quay đi. Chú bỏ lại vị vua đang khóc lóc. Chú đi tìm thầy chỉ.

§42. Đoạn chỉ còn lại

THẦY CHỈ ĐANG NGỒI trên nóc ống chỉ, đung đưa cái đuôi và ăn một mẩu cần tây.

“Ồ, nhìn này,” lão nói khi trông thấy Despereaux. “Thử nhìn mà xem kìa. Đó là con chuột đã yêu một nàng công chúa của loài người, trở về nguyên vẹn từ ngục tối. Thầy chỉ già sẽ nói rằng ta đã không làm tốt công việc của mình, rằng bởi vì cậu vẫn còn sống, ta hẳn đã thắt sai sợi chỉ. Nhưng không phải vậy. Và làm sao ta biết là không phải vậy ư? Vì sợi chỉ vẫn ở quanh cổ cậu kìa.” Lão gật đầu và cắn một miếng cần tây.

“Cháu cần đoạn còn lại,” Despereaux nói.

“Đoạn còn lại của cái gì? Cổ cậu à?”

“Đoạn chỉ còn lại.”

“Ồ, ta không thể cứ đưa nó cho bất kỳ con chuột già nào được,” thầy chỉ nói. “Họ nói chỉ đỏ là đặc biệt, là linh thiêng; mặc dù ta, chính ta, sau khi bỏ nhiều thời gian ra với nó, thì biết rõ nó là cái gì.”

“Nó là gì vậy?” Despereaux nói.

“Chỉ,” thầy chỉ nói. Lão nhún vai và cắn rộp một miếng cần tây. “Không hơn. Không kém. Nhưng ta giả vờ, anh bạn ạ, ta giả vờ. Mà có thể cho ta hỏi rằng cậu định làm gì với sợi chỉ được không?”

“Cứu công chúa ạ.”

“À, phải, công chúa. Nàng công chúa xinh đẹp. Đó là khởi nguồn của cả câu chuyện này, phải không?”

“Cháu phải cứu nàng. Chẳng có ai ngoài cháu làm việc đó cả.”

“Có vẻ như đó là cách của hầu hết mọi chuyện vậy. Chẳng có ai đi làm những việc thật sự khó chịu ngoại trừ chính mình. Và chính xác là làm thế nào để dùng một ống chỉ mà cứu được công chúa vậy?”

“Một con chuột cống đã bắt nàng mà giấu trong ngục tối, vì thế cháu phải trở lại ngục tối, mà ở đó thì toàn là những lối ngoặt và rẽ và những căn phòng ẩn kín.”

“Như một mê cung,” thầy chỉ nói.

“Phải, như một mê cung. Và cháu phải tìm đường đến chỗ nàng, tới bất kỳ nơi nào giấu nàng, và rồi cháu phải dẫn nàng trở lại nữa, và cách duy nhất để làm điều đó là với sợi chỉ. Gregory lão cai ngục đã thắt một sợi dây thừng quanh cổ chân mình để không bị lạc.” Và khi nói điều này, chú rùng mình, nghĩ đến Gregory và sợi dây thừng bị đứt của lão, đã chết dần chết mòn, mất xác trong bóng tối. “Cháu,” Despereaux nói, “cháu… cháu sẽ dùng sợi chỉ.”

Thầy chỉ gật đầu. “Ta hiểu, ta hiểu,” lão nói. Lão cắn một miếng cần tây trầm tư. “Cậu, anh bạn của ta, đang theo đuổi một sứ mệnh.”

“Cháu không biết đó là gì,” Despereaux nói.

“Cậu không cần phải biết. Cậu chỉ cần thấy bị thôi thúc phải làm điều đó, cái nhiệm vụ bất khả thi, quan trọng trước mắt.”

“Bất khả thi?” Despereaux nói.

“Bất khả thi,” thầy chỉ nói. “Quan trọng.” Lão ngồi nhai cần tây và đăm chiêu nhìn vào đâu đó vượt xa cả Despereaux, và rồi bất ngờ lão nhảy xuống khỏi ống chỉ.

“Ta là ai mà lại đi chắn đường một sứ mệnh chứ?” lão nói. “Lăn nó đi.”

“Cháu lấy nó được ư?”

“Được. Cho sứ mệnh của cậu.”

Despereaux giơ cao hai bàn chân trước chạm vào ống chỉ. Chú đẩy thử một cái về phía trước.

“Cảm ơn ông,” chú nói, nhìn vào mắt thầy chỉ. “Cháu không biết tên ông.”

“Hovis.”

“Cảm ơn ông, Hovis.”

“Còn thứ này nữa. Một thứ thuộc về sợi chỉ.” Hovis đi vào trong góc và trở ra với một cây kim. “Cậu có thể dùng nó làm vật bảo vệ.”

“Như một thanh gươm,” Despereaux nói. “Như là thứ một hiệp sĩ phải có vậy.”

“Phải,” Hovis nói. Lão nghiến đứt một đoạn chỉ và dùng nó để buộc cây kim quanh bụng Despereaux. “Như thế này.”

“Cảm ơn ông, Hovis,” Despereaux nói. Chú tựa vai phải vào ống chỉ và lại đẩy nó về phía trước.

“Chờ đã,” Hovis nói. Lão đứng thẳng lên hai chân sau, đặt bàn chân lên vai Despereaux, và nghiêng gần lại chú. Despereaux ngửi thấy cái mùi sạch sẽ và sắc ngọt của cần tây khi thầy chỉ nghiêng đầu chú, ngoạm lấy sợi chỉ quanh cổ Despereaux với bộ răng sắc nhọn, và kéo mạnh.

“Đó,” Hovis nói, khi mẩu chỉ đứt và rơi xuống đất. “Giờ cậu đã tự do. Cậu thấy đó, cậu sắp xuống ngục tối không phải vì cậu phải xuống. Cậu xuống bởi vì cậu muốn thế.”

“Phải,” Despereaux nói, “vì cháu đang theo đuổi một sứ mệnh.” Cái từ ấy cảm giác thật dễ chịu và thật phù hợp trong miệng chú.

Sứ mệnh.

Hãy nói từ đó lên đi, hỡi độc giả. Hãy nói lên từ “sứ mệnh”. Đó là một từ phi thường, phải không nào? Thật nhỏ bé nhưng cũng đầy ắp kỳ diệu, đầy ắp hy vọng.

“Tạm biệt,” Hovis nói khi Despereaux đẩy ống chỉ ra khỏi cái hốc của thầy chỉ. “Ta chưa bao giờ biết một con chuột nhắt nào thoát được khỏi ngục tối chỉ để lại trở lại nơi ấy. Tạm biệt, anh bạn. Tạm biệt, hỡi con chuột nhắt giữa vô vàn chuột nhắt.”

§43. Thứ mà Đầu Bếp đang khuấy

ĐÊM ĐÓ DESPEREAUX lăn ống chỉ khỏi cái ổ của thầy chỉ, đi qua vô số những hành lang và tuột xuống ba lần cầu thang.

Hỡi độc giả, cho phép tôi được nói thêm điều này với người: Trung bình một con chuột nhắt sống trong nhà (hay là sống trong lâu đài, nếu người thích nói thế) nặng chừng hơn một lạng.

