Brock Clarke

CẨM NANG

đốt nhà

các văn hào

NEW ENGLAND

ACE LE dịch

Phát hành: Nhã Nam | Nhà xuất bản Hà Nội

PHẦN MỘT

1

Tôi, Sam Pulsifer, là kẻ đã lỡ tay đốt trụi Dinh thự Emily Dickinson* tọa lạc ở thị trấn Amherst, Massachusetts, nhân đó giết toi hai mạng người để rồi phải ngồi bóc lịch suốt mười năm ròng, và cũng vì vậy, theo lời các học giả văn học Mỹ viết thư chì chiết, sẽ còn phải trả giá đắt suốt quãng đường đời trầy trụa sau này. Sự vụ đó vùng này chẳng ai còn lạ gì, nên tôi sẽ không đi sâu vào nữa. Chỉ nói thêm rằng, nếu có một đỉnh Rushmore* phiên bản Massachusetts tạc lại những tấn bi kịch thảm khốc nhất thì sẽ có tượng nhà Kennedy, kế đến là Lizzie Borden* cầm rìu, rồi tới những phù thủy bị thiêu sống ở Salem, và đứng chót là thằng tôi đây.

•

Emily Dickinson (1830-1886): nữ thi sĩ lừng danh của Mỹ.

•

Trên đỉnh núi Rushmore nổi tiếng ở bang South Dakota, người ta đã tạc lại gương mặt của bốn vị tổng thống đã có nhiều công lao với nước Mỹ là George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt và Abraham Lincoln.

•

Một phụ nữ độc thân đã cầm rìu sát hại cha và mẹ kế của mình năm 1892.

Và thế là tôi vào tù, và nhờ vị thẩm phán rủ lòng thương mà tôi mới được đày vào một nhà khám với hàng rào an ninh tối thiểu tại thành phố Holyoke. Nơi này rặt những chuyên gia phân tích trái phiếu cùng luật sư, các nhà giao dịch nội nhật, quản đốc thành phố và giám hiệu trường học, thảy đều bị bắt vì tội biển thủ, chứ nào có ai như tôi, một thằng choai choẹt mười tám tuổi đầu chỉ vì lỡ tay làm cháy nhà, chết người, mà hai bàn tay bỗng lấm lem máu và bồ hóng, con tim trĩu nặng và cả đống bài học đường đời giáng xuống đầu trong khi đến mảnh bằng phổ thông còn chưa kịp giắt lưng. Thế là tôi dấn thân vào chốn ngục tù và ra sức cải tạo. Tôi đăng ký học lớp tự rèn luyện mang tên Trường học Bản thân diễn ra hai tuần một lần và tiếp thu được những đức tính đổi đời như lòng kiên nhẫn, nết cần cù, thái độ lạc quan, và cũng ở đây tôi đã thi lấy bằng phổ thông. Tôi còn giao du với nhóm phạm nhân vốn là một đám phân tích trái phiếu ưu tú đến từ Boston, phải vào xà lim vì giao dịch nội gián. Sau song sắt, họ tụ họp nhau lại để viết những pho hồi ký dông dài về loạt can án tày đình, chuỗi phi vụ thác loạn và cả núi tiền - họ dùng từ như vậy đấy - kiếm được nhờ vét kiệt quỹ hưu trí của bao người già cả và đập tan tành khoản tiết kiệm cho đại học của tụi thanh niên. Ở đám này toát lên vẻ tinh tường mọi chuyện và họ có một lô từ vựng để tả những xơ múi béo bở trên đường đời, nên tôi đặc biệt chú tâm vào những buổi động não của họ về việc viết hồi ký, lắng nghe sít sao khi họ tranh luận liệu quần chúng độc giả có cần phải biết về những quãng tuổi thơ đọa đày của họ để thấu hiểu tại sao họ lại cần kiếm nhiều tiền như vậy theo cái cách họ đã làm hay không. Tôi cẩn thận ghi chú lại khi họ xẻ đôi thế giới thành nhóm chộp giật và nhóm bị chộp giật, loại người làm việc xấu theo cách hay ho - ung dung, nhàn nhã - và loại đầu lừa bị dắt mũi cả đời.

“Đầu lừa à,” tôi thắc mắc.

“Ờ,” một gã đáp. “Nghĩa là khù khờ, đờ đẫn ấy mà.”

“Cho một ví dụ đi,” tôi hỏi, và bọn họ soi tôi chòng chọc với những luồng mắt quắc ánh kim xanh, bẩm sinh đã có chứ không cần phải luyện ở Choate hay Andover*. Họ cứ soi mãi cho đến khi tôi vỡ ra rằng chính mình là một ví dụ điển hình chứ chẳng đâu xa. Và bài học họ đã dạy tôi là thế đấy: tôi là một thằng đầu lừa. Vậy nên tôi đành cam chịu sự thật và thôi mơ mộng về việc phấn đấu trở thành một thứ gì khác - một nhà phân tích trái phiếu hay hồi ký gia chẳng hạn - và cứ thế mà tiếp tục. Tiếp tục cuộc sống.

•

Choate và Andover: những trường trung học tư danh giá nhất nước Mỹ.

Đáng nói là, ở mỗi người tôi đều học được một thứ gì đó, kể cả từ anh chàng đồng tính cùng dãy xà lim mà tôi toàn phải lẩn tránh, một tay kế toán doanh nghiệp lịch thiệp nhưng không thật thà lắm tại sở Arthur Andersen*, người đến lúc ấy mới chợt khám phá ra xu hướng tình dục thật của mình. Anh ta đã thổ lộ với tôi bằng giọng điệu nghẹn ngào đau đớn rằng anh ta ham muốn tôi - ham muốn tôi, vâng, cho tới lúc tôi thú nhận mình vẫn còn là trai tân, sự thật đấy ạ, và điều này, không rõ vì sao, lại khiến anh ta cụt hứng không ham tôi nữa, như thế hẳn là chẳng ai thèm ngủ với những gã trai hai mươi tám tuổi đầu mà vẫn còn tân, và tôi nghĩ đây cũng là kiến thức bổ ích đấy chứ nhỉ.

•

Trước khi dính vào vụ bê bối với tập đoàn Enron, đây từng là một trong năm tập đoàn kiểm toán khổng lồ của thế giới.

Sau cùng, tôi học được cách chơi bóng rổ từ một bác da đen nọ tên là Terrell, một trong những niềm vui lớn tô điểm quãng đời tù ngục của tôi, cũng là một niềm vui có kết cục đắng ngắt. Terrell, người đã tự biên hàng loạt ngân phiếu cho mình khi còn đảm nhiệm ghế thống đốc thành phố Worcester, nhập khám trước khi tôi mãn hạn tù ba năm, và bất cứ khi nào bác ta hạ gục tôi trong những trận đấu đơn (một việc có tần suất thấp ngay cả khi tôi mới học chơi, vì mặc dù khỏe như vâm nhưng Terrell lại lùn hơn tôi và sở hữu độ linh hoạt của một trụ cứu hỏa chôn trên vỉa hè; thêm nữa bác ta lại già gấp đôi tuổi tôi, hai đầu gối xập xệ và kêu lộp rộp như củi khô khi chạy) - bất cứ khi nào hạ gục được tôi, Terrell sẽ hò hét, “Đàn ông đích thực là ta đây.” Nghe rõ là hay, thế nên sau khi dễ dàng thắng ván đấu cuối cùng, tôi cũng la toáng lên, “Đàn ông đích thực là ta đây.” Terrell quả quyết rằng tôi đã đá đểu bác ta nên nhảy vào thụi đầu tôi tới tấp, và vốn có tật trở nên bị động mỗi khi đối mặt với những cơn thịnh nộ, tôi cứ đứng đực ra đó chịu trận mà chẳng tự vệ gì. Khi bị toán bảo vệ lôi xềnh xệch vào phòng biệt giam, bác ta còn kịp thề thốt sẽ tẩn cho tôi biết tay khi được thả, đúng thật vạ miệng, bởi đương nhiên chính vì mấy câu la lối đó mà bác ta phải bị nhốt lâu hơn bình thường. Đến lúc Terrell được thả thì tôi đã xuất trại và về nhà với bố mẹ.

Sống với hai cụ, ấy cũng không phải một việc suôn sẻ lắm. Trước hết, vụ tôi đốt Dinh thự Emily Dickinson đã khiến họ tan nát tim gan rồi, vì mẹ tôi là giáo viên ngữ văn cấp ba còn bố là biên tập viên nhà xuất bản của một trường đại học trong thị trấn, nên thơ văn bay bướm với họ là tâm là túy; hai cụ chẳng thèm đếm xỉa gì đến phim ảnh hay truyền hình, nhưng hễ bạn xòe ra một bài thơ hay ho là thể nào họ cũng rơi lệ sụt sùi hoặc thở dài tư lự. Thêm nữa, cư dân Amherst làm sao vui vẻ nổi khi tôi thiêu rụi khu tư gia nổi tiếng nhất thị trấn và giết đứt mất hai công dân, thành thử lúc nào họ cũng làm khó dễ bố mẹ tôi. Các bạn sẽ chẳng gặp khó khăn gì khi đi tìm căn nhà cổ lỗ ọp ẹp của gia đình tôi trên con phố Chicopee: nó chính là căn có lối đi luôn bị phun sơn dòng chữ QUÂN GIẾT NGƯỜI! (cái này thì tôi hiểu) hoặc ĐỒ PHÁT XÍT (cái này thì tôi chịu), hoặc một câu nào đó của Dickinson ám chỉ sự trả thù, nhưng các bạn chẳng thể đoán được sự trả thù đó sẽ diễn ra thế nào, vì câu trích thì dài dằng dặc còn nét chữ thì nhòe nhoẹt chẳng ra hồn chữ, có thể là do kiệt sức hoặc quá phấn khích. Rồi khi tôi đi tù về thì còn tệ hại nữa. Chúng tôi bị xỉa xói bởi hội đồng nghệ thuật địa phương và một số bài báo đả kích không mời cũng viết, làm cho những đứa trẻ láng giềng vốn chẳng quan tâm cóc khô gì đến Emily Dickinson hay ngôi nhà của bà cũng bắt đầu ném trứng và chăng giấy vệ sinh lên mấy cây bạch dương thanh cao trước sân, nên suốt một quãng thời gian dài ngày nào trông ngôi nhà cũng như thể là được trang trí cho Halloween vậy. Thế rồi mọi việc trở nên thực sự quá quắt khi có kẻ chọc thủng hết các lốp chiếc Volvo của hai cụ, và một lần nọ trong giây phút cuồng nộ hoặc bi ai vô hạn, ai đó đã liệng nguyên một chiếc dép hiệu Birkenstock qua cửa sổ hiên nhà. Một chiếc của nam giới, chân phải, cỡ mười hai.

Tất cả những việc trên xảy ra ngay trong tháng đầu tiên tôi quay về. Đến cuối tháng, hai cụ gợi ý tôi chuyển ra ngoài sống. Tôi vẫn nhớ đó là hồi tháng Tám, vì lúc đó ba chúng tôi đang ngồi ngoài hiên trước và dãy quốc kỳ được treo lên từ Ngày Độc Lập vẫn còn đang bay phần phật dưới nắng trời lung linh để tiện thể chờ luôn đến Lễ Lao Động, quang phổ rót xuyên qua những tán lá phong và bạch dương tạo nên một cảnh tượng tuyệt đẹp. Bạn có thể hình dung được việc bố mẹ yêu cầu tôi dọn ra ngoài ở đã làm tôi tổn thương đến mức nào, mặc dù Trường học Bản thân đã khuyến cáo rằng cuộc sống sau khi ra tù sẽ không dễ dàng gì và rằng tôi không nên tự đánh lừa mình tin vào điều ngược lại.

“Nhưng con đi đâu bây giờ?” tôi thắc mắc.

“Đi đâu cũng được con ạ,” mẹ đáp. Lúc đó tôi cứ nghĩ giữa hai bậc phụ huynh thì bà là người nghiêm khắc hơn và đã đặt nhiều kỳ vọng vào tôi nên sự thất vọng chất trên vai bà hẳn cũng trĩu nặng hơn nhiều. Tôi vẫn nhớ mắt bà đã ráo hoảnh như giếng khô trong phiên tòa xử tôi khi ban bồi thẩm công bố bản án, còn bố thì khóc tu tu giàn giụa, và lúc này đây ông cũng đang bắt đầu mếu máo. Tôi ghét phải nhìn thấy họ thế này: một người lạnh giá, người kia lã chã. Tôi nhớ hồi mới lên sáu, tôi được bố mẹ dạy trượt băng trên một hồ nước trong khu sân golf công cộng của Amherst. Lớp băng đóng dày cộp, sạch muốt và loang loáng nắng đến độ lũ cá và những quả bóng golf đi lạc chắc hẳn phải rất hoan hỉ khi bị kẹt cứng trong đó. Mặt trời rọi xuyên qua đám mưa tuyết, sưởi ấm bầu không khí lên chút đỉnh. Cuối cùng khi tôi cũng trượt được vòng quanh rìa hồ mà không bị ngã, bố mẹ cùng thưởng cho tôi một tràng pháo tay giòn vang thật lâu; hai người đứng cùng nhau trên chiến tuyến của những bậc phụ huynh tự hào và hân hoan. Những giây phút đó đã xa rồi: xa, xa mãi, xa mãi mãi.

“Hay là con đi học đại học đi, Sam,” bố lên tiếng khi đã bình tâm lại.

“Ý kiến hay đấy,” mẹ tán đồng. “Bố mẹ không ngại trang trải chi phí cho con đâu.”

“Vâng,” tôi vô thức đáp, vì bấy giờ đang mải chăm chú ngắm hai bậc sinh thành lần đầu tiên kể từ khi trở về, và tôi nhận thấy mình đã khiến họ thay đổi thế nào. Trước khi tôi đốt Dinh thự Emily Dickinson, họ còn ra dáng những công dân Mỹ kiểu mẫu, khỏe mạnh, có phần hạnh phúc, thỉnh thoảng cũng đi nghỉ mát và làm vườn, đã vượt qua đôi lần sóng gió (khi tôi còn nhỏ, bố đã rời xa chúng tôi trong ba năm liền, và sau khi ông bỏ đi thì mẹ bắt đầu kể cho tôi nghe nhiều chuyện hoang đường về Dinh thự Emily Dickinson, và tất cả những chuyện này là một phần của câu chuyện lớn mà tôi rồi sẽ kể và dù có muốn cũng không thể không kể). Còn bây giờ nhìn hai cụ chẳng khác gì một cặp khung xương mặc đồ nhung kẻ và xỏ giày lười. Đôi tròng mắt đã hõm sâu như muốn thoái lui vĩnh viễn vào trong xương sọ. Vài phút trước đó, tôi còn lải nhải với họ về sự trinh trắng của mình và anh chàng kế toán phóng đãng làm ở Arthur Andersen. Bố mẹ tôi, như tôi ngày đó đã ngỡ, đều là những người Yankee chân chất không hay tọc mạch về chuyện riêng tư của bất kỳ ai, song Trường học Bản thân đã quả quyết rằng việc kể cho người thân yêu của mình tất tần tật là lành mạnh và cần thiết. Giờ thì tôi hối tiếc điều đó. Tại sao ta cứ hay làm đau bố mẹ thế nhỉ? Chẳng có cách nào giải thích được việc này ngoài việc cứ coi như là đang luyện tập để sau này ta lại làm đau con cái theo đúng cái cách ấy.

“Vâng,” tôi nhắc lại. “Con sẽ đi học đại học.” Và nói: “Con yêu bố mẹ lắm.”

“Ôi, bố mẹ cũng yêu con,” bố thốt lên, rồi lại nức nở khóc.

“Dĩ nhiên rồi,” mẹ tiếp lời rồi quay sang bố: “Bradley, đừng có khóc nữa.”

Đêm đó khi mẹ đã say giấc, bố rón rén vào phòng tôi mà không gõ cửa, cúi xuống trước giường - hẳn để nói gì đó với tôi hoặc kiểm tra xem tôi ngủ chưa. Tôi vẫn còn thức, đầu óc bộn bề những viễn cảnh lạc quan, rằng tôi sẽ đi học đại học rồi gây dựng một cuộc sống tinh tươm, thật thà, không đau đớn cho bản thân, và hai cụ sẽ tự hào thế nào khi tôi đạt được điều đó. Bố tôi, cúi gập người, trông tựa một chiếc cần cẩu đứng đó để chuẩn bị vực tôi dậy với cái móc câu hoặc đập cho tôi sụp sụn với quả sắt ngàn cân.

“Xuống nhà đi,” ông thầm thì trong bóng tối, cúi sát mặt tôi. “Bố muốn cho con xem cái này.”

Tôi bèn trở dậy đi theo ông. Bố dẫn tôi xuống phòng làm việc của ông, căn phòng này - cũng như hầu hết những căn phòng khác trong nhà - từ sàn tới trần đâu đâu cũng xếp sách. Ông đặt người xuống ghế, mở ngăn kéo chiếc bàn con kề bên, rút ra một hộp giày hiệu Converse, thứ hộp mà người ta vẫn dùng để đựng tranh ảnh cũ hoặc thiệp Giáng sinh, rồi trao cho tôi. Tôi mở nắp thì thấy bên trong đầy ắp phong bì, tất cả đều đã được rọc bằng dao, và tất cả đều đề gửi cho tôi. Các lá thư vẫn còn nằm trong phong bì, nên tôi bèn rút chúng ra và lần lượt đọc.

Ít nhất cũng phải cả trăm lá. Một vài lá, như tôi đã đề cập, gửi từ những vị học giả văn học Mỹ, nguyền rủa cho tôi bị đày xuống địa ngục, vân vân và vân vân. Những lá thư cay độc đầy chất học thuật này đều có giọng điệu chán đời - nội dung rặt những điển cố bi ai, và nhất quyết từ chối cách thức dùng từ giản lược* - thành thử tôi chẳng để ý mấy đến chúng. Tôi còn nhận được vài bức từ một số kẻ cuồng mộ việc phóng hỏa, tất cả đều na ná như bài hát “Đốt đi, cưng, đốt nữa đi” thời Watt Riots. Chúng cũng chẳng làm tôi hứng thú. Sự thật rằng quả đất này lóc nhóc những tín đồ gàn dở thì có gì mới mẻ hơn việc nó vốn đã chật cứng những con người tẻ ngắt cơ chứ.

•

Trong tiếng Anh, có nhiều cụm từ sẽ được viết tắt để thuận tiện cho việc viết và nói, như do not sẽ được viết tắt là don’t, will not sẽ được viết tắt là won’t.

Nhưng còn có cả những lá thư khác, đến từ khắp trong và ngoài New England: từ Portland, Bristol, Boston, Burlington, Derry, Chicopee, Hartford, Providence, Pittsfield - từ cả các thị trấn và thành phố ở New York và Pennsylvania nữa. Chúng được viết bởi những người sống gần tư gia của các đại thi hào và bày tỏ nguyện vọng muốn nhờ tôi tới đốt hết những ngôi nhà đó đi. Một ông ở New London, Connecticut mong tôi tới đốt nhà của Eugene O’Neill tại vì kịch tác gia này từng là một tay bợm rượu khướt khượt và sẽ ảnh hưởng xấu tới lũ học sinh đến tham quan nhà ông, mà xét cho cùng, bọn trẻ con cần nhất là những tấm gương xán lạn của ngày hôm nay để noi theo. Một phụ nữ ở thị trấn Lenox, Massachusetts, ao ước tôi châm đuốc thiêu trụi nhà của Edith Wharton vì những vị du khách tới tham quan luôn đậu xe ngay trước hộp thư nhà cô ta và thêm nữa, theo cô này thì Wharton chẳng qua chỉ là một mụ rởm đời suốt ngày ca thán. Lại có bác nông dân nuôi bò sữa ở làng Cooperstown, New York, khẩn khoản nhờ tôi trút xăng xuống ống khói của Dinh thự James Fenimore Cooper vì không thể chịu được việc ông nhà văn này xuất thân từ một dòng tộc sù sụ của nả như thế, trong khi gia đình của chính bản thân bác ta thì quá sức bần hàn. “Tôi đã nếm trải những cơn bĩ cực kinh khủng hơn tất cả những gì cái gã Cooper từng trải qua,” bác ta viết. “Cái gia tộc đó đã giàu nứt đố đổ vách như thế mà còn hét giá mười đô la một lần vào cửa, ấy thế mà thiên hạ vẫn nườm nượp kéo vào. Cậu có chịu đến giúp chúng tôi hóa vàng cái ngôi nhà của gã chó đẻ đó không thì bảo? Chúng tôi sẵn sàng mở hầu bao; tôi sẽ bán luôn lứa gia súc nếu cần. Mong chờ hồi âm từ cậu.”

Còn nhiều lá thư đều bày tỏ chung một mục đích: muốn tôi thiêu rụi tư gia của đủ các thể loại văn hào đã về nơi thiên cổ - nào Mark Twain, Louisa May Alcott, Robert Lowell, nào Nathaniel Hawthorne. Có những người muốn tôi đốt nhà của những văn sĩ tôi thậm chí còn chưa hề nghe tên. Tất cả đều háo hức chờ đợi tới ngày tôi mãn hạn tù. Và tất cả đều sẵn lòng chi trả thù lao cho tôi.

“Ái chà,” tôi thốt lên với bố khi đã đọc xong đống thư. Ông chẳng nói gì từ nãy đến giờ. Thật thú vị đấy chứ: khi mẹ ở bên, bố luôn tỏ ra yếu đuối và đa cảm - một con người mỏng manh, thừa thãi và gần như là ngốc nghếch. Song giờ đây, trong căn phòng này, bên chồng thư này, ở ông lại toát lên một vẻ thông thái - lặng lẽ và uy nghiêm như một đức Phật đeo kính gọng tròn. Tôi cảm nhận được tầm nghiêm trọng của vấn đề từ bên trong cổ họng, trên khuôn mặt và khắp toàn cơ thể mình. “Sao bố không kể cho con về những lá thư này lúc con còn trong tù?”

Ông nhìn tôi, lặng im. Đây hẳn là một chiêu thử thách, vì đây, đương nhiên, là những gì mà những nhà thông thái làm: thử thách người kém thông minh để giúp họ bớt kém thông minh.

“Bố đã muốn bảo vệ con,” tôi phát biểu, và ông gật đầu. Tôi thấy phấn khởi khi biết mình có thể trả lời đúng, nên tiến tới. “Bố muốn bảo vệ con khỏi những kẻ chụp mũ cho con là một tên hỏa tặc.”

Câu nói này khiến bố tôi rơi vào một cuộc đấu tranh tư tưởng cam go, đôi môi ông hết mở ra rồi lại khép vào, đến cả hơn chục lần. Cứ như là xem thần Atlas lấy đà để nhấc bổng cái tảng đá khổng lồ mà chúng ta đang sinh sống bên trên. Rốt cuộc thì ông cũng nói ra, một cách thiểu não, muôn phần thiểu não, “Sam ơi, con là một tên hỏa tặc mà.”

Ôi, đau lòng quá! Nhưng đó là sự thật, và tôi cần phải được nghe rõ, phải được bố nói cho nghe, cũng như tất cả chúng ta ai cũng cần bố mình nói sự thật, để rồi một ngày ta cũng sẽ nói sự thật cho con cái của mình. Và đến ngày đó con cái của tôi cũng sẽ làm cái việc mà tôi đã làm với bố: chối từ sự thật.

“Bố nhầm rồi,” tôi đáp. “Con là sinh viên đại học.” Tôi đóng nắp hộp thư, trao lại cho ông, và quay gót bước đi trước khi ông kịp thốt lên câu nào. Khi đã quay lại giường, tôi buộc bản thân phải hứa rằng sẽ không bao giờ nghĩ tới xấp thư đó nữa. Hãy quên chúng đi, tôi tự ra lệnh cho mình. Tôi đinh ninh là mình sẽ làm được. Vì xét cho cùng, đi học đại học để làm gì nếu không phải là để xóa sạch khỏi não bạn những gì bạn không muốn nhớ và lấp đầy nó với những điều mới mẻ trước khi những thứ cũ kỹ không ai muốn kia tìm đường quay về?

Hai tuần sau, tôi rời nhà, khăn gói lên ký túc; và mười năm sau tôi mới gặp lại hai cụ, mười năm sau tôi mới đọc lại những lá thư nọ, mười năm sau tôi mới chạm mặt một số tác giả của những bức thư, mười năm sau tôi mới phát hiện ra một số điều về bố mẹ mình mà tôi chưa từng mảy may nghi ngờ cũng như chưa từng mong muốn được biết, mười năm sau tôi mới quay lại chốn tù đày, mười năm sau những gì xảy ra mới xảy ra.

Nhưng sao tôi lại kể ngấu nghiến thế nhỉ. Hãy chậm lại đã. Đại học: vì đã cuối mùa nộp đơn xin học nên tôi đến với trường duy nhất chịu nhận mình - Đại học Bà Chúa Hồ ở thành phố Springfield, cách Amherst hai mươi dặm về phía Nam. Đó là một trường Công giáo, mới bắt đầu chấp nhận cho nam giới nhập học vì có vẻ như ở phương Tây bây giờ đang ít dần ít mòn những phụ nữ Công giáo chịu chi một khoản kếch xù để dấn thân vào một môi trường sư phạm tiệt bóng nam nhi, dĩ nhiên là không kể đến Chúa Jesus và các linh mục. Mà thậm chí những linh mục có trách nhiệm vận hành trường cũng chẳng muốn dạy ở đây. Một vài ma-xơ không có nhiệm vụ gì ngoài việc chủ trì lễ ban thánh thể cho mấy mống lưa thưa lúc sáng sớm được đứng đảm nhiệm hai lớp - Tôn giáo Toàn cầu 101 và Tôn giáo Toàn cầu 102 - còn những môn khác đều được đảm nhiệm bởi các giáo viên bình thường, vô thần, những người chẳng kiếm được việc ở bất kỳ nơi nào khác.

Chuyên ngành đầu tiên tôi chọn là ngữ văn, vì tôi ý thức rõ mình đã làm bố mẹ thất vọng và sầu khổ đến mức nào và tôi muốn họ có thể tự hào về tôi bất chấp tất cả những thứ đã xảy ra. Thêm vào đó, hồi còn nhỏ tôi vẫn thường được mẹ đọc truyện cho nghe, nhỉnh hơn một chút thì bà bắt tôi ngốn tuốt luốt những tác phẩm quan trọng và viết bản thu hoạch phân tích tỉ mỉ vai trò tối quan trọng của mỗi cuốn, thế nên tôi kết luận rằng ít nhất mình cũng được dạy dỗ bài bản và có căn cơ để thành công. Thêm vào đó là bài học từ nhóm phân tích trái phiếu cùng với những pho hồi ký và những câu chuyện của họ; họ thao thao bất tuyệt kể về bản thân mà không biết mệt. Không nói về mình thì nói về ai? dường như là triết lý của họ, và có thể họ có lý. Tôi nghĩ có thể sau khi đọc những câu chuyện của người khác, tôi sẽ hiểu được cái gì đó về câu chuyện của mình.

Nhưng tôi đã nhầm to, vì đó không phải là cách mọi thứ vận hành. Làm sao bạn có thể lặp lại quá khứ? Và những cuốn sách tôi từng nghĩ là rất quan trọng và sâu sắc giờ đây chợt trở nên hết mực tầm thường và tôi không sao tập trung vào chúng được. Thay vì động não xem Gatsby có thực sự vĩ đại không, thì tôi lại ngồi đồng ngắm những mẩu phô mai nướng đang ẩn náu trên chòm râu dê của tiến sĩ Melton. Rồi một lần, khi cả lớp đang đọc thơ Dickinson thì bà giáo tuyên bố lẽ ra sẽ đưa cả lớp tới tham quan Dinh thự Dickinson nhưng đáng tiếc nó đã bị hóa ra tro từ bao nhiêu năm nay rồi, và lúc bà ấy nặn óc cố nhớ ra tên gã hung thủ, tôi nhận ra tôi không muốn kể lại câu chuyện của mình - tôi đã hiểu quá rõ hậu quả. Thế là để chặn đứng cũng như tháo thân khỏi chuỗi thẩm vấn và tố cáo ngược chắc chắn rồi sẽ xảy ra, tôi bèn vờ ho sặc sụa rồi tẩu thoát vào nhà vệ sinh, và biến mất khỏi lớp đó nguyên cả học kỳ, và lý do duy nhất tôi được D mà không phải F cho môn này cũng chính là lý do vì sao tôi được D chứ không phải F cho các môn ngữ văn khác: trường không muốn cho bất kỳ sinh viên nào thôi học giữa chừng, vì đối với họ từng đồng học phí đều quý cả. Ngôi trường này quả thực đã lụp xụp lắm rồi. Hàng mảng vữa tường bong tróc rớt đầy hành lang. Trần nhà ọp ẹp đã trũng oằn cả xuống. Ngay cả thập giá treo trong các lớp cũng cần trùng tu gấp.

Điểm số đì đẹt là nguyên nhân làm tôi giã từ ngữ văn, nhưng còn có một nguyên nhân lớn hơn: tôi không thể rũ bỏ được cảm giác có một lĩnh vực khác mà tôi nên theo đuổi, một lĩnh vực tôi chưa từng thử hoặc cân nhắc tới, một lĩnh vực mới mẻ và hay ho hơn. Rồi tôi cứ ngồi đó, trong lớp Văn học Trung cổ, thay vì học thứ tiếng Anh cổ mà người hùng Beowulf và quái vật Grendel đã từng sử dụng, trong đầu tôi lại chỉ ong ong một giọng nói thôi thúc, Phải còn thứ gì khác hay ho hơn. Không ngừng tự hỏi, Còn gì nữa? Còn gì nữa? Đây quả là một bất ngờ, bởi xưa nay tôi đâu phải típ người gan to chí lớn, và câu hỏi - Còn gì nữa? - cũng chưa bao giờ được cất lên từ miệng tôi. Nhưng giọng nói trong đầu đã giúp tôi đặt ra câu hỏi ấy.

Tóm gọn nhé: tôi chào tạm biệt ngữ văn và văn học cùng những người viết ra chúng - mãi mãi, tôi từng đinh ninh - để theo đuổi ngành kỹ nghệ đóng gói. Đây là một bước đi đúng đắn, vì ba lý do. Một, những nhà đóng gói học sẽ ít có khả năng biết được tôi đã đốt Dinh thự Emily Dickinson, hoặc biết Emily Dickinson là ai, hoặc quan tâm tìm hiểu. Hai, tôi vốn có sở trường nhớ rõ chất liệu đóng gói nào là tốt nhất cho vật dụng dễ vỡ nào, và tôi hiểu ngay tắp lự vì sao xé những túi khoai tây chiên cỡ nhỏ theo chiều dọc thì tốt hơn, trong khi những túi lớn cho cả gia đình lại nên xé theo chiều ngang, và cái băng xé phải nằm ở đâu cho phù hợp với từng cách xé. Tôi chưa bao giờ đạt điểm thấp hơn B+ cho môn kỹ nghệ đóng gói và rút gọn bốn năm học phần xuống còn nhõn hai năm, và ngay sau khi tốt nghiệp tôi được nhận vào làm việc theo đúng chuyên môn tại bộ phận phát triển và kiểm nghiệm sản phẩm của Công ty Đóng gói Tiên phong ở thành phố Agawam, ngay ngoại ô Springfield.

Đó là hai điều tốt đẹp tôi nhận được từ quyết định chuyển sang ngành kỹ nghệ đóng gói. Điều tốt đẹp thứ ba là tôi đã gặp được vị hôn thê của mình.

Tên nàng là Anne Marie, chúng tôi gặp nhau trong lớp chuyên đề cuối khóa ngành kỹ nghệ đóng gói, nơi mà bạn khẳng định vị thế và lựa chọn sự nghiệp, vân vân và vân vân. Anne Marie rất xinh xắn, ưa nhìn đến phi thường, thật đấy, và cao ráo, với đôi chân dài miên man nhìn cứ như chuẩn bị chạy trốn khỏi người nàng đến nơi, và mái tóc dễ thương đen nhánh xoăn lăn tăn lúc nào cũng được bới cao lên tận đỉnh đầu, nụ cười thì đẹp rạng rỡ đến mức khiến cho bạn hóa ngây ngô nhưng chẳng vì vậy mà mảy may phiền lòng. Còn gì nữa? Trong những giây lát trầm tư, Anne Marie hút một loại thuốc thanh tú, phong cách mà theo kinh nghiệm của một người ngắm phụ nữ lành nghề như tôi, chỉ có những ai thanh tú, phong cách mới hay hút. Nói tóm lại, trông nàng hệt như một nữ thần người Ý, và đó là một liên hệ toàn toàn hợp lý, vì họ của nàng là Mirabelli còn quê thì ở Bologna.

Giờ thì đến lượt mã ngoài của tôi: hồi nhỏ tôi gầy cao lêu đêu với quả đầu đại bự, nhìn hệt một que diêm di động. Khi ở tù, tôi cũng có tập tạ đôi chút, luyện tập những bó cơ tôi không hề biết là mình có, và quá trình đó cũng lại là một ví dụ chứng minh tôi là thằng đầu lừa. Gương mặt là điểm nổi bật nhất ở tôi: nó đỏ dừ, đôi lúc nhìn hồng hào, dày dạn sương gió, có thể tạm gọi là căng tràn sức sống, và đôi lúc thì nó rực lửa. Tôi mà xấu hổ thì ngay cả trong đêm tối bạn cũng sẽ lấy mặt tôi ra mà soi được đường. Song Trường học Bản thân khuyến cáo rằng ta không nên khắt khe quá với chính mình, vì thế có thể nói rằng tôi cũng, xét một cách toàn diện, bảnh trai vừa vừa. Hàm răng tôi chỉ hơi hơi khấp khểnh, và hầu hết còn trắng tươm. Mái tóc thì hầu như còn dày nguyên bộ, loăn xoăn nâu. Khi còn nhỏ, ngực tôi bị hõm vào, nhưng nếu quan sát kỹ thì trẻ con hầu như đứa nào cũng thế và việc tập tạ trong tù đã giúp tôi cải thiện nên mặc dù ngực tôi không nở nang như chiếc thùng phuy thì chắc cũng phải được nửa thùng. Hai chân tôi giờ đã hết khẳng khiu và có cơ bắp rõ rành. Nếu đầu tôi nhỏ hơn một chút thì chắc tôi đã được coi là có một chiếc mũi La Mã. Mặc dầu gần như mù dở, đôi mắt biếc xanh của tôi không cần ẩn mình sau đôi cặp mục kỉnh, vì đã có kính áp tròng. Mà đã đeo thứ ấy vào thì đôi mắt tôi cũng thuộc loại có thể nhìn xuyên thấu vào sâu thẳm tâm hồn bạn đấy nhé. Song kể cả thế thì tôi cũng vẫn không phải người được khen là có ngoại hình ngon lành. Thêm nữa là tôi vẫn còn tân, bạn đừng quên nhé, và tất cả những điều đó là lý do vì sao tôi không dám một lần bắt chuyện với Anne Marie, ngay cả khi chúng tôi học cùng nhau năm lớp liền: hiển nhiên là nàng xinh đẹp quá tầm với để tôi có thể bắt chuyện.

“Ngốc thế nhỉ,” nàng đáp khi tôi thổ lộ điều này sau khi cưới. “Em làm gì mà xinh quá đến mức anh không thể bắt chuyện được. Em chưa từng nghĩ vậy. Chưa một lần.”

“Thế nếu em không nghĩ rằng mình quá xinh đẹp,” tôi vặn vẹo, “thì tại sao em không tiến tới bắt chuyện với anh trước?”

“Câu hỏi hay đấy,” nàng đáp, và tôi chưa bao giờ có được câu trả lời.

Nhưng quay trở lại với lớp chuyên đề, nơi chúng tôi định hướng tương lai của mình, và con đường Anne Marie chọn là cái nắp - cái nắp bằng nhựa dẻo bạn dùng để đậy lên tách cà phê và sô-đa khi đem đi ngoài đường ấy. Đó là học kỳ mùa xuân năm cuối khóa, và Anne Marie xui xẻo thay đã phải thuyết trình ngay sau James Nagali, nam sinh duy nhất ngoài tôi tại Bà Chúa Hồ, người đã trình bày một bài siêu đỉnh về kỹ nghệ xả xà phòng tân tiến. James tới từ Bờ Biển Ngà, và ngay sau khi tốt nghiệp đã đầu quân cho hãng xà phòng Ngà Ngọc, song tôi không nghĩ là có mối liên hệ nào ở đây.

Cầm trịch buổi chuyên đề là giáo sư Eisner, một ông già đầu hói hoác nhìn hệt như một hình nhân quảng cáo cho các loại trán và theo đồn đại thì đã làm hỏng một thiết kế mang tính cách mạng về bao bì băng vệ sinh, khiến Procter & Gamble lỗ vài triệu đô - đó là lý do vì sao, lời đồn cho hay, ông này phải lui về làm giáo vườn cho lũ chúng tôi. Giáo sư Eisner trầm trồ tán dương bài thuyết trình của James, nhưng lại có thái độ khác hẳn với bài của Anne Marie. Ông ta moi móc những lỗi sai về cấu trúc trong thiết kế nắp của nàng; mỉa mai hỏi liệu nàng có biết cái cảm giác cà phê nóng được rót không phải vào miệng mà là xuống cằm và cổ không; vặn vẹo Anne Marie rằng có phải nàng đã chẳng cho vào đầu tí gì trong suốt bốn năm mài đũng quần tại Bà Chúa Hồ không; rồi cật vấn về kế hoạch dự phòng của nàng khi những lời mời làm việc ở các công ty uy tín không rủ nhau lăn tới chỗ nàng. “Bởi vì lẽ tất dĩ, có mà lăn vào mắt,” ông ta chốt lại như vậy.

Anne Marie quả thật không phải là một nhà đóng gói học bẩm sinh, và cũng đúng là những chiếc nắp của nàng, nếu thực sự được sản xuất, chắc hẳn sẽ làm giãy bỏng một vài khuôn mặt và đẻ ra vài vụ kiện. Nhưng gì thì gì, tôi vẫn không thích cái cách Eisner miệt thị nàng. Tôi quay qua Anne Marie. Dù trông nàng không có vẻ gì là bực bội hay nước mắt lưng tròng - nàng rất kiên gan, đến giờ vẫn vậy - nhưng Anne Marie rõ ràng đang mân mê chiếc vòng cổ có mặt thập giá vàng với vẻ bồn chồn, và tôi thấy có trách nhiệm lên tiếng bênh vực nàng.

“Này giáo sư Eisner,” tôi gọi. “Căng nó vừa thôi. Tử tế chút đi.” Thú thực, tôi không hẳn là đã lấy hết hơi trong phổi mà hét toáng lên, và cũng có thể giáo sư Eisner chả nghe thấy tôi nói, vì ông ta đã nhảy ngay sang bài thuyết trình kế tiếp, song điều quan trọng là nó đã lọt vào tai Anne Marie.

“Cảm ơn anh,” Anne Marie nói với tôi sau giờ học.

“Vì gì cơ?” tôi hỏi, mặc dù biết rõ mình đã lên tiếng chỉ để cho nàng cảm ơn. Trên đời này chả có cái gọi là động cơ trong sáng, không cứ tôi mà ai cũng thế thôi, tôi tin vậy.

“Vì đã bênh em.”

“Có gì đâu,” tôi đáp. “Em có muốn đi ăn tối không?”

“Với anh á?” nàng hỏi.

Đó là cách nàng vẫn thường nói chuyện - huỵch toẹt và luôn kiếm tìm sự thật giản đơn - không hề ám chỉ sự ác cảm nào dành cho tôi. Bằng chứng là, chúng tôi đã ăn tối cùng nhau trong một quán Đức ở Springfield có tên gọi Hoàng tử Sinh viên. Nàng là một cô gái Ý thon thả hiếm hoi thích ăn đồ Đức: bạn sẽ không làm sao có thể khiến nàng từ bỏ ý định gọi một đĩa xúc xích Munich, và đó chỉ là một trong nhiều lý do làm tôi chìm đắm trong tình yêu với nàng. Thế rồi một tháng sau chúng tôi ngủ với nhau trong căn hộ của tôi, tình cờ lại nằm ngay bên trên quán Hoàng tử Sinh viên. Nhưng chắc hẳn trong tôi có đôi chút ngượng ngùng thừa hưởng từ bố mẹ, nên tôi sẽ không tiết lộ thêm về đêm đó, trừ một điều rằng tôi đã rất khoái nó. Song cần phải nói thêm rằng tôi cũng nhớ quãng đời trai tân của mình, có lẽ vì tôi đã trinh trắng quá lâu rồi. Và ngay sau đó - gương mặt tôi nóng ran và đỏ rực như một lò hạt nhân - tôi thổ lộ với Anne Marie, “Đây là lần đầu của anh đấy.”

“Ôi, cưng,” nàng đáp, “với em thì không.” Nàng đặt tay lên hai gò má đang trào lửa của tôi, đôi mắt nàng chan chứa một nét buồn ngọt ngào: sự mủi lòng cho cái kiếp trai tân ba mươi tuổi mà tôi vừa rũ bỏ. Cả đời tôi chưa từng thấy có một trái tim nào bao la mà yếu đuối với những xúc cảm chân thật như thế, nên tôi mở lời, “Em làm vợ anh nhé?”

“Vâng,” Anne Marie đáp. Có lẽ đằng sau sự chấp thuận đó là sự thương hại, nhưng còn có cả tình yêu nữa: theo kinh nghiệm của tôi thì ta không thể hy vọng là có thứ tình yêu không bị tác động bởi tình thương, mà ta cũng sẽ chẳng muốn vậy.

Tua nhanh câu chuyện: Chúng tôi tốt nghiệp. Vài tháng sau lễ cưới diễn ra tại nhà thờ Thánh Mary, còn tiệc được tổ chức ở nhà hàng Hoa hồng đỏ, khu South End. Gia đình của Anne Marie chi trả hết và có mặt đông đủ (rồi tôi sẽ kể về họ), nhưng bố mẹ tôi thì không, chủ yếu là vì tôi không thông báo cho họ biết. Khi Anne Marie hỏi, “Sao anh không mời bố mẹ anh đến đám cưới mình?” tôi đáp, “Vì họ mất rồi.”

“Sao mà mất?” nàng tò mò. “Từ bao giờ thế?”

“Ngôi nhà cháy ra tro,” tôi trả lời, “họ đã về trời trong đám cháy,” điều này chứng tỏ mỗi người chúng ta đều có một giới hạn nhất định về mặt ý tưởng, và sau này bạn sẽ thấy điều đó hóa ra cũng khá là gần với sự thật. Dù gì đi nữa, câu trả lời của tôi có vẻ đã thỏa mãn được Anne Marie. Song sự thật thì phức tạp hơn thế. Sự thật là tôi có thể nghe thấy giọng nói trong đầu mình cất tiếng hỏi dồn dập, Còn gì nữa? Còn gì nữa? và tôi không chắc liệu đó là giọng nói của tôi hay của bố mẹ tôi.

Anne Marie và tôi đi hưởng tuần trăng mật ở thành phố Quebec, và bởi lúc đó là tháng Mười hai lạnh giá, chúng tôi quyết định chơi trượt băng. Chuyến đi này đã làm tôi hồi tưởng lại lúc bố mẹ vỗ tay hoan hô khi tôi trượt trên mặt hồ sân golf nhiều nhiều năm về trước, và rằng khoảnh khắc đó mới tuyệt làm sao. Và lẽ ra nó cũng đã phải nhắc nhở tôi rằng quan hệ giữa mình và bố mẹ đã trở nên cay đắng thế nào, nhưng tôi là tôi, còn Anne Marie là Anne Marie, chúng tôi không phải là bố mẹ tôi, thêm nữa nơi đây cũng chẳng phải một hồ nước dớ dẩn nào đó mà là con sông Thánh Laurent kỳ vĩ đã lâu lắm rồi mới lại có một lần đóng băng, ai nấy đều nói tiếng Pháp, và sự khác biệt giữa hai hoàn cảnh đủ lớn để làm cho tôi nghĩ rằng lịch sử không nhất thiết phải tự lặp lại chính mình, và điều định đoạt số phận của một con người là tính cách chứ không phải bộ gien của anh ta. Đêm đó chúng tôi nằm thủ thỉ với nhau trong phòng khách sạn Château Frontenac, và Anne Marie thấy đủ chịu chơi nên chúng tôi quyết định sẽ cho ra đời một đứa nhóc.

Đứa nhóc ra đời; là một bé gái. Chúng tôi đặt tên con là Katherine, chẳng theo tên người nào cụ thể. Tới lúc con bé chào đời, tôi đã trở thành một ngôi sao sáng tại công ty Đóng gói Tiên phong, mải miết thiết kế những cái hộp chống đông có độ trong suốt đột phá. Katherine là một đứa bé ngoan: con bé tuy có khóc, nhưng chỉ là để thông báo cho bạn biết nó vẫn còn thở, điều này chẳng làm phiền chúng tôi, cũng chẳng khiến những người dưới quán Hoàng tử Sinh viên bận tâm. Họ thậm chí còn bưng lên hàng đĩa tẩm bột chiên giòn đã nguội cho con bé nhá lúc nó mới mọc răng. Mùa Giáng sinh đầu tiên, chúng tôi giăng đèn nhấp nháy quanh ô cửa sổ, và vào đêm Giáng sinh, ông bà Goerman, những vị chủ quán Hoàng tử Sinh viên trong suốt năm mươi năm, bê lên mấy đĩa tú hụ cá hồi trắng xốt kem với mấy chai rượu Rhine rồi chúng tôi cùng nâng ly chúc tụng ngày Chúa Jesus chào đời, và giờ khi nghĩ lại, đó hẳn là quãng thời gian hạnh phúc nhất của chúng tôi.

Thế rồi hai năm sau chúng tôi tòi ra thêm một nhóc tì nữa, thằng bé tên là Christian, đặt theo tên bố của Anne Marie, và khiến cho căn hộ yêu thương thoắt cái đã trở nên chật chội và mùi nấu nướng từ dưới nhà hàng bốc lên đột nhiên trở nên ám ảnh, đến cả trong cơn mơ chúng tôi cũng bắt đầu thấy mình chỉ ngốn rặt món bánh kếp khoai tây. Một ngày nọ Anne Marie tới bên tôi, nhìn nàng như một phiên bản âu sầu mệt mỏi của trang tuyệt sắc tôi đã xe duyên ba năm về trước, đâu đó trong phòng có tiếng Christian ngằn ngặt tru tréo như một con khủng long bay đang cố cưỡng lại bờ vực tuyệt chủng, và nàng lên tiếng, “Mình cần một chỗ rộng hơn.”

Nàng nói đúng: chúng tôi quả là cần một chỗ rộng hơn. Nhưng đi đâu mới được? Ở Springfield cũng ổn, nhưng giờ nơi đây đã nhan nhản những người Puerto Rico, còn bố mẹ Anne Marie và những người Ý khác lại rời đi Tây Springfield và Ludlow… vậy nên dẫu không muốn ở gần họ, chúng tôi cũng chẳng muốn ở Springfield nữa - không hẳn là vì những vị hàng xóm tương lai đến từ Puerto Rico, mà vì những gì nhà Mirabelli sẽ nói về họ mỗi khi tới thăm chúng tôi. Đây là một trong những gì Trường học Bản thân đã nói tới - tránh gây đau tim, nếu cần thì hy sinh cả phép tắc - một trong vài điều mà tôi thấy trúng phóc.

Và thế là Springfield bị loại, song phải chuyển đi đâu bây giờ? Một ngày Anne Marie bảo tôi, “Em nghe nói Amherst cũng hay đấy. Anh nghĩ sao?”

Phải nói luôn rằng tôi chưa từng kể cho Anne Marie nghe về quá khứ của mình, và ngay lúc đó tôi đã nôn nóng muốn làm điều ấy: tôi muốn kể cho nàng nghe tuốt luốt - về Dinh thự Emily Dickinson, về việc tôi đã lỡ tay gây ra sao, và về những người tôi đã cướp đi mạng sống - mà nhân tiện cũng nói luôn, đây không phải lần đầu tiên tôi muốn kể tất cả cho nàng nghe. Lẽ ra tôi phải thú nhận với nàng ngay từ đầu mới phải, tôi biết lắm chứ, nhưng mối tình non trẻ là một thứ thật mong manh dễ vỡ, nên tôi cứ nghĩ mình sẽ đợi đến khi nó bền chắc hơn mới kể cho nàng. Nhưng rồi thời gian thấm thoắt trôi qua, và cho đến lúc này thì ngoài tội lỗi ban đầu của mình, tôi còn mắc thêm một tội mới là đã giấu giếm nàng bao nhiêu năm trời, và mọi chuyện trở nên rối rắm tới mức tôi chẳng thể cạy miệng mình mà phun ra sự thật được nữa.

Thế nên tôi gật đầu cái rụp. Amherst. Tại sao không chứ? Chúng tôi tống lũ nhóc lên chiếc xe tải mini và thẳng tiến tới Amherst. Suốt dọc đường đi tôi đã tự thuyết phục bản thân về rất nhiều điều, toàn những điều điên rồ. Tôi tự nhủ rằng tới thị trấn, chúng tôi sẽ kiếm một căn nhà cổ kính, xinh xắn xây theo kiểu New England tại mảnh đất Amherst cổ kính, xinh xắn của New England, dọn vào đó, rồi sẽ thưa chuyện về nhà tôi, vợ tôi, con tôi, công việc của tôi, và bản thân tôi cho hai cụ thân sinh, lúc này hẳn đã khắc khoải nhung nhớ cậu con trai. Con đã khác trước rồi, tôi sẽ nói. Và họ sẽ đáp, Bố mẹ cũng vậy. Chào mừng con về nhà. Bởi vì trái tim ta muốn những điều mà trái tim ta muốn*, và trái tim tôi đang thôi thúc, Đừng có gàn dở nữa, họ đã tha thứ cho cậu rồi, tất cả bọn họ. Và giục giã, Đã đến lúc, đã đến lúc, đã đến lúc.

•

The Heart Wants What the Heart Wants là tên một bài thơ tình nổi tiếng của Emily Dickinson.

Nhưng đã đến lúc đâu cơ chứ. Đó là một ngày thứ Sáu, Amherst vẫn khoác cái tấm áo nguyên sơ của nó: những con phố thâm nghiêm rợp bóng lá với hàng dãy xe thùng Volvo đậu tràn trạt như nấm mọc trong hang; những ngôi nhà hai trăm năm tuổi với những vạt cỏ rậm rì thanh nhã, những luống hoa loa kèn, hoa cúc đại đóa, rặng bạch dương và biển chứng nhận di tích lịch sử; những cậu sinh viên choai choai da trắng tóc lọn loăn xoăn đang chơi cái trò ném đĩa đầy phức tạp của chúng trên thảm cỏ trải dài trong thị trấn; những nhà thờ Tự trị Giáo đoàn lợp ván trắng tinh xen kẽ những nhà thờ Tân giáo lát đá hoa cương, những ngọn tháp của trường đại học nhô lên cao vút giữa các tán cây mà nhìn từ bất kỳ vị trí nào trong thị trấn cũng đều trông thấy; những cô sinh viên nuột nà mơn mởn trong bộ đồ tập gym có mặc cũng như không; những vị giáo sư đi giày thuyền và giày lười nhấp cà phê trên những bộ bàn ghế ngoài trời làm bằng thứ sắt rèn nghệ thuật trông quá sức mảnh dẻ để đặt mông xuống ngay cả khi người bạn mỏng dính như đa số các cô nữ sinh. Toàn bộ quang cảnh này quá đỗi quen thuộc với tôi, song lại không làm tôi thấy hân hoan, không làm tôi thấy như đang ở nhà. Tôi thấy mình giống như một cậu anh họ của một cậu anh họ, mà như thế, theo tôi nghĩ, chẳng còn phải là một cậu anh họ nữa: tôi như bị vĩnh viễn cắt lìa khỏi máu mủ của mình, và chiếc kéo thực hiện điều đó chính là sự kiện phóng hỏa ngôi nhà quan trọng nhất trong những ngôi nhà quan trọng, đẹp đẽ, cổ kính an tọa tại nơi này, và đồng thời giết béng mất hai công dân đi giày lười. Một ông anh họ của ông anh họ không còn là ông anh họ; một công dân vướng vòng lao lý không còn là một công dân nữa.

Điều này làm tôi thất vọng ghê gớm, nỗi thất vọng lớn nhất đời tôi, bởi vì tôi đã theo đuổi ngành kỹ nghệ đóng gói và quên đi văn chương, quên đi rằng tôi đã bị bịt đường về nhà, thế nên tôi cứ nghĩ rằng Amherst - thị trấn tuổi thơ của tôi, thị trấn tuổi thơ của cả bố mẹ tôi, thị trấn mà gia đình hai họ đã an cư trong hai trăm năm trời - sẽ vẫn là quê nhà của mình. Làm sao có thể khác được? Tôi không phải chính là một người con hoang tàn bị làm nhục của thị trấn này sao? Chẳng phải thị trấn nào cũng cần có một nhân vật như tôi đây - giống như trong lời hát ấy - một kẻ lầm đường lạc lối nhưng nay đã trở về? Vậy nhưng khi ngồi trên ghế tài xế trong chiếc xe tải mini, người tôi chợt gai lên một cảm giác như đinh đóng cột rằng Amherst sẽ không đời nào lại là thị trấn của tôi, rằng cả thị trấn sẽ không khi nào chịu dung túng tôi, rằng họ cóc cần một đứa con hoang tàn, rằng một đứa con hoang tàn mới chính là thứ họ cóc cần. Xe bon bon qua trường cũ của tôi: những khung cửa sổ trước kia vốn thông thoáng thì nay cắm chi chít chấn song, và đứng ngoài cổng là những tay lính canh mặc đồng phục trang bị vũ khí tận răng thay thế cho các bà già giám thị tuýt còi trước kia, khiến tôi cứ mường tượng rằng những song sắt và đám lính canh được nặn ra để bảo vệ đám học sinh khỏi chính tôi mà không phải là một đứa thiếu niên mất trí nào đó khoác áo choàng nhồi đầy chất nổ tự chế bên trong. Hai tai tôi lùng bùng vang lên tiếng ông hiệu trưởng trong buổi chào cờ sáng hôm đó: Chúng ta đã quá sơ suất, đã để hắn đốt trụi Dinh thự Emily Dickinson đồng thời cướp đi những hai mạng người. Song giờ ta đã sẵn sàng đối phó với hắn. Tôi cũng tưởng tượng đến cảnh, sau khi tan trường, đám học sinh và phụ huynh, thế nghĩa là bao gồm cả thị trấn rồi còn gì, sẽ - giống như trong Frankenstein - giương cao những bó đuốc rực cháy cùng những ngọn bồ cào sấn sổ đuổi tôi ra khỏi thị trấn, khiến cho tôi - chân lảo đảo, miệng lải nhải, người chi chít sẹo và vết khâu, đầu đóng một cây bu lông, trông hệt như con quái vật - lết đi vô định, lạc lối trong thế giới u ám, kỳ dị, nghiệt ngã, và không một ai sẽ còn nghe còn biết tới nữa.

“Anh thấy sao anh?” Anne Marie hỏi tôi, gương mặt nàng sáng bừng hạnh phúc và háo hức, hẳn là hoàn toàn đối nghịch với khuôn mặt tôi lúc này.

“Bồ cào!” Tôi thốt lên. “Đuốc! Quái vật!”

“Hử?” nàng hỏi. “Là sao?”

“Không sao,” tôi đáp, và tiếp tục lái xe trong trạng thái gần như hôn mê, khiến cho những tiếng thất thanh của Anne Marie, “Gượm đã!” rồi “Anh lái đi đâu thế này?” và “Ta đã ngắm được nhà nào đâu - từ từ đã chứ!” nghe như từ quá khứ âm u bàng bạc vọng về, tôi không thể nghe ra. Vâng, tôi cứ lái, vụt qua con phố Chicopee nơi bố mẹ cư ngụ, rồi đâm thẳng ra khỏi thị trấn, và trong suốt năm năm sau đó tôi không hề hối tiếc về quyết định này. Chẳng mấy chốc, chúng tôi đã rong ruổi trên quốc lộ 116, bỏ lại Amherst hút bóng sau lưng, và ngay cả quang cảnh trước mặt tôi lúc này cũng vô cùng quen thuộc - những túp nhà gạch đỏ, nơi cư trú của đám sinh viên châu Á học ở trường công lập, những phòng giặt tự động cho sinh viên, những hiệu tạp hóa do các nhà ven đường mở ra, và những tiệm lẻ cho thuê băng đĩa với một danh mục sơ sài, nơi bạn chẳng bao giờ kiếm được những phim muốn xem. Nhưng không bao lâu mọi thứ bắt đầu thay hình đổi dạng. Đầu tiên là dòng chảy ồ ạt của những siêu thị: siêu thị đồ làm vườn, siêu thị đồ chơi, siêu thị quần áo trẻ con, siêu thị đồ xây dựng, siêu thị đồ nội thất, siêu siêu thị, vân vân và vân vân. Những tòa nhà của các siêu thị này có điểm chung là vừa trông rẻ tiền vừa to đại tướng - nói đúng ra thì chẳng qua chỉ là những khu chuồng lợp mái tôn kích cỡ quá khổ, với bãi đỗ thì khủng tới mức toàn bộ thị trấn Amherst có thể thừa sức rúc vào. Amherst nào có đủ lớn về người và của để trang trải cho hết đống siêu thị và bãi đậu xe này; cứ như thể người ta đã láu táu xây ngoại trước khi đặt gạch xây thành vậy.

Nhưng những siêu thị này mới chỉ là phần điểm tâm cho những đổi thay thực thụ: những lô đất đằng sau các siêu thị, những lô đất mười năm trước còn là ruộng ngô cùng đồn điền thuốc lá, giờ đã là những cụm dinh thự treo biển đề KHU NHÀ MONACO hay STONEHAVEN, cùng những con phố mang tên Phố Công Chúa Kiều Diễm hay Bùng Binh Đồng Cỏ Cừu. Tôi lái một vòng quanh những lô này để kiếm xem có ai treo biển BÁN NHÀ không mà mãi chẳng thấy gì, cho tới khi xe đi đến một khu có đề chữ Camelot trên tấm biển gỗ tạc hình tòa lâu đài.

Camelot đẹp tuyệt vời. Tịnh không một bóng cây - như thể nơi này đã từng bị thả một quả bom hạt nhân hoặc là đứa con tinh thần của ngành công nghiệp xẻ gỗ - tất cả các căn nhà đều giống nhau y tạc, chỉ trừ có một vài căn ốp mica màu lam thủy tinh bên hông nhà thay vì màu nâu sa mạc như các nhà còn lại. Ở mỗi khoảnh sân sau là một khu cầu trượt công phu bằng gỗ, trên mỗi mái nhà là một cái ăng ten chảo loại mini, mỗi lối rẽ vào nhà là một tấm thảm nhựa đường đen mượt, còn nhà để xe thì to bằng nguyên cả căn nhà. Tiếng xén cỏ rì rì êm tai luôn vẳng lại từ một nơi nào đó, từ mọi nơi có thể, mặc dù những bông cỏ trước hầu hết các căn nhà vẫn chưa chín hạt và tôi ngó nghiêng đỏ mắt cũng chẳng thấy cái máy xén nào, còn hệ thống vòi tưới tự động vẫn đang tất bật phun xoay bất chấp lúc này đã là cuối tháng Chín và ngày đã ngả muộn cho việc tưới tắm vườn cỏ, những tia nước uốn cong mình nhảy múa dưới ánh đèn đường - ở đây phải có đến 150 cột - tất cả đều bật sáng trưng mặc dù giờ mới xế chiều.

“Ái chà,” tôi thốt lên.

“Ái chà cái gì cơ?” Anne Marie thắc mắc. “Ý anh là cái kia á?” Nàng trỏ vào một căn nhà màu nâu giống y đúc những căn còn lại, trừ việc ngoài thảm cỏ có cắm biển BÁN NHÀ. Anne Marie và tôi xuống xe; lũ nhóc ngồi trên ghế đang gào inh ỏi về cái gì đó, về mọi thứ, song vì cửa kính xe đã đóng kín mít thành thử tiếng gào của chúng trở nên êm ái và vui tai như mưa rơi trên mái nhà.

“Anh đang nghĩ gì đó?” Rốt cuộc Anne Marie cũng lên tiếng. Nghe giọng nàng nhuốm màu chán nản, tựa như tiếng thở dài, tôi nghĩ đơn giản là vì nàng mệt, nhưng cũng có thể nó xuất phát từ sự cam chịu. Giờ tôi cứ ước giá như hồi đó mình đã chú ý đến nàng nhiều hơn. Ôi, tại sao tôi lại cứ bỏ lời nàng ngoài tai vậy nhỉ? Tại sao ta chẳng bao giờ lắng nghe những người ta thương yêu nhất? Có phải tại vì trong mỗi chúng ta luôn có quá nhiều điều để nghe, và quá nhiều điều tối quan trọng để tự nhủ với bản thân?

“Sam, anh đang nghĩ gì đó?” Anne Marie hỏi lại lần nữa, vì tôi vẫn chưa trả lời nàng, bởi đầu óc tôi lúc này vẫn đang mông lung nghĩ về khu Camelot và căn nhà.

“Xin chào, cuộc sống,” tôi đáp.

“Anh đang khóc đấy à?” nàng hỏi.

“Ừ,” tôi trả lời. Đúng là tôi đang khóc thật, tôi thấy quá đỗi hạnh phúc, vì đây sẽ là ngôi nhà mới của tôi, nó thật tinh tươm và hoàn hảo và tôi không nghĩ là sẽ có người quen của tôi sống ở đây, hay một ai đó muốn làm quen với tôi. Những người hàng xóm nơi đây giả có muốn làm quen với tôi rồi hay rằng tôi là một tên hỏa tặc, một kẻ sát nhân, chắc hẳn sẽ cướp lời tôi để nói về việc trồng cỏ gà hay cỏ poa. Tôi không thể làm một người bình thường ở Amherst, nhưng ở Camelot thì hoàn toàn có thể. Tôi cảm thấy phấn chấn và hớn hở vô cùng. Tôi muốn cảm ơn ai đó. Nếu có người hàng xóm nào đi ngang qua, hẳn tôi đã ôm chầm lấy họ ngay rồi. Nhưng chẳng có ma nào sất; tất cả đều ở trong nhà, thân ai lo phận nấy và đó chính là một trong những điều làm tôi thấy hân hoan nhất.

“Cảm ơn cưng nhiều nhé,” tôi bảo Anne Marie.

“Ừ thì có gì đâu,” nàng đáp, chẳng mảy may hỏi tôi một lời xem tôi cảm ơn vì cái gì, bởi tình yêu của chúng tôi lúc nào cũng như vậy. Chúng tôi gọi tay môi giới địa ốc, mua ngôi nhà, chào tạm biệt căn hộ ở Hoàng tử Sinh viên (đó không phải là lời vĩnh biệt, dù mãi sau tôi mới biết được điều này), chuyển vào khu Camelot, và trong năm năm chúng tôi an cư ở đây, tôi dành nửa tiếng mỗi ngày để tới chỗ làm, lũ trẻ phổng phao hơn một tẹo, còn Anne Marie kiếm được công việc giám sát bán thời gian cho một siêu thị đồ gia dụng, và trong năm năm đó chẳng có chuyện gì đáng kể, chúng tôi hạnh phúc như những người hạnh phúc. Ừ thì đúng là Anne Marie phải mất một khoảng thời gian mới tìm thấy hạnh phúc: năm đầu tiên nàng khóc vì phát hiện ra cái lò sưởi hóa ra chỉ mang tính trang trí và sẽ mãi mãi như vậy; năm thứ hai nàng khóc khi thấy chẳng khó gì để chọc ngón trỏ xuyên qua cái vách tường mỏng tang bằng mica và đã điên cuồng chọc trong cơn bấn loạn, làm cho ngôi nhà giờ vẫn còn mang đầy thương tích; năm thứ ba nàng khóc khi láng giềng đến lúc này vẫn không biết nàng tên gì và nàng cũng chẳng hay tên của họ. Lần này nàng khóc thực sự, mãi chẳng ngừng, khiến tôi phải gửi lũ trẻ đến nhà ông bà ngoại cho nàng có thời gian trấn tĩnh lại. Nhưng sau một thời gian thì ngay cả Anne Marie cũng thấy hạnh phúc, và nếu như nhà tù là nơi đầu tiên không hoàn toàn khiến tôi khốn khổ, thì đây là nơi kế tiếp, và không có lấy một lần tôi bị phát hiện là thủ phạm đốt Dinh thự Emily Dickinson, không có lấy một lần trong đầu tôi vang lên giọng nói ám ảnh cật vấn, Còn gì nữa? Còn gì nữa? Không có lấy một lần, cho tới một ngày nọ, khi cậu con trai của cặp vợ chồng bị tôi ngộ sát trong Dinh thự Dickinson đột nhiên lù lù xuất hiện trước thềm nhà, và rồi giọng nói trở lại trong đầu tôi, tôi chuyển về ở với bố mẹ và lôi chồng thư nọ ra đọc lại, rồi đám chuyên gia phân tích trái phiếu lù lù xuất hiện và rao giảng cho tôi những bài học kiểu Chúa-và-đất-nước, rồi người ta (không phải tôi! không phải tôi!) bắt đầu châm lửa phóng hỏa tư gia của các đại thi hào khắp vùng New England, thì đó là khi mọi rắc rối khởi sự.

2

Đầu tiên là sự xuất hiện của con trai người hướng dẫn viên du lịch của Dinh thự Emily Dickinson, người đang cùng chồng mình chia sẻ những phút giây tư tình sau giờ làm việc, một điều tôi không hề hay biết, ngay trên chiếc giường của Emily Dickinson trong khi tôi lỡ tay đốt ngôi nhà và khiến họ chầu trời nhiều năm về trước. Cậu ta mọc ra vào một thứ Bảy đầu tháng Mười một, hoàn toàn đúng thời điểm, vì ở Camelot này chẳng bao giờ có chuyện gì xảy ra vào những ngày trong tuần. Vào những ngày trong tuần ai nấy đều quần quật làm lụng, ngủ sớm và dậy sớm, đến nỗi bạn chẳng dám ngồi cắt móng chân ngoài hiên trước vì sợ gây tiếng động làm phiền người ta.

Đến cuối tuần thì khác, đó chính là lúc ta có cơ hội chứng tỏ rằng mình vẫn còn cái quyền đổ xăng từ vòi vào lỗ rồi kéo dây điện cho máy nổ ầm ầm để bắt đầu xén cỏ. Và khi ấy tôi vừa xén xong mảnh sân của mình. Cũng chẳng có gì đáng nói. Cỏ không cao lắm và tôi đã xén bằng máy xén, loại máy tất cả hàng xóm của tôi đều dùng: cái loại tự vận hành nhìn như trong phim khoa học viễn tưởng mà ta đứng trên bục để điều khiển cần lái. Cái máy di chuyển nhanh như bay, về cơ bản là thay bạn làm tuốt luốt. Tuy thế tôi vẫn đánh vật đến toát cả mồ hôi khi điều khiển nó và đã phải cởi áo ra, một điều gây cho tôi chút rắc rối với mấy người hàng xóm, mấy ông này (ở Camelot chẳng có phụ nữ nào động tay vào xén cỏ, hệt như một khu Hồi giáo) khi xén cỏ đều đeo những cái tai nghe đại tướng, loại chụp đầu mà người ta hay dùng trong phòng thu âm, rồi những chiếc mũ mềm rộng vành đại tướng, kính bảo hộ lao động, găng tay làm vườn hạng nặng, áo sơ mi dài tay và quần kaki dính đầy vết sơn với hai ống quần được giắt vào đôi ủng hầm hố. Chỉ trừ vài mảng trên má và cổ, còn lại thì trên người họ tịnh không hở ra một chút da nào. Việc tôi cởi trần vô hình trung đã vi phạm vào một phép tắc bất thành văn của tiểu khu này và khiến mấy ông hàng xóm quăng cho tôi những tia soi mói đầy vẻ bất bình và kinh tởm. Thứ Bảy nào tôi cũng tự nhắc mình phải nai nịt thật kỹ, song một khi mồ hôi đã bắt đầu vã ra thì tôi chẳng còn bận tâm nổi ba cái chuyện áo với xống, và lại một lần nữa vô ý nổi loạn. Tôi giống như cái kẻ yêu nước cứ liên tục quên không khuân bao trà của hoàng đế vứt xuống biển. Nhưng kể ra chuyện tôi đã đổ mồ hôi và cởi áo và vô ý nổi loạn không phải là để chứng minh rằng tôi hơn hàng xóm của tôi. Tôi không hơn họ. Tuy chẳng nhớ nổi tên ai, nhưng tất cả hàng xóm của tôi đều là người tốt. Tôi mong họ được mạnh giỏi.

Khi ấy tôi đang ngồi trên hiên nhà, thực ra chỉ là một phiến bê tông chúng tôi gọi là hiên vì thích ngồi lên đó. Tôi vừa tắt cái máy xén cỏ, trong tai vẫn còn ong ong tiếng động cơ, thành thử đã không nghe thấy cậu con trai oan nghiệt nọ lái xe tới, đậu chiếc Jeep ngoài hè rồi bước lên lối vào nhà, đã không mảy may để ý gì cho đến khi cậu ta lù lù hiện ra ngay trước mặt tôi. Tên cậu ta là Thomas, Thomas Coleman, mặc dù lúc đó tôi vẫn còn chưa biết. Khi ấy đang cúi đầu mặc tưởng mông lung nên tôi đã nhìn thấy hai cẳng chân cậu ta trước tiên. Cậu ta đi một đôi ủng leo núi, loại chống thấm.

“Anh có phải Sam Pulsifer?” cậu ta lên tiếng. Ngay khi nghe thấy tiếng nói này, cổ họng tôi lập tức nghẹn cứng, bởi tôi nghĩ mình biết giọng nói ấy, đôi giày ấy thuộc về ai. Tôi cứ chắc mẩm đó là một tay phóng viên. Đã nhiều năm không nói chuyện với tay phóng viên nào, nhưng tôi vẫn khắc ghi cái cách bọn họ khơi chuyện, luôn luôn dẫn bạn ra xa khỏi sự thật của bạn để nhích gần hơn về “sự thật” của họ; tôi nhớ rõ lắm chứ những cuốn sổ gáy lò xo và những gương mặt hau háu chất vấn bạn một đống câu hỏi mà họ đã nắm sẵn lời đáp và tuyệt đối thất vọng với cách bạn trả lời.

“Vâng, tôi Sam đây,” tôi ngước mắt lên đáp và nhận ngay ra rằng đây không phải tay phóng viên nào cả, đơn giản vì chẳng có cuốn sổ, cây bút máy hay bút chì nào sất. Và khác với những tay phóng viên trong trí nhớ của tôi, dù đã hỏi một câu hỏi và được tôi trả lời, cậu ta chẳng có vẻ gì muốn hỏi câu tiếp theo, mà thay vào đó cứ chôn chân nhìn tôi chòng chọc. Tôi cứ để yên, và nhìn lại cậu ta. Cậu ta không cao lắm, nhưng lại khẳng khiu, rất khẳng khiu; tôi nhìn là biết, ngay cả khi cậu ta nai nịt rất kỹ. Cậu ta bận một chiếc quần bò lót vải (tôi có thể ngó thấy mẩu vải flannel đỏ lấp ló ở gấu quần, bên trên đôi giày leo núi) và một chiếc sơ mi flannel, bên ngoài khoác sơ mi nhung và gi lê lông cừu, bất chấp tiết trời tháng Mười một nóng như chảy mỡ, và nếu thân thiết hơn một chút chắc tôi đã bỡn rằng nếu ráng tẩm bổ nhiều hơn thì cậu ta đã chẳng phải mớ ba mớ bảy thế kia. Tôi đây chính là nhân chứng sống mình trần của chân lý đó. Và chưa dừng ở đấy, khuôn mặt cậu ta hốc hác và lợt lạt, lợt lạt quá đỗi, lại rỗ lỗ chỗ; nếu mặt tôi mà là mặt trời rừng rực lửa, thì mặt cậu ta hẳn là mặt trăng đầy hố thiên thạch.