Despereaux, như người biết rồi đấy, thì chẳng thể gọi là trung bình được. Thực tế, chú bé đến mức chỉ bằng nửa cân nặng của một con chuột trung bình: nửa lạng. Chỉ có thế thôi. Chú chả là gì ngoại trừ nửa lạng chuột hì hục đẩy cái ống chỉ nặng gần bằng mình.

Thật thà mà nói, thưa độc giả, người nghĩ sao về khả năng thành công trước sứ mệnh này của chú ta?

Bằng không. Vô ích. Vô phương.

Trứng ngỗng.

Nhưng người, khi tính toán khả năng thành công của chú ta, phải tính đến cả yếu tố tình yêu của chú đối với công chúa. Tình yêu, như chúng ta đã bàn đến rồi đấy, là một thứ đầy sức mạnh, tuyệt vời, và buồn cười, có khả năng dời cả núi non. Và rất nhiều ống chỉ.

Cho dù với tình yêu và mục đích trong tim mình, Despereaux vẫn rất, rất mệt khi chú tới được trước cánh cửa bếp của lâu đài lúc nửa đêm. Bàn chân run rẩy và những khối cơ giật giật và cái chỗ trước kia là đuôi chú thì cũng giật liên hồi. Vậy mà chú vẫn còn một chặng đường rất, rất dài nữa, vào bếp và xuống nhiều bậc thang trong ngục tối, và rồi, bằng cách nào đó, như thế nào đó, xuyên qua được cái bóng tối ngập ngụa chuột cống… và ồ, thưa độc giả, khi chú dừng lại để nghĩ đến những gì đang chờ mình phía trước, Despereaux chìm trong cảm giác não nề của nỗi tuyệt vọng.

Chú tựa đầu vào ống chỉ, và chú ngửi thấy ở đó mùi cần tây, rồi chú nghĩ tới Hovis và Hovis đã có vẻ tin tưởng vào chú cùng sứ mệnh của chú thế nào. Thế là chú chuột ngẩng đầu lên, sửa vai cho ngay ngắn rồi lại đẩy ống chỉ về phía trước, nơi chú trông thấy, khi đã quá muộn, một ánh sáng bập bùng.

Despereaux lạnh toát người.

Đầu Bếp đang ở trong bếp. Bà nghiêng người xuống cái bếp lò. Bà đang khuấy một thứ gì đó.

Nước sốt phải không? Không.

Món hầm à? Không.

Thứ mà Đầu Bếp đang khuấy chính là… xúp. Xúp đấy, hỡi độc giả! Trong chính lâu đài của nhà vua, đi ngược lại với luật lệ của nhà vua, ngay dưới mũi nhà vua, Đầu Bếp đang nấu món xúp!

Khi chú chuột đứng nhìn, Đầu Bếp đưa cả mặt mình vào giữa đám khói bốc lên từ cái nồi và hít một hơi thật sâu. Bà mỉm một nụ cười vô cùng hạnh phúc, và làn khói bay lượn quanh bà rồi bắt lấy ánh sáng của nến, làm thành một chiếc vương miện trên đầu bà.

Despereaux biết Đầu Bếp cảm thấy ra sao về chuột nhắt trong bếp của mình. Chú nhớ như in lời hướng dẫn của bà đối với Mig về chính chú: Giết nó đi. Con chuột tốt duy nhất là con chuột chết.

Nhưng chú phải đi qua căn bếp của Đầu Bếp để đến được cánh cửa ngục tối. Và chú không còn nhiều thời gian để mà hoang phí nữa. Không còn lâu nữa ánh sáng ban ngày sẽ rạng, cả lâu đài sẽ thức giấc và một con chuột nhắt chẳng còn chút cơ hội nào đẩy được một ống chỉ qua sàn bếp mà không bị ai để ý. Chú sẽ phải lén lút đi qua bà Đầu Bếp ghét chuột này ngay bây giờ.

Và thế là, lấy hết mọi can đảm, Despereaux dựa người vào ống chỉ và đẩy nó lăn qua sàn bếp.

Đầu Bếp quay khỏi chiếc bếp lò và, với một chiếc thìa còn nhỏ nước xúp trong tay và vẻ kinh sợ trên khuôn mặt, quát lên, “Ai đó?”

§44. Tai của ai thế kia

“AI ĐÓ?” Đầu Bếp quát lên lần nữa.

Despereaux đủ thông minh để không hé một lời.

Căn bếp im lìm.

“Hừm hừm,” Đầu Bếp nói. “Không có gì cả. Chả có gì sất. Chỉ là hai cái tai Nellie sợ hãi của ta dọa dẫm ta thôi đây mà. Đúng là một bà ngốc,” bà vừa tự nhủ vừa quay lại bếp lò. “Ngươi đúng là một bà ngốc chỉ sợ bị bắt quả tang nấu xúp.”

Despereaux thụp xuống chỗ ống chỉ và khi chú tựa vào đó, tim thì đập bình bịch, bàn chân thì run lẩy bẩy, một thứ gì đó bé nhỏ mà thật tuyệt vời xuất hiện. Một cơn gió nhẹ nửa đêm lọt vào căn bếp, nhảy múa trên bếp lò và rồi tóm lấy mùi thơm món xúp mà cuộn tròn xoáy tỏa khắp sàn bếp và mang đến trúng cái mũi của chú chuột nhắt.

Despereaux ngửa cổ lên. Chú khụt khịt mũi. Chú lại khụt khịt nữa. Chưa bao giờ trong đời mình chú lại được ngửi thấy một mùi gì đáng yêu, quyến rũ đến thế. Với mỗi cái khụt khịt, chú thấy mình như lớn mạnh thêm lên, dũng cảm thêm lên.

Đầu Bếp cúi sát xuống cái nồi và cho thìa vào, lấy thìa ra, thổi khói rồi đưa lên miệng nhấp và nuốt.

“Hưmmmmm,” bà nói. “Hừm.” Bà lại nhấp một thìa nữa. “Còn thiếu thứ gì đó,” bà nói. “Có lẽ là thêm muối.” Bà để thìa xuống và cầm một cái lọ đựng muối to tướng lên, rắc rắc muối vào trong nồi.

Và Despereaux, cảm thấy mạnh bạo lên nhờ mùi thơm của món xúp, lại bắt đầu công việc đẩy ống chỉ.

“Nhanh chân lên,” chú vừa tự nói với mình, vừa đẩy ống chỉ qua sàn bếp, “làm nhanh lên. Không được suy nghĩ nữa. Chỉ đẩy tới thôi.”

Đầu Bếp quay phắt lại, lọ muối vẫn trong tay, và quát lên, “Ai đi đó?”

Despereaux ngừng đẩy. Chú núp sau ống chỉ khi Đầu Bếp với ngọn nến từ bếp lò và giơ cao lên.

“Hừm hừm,” bà nói.

Ánh nến lại gần hơn, gần hơn nữa.

“Cái gì thế này?”

Luồng sáng hạ xuống ngay đôi tai lớn của Despereaux đang thò ra bên cạnh ống chỉ.

“Ô,” Đầu Bếp nói, “tai của ai thế kia?”

Và luồng sáng từ ngọn nến lúc này rọi lên mặt Despereaux.

“Chuột nhắt,” Đầu Bếp nói. “Một con chuột nhắt trong bếp của ta.”

Despereaux nhắm mắt lại. Chú chuẩn bị đón cái chết của mình.

Chú chờ mãi, thưa độc giả. Và chờ mãi. Và rồi chú nghe thấy tiếng cười to.

Chú mở mắt ra và nhìn lên Đầu Bếp.

“Hô,” Đầu Bếp nói. “Hô hô. Lần đầu tiên trong đời, ta thấy vui mừng khi trông thấy một con chuột nhắt trong bếp của mình.

“Tại sao,” bà hỏi, “tại sao ta lại vui chứ?”

“Hô hô. Bởi vì một con chuột nhắt không phải là quân lính của nhà vua ở đây để trừng phạt ta vì tội nấu xúp. Đấy là lý do tại sao. Bởi vì một con chuột nhắt không phải là quân lính của nhà vua đến đây để bắt ta xuống ngục tối vì tội sở hữu một cái thìa. Hô hô. Một con chuột nhắt. Ta, Đầu Bếp, rất vui được gặp một con chuột nhắt.”

Khuôn mặt của Đầu Bếp đỏ lên và cái bụng của bà rung rinh. “Hô hô,” bà lại nói. “Và chẳng phải là con chuột nhắt nào cũng thế nhé. Một con chuột với cây kim buộc chặt vào hông, một con chuột không đuôi. Chẳng phải là đáng yêu hay sao? Hô hô.” Bà lắc đầu và chùi nước mắt. “Nghe này, chuột nhắt, đây là những thời khắc phi thường. Và vì thế, cần phải giữ gìn chút hòa bình giữa chúng ta. Ta sẽ không hỏi ngươi đang làm gì trong bếp của ta. Và ngươi, ngược lại, cũng sẽ không nói với ai rằng ta đang nấu nướng.”

Bà quay lại bếp lò, đặt cây nến xuống, cầm thìa lên nhúng vào trong nồi xúp rồi lấy nó ra và chép chép miệng.

“Chưa đúng,” bà nói, “vẫn chưa đúng. Vẫn còn thiếu gì đó.”

Despereaux không động đậy. Chú không thể động đậy được. Chú bị nỗi sợ hãi làm tê đi. Chú ngồi bệt trên sàn bếp. Một giọt nước mắt trào ra từ mắt trái chú. Chú đã nghĩ là Đầu Bếp sẽ giết mình.

Thay vào đó, thưa độc giả, bà lại cười vào mặt chú.

Và chú ngỡ ngàng khi nhận ra tiếng cười của bà lại có thể làm chú đau đớn đến thế.

§45. Một ít súp

ĐẦU BẾP KHUẤY NỒI XÚP, thả chiếc thìa xuống rồi giơ cao cây nến và quay nhìn Despereaux.

“Ngươi đang đợi gì chứ?” bà nói. “Đi, đi mau, đi mau. Sẽ chẳng còn cơ hội nào cho một con chuột nhắt thoát khỏi bếp của ta mà lành lặn nữa đâu.”

Mùi thơm của món xúp lại tỏa về phía Despereaux. Chú hếch mũi lên. Râu chú rung rung.

“Phải rồi,” Đầu Bếp nói. “Chính mùi xúp là thứ ngươi đang hít hà đó. Công chúa, dù ngươi có biết hay quan tâm đến hay không, đang mất tích, cầu chúa phù hộ cho cô bé có trái tim nhân hậu. Và những thời khắc này thật tồi tệ. Và khi nó tồi tệ, thì xúp chính là câu trả lời. Chẳng phải nó có mùi thơm của câu trả lời hay sao?”

“Phải,” Despereaux nói. Chú gật đầu.

Đầu Bếp quay lại. Bà đặt nến xuống, cầm thìa lên rồi bắt đầu khuấy. “Ôi,” bà nói, “những ngày đen tối.” Bà lắc đầu. “Còn ta thì đang cợt đùa chính mình. Nấu xúp mà không ai ăn thì còn nghĩa lý gì nữa. Xúp cần được nếm bởi miệng người khác, được hâm nóng bằng một trái tim khác.”

Bà ngừng khuấy. Bà quay nhìn Despereaux.

“Chuột nhắt,” Đầu Bếp nói, “ngươi có muốn nếm ít xúp không?” Và rồi, không đợi câu trả lời, bà lấy một chiếc đĩa nông nhỏ, đổ một ít xúp vào đó và đặt xuống sàn bếp.

“Lại gần đây,” bà nói. “Ta không định làm đau ngươi đâu. Ta thề đấy.”

Despereaux khụt khịt. Món xúp thơm tuyệt vời, thật đáng kinh ngạc. Vẫn canh chừng Đầu Bếp, chú bước ra từ sau ống chỉ và bò tới gần.

“Lại đây nữa đi,” Đầu Bếp nói, “nếm đi.”

Despereaux bước lên chiếc đĩa. Xúp ướt đầy bàn chân chú. Chú cúi đầu xuống món xúp nóng. Chú nhấp một ngụm. Ồ, thật đáng yêu. Tỏi và thịt gà và rau cải xoong, chính là món xúp Đầu Bếp đã nấu vào cái ngày hoàng hậu mất.

“Thế nào?” Đầu Bếp hỏi đầy lo lắng.

“Tuyệt vời,” Despereaux nói.

“Nhiều tỏi quá không?” Đầu Bếp nói, siết chặt đôi bàn tay múp míp.

“Không,” Despereaux nói. “Hoàn hảo.”

Đầu Bếp mỉm cười. “Thấy chưa?” bà nói. “Chẳng có kẻ nào, dù là chuột nhắt hay là người, mà chẳng trở nên tốt đẹp hơn nhờ chút xúp cả.”

Despereaux cúi đầu xuống nhấp tiếp, và Đầu Bếp đứng bên chú mỉm cười, nói, “Chẳng cần thêm chút gì nữa, phải không? Có phải là ngươi bảo thế không? Chuẩn rồi phải không?”

Despereaux gật đầu.

Chú húp xúp xoàm xoạp từng ngụm lớn. Và khi chú bước ra khỏi chiếc đĩa, bốn bàn chân của chú ướt sũng, râu chú nhỏ tong tong còn bụng chú thì no căng.

Đầu Bếp nói với chú, “Chưa đủ đâu, đúng không? Chắc chắn là chưa xong. Ngươi hẳn muốn thêm chút nữa.”

“Tôi không thể,” Despereaux nói. “Tôi không còn thời gian. Tôi đang trên đường xuống ngục tối cứu công chúa.”

“Hô hô.” Đầu Bếp cười phá lên. “Ngươi, một con chuột nhắt, đi cứu công chúa?”

“Phải,” Despereaux nói, “tôi đi thực hiện sứ mệnh.”

“Ồ, vậy thì đừng để ta ngáng đường ngươi.”

Và thế là Đầu Bếp giữ cánh cửa xuống ngục tối mở rộng khi Despereaux lăn ống chỉ qua. “Chúc may mắn,” bà nói với chú. “Hô hô, chúc ngươi may mắn cứu được công chúa.”

Bà đóng cánh cửa lại sau lưng mình, tựa vào đó mà lắc đầu. “Và nếu đó chẳng phải là dấu hiệu cho những ngày kỳ cục này,” bà tự nói với mình, “thì ta chẳng biết nó là gì nữa. Ta. Đầu Bếp. Cho một con chuột ăn xúp và chúc nó may mắn trên đường đi cứu công chúa. Ôi trời ôi. Thực là chuỗi ngày kỳ cục.”