“Tôi là Thomas Coleman,” cậu ta nói.

“Vâng, rất vui được gặp cậu,” tôi chìa tay ra song Thomas không chịu bắt lấy. Cơ hàm cậu ta giật giật như thể đang lấy đà để nhổ toẹt một bãi nước bọt vào bàn tay tôi, nên tôi bèn rụt tay lại.

“Chắc anh không nhận ra tên tôi?” cậu ta hỏi. Quả là vậy, trí nhớ tôi chẳng mảy may lóe lên điều gì, chỉ tuyền một sự yên ắng lặng thinh và êm đềm.

“Chậc, tôi cũng có nghe nói đến tên Thomas,” tôi đáp, cố tỏ ra lịch sự. “Nhưng phải nói rằng đó là một cái tên khá phổ biến.” Và quả đúng thế thật, tôi không nói điêu, thế mà cậu ta lại cho rằng tôi có ý châm chọc. Chẳng khó để nhận ra điều đó vì cơ hàm cậu ta lúc này đang thi nhau giật. Đúng là một anh chàng cáu bẳn, và có lẽ chính vì thế nên mới gầy đét gầy đe: hẳn cậu ta mải nhai nghiến cục giận đến mức cạn ráo cả thời gian, năng lượng và khẩu vị để nhai những thứ khác.

“Thomas Coleman,” rốt cuộc cậu ta cũng lên tiếng. “Bố mẹ tôi là David Coleman và Linda Coleman. Anh đã giết chết hai người họ trong đám cháy Dinh thự Emily Dickinson.”

“Ồ!” tôi thốt lên, vì chẳng biết phải nói gì khác. Và bởi hoàn cảnh lúc này đã trở nên đột ngột trang trọng, tôi đành vớ lấy chiếc áo mặc vào. Bên ngoài đã gọn ghẽ chỉnh tề nhưng bên trong vẫn cảm thấy kiến bò lổm ngổm, tôi tuôn ra một màn chào hỏi ào ạt: tôi bắt tay cậu ta - lần này thì tôi chủ động đưa tay ra nắm lấy tay cậu ta, không để mình bị từ chối - vỗ vỗ lên vai cậu ta, hỏi vồn vã, “Khỏe không cậu? Gặp cậu tôi mừng quá. Mọi chuyện ra sao rồi?” liền tù tì một tràng. Việc này xem ra khiếm nhã kinh khủng, nhưng tôi còn có thể làm gì khác? Chẳng có cuốn sách dạy ứng xử nào giảng về trường hợp này - ngay lúc này đây, người viết nên nó chính là tôi. Thêm nữa, hình như Thomas cũng không nghĩ tôi khiếm nhã đến mức ấy - có lẽ khi bạn chẳng may kết liễu đời bố mẹ của người ta thì những sự xúc phạm khác sẽ trở nên quá đỗi lẻ tẻ trong mắt họ. Thậm chí gương mặt cậu ta còn ửng lên phần nào khi được tôi mời uống nước - bia, nước hoa quả, tôi bảo Thomas cậu ta muốn uống gì cũng được - cho dù đó có thể là ánh đỏ trên mặt tôi đang soi rọi những vết sẹo rỗ trên mặt cậu ta. Mà đúng là tôi đang nóng rực cả lên; lúc này mà mất điện thì người ta hoàn toàn có thể mang tôi ra làm máy nổ cho cả khu.

“Giờ thì anh nhận ra tên tôi rồi chứ?” cậu ta hỏi. “Anh có nhận ra tên bố mẹ tôi không?”

“Cũng mang máng,” tôi đáp, mặc dù chả nhớ tí nào, thậm chí hôm ở phiên tòa tôi còn cố để không phải nghe thấy tên họ, bởi tương lai tôi dường như sẽ suôn sẻ hơn rất nhiều nếu tôi quên được những tiểu tiết từ quá khứ. “Trí nhớ tôi không được tốt cho lắm,” tôi bảo cậu ta, và như tôi đã nói ở trên, điều này chính là một năng khiếu trời ban cho tôi. Ngay cả lúc này, khi Thomas đang đứng lù lù trước mắt, những ký ức về đám lửa, cột khói và thi thể cháy đen của bố mẹ cậu ta vẫn quá xa xôi với tôi, như thể là một cơn ác mộng của ai khác chứ không phải của tôi, nói ra điều đó có lẽ là quá nghiệt ngã, nhưng nó lại hoàn toàn ăn khớp với con người tôi.

“Mang máng à?” Cậu ta nhại lại, mặt ửng thêm một sắc nữa, và tôi thấy mình cũng có ích cho sức khỏe cậu ta ra phết đấy chứ, cứ đà này không khéo tôi còn khiến cậu chàng chịu lót bụng vài miếng thức ăn cũng nên. “Mang máng à? Anh không cảm thấy mảy may dằn vặt vì đã giết bố mẹ tôi ư?”

“Là lỡ tay mà,” tôi đáp. Thomas đứng thẳng người lên, mặt cau lại, và công bằng mà nói, chính tôi cũng hiểu vì sao cậu ta chẳng tin nổi lời tôi: nếu mỗi khi động đến vụ cháy nhà, giết người do bạn gây ra mà bạn lại tấu lên điệp khúc, “là lỡ tay mà”, thì nghe sẽ như thể một lời rên rỉ ỉ ôi, và nếu nó nghe giống như một lời rên rỉ ỉ ôi thì có nghĩa đó chẳng còn giống một sự lỡ tay nữa, và thế là dù nó có phải là lỡ tay hay không thì cũng chẳng còn quan trọng. Khi bạn bào chữa cho tội lỗi tày đình của mình bằng cái câu “là lỡ tay mà”, thì trông bạn sẽ giống một kẻ hèn nhát và một tên dối trá chập lại làm một. Tôi hết sức thông cảm với Thomas. Nhưng gì thì gì, sự thật vẫn là sự thật. “Là lỡ tay mà,” tôi lại nhắc lại lần nữa.

“Chẳng có lỡ tay lỡ tiếc gì sất,” Thomas nói.

“Ái chà, thật là hay khi nghe cậu nói vậy,” tôi đáp. Anne Marie đã nói chính câu đó không biết bao nhiêu lần: trong quãng đời sum vầy của hai đứa, tôi đã từng làm hỏng nhiều hơn một bữa tiệc bất ngờ, đã từng nhoài người ra sau và làm gãy vụn nhiều hơn vài cái ghế gia bảo mà các gia đình hàng xóm nâng niu, đã từng bô bô kể những mẩu chuyện châm biếm chủng tộc khi có người thuộc chủng tộc đó lù lù đứng kế bên, và cứ sau mỗi sự cố ngoài ý muốn và không hề chủ tâm này là Anne Marie lại cáo buộc tôi cố tình làm vậy: “Đó đâu phải là lỡ tay đâu,” nàng sẽ căn vặn. “Anh cố ý thì có.” Tôi luôn luôn phân trần, “Không có mà! Quả thật không có!” Rồi nàng sẽ nói, “Chẳng có lỡ tay lỡ chân gì sất.” Và tôi sẽ khăng khăng, “Có mà, có mà!” Nhưng cũng có thể là không có sự lỡ tay nào thật. Tôi hiểu rõ vì sao nàng nói vậy, và cả Thomas nữa.

“Tôi nhớ bố mẹ tôi,” Thomas nói. “Đã hai mươi năm ròng kể từ khi anh sát hại họ, thế mà đến giờ tôi vẫn nhớ họ đếch chịu được.”

“Ôi, tôi hiểu mà,” tôi an ủi, sâu thẳm trong lòng tôi là một niềm cảm thương, nhìn cậu ta nhớ bố mẹ chợt khiến tôi cũng nhớ hai cụ thân sinh, và theo cách nào đó thì cả hai đứa tôi đều đồng cảnh ngộ cút côi. “Này, nghe này,” tôi nói, “có chắc cậu không muốn uống chút gì đó không?” Bởi vẫn còn khát sau khi xén cỏ, và hơn nữa, cũng bắt đầu thấy gần gũi hơn với cậu ta và thấy mình mắc nợ vì những gì đã gây ra cho bố mẹ và cuộc đời cậu ta, tôi sẵn sàng kiếm cho cậu ta bất kỳ thứ gì cậu ta muốn.

“Không,” cậu ta đáp. Rồi tiếp: “Anh có biết tụi trẻ ở trường đã làm gì tôi không?”

“Khoan nào,” tôi ngắt lời. “Ai cơ? Lúc nào cơ? Trường nào cơ?” Một khi tôi muốn quan tâm, thực sự quan tâm, thì tôi phải được biết tường tận những chi tiết của câu chuyện đó. Khi còn nhỏ tôi chẳng thông cảm gì cho ba con lợn con và ba túp nhà của chúng vì tôi nào có biết mấy túp nhà đó - bằng rơm, bằng gạch hay gì gì đi nữa - nằm ở một thị trấn, một thành phố hay là một ngôi làng, và liệu khu dân cư đó có tên có tuổi hay không, mà nếu không có tên có tuổi thì tôi chịu không thể quan tâm được.

“Là trường Williston Country Day,” Thomas đáp, “ngay sau khi anh sát hại bố mẹ tôi.” Cậu ta chậm chạp nói, như thể đầu óc tôi cũng chậm chạp nên phải nói vậy nó mới hiểu và khắc ghi được - một hành động khiến tôi cảm kích. “Tụi nhóc đồng lứa, thậm chí là cả bạn bè, ai cũng đem bố mẹ tôi ra mà giễu cợt.”

“Cậu không đùa chứ,” tôi nói. “Tồi tệ quá Thomas nhỉ. Bạn bè gì lũ ấy.”

“Nhưng đó lại là bạn bè của tôi đấy. Chúng nó bêu riếu chuyện bố mẹ tôi chết, anh biết đấy, trên giường ngủ.” Cậu ta lắp bắp khi nói đến mấy chữ cuối, hiển nhiên vẫn còn bị giày vò và ám ảnh bởi nỗi đau quá lớn, ôi cậu trai tội nghiệp.

“Suốt một khoảng thời gian dài,” cậu ta tiếp tục, “tôi thấy hổ thẹn vì là con của họ, căm hận họ vì cái việc họ đang làm dở dang khi bị anh hại chết.”

“Điều này cũng dễ hiểu.”

“Có một con bé cùng lớp tôi đã mất bố mẹ trong một tai nạn ô tô,” cậu ta nói. “Cả hai đều bị nghiến mất đầu. Tôi ghen tức với con bé đó. Suốt một quãng thời gian dài tôi cứ ước sao bố mẹ mình cũng chết như thế.”

“Hoàn toàn dễ hiểu,” tôi đáp.

“Suốt một quãng thời gian dài,” cậu ta hít một hơi sâu nghe lép nhép tiếng nước bọt, “tôi chỉ muốn tự tử quách cho xong.”

“Đừng có nói thế chứ, Thomas, dù chỉ là nghĩ đến thôi cũng không nên,” tôi đáp. Nói nghiêm chỉnh ra thì tôi sẵn lòng làm bất cứ điều gì vì cậu trai này. Nếu cậu ta xòe một mớ dao lam ra rạch cổ tay thì tôi sẽ không ngần ngại xé áo mình ra băng bó; nếu cậu ta tống một vốc thuốc ngủ xuống họng thì tôi sẽ chẳng chần chừ mà lao vào rửa ruột cho cậu ta dẫu cóc có mẩu kiến thức chuyên môn hay thiết bị y tế nào. Có lẽ tôi muốn cứu cậu ta hệt như tôi muốn tự cứu mình, chẳng khác nào một tấm gương muốn cứu vớt kẻ đang soi gương để có thể cứu lấy luôn cả cái bóng trong gương. Thật là một mớ cảm xúc hỗn độn mà ngay bản thân tôi cũng chẳng thể hiểu nổi, và chính thế tôi mới biết nó hỗn độn đến thế nào.

“Rồi khi tôi không còn muốn kết liễu đời mình nữa,” Thomas nhìn tôi từ dưới hai hàng lông mày vàng hoe cũng mỏng dính như tóc cậu ta, “thì tôi muốn kết liễu đời anh.”

“Ừ thì,” tôi chẳng biết nói gì hơn ngoài việc thấy nhẹ nhõm vì cậu ta đã không làm vậy. Không giết phắt tôi đi.

“Anh không phải lo,” cậu ta chuyển sang một giọng trầm đục tương phản với vóc người mỏng tang, như thể gợi ý rằng tôi vẫn nên lo thì hơn. “Bác sĩ tâm thần đã thuyết phục tôi dứt bỏ ý nghĩ đó rồi.”

“Cậu đi khám bác sĩ tâm thần ư?”

“Tôi từng khám qua cả mớ bác sĩ rồi.” Thomas đáp như thể đã chán ngấy nỗi đau buồn của mình, như thể sự tang thương đó là một bộ đồ hóa trang cậu ta vẫn còn mặc dù ngày lễ Halloween đã kết thúc và có muốn cũng không tài nào trút bỏ được, và đột nhiên tôi như nhìn được xuyên suốt cuộc đời cậu ta, một cuộc đời tôi đã góp phần tạo dựng, như với cuộc đời mình. Tôi như tận mắt chứng kiến cảnh cậu ta thất thểu đi gõ cửa hết bác sĩ này đến bác sĩ nọ, và nếu không có mấy vị bác sĩ đó cùng nỗi tang thương và quá khứ hãi hùng thì cậu ta chỉ còn một mình trên cõi đời này. Tôi đồ là cậu ta chắc chưa vợ con gì, và rồi tôi nghĩ tới Anne Marie và hai đứa nhóc vừa ra ngoài tranh thủ làm mấy việc vặt chiều thứ Bảy, đi hái táo trong vườn ăn quả hoặc vuốt ve lũ thú nuôi trong sở thú hay ngồi nghe kể chuyện ở thư viện trong giờ đọc truyện, và tôi bỗng ngộ ra rằng chỉ có bốn người chúng tôi mà thôi, thế giới này chẳng cần phải rộng lớn quá mà làm gì. Tôi thấy nhớ gia đình nhỏ của mình, và những muốn nhảy phắt lên chiếc xe tải mini - nhà tôi có hai chiếc - rồi bon bon đến sở thú nuôi, duy chỉ có điều chiếc xe đã sắp cạn xăng còn tôi thì nào hay biết cái sở thú đó tọa lạc phương nào.

“Gì thì gì,” Thomas lên tiếng, đầu lắc lắc như để giữ bản thân ra khỏi cơn mộng mị, “đó là lý do vì sao tôi tới đây. Bác sĩ nói tôi nên tìm anh và yêu cầu một lời xin lỗi. Vì đã hại chết bố mẹ tôi.”

“Ồ vâng, tôi xin lỗi, tôi thành thực xin lỗi,” tôi đáp. “Và hết sức lấy làm tiếc.” Tôi vừa hối lỗi mà vừa thấy vui vì ít ra còn có thể làm được điều gì đó cho Thomas sau bấy nhiêu năm đằng đẵng. Đúng là chuyện hiếm có, được cho phép xin lỗi sau khi đã gây ra một tai ương quá khủng khiếp, vô phương cứu chữa. Cũng không khác gì việc Abel đội mồ trở dậy để cho anh trai Cain* cơ hội xin lỗi vì đã giết chết mình. “Ôi, tôi hết sức xin lỗi vì đã hại chết bố mẹ cậu,” tôi ăn năn tới mức quỳ mọp người xuống trong tư thế van lơn. “Tôi thành thực xin lỗi - điều kinh khủng ấy đã ảnh hưởng tới không biết bao nhiêu số phận, tôi chỉ ước sao nó chưa từng xảy ra.”

•

Theo Kinh Thánh, Abel và Cain là con của Adam với Eve. Cain đã giết chết em trai mình, Abel, sau khi Chúa thu nạp gia súc tế lễ của Abel nhưng lại khước từ nông sản của Cain.

Thomas cúi đầu xuống trong khi tôi sám hối. Lúc tôi đã xong xuôi, cậu ta vẫn cứ cúi nhìn, như thể đợi nghe thêm hoặc đang mải đánh giá lời tôi nói. Rốt cuộc cậu ta cũng ngẩng lên ném cho tôi một tia nhìn cay nghiệt. “Anh xin lỗi thế hử?” cậu ta vặc lại. “Thế là xong á?”

“Vâng,” tôi đáp, và rồi lại nói, “Xin lỗi cậu,” cho nó đủ câu.

“Đó là một lời xin lỗi quá sức tệ.” Cặp mắt Thomas lồi ra như muốn bung khỏi hốc mắt, hai nắm tay siết lại: cậu ta giận tới mức bốc hỏa, chẳng còn nghi ngờ gì nữa. Cậu ta giống hệt những người có người thân bị giết và được đối chất với hung thủ trong tòa án, có dịp nói với kẻ giết người những lời dồn nén bấy lâu, trong đầu đinh ninh rằng phải nói cho hết thì sau này họ mới có thể tiếp tục một cuộc sống bớt nặng nề, vân vân và vân vân, nhưng chỉ để nhận ra rằng những lời nói ấy chẳng có ý nghĩa gì và xét cho cùng thì đó cũng chẳng phải lời của họ, thế nên rốt cuộc họ lại trở nên tuyệt vọng và tan nát còn hơn cả lúc chưa nói câu nào. Nhìn Thomas hệt như thế đấy. “Anh chẳng có vẻ gì thật lòng,” cậu ta nói.

“Tôi có mà, tôi có mà,” tôi đáp, tôi ăn năn thật nhưng lại chẳng biết nói gì hơn để thuyết phục cậu ta, bởi rắc rối của việc xin lỗi chính là nằm ở đây: để chứng minh bạn chẳng hối lỗi tẹo nào thì dễ hơn nhiều so với chứng minh điều ngược lại.

“Anh là đồ con c*c,” cậu ta chửi.

“Ơ kìa, hãy khoan,” tôi đáp. “Việc gì phải thế.”

“Đồ con c*c khốn nạn,” Thomas dấn người lên trước, và trong phút chốc tôi cứ ngỡ cậu ta chuẩn bị nhảy xổ lên người mình, nhưng lại không phải vậy, có thể là vì cậu ta nhìn hoặc ngửi thấy lớp mồ hôi khô bết trên người tôi vì xén cỏ, hoặc vì tôi to con hơn cậu ta chắc cũng ngót nghét hai chục cân. Thomas nào có biết cậu ta hoàn toàn có thể tẩn cho tôi dừ người mà chẳng nhọc công: tôi cảm thấy cái tật bị động cố hữu đang quay lại với mình, và quả tim tôi đập thình thịch, Đánh tôi đi, đánh tôi đi, tôi đáng bị đánh lắm và sẽ không đánh trả đâu, nên cứ đánh đi. Nhưng Thomas làm sao nghe được tim tôi nói gì - một trong những lý do khiến tôi thấy nhẹ nhõm vì có một quả tim. Thay vào đó, cậu ta bước lui lại một bước, khuôn mặt cũng theo đó mà lui lại một bước, dần chuyển sang vẻ đăm chiêu nhưng vẫn đầy nộ khí.

“Tôi đang tự hỏi không biết có bao nhiêu người hàng xóm quanh đây biết rằng anh là một kẻ sát nhân và một tên hỏa tặc,” cậu ta nói. “Liệu bạn bè anh có hay biết. Đồng nghiệp của anh nữa…”

“Ừ thì…” tôi ngần ngừ.

“Tôi cược rằng ngay cả với gia đình anh anh cũng giấu tiệt chuyện này,” khi cậu ta thốt lên những lời này, quang cảnh chung quanh tôi bỗng hóa mờ mịt như bị phủ một lớp khí nóng rừng rực, khiến tôi không còn nhận ra nó, cái thế giới này, cũng như không còn dám chắc rằng nó là của tôi.

“Tôi biết anh chẳng ăn năn gì việc đã giết bố mẹ tôi.” Thomas tiếp lời. “Nhưng cứ đợi đấy.”

Nói đoạn cậu ta quay người, sải bước dọc lối đi, chui vào con Jeep đen đậu ở vỉa hè rồi phóng đi mất dạng. Khi cậu ta đã khuất hẳn, tim tôi mới dần dần đập chậm lại, đầu tôi mới dần dần quang đãng và tai tôi mới dần dần nghe thấy tiếng hàng xóm xén cỏ rì rì. Tôi biết rằng không ai nhìn thấy Thomas cả, ngay cả có thấy thì họ cũng chẳng nghi ngờ hoặc quan tâm làm gì. Mới tuần trước, bà vợ đã ly thân của ông hàng xóm ở đối diện con phố đã không ngừng đập cửa nhà chồng cũ lúc ba giờ sáng, miệng bai bải quát tháo và dọa nạt sẽ cắt béng của quý của ông ta bằng cây bảo kiếm của ông nội từ thời Nội chiến, và ông ta đã gọi cảnh sát đến bắt bà ta, tạo nên những tiếng huyên náo om sòm, nhưng lại đủ xa xôi để làm chúng tôi tưởng nhà ai để ti vi to tiếng, đến sáng hôm sau đọc báo mới hay sự tình. Khẩu hiệu bất thành văn ở khu Camelot này là “Đèn nhà ai nhà nấy rạng”, miễn là không cởi trần đi loăng quăng. Lúc này khi Thomas đã đi khỏi, khung cảnh lại trở về như một ngày thứ Bảy bình dị ở Camelot. Như thể những gì mới xảy ra chưa từng xảy ra vậy.

Nhưng không phải vậy. Quá khứ một khi đã dội lại thì sẽ cứ tiếp tục ùa về, không chỉ một phần mà toàn bộ ký ức: cái đám đông bị quên lãng trong đời bạn sẽ bung ra khỏi căn phòng trưng bày để sấn sổ đuổi theo bạn, và trốn chạy sẽ chẳng ích gì, rồi chúng cũng sẽ tìm ra bạn; bởi đó là đám đông của bạn, nên chúng chẳng truy tìm ai khác ngoài bạn cả.

Phải ba giờ chiều Anne Marie và hai đứa nhóc mới về nhà, và bây giờ mới là hai giờ. Vậy là tôi sẽ có đủ thời gian để cuốc bộ một lúc lâu, gom góp dũng khí để tiết lộ sự thật về quá khứ cho gia đình biết. Tôi hiểu rằng đây là việc tôi cuối cùng cũng phải làm: phơi bày sự thật. Và do đâu mà tôi lại thấu hiểu được điều này?

3

Là nhờ mẹ tôi đấy: bà có khiếu kể chuyện, và những câu chuyện bà kể trong thời gian bố tôi bỏ đi lúc nào cũng xoay quanh Dinh thự Emily Dickinson. Thí dụ hồi tôi lên tám, bà kể cho tôi nghe một câu chuyện về hai cô bé cậu bé vừa khéo trạc tuổi tôi lúc bấy giờ. Hai cô cậu ấy thường nắm tay nhau chạy nhảy tung tăng, luôn miệng ném cho nhau những câu châm chích mỉa mai học được từ phim ảnh, truyền hình hay đám bạn cùng trang lứa, mà bọn này chắc cũng chẳng học từ nguồn nào khác, chỉ khác cái là đã biến báo đi để thành của mình.

Cả hai đều là những đứa bé ngoan: chúng đến chơi nhà nhau sau giờ tan học, vào cuối tuần hay những ngày nghỉ lễ; tặng thiệp cho nhau vào dịp sinh nhật và nấu cháo điện thoại hàng tiếng đồng hồ. Rồi một ngày nọ khi hai đứa đi ngang qua Dinh thự Emily Dickinson và thấy thật lạ là cửa sau đang mở toang, chúng quyết định bước vào dò la. Nhưng ngay khi chúng vừa đưa chân qua bậc thềm thì, mẹ tôi kể, hai cánh cửa đột nhiên đóng sầm lại sau lưng và cả tòa nhà rung rền như cái máy nén rác quá khổ đang hồi khởi động. Người ta nghe thấy tiếng gào thét bên trong ngôi nhà, tuy nhỏ mà rõ, và khi mẹ kể xong câu chuyện thì tôi buông một hơi thở dài, nhăn nhó kêu ca: “Sao lại chẳng công bằng gì thế.” Và mẹ tôi sẽ gật đầu đáp: “Dinh thự Emily Dickinson giống như lỗ cuối cùng trên một sân golf mini vậy. Còn hai đứa bé là quả bóng golf, chúng lọt thỏm vào đó, để rồi ngôi nhà lại tiếp tục chờ đợi người kế tiếp.” Quả là một phép so sánh tai hại, vì quãng thời gian đó mẹ và tôi vẫn thường hay chơi trên sân golf mini cùng nhau.

Câu chuyện mẹ kể là như thế đấy (tôi quên chưa nói thêm là nó chẳng bao giờ làm hai mẹ con tôi vui lên được chút nào), nhưng giờ thì sắp đến lượt tôi kể câu chuyện của mình, và đó là câu chuyện có thật. Tôi sẽ nói thật cho Anne Marie và các con nghe về chuyện của mình và Dinh thự Emily Dickinson, việc tôi đã đốt trụi thùi lụi nó và giết mất hai vợ chồng tội nghiệp nhà Coleman thế nào. Tôi đã gian dối một thời gian quá dài. Giờ đây khi Thomas Coleman đã ló mặt ra và dọa sẽ khều cái kim trong bọc thì tôi hiểu rằng mình phải kể với gia đình sự thật này khi nó còn có cơ hội cứu vãn tôi và khi tôi tạm có khả năng kiểm soát nó. Mà biết đâu đấy, có khi sự thật lại làm tôi hạnh phúc hơn thì sao. Đã chẳng có lần một tay phân tích trái phiếu bảo một tay khác khi cả đám đang công não viết hồi ký: “Có gì kể nấy đê ông tướng ơi,” (họ nói năng theo kiểu đó đấy: như là những tay lướt sóng bận vest hiệu Brooks Brothers). “Cho nó nhẹ người.” Nghe như thể tất cả chỉ là chuyện nhân quả, khiến cho tôi, một nhà đóng gói học, hoàn toàn hiểu và thấm thía. Nhưng tôi cũng biết việc này chẳng dễ dàng gì. Khi tôi cuốc bộ ra khỏi Camelot, dọc theo quốc lộ 116, và lượn vòng vòng quanh bãi đậu xe ngoài siêu thị đồ làm vườn (lẽ ra tôi có thể đi dọc vỉa hè quốc lộ 116 hoặc trong khu Camelot, nhưng làm gì có vỉa hè mà đi), và mường tượng ra khuôn mặt hai thiên thần nhỏ khi bố của chúng cố gắng giải thích mình là một kẻ sát nhân và một tên hỏa tặc, chưa kể còn là một gã dối trá trường kỳ, tôi phần nào bị lung lay. Nhưng sẽ ổn thôi, vì tôi biết mình sắp làm một việc đúng đắn, và tôi đang có thừa quyết tâm đây, nên bớt đi một chút cũng chẳng hại gì.

Thế rồi tôi quay gót trở về Camelot, bước lên lối vào nhà, và đánh mất thêm một ít quyết tâm nữa. Chiếc xe tải mini của Anne Marie đã đậu ở đấy tự bao giờ. Cũng giống như Camelot, căn nhà, lũ trẻ và bản thân Anne Marie, chiếc xe được chăm sóc rất cẩn thận và tôi yêu nó, yêu gia đình, yêu căn nhà quá đỗi, tôi cảm thấy tình yêu ấy trong người lớn dần lớn dần, thấy trái tim trong ngực như muốn nở to lên, to nữa lên cho tới khi căng phồng yêu thương đến mức nổ tung tóe vương vãi khắp nơi khiến tôi lìa đời luôn mà chẳng phải bận tâm gì nữa. Tôi lượn vòng ra sau nhà theo lối cửa hậu, bước vào bếp, nơi lát những viên gạch nung lấp lóa nắng. Tôi chẳng hiểu gạch nung là cái thứ gạch gì, chỉ biết nó có liên hệ gì đó tới những người da đỏ và đất sét, đất nện, mà mấy thứ đó dường như chả có liên quan gì đến cái thứ được lát trên nền bếp nhà tôi đây. Mặt sàn này và tên gọi của nó thật bí ẩn, không thể giải nghĩa được, có khác nào tình yêu đâu, và con tim tôi cứ phồng to lên, thách thức sự chịu đựng của những vách ngăn. Tôi quỳ xuống hôn lên sàn bếp, đặt môi lên nền gạch lạnh mát. Mày là của tao. Đó là ý nghĩ tôi dành cho cái sàn gạch. Mày là của tao, và tao yêu mày lắm. Nhưng liệu cái sàn có còn yêu lại tôi không sau khi tôi kể cho nó nghe về sự thật đời mình? Chỉ nghĩ đến đó môi tôi đã có thể cảm nhận thấy lớp gạch đang co lại để né khỏi mình. Liệu gia đình tôi có giống thế không? Làm sao có thể khác được? Ôi, tôi lo sợ, không chỉ một thứ, mà tất cả mọi thứ, dù chưa tới một phút trước đây tôi còn tràn trề lòng dũng cảm và quyết tâm. Ngay cả lớp gạch sàn cũng còn làm tôi sợ và muốn cao chạy xa bay trước khi bị nó hoàn toàn cạch mặt. Tôi lau xong vết môi hôn trên sàn và chống gối đứng dậy thì cũng là lúc Katherine con gái tôi bước vào bếp.

Katherine nay đã tám tuổi rồi, cao gầy khẳng khiu giống hệt mẹ nó hồi xưa - kiểu con gái chẳng mặc gì ngoài quần yếm trong suốt thời gian du hành từ vóc dáng lộc ngộc như con trai sang vẻ yêu kiều đầy nữ tính. Con bé đã học từ mấy chương trình truyền hình hoặc đám bạn cái cách chào hỏi người ta không theo lối thông thường, “Hế nô,” con bé đang nói với tôi trong bếp lúc này đây, và tôi muốn đáp lại: Ôi, cục cưng, con gái rượu đầu lòng, bố sắp nói với con điều này, chắc con sẽ ghét bố lắm, nhưng ngay cả nếu có ghét thì ít nhất con cũng hứa với bố là đừng bao giờ chào “Hế nô” như thế nữa nhé? Nhưng thay vì vậy thì tôi lại hỏi, “Mẹ đâu rồi con?”

“Mẹ ở trên gác tập thể dục.” Vào giờ này hằng ngày Anne Marie vẫn thường leo lên phòng ngủ trên tầng, bận đồ thể thao, những mảng vải trơn bóng thít lấy những mảng da trắng, tóc búi cao, nhân trung lấm tấm mồ hôi, vừa xem ti vi vừa guồng cật lực chiếc xe đạp cố định. Đôi khi tôi tự hỏi nếu nàng cứ guồng mãnh liệt thế kia thì chiếc xe còn cố định được thêm bao lâu nữa. Tim tôi nhói buồn khi nghĩ tới cảnh phải vén mở cho nàng biết về con người thật của mình; và rồi, bởi tôi không phải là kẻ e ngại những câu hỏi lớn, tôi băn khoăn không biết liệu nàng có hạnh phúc hơn khi lấy một người khác hay không, một người không đầu lừa như tôi. Trong quan hệ của chúng tôi có không ít lần tôi thể hiện cái sự đầu lừa ấy. Chẳng hạn như lần chúng tôi ăn tối với vợ chồng cậu đồng nghiệp, lan man thế nào lại tán sang chuyện người Do Thái, hoặc ít nhất là về tôn giáo của người Do Thái, và Anne Marie hỏi cô vợ (vốn mang quốc tịch Mỹ) xem cô ta có phải người Do Thái không, cô ta đáp không phải, rồi tôi quay sang bảo cậu đồng nghiệp: “Tôi thì biết chắc cậu không phải người Do Thái.” Tôi nói vậy vì tôi biết cậu ta là người Đức, đến từ nước Đức - tên cậu ta là Hans - nhưng nói vậy thì chẳng khác nào ngầm ám chỉ rằng vì cậu ta là người Đức, chắc hẳn cậu ta phải là một tên Phát xít: sau này Anne Marie đã phân tích như thế. Và tôi thanh minh với nàng rằng tôi nào có ngụ ý đó, nhưng rõ ràng hai vị khách đã hiểu theo hướng Anne Marie nói: họ giục nhau cáo từ, ngay cả khi món tráng miệng còn chưa bưng lên. Sau khi họ đi khỏi, Anne Marie nổi đóa với tôi - nổi đóa, người anh họ cáu bẳn của sự cam chịu, thứ cảm xúc nàng thường xuyên cảm nhận thấy khi ở bên tôi. Tôi bèn xin lỗi nàng. Nhưng tội của tôi cũng có to đâu: sau này tôi phát hiện ra cậu chàng đó đúng là chẳng phải người Do Thái!

Nhưng chắc đó không phải là điểm mấu chốt ở đây. Anne Marie có hạnh phúc không? Tôi đã bao giờ làm cho nàng thấy hạnh phúc chưa? Hay là chỉ toàn làm nàng bận bịu: vừa chạy theo bọn trẻ như cờ lông công, vừa đi làm, vừa nai lưng làm hết những việc nhà mà tôi chẳng mó tay vào - nghĩa là (trừ việc xén cỏ và vài buổi tối xem ti vi với lũ trẻ) tất tần tật mọi thứ - kể cả việc dọn dẹp những điều tôi lỡ tay gây ra, nhiều đến mức nàng chẳng còn tin được liệu chúng có phải là sự lỡ tay hay không nữa? Tôi chỉ là một trong những thứ khiến nàng bận bịu, ừ thì, nói đúng ra là tôi và cái xe đạp cố định. Gần đây nàng có vẻ ít phiền não và khóc lóc hơn trước, liệu đó là vì nàng hạnh phúc hay vì nàng bận bịu? Tôi khiến nàng hạnh phúc hay chỉ đơn thuần quá bận bịu? Mà hai cái đó có gì khác nhau không?

“Trái đất gọi bố,” Katherine nhắc. Con bé đã đủ cao để với tay lên cốc đầu tôi, như thể kiểm tra xem hồn tôi đã nhập về chưa, và nó vừa làm thế, với tay lên cốc vào trán tôi, nhẹ nhàng thôi, gần như không đau và chỉ thoắt một giây. “Bố có ở đó không?”

“Có,” tôi đáp. “Em con đang làm gì?”

“Nó đang ở trên phòng xem ti vi ấy.”

Tôi có thể vẽ ra cái cảnh Christian đang dán mắt vào chiếc ti vi (mỗi thành viên trong gia đình tôi đều có một chiếc trong phòng mình, cộng thêm một cái ở dưới nhà, và một cái đặt dưới tầng hầm - với cả đống màn hình như thế này, chúng tôi chẳng khác gì những kẻ điều khiển một điệp vụ mật). Khi Christian phóng trên chiếc xe scooter, thằng bé thường kêu lên những tiếng kêu thích thú như hồi nó còn bé xíu, tựa như là tiếng “Wheeee.” Còn khi chăm chú vào ti vi thì trông thằng bé như đang bối rối và tức giận với những thứ xảy ra trên màn hình, nhìn hệt một đứa đần độn hung tợn. Tôi chỉ ước sao thằng bé đang chơi xe scooter, chơi trong nhà cũng được, điều chúng tôi bình thường vốn không cho phép, để giờ tôi có thể mường tượng cảnh thằng bé đang chơi trò đó thay vì ngồi đần độn và câm lặng trước màn hình ti vi. Tôi cũng ước giá mình có thể để lại cho Christian và Katherine một thứ gì đó để nhớ về bố chúng. Đó là một mong ước của mọi phụ huynh, tôi biết vậy. Mẹ tôi chẳng hạn, trong quãng thời gian vắng chồng, bà đã kể tôi nghe mấy câu chuyện về Dinh thự Emily Dickinson để tôi còn có một cái gì đó, ngoài một người cha biệt tích. Và đến giờ tôi vẫn còn có chúng; tôi đã giữ chúng suốt bấy lâu nay, trong đầu mình, vì đó là những câu chuyện quá là hấp dẫn.

Những câu chuyện mẹ kể xoay quanh Dinh thự Emily Dickinson bao giờ cũng kết thúc với những hơi thở cuối đời của nạn nhân, những đứa trẻ mất tích và bị chìm vào quên lãng, những thi thể người, lớn nhỏ mới cũ đủ cả, rơi lả tả xuống một kẽ nứt cô quạnh nghiệt ngã. Năm tôi chín tuổi, mẹ bắt đầu kể một loạt những câu chuyện, ngày một dài và kinh dị, về những gã lạ mặt lai vãng tới thị trấn: toàn những kẻ có quá khứ mờ ám, lưng giắt một mớ tiền án tiền sự, quần bò bạc thếch, miệng phì phèo Marlboro, hoặc vẫy xe xin đi nhờ hoặc rong ruổi trên xe buýt để vào thị trấn hòng kiếm một chỗ đặt lưng, một công việc vài xu đút túi, cóc cần biết bầu cử hay thuế má là gì. Đám người này có coi Dinh thự Emily Dickinson ra cóc khô gì ngoài một nơi tạm trú qua đêm: chẳng qua đó cũng chỉ là một ngôi nhà to cộ, bụi bặm, ổ khóa thì lỏng lẻo và chỉ ban ngày mới có bóng người. Những gã này đột nhập vào căn nhà một cách dễ dàng, nhưng chính vì vậy mới khiến sự mất tích sau đó (theo như những câu chuyện của mẹ thì người ta chỉ có thể loáng thoáng nghe thấy những tiếng rú của họ khi bị ngôi nhà địa ngục cựa mình răng rắc nuốt trọn) trở nên đáng sợ hơn gấp bội: bởi đám người này đã trải nghiệm và sống sót qua biết bao điều kinh hoàng ngoài đời, nhưng lại không sao thoát khỏi bóng tối của ngôi dinh thự này. Nó vừa rùng rợn, vừa cuốn hút như thế đấy, mà nó lại còn tọa lạc lù lù ngay đầu phố mới sợ chứ. Trong khi đó bố tôi, cả đời không đụng đến điếu thuốc, bận quần kaki thay vì quần bò mốc, chưa từng biết rắc rối là gì: ông hẳn sẽ không thể nào sống sót mà quay trở về Amherst và Dinh thự Emily Dickinson; ông sẽ bị cuộc đời nuốt chửng trước khi đặt chân về tới nhà. Khi tôi nói rằng tôi thấy lo lắng cho những kẻ du đãng trong câu chuyện của mẹ, thì thực ra là tôi đang lo cho bố của mình, người hẳn đang cô quạnh ở thế giới bên ngoài rặt những hung hiểm tàn nghiệt, tôi đã tin như vậy. Những câu chuyện về Dinh thự Emily Dickinson của mẹ chẳng qua chính là nói về bố tôi, vì vậy nên tôi mới nghĩ ngợi về nó (Dinh thự Emily Dickinson ấy) và bố mẹ tôi nhiều đến như vậy - hồi đó và cả bây giờ nữa.

Nhưng thế đủ rồi. Còn hằng hà sa số những câu chuyện khác, những món quà mẹ đã tặng tôi, và hãy xem chúng đã dẫn tôi đến bến bờ nào - đó mới là vấn đề. Tôi không hề muốn để lại cho hai đứa nhóc tì của mình một thứ tương tự như vậy; nhưng đồng thời tôi chợt nhận ra rằng mình cũng chẳng muốn cho chúng biết sự thật, một hành động nguy hiểm và có thể sẽ làm tổn thương cả gia đình nhỏ này và chẳng giúp được ai sất. Trong lúc tôi đang vơ vẩn nghĩ xem nên tặng chúng món quà gì an toàn hơn, thì bé Katherine đã mở tủ lạnh, thò tay vào móc ra một chiếc cốc xốp cỡ lớn rồi đưa lên miệng mút chùn chụt chiếc ống hút cắm trên miệng cốc.

“Con uống gì đấy?”

“Sinh tố,” con bé đáp.

“Có giống sữa lắc không?”

“Không,” con bé đáp.

“Thế sinh tố với sữa lắc khác nhau thế nào?” tôi hỏi.

Con bé đắn đo trong giây lát: “Sinh tố thì không bị lắc.”

“Giỏi,” tôi khen, khen thành thực. Tôi vốn định về nhà để kể cho gia đình nghe về sự thật của mình, nhưng thay vào đó lại cho con gái mình một cuộc trò chuyện lý thú về sinh tố, một thứ con bé sẽ chẳng đời nào nhớ, và có lẽ đây là điều tốt nhất ta có thể để lại cho con cái mình: chẳng để lại cái gì cả. “Tốt lắm,” tôi khen thêm lần nữa.

“Cái gì tốt?” Anne Marie bước vào bếp sau lưng tôi. Tôi quay lại nhìn nàng. Tóc nàng ướt sũng; rõ là mới tắm xong. Buồn cười lắm nhé: nàng chẳng bao giờ chịu sấy tóc cho khô, dù mái tóc nàng dày và dài như cuộn thừng, đến công chúa Rapunzel chắc cũng phải ghen tị, nhưng nàng chưa từng mua cái máy sấy tóc nào bao giờ, ấy thế mà vẫn làm khô tóc được mớỉ lạ. Khi rỗi việc, tôi vẫn thường nghĩ, bên trong mái tóc nàng hẳn phải có những sợi dây xoắn gia nhiệt, và chỉ cần nhìn nàng cũng đủ khiến tôi cảm thấy những sợi dây xoắn gia nhiệt bên trong mình tỏa hơi ngùn ngụt, ngọn lửa phừng phừng liếm từ hai chân lên chỗ kín, qua ngực rồi lên khuôn mặt tôi. Tôi phải cưỡng lại cái thôi thúc muốn nhảy vào ngấu nghiến nàng ngay tại đây trong tình ái và đam mê. Điều này tôi đã từng làm một lần, trong một tiệm giày ở trung tâm mua sắm Thung lũng Tiên Phong, khi Anne Marie đang ướm thử một đôi bốt đen cao lút gối, xoay người bên này bên nọ như một cô người mẫu mà nàng hoàn toàn có thể trở thành nếu muốn, và lửa dục trong tôi đã cháy bừng đến mức tôi chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài việc đâm bổ vào nàng. Và tôi đã làm y hệt như thế, xô dạt đống thùng đựng đồ và kệ trưng bày và các thượng khách khác trong quầy. Sau khi phải dọn dẹp đống bừa bãi, xin lỗi chủ tiệm và nhận mua đôi bốt, Anne Marie đã buộc tôi phải hứa sẽ tuyệt đối không bao giờ được lặp lại chuyện đó nữa. Thế nên lúc này tôi đành đáp: “Sinh tố.”

“Sinh tố gì cơ?”

“Katherine đang uống thứ đó. Hai bố con anh vừa mới tán dóc xem sinh tố với sữa lắc thì khác nhau thế nào.” Anne Marie nhìn tôi đầy khó hiểu như thể tôi vừa nói một thứ ngoại ngữ tôi chưa từng được học vậy. Nên tôi bèn giải thích. “Hai thứ khác nhau mà.”

“Hôm nay thế nào anh?” Anne Marie hỏi. “Ở nhà có gì lạ không?”

Đương nhiên đây là thời khắc để tôi kể nàng nghe cái sự thật lúc này đang án ngữ trước mặt tôi như thể là một thành viên của gia đình. Tôi lại nhớ tới đám phân tích trái phiếu, nhớ tới những trang hồi ký của họ bay lật phật như cao su dẻo: Có gì kể nấy, có gì kể nấy đê; như thế sẽ làm ta cảm thấy tốt hơn, ông tướng ạ. Tôi hoàn toàn có khả năng làm việc này chứ, phải không nào? Tôi sẽ kể Anne Marie nghe về vụ hỏa hoạn ở Dinh thự Emily Dickinson và gia đình Coleman và quãng đời tù tội của mình; tôi sẽ kể nàng nghe về bố mẹ tôi, rằng tôi đã làm họ đau đớn, và rồi vì thế họ đã gửi tôi đi học đại học; tôi sẽ kể nàng nghe về cuộc viếng thăm vừa mới đây thôi của Thomas Coleman. Tôi sẽ cho nàng biết rằng những lời lừa dối trước đây chẳng qua đều là do tôi yêu nàng quá và sợ mất nàng đấy thôi, và giờ đây tôi kể sự thật cho nàng cũng chính vì nỗi sợ đó, và xin nàng làm ơn làm phúc hãy tha lỗi cho tôi, tôi sẽ không bao giờ hở thêm một lời dối trá nào nữa.

Và rồi rốt cuộc thì tôi đã nói gì với nàng? Thêm một lời dối trá nữa. Bởi vì khi bạn là một kẻ dối trá thì bạn luôn làm như vậy: bạn nói dối, rồi nói dối thêm nữa, và sau một chặp thì bạn chỉ hy vọng là những lời dối gian sẽ ít đau đớn hơn sự thật, hoặc ít ra thì đây là lời nói dối bạn tự nói với bản thân.

“Chẳng có gì lạ,” tôi đáp. Và rồi, trước khi nàng kịp hỏi tôi thêm câu nào để tôi lại phải trí trá đáp lại, tôi bèn thốt ra một câu hoàn toàn chân thật: “Anh yêu em nhiều lắm, Anne Marie ạ. Em có biết không cưng?”

Nàng mỉm cười, áp bàn tay lên má tôi, cử chỉ âu yếm yêu thích của nàng, và đáp: “Em biết rõ mà. Em biết mà.”

“Anh đói ngấu rồi,” tôi nói. “Mình nấu bữa tối đi thôi.” Thế là chúng tôi lăn vào bếp: Katherine tách cây xà lách, rửa bằng vòi rửa rồi cho vào rổ quay rau, con bé mắm môi mắm lợi ấn tay thật lực, mỏi tay này thì chuyển tay khác; tôi thì dọn bàn ăn, sắp đặt dao nĩa đĩa thìa theo thứ tự mà tôi cho là đúng; còn Anne Marie mới là người đóng vai chủ đạo, tôi không nhớ cụ thể bữa tối hôm đó gồm những gì nhưng chắc chắn là có đầy đủ những nhóm thức ăn quan trọng nhất. Christian đi xuống, vẫn còn lờ đờ vì xem ti vi, và cũng cố làm tròn bổn phận của mình, tức là ngồi im trên ghế và không làm phiền đến ai.

Khi chúng tôi bận nấu nướng, căn bếp đầy ắp những câu chuyện thường nhật: Anne Marie nói về câu lạc bộ sách nàng mới tham gia, Katherine khoe mình đang là ngôi sao trong đội bóng đá nữ, Christian kể lại bộ phim hoạt hình thằng bé vừa xem nhưng chỉ hiểu lõm bõm. Còn tôi, chẳng mở được mấy lời, chủ yếu là vì bị phân tâm bởi giọng nói oang oang ấy, Còn gì nữa? Còn gì nữa? Đã rất nhiều năm rồi nó mới quay trở lại, mà tôi cũng không hiểu vì sao nó lại xuất hiện. Tôi đã đạt được những gì mình muốn, chính là những gì đang hiện diện cùng tôi trong căn phòng này và bao gồm cả căn phòng nữa. Có lẽ nào ta nghe thấy giọng nói đó không phải vì ta còn muốn gì khác nữa, mà là vì ta sợ mất những thứ ta đang có? Giọng nói đó vang to đến mức tôi phải đập tay vào thái dương hòng xua nó đi, làm nhóc Christian nhìn thấy và bắt chước, nhưng lại làm quá tay, nên thằng bé bắt đầu mếu máo khiến tôi phải dỗ dành, nhưng ít ra làm vậy cũng giúp tôi tạm thời gạt được giọng nói kia qua một bên.

Cuối cùng cả nhà cũng ngồi vào bàn ăn. Sau một ngày đầy sóng gió, việc cả nhà vẫn còn quây quần được quanh bàn ăn đối với tôi chẳng khác gì một phép mầu. Mà phép mầu thì phải được phúc đáp bằng những lời cầu nguyện, hồi học đại học tôi được dạy thế, duy chỉ có điều tôi chẳng thuộc lời cầu nguyện nào cả, những lời hiếm hoi mấy xơ bắt chúng tôi học giờ đã bay biến đi đâu mất. Vậy nên tôi chỉ đơn giản nói thế này: “Tôi là nguời chồng, người cha may mắn nhất trên thế gian này.” Mà đúng là như vậy; vận may đã đi theo tôi suốt mười năm trời, và nó sẽ nán lại với tôi thêm bốn ngày nữa trước khi mất tích và tôi sẽ làm một điều không nên chút nào.

4

Tôi đi công tác xa nhà. Các sếp cắt cử tôi đi Cincinnati để chào hàng một loại hộp đựng xúc xích mang tính đột phá cho ban lãnh đạo tập đoàn thức ăn đóng hộp Kahn’s. Tôi rời nhà tổng cộng ba mươi sáu tiếng đồng hồ và mọi thứ đều ổn thỏa (vì khuôn sản phẩm đã tuyệt sẵn nên chẳng cần thuyết phục gì nhiều). Vấn đề duy nhất là sau khi hạ cánh xuống sân bay, lấy xe ra khỏi bãi đậu dài ngày và lái về Amherst, tôi đã dừng lại cách nhà hai dặm để đổ xăng và để quên chìa khóa trong xe. Tôi không muốn thuê người mở khóa nên đành điện cho Anne Marie lái xe tới đưa tôi chiếc chìa sơ cua.

Anne Marie nhấc điện thoại. Đó là một chiều thứ Tư, vào khoảng bốn giờ. Nàng thường hút một điếu thuốc vào buổi sáng, một điếu trước bữa tối, còn điếu thứ ba thì trước giờ đi ngủ, và lúc này chắc hẳn nàng vừa hút xong một điếu nên giọng nàng nghe như tiếng xinh xịch của xe lửa từ xa vọng lại, một điệu khàn khàn dễ thương rót vào tai qua đường truyền khiến tôi thấy thật hạnh phúc và lạc quan khi nghe nàng nói hai tiếng: “A lô?”

“Này, Anne Marie cưng ơi,” tôi nói, “anh Sam đây.”

“Sam,” nàng hỏi, “anh đang tòm tem phải không?” Câu hỏi này như một gáo nước lạnh dội vào óc tôi. Ôi, niềm hân hoan có thể chuyển sang nỗi hãi hùng thật nhanh đến mức quả là một phép mầu khi ta không bị bong gân hay trật khớp bởi sự bất thình lình. Tôi đã định nói, Không, đương nhiên là không rồi, em nghĩ vớ vẩn gì thế, nhưng chợt nhận ra rằng việc mình giấu Anne Marie chuyện đốt Dinh thự Emily Dickinson hay chuyện về Thomas Coleman và bố mẹ anh ta thì cũng chẳng khác nào là tôi đang quan hệ lăng nhăng rồi, một mối quan hệ với sự phản bội và tội lỗi, thay vì với một người đàn bà và chuyện chăn gối. Vâng, tôi đang ở vào một tình trạng tồi tệ, đầu óc thì mụ mị, thế nên chẳng có gì khó hiểu khi tôi đã ngập ngừng không đáp lại câu hỏi của Anne Marie trong vài giây, mà có thể là tận nửa phút, khiến nàng phải thốt lên: “Thôi đúng rồi, đúng là anh đang tòm tem rồi!”

“Ờ,” tôi đáp, và đây đúng là một hành động đầu lừa. Tôi định bụng kêu lên “Ớ?” nhưng chẳng hiểu sao lại thốt ra “Ờ”, nghe cứ như một lời khẳng định, một lời thú nhận, bởi lúc này Anne Marie bắt đầu gào khóc to hơn nữa.

“Không, không,” tôi chợt tỉnh, vội vàng thanh mình. “Đương nhiên là anh không tòm tem rồi. Sao em nghĩ vớ vẩn thế?”

“Thì, thứ nhất,” nàng đáp, “anh đi công tác xa nhà.”

“Ừ,” tôi đáp, “thì đúng thế mà. Anh chẳng nói thế với em là gì. Em đã biết đấy thôi.”

“Sam này,” nàng cao giọng nói với vẻ đạo đức kẻ cả mà người ta thường dùng khi đủ quá hiểu người còn lại. “Tôi nghĩ nát óc từ lúc anh ra đi. Cả đời anh chưa từng một lần đi công tác ra khỏi cái thị trấn này.”

Điều này không hẳn đúng. Khi mới đầu quân vào Công ty Đóng gói Tiên phong, tôi đã từng được cử đi giới thiệu sản phẩm, một loại lọ siêu chịu lực đựng xốt mayonnaise, và đã có một màn trình diễn náo nhiệt tơi bời, hết ném cái lọ từ các nơi cao thấp khác nhau lại đập mạnh cho nó nẩy trên sàn xi măng và mặt đường, mải mê đến quá nửa ngày làm cho những vị khách tương lai người ngợm uể oải, mắt thâm quầng và chẳng buồn ký cái đơn đặt hàng nào sất. Từ đó trở đi các sếp ở công ty luôn cắt cử những nhân viên khác đi vi vu khắp quả đất để chào hàng và dự hội nghị, duy có thằng tôi là luôn ở nhà trấn giữ công ty. Thế nên trong cái án ngoại tình này Anne Marie về mặt từ ngữ thì sai nhưng về tinh thần thì trúng phóc, và càng nghĩ tôi càng thấy toàn bộ câu chuyện có thật này của mình nghe chẳng khác gì một vụ trí trá. Nhưng tôi vẫn ngoan cố.

“Nhưng đúng thế mà, đúng là như thế mà,” tôi bắt đầu kể nàng nghe về mẫu hộp đựng xúc xích tôi đã thiết kế, rằng khả năng bảo quản thịt của nó khác hẳn những thứ trên thị trường, nhưng Anne Marie cắt ngang: “Anh nói dối. Tôi không tin được anh.”

“Anne Marie,” tôi thanh minh, “cục cưng ơi em nhầm rồi. Tất cả chuyện này chỉ là hiểu lầm thôi em à. Anh yêu em nhiều lắm lắm.”

“Anh thôi ngay đi,” nàng cự. “Gã đó bảo tôi rằng anh sẽ lải nhải y hệt như thế.”

“Gượm đã,” tôi hỏi. “Ai cơ? Gã nào nói là anh sẽ lải nhải vậy?”

“Cái gã có vợ đang hú hí với anh ấy. Gã nói rằng anh sẽ kêu chuyện này chẳng qua chỉ là hiểu lầm thôi. Đấy là lý do thứ hai làm cho tôi biết anh đang nhăng nhít. Vì gã đã nói cho tôi nghe.”

“Gã đó là gã nào thế?” Tôi mừng thầm vì giờ đã có một gã dối trá khác để chĩa mũi dùi. “Tên gã là gì?”

“Chẳng việc gì tôi phải hạ mình trả lời câu hỏi đấy cả. Anh lại chẳng biết thừa rồi còn hỏi.”

“Không, anh có biết gì đâu,” tôi cãi. “Gã ấy tên là gì? Nói cho anh đi mà. Xin em đấy.”

Có thể vì giọng tôi toát lên vẻ thành khẩn; ý tôi là, tôi thành khẩn thật, nhưng hình như Anne Marie cũng cảm thấy được điều đó từ tôi. Vì qua điện thoại giọng ta đâu còn ra cái hồn gì nữa, đúng là đồ máy móc quỷ quái, và tôi sẽ ngừng dùng nó ngay, ai cũng thế thôi, một khi không còn khoảng cách ngút ngàn giữa ta và người cần trò chuyện. Nhưng dù vậy, việc giọng tôi toát lên vẻ thành khẩn vẫn không phải là bất khả thi. Hoặc cũng có thể Anne Marie đang níu kéo chút tia hy vọng, rằng tôi không phải là kẻ lăng nhăng và dối trá như nàng đang nghĩ. Thế nên nàng mới tiết lộ tên của gã phá bĩnh, như thể tôi chẳng biết gã là ai. Nhưng hóa ra tôi lại biết quá đi chứ.

“Thomas,” nàng dịu giọng lại. “Thomas Coleman.”

“Ôi không. Chết tiệt,” tôi thốt lên. Rõ ràng đây không phải là những lời sẽ thuyết phục được Anne Marie rằng tôi vô tội.

“Biết ngay mà,” giọng nàng đanh trở lại, cũng giống như khi bạn đã khóc khô cả nước mắt rồi phát hiện ra lý do mình khóc thật xác đáng.

“Gã nói dối đấy,” tôi phân trần. “Em đừng có tin lời nào gã nói.”

“Gã nói rằng anh sẽ nói câu đó với em, và kêu em cứ hỏi anh vì sao gã lại nói dối.”

Ôi, đau đớn thay! Thomas đã vượt mặt tôi rồi, thế có điên không! Thật đau khổ khi phát hiện ra ta ngu hơn kẻ khác. Nhưng nói đi thì phải nói lại, trên đời kiểu gì chả có kẻ láu hơn ta; ta cứ nghĩ rằng ta chắc sẽ lăn ra chết vì nỗi đau liên miên do bộ óc kém cỏi gây ra, chỉ có điều ta thường quá ngốc để cảm nhận được là mình kém cỏi. Vâng, tôi biết Thomas Coleman khôn hơn tôi, và giờ thì vợ tôi cũng biết điều này.

“Biết ngay mà,” Anne Marie nhai lại. “Gã còn nói rằng anh sẽ kêu là toàn bộ mớ bòng bòng với vợ gã chỉ là một sự lỡ tay, rằng anh sẽ chẳng bao giờ cố ý gây ra một chuyện như vậy.”

“Nghe cũng giống anh đấy,” tôi thú nhận. Phải bái phục Thomas: cậu ta thực sự hiểu tôi từ trong ra ngoài, và làm sao để lợi dụng những hiểu biết này để phá tôi. Tôi lại chẳng hiểu vì sao cậu ta lại bảo Anne Marie rằng tôi đang phản bội nàng, thay vì kể tồng tộc luôn chuyện tôi đã đốt Dinh thự Emily Dickinson và hại chết bố mẹ cậu ta, nhưng chắc chắn phải có một lý do nào đó, một lý do xác đáng, và cậu ta đủ trí khôn để biết nó là gì còn tôi thì không. Làm sao cậu ta có thể ranh mãnh và quả quyết thế nhỉ? Hay là vì nỗi đau tôi gây ra đã khiến cậu ta hóa ra như vậy, và nếu đó là sự thật, thì chính tôi đã tiếp tay cho sự láu cá xảo quyệt của cậu ta. Một mặt, tôi bắt đầu thấy ghét cậu này thật sự, mặt khác lại hơi hơi tự đắc, như cảm giác của bác sĩ Frankenstein khi bị tên quái vật trả thù, vì nói cho cùng thì bác sĩ Frankenstein chính là người đã ban cho hắn đủ sức mạnh và trí khôn để trả thù mình.

“Anh biết gã còn nói gì không?” Anne Marie hỏi.

“Nói anh nghe đi,” tôi đáp. Đương nhiên tôi chẳng muốn nghe, nhưng rồi kiểu gì nàng cũng sẽ kể tôi biết, nên tốt hơn hết cứ đón đầu trước cho xong, chẳng thế mà trong phim ta cứ thấy ma cà rồng toàn được các nạn nhân mời mọc vào nhà, và muôn đời sẽ vẫn thế.

“Gã nói rằng xét cho cùng thì hai đứa mình cũng chẳng phải là một nửa của nhau. Gã bảo tôi quá xinh đẹp để đánh cặp với một kẻ như anh.”

“Ơ kìa, Anne Marie, anh chẳng nói với em chính điều đó không biết bao nhiêu lần rồi còn gì.” Đúng thế mà. Nhưng khi thốt ra từ miệng Thomas thì nó lại có một sắc thái khác hẳn. Khi tôi nói Anne Marie đẹp quá tầm với của mình, thì có vẻ như chỉ có mình tôi biết và nhận thấy sự thật. Nhưng giờ khi Thomas đã nói ra thì tôi như có thể thấy hai người bọn tôi qua cặp mắt của thiên hạ: chúng tôi là một cặp mà ai ai cũng phải thắc mắc. Gã này thì có gì hay mà cô kia lại thích nhỉ? Một câu hỏi không lời đáp.

“Nghe này,” tôi nói. “Anh biết em không tin anh. Nhưng đừng tin lời gã Thomas này; gã chỉ toàn rắc rối thôi.”

“Anh thì biết quá đi rồi,” nàng đáp.

“Sao cơ?”

“Thì rắc rối mới đánh hơi được rắc rối,” nàng đáp. Tôi như nghe được tiếng nàng bật lửa châm thêm một điếu thuốc, nghĩa là nàng đang trên đà vượt định mức ba điếu mỗi ngày. Nàng không muốn hút bên cạnh lũ trẻ, nên tôi nghĩ tôi có thể nói chuyện với chúng trong khi nàng hút dở điếu thuốc. Tôi đã mất nàng; chưa gì tôi đã cảm thấy như vậy rồi. Nhưng tôi còn chưa mất lũ trẻ. Có vẻ như khi vừa đánh mất một người thân yêu thì bạn sẽ nháo nhào tìm kiếm để khỏi vuột mất thêm ai khác.

“Này,” tôi nói, “bọn trẻ có nhà không?”

“Có.”

“Cho anh nói với chúng nhé.”

“Không,” nàng đáp.

Kéo theo sau là một khoảng lặng phăng phắc, uể oải, dài dằng dặc đến nỗi quãng đường hai dặm từ trạm xăng về ngôi nhà tôi ở phía Tây bỗng chẳng thấm vào đâu. Vết nứt đã quá lớn, khiến tôi cảm thấy mình bất lực không thể nào hàn nó lại được nữa, không thể nào. Thật là cảm giác khốn khổ nhất trên thế gian. Hãy thử nghĩ đến một ngày khi California bị tách rời ra khỏi toàn nước Mỹ, và những cư dân tại Nevada đứng ngây ra nhìn cảnh tượng ấy trên rìa bờ biển mới. Đó là cảm giác của tôi đấy.

Vậy tôi đã làm gì? Có phải tôi, vì cùng đường, sẽ làm theo lời khuyên của đám phân tích trái phiếu? Có phải tôi sẽ kể cho Anne Marie biết sự thật? Không. Làm thế chẳng khác gì thò tay xuống thực quản mà bứt nội tạng mình ra - gan, lá lách hay một cái gì đó - và tôi không có đủ dũng khí. Nhưng tôi có thể kể cho Anne Marie điều mà nàng nghĩ là sự thật. Và ngay lúc đó, tôi đã quyết định thế này: tôi sẽ thú nhận với nàng rằng mình đã ngoại tình với vợ Thomas Coleman. Xét cho cùng thì ai nặng tội hơn, một kẻ lang chạ hay một tên đốt nhà giết người? Có phải tôi đang cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi vợ chỉ nghĩ mình là một tên lăng nhăng thay vì một thứ gì khác khủng khiếp hơn? Có phải tốt hơn là - một khi vợ bạn đã nghĩ rằng bạn chỉ là một tên lăng nhăng và không tin bất cứ lời nào của bạn - cứ thú nhận cái tội nàng gán cho bạn, rồi ăn năn hối cải và cầu xin sự tha thứ, để nàng có thể dần dà nguôi ngoai và mọi thứ sẽ trở lại bình thường? Đó là dòng suy nghĩ trong đầu khi tôi thú nhận với Anne Marie: “Ừ đúng thế đấy, anh đã ngoại tình sau lưng em em ạ. Anh vô cùng xin lỗi em. Xin hãy cho anh về nhà và ta sẽ nói về chuyện này nhé.”

Tôi có thể nghe thấy nàng hít một hơi sâu, một, hai, ba lần, như thể nàng đang hít vào ba từ tình yêu, danh dự, và nâng niu trước khi thở hắt vào điện thoại, trả lại những chữ đó cho tôi qua những sợi cáp quang huyền bí đang kết nối hai người chúng tôi.

“Vĩnh biệt,” nàng nói. “Đừng gọi lại nữa. Tôi nói nghiêm chỉnh đấy. Cũng đừng có bén mảng về cái nhà này nữa.” Nàng lại im lặng, đầy kịch tính, hít thêm một hơi dài, rồi hắt ra: “Lần này thì quả thực anh đã phá be bét mọi thứ rồi Sam.”

“Gượm đã…” tôi gọi với theo, nhưng nàng chẳng thèm đếm xỉa mà dập luôn máy.

Tôi đứng lọt thỏm giữa trạm đổ xăng. Đó là một trạm xăng lớn nằm ngay rìa quốc lộ, cắm đầy ống dẫn xăng. Đột nhiên nơi này bỗng lố nhố bao nhiêu là gia đình lớn nhỏ, bố mẹ và con cái, có vài gia đình còn đèo bòng cả ông bà nội ngoại, những người vì bàng quang già nua mà đã luôn miệng đòi nghỉ chân, ai nấy đều hoan hỉ với con đàn cháu đống của mình. Sao tôi ghét họ đến thế, như khi ta ghét buổi ban mai sau một đêm trắng trằn trọc bởi cái sự nửa tờ mờ, nửa sáng sủa của nó. Chuyện này khiến tôi như muốn ngửa mặt lên trời mà tru như sói - một tiếng tru dành cho cái thế giới đã không còn là của tôi và niềm căm ghét tôi dành cho nó, một tiếng tru dành cho sự thật và nỗi hèn nhát không dám đưa sự thật ra ánh sáng - và thế là tôi làm luôn: đứng ra giữa trạm đổ xăng mà tru lên một tiếng dài, khiến những vị khách khác hoảng hồn né dạt ra xa.

Nhưng tiếng tru lại có hiệu ứng bất ngờ: gọi anh gác trạm xăng tới. Tôi ngừng tru và kể cho anh ta việc mình để quên chìa khóa trong xe, và anh ta đã dùng một lát kim loại mỏng mở khóa cho tôi một cách tài tình. Tôi trả tiền, trèo lên xe, nổ máy rồi ngồi yên như phỗng, với bình xăng đầy ắp mà chả có nơi nào để đi. Biết đi đâu bây giờ! Tôi lại tru lên từng chặp, có điều cửa xe đã đóng kín nên chẳng khác gì là đang rú lên trong hầm mộ của chính mình, với tiếng động cơ kêu xinh xịch. Ôi, nỗi bơ vơ này! Tôi bỗng thấy cảm thông cho Thomas Coleman, mặc dù chính gã đã phá tan hoang đời tôi. Bởi nỗi bơ vơ này là nỗi bơ vơ của một sinh linh cô độc, nỗi bơ vơ của một kẻ mồ côi mồ cút.

Nhưng tôi có mồ côi đâu. Ý nghĩ này khiến tôi ngừng tru, vì gì thì gì tôi vẫn còn bố còn mẹ, và như tôi được biết thì hai cụ vẫn còn sống sờ sờ. Thế nên dù họ có muốn hay không thì tôi cũng cứ về gặp. Hơn nữa, tôi chẳng còn biết đi đâu cả.

5

Chuyện đó lý giải vì sao tôi lại quay lại với những con phố Amherst, lần đầu trong năm năm trở lại đây, dù tôi chỉ sống cách trung tâm thị trấn nhõn hai dặm đường. Tôi đã nhận ra rằng mình có thể lái xe đến sở làm bằng cách men theo rìa thị trấn, và trường học của Katherine, Tiểu học Amherst, thực ra lại là một tòa nhà dài lát gạch đỏ mới xây nằm ở ngoại ô thị trấn, các siêu thị tôi vẫn đến mua sắm cũng không nằm trong địa phận Amherst mà trải dọc quốc lộ 116, nói cách khác là chúng chẳng nằm ở đâu cả. Thời đại này nó vậy đấy: bạn có thể định cư ở một địa phương mà chẳng cần phải có một cuộc sống bản địa.

Rồi giọng nói kia lại quay về, vang vọng hơn lúc nào hết, giục giã tôi: Còn gì nữa? Còn gì nữa? Chiếc xe trở nên im ắng và cô quạnh kinh khủng khi vắng tiếng lũ nhóc phá phách và tiếng Anne Marie liên tục nhắc nhở các con, thế nên để khỏa lấp nỗi trống vắng này tôi bèn chú tâm lắng nghe giọng nói nọ, có thể là quá chú tâm, mà chẳng thèm để ý đến việc lái xe nên rốt cuộc đã đâm thẳng vào một chiếc K-Car đằng trước. May sao chỉ là cú huých nhẹ: bà lão lái xe không bị thương và chiếc xe thật ra cũng chẳng hề hấn gì, và sau một chặp hiểu lầm ban đầu thì bà chợt nhớ ra cái ba đờ sốc đã long ra khỏi khung xe từ trước khi bị tôi đâm. Tuy vậy, tôi cũng đã húc đổ đống túi ở ghế sau, nên bèn chui vào xe bà để sắp đồ lại vào túi. Nhưng mấy chiếc túi đã bục mất rồi, nên đống rau quả lại lăn tùng phèo khắp trên ghế và dưới sàn xe. Dù vậy, bà lão vẫn tỏ vẻ rất ôn hòa, và dù tôi biết chắc là mình đã biết bà từ khi còn nhỏ, bà lão không hề nhận ra tôi chính là thằng choai choai đã đốt nhà, vân vân và vân vân, khiến tôi thấy lạc quan ra phết. Chúng tôi trao đổi thông tin liên lạc - theo luật thì phải làm vậy - rồi ai đi đường nấy. Nhìn chung, đó là một sự lỡ tay khá là dễ chịu và văn minh. Khi bà lão lái xe đi khuất, đầu tôi còn lởn vởn hình ảnh đám rau quả lăn lông lốc trên ghế sau, và nhớ ra bố tôi yêu thích rau quả tươi ra sao, ông từng có lần thử trồng hẳn một khoảnh vườn nhưng cuối cùng đã thất bại.

Vâng, giờ thì tôi sẽ kể bạn nghe sơ qua về bố tôi và mảnh vườn xấu số. Ông làm biên tập cho một nhà xuất bản cỡ nhỡ của một trường đại học trong thị trấn, chủ yếu biên tập sách lịch sử Mỹ, nhưng tiểu chuyên ngành của ông lại là về quan hệ giữa âm nhạc đại chúng và văn hóa Mỹ. Ngoài biên tập sách ra, ông còn chắp bút cho phóng sự thường niên về ngày hội đàn accordion toàn vùng cho tờ báo địa phương.

“Sam này,” có lần bố hỏi tôi, “con có biết vì sao chiếc phong cầm lại đóng vai trò quan trọng như vậy không? Con có biết không?”

Lúc đó tôi bảy tuổi, nào có biết đâu vào đâu, nên chẳng nói được gì mấy.

“Bởi vì nó là một phần của lịch sử âm nhạc và di cư,” ông giảng. “Những người vùng Acadia chơi loại nhạc cụ đó, và khi di cư từ Canada qua Louisiana họ đã mang theo nó. Đàn phong cầm là nhạc cụ đặc trưng của họ, và là món quà họ tặng cho cả thế giới.”

“Ôi nhưng nghe nó đau tai lắm,” tôi đáp.

Lời bình luận đơn giản, tưởng chừng như thơ ngây này đã làm bố tôi sụp đổ. Ông không thể chịu được việc con trai chẳng coi nghề nghiệp của mình ra gì. Mà nhắc lại nhé, tôi mới bảy tuổi đầu chứ mấy, có hiểu quái gì về sự liên hệ giữa sự nghiệp và lòng tự trọng bản thân, và lẽ ra bố nên mặc kệ tôi mới phải. Nhưng thay vào đó, ông lại bỏ béng cái nghề biên tập và âm nhạc học để đi kiếm việc khác, một việc mà thằng nhóc tôi chắc sẽ ngưỡng mộ. Bằng cách nào đó, bố quyết định rằng tôi sẽ tôn trọng ông nếu ông trở thành một lão nông. Amherst nào có phải vùng làm nông, nhưng bố tôi vẫn cứ hô biến mảnh vườn nửa mẫu sau nhà thành một khu canh nông tí hon. Trong sáu tháng liền tù tì - từ tháng Năm tới tận tháng Mười - bố tôi trồng nào củ cải đường, nào bí ngòi, cà chua, rồi bí ngô, rồi tỏi. Khoảnh vườn dần dà đầy lên nhong nhóc. Thế nhưng chúng tôi chưa ăn được miếng nào, vì bố không cho. Bố bảo cả nhà phải đợi đến thời điểm chín muồi mới được “thu hoạch”.