§46. Máu chuột nhắt, phải đấy

DESPEREAUX ĐỨNG TRÊN bậc thang cao nhất của hầm ngục và nhìn lom lom vào cái bóng tối đang chờ đợi chú phía dưới.

“Ôi,” chú nói, “ôi trời ôi.”

Chú đã quên mất bóng tối hầm ngục có thể tối đến mức nào rồi. Và chú cũng đã quên mất cái mùi khủng khiếp của nó, cái mùi hôi thối của chuột cống, thứ mùi của nỗi khốn khổ.

Nhưng trái tim chú tràn ngập tình yêu dành cho công chúa, bụng chú đầy món xúp của Đầu Bếp nên Despereaux cảm thấy can đảm và mạnh mẽ. Thế là chú bắt đầu, ngay lập tức và không chút tuyệt vọng, cái công việc nặng nhọc là vần ống chỉ xuống những bậc thang hẹp của ngục tối.

Xuống, xuống mãi, xuống mãi, Despereaux Tilling và ống chỉ cứ đi. Chậm, thật thật chậm, cả hai lần xuống. Và đoạn đường thì tối, tối, tối om.

“Ta sẽ tự kể cho mình một câu chuyện,” Despereaux nói. “Ta sẽ khơi chút ánh sáng. Để xem nào. Nó bắt đầu thế này: Ngày xửa ngày xưa. Phải rồi. Ngày xửa ngày xưa, có một con chuột nhắt rất, rất bé. Bé một cách kỳ lạ. Và có một nàng công chúa người thật xinh đẹp tên là Hạt Đậu. Và chuyện xảy ra rằng con chuột này chính là kẻ được số phận lựa chọn để phục tùng nàng công chúa, để tôn thờ nàng, và để cứu nàng khỏi bóng tối của hầm ngục khủng khiếp.”

Câu chuyện này làm Despereaux hào hứng lên đáng kể. Đôi mắt chú dần quen với bóng tối, và chú lần xuống bậc thang nhanh hơn, chắc chắn hơn, thủ thỉ với chính mình câu chuyện về một con chuột cống xảo quyệt và một cô hầu gái béo và một nàng công chúa xinh đẹp và một con chuột nhắt dũng cảm và một ít xúp và một ống chỉ đỏ. Thực ra, đó là một câu chuyện rất giống với câu chuyện người đang đọc đây, và việc kể câu chuyện này mang lại cho Despereaux sức mạnh.

Chú đẩy ống chỉ với nỗi hứng khởi ngập tràn. Và ống chỉ, có lẽ do quá hào hứng được bắt đầu nhiệm vụ cao cả là giúp đỡ cho cuộc giải cứu một nàng công chúa, đã nhảy thoắt về phía trước, rời khỏi con chuột nhắt và một mình lăn tuột xuống bậc thang ngục tối.

“Không,” Despereaux kêu to, “không, không, không!” Chú thoắt chạy nhanh như gió, đuổi theo ống chỉ xuyên đi trong bóng tối.

Nhưng ống chỉ đã bắt đầu lăn trước. Và nó nhanh hơn. Nó bay xuống những bậc thang ngục tối, bỏ xa Despereaux phía sau. Khi đã tới hết chân bậc thang, nó cứ lăn mãi lăn mãi cho tới khi, cuối cùng, thật lười biếng, nó dừng ngay trước móng vuốt xương xẩu của một con chuột cống.

“Chúng ta có gì thế này?” con chuột cống một mắt nói với ống chỉ.

“Ta sẽ nói cho ngươi biết chúng ta có thứ gì,” Botticelli Remorso nói, tự trả lời câu hỏi của chính mình. “Chúng ta có chỉ đỏ. Thật vui mừng biết bao. Chỉ đỏ có một nghĩa duy nhất đối với chuột cống.”

Hắn hếch mũi lên. Hắn khụt khịt. Hắn khụt khịt lần nữa. “Ta ngửi thấy… có thể nào như thế chứ? Phải rồi, chính xác là như thế. Xúp. Kỳ lạ làm sao.” Hắn khụt khịt vài cái nữa. “Và ta ngửi thấy mùi nước mắt. Nước mắt con người. Thật vui quá. Và ta cũng phát hiện ra cái mùi” - hắn hếch mũi lên thật cao và hít một hơi - “của bột mì và dầu ăn. Ôi trời ôi, thật là một kho hương vị. Nhưng dưới tất cả những mùi đó, ta thấy gì nào? Máu chuột nhắt. Không thể nhầm được, máu chuột nhắt, phải. Ha ha ha! Chính xác! Chuột nhắt.”

Botticelli nhìn xuống ống chỉ đỏ và mỉm cười. Hắn đẩy khẽ ống chỉ bằng một chân.

“Chỉ đỏ. Phải. Chính xác. Chính khi ngươi nghĩ rằng cuộc sống dưới ngục không thể nào còn tối đẹp hơn được nữa, là khi một con chuột nhắt xuất hiện.”

§47. Không còn lựa chọn

DESPEREAUX ĐỨNG RUN như cầy sấy trên bậc thang. Ống chỉ gần như chắc chắn là đã mất. Chú không thể nghe thấy nó. Chú không thể nhìn thấy nó. Lẽ ra chú phải buộc nó vào người mình khi có cơ hội. Nhưng giờ thì đã muộn.

Hoàn cảnh tồi tệ của Despereaux chợt trở nên thật rõ ràng với chú. Chú là một con chuột nhắt nặng nửa lạng một mình trong hầm ngục mê cung tối om đầy những chuột cống. Chú chẳng có gì ngoài một cây kim khâu để tự vệ. Chú phải tìm một nàng công chúa. Và chú phải cứu nàng một khi đã tìm thấy nàng.

“Không thể được,” chú nói với bóng tối. “Ta không thể làm được.”

Chú đứng lặng. “Ta sẽ quay lại,” chú nói. Nhưng chú không nhúc nhích. “Ta phải quay lại.” Chú lùi lại một bước. “Nhưng ta không thể quay lại được. Ta không có sự lựa chọn nào cả. Ta không có lựa chọn.”

Chú bước một bước lên phía trước. Và rồi một bước nữa.

“Không còn lựa chọn nữa,” tim chú đập thình thịch khi chú bước xuống những bậc thang, “không còn lựa chọn, không còn lựa chọn, không còn lựa chọn.”

Dưới chân cầu thang, con chuột cống Botticelli ngồi đợi, và khi Despereaux bước từ bậc thang cuối cùng xuống nền ngục tối, Botticelli gọi to lên như thể chú là một người bạn lâu ngày không gặp. “A,” Botticelli nói, “đây rồi. Chính xác. Ta vẫn đang chờ chú mày đây.”

Despereaux nhìn thấy hình dáng đen sẫm của một con chuột cống, thứ khiến chú sợ hãi và âu lo canh chừng bấy lâu nay, cuối cùng đã bước ra khỏi khoảng tối mờ và tới chào đón chú.

“Xin chào mừng, chào mừng,” Botticelli nói.

Despereaux đặt một bàn chân lên cây kim.

“À,” Botticelli nói, “chú mày có trang bị vũ khí. Thật đáng mê làm sao.” Hắn giơ hai bàn chân lên cao. “Ta đầu hàng. Ồ phải, chắc chắn rồi, chính xác rồi, ta đầu hàng!”

“Tôi…,” Despereaux nói.

“Phải,” Botticelli nói. “Chú mày.” Hắn cầm lấy chiếc mặt dây chuyền trên cổ mình. Hắn bắt đầu vung qua qua lại lại. “Xin mời, tiếp tục đi.”

“Tôi không muốn làm đau ông,” Despereaux nói. “Tôi chỉ cần vượt qua chỗ ông thôi. Tôi… tôi đang theo đuổi một sứ mệnh.”

“Thật ư?” Botticelli nói. “Thật phi thường. Một con chuột nhắt theo đuổi một sứ mệnh.” Qua rồi lại, qua rồi lại, chiếc mặt dây chuyền đu đưa. “Sứ mệnh gì thế?”

“Sứ mệnh giải cứu công chúa.”

“Công chúa,” Botticelli nói, “công chúa, công chúa. Những ngày này tất cả có vẻ như đều xoay quanh công chúa. Quân lính của nhà vua xuống đây tìm cô ta, chú mày biết đấy. Họ chẳng thấy. Cái đấy thì hẳn nhiên rồi. Nhưng giờ một con chuột nhắt lại tới. Và nó có sứ mệnh giải cứu công chúa.”

“Đúng,” Despereaux nói. Chú bước một bước sang bên trái Botticelli.

“Thật hấp dẫn làm sao,” Botticelli nói. Hắn lười biếng bước một bước sang bên phải, chặn đường Despereaux. “Sao phải vội chứ, anh bạn nhỏ?”

“Bởi vì,” Despereaux nói, “tôi phải…”

“Phải. Phải. Chú mày phải cứu công chúa. Chính xác. Nhưng trước khi chú mày cứu cô ta, chú mày phải tìm được cô ta đã chứ. Có phải không nào?”

“Đúng,” Despereaux nói.

“Nếu như,” Botticelli nói, “nếu như ta nói với chú mày rằng ta biết chính xác chỗ của công chúa thì sao? Nếu như ta nói với chú mày rằng ta có thể đưa chú mày đến thẳng chỗ cô ta thì sao?”

“Ưmmm,” Despereaux nói. Giọng của chú run run. Bàn chân đặt trên cây kim run run. “Tại sao ông lại làm thế?”

“Sao ta lại làm thế à? Sao ta lại giúp chú mày à? Còn sao nữa… để làm tròn phận sự. Để hoàn thành nghĩa vụ của ta đối với loài người. Để góp phần vào cuộc giải cứu một nàng công chúa.”

“Nhưng ông là một…”

“Một con chuột cống chứ gì,” Botticelli tiếp lời. “Phải, ta là một con chuột cống. Và ta thấy qua cái run-run-run-rẩy của chú mày rằng những lời đồn đại bị thổi phồng một cách quá đáng về bản chất độc ác của bọn ta đã bay đến đôi tai quá khổ của chú mày rồi.”

“Đúng,” Despereaux nói.

“Nếu như,” Botticelli nói, đu đưa chiếc mặt dây chuyền, “nếu như chú mày cho phép ta được phụ giúp, thì chú mày đã làm ơn làm phước cho ta lắm lắm. Ta không chỉ làm được một việc tốt cho chú mày và nàng công chúa của chú mày, mà hành động của ta sẽ còn giúp rũ bỏ câu chuyện hoang đường kinh khủng về sự độc ác có vẻ như đã bám rịt lấy chuột cống ở khắp mọi nơi. Chú mày sẽ cho ta giúp chứ? Chú mày cho ta được giúp chính ta và đồng loại của ta chứ?”

Này độc giả, đấy có phải là một trò bịp không?

Tất nhiên là phải rồi!

Botticelli chẳng muốn phụng sự gì cả. Còn lâu mới có chuyện đó. Người biết Botticelli muốn gì rồi đấy. Hắn muốn tất cả phải khốn khổ. Đặc biệt, hắn muốn chú chuột nhắt bé nhỏ này phải khốn khổ. Cách nào hay nhất để làm thế đây?

Còn sao nữa, mang chú ta đến thẳng tới thứ chú ta muốn. Công chúa. Cho chú ta trông thấy thứ trái tim chú ta khao khát, và rồi, chỉ đúng vào lúc ấy, đối mặt với thứ chú ta đem lòng yêu, Despereaux sẽ phải chết. Và sau tất cả mọi chuyện đó, thì một con chuột nhắt sẽ thật thơm ngon biết mấy… ướp với hy vọng và nước mắt và bột mì và dầu ăn cùng tình yêu bị ngăn trở!

“Tên ta là Botticelli Remorso, anh bạn nhỏ ạ. Và chú mày có thể tin tưởng ở ta. Chú mày phải tin ta. Chú mày cho ta biết tên chứ?”

“Despreaux. Despereaux Tilling.”

“Despereaux Tilling, bỏ chân ra khỏi vũ khí của chú mày thôi. Đi cùng ta nào.”

Despereaux nhìn hắn chằm chằm.

“Đi, đi nào,” Botticelli nói, “thả chân khỏi cây kim đi. Nắm lấy đuôi ta. Ta sẽ dẫn chú mày tới chỗ công chúa của chú mày. Ta hứa đấy.”

Lời hứa của một con chuột cống, hỡi độc giả, theo những gì người đã biết, đáng giá bao nhiêu nào?

Phải rồi.

Zero. Bằng không. Vô giá trị. Trứng ngỗng.

Nhưng ta cũng phải hỏi người câu này nữa. Còn có gì để cho Despereaux có thể níu vào nữa chứ?

Người lại đúng nữa rồi.

Chẳng gì cả.

Và thế là chú chuột nhắt vươn chân ra. Chú nắm lấy đuôi con chuột cống.

§48. Trên cái đuôi của một con chuột cống

NGƯỜI ĐÃ BAO GIỜ nắm lấy đuôi một con chuột cống chưa? Cao nhất thì nó cũng là một cảm giác không dễ chịu gì, cứng như có vảy và lạnh toát, gần như là bám vào một con rắn nhỏ tí. Tệ nhất, khi người phải phụ thuộc sự sống còn của mình vào một con chuột cống, và khi một phần trong người chắc chắn rằng mình đang bị dẫn đến không gì khác hơn là chỗ chết, thì đó là một cảm giác gớm ghiếc, thật vậy, khi không còn gì ngoại trừ một cái đuôi chuột cống để mà bám lấy.

Dù sao, Despereaux cũng đã dựa vào Botticelli Remorso. Và con chuột cống dẫn chú xuống sâu nữa, sâu mãi vào ngục tối.

Đôi mắt Despereaux, vào lúc này, đã khá quen với bóng tối, mặc dù lẽ ra sẽ tốt hơn nếu mắt chú không nhìn ra, vì những thứ chú thấy khiến chú phải rùng mình run sợ.

Chú đã trông thấy gì?

Chú thấy nền ngục tối vung vãi những nhúm lông, những vòng nút chỉ màu đỏ, và những bộ xương chuột nhắt. Khắp nơi đầy những mẩu xương trắng bé tí sáng lóe lên trong bóng tối. Và chú trông thấy, trong những đường ngầm mà Botticelli dẫn chú qua, có cả xương người nữa, những cái sọ cười ngoác miệng và những mẩu xương ngón tay thon mảnh, dựng lên trong bóng tối và chỉ trỏ về phía một vài sự thật tốt nhất là không nên nói ra.