“Nhưng bao giờ thì mới chín muồi ạ?” tôi thắc mắc.

Khi được hỏi, bố nhìn tôi với vẻ ngạc nhiên tột độ, cứ như thể trong suốt thời gian vừa qua ông cứ hy vọng rằng chính tôi sẽ là người mách cho ông thời điểm xác đáng để thu hoạch. Lúc này tôi mới tám tuổi, nhưng ngay cả thế thì tôi vẫn nhận ra rằng bố chẳng biết mình đang làm cái gì, và đang rơi vào một trạng thái hoảng loạn tâm lý. Mà cũng có thể ông không muốn thu hoạch vì ông sợ đám rau củ ăn chẳng ra gì. Dù gì đi nữa, đêm đó ông đã bảo mẹ tôi (sau này bà kể cho tôi) rằng ông phải đi chu du thiên hạ để kiếm tìm một việc gì đó đáng làm, một việc sẽ làm cho hai người - mẹ và tôi - tự hào.

Và mẹ thẳng thừng đáp trả rằng nếu ông tự rạch bụng mình ra để nhét đám đàn accordion, đàn concertina và lũ rau củ rữa nát rồi treo mình lên cái cọc cắm ở chính giữa rẻo vườn tí hin khốn khổ kia thì chắc ông sẽ đóng được vai con bù nhìn thô kệch vô tích sự.

Ngày hôm sau bố tôi ra đi biệt tích, ba năm sau mới về, và lại được nhà xuất bản nọ nhận vào làm. Nhưng ngay sau khi ông bỏ nhà đi thì mẹ bắt đầu kể tôi nghe những câu chuyện về Dinh thự Emily Dickinson cùng những bí ẩn được thêu dệt nên, và nếu những câu chuyện này cốt là để chỉ đường dẫn lối cho tôi nửa đêm nửa hôm đột nhập vào trong ngôi dinh thự, nhỡ tay đốt nó và ngộ sát bố mẹ Thomas Coleman - nếu những câu chuyện mẹ tôi kể cốt là để làm nhiệm vụ này, đồng thời tống tôi vào nhà giam và từ đó cắt phứt mất mười năm đời tôi - thì quả thật chúng đã thành công mỹ mãn.

Càng nghiền ngẫm quá khứ gia đình mình tôi càng thấy cáu tiết, và lúc về đến cửa nhà cũ thì tôi đã sẵn sàng trút cơn giận của mình lên một người hoặc một vật nào đó. Thế là tôi trút hết lên cánh cửa nhà, đập nện liên hồi cho đến khi nắm tay tôi đau buốt. Chẳng có ai ra mở cửa, nên tôi gào lên: “Con đây! Sam đây! Con về rồi đây!” Vẫn chẳng có ai đáp tiếng nào, và cơn giận hóa thành nỗi sợ hãi, nỗi sợ khi bạn về nhà và băn khoăn không biết liệu mọi thứ đã thay đổi hay vẫn chẳng có gì đổi thay.

Rồi tôi mở cửa - cửa không khóa - và phát hiện ra mọi thứ đều đã thay đổi: trông nó chẳng giống căn nhà trong ký ức tôi tẹo nào. Căn nhà trong ký ức tôi có cái vẻ bừa bộn vừa ngăn nắp đặc trưng của giới trí thức học rộng đọc nhiều: phải có sách và tạp chí vương vãi tứ tung, nhưng tất cả những thứ khác - bát đĩa, cốc chén, quần áo - đều nằm đúng chỗ đâu vào đấy. Còn căn nhà này, trái lại, nhìn cứ như đã bị càn quét bởi đám người Viking vậy. Rải khắp nhà là những chai lọ rỗng - nào rượu gin, nào bia, nào vang đỏ. Thậm chí còn có cả những bình rượu schnap vị đào rỗng không, xô ướp lạnh, và những chai vang nho xuất hiện ở mọi ngóc ngách - giữa những cái gối ôm, trong lò sưởi, trên nắp lò vi ba - khiến tôi không khỏi thắc mắc liệu hai cụ đã chè chén trong nhà này cùng với đám nữ sinh trung học hay là hội chị em kết nghĩa ở trường đại học. Trước kia bố mẹ tôi mê mẩn đồ gỗ tự nhiên - nào là ván lát chân tường, nào là rào bao lơn rồi bậu cửa sổ rộng rinh - nhưng giờ đây những ván gỗ ngả màu bợt bạt tang tóc như thể đã hóa thành gỗ công nghiệp. Rồi trên bề mặt hầu hết mọi thứ đều đặt một chiếc gạt tàn - loại nông lòng làm bằng thứ kim loại mỏng tang mà cách duy nhất để kiếm được là thó từ nhà hàng, quán ăn - nhưng vì tất cả những chiếc gạt tàn đều đã đầy tràn nên bên trong một vài cái chai tôi trông thấy có cả những mẩu đầu lọc thuốc lá nổi lều phều trên chút chất cồn còn thừa. Trong bồn rửa ngồn ngộn một núi bát đĩa, còn bếp chất hàng chồng nồi niêu xong chảo, cái nào cái nấy nhơ nhơ nhuốc nhuốc; thức ăn thừa bên trên đã két lại và khô queo đến mức đám nước xốt spaghetti, vụn rau củ và những mẩu thịt trông chẳng khác nào một bộ phận tự nhiên của đống nồi niêu, giống như là tay cầm và nắp vung vậy. Dãy kệ bếp trống huếch trống hoác vỏn vẹn vài thứ như đường làm bánh mứt kẹo, tăm xỉa răng, và những chiếc kẹo dẻo bé tí, những thứ mà muôn đời không thể vứt bỏ, cộng thêm một lô lốc những hộp đựng cái thứ nhìn giống hệt thanh kẹo, gọi là thanh Lima, mà tôi đồ là một thứ đồ ăn tốt cho sức khỏe phụ nữ bởi bìa hộp in hình minh họa cách điệu những phụ nữ chạy bộ quanh mặt trăng. Những thứ duy nhất có trong tủ lạnh là một chai nước tonic hai lít còn một nửa và một lọ mayonnaise ít béo hẳn đã định cư ở đây ít cũng phải vài kỳ tổng thống. Cả ngôi nhà sực lên một mùi như mùi con chó xịt nước hoa, dù theo trí nhớ của tôi thì bố mẹ chưa từng nuôi con chó nào, mà cũng chẳng bao giờ xài nước hoa. Có một chiếc xe đạp cố định đặt phía trước một màn hình ti vi to tổ chẳng và mỏng khủng khiếp nằm nghễu nghện trên giá giữa của cái kệ sách đã trống hoác - sạch trơn sách báo và thậm chí chẳng còn cả những kệ nhỏ bên trong. Đây là thay đổi ghê gớm nhất: ngôi nhà trong ký ức tôi tràn ngập sách vở, thế mà giờ đây tìm đỏ mắt cũng chẳng còn cuốn nào, đến cả cuốn Cẩm nang Ti vi cũng không có luôn. Khi bắt đầu phân vân không biết mình có vào nhầm nhà không thì tôi chợt nghe có tiếng động - một tiếng khò khè hoặc cọt kẹt - phát ra từ phòng ngủ dành cho khách. Tôi bèn mon men đi theo cái âm thanh ấy thì phát hiện ra bố tôi.

Dù chỉ nhìn thoáng qua cũng có thể thấy rõ ông cụ ốm đau quặt quẹo như thế nào. Gương mặt ông tóp đi và lõm sâu, trên đùi phủ một mảnh chăn len kẻ ca rô. Khi nhìn thấy tôi, ông rên lên một tiếng như con thú bị trọng thương, mà tôi đồ rằng một phần ba tỏ ý ngạc nhiên, một phần ba là Chào con đã về, và một phần ba là Đừng có nhìn bố trong bộ dạng gớm guốc thế này, rồi tấm chăn trượt khỏi đùi ông rơi xuống sàn, làm bay lên một đám bụi, chúng lơ lửng trong ánh nắng như thể một thứ vô cùng đẹp đẽ và quý giá, để rồi lại đáp xuống mặt sàn gỗ thông.

Tôi nhặt tấm chăn đắp lại lên đùi ông và hỏi: “Ôi, bố ơi, bố bị làm sao thế này?” mặc dù nguyên do đã quá ư rõ ràng: một cơn đột quỵ. Một nạn nhân đột quỵ thì không thể lẫn đi đâu được, kể cả khi bạn chưa từng gặp ai bị như vậy bao giờ, như tôi đây. Tôi chẳng biết nói gì hơn, nên đành lặp lại: “Ôi bố ơi.” Dường như bố cũng hiểu được sự khó xử của tôi, bởi ông lại rên lên như con thú bị trọng thương, nhưng lần này nghe có phần xoa dịu, làm tôi cũng trấn tĩnh lại.

“Thôi bố không phải nói gì đâu,” tôi bảo ông. “Bố cứ nằm nghỉ. Để con kể bố nghe.” Rồi tôi kể ông nghe chuyện tôi đi học đại học và chuyển chuyên ngành từ ngữ văn sang kỹ nghệ đóng gói, chuyện lập gia đình với Anne Marie rồi chuyện hai nhóc Katherine và Christian, rồi công việc của tôi ở Công ty Đóng gói Tiên phong và ngôi nhà ở Camelot và việc tôi đã nhớ bố và nhớ mẹ đến mức nào. Nhưng tôi không kể ông nghe về giọng nói trong đầu Còn gì nữa? luôn giục giã tôi và chuyện Thomas Coleman cũng như việc Anne Marie tống cổ tôi khỏi nhà, bởi tôi nghĩ ông đã có đủ thứ để lo. Nhưng ngay cả vậy thì lượng thông tin chắc hẳn cũng đã quá khủng với ông, nên khi tôi kể xong thì ông dường như đã thiêm thiếp đi rồi. Tôi lắc cánh tay ông, ban đầu còn lay khe khẽ, rồi mạnh dần, mạnh dần cho đến lúc ông choàng tỉnh với một tiếng khịt mũi. Từ lúc đó tôi chỉ dám hỏi những câu ngắn gọn, vào thẳng vấn đề, rồi tôi hỏi “Mẹ đâu rồi ạ?” và nhận được một tiếng lè nhè hai âm tiết mà tôi đoán có nghĩa là Đi vắng.

Chúng tôi ngồi im một lúc lâu. Trời nhá nhem tối, tôi bèn bật đèn lên. Tôi cảm thấy không việc gì phải trò chuyện thêm, bởi những gì tôi vừa tuôn ra chắc cũng không khôn khéo hơn sự im lặng. Với tôi, bố có phẩm chất của một thánh nhân: ở ông toát lên một vẻ thông tuệ sâu sắc mà những người tàn phế thường có được từ những ngày tháng tàn phế, khiến tôi sẵn sàng ngồi yên ở đó, hứng lấy bất kỳ giọt hiểu biết nào mà ông phát tiết ra. Thật dễ chịu. Nhưng căn nhà quả thật quá sức bừa bãi. Ngay cả phòng ngủ của bố cũng vương vãi đầy vỏ lon bia và chai rượu rỗng, thậm chí còn có vài thùng rượu có vòi rót nữa chứ. Chắc chắn là của mẹ tôi, bởi bà luôn nhấm nháp rượu cùng bữa tối trong khi bố thì chẳng đụng đến một giọt. Thêm nữa, đã đến mức này thì tôi không thể tưởng tượng được bố lại uống được bất kỳ thứ gì mà không có ống hút, mà quanh đây làm gì có cái ống hút nào.

Nhân nhắc đến mẹ tôi, bà đang mất hút ở xó xỉnh nào thế nhỉ? Sao lại đi đâu mà để kệ bố dặt dẹo ở nhà một mình thế này, và mặc cho nhà cửa như vậy? Chẳng lẽ người chồng tàn phế của bà không xứng đáng một tí quan tâm, một tẹo vệ sinh nào hay sao? Càng ngẫm nghĩ tôi càng thấy đó đúng là bản tính mẹ tôi. Xưa nay bà lúc nào cũng là người sắt đá, ngay cả khi chồng bỏ đi biền biệt ba năm trời cũng chăng nhỏ nước mắt một lần. Khi ông quay về, bà chẳng thèm mảy may chào mừng, và bố tôi đã phải cố gắng trầy trật để chắp vá lại hình tượng của mình trong mắt bà. Giờ nghĩ lại thì tôi thấy có một mối liên hệ trực tiếp giữa cú đột quỵ của ông và quãng thời gian chật vật đó. Và rồi còn cả những câu chuyện về Dinh thự Emily Dickinson bà đã kể cho tôi nữa, những câu chuyện đã phá hỏng nhiều hơn một cuộc đời, khiến tôi bắt đầu thấy quạu bà, bà mẹ nhẫn tâm của tôi, lúc này dường như đã ruồng bỏ bố tôi khi ông cần bà nhất. Bà lượn đi chỗ quái nào rồi? Hẳn tôi đã thốt câu này ra thành tiếng, bởi tôi thấy bố nhướng đôi lông mày lên, trong tích tắc tôi cứ nghĩ ông chuẩn bị phạt tôi vì vô lễ với mẹ, nhưng thay vào đó ông lại khò khè: “Cứng.”

“Cứng gì cơ ạ?” tôi hỏi.

“Cáp,” bố nói, hoặc tôi đoán ông nói vậy, rồi nhấc ngón tay như thể trỏ vào tôi. Hoặc điều đó chỉ có trong suy đoán của tôi. Ngón tay nhấc khỏi đùi được chừng một tấc rồi lại rơi xuống. Đương nhiên, rất có thể tôi hiểu lầm. Nhưng nói đi thì phải nói lại, có khi sự hiểu lầm lại chính là lý do để ta ở lại với gia đình mình. Dù sao đi nữa, khi mới tám tuổi tôi đã đi guốc trong bụng bố rồi: ông quá sợ hãi nên phải bỏ nhà ra đi. Mẹ thì quá lẻ loi và uất ức vì bị bố rời bỏ nên mới kể những câu chuyện về Dinh thự Emily Dickinson cho tôi nghe. Tôi cũng hiểu rõ điều đó. Có khi nào chúng tôi đã hiểu nhau quá mức cần thiết không; có khi nếu chúng tôi hiểu lầm nhau, thì gia đình này đã chẳng tan đàn xẻ nghé. Mà nếu gia đình này vẫn còn tồn tại thì tôi đã được gặp bố trong mười năm qua và ông đã chẳng bị choáng ngợp vì sự trưởng thành của tôi. Có khi nào, có khi nào, có khi nào.

“Vâng, con đã cứng cáp,” tôi đáp. Và rồi, chợt nhớ đến bác Terrell trong tù, tôi đính chính: “Một người đàn ông đích thực.”

Bố nhìn tôi chòng chọc phải đến nửa phút, cho đến khi tấm chăn lại trượt khỏi đùi. Ông khẽ nghiêng người khỏi ghế để chụp lấy tấm chăn trước khi nó chạm đất, và động tác này, dù rất khẽ, cũng khiến tôi chợt nhớ lại cái điều tôi tự bắt mình quên đi trong bao nhiêu năm nay: thời khắc khi bố cúi người xuống để mở ngăn kéo bàn, rút ra hộp giày Converse, và cho tôi xem những lá thư yêu cầu tôi thiêu trụi nhà của một loạt đại danh hào. Giờ đây chiếc bàn con vẫn nằm ở vị trí cũ; ngăn kéo vẫn đặt trong bàn. Vậy còn hộp giày thì sao, nó còn nằm trong ngăn kéo không? Những lá thư có còn nằm trong hộp không? Đã bao nhiêu năm rồi, tôi không còn tơ tưởng về chồng thư nọ, nhưng giờ chúng đang bay về nhảy múa loạt soạt trong đầu tôi, hòa vào điệp khúc xén cỏ rì rì của những nhà hàng xóm cũ, của lưỡi lửa lách tách liếm trọn Dinh thự Emily Dickinson và những âm thanh khác vọng lại từ quá khứ. Trong số những âm thanh đó còn có lời bố nói từ nhiều năm trước, “Sam ơi, con là một tên hỏa tặc mà,” đó là lý do vì sao lúc này, sau bao nhiêu năm trời, tôi mới đột ngột buột miệng thốt lên, “Bố nhầm rồi.”

“Nhầm,” bố tôi lặp lại, ráng bắt kịp tôi.

“Vâng, nhầm rồi ạ,” tôi đáp. “Con làm việc ở Công ty Đóng gói Tiên phong. Con thiết kế hộp đựng hàng, hàng xịn hẳn hoi.”

Bố tôi bĩu môi phì một tiếng chế giễu, làm văng một mớ dãi ra cằm, khiến tôi phải kiềm chế không chùi nó đi.

“Con biết thế vẫn chưa là gì,” tôi tiếp lời. Và đúng vậy thật, ngay cả khi tôi kể ông nghe chi tiết về mẫu hộp đựng bóng tennis tôi mới thiết kế xong, một mẫu hộp được đóng chân không bằng nắp nhựa dẻo chứ không phải loại nắp kim loại sắc ngọt vẫn hay cứa đứt tay con nhà người ta. Bố lại trề môi phì thêm tiếng nữa, cằm nhễu nhão nước bọt.

“Hộp… bóng… ten… nis… thì… có… gì… vĩ… đại,” phải đến nửa tiếng đồng hồ ông mới thều thào xong. Vĩ đại! Tôi! Thằng con nào chẳng muốn được bố nói rằng mình có khả năng làm nên việc lớn? Thằng con nào chẳng mơ làm nên trò nên trống! Có gì mà một thằng con không dám làm, không dám hy sinh, để được bố công nhận tài cán, nhất là một thằng con như tôi trong cái thời điểm này, thời điểm bí bét nhất và chỉ cần một vài lời động viên từ bố? Tôi thấy như thể là mình đã rút ra những lời muốn nghe nhất nhét vào miệng bố, và xem chúng tuôn ra từ từ, ngắt quãng, bọc trong đờm dãi.

“Bố đang khen con vĩ đại?” tôi hỏi.

“Không,” ông rành mạch đáp, hết sức rành mạch. Rồi tiếp, “Nhưng… có… tiềm… năng.”

“Vậy con phải làm sao?”

“Con… hãy… giúp… người,” ông đáp.

Công nhận là ý tưởng giúp người nghe cũng bùi tai thật, bởi cho đến lúc này thì cuộc sống của tôi cũng chỉ là qua ngày đoạn tháng, mà những lúc không phải như vậy thì tôi lại chỉ rặt gây ra những nỗi phiền não bực mình cho mọi người. Nào là vụ Dinh thự Emily Dickinson, tất nhiên rồi, và nỗi đau mất mát mà ai nấy đều đã tường tận. Rồi cả Thomas Coleman, bao nhiêu năm rồi vẫn còn quằn quại - tôi không làm sao quên cậu ta đi được, nhất là từ khi cậu ta quyết tâm phá nát đời tôi như tôi từng phá nát đời cậu ta. Và còn Anne Marie nữa chứ, người vợ đã bị tôi gạt xuống vực thống khổ và cũng đã tập dượt cái sự hành hạ trong suốt những năm qua. Thí dụ như có lần sang nhà hàng xóm sát vách dự tiệc mừng hè sang, tôi phát hiện ra Sheryl (tôi chẳng còn nhớ họ của cô này là gì, mà nếu tôi nhớ đúng thì cô ta thậm chí còn chẳng có họ) đang rấm rứt khóc trong nhà kho vì (theo như tôi phát hiện ra) bị chồng bỏ đi theo bồ, và đang mường tượng ra viễn cảnh phải một mình lủi thủi trong những buổi chiều muộn nhá nhem mà không biết làm sao cho đành. Tôi ôm lấy cô - có vẻ như đó là cử chỉ bác ái nên làm - và rồi để dứt ra khỏi cái ôm, tôi bèn thơm cô. Đó chẳng qua là một cái thơm an ủi kiểu “thôi nào, thôi nào”, nhưng tôi cũng xỉn thú nhận rằng khi lướt môi tới má cô thì hình như tôi cũng có chạm phải đôi môi cô, thoáng qua. Điều này quá sai trái, hết sức sai trái, thế nên để trút bớt gánh nặng khỏi con tim và bộ não, tôi bèn đi kiếm Anne Marie trong đám tiệc, cắt ngang câu chuyện dang dở của nàng, và kể nàng nghe - trước mặt cả nửa tá con người - rằng tôi đã hôn Sheryl, rằng đó chỉ là một sự lỡ tay và bắt nguồn từ ý tốt, nhưng tôi quyết định phải bảo cho nàng biết vì tôi cảm thấy tội lỗi khi đôi môi hai bọn tôi cọ phải nhau và thậm chí còn nấn ná trong giây lát - ngay cả khi đó chỉ là một sự lỡ tay bắt nguồn từ hảo ý - và tôi có thể nghe thấy những tiếng thì thầm ái ngại phát ra từ một vài vị khách đang dỏng tai nghe. Những lời đó cộng thêm nét đau đớn trên gương mặt Anne Marie ngay trước khi nàng bỏ lơ tôi và quay trở lại cuộc hội thoại dở dang của mình, ngay lập tức khiến tôi nhận ra mình đã làm một việc không phải. Một nỗi đau tương tự đã thấm đẫm trong giọng nói của nàng, trên điện thoại, khi chì chiết tôi là đồ lăng nhăng và cấm tôi bén mảng về nhà. Tôi đã nặn ra nỗi đau của Anne Marie, một chuyện rõ rành rành như việc tôi đã nặn ra cái lọ đựng xốt mayonnaise không hẳn là nhựa mà cũng không hẳn thủy tinh, lại còn siêu chịu lực. Có điều cái lọ thì có hình hài, còn nỗi đau thì không. Vâng, vậy nên việc giúp được người ta thay vì hành hạ họ nghe hay ho quá đi chứ.

“Nhưng hãy gượm,” tôi chợt hoàn hồn, quay về với con người đích thực của mình. “Con thì giúp được ai. Con chỉ là một thằng đầu lừa.” Bố tôi có vẻ không hiểu khái niệm này lắm - đôi mắt ông càng thêm nhòa đục - thế nên tôi giải thích, “khờ khạo ấy mà.”

“Khờ khạo,” bố hổn hển, “không… phải… bệnh… mãn… tính.”

“Thì nhất định bố sẽ nói vậy rồi,” tôi đáp. Bôi tôi đang nghĩ về rẻo vườn bố đã vun xới như một kẻ đầu lừa và việc ông đã bỏ chúng tôi trong ba năm chỉ để cố chứng minh ông không phải là một kẻ đầu lừa.

Và trong ba năm đó thì ông đã đi những đâu? Ông đi chu du khắp thiên hạ, làm đủ mọi trò, và còn gửi bưu thiếp để chúng tôi biết đích xác ông đã ở đâu và làm gì.

Điểm dừng chân đầu tiên của ông là South Carolina, vì ông chưa từng đến đó bao giờ và giọng nói trong đầu ông cứ thúc giục ông nhất định phải đi - phải đi! - thăm thú đủ năm mươi bang trước khi nhắm mắt xuôi tay. Ông tới xem đấu bóng ở tất cả những sân bóng lớn của đất nước. Ông tham quan Yosemite, Badlands, Sequoia và tất cả những vườn quốc gia có tiếng khác. Ông đặt chân tới di tích của mọi trận đánh chủ chốt thời Nội chiến, đặc biệt những trận máu đổ xương rơi nhiều nhất. Ông định bụng sẽ lắng tai hứng lấy những lời thở than của bao vong hồn đã bỏ mạng khi xông pha vào các cuộc đại chiến ở Gettysburg, Antietam, Vicksburg, nhưng rốt cuộc chỉ nghe thấy tiếng rè rè của những cuộn băng cát xét ghi âm lời hướng dẫn viên đặt sẵn trong mấy chiếc xe đồng hành với ông khi tất cả trườn đi với một tốc độ tỏ lòng tôn kính dọc theo các bãi chiến trường và khu nghĩa địa. Bố tôi săm soi tấm Road Atlas của nhà xuất bản Rand McNally và rồi quyết tâm sẽ bon bon trên mọi nẻo đường lừng danh giờ đã hóa hoang vu từ khi có hệ thống siêu quốc lộ liên bang và hằng ngày đều được tưởng niệm trên kênh Phát thanh Công cộng Quốc gia. Ông thuê một chiếc ca nô và mải miết chèo mười lăm dặm dọc con kênh Erie. Ông phăm phăm cuốc bộ trên con đường mòn Appalachian từ bang Georgia tới Pennsylvania trước khi phải cuốn gói đi vì bị hai gã thợ săn ngồi trên chòi bắn nai quát tháo dọa nạt ngay góc phía nam hạt Carlisle. Ông phá lệ và tìm tới uống ở tất cả các quán bar trên toàn vùng Bắc Mỹ mà Hemingway đã từng cạn chén. Ông lái xe ngược lên ngọn Mt. Washington ở New Hampshire rồi mua một cái đề can làm bằng chứng. Ông theo dõi thông tin về mọi cuộc diễu hành kỷ niệm từng đợt chiến thắng hoặc chiến bại của phong trào đòi quyền công dân và nhất quyết phải tham gia bằng được dù khó khăn đến đâu. Bố tôi còn tới thăm một vùng bị tràn dầu ngoài bờ biển bang Washington và mua một lọ dầu cùng một tấm áp phích chụp hình chú hải cẩu con ngập ngụa trong dầu với dáng vẻ não nề đau thương. Ông đến viếng di tích của trận thảm sát Wounded Knee* và ngỡ ngàng khi cảm nhận thấy sự bối rối trước những bài học nơi này mang lại cho mình. Ông tới tham quan gò cỏ và kho sách giáo khoa ở Dallas* và mua một bản xịn của phim Zapruder, mặc dù hỏi ai là người đứng ra phát hành đoạn phim đó thì ông tắc tị, chặc lưỡi coi như chính bác Zapruder hoặc một người họ hàng thân thích nào đó của bác ta.

•

Con lạch Wounded Knee thuộc bang South Dakota là nơi diễn ra cuộc thảm sát dân da đỏ của binh lính Mỹ năm 1890, khiến ít nhất 150 người thiệt mạng, bao gồm cà phụ nữ và trẻ em.

•

Kho sách giáo khoa ở Dallas là nơi xảy ra vụ ám sát tổng thống Kennedy năm 1963 và toàn bộ sự việc này đã được một người tên là Abraham Zapruder tình cờ ghi lại bẳng máy quay phim cá nhân.

Nhưng bố tôi tuyệt nhiên không phải loại lông bông, hoặc là ông không muốn bị nghĩ như vậy, và ông cũng phải kiếm sống nữa. Thêm đó, là sự mơ hồ về mục đích sống đã đẩy ông ra xa khỏi chúng tôi. Phải, ông được đào tạo để làm một biên tập viên sách, nhưng ông có thể giả vờ đóng những vai khác rồi kể cho chúng tôi nghe qua những tấm bưu thiếp. Ông giả vờ làm một bác sĩ thú y chuyên chữa thú lớn ở Enid, Oklahoma, và nhận ra công việc này cũng không đến nỗi nặng nhọc và hôi hám như người ta tưởng. Ông hóa thân thành kiểm soát viên không lưu ở Newark và được đồng nghiệp thán phục vì sở hữu bộ thần kinh thép và biết cách kể hàng lô chuyện cười tục tĩu cũ mèm theo lối mới. Ông thủ vai một nhạc sư tài ba ở Mississippi, có công dẫn dắt ban nhạc diễu hành trường Trung học Giấc mơ Đồi thông đoạt cúp quán quân toàn bang. Ông còn tham gia khai quật xương khủng long ở South Dakota với tư cách là thành viên khoa Khảo cổ học của trường đại học của bang. Cũng có khi ông lại là một bác sĩ phẫu thuật đảm nhiệm một loạt cuộc tiểu phẫu trên khắp bốn bang thuộc dãy Rocky Moutain mà chưa từng đưa chệch một mũi khâu. Khi tới bờ biển Delray, Florida, thì ông thoắt biến thành một giám đốc nhà tang lễ, và bình luận rằng những xác chết hóa ra chẳng có gì đáng sợ, mà chính những người thân còn sống của họ mới thật quá quắt không chịu nổi. Chuyển sang Ypsilanti, Michigan, ông nhảy sang hành nghề bác sĩ nhi và nghiệm ra rằng nghề này còn nguy hiểm hơn và tiền công không thỏa đáng bằng nghề bác sĩ thú y ở Enid, Oklahoma. Ông còn đảm đương vai trò thuyền trưởng một tàu câu cá mướn ở Rumson, New Jersey, và đặt tên chiếc thuyền là Con sò nổi giận. Bố tôi ngạc nhiên nhận ra rằng khách hàng của ông chẳng quan tâm cóc gì đến việc câu cá mà chỉ nằng nặc hỏi mua chiếc áo phông lưu niệm có in huy biểu của thuyền -một con sò cổ rụt mắt quạu miệng bập xì gà - với giá mười sáu đô la một chiếc. Ông cũng đóng một vai môi giới nhà đất ở Normal, Illinois, và nhận thấy những cặp vợ chồng gợi tình nhất khi họ thì thầm to nhỏ trong phòng tắm hoặc hành lang về số tiền mà họ có thể hoặc không thể chi trả. Thậm chí ông đã từng là một linh mục ở Platteville, Wisconsin, và phát hiện ra rằng suốt cả buổi xưng tội dài hàng mấy tiếng đồng hồ, các con chiên chẳng hề thú nhận lỗi lầm nào khác ngoài thói quen thủ dâm quá độ. Rồi khi về đến Fayetteville, North Carolina, thì ông lột xác thành một vận động viên đua xe phân khối lớn, chỉ để nhanh chóng nhận ra đây chẳng qua chỉ là một trò đuổi bắt tẻ ngắt và vô tích sự hơn ông tưởng gấp nhiều lần.

Khi còn nhỏ, tôi đọc những tấm bưu thiếp đó và hiểu đích xác vì sao bố lại làm vậy: ông đang cầm dao đâm vào sự vĩ đại, đấy là nếu như sự vĩ đại chỉ là cách gọi khác của việc nhảy ra ngoài quỹ đạo những việc ta vẫn thường làm - mà cũng có thể sự vĩ đại chính là thứ chúng ta muốn có để những người khác vì vậy mà sẽ muốn có ta, hoặc giả sự vĩ đại chẳng qua chỉ là mục tiêu phấn đấu của bản ngã bất hạnh nhưng cầu tiến của ta, một thứ ta nghĩ ta cần nhưng thực ra lại chẳng cần và có cố cũng chẳng thể với tới. Gì thì gì, tôi biết rằng sự vĩ đại chính là thứ bố tôi đã bỏ nhà đi để lùng sục.

Thế rồi ông quay về. Có thể Còn gì nữa? Còn gì nữa? chính là câu hỏi đã ong ong trong đầu ông trước khi ông quyết định bỏ chúng tôi, và chắc ông đinh ninh rằng một khi rời khỏi nhà thì ông sẽ tìm thấy câu trả lời, hoặc chí ít sẽ không còn nghe thấy câu hỏi đó nữa, mà cũng có khi nó chưa bao giờ ngừng vang vọng trong đầu ông; có khi nó luôn luôn hiện hữu trong đầu mỗi người chúng ta. Tôi không rõ lắm: cả bố lẫn mẹ đều chẳng đả động đến lý do vì sao bố quay về, mà tôi cũng chưa từng hỏi, và thế là sự im lặng đồng lõa của cả nhà đã biến nó thành một trong những bí mật gia đình, những bí mật sẽ mãi mãi là bí mật một khi chúng tôi còn là một gia đình. Mẹ từng bảo tôi, sau khi bố quay về, rằng bố rất “nhạy cảm” về những việc ông đã từng làm trong thời gian vắng nhà, và tôi tuyệt đối không được lân la nhắc tới đám bưu thiếp khi có ông ở bên. Bà chưa bao giờ tiết lộ lý do vì sao ông lại thấy “nhạy cảm” về đống bưu thiếp, và tôi cũng chẳng hỏi sâu thêm. Tôi bỏ đống thiếp vào một phong bì rồi cất ở sâu tít tận tầng cao nhất tủ quần áo của mình, và từ đó trở đi không hề đả động đến chủ đề này nữa. Nhưng cho dù lý do đó là gì, thì bố cũng đã về nhà và xin lại được việc ở nhà xuất bản, và chúng tôi tha thứ cho ông, hoặc ít ra là tôi tha thứ cho ông. Bởi ông là bố tôi, và tôi nhớ ông.

“Con nhớ bố,” tôi bảo ông.

“Mẹ,” bố nhắc.

“Mẹ sao cơ?”

“Ừ, Bradley,” giọng nói sau lưng tôi vang lên. “Tôi làm sao?”

Đương nhiên, đó là giọng mẹ, chẳng cần quay lưng tôi cũng biết, nên lúc đầu tôi cứ giữ nguyên tư thế. Tôi ngồi quay lưng về phía bà, mường tượng ra tất cả những thứ tôi sẽ nói vào mặt bà, những lời trách móc vì bà đã bỏ mặc ông bố khốn khổ, tàn phế của tôi, bỏ mặc ngôi nhà bẩn thỉu hủi lậu, và vì những câu chuyện bà đã nhồi vào đầu khi tôi còn bé cùng những hậu quả chúng để lại cho tôi và cuộc đời tôi, vân vân và vân vân. Tôi quả quyết rằng khi quay lại đối mặt với bà, tôi sẽ có một bài hạch tội hùng hồn và mãnh liệt. Có lẽ chính ký ức về những lá thư đốt nhà và sự tiệm cận với hiện thực của chúng đã tiếp dũng khí cho tôi - những lá thư và lời bố nói về tiềm năng trở nên vĩ đại của tôi. Có lẽ bởi tôi đã từng thường xuyên đọc qua những đoạn đối đầu giữa mẹ và con trai trong những cuốn sách mẹ bắt tôi luyện, nên tôi biết nó phải diễn ra như thế nào. Dù là lý do gì, thì lúc này tôi cũng đang hừng hực ngọn lửa chính nghĩa, như một thiên thần trừng phạt hay cái gì đó đại loại vậy. Và khi bạn thấy mình là một thiên thần trừng phạt thì bạn phải làm sao? Bạn quay lại và mắng mẹ mình một trận.

Thế nên tôi bèn quay lại để mắng cho mẹ một trận. Bà đứng đó, giữa cửa phòng. Tôi không nhìn rõ hình hài của bà - có thể vì lúc này trời đã trở muộn và kính áp tròng của tôi thì khô queo, mờ đục, và bởi ánh đèn hành lang sau lưng khiến bà trở nên mờ ảo, kỳ bí, như tắm trong ánh sáng, như Bà Chúa Hồ, nhân vật mà mẹ cũng từng bắt tôi đọc nhiều năm trước đây. Tôi không nhìn rõ bà, đó là điều tôi muốn nói, và cũng không nhìn rõ biểu hiện trên khuôn mặt bà khi bà cất giọng, “Con bị vợ tống cổ khỏi nhà chứ gì?”

Đương nhiên, một trong những sở trường của các bà mẹ là xoáy thẳng vào vấn đề, và trong quá trình xoáy thẳng vào vấn đề thì mẹ tôi cũng đồng thời xẻo béng đi một phần cái xúc cảm thỏa mãn trong lòng tôi. Dù tôi có là hiện thân của một thiên thần trừng phạt đi nữa, thì vợ tôi cũng vẫn đinh ninh tôi là thằng lang chạ trí trá và ghét bỏ tôi, tôi vẫn không được phép gặp hai đứa nhóc và vẫn bị cấm tiệt không được bén mảng về Camelot. Anne Marie đã đuổi tôi rồi, có lẽ là mãi mãi. Đây là sự thật, mẹ đã nhìn xuyên thấu tôi, và tôi chợt thấy mỏi mệt, mỏi mệt rã rời.

“Con mệt mỏi quá mẹ ơi,” tôi đáp.

“Ừ,” mẹ đáp, rồi quay người bước theo hành lang vào sảnh, và tôi lũn cũn đi theo, im lặng, xuyên qua những căn phòng đen thui, trèo lên cầu thang, vào trong phòng cũ của mình. Bởi vì đây là một sở trường khác của các bà mẹ: họ biết cách nắm bắt được sự thật, và khi sự thật đó khiến bạn bải hoải chán chường đến nỗi không muốn nghe thêm một chữ nào nữa, thì họ biết rõ đâu là lúc chỉ đường dẫn lối cho bạn ra khỏi mớ bùng nhùng tăm tối, và đưa bạn đi ngủ. Mẹ mở cửa phòng tôi, rồi quay lại đặt tay lên má tôi nói, “Chợp mắt một chút đi Sam.” Lòng biết ơn trìu mến dâng trào trong tôi, và để thể hiện sự cảm kích, tôi đã làm theo đúng như lời mẹ bảo. Tôi ngủ.

PHẦN HAI

6

Giờ đây khi tôi đã trở về nhà và nằm trong phòng ngủ nơi mẹ tôi từng kể cho tôi nghe những câu chuyện về Dinh thự Emily Dickinson - những câu chuyện mà, như bạn đã biết, khiến tôi trót châm lửa thiêu nó ra ma - có lẽ đã đến lúc để giải thích một số chi tiết đã bị hiểu lầm hoặc đưa tin sai lệch về đám cháy lẫy lừng nọ.

Tôi đã không hề đi “thám thính” trước lúc xảy ra đám cháy, như lời buộc tội của công tố viên trong phiên tòa. Tôi chỉ đơn thuần mua một chiếc vé giá hai đô la để đi tham quan một vòng ngôi nhà cùng với một nhóm sinh viên và giáo viên của họ, những người đến từ một ngôi trường có tên Dickinson College (“Chẳng có liên hệ máu mủ gì đâu,” bà giáo bông đùa, và thế là ai nấy đều rộ lên cười như nắc nẻ). Bà giáo vừa đi vừa tung hứng chiếc bút mực từ tay này sang tay kia. Lũ sinh viên thì ai cũng đều mặc áo gió trượt tuyết. Nếu bảo rằng tôi đi “thám thính”, thì họ cũng có khác gì đâu.

Tôi cũng nào có phải một tên Nam kỳ chúa ghét tụi Bắc kỳ, như tờ Chim ưng hạt Hampden đã chụp mũ. Thì đúng là trước khi bắt đầu đi tham quan, tôi đã ký vào cuốn lưu niệm cái tên “Sidney, đến từ Baton Rouge, Louisiana”, nhưng chỉ là đùa cợt và để nghe cho có vẻ bí hiểm thôi mà. Giá mà bà Coleman không bị tôi ngộ sát thì chắc hẳn bà đã chứng thực được rằng tôi đã ngay lập tức hối hận về trò đùa đó, bởi vì bà đã đọc được dòng tôi ký và niềm nở nói, “Hân hạnh được tiếp cậu, Sidney,” và tôi đã không hề mở miệng trong suốt buổi tham quan vì sợ bị lộ rằng khẩu ngữ của mình chẳng có tí miền Nam nào.

Và tôi lại càng không cáu kỉnh và rồ dại trong suốt buổi tham quan như lời một cậu sinh viên Dickinson College làm chứng trước tòa. Tôi chỉ là một cậu nhóc bình thường, bình thường như bao cậu nhóc khác, và bình thường như tôi lúc này đây. Nếu có thì khi đó tôi chỉ hơi bồn chồn. Tôi bồn chồn là vì sau khi nghe mẹ kể chuyện, tôi cứ mong chờ một thứ gì đó siêu phàm, hắc ám và bí hiểm ở ngôi nhà. Nhưng chả có gì sất. Chúng tôi được cho xem một hộp kính trưng bày một trong những lá thư của Dickinson; được cho xem tấm ga trải giường của bà, màu đỏ, họa tiết hoa cúc trắng; được cho xem đồ đạc trong nhà bà, mà như bà Coleman giải thích thì thực chất không phải đồ đạc thật của Dickison mà chỉ là những bản sao trung thành. Ôi, sao mà chán ngắt! Chẳng giống tí gì với những câu chuyện mẹ kể cả. Thế nên có lẽ tôi hơi bồn chồn - tôi nhớ mình đã ngáp một cái rõ to vì quá chán ngán, khiến ai nấy đều quay lại nhìn - và có lẽ đó là lý do vì sao tôi lại đột nhập vào ngôi dinh thự ngay đêm hôm đó: để xem nơi này sẽ như thế nào khi không có mặt người hướng dẫn viên, bà giáo và đám sinh viên.

Còn cáo buộc của công tố viên rằng tôi đã giết ông bà Coleman “một cách máu lạnh” là hoàn toàn bịa đặt. Tôi thậm chí còn chẳng biết họ đã ở trong ngôi dinh thự đó. Tôi đã nhắc đi nhắc lại chi tiết này, dù có vẻ như nó chẳng làm thỏa mãn ai, cũng chẳng làm ai vui lên, dù cho nó là sự thật trăm phần trăm, khiến cho ta băn khoăn vì sao mọi người cứ muốn nghe sự thật đến thế.

Và những lời xì xào trong trường tôi (trong thời gian được bảo lãnh tại ngoại, tôi đi học lại và nghe được tụi bạn đồn thổi) rằng toàn bộ vụ việc chẳng qua chỉ là hậu quả thảm hại của một câu lạc bộ sex hoạt động quá trớn, cũng sai nốt. Quả thật tôi cũng có ý định rủ cô bé tên China mà tôi vẫn chơi cùng và ngày đêm tơ tưởng, cái kiểu tơ tưởng tụi con trai vẫn dành cho những đứa con gái mang tên ngoại lai và có xe riêng, một thứ mà China cũng có. Và đúng là, với China thì tôi luôn nghĩ đến sex, lồ lộ trong đầu, ngay ở thùy trước của não. Nhưng đêm đó tôi có rủ cô ta đến Dinh thự Emily Dickinson đâu cơ chứ. Tôi chẳng dại gì. Thật mà! Bạn cứ nghĩ mà xem, liệu tôi có dám làm tình với ai ở trong cái ngôi nhà quái gở đó không, sau tất cả những chuyện mẹ tôi đã kể? Đặc biệt là câu chuyện về hai đứa choai choai một trai một gái học cùng trường trung học (lại là một trai một gái - “chip hôi”, mẹ tôi gọi chúng như vậy) mua một lốc sáu chai bia Knickerbocker và quyết định đột nhập vào Dinh thự Emily Dickinson.

Vẫn là hai đứa bé ngày xưa nhưng nay đã lớn, vẫn ngoan nhưng không ngoan bằng hồi xưa. Mẹ nhấn mạnh rằng hai đứa đã suy tính quá nhiều về những việc chúng đang làm và muốn làm. Lỗi của chúng là ở việc tính toán, thế nên tôi tự rút ra bài học là “đừng có tính toán” và đến giờ vẫn tâm niệm làm theo. Chúng vừa bước đi vừa hôn hít nhau, một việc không dễ. Cậu nhóc tay xách lốc bia đựng trong túi ni lông có quai; trong ví có nhét bao cao su và túi áo khoác thì thủ một thanh xà beng mini. Cậu ta hết sức tự tin về thể lực của mình và những dụng cụ mang theo, và ngầm tính rằng nếu không đạp bung được cửa thì sẽ nạy khóa mà vào. Thường thì cánh cửa sẽ dễ dàng bật tung, vì nó đã cũ, hơi mục nát, và sẽ bật mở ngay sau cú đạp đầu tiên, như tôi đã từng mục sở thị.

Mẹ kể chuyện này khi tôi mười bốn tuổi, sau khi bố quay về, và sau khi ông về thì những câu chuyện của mẹ trở nên vừa nghiệt ngã hơn lại vừa thoải mái hơn, ít căng thẳng hơn nhưng lại gớm guốc hơn nhiều, thí dụ như câu chuyện nọ về hai đứa choai choai với lốc bia và bao cao su. Ôi quả là kinh hoàng. Chúng bước vào ngôi nhà và bắt đầu hành sự, thế rồi chẳng bao lâu sau, những mẩu xương, thịt, gân người bắn tung tóe lên tường, trườn xuống gầm bàn phấn, nhảy tọt cả vào lỗ đưa thư rồi dính bết trong đó: một thông cáo chuyển nhà không thể tởm hơn. Vương vãi đây đó là nhũng chiếc nhẫn vàng giả, mũ bóng chày, chun buộc tóc, bao cao su, và các chai bia còn kín nắp, tựa như đống thức ăn thừa được ợ ra sau một trận đánh chén kinh hồn táng đởm. Những vật chứng nhắc nhở về hình phạt cho tội làm tình chui. Đúng là một cảnh tượng kinh dị, một bể máu hai đứa nhóc đã tự đâm đầu vào, nên từ đó tôi đã quán triệt bản thân rằng nếu có bao giờ làm chuyện ấy, thì ngàn vạn lần cũng không để cho nó diễn ra trong Dinh thự Emily Dickinson.

Thế nên làm gì có tí sex nào, cũng chẳng có câu lạc bộ sex nào cả. Còn tất nhiên ông Coleman đã chơi trò gì với bà Coleman đêm đó thì tôi không thể biết được. Sau cơn hỏa hoạn, họ chỉ còn là một nhúm xương và mô kết nối. Tôi chỉ biết nhiêu đó.

Và khi còn nhỏ thì tôi cũng không phải là một “tiểu quỷ cuồng lửa” như bà giáo lớp một của tôi làm chứng. Không hề! Bà ta thề thốt trước tòa rằng đã bắt quả tang tôi hồi mới lên sáu đã biết cầm kính lúp mắm môi mắm lợi đốt, hoặc chí ít là ráng đốt, một tổ kiến ngoài sân chơi (hôm đó trời đầy mây, một lô một lốc mây). Để tôi nói cho bạn biết, tôi có phải đứa trẻ duy nhất trong lớp bà Frye chuyên đốt tổ kiến để rồi nhờ đó mà biết thêm chút ít về năng lượng mặt trời đâu. Và để tôi nói cho bạn biết, cái chuyện xảy ra từ hồi lớp một thì có liên quan cóc khỉ gì đến việc đã xảy ra với Dinh thự Emily Dickinson. Tôi đã quên bặt cái vụ tổ kiến, và nói thật là tôi còn chẳng có tâm trí nào nghĩ đến lửa với khói trong khi đột nhập vào Dinh thự Emily Dickinson. Đầu óc tôi chỉ lùng bùng rặt những câu chuyện mẹ kể - chẳng hạn chuyện về cái xác của Emily Dickinson được giấu kỹ ở một trong hàng tá gian phòng bí mật trong ngôi nhà và sẽ chuyển mình sống dậy (hoặc chí ít là xê dịch được) chỉ khi có trăng tròn. Đêm đó trăng tròn vành vạnh, và để tự trấn an tôi đã rít một điếu thuốc - một thói quen mới hình thành, nhưng rồi đã chết yểu - và đột ngột nghe thấy một tiếng động. Ai mà biết nó là cái gì? Có thể là tiếng ngôi nhà chuyển mình cựa quậy hay tiếng thân cây uốn mình theo gió. Cũng có thể là tiếng hai vợ chồng Coleman đang tận hưởng thời khắc riêng tư cuối cùng trên đời. Hoặc tiếng bà Emily Dickinson đang lết ra khỏi gian phòng bí mật, tiến hết tốc lực về phía có mùi máu ấm, tức là chỗ tôi đây, với cặp con ngươi trắng dã còn hơn cả trong phim kinh dị. Dù là cái gì, thì tôi cũng đã quăng vội điếu thuốc và ba chân bốn cẳng tẩu thoát khỏi ngôi nhà trước khi nhận ra lửa tàn thuốc đã kịp bén vào đuôi tấm rèm cửa phòng khách, rồi liếm sang tấm thảm, vân vân và vân vân. Nhỡ tay làm cháy? Đúng là như vậy. Tiểu quỷ cuồng lửa? Không hề.

Nhưng bạn có biết điều gì là sự thật không? Những câu chuyện của mẹ tôi hay ra trò. Ông thẩm phán đã nói thế, vào lúc tuyên phạt, khi luật sư bào chữa đang giải thích lại vì sao trước hết tôi lại có mặt trong ngôi dinh thự và tôi đang giải thích lại về những câu chuyện của mẹ. Ông thẩm phán cắt ngang, “Chắc hẳn mấy câu chuyện đó phải hay lắm.”

“Vâng đúng đấy ạ,” tôi đáp.

“Nhưng nói đi thì phải nói lại,” ông ta phán - một nhận định sặc mùi chủ quan, nhưng tôi nghĩ rằng bộ áo thụng kia, cái ghế cao ngất cùng chiếc búa gỗ hoành tráng đã trao cho ông ta cái quyền đó, “nếu một câu chuyện hay lại khiến cậu làm việc xấu, thì câu chuyện đó có thực sự hay?”

“Gì cơ ạ?” tôi hỏi. “Bị cáo chưa hiểu lắm ạ.”

“Thưa quý tòa, e là bản thân tôi cũng chưa hiểu lắm,” luật sư của tôi lên tiếng.

“Tôi cũng vậy,” công tố viên nói, vị này giống y hệt như luật sư của tôi, chỉ có điều ông ta mặc một bộ vest rẻ tiền hơn và cũng vì thế mà cứ cấm cấm cảu cảu.

“Hãy bỏ quá cho tôi” ngài thẩm phán đáp. “Một câu hỏi cũng thú vị đấy phải không ạ? Có phải một câu chuyện chỉ được coi là hay nếu như nó có ảnh hưởng? Thế nếu đó là ảnh hưởng xấu, nhưng mục tiêu của nó lại là thế, thì câu chuyện đã tròn phận sự chưa? Nó có còn được coi là hay không? Nếu một câu chuyện gây ra ảnh hưởng khác với mục tiêu đề ra, thì ta có gọi nó là câu chuyện tồi? Mà liệu ta có thể cho rằng một câu chuyện sẽ gây ra được một ảnh hưởng nào đó? Liệu ta có nên mong như vậy? Liệu ta có thể trút lên một câu chuyện một tội nào đó? Một câu chuyện có thể thực sự làm một cái gì đó hay không?” Nói đến đây, ông ta dòm tôi từ phía trên cặp kính, ánh mắt đầy uyên bác, khiến ta chắc mẩm ông này hẳn từng ôm mộng làm giáo sư ngữ văn chứ chả thiết tha gì với chức thẩm phán cả, và vẫn dấm dúi đặt mua dài hạn đủ loại tạp chí văn học chuyên ngành. “Thí dụ như, anh Pulsifer này, ta có thể trút hết tội phóng hỏa giết người lên đầu một câu chuyện được không anh?”

“Hử,” tôi ngẩn người ra, làm như đang nghĩ ngợi để trả lời, mà lẽ ra phải vậy; nhưng thay vào đó lại ngoảnh nhìn mẹ tôi, lúc này đang ngồi ngay sau lưng tôi. Trên trán bà hẳn cũng đã đóng một bảng đèn tuýp nhấp nháy các từ THÁCH THỨC, LĂNG NHỤC, HỐI TIẾC, như là lối vào nhà tôi đã bị bôi nhọ bằng QUÂN GIẾT NGƯỜI và ĐỒ PHÁT XÍT nhiều năm sau này.

“Hử,” tôi lặp lại.

“Thôi, vào tù thì tha hồ dư dả thời gian nghiền ngẫm nhé, anh Pulsifer ạ,” ông thẩm phán bảo tôi. “Nhớ nghiền ngẫm đấy.”

“Vâng ạ,” tôi đáp. Bởi vì đó là một câu hỏi thú vị, với ông ta.

Nhung tôi chưa một lần để tâm tới câu hỏi đó, sáng nay cũng không phải ngoại lệ, khi tôi mở mắt tỉnh dậy trong căn phòng ngủ cũ lần đầu tiên trong mười năm qua. Tôi chẳng hề nghĩ về những gì mà lẽ ra mình phải bận tâm: vợ tôi, lũ trẻ, Thomas Coleman, hay bố mẹ cậu ta. Không, đầu óc tôi đang bị choán chỗ bởi những lá thư nọ, ùa ra chật cả đầu - có lẽ vì tôi đã cố kìm nén chúng trong một thời gian quá lâu. Mà cũng có thể là vì ta thấy dễ dàng và an toàn hơn khi nghĩ tới những thứ không nên để tâm, hơn là nghĩ tới những thứ nên để tâm. Giọng nói vẫn giục giã tôi, Còn gì nữa? Còn gì nữa? cũng biết rõ điều này. Tôi nằm đó, trên chiếc giường thời ấu thơ, khi giọng nói trong đầu văng vẳng, Còn gì nữa? giờ đây không còn có ý hỏi Còn vợ con cậu thì sao? Hay là về nhà mà thú nhận hết sự thật với họ nhỉ? mà lại ẩn ý Còn những lá thư ấy thì sao? Chúng đang ở đâu rồi? Vâng, giọng nói đó cũng là loại hèn nhát, giống hệt tôi đây.

Xỏ vội bộ quần áo mặc từ hôm qua, tôi lết xuống căn phòng bố đang nằm. Đèn đóm tắt ngúm, giường chiếu đã được dọn dẹp, còn bố tôi thì đã biến đi đâu mất tăm. Tôi mở ngăn kéo cái bàn con, chiếc hộp vẫn sờ sờ ra đó, bên trong vẫn là chồng thư trong ký ức năm nào. Thay vì gây xúc động bồn chồn, giây phút này bỗng trở nên yên bình đến lạ. Tôi chợt thấy vững dạ: căn nhà và bố tôi đã thay đổi, nhưng ít ra những lá thư thì vẫn ở nguyên chỗ cũ, tuy có sờn rách, cũ đi và hoen ố hơn xưa, khiến tôi hình dung ra cảnh bố tôi ngồi đó trên ghế nghiền ngẫm từng lá thư một, hết lượt này đến lượt khác, và băn khoăn không biết giờ này thằng con mình đang lưu lạc ở phương trời nào. Quả là một thời khắc bố-con cảm động. Thế rồi tôi nghe thấy một tràng ho sù sụ vang lên ngoài phòng khách, như thể đó là một lời cảnh cáo dành cho tôi. Tôi bèn cất thư vào hộp, cất hộp vào trong ngăn kéo, đóng ngăn kéo lại, rồi lần theo tiếng ho.

Phòng khách tinh tươm hơn rất nhiều so với cảnh tượng tôi thấy hôm qua. Bao nhiêu chai bia rượu đã bay biến đi đâu, mặt bàn sạch trơn không còn các khoảng hoen ố, như thể chúng đã bị triệu hồi về sào huyệt của chúng. Chỉ còn đúng một chiếc gạt tàn pha lê trên bàn cà phê, bên trong không hề có tàn thuốc. Chiếc xe đạp cố định vẫn nằm trong phòng khách, nhưng giờ đã nép bẽn lẽn vào sát tường chứ không còn chình ình trước mặt ti vi nữa. Còn chiếc ti vi, tuy không bật, nhưng bố tôi đang ngồi trên tràng kỷ mà dán mắt vào đó.

“Bố,” tôi lên tiếng. “Chào buổi sáng.”

Bố quay lại nhìn tôi. So với hôm qua, mặt ông giờ đã mọc thêm một bộ râu bạc nham nhở nửa ngày tuổi, đôi mắt mờ đục lờ đờ nửa nhắm nửa mở, tùy theo góc nhìn. Một chân ông bắt tréo qua chân kia, mà với một nạn nhân đột quỵ thì tôi nghĩ làm được vậy đã là kỳ tích. Và ông đang nốc một lon Knickerbocker một lít có lẻ. Tôi đưa tay nhìn đồng hồ. Mình dậy muộn thật. Đã hai giờ chiều rồi, nhưng để uống lon bia cỡ này thì vẫn còn sớm chán, nhất là tôi nhớ bố tôi có bao giờ bia rượu tí gì đâu. Nhưng nghĩ đi thì phải nghĩ lại, ông bố già nua của tôi cũng đã lên thác xuống ghềnh quá nhiều, và tôi là cái thá gì mà dám chỉ trích sao ông lại đi mua vui bằng cách này, và vào giờ này. Xét cho cùng, ông đã tự xoay xở bắt tréo được chân, ôi ông già quả cảm, và có khi lon bia này là để mừng cho cái thành tích đó thì sao.

“Chào buổi chiều,” mẹ lại nhô ra từ một nơi nào đó như tối qua. Tôi quay lại nhìn bà. Tay bà cũng đang khư khư một lon bia lớn, và không như tối qua, giờ tôi có thể nhìn rõ rành mẹ tôi đã thay đổi ra sao kể từ lần cuối tôi gặp. Giờ trông bà đẹp hơn mấy phần. Tôi vẫn nhớ như in gương mặt nghiêm khắc uy nghi của bà, có thể khiến bạn sợ đến mức phải thuần phục, nhưng kiểu gì thì cũng không thể đánh giá là đẹp được. Bà vốn luôn thuộc tip người đẹp New England với cặp thiên lý nhãn thầm xanh, rực sáng, sắc lẻm đến rợn người, chuyên nhìn xuyên thấu qua bản thể đáng xấu hổ là bạn và rọi trở lại đôi mắt rực sáng dòng dõi Thanh giáo của bà. Nhưng giờ đây trên gương mặt bà đã xuất hiện một nét mềm mại dịu dàng, không phải vì tăng cân, mà như thể bà đã ký kết một hòa ước với khuôn mặt của mình và cả hai đều trở nên thanh thản: đôi mắt xanh dương an nhiên tọa lạc trên sống mũi, sống mũi nhô ra như một mái hiên bên trên đôi môi lúc này đang mỉm cười với tôi. Tên mẹ tôi là Elizabeth và lúc nào bà cũng trông như một bà Elizabeth, nhưng giờ đây bà trông như một bà Beth vậy. Khi là Elizabeth, bà là một bà giáo ngữ văn lạnh giá, còn khi chuyển mình thành Beth thì bà trở nên phúc hậu, hiền từ hơn. Tựa như một nữ y tá chẳng hạn, một nữ y tá cực kỳ xinh đẹp.

“Nhìn mẹ như là bà y tá Beth,” tôi bảo bà.

“À há,” như một thiếu nữ, bà đưa tay vén tóc ra sau tai - tóc mẹ tôi vẫn dài và đen nhánh như ngày nào. Rồi bà bước tới bên bố tôi, nhấc cái lon ra khỏi tay ông, bật nắp cái lon mới, và đặt nó vào trong chiếc đựng cốc méo mó hên tay phải của ông. Miệng bố làu bàu một từ gì đó đa âm tiết mà tôi đồ là Cám ơn.

“Cho bố uống bia thế có sao không?” tôi hỏi. Rồi không thấy mẹ mở miệng hoặc có biểu cảm gì, tôi đành nói thêm, “Vì cơn đột quỵ ấy mà.”

“Bradley, anh nghe rõ chứ?” Mẹ quay sang bố, nở một nụ cười nhu mì còn hơn lúc nãy, một nụ cười chứa đầy sự thỏa mãn riêng tư. “Không nên uống thêm nữa vì anh đã bị đột quỵ mà.”

Bố không đáp, nhưng bắn một tia nhìn về phía mẹ, nó mới đi được nửa đường thì đã bị mẹ tôi chặn lại bằng một tia nhìn khác và nó đứng lại ở giữa căn phòng, như một thằng con trai khác, một đứa con với một mối quan hệ bí ẩn, luân phiên thay đổi với hai con người trưởng thành đã sinh ra mình. Dù có trưởng thành đến đâu, bạn cũng luôn đi sau một bước với hai đấng sinh thành của mình, hai con người lúc nào cũng biết trước những điều bạn cần biết - thí dụ như chuyện mẹ tôi biết rõ việc Anne Marie đã đuổi tôi khỏi nhà, thậm chí là biết rõ rằng tôi đã có một cô Anne Marie trong đời, hay đã tậu một ngôi nhà vậy.

“Tối qua mẹ nói là con bị vợ đuổi khỏi nhà,” tôi thắc mắc. “Làm sao mẹ biết?”

“Hử?” Mẹ phải cất cao giọng hỏi, vì lúc này bố đã bắt đầu ngửa cổ tu chai bia như một trang hảo hán, khiến tôi cũng phải lớn tiếng nhắc lại, “Làm sao mẹ biết con bị vợ đuổi khỏi nhà?” để át đi cái tiếng nốc bia ừng ực của bố.

“À, Sam,” mẹ đáp, “đó là một câu chuyện muôn năm cũ.”

“Chuyện cũ ạ,” tôi lặp lại, trong đầu chợt nghĩ về lời răn của ông thẩm phán về những câu chuyện tốt và xấu, và lần đầu tiên trong bao nhiêu năm nay, tôi bỗng ngộ ra rằng những câu chuyện thực ra hiện hữu khắp nơi chung quanh ta và tất cả đều có vai trò hệ trọng. Nào là những lá thư giấu trong hộp giày Converse, những con người thỉnh cầu tôi đốt nhà các văn hào vì các câu chuyện họ đã đặt bút viết nên; nào là câu chuyện Thomas Coleman đã phăng ra với Anne Marie khiến nàng đuổi tôi đi; nào là những câu chuyện mà đám phân tích trái phiếu đã kể về mình trong đống hồi ký, đấy là nếu như họ đã viết (một gã sau này quả có viết thật, nhưng lúc này tôi còn chưa biết); và rồi còn những câu chuyện mẹ tôi kể mà ai nấy đều nghe tôi kể rồi, và đột nhiên tôi bỗng tìm ra đáp án cho câu hỏi của ông thẩm phán, hoặc ít ra là một nửa đáp án. Lẽ đương nhiên là một câu chuyện phải tạo ra được một ảnh hưởng trực tiếp chứ. Nếu không thì người ta còn kể chuyện cho nhau làm gì cho mệt?

Nhưng ảnh hưởng trực tiếp là gì? Cái đó thì tôi không biết, tôi vẫn chưa biết nhiều về các câu chuyện - cả cũ lẫn mới - để biết được ảnh hưởng chúng mang lại là gì. Nhưng mẹ thì biết rõ, không còn nghi ngờ gì, và tôi ghét bà vì điều này, một nỗi ghét còn lớn hơn cả nỗi ghét trước những gì mà các câu chuyện của bà đã gây ra cho tôi, tôi ghét bà vì bà hiểu được những thứ tôi còn mờ mịt, ghét bà vì đã khiến tôi cảm thấy bất lực vì bất khả tri, và có khi nào đây chính là bản chất của con cái: luôn luôn phải nương tựa vào bố mẹ nhưng cũng vì vậy mà ghét bỏ họ, dù vẫn cứ cần họ, cần ghét họ. Thế đấy, có lẽ đó cũng là một câu chuyện muôn năm cũ cũng nên.

“Chuyện cũ ạ,” tôi lại lặp lại, rồi kể một lèo cho mẹ nghe lời ông thẩm phán từ nhiều năm trước, về những việc mà các câu chuyện có thể hoặc không thể làm, rằng đến giờ tôi vẫn chưa tỏ tường về điều đó, nhưng tôi cần phải được thấu hiểu: bởi nếu như việc tôi bị vợ đuổi là một câu chuyện muôn năm cũ, thì việc nàng chấp nhận cho tôi quay lại (hoặc không, hoặc không!) cũng là một câu chuyện muôn năm cũ, và tôi cần phải biết. Liệu mẹ có giúp được tôi không? “Hệ trọng lắm mẹ ạ,” tôi nói. “Mẹ làm ơn nói đi.” Thậm chí tôi còn chuẩn bị tư tưởng sẵn sàng phủ phục xuống sàn mà sụt sịt, đồng thời cũng chuẩn bị tư tưởng để ghét bà vì đã buộc tôi phải quỳ xuống khóc xin.

“Con chọn nhầm người để hỏi rồi,” mẹ đáp. “Ta đã đoạn tuyệt với văn chương rồi. Đoạn tuyệt với những câu chuyện, dù là loại nào đi nữa.”

“Thật ạ?” tôi hỏi. Việc này quá sốc đi chứ. Tôi chẳng thể hình dung ra mẹ tôi mà không có những câu chuyện, những thứ đã có ý nghĩa lớn lao với bà đến mức bà phải tọng chúng vào đầu tôi. Tôi mường tượng ra một chàng lính ngự lâm mà không có gươm hoặc hỏa mai hoặc những chàng ngự lâm khác kề bên - chỉ nhõn một anh người Pháp trụi thùi lụi, lẻ loi với bộ ria mép kiểu cách, chiếc mũ cắm lông chim và vẻ đỏm dáng của mình. Thế rồi tôi đưa mắt nhìn quanh phòng và để ý đến cái điều mà tôi đã để ý đến từ hôm trước: tịnh không còn một cuốn sách nào. “Sách của mẹ đi đâu cả rồi?” tôi hỏi.

“Vứt hết rồi” mẹ đáp.

“Sao lại vứt?”

“Sao à?” Giọng bà chợt đanh lại, khuôn mặt cũng đanh lại, và tôi thấy bà mẹ mới, Beth, quay về bà mẹ cũ, Elizabeth; chẳng khác gì chứng kiến những gương mặt tổng thống trên đỉnh Rushmore biến hình trở lại thành hòn núi vĩ đại xưa kia. “Con muốn biết vì sao à?”

“Vâng,” tôi đáp, vì quả tôi muốn biết thật.

Mẹ nhìn thẳng vào tôi trong một lúc lâu, và cùng lúc đó, gương mặt bà dần dần hiền hòa trở lại. Có thể thấy sự thương cảm, lòng trìu mến, và nỗi đau đớn dâng trào trong bà, cuộn lên từ ngón chân qua hai ống đồng rỗng không, qua thân mình rồi dềnh lên trong đôi mắt, nơi tôi thấy hàng đợt hàng đợt sóng tình cảm xoáy quanh cặp đồng tử. Mẹ khẽ đưa tay lên như thể muốn vuốt má tôi, khiến tôi thấy mình cần có bà hơn bao giờ hết, và nhu cầu này gần với yêu thương hơn là chán ghét. Tôi muốn thốt lên, Ôi, vuốt má con đi mẹ ơi. Dù những câu chuyện mẹ kể đã hại đời con, và khiến con cũng hại đời mẹ nữa, nhưng chi cần mẹ vuốt má con…

Tôi chẳng kịp hoàn tất ý nghĩ ấy, và mẹ cũng chẳng vuốt má tôi. Thay vào đó, bà giật lấy chai bia (đã rỗng không) khỏi tay bố và quay vào bếp. Và thế là lại chỉ còn có tôi và bố, hai người đàn ông trong một căn phòng, gắng gượng giải mã người đàn bà vừa bỏ lại họ bơ vơ. Đây là gì nếu không phải một cuộc chiến không hồi kết? Tôi có thể hình dung cảnh hai bố con cứ ngồi đực ra đó đến mùa quýt, cứ gắng sức - và cứ thất bại - để thấu hiểu những người đàn bà mình yêu. Ngay lúc đó, quá khứ như cơn lũ quét tràn qua khiến tôi bất lực không cách gì chống cự, và hình ảnh Anne Marie hiện ra trong tim tôi, trong mắt tôi, trong tai tôi, trong não tôi, băn khoăn không hiểu tôi đang làm cái gì ở đây với bố mẹ mình, trong khi lẽ ra phải quay lại thềm nhà mà cầu khẩn nàng cho tôi được trở về, về với căn nhà, về với nàng, về với chúng tôi của ngày xưa.

“Bố, hay là con cứ về nhà nhỉ?”

“Nhà?” Ông băn khoăn như thể muốn căn vặn, Nhà nào? Ơ kìa, chẳng phải con đang ở nhà rồi đấy thôi.

“Ý con là nhà kia của con cơ. Hay là con cứ đánh bạo về đó với Anne Marie và lũ trẻ?” tôi hỏi. “Thế có tốt hơn không nhỉ? Không biết liệu mọi chuyện có trở nên tốt hơn cho gia đình mình nếu bố không mất đến ba năm để quay lại?”

“Đợi… đợi,” bố đáp.

“Đợi gì?”

“Thời gian,” ông đáp.

“Bao lâu?” tôi hỏi. “Con không nghĩ mình đợi được ba năm. Con có phải đợi ba năm liền như bố đã từng làm với con và mẹ không?”

Vừa nhắc đến mẹ thì bà đã quay lại phòng khách, hai tay bưng một kim tự tháp các lon bia bự. Rồi bà thả một lon vào bàn tay bố, lúc này đã cong lại như vuốt diều hâu chờ mồi, và ngay lập tức ông vươn cổ ra nốc mãnh liệt như muốn ngấu nghiến cả lớp tráng nhôm ngoài vỏ lon. Mẹ quay sang đưa tôi một lon, tôi huơ hai tay lên phân trần, “Không không, con không uống.”

Nhân đây lại nói về tửu lượng của tôi: tôi chẳng phải đệ tử ruột của thần Lưu Linh và cứ đụng đến chất men là lại tanh bành hết cả. Trong vài lần hiếm hoi tôi từng thử - hồi trung học, hay là trong tiệc nướng của khu Camelot - thì hoặc là bản chất thật của tôi đã hiện nguyên hình hoặc là tôi đã vứt nó qua cửa sổ, bởi thảm họa cứ thế kéo đến ầm ầm: cái miệng cứ ba la bốp lốp huyên thuyên đủ chuyện, còn chân tay thì múa may những trò mèo gì ở đâu không biết. Có lần sếp tôi mở tiệc Giáng sinh (tôi uống liền hai ly vodka, phanh không kịp), tôi đã bất tỉnh suốt một phút liền - dù lịm đi nhưng vẫn dịch chuyển và cử động được như một xác chết đội mồ sống dậy - rồi khi hồn nhập lại xác thì tôi thấy mình đang đứng bên kệ bếp nhà sếp với cửa tủ lạnh mở toang, tay trát lấy trát để mayonnaise lên hai lát bánh mì trắng, sau mỗi lần trát lại đưa dao lên lưỡi liếm. Khi nghe thấy tiếng ho khan, tôi ngước lên nhìn thì thấy căn bếp lúc này đã lố nhố người - một đám rất đông, có cả sếp tôi, ông Janzen, một người đàn ông cao lớn rắn rỏi có quả mũi to đại tướng, đúng theo nghĩa đen của câu “nhìn đời qua cánh mũi” - đang soi tôi chòng chọc, miệng há hốc cứng đờ, hiển nhiên không hiểu tôi đang bày trò quái gì, và tất cả những gì chạy từ não xuống đầu lưỡi tôi lúc đó là hai từ, “Bánh kẹp.” Thế rồi, để chứng tỏ điều mình vừa thốt ra, tôi tống nó vào miệng. Vâng, cái bánh ấy ạ.

“Con không biết uống,” tôi bảo mẹ.

“Giờ thì con biết rồi,” bà đáp chắc nịch khiến tôi cũng phải tin theo. Tôi cầm lấy một lon, rồi hai mẹ con ngồi uống tì tì hết lon này đến lon khác, và tôi phát hiện ra mẹ nói đúng: tôi biết uống thật và tôi cũng học được rằng khi ta uống, mọi thứ xung quanh cứ tự động mà tiếp diễn. Màn đêm buông xuống thì tự khắc có ai đó bật đèn lên; bầu không khí tịch mịch quá thì có người bật ti vi; tới lúc ti vi ồn ào quá thì lại có người tắt nó đi; khi chúng tôi đói meo thì tự khắc ai đó mang đồ ăn ra - bánh quy thừng, khoai tây chiên, bỏng ngô, toàn những đồ ăn mở bọc ra là ăn được ngay. Mọi thứ cứ tiếp diễn và những câu hỏi cũng được đưa ra, những câu có lẽ chẳng bao giờ được hỏi nếu thiếu mấy lon bia. Tôi hỏi mẹ, “Mẹ vứt sách đi là vì con, vì những gì con làm, những gì đã xảy đến với con đúng không?” và bà đáp, “À há!” rồi tôi hỏi, “Mẹ vẫn còn đi dạy ngữ văn chứ?” và bà đáp, “Đã dạy ngữ văn một lần, thì sẽ dạy ngữ văn cả đời.” Rồi tôi hỏi, “Nhưng đã vứt sách rồi thì mẹ dạy ngữ văn thế nào được?” và bà đáp, “Có lẽ thế lại hay hơn í chứ.” Rồi tôi hỏi, “Những câu chuyện mẹ kể con nghe, những cuốn sách mẹ bắt con đọc hồi xưa, có phải để làm con vui lên không?” và bà đáp, “Mẹ cũng chẳng biết là để làm gì con ơi.” Rồi tôi hỏi, “Thế thì mẹ còn kể cho con nghe làm gì? Mẹ còn bắt con đọc sách làm gì, nếu không phải để làm con vui?” và bà đáp, “Sao con không hỏi câu gì mà mẹ trả lời được ấy?” Rồi tôi hỏi, “Ông bô nhà mình là một ông già kiên cường đấy chứ nhỉ?” và bà đáp, “Còn lâu.” Rồi tôi hỏi, “Bao giờ thì mẹ tha thứ được việc bố đã bỏ nhà ra đi?” và bà đáp, “Từ lâu rồi,” rồi nâng lon bia lên, và trong một giây thoáng qua tôi cứ ngỡ bà sắp sửa rót bia xuống đỉnh đầu bố, như người ta rửa tội bằng nước thánh. Nhưng bà không làm vậy, và tôi lại hỏi, “Người ta có thể sống mà hiểu quá rõ nhau không?” và bà đáp, “Được chứ.” Rồi tôi hỏi, “Còn tình yêu thì biến đi đâu?” và bà đáp, “Hỏi bố con ấy.” Rồi tôi hỏi, “Bố, còn tình yêu thì sao?” và ông khụt khịt một từ gì đó nghe như là: “Ụt”. Rồi mẹ quay sang hỏi tôi: “Con có việc làm mà đúng không? Con không đi làm ngày mai à?” và tôi đáp, “Con đang tính bỏ việc,” rồi tôi làm thật, ngay ở đó, gọi một cú tới Công ty Đóng gói Tiên phong và nhắn lại cho cái máy trả lời tự động rằng tôi đã quyết định thôi việc, nhân tiện phun ra thêm một tràng những thứ tôi ghét cay ghét đắng về cái công ty đó và về cái việc tôi được giao, những thứ bịa đặt mà sau này tôi có lên trời cũng không rút lại được, những điều mà tôi đáng lẽ đã hối hận ngay khi thốt ra, nếu như trong bụng không no kễnh những bia. Và vậy là tôi phát hiện ra một quyền năng mới của chất men: nó khiến cho sự tự hủy hoại bản thân trở nên hấp dẫn lạ thường, khiến bạn lải nhải những điều bạn không hề chủ ý và có thể sẽ hối tiếc, nhưng bạn đã say đến mức quên cả hối lẫn tiếc. Khi tôi dập điện thoại, mãi mãi tuyệt giao với nghiệp đóng gói, mẹ hỏi tôi, “Con định ở đây một thời gian hả?” và tôi hỏi lại, “Mẹ có muốn con ở lại không?” Thế là bà đáp, “Ta nhớ con lắm Sam ạ. Ta xin lỗi về tất cả mọi việc,” và tôi giải nghĩa là, Ừ, ta muốn con ở lại một thời gian. Và tôi hỏi, “Ai muốn uống thêm bia?” Cả nhà đều muốn và chúng tôi cứ uống, hết lại uống tiếp, cho đến khi tôi quên bặt đi chuyện mình bị đuổi khỏi nhà, cũng như bố quên bặt rằng mình bị liệt: càng uống, ông càng tỏ ra linh hoạt, và tới lon thứ sáu thì ông đã đi đi lại lại, thậm chí tự mình lết ra được tới tủ lạnh và quay lại ghế, và khi ông hỏi có ai muốn uống thêm bia không thì ông không còn ngọng nghịu như lúc trước, và cả nhà đều muốn uống. Chúng tôi uống cùng nhau, như là một gia đình, cho tới khi chẳng còn giọt bia nào để liếm láp, và chẳng còn gì làm ngoài chuyện nằm thẳng cẳng ra ghế mà bất tỉnh nhân sự. Trong suốt cơn men say, tôi không hề một lần nghĩ tới Anne Marie và tụi nhỏ, chỉ cách tôi có vài dặm, và đây là một bài học nữa mà tôi ngộ ra trong đêm nay: rằng bộ não tẩm cồn sẽ có khả năng quên đi những thứ cần quên đi, ít ra là trong chốc lát, cho tới khi bạn lịm đi và tỉnh dậy sau hai tiếng để nôn ọe ra đầy người, vương vãi khắp hành lang và trong nhà vệ sinh.

Bởi bia rượu là một trong những sự đầu lừa của tôi. Toàn bộ đống bia cứ thế mà thông thốc tuôn ra khỏi thực quản tôi, tạo đà cho nỗi ê chề tràn vào xâm lấn, như thể trả đũa cho việc tôi dám có ý định quên bẵng chúng đi: những lá thư, vợ tôi, con tôi, công việc của tôi, bố mẹ tôi, Thomas Coleman, bố mẹ cậu ta, cái chết của họ, cuộc sống của tôi! Tất cả như đang gọi tên tôi, những tiếng kêu la thất thanh át tiếng nôn khan của tôi, hòa thành bản cáo trạng, như một điệp khúc đều đặn tấu lên, dội lại từ đám đồ sứ và sàn gạch. Và rồi còn có một giọng nói khác, một giọng nói kèm theo một bàn tay, dịu dàng vỗ về trên lưng tôi, thì thầm, “Sẽ ổn thôi mà, sẽ ổn thôi mà.”

“Thật sao?” tôi hỏi.

“Sáng ra con sẽ thấy đỡ hơn nhiều,” bà nói.

Là mẹ tôi đó. Và vì đó là mẹ tôi, nên tôi thấy mình có thể nói với bà bất kỳ điều gì mà không sợ hổ thẹn, thế là tôi bảo bà, “Ôi mẹ, con sợ rằng sẽ mất gia đình con mãi mãi. Con nhớ nhà con và hai đứa quá.”

“Ta biết, ta biết,” bà nói.

“Và chuyện này cũng là chuyện muôn năm cũ à?”

“Ừ,” mẹ đáp. “Cũ như chuyện cổ tích.”

“Những câu chuyện,” tôi nói. “Con thấy như mình chẳng hiểu gì sất. Mẹ làm ơn giảng cho con nghe về những câu chuyện đó đi.”

“Ta đã gắng hết sức rồi đấy chứ,” bà đáp, rồi dẫn tôi vào giường, và cũng tại đây tôi đã đặt ra quyết tâm: phải tìm hiểu cho thấu đáo những câu chuyện, một cách nhanh chóng. Mẹ sẽ không chịu dạy cho tôi, điều này thì rõ rồi. Bố thì chẳng còn tí hơi nào để giúp đỡ tôi, chuyện đó cũng đã quá rõ ràng. Tôi sẽ phải tự đi tìm câu trả lời, và lúc này bụng tôi đã biết chắc nơi nào là nơi cần đến.

7

Tôi sẽ đến hiệu sách. Tôi biết rõ mình không thể bước vào một thư viện được, vì thư viện luôn cần bầu không khí nghiêm trang yên ắng, còn tôi thì chẳng có khiếu im lặng: từ nhỏ tôi đã không biết bao nhiêu lần bị các cô thủ thư gầy đét mặc áo len suỵt lấy suỵt để, nên tôi tự hứa sẽ không bao giờ quay lại chốn đó nữa, giống như là một con bò thông minh không bao giờ bén mảng đến cửa hàng đồ sứ sau lần viếng thăm thứ nhất, thứ hai hoặc thứ ba thảm họa. Nhưng những hiệu sách thì khác, tôi nhớ người ta có yêu cầu phải tuyệt đối tế nhị đâu, dù sự thực là đã hai chục năm nay tôi chưa từng đặt chân vào một hiệu sách nào cả.

Nhưng trước tiên tôi cần phải giải quyết cái sự chếnh choáng này. Câu chuyện về cơn say bí tỉ đầu tiên đầy trọng đại đã quá nhàm nên tôi không nói gì thêm nữa, trừ một chi tiết là nó khiến tôi cảm thấy như có ai đó đã đánh tráo cái đầu đầy bệnh tật của họ với cái đầu khỏe khoắn của tôi. Tôi bước xuống giường, nhảy vào buồng tắm ào một cái, dù chẳng khiến cơn chếnh choáng biến đi nhưng cũng làm dịu phần nào. Ai đó - mẹ tôi, đến giờ tôi vẫn đinh ninh vậy - đã lôi chiếc va li của tôi (chiếc va li tôi mang tới Cincinnati) ra khỏi xe và đặt nó trong phòng. Tôi mở va li, mặc quần áo, rồi đi xuống nhà. Căn nhà trống trơn - chẳng khó gì để biết một ngôi nhà có đang trống trơn hay không, nhất là khi tôi đã gọi toáng lên vài lần, “Xin chào! Mẹ ơi? Bố ơi? Có ai ở nhà không?” và kiểm tra một lượt hết các phòng để tìm kiếm một dấu hiệu của sự sống. Thế đấy, cả hai đã biến đi đâu mất. Và một lần nữa tôi lại dậy muộn: trời vừa xế trưa. Mẹ đã đi làm, không nghi ngờ gì, nhưng còn bố tôi thì đi đâu được? Hay là nhà xuất bản đã thương hại ông nên giữ lại làm, chỉ để ông cảm thấy mình là người bình thường? Ôi, tự dưng tôi nhớ Công ty Đóng gói Tiên Phong quá, nhớ cái sự bình thường nó mang lại. Đó chẳng phải lợi ích của công việc hay sao? Không chỉ đơn thuần để kiếm tiền, mà còn là phương tiện để làm bạn thấy bình thường, ngay cả khi (nhất là) bạn biết mình chẳng có chút gì bình thường cả? Thế đấy, giờ tôi đang trải qua những cơn chán chường của một người say rượu và thất nghiệp, và có khi bố đã biết tôi đang ở trong tình cảnh này, bởi trên bàn bếp đặt sẵn một ly nước cao, chứa đầy một thứ gì đen kịt đục ngầu nhìn thật hiệu nghiệm và bên cạnh là một tờ giấy có nét chữ của ông, dù hơi run rẩy nhưng không lẫn vào đâu được - tôi nhận ra ngay vì đã quá quen với những tấm bưu thiếp ông gửi - bên trên có ghi, “Uống đi”. Giống như Alice ở xứ sở diệu kỳ, tôi bèn làm theo. Một giây sau tôi thấy nhộn nhạo hơn nhiều, nhưng một giây sau đó thì lại đỡ hơn mấy lần. Dù cái phương thức dã men này là gì, thì bản chất của nó cũng chẳng khác gì rượu bia, bởi nó khiến tôi muốn uống thêm nữa, ngay sau khi tôi đi tới hiệu sách mang tên Kho Sách.

Tôi đã từng nhiều lần lái xe qua hiệu sách này, nó cách nhà tôi chắc chừng một dặm, ngay trên quốc lộ 116. Tôi biết Anne Marie và lũ nhóc thường xuyên viếng thăm nơi này: vào những giờ đọc truyện, giờ đổi truyện, giờ chia sẻ truyện, và những-hoạt-động-truyện khác, tất cả đều có chương trình và mục đích riêng biệt, không cái nào giống cái nào. Nhưng tôi lại chưa từng bước chân vào đây, sao lại có thể thế nhỉ? Đầu óc tôi lởn vởn câu hỏi này khi tôi quành vào bãi đỗ xe rộng bát ngát nằm liền kề một dãy các bãi xe rộng bát ngát của các siêu thị phụ cận. Do đâu mà tôi, một kẻ sống ngay gần đây đã bao nhiêu năm nay, một kẻ có cuộc đời bị những câu chuyện và những cuốn sách thống trị - lại chưa hề một lần đưa chân qua bậc cửa hiệu sách này? Tôi có khác gì một anh ngư dân thời cổ đại cả đời chưa bơi lần nào và trong giây phút sắp hăng hái lao xuống nước mới băn khoăn không hiểu sao mình lại đợi đến giờ này mới làm hành động ấy.

Điều đầu tiên tôi lưu ý đến là hiệu Kho Sách rộng bao la, và đầy ắp ánh sáng. Những tiệm sách mẹ dẫn tôi đi khi còn nhỏ đều có mùi của một nhà kho ẩm mục, tù mù, với lối đi chật chội len lỏi giữa hàng chồng sách ngất ngưởng, chất cao có ngọn, vươn ra cả lối đi, làm khuất lấp cả ánh đèn trần vốn dĩ đã leo lét. Nhưng hiệu Kho Sách thì khác hẳn. Vâng, đặt chân vào đây chẳng khác nào bước vào một phòng phẫu thuật có âm nhạc hân hoan dẫn dắt bước chân bạn, với hàng loạt băng rôn tím sẫm từ trên trần rủ xuống kêu gọi bạn cứ đọc, đọc nữa, đọc mãi!!! Chỉ có điều, tôi chẳng thấy cuốn sách nào cả, bởi ngay bên trong cửa ra vào là một quán cà phê. Quán cũng không có gì đặc biệt lắm nên tôi cũng không nhớ nó trông ra sao, có bán đồ ăn không, và nếu có thì liệu có ai ở đó để phục vụ bạn không. Nó là cái kiểu nơi mà khi bước vào, bạn sẽ ngất đi trong giây lát, rồi chợt tỉnh lại và nhận ra trên tay mình đã có một tách cà phê. Là cà phê đen đặc sản của Tây Phi. Tôi cũng chẳng biết cà phê đó là cà phê gì nữa, nhưng quả là thứ tuyệt hảo, đựng trong một tách gốm trang nhã, nặng vừa tay và rất cân đối. Tôi chỉ nhớ có vậy.

Lúc đó là ba giờ chiều, quán cà phê vắng hoe, chỉ có một nhóm, hầu hết là phụ nữ, kê ghế ngồi thành vòng tròn và đang thư thái nhấm nháp cà phê, trên đùi mỗi người đều đặt một cuốn sách. Trông họ có vẻ như là những vị hàng xóm của tôi ở Camelot, với đầu tóc giản tiện, trên người bận quần áo thường nhật loại đắt tiền, rộng lùng thùng hòng che đi cái sự khẳng khiu hay màu mỡ của cơ thể, chân đi tuyền một loại giày lai tạp giữa sục và giày chạy, tức là có độ bám tốt. Trước kia tôi chẳng bao giờ để tâm đến mấy bà này, không dè bỉu cũng chẳng tán dương, nhưng Anne Marie lại ghét cay ghét đắng họ trước khi chính nàng cũng trở thành một trong số họ. Và bởi vì tôi là chồng nàng và phải ủng hộ quan điểm của nàng, nên tôi cũng đành a dua theo mà ghét họ, dù chẳng bắt nguồn từ cảm xúc hay lý do nào. Xét cho cùng thì họ có khác tôi là mấy? Ở họ có điểm gì không phải cơ chứ? Còn tôi, tôi có sở hữu cái điểm không phải đó không? Các cuốn sách làm sao có thể giúp tất cả chúng ta tiến bộ hơn? Tôi quyết định kiếm tìm câu trả lời bằng cách kín đáo ngồi nghe lỏm buổi luận đàm về cuốn sách đang sải rộng đôi cánh trên đùi mỗi bà.

Điều đầu tiên tôi phát hiện ra là không phải họ bàn về cuốn sách, mà là về cảm nghĩ của họ khi đọc nó. Khi tôi đặt người xuống ghế, một bà khoác áo nâu dài tay, hai mắt thâm quầng đang thao thao rằng nhân vật trong truyện làm bà ta nhớ tới con gái mình.

“Ôi, đau lòng lắm ấy,” bà ta thốt lên. “Phát khóc lên được.” Nói đến đây, nước mắt bà ta thánh thót tuôn rơi, và vì những giọt nước mắt có khả năng lây lan y hệt những tràng cười hay những bệnh truyền nhiễm tệ hại nhất, nên bản thân tôi cũng suýt nữa không kìm lại được, may mà còn kịp nuốt ngược nước mắt vào trong. Còn bà kia sau một lúc cũng nguôi ngoai - những tiếng nức nở giảm dần thành thút thít, những tiếng thút thít giảm dần thành sụt sịt, rồi những tiếng sụt sịt giảm dần thành những đợt thở dài run rẩy. Bà ta đưa mu bàn tay lên lau mắt rồi chùi vào áo khoác, và lại nói, “Làm tôi phát khóc lên được. Tôi yêu cuốn truyện này quá. Đấy cảm nghĩ của tôi là vậy đấy.”

“Hãy gượm một phút,” tôi chen vào, một loạt câu hỏi đã kịp xếp hàng dài trong đầu. Chính xác là cái gì trong cuốn sách đã khiến bà ta liên tưởng đến con gái mình? Và sao điều này lại làm bà ta khóc? Và nó khiến bà ta, người đàn bà mặc áo khoác dài tay, òa khóc lên từng cơn nức nở nghẹn ngào bất chấp thể diện ở ngay giữa thanh thiên bạch nhật, hay là trong nhà vệ sinh, thút tha thút thít và chốt cửa vặn nước xối xả để không ai nghe thấy? Tôi nhớ mẹ tôi vẫn thường dúi sách vào tay rồi bắt tôi bình luận sau khi đọc xong. Chi tiết, bà luôn muốn nghe về những chi tiết, càng nhiều càng tốt, và hiển nhiên tôi là con trai của mẹ tôi, nhiều hơn tôi muốn, bởi lúc này đây tôi cũng muốn biết rõ những chi tiết. Nhưng rõ ràng là tôi đã lỡ miệng nói quá nhiều, vì cái đám hầu hết là phụ nữ này đang soi tôi đăm đăm, cứ như thể sự bộc phát nhất thời của tôi vừa thủ tiêu cả người phụ nữ lẫn con bà ta, và ngay bản thân bà này nhìn cũng như sắp sửa rơi vào một cơn vật vã mới. “Xin lỗi,” tôi đành ngả người lại vào lòng ghế, tự hứa sẽ chỉ ngồi trật tự nghe, hết sức trật tự, và giữ cho đầu óc rộng mở hết mức có thể.

Rồi tôi tiếp tục nghe và học được thêm vài điều. Một bà khác bận nguyên một cây thể thao nỉ màu xanh da trời cứ khăng khăng rằng những cơn giận dữ có thể mang lại điều hay, điều tích cực (dù bà ta không nói rõ cái điều tích cực đó là gì, nhưng chắc hẳn nó phải liên quan tới cuốn truyện); một bác giai (là đấng nam nhi duy nhất trong đám; và tôi nghĩ rằng sự vắng mặt gần như tuyệt đối của phái mạnh này rất có ý nghĩa, dù tôi không biết chắc đó là gì) trạc ngũ tuần, mặc một áo khoác thể thao bóng bẩy, chằng chịt phéc mơ tuya và các miếng logo, tuyên bố rằng ông đã ngấu nghiến cuốn sách chỉ trong một buổi, và sau khi đọc xong đã chạy ngay ra mộ ông cụ thân sinh mà ôm lấy ôm để. Rồi ông giãi bày rằng đã nhiều năm nay ông ghét bỏ bố đẻ của mình vì những lý do gì ông cũng không nhớ nổi, và còn ghét ông cụ vì đã chầu trời trước khi hai bố con kịp chuyện trò ra ngọn ra ngành về sự ghét bỏ ấy cùng những lý do bí ẩn đằng sau đó. “Tôi thấy mất phương hướng, tù mù tịt mịt,” ông kể, “và đó là lỗi của bố tôi.” Sự căm giận đã khiến ông mặc cho mộ phần bố mình tan hoang hết cả. Ông kể rằng đã ngồi ôm mộ bố một lúc lâu thật là lâu, để cho bố biết rằng ông yêu bố ông lắm, và mọi lỗi lầm đều được tha thứ. “Nấm mộ làm dây bẩn hết cả áo quần tôi,” ông nói, “nhưng tôi nào có sá gì. Lấm lem một chút cũng hay.”

“Sá gì lấm lem,” một bà tiếp lời. Bà này da trắng, mặc chiếc quần nhung kẻ sọc to bản, chân xỏ giày lười và có mái tóc giản tiện nhất trong những mái tóc giản tiện, nhưng lại thốt lên, “Sá gì lấm lem” với phong thái như một người da màu tỏ lòng kính Chúa. Điều này hiển nhiên khiến bà da màu duy nhất trong nhóm hơi khựng lại. Bà nuốt nước bọt, đứng dậy đi rót thêm cà phê và để lại quyển sách chỏng chơ trên ghế. Nhân không ai để ý, tôi bèn nhặt quyển sách lên. Bìa trước vẽ một tách cà phê bốc khói và tựa sách là Lắng nghe. Bìa sau trưng bức chân dung tác giả, một ông già nhu mì có râu quai nón, đầu đội mũ lưỡi trai đánh cá, ngồi ghế gỗ xếp và nhâm nhi một tách cà phê. Mặt trong bìa sau có đề một loạt chủ đề thảo luận, và chủ đề đầu tiên là “Bạn có cảm nhận gì về điều kiện làm người sau khi đọc cuốn sách này?”

Tôi cảm thấy tốt đẹp, nhất định rồi, về điều kiện làm người, và về nhóm (hầu hết là) phụ nữ này nữa. Đương nhiên là tôi chưa đọc cuốn sách, nhưng cứ như tôi thấy, thì cũng chưa một ai ở đây đọc nó cả, hơn nữa đó cũng chẳng phải mục đích của cuốn sách: mục đích của nó là để tạo cớ cho nhóm (hầu hết là phụ nữ) này trút những bầu tâm sự họ vốn đeo sẵn trong người trước khi đọc cuốn sách mà cứ như tôi thấy thì họ chưa hề đụng chữ nào. Việc trải lòng khiến ai nấy đều thấy dễ chịu hơn, tôi biết chứ, bởi lúc này quán cà phê đã tràn ngập những tiếng chuyện trò hân hoan ríu rít chẳng liên quan tí gì đến sách vở. Cuốn sách đã làm họ vui tươi lên! Đây là một khám phá mới mẻ với tôi, bởi tôi còn nhớ như in việc đọc sách đã khiến tôi khốn đốn như thế nào - rặt những điều tôi chỉ hiểu bập bõm và sẽ mãi mãi không thông, làm tôi đau hết cả đầu. Sách vở cũng làm bố mẹ tôi khổ sở, dù họ tuyên bố rất yêu chúng. Thí dụ như mẹ tôi, năm nào cũng phải dạy Chữ A màu đỏ, và năm nào cũng vậy, sau khi dạy xong bà luôn phiền não, chán chường và giận dữ với nhân vật Hester Prynne, với án chữ “A” và với mục sư Dimmesdale của cô, như thể bà chỉ chực phang đầu mình vào cuốn sách, rồi chạy ra ngoài đường mà lùng sục cái gọi là điều kiện làm người để phang nốt cả nó vào đầu mình. Nét mặt mẹ tôi toát lên vẻ đinh ninh rằng nó hẳn sẽ rất biết ơn vì được bà tẩn một trận nên thân. Tâm sự duy nhất của điều kiện làm người hẳn đã là, Xin hóa kiếp cho tôi đỡ khổ đi, đó là theo như quan niệm của mẹ tôi.

Nhưng điều này chỉ xảy ra nếu bạn đọc sách, hoặc nếu bạn đọc một số loại sách nhất định. Nhóm (hầu hết là) phụ nữ đã quẳng cuốn sách sang một bên và đang rôm rả buôn những chuyện vặt vãnh tào lao - cơm, áo, gạo, tiền - và họ có vẻ tươi tắn hẳn lên vì đã rũ bỏ được hòn đá trong lòng. Không chỉ tươi tắn, trông họ còn nhẹ tửng từng tưng, nếu không có trọng lực kéo xuống thì dám chắc cả nhóm đang trôi bồng bềnh trên trần nhà, tay mỗi người cầm một tách cà phê nóng. Giọng nói của họ giờ đã lạc quan, mạch lạc hơn nhiều, vẻ lo sợ ủ ê đã bay biến đi đâu, khiến người nghe cũng quên hết tất cả những đớn đau, khắc khoải, hãi hùng, trí trá trên cõi đời, và trong giây lát tôi đã quên bẵng rằng những thứ đó cũng đang hiện hữu trong đời mình.

Vẫn còn một thứ nữa cần xác minh. Tôi bước tới trước mặt bà bác hồi nãy xướng lên, “Sá gì lấm lem”, trỏ vào cuốn Lắng nghe trên tay bà và hỏi, “Cuốn sách này là chuyện có thật ạ?”

“Là một cuốn hồi ký,” bà đáp.

“Vâng,” tôi chẳng rõ bà ấy nói thế nghĩa là, Ừ, nó là chuyện thật, hay là, Không, hư cấu ấy mà. Đám phân tích trái phiếu đã chẳng chấp bút viết hồi ký trong tù đấy là gì, nhưng tôi nào dám chắc họ viết sự thật hay lại phịa ra, bởi trong mắt cái đám này, hai thứ đó cũng na ná như nhau, bởi họ đã dành không biết bao nhiêu giờ đồng hồ để tranh luận về mối quan hệ giữa sự sáng tạo và sự thật trần trụi. Kinh nghiệm đã dạy tôi không nên dồn ép người ta trả lời làm gì, vì khi tôi hỏi dồn đám phân tích trái phiều rằng rốt cuộc họ viết sự thật hay là phóng tác lên, thì họ cười hô hố vào mặt tôi như thể câu hỏi ấy chỉ là một viên gạch mới chồng lên bức tường đầu lừa của tôi. Thế nên tôi bèn chuyển sang hỏi xem bà ấy có thích quyển sách không.

“À có chứ,” bà ấy đáp.

“Vì sao vậy?”

“Vì rất bổ ích,” bà ấy chẳng hề chần chừ.

“Vâng, tôi chỉ cần nghe có vậy,” tôi đáp, vì lúc này tôi đã ngộ ra đáp án cho câu hỏi của ông thẩm phán: sách quả thực bổ ích, chúng có thể tạo ra ảnh hưởng trực tiếp quá đi chứ lị. Nếu không thì ai thèm vào mà đọc? Nhưng nếu đúng như vậy, thì sao mẹ lại vứt hết sách trong nhà đi? Hay là, chỉ có một số sách bổ ích, số còn lại thì vô tích sự nên thà vứt béng đi cho xong? Hiển nhiên mẹ tôi đã đọc nhầm sách rồi. Và tôi quyết không bước vào vết xe đổ đó.

Tôi rời nhóm (hầu hết là) phụ nữ và quán cà phê, lững thững dạo một vòng hiệu sách để tìm dãy hồi ký. Cũng chẳng khó tìm, vì hóa ra nó lại là dãy lớn nhất trong toàn hiệu, và xét theo khía cạnh nào đó thì không khác gì một Liên bang Xô viết của văn học, bởi nó đã ngấu nghiến nuốt chửng những miền đất nhỏ bé, xưa cũ của tiểu thuyết hư cấu và thi ca. Trên đường tới đó, tôi đã đi qua ngăn tiểu thuyết hư cấu và ngay lập tức thấy thương nó quá: đã nhỏ hẹp lại còn bị bỏ bê đến xộc xệch ngổn ngang. Suýt thì tôi đã lượm mua một quyển tiểu thuyết vì thương hại, nhưng cuốn duy nhất lọt vào mắt tôi là cuốn có tựa Chàng Mỹ trắng bình thường. Tôi rút nó ra khỏi kệ, vì xét cho cùng, trước khi xảy ra vụ đốt giết lằng nhằng kia thì tôi cũng từng là một anh chàng Mỹ trắng bình thường vậy và biết đâu một ngày nào đó trong tương lai tôi lại được trở lại sự bình thường, và biết đâu cuốn sách này có thể giúp tôi đạt được tâm nguyện, ngay cả khi nó chỉ là một tiểu thuyết và nói chung là không bổ ích cho lắm. Bìa sau sách có đề rằng tác giả là phóng viên một tờ báo ở vùng thượng bang New York. Tôi mở ra xem thì thấy cuốn sách khởi đầu bằng, “Tôi từng là phóng viên một tờ báo ở vùng thượng bang New York,” nên bèn gập sách, nhét nó trở lại vào kệ tiểu thuyết hư cấu, ngờ ngợ rằng đám sách này cũng chẳng khác bên dãy hồi ký là bao, và bao nhiêu sự thương hại đã bốc hơi hết cả.

Rồi tôi chuyển qua dãy hồi ký. Sau một hồi ngó nghiêng, tôi đã vỡ ra vì sao dãy này lại lớn đến vậy: ai mà biết được trên đời này lại có nhiều sự thật cần phải phơi bày như thế, nhiều lời khuyên phải nhắn nhủ như thế, nhiều bài học phải dạy và phải khắc ghi như thế? Ai mà biết được trên đời này lại có ngần ấy con người có nhu cầu bộc bạch ngần ấy chuyện về bản thân họ? Tôi lật sơ qua những tập hồi ký về chủ đề lạm dụng tình dục, chủ đề chinh phục tình ái, chủ đề bất mãn phòng the, và chủ đề giới tính khác. Tôi nghiền ngẫm thể loại hồi ký du lịch, hồi ký của các vận động viên thể thao nhà nghề do người khác chấp bút, hồi ký của siêu sao nhạc rock tôn thờ khoái lạc nay đã hối cải, hồi ký về hành trình mười hai bước cai nghiện, hồi ký về đọc sách (như cuốn Một đời đọc sách: từng quyển một). Có bà tác giả còn quăng ra một chuỗi năm cuốn hồi ký liền: một cuốn kể về mối quan hệ sứt mẻ với ông bố nhà văn nổi tiếng; một cuốn kể về mối quan hệ sứt mẻ với bà mẹ đẻ; một cuốn kể về mối quan hệ sứt mẻ với đám con cái; một cuốn kể về mối quan hệ sứt mẻ với thần Lưu Linh; và chốt lại bằng một cuốn kể về mối quan hệ có phần tình thân mến thương với bản thân mình. Cũng có một số cuốn hồi ký đặc tả sự gian nan của quá trình viết hồi ký, và kha khá cuốn hồi ký dạy người ta cách viết hồi ký, chẳng hạn như Bí kíp viết hồi ký của một hồi ký gia, vân vân và vân vân. Nhìn dãy kệ sách đầy ắp này lòng tôi bỗng nhẹ nhõm hơn: chẳng cần đọc chúng, tôi cũng ngộ ra rằng trên đời này còn có hàng đống kẻ tuyệt vọng, vị kỷ và nhạt nhẽo hơn tôi gấp bao nhiêu lần.

Thế rồi tôi chợt thấy cuốn hồi ký mình đang tìm kiếm, mà không hề biết rằng mình đã đi tìm nó, và cũng chẳng biết nó có tồn tại trên đời: Tôi là ai và tôi đã giả vờ là ai của Morgan Taylor, một gã trong đám phân tích trái phiếu nọ.

Chỉ có điều, như viết trong sách, giờ anh ta đã là một cựu chuyên viên phân tích trái phiếu. Đó là điều đầu tiên tôi biết được về cuộc đời anh ta sau khi ra tù (tôi ngồi bệt xuống sàn và đọc ngấu nghiến như thể đang trò chuyện với một tri kỷ xa cách bấy lâu): Morgan đã không quay lại với nghề phân tích trái phiếu nữa. “Với tôi, quãng đời đó đã chết khô,” anh ta tuyên bố trong cuốn hồi ký, mà không hề giải thích vì sao quãng đời đó lại chết, và chắc gì nó đã tươi tắn trong những ngày đầu. Nhưng gì thì gì, thay vì tiếp tục sự nghiệp phân tích trái phiếu, anh ta đã tự phong cho mình danh hiệu “người tìm kiếm”. Điều đầu tiên anh ta làm sau khi ra tù là du hí tới South Carolina vì anh ta chưa từng tới đó bao giờ, và có một giọng nói trong đầu anh ta cứ thúc giục anh ta nhất định phải đi - phải đi! - thăm thú đủ năm mươi bang trước khi nhắm mắt xuôi tay. Anh ta còn đi xem đấu bóng ở tất cả những sân bóng lớn của đất nước. Anh ta tham quan Yosemite, Badlands, Sequoia và tất cả những vườn quốc gia có tiếng khác…

“Ơ, gượm đã nào,” tôi thốt lên với quyển sách, và với cả Morgan nữa, bất kể là anh ta đang ở đâu. Bởi tôi đã nhận ra: đây là câu chuyện của bố tôi chứ còn ai vào đây. Bố đã kể cho tôi những chi tiết này trên những tấm bưu thiếp gửi về trong ba năm ông bỏ bê mẹ con tôi, và tôi đã thuật lại những chuyện này cho đám phân tích trái phiếu trong nhà lao. Họ còn tỏ ra đặc biệt thích thú khi nghe nữa cơ mà - giờ nhớ lại tôi mới để ý chi tiết này.

Bạn bảo tôi có cáu tiết không? Cáu sôi lên chứ lị. Hóa ra mấy vị hồi ký gia toàn làm cái trò mèo này? Đánh cắp chuyện đời thực của người ta rồi giả vờ thành của mình à? Tôi chỉ chực vứt cuốn sách trở lại kệ và quyết không thèm mua, duy có điều, tôi lại tò mò không hiểu Morgan có viết chính xác về chuyện bố tôi không, và liệu tôi có xuất hiện trong đó không. Hiển nhiên trong lời cảm ơn không hề có tên tôi: tôi đã đứng ngay đó mà kiểm tra, trước khi bước tới quầy thu ngân.

Sau khi mua cuốn hồi ký giả mạo của Morgan Taylor và rời khỏi Kho Sách, tôi làm theo đúng lời bố khuyên không nên làm: tôi không chần chừ thêm nữa. Tôi lái xe thẳng tiến về Camelot. Một anh chàng Mỹ trắng bình thường trong cơn khủng hoảng thì thường làm gì? Anh ta sẽ tìm đường về nhà, và quên bẵng đi, trong chốc lát, rằng chính bản thân mình là cơn khủng hoảng, chính bản thân mình là lý do mình phải bỏ nhà ra đi, và rằng ngôi nhà đó đâu còn thuộc về mình nữa.

Lúc này đồng hồ mới quá ngưỡng bốn giờ chiều, nhưng trời đông ngắn ngày đã bắt đầu nhá nhem tối và cơn lạnh chợt ùa đến, khoác lên khu đô thị một vẻ hân hoan kỳ quái như thể đã tới lễ Giáng sinh rồi. Hồi còn ở đây, tôi chưa từng thấy Camelot lung linh đến vậy với những dãy đèn đường và đèn pha cao áp, một vài nhà còn thắp lò sưởi ga không ống khói với đốm sáng đặc trưng không có khói, không lập lòe. Tôi biết cái lò ga nhà mình sẽ phải xếp xó, bởi Anne Marie chỉ mê mẩn duy nhất có lửa củi thôi. Tuy vậy, tầng dưới đèn đuốc vẫn sáng trưng, cả phòng khách, phòng ăn lẫn nhà bếp. Tôi đậu xe ở bên kia đường để còn nhòm được qua ô cửa sổ to rộng nhô hẳn ra bên ngoài, tắt đèn pha đi, rồi ngắm từng thành viên trong gia đình lần lượt diễu qua cửa sổ như thể đang trình diễn cho tôi xem. Katherine vác theo kẹp tài liệu gáy lò xo chứa xấp bài tập về nhà, thực ra là dễ ẹc với con bé, chắc nó đã làm xong từ lâu rồi; nhóc Christian tay giơ cái búa nhựa lên cao quá đầu, như để đấu tranh cho người lao động; còn Anne Marie lại huơ chân múa tay ra hiệu gì đó, cứ vung vít trên đầu như đang đuổi ong, nàng lúc thì mỉm cười, lúc lại quắc mắt giận dữ, và đang chuyện trò với một ai đó trong phòng mà tôi không nhìn rõ. Chắc chắn không phải bọn trẻ, vì cả hai đứa đang ngồi lù lù bên bàn, trong khi Anne Marie lại quay lưng lại với hai đứa. Nàng rõ ràng đang nói chuyện với chính mình, hoặc một người khác. Nhưng ai mới được chứ? Tôi chẳng thể đoán ra, vì cái anh chàng Sam là tôi đây đang ngồi trong chiếc xe này chứ không phải trong ngôi nhà kia, nhòm theo ba người bọn họ (cộng thêm vị khách giấu mặt nữa là bốn), cảm thấy mình đã xa lìa họ, lòng đau đáu chỉ muốn lại gần nhưng lại không dám đưa tay gõ cửa vì sợ phải phát hiện ra rằng họ chẳng còn đoái hoài gì đến mình. Vâng, tôi đã trở thành người đứng nhìn từ ngoài vào, mà việc này cũng không khác công việc của một độc giả là mấy (vâng lúc đó tôi đã nghĩ vậy), và có khi đây cũng chính là lý do mẹ tôi thôi đọc sách: bà đã chán ngấy cái vai trò của người đứng nhìn từ ngoài vào. Có khi bà đã muốn bước vào trong nhà, vào với người bố tàn tạ của tôi, cùng nhau bét nhè đến khi chẳng còn bia để mà uống, chẳng còn chuyện để mà quên. Nghĩ đến đây tôi chợt nổi cơn thèm được như vậy, nên bèn quay xe ra khỏi Camelot, về với gia đình đích thực của tôi, gia đình tôi chẳng việc gì phải khao khát, gia đình tôi có thể hòa vào mà lướt khướt đến khi lăn ra ngủ và quên phắt đi cái gia đình còn lại.

8

Trong nhiều cuốn sách của mẹ, các nhân vật chính trong những thời khắc quyết định thường có một giấc mộng tiên tri, vậy nên tôi chẳng lấy làm ngạc nhiên khi đêm đó tôi cũng có một giấc mơ điềm báo như vậy.

Trong mơ, tôi thấy mình đứng dưới một cái mái củ hành cất trên tầng tư một tòa dinh thự dài ốp đá xám. Tòa nhà quay lưng về phía biển, dưới bầu trời đang vần vũ mưa dông. Những đợt sóng bạc đầu lồng lộn ập xuống đám tàu bè đang chới với giữa biển cả, sắp tuột neo đến nơi, đống dây buộc, như những sợi dây chun đã căng hết cỡ, cứ đứt phựt phựt phựt. Đại dương tím tái một màu, bầu trời cũng đen đặc lại, hắc ám và hung hãn hơn mấy phần. Trên cái mái củ hành, tôi đứng quay lưng về biển, mắt hướng về phía đất liền, nơi có một cụm năm tòa dinh thự ốp đá với kích cỡ có phần khiêm tốn hơn, trên tay là một can nhựa màu đỏ đựng đầy xăng, ung dung như đang cầm một chiếc ví. Đám dinh thự này đang nổi lửa phừng phừng: lưỡi lửa đã liếm hết chỗ gỗ, và những cột khói đang áp đảo các cột đá. Nhưng bên trong các tòa nhà vẫn còn có nhiều người, lúc này đang nhoài cả ra khỏi cửa sổ, bám chặt lấy những hàng rào mắt cáo. Ai nấy đều đang ôm khư khư sách; ai nấy đều nhọc công cứu sách. Một số đang vứt lấy vứt để sách ra ngoài cửa sổ; số khác lại gắng hạ những bao tải đầy ngập sách qua lan can xuống sân, nơi có một đám người đang đỡ lấy những túi sách. Có một người phụ nữ đứng trên mái nhà, bận bộ đồ ngủ mỏng nhẹ như sa, gần như trong suốt. Tóc cô ta bắt lửa cháy rừng rực: ngọn lửa cháy thành vòng tròn trên đầu nhìn như một vương miện, nhỏ giọt xuống từng lọn tóc xoăn dài như nến. Tôi không nhìn rõ được gương mặt của cô ta, nhưng theo logic của giấc mơ thì hiển nhiên cô ta phải rất đẹp và quan trọng. Cô ta dựa lưng vào ống khói, hai tay cầm một cuốn sách phang lia lịa vào đầu như để dập lửa. Nhưng cuốn sách lại là một cuốn bìa cứng, nên chẳng mấy chốc cô ta đã tự đập mình đến ngất xỉu. Khi cô ta đổ vật xuống chân ống khói, tôi mới phát hiện ra cô này không mặc quần lót: đám lông mu đen nhánh nhìn như một cái hình xăm nổi bật lên giữa khoảng da bụng và đùi trắng bóc như ngọc trai. Một người đàn ông đứng dưới sân cũng trông thấy cảnh này, và anh ta, cũng dễ hiểu thôi, đã bị phân tán tư tưởng, nên trong khi đang nhìn trân trối vào cái vùng hớ hênh của cô gái đã ngất lịm, chính anh ta cũng bị một chồng sách rơi trúng đầu, bất tỉnh nhân sự. Một anh chàng khác vội quỳ xuống săn sóc cho người đồng đội đã gục ngã, rồi ngẩng lên và chỉ về phía cô gái trên mái nhà. Tấm áo ngủ của cô ta đang rực cháy xèo xèo, trong khi cuốn sách, lúc này vẫn nằm trong bàn tay phải của cô ta, bén lửa và nổ cái đùng. Đám đàn ông dưới sân, cùng đám đàn ông, đàn bà trên cửa sổ và hàng rào mắt cáo đồng thanh thét lên những tiếng thất thanh thảm khốc. Có vẻ như đó là cuốn sách đầu tiên táng mạng dưới tay thần Hỏa. Một nỗi tuyệt vọng ghê gớm bao trùm khắp đám đông. Nhóm người nọ rũ bỏ mọi hy vọng, gieo người ra ngoài những khung cửa sổ và buông tay khỏi những hàng rào mắt cáo. Nhóm đàn ông dưới sân chẳng buồn né tránh và đã bị những thi thể rớt trúng người, dẹp lép như con tép.

Quả là một giấc mơ ra trò đấy chứ nhỉ, khác hẳn với những giấc mơ tôi thường có. Thường thì tôi hay mơ thấy những gương mặt quen thuộc bỗng dưng xuất hiện ở những nơi chẳng ăn nhập gì, thí dụ như tôi đã thấy ông sếp ung dung ngồi nhâm nhi cà phê trong bếp nhà tôi, thế có thú vị không - sếp tôi đã đến nhà tôi lần nào đâu, mà ông ấy cũng chả uống cà phê bao giờ - nhưng ngoài tôi ra, chẳng ai thấy điều này thú vị cả, và khi tôi kể nó cho gia đình tôi thì ai nấy đều trở nên đờ đẫn như chính họ cũng đang nằm mơ vậy. Không, giấc mơ lần này khác hẳn, và tôi ước gì có gia đình mình ở đây để kể cho họ nghe và chứng tỏ rằng Sam Pulsifer tôi đây cũng có khả năng mơ những giấc hoành tráng như ai - mặc dù tôi sẽ phải xóa sổ cái đoạn có bộ lông mu vì còn có hai đứa nhóc. Mà thôi, chắc tôi sẽ chẳng kể dù chỉ một chữ, bởi thay vì làm tôi thấy hưng phấn, giấc mơ này lại khiến tôi thở dốc, đầu đau như búa bổ. Sau một giấc mơ kiểu vậy, bạn sẽ thấy mừng húm vì đó chỉ là giấc mơ, và dù đời thực có bí bét đến đâu thì cũng không thể kinh khủng bằng cuộc đời trong mơ được. Đó là cảm nghĩ của tôi, cho đến khi lò dò bước xuống cầu thang (căn nhà lại một lần nữa trống trải; tôi đã quen dần và đỡ khổ sở hơn với cơn chếnh choáng, hỗn hợp giải rượu vẫn đặt trên bàn, nhưng tôi không thấy cần nó như hôm trước, mặc dù vẫn ngửa cổ lên tu sạch), giở tờ nhật báo Cộng hòa Springfield và đọc được rằng có người đã phóng hỏa Dinh thự Edward Bellamy ở Chicopee, Massachusetts, cách nhà tôi chưa đầy hai chục phút.

Mới đầu tôi còn chưa kịp nhớ ra Edward Bellamy là một nhà văn, đồng nghĩa với việc ngôi dinh thự đó cũng là dinh thự của một nhà văn. Tít báo đề DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG DÍNH PHẢI MỘT VỤ HỎA HOẠN NHỎ, cứ như thể cái vụ hỏa hoạn nhỏ đó là keo dán thư không bằng. Chỉ sau khi đọc qua một đoạn tôi mới phát hiện ra ông Edward Bellamy này đã từng viết văn, và tác phẩm để đời là cuốn Nhìn lại. Chỉ đến khi đó, tên ông nhà văn này và tên quyển sách nọ mới len lỏi tìm đường qua đám sương mù trong cái đầu chếnh choáng của tôi để gõ cửa ngân hàng ký ức. Tôi bèn đặt báo xuống, bước vào phòng bố, mở ngăn kéo bàn, lục lọi cái hộp đựng chồng thư và rốt cuộc cũng tìm thấy nó: lá thư do một bác tên Harvey Frazier gửi từ Chicopee, Massachusetts, thỉnh cầu tôi đốt Dinh thự Edward Bellamy. Tuy lá thư chỉ mới được gửi từ mười lăm năm trước (theo dấu bưu điện trên phong bì), nhưng nó đã nhàu nhĩ, hoen ố và gãy gập như một món cổ vật thời tiền sử. Tôi nhét lá thư vào túi áo, cất lại hộp thư vào nơi ẩn giấu không-được-bí-mật-cho-lắm, rồi quay lại với bài báo: thiệt hại do vụ hỏa hoạn không đáng kể, còn nguyên nhân thì đầy những “nghi vấn”. Tôi biết tỏng họ viết vậy là có ý gì: hồi trước họ cũng viết rằng vụ hỏa hoạn của tôi có rất nhiều “nghi vấn”, ngay cả khi họ đã biết mười mươi chính tôi là người lỡ tay gây ra.

Thú thực một điều: mẹ cấm tiệt không cho tôi đọc tiểu thuyết trinh thám khi còn bé, kể cả tiểu thuyết trinh thám dành cho thiếu nhi. Có lần mẹ bắt quả tang tôi đang đọc một tập Cậu Brown Biết Tuốt (mà tôi cứ đinh ninh là nó nói về con mèo nhà hàng xóm, và ai là người khiến nó mất tích), bà tịch thu nó luôn và tuyên bố “Nếu thích đọc sách trinh thám thì đọc cái này này.” Đoạn bà quẳng cho tôi cuốn Chàng ngốc Wilson của Mark Twain, mà cứ như tôi thấy thì nào có phải trinh thám trinh thiếc gì, nó là truyện nói về một người có huyết thống da màu nhưng không phải người da màu, một người có huyết thống da trắng nhưng không phải người da trắng, một tay người New York chuyên đi thu thập dấu vân tay luôn bị nhạo báng, một vài người châu Âu và một vài người bang Virginia nhưng sống ở bang Missouri, và bí ẩn duy nhất làm tôi băn khoăn là tại sao cái đám người này lại lưu lạc tới Missouri, và tại sao họ lại nán lại nơi đó lâu đến vậy.

Ý tôi là: nếu tôi từng được đọc một cuốn trinh thám thật sự, viết về một bí ẩn thật sự, thì biết đâu lúc này tôi đã biết ngay mình sẽ phải làm gì. Thay vào đó, tôi cứ nháo nhào hết cả lên. Tôi nhớ mang máng đã nghe ở đâu đó, hay là xem trên ti vi, rằng các thám tử đều nốc rượu bia rất cừ, thậm chí (đặc biệt là) ngay khi đang giải án. Thế nên tôi bèn xử nốt lon bia cuối cùng trong tủ lạnh, còn thừa từ buổi họp gia đình khướt mướt tối qua. Vừa uống tôi vừa băn khoăn không hiểu kẻ nào đã đốt Dinh thự Bellamy. Hiển nhiên, Thomas Coleman là cái tên đầu tiên hiện lên trong đầu tôi. Tôi biết chắc rằng kiểu gì cậu ta cũng sẽ mang đến cho tôi thêm nhiều rắc rối và tai họa nữa, và biết đâu đây là một trong số đó. Có lẽ nào cậu ta đốt Dinh thự Bellamy rồi sẽ dùng cách nào đó đổ tội cho tôi? Thế nhưng, trước hết, làm sao cậu ta có thể biết được rằng có người muốn tôi thiêu béng cái ngôi nhà đó? Dẫu sao đi nữa, bức thư vẫn còn nằm đây, ngay trong túi áo ngực của tôi, tôi vỗ vỗ nhẹ nó cho chắc ăn.

Nhưng nếu không phải là Thomas Coleman thì còn ai vào đây? Hay là chính bác Harvey Frazier kia? Xét cho cùng, bác ta đã phải mòn mỏi chờ đợi quá lâu và biết đâu đã không thể chờ thêm được tí nào nữa? Mà cũng có khi lại là một ai đó hoàn toàn khác, một người mà tôi nhất thời không thể nghĩ tới được. Tôi không rõ, nhưng tôi quyết định đi gặp ông cụ Harvey Frazier một chuyến tìm hiểu xem sao. Còn nếu hỏi là tôi sẽ tìm hiểu thế nào, thì tôi tắc tị. Đấy đấy, nếu xưa kia tôi được đọc các loại sách đúng đắn, thì giờ đã biết cách thủ vai một thám tử cho đàng hoàng rồi. Và nếu như tôi đã không thôi việc ở Công ty Đóng gói Tiên Phong và đang vùi đầu làm việc gì đó, thì giờ đây đâu có rảnh rỗi mà tập tành làm thám tử. Lại nói, nếu lúc này tôi không ở nhà một mình, nếu có ai đó ở đây thì chắc họ đã có lời cảnh cáo tôi đừng có bén mảng đến Dinh thự Edward Bellamy kia, cứ ở yên đây, cấm được manh động gì hết.

Nhưng nói đi thì phải nói lại, có khi đó chính là bản chất của một thám tử: một anh chàng vô công rồi nghề, nổi máu thích làm thám tử, mà xung quanh lại chẳng có ai can ngăn cả.

Cụ Harvey Frazier, cư ngụ ở Chicopee, Massachusetts, là người kín tiếng, khó gần hơn hẳn các cụ già thông thường, khi mới gặp lại còn giả bộ không nhận ra tên tôi. Ông cụ già mõ, ít nhất cũng ngoài tám mươi, và cứ ma quái thế nào đó, vì cụ ta mở cánh cửa ngay đúng lúc tôi vừa đưa tay lên chuẩn bị gõ, như thể chỉ chực rình tôi đúng giây phút đó. Dù giật mình, tôi cũng kịp thốt lên được một câu chào, “Cụ ạ, cháu là Sam Pulsifer đây,” rồi xòe nắm đấm đang định dùng để gõ cửa ra và đưa tay lên bắt. Ông cụ chẳng thèm bắt lại, chỉ khinh khỉnh, “Tôi chuẩn bị đi dạo,” rồi giậm bước qua mặt tôi xuống phố. Một con người khó đoán, hẳn vậy. Bỗng nhiên, tôi không chỉ tò mò muốn biết liệu ông cụ có phải thủ phạm đốt nhà không, mà còn muốn tìm hiểu về con người ông cụ, tìm hiểu vì sao ông cụ lại muốn làm điều ông cụ muốn làm, tìm hiểu ông cụ theo cái cách tôi chưa từng tìm hiểu một ai - kể cả bố mẹ, vợ con tôi - và nói cách khác, việc tôi rảo cẳng đuổi theo cụ Frazier chẳng qua là để kiếm cách bù đắp cho quãng thời gian bị đánh mất và những cơ hội không còn nữa của mình.

Cụ tuy cao tuổi nhưng vẫn còn nhanh nhoay nhoáy. Cũng có thể một phần vì giận tôi hồi âm quá chậm. Tôi xoạc cẳng chạy cho bắt kịp cụ, “Đi dạo hả cụ?” Ông cụ quyết không sa vào cuộc nói chuyện, cứ im thin thít, nên tôi đành hỏi tiếp, “Cụ đi đâu thế ạ?”

“Chợ,” ông cụ đáp gọn lỏn bằng khẩu ngữ Bắc Mỹ trịnh trọng, nhát gừng, cái khẩu ngữ mà ta cứ nghe là thấy chột dạ, như mình vừa làm chuyện gì hư hỏng, và ông cụ thốt ra chữ “chợ” với một vẻ cổ kính nghiêm trang đến mức tôi cứ ngỡ cụ sắp bước vào một quầy tạp hóa gia đình cũ kỹ để mua những thứ lỗi thời như là đồ khô, thuốc lá nhai hay thuốc lá thơm hút tẩu. À mà không, quên đi; cụ Frazier này chắc hẳn cả đời không hề hút thuốc, người ta có phát hiện ra nó gây ung thư không thì cũng chẳng ảnh hưởng gì tới cụ, bởi thuốc lá thì đắt tiền, hoặc ít nhất là tốn tiền, còn cụ này chắc hẳn là một lão kẹt sỉ. Tôi nhìn là biết chứ, ông cụ bận một chiếc quần nâu, một cái áo bông dài tay, bên ngoài khoác thêm một áo choàng thể thao với họa tiết nanh sói đã mòn tã cả ra. Chắc ba chục năm nay ông cụ chưa sờ tay vào một bộ quần áo mới, và hẳn đã mua cái mớ giẻ rách này ở một quầy bách hóa tổng hợp mà ngay bản thân cụ cũng chẳng nhớ nổi tên, hay địa điểm, dù chắc chắn nó chỉ tọa lạc đâu đó trong khu trung tâm, và đã đóng cửa giải tán từ lâu. Cụ Frazier hẳn sẽ nghĩ việc mua đồ mới quả là ngốc nghếch và hết sức nực cười, đặc biệt là những thứ trang phục bằng loại len xịn, bền, tương tự như của cái bộ ông cụ đang mặc, trước khi chúng bị tã tượi đến tơi bơi hoa lá. Đấy, chính vì như thế nên tôi mới biết đây là một lão kẹt sỉ. Nhưng tôi không hề có ý xúc phạm ông cụ nhé, tôi chỉ đơn thuần muốn đột nhập một lát vào bộ não ông cụ, hòng lần ra tí chút đầu mối về tâm tính cụ.

“Cụ đi chợ mua gì thế?”

“Báo,” ông cụ đáp, và tôi để ý ông cụ cũng cóc thèm dùng mạo từ mạo tiếc gì hết, nên bèn lưu điều này vào hồ sơ tâm lý của cụ. Cách chúng tôi vài lô nhà là một siêu thị lớn thuộc chuỗi Super Stop & Shop chứ hoàn toàn không phải là một quầy tạp hóa nhỏ lẻ. Tôi đã nghĩ rồi, nếu hai người chúng tôi thẳng tiến vào đó thì tôi sẽ chêm thêm ảo tưởng vào lý lịch của cụ già.

Một điều nữa về cách ăn vận của cụ Frazier: quá sức ngột ngạt so với tiết trời trái mùa tháng Mười một nóng hầm hập, và quá sức trịnh trọng cho một chuyến đi thường nhật tới chợ hay quầy tạp hóa hoặc siêu thị. Mà cũng có thể quang cảnh xung quanh đã khiến cho tôi có cảm giác đó. Bởi cả khu phố trống trơn không một bóng người, nên cụ Frazier hóa ra lại là kẻ tươm nhất phố. Rác rưởi vung vãi khắp nơi - nào chai lọ, hộp trứng, bỉm trẻ em - nhưng lại tịnh không có lấy một thùng rác. Có đứa nào đó đã lấy phấn hồng viết bậy trên vỉa hè, “Con nhỏ Shamequa ăn l*n.” Thật đáng tiếc vì bạn có thể thấy rõ khu phố này trước đây cũng khang trang ra trò. Quần thể dinh thự cổ sơn trắng chắc cũng có thời đúng kiểu của Victoria, nhưng sau này cứ xây cơi xây nới thêm, nên giờ đã tuyệt đối không thể xếp vào bất kỳ một hình thái kiến trúc nào cả. Vâng, tôi cược là những ngôi nhà này hẳn đã là nơi cư ngụ của các gia đình nền nếp, đáng kính, với những thành viên ăn mặc có lẽ không khác gì cụ Frazier đây, và mọi gia đình đều chẳng muốn gì khác ngoài cái kiểu nóc nhà thẳng tắp, ống khói có ống dẫn nước, vườn nhà nhất định phải trồng vài tán du, có sóc nhảy thoăn thoắt. Và sở dĩ họ trang trải được cho những thứ đó là vì họ đều có công ăn việc làm tử tế: chế tác máy bay ở Pratt & Whitney, sản xuất xe gắn máy hiệu Indian ở xí nghiệp xe gắn máy Indian, hoặc thiết kế các dịch vụ bảo hiểm ở Công ty Monarch. Nhưng đâu đó trong khoảng giữa các cuộc chiến tranh, công việc bắt đầu khan hiếm. Đó là một câu chuyện muôn năm cũ. Họ bị mất việc, rồi dần dà không còn kham nổi chi phí bảo trì để cho mái nhà thẳng thớm, cho ống khói tinh tươm, và người ta phải gọi người vào cho thuê bớt chỗ, rồi vườn du chết dần chết mòn, các thành viên trong gia đình cũng chịu chung số phận, hoặc không thì họ bán ngôi nhà rồi mới lìa đời, để lại ngôi dinh thự bị lát nhôm và cắt nhỏ ra thành những căn hộ nhỏ xíu - chính những hộp thư tập thể, những sợi dây điện và dây điện thoại chập thành một bó nhì nhằng, và những chiếc xế hộp gỉ sét đậu ngoài vỉa hè đã tố cáo sự thật cho tôi biết. Khu phố này không còn là khu phố của cụ già Frazier nữa, nó không cần ông cụ, bạn bảo thế thì làm sao mà ông cụ không cấm cảu bực bội cho được?

Đến đây, chúng tôi bắt gặp hai mống đầu tiên trên phố: hai thằng choai ngồi khệnh khạng trên bậc thềm của một trong những căn nhà tập thể vừa nói bên trên, cởi trần, mặc một thứ quần đùi chẳng ra quần đùi, vì chúng dài quá gối. Cả hai đứa đều gầy nheo nhách, ngực lõm như ngực tôi hồi xưa ấy, và cả hai đều xỏ khuyên bạc ở đầu ti. Tôi tự hỏi liệu có phải khí đã xì hơi thoát khỏi ngực bọn chúng qua hai cái lỗ ở núm ti đó không.

“Chào buổi chiều,” cụ Frazier cất lời khi bước ngang qua hai đứa.

“Cái bỏ con mẹ,” một đứa chửi. Khi văng ra chữ “mẹ”, thằng choai không phát âm mẹ như bình thường, mà chêm chữ i vào giữa rồi nhấn nhá, nghe ra thành một tiếng mi-ẹ dẻo quẹo. Thằng còn lại không nói năng gì, chỉ phá lên cười sằng sặc, đầu lắc lia lịa.

Tôi rất muốn nói gì đó với hai thằng mất dạy, chẳng hạn, Này, cái gì đấy? Nói năng thế à? hoặc, Lễ độ để đâu rồi, hai thằng ranh? Nhưng tôi còn mải bám theo cụ Frazier, ông cụ cứ bước phăm phăm nên tôi đành bám sát gót. Đương nhiên ông cụ biết hai thằng kia chửi mình, nhưng có lẽ ông cụ còn chưa rõ chúng chửi cái gì, còn tôi cũng mù tịt. Nếu như có đứa nào bỏ mẹ, thì là hai thằng choai đó chứ chả phải ai khác. Mà có khi chúng cũng chẳng phải choai choai, có khi chúng đã già khú ra rồi, nhưng lại cứ thích ăn vận và làm ra vẻ mới dậy thì, lông bông chẳng nghề ngỗng gì, bỏ bê mặc xác gia đình (đấy là nếu có gia đình), và văng tục chửi thề bằng khẩu ngữ người da đen, dù nhìn chúng trắng lợt. Trong đầu tôi bỗng nảy ra ba chữ nhái da màu - một từ tôi đã có lần nghe trên ti vi - nhưng nhanh chóng gạt nó ra khỏi đầu, không dám nói cho cụ Frazier. Không, cụ Frazier hẳn không muốn nhét thêm một từ mới nào vào miệng hoặc đầu mình nữa; chẳng cần hỏi tôi cũng biết. Trên đời đã có quá đủ số từ, và quá nhiều trong số đó là các từ chửi bới tục tĩu, và có quá nhiều thanh thiếu niên cứ mở miệng là chửi xoen xoét, khiến ta không tài nào phân biệt nổi chúng chửi cái gì, và đồ rằng đó đơn giản là cách chúng nói chuyện - với nhau, với người lạ - và chịu không biết chửi như thế nghĩa là có ý thân thiện hay là dọa dẫm, là chửi theo kiểu da đen hay theo kiểu da trắng, cũng không hiểu giờ hai kiểu đó khác nhau ở điểm nào, liệu người bị chửi có cần quan tâm không, mà liệu người đó có đang bị chửi hay không. Tôi hình dung ra cụ già Frazier tội nghiệp, đêm hôm một mình ở nhà, tắt đèn tối om, lẻ loi đứng bên cửa sổ vì mất ngủ, mắt nhìn trân trối xuống khu phố, lúc này đen kịt, còn tối hơn cả nhà cụ, toát lên vẻ xa lạ, kỳ quái. Đâu đó ngoài kia, con nhỏ nào đó tên Shamequa đang mải miết vùi mặt vào háng một con nhỏ khác, rồi tuyên bố chuyện đó bằng cây phấn hồng của mình trên vỉa hè; đống rác lăn lông lốc trên mặt đường như những bụi cỏ cầu gai; và những câu “cái bỏ con mẹ, cái bỏ con mẹ, cái bỏ con mẹ” cứ rì rầm theo làn gió đêm, khiến ta không thể trốn chạy, mà cũng chẳng biết cơn gió đang chửi mình hay đứa nào khác. Đúng là bỏ mẹ. Vì với cụ Frazier, việc không tài nào đoán được liệu mình có bị chửi hay không hẳn phải là thứ bỏ mẹ nhất trần đời.

Khi đến chợ - đúng thực là siêu thị Super Stop & Shop, nhưng giờ tôi đang thuộc phe ông cụ, nên thôi gọi là chợ cũng được - thì tôi lại có phần đồng ý với hai thằng nhãi: đúng là bỏ mẹ, cái siêu thị ấy mà, chỉ toàn bãi đậu xe chứ gian hàng thì có một rẻo toen hoẻn. Và cái cách hai thằng chửi ông cụ tội nghiệp cũng thật là bỏ mẹ, chửi xong cứ nhơn nhơn, chẳng ai dám quở phạt chúng. Rõ ràng cụ Frazier có quyền phẫn nộ, ít ra là đủ phẫn nộ để hóa vàng một ngôi nhà hoặc nhờ người hóa vàng nó. Nhưng sao lại là Dinh thự Edward Bellamy? Điều này thì tôi chưa thông.

“Này cụ Frazier ơi, cụ xem thế nào nhỉ?” tôi bảo cụ. “Cháu muốn hỏi cụ mấy câu đây.”

Cụ già chẳng thèm đáp. Cụ đã mua xong tờ báo từ máy bán tự động dựng ngoài chợ (ai mà biết được? Có lẽ là miễn cụ chưa bước chân qua cửa tòa nhà thì chắc ta vẫn gọi nó là chợ được), rồi quay người bước nhanh thoăn thoắt về nhà, làm tôi phải khó khăn lắm mới bám được theo sau. Khi tôi vừa đuổi kịp cụ thì cũng là lúc chúng tôi lại chạm trán hai thằng ôn con, vẫn ngồi ngông nghênh trên bậc thềm như thể đang hau háu chờ chúng tôi. Sau một lần bỏ lỡ, chẳng mấy khi ta có được cơ hội thứ hai để nói ra những gì ta muốn nói, hoặc hỏi những gì ta muốn hỏi, nên tôi đứng phắt lại trước mặt chúng, một tay túm lấy áo khoác níu cụ Frazier lại. Cụ già không quay lại nhìn hai thằng nhóc trực diện, nhưng như một con ngựa bị giật mình, cụ liếc ngang hai đứa. Còn tôi, quay ra nhìn thẳng vào mặt hai thằng, cảm thấy khuôn mặt mình nóng đỏ rần rần, và chỉ mong giá như mình có thể chiếu sáng hai thằng như một cột đèn hiệu.

“Ban nãy,” tôi bảo chúng, “hai cậu nói cái gì với cụ Frazier đây.”

“Ờ đấy,” một đứa đáp. Hai thằng nhìn giống nhau như tạc, với hai bộ ria lún phún, hai cái bụng dẹp lép trắng bóc như thạch cao, hai cặp khuyên ti phản chiếu lấp lóe dưới ánh mặt trời.

“Ờ,” tôi nói, “tôi muốn hai cậu xin lỗi cụ ngay. Thế mới phải phép.”

Một thằng lắc đầu nói, “Bỏ mịe,” mà chẳng hề có biểu hiện gì của sự hung hãn, ma mãnh hoặc bất kỳ một sắc thái tình cảm nào khác. Câu chửi được phun ra như một tuyên ngôn hiện thực.

“Này!” tôi quát lên vì không thể chịu được nữa. Cụ Frazier vẫn còn tràn trề sinh lực, nhưng ngay cả khi cụ đã trở nên yếu ớt, ngay cả khi những người già cả chỉ còn là những thi thể thoi thóp chỉ tổ chật đất chật không khí, thì họ vẫn đã trải qua biết bao nhiêu chuyện và ta vẫn phải đối xử tôn trọng với họ. Thế nên tôi bèn lừ lừ tiến về phía hai thằng, cố làm ra dáng hung hăng bặm trợn. Chúng vội đứng dậy - cũng với vẻ hung hăng bặm trợn - và tôi để ý thấy trên chân chúng, hai đôi tất trắng đã được kéo lên cao tớn, phải cao đến gần đầu gối (tôi không thật chắc vì hai cái quần đùi kia không dài đến đùi mà đến tận bụng chân). Sao lại kéo bít tất lên cao thế nhỉ? Tôi chỉ nghĩ ra được một lý do duy nhất: hai thằng này chắc là loại đầu gấu giắt dao găm trong bít tất, chỉ có điều đôi tất được kéo quá cao đến mức nếu chúng muốn giắt cả một thanh đoản kiếm thì cũng chẳng thành vấn đề. Còn tôi, chẳng có lấy một mẩu vũ khí. Thêm nữa, bít tất của tôi chỉ ngắn đến mắt cá chân thôi, nên làm sao chứa được thứ gì nguy hiểm. Tôi bèn lùi lại khỏi hai thằng, duỗi nắm đấm ra, và trong khi tháo lui tôi thì thầm vào tai cụ Frazier, “Ta đi thôi cụ.”

Nhưng cụ Frazier lại mặc kệ tôi. Cụ khẽ quay đầu thật chậm để nhìn hai thằng. Ngay cả động tác quay đầu đó cũng thật uy nghi. Tôi tự hỏi liệu hai thằng có nghĩ rằng so với cụ già, chúng hóa ra thật là nhược tiểu hay không? Tôi cứ như đang được chiêm ngưỡng cảnh một gã khổng lồ chán đời xoay mình lại hỏi đám dân làng bé bỏng vì sao lại ném đá vào gã. “Cậu chửi cái gì thế?” Cụ Frazier hỏi đứa vừa mở miệng chửi.

“Giời lóng bỏ mịe mà mặc như bố già Lô en, cụ khốt ạ,” thằng choai đáp, rồi đưa bàn tay lên quạt lấy quạt để để nhắc chúng tôi về cái nóng.

“Bỏ mịe,” thằng còn lại chêm vào.

“Ra thế,” cụ Frazier đáp, rồi tiếp tục bước đi, tay cầm cuộn báo đập bồm bộp vào đùi, như để đánh nhịp cho cơn giận chắc hẳn đang bốc lên ngùn ngụt. Tôi ném lại cho hai thằng một cái lườm ra trò để chốt hạ, rồi chẳng kịp xem chúng phản ứng thế nào, vội cắm cổ đuổi cho kịp cụ Frazier.

Hóa ra bộ quần áo của cụ là thứ bị chửi là đồ bỏ mẹ, và tự dưng cụ già nóng bừng lên, mặt cụ đỏ gần bằng mặt tôi lúc đỏ nhất. Cụ đã thôi đập cuộn báo vào đùi, thay vào đó xòe nó ra mà quạt phành phạch. Quạt kiếc chẳng ăn thua gì đâu; tôi đã đúc kết từ kinh nghiệm của chính mình, vì cả hai người chúng tôi đều có một bộ động cơ sinh nhiệt chạy hừng hực trong người - những lò lửa của nỗi hổ thẹn và cơn thịnh nộ nằm ở đâu đó gần quả tim, lá gan và lục phủ ngũ tạng - và ta không có cách nào dập tắt lửa từ bên ngoài. Cụ Frazier nhanh chóng học được điều này, và ném tờ báo cái vèo lên trên đỉnh một thùng rác đầy có ngọn ở góc phố, và bước đi quyết liệt dù có đèn đỏ, thách thức xe cộ đâm vào cụ, đâm vào chúng tôi. Nhưng làm gì có cái xe nào, nên chúng tôi cũng qua được bên kia đường mà không chút sứt sẹo.

Cụ cứ phăm phăm đi, tay vỗ đùi đen đét (tôi cược là giờ cụ đang tiếc hùi hụi tờ báo). Tôi không nói gì; tôi thấy thương cụ. Giờ trông cụ còn tội nghiệp hơn cả trước lúc tôi đến, và như để minh chứng cho điều này, cụ ngồi phệt xuống vệ đường. Tôi cũng ngồi xuống bên cạnh cụ - được nghỉ một lát cũng tốt. Giống hệt như tôi, cụ Frazier đang thở hồng hộc, và tôi lại thấy lo cho quả tim của cụ, sau những gì tôi đã gây ra. Vâng, tôi thấy tội nghiệp cho cụ, và tội nghiệp cho cả tôi nữa, và đây hẳn là một mối đồng cảm chân thực vào loại bậc nhất. Tôi muốn giúp cụ nhưng chẳng biết giúp bằng cách nào. Có thật là người như tôi chẳng giúp được ai khác không? Chẳng công bằng gì cả. Có thật là không có cái gọi là công bằng ở trên đời không? Những câu hỏi này hiện lên trong đầu tôi, và khi sắp nghĩ lan man sang một đống thứ khác, tôi tình cờ ngước nhìn lên và nhận ra chúng tôi đang ngồi ngay trước cổng Dinh thự Edward Bellamy - cụm từ đấy được đề trên tấm biển gỗ to, hoành tráng treo bên trên nó. Từ chỗ này trên vỉa hè tôi có thể đọc được rõ mồn một.

“Kìa,” tôi kêu lên, “nó đây rồi.” Và trong cơn phấn khích, tôi nhấc cụ Frazier đứng thẳng lên. Cũng chẳng có gì ghê gớm, vì người cụ chẳng còn tí cân nặng nào ngoài đống áo quần. Tôi đỡ cụ dậy và kéo cụ dọc theo vỉa hè tới ngôi dinh thự. Chẳng hiểu sao ban nãy tôi đã không sớm nhìn ra. Sừng sững bên cạnh cụ Frazier lúc này là công trình nguy nga nhất khu phố, bất chấp việc đã từng bị một kẻ nào đó cố tình đốt: tòa dinh thự có màu xám, cửa chớp xanh lục, cỏ kiếc được xén thẳng thớm, những ngọn nến điện sáng lung linh sau cửa sổ, một hàng rào gỗ bao xung quanh và thậm chí còn có cả một cái thảm sắt đen nhánh siêu cổ để chùi giày đặt sát bên cửa ra vào. Ngôi dinh thự thật xinh xắn, xinh xắn lắm cơ. Bạn sẽ chẳng để ý thấy có điểm nào bất thường, trừ việc nó bị niêm phong bằng những dải băng màu vàng của cảnh sát, và có một vài vết cháy sém ở cạnh chân tường. Chẳng khác gì ngắm một phụ nữ đẹp tuyệt trần với một mái tóc cắt hỏng. Sau tất cả những thứ xấu xí luộm thuộm ta thấy trong khu phố, thì vẻ đẹp này quả là một làn gió mát lành rười rượi giữa ngày hè oi ả, và tôi vẫn chưa hiểu nổi tại sao cụ Frazier lại muốn đốt phắt nó đi. Sao không đi đốt nhà hai thằng mất dạy kia kìa, chúng chẳng phải đã giở trò với cụ sao? Chứ thiêu trụi một tòa nhà cổ kính đẹp đẽ nhường này thì quả thật quá gàn dở, chả thể hiểu nổi.