Despereaux nhắm mắt lại.

Nhưng cũng chẳng ích gì. Chú vẫn nhìn thấy những khúc xương, những nhúm lông, những vòng nút chỉ, nỗi tuyệt vọng như thể mắt chú đang mở to vậy.

“Ha ha, chính xác!” Botticelli cười ầm lên khi hắn vượt qua những ngóc ngách. “Ô, phải, chính xác.”

Nếu như những gì phía trước Despereaux quá kinh khủng để có thể trông ngắm, thì thứ theo sau chú, có lẽ, lại còn tồi tệ hơn nữa: lũ chuột cống, một cuộc diễu hành vui vẻ, đói khát và hăm hở hận thù của những con chuột cống, những cái mõm của chúng hếch lên, khụt khịt, khụt khịt.

“Chuột nhắt!” một con hát lên đầy sung sướng.

“Phải, ô phải, chuột nhắt,” một con khác phụ họa. “Nhưng còn có gì đó nữa kia.”

“Xúp!” một con khác hét lên.

“Phải rồi, xúp,” những con khác đồng tình.

“Máu!” một con ca lên.

“Máu,” chúng đều đồng ý với nhau.

Và rồi chúng hát vang: “Này, chuột chít, chuột chít, chuột chít! Này, con chuột chít tí ti!”

Botticelli gọi to về phía lũ chuột cống. “Của ta đấy,” hắn nói. “Kho báu nho nhỏ này là của ta tất, thưa quý ông quý bà. Nào, ta xin đấy. Đừng có xâm phạm vào phát hiện này của ta.”

“Ông Remorso,” Despereaux nói. Chú quay nhìn phía sau và thấy lũ chuột cống, những đôi mắt đỏ và những cái mõm nhăn nhở. Chú nhắm mắt lại lần nữa. Chú nhắm nghiền mắt. “Ông Remorso!” chú hét lên.

“Gì thế?” Botticelli nói.

“Ông Remorso,” Despereaux nói. Và chú lúc này đang khóc. Chú không thể ngăn được. “Xin ông. Công chúa.”

“Nước mắt!” lũ chuột cống kêu lên. “Bọn ta ngửi thấy mùi nước mắt, chuột chít, bọn ta ngửi thấy đấy.”

“Xin ông!” Despereaux hét lên.

“Anh bạn nhỏ,” Botticelli nói. “Despereaux Tilling bé nhỏ. Ta đã hứa với chú mày rồi. Và ta sẽ giữ lời.”

Con chuột cống dừng lại.

“Nhìn ra phía trước đi,” hắn nói. “Chú mày thấy gì?”

Despereaux mở mắt ra.

“Ánh sáng,” chú nói.

“Chính xác,” Botticelli nói. “Ánh sáng.”

§49. Cô muốn gì, Miggery Heo Nái?

LẠI NỮA, THƯA ĐỘC GIẢ, chúng ta phải lùi lại, trước khi có thể tiến lên phía trước. Chúng ta phải xem xem, một tí thôi, chuyện gì đã xảy ra với con chuột cống và cô hầu gái và nàng công chúa dưới hầm ngục trước khi Despereaux tìm đến được chỗ họ.

Chuyện xảy ra thế này: Roscuro dẫn Hạt Đậu và Mig sâu vào ngục tối tới một căn phòng bí mật, và ở đó nó hướng dẫn Mig xích công chúa lại.

“Chồi ôi,” Mig nói, “cô ta sẽ khổ sở khi vừa phải học các bài học vừa bị xích hết cả lại thế này.”

“Cứ làm theo lời tôi,” Roscuro nói.

“Có lẽ,” Mig nói, “trước khi ta xích cô ta lại, cô ta và ta có thể đổi quần áo, như thế chúng ta có thể bắt đầu ngay khi cô ta làm ta và ta làm công chúa.”

“Ồ, phải,” Roscuro nói. “Hẳn rồi. Một ý kiến tuyệt vời, thưa cô nương Miggery. Này công chúa, tháo vương miện của cô ra đưa cho cô hầu đi.”

Hạt Đậu thở dài, tháo vương miện xuống và đưa cho Mig, Mig đội nó lên, nó tuột ngay lập tức xuống cái đầu bé nhỏ của cô và mắc lại, khá đau, trên đôi tai bị hành hạ đáng thương. “Nó to quá,” cô nói, “và đau nữa.”

“Ồ, ồ,” Roscuro nói.

“Trông tôi thế nào?” Mig hỏi, mỉm cười với nó.

“Thật nực cười,” nó nói. “Thật đáng cười nhạo.”

Mig đứng sững, chớp chớp cho nước mắt khỏi trào ra. “Nghĩa là ta trông không giống một công chúa ư?” cô bé nói với con chuột cống.

“Ý ta là,” Roscuro nói, “cô sẽ không bao giờ giống một công chúa, cho dù cái vương miện cô đội lên cái đầu bé tí của cô có to thế nào chăng nữa. Cô trông y như cái kẻ ngốc nghếch mà cô đang và luôn luôn là như thế. Giờ thì bắt tay vào việc gì có ích một tí đi, xích công chúa lại. Giờ ăn diện đã hết rồi.”

Mig sụt sịt lau mắt rồi cúi xuống nhìn cái đống xích khóa trên nền ngục.

“Còn bây giờ, thưa công chúa,” nó nói, “ta e là đã đến lúc sự thật của nàng đến rồi đây. Ta sẽ nói cho nàng biết tương lai của nàng sẽ ra sao. Cũng như nàng đã tuyên án ta với bóng tối, ta sẽ tuyên án nàng sống chung thân dưới hầm ngục này.”

Mig ngẩng lên. “Chẳng phải là cô ta sẽ trở lên trên kia để làm hầu gái hay sao?”

“Không,” Roscuro nói.

“Vậy ta sẽ không làm công chúa nữa ư?”

“Không,” Roscuro nói.

“Nhưng ta muốn làm công chúa.”

“Không ai thèm quan tâm đến việc cô muốn gì đâu,” Roscuro nói.

Như người biết đấy, thưa độc giả, Miggery Heo Nái đã nghe điều này rất nhiều lần trong suốt cuộc đời ngắn ngủi của cô rồi. Nhưng giờ đây, trong ngục tối, nó quất thẳng vào cô với sức mạnh vô cùng: Con chuột cống nói đúng. Không ai quan tâm đến thứ cô muốn. Chưa có ai từng quan tâm. Và có lẽ, tệ hơn hết, sẽ không có ai quan tâm.

“Ta muốn!” Mig hét lên.

“Suỵt,” công chúa nói.

“Im đi,” con chuột cống nói.

“Ta muốn…,” Mig thút thít. “Ta muốn… ta muốn…”

“Cô muốn gì, Mig?” công chúa hỏi rất nhẹ.

“Hả?” Mig quát lên.

“Cô muốn gì, Miggery Heo Nái?!” công chúa hét lại.

“Đừng có hỏi cô ta thế,” Roscuro nói. “Im đi. Im đi.”

Nhưng đã quá muộn. Lời nói đã được thốt ra, cái câu hỏi, cuối cùng, đã được hỏi. Thế giới ngừng quay và mọi sinh vật nín thở, chờ đợi nghe thứ mà Miggery Heo Nái ước muốn.