“Vì sao?” tôi hỏi cụ. “Vì sao cụ lại muốn đốt tòa nhà đẹp đẽ này?” Khi hỏi, tôi chợt nhận ra rằng câu trả lời nằm chính ngay trong lá thư cụ viết, mà vì tôi mới đọc lươn lướt nên chỉ biết rằng cụ Frazier nhờ tôi đốt cái gì, chưa biết được lý do vì sao cụ lại muốn tôi làm vậy. Nên , tôi bèn rút lá thư ra khỏi túi áo khoác. Nhưng trước khi lá thư được rút hẳn khỏi túi áo, cụ đã giật phắt nó khỏi tay tôi. Tôi thậm chí còn không nhìn thấy bàn tay cụ chạm vào lá thư trên tay tôi, đủ biết phản xạ của cụ già thật đáng kinh ngạc. Cụ đã già thế cơ mà!

Nhưng khả năng đọc của cụ thì lại như gà lên chuồng, ít ra là khi không có mục kỉnh ở đây. Cụ gí lá thư lên sát mắt và để đọc xong chắc cũng phải mất cả nửa tiếng đồng hồ.

“Cụ Frazier,” tôi bảo cụ, “sao không để cháu đọc cho cụ? Thế thì nhanh hơn.”

Ông cụ chẳng đếm xỉa gì đến tôi, và rõ ràng cụ có quyền làm vậy. Bởi có lẽ tôi đã nhầm về thị lực của cụ; hoặc là tôi đã đúng, nhưng điều đó chẳng liên quan tí gì đến tốc độ đọc chậm như rùa của cụ. Rõ ràng là ông cụ rất thích thú với việc mình đang làm. Cụ quả là biết cách đọc và biết cách rút ra một điều gì đó từ những gì mình đọc, và trong khi đọc, gương mặt cụ có nhiều biến chuyển, như những pha mặt trăng. Cụ khiến việc đọc trở nên một công việc rất đỗi thiêng liêng và giá trị, thậm chí là có tính đổi đời. Một lần nữa, tôi tự xỉ vả bản thân vì đã bỏ ngang việc đọc sách từ nhiều năm về trước, lòng thầm hứa sẽ tiếp tục đọc cuốn tự truyện giả mạo của Morgan Taylor ngay khi cụ Frazier đọc xong lá thư.

Rốt cuộc thì cụ cũng đọc xong. Sở dĩ tôi nhận ra điều này là vì cụ tuy vẫn làm ra vẻ say sưa đọc - mặt vẫn áp sát vào lá thư - nhưng tôi lại nghe thấy một âm thanh quen thuộc, lặp đi lặp lại trong cổ họng cụ, và khi tôi ngó lại gần thì thấy cụ Frazier đang khóc rưng rức, nước mắt chảy tràn xuống ướt đẫm cả lá thư.

“Cháu xin cụ đấy,” tôi dỗ dành, “đừng, cụ đừng làm thế - kìa, sao cụ lại khóc như thế?”

“Ta nhớ chú mày quá,” cụ thốt lên giữa những tiếng nấc.

Ôi, thật đáng thương làm sao, đáng thương hơn nhiều so với những giọt nước mắt! Chỉ có điều tôi còn chưa rõ ông cụ nhớ ai. Không phải tôi rồi, cái đó thì tôi chắc. Thứ nhất, là vì tôi đang đứng sờ sờ ngay bên cạnh ông cụ; thứ hai, cụ ta nói nhưng có nhìn về phía tôi đâu. Đầu tiên cụ Frazier soi chằm chằm vào lá thư; rồi cụ ngẩng đầu lên như thể đang ngắm lá quốc kỳ cắm ở hàng hiên. “Ta nhớ chú mày quá,” ông cụ lặp lại, lần này hướng về lá cờ mà nói. Nên tôi bèn bước tới giật lá cờ khỏi cột và trao cho cụ. Nhưng hình như lá cờ cũng không phải thứ cụ Frazier nhớ nhung: ngay lập tức cụ buông cho nó rơi xuống vỉa hè và lại bắt đầu khóc, khóc nức nở. Tôi cứ đinh ninh rằng lần này quả tim cụ chắc sẽ đầu hàng, lăn khỏi lồng ngực mà rớt cái bịch xuống hè đường.

“Ôi, ta cô độc quá, cô độc quá,” cụ Frazier rên rỉ. Giờ thì đến lượt quả tim tôi chuẩn bị đầu hàng. Và đến lượt thằng tôi bật khóc tu tu: ừ thì hai người chúng tôi là một cặp mít ướt; có lẽ chúng tôi đã khóc đến độ xua hết lũ mèo trong phố đi mất hút.

“Ta cô độc quá,” cụ lại thốt lên.

“Cháu hiểu,” tôi đỡ lời. “Cháu cũng một thân một mình đây này.” Bởi vì nói thật, chuyên gia cô đơn chính là tôi đây: một tên thiếu niên mười tám lỡ tay đốt nhà, ngộ sát, vào tù ra tội khi vẫn còn là trai tân. Thế nên tôi kể cho ông cụ nghe câu chuyện đời mình, câu chuyện mà đương nhiên cụ đã từng bập bõm nghe. Và vì tôi có quá nhiều chuyện để kể, quá nhiều từ ngữ cần phải vận dụng, nên tôi sa vào một cơn say triết lý và thao thao với cụ rằng, chúng ta chẳng qua chỉ là những kẻ đã dành hầu hết cuộc đời để trốn chạy khỏi nỗi cô đơn mà cuối cùng chỉ là để quay trở lại và đi tìm nó, và để minh chứng, tôi kể lại chuyện tôi đã lừa dối gia đình nhỏ của tôi hàng năm trời vì tôi sợ phải ở một mình, rồi lừa dối chất chồng lừa dối, và chính việc này đã đảm bảo rằng chẳng chóng thì chầy, nhất định tôi sẽ trở thành kẻ cô đơn. Vâng, ngay cả khi không rõ lá thư viết gì, tôi vẫn hiểu điều cụ Frazier muốn nói, và lý do vì sao cụ muốn biến Dinh thự Edward Bellamy thành một vầng lửa gầm rống ra trò. Tôi chẳng đã tai nghe mắt thấy là gì: hai thằng đầu gấu đã chửi cụ Frazier ăn mặc chẳng giống chúng, hoặc, như tôi đoán, là chẳng giống với bất kỳ ai trong khu phố, và chúng chửi cụ bằng một thứ ngôn ngữ tục tĩu rằng cụ không còn thuộc về nơi này nữa, rằng cụ hoàn toàn là kẻ cô độc. Đây là lý do cần đến ngọn lửa, bởi xét cho cùng, thì khi ngồi ngắm một đám cháy - và ngó ngoáy ngón chân - thì ai mà thấy cô độc cho được. Điều này là một sự thật hẳn hoi: ngay cả khi bạn là người lẻ loi nhất quả đất, miễn là có một ngọn lửa (và Dinh thự Bellamy là tòa nhà kiều diễm nhất, to đẹp nhất khu, nên cứ theo lý mà nói, thì khi cháy nó cũng sẽ vẽ nên một cảnh tượng hoành tráng nhất có thể), bạn sẽ có thể ngắm nhìn nó, cảm nhận sức nóng của nó, và nó sẽ khiến bạn hồi tưởng lại một quãng thời gian hạnh phúc xa thẳm trong quá khứ, khi thế giới này còn thuộc về bạn, khi bạn còn hiểu được nó, khi bạn có thể đắm mình được vài phút ở đó mà không phải cảm thấy quá sức đơn côi, sợ sệt và giận dữ. “Harvey à, cụ không cô độc đâu,” tôi bảo cụ. “Cụ không hề cô độc.”

Và cụ Frazier phản ứng thế nào? Cụ đáp với vẻ mặt sững sờ và đôi mắt khô ráo, “Anh vừa gọi ta là Harvey?”

Tôi cứ ngỡ cụ có ý mắng tôi hỗn vì dám gọi thẳng tên cúng cơm của cụ, nên bèn phân trần, “Dạ vâng, cháu xin lỗi, thưa cụ Frazier.”

“Harvey là em trai ta,” cụ đáp. “Còn ta tên là Charles.”

Lúc đầu tôi còn tưởng cụ bịp tôi, rằng cụ nặn ra một ông em ruột như một đại diện cho những mong muốn của mình. Khi còn nhỏ, chính tôi cũng giở trò này hoài, ví dụ như là khi tôi nhỡ tay ném bóng chày vỡ cửa kính nhà người ta, khi tôi ăn nhầm phải hộp cơm của ai đó trong căng tin, hoặc khi tôi chẳng may đụng phải một cái xe ô tô nào đấy trong bãi đỗ xe trường trung học sau buổi dạ hội cuối năm, và nếu nhanh trí ra thì tôi đã dùng tới chiêu này sau khi đốt Dinh thự Emily Dickinson. Nhưng tôi nhận ra rằng cụ Frazier không hề phịa; phịa ra một ông em thì chẳng có gì khó, nhưng để khóc ngon lành (và đầy sức thuyết phục) vì nhớ ông em đã mất thì khó hơn một vạn lần.

“Vâng,” tôi nói. “Nhưng vì lý do nào mà em trai cụ lại muốn cháu đốt Dinh thự Edward Bellamy thế?”

“Bởi vì chú ấy…” Nói đến đây cụ khựng lại, như muốn gắng hiểu cho được động cơ của em trai. “Bởi vì chú ấy lập dị lắm,” cuối cùng cụ cũng nói ra được. “Chú ấy có vấn đề.”

“Cháu cược là cụ ấy cũng yêu thích sách vở như cụ vậy,” tôi nói.

“Ừ,” cụ Frazier đáp. “Chú ấy đọc quá nhiều. Đó là một trong những rắc rối của chú ấy. Mà cuộc đời này lại thiếu hụt đủ thứ, không như những cuốn sách. Cuộc đời luôn làm chú ấy thất vọng. Nhưng ít ra, chú ấy vẫn còn có công việc ở Dinh thự Bellamy…”

“Để cháu đoán nhé,” tôi ngắt lời, không ngờ mình lại ăn may đến như vậy. “Cụ ấy làm chân hướng dẫn viên du lịch?”

Cụ Frazier gật đầu. “Chú ấy làm hướng dẫn viên cho đến khi chính quyền gặp khó khăn về ngân sách và cắt béng cái vị trí ấy đi.”

“Và điều đó khiến cụ ấy thất vọng,” tôi đoán.

“Đúng rồi.”

“Thế nên cụ ấy muốn cháu đốt Dinh thự Edward Bellamy. Vì đã bị sa thải.”

“Ta cho là vậy.”

“Và giờ thì cụ ấy đã mất rồi,” tôi tiến tới, muốn hỏi hết các câu cần hỏi trong khi cụ Frazier vẫn còn trong tâm trạng muốn trả lời. “Cụ ấy mất rồi, và cụ nhớ cụ ấy.”

Trong một phút sau đó, tôi cứ ngỡ cụ Frazier chỉ chực khóc trở lại đến nơi, nhưng cụ không khóc. Cụ soi tôi một lúc lâu: một lần nữa gương mặt cụ lại biến chuyển không ngừng, từ cơn giận dữ chuyển sang nỗi sầu khổ, từ sự cam chịu chuyển sang nỗi hoài nhớ - tức là tất tần tật những cung bậc cảm xúc của loài người. Cụ thậm chí còn có thể cuời khẩy - một thành tựu đáng nể đối với một cụ già Yankee đã sắp xuống lỗ. Rốt cuộc, cụ Frazier đăm chiêu đáp, “Ừ, ta nhớ chú ấy.”

“Thế nên cụ không thể đợi cháu được nữa, và cụ tự gánh vác trách nhiệm đó lên vai mình và đốt béng Dinh thự Bellamy đi.” Từng chữ một cứ tuồn tuột trôi ra từ miệng tôi như thể tôi nắm rõ sự thật trong lòng bàn tay và chỉ chờ cụ Frazier khen tôi sao mà biết tài thế.

Nhưng cụ chẳng khen lấy một câu. “Không, không,” cụ thốt lên, tỏ vẻ thực sự sốc vì tôi đã dám nghĩ ra cái điều động trời ấy. Cụ còn phủi lấy phủi để hai cái vạt áo khoác, như thể lời cáo buộc của tôi là đống xơ vải bám trên đó.

“Nhưng nếu không phải vậy thì là ai?”

“Ta lại cứ đinh ninh là cậu chứ,” cụ đáp.

Tôi quả quyết với cụ rằng không phải tôi, không phải tôi, và cụ cũng lại quả quyết với tôi rằng không phải cụ, và hai người chúng tôi cứ tiếp tục như thế cho đến khi cả hai đã thuyết phục được nhau rằng mình vô tội (tôi tự hỏi không biết đây có phải một phẩm chất tồi ở một thám tử: bị kẻ tình nghi dễ dàng thuyết phục rằng họ vô tội) và rồi chẳng còn gì để nói với nhau. Tôi cất lời chào tạm biệt, bắt tay cụ già, và bước về xe. Rồi tôi nhớ ra mình vẫn còn một câu chưa kịp hỏi. Khi quay người lại tôi thấy cụ Frazier đã ở trên hiên nhà cụ - và giờ tôi nhận ra rằng căn nhà của cụ chỉ cách Dinh thự Edward Bellamy đúng ba căn - và tôi hỏi với theo, “Này cụ, cái quyển sách nổi tiếng của Edward Bellamy có tựa gì ấy nhỉ?”

Cụ Frazier lập tức phấn chấn hẳn lên; ta gần như có thể ngửi thấy mùi mọt sách tỏa ra trên từng lỗ chân lông của cụ. “Ông ta viết tiểu thuyết Nhìn lại. Các quyển khác thì ít nổi hơn.”

“Nhìn lại,” tôi nhẩm lại. “Viết về gì hở cụ?”

“Một xã hội không tưởng,” cụ đáp trước khi đóng cửa lại sau lưng, lúc này tôi mới nhận ra rằng cụ đã cầm theo lá thư của em trai cụ, nhưng tôi quyết định sẽ để cụ giữ nó. Biết đâu cụ sẽ nâng niu nó, như bố đã từng nâng niu tất cả các lá thư đề gửi tôi. Biết đâu cụ Frazier sẽ ôm lá thư vào lòng và cảm thấy bớt hiu quạnh. Dù thế nào, tôi cũng cứ để cụ giữ nó. Hóa ra, mãi sau này tôi mới hay, đây là một sai lầm của tôi, nhưng lúc này thì làm sao tôi biết được kia chứ? Làm sao ta có thể nhìn ra những sai lầm trước khi chúng trở thành những sai lầm? Cuốn sách dạy ta điều này là cuốn sách nào?

Tôi về đến nhà lúc đồng hồ vừa điểm năm giờ chiều, và thấy ông bô đang ngồi trên xe đạp cố định trong phòng khách, trên người bận chiếc quần soóc thể thao màu xám và chiếc áo thun ba lỗ đỏ đã bạc màu, chỉ thiếu cái băng đô trên trán nữa là ông sẽ hóa thành một vị huấn luyện viên thể chất nhìn “gay” đến mức ta cứ ngỡ là thẳng. Có điều, ông chẳng chịu đạp xe gì mà cứ ngồi yên vị thế thôi - nhưng tôi lại cho rằng ngay việc ông xoay xở leo được lên cái xe đã là kỳ tích rồi. Ông thậm chí còn toát ra được một ít mồ hôi. Bố tôi đang nốc một chai Knickerbocker loại hơn một lít (chắc chắn phải có ai đó đã đi mua thêm bia, trừ phi ông có chỗ cất bia bí mật); và dựng trước mặt ông, ngay trên kệ tạp chí gắn ở đầu chiếc xe, là cuốn tự truyện của Morgan Taylor. Ông lướt lướt qua cuốn sách, lật cả trăm trang liền một lúc, rồi lại giở ngược lại năm chục trang, như thể ông chưa từng đọc sách bao giờ, và đang không biết bắt đầu từ đâu. Tôi chịu không đoán được ông đã đọc xong mấy phần rồi, nhưng tôi biết chắc chắn rằng ông đang đọc, bởi miệng ông cứ không ngừng lẩm nhẩm theo từng dòng, từng dòng mà Morgan đã đánh cắp từ bố tôi.

“Ôi, bố ơi, con thật lòng xin lỗi,” tôi cất lời. Ông ngẩng lên, thả rơi cuốn sách xuống sàn nhà - thật đáng đời cho nó. Tôi nhặt nó lên, bước ra hành lang, vứt toẹt cuốn sách vào cái tủ không cửa ngoài hành lang, chỉ để thể hiện rõ ràng chính kiến của mình. “Cái gã đó có quyền gì chứ.”

“Có… quyền… gì… chứ,” bố lặp lại. Đến giờ, tôi đã hiểu rằng việc lặp lại những gì người khác nói chính là cách ông đàm thoại hằng ngày, tương tự như là việc kể chuyện tiếu lâm hoặc sử dụng ngôn ngữ ký hiệu ở một số người khác.

“Thực ra là lỗi ở con cả,” tôi nói. “Chính con là người đã kể cho gã những chuyện về bố.”

“Về… ta?”

“Vâng, về những nơi bố đã đến, những việc bố đã làm sau khi đi khỏi nhà ấy.”

“Con… kể à?” bố tôi hỏi. Chỉ đến lúc này, như thể vừa rũ bỏ được lời nguyền bị đóng băng, ông mới chầm chậm đưa mắt theo quỹ đạo di chuyển của cuốn sách, ngừng lại độ một phút ở cái tủ ngoài hành lang như để hình dung ra cuốn sách đang nằm lẫn giữa một mớ hỗn độn áo khoác mùa đông, tệp tài liệu và những đôi giày cọc cạch bên trong tủ. “Có… quyền… gì… chứ,” ông lại lặp lại, rồi nhìn tôi vẻ phật ý, và ngửa cổ nốc một hớp bia đầy cáu kỉnh.

“Con hiểu.” Tôi cúi đầu. “Con xin lỗi bố.”

Hai bố con ngồi lặng đi một lúc lâu, tôi thì hổ thẹn ê chề, còn bố thì ngập tràn giận dữ, cả hai chỉ đợi có một người thứ ba xuất hiện để phá vỡ bầu không khí bế tắc này. Bởi một gia đình thì ắt phải thế: sẽ có hai thành viên đập nó vỡ vụn ra rồi chờ thành viên thứ ba đến hàn gắn lại y nguyên.

Rốt cuộc, sau khoảng mười lăm phút (bố tôi có một cái hộp ướp bia đặt dưới chân chiếc xe đạp và uống liền hai lon mà không thèm mời tôi, nhưng tôi chẳng trách ông) thì mẹ xuất hiện. Mẹ không mặc đồ thể thao mà bận một chiếc quần nhung kẻ màu xanh lá cây, và một chiếc áo sơ mi trắng mà thể nào cũng có người cãi rằng đấy là áo cánh chứ không phải sơ mi, và một đôi ủng da màu nâu. Nhìn bà rất thượng lưu quý phái, hệt như một đấng nam tử không mảy may chút nam tính, hệt như minh tinh Katharine Hepburn, duy chỉ thiếu cái tật run tay và bạn diễn Spencer Tracy. Ở bà toát lên một vẻ trẻ trung phơi phới, khác một trời một vực so với người đàn bà năm mươi chín tuổi tôi vẫn từng hay. Gương mặt mẹ hồng hào khỏe khoắn như được tắm nắng trời, khiến ta liên tưởng ngay tới người mẫu quảng cáo cho một nhãn hiệu son dưỡng môi đắt tiền được các dược sĩ bảo đảm. Trên tay bà là một hộp các tông đựng mười hai lon Knickerbocker: bà rút ra một lon ném về phía tôi và lên tiếng, “Ta không cần biết vì sao mặt mày con lại ủ dột thế kia, nhưng hãy thôi ngay đi.” Rồi mẹ quay sang bố, “Cả ông nữa.”

“Vâng,” tôi đáp, và bố cũng làu bàu đồng tình. Tôi bèn bật nắp lon, tu ừng ực rồi hỏi, “Thế hôm nay mẹ làm gì?” Bởi theo lệ thì các thành viên trong gia đình vẫn thường hỏi nhau câu này sau một ngày dài, và hơn nữa, tôi chợt nhận ra mình chẳng hay biết mẹ đã làm gì trong suốt ba ngày vừa qua, từ khi tôi về nhà.

Mẹ tôi chậm rãi nhâm nhi lon bia, và khi nghe tôi hỏi thì thật lạ, bà bỗng ngưng trong giây lát, rồi khe khẽ nuốt trôi ngụm bia xuống cổ họng, tuy khẽ nhưng tôi vẫn thấy rõ, rồi ngay sau đó bà ngửa cổ tu cạn sạch lon bia liền tù tì trong một hơi dài. “Làm việc,” bà đáp, rồi chẳng thèm nhìn, bà vứt thêm một lon nữa về phía tôi, dù lúc này tôi mới uống dở nửa lon đầu.

“Còn bố thì sao ạ?” tôi hỏi. “Hôm nay bố làm những gì rồi?”

Đọc vị phản ứng của bố tôi thật khó, bởi ông quá hiếm khi biểu lộ, nếu có thì hoặc giật cục, hoặc chẳng ai hiểu nổi. Nhưng tôi trông thấy ông nhìn trân trối vào ti vi như thể khẩn cầu sự giúp đỡ của nó. Rồi ồng quay qua cái hộp ướp bia, lúc này hiển nhiên đã rỗng không, và hướng về cái hộp mà nói, “Làm việc.” Và dường như để thưởng cho bố vì đã trả lời đúng, mẹ ném một lon bia về phía ông, không khác nào một huấn luyện viên ném con cá cho hải cẩu. Thật phi thường, bố tôi bắt lấy trúng phóc, mặc dù việc này làm cho ông suýt thì ngã lộn cổ, khiến tôi phải vội nhảy tới đón lấy cả người lẫn xe trước khi cả hai ngã chổng vó xuống sàn nhà.

“Còn con thì sao hở Sam,” mẹ hỏi. “Hôm nay con làm những gì rồi?”

Lúc đó tôi chẳng biết bố mẹ có bịp tôi không, nhưng trực giác nói với tôi là họ đã không nói thật, thế nên tôi, một thám tử ít đọc, không một chút bài bản, làm đến đâu học đến đó, đã quyết định ngay tại chỗ rằng bí quyết nói dối thành công là phải hành động ngược lại với những nghi phạm nói dối. Do vậy tôi bèn nhìn thẳng vào mắt mẹ tôi và nói, “Chẳng làm gì cả,” rồi quay sang nhìn thẳng vào mắt bố tôi và nói, “Chẳng làm gì cả,” dù ông chẳng phải người hỏi, và điều này quả thực có làm tổn thương danh dự tôi chút đỉnh. Nhưng trong khi tôi nhìn thẳng vào mắt họ thì tôi cũng tự hỏi không biết họ đã đọc tờ nhật báo sáng nay chưa (tôi vứt nó trên bàn ăn, nhưng giờ nó đã biến đi đâu mất), liệu họ đã hay tin về đám cháy ở Dinh thự Bellamy chưa, liệu bố có biết tôi đã lục lọi chồng thư nọ và thậm chí đã thó mất (và giờ thì mất luôn) một bức, và liệu mẹ có được hay biết tí ti gì về những bức thư đó không. Ai đã biết những gì - đó là câu hỏi tối quan trọng với cái gia đình này.

“Chậc,” mẹ lên tiếng, “bố mẹ thì làm quần quật còn con thì lười chảy thây ra. Lại là một ngày như những ngày khác.”

“Hệt như hồi xưa mẹ nhỉ,” tôi đáp, trong đầu hồi tưởng về những ngày tháng bé thơ, khi bố mẹ tôi đi làm, đấy là họ bảo tôi thế, và tôi thì chẳng làm gì cả, đấy là tôi bảo họ thế. Và cả nhà nâng bia uống vì câu nói đó, một điều không xảy ra khi tôi còn bé thơ, rồi lại uống tiếp, và có vẻ như hai ông bà đã quên béng toàn bộ cái chuyện này. Bố mẹ tôi thật khéo quên, đương nhiên rồi, tuổi già mà, nó có khác gì khoản thế chấp cố định giúp ta được quyền gọi ngôi nhà là nhà của mình. Nhưng tôi thì không khôn khéo được như thế, tôi không hề quên. Tôi càng lúc càng say bí tỉ, nhưng trong suốt cuộc chè chén tôi đã nhớ lại những ngày tháng khi bố mẹ tôi còn bình thường, và tự hỏi liệu chúng có giống với những ngày tháng khi tôi còn bình thường, và cho đến khi loạng choạng bước lên cầu thang thì đầu tôi vẫn lởn vởn câu hỏi này. Trước khi trèo lên giường, tôi tháo đồng hồ đeo tay ra. Nó thuộc loại đồng hồ đắt tiền, siêu bền, vô cùng thông thái - chẳng hạn như nó biết đo nào khí áp, nào vận tốc gió, thậm chí cả mực nước thủy triều ở thành phố lớn thứ hai của Sri Lanka - toàn những thứ bạn chẳng có nhu cầu am hiểu, nhưng nó lại nói cho bạn biết hai thông tin hữu ích là thời gian trong ngày, và thứ trong tuần. Và ngay lúc này đây, cái đồng hồ đang nhắc tôi rằng giờ đang là 11:21 đêm, và hôm nay là thứ Bảy. Là thứ Bảy. “Là thứ Bảy,” tôi nói toáng lên, biến nó thành một lời thông báo chính thức. Vâng, thứ Bảy mà ông khốt bà khốt nhà tôi cũng làm việc cơ đấy, hoặc ít ra là tuyên bố họ đã làm việc. Với bố tôi thì cũng không lạ lắm: việc biên tập sách thì làm và nghỉ ngày nào chả được, mà xưa nay lịch làm việc của ông vẫn luôn lung tung hết cả. Nhưng một bà giáo đến trường vào thứ Bảy thì dạy dỗ ai đây? Câu hỏi này làm tôi mệt bã người, và ngủ lịm đi trước khi kịp trả lời. Tôi đã phải dốc sức điều tra vụ hỏa hoạn ở Dinh thự Bellamy, và giờ sẽ phải dò xét thêm chuyện này nữa. Như ai nấy đều biết, một khi ta bắt đầu dò xét một việc, thì kiểu gì ta cũng sẽ tiến hành dò xét một loạt các việc khác.

9

Và một khi ta tiến hành dò xét các việc khác, thì ta hiển nhiên sẽ không thể tránh khỏi bị những kẻ khác dò xét. Tôi đã nghiệm ra chân lý này ngay ngày hôm sau, lúc mở mắt dậy và thấy Thomas Coleman đang đứng bên giường, gí mặt sát sàn sạt mặt tôi, như thể để biết chắc chăn rằng tôi vẫn còn thở.

“Anh đang giở trò gì đấy?” cậu ta hỏi.

“Gì cơ?” tôi hỏi, rồi thốt lên, “Oái!” và nháo nhào nhảy xuống giường, choàng vội áo quần (giống như lần đầu gặp cậu ta, tôi đang ở trần, và đã nghỉ rằng có lẽ lần chạm trán thứ hai sẽ khá hơn chăng, nếu như tôi nai nịt đầy đủ), chui vào buồng tắm chải răng rồi đi xuống nhà, Thomas lẽo đẽo bám theo cho tới khi tôi ngưng lại ở bàn ăn, nơi có ly nước dã rượu và mẩu giấy dặn dò “Uống đi” đang chờ đợi. Tôi đặt mông xuống, làm theo hướng dẫn. Thomas vẫn đứng đó; nhìn cậu ta có da có thịt hơn lần đầu tôi gặp, mà mới chưa đầy một tuần. Có vẻ cậu chàng đã tăng cân, ngay cả mái tóc cũng dày thêm chút đỉnh, và gợn sóng hơn trước; gương mặt cũng hồng hào ra, xét một cách toàn diện thì giống như một tài tử mỹ miều đã sắp phục hồi hoàn toàn khỏi ung thư và xạ trị.

“Anh đang giở trò gì đấy?” Thomas lặp lại câu hỏi.

Tôi không đáp, vì đây quả thực là một trong những câu hỏi khó nhất mọi thời đại, nhất là khi bạn chẳng giở trò gì, hoặc không cho rằng mình đã giở trò gì.

“Anh bỏ việc rồi hả,” Thomas mớm lời, rõ là sắp cạn hết kiên nhẫn. Tôi như nhìn thấy cái cục kiên nhẫn đang lấp ló sau hàm răng cậu ta, vật lộn điên cuồng, chỉ chực chuồn ra ngoài.

“Đúng rồi,” tôi đáp.

“Thứ Sáu vừa rồi, tôi điện tới Công ty Đóng gói Tiên Phong để tố cáo rằng chính anh đã đốt trụi Dinh thự Emily Dickinson và giết hại bố mẹ tôi, rằng liệu họ có biết bấy lâu nay chui nhủi trong đám bọn họ là một tên hỏa tặc, một kẻ sát nhân? Nhưng trước khi tôi kịp phun hết ra, thì họ đã bảo tôi là anh xin nghỉ việc rồi.” Nói đoạn, cậu ta ngưng lại như để cho tôi có thời gian bắt kịp dòng suy nghĩ của cậu ta, tôi rất cảm kích. “Anh đang giở trò gì đấy?” cậu ta hỏi lại lần thứ ba.

“Tôi say bí tỉ!” tôi bảo cậu ta, và lần đầu tiên trong đời tôi nhận ra rằng một trong những thứ mà việc chè chén có thể chuyển hóa là sự đầu lừa. Lúc tỉnh, sự đầu lừa sẽ khiến ta hôn hít cô em họ và tiêu đời từ đó; nhưng khi say, thì có thể nó lại giúp ta toàn thắng vẻ vang. “Tôi bỏ việc vì lúc đó say khướt!” tôi bảo cậu ta. “Và cậu nói đúng đấy: họ chưa hề biết tôi là tên hỏa tặc, là quân giết người. Nhưng tôi đã bỏ việc trước khi cậu kịp tố cáo tôi! Và hay ho quá, tôi thậm chí còn chẳng cố tình làm việc ấy!”

Điều này làm Thomas xuội lơ. Cậu chàng thở dài, ngồi xuống đối diện tôi; chút sắc hồng đã biến mất trên khuôn mặt. Sự thất vọng trồi lên tiếm quyền, xua đuổi lòng quả cảm và lạc quan đi đâu mất. Tôi thấy thoáng tội nghiệp cho cậu ta, cho tới khi chợt nhớ ra lý do vì sao chúng tôi lại đang nói chuyện này ở đây, ở nhà của bố mẹ chứ không phải nhà tôi, và những gì cậu ta đã nói với Anne Marie.

“Vì sao cậu lại phịa ra chuyện tôi lăng nhăng?” tôi chất vấn. “Vì sao cậu lại lừa Anne Marie rằng tôi đang hú hí với vợ cậu?”

Câu hỏi này khiến Thomas tươi tỉnh lên chút ít. Đôi mắt cậu ta trở nên xa vắng và có một vẻ mơ màng làm tôi thấy rờn rợn hơn tất thảy những gì cậu ta đã từng nói và làm. “Cô ấy đẹp thật anh ạ,” cậu ta nói. “Tôi chẳng hiểu nổi tại sao anh lại lừa dối cô ấy.”

“Tôi không hề lừa dối cô ấy,” tôi suýt rướn qua mặt bàn để lay cho cậu ta tỉnh khỏi câu chuyện hư cấu của cậu ta mà quay về với hiện thực của chúng tôi. Có lẽ cảm nhận được điều này, nên cậu ta bèn đứng dậy, lùi vài bước khỏi bàn ăn. “Tôi đã đốt cái nhà đó và khiến bố mẹ cậu chầu trời,” tôi thét lên. “Vì sao cậu không nói cho cô ấy biết điều đó cơ chứ?”

“Theo anh thì vì sao?” Thomas hỏi. Tôi thấy rõ là cậu ta cũng đang muốn chơi trò thám tử - đấy là nếu như làm thám tử tức là khiến người ta trả lời những câu hỏi mà bản thân ta lẽ ra có thể tự trả lời, nhưng trên thực tế lại không thể. Điều này chẳng làm tôi thấy khá lên tẹo nào. Có thật là cậu ta không biết tại sao mình đã kể cho Anne Marie một chuyện hoàn toàn khác? Có thật là cậu ta không biết cậu ta đến đây làm gì? Liệu cậu ta rốt cuộc có phải chỉ là một gã phá bĩnh nghiệp dư? Và nếu quả thế thật, thì có phải cậu ta sẽ gây ra thiệt hại nặng nề hơn nhiều so với một gã phá bĩnh chuyên nghiệp? Hiển nhiên, không đời nào tôi lại hỏi những câu như thế, mà cũng không đời nào tôi được trả lời tử tế, nên thay vào đó tôi bèn hỏi, “Vì sao cậu lại đốt Dinh thự Edward Bellamy?”

“Hả?” cậu ta thốt lên. “Ai đốt?” Trông cậu ta có vẻ hoang mang thực sự: hai con mắt thụt sâu vào hốc mắt, miệng trề xuống nhăn nhó như thể nỗi kinh ngạc này có vị chua loét. Thế rồi, lạ lùng thay, gương mặt cậu ta dãn dần ra, trên môi hấp háy một nụ cười. Thomas hất đầu về hướng phòng ngủ của bố tôi và hỏi: “Bố anh có nhà không?”

“Không,” tôi đáp. “Đi làm rồi.” Và hỏi, “Gượm đã, cậu biết bố tôi à?”

“Tạm biệt, Sam,” cậu ta đáp rồi quay gót bước ra ngoài cửa trước. Tôi ngồi thừ ra đó một lúc lâu để đảm bảo rằng mình đã ghi nhớ những điều vừa xảy ra trước khi tôi quên bặt tất cả. Thomas đã nhắc tới bố tôi. Nhưng thế thì đã sao: xét cho cùng, cậu ta đã dò ra nơi tôi nương náu, thì chắc chắn cũng phải biết tôi có một ông cụ thân sinh, giống như bao nhiêu người khác, trừ Thomas ra. Nhưng còn cái hất đầu nọ thì sao? Chỉ là ngẫu nhiên? Hay là bệnh giật cơ? Có lẽ nào cậu ta hất đầu về phía phòng ngủ của bố tôi là vì cậu ta biết rõ đó chính là phòng ngủ của ông? Mà nếu thế, thì làm sao cậu ta biết được điều đó nhỉ?

Tôi rời ghế, phóng như bay ra khỏi cửa trước, hòng đuổi cho kịp Thomas trước khi cậu ta biến mất khỏi cuộc đời tôi một lần nữa, lần này thì ai mà biết được sẽ kéo dài bao lâu. Và có lẽ tôi cũng đã đuổi kịp cậu ta rồi, nếu như đám phân tích trái phiếu không đứng túm tụm ngoài hiên, ngáng đường tôi chạy.

Tôi vẫn gọi họ là đám phân tích trái phiếu, nhưng hiển nhiên họ có tên tuổi đàng hoàng. Ngoài Morgan, như các bạn đã biết, là hai gã tên Ryan, một gã tên Tigue, và một gã tên Geoff, mà người ta vẫn gọi là G-off. G-off là gã duy nhất tôi nhận ra được ngay, bởi gã có mái tóc sẫm quăn đặc trưng, nhìn hơi giống - đây là nếu so với những gã còn lại, và cũng vì chẳng còn từ nào tốt hơn - người dân tộc. Những gã còn lại thì tôi chịu chẳng phân biệt được ai vào với ai, và giờ đây khi gặp lại thì tôi vẫn chào thua. Ngoài trời không đến nỗi lạnh cóng, nhưng bọn họ đều mang giày đi săn, đóng quần kaki và trùm áo len cổ lọ, gã nào gã nấy - trừ G-off - đều chải tóc lật sang một bên, nhìn nai tơ, bảnh chọe như đám học sinh trường tư. Bọn họ đứng với vẻ bồn chồn và thay chân trụ liên tục, như thể chỉ mong có một vật gì đó để gác chân lên - một cái ba đờ sốc, một cái hàng rào, hoặc thanh chắn ở mũi thuyền buồm chẳng hạn. Trừ G-off ra, cả đám chốc chốc lại hất đầu để trả lọn tóc mái trở về vị trí cũ. Từ hồi ra tù cho đến trước hôm tôi tới hiệu Kho Sách, tôi chẳng để tâm nghĩ về họ nhiều (lười động não là năng khiếu trời cho của tôi mà), và có vẻ như thời gian cũng quên bẵng họ luôn: nhìn họ giống y đúc mười năm về trước. Còn tôi: bụng tôi đã nhão hơn, và to ra chút ít, bộ ngực thì đã thành nửa thùng phuy, thế nên nếu nhòm từ bên hông thì trông tôi không khác gì một chữ B dị dạng; và không những tôi giữ được gần hết mái tóc trên đầu mà lông lá trên người tôi cũng rậm rạp lên. Điểm mấu chốt là, đám phân tích trái phiếu không hề già đi, còn tôi lại lão hóa rõ rệt, và đây là một minh chứng nữa của việc tôi là một thằng đầu lừa.

“Xin chào Sam,” một gã cất lời - có khi là Morgan cũng nên. Tôi nói vậy là vì trước nay gã vẫn đóng vai trò thủ lĩnh không chính thức của cả hội, và lúc này trên hiên nhà, bốn gã kia đã sắp thành một hình chữ V lộn xộn sau lưng gã - bọn họ thật tử tế khi chỉ ra Morgan là kẻ có vị trí quan trọng trong nhóm theo cách này. Những thứ khác có lẽ cũng nên diễn ra theo cách ấy. Cuộc đời chẳng hạn. “Lâu lắm không gặp nhỉ.”

“Không nói chuyện gì hết,” tôi phủ đầu. Trước chuyến viếng thăm đường đột của Thomas, tôi phải mất vài phút mới phát bực được; nhưng lần này tôi nổi giận ngay lập tức. Cứ đà này, không khéo tôi sẽ nổi giận trước cả khi nhận được những cuộc viếng thăm đường đột, và rằng những cơn giận sẽ là điềm báo trước, thay vì là hệ quả, của những cuộc viếng thăm. “Các anh chẳng có quyền gì sất.”

“Hử?” một gã thắc mắc - chắc là gã Tigue. “Bọn này đã làm gì?”

“Bọn này đã làm gì?” G-off a dua, khiến tôi nhớ ra rằng một trong những tài lẻ của chúng là lặp lại lời nhau để nhấn mạnh ý chúng.

“Anh đạo chuyện của bố tôi rồi dán cái tên anh vào,” tôi chỉ ngón tay tố cáo vào cái gã mà tôi đoán là Morgan. Đúng là gã thật: gã hổ thẹn cúi đầu trong giây lát, vừa đủ cho tôi kịp nghía rõ đường rẽ ngôi trên đầu gã, thẳng tắp và sâu hun hút như một con kênh đâm xuyên qua cánh đồng tóc phì nhiêu.

“Ừ,” gã ngẩng đầu lên. “Tôi đành thú nhận vậy: tôi làm vậy là sai rồi.”

“Sai lè ra rồi,” G-off đệm vào.

“Nhưng tôi cũng đã trả giá cho việc đó rồi,” Morgan tiếp.

“Nghĩa là sao?” tôi hỏi.

“Như chú biết đấy, tôi đánh cắp chuyện của bác nhà để viết cái cuốn hồi ký đó,” gã giải thích. “Và chắc chú cũng biết rằng lúc viết nó, tôi đang trong thời gian thử thách. Rồi thì, tay đảm nhiệm việc giám sát tôi đã đọc được nó khi nó vừa xuất bản.”

“Cả đống người đọc chứ đùa đâu,” Tigue đế vào.

“Đắt như tôm tươi,” G-off tấm tắc. “Thậm chí còn được tái bản bìa mềm cơ mà.”

“Có phải cuốn nào cũng được thế đâu,” Tigue nói.

“Gì thì gì,” Morgan tiếp lòi, “khi đọc được cuốn sách, tay đó cứ đinh ninh rằng tôi đã vi phạm cam kết và đi lung tung ra ngoài bang. Hắn muốn tống tôi vào tù lại, nên tôi đành phải thề thốt rằng chẳng qua tôi bốc phét đấy thôi, chứ tôi nào có dám bén mảng ra khỏi Massachusetts, và tôi chưa hề làm mấy trò đó, chưa hề đặt chân tới những nơi đó, và đó hoàn toàn chẳng phải chuyện của tôi.”

“Thế rồi một đồn mười,” Tigue lại chêm vào.

“Nhà xuất bản đánh hơi ra, và nổi cơn tam bành,” G-off nói. “Lão chủ đòi lại món nhuận bút trả trước, cộng thêm toàn bộ phí bản quyền.”

“Tôi phải đi vay lãi để trả đấy,” Morgan than. “Thậm chí còn phải chuyển về ăn bám hai ông bà già suốt một quãng dài.”

“Ơ hay, thế thì giống tôi quá,” tôi định chia sẻ rằng chúng tôi đồng cảnh ngộ để an ủi gã phần nào. Nhưng chẳng tác dụng gì.

“Nhục nhã ê chề lắm chú ơi,” Morgan não nề.

“Nhưng tôi vẫn chưa hiểu lắm,” tôi thú nhận. “Trước hết, anh ăn cắp chuyện đó để làm cái gì kia chứ. Sao anh không tự mình đi trải nghiệm trước rồi hãy viết?” Nhờ có chuyến thăm thú tới hiệu Kho Sách, tôi đã vỡ ra rằng, nếu bạn là một hồi ký gia, thì bạn cần làm một cái gì đó - bất kỳ thứ gì - để sau đó mới có thể viết về nó.

“Thì đó là lý do vì sao bọn này đến đây Sam à,” Morgan nói. “Có lý do thì mới tới chứ.”

“Có nguyên do cụ thể cả đấy,” Tigue tung hứng. Hai gã Ryan nãy giờ chưa nói câu nào. Trong mấy phim điện ảnh, những gã như thế thường đóng cái vai bặm trợn, nhưng ở đây lại là hai gã mảnh dẻ, tay đút túi áo chứ không nắm lại mà đấm thùi thụi vào lòng bàn tay kia.

“Nguyên do gì?” Tôi tò mò.

“Kể cho nó nghe về châu Phi đi,” Tigue nói.

“Câm miệng,” Morgan chặn lại, và tôi có cảm giác nhất định gã sẽ cho Tigue một cú móc hàm nếu hai gã đứng sát nhau hơn trong đội hình chữ V. Nhưng Morgan không làm như thế, mà lại ưỡn thẳng người lên như để bắt đầu một bài diễn văn đã tập dượt sẵn. “Trước kia,” gã lên tiếng, “những người đàn ông như chúng ta đây, những người đàn ông mang những phẩm chất nhất định, đã sống tới một độ tuổi nhất định, khi ta thấy chán chường, bất mãn hoặc trăn trở không yên, khi ta cần thứ gì đó để hâm nóng cuộc sống, khi ta phải dấn bước vào rủi ro hòng khẳng định giá trị đời ta, thì ta sẽ khăn gói đi châu Phi săn thú. Ta sẽ thuê người bản địa dẫn đường. Ta sẽ truy sát những bầy sư tử và linh dương. Ta sẽ mang về các bộ sừng và ngà làm chiến lợi phẩm. Thậm chí sau khi về, còn có thể viết được hẳn một cuốn sách chứ chẳng chơi. Nhưng giờ thì chẳng thể làm vậy được nữa.”

“Sao lại không?” tôi thắc mắc.

“Giờ chúng được bảo vệ nghiêm ngặt lắm,” Morgan giải thích. “Sư tử, tê giác, hươu vằn - giờ thì ai dám động đến dù chỉ là lông chân của chúng.”

“Thảo nguyên xưa đã khép lại rồi,” G-off nói.

“Thậm chí bọn này còn đi nhảy bungee rồi cơ,” Tigue thêm thắt. “Bọn này cứ ngỡ như thế đã là mạo hiểm lắm rồi.”

“Chú mày buộc một cái vòng chim quanh chân,” Morgan nói. “Rồi nhảy. Rồi cứ treo toòng teng ở đó và đợi người đến cắt dây để xuống. Chỉ có thế thôi.”

“Chỉ thế thôi,” Tigue lặp lại.

“Ê mặt lắm,” G-off nói, “bị treo tơ hơ lên như thế ấy.”

“Này,” tôi nói. “Các anh có muốn vào nhà uống gì không?” Tôi bắt đầu thấy bồn chồn khi cả sáu người bọn tôi cứ đứng túm tụm ngoài hiên như thế. Nếu ở Camelot thì chẳng ai hơi đâu mà để ý đến, nhưng khu phố nhà bố mẹ tôi thì khác, và lúc nào cũng có vài ba người lẩn quẩn ngoài sân trước nhà họ, chăm chút những khóm hoa cúc hoặc loa kèn, đồng thời vặn đài bán dẫn lên mà nghe kênh Phát thanh Công cộng Quốc gia, và mắt đảo quanh để biết chắc hàng xóm cũng đang bật kênh đó. Tôi không muốn thu hút sự chú ý; tôi thậm chí còn không muốn họ phát hiện ra rằng kẻ hỏa thiêu nơi-mà-ai-cũng-biết đã quay trở lại khu phố.

“Nước nôi gì,” Morgan ngắt lời. “Bọn này muốn biết làm cách nào mà chú mày đã thiêu trụi được cái nhà ấy. Biết rồi thì bọn này sẽ viết một cuốn sách về việc ấy.”

“Cẩm nang phóng hỏa dinh thự của các văn hào vùng New England,” G-off khoe. “Bọn này đã nghĩ sẵn tựa rồi.”

“Tại sao lại cứ phải là một tên hỏa tặc thì mới viết được sách này?” tôi chọc. “Các anh cứ giả vờ là mình đã đốt những ngôi nhà đó rồi viết không được à?”

“Á,” Morgan kêu lên. “Nói kháy hay lắm.”

“Thôi nào,” Tigue dỗ dành. “Nể tình chút đi.”

“Chắc lúc đó cậu phải cuống lắm nhỉ,” G-off chen vào. “Nào lửa, nào khói, nào sức nóng.” Rồi gã cúi xuống nhìn đôi tay mình như đợi chúng nhắc bài. “Nào lửa,” gã nhắc lại.

“Ở chú mày lúc nào cũng toát lên một vẻ mãn nguyện,” Morgan tiếp tục. “Vẻ mãn nguyện giản đơn của một đứa trẻ, chỉ khác là chú mày đã trưởng thành.”

“Tại khuôn mặt đỏ dừ đấy,” Tigue đế thêm.

“Mãnh liệt,” Morgan tiếp. “Và nguyên thủy, như chính đống lửa chú mày đã nhóm lên. Thôi nào, bọn này chỉ cần chú mày hướng dẫn một chút thôi.”

“Một cú huých nhỏ,” G-off a dua. “Với sở trường và kinh nghiệm của chú mày.”

“Nhưng tôi đã kể hết cho các anh hồi ở trong tù rồi còn gì,” tôi đáp.

“Ừ, ừ,” Morgan nói. “Nhưng vẫn còn cái đám cháy của chú mày hôm qua nữa mà.”

“Hai ngày trước chứ,” G-off nhắc.

“Ở Dinh thự Belmont,” Morgan tiếp.

“Dinh thự Bellamy chứ,” G-off nhắc.

“Có câm đi không nào,” Morgan gắt, rồi quay sang tôi: “Ở Dinh thự Bellamy.”

“Ơ nhưng mà…” tôi ấp úng.

“Này chú Sam, bọn này đang gặp khó khăn ra trò,” Morgan nói. “Bọn này đang run. Đấy, rốt cuộc tôi cũng nói cho chú biết.”

Tôi tin gã. Tôi có thể thấy rõ quả thực họ đang cần giúp đỡ, bởi hai gã Ryan nãy giờ vốn câm như hến cũng đang mấp máy môi như chực nói. Tôi thậm chí còn thấy thương hại họ. Thật khác xa với thuở còn ngồi tù khi tôi hâm mộ họ hết lòng, giờ đây trông họ ê chề và tuyệt vọng, khiến tôi không sao trút giận lên họ được nữa, kể cả Morgan. Không, tôi không giận họ, nhưng tôi biết họ sẽ lên cơn khi nghe điều tôi sắp kể.

“Xin lỗi các anh,” tôi nói, “nhưng tôi không phải là kẻ đốt Dinh thự Bellamy.”

“Thôi đừng đùa nữa,” Morgan nói. “Chẳng chú thì còn ai vào đây?”

“Câu hỏi hay đấy,” tôi thừa nhận. “Nhưng có là ai đi nữa, thì cũng không phải tôi.”

“Này Sam…” Morgan nói, nhưng tôi cắt lời gã.

“Tôi không giúp gì cho các anh được,” tôi nói.

Tôi chẳng buồn để tâm đến những gì tuôn ra sau đó - một điệp khúc những lời dọa nạt, rồi cầu xin, rồi lại dọa nạt (lần này nhiều chi tiết và màu sắc hơn) - cũng y hệt lần Thomas Coleman đường đột tới Camelot, nên tôi chẳng lạ gì. Tôi cứ đứng đó, mặc kệ những tràng âm thanh liên tiếp phủ xuống đầu mình, cho tới khi đám phân tích trái phiếu đã mệt lử, phá đội hình chữ V, bước xuống khỏi bậc thềm rồi chen chúc lên con xe lưng gù hiệu Saab. “Rồi chú mày sẽ phải hối tiếc đã không giúp bọn này đấy Sam ạ,” Morgan gào lên, và quả đúng thế thật: chỉ vài ngày sau tôi sẽ rất hối hận vì đã không giúp họ. Như thể để nhấn mạnh thêm, Morgan gào thêm lên nữa, “Chú mày sẽ hối tiếc!” rồi đạp mạnh ga phóng vút đi.

Tôi nhìn đồng hồ. Mới mười một giờ sáng, vẫn còn cả một ngày dài trễ nải trước mặt, dư dả thời gian để một mống nào đó lại nhảy bổ ra từ quá khứ của tôi. Có vẻ như tôi chỉ còn hai lựa chọn: ngồi nhà và đợi thêm một cuộc viếng thăm đường đột, hoặc ra đi.

10

Tôi đi tản bộ. Kể từ khi tôi quay trở lại căn nhà xưa, đây là lần đầu tôi cho phép bản thân được tản bộ dọc theo những con phố của Amherst, để quan sát và bị quan sát, bị nhận diện, bị tránh mặt, hoặc tồi tệ hơn thế. Tôi cứ nhớ về chiếc dép hiệu Birkenstock, một chiếc bên chân phải, mà kẻ nào đó đã ném qua cửa sổ nhà mình nhiều năm về trước. Đầu tôi cứ đinh ninh rằng tên thủ phạm lâu nay vẫn còn lưu kho chiếc dép chân trái, chỉ hòng đợi tôi trở về. Cứ bước tới mỗi góc phố là tôi lại chột dạ, chỉ sợ cái tên lập dị chân to bè nhận ra tôi rồi nhảy xổ ra và tương cái dép còn lại lên giữa trán mình.

Nhưng lạ thật, chẳng ai nhận ra tôi cả. Đi hết lô nhà này qua lô nhà khác mà chẳng có ai nhận ra. Thế là tôi bắt đầu kiếm tìm sự chú ý. Tôi dừng lại ở những ngôi nhà mình quen biết - đây, nhà của cậu bạn niên thiếu Rob Bumip; kia, nhà gia đình Shumachers, nơi bố mẹ tôi thường qua chơi bài cribbage mỗi tối thứ Năm - và nhẩn nha trên vỉa hè để chờ có người ló mặt ra khỏi nhà mà thốt lên, Này có phải Sam Pulstfer đấy không, gớm bao nhiêu năm không gặp rồi nhỉ… vân vân và vân vân. Cũng có người ló ra khỏi nhà thật, nhưng họ lại chẳng nhận ra tôi, mà tôi cũng chẳng nhận ra họ. Họ đơn giản là những bản sao trẻ hơn của những con người từng sinh sống nơi đây: những anh chị trợ giảng, những ông bà chủ trẻ măng chẳng mấy mà thành triệu phú của các công ty chấm-com đã cùng với gia đình trẻ của mình chuyển từ Boston hoặc New York tới Amherst vì nơi đây có trường học tốt, không khí trong lành và nhan nhản tiệm cà phê, hoặc những cậu ấm cô chiêu bảo vệ môi trường lẽ ra vẫn sống ở Berkeley giống như bố mẹ mình nếu ở đó phí bảo hiểm cho những con Volvo của họ không cắt cổ đến vậy. Thị trấn vẫn cổ kính như xưa - mỗi ngôi nhà, mỗi nhà thờ hẳn đều biết một ai đó biết Cotton Mathe* - nhưng những cư dân sống tại đây thì không còn cổ tẹo nào.

•

Cotton Mather (1663-1728) từng là một thị trường kiêm văn hào có ảnh hưởng rộng ở New England, đồng thời là một trong những nhân vật đứng sau phiên tòa xử các phù thủy Salem.

Ngay cả những bác nông dân cũng đã thay đổi. Hôm nay là Chủ nhật, ngày nông dân có tập quán bày bán nông phẩm. Tôi thấy tấm băng rôn đề KHU CHỢ NÔNG DÂN AMHERST được treo lên phía trên bãi đỗ xe, kế bên bãi cỏ công cộng, và những kỷ niệm cứ níu chân tôi bước về phía đó. Thời tôi còn thơ bé, khu chợ nông dân ngày Chủ nhật được tổ chức bởi chính những người nông dân, những con người khắc khổ chuyên vận bộ đồ yếm có đôi tay cùng khuôn mặt nứt nẻ bán những món đồ nông sản chất đằng sau xe tải của mình. Họ chủ yếu bán ngô ngọt và cà chua, nhưng mùa hè thì có thêm đậu cô ve, tỏi, dưa chuột và bí vàng, mùa thu lại có táo McIntosh cứng giòn, rồi thì cả lá thuốc lá loại to bản - chúng được chất đống trong những cái thùng to nông choèn choèn để phục vụ những bác nông dân hút thuốc tì tì khi bán hàng, khi gói hàng vào túi giấy và khi đếm nhầm tiền trả lại cho bố mẹ tôi. Những khi bố mẹ tôi không để ý, họ dúi cho tôi mấy viên đường hẳn là để dành cho ngựa ăn, và tôi đã ăn lấy để rồi sau này phải nhăn nhó đi gặp nha sĩ. Nhưng gì thì gì, đó quả là những tháng ngày tươi đẹp. Rất, rất tươi đẹp, khiến tôi thấy bồi hồi quá đỗi, tưởng như là mình có thể ôm chầm lấy bác nông dân đầu tiên gặp được khi đến chợ. Thế nên việc chẳng có bác nông dân nào hết hóa ra lại là điều hay.

Hiển nhiên, những bác nông dân đã trở thành một phần nữa của cái quá khứ đã trôi xa. Chẳng còn cái xe tải chở hàng hay cuộn thuốc lá nào cả. Còn nông phẩm thì giờ đã là loại hữu cơ - có biển giải thích đàng hoàng - và trông thật xấu xí vì không được bón các loại phân và phun các loại thuốc trừ sâu vốn làm cho chúng có mùi vị và hình thức tuyệt hảo. Tôi thấy buồn thay cho lũ táo và đậu cô ve phải nằm cau có và bất mãn trong thùng xe Volkswagen, và tôi cũng thấy buồn vì những cô cậu đang bán chúng, những kẻ rõ ràng giàu có nhưng nhơ bẩn, hoàn toàn có thể là anh chị em họ của đám phân tích trái phiếu, không chỉ để râu ria xồm xoàm mà họ còn khoác những bộ áo liền quần, áo len lông cừu và váy dài thượt, đi loại xăng đan nham nhở nhưng đắt tiền, trông chẳng ra đâu vào đâu. Tôi nín thở mất một lúc khi nhận ra rằng cuộc sống thay đổi quá sức nhanh và liên tục, đến mức dù ta có là một thành viên của một lĩnh vực tinh vi và tân tiến như kỹ nghệ đóng gói thì ta cũng không trở tay kịp. Chẳng cần phải là thiên tài cũng biết được rằng rồi sẽ có ngày bản thân tôi cũng bị đá ra ngoài lề, thừa thãi và hoàn toàn mất phương hướng trước một thế giới chẳng cần đến mình, giống như những bác nông dân kia.

Nhưng ở đây cũng vậy, không một ai nhận ra tôi cả. Khi đi khỏi khu chợ, thậm chí tôi còn bước tới một cô tôi ngỡ đã học chung với mình hồi phổ thông, một cô thon gọn đi giày chạy đắt tiền, đang đẩy ba đứa nhóc tì trên một chiếc xe đẩy nhìn như xe ba gác, gắn tua tủa các loại khuyên đựng cốc và túi lưới đựng đồ. Tôi mở lời, “Xin chào, tôi là Sam Pulsifer.”

“Vâng, tuyệt lắm,” cô ta đáp, rồi nhanh chóng lách qua tôi, cắt một mạch qua khu chợ nông dân và vòng qua bãi cỏ thị trấn.

“Vâng, đúng là tuyệt lắm ạ,” tôi hét với theo cô ta. Cô ta đã không nhận ra tôi; không một ai nhận ra tôi! Chẳng khác gì hoàng đế Nero trở về Rome sau nhiều năm với nhúm công dân còn sót lại và chẳng ai biết ông là ai.

Vẫn còn một bài kiểm tra cuối cùng để chứng minh sự vô danh của tôi. Tôi đi qua một vài khu nhà, về hướng đông, nơi Dinh thự Emily Dickinson từng ngụ xưa kia. Tất nhiên, người ta đã dọn sạch hết những đống cháy đen cùng những dải băng vàng từng chăng kín hiện trường, nhưng không có tòa nhà mới nào được xây để thay thế tòa nhà cũ. Thay vào đó, người ta trồng cây, nào bạch dương, bạch tùng và phong, sau mười tám năm chúng đã đạt chiều cao đáng kể, và ở chính giữa vườn cây um tùm này có cắm một cọc kim loại cao ba bốn thước tây, bên trên là một tấm biển tưởng niệm bằng đồng, chắc hẳn để ghi lại những gì đã từng ở đây và lý do tại sao chúng lại biến mất. Tôi không đọc nội dung trên đó, và nếu bạn không đọc tấm biển đó thì có khi bạn sẽ đinh ninh rằng trước kia nơi này cũng chẳng có gì ngoài những cái cây khác, già hơn, mà không mảy may có một ý niệm gì về Emily Dickinson và ngôi dinh thự, cũng như việc tôi đã trót lỡ tay đốt trụi nó và thiêu chết ông bà Coleman tội nghiệp.

Và nếu bạn có thấy tôi đứng ở đó, thì nhiều khả năng bạn cũng chẳng nhận ra được cậu nhóc hai mươi năm về trước đã làm những chuyện ấy, mặc dù, như đã nói phía trên, đã từng có thời, tên tuổi của tôi ở địa phương này không phải là nhỏ. Liệu có lạ lắm không? Thực sự mà nói thì cũng chẳng khó tin, bởi giờ tôi đâu còn trông giống tôi ngày nào: gương mặt đã đỏ dừ hơn, hai bên quai hàm đã rục rịch các nếp nhăn và làn da đã chảy xệ; mái tóc đã xoăn hơn và hói hơn; thêm nữa, giờ tôi đã bắt đầu để râu quai nón, chẳng bao lâu nữa râu ria sẽ phủ kín khuôn mặt tôi. Tôi không còn trông giống một cậu trai trẻ nữa mà đã trở thành một con người hoàn toàn khác - một người đàn ông thực thụ, người đã từng yêu thương và làm đau gia đình bé nhỏ của mình, đã bị ruồng bỏ vì lý do đó, đã xin nghỉ việc rồi quay về với bố mẹ, và giờ đây đã sẵn sàng - à không, đã quyết tâm - sửa chữa lỗi lầm. Cuối cùng thì tôi cũng đã trở thành một người đàn ông thực thụ, và cũng đã đến lúc để điều đó xảy ra. Tôi đã đợi chờ quá lâu cho giây phút này.

Và ta phải làm gì khi đã trở thành một người đàn ông thực thụ? Còn gì được nữa nếu không phải là quay về với những người mà ta yêu thương và đã đánh mất, như lời người thi sĩ nói, rồi thú nhận với họ toàn bộ sự thật và khăng khăng không đi đâu cả cho tới khi được tha thứ vì đã dối gian. Đã đến lúc rồi. Hy vọng cái lúc đó vẫn còn đây. Tôi rời khỏi Dinh thự Emily Dickinson và đi bộ về chiếc xe đậu ngoài căn nhà của bố mẹ. Tôi đang đi về Camelot và đinh ninh rằng làm vậy có nghĩa là tôi đang bước ra khỏi cái quá khứ tăm tối mà tiến về phía tương lai, và rằng tôi phải mau mau tới đích trước khi bị thảy sang bên lề như những bác nông dân tội nghiệp cùng các loại nông phẩm dùng thuốc trừ sâu, và nếu có được nhớ tới thì sẽ được nhớ tới như là những thứ không ra gì.

Chỉ có điều, vừa nghĩ đến đó thì lại có người nhận ra tôi. Lúc đi đến gần cuối khu chợ nông dân, tôi đụng phải Sandy Richards, bà giáo dạy sinh học lớp mười ở trường trung học Tiên Phong, nơi mẹ tôi dạy ngữ văn lớp mười một. Bà bước thẳng về phía tôi khiến tôi chẳng còn đường nào mà tránh. Tôi thấy bà Sandy đã già đi theo một kiểu khác hẳn với mẹ tôi: khuôn mặt bà là một tấm bản đồ chằng chịt những nếp nhăn và vết đồi mồi; và nghiệt ngã nhất là việc bà phải mặc loại quần áo nỉ, nhưng không phải để tập thể dục, mà là vì mặc bất kỳ cái gì khác cũng thấy khó chịu.

“Phải Sam không?” bà lên tiếng. “Sam Pulsifer?”

“Vâng là cháu đây, chào cô Richards,” tôi đáp.

“Ta suýt thì chẳng nhận ra cháu,” bà nói.

“Suýt ạ,” tôi nói.

“Vẫn mạnh giỏi chứ?”

“Vâng cũng tạm ạ,” tôi trả lời, và kéo theo đó là một sự im lặng trĩu nặng, sự im lặng được dệt nên bởi một quá khứ chúng tôi không được phép nói tới, cùng một hiện tại và tương lai đã trở nên khó nói bởi quá khứ. Để phá vỡ sự im lặng kỳ cục này, Sandy đã thốt ra một điều quan trọng mà đến giờ tôi mới được biết.

“Các bác ở trường rất nhớ mẹ cháu,” bà nói.

“Thế ạ?”

“Nếu mẹ cháu còn dạy ở trường thì tốt biết mấy,” bà nói. “Các bác rất nhớ…” đến đây thì bà hiện nguyên hình là một bà giáo dạy sinh học và phải rất nhọc công mới tìm được cái từ chính xác để miêu tả điều bà nhớ ở mẹ tôi,”… sự nhiệt tình của mẹ cháu,” cuối cùng bà cũng thốt lên được.

“Chắc chắn rồi ạ,” tôi đáp. “Nhưng bác này, cháu không nhớ lắm, mẹ cháu nghỉ làm được bao lâu rồi nhỉ?”

“Đến nay chắc cũng khoảng sáu năm rồi.”

“À,” tôi đáp. “Chắc hẳn vậy. Bác biết đấy, mẹ cháu lúc nào cũng ậm ờ khi nhắc đến việc về hưu.”

“Về hưu?” Sandy rõ ràng không giấu được vẻ bối rối. Các đốm đồi mồi trên mặt bà như nở to ra và phập phồng. “À, chắc hẳn họ đã đề nghị mẹ cháu về hưu sớm.”

“À.”

“Vì thói quen uống rượu của bà ấy.”

“Dạ,” tôi nói. “Hẳn vậy ạ.”

“Nó là một căn bệnh đấy cháu ạ,” Sandy nói. “Chữa trị chứ đừng trừng phạt, quan điểm của ta là vậy.”

“Vâng quan điểm rất hay ạ.”

Kéo theo đó là một khoảng im lặng nữa - lần này thì nó có phần đáng giá với tôi, nhưng còn Sandy thấy thế nào thì tôi không biết. Vậy là mẹ tôi đã bị buộc về hưu từ sáu năm trước nhưng lại giấu tôi, nói dối tôi là vẫn đi làm, mà không phải chỉ một lần ngày thứ Bảy nọ. Vì sao nhỉ? Bà đã nói cho bố tôi biết chưa? Và hằng ngày bà đi đâu? Làm sao tôi tìm hiểu được sự thật?

“Này Sam?” Sandy lên tiếng. “Này?” Hiển nhiên bà đã nói gì đó với tôi lúc tôi đang lạc trong những suy nghĩ trên, và tôi nghe thấy giọng nói bà vọng lại từ xa xăm. Tôi bước theo giọng nói ấy, rời khỏi thế giới của mình mà trở lại với thế giới của bà.

“Vâng,” tôi nói. “Cháu đây ạ.”

“Ừ, mà thôi, ta phải đi rồi,” Sandy nói, rồi xốc xốc cái túi vải đựng đầy ắp rau củ hữu cơ, như thể đám rau củ đã trễ một cuộc họp quan trọng. “Cho ta gửi lời hỏi thăm mẹ cháu nhé.”

“Vâng ạ,” tôi đáp. “Tất nhiên rồi ạ.”

11

Tôi rảo bước từ khu chợ nông dân về nhà trong sự đắc thắng hân hoan. Tôi đã nắm được một thông tin quan trọng, nhưng cái sự đắc thắng không nằm ở việc tôi nắm được thông tin đó, mà là việc tôi sẽ có cơ hội bước vào nhà và vạch rõ cho mẹ tôi thấy sự thật về “công việc” của bà, và đắc chí reo lên, À há! Chính cái câu À há! đó mới làm tôi thấy háo hức, khiến tôi trong phút chốc quên bặt dự định quay về Camelot để xin lỗi, thú tội, và lại xin lỗi Anne Maria và hai đứa nhóc cho đến khi tôi được quay về. Cái viễn cảnh được thốt lên À há! trước mặt mẹ như có ma lực, làm tôi mất trí nhớ. Tôi cược rằng mình không phải là người đầu tiên trải nghiệm điều này. Tôi cược rằng chính những câu À há!, chứ không phải sự thật được khám phá, mới là động lực của những thám tử lừng danh trong văn chương mà ngoài cái tên ra tôi chẳng biết nhiều lắm về họ - những Philip Marlowe, Sherlock Holmes, Joe Hardy và Frank Hardy. Tôi muốn hét lên một tiếng đắc thắng trên đường về nhà, chẳng hạn như Tuyệt! hay Đù má, tuyệt!, như Marlowe sẽ thốt lên, như anh em nhà Hardy sẽ thốt lên, và có thể cả Holmes nữa, mặc dù đây có lẽ là lý do vì sao ông ta có bác sĩ Watson kè kè bên cạnh: để nhắc nhở Holmes bình tĩnh và đừng nên tự phụ thái quá.

Bởi vì có lẽ chẳng có cái giây phút À há! nào cho một nhà trinh thám, hoặc bất kỳ ai. Ít nhất là nó không dành cho tôi tối hôm đó. Tôi về nhà và thấy bố mẹ đang ngồi cùng nhau trên tràng kỷ và trò chuyện với - tôi nhận ra sau vài giây - một cậu cảnh sát. Cậu này ngồi trên ghế, quay lưng về phía tôi, bận một chiếc áo khoác xám có mũ trùm, chiếc mũ nhăn nhúm lại như da voi. Bố mẹ tôi đang uống cà phê thay vì bia, thế nên tôi biết ngay có chuyện không hay rồi.

“Nó… về… rồi… kìa,” bố tôi thều thào, bàn tay cầm tách run run làm cà phê sánh cả ra ngoài. Cậu cớm đứng dậy và quay lại. Nhìn cậu ta hệt như những tay quản giáo hồi tôi còn trong tù - những tay ục ịch và dữ tợn ấy mà không có khẩu súng giắt bên lưng thì hẳn là trông y sì đám huấn luyện viên bóng bầu dục cho đội tuyển trường trung học cơ sở. Duy có điều, cậu ta trẻ tuổi hơn đám quản giáo, chỉ hai lăm, hai sáu là cùng. Hai má cậu ta đỏ dừ như gặp lạnh hoặc mắc cỡ. Cậu ta lại còn cao vừa đúng tầm tôi, và nhìn tổng thể thì hoàn toàn có thể sắm được vai em ruột của tôi, đấy là nếu bố mẹ tôi quyết định sinh thêm thằng nữa, và cho nó mặc toàn màu trung tính: áo nỉ xám, quần kaki, giày hầm hố màu nâu, rồi lại cả áo khoác màu nâu. “Tôi về rồi đây,” tôi nói theo bố, mặt đỏ bừng lên như để cho đỡ lạc tông với mặt cậu cớm, như thể nỗi xấu hổ của cậu ta đã thách thức nỗi xấu hổ của tôi.

“Tôi là trinh sát Wilson,” giọng cậu ta cao chói với, chẳng hợp với khổ người to bè chút nào. Cậu ta bắt tay tôi một cách mãnh liệt như để bù đắp cho việc chưa từng bắt tay tôi bao giờ. Tay cậu ta to bè nhưng lại mềm nhũn, như làm từ một chất rắn đã bị đun chảy ra. “Tôi chỉ đang hỏi han bố mẹ anh về mấy việc thôi.”

“Về gì thế?”

“Đêm qua có một vụ hỏa hoạn Sam ạ,” mẹ tôi lên tiếng. Giọng bà bình tĩnh, rất bình tĩnh, và tay cầm tách cà phê của bà không mảy may lung lay, nhưng tôi để ý thấy bàn tay kia, bàn tay phải, đang vịn chặt tay ghế tràng kỷ như thể nó là cái ghế tàu hỏa lộn vòng trong công viên giải trí. “Có người muốn đốt Dinh thự Edward Bellamy.”

“Vâng,” tôi cố tỏ ra như đây là lần đầu tiên nghe tới sự kiện này. Nhưng giả vờ cũng chẳng dễ, một là vì tôi đã biết hết cả rồi, hai là trinh sát Wilson mãi chẳng chịu buông tay tôi ra. Lúc này cậu ta không còn lắc tay tôi nữa, mà chỉ nắm nhẹ như thể đang muốn giúp tôi vượt qua một thời điểm đặc biệt khó khăn. Mà cũng có khi tôi mới là người đang giúp cậu ta: trông trẻ như thế thì nhiều khả nâng đây chính là vụ đầu tiên của cậu ta. Và có lẽ vì thế nên cậu ta mới tự giới thiệu chức danh của mình - thám tử - thay vì xưng tên cúng cơm, vì cậu ta còn chưa thể tin nổi là giờ đây mình đã có một chức danh đàng hoàng như ai.

“Edward Bellamy là nhà văn,” cậu ta giải thích. “Ông ấy viết sách đấy.” Rồi cậu ta nhoẻn cười với tôi, như thể đây là một tin tốt lành và cậu ta thấy vui vì mình là người đầu tiên loan báo.

“À,” tôi thờ ơ đáp, rồi như thể vừa chợt nhận ra tầm quan trọng của thông tin này, tôi thốt lên “À!” thêm lần nữa. Tôi vốn định làm cho chữ “À!” này nghe thật hoảng hốt, thật quan ngại, thậm chí có pha một chút phẫn nộ, nhưng không mảy may dằn vặt. Nhưng thực tế thì không được vậy mà nghe có phần yếu ớt và giả tạo, thế nên tôi bèn nặn ra một chữ “À!” thứ ba - lần này thì có nhiều cảm xúc và nội lực hơn tí tẹo. Nhưng mẹ ném cho tôi một cái nhìn như muốn bảo tôi có thôi ngay cái tiếng “À!” không thì bảo. Thế là tôi im re.

“Việc xảy ra đêm qua,” mẹ lặp lại lời mình vừa nói và lần này thì chậm hơn để giúp tôi thấm được. “Ta vừa nói với thám tử là suốt đêm qua con ở nhà với bố và mẹ.”

“Vâng đúng rồi,” tôi đáp, vì đúng thế thật.

“Rồi,” trinh sát Wilson đến giờ mới chịu buông tay tôi ra. Tôi đút ngay tay vào túi áo phòng khi cậu ta lại muốn bắt tiếp. Rồi cậu ta quay sang bảo bố tôi. “Thế giờ bác cho tôi xem lá thư đó đi.”

“Lá thư,” bố tôi nói, gật đầu. Rõ ràng họ đã nói về điều này trước khi tôi bước vào: cả ba người đều bình thản trước sự tồn tại của lá thư nọ và việc trinh sát Wilson muốn xem nó. Rõ ràng là cả ba đã bàn bạc với nhau. Bố đứng dậy, lết về phòng, trinh sát Wilson theo sau. Từ trong phòng ngủ của ông vọng ra tiếng trinh sát Wilson hỏi, “Trước giờ bác vẫn giữ lá thư trong cái hộp này à? Trong ngăn kéo này à?” Và tôi nghe thấy bố lầm bầm trả lời đúng vậy. Mẹ tôi vẫn ngồi đó, ủ rũ nhìn chằm chằm vào tách cà phê. “Giờ mà được hớp rượu thì tốt,” bà nói. “Rượu cho ra rượu ấy.”

“Thế,” tôi nói, cố tỏ vẻ bình thường và không bận tâm, nhưng thất bại rõ rệt khi nhặt cái khăn ăn bị rơi khỏi bàn và vân vê nó trong trạng thái bồn chồn, “cái lá thư cậu thám tử kiếm là lá thư gì thế?”

“Con có nhớ cái hộp bố con vẫn giữ, đựng toàn thư gửi từ những người muốn nhờ con đốt mấy ngôi dinh thự đó không?” mẹ tôi hỏi, đôi mắt rầu rĩ không rời khỏi tách cà phê. “Trong số đó có một lá nhờ con đốt Dinh thự Edward Bellamy. Đó là lá thư cậu ta muốn tìm.”

“Thế ra mẹ cũng đã biết về đống thư đó à?”

“À, ừ,” mẹ đáp.

“Và trinh sát Wilson cũng biết?”

“À, ừ,” mẹ lặp lại.

“Sao cậu ta lại biết?”

“Bố con nói.”

“Thật ạ?” Trong giọng tôi rõ ràng có le lói một chút gì đó - nếu tôi biết nó là cái gì thì chắc tôi đã ghìm được nó lại. Nhưng dù đó là gì, thì mẹ cũng nghe ra được. Bà ngước mắt lên nhìn tôi, trước hết là với vẻ hoài nghi, sau là sự thương hại.

“Con vẫn nghĩ chỉ có hai bố con con biết với nhau chứ gì?” bà hỏi. “Rằng những lá thư đó là bí mật giữa hai bố con.” Trước khi tôi kịp khẳng định điều này, mẹ tôi đã lắc đầu quầy quậy như muốn hất văng tôi ra khỏi đầu mình, như thể có tôi tức là có thêm một ý nghĩ không mong muốn mà bà sợ sẽ bị lạc lối bởi nó.

Nhưng ngay cả tôi đây cũng đang có hàng tá suy nghĩ không mong muốn khiến cho tôi lạc lối. Chỉ riêng việc có người ngoài tôi, bố tôi và tác giả các bức thư biết được về chúng đã đủ hệ trọng rồi. Nhưng trinh sát Wilson sẽ nói gì khi cậu ta phát hiện ra lá thư của cụ Frazier đã bốc hơi đi đâu mất? Bố sẽ nói gì, mẹ sẽ nói gì? Tôi có nên kể ra sự thật về cụ Frazier và việc cụ đã giằng mất lá thư? Nếu họ nghĩ tôi phịa ra thì sao? Có lời nói dối nào nghe thật hơn để cho tôi nói ra không?

“Chà,” trinh sát Wilson vừa nói vừa bước ra khỏi phòng ngủ của bố. Bố tôi đi theo sau, mắt ông lia về phía tôi, rồi về phía mẹ, rồi lại hướng sang tôi, rồi quay về hướng phòng ngủ, trước khi ông nhắm mắt lại vì lao lực. Trinh sát Wilson chờ bố tôi ngồi xuống chỗ cũ cạnh mẹ rồi mới nhìn lần lượt từng người trong chúng tôi - cặp mắt lúc đầu mở tròn xoe rồi nheo dần lại, vốn là để thể hiện sự nghi ngờ cao độ, nhưng thay vào đó lại khiến cậu ta trông như người gặp vấn đề với kính áp tròng. Cậu ta như muốn chờ chúng tôi mở lời trước, cũng như tôi đang chờ cậu ta kết luận, Lá thư đã biến mất. Và sau một chặp nheo mắt nữa, thì cuối cùng cậu ta cũng thốt ra điều này.

Bố tôi không nói gì: ông đã ở trong phòng nên hẳn nhiên biết lá thư đã biến mất. Mắt ông vẫn nhắm và tôi tự hỏi hay là ông ngủ khoèo rồi. Cả mẹ và tôi cũng giữ im lặng. Chúng tôi nhìn trực diện vào cậu thám tử, như để tránh phải nhìn nhau.

“Rõ ràng là nó biến đi đâu rồi,” trinh sát Wilson nói, như để đáp trả cho một câu biện hộ mà cậu ta muốn một trong số chúng tôi thốt ra. “Có ai biết nó biến đi đâu rồi không?”

“Không,” bố đáp. Mắt ông vẫn nhắm, nhưng lời ông đáp rất rành rọt, dù có một chút đau đớn. Đoạn ông mở mắt, nhìn về hướng phòng ngủ với vẻ mong ngóng, rồi một tiếng khịt mũi nghèn nghẹn vang lên, nghe không khác gì một đoàn tàu hỏa quá tải đang xình xịch lao đi trong đêm tối.

“Không,” mẹ đáp.

“Không,” tôi đáp và đế thêm một câu thừa thãi, “tôi cũng chẳng biết nó biến đi đâu.”

Sau đó, cả nhà Pulsifer không hó hé thêm một lời nào nữa. Trinh sát Wilson hết giật giật gấu áo khoác rồi lại mân mê cái mũ trùm; và không hiểu sao cậu ta cứ nhìn ra phía cửa ra vào, cứ như cậu ta đang ở trên sân khấu đợi đạo diễn nhắc bài từ cánh gà. “Rồi, tôi đã thu thập được đủ thông tin,” cuối cùng cậu ta cũng lên tiếng, hai vai buông xuôi thấy rõ. “Tôi sẽ giữ liên lạc.” Thế rồi chẳng buồn bắt tay ai, cũng không thèm để lại danh thiếp, cậu ta chạy một mạch ra khỏi cửa, xông vào màn đêm. Bố tôi rút lui về phòng để kiểm tra lại cái hộp và chồng thư thêm một lần nữa. Đầu óc tôi vẫn lởn vởn nghĩ về trinh sát Wilson, người đến nhà tôi để kiếm tìm một lời giải đáp nhưng lại để lại một đống câu hỏi. Tại sao cậu ta không tiếp tục tra khảo chúng tôi cho tới khi có được câu trả lời? Cậu ta cũng là một gã đầu lừa à? Không còn ai khá khẩm hơn nữa hay sao? Mà cậu ta là loại trinh sát gì vậy?

“Trinh sát Wilson đến từ đồn nào thế?” tôi hỏi.

“Ờ, cậu ấy cũng chưa kịp nói nữa,” mẹ đáp. Tôi nghe thấy tiếng bố rên rỉ trong phòng, âm vang như tiếng con bò bị thương. Nhưng mẹ dường như chẳng để tâm. Bà nhìn tôi chăm chú, đôi mắt chứa đầy hoài nghi, với những câu hỏi bay lởn vởn như những hành tinh xoay quanh mặt trời là đôi đồng tử của bà. Con lại gây ra chuyện phải không Sam? Bà muốn bới thật sâu. Con vừa về đến nhà mà đã lại gây chuyện rồi sao? Ôi, Sam ơi là Sam, lần này thì là chuyện gì nữa đây? Lần này thì con làm mẹ thất vọng theo kiểu nào nữa đây? Trong mắt bà ẩn chứa tất cả những câu hỏi này nhưng bà chẳng cần phải mở miệng nói ra. Bởi vì mẹ tôi, ôi tạ ơn Chúa, là một kẻ say khướt, và một điểm hay ho nữa của việc say xỉn là bao giờ bạn cũng có một câu hỏi trùm lên tất cả các câu hỏi khác.

“Có ai muốn một chầu không nào?” mẹ hỏi, rồi nhổm người lên tiến vào bếp, trước khi kịp nghe câu trả lời từ các bạn nhậu.

Tôi chìm đắm trong mớ câu hỏi đến mức phải đến năm giờ sáng hôm sau khi tỉnh dậy tôi mới nhớ ra mấy câu trước đó có vẻ khẩn thiết nhất. Sao mẹ không kể tôi biết rằng bà đã bị sa thải? Và hằng ngày bà đã đi đâu và làm những gì? Lẽ ra tôi có thể đợi tới giờ thích hợp để hỏi mẹ, nhưng ai mà biết được một khi tôi ngủ dậy thì còn những câu hỏi nào khác cần phải hỏi và cần phải trả lời? Ai mà biết được sẽ có những bí ẩn mới nào khác đột nhiên nảy ra và làm lu mờ những bí ẩn cũ?

Tôi tụt xuống giường, lảo đảo lết sang phòng ngủ của mẹ, cái phòng trước kia bố mẹ vẫn ngủ cùng nhau. Khi ta còn nhỏ, việc lén lút đột nhập vào phòng ngủ của bố mẹ luôn là một điều đáng sợ và cấm kỵ, và điều này chẳng hề khá hơn khi ta đã trưởng thành. Cửa phòng đóng kín. Tôi đứng đó trong giây lát để lấy can đảm rồi cẩn trọng xoay tay nắm cửa và mở nhẹ. Ngay cả trong bóng tối, tôi thấy căn phòng nhìn vẫn hệt như trong trí nhớ. Bên phải là tủ quần áo bằng gỗ, nơi bố tôi cất, đúng hơn là đã từng cất, quần áo của ông; chếch chếch đó là tủ gương lớn nơi mẹ treo đầm và chân váy. Chếch chếch đó là cái bàn bày điện thoại, đồng hồ điện tử và đống khung ảnh lớn nhỏ của hai mẹ con. Còn ở giữa cái bàn và tôi, là cái giường, cái giường lớn của bố mẹ, giờ đang trống trơn. Chẳng có ai nằm đó cả. Tôi lấy tay rờ rẫm lên ga trải giường rồi ngồi hẳn xuống giường để khẳng định cho chắc chắn. Chẳng những không có ai trên giường, mà cả tối nay đã chẳng có ai ngủ ở đây. Chiếc giường được dọn gọn ghẽ, ga giường căng phăng, trừ chỗ tôi vừa ngồi. Đầu giường đặt hai cái gối, và chẳng có ai gối đầu lên đó cả, không chỉ đêm nay mà có khi cả đêm hôm qua, đêm hôm kia… nữa.

Thế nên, dù tôi đã cố gắng hết sức, lại vẫn có thêm một câu hỏi nữa bật ra, lại là vào đầu giờ sáng nữa chứ: Mẹ tôi biến đi đằng quái nào rồi? Đến giờ, đã có quá nhiều câu hỏi tới mức tôi bắt đầu tự hỏi liệu tôi có đủ sức tìm ra câu trả lời cho bất kỳ câu hỏi nào không, liệu tôi có còn biết một câu trả lời trông như thế nào không. Rồi tôi chợt nghe thấy một tiếng “thịch” dưới nhà. Ắt hẳn là tiếng người giao báo ném báo vào cửa ra vào, làm tôi ngộ ra rằng câu trả lời dù có hình dạng gì đi nừa, thì về mặt âm thanh nó luôn nghe giống một tiếng “thịch”. Đó là ý nghĩ nảy ra trong đầu tôi khi tôi đứng đực ra trong chiếc quần đùỉ. Tôi bước xuống nhà, mở cửa, nhặt cuộn báo lên, và, như tất cả mọi người, lờ đờ lật xem từng trang như để tìm kiếm một thông tin có khả năng đánh thức cho tôi tỉnh táo.

Và tôi đã tìm thấy nó, ngay ở mục tin địa phương. Đầu giờ tối qua, có kẻ đã châm lửa đốt Dinh thự Mark Twain ở Hartford, bang Connecticut, cách đây chừng bốn mươi lăm phút xa lộ. Bài báo nói vụ hỏa hoạn đầy những “nghi vấn”, mặc dù chẳng cần họ nói thì tôi cũng hiểu.

PHẦN BA

12

Nếu tôi có viết cuốn hồi ký của đám phân tích trái phiếu, Cẩm nang phóng hỏa dinh thự các văn hào vùng New England, thì lời khuyên đầu tiên sẽ là thế này: Rèn luyện. Vì Chúa lòng lành, hãy rèn luyện cho thật thuần thục.

Kẻ nào đó đã cố phóng hỏa Dinh thự Edward Bellamy hiển nhiên đã chẳng chịu rèn luyện kỹ, và thủ phạm vụ đốt Dinh thụ Mark Twain cũng chẳng hơn gì. Nhưng sáng hôm đó, trước khi tôi đến xem Dinh thự Mark Twain tôi quyết định lẻn vào phòng bố tôi, mở hộp đựng thư, và kiểm tra xem ai là người muốn thiêu rụi Dinh thự Mark Twain. Không như mẹ, bố tôi vẫn ở nhà: tôi nghe thấy ông nằm ngáy ầm ã, vang rền đến mức rung cả mái lợp. Tôi mở cửa vào phòng - cánh cửa, như những cánh cửa ở những ngôi nhà cổ, kẹt lại và kêu lên một tiếng cót két, nhưng nó hoàn toàn chìm nghỉm dưới tiếng ngáy của bố - rồi nhón chân tới chỗ cái bàn. Ngay bên ngoài cửa sổ là một ngọn đèn đường chỉ đủ tờ mờ soi cho căn phòng khỏi rơi vào màn tối đặc kịt, vừa đủ cho tôi nhận ra một hình hài đang đắp chăn nằm trên giường. Vào ban ngày, nhìn ông thật nhỏ bé và yếu ớt, nhưng lúc này, nằm trong cái chăn ấy, dưới cái thứ ánh sáng mờ nhòa ấy, bố tôi bỗng to ngồn ngộn và bí ẩn một cách quái đản, và đường hoàng hơn hẳn con người thật của ông. Tôi nhớ lúc đó mình đã chợt thấy buồn bã vì nhận ra rằng bố tôi - mà có khi là tất cả chúng ta cũng nên - khi ngủ lại oai hơn khi thức.

Gì thì gì, trong cái màn sáng nhờ nhờ đó, tôi cũng sờ soạng đến được cái bàn, cố mở ngăn kéo thật khẽ khàng, nhấc cái hộp giày ra khỏi đó rồi chuồn khỏi phòng. Tôi đi vào bếp; vẫn còn một nửa bình cà phê còn sót từ hôm trước, nên tôi hâm nóng lại và nhâm nhi cà phê trong lúc giở từng bức thư ra xem, chẳng theo một thứ tự nhất định nào -Wharton trước Alcott, Alcott trước Melville - và kiếm được bức viết về Dinh thự Mark Twain. Tôi mang nó lên phòng, nhét vào túi áo khoác tôi sẽ mặc ngay hôm đó, rồi đi tắm, cạo râu, thay đồ, nói chung là chuẩn bị hình thức cho tươm tất một chút trước khi đóng vai thám tử. Rồi tôi đi xuống nhà. Đi đến lưng cầu thang thì tôi ngưng lại: bố tôi đang từ bếp đi ra. Ông chỉ bận nhõn một chiếc quần đùi, nhưng nhìn ông lại tráng kiện lạ lùng, khác hẳn với ông già rệu rã tuổi đã lục tuần mà tôi vẫn biết: hai cánh tay và ngực ông vẫn có đường có nét, nếp da dưới cánh tay không bị chảy xệ đung đưa như các ông già khác; sải bước cũng tương đối vững vàng chứ không lê lết, làm tôi suýt thì bật ra câu, Này nhìn bố ngon lành đấy, nếu không nhìn thấy những thứ ông đang mang trên tay. Tất nhiên, một bên tay ông khư khư một lon Knickerbocker. Nhưng trên tay kia là hộp đựng thư. Bố tôi vừa đi vừa tò mò nhìn vào cái hộp như thể nó là một người lạ mặt và ông đang chờ nó xưng danh tính. Ông cứ nhìn cái hộp chăm chú như thế cho tới lúc bước vào phòng và đóng sập cánh cửa sau lưng. Bố đang nghĩ ngại gì thế nhỉ? Liệu ông có đang tự hỏi không biết ai đã mang hộp thư từ phòng ông vào bếp? Liệu ông có nghi ngờ kẻ đó chính là tôi? Gì thì gì, làm gì còn ai khác để nghi ngờ ngoài tôi? Nhưng liệu có khi nào ông lại nghi ngờ chính ông đã làm việc đó đêm qua khi đang say túy lúy - đêm qua lại là một đêm cả nhà uống đến xiêu vẹo - và chỉ đơn giản là không nhớ được gì? Tất nhiên đây lại là một điểm hay nữa của thói bia rượu: ý tôi không phải là khả năng khiến bạn quên mọi thứ, mà là khả năng làm bạn giả vờ rằng bạn đã quên mọi thứ, một cách đầy thuyết phục. Nhưng nghĩ ngợi cũng chẳng giải quyết được gì: bố tôi đã rút lui về phòng với cái hộp của mình, còn tôi đã có trong tay lá thư chỉ dẫn rõ ràng nơi tôi cần đến, và người muốn tôi đến đó.

Ngày hôm đó trôi qua khác hẳn với ngày tôi gặp cụ Frazier và tới Dinh thự Bellamy. Tiết trời đúng chất mùa thu, mùa thu thực thụ: không khí hanh khô cứa vào cổ họng, gió lạnh cứ thấy khăn choàng là thổi tung lên, và bầu trời xanh thẫm như thể có người đổ màu hóa học vào cho nó xanh tới cùng cực. Vào những ngày thế này, nếu luật cấm đốt lá còn chưa được đưa ra thì chắc hẳn bạn đã ngửi thấy mùi khói đốt lá đâu đây rồi. Tôi thấy bồn chồn, bồn chồn hơn nhiều so với lần lái xe tới Dinh thự Edward Bellamy, có thể là vì tôi đã từng đọc quá nhiều tác phẩm của Twain theo mệnh lệnh của mẹ - ông là tác giả bà yêu thích, tôi biết vậy và muốn làm bà vui, nên khi bà bảo tôi là đoạn truyện này hài hước lắm, thì tôi sẽ nhất nhất mà cười thật to, còn khi bà nói đoạn truyện này hay tuyệt cú mèo, thì tôi sẽ lắc đầu tỏ vẻ vô cùng ngưỡng mộ. Mà cũng có thể tôi thấy bồn chồn vì quãng đường lần này dài hơn đường tới Dinh thự Bellamy, nên cái khối nôn nao trong bụng cũng có nhiều thì giờ để nở ra hơn. Và đây là một lời khuyên nữa mà tôi sẽ bổ sung vào cuốn cẩm nang đốt nhà: nếu bạn là một tên hỏa tặc mới vào nghề, hãy chọn đốt nhà của một nhà văn không mấy tên tuổi ở gần nhà thay vì là nhà của một nhà văn lẫy lừng tiếng tăm ở một thành phố xa xôi.

Nhưng khi tôi tới nơi thì lại chẳng thấy có cái gì bị đốt cả: Dinh thự Mark Twain vẫn trơ như bàn thạch. Tuy vậy vẫn có những dải băng vàng chăng kín căn nhà; ở gần và xung quanh những cửa sổ tầng một có vài vết cháy sém, nhưng chẳng có gì bị hủy hoại vĩnh viễn, trừ mấy bụi cây bắt lửa đã bị giội nước giờ trông xiêu xiêu vẹo vẹo. Bản thân tòa dinh thự là một ngôi nhà cao to đến quái đản - một ngôi nhà theo phong cách Victoria nhưng đã bị tiêm hoóc môn tăng trưởng - được vây quanh bởi ba ngôi nhà khác nhỏ hơn một chút, và toàn bộ khu dinh thự khiến tôi liên tưởng tới giấc mơ vài đêm trước, giấc mơ với những căn dinh thự và người phụ nữ lõa lồ cùng những cuốn sách cháy rần rật, có thể đó là lý do khiến tôi thấy nơi này đặc biệt ghê rợn, thê lương, hẳn chẳng ma nào dám ở. Có khi chính Mark Twain cũng từng cảm thấy vậy: ông đã cất công xây dựng nơi này, tòa dinh thự trong mơ của đời mình, và tác phẩm sau khi hoàn thành thật kỳ vĩ và đẹp như mơ đến mức ông chẳng còn muốn ở đây nữa. Tất cả các cửa sổ của dinh thự chính lúc này đều không có ánh đèn, và ngoài tôi ra thì những con người duy nhất có mặt tại đây là đám phóng viên: ba bốn tay phóng viên truyền hình đóng com lê tươm tất, theo sau là đội quay phim với những máy móc hiện đại và áo khoác kaki nhiều túi hẳn rất thích hợp để tới vườn thú châu Phi. Đám phóng viên và quay phim cũng làm cho tôi thấy bồn chồn, không phải vì tôi sợ họ nhận ra mình, mà là vì trông họ như đã chuẩn bị kỹ lưỡng, có tổ chức và nai nịt đầy đủ hơn tôi rất nhiều. Nhưng họ còn mải chú tâm đến khu dinh thự chứ không phải tôi. Thêm nữa, tôi đã thấy thứ muốn thấy, và đã biết được hai điều mà giờ tôi nghĩ là mình đã biết: kẻ đã tiếp cận hộp thư của bố tôi đã học thuộc hoặc sao chép lại hai bức thư nhờ tôi đốt Dinh thự Edward Bellamy và Dinh thự Mark Twain; và Dinh thự Mark Twain đã bị đốt, chính xác hơn là suýt bị đốt, bởi cùng một kẻ đã thất bại trong việc đốt Dinh thự Edward Bellamy. Trong đầu tôi không hề xuất hiện một ý niệm rằng những thủ phạm khác nhau có thể thất bại trong việc đốt dinh thự của những nhà văn khác nhau ở New England theo cùng một cách. Một gã đầu lừa ắt hẳn là sẽ luôn luôn nghĩ cái đầu lừa của mình là độc nhất, chẳng có cái thứ hai, rằng sự đầu lừa của gã cũng giống như dấu vân tay vậy, chỉ ăn khớp với một mình gã. Nhưng trên thực tế, quả đất này hóa ra lại nhan nhản những gã đầu lừa giống hệt ta, và ngay việc ngộ nhận ta là kẻ đầu lừa duy nhất cũng chính là một sự đầu lừa điển hình.

Nhưng chí ít ra, tôi lại không đầu lừa khi đọc lá thư. Tôi đọc vài lần liền, và đọc rất kỹ. Người gửi là một giáo sư ngữ văn ở Đại học Heiden ở Hartford, muốn nhờ tôi đốt giùm Dinh thự Mark Twain như một món quà dành cho “nữ bằng hữu” của ông, cũng là một giáo sư ở trường Heiden. Tên vị này là Wesley Mincher còn tên cô kia là Lees Ardor. Lá thư được viết đậm chất học thuật - từ đầu đến cuối toàn những kính từ như vị hay người và rặt những dấu chấm dấu phẩy phức tạp - nhưng tôi đọc mãi vẫn chưa rõ lý do đích xác vì sao ông lại muốn tặng món quà đó cho cô Lees. Và vì sao cô ta lại muốn món quà đó chứ? Sao không phải là một sợi dây chuyền, một chuyến du lịch bằng tàu biển, hay một con xế hộp? Ông Mincher không nói rõ, hoặc có thể tôi không hiểu rõ ông muốn nói gì: cái đằng hắng của một giáo sư đại học cũng có nhiều tầng nghĩa hơn cái đằng hắng của một người bình thường chứ, nên nếu không có một cuốn từ điển toàn thư lít nhít chữ và một cái kính lúp thì làm sao tôi giải mã được xem ông muốn nói gì. Nhưng đến cuối thư thì ông cũng lộ vở: “Nói tóm lại, lý do tôi muốn nhờ anh đốt Dinh thự Mark Twain là vì giáo sư Ardor cho rằng ông Twain là một cái (đọc đến đây bạn có thể cảm nhận được một sự im lặng chần chừ vì xấu hổ xen giữa các từ ngữ) âm hộ phụ nữ.”

Tôi không rõ liệu hai vị giáo sư này có còn đang hẹn hò nhau (lá thư đã được viết từ mười một năm trước) hay liệu cô giáo sư có còn cho rằng Twain là một cái âm hộ phụ nữ hay không. Tôi biết rõ âm hộ phụ nữ là cái gì, và tôi cũng biết cách tìm ra giáo sư Mincher: ông ta có lưu lại số điện thoại văn phòng trong thư. Tôi quay số, nhưng ông ta không có đó, và tôi cũng không để lại lời nhắn. Thay vào đó, tôi điện tới ban ngữ văn (ông Mincher đã viết bức thư trên giấy viết thư của ban ngữ văn, cứ như thể lá thư là một văn kiện gửi cho tạp chí chuyên ngành). Cô gái trực điện thoại cho tôi biết giáo sư Mincher không tới văn phòng hôm đó; nhưng khi tôi hỏi về giáo sư Ardor thì được biết cô ta đang có mặt ở trường ngay sáng đó.

Lees Ardor là một phó giáo sư văn học Mỹ - trên tấm biển treo ngoài văn phòng cô ta có ghi vậy - nhưng cô ta lại rất ghét văn học và chẳng coi nó ra cái đinh gì. Tôi ngộ được điều này sau khi gõ cửa phòng, được cô ta mở cửa, và tôi đứng trân trân ra đó một lúc lâu, hai mắt bị hút vào mái tóc cô ta. Một mái tóc dài, đỏ rực, thẳng tắp: chính là loại tóc cần được chải một cách thành kính hai trăm lần mỗi ngày. Nó bóng loáng như một sàn bếp vừa được đánh véc ni, hút hồn như chiếc đồng hồ vàng đung đưa của nhà thôi miên, và là chi tiết duy nhất về ngoại hình của cô Lees Ardor còn đọng lại được trong trí óc tôi. Vẫn biết là ngoại hình cô ta còn nhiều thứ khác nữa - cô ta có một cơ thể, một cơ thể có mặc quần áo đàng hoàng; cùng một giọng nói thuộc diện bình thường, không có gì đặc biệt - nhưng chỉ có mái tóc là làm tôi nhớ mãi. Mái tóc cô ta là điểm nhấn cho cả ngoại hình, cũng như cái chân gỗ của thuyền trưởng Ahab* vậy.

•

Một nhãn vật trong tiểu thuyết Moby Dick (1851) của Herman Melville.

Hẳn là tôi đã đứng đực ra đó ngắm trân trân mái tóc đó một lúc lâu, đến mức cô Ardor phải huơ hai ngón tay ra trước mũi tôi mà bật tanh tách hai tiếng liền. Tiếng bật tay kéo tôi ra khỏi cơn mê. Tôi chìa tay ra và lên tiếng hỏi, cũng là để kiểm tra lại độ chính xác của tấm biển đính ngoài cửa, “Giảng viên Ardor phải không ạ?” Cô ta không đưa tay bắt lại mà hỏi ngược lại tôi, “Thế anh nghĩ tôi giảng cái môn gì?”

Điều này khiến tôi ngớ ra và quên cả tự giới thiệu, lắp bắp trong giây lát trước khi thốt lên, “Cô giảng văn học,” rồi đưa tay lên trỏ vào tấm biển.

“Tôi chẳng coi văn học ra cái đinh gì,” cô ta đáp, “Và tôi cũng rất ghét văn học.”

“Nhưng cô là một giáo sư văn cơ mà.”

“Thì đúng thế.”

“Tôi không hiểu.” Kinh nghiệm bản thân đã dạy cho tôi rằng đây chính là câu trả lời các nhà giáo thèm khát nhất, bởi nó khiến họ cảm thấy mình thật có ích. Khi còn ở Bà Chúa Hồ, những thứ tôi hiểu thấu đáo thật là ít ỏi, vì vậy mà tôi đã trở thành một chú thú cưng của các giáo viên ở đó.

“Hợp lý đến hoàn hảo,” cô ta đáp. “Không phải vậy à?” Chẳng cần đợi câu trả lời, cô ta quay lưng về phía tôi, đi vòng qua bàn làm việc rồi ngồi xuống nghế, loại ghế công sở mà bạn có thể thoải mái ngả người ra gần như song song với mặt đất. Cái ghế duy nhất còn lại trong phòng là một chiếc ghế gỗ lưng cứng cổ lỗ sĩ mà các vị tổ tiên Yankee của tôi đã cố tình thiết kế cho thật bất tiện để đám Thanh giáo chỉ ngồi được một lát là phải đứng dậy làm lụng tiếp. Tôi ngồi xuống đó, đối diện Lees Ardor. Chiếc bàn nằm giữa hai chúng tôi và sự khác biệt về đẳng cấp giữa hai chiếc ghế khiến tôi thấy mình thật nhược tiểu, như một sinh vật cấp thấp.

“Hãy thử kể tên một cuốn sách đáng được tôi thích,” Lees Ardor nói. “Một cuốn hay ho tới mức tôi phải mê mẩn xem nào.”

Tôi nặn óc nghĩ về tất cả nhũng cuốn sách mẹ đã từng bắt tôi đọc, về một số cuốn sách nhất định mà ai ai cũng khen hay, và tất nhiên cái tên Huckleberry Finn bật ra ngay. Đó là cuốn yêu thích của mẹ: khi còn nhỏ, tôi từng hỏi mẹ vì sao, thì bà luôn đáp rằng bà nhìn thấy bản thân ở trong đó, dù tôi không rõ bà nhìn thấy bà trong nhân vật Huck hay Jim hay Tom, hay lão công tước, hay một trong các nhân vật phụ. Thêm nữa, tôi đến đây là vì người tình Mincher của Lees Ardor muốn thiêu trụi Dinh thự Mark Twain, nên tôi nghĩ nếu muốn moi được thông tin về cô ta về vụ này thì phải hỏi câu này, “Huckleberry Finn thì sao?”

“Huckleberry Finn cái mông tôi ấy,” Lees Ardor đáp, miệng nở một nụ cười nịnh đầm, như thể chúng tôi đã thống nhất với nhau về mặt quan điểm, cho dù tôi chẳng hiểu “Huckleberry Finn cái mông tôi ấy” là có ngụ ý gì, mà tôi cũng không chắc chính bản thân cô ta đã hiểu.

Nhưng tôi đã không có cơ hội bảo cô ta giải thích cho thấu đáo. Cô ta bỗng nhoáng nhoàng quơ lấy một chồng sổ sách, rồi đứng bật dậy, đi vòng qua bàn và chỗ tôi ngồi, ném lại một câu sau lưng, “Chúng ta muộn giờ vào lớp rồi.”

Tất nhiên, vì tôi vẫn chưa kịp tự giới thiệu, chắc hẳn cô ta cứ nghĩ tôi là một sinh viên, một sinh viên cô ta chẳng nhận ra mặt cũng chẳng nhớ nổi tên, dù lúc này học kỳ đã trôi qua quá nửa. Gì thì gì, tôi cũng nhấc mình rời khỏi chiếc ghế địa ngục rồi lẽo đẽo theo cô ta đi xuống sảnh. Sảnh đường thật đẹp, đẹp nhất trong các sảnh đại học tôi từng được thấy, khác một trời một vực cái sảnh ở Bà Chúa Hồ. Trần nhà không trũng xuống, tường không nhớp nháp nước và từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới chỉ toàn là gỗ và đá hoa cương, trên trần đôi chỗ còn được khảm đá. Nhìn lên mái vòm đại học Heiden khiến bạn dồi dào hứng thú học hành, còn nhìn lên mái vòm Bà Chúa Hồ của tôi thì chỉ khiến bạn quay mặt đi chỗ khác.

Nhưng đám sinh viên ở lớp của Lees Ardor thì lại chẳng khác đám sinh viên ở Bà Chúa Hồ là mấy. Mấy thằng choai đội mũ lưỡi trai ngược, còn lũ con gái lại bận rặt thứ quần bò trễ cạp và áo sơ mi cũn cỡn, để lộ ra một rẻo da trắng lẳn giữa cạp quần và gấu áo. Ngoài tôi ra, chỉ có hai dị nhân trong lóp: một thằng choai như bản sao của tổng thống Richard Nixon bận áo com lê ba mảnh màu xám và đeo chiếc cà vạt đỏ hoa lá cành, và một con bé nhìn như phiên bản nữ của Mao Chủ tịch, cắt kiểu tóc bát úp nổi tiếng và diện nguyên một cây quần áo công nhân, cộng thêm chi chít các loại khuyên vòng trên mặt cùng một chiếc khuyên lủng lẳng giữa nhân trung mà tôi tưởng như người ta có thể buộc dây vào mà dắt đi dạo. Hai đứa này ngồi ở hàng ghế cuối, và tôi lật đật ngồi xuống giữa hai bọn chúng. Cả hai đều không thèm đếm xỉa khi tôi hỏi lần lượt từng đứa trong bọn chúng, “Ê này, lớp này là lớp gì thế?” Dẫu vậy, tôi vẫn ngấm ngầm cảm thấy một mối liên hệ khăng khít với hai đứa này - đám sinh viên vô đối ngồi bàn cuối bao giờ mà chẳng cùng hội cùng thuyền với nhau.

Lees Ardor đứng trước lớp, nhìn đám sinh viên chằm chằm, mái tóc chảy dài phía sau như thể nó là chiếc áo choàng giáo sư của đầu cô ta. Cô ta cứ nhìn như vậy ít nhất phải đến ba phút đồng hồ. Lúc đầu tôi cứ tưởng đây là một kiểu điểm danh thầm lặng, nhưng khi tôi đếm thì chỉ có mười bốn mống ngồi đây, mà điểm danh ngần này người thì cần gì nhiều thời gian như vậy. Hơn nữa, không phải cô ta nhìn chúng tôi, mà là nhìn vào một điểm cố định trên bức tường cuối phòng, như muốn đục một lỗ xuyên qua đó. Rốt cuộc, cô ta cũng thốt lên, hai mắt vẫn trừng trừng hướng lên bức tường, “Willa Cather là cái l*n.”

“Hả,” tôi buột miệng thốt lên rõ to, khiến một vài đứa sinh viên thực thụ quay lại ngó tôi, trước khi quay người về tư thế cũ. Có vẻ như chúng chẳng mảy may bận tâm, thậm chí còn có vẻ chán ngán, với câu tuyên bố vừa rồi của bà giảng viên, nhưng cái từ tối kỵ nhất trong các từ tối kỵ đó làm tôi ngã ngửa ra, dù đáng lẽ ra tôi phải lường trước được việc này sau khi đã đọc thư của ông Wesley Mincher mới đúng. Tôi quay sang con bé Mao Chủ tịch thì thầm, “Có phải cô ta vừa nói,” rồi tôi ngập ngừng vì chẳng dám nói ra từ đó, cái từ quá trớn nhất trong các từ quá trớn dùng để miêu tả âm hộ người phụ nữ, “cái từ đó không?”

“Chứ sao,” con bé đáp. Chữ “sao” nghe như một âm xuýt ướt át, khiến tôi ngờ rằng lưỡi con bé cũng đính một cái khuyên, một phần của cái bộ sưu tập khuyên vòng tôi vừa thấy. Nếu có tạp chí nào tên là Gương mặt và Kim loại thì thể nào con bé cũng chễm chệ trên trang bìa.

“Tại sao?”

“Cả lóp đang đọc đến My Ántonia”. Chắc hẳn khuôn mặt tôi lúc đó nhìn đần lắm, nên con bé phải giải thích tiếp: “Đấy là tên một quyển sách. Của Willia Cather.”

“Cái đó thì tôi biết,” tôi đáp. My Ántonia cũng là một cuốn mẹ đã bắt tôi đọc, và đến giờ tôi còn nhớ kỹ: thảo nguyên Nebraska trải dài, tuyết đóng dày đến tận hông, một nhóm người Scandinavia và người Slav di cư cùng phẩm chất lao động của họ, những phụ nữ gang thép chuyên mặc váy vải hoa, chuyên nốc cà phê đặc. Rồi phải kể đến nhân vật chính, nàng Ántonia, người mà theo trí nhớ của tôi là rất gan dạ, ngoài những phẩm chất đáng kể khác. “Nhưng sao cô ấy lại gọi Willa Cather,” đến đây tôi dồn hết lòng dũng cảm mà nặn ra, “là cái l*n?”

Mao Chủ tịch chẳng thèm chớp mắt khi nghe tôi thốt ra từ đó. “Cô Ardor cho rằng mọi nhà văn đều là cái l*n.”

Tôi quay sang tổng thống Nixon để xem nó có ý kiến gì không, nhưng cậu này chẳng đếm xỉa gì đến hai đứa chúng tôi. Hai mắt thằng nhóc còn mải ngắm giáo sư Lees với vẻ đắm đuối, đờ đẫn, còn bàn tay thì cứ vuốt vuốt ve ve cái cà vạt, và chẳng cần là một sinh viên ngữ văn hay một độc giả tinh tường thì bạn cũng biết cái động tác đó có ý gì.

Trong khi đó, đám sinh viên ngồi bên trên đang thảo luận gì đó. Một đứa con gái mặc đồ căng đét phát biểu về My Ántonia, “Em thích cuốn này.”

“Thích là thích thế nào?” Lees Ardor hỏi với cùng một giọng điệu cô ta dùng để hỏi tôi nghĩ cô ta giảng cái gì. Kéo theo đó là một cuộc tranh luận dài để cắt nghĩa xem thích một cái gì đó nghĩa là gì. Tôi không chú tâm đến cuộc thảo luận này lắm, không phải bởi tôi không hiểu, mà bởi nó chẳng có tí liên quan gì đến thứ tôi cần biết. Sau một chặp tranh cãi kịch liệt, rốt cuộc cuộc thảo luận cũng đến hồi cạn kiệt, cạn kiệt ra trò ấy: đến cả bầu không khí trong lớp học cũng như bị hút cạn.

“Bọn em xin chia buồn về mẹ giáo sư,” một con bé diện đồ căng đét khác nói.

“Sao nó lại nói thế?” tôi hỏi Mao Chủ tịch.

“Mẹ cô ấy mới mất,” con bé thì thào. “Tuần trước cô ấy nghỉ dạy để đi đưa tang. Ở Nebraska.” Rồi nó ngưng lại, đưa ngón tay mân mê cái khuyên mũi như một con bò suy tư, và tiếp, “Mà truyện My Ántonia cũng viết về vùng đó đấy.”

“Cái đó tôi cũng biết rồi,” tôi đáp. “Tôi cũng đọc quyển đó rồi chứ có phải không đâu.”

“Bà già mất vì ung thư,” con bé nói. “Loại hiểm nghèo ấy.”

Tôi nghe thấy một sự biến chuyển trong giọng nói của con bé, sự chán ngán và vẻ thạo đời chuội đi, nhường chỗ cho lòng trắc ẩn. Tôi cũng thấy sự thay đổi ở những đứa sinh viên nữ còn lại. Đứa nào đứa nấy đều đã ngồi thẳng lên, hướng người về phía Lees Ardor, và ta thậm chí có thể cảm thấy chúng đã có phần lung lay trong nỗi ác cảm dành cho giáo sư Lees. Đám con trai thì chẳng quan tâm - như thường lệ, chúng ngả ngớn trên ghế, mũ lưỡi trai kéo xuống che mặt để giấu đi hoặc phô trương thêm sự bất cần - nhưng đám con gái lại quan tâm đến Lees Ardor: dù gì thì mẹ cô ta cũng vừa mới mất, và chúng mới đọc My Ántonia, và không còn nghi ngờ gì, chắc hẳn chúng đang nghĩ cái điều mà tôi đang nghĩ. Chắc hẳn chúng đang vẽ ra cảnh Lees Ardor sầu muộn trở về với thảo nguyên Bắc Mỹ trải dài bao la. Chắc hẳn chúng đang tưởng tượng ra những người đàn bà gang thép mặc váy vải hoa thể hiện sự gang thép của mình trong đám tang mẹ Lees Ardor rồi đi nốc cà phê đặc ngay sau đó. Ấy là chưa kể đến bà mẹ của Lees Ardor, một người (theo như tưởng tượng của chúng tôi, tức là bao gồm tôi và đám con gái) gang thép và khắc kỷ không kém một người phụ nữ nào ở Nebraska - gang thép khi chồng bà đột quỵ mà chết mười năm về trước, khiến bà phải bán tháo nông trại, rồi gang thép trong sáu tháng cuối khi chống chọi với căn bệnh máu trắng. Bà mẹ của Lees Ardor được cảm phục bởi tất cả mọi người quen bà, đến mức họ không cần phải lặp đi lặp lại bằng lời nói nữa, và tang lễ của bà không cần phải có những lời chia tay đẫm lệ, bởi ai nấy đều hiểu rằng lúc sinh thời bà Ardor vốn ghét cay đắng những lệ bộ đó. Còn Lees Ardor, tôi mường tượng, đã cảm kích với lễ viếng đầy tinh thần khắc kỷ này tới mức cô ta cất tiếng khóc tu tu giữa đám tang, lần đầu khóc sau bao nhiêu năm trời khô khốc. Cô ta đưa tay bưng mặt mà nức nở, tiếng khóc nghe như dội lại từ một nơi xa thẳm nào đó, như tiếng khóc của một nàng công chúa bị nhốt trong lâu đài hẻo lánh. Mẹ của Lees đã mãi mãi khuất bóng khỏi thế giói này, sẽ chẳng có ai giống như bà nữa và giờ đây chỉ còn lại một mình cô ta. Cô ta biết rõ mình sẽ không thể nào sánh được với mẹ. Làm sao có thể sánh được, khi cô ta dù cố gắng lắm cũng không thể nuốt được hết nước mắt vào trong trong một thời gian đủ lâu để nhận lấy bình cà phê đặc từ những bà bạn nối khố của mẹ, những người rồi chẳng còn bao lâu nữa cũng sẽ lần lượt chết một cái chết khắc kỷ? Tôi ngồi sau bàn học và tưởng tượng ra tất cả những điều trên, và tôi cá rằng những đứa con gái trong lớp cũng đều thế cả, đều để cho trí tưởng tượng dẫn lối sang lòng cảm thông với Lees Ardor. Có đứa còn nuốt một tiếng khóc nghẹn vào trong. Nhưng vị giáo sư thấy khó chịu ra mặt, bởi tôi thấy cô ta nhìn cả lớp đầy căm phẫn - mái tóc sáng lấp lóa như bộ chiến giáp dưới bóng đèn trần - và nói, “Bà mẹ tôi là cái l*n.”

Điều này đã vượt quá giới hạn: tất thảy bọn con gái đều há hốc miệng cùng một lúc, rồi đồng loạt đứng dậy kéo nhau ra khỏi lớp, kể cả Mao Chủ tịch người đeo đầy khuyên. Hầu hết đám con trai cũng đi ra, không phải vì bị xúc phạm bởi từ “cái l*n”, điều này thì tôi chắc chắn, mà bởi vì nãy giờ chúng chẳng thèm nghe ai nói gì, thấy lũ con gái đứng dậy đi về thì tưởng là tan lớp sớm nên lục tục đi theo. Cuối cùng thì chỉ còn lại tôi, Lees Ardor và tổng thống Richard Nixon, lúc này vẫn còn nhìn cô ta với ánh mắt bị giằng xé giữa nỗi sợ hãi và lòng cuồng si. Có lẽ cậu này thuộc tip èo uột: chỉ yêu được những người khiến mình sợ sệt. Không còn nghi ngờ gì, việc Lees Ardor liên tiếp xả ra cả đống chữ “l*n” đã khiến cậu mê như điếu đổ.

“Cút khỏi đây mau,” Lees Ardor mắng thằng nhóc. Tổng thống Nixon khoan khoái đến lịm cả người, rồi cậu đứng dậy lảo đảo rời khỏi phòng. Lees Ardor bước theo, đóng cửa phòng, rồi quay xuống ngồi ở hàng ghế sinh viên và bật khóc như một cơn bão, khóc nức nở đến mức tôi cứ ngỡ hai tròng mắt cô ta sắp văng ra xuống mặt bàn, vấy bẩn những hình vẽ bậy của tụi sinh viên. Thế rồi, dường như khóc lóc thế còn chưa thấm vào đâu, cô giáo sư bắt đầu đập đầu xuống bàn, ban đầu còn nhẹ, càng về sau càng mạnh, như một con chim gõ kiến quyết tâm làm tròn thiên chức, dù không có mỏ. Tôi chỉ lo cô ta sẽ gây ra thiệt hại to, cho bản thân mình, cho cái trán của cô ta lẫn cái bàn học.

“Thôi cô đừng khóc,” tôi khuyên nhủ. Mới hai ngày trước tôi cũng vừa nói câu này với cụ Frazier. Có phải đây là công việc chính của các nhà thám tử? Có phải họ sẽ cố gắng dỗ dành nghi phạm ngưng khóc trong một thời gian đủ lâu để tra khảo ra điều họ muốn biết? “Xin cô đừng khóc nữa.”

“Tôi đã từng yêu bà ấy, rất rất nhiều,” Lees Ardor thổn thức.

“Mẹ của cô?” tôi đoán.

“Ừ,” cô ta đáp. “Sao tôi lại lăng mạ bà ấy nhỉ?”

“Thật ra cô không nghĩ bà ấy là cái l*n đúng không?”

“Không, tôi yêu bà ấy lắm.”

“Thế thì sao cô lại gọi bà ấy như thế?”

“Tôi cũng chẳng biết.”

“Ồ không, cô biết chứ,” tôi nói. Bởi khi còn nhỏ, tôi thường hay trả lời mẹ tôi, “Con chẳng biết nữa,” mỗi khi đứng trước một câu hỏi khó, và khi lớn lên tôi cũng dùng đúng câu đó với các giáo sư trong bộ môn kỹ nghệ đóng gói và chẳng có ai chấp nhận cả. Tôi dám cá rằng Lees Ardor cũng không chấp nhận câu trả lời đó từ đám sinh viên, nên giờ tôi sẽ tuân thủ đúng ý muốn của cô ta. “Hãy nói tôi nghe xem vì sao cô lại gọi mẹ mình là cái l*n.”

“Bởi vì,” cô ta đáp, đầu gục xuống mặt bàn, hai tay đan chéo sau gáy như đang bị cảnh sát bắt, và rồi từng từ một được thốt ra, lí nhí nhưng dứt khoát, có lẽ bởi đó là những lời cô ta đã muốn nói ra từ lâu lắm rồi. “Bởi vì tôi không muốn hóa thành nhân vật trong cuốn sách tôi đang dạy lũ sinh viên.”

“Cô không muốn trở thành Ántonia à,” tôi nói, dù trong đầu không đang nghĩ tới cuốn sách hay Lees Ardor: tôi đang nghĩ về mẹ tôi, về việc bà từ bỏ đám sách, và tự hỏi không biết việc làm đó có tốt cho bà hay không. Mẹ tôi không muốn trở thành nhân vật nào? Tôi tự hỏi. Hay trong người bà có sự hiện thân của quá nhiều nhân vật, đến mức khi bà vừa thoát khỏi cái bóng của nhân vật này thì đã ngay lập tức trở thành một nhân vật khác?

“Đúng vậy,” Lees Ardor đáp. Cô ta ngước lên nhìn tôi với vẻ gấp gáp, như thể chuẩn bị nói ra một điều quan trọng. “Tôi không muốn hóa thành một nhân vật cứng cỏi phải trải qua bi kịch để trở nên một người tốt hơn, bác ái hơn.”

“Sao cô lại không muốn?”

“Anh không hiểu được đâu,” cô ta vừa nói vừa tiếp tục mếu máo. “Tôi muốn làm một con người thật.”

“Tôi hiểu rõ chứ,” tôi đáp. Bởi tôi chắc chắn mình hiểu rõ, và tôi cũng chắc chắn mình biết lý do vì sao cô ta không thích và không tin vào văn học. Đó là vì cô ta sợ phải hóa thành một nhân vật văn học thay vì một con người thật, bất kể điều đó có nghĩa là gì, và việc không biết một con người thật tròn méo ra sao khiến cô ta càng chán ghét văn chương hơn, chán ghét những cuốn sách và cả những từ ngữ bên trong chúng, và sự căm thù này bành trướng ra tất cả từ ngữ nói chung, chẳng hạn như “cái l*n”, một từ cô ta ghét cay ghét đắng nhưng lại không thể ngừng thốt lên, một từ dơ dáy và vớ vẩn như mọi từ khác. Có lẽ tất cả từ ngữ, tất tần tật mọi từ, những từ không đủ khả năng miêu tả sự rối rắm của cơn giận trong ta mà chỉ có thể mơn man gọi là cho có, đã khiến cô ta - hoặc ông Wesley Mincher của cô ta - đi cầu khẩn một người lạ mặt thiêu trụi Dinh thự Mark Twain. Giả thiết này nảy ra trong đầu tôi, tròn vẹn và đầy đặn, như cô con gái của vị thần Hy Lạp nọ đã nhảy từ hộp sọ của bố ra thế giới cổ đại, tròn vẹn và đầy đặn.

Nhưng ngay sau đó tôi đã phạm phải một sai lầm. Sự cảm thông khiến ta làm những việc không nên làm, và khiến ta tự hỏi, vậy thì vì sao nó lại là một trong những sắc thái cảm xúc được đề cao nhất. Sự cảm thông đã khiến tôi đưa tay nhẹ nhàng xoa lưng cô ta, vốn chỉ để cho cô ta biết tôi hiểu những gì cô ta đang trải qua, và tôi có mặt ở đây với tư cách một nhà thám tử để dỗ dành cô ta. Nhưng có vẻ như cô ta chẳng cần cả thám tử lẫn người dỗ dành. Khi tôi vừa chạm tới, cô ta đột ngột nhảy vọt khỏi ghế, quay lại nhìn tôi, hai mắt lập tức ráo hoảnh như được làm bằng loại muối nhanh khô đặc biệt. “Mà anh là tên quái quỷ nào thế nhỉ?”

“Tôi là Sam Pulsifer. Vị,” nói đến đây tôi ngập ngừng, như bất kỳ một người nào khác, “nam bằng hữu của cô, giáo sư Mincher, viết cho tôi một bức thư từ rất lâu rồi, nhờ tôi đốt Dinh thự Mark Twain.”

Nghe vậy, gương mặt cô ta thay đổi tức thì, cơn giận dữ và nỗi nghi ngờ kéo đến choán chỗ sự buồn đau. “Hóa ra anh là tay Sam Pulsifer chết bầm.”

“Vâng, tôi đây,” tôi đáp, dù trong bụng thầm ước giá tôi không phải là tôi khi nghe cách cô ta đay nghiến tôi. Lees Ardor nhìn tôi với vẻ nghi ngại đến mức tôi định chìa giấy tờ tùy thân ra để cuộc nói chuyện này được trôi chảy hơn. Nghĩ vậy, tôi bèn rút bằng lái xe trong ví ra đưa cho cô ta. Cô ta săm soi cái thẻ, rồi săm soi tôi, rồi lại săm soi cái thẻ, rồi mới nặn ra một câu gằn đục, “Anh nợ chúng tôi ba nghìn đô la.”

“Tôi nợ hai người?”

“Đúng thế,” cô ta đáp. “Đừng có làm bộ không biết gì cả.”

“Tôi có làm bộ đâu?”

“Chứ còn không à.”

“Thật mà,” tôi phân bua, và chúng tôi nói qua nói lại như thế thêm một lúc lâu nữa, như hai kẻ thù không mang theo vũ khí, chỉ được trang bị bởi một vốn từ vựng rất hạn hẹp. Cuối cùng tôi quyết định hỏi cái câu sẽ chốt hạ cuộc chiến này: “Vì sao tôi lại nợ ba nghìn đô?”

“Thôi được,” cô ta chuyển sang một giọng buồn tẻ rất kịch, như để cho tôi biết rằng cô ta đồng ý chơi trò chơi tôi đang chơi, nhưng không hề vui vẻ chút nào: “Anh nợ chúng tôi ba nghìn đô vì đó là số tiền chúng tôi đã trả anh để đốt Dinh thự Mark Twain, công việc mà anh đã không thực hiện.”

“Hai vị trả tôi tận tay hay sao?” tôi đáp, tiếp tục cuộc chơi.

“Không,” cô ta đáp. “Anh gửi Wesley một lá thư phúc đáp ghi rõ rằng anh sẵn sàng đốt tòa nhà đó với giá ba nghìn đô la. Wesley chấp thuận. Anh ấy để tiền trong một chiếc phong bì, đặt tại thùng rác cạnh khu nông trại Cumberland bên dưới phố nhà Dinh thự Mark Twain. Mới trưa hôm qua. Trong thư anh đã hướng dẫn rất cụ thể.”

“Vậy à,” tôi đáp. “Duy chỉ có điều, đó không phải là tôi.” Và trước khi cô ta kịp phản ứng, tôi tiếp luôn, “Nếu đó là tôi thật, thì tại sao giờ này tôi lại ló mặt ra ở đây, ngay sau khi tôi thất bại trong việc thực thi nhiệm vụ để cho hai vị có cơ hội đòi lại tiền? Nếu tôi đã có được số tiền đó, thì sao tôi lại không biến đi cho rồi?”

Cô ta ngẫm nghĩ một hồi, trán nhăn lại, như thể đang giải nghĩa một đoạn văn đặc biệt khó nhằn trong một cuốn tiểu thuyết. Nhưng cũng chẳng biết được, có khi cô ta đang nghĩ xem có phải tôi cũng là một nhân vật tiểu thuyết hay không, và nếu đúng thì là (những) nhân vật nào.

“Chó chết,” Lees Ardor cuối cùng cũng thốt lên. “Ta phải đi gặp Wesley thôi.”

Wesley Mincher và Lees Ardor cư trú tại West Hartford, trong một căn nhà khá giống với nhà bố mẹ tôi: một căn nhà thuộc địa cũ kỹ ẩm mốc có nhiều phòng, tất cả đều trông như phòng làm việc chứ chẳng giống phòng khách, phòng ăn hay phòng ngủ như theo thiết kế lúc ban đầu. Mỗi phòng đều có những kệ sách cao chót vót đầy ắp sách, ánh sáng thì tờ mà tờ mờ, nhìn chung toát lên một vẻ tồi tàn vì bị bỏ bê và sao nhãng theo một cách học giả. Chúng tôi thấy Wesley Mincher đang ngồi trong căn phòng lớn nhất: hai chân ông gác trên một chiếc tràng kỷ nhỏ, và ấn tượng đầu tiên của tôi về ông là một người không chịu chơi thể thao và mắc chứng tiểu đường. Gương mặt ông vàng vọt, nhưng có thể đó là do ánh sáng đèn. Ông đang đọc một quyển sách nhìn rất cổ xưa, bìa được bọc vải và các trang giấy cũng vàng như làn da của ông.

“Wesley,” Lees Ardor gọi, “có người muốn gặp anh.” ông không thèm trả lời cô giáo sư dù hai người chỉ cách nhau một khoảng hai cánh tay. “Wesley,” cô ta gọi lại, lần này giọng có dịu dàng hơn, như thể cô ta yêu cái cách ông không trả lời mình. Cô ta gọi tên ông thêm năm lần nữa, đến lúc này thì nghe như không phải là “Wesley ơi, Wesley ơi,” mà là “Tình yêu ơi, tình yêu ơi.” Vẫn không có tác dụng. Không phải Mincher bị điếc; mà là ông thuộc tip học giả tập trung cao độ, chìm đắm trong dòng tư tưởng của mình và phải rất lâu mới nhận ra rằng thế giới bên ngoài hộp sọ đang gọi đến mình. Nhưng cuối cùng thì ông cũng nghe thấy: ông ngước lên, trông thấy vị nữ giáo sư, và nhoẻn một nụ cười đầy âu yếm. Ông thậm chí còn đặt sách xuống, mà đúng hơn là bọc nó lại bằng cái bìa plastic, không khác gì cách Anne Marie bọc chiếc bánh kẹp cho bữa trưa của Katherine bằng cái bọc plastic. Nhân đây cũng nói luôn, chính tôi đã thiết kế cả hai loại bọc plastic này, hoặc ít nhất từng làm việc cùng với người đã thiết kế ra chúng.

“Wesley,” Lees Ardor lên tiếng, “đây là Sam Pulsifer.”

“Tôi là Mincher đệ tứ, quê ở vùng đồi núi Bắc Carolina dưới chân dãy núi Smoky Vĩ đại,” Wesley Mincher trịnh trọng giới thiệu, dù chẳng nhân dịp lớn lao gì. Ông nói thổ ngữ miền Nam theo lối hòa nhã, du dương. Bố tôi đã biên tập rất nhiều sách của các nhà sử học miền Nam về lịch sử miền Nam cho nhà xuất bản, và tôi từng có dịp gặp gỡ một vài người mà ông gọi là các “tác giả của ông”, và đã nghe bố kể nhiều về họ, nên ngay lập tức tôi nhận diện ra Wesley Mincher: ông cũng là một nhân vật văn học, và thuộc cái tip nhân vật miền Nam luôn đinh ninh rằng làm một nhân vật miền Nam thì nhất thiết phải gắn mình với thói quen nói nước đôi làm người nghe rối trí; với việc thua liểng xiểng trong cuộc Nội chiến và không muốn ai nhắc đến chủ đề đó nhưng bản thân lại không thể ngừng lải nhải về nó; với việc có những cụ thân sinh thông thái nhưng sầu khổ hay ngồi trước hiên nhà; và những người da đen, luôn là những người da đen, mà họ biết tường biết tận nhưng ngoài họ ra thì chẳng ai biết cái cóc khô gì cả; hay tư tưởng cho rằng tự phê bình là một nghệ thuật nhưng người khác phê bình thì lại là đạo đức giả; hay những vị cảnh sát trưởng khôn ngoan và xuề xòa, và Chúa, và gia súc, và những đồ ăn ngon mà ta chỉ thấy ngon khi được ăn trong bếp mẹ nấu còn ra đến nhà hàng thì lại dở tệ; hay một loạt bánh xe cao su xếp dọc theo nông trại mà hẳn trông sẽ rất tươm khi lắp vào dòng xế hộp hiệu Buick năm 1957 mà bao giờ họ cũng thủ sẵn một câu chuyện đùa để kể về nó.

“Anh Pulsifer đây có chuyện cần nói với chúng ta liên quan tới Dinh thự Mark Twain, Wesley ạ,” Lees Ardor nói dịu dàng, hết sức dịu dàng. Bạn có thể cảm nhận được sự trìu mến tuôn trào từ cô ta, giống như những giọt nước mắt đã tuôn trào một giờ đồng hồ trước.

“Những người vùng Appalachia vốn vẫn bị gọi là dân hai lúa hóa ra lại nói tiếng Anh chuẩn hơn cả một gã da trắng học Harvard.”

“Anh ta nói anh ta không phải là kẻ đốt, hoặc cố gắng đốt, tòa dinh thự đó.”

“Mẹ tôi có thể chế thuốc đắp từ nhựa cây họ thông để trị chứng đau răng và sẽ đạt hiệu quả trong nháy mắt, anh bạn ạ.”

“Anh ta nói anh ta không phải kẻ đã nhận ba nghìn đô từ chúng ta.”

“Vị tướng Bobby Lee của chúng tôi đã giữ một lọn tóc của con gái trong chiếc túi đeo vai. Lọn tóc đó thật thần diệu. Nó bảo vệ ông khỏi những viên đạn súng trường.”

Tôi cứ đứng đó, với cơn buồn ngủ dưới ánh đèn tù mù, thưởng thức màn trình diễn giữa hai người bọn họ. Tôi cá là hai màn độc thoại chẳng hề gặp nhau này có thể diễn ra hàng giờ liền, cho tới khi đêm đã về khuya và họ sẽ gặp nhau ở chỗ họ gặp nhau.

“Em tin anh ta, Wesley ạ,” Lees Ardor nói. “Em nghĩ anh ta nói thật.”

“Thế thì anh cũng tin anh ta, cưng ạ,” Mincher đáp. Ông nhoài người về phía trước và chìa tay ra cho cô ta nắm lấy. Bọn họ nắm chặt tay nhau cho đến hết buổi, và tôi thấy mình như thể tàng hình, hoặc như thể tôi đến đây chỉ để làm nhân chứng cho công cuộc nắm tay nhau của họ.

Suốt ngày hôm đó tôi chỉ thu thập được một mẩu bằng chứng, nhưng nó đã ngốn mất của tôi nhiều giờ liền. Hầu hết thời gian, Mincher kể cho tôi nghe câu chuyện hai người bọn họ đã gặp nhau thế nào. Họ đã cùng công tác ở ban ngữ văn tại trường Heiden trong tám năm liền, nhưng chưa từng để ý đến nhau bởi mỗi người đều bị bít kín trong bốn bức tường oán ghét của riêng mình mà không nhận biết được gì ở bên ngoài. Lees Ardor là nữ giảng viên duy nhất trong ban, đó có thể là lý do vì sao (cô ta tự thú nhận) cô ta lại văng “l*n” thường xuyên đến vậy. Còn Mincher lại là người miền Nam duy nhất ở ban - người duy nhất có bằng cử nhân ở Sewanee và bằng tiến sĩ ở Vanderbilt, thay vì ở Amherst và Harvard - nên thật khó khăn để ông vượt qua được hàng rào tự vệ cao ngất và để ý tới những thành viên khác trong ban. Ông đã nói nguyên văn như vậy, “hàng rào tự vệ cao ngất”, và tôi đã ghi nhớ nó để phòng trường hợp tôi quyết định xây cho mình một hàng rào và cần từ ngữ để diễn tả nó.

Gì thì gì, Mincher là người đã để ý đến Lees Ardor trước, trong một cuộc họp của ban để chuẩn bị cho cuộc hội thảo sắp diễn ra ở Heiden với chủ đề “Mark Twain: Hai mặt của sự vĩ đại”. Cuộc họp lần lượt bàn về phiên họp toàn thể, các cuộc họp nhóm, cho đến danh sách diễn giả chính, và đến cuối buổi thì Lees Ardor chốt một câu sang sảng, “Mark Twain là cái l*n.”

Các vị đồng nghiệp hẳn nhiên đã quá quen với lối nói này của Lees Ardor nên cũng giống như lũ sinh viên, họ chẳng hề bị choáng bởi phát ngôn đó. Họ mặc kệ cô ta, nhưng Mincher thì không. Cái cách cô ta phát ngôn “Mark Twain là cái l*n” có một vẻ gì đó yêu kiều, mỏng manh và huyền bí, nên sau buổi họp, Wesley Mincher đuổi theo Lees Ardor trong hành lang và hỏi, “Cô có nhã ý thưởng thức rượu vang đỏ cùng tôi và trao đổi về tiền tệ liên bang, và nếu có thể thì chiêm ngưỡng cả tờ thạch bản hiếm hoi in hình nhà máy tiền tệ liên bang ở Richmond, Virginia, mà tôi sưu tập được?” Lees Ardor đã làm chính mình phải ngạc nhiên khi nói, “Được thôi,” (cô ta thú nhận với tôi rằng trước đó, cô ta không thể nhớ được lần cuối cùng cô ta chấp thuận bất cứ một điều gì là từ bao giờ). Trong suốt sáu tháng sau đó, cô ta đã nói “Được” rất nhiều lần với Wesley Mincher (má cô ửng đỏ khi ông kể lại điều này, nhưng bạn có thể thấy cô ta không hề phật lòng), cho tới khi ông mở lời hỏi vì sao cô ta lại nói vậy về Mark Twain.

“Vì em sợ trở thành bà cô Polly,” cô ta thú nhận với ông. Đương nhiên, cô ta đang ám chỉ bà cô ế chồng đanh đá trong Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn và Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer. Tôi đã đọc những cuốn đó nên dễ dàng nhận ra cô ta sợ cái gì, và tôi công nhận đúng là điều đó đáng sợ thật. “Em không muốn trở thành bà cô Polly,” cô ta đã nói với Mincher như vậy.

“Anh cũng không muốn thế đâu,” Mincher đã nói với cô ta như vậy, và đã nhắc lại với tôi trong căn nhà của mình nhiều năm sau đó. “Và thế là tôi trở thành một chàng hiệp sĩ, như những người đàn ông trong dòng họ nhà tôi từng làm.” Và thế là ông bắt đầu kể tràng giang đại hải về những thế hệ hiệp sĩ trong dòng họ Mincher mà ông, Wesley Mincher, chính là người hiệp sĩ cuối cùng, cũng là người đã quyết định tìm cách biến Dinh thự Mark Twain thành ngọn đuốc để chứng tỏ tình yêu của mình với Lees Ardor. Ông nhớ rằng đã đọc được một mẩu tin về một cậu trai đã thiêu hủy Dinh thự Emily Dickinson ở Amherst, Massachusetts (tin này đã khiến một người đồng nghiệp trong ban của họ, một chuyên gia về thơ từ, sũng trong vũng nước mắt). Vậy nên ông đã viết một bức thư cho cậu hỏa tặc nọ. Rồi ông chờ đợi. Nhiều tháng và nhiều năm trôi qua; ông ngày càng đắm đuối trong tình yêu với Lees Ardor, và Lees Ardor cũng đắm đuối trong tình yêu với ông. Nhưng Dinh thự Mark Twain vẫn nằm trơ trơ ra đó: mỗi ngày đến trường họ đều đi ngang qua nó (cô ta chuyển vào ở cùng ông một năm sau khi họ yêu nhau), và nó như một vết sẹo nhắc nhở sự thất bại của ông với tư cách một người đàn ông, nhắc nhở rằng Lees Ardor vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi cơn ác mộng về bà cô Polly.

“Gượm một phút,” đến đây tôi cắt lời. “Sao anh không cưới cô ấy cho xong? Nếu hai người cưới nhau thì cô ấy sẽ không là bà cô Polly được còn gì?”

“Tôi muốn chứng tỏ mình xứng đáng với cô ấy trước đã,” Mincher đáp. “Việc thiêu hủy Dinh thự Mark Twain sẽ chứng tỏ được giá trị của tôi.” Tôi thấy đây là một thứ sến súa lố bịch nhất mình từng được nghe, giống mấy loại thề non hẹn biển đầy kinh dị mà chắc chắn Lees Ardor sẽ cười vào mũi nếu nghe đám sinh viên thốt ra hoặc đọc được trong quyển sách nào. Nhưng khi Mincher nói điều này, Lees Ardor lại không hề chế giễu. Cô ta đưa tay nhẹ nhàng đặt lên cái cổ vàng ủng của ông và giữ nguyên tư thế đó; ông run lên thấy rõ như thể cái vuốt ve đó làm bằng loại băng tuyết hảo hạng.

“Nhưng sao anh lại đợi tôi lâu thế?” tôi hỏi. “Sao anh không tự mình đốt quách nó đi có phải hơn không?”

Mincher không đáp mà chỉ khinh khinh nhìn tôi chằm chằm. Tôi biết vì sao: trong thế giới của ông, chỉ tồn tại hai loại người - chuyên gia và không phải chuyên gia. Ông không đời nào dám đốt tòa nhà đó, cũng như ông sẽ không đời nào để cho tôi lảm nhảm về phong trào Chính nghĩa bị đánh mất*.

•

Một phong trào văn chương Mỹ thời Nội chiến.

Tất cả những điều này đã khiến tôi - và bạn nữa - nắm vững sự tình của bọn họ, và giờ thì đến một ngày trước đó, ngày mà lá thư giả danh tôi đã hạ cánh xuống hòm thư của Mincher. Wesley lái xe đến chỗ thùng rác, để lại ba nghìn đô, rồi quay về nhà và kể cho Lees Ardor việc mình vừa làm, tất cả chỉ vì cô ta. Cô ta đã bật khóc, như là những con người tỏ vẻ cứng rắn thường khóc để tưởng thưởng cho việc mình đã tỏ vẻ cứng rắn.

“Sao vậy em?” Mincher hỏi.

“Thật cảm động quá,” cô ta đáp. “Nhưng đó không phải điều em muốn.”

“Thế em muốn gì?”

“Em muốn anh ngỏ lời cầu hôn em.”

Thế là ông ngỏ lời. “Tôi chưa bao giờ được hạnh phúc như lúc này,” Lees Ardor nói. Đến đây, cô ta giơ tay lên cho tôi thấy chiếc nhẫn đính hôn bằng kim cương, thứ duy nhất tôi thấy có thể chống chọi được với độ rực rỡ của mái tóc cô ta cho tới thời điểm đó. Chiếc nhẫn và mái tóc cứ như hai ngôi sao sáng soi đường trong bóng tối âm u nhợt nhạt của căn phòng khách. “Điều duy nhất em thấy không hài lòng là việc anh đã ném món tiền đó qua cửa sổ.”

“Những phụ nữ nhà Mincher luôn có truyền thống… nói thế nào nhỉ… căn cơ,” Mincher nói. Ông mỉm cười nhìn Lees Ardor, và tôi không trách ông: cô ta rất đẹp, đẹp hơn mái tóc và chiếc nhẫn cộng lại. Lúc này cô ta là một thái cực đối ngược hẳn với nữ giáo sư trên giảng đường, người chửi mẹ đẻ mình là cái l*n.

“Hai vị còn giữ lá thư đó chứ?” tôi hỏi.

“Gì cơ?” Mincher đã quay về bên trong hộp sọ của mình, chỉ có điều lần này tôi cược là cả Lees Ardor cũng đang tung tăng trong đó, khiến tôi và những câu hỏi của mình càng trở nên bơ vơ.

“Lá thư mạo danh tôi gửi cho anh đề nghị trả tiền ấy. Anh còn giữ nó không?”

“Còn chứ,” Mincher đáp, đoạn đứng dậy bước tới chiếc bàn ở góc phòng, rút ra một lá thư trong ngăn kéo, quay lại trao cho tôi, ngồi xuống ghế và lại một lần nữa cầm lấy tay Lees Ardor - trong suốt quá trình đó hai mắt ông không rời khỏi vị nữ giáo sư, như thể cô ta là cái la bàn, là sao Bắc Đẩu của ông vậy. Tôi rút lá thư ra khỏi phong bì. Lá thư được đánh máy, với nội dung cũng na ná như những gì Mincher và Ardor đã thuật lại. Phong bì trắng trơn, không có dấu bưu điện nào cả, không tên tuổi địa chỉ, không có dấu hiệu gì của nơi nó được gửi và của người giao thư. Nói trắng ra là một mẩu bằng chứng vô tích sự nhất trần đời. Tôi đút nó lại vào phong bì rồi nhét vào túi, cạnh lá thư đã giúp tôi lần ra Wesley Mincher và Lees Ardor.

“Xin tạm biệt,” tôi chào họ, nhưng họ dường như chẳng nghe thấy tôi, và chẳng có lý do gì họ cần phải nghe cả. Ngoài nhau ra, họ còn cần gì ở thế giới nữa cơ chứ? Rời nhau ra, họ lập tức hóa thành những con người nhỏ mọn hẹp hòi như tất cả những người còn lại trong chúng ta, loại người ta vừa cảm ghét vừa thương hại. Rời nhau ra, họ chỉ là những nhân vật, và không hay ho gì cho cam. Nhưng ở bên nhau, họ lại trở thành một thứ đáng ngưỡng mộ và thậm chí là đáng ghen tị. Khi bước ra khỏi cửa và leo lên xe, trong đầu tôi nảy ra một suy nghĩ có phần sáo mòn: tình yêu thay đổi chúng ta, biến chúng ta thành những người mà người khác muốn yêu thương. Đó là lý do vì sao, với những ai không có tình yêu, thì tình yêu chính là giọng nói chất vấn Còn gì nữa? Còn gì nữa? Và với những ai đã có và đánh mất hoặc vứt bỏ tình yêu, thì tình yêu lại là giọng nói dẫn dắt ta quay lại với nó, để xem xem nó có còn thuộc về ta hay ta đã mất nó mãi mãi. Với những ai đã mất hẳn tình yêu, thì tình yêu cũng là thứ khiến ta thốt lên những cách ngôn về tình yêu, mà chính vì vậy nên ta mới luôn tìm cách chiếm lại tình yêu để khỏi phải tiếp tục thốt ra những lời đó. Những lời cách ngôn đầy triết lý.