“Tôi muốn…,” Mig nói.

“Sao?” Hạt Đậu hét lên.

“Tôi muốn mẹ tôi!” Mig hét lên, vào cái thế giới yên lặng và chờ đợi. “Tôi muốn mẹ tôi!”

“Ôi,” công chúa nói. Nàng đưa tay về phía Mig.

Mig nắm lấy nó.

“Ta cũng muốn mẹ ta,” công chúa nói rất nhẹ. Và nàng bóp lấy bàn tay Mig.

“Ngừng lại ngay!” Roscuro hét lên. “Xích cô ta lại. Xích cô ta lại.”

“Chồi ôi,” Mig nói, “ta không làm thế đâu. Ngươi không bắt ta làm thế được đâu. Ta có con dao này, phải không nào?” Cô bé cầm dao giơ lên.

“Nếu cô còn có đầu óc một tí,” Roscuro nói, “và ta thật lòng đồ rằng cô có, thì cô sẽ không chĩa cái thứ ấy về phía ta. Không có ta, cô sẽ không bao giờ tìm được đường ra khỏi ngục tối, và cô sẽ chết đói ở đây, hoặc còn tồi tệ hơn nữa.”

“Chồi ôi,” Mig nói, “vậy thì dẫn bọn ta ra khỏi đây ngay, nếu không ta sẽ chặt ngươi ra thành từng mẩu chuột cống đấy.”

“Không,” Roscuro nói. “Công chúa sẽ ở lại đây trong bóng tối. Và cô, Mig, sẽ ở lại đây cùng cô ta.”

“Nhưng ta muốn lên trên kia,” Mig nói.

“Ta e là chúng ta bị giam lại đây rồi, Mig,” công chúa hét lên, “trừ phi con chuột cống đổi ý và quyết định dẫn chúng ta ra.”

“Sẽ không có sự đổi ý nào hết,” Roscuro nói. “Không hề.”

“Chồi ôi,” Mig nói. Cô bé hạ con dao xuống.

Và thế là, con chuột cống và công chúa và cô hầu gái ngồi bên nhau trong ngục tối trong khi bên ngoài lâu đài, mặt trời mọc và chuyển động qua bầu trời rồi lại chìm xuống mặt đất và đêm xuống. Họ ngồi bên nhau cho tới khi nến cháy hết và một ngọn khác được thắp lên. Họ ngồi bên nhau trong ngục tối. Họ cứ ngồi. Và cứ ngồi.

Và, thưa độc giả, thật lòng, họ có lẽ sẽ cứ ngồi mãi như thế, nếu không có một con chuột nhắt tới.

§50. Khi công chúa gọi tên chú

“CÔNG CHÚA!” Despereaux hét lên. “Công chúa, tôi đến để cứu nàng đây.”

Công chúa Hạt Đậu nghe thấy tên mình. Nàng ngẩng lên.

“Despereaux,” nàng thì thầm.

Và rồi nàng kêu to lên, “Despereaux!”

Thưa độc giả, không có gì trên thế giới này ngọt ngào hơn cái âm thanh của người mình yêu dấu gọi tên mình.

Không có gì cả.

Với Despereaux, âm thanh ấy đáng giá tất cả: cái đuôi đã mất, hành trình xuống ngục tối, thoát khỏi đó rồi lại trở lại.

Chú chạy về phía công chúa.

Nhưng Roscuro, nanh nhe ra, đã chặn đường chú chuột nhắt.

Công chúa hét lên, “Ôi không, chuột cống, ta xin đấy. Đừng làm đau cậu ấy. Cậu ấy là bạn ta.”

Mig nói, “Đừng lo, thưa công chúa. Tôi sẽ cứu chít con.”

Cô bé cầm lấy con dao bếp. Cô nhắm thẳng cái đầu con chuột cống, nhưng cô trượt mất.

“Úi giời,” Miggery Heo Nái kêu lên.

§51. Cái mùi gì thế?

“Á Á Á Á Á Á Á Á Á Á!” Roscuro gào lên.

Nó quay lại nhìn chỗ trước kia là cái đuôi, và ngay lúc ấy, Despereaux vung cây kim và đặt đầu nhọn vào đúng chỗ trái tim con chuột cống.

“Không được cử động,” Despereaux nói. “Ta sẽ giết ngươi.”

“Ha ha ha!” Botticelli cười phá lên từ bên ngoài. “Chính xác.” Hắn đập đuôi xuống nền ngục phụ họa. “Cực kỳ hấp dẫn. Một con chuột nhắt sắp giết một tên chuột cống. Ôi, mọi chuyện thật còn hay hơn ta đoán nữa. Ta thích vô cùng khi có bọn chuột nhắt xuống ngục tối này.”

“Cho tôi xem với,” những con chuột cống khác nói, xô đẩy lẫn nhau.

“Lùi lại,” Botticelli nói với chúng, miệng vẫn cười vang. “Để cho con chuột nhắt làm công việc của nó.”

Despereaux giữ cây kim run run về phía tim Roscuro. Chú chuột biết rằng là một hiệp sĩ, nhiệm vụ của chú là bảo vệ công chúa. Nhưng liệu giết con chuột cống này có thật sự khiến bóng tối biến mất không?

Despereaux cúi đầu xuống thật nhẹ. Và khi làm thế, những sợi râu của chú quẹt vào mũi con chuột cống.

Roscuro khụt khịt.

“Cái mùi… gì thế?” nó hỏi.

“Máu chuột chít!” một con chuột cống la to.

“Máu và xương!” một con khác hét lên.

“Cậu đang ngửi thấy mùi nước mắt đấy,” Botticelli nói. “Nước mắt và tình yêu bị ngăn trở.”

“Chính xác,” Roscuro nói. “Và… vẫn còn một thứ gì đó nữa.”

Nó khụt khịt lần nữa.

Và mùi xúp xô tới tâm hồn nó như một con sóng lớn, mang theo ký ức về ánh sáng, cây đèn chùm, âm nhạc, tiếng cười vui, mọi thứ, tất cả những thứ đã và sẽ không bao giờ, không bao giờ có thể có được với một con chuột cống như nó.

“Xúp,” Roscuro rên lên.

Và nó bắt đầu khóc.

“Uuuu huhuuuu!” Botticelli quát lên.

“Suỵt,” những con chuột cống khác suỵt khẽ.

“Giết ta đi,” Roscuro nói. Nó ngã phục xuống trước Despereaux. “Sẽ không bao giờ có được. Tất cả những gì ta muốn chỉ là chút ánh sáng. Đó là lý do ta đem công chúa xuống đây, thật đấy, chỉ để có chút vẻ đẹp… chút ánh sáng cho bản thân ta.”

“Ta xin đấy,” Botticelli quát lên, “hãy giết nó đi! Nó là nỗi hổ nhục đối với loài chuột cống.”

“Không, Despereaux,” công chúa nói. “Đừng giết nó.”

Despereaux hạ cây kim khâu xuống. Chú quay lại nhìn Hạt Đậu.

“Uuu huuu!” Botticelli lại kêu lên. “Giết nó đi! Giết nó đi! Tất cả những lòng tốt này đang làm ta phát ốm lên đây. Ta thấy mất ngon rồi.”