13

Không có ai đỗ xe trên đường phố ở Camelot. Đó không phải là một hành động phạm pháp; chẳng có biển báo nào ghi rằng bạn không được phép đỗ xe từ giờ đấy đến giờ đấy, trong những ngày đấy đấy và vì những lý do đấy đấy. Nhưng người ta vẫn không đỗ xe ngoài đường, có lẽ vì lối đi của mỗi nhà đã đủ rộng để nhét cả một trung đoàn xe thể thao đa dụng và xe tải mini, loại chiến mã thân thiện với gia đình được những cư dân nơi đây yêu thích. Hoặc có lẽ vì hình ảnh một chiếc xe đơn độc đỗ dưới phố luôn gọi lên trong ta một cảm giác bất thường, tự kỷ và quái gở, như lúc xế chiều này đây, khi tôi lái xe về và trông thấy chiếc Jeep đen của Thomas Coleman đang chễm chệ ngoài phố.

Tôi có ngạc nhiên không khi thấy chiếc Jeep của cậu ta ở đó? Không hề. Hoặc ít ra là tôi đã trải qua quá nhiều điều ngạc nhiên trong vài ngày vừa qua để bị choáng váng thêm lần nữa. Đối với tôi, giờ đây, cảm giác ngạc nhiên đã trở nên quen thuộc như chính ngôi nhà của mình. Tôi đỗ xe ở lối đi, ngay cạnh xe của Anne Marie, như một động thái nhằm phân biệt bản thân (người chồng và người cha) với cậu ta (kẻ lạ mặt đầy hung ý), đề phòng trường hợp có người theo dõi tôi từ cửa sổ trước nhà. Nhưng thực tế là chẳng có ai cả.

Và thực tế là tôi đã theo dõi họ từ chỗ ẩn náu an toàn của mình trên xe. Không phải đám trẻ - tôi không thấy bóng dáng chúng đâu - mà là Thomas và Anne Marie. Cậu ta ngồi trên một chiếc ghế đơn cao bên bàn ăn sáng, bàn tay phải đặt úp trên bàn. Anne Marie đứng đối diện cậu ta, người cúi xuống; nàng đang đặt lên mu bàn tay cậu ta một mảnh gì đó trông như gạc y tế, như để bảo vệ một hình xăm mới trổ, hay chăm sóc một vết thương. Có thể là một vết bỏng. Thôi đúng rồi. Một vết bỏng. Tôi bắt đầu thấy mọi việc rõ ràng hơn, và từ góc nhìn của tôi trên chiếc xe, trông có vẻ như Thomas đã gây ra nhiều thương tích cho mình hơn là cho Dinh thự Mark Twain. Anne Marie miết miếng gạc nhẹ nhàng và nhiều lần tới mức tôi phát ghen lên với miếng gạc, với bàn tay ở dưới, và với cái người có bàn tay đó.

Nỗi sợ và tình yêu có thể khiến một người đàn ông tự mãn, nhưng sự ghen tuông thì luôn kéo anh ta ra khỏi xe. Tôi xuống xe, sải bước quyết liệt về phía cửa chính. Lần này thì tôi sẽ làm cho được: tôi sẽ nói cho Anne Marie nghe sự thật, bắt đầu bằng việc tôi yêu nàng nhiều đến mức nào và tôi đã không hề lăng nhăng sau lưng nàng, bất chấp tất cả những điều tôi đã từng nói với nàng và những điều Thomas Coleman đã nói với nàng, và tại sao tôi lại biết rõ Thomas bị bỏng tay vì cái gì. Sau đó tôi sẽ tùy cơ ứng biến.

Chỉ có điều, tôi chẳng ứng biến được nước cờ nào. Cửa trước bị khóa chặt. Tôi thử chiếc chìa mang theo, nhưng nó không vừa: Anne Marie đã thay ổ khóa. Việc nàng ở trong nhà vuốt ve bàn tay Thomas Coleman, người tôi bắt đầu coi là kẻ thù không đội trời chung thay vì là nạn nhân như trước, còn chưa đủ hay sao? Sao nàng lại phải thay cả ổ khóa cửa trước cơ chứ? Tôi không thể nghĩ ra sự phản bội nào ghê gớm hơn việc một người vợ thay ổ khóa sau lưng chồng, trừ việc một người chồng phóng hỏa giết người rồi nói dối vợ. Và một người chồng sẽ làm gì khi bị phản bội theo cách tôi đã bị phản bội? Anh ta sẽ nổi trận lôi đình. Thế nên tôi bắt đầu nổi trận lôi đình, tức là tôi bắt đầu đấm thình thình lên cửa. Tuy vậy, việc một người đàn ông đấm thình thình lên cửa nhà mình có một cảm giác gì đó rất bẽ bàng, và đến khi Anne Marie chịu ra mở cửa, tôi cảm thấy cánh cửa như đã không còn thuộc sự sở hữu của mình.

“Gì thế?” Anne Marie hỏi. Nàng bận một chiếc chân váy đen dài thượt và đôi ủng đen tôi vẫn yêu thích, cùng một chiếc áo trắng gần như trong suốt, giúp phô ra hết những chỗ cần phô.

“Anh yêu em nhiều lắm,” tôi nói.

“Ồ, nghe hay đấy,” nàng khoanh tay trước ngực, trông như một phiên-bản-Địa-Trung-Hải-đã-nối-tóc-và-không-có-tẩu-lõi-ngô của tướng MacArthur*. Nàng có thần thái của một quân nhân, ý tôi là vậy. “Còn gì nữa không?”

•

Douglas MacArthur (1880-1964): một vị thống soái nổi tiếng của quân đội Hoa Kỳ.

“Thomas,” tôi thấy bí thở một cách kỳ lạ, và nói liền một lèo. “Những gì cậu ta nói không phải sự thật.”

“Anh ấy kể với tôi rồi,” nàng đáp, “rằng thực ra anh không ngủ với vợ anh ấy. Anh ấy cũng nói rằng anh ấy thậm chí còn chưa có vợ nữa. Có đúng không Sam?”

“Chúa ơi,” tôi nói. “Đúng rồi.” Tôi đột ngột cảm thấy kiệt sức đến mức phải ngồi bệt xuống ngay thềm cửa. Sự thật bao giờ cũng hút kiệt sức thay vì giải phóng bạn - đó là một chân lý tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà của mình - dù không phải sự thật nào cũng vậy mà chỉ những sự thật liên quan đến việc phóng hỏa dinh thự của các văn hào vùng New England.

“Ok, xong rồi nhé,” nàng nói rồi quay trở vào nhà.

“Hượm đã,” tôi nháo nhào đứng lên. “Anh về nhà được rồi chứ?”

“Không được,” Anne Marie đáp, lưng vẫn quay về phía tôi. Tay nàng đặt trên cánh cửa đang mở, chuẩn bị để cho nó chen vào giữa hai người chúng tôi một lần nữa.

“Sao thế?” tôi hỏi.

“Vì anh đã lừa dối tôi,” nàng quay lại đối mặt với tôi. “Tôi không biết vì sao anh dối trá với tôi, nhưng cái chính là anh đã dối trá, và tôi không thể tin anh được nữa.” Sự mệt mỏi đã thay thế cho nỗi giận dữ trong giọng nói của nàng; có thể sự thật cũng đã khiến nàng kiệt sức.

“Em nghĩ là em có thể tin được gã sao?” tôi hỏi, không cần phải nói rõ danh tính của “gã”.

“Tôi không biết tôi nghĩ gì về anh ấy nữa,” Anne Marie thú nhận, đó là cách nàng gián tiếp nói rằng nàng hiểu rất rõ con người tôi, còn Thomas vẫn đầy bí ẩn, và sự bí ẩn bao giờ cũng gần với tình yêu hơn là sự thân thuộc - đương nhiên điều này còn phụ thuộc vào người bạn thấy thân thuộc là ai.

“Xin hãy để anh giải thích,” tôi nói, nhưng nàng đưa bàn tay lên chặn lời tôi.

“Thomas lỡ tay làm mình bị thương,” nàng nói. “Tôi đang bận chăm sóc anh ấy.”

“Thế sao em không hỏi gã vì sao lại lỡ tay làm mình bị thương đi!” tôi cao giọng nói, đầy kích động. “Sao em không hỏi gã ngay lúc này đi!”

Anne Marie nhìn tôi tò mò, đôi lông mày và chiếc mũi xích lại gần nhau, tạo ra một dấu hỏi trên mặt nàng. “Được thôi, tôi sẽ hỏi anh ấy,” nàng nói, rồi đóng và khóa cửa lại sau lưng mình.

Tôi giải nghĩa hành động này là, Tôi sẽ hỏi anh ấy rồi quay ra kể với anh. Thế nên tôi cứ ngồi đợi trên thềm cửa suốt một lúc lâu. Màn đêm buông xuống và dãy cột đèn được thắp sáng. Hàng xóm đã lục tục đi làm về, và bởi đây là Camelot, họ gắng hết sức để lờ đi cái xe của Thomas đậu dưới đường, và việc tôi ngồi thừ ngoài cửa. Rốt cuộc tôi cũng không đợi nổi nữa nên đứng dậy gõ cửa. Tôi gõ, gõ, gõ và gõ. Tôi gây ra một sự huyên náo đến độ tôi tự hỏi không biết những nhà hàng xóm sẽ lờ mình đi được bao lâu nữa. Nhưng tôi cóc quan tâm. Cứ để họ nhìn tôi từ những ô cửa sổ; cứ để họ nhìn tôi gõ cửa. Tôi thấy sung sức lắm; nếu phải gõ cả đêm cũng không vấn đề gì.

Lẽ ra tôi đã gõ cửa suốt đêm, nhưng tôi chợt nghe thấy tiếng một chiếc xe rẽ vào lối đi. Tôi thôi gỗ cửa, quay đầu lại và thấy một chiếc Lincoln Continental màu lục sẫm đang lùi lại để đỗ sau chiếc xe tải mini của Anne Marie. Đó là xe của bố vợ tôi; tôi nhận ra ngay vì ông luôn lái xe hiệu Lincoln Continental, và vì ông vốn là một con người có nguyên tắc, mà một trong những nguyên tắc được ông coi trọng nhất là phải lái lùi xe vào sân.

Nhưng bước xuống xe đầu tiên lại không phải là bố vợ tôi, mà là Katherine, con gái tôi. Con bé vác trên người một cái ba lô to khủng khiếp, cao gần tới đỉnh đầu, khiến nó phải đi từng bước cẩn trọng để cái ba lô không lật ngửa nó ra sau. Trông không khác gì một cô bé miền núi Tây Tạng đang khuân cả thế giới trên vai, một cô bé Tây Tạng tôi yêu và nhớ đến thắt lòng. “Bố yêu con gái,” tôi lên tiếng khi con bé tới gần. “Bố nhớ con nhiều lắm.” Tôi ôm chầm con bé cùng cái ba lô vào lòng, và cả con bé cùng cái ba lô cũng ôm lại tôi, với rất nhiều tình cảm, khiến tôi thật cảm động.

“Bố có vào nhà không bố?” Katherine hỏi. Nó đã đủ lớn để hỏi những câu mà nó đã biết tỏng câu trả lời và rồi sẽ giả vờ như không nhận ra người đối diện chỉ đang trả lời lấp liếm.

“Ừ lát nữa bố sẽ vào,” tôi đáp.

“Vâng,” con bé nói, đoạn bước lên thềm, quay và đẩy nắm đấm cửa, rồi nhận ra cửa đã bị khóa. Nó quay lại nhìn tôi soi xét như muốn nói - Bố là bố con nhưng lại chẳng mở nổi cái cửa bị khóa này ư - rồi với tay ra sau, kéo phéc mơ tuya một ngăn ba lô, móc ra một chùm chìa khóa rồi mở cửa một cách thiện nghệ. Đây là hành động khiến tim tôi đau đớn nhất - không còn gì buồn hơn việc một đứa trẻ có hẳn một chùm chìa khóa cho riêng mình - và lẽ ra tôi đã khóc tu tu ngay tại chỗ, nếu Christian không đột ngột xuất hiện dưới chân tôi và ôm ghì lấy hai cẳng chân và hông tôi, như trò chơi xưa kia của hai bố con: tôi đóng vai gã khổng lồ chuyên cướp bóc còn thằng bé là anh nông dân tí hon nhất quyết muốn lật tôi ngã lộn nhào.

“A, anh bạn,” tôi ôm thằng bé vào lòng. “Chào cậu.” Tôi chuyển qua dùng cái giọng bịp bợm, không tự nhiên mà các ông bố thường nói với các cậu nhóc con mình, trong lòng biết rõ rằng sẽ chẳng mấy chốc những cậu con này sẽ đủ lớn để bảo mình thôi nói cái giọng bịp bợm, không tự nhiên đó đi.

“Cái chỗ ngồi chết tiệt,” bố vợ tôi kêu ca. Ông đứng trước mặt tôi, hơi thở toàn mùi cà phê và cốc nhựa xốp. “Không làm cách nào gỡ thằng bé ra khỏi cái chỗ chết tiệt đó được.” Tiếng của ông hình như có thể khiến cho Christian khinh công: thằng bé biến mất dưới chân tôi và trong tích tắc đã mọc ra ngay trên thềm cửa cạnh chị nó. Cả hai đứa vẫy chào tôi rồi lủi luôn vào nhà.

Đôi nét về bố vợ tôi: ông thấp hơn tôi, người mảnh khảnh, thường hay mặc quần kaki là phẳng và giày lười tiện lợi mua ở góc giảm giá của L.L. Bean. Bạn sẽ không bao giờ bắt gặp ông mặc một chiếc áo sơ mi không có cổ và bây giờ ông đang mặc một chiếc áo sơ mi có cổ, loại kẻ sọc đỏ, cổ tay cài khuy kín. Bà vợ ông, Lousia, dù không xuất hiện nhiều ở câu chuyện này, nhưng lại rất có vị trí trong câu chuyện cuộc đời ông: trong những bữa ăn tối đoàn viên, tôi vẫn thường bắt gặp ổng nhìn vợ với ánh mắt ươn ướt đầy cảm kích - cảm kích vì đã lấy được bà làm vợ, tôi đoán vậy, và cũng có thể ông còn cảm kích vì mình sở hữu một đôi mắt để chiêm ngưỡng bà. Ông cũng nhìn Anne Marie, đứa con gái duy nhất, theo cách tương tự. Ý tôi là, ông là một người chồng và người cha tốt. Tất nhiên, ông cũng kỳ thị chủng tộc ra phết, như tôi đã đề cập ở phần trước; và có nói rằng ông chỉ là người kỳ thị chủng tộc khi chủ đề chủng tộc được người khác khơi lên thì cũng chẳng để làm gì. Tôi không có ý nói ông không phải người kỳ thị chủng tộc, mà chỉ là lúc này, khi nhìn ông, tôi thấy sự kỳ thị đang phải đấu tranh với những đức tính khác, tốt đẹp hơn của ông. Tôi thực ra khá ưa ông, và muốn ông ưa tôi, mà ông vốn vẫn ưa tôi, tôi cho là vậy, cho tới thời điểm này.

“Xin hãy để Anne Marie được yên,” ông nói. Sự thất vọng lộ rõ trong giọng của ông, kéo nó xuống một tông trầm nhất có thể. Đôi mắt ông trũng xuống đầy thù hằn. Tôi thấy có lỗi vì đã kéo ông vào cái mớ bòng bong này. Ông bố vợ tôi vừa về hưu sau ba mươi năm có lẻ trong vai trò chuyên viên thẩm định bảo hiểm. Ông đã hoàn thành việc trả góp cho ngôi nhà đang ở. Cô con gái cưng, ngoài một cuộc hôn nhân có vẻ ổn thỏa, cũng đã có hai đứa nhóc, có nhà riêng, cuộc sống riêng. Để rồi tanh bành ra thế này. Còn gì khủng khiếp hơn việc một người cha, một người ông đầu bạc phải oằn lưng đảm đương một gánh nặng gia đình thứ hai khi vừa mới trút xong gánh đầu tiên.

“Con không thể để mặc mọi chuyện được,” tôi đáp. “Con không thể.”

“Anh phải cố,” ông nói.

“Chẳng lẽ bố muốn con để mặc nàng với,” đến đây tôi chật vật mãi mới tìm được từ thích hợp để thể hiện cảm xúc của mình về con người ấy, “cái cậu đó hay sao ạ?”

“Tôi biết,” ông thừa nhận, và điều này nhen nhúm chút hy vọng trong tôi. “Tôi cũng thấy không yên tâm về cậu ta. Nhưng dù gì thì Marie Anne vẫn muốn anh để nó yên thân.”

“Con không thể,” tôi lặp lại. “Con yêu cô ấy mà.”

“Tôi biết, Sam ạ,” ông nói, và tôi thấy run run, cái cảm giác run run mà bạn trải qua khi tình hình tồi tệ tới mức người ta phải gọi rõ tên bạn ra. “Nhưng tôi không chắc con bé còn yêu anh nữa không.”

Và với câu nói đó, ông biến mất sau cánh cửa - ông đưa tay gõ nhẹ lên cửa, chắc hẳn là ám hiệu riêng, bởi sau đó cánh cửa mở chỉ đủ cho ông lọt người vào rồi ngay lập tức đóng chặt trở lại - và tôi lại một mình lẻ loi ngoài thềm. Tôi nghĩ, nếu như tôi là một người chồng, người cha bị hắt hủi có phẩm giá hơn thì tôi sẽ khăng khăng gõ cửa đến khi nào được trả lời mới thôi, ngay lúc này và ngay tại đây. Nhưng ngay cả khi bị hắt hủi, tôi cũng chẳng có phẩm giá hơn khi là một người chồng, người cha bình thường. Đó là còn chưa kể đến nỗi buồn thê lương trong lòng tôi. Nếu người ta tổ chức cuộc thi xem ai có nỗi buồn lớn hơn thì chắc tôi sẽ về nhất vòng khu vực. Có đôi khi bạn thấy buồn - tôi sẽ viết như vậy trong cuốn cẩm nang đốt nhà - bạn chỉ cần ngồi bệt ra đó mà chờ đợi nỗi buồn chuyển hóa thành một thứ khác, một điều không chóng thì chầy cũng sẽ xảy ra. về khoản này thì nỗi buồn cũng chẳng khác một hòn than hay nham thạch núi lửa.

Nhưng trong lúc đó, ít ra tôi đã thu thập được thêm một vài bí ẩn nữa để đưa vào bộ sưu tập hiện tại. Tại sao Thomas lại nói cho Anne Marie biết việc tôi không lăng nhăng sau lưng nàng? Cậu ta đã kể với nàng những gì về vết bỏng trên mu bàn tay? Và tại sao những điều này lại không khiến nàng tống cổ Thomas đi và gọi tôi quay trở lại? Tôi hy vọng có thể tìm hiểu được cho ra nhẽ, với tư cách một người thám tử, nếu không phải là với tư cách một người chồng. Bởi đây lại là một điểm đặc trưng nữa của một nhà thám tử: bạn đảm nhiệm vai trò thám tử không phải vì bạn làm tốt vai trò một nhà thám tử, mà vì bạn làm các việc khác quá ư dở tệ.

14

Lúc tôi về đến nhà bố mẹ thì đồng hồ đã điểm quá bảy giờ tối, cái tối mờ tối mịt của tháng Mười một lại càng tối thêm vì lớp sương mù giăng mắc. Đó là loại sương dày đặc thông báo thời tiết đang chuyển mình, là loại sương mù ghê rợn khiến bạn tưởng như nghe thấy những tràng hú thê lương của đám chó hoang từ xa xăm đâu đó vọng lại. Là loại sương mù ngăn không cho bạn thấy nhà của bố mẹ cho tới khi bạn suýt lái xe phi qua nó và suýt tông phải mẹ bạn lúc này đang băng qua phố, chạy từ nhà về phía xe của bà. Chắc hẳn mẹ tôi đã nghe thấy tiếng bánh xe tôi phanh gấp, bởi bà đã giơ ngón giữa về phía tôi mà không cần nhìn về phía tôi, trước khi nhảy lên chiếc xe của bà. Xe của mẹ tôi đậu bừa ở phía bên kia đường thay vì trên lối đi trước nhà, vì đã có vài chiếc xe đậu ở đó, và thêm vài chiếc nữa đậu ngay dưới lề đường; trong nhà tôi dường như mọi đèn đóm đều được bật sáng, như thể nó là một ngọn hải đăng ba tầng sừng sững giữa đám sương mù hòng ra hiệu cho đủ loại thủy thủ đang đi lạc lối. Tôi muốn xem trong nhà đang diễn ra cái gì, đồng thời cũng tò mò không hiểu mẹ đang phóng đi đâu mà hấp tấp thế, ngoài việc muốn tìm hiểu vì sao bà lại nói dối tôi về việc vẫn còn làm giáo viên ngữ văn, và bà đã biến đi đâu buổi đêm hôm trước. Và thế là tôi bèn bám theo khi bà vòng ra khỏi chỗ đỗ xe trên chiếc Lumina màu lục.

Tôi bám sát bà vì màn sương dày kịt, đèn pha xe tôi gần như chạm vào đuôi xe bà. Chắc hẳn đây là màn theo dõi lộ liễu nhất trong lịch sử các màn theo dõi; nếu tôi có được cấp một giấy phép theo dõi thì kiểu gì cũng sẽ bị tước mất. Mẹ tôi cũng chẳng khiến nhiệm vụ dễ dàng hơn tí nào: bà lái xe trong cơn giận dữ, và bám đuôi bà trong màn sương mù là cả một quá trình liên tục tăng tốc và ghìm phanh, tăng tốc và ghìm phanh. Cũng may là mẹ không để ý đến tôi, và cũng không đi xa lắm, chỉ tới trung tâm thị trấn Belchertown cách nhà năm dặm, và dừng xe ngay trước một trong những tòa nhà cổ, xây bằng đá nguyên khối của hội Tam điểm mà giờ đây, vì số hội viên Tam điểm ngày một giảm, đã trở thành nơi vận hành của các loại văn phòng, xưởng nghệ thuật, nhà hát công cộng, căn hộ. Mẹ tôi nhảy ra khỏi xe, rõ ràng vẫn còn đang hết sức sôi máu; bà rảo bước qua đường, đi thẳng vào cửa trước. Chân rảo bước dài và uyển chuyển, và tựa như một làn gió, bà lướt ra khỏi làn sương tiến vào tòa nhà Tam điểm.

Tôi bám theo bà, nhưng vì bước chân tôi ngắn và thô kệch hơn nên tôi chậm hơn bà vài bước. Đến khi tôi lách qua cửa, bước vào hành lang lát gốm, bà đã mất hút đi đâu. Bên trái hành lang là một cánh cửa, và bên phải có một cánh cửa khác. Nhà thơ Robert Frost (người sở hữu một căn nhà sắp hóa thành tro bụi chỉ sau một ngày nữa, bạn cứ đọc tiếp sẽ biết) từng bảo rằng, chọn lối ít người đi hơn mới là một lựa chọn đúng đắn, nhưng lời dạy này chỉ hữu ích khi ta đã biết rõ lối nào có ít người đi hơn. Tôi chọn cánh cửa bên phải chẳng vì lý do đặc biệt nào.

Thứ tôi tìm thấy sau cánh cửa không phải là mẹ tôi, mà là một sảnh đường rộng, âm vang, nơi những hội viên Tam điểm, không còn nghi ngờ gì, đã làm lễ kết nạp hội viên mới và thực thi những bùa chú ảo thuật. Sảnh đường rộng như một phòng thể chất của trường cấp ba và được lát gỗ sẫm màu từ đầu đến cuối: sàn nhà lát những tấm ván rộng bản và tường nhà cũng ốp đúng loại gỗ đó, còn trần nhà cao tít tắp được ghép bằng mộng rìa và rãnh rìa, trải rộng đến hàng mẫu Anh. Một bên là một dãy các hộp gỗ lớn có hình dạng và kích thước của buồng xưng tội, thứ để bạn chui vào bỏ phiếu hoặc xưng tội. Thứ duy nhất không làm từ gỗ là một chiếc đại phong cầm và cái bục đá hoa cương bên dưới. Dưới chân bục đàn là một nhóm người ngồi trên ghế gập, xếp thành một vòng tròn. Họ chưa nghe thấy tôi bước vào phòng, nên tôi bèn rón rén lẻn tới gần xem mẹ có ngồi trong đó không.

Tôi tới gần hơn và nhận ra bà không ở đó, và thấy nhóm người có cả đàn ông lẫn đàn bà - chừng mười lăm người tất cả - ai nấy đều ăn bận như những pháp sư và phù thủy với những chiếc mũ nhọn đầu và áo choàng đen có họa tiết trăng rằm, gậy phép, vạc nước sôi cùng đủ loại biểu tượng quái đản huyền bí. Cảnh tượng này làm tôi chợt rùng mình trong giây lát và tự hỏi liệu có phải hội Tam điểm đã tái xuất giang hồ và đang thi triển phép thuật. Nhưng sau khi định tâm nhìn lại thì tôi thấy mỗi người mang trên tay một cuốn sách. Tôi nhận ra ngay cuốn sách đó, bởi mỗi đứa nhóc nhà tôi đều có một quyển, kể cả Christian dù nó chưa biết đọc. Đó là một trong những quyển sách thiếu nhi đến từ Anh quốc và đã trở nên phổ biến đến mức nó không còn được coi là sách thiếu nhi nữa, và độc giả thì vì mê mẩn cuồng si nó mà đã cải trang thành những nhân vật trong truyện, đứng xếp hàng tới tận nửa đêm để chờ đến giờ phát hành của tập kế tiếp, và dùng chữ “áo chùng” thay vì “áo choàng”. Trên thực tế, cả Katherine lẫn Christian trong suốt một quãng thời gian dài đi đâu cũng phải lôi theo quyển sách đó như những bệnh nhân tiểu đường với dung dịch insulin; hai đứa cũng cải trang thành những nhân vật trong truyện vào lễ Halloween, và vào cả ngày hôm sau đó. Điều này thì tôi chấp nhận được, vì trẻ con vốn thế: chúng mê mẩn cuốn sách nào thì sẽ cải trang thành nhân vật trong cuốn sách đó. Nhưng người lớn thì phải khác chứ nhỉ? Tình yêu với một cuốn sách sẽ khiến bạn trở thành thế này à? Nó sẽ khiến bạn trở lại thành một đứa trẻ? Hay đó là ảnh hưởng của tình yêu nói chung, với sách hay không với sách thì cũng thế cả thôi?

Có thể vậy. Nhưng đó lại không phải là lý do mà những người đàn ông và đàn bà này - họ trạc tuổi tôi và cũng là những ông bố bà mẹ - lại ăn mặc và hành xử như thế. Họ không đến đây vì cuốn sách (tôi nghe lỏm được) mà là để hiểu rõ hơn về con cái họ, để trở thành một phần lớn hơn trong đời sống của chúng, cũng giống như khi bạn muốn nghe nhạc hard-rock của con mình hay nghiện cái chất kích thích chúng hay dùng.

“Chúng ta phải ủng hộ con cái mình” một anh pháp sư nói. Anh ta đeo một cặp kính to bè nhiều khả năng sẽ bị nhầm với kính bảo hộ và có một bộ râu muối tiêu mà anh ta vừa nói vừa gãi sốt sắng. “Nếu chúng đọc và yêu thích cuốn sách này thì chúng ta cũng cần phải đọc và yêu thích nó.”

“Nhưng nếu cuốn sách dở tệ thì sao?” một chị phù thủy đi xăng đan hiệu Teva hỏi. “Phải nói thật rằng, tôi đã đọc chương đầu và chẳng thấy cuốn hút gì cả.” Khi nói, chị phù thủy đi xăng đan hiệu Teva chẳng nhìn vào mắt ai, chỉ nhìn xuống hai bàn chân to bè ú nụ, mỡ phòi ra hai bên sườn của đôi xăng đan như phô mai bị nóng chảy.

“Xét theo một khía cạnh nào đó, thì việc cuốn sách này hay hay không không quan trọng,” anh pháp sư nghiêm khắc nói. “Hơn nữa, xét theo một khía cạnh nào đó, thì cuốn sách hẳn là phải hay. Nó là một phần của văn hóa.”

Kéo theo đó là một tràng những tiếng xì xào tán thành từ mọi người, và tôi lợi dụng chúng để che đi tiếng động khi tôi xoay người đi ngược lại trên con đường ít, hoặc là nhiều, người đi hơn (tôi cũng chẳng biết phải gọi nó thế nào, chỉ biết đây là con đường sai) và quay về hành lang để mở thử cánh cửa bên trái và nhận ra nó đã bị khóa. Tôi phải làm gì với một cánh cửa nữa bị khóa đây? Kinh nghiệm gần đây đã dạy cho tôi rằng gõ một cánh cửa khóa cũng chỉ vô ích. Nhưng tôi còn biết làm gì khác? Sao nhà thơ kia chẳng dạy tôi phải làm gì khi cánh của dẫn đến con đường ít người đi lại bị khóa mất? Cái ông nhà thơ đó trốn tiệt đi đâu rồi?

Ông ta ở tít tận New Hampshire, hay nói chính xác hơn là tòa dinh thự của ông ta ở đó, tạm thời là vậy, thế nên tôi bèn làm điều mình đã bắt đầu thành thạo: đi vòng ra ngoài và xuyên qua màn sương rồi bí mật theo dõi mẹ tôi qua dãy cửa sổ mặt tiền - những ô cửa này cũng đồ sộ như những phần còn lại của tòa nhà. Mẹ tôi đang ở kia, trên tầng hai. Ô cửa của bà là ô duy nhất được thắp đèn, và bà đang ngồi ở ngay cửa sổ, bên một chiếc bàn, hai tay chống cằm, mắt nhìn vào khoảng không vô định. Chỉ có duy nhất một hành động cô đơn hơn việc ngồi một mình trong một căn phòng mà chẳng có gì để làm, để ngắm nghía hay mân mê (ngoại trừ cái cằm của mình) và đó là khi ta phải dõi theo một người đang ở trong hoàn cảnh đó. Tôi chỉ muốn chạy ngược vào trong tòa nhà Tam điểm, giật lấy cái cuốn sách nổi tiếng nọ từ tay một anh chị phù thủy giả trang để vứt lên cho mẹ tôi qua khung cửa sổ. Nhưng muốn vậy thì bà phải mở cửa sổ cho tôi trước, giống như Juliet đã mở cửa cho Romeo, hay Rapuzel đã mở cửa cho anh chàng khẩn khoản xin cô hãy buông mái tóc xuống. Có được một cuốn sách để cầm trong tay thì chắc trông mẹ tôi không cô đơn đến vậy. Và có lẽ đây lại là một lý do nữa giải thích tại sao người ta đọc sách: không phải để cảm thấy bớt cô đơn, mà là để mọi người khi nhìn vào sẽ nghĩ rằng họ trông có vẻ bớt cô đơn nên sẽ không thương hại và để mặc cho họ được yên. Không biết những anh chị phù thủy kia có ngộ ra điều này không nhỉ: có khi con cái của họ đọc sách là để bố mẹ chúng nghĩ rằng chúng không cô đơn nên sẽ để mặc cho chúng được yên? Có lẽ tôi nên nói cho họ biết điều này trong lúc giật lấy cuốn sách từ tay họ để đưa cho mẹ.

“Sam Pulsifer,” một giọng nói cất lên sau lưng tôi. Tôi quay lại: là trinh sát Wilson.

Lần này cậu ta nhìn ra dáng một thám tử hơn trước: tuy vẫn bận quần kaki và đi giày hầm hố, nhưng cậu ta đã chia tay với cái áo khoác có mũ trùm và thay bằng một chiếc sơ mi màu lam cài khuy, ở ngoài là một chiếc áo vest cũng màu lam, chắc là mượn của bố hay một đồng nghiệp lớn tuổi. Lẽ ra chiếc áo khoác đã khá vừa vặn, nhưng cậu ta lại gắng cài hết khuy và gây ra một hình phạt không cần thiết đối với cái bụng, và chiếc áo và đám khuy. Thêm nữa, chắc kiểu gì cũng đã có người bảo cậu ta rằng làm thám tử thì phải nốc cà phê cho rõ lắm, nên trên tay cậu ta đang khư khư một cái cốc xốp to tướng đựng cà phê, miệng thổi phù phù làn khói bốc lên từ cái lỗ trên nắp cốc.

“Anh ở trong đấy làm gì mà lâu thế?” cậu ta hỏi. “Thăm mẹ anh à?”

“Nghe lỏm đám pháp sư ấy mà,” tôi đáp, “và phù thủy nữa.”

“Hả?”

“Tôi nghĩ mình đã chọn lối ít người đi hơn,” tôi bảo cậu ta.

“Nhân chuyện đường lối,” cậu ta nói, cố lái cuộc trò chuyện về chủ đề cậu ta có thể hiểu và kiểm soát được, “tôi bám theo anh trong suốt quãng đường đến đây. Anh là một tay lái dở tệ.”

“Tôi bám theo mẹ tôi ấy mà.”

“Anh có mà bám theo được cục phân ấy.”

“Tôi biết chứ.”

“Lẽ ra tôi đã viết phiếu phạt anh rồi.”

“Cảm ơn cậu,” tôi đáp, bởi nếu bị cậu ta phạt thì tôi sẽ phải trình bằng lái xe ra, mà tôi lại vừa nhận ra rằng mình quên xin lại cái bằng từ Lees Ardor. Tôi có thể mường tượng ra cảnh cô ta đứng trong lớp học, tay nhơn nhơn cầm cái bằng mà nhất quyết không chịu trả lại tôi, và đây lại là một điều nữa tôi hối hận, giống như khi không lấy lại được lá thư từ cụ Frazier. Nhưng nói đi thì phải nói lại, tôi khá chắc chắn rằng kiểu gì mình cũng sẽ mắc phải nhiều sai lầm nữa, cho nên tôi chẳng ngẫm nghĩ lâu về sai lầm vừa mắc phải. Đây là một điều nữa tôi sẽ cho vào cuốn cẩm nang đốt nhà: nếu bạn có trót mắc phải sai lầm, thì chẳng việc gì phải ngẫm nghĩ lâu về nó, vì kiểu gì bạn cũng sẽ mắc phải nhiều sai lầm nữa.

“Mà nếu cậu ghi giấy phạt tôi,” tôi nói, “thì tôi sẽ phải yêu cầu cậu trình phù hiệu.” Tôi nhớ lại một vài chi tiết về cậu trinh sát Wilson và một trong số đó là việc cậu ta không nói cho bố mẹ tôi biết cậu ta làm ở phòng cảnh sát nào, nên biết đâu cậu ta giả mạo thì sao. “Mà cậu có phù hiệu đấy chứ?’

“Đây anh xem,” cậu ta đưa tấm phù hiệu nhét trong một chiếc ví mỏng lét cho tôi. Tấm phù hiệu làm từ vàng, có một biểu huy nhô lên, trên mặt biểu huy là một biểu ngữ gì đó mà trong làn sương và ánh sáng mù mờ này tôi không đọc được rõ. Tuy vậy tôi vẫn làm bộ săm soi nó kỹ lưỡng như thể tôi biết phân biệt phù hiệu thật với giả. Nửa còn lại của cái ví nhét thẻ căn cước có ảnh và tên cậu ta, Robert Wilson, cùng chức danh: trinh sát, Đội Hỏa hoạn, Ban Phòng cháy Chữa cháy bang Massachusetts. Tấm chứng minh thư nhìn thật ra phết: tôi đưa nó lên soi dưới ánh đèn đường và thấy những hoa văn và ảnh nổi trông khá chuẩn.

“Cậu là lính cứu hỏa à,” tôi nói.

“Tôi là cảnh sát,” cậu ta gằn giọng hơi quá đà, ra hiệu cho tôi biết đích xác cái sợi dây thần kinh nào đang căng ra và chớ nên đụng vào.

“Được rồi,” tôi trả lại cậu ta tấm phù hiệu. Cậu ta cầm lấy và đút nó vào túi áo khoác, khiến cho khuy áo bật tung ra, để lộ ra cái bao giắt súng và một phần chuôi súng. Cho nên kể cả nếu cậu ta có không phải là cảnh sát đi nữa , thì vẫn là một anh lính cứu hỏa có súng, cũng chẳng khác nhau là mấy, tôi đoán vậy.

“Anh có biết đêm qua có kẻ tìm cách đốt Dinh thự Mark Twain không?” cậu ta hỏi.

“Đó không phải tôi,” tôi đáp.

“Tôi cũng nghĩ là không phải,” cậu ta nói, mặc dù miệng thì cười tủm tỉm đầy ẩn ý như muốn nói rằng chẳng tôi thì còn ai vào đây, nên tôi bèn nói thêm vào, “kẻ đốt Dinh thự Edward Bellamy cũng không phải tôi đâu nhé,” để bổ sung, một sự bổ sung không cần thiết.

“Tôi cũng nghĩ là không phải mà,” cậu ta nhắc lại, lần này còn giả tạo hơn. Đoạn cậu ta đút tay trái vào túi áo khoác và gõ tay lên đùi qua lớp vải lót theo một nhịp khá là rộn ràng.

“Chắc chắn rồi,” tôi nói. “Vì vậy nên cậu mới bám theo tôi đến đây.”

“Biết đâu tôi không chỉ bám theo anh thì sao,” cậu ta đáp. “Biết đâu tôi đang bám theo cả mẹ anh nữa.”

“Cậu bám theo mẹ tôi làm gì?”

“Có thể tôi có lý do riêng,” cậu ta nói rồi chờ đợi tôi đưa ra cái câu hỏi hiển nhiên.

“Lý do gì?” tôi hỏi. “Tại sao cậu phải bám theo mẹ tôi?”

“Cái đêm có kẻ đốt Dinh thự Edward Bellamy,” cậu ta hỏi, “anh đã ở nhà bố mẹ anh đúng không?”

“Đúng rồi.”

“Còn hai người bọn họ thì sao?” cậu ta hất ngón tay cái về hướng ô cửa sổ sáng nơi mẹ tôi đang ngồi. “Mẹ anh tối đó có nhà không?”

“Tất nhiên rồi,” tôi đáp. Nhưng có thật thế không? Mẹ tôi hôm đó có thật là đã ở nhà không? “Không ở nhà thì bà ở đâu?” Tôi chỉ muốn tự hỏi một mình mình thôi nhưng lại trót bật lên thành tiếng, thành ra câu hỏi chẳng còn là của mình tôi nữa.

“Có thể bà ấy đã ở đây,” trinh sát Wilson nói. “Cũng có thể bà ấy đã ở chỗ khác. Gì thì gì, tôi sẽ điều tra cho ra.” Giọng cậu ta nghe thật tự tin, khiến tôi hơi run. Đối với những người thiếu tự tin thì không có gì đáng sợ hơn việc phải đối mặt với những kẻ tràn đầy tự tin. Và thế là ngay lúc đó tôi đã thốt ra một câu mà không lâu sau đấy tôi đã nhận ra là mình không nên thốt ra chút nào và sẽ vô cùng hối tiếc.

“Tôi biết ai là kẻ đã tìm cách đốt Dinh thự Mark Twain,” tôi nói.

“Anh biết à?” trinh sát Wilson hỏi. Sự tự tin của cậu ta mặc dù không biến mất hẳn, nhưng cũng đã bớt đi phần nào bởi câu nói của tôi.

“Ừ,” tôi đáp. “Tên gã là Thomas Coleman. Có khi gã cũng là thủ phạm đốt Dinh thự Edward Bellamy luôn. Tôi không biết gã sống ở đâu, nhưng có khả năng anh sẽ tìm ra gã tại căn nhà của tôi ở Camelot.”

“Căn nhà của anh ở Camelot à,” cậu ta lặp lại.

“Số một trăm mười ba đường Hyannisport,” tôi đáp.

“Sao gã lại ở đó chứ?”

“Gã đang ngủ với vợ tôi,” tôi nói, lần đầu tiên tự thú nhận điều này với chính mình, và với một người khác. “Hoặc đang nhắm tới điều đó.”

Trinh sát Wilson đã phản ứng với thông tin này như thế nào? Thật khá bất ngờ. Cậu ta chẳng hỏi tôi thêm câu nào, chẳng vặn vẹo xem cái gã Thomas Coleman này là ai, hay tại sao gã lại muốn đốt những ngôi nhà đó, hay tại sao tôi lại biết những điều đó. Trinh sát Wilson chẳng hỏi tôi câu nào, chỉ quay mặt bước đi đến chiếc xe rồi mở cửa chui vào.

“Hượm đã,” tôi bước tới cửa xe. Khuôn mặt cậu trinh sát tràn ngập sự bối rối, thay thế cho sự tự tin của vài giây lát trước; trông cậu ta cũng trẻ hơn, vậy tức là sự tự tin làm ta già đi, trong khi sự bối rối lại khiến cho ta trẻ, và còn hiệu quả hơn cả những tương lai xán lạn và các loại kem dưỡng da Thụy Điển, dù người ta vẫn quảng cáo là hai thứ đó công hiệu với da dẻ lắm. “Cậu đi đâu đấy?”

“Tôi đi đến nhà anh,” cậu ta đáp, “để nói chuyện với vợ anh và gã Thomas Coleman này.”

“Chỉ vì câu nói vừa rồi của tôi ư?” tôi hỏi. Hóa ra công việc chỉ điểm dễ vậy sao? Ai mà biết được rằng ta chỉ việc nói lên mối nghi ngờ của mình và đổ tội sang cho người khác là sẽ đạt được kết quả mau lẹ? “Chỉ thế là xong à?”

“Ừ, Sam ạ,” cậu ta đáp. “Chỉ cần thế thôi. Nhưng anh mà nói dối thì cứ liệu đấy. Anh mà xỏ mũi tôi là sẽ có chuyện đấy.”

“Không hề,” tôi trấn an cậu ta, mặc dù tôi mới là người cần được trấn an. Thomas Coleman là nghi phạm số một của tôi, thực ra là nghi phạm duy nhất. Từ đáy lòng mình tôi biết rõ gã chính là kẻ nhóm lên những mồi lửa đó; tôi biết rõ gã là kẻ có tội. Và rồi ngay sau khi tôi nói điều này ra với trinh sát Wilson, thì trong đầu tôi lại lởn vởn nghi ngại. Khi tôi vừa nói dứt lời rằng Thomas Coleman có tội, thì dường như gã lại có vẻ như vô tội. Tôi tự hỏi không biết nếu giờ mình nói gã vô tội thì có khiến gã có vẻ như có tội lại không. Nhưng đã quá muộn để nói điều đó, nên tôi bèn hỏi, “Nhưng cậu không định hỏi mẹ tôi xem bà đã ở đâu vào đêm đó trước khi đi hay sao? Cậu không định hỏi xem bà đã ở đâu vào đêm Dinh thự Bellamy bị đốt?” tôi hỏi không phải vì muốn cậu ta hỏi mẹ tôi, mà vì trinh sát Wilson - với tấm phù hiệu, thẻ căn cước, khẩu súng và ly cà phê - ngày càng ra dáng một trinh sát thực thụ, và tôi muốn biết xem một trinh sát thực thụ sẽ hỏi ai, hỏi cái gì, và hỏi vào lúc nào.

“Không phải lúc này,” cậu ta đáp. “Hơn nữa, tôi đã biết phải tìm bà ấy ở đâu.” Đoạn cậu ta kéo cửa kính xe lên và phóng thẳng vào màn đêm đầy sương, bỏ lại đằng sau tiếng bánh xe rít trên lớp nhựa đường, mùi khói và một bài học cho tôi: là một trinh sát thực thụ đồng nghĩa với việc biết tìm người khác ở đâu. Giờ thì tôi đã biết mình phải tìm mẹ ở đâu. Nhưng sao bà lại ở đó? Đây là căn hộ của bà hay sao? Bà đang ở cùng với một ai khác hay sao? Có phải đây là mái ấm thực sự của bà? Có phải bà đã ở đây thay vì ở nhà với bố con tôi vào cái đêm Dinh thự Edward Bellamy bốc hỏa, và cả đêm qua nữa? Bà chỉ tới đây thôi hay còn tới nơi nào khác nữa? Tôi vỗ nhẹ túi áo để cảm nhận sự tồn tại của hai bức thư: bức thư của giáo sư Mincher nhờ tôi đốt dinh thự Mark Twain, và bức thư nặc danh đòi Mincher ba nghìn đô tiền thù lao. Bức thư không có dấu bưu điện, nghĩa là có người đã lái xe tới đặt nó vào hòm thư, một người của vùng này, chắc hẳn vậy. Nhưng sao lại là một lá thư trong khi chỉ cần gọi một cú điện cho Mincher và giả giọng tôi? Câu trả lời duy nhất là kẻ nặc danh nọ không thể giả giọng tôi qua điện thoại. Bất kỳ một người đàn ông nào cũng có thể giả vờ là tôi, nhưng một người phụ nữ thì không thể. Và người phụ nữ nào sẽ muốn đóng giả tôi? Thật lòng mà nói tôi chỉ biết có hai người phụ nữ trong cuộc đời này: một người ở Camelot, người kia thì đang ở ngay đằng trước tôi đây, càng ngày càng trở nên xa lạ với hình bóng người mẹ tôi từng biết.

“Ôi, mẹ,” tôi thở ra. Mẹ tôi vẫn ngồi bên cửa sổ, không đọc sách cũng chẳng đưa mắt nhìn tôi đứng dưới đường: tôi chỉ thấy bà dán mắt vào khoảng không vô định.

Vào đúng lúc này, hội phù thủy và pháp sư lục tục kéo nhau ra khỏi tòa nhà, ai nấy đều giơ cuốn sách nọ ra đằng trước như thể nó là cây gậy thần dẫn dắt họ đến với đời sống nội tâm của con cái mình. Trông họ thật sung sướng và hoan hỉ như khi người ta nghĩ rằng mình vừa tìm được câu trả lời cho một câu hỏi đặc biệt hóc búa. Mỗi người khi đi ngang qua đều cảm thấy cần phải vồn vã nói với tôi, “Xin chào!” và “Chúc buổi tối vui vẻ!” trước khi tuôn ra một tràng nhận xét về đám sương mù đêm nay, rằng đám sương rất là đậm chất Anh, vân vân và vân vân, rồi kéo theo đó là một màn thảo luận dài, chân thành về sự nhiệm mầu của sương mù, và rằng nhất định khi về đến nhà họ sẽ đánh thức lũ trẻ dậy, chỉ cho chúng xem màn sương, rồi cả nhà sẽ cùng nhau tìm một đoạn văn trong cuốn sách có tả về sương mù để so sánh xem sương mù trong văn chương và sương mù trong khí tượng học khác nhau ở chỗ nào, và rồi đột nhiên tôi thấy, ở một bên khóe mắt, một luồng sáng vụt tắt. Tôi rời khỏi đám phù thủy và pháp sư và bước về phía khung của sổ nơi mẹ tôi ngồi; giờ đây nó đã tối đen và tôi không thấy mẹ đâu nữa. Tôi đứng săm soi khung cửa sổ phải đến năm, mười, mười lăm phút. Đám phù thủy và pháp sư lên xe lái vào màn đêm, còn tôi vẫn đứng đó đợi mẹ bật đèn lên, đợi bà bước ra khỏi tòa nhà, đợi chờ một cái gì đó. Nhưng đây là một lời khuyên nữa tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang của hỏa tặc (mà đến lúc này chắc bạn đọc đã hiểu rằng nó cũng là cuốn cẩm nang của một thám tử, cẩm nang của một quý tử, một cuốn cẩm nang có độ bao quát rộng hẹp tùy ý bạn và tùy ý tôi): chờ đợi một khung cửa sáng đèn trở lại không thể là một hành động kéo dài đến vô tận. Và khi ta bắt đầu tự hỏi không biết nó có bao giờ sáng lại nữa hay không, khi ta bắt đầu tự hỏi cái người và vật ta nghĩ ta đã nhìn thấy khi đèn còn sáng liệu có thật hay chỉ là ảo giác, thì tức là ta đã chờ quá lâu rồi, và điều tốt nhất ta có thể làm là đi về nhà. Nên tôi bèn đi về nhà.

15

Đến đây thì tôi phải nói ra rằng ngay từ đầu tôi đã biết tỏng rằng bố tôi chẳng có đột quỵ đột quẽo gì cả, mà ông chỉ đơn thuần là một gã nát rượu. Tôi biết ngay từ đầu chứ; làm sao tôi lại không biết? Tất nhiên là tôi biết tỏng. Tôi chỉ giả vờ tin rằng ông bị đột quỵ. Bởi tất cả chúng ta đều hiểu rằng làm một thằng con trai tức là phải tự dối mình về hình ảnh của bố mình. Nhưng một khi ta tự vạch ra sự thật cho bản thân mình biết, thì có phải ta đã không còn là con, và bố cũng không còn là bố của ta nữa? Thế thì ta sẽ là gì? Bố ta sẽ là gì?

Sự thật là bố tôi là một gã nát rượu, và đã có một bữa đàn đúm tưng bừng diễn ra ở nhà bố mẹ tôi. Khi tôi quay về nhà lần thứ hai trong buổi tối đó, bữa tiệc vừa tàn cuộc trước đó không lâu. Căn nhà đã trở nên tanh bành hơn cả trước đây. Gạt tàn thuốc lá ở khắp nơi, cái nào cái nấy đầy có ngọn, tràn cả ra ngoài, và thế là thay vì đổ chúng đi thì đám bợm thuốc lại tận dụng mọi bề mặt trong phòng - dù phẳng hay lõm, dễ cháy hay khó cháy - để gạt tàn thuốc, khiến phòng khách nhìn như vừa trải qua một đợt núi lửa phun trào. Trên bàn nước là một hàng những chiếc ly thủy tinh, bên trong mỗi ly vẫn còn sót lại một thứ nước đục đục rất hắc ám, một thứ nước mà ta hoặc không đụng tới một giọt, hoặc phải nốc một lần hết luôn. Trên tràng kỷ, có người đã vứt lại một chiếc mũ visor mà trong những bộ phim cổ lỗ sĩ ta thường thấy một tay tráo bài tây hoặc một anh chàng phóng viên mới chập chững vào nghề thường đội. Chỏng chơ trên sàn, giữa bàn nước và tràng kỷ là một chiếc phễu rót xăng trong mờ. Tôi nhặt nó lên và thấy một ống dài màu trắng dính lủng lẳng ở đuôi phễu một cách đầy trêu ngươi, nên bèn quẳng nó lại chỗ cũ. Chiếc xe đạp cố định đã ngã sõng soài ở góc phòng, một bên bàn đạp chĩa thẳng lên trần và vẫn còn quay mòng mòng. Ti vi đang bật, nhưng âm thanh thì tịt ngóm; trên màn hình là một chương trình nói về phẫu thuật tim và chỉ chiếu rặt những cảnh lồng ngực bị mổ phanh ra rồi được khâu lại. Nhạc bật bùm bùm, to tới mức tôi chẳng biết tiếng nhạc phát ra từ đâu, nhất là khi bố mẹ tôi, theo như tôi nhớ, trước giờ có sắm bộ loa thùng nào đâu. Tôi đi theo tiếng nhạc từ phòng khách qua phòng ngủ của bố. Chiếc giường là một bãi chiến trường, cũng như tất thảy những phần còn lại của ngôi nhà: ga giường được phủ lên chiếc ghế, chiếc bàn con, thành giường, nói chung là giăng khắp mọi nơi trừ cái nệm, nơi nó vốn thuộc về. Giữa sàn là một cái máy cát sét loa thùng, rung bần bật theo tiếng nhạc tự nó phát ra. Chìm nghỉm trong tiếng ghita và bass chát chúa là giọng người ca sĩ, “Ở đây có ai mang theo súng đại bác không?” Tôi tắt cát xét đi, nghe thấy có tiếng người bình thường léo nhéo trong bếp và bước về hướng đó. Bố tôi đang ngồi bên bàn bếp, đối diện ông là một ông già tôi chưa gặp bao giờ. Nằm trên cái bàn giữa hai người là chiếc hộp giày, còn những lá thư thì tung tóe khắp nơi. Lúc đó tôi chợt thấy nhớ mẹ da diết, bởi ta vẫn thường nhớ tới một bậc sinh thành khi bậc sinh thành còn lại không làm tròn bổn phận của mình.

“Con biết mẹ ở đâu rồi,” tôi nói với bố nhưng ông chẳng nghe thấy, hoặc cố tình bỏ ngoài tai. Còn ông lạ mặt thì nghe thấy tôi, và ngước lên nhệch cười với tôi theo kiểu lơ đãng, không vướng bận của một kẻ ngật ngưỡng say. Ông ta trạc tuổi bố tôi, có khi nhỉnh hơn vài tuổi, bận một áo khoác nhung kẻ đã mòn tả tơi, trên mặt chình ình một chiếc mũi to và đỏ như của Rudolph* nếu chú ta là một chú chó võ sĩ - một cái mũi xấu tệ. Trên bàn còn có hai lon Knickerbocker loại một lít hai, và một đống vỏ lon đang nằm lăn lóc khắp quanh bếp.

•

Chú tuần lộc mũi đỏ Rudolph là một nhân vật hư cấu được biết đến như một người bạn nhỏ của ổng già Noel.

“Còn đây,” bố tôi lè nhè, “đây là một trong những lá tôi khoái nhất. Người gửi là một gã ở Leominster muốn nhờ thằng con tôi đốt Dinh thự Ralph Waldo Emerson vì gã được bố mẹ đặt tên Waldo theo tên ông này, và ai cũng trêu chọc gã vì cái tên ngu ngốc đó.” Lá thư này tôi vẫn nhớ rõ: kẻ gửi thư còn muốn tôi đốt cả căn nhà của bố mẹ gã vì đã chọn cái tên đó cho gã, duy có điều họ đã thăng thiên mất rồi nên giờ gã đang sống trong chính ngôi nhà đó, tiền trả góp thì đã được thanh toán sạch sẽ, nên nếu tôi mà đốt nó đi thì gã lại phải bỏ tiền thuê nhà ở chỗ khác. Bố tôi đưa lá thư cho ông bạn xem, ông ta trơ mắt ngắm nó như đang ngắm bức hình một người ông ta chẳng quen biết, rồi đặt nó lại trên bàn. “Và còn lá này nữa,” bố tiếp tục lè nhè, “là của một bà muốn con tôi đốt nhà Herman Melville ở Pittsfield…”

Và cứ thế. Vấn đề ở đây không phải bố tôi nói cái gì, mà là cách ông nói. Ông hơi bị nhịu một tí nhưng ngoài ra thì chẳng có gì bất thường. Tôi nghe, tôi thấy và giờ thì tôi đã hiểu thấu đáo. Tôi đang được chứng kiến bố tôi, không phải đang ở một mình hay ở bên mẹ tôi, mà là đang như cá gặp nước, và đây lại là một điều nữa tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà: chứng kiến bố mình đang như cá gặp nước là một việc rất buồn. Tôi từng thấy buồn khi tôi nghĩ bố bị đột quỵ và bán thân bất toại, nhưng ít nhất như thế thì ông vẫn được coi là một anh hùng. Còn đây lại là một nỗi buồn rất khác, một nỗi buồn da diết hơn, nỗi buồn ta cảm thấy khi phát hiện ra người mình yêu thương hóa ra lại rất khác với những gì ta nghĩ. Liệu ngày mai tôi có thức dậy và bị bố làm cho buồn thỉu buồn thiu theo một cách hoàn toàn khác? Trên thế giới này có bao nhiêu kiểu buồn tất cả nhỉ?

“Nhưng quái lạ nhỉ,” bố tiếp tục, dù ông già đối diện đã chẳng còn tai đâu mà nghe: bàn tay ông ta tuy vẫn nắm chặt lấy lon bia nhưng hai mắt đã nhắm nghiền còn cổ ông ta thì đang cố lắc lư để cái đầu khỏi đổ gục xuống bàn. “Hình như có mấy lá thư biến đi đâu mất rồi.” Đoạn ông bèn gom hết đống thư lại, xếp thành một chồng rồi bắt đầu kiểm từng lá một, đôi môi ông lẩm nhẩm, ông đếm hết chồng thư rồi đếm lại một lần nữa. Đầu ông bạn ông đổ đánh bộp một cái xuống bàn, nhưng bố chẳng thèm để ý. Có lẽ vì không muốn bị lờ tiếp, ông già nọ bèn đứng dậy, trán đã u vều một cục, lết ra khỏi phòng rồi ra khỏi nhà: tôi có thể nghe thấy tiếng cửa trước mở ra rồi đóng sập lại. Bố tôi vẫn coi như không hay biết gì mà chỉ thốt lên, “Không thể hiểu nổi nữa.”

“Lá nào bị mất thế ạ?” tôi hỏi nhẹ nhàng, bởi tôi đinh ninh tới giờ ông vẫn chưa biết tôi đang đứng đó, và tôi không muốn làm ông giật nảy mình. Có điều ông chẳng mảy may ngạc nhiên khi nghe tiếng tôi. Có khi ông đã biết tôi đứng đó nãy giờ, hoặc có khi ông chẳng quan tâm.

“Tất nhiên là lá Edward Bellamy,” ông đáp. “Nhưng còn sáu lá khác cũng biến đi đâu.”

“Những lá nào nữa?” tôi hỏi. Tôi biết mười mươi rằng lá Mark Twain không nằm đó vì nó đang yên vị trong túi áo tôi. Đương nhiên, bố tôi nhắc ngay đến nó, và nói thêm, “Nhưng vẫn còn năm lá nữa cơ. Ta không thể nhớ là những lá nào.”

“Thế sao bố biết tổng cộng ngần đấy bị mất?”

Ông liếc tôi với vẻ thương hại. “Con có tất cả là một trăm ba mươi bảy lá. Ở đây chỉ còn một trăm ba mươi.” Rồi ông tự đấm vào đầu mình như muốn làm bật ra những cái tên ông đã trót quên.

“Bố có biết đêm qua có người cố đốt Dinh thự Mark Twain không?”

“Biết chứ,” đến giờ ông mới ngoảnh mặt nhìn sang tôi, một gương mặt đã không còn gì khác ngoại trừ lo lắng và bế tắc “Vì thế nên bố mới nhớ ra lá thư Mark Twain bởi vì bố biết có người đốt nó mà. Mẹ con nói bố biết. Bà ấy còn bảo kẻ nào làm việc đó quả thực rất vụng về.”

“Thế sao mẹ biết?” tôi hỏi bố.

“Chắc bà ấy đọc báo,” ông nói. “Thế sao con biết?”

“Con cũng đọc báo thấy,” tôi đáp, đó là sự thật mà, hay chí ít cũng là một phần sự thật. Rồi tôi tiếp: “Ban nãy con thấy mẹ rời khỏi nhà bố ạ.”

“Ừ, bà ấy đã ở đây,” ông vừa đáp vừa đếm lại thư. “Rồi bà ấy đi.”

“Trông mẹ không vui,” tôi nói.

“Ừ thì hơi có chuyện lộn xộn một chút,” ông đáp. “Cứ mỗi thứ Ba là bố mở tiệc nhậu. Bà ấy chịu cho mở với điều kiện phải cho bà ấy biết thời gian cụ thể để bà ấy tránh đi. Thế nên bố mới xếp lịch nhậu vào thứ Ba hằng tuần.”

“Hôm nay mới thứ Hai.”

“Thì đó chính là điểm lộn xộn,” ông thú nhận. “Bố cứ nghĩ là thứ Ba chứ lị. Nên bố đã gọi cho các cạ rượu và bảo, ‘Mấy lão đâu hết rồi? Lại đây ngay.’ ”

“Bố kể con nghe về các bữa nhậu này đi,” tôi nói, dù trong đầu tôi đã mường tượng được ra hết rồi. Chắc là lại toàn những gã đàn ông như kiểu ông già mũi đỏ ban nãy cộc đầu xuống bàn, những gã đàn ông cả đời chỉ loanh quanh trong đúng một hệ sinh thái duy nhất là làng đại học: những gã sinh viên cao học sắp thi trượt hoặc đã thi trượt, những vị giáo sư nghiện rượu hoặc những biên tập viên như bố tôi, người nào người nấy đều bận áo khoác nhung kẻ rách bươm, mỗi cái rách bươm một kiểu. Những người này ngày xưa ai cũng đều có một chuyên ngành của riêng mình - văn chương thời Victoria, thực vật nhiệt đới, tầm quan trọng về văn hóa của máy đánh chữ - nhưng đến một ngày họ chợt phát hiện ra rằng mình không thích cái chuyên ngành đó nữa, ít ra là không thích bằng việc bù khú. Và thứ duy nhất họ ưa thích ngang với việc bù khú là những gì lập dị, mà cũng phải thôi, vì bản thân họ đều là những kẻ lập dị và nát rượu. Bố tôi thì có nào là bia, nào là một thằng con trai đốt nhà giết người, nào là một chồng thư quái gở… ông hẳn là quá đạt tiêu chuẩn. Tôi có thể hình dung ra cảnh cứ đến thứ Ba là bọn họ xuất hiện ở bậc cửa nhà bố mẹ tôi, nốc cồn bí tỉ và nghe bố đọc hết lá thư này đến lá thư khác, cho tới khi nhà đã cạn bia rượu, và bố tôi đã làm cạn sự tò mò của họ, thì họ sẽ lục tục rút lui, cho đến khi chỉ còn nhõn một ông mũi đỏ, kẻ say bét nhè nhất trong bọn, kẻ không còn người nào để gặp, không còn nơi nào để đi và không còn việc gì để làm ngoài việc ngồi bên bàn bếp nhà tôi, nốc cạn lon Knickerbocker cuối cùng và nghe bố ư ử hết lá thư này đến lá thư nọ theo đúng cái cách mà ông đã làm với bao nhiêu gã nát rượu trước đó. Tôi hình dung được hết mà chẳng cần bố phải kể lại, dù ông vẫn cứ kể rành rọt mọi chuyện.

“Nghĩa là mẹ không thích những cuộc nhậu nhẹt kiểu này,” tôi nói. Tôi có thể hiểu được tại sao, nhưng vẫn có một điều gì đó không hợp lý lắm, vì gì thì gì, mẹ tôi đâu có vẻ gì là hắt hủi những tay say xỉn đâu, vì chính bà cũng là một đệ tử của thần Lưu Linh, ngoài ra còn là vợ của một ông lão bí tỉ và là mẹ của một thằng con cũng đang trên đà nát rượu. Thế thì có thêm vài tá bợm nhậu bận áo khoác nhung kẻ thì có làm sao đâu? “Tại sao mẹ lại không thích vậy?” tôi hỏi bố.

“Bố chẳng biết,” ông đáp, và đây là một lời khuyên nữa tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà: phải hết sức cảnh giác với người đàn ông trả lời “Bố chẳng biết” khi được hỏi tại sao vợ ông không thích một điều gì đó ông đã làm - mà như thế cũng có nghĩa là phải cảnh giác với tất cả đàn ông nói chung. “Chắc bà ấy không thích khách khứa làm nhà bừa bộn,” ông đáp.

“Nhân nói đến nhà cửa…” tôi nói, “mẹ đã ra ở riêng từ bao giờ thế hả bố?”

“Ra ở riêng?” bố nhắc lại câu hỏi. “Con nói gì lạ đời vậy. Quần áo của bà ấy ở đây cả. Và gần như đêm nào bà ấy cũng về đây uống.”

“Bố ạ,” tôi nói, “đêm nay con đã trông thấy căn hộ của mẹ rồi. Con trông thấy mẹ trong căn hộ của bà ở đền thờ hội Tam điểm ở Belchertown. Con đã biết hết rồi.”

“À,” ông nói, gương mặt chùng xuống, giờ thì nó bắt đầu ra dáng gương mặt của một người cha bị đột quỵ, tức là khớp với những gì tôi vẫn tin và mong muốn, và có khi ngay cả ông cũng muốn thành ra như vậy. “Bố rất tiếc vì con đã biết về việc không hay này.”

“Bố mẹ đã ly dị rồi hay sao?”

“Phức tạp lắm,” ông đáp.

“Cái gì phức tạp?”

“Hôn nhân.”

“Bố có còn yêu mẹ không?”

“Yêu nhiều chứ,” ông đáp một cách máy móc. Thế nghĩa là ông còn yêu hay đã hết yêu mẹ tôi? Nếu ở trong tình huống ngược lại, nếu giờ ông hỏi tôi câu tương tự về Anne Marie thì tôi cũng sẽ trả lời tương tự ông và cũng một cách máy móc như thế. “Ta chỉ ước mẹ con không ở trong căn hộ kia,” ông nói. “Ta chỉ ước bà ấy ở đây với chúng ta.”

“Thế tại sao mẹ lại không ở đây nữa?”

“Chuyện phức tạp lắm,” ông lặp lại. Tôi hiểu rằng “phức tạp” là từ ông chuyên dùng để nói về những thứ ông không hiểu, cũng giống như tôi hay dùng từ “lỡ tay”. Bố cụp mắt xuống, quay trở lại săm soi chồng thư. Ông nhặt một lá lên và tôi có thể thấy tay ông đang run. Cứ mỗi giây trôi qua dường như ông lại trở nên yếu ớt và lơ đãng hơn một chút, khiến tôi tự bảo mình phải nhanh nhanh hỏi nốt những câu cần hỏi, trước khi ông quay trở lại làm một ông bố đột quỵ.

“Có bao nhiêu người đã xem chồng thư này rồi hở bố?”

“Nhiều lắm không đếm xuể,” ông đáp, và điều này có vẻ như khiến ông thấy tự đắc. Ông trở nên linh hoạt hơn một chút và đi vòng quanh bếp, lắc lắc mấy lon bia xem có còn thừa chút nào không, và tợp nốt những lon còn tí chút.

“Có ai biết chỗ bố cất thư không?”

“Đương nhiên là có,” ông ngồi xuống ghế và lại lật từng lá thư một. “Nhiều người lắm.”

“Trong số đó có ai đáng nghi không?” tôi hỏi. Đây là một câu hỏi dớ dẩn, và bố ném cho tôi một cái nhìn như muốn nói, Tất cả đều đáng nghi tuốt, thế nên tôi động não để hỏi cụ thể hơn. Nói chính xác ra thì một kẻ đáng nghi sẽ trông như thế nào nhỉ? Tôi tự hỏi, và ngay lập tức Thomas Coleman xuất hiện trong đầu tôi, nhất là khi cậu ta có vẻ biết bố tôi, biết phòng ngủ ông ở đâu, và mới hôm qua còn ghé qua căn nhà này. Thêm nữa, tôi đã trót chỉ điểm với trinh sát Wilson rằng cậu ta là thủ phạm, nên đâm lao phải theo lao. Mà tôi cũng chẳng còn ai để chỉ điểm ngoài mẹ tôi ra, và tôi không hề muốn đưa tên bà ra trừ phi bắt buộc.

“Bố có biết ai tên Thomas Coleman không?” tôi hỏi.

“Ta biết cả đống người,” ông đáp.

“Gã có tóc vàng, dáng người gầy, mắt xanh lơ.” Tôi ngẫm nghĩ thêm chút ít, ước gì có thể miêu tả rõ rệt hơn cái kẻ đang hủy hoại đời chúng tôi. “Gầy đét,” tôi lặp lại. “Trong những người đã xem thư có ai trông như thế không?”

“Có cả đống gã gầy đét đã xem thư,” ông đáp, như trò chuyện với chồng thư hơn là với tôi.

“Bố, chú ý cái nào!” Tôi lên giọng, theo cái cách các bậc phụ huynh thường nói với con cái, theo cái cách những đứa con rồi sẽ nói với bố mẹ để trả thù cho việc bị quát khi còn bé. Sự trả thù cũng là một trong nhiều bộ mặt của nỗi buồn đau. Bố tôi nghếch đầu lên và giữ nguyên tư thế ấy, hoàn toàn chú ý đến tôi. “Bố mẹ Thomas Coleman chết trong đám cháy Dinh thự Emily Dickinson,” tôi bảo ông.

“Thế à”

“Vâng,” tôi nói. “Con đã giết chết họ.” Thật tuyệt khi thừa nhận điều này, sau từng ấy năm trời, mặc dù chẳng chóng thì chầy mọi cảm giác tốt đẹp cũng sẽ bị tiêu tan dưới tay ta, và lần này tôi quyết định làm tiêu tan nó bằng cách chêm vào, “vì nhỡ tay.”

“Vì nhỡ tay,” bố lặp lại.

“Bố có biết Thomas Coleman không?” tôi hỏi. “Gã đã xem chồng thư chưa? Con chắc chắn là một trong những kẻ từng xem qua chồng thư chính là thủ phạm của cả vụ Bellamy lẫn vụ Twain. Có khi kẻ này cũng đang giữ năm lá thư còn lại. Nào, bố cố nhớ kỹ lại xem. Bố có biết ai tên Thomas Coleman không? Rất hệ trọng đấy.”

Tôi có thể thấy những đường nhăn trên trán ông lún sâu xuống và nhân lên gấp bội; ông đang vắt óc suy nghĩ. Cuối cùng ông nói, “Ta chả biết ai cả. Sam, xin lỗi con, nhưng ta quả thật không biết.”

“OK,” tôi tin lời ông, và sẽ bổ sung thêm một dòng nữa trong cuốn cẩm nang đốt nhà của tôi: đừng tin một người đàn ông nói “Ta chả biết”, nhưng cũng chớ có vội đinh ninh rằng sự thiếu hiểu biết là một bản chất của họ. “Bố này,” tôi hỏi, “bố nghĩ xem, liệu có khi nào mẹ là thủ phạm các vụ cháy đó không?”

“Không,” ông đáp. “Sao con lại hỏi vậy chứ?”

“Vì con chắc đó là một phụ nữ,” tôi nói. “Nếu đó không phải gã Thomas Coleman này thì con chắc chắn đó là một phụ nữ.”

“Sao lại thế?”

“Chuyện phức tạp lắm,” tôi ném trả lại ông cái cụm từ cửa miệng của ông. “Nhưng tin con đi, đó là một phụ nữ.”

“Thế tại sao lại là mẹ con?” ông hỏi. Tự dưng ông minh mẫn hẳn lên và trong cặp mắt của ông giờ đã chẳng còn bóng dáng hơi cồn, đám thư từ và tất cả những thứ đã từng làm cho chúng trở nên mờ đục.

“Con không biết,” tôi nói. “Có khi mẹ không vui khi con quay về. Có khi tất cả đều là lỗi ở con.”

“Tuyệt đối không bao giờ được nói thế!” ông quát lớn. Vâng, ông quát lớn và dộng tay xuống bàn, cho bàn tay cái cơ hội được quát. Khi tôi còn nhỏ tôi nhớ ông chưa từng dộng tay xuống bàn hoặt quát tháo bao giờ, mà ông thường tỏ ra rầu rĩ rồi bỏ đi chỗ khác. Không rõ lựa chọn nào thì tốt hơn. Nhưng đây là hai lựa chọn duy nhất của tôi ư? Không phải ta thường có nhiều hơn hai lựa chọn hay sao? “Mẹ con sẽ không bao giờ làm một việc như thế,” ông bảo tôi. “Đừng có vớ vẩn.”

“Vâng,” tôi đáp.

“Bà ấy yêu con lắm, đồ ngốc,” ông tiếp. “Con không biết đấy thôi.”

“Vâng, vâng,” tôi đáp. “Nhưng con vẫn dám cược đó là một phụ nữ.”

“Thế thì là một người phụ nữ khác,” ông nói. “Đi kiếm một người phụ nữ khác đi.” Đương nhiên ông sẽ nói vậy, và đương nhiên tôi sẽ nghe theo - đi kiếm một người phụ nữ khác vừa là niềm hy vọng giúp phần lớn đàn ông tiếp bước, cũng vừa là niềm hy vọng rồi sẽ chôn vùi họ.