“Chồi ôi!” Mig kêu lên, tay vung dao. “Tôi sẽ giết nó.”

“Không, chờ đã,” công chúa nói. “Roscuro,” nàng nói với con chuột cống.

“Gì thế?” nó nói. Nước mắt tuôn ra từ đôi mắt nó, bò xuống râu nó rồi nhỏ xuống nền ngục.

Và rồi công chúa hít một hơi sâu và đặt một bàn tay lên trái tim mình.

Tôi nghĩ, hỡi độc giả, là nàng đang có cảm giác y hệt như Despereaux đã có khi chú đối mặt với cha mình khi ông cầu xin chú tha thứ. Điều đó có nghĩa là, Hạt Đậu đã bất chợt ý thức được trái tim mình mong manh chừng nào, bóng tối có trong đó đang, luôn luôn, chiến đấu với ánh sáng. Nàng không thích con chuột cống. Nàng vẫn sẽ không bao giờ thích nó, nhưng nàng biết chắc mình phải làm gì để cứu lấy chính trái tim mình.

Và thế là, đây là những lời công chúa nói với kẻ thù của nàng.

Nàng nói, “Roscuro, ngươi có muốn một ít xúp không?”

Con chuột cống sụt sịt. “Xin đừng giày vò tôi,” nó nói.

“Ta hứa với ngươi,” công chúa nói, “rằng nếu ngươi dẫn bọn ta ra khỏi đây, ta sẽ bảo Đầu Bếp nấu cho ngươi ít xúp. Và ngươi có thể ăn xúp trong phòng tiệc lớn.”

“Lại nói đến chuyện ăn,” một con chuột cống kêu lên, “hãy đưa con chuột chít cho bọn ta!”

“Phải đấy,” một con khác kêu to, “giao con chuột nhắt ra đây!”

“Ai mà thèm nó nữa chứ?” Botticelli nói. “Mùi vị của nó sẽ hỏng cả mất. Tất cả những thứ tha và lòng tốt ấy. Chẹp. Ta thì chắc chắn là sẽ đi đây.”

“Xúp trong phòng tiệc lớn ư?” Roscuro hỏi công chúa.

“Phải,” Hạt Đậu nói.

“Thật không?”

“Thật mà. Ta hứa.”

“Chồi ôi!” Mig kêu lên. “Xúp là thứ phạm pháp đấy.”

“Nhưng xúp ngon,” Despereaux nói.

“Đúng vậy,” Hạt Đậu nói. “Có phải không?”

Công chúa cúi xuống trước mặt chú chuột nhắt. “Cậu là chàng hiệp sĩ của ta,” nàng nói với chú, “với một cây kim khâu sáng lóa. Và ta thật vui là cậu đã tìm được ta. Lên lầu trên thôi. Đi ăn xúp nào.”

Và, hỡi độc giả, họ đã làm thế.

§52. Hạnh phúc mãi mãi

NHƯNG CÂU HỎI MÀ NGƯỜI muốn được trả lời, tôi biết, là liệu họ có sống hạnh phúc mãi mãi hay không?

Có… và không.

Roscuro thì sao? Nó có được sống hạnh phúc mãi mãi không? Ờ thì… công chúa Hạt Đậu đã cho nó được thoải mái lên lầu trên của lâu đài. Và nó được phép qua lại từ bóng tối trong ngục tới ánh sáng ở lầu trên. Nhưng, than ôi, nó không bao giờ thật sự thuộc về một nơi nào trong hai nơi ấy cả, một số phận buồn, tôi e là vậy, của những kẻ có trái tim đã tan vỡ và được gắn lại theo những cách cong queo. Nhưng con chuột cống, trong khi kiếm tìm sự tha thứ, đã gắng rọi chút ánh sáng nhỏ nhoi, chút hạnh phúc vào một cuộc đời khác.

Như thế nào cơ?

Roscuro, thưa độc giả, đã nói với công chúa về người tù nhân từng có một tấm khăn trải bàn màu đỏ, công chúa đã giải quyết ổn thỏa và người tù nhân được tha. Và Roscuro dẫn ông ta lên, ra khỏi ngục tối tới với con gái mình, Miggery Heo Nái. Mig, người có lẽ đã đoán ra rồi đấy, không được làm công chúa. Nhưng cha cô, để chuộc lại những gì ông đã làm, coi cô y như một cô công chúa trong suốt những ngày còn lại của đời mình.

Còn Despereaux thì sao? Chú có sống hạnh phúc mãi mãi không? Ờ thì, chú không cưới được công chúa đâu, nếu như đó là cách hiểu của người khi nói về hạnh phúc mãi mãi. Cho dù có ở trong một thế giới kỳ lạ như nơi này, thì một con chuột nhắt và một nàng công chúa cũng không thể cưới nhau được.

Nhưng, độc giả ạ, họ có thể là bạn.

Và họ đã là bạn đấy. Cùng nhau, họ đã có nhiều cuộc phiêu lưu. Những chuyến đi này, tuy nhiên, lại là một câu chuyện khác, và câu chuyện này, tôi e là phải đến hồi kết thúc mất rồi.

Nhưng trước khi người rời đi, hỡi độc giả, hãy hình dung thế này nhé: Tưởng tượng một nhà vua đáng yêu và một công chúa lấp lánh, một cô hầu gái với vương miện trên đầu và một con chuột cống với cái thìa trên đầu nó, tất cả quây quần quanh chiếc bàn trong phòng tiệc lớn. Chính giữa chiếc bàn, có một nồi xúp lớn. Ngồi ở vị trí danh dự, ngay bên cạnh công chúa, là một chú chuột nhắt rất bé với đôi tai rất to.

Và lấp ló từ sau một tấm rèm nhung bụi bặm, đang trố mắt kinh ngạc nhìn cái cảnh tượng trước mặt là bốn con chuột nhắt khác.

“Mon Dieu, trông kìa, trông kìa,” Antoinette nói. “Nó vẫn sống. Nó vẫn sống! Và trông nó đúng là một chú chuột hạnh phúc.”

“Thứ tha,” Lester thì thầm.

“Giời ôi,” Furlough nói, “không thể tưởng tượng nổi.”

“Đúng thế,” thầy chỉ Hovis nói, miệng mỉm cười. “Đúng thế đấy.”

Và, thưa độc giả, đúng là thế đấy.

Có phải không nhỉ?

Vĩ Thanh

Người có nhớ khi Despereaux còn trong ngục tối, nằm gọn trong nắm tay khum khum của Gregory lão cai ngục, thì thầm một câu chuyện vào tai lão không?

Tôi sẽ rất thích khi người nghĩ về tôi như một chú chuột nhắt đang kể cho người một câu chuyện, câu chuyện này, với cả trái tim tôi, thì thầm bên tai người để cứu vớt chính tôi khỏi bóng tối, và cũng để giúp người thoát khỏi bóng tối.

“Những câu chuyện là ánh sáng,” Gregory lão cai ngục đã nói với Despereaux như vậy.

Thưa độc giả, tôi mong người đã tìm được chút ánh sáng nơi đây.

HẾT.

[1] Tiếng Pháp: Trời ơi.

[2] Tiếng Pháp: Là tôi ư?

[3] Tiếng Pháp: Phải.

[4] Một điệu nhảy truyền thống của Anh và Ailen.