Và cuộc nói chuyện của chúng tôi dừng ở đó. Sau khi bảo tôi đi kiếm một người phụ nữ khác, bố tôi dường như lại quay về trạng thái đột quỵ. Ông bỏ chồng thư lại vào hộp giày, kẹp nó vào nách, nhấc mình khỏi ghế và lết về phòng mình. Nhưng trước khi rời bếp, ông đưa bàn tay còn lại lên kệ và nhặt lên một quyển sách. “À mà nhân đây,” ông nói. Trong tay ông là cuốn tự truyện của Morgan Taylor. Ông quăng nó về phía tôi. Tôi không kịp phản ứng nên lãnh một cú vào bụng và khéo thay, lời tựa trên bìa sách đã cam đoan rằng nó sẽ khiến độc giả phải nhộn nhạo trong người. “Ta đọc rồi. Trong này có gì liên quan đến ta ư?”

“À, nói chính xác thì nó không liên quan đến bố,” tôi đáp. “Mà là những việc bố làm, những nơi bố đi sau khi rời khỏi mẹ và con. Đó đều là những câu chuyện của bố cả còn gì.”

“Nếu con nói vậy thì là như vậy,” ông đáp, nhún vai rồi lết vào phòng ngủ.

Giống như rất nhiều những chàng trai dẫn truyện đầy đáng thương trong những cuốn sách mẹ bắt tôi đọc khi tôi còn là một chàng trai trẻ đầy đáng thương, đêm đó tôi đi ngủ với cái bụng rỗng không vì đã bỏ cả bữa tối lẫn bữa trưa. Bao tử tôi réo lục bục, hòa nhịp với tiếng lục bục trong đầu. Có quá nhiều điều để suy nghĩ đến nỗi tôi chẳng suy nghĩ được thấu đáo một điều nào. Trong những lúc thế này, việc duy nhất bạn có thể làm là định vị cho được một ý nghĩ, cái ý nghĩ đơn giản nhất, cái ý nghĩ gần với bạn hơn cả, và cố gắng hết sức để loại trừ nó ra khỏi đầu, rồi túm lấy ý nghĩ tiếp theo mà bạn muốn loại trừ.

Ý nghĩ gần với tôi nhất là việc Morgan Taylor đã ăn cắp những câu chuyện của bố để bỏ vào cuốn tự truyện của gã. Bố tôi đã đọc và nói rằng ông không xuất hiện trong đó, mặc dù những tấm bưu thiếp ông gửi lại là bằng chứng cho điều ngược lại. Khi còn nhỏ, tôi đã cất những tấm bưu thiếp đó ở ngăn trên cùng của tủ quần áo, trong một phong bao bằng giấy bồi. Tôi bước xuống giường, kéo chiếc ghế lại gần tủ, trèo lên, thò tay vào ngăn trên cùng và lôi ra chiếc phong bao. Những tấm bưu thiếp vẫn còn trong đó, và tôi cứ đứng trên ghế mà xem từng tấm. Chúng giống y hệt như trong trí nhớ của tôi, từ câu từ đến nét chữ, cái nét chữ quen thuộc tôi thường thấy trên những tờ giấy ghi “Uống đi” ông vẫn để cạnh ly nước dã rượu cho tôi mỗi sáng. Tôi đã ghi nhớ nét chữ này, một phần cũng bởi đó là những lần duy nhất tôi thấy bố hay mẹ viết một cái gì đó, ngoại trừ những lời phê loằng ngoằng bên lề bài kiểm tra của sinh viên hay bản thảo, nhưng ngay cả chúng thì cũng chẳng hẳn chữ viết mà là những ký hiệu để cho tác giả biết mình có nên viết lùi vào so với đầu dòng hay không. Tôi đoán rằng, vì bố mẹ đã phải hí hoáy quá nhiều ở chỗ làm nên khi về nhà họ chẳng còn hứng đâu mà viết bất kỳ cái gì khác - cho dù là một danh sách đi chợ hay một tấm thiệp sinh nhật. Vậy nên những tấm bưu thiếp của bố là một ngoại lệ. Có thể ông không nhớ rõ về chúng, nhưng chúng đang nằm trong tay tôi, là bằng chứng rõ ràng cho thấy một chuyện quan trọng đã diễn ra như tôi nhớ rằng nó đã diễn ra. Mỗi tấm bưu thiếp đều có chữ ký, “Yêu con, Bố của con.”

“Con cũng yêu bố,” tôi nói với xấp bưu thiếp, rồi nhét chúng vào lại phong bao và nhét phong bao vào lại ngăn tủ. Ông bố đang nằm dưới nhà rất xa lạ và khó gần, nhưng ông bố hiện diện trong xấp bưu thiếp vẫn còn ở đây cùng với tôi, trong tim tôi và trong ngăn tủ trên kia. Với ý nghĩ đầu tiên đã được giải quyết, tôi bò lại lên giường và cố thiếp đi. Tôi ngủ được ba tiếng đồng hồ thì bị tiếng chuông điện thoại đánh thức. Nó reng, reng và reng liên tục - bố mẹ tôi không có máy trả lời tự động, và sao lại cần có cơ chứ, vì từ khi tôi trở lại nhà này thì điện thoại chưa từng đổ chuông một lần - cho tới khi nó kéo được tôi ra khỏi giường và chạy xuống nhà. Tôi nhấc điện thoại và chào lấy lệ, và ở đầu dây bên kia là một giọng đàn ông mà tôi không nhận ra là giọng của ai, “Tư gia Robert Frost nhé Sam. Nửa đêm,” rồi gã ta dập máy. Tôi đặt ống nghe xuống rồi đi vào phòng bố. Tôi định gọi ông dậy, nhưng ông đang thức. Chiếc đèn bàn trên cái bàn con đang được bật sáng, bên cạnh đó là một hộp rượu, và rượu vang đang chảy tong tỏng từ vòi rượu xuống sàn. Bố tôi đang ngồi trên ghế, một tay cầm ly rượu, trên đùi là hộp giày đựng thư. Ông đã thức khuya, uống rượu đóng hộp và lo lắng về những lá thư bị mất tích, giống như những người cha khác vẫn thường thức khuya, uống cà phê và lo lắng khi con trai hay vợ của họ bị mất tích.

“Bố,” tôi hỏi, “bố có nghe thấy điện thoại reo không?” “Có,” ông đáp, rồi nốc cạn ly rượu. Ông đưa chiếc ly xuống dưới vòi rượu, rót độ một nửa ly, rồi liếc nhìn chiếc hộp với vẻ chán chường và tôi hiểu ra cái hộp đã rỗng không.

“Có một kẻ đã báo cho con biết rằng hắn sẽ đốt Tư gia Robert Frost. Rất rành rọt.”

“Peter Le Clau,” ông nói như cái máy. “Số 10 quốc lộ 18, Franconia, New Hampshire.” Ông quay sang nhìn tôi, gật đầu ngượng ngùng. “Lẽ ra ta phải nhớ ra lá thư đó từ đầu.”

PHẦN BỐN

16

New Hampshire thật đẹp. Một phần bởi tuyết bắt đầu rơi ngay khi tôi vượt qua biên giới bang, khiến tôi có cảm giác tuyết ở New Hampshire không bao giờ ngừng rơi, và nếu tôi ngoảnh đầu nhìn lại Massachusetts, tôi sẽ trông thấy rõ mồn một một cái dải phân cách thời tiết - một bên mưa tuyết trắng xóa, bên kia chẳng có gì khác ngoài đám cọ và gió ấm. Nhưng tôi không ngoảnh lại mà nhìn thẳng về phía trước, vì trời đang đổ tuyết rất dày, và tôi chẳng thể thấy cái gì với cái gì trong khi những chiếc xe tải cứ thế lao vun vút về phía Bắc, khiến cho tuyết bắn tung tóe vào kính chắn gió của xe tôi. Chẳng khác nào phải đi đằng sau một cơn sóng thần cuồng nộ có gắn biển số xe Quebec*. Thế rồi có một chiếc xe tải vì mắc phải rãnh tuyết mà xoay ngang sang bên trái, lao qua dòng giao thông ra khỏi xa lộ rồi quặt xuống dưới đường hào, khiến tất cả các xe còn lại đâm hốt hoảng và nháo nhào hết cả, như một đám xe điện đụng bị mất cột điện khi đang chạy với tốc độ bảy mươi dặm một giờ trên đường tuyết và có một tầm nhìn khủng khiếp. Đúng là một mớ lộn xà ngầu, và tôi biết nếu mình còn ở trên xa lộ này thêm một giây nữa thì thể nào cũng tới lượt mình phóng xuống hào hoặc thậm chí tệ hơn, nên tôi bèn rẽ luôn ở ngã rẽ tiếp theo.

•

Quebec, Canada, thường được biết đến bởi thời tiết khắc nghiệt, lạnh giá và những cơn bão dữ dội.

Rời khỏi xa lộ thật tuyệt, trời vẫn đang mưa tuyết nhưng những chiếc xe rơ moóc và hung thần tốc độ đã biến mất, nên thiên đường như ló rạng và tuyết chẳng còn đáng sợ như trước nữa; nói tóm lại, New Hampshire lúc này đã đẹp đẽ hơn hẳn. Xe tôi băng qua chừng mười hai thị trấn, toàn những thị trấn xinh xắn với những ngôi nhà lợp ván trắng, những thảm cỏ công cộng tuyết phủ trắng toát, những nhà thờ Tự trị Giáo đoàn trông như một cái hộp màu trắng giản dị, những cây cầu gỗ có mái phủ, thậm chí còn có cả một, hoặc hai cối xay bột guồng tới guồng lui bên dòng nước đóng băng, dù chẳng được mấy tích sự, nhưng vẫn can trường và lạc quan. Tôi ước rằng mình không chỉ đơn thuần lái xe ngang qua nơi đây, rằng tôi đã được học hội họa để có thể làm một họa sĩ sinh sống ở New Hampshire và vẽ lại các thị trấn. Chúng đẹp đến mức như vậy đấy. Khi lái xe ngang qua một nhà nghỉ ở Chuông Đỏ tôi thấy đang có khoảng nửa tá xe con đậu ngoài cổng, tất cả đều mang biển số bang khác, hẳn nhiên là của khách đi nghỉ. Cả đời tôi chưa được đi nghỉ bao giờ, và giờ thì tôi đã biết vì sao người ta đi nghỉ. Người ta đi nghỉ không phải để thoát khỏi căn nhà của mình, mà để tưởng tượng mình có một căn nhà mới, một căn nhà tốt hơn, nơi họ sẽ sống một cuộc sống tốt hơn. Tôi biết điều này là vì trong lúc lái xe, lỗ hổng mang tên tôi và đời tôi bỗng dần dần thu nhỏ lại và đong đầy New Hampshire, hoặc chỉ là những ý niệm về New Hampshire, nhưng ai cần quan tâm, miễn là chúng lấp đầy được lỗ hổng. Thế nên chắc đây mới là mục đích của những chuyến đi nghỉ: để lấp đầy lỗ hổng mang tên ta, ta của cái lúc không đi nghỉ.

Và đó chính là những gì thị trấn Chuông Đỏ đã làm với tôi: lấp đầy tôi và khiến tôi suy ngẫm. Giờ đây khi đã được tận mắt chứng kiến một cuộc sống thực thụ, tôi nhìn lại New England và chợt thấy Camelot qua cặp mắt của Anne Marie hồi mới chuyển về: rẻ tiền, khô khốc, quá cô độc và không hề cho người ta cảm giác được che chở khỏi thế giới nghiệt ngã này. Nhưng nếu hồi đó chúng tôi chuyển tới nơi này, sống bên cạnh một chiếc cối xay bột, thì hẳn mọi thứ giờ sẽ khác rất nhiều. Đã quá muộn chưa? Có thể chưa. Biết đâu Anne Marie và tôi sẽ dàn xếp được mọi chuyện ổn thỏa khi chuyển tới New Hampshire; biết đâu những nhà thờ hình hộp kia sẽ giúp nàng quên được sự gian dối của tôi và sẽ giúp tôi nói ra được sự thật; biết đâu cái sự đầu lừa của tôi sẽ bớt trầm trọng khi tôi sống ở Chuông Đỏ hoặc một trong những thị trấn lân cận. Xét cho cùng, vùng đất này đã quá cổ, đã trải qua quá nhiều biến cố, nên dù ta có làm gì thì cũng chỉ là lặp lại những gì người đi trước đã làm. Thí dụ như những dãy tường đá cổ xưa ngoằn ngoèo này: chúng có ở khắp mọi nơi, và nếu như người da đỏ, người Anh quốc và hàng bao thế hệ gia súc gia cầm đã không thể hủy hoại chúng, thì tôi cũng không nghĩ mình có thể làm được gì. Những dãy tường này nhìn có vẻ rắn rỏi và trường tồn, nhưng khi được phủ một lớp tuyết bên trên thì lại có nét hiền hòa riêng, khiến tôi tự liên tưởng đến bản thân - nói đúng hơn là tự liên tưởng đến tương lai của mình ở New Hampshire. Vâng, New Hampshire đã bỏ bùa tôi rồi. Chỉ sau có một tiếng đồng hồ đặt chân tới đây, tôi đã hoàn toàn mường tượng ra cuộc sống của mình ở nơi đây với Anne Marie và hai nhóc tì - không khó để làm vậy, không khó để quên đi rằng giờ này Anne Marie đang ở bên Thomas Coleman và không còn muốn dính líu một tí gì đến tôi nữa cả. Tôi tự hỏi không biết cảm giác này có giống những gì bố tôi trải qua khi tha phương suốt ba năm trời hay không - không hiểu lúc đó ông có đầy hy vọng và mơ mộng về một tương lai mới với vợ và cậu con trai của mình ở Duluth, ở Yuma… hay không. Câu chuyện cuộc đời ông đã không diễn ra như vậy, nhưng tôi và gia đình tôi thì sẽ khác - tôi đinh ninh vậy. Bởi tất cả chúng ta đều biết rằng hằng số duy nhất trong câu chuyện về loài người là sự tiến bộ, và Duluth của bố tôi không phải là New Hampshire của tôi, thảm họa gia đình của ông cũng khác với của tôi, nên tôi thề rằng tôi sẽ tra cứu giá cả địa ốc và cơ hội việc làm nơi đây ngay sau khi tôi gặp được kẻ đã gọi điện hẹn tôi tại Tư gia Robert Frost lúc nửa đêm.

Nhưng khi tôi tiếp tục lái xe lên phương Bắc, tiến vào dãy Núi Trắng để tới Franconia, cảnh vật bỗng trở nên tồi tàn và ảm đạm kinh khủng, ngay cả tuyết cũng không thể che đậy đi được. Trước tiên phải kể đến những căn nhà lợp gỗ đã bong hết những ván gỗ và đã được vá víu lại bằng những tấm nhôm, vẫn là màu trắng đấy nhưng trông chúng thật bẩn khi đặt trên nền tuyết trắng tinh khôi tự nhiên. Tôi thấy tội nghiệp những căn nhà đó khi chúng bị đem ra so sánh với tuyết và chẳng thể ghi được điểm nào. Có lẽ sẽ tốt hơn cho những căn nhà và cư dân sinh sống bên trong chúng nếu họ di dời xuống miền Nam, nơi không có tuyết rơi để bị đem ra so bì.

Tua nhanh câu chuyện (bởi vì chuyến đi này kéo dài hàng giờ liền - bạn có thể thấy tại sao những con người bận rộn và chẳng quan tâm gì đến những màu sắc địa phương lại yêu quý xa lộ đối vậy): tôi cứ tiếp tục lái xe lên phương Bắc, và những khu nhà lưu động bắt đầu xuất hiện rải rác rồi dần dần nhiều lên, cho tới khi tất cả trước mặt tôi đều là nhà lưu động, làm tôi lại thấy nhớ những căn nhà lát nhôm. Ôi, những khu nhà lưu động trông thật thảm hại, chúng khiến cho khu phố của cụ Frazier ở Chicopee trông như Shangri-la. Và nhìn chúng cũng thật lạnh lẽo: đậu bên ngoài bãi đất trống, chẳng có cây cối để che chở khỏi những luồng gió thốc và mưa tuyết dày hạt. Một vài cánh cửa được làm từ gỗ dán và được đóng đinh vào mặt tiền hoặc sườn nhà, và tôi có thể thấy rõ những tấm gỗ dán đang run lập cập trong gió. Tất cả các khu nhà đều có một ống khói ở trên mái và chúng thò ra khỏi tờ giấy tẩm hắc ín như một cái ngón tay lẻ loi. Khói cứ thế tuôn ào ào ra khỏi những cái ống khói, như thể những thanh củi đang cố cháy nhanh gấp đôi để đỡ phải dành thêm một phút nào bên trong khu nhà. Những chiếc xe hỏng hóc nằm la liệt ngoài sân, thế chỗ cho cây cối, và chúng cũng phủ đầy tuyết như những bức tường đá ban nãy. Nhưng nếu như tuyết đã làm cho những bức tường đá trở nên hiền hòa thì ở đây, những cái cản sốc hoen gỉ và cong queo đâm xuyên qua đống tuyết lại khiến đám xe hỏng trông càng thêm dữ tợn. Lúc này tôi đã lái tới Franconia, trái tim của dãy Núi Trắng, và lẽ ra quang cảnh phải rất đẹp mới phải, nhưng tiếc thay nó lại không như tôi nghĩ. Dãy núi trông xa xôi đến mức vô lý, như thể nó muốn né ra thật xa khỏi những khu nhà tạm bợ này. Thật kinh khủng, thật bi thảm, thật tội nghiệp, và đến lúc này thì cái lỗ hổng trong lòng tôi - cái lỗ hổng đang chứa Anne Marie và hai đứa nhóc tì, cái lỗ hổng mà Chuông Đỏ đã suýt lấp đầy - đã lại bị khoét cho sâu hoắm, và làm tôi quên hẳn Chuông Đỏ, làm tôi không còn nhớ nổi vì sao mà nó đẹp, không còn nhớ nổi cả hai chiếc cối xay bột. Tôi đồ rằng đây chính là hậu quả của cái nghèo: nó hủy hoại những ký ức về những điều đẹp đẽ, và đây chỉ là một trong nhiều lý do vì sao chúng ta cần phải cố hết sức để khoát khỏi sự bủa vây của nó.

Địa chỉ của Peter Le Clair: số 10 quốc lộ 18. Tôi tìm ra nơi ở của anh ta là nhờ con số 10 được sơn bằng tay trên hộp thư - cái hộp thư đã sắp lìa khỏi cột, nó chúc xuống đất như đang hổ thẹn vì nơi ở của mình. Khu nhà của anh ta nhìn cũng giống với các khu nhà còn lại, chỉ trừ một điều: Peter đang đứng bên chiếc cửa sổ mặt tiền duy nhất của khu nhà nhìn tôi lái xe tới trước sân. Khuôn mặt anh ta biến mất khỏi cửa sổ, và chỉ vài giây sau, cánh cửa gỗ dán màu nâu đã bật mở, Peter hiện ra với bộ râu năm ngày không cạo, sơ mi flannel, không có áo khoác, trên tay lăm lăm một khẩu súng trường. Nhưng nhìn kỹ thì lại không phải súng trường - đôi mắt và sự giả định đã đánh lừa tôi - mà là một cái ống hút bồn cầu (Peter gặp nhiều vấn đề với bồn cầu của mình, nhưng đó chỉ là một trong nhiều vấn đề của anh ta). Nhưng dẫu sao, nhìn anh ta vẫn rất đáng ngại. Anh ta có dáng người to lớn, cao hơn một mét tám, bộ ngực thì lực lưỡng chứ không như bộ ngực nửa thùng phuy của tôi. Có một cái chuồng chó nằm ở bên ngoài khu nhà, ngay cạnh chiếc xe của tôi, và con chó thì đang tru lên từ bên trong chuồng nhưng không bước ra. Tôi ước gì mình đang ở trong chuồng cùng con chó vì nó biết rõ về Peter hơn tôi và chắc sẽ cho tôi một vài chỉ dẫn làm sao để cho vị chủ của nó hài lòng. Mà cũng có thể chú chó đang chỉ cho tôi từ bên trong chuồng bằng tiếng tru của nó, một tiếng tru to và vang vọng. Đi chỗ khác mau, có khi nó đang tru lên như vậy. Đi mau, đi mau.

Nhưng tôi không thể đi được. Thứ nhất, bây giờ mới sáu giờ chiều, và tôi phải loanh quanh ở New Hampshire đến nửa đêm để biết người đã gọi cú điện đó là ai, và tại sao họ lại làm vậy. Thứ hai, tôi chẳng còn nơi nào khác để đi, chẳng còn việc gì khác để làm. Có lẽ với tôi lúc này, khu nhà của Peter ở Franconia là thứ gần giống với nhà nhất. Có lẽ với một người như tôi, “mái ấm” là một thứ không còn tồn tại nữa, và vì thế tôi không thể kén cá chọn canh được, không thể ngồi cố thủ trên xe mà không chịu bước ra chỉ vì những khu nhà ở đây trông thật thảm hại và những con người ở đây thật to con và hung hãn. Vâng, tôi phải ra khỏi xe. Khi trong đầu tôi đã nghĩ ngợi thông suốt, tiếng tru của con chó giờ như có một ý nghĩa khác, thay vì Đi mau, đi mau, tôi lại nghe ra thành, Xuống xe mau, xuống xe mau. Tôi bèn xuống xe.

Trời lạnh khiếp lên được. Đây là cái kiểu lạnh thắt tim gan mà chỉ cần trải qua một giây bạn đã không muốn chịu tiếp giây thứ hai. Ngay cả Peter và cái gậy hút bồn cầu cũng không đáng sợ bằng cái lạnh. Thêm nữa, tuyết vẫn đang đổ ào ào mà tôi lại để đầu trần, nên nếu tôi ở ngoài trời thêm một lúc nữa thì chắc sẽ bị chôn vùi như đống xe hỏng ngoài sân kia. Đang có ba cái ở đó, bên trái chuồng chó, tôi có thể trông thấy ba cái ăng ten của chúng đâm xuyên qua đống tuyết.

“Xin chào anh Le Clair, tôi là Sam Pulsifer,” tôi nói, bước tới trước mặt anh ta. Và rồi - không cần nhắc cho anh ta biết tôi là ai, hay nhắc tới lá thư anh ta gửi tôi từ cả tỉ năm trước, hay thậm chí đợi câu trả lời từ anh ta - tôi nói luôn, “Ta vào nhà nói chuyện cái nhỉ? Răng tôi đánh lập cập đến rơi cả ra khỏi lợi rồi đây này, lạnh quá đi mất.” Nói rồi tôi cứ phăm phăm bước tiếp, đi qua mặt anh ta, vào thẳng bên trong khu nhà di động, không phải bởi dũng cảm mà vì nỗi sợ hãi đã đóng băng trong tôi rồi. Trời lạnh đến mức ấy đấy.

Bên trong khu nhà nhiệt độ có ấm hơn đôi chút. Khắp nơi vương vãi những đôi ủng, còn áo khoác, sơ mi flannel và áo gió có mũ trùm thì treo kín trên móc, trên lưng ghế và thậm chí là ở cả đằng sau ti vi để giữ cho nó ấm. Đó là một chiếc ti vi cũ, to khổng lồ, mà không có một cái điều khiển nào đã và sẽ có thể điều khiển nó được. Những tấm thảm rách tả tơi cũng nằm vương vãi khắp nơi - có tấm còn được đóng đinh trên tường phòng khách như một tấm da thú - chúng không có nhiều màu sắc cho lắm (hầu hết là nâu và đỏ sậm), và bạn biết ngay chúng là sản phẩm của một bà già nào đó đã phải lao động miệt mài cả năm trời mới làm xong. Rồi còn những cuốn sách: cả căn phòng - bao gồm cả đồ đạc và sàn nhà - ngập trong tầng tầng lớp lớp những cuốn sách. Tất cả chúng đều là của thư viện - những chiếc tem thư viện ép plastic dán ở gáy sách đã mách cho tôi biết. Tôi nhìn xuống, nhấc chân trái lên và thấy mình đã giẫm phải Ethan Frome, cuốn sách mà từ khi Edith Wharton viết xong, tất cả học sinh lớp tám ở Massachusetts đều bị bắt phải đọc và đều tự hỏi vì sao. Tôi đá nó ra xa, một việc tôi đã muốn làm suốt hai mươi sáu năm nay, và trong khi đá tôi tưởng tượng là mình đang đại diện cho rất nhiều độc giả của nó, những độc giả bất đắc dĩ, vừa chớm tuổi dậy thì. Ở đây có nhiều sách đến mức tôi cứ ngỡ Peter đã khiến thư viện địa phương phải đóng cửa và phòng khách của anh ta đã trở thành cái thư viện thay thế. Tuy gọi là phòng khách, nhưng thực ra nó cũng là phòng xem ti vi và phòng ăn luôn. Phòng bếp được tách riêng, chỉ to hơn cái ti vi một tẹo, và chen giữa hai phòng là thứ đồ quan trọng nhất trong nhà: cái bếp lò. Cái bếp đang cật lực lao động và khiến cho không khí khô tới mức bạn phát điên lên vì ngứa mũi. Gương mặt tôi, nãy giờ vẫn đang đỏ rực vì cái lạnh bên ngoài, chẳng hề dịu đi chút nào khi tôi đã vào nhà - ảnh hưởng từ cái nóng cực độ so với từ cái lạnh cực độ xem ra cũng chẳng khác nhau là mấy.

Cánh cửa đóng sập lại và rung lên bần bật nơi ngưỡng cửa. Tôi quay lại. Peter đứng ngay sau lưng tôi, ở giữa phòng, trên tay vẫn khư khư cái gậy hút bồn cầu - xem ra anh ta rất khăng khít với nó - và vẫn chưa mở miệng nói lời nào. Mặt tôi lại càng đỏ dừ thêm lên khi nhìn thấy khuôn mặt anh ta chẳng đỏ một chút nào. Nó trắng như tuyết, nhưng nhợt nhạt hơn nhiều và không thanh khiết mấy. Trông Peter như thể là một hóa thân của cái sắc trắng nguyên thủy, một con cá tiền sử sống trong hang - một con cá mặc áo sơ mi flannel và cao hơn mét tám. Tôi thấy sợ anh ta. Trường cấp ba tôi học cũng có những gã giống như vậy, những gã nhà quê có đôi bàn tay to sụ chằng chịt sẹo, trông như những gã khổng lồ trầm tư, không nói nhiều và cũng chẳng cần nói nhiều. Họ trông có vẻ trưởng thành, nghiêm túc và đàn ông hơn tôi, và dường như họ cũng sở hữu những đặc điểm và đức tính mà tôi không có, ngay cả khi họ chẳng có mấy, giống như Peter đây. Tôi để ý thấy những cuộn báo cũ và khăn tắm đã được nhồi vào những lỗ hổng trên sàn, nơi sức mạnh thiên nhiên đã bào mòn tất cả.

“Đỡ hơn nhiều rồi,” tôi vừa nói vừa xoa hai bàn tay vào nhau để ngụ ý rằng máu huyết của mình đã lưu thông ổn định trở lại. “Phù.” Peter vẫn không nói một lời, và giờ đây khi đã thấy ấm áp hơn, tôi lại thấy sợ hãi. Và để trấn tĩnh thần kinh, đồng thời lấy lòng chủ nhà, tôi bèn khen, “Cái bếp kia oách phết. Tôi nói thật đấy. Ấm thôi rồi là ấm.”

Vẫn không có phản hồi gì. Đột nhiên tôi nhớ tới một lần nọ hồi còn học cấp ba, khi tôi vừa gặm xong một quả táo và cố ném cái lõi vào thùng rác nhưng nó lại phi thẳng vào người một thằng tên Kevin, con trai một ông nông dân nuôi bò sữa. Tôi lúc đó mười ba tuổi và Kevin cũng mười ba tuổi, nhưng hai đứa dường như đến từ hai hành tinh khác nhau, và của Kevin là một hành tinh to đùng rặt những võ sĩ. Nó lao thẳng về phía tôi sau khi đã phát hiện ra thủ phạm ném táo. Khi tới nơi, nó soi tôi chằm chằm, giống hệt như Peter đang soi tôi lúc này đây, còn tôi, chết ngất trong sự khiếp đảm và hốt hoảng, vội lắp bắp xin lỗi và giải thích rằng đó chỉ là một sự lỡ tay, rằng tôi vốn là một xạ thủ rất tồi (cứ hỏi giáo viên thể chất thì biết), vân vân và vân vân, cho tới khi bị cậu Kevin nọ thụi cho một cú vào má phải và ngã lăn ra. Tôi vẫn ngỡ rằng cậu ta thụi tôi là vì bị tôi ném táo vào người, nhưng sau này tôi mới được nghe kể lại, từ những nguồn tin cậy, rằng cậu ta thụi tôi là vì tôi không chịu ngậm miệng lại. Và lúc này đây tôi cũng không thể ngậm miệng lại khi đứng trước Peter, một minh chứng cho thấy dù bất luận thế nào thì lịch sử vẫn cứ tự lặp lại chính mình.

“Le Clair,” tôi lên tiếng. “Có phải là tên Pháp không? Ý tôi là người Canada gốc Pháp? Vùng Quebec?”

Chẳng có hồi đáp. Nếu con người ta có thể thoát khỏi sự im lặng để dấn thân vào một sự im lặng lớn hơn, thì Peter đã làm được điều đó. Đôi mắt của anh ta, màu xanh dương nhạt và đã ẩn sâu trong hốc, giờ lại lún sâu thêm vào bên trong khuôn mặt. Trán và cằm của anh ta thì chĩa về phía tôi như thể vũ khí.

“Chả là tôi đã từng tới đó hưởng tuần trăng mật,” tôi nói, “với vợ tôi, Anne Marie. Quan hệ của chúng tôi đang hơi trục trặc, nhưng tôi hy vọng sẽ gỡ được dần dần. Chuyện kể ra thì hơi phức tạp một chút. Tôi đã nói dối nàng, nhưng nàng lại nghĩ tôi dối nàng về một chuyện khác, một chuyện mà tôi không làm, nhưng tôi không thể nói ra cho nàng hay được, vì lời nói dối đó thực sự lại kinh khủng hơn rất nhiều so với lời nói dối nàng đổ cho tôi. Dẫu vậy, giờ đây chắc nàng đang nghĩ tôi đã nói dối về một chuyện hoàn toàn khác. Anh thấy không, phức tạp lắm. Quay trở lại Quebec nào, đó là nơi chúng tôi đã hưởng tuần trăng mật, dù tôi không biết nói tiếng Pháp. Đến giờ vẫn không. Tôi vẫn thường hối tiếc vì đã không học thêm một ngoại ngữ dù bên cạnh đó tôi cũng có nhiều điều hối tiếc khác, để cho cái nỗi hối tiếc kia khỏi cô đơn. Nhưng tôi cược là anh có biết. Biết nói tiếng Pháp ấy. Mà cũng có thể không. Hồi còn ở trường anh có học tiếng Pháp không? Tôi nghe nói nếu sống ở nước bản địa thì học nhanh vào hơn nhiều. Anh đã từng tới Quebec sống chưa? Mà cũng có thể anh được bố mẹ dạy tiếng Pháp cho nhỉ.”

Vẫn im lặng. Tôi có thể nghe thấy tiếng chó tru lên ngoài sân, và tôi lại ước giá mình được nằm ngoài kia với chú chó, thay vì phải đứng trong khu nhà này cùng Peter, bởi chí ít thì chú chó không bị câm và còn biết tạo âm thanh.

“Chú chó của anh tên gì?” tôi hỏi. “Bao nhiêu tuổi rồi? Đực hay cái? Tôi chưa từng nuôi chó bao giờ. Mèo cũng chưa. Chưa từng nuôi con gì. Chó của anh đã được thiến chưa? Được cắt buồng trứng chưa?” Vân vân và vân vân, cho tới khi tôi bắt đầu phát ngán lên với chính mình và cái sự lải nhải của mình. Rồi tôi đổi ý và thấy phát ngán lên với Peter và cái sự im bặt của anh ta, và tiếp đó là phát ngán lên với tất cả những gã khắc kỷ. Những, gã này không tìm nổi một thứ gì để nói hay sao? Hay là họ có nhiều thứ để nói nhưng đó lại là những lời không thích hợp, và rằng họ chẳng có khả năng nói ra những thứ không thích hợp theo một cách thích hợp? Mà thế thì đã sao. Nhìn tôi đây này, tôi có bị cản trở bởi những vấn đề đó đâu? Chẳng lẽ người ta không biết rằng nói chuyện rất có lợi cho sức khỏe hay sao, như là thuốc hay nước trái cây ấy? Chẳng lẽ Peter được dạy rằng muốn làm đàn ông thì phải ngậm miệng lại và ra vẻ ảm đạm? Có phải đây là kết quả của việc đọc quá nhiều về gã Ethan Frome ủ rũ và ăn không nên đọi, nói chẳng nên lời? (Tôi đã đá cuốn sách một cú ra trò, nhưng giờ tôi lại đá một cú nữa, ở trong đầu mình, để cho chắc ăn.) Tôi đã phát ngán lên với những gã đàn ông câm như hến kiểu này: tôi không thích và cũng không muốn có sự im lặng của họ. Sự im lặng của họ giống như một cái mũ xấu hoắc mà người ta bắt họ phải đội, nên họ đội nó lên, trong sự ấm ức. Tôi thấy nhơ nhớ Thomas Coleman, ít ra cậu ta còn biết nói chuyện và không ngại mở miệng, ngay cả khi cậu ta tuôn ra rặt những lời có hại và độc địa, nhiều cái lại còn bịp bợm trắng trợn. Và đương nhiên cậu ta đang tuôn những lời đó ra với vợ tôi, và nghĩ đến đây thì tôi chợt nhận ra, biết đâu ngay lúc này đây cậu ta đang ở bên nàng. Đột nhiên tôi cũng phát ngán lên với Thomas. Mà cũng có thể tôi không chỉ phát ngán với những gã đàn ông câm như hến, mà là phát ngán với đàn ông nói chung - một điều khá đáng ngại, bởi tôi cũng tự xếp mình vào chung nhóm với họ.

“Nghe này,” tôi tiếp tục. “Như đã nói từ trước, tôi là Sam Pulsifer. Tôi cần phải biết chắc chắn, có phải anh là Peter Le Clair? Cái anh Peter Le Clair nhiều năm về trước đã viết thư nhờ tôi đốt Tư gia Robert Frost?”

Khi nghe tôi nói vậy, Peter không đặt cái gậy hút bồn cầu xuống, cũng chẳng cười hay nói gì. Nhưng anh ta có nhún vai. Đó là động tác ưa thích của anh ta, như tôi nhận ra trong vài tiếng đồng hồ sau đó, một động tác được dùng để truyền tải sự nhận biết, sự khó hiểu, sự buồn ngủ, sự đói bụng, lòng trung thành, sự say rượu, sự bồn chồn, lòng thông cảm, sự khát tình. Thật là một động tác có giá trị sử dụng cao, khiến tôi ngưỡng mộ tới mức tôi định dùng nó để đáp lại anh ta. Nhưng rồi tôi nhớ lại cái lần trong tù khi tôi nhại lại, “Đàn ông đích thực là ta đây,” khiến Terrell tẩn tôi tới tấp; và lần này thì sẽ không có đội cai ngục nào ở đây để bảo vệ tôi. Thế nên tôi không nhún vai lại với anh ta. Nhưng trong lòng tôi muốn làm vậy, và tôi dám cược rằng việc bắt chước sẽ khiến mối quan hệ của chúng tôi khăng khít hơn nhiều. Bởi trong mắt tôi, thế giới này sẽ trở thành một nơi tốt lành hơn và tràn đầy sự đồng cảm nếu như mỗi người đều có thể bắt chước người khác mà không bị họ bực và đe dọa dùng vũ lực.

“Anh nhún vai,” tôi nói, “thế nghĩa là đúng rồi?”

“Đúng,” anh ta lên tiếng, giọng nói thô ráp nhưng lại cao hơn tôi tưởng, như một con chim chích hót vang trong bộ cánh xù xì. “Tôi là Peter Le Clair đây.”

Đấy, giờ thì chúng tôi đã có một cuộc chuyện trò đàng hoàng - cả hai ngồi xuống, như thể vừa đáp xuống một bãi đậu chung - và tôi không muốn nó bị đứt đoạn. Thế nên tôi tiếp tục hỏi những câu thật đơn giản để cả hai cùng đưa đẩy câu chuyện.

“Anh có biết vì sao tôi đến đây không?”

“Có,” Peter đáp, và trước khi tôi kịp trả lời, anh ta nói tiếp, “tôi muốn anh đốt cái nhà đó đi. Nhưng tôi chẳng có gì để trả thù lao cho anh cả.” Khi nói câu này, đôi mắt anh ta cúi xuống nhìn đôi ủng, rồi lại đưa lên nhìn thẳng vào mắt tôi, như thể bên trong đang có một cuộc vật lộn giữa nỗi xấu hổ và lòng tự trọng. Tôi thông cảm với Peter và muốn bảo anh ta rằng sự vật lộn đó không chỉ là vấn đề của riêng anh ta, mà là vấn đề của loài người nói chung, và cũng là vấn đề của tôi. Có thể đó là lý do tại sao mặt tôi lại đỏ phừng phừng. Tôi muốn nói những điều này với anh ta, nhưng đồng thời lại không muốn đi chệch chủ đề, đó vốn là một thói quen tôi cần rũ bỏ, cũng như anh ta cần rũ bỏ cái tật câm nín của mình vậy.

“Không trả thù lao được cho tôi à,” tôi lặp lại, chỉ để kéo dài thêm thời gian suy nghĩ. “Anh có nhận được cú điện thoại nào đề cập đến việc đốt Tư gia Robert Frost không?” Tôi đang nghĩ đến cú điện thoại mình nhận được ở Amherst. Đó không phải là giọng của Peter, giờ tôi đã chắc chắn, nhưng có thể Peter cũng đã nhận được một cú điện thì sao.

Nhưng không. “Chẳng có cú điện nào,” anh ta đáp. “Chẳng có.” Rồi anh ta lại nhún vai. Lần này là một cú nhún vai dứt khoát nhằm nói với tôi rằng không còn gì để nói về cú điện nữa cả. Nên tôi cũng không nói gì, thay vào đó tôi im lặng, tự kiểm lại những gì tôi đã biết, hoặc nghĩ mình biết. Peter đã không nhận được cuộc gọi nào; tôi thì có, nhưng kẻ gọi lại không đòi người ta trả thù lao để đốt Tư gia Robert Frost, ấy là nếu giả dụ rằng đó là việc gả dự định làm. Còn thủ phạm đốt Dinh thự Mark Twain thì có đòi thù lao nhưng lại đòi qua thư tay chứ không phải điện thoại, và nhiều khả năng không phải là đàn ông, nên nhiều khả năng cũng không phải là kẻ đã hẹn gặp tôi vào lúc nửa đêm ở Tư gia Robert Frost. Và dường như chẳng có ai trong những người đó có liên quan đến vụ đốt Dinh thự Edward Bellamy. Tôi thấy phát hoảng khi liệt kê ra những thứ mình chưa biết, giống như cảm giác của một đứa học trò phải nhấc bút làm bài kiểm tra mà trong đầu chẳng có chữ nào. Và đứa học trò nào cũng đều biết sự hốt hoảng luôn ảnh hưởng tới bàng quang, như yêu, ghét và thể dục luôn ảnh hưởng tới con tim.

“Tôi sẽ quay lại ngay,” tôi bảo Peter, rồi bước về bên trái, hành lang duy nhất của khu nhà. Phòng vệ sinh là phòng đầu tiên sau khi rẽ trái, và nó khá thú vị. Giăng kín khắp nơi là những món đồ gia dụng và vật dụng cố định - nào ống nước, ống nối, nào những viên đá lát nứt nẻ, nào vòi tắm và rèm và một tủ thuốc y tế không có cửa. Và giống hệt như trên con thuyền của Noah, ở đây mỗi thứ đồ dùng cần thiết đều có một cặp: hai bồn rửa tay (một cái gắn vào tường và một cái nằm trên sàn), hai gạt tàn, hai khăn tắm, hai khung vắt khăn tắm và hai bồn cầu, một vàng một xanh dương. Giờ thì cái ống hút bồn cầu của Peter đã có lý hơn trong mắt tôi. Nhưng trong cơn bí bách tôi không kịp dừng lại để kiểm tra xem cái bồn cầu nào còn dùng được, nên tôi chọn cái màu xanh, coi như để tưởng nhớ cậu bé mà tôi đã từng là, và vẫn còn là*. Khi đã xong xuôi, tôi vội rời phòng vệ sinh mà không kịp kiểm tra xem cái bồn cầu có hoạt động không. Bởi nếu nó hoạt động tốt thì tốt, còn nếu không thì, chậc, tôi cũng chẳng muốn biết làm gì.

•

Chữ blue trong tiếng Anh vừa có nghĩa là màu xanh, vừa có nghĩa là sự chán nản, buồn bã.

“Không trả thù lao cho anh được đâu,” Peter lặp lại ngay khi thấy tôi ló mặt vào phòng khách. Tôi thông cảm với anh ta: sự thiếu thốn tiền bạc đã đè nặng lên vai đến nỗi anh ta cần phải xả ra, như tôi cần phải xả ra mớ nước tiểu dồn ứ trong người mình vậy.

“Đừng lo đến tiền,” tôi nói. “Anh nghĩ sao nếu hai ta lái xe tới Tư gia Robert Frost để xem tình hình ra sao.”

“Xe tải hỏng rồi,” anh ta đáp.

“Chiếc nào cơ?”

“Tất cả,” anh ta đáp. “Ta dùng xe của anh nhé. Đi nào.”

Nói đến đây, anh ta bắt đầu dúi quần áo cho tôi - một cái áo giữ nhiệt vốn có màu trắng, giờ bẩn đến nỗi đã ngả vàng; một áo sơ mi lót vải flannel; một cái áo khoác màu xanh da trời to tướng rộng lùng thùng chắc sẽ rất hợp với nhân vật hoạt hình trong logo của hãng lốp xe Michelin; một cái mũ len trượt tuyết hiệu Ski-Doo có đính tua rua màu vàng tươi trông đầy hoan hỉ nhưng lại bốc mùi như thể một tháng trước đã được chú chó ngoài sân đội lên đầu trước khi nhảy xổ vào chậu dầu hỏa. Peter làm thế là có chủ ý cả. Nếu chúng tôi đi ra ngoài trời, thì tôi phải ăn mặc cho đầy đủ. Lúc này bóng tối đã buông xuống và chắc trời còn lạnh hơn cả hồi nãy, mà trên người tôi thì chỉ có bộ đồ tôi thường mặc: quần kaki với quá nhiều li - chúng luôn phồng lên nhìn rất mất thẩm mỹ khi tôi ngồi xuống, một đôi giày chạy, một áo len cổ lọ màu xám, và rõ ràng là dù tôi có đang ở miền nhiệt đới Massachusetts thì như thế này cũng chẳng đủ ấm. Thế nên tôi bèn tròng ra ngoài quần áo của mình những thứ Peter vừa đưa. Cứ như thể là tròng lên người một lớp da, rồi thêm một lớp da nữa. Ngay cả Peter cũng đang mặc thêm áo sơ mi flannel và áo khoác có mũ trùm, và khi tất cả đã xong xuôi, cả hai quay sang nhìn nhau như để cùng reo lên, Ta-đa! Hai người chúng tôi đứng đó, mặt lùm xùm râu và người chất đầy áo nỉ, như một cặp nữ sinh đang cùng nhau chưng diện cho một đêm quậy tưng bừng. Một khoảnh khắc hiếm gặp và dễ thương, một sự dễ thương mà chỉ những thứ hiếm gặp mới có thể mang lại.

“Sẵn sàng rồi chứ?” anh ta hỏi. Tôi trả lời rằng mình đã sẵn sàng. Peter quẳng cái ống hút bồn cầu vào xó phòng và với người về phía tràng kỷ, nơi có một chú chó đang cuộn mình nằm - tôi đồ là chính chú chó ban nãy sủa ngoài sân. Rõ ràng Peter đã cho nó vào phòng khi tôi đang đi vệ sinh. Chú chó gần như tàng hình trong mắt tôi - như tất cả mọi thứ trong khu nhà, nó có màu pha giữa nâu và đỏ sậm - nhưng ta có thể nghe thấy nó thở dài trong vui mừng khi Peter đặt tay lên đầu nó và giữ nguyên trong giây lát, và âm thanh này khiến nỗi buồn dâng lên trong lòng tôi, hay chính xác hơn là sự tủi thân - cái nỗi buồn khủng khiếp nhất của con người. Tại sao một con chó đốm lại sở hữu những thứ quý giá nhất trên đời - tình thương yêu và những cái vuốt ve, một cái tràng kỷ để nằm, một chốn (hoặc hai chốn) để gọi là mái ấm - trong khi tôi lại không có gì? Mọi thứ sao lại đến nước này? Tôi còn hèn đớn và kém may mắn hơn cả một con chó? Lật lại lịch sử của toàn vùng New England này, liệu có ai buồn hơn tôi? Đến cả gã Ethan Frome dở người còn có quyền thấy mình may mắn hơn tôi vì ít ra thì gã cũng có một mảnh đất xác xơ, một nông trại tồi tàn, một ngôi nhà dột nát, một người vợ gắt gỏng, một mối tình đích thực nhưng bất khả, một vốn từ vựng nghèo nàn? Đến cả Ethan Frome cũng sẽ mừng vì không phải là tôi? Vâng, sự tủi thân dâng đầy trong căn phòng, khiến cho nó trở nên bí bách, như cơn bí bách tôi đã trải qua vài phút trước. Cũng có thể vì thế nên mới có cái bồn cầu hỏng kia. Thật là một ý tưởng thú vị - có một nơi để xả ra sự tủi thân của bạn - chỉ riêng ý nghĩ này cũng khiến tôi nguôi ngoai đi trong giây lát.

Rồi vèo một cái chúng tôi đã bước ra ngoài trời, xuyên qua màn tuyết tới chỗ chiếc xe trong cái lạnh vần vũ. Tôi không thể nhớ nổi một chi tiết nào khác, ngoại trừ việc trong khoang xe lúc mới vào chẳng ấm hơn bên ngoài là bao nhiêu. Ôi, sao mà lạnh thế cơ chứ! Không thể không kêu ca cho được. Trời lạnh tới mức khiến bạn mất trí và trong đầu chỉ tồn tại duy nhất một ý nghĩ là làm thế nào để ấm lên, ấm lên, ấm lên. Máy sưởi trong xe khởi động thật chậm, và để đánh lạc hướng mình khỏi cái lạnh, tôi tập trung vào những lời chỉ đường của Peter và những bông tuyết đang xoay tít và nẩy tưng tưng trong ánh đèn pha như những phân tử, và bên ngoài trời tuyết kia là bóng tối dày kịt. Giờ đây khi hồi tưởng lại, tôi mới nhận ra cái lúc đó cũng thật dễ thương: thế giới trở nên nhỏ bé và đầm ấm, chỉ có tôi và Peter cùng trời tuyết, bóng tối, chiếc xe và hơi ấm - bởi cuối cùng thì nó cũng tỏa ra, hắt thẳng vào chúng tôi, vừa kịp lúc tôi dừng xe lại trước khoảng sân của Tư gia Robert Frost. Ngôi nhà là một khu nông trại cũ màu trắng điển hình - loại nhà không thể ngăn được đám ong bắp cày bay vào khi hè đến và không thể giữ được hơi ấm lúc đông sang - và điều đáng nói duy nhất về ngôi nhà là nó chưa bị đốt trụi mà đang được vây quanh bởi một loạt xe hơi, và đang đèn đuốc sáng trưng như Giáng sinh. Dường như tất cả mọi ngọn đèn trong nhà đều được bật sáng và đến cả ngài Frost vĩ đại cũng có thể nhòm thấy nó từ ngôi nhà mới và dài hạn của mình ở chốn vĩnh hằng.

“Có gì đang diễn ra thế nhỉ?” tôi hỏi.

Peter nhún vai, và tôi giải nghĩa là, Tôi không biết.

“Ta đến xem chứ,” tôi nói. Peter lại nhún vai, và tôi hiểu là, Không.

“Tại sao?” tôi hỏi, và bạn đã biết câu trả lời của anh ta là gì rồi, hoặc ít ra là cách anh ta trả lời, nên tôi sẽ chẳng mất công phiên dịch cho bạn nữa.

Nhưng gì thì gì, tôi cũng phải đi vào bên trong ngôi nhà: trong tuần này tôi đã bị từ chối bởi cánh cửa nhà mình lẫn cánh cửa căn hộ của mẹ, và tôi sẽ không để điều đó lặp lại ở nơi này. Tôi bước ra khỏi xe, tiến vào ngôi nhà, và bạn đoán xem? Peter lẽo đẽo theo sau tôi. Đây lại là một lời khuyên nữa sẽ được đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà của tôi: nếu bạn dẫn đường, họ sẽ theo sau, nhất là khi ngoài trời lạnh thấu xương và người đi theo bạn không muốn bị bỏ lại một mình trong chiếc xe lạnh ngắt. Nếu bạn dẫn đường, trong một hoàn cảnh như thế, thì họ sẽ theo sau bạn.

17

Phải nói rằng trong khoảng thời gian từ lúc đó, khi câu chuyện đang diễn ra, cho đến bây giờ, khi tôi đang viết những dòng này, thì tôi đã trở thành một người đọc thực thụ. Lúc trước tôi còn chưa từng nghe đến ông nhà văn đang ngồi trong Tư gia Robert Frost, chuẩn bị giới thiệu cuốn sách mới nhất của mình, nhưng giờ thì tôi đã biết đến danh tiếng của ông ta và cũng đã đọc hết tất cả các cuốn tiểu thuyết ông ta viết ra. Cuốn nào cũng đều xoay quanh những người đàn ông nông thôn lầm lì và bạo lực ở Bắc New Hampshire, những người chuyên hành xử bạo lực với vợ con mình để rồi lại ủ ê về sự bạo lực bên trong mình và vai trò của đất trời miền Bắc New Hampshire, một miền đất khắc nghiệt vô cùng, trong quá trình tạo thành cái bản tính bạo lực đó. Dạo gần đây, ông nhà văn nọ đã chuyển tới sống ở Wyoming để lánh xa những cư dân thành thị đang đổ về New Hampshire, và giờ thì các câu chuyện của ông ta lại được đặt bối cảnh ở Wyoming, nơi cũng có những người đàn ông lầm lì và bạo lực, và vân vân. Các cuốn sách của ông ta đã đoạt một số giải thưởng rồi còn được dựng thành phim - tôi cũng nên nói thêm để bạn đọc biết.

Peter và tôi đến nơi thật đúng lúc, bởi chỉ còn vừa đúng hai ghế trống. Tôi đưa mắt quét một lượt hòng dò ra những tên hỏa tặc, hoặc những tên hỏa tặc tương lai, nhưng chẳng dò ra được ai, tuyệt đối không. Có một vài người phụ nữ ngồi rải rác trong phòng, nhưng hầu hết độc giả là nam giới. Một vài người đàn ông ăn mặc giống Peter, họ bận áo khoác dày kẻ ca rô màu đỏ hoặc áo khoác chần bông màu nâu rộng lùng thùng hoặc sơ mi lót vải flannel, bên dưới thì mặc quần bò và đi giày hầm hố. Một vài người khác lại bận áo khoác trượt tuyết, ủng leo núi, cùng quần màu xanh chi chít túi của quân nhân, khiến ta chỉ muốn nhảy ra khỏi ghế để đi leo núi. Vài người khác thì mặc quần nhung kẻ sọc, ủng vịt, áo và khăn len vặn thừng. Nhìn không khác gì một Liên hiệp quốc những người đàn ông Mỹ da trắng. Nhưng tất cả những người đàn ông này, dù ăn bận thế nào, cũng đều ngả người ra sau, hai chân mở rộng đến mức tưởng như tinh hoàn của họ đang mắc phải một chứng gì đó trầm trọng lắm.

Phía trước chúng tôi là một cái bục có micro. Đằng trước bục - và chi chít trên những bức tường - là áp phích giới thiệu buổi đọc sách ngày hôm nay, cùng vị diễn giả chính, nhà văn cư trú hiện tại của Tư gia Robert Frost. Trên áp phích có hình của vị nhà văn cư trú và nhờ đó tôi nhận ra ông ta đang ngồi bên phải cái bục. Bản thân ông ta cũng mặc một áo khoác ca rô đỏ và có một bộ râu quai nón rậm rạp, đỏ rực, cùng một mớ tóc xoăn màu đỏ ngả bạc. Ngồi kế ông ta là một ông gầy, hói, đeo kính gọng sắt và bận một chiếc sơ mi nhung màu vàng mới cáu đến mức nhìn như thể vừa được lấy ra khỏi hộp. Ông hói đầu rời ghế, bước tới bục và giới thiệu mình là giám đốc của Tư gia Robert Frost, ông ta nói về lịch sử của chương trình nhà văn cư trú tại Tư gia Robert Frost, và quá trình tuyển chọn, rằng mỗi nhà văn cư trú được tuyển chọn dựa trên cách họ và các tác phẩm của họ tái hiện được linh hồn của Robert Frost và của vùng New England này. Rồi ông ta trình bày thêm một lúc nữa để giải thích linh hồn của vùng New England chính xác là cái gì. Tôi không thể nói mình đã nghe hết, hoặc nghe một phần, những gì ông ta nói, như kiểu bạn chẳng thực sự lắng nghe những mẩu quảng cáo xe hơi ra rả rằng sản phẩm của họ là hiện thân của linh hồn Mỹ.

Thế rồi ông ta huyên thuyên thêm một lúc lâu nữa, và hẳn đã giới thiệu tới vị nhà văn cư trú nọ vì tôi thấy ông ta đột ngột ngồi thụp xuống, rồi một tràng pháo tay rộ lên, và vị văn sĩ bước lên bục. Ông này lôi từ túi áo ra một chai rượu Jim Beam loại mini, tợp một tợp, rồi không một lời cám ơn độc giả đã tới dự, ông ta bắt đầu đọc sách luôn. Cuốn sách nói về một đống củi ngập trong một đống tuyết, và ông già chủ nhân của đống củi đó, một người thực ra chưa hẳn đã già nhưng đã bị bão táp cuộc đời làm cho tả tơi, rệu rã. Ông lão đang ngồi bên cửa sổ phòng bếp, nốc rượu ngô từ trong chai, ngắm nhìn tuyết rơi ướt nhoét đống củi mà lão và gia đình đang cần để sưởi ấm và cần phải được chẻ ngay tức thì. Lẽ ra con trai lão đã chẻ củi, thằng bé đã hứa là sẽ làm, nhưng nó còn đang bận vi vu hú hí với một con nỡm mà lão chẳng thèm bận tâm đến, vì nó là một con điếm (nó là con điếm không phải là vì nó lang chạ với người này người kia, mà vì ngoài điếm ra thì còn có ai khác hẹn hò với con trai lão cơ chứ?). Ông lão ghét con nỡm và ghét thằng con trai mình, ghét cả tuyết rơi và ghét luôn đống củi chưa được chẻ, một hình ảnh biểu tượng cho cuộc đời dang dở, chẳng có gì như dự tính, của ông lão, và ông lão cũng ghét cả chai rượu ngô, nhưng vẫn đang uống tì tì. Tôi không thể hiểu nổi vì sao ông già không bưng đít dậy mà đi bổ củi, và tôi cũng không hiểu vì sao tác giả lại không dùng các phép so sánh hay ẩn dụ vì thiếu điều thì câu chuyện đã là một bản danh sách với những gạch đầu dòng liệt kê những thứ ông lão ghét. Mà nhân nói tới danh sách, bà vợ ông lão đã bước vào bếp với danh sách đi chợ của bà, và bảo lão rằng bà phải đi mua đồ, nhưng không quên liếc về cái lò sưởi trống huơ trống hoác và nói, “Ba nó à.” Ông lão chẳng trả lời, có thể vì lão không thích bị gọi là “ba nó”, mà cũng có thể vì lão thích được gọi là “ba nó” tới mức muốn vợ gọi thêm lần nữa, hoặc có khi là những ông già như lão chỉ được gọi là “ba nó” trong những cuốn sách, mà lão lại không nhận ra mình đang ở trong một cuốn sách. Gì thì gì, vợ lão lại gọi lần nữa, “Ba nó à,” và nói: “Nhà lạnh quá đấy. Sao ông không ra ngoài chẻ củi đi?”

Ông lão chẳng buồn ngước nhìn vợ khi nghe bà nói; thay vào đó lão chỉ nhìn cái rìu đang nằm trong góc phòng, một cái nhìn cam chịu, đầy ẩn ý, khiến cho ai cũng hiểu rằng lão sẽ không dùng nó để bổ củi mà để thực thi một tội ác với vợ hoặc con của mình, hoặc cả hai, và hành vì bạo lực ấy là không thể đừng được. Câu chuyện kết thúc với cảnh ông lão nhìn cái rìu chằm chằm, rồi vị nhà văn cư trú nọ rời bục để quay lại chỗ ngồi bên cạnh vị giám đốc.

Kéo theo đó là một tràng pháo tay vang như sấm kéo dài tới mấy phút liền. Thật giống cái lần tôi được mời đến nói chuyện với lớp vỡ lòng của Katherine trong ngày hướng nghiệp. Tôi mang theo cái túi-khóa-kéo mình đã phát minh, và minh họa cho lũ trẻ thấy cách mà nó được kéo rồi khóa, kéo rồi khóa, và tôi đã phát minh ra nó như thế nào và tại sao. Rồi cả lớp nhiệt liệt hoan hô trong một lúc lâu, không phải vì chúng quá ấn tượng với cái túi, mà là vì chúng đang ra sức thi nhau xem đứa nào vỗ tay to và lâu nhất. Tràng pháo tay ở Tư gia Robert Frost cũng giống thế đấy. Đến cả tôi cũng phải vỗ lấy vỗ để để hòa cùng không khí chung. Người duy nhất dưới khán đài không vỗ tay là Peter. Ban đầu tôi cứ nghĩ là anh ta vỗ tay giống với cái cách anh ta nói chuyện, nhưng rồi tôi để ý thấy anh ta cứ nhìn chòng chọc vào vị nhà văn cư trú, hai mắt nheo lại đầy nộ khí, như thể đây là một bài kiểm tra để đo độ thịnh nộ của đôi mắt vậy. Thay vì vỗ tay, Peter lại xoáy sâu nắm đấm bàn tay phải vào bàn tay trái, khiến tôi thấy thật tội nghiệp cho lòng bàn tay trái của anh ta.

“Sao thế?” tôi thì thầm.

“Tôi thù ông ta,” anh ta gầm gừ.

“Tại sao?” tôi hỏi, nhưng anh ta không trả lời, đến một cái nhún vai cũng không. Anh ta giận dữ đến mức vậy đó.

Và sau khi ngẫm nghĩ trong giây lát - trong khi tiếng vỗ tay vẫn vang lên ầm ã, một điều tôi không lấy làm phiền vì tôi suy nghĩ tốt hơn khi có sự trợ giúp của các âm thanh đều đều, cũng như là có một số người ngủ ngon hơn khi có tiếng quạt vậy - tôi khá chắc chắn mình biết tại sao anh ta lại ghét ông nhà văn nọ đến vậy. Tôi mường tượng ra cảnh Peter ngồi trong nhà - bếp lò tỏa hơi nóng ngùn ngụt, kề bên là ống hút bồn cầu và chú chó - đọc sách hết cuốn này đến cuốn nọ. Có thể anh ta đã đọc cả những cuốn của vị nhà văn cư trú, và chúng - cùng với Ethan Frome - đều chỉ cho anh ta thấy cái tip người anh ta đã đang là và sẽ mãi mãi là (thay vì cái tip người anh ta có thể trở thành): u uất, bầm giập, bạo lực, ăn không nên đọi nói chẳng nên lời. Có thể đây là ý của vị giám đốc khi nhắc đến linh hồn New England, nhưng linh hồn ở đây không phải là ngọn hải đăng dẫn lối cho ta, mà là thứ kéo tụt ta xuống. Chắc đây là lý do tại sao Peter muốn tôi đốt Tư gia Robert Frost: vì người ta cứ cho những ông nhà văn cư trú như ông nhà văn cư trú này đến đây ở, những người chuyên đay đi đay lại rằng Peter là kiểu đàn ông thế này, rằng anh ta không phải là kiểu đàn ông thế kia, thay vì vạch ra mẫu người anh ta có thể trở thành, và Peter đã quá chán ngán điều đó. Tôi biết chắc chắn mọi chuyện là như thế, như thể tôi đang cầm lá thư của Peter trước mặt và đã đọc đi đọc lại đến thuộc lòng tâm tư của anh ta, trong khi thực tế thì hoàn toàn không phải vậy.

Bởi nếu tôi đã biết những gì giờ đây tôi đã biết (sau này tôi đã kiếm lại được lá thư của Peter, một câu chuyện tôi sẽ kể cho bạn sớm thôi), thì tôi đã hiểu Peter muốn tôi đốt Tư gia Robert Frost là vì tay giám đốc, kẻ đang ngồi cạnh vị nhà văn cư trú. Sáu năm về trước (Peter viết thư cho tôi sau khi tôi mãn hạn tù), tay giám đốc đã thuê Peter sửa một chỗ dột trên mái nhà. Một tuần sau khi anh ta sửa xong và được trả công, cái mái lại bắt đầu dột tiếp, và Peter không chịu sửa tiếp nếu không được tiếp tục trả công. Tay giám đốc chẳng những không trả công cho anh ta, mà còn rêu rao rằng Peter là kẻ không tin tưởng được và không ai nên thuê anh ta, nên giờ Peter không thể kiếm được việc. Thậm chí đã sáu năm trôi qua mà anh ta vẫn chẳng kiếm được việc. Nên anh ta muốn tôi đốt Tư gia Robert Frost để trả thù tay giám đốc. Lá thư không nói tại sao Peter không tự đốt nó được mà phải nhờ đến tôi, nhưng nhìn qua cái tình trạng đầu lừa ở phòng vệ sinh của anh ta tôi cũng đủ hiểu rồi. Gì thì gì, việc anh ta muốn nhờ tôi đốt tư gia này chẳng liên quan gì đến vị nhà văn cư trú, cũng như vị này chẳng liên quan gì đến ngài Frost, kể cả khi ông ta đang ở đây dưới sự bảo trợ của ngài. Tôi tự hỏi không biết đây có phải lý do vì sao các nhà văn qua đời: để không phải ngồi đó ngắm thiên hạ nói lung ta lung tung về đứa con tinh thần của mình. Tôi cũng tự hỏi liệu điều này có đúng với con người nói chung. Lý do tại sao ta qua đời ấy.

Còn nguyên do tại sao Peter đọc nhiều đến vậy và có nhiều sách đến vậy trong nhà thì lá thư không đề cập tới. Có thể là vì anh ta không kiếm được việc nên phải đọc sách giết thời gian. Có thể vì anh ta thấy buồn tẻ. Có thể vì anh ta thích đọc sách. Có thể vì đống sách là của thư viện nên chúng miễn phí, mà thời này thật hiếm có thứ gì miễn phí nên anh ta phải tranh thủ. Mà cũng có thể vì anh ta có những lý do riêng, lý do riêng ở đây không có nghĩa là người khác không được hiểu lý do của ta, mà ngay cả bản thân ta cũng không hiểu được chúng một cách thấu đáo.

Gì thì gì, lúc này đây tôi còn đang đinh ninh mình biết rõ Peter đang ghét ai và vì sao lại ghét, nên tôi thông cảm và muốn làm gì đó để giúp anh ta, ngoài cái việc anh ta nhờ tôi làm. Trong khi đó, tràng pháo tay vẫn tiếp tục kéo dài dai dẳng, còn vị nhà văn cư trú thì ngồi đó với vẻ mặt càng lúc càng gay gắt, càng lúc càng nốc nhiều rượu, tay giám đốc thì càng lúc càng tràn trề mãn nguyện, còn Peter càng lúc càng đỏ mặt tía tai, và chẳng khó để nhận ra rằng nỗi căm hờn của anh ta càng lúc càng tăng lên, và có thể nói rằng tôi tự cảm thấy mình phải làm một cái gì đó. Nếu nói như thế vẫn chưa đủ với bạn đọc, thì có thể nói rằng linh hồn của mẹ tôi - độc giả kiêm người kể chuyện - đang nhập vào tôi, cũng giống như là linh hồn của vùng New England đang nhập vào vị nhà văn cư trú.

“Tôi có một câu hỏi,” tôi đứng dậy hỏi. Tôi không biết có ai nghe được mình nói trong tràng pháo tay dữ dội này không, nhưng chẳng chóng thì chầy một cái nhóm người đang ngồi sẽ để ý thấy một người đang đứng. Vài phút sau, khi rốt cuộc họ đã để ý thấy tôi, họ ngùng vỗ tay. “Tôi có một câu hỏi,” tôi lặp lại.

“Không nhận câu hỏi, không nhận câu hỏi,” tay giám đốc đứng dậy. Thấy vậy Peter bèn gầm gừ thành tiếng, khiến tôi lấy làm cảm kích, và anh ta cứ gầm gừ như thế cho đến khi tay giám đốc ngồi về chỗ cũ. Ông nhà văn chẳng tỏ vẻ quan tâm gì hết. Ông ta trông chán chường và đờ đẫn, như thể ông ta biết đích xác tôi là ai, như thể ông ta đã quá nhiều lần đóng vai Mercutio, quá nhiều lần đấu lại nhân vật phản diện Tybalt*, tức là tôi đây. Ngay cả những ngụm rượu Jim Beam mà ông ta nốc vào người cũng gợi cảm giác sắp đặt, như thể một phần của diễn xuất.

•

Mercutio và Tybalt là hai nhân vật phụ trong vở kịch Romeo và Juliet

“Tại sao nhân vật của ông lại có thể,” đến đây tôi ngừng lại để tìm từ ngữ thích hợp, và vì chẳng tìm được từ nào nên đành nhặt nhạnh trong vốn từ ít ỏi của mình, “oặt ẹo như thế?”

Ông nhà văn cư trú nốc thêm một ngụm Jim Beam rồi đáp rằng việc giải thích vì sao các nhân vật của ông ta lại có tính cách thế này hay thế kia không phải việc của ông ta.

“Thế là việc của ai?”

“Chẳng ai cả, chẳng phải việc của bất kỳ một ai,” ông nhà văn đáp.

Chắc đây là một câu trích từ sách của ông ta, bởi tất cả mọi người đều hò reo hú hét để tán thưởng. Đây là thứ đáng kinh hãi nhất của việc nói trước đám đông: không phải sẽ có lúc bạn đánh mất họ, mà là cơ bản bạn chưa từng và sẽ không bao giờ sở hữu được họ. Mặt tôi nóng rực và đỏ bừng, tôi cược rằng nếu mình chạm mặt xuống sàn thì cả căn nhà sẽ bốc cháy mù mịt, và Peter sẽ được toại nguyện. Nhưng tôi không làm vậy, mà cứ đứng đó đợi đám đông yên lặng, rồi lên tiếng, “Nhưng đó là việc của ông mà. Chính ông đã tạo ra nhân vật đó như vậy còn gì.”

“Tôi không tạo ra nhân vật,” nhà văn đáp. “Mà tự nhân vật đó như thế.”

“Tự như thế à,” tôi lặp lại. Tôi mượn chiêu này từ mẹ tôi. Khi còn nhỏ, mỗi lần tôi thốt ra điều gì ngớ ngẩn, bà sẽ lặp lại để cho tôi nhận ra nó ngớ ngẩn đến mức nào.

“Tự như thế đấy,” ông nhà văn cư trú lặp lại lần nữa. Có khi đó cũng là một chiêu của ông ta.

“Nhưng giả sử như nhân vật đó không như thế,” tôi nói, và trước khi nhà văn và đám đông kịp nói gì, tôi tiếp luôn: “Giả sử nhân vật đó không phải là một lão già, mà là một chàng trai trẻ.” Ông nhà văn gật đầu, như thể đó là một lựa chọn khả thi, khiến tôi càng có động lực hơn. “Giả sử anh ta không giận dữ chút nào. Giả sử anh ta có công ăn việc làm. Giả sử anh ta là một nông dân…” Đến đây thì tôi ngưng lại. Tôi nhớ tới những buổi công não cho cuốn hồi ký của đám phân tích trái phiếu, nhớ tới cái câu họ đã dùng để khuyến khích nhau mỗi khi bí ý tưởng: “hãy viết những gì ta biết.” Và theo một khía cạnh nào đó, đám này đã viết những gì họ biết - họ biết những tấm bưu thiếp của bố tôi, biết ông đã đi đâu và làm gì - nên đó có vẻ cũng là một lời khuyên hữu ích. Nhưng tôi chẳng biết gì về việc đồng áng, nên tôi đành nhảy qua một thứ khác. “Hoặc giả anh ta là một thợ xẻ gỗ.” Tôi vẫn đụng phải đúng cái vấn đề đó: tôi chẳng biết cóc khô gì về công việc xẻ gỗ, ngay cả việc dùng cưa nào cho loại cây nào tôi cũng chẳng tỏ tường. Công việc duy nhất tôi rành là kỹ nghệ đóng gói. Nhưng tôi chợt nhớ tới phản ứng của bố khi mới nghe về nó, “Hộp đựng bóng tennis thì có gì vĩ đại,” nên tôi đoán rằng vị văn sĩ này cũng sẽ phản ứng như vậy, hoặc tệ hơn. Thế là, vì hốt hoảng và vì chẳng còn gì khác để nói, tôi đành kể, “Hoặc giả anh chàng này là một kẻ đầu lừa đã lỡ tay…” và những gì tôi nói ra sau đó về cơ bản chính là câu chuyện tôi đã kể cho bạn. Một phiên bản súc tích hơn, nhưng vẫn bao gồm phần lớn những sự kiện và nhân vật trọng yếu: những câu chuyện của mẹ tôi, một loạt tòa nhà bị đốt cháy, đôi vợ chồng xấu số nhà Coleman cùng cậu con trai chỉ nhăm nhăm trả thù của họ, người vợ xinh đẹp cùng hai đứa nhóc của tôi, hai đấng sinh thành luôn say bí tỉ và cuộc sống bí ẩn của họ, đống thư tay và đám phân tích trái phiếu. Dĩ nhiên là câu chuyện không có một cái kết đàng hoàng - tôi chỉ kể tới đám cháy ở Dinh thự Mark Twain và nói, “câu chuyện chưa dừng ở đây” - nhưng tôi cố gắng chỉ kể sự thật và sự thật. Quả vậy, chi tiết duy nhất tôi phịa ra là chàng trai trẻ đó biết chơi đàn ghita mười hai dây, bởi tôi luôn ao ước mình biết chơi ghita, và mười hai dây nghe nhiều và oách hơn sáu dây.

“Ông nghĩ sao?” tôi hỏi sau khi kết thúc. Thực sự tôi rất hài lòng với bản thân và câu chuyện của mình, cùng tất cả những sự kiện diễn ra trong đó. Bởi ta không thể cưỡng được việc mê mẩn câu chuyện của mình, vì nếu ta không mê thì còn ai mê nó nữa? “Ông nghĩ sao về anh chàng đó?”

“Tôi cho rằng anh này nghe không giống một con người thật,” vị nhà văn cư trú nói.

“Không thật à?” tôi hỏi. Ôi, đau quá đi! Vừa hôm qua, Lees Ardor đã bảo tôi rằng cô ta muốn được làm một con người thật, và giờ đây tôi đã biết đích xác ý nghĩa câu nói đó. Ngay lúc này, tôi muốn đánh đổi bất cứ thứ gì mình có để rút lại câu chuyện vừa kể, để mang Lees Ardor tới đây và cùng cô ta ngồi nghe vị nhà văn cư trú giảng cho chúng tôi biết một con người thật là như thế nào.

“Nghe không giống một người thật,” ông ta nói. “Nghe như một chiêu trò rẻ tiền. Không có chỗ cho chiêu trò rẻ tiền.”

“Không có chỗ cho chiêu trò rẻ tiền,” tôi lặp lại, đặt người xuống ghế một cách nặng nề, và tôi cược là chiếc ghế xếp sẽ gập ngay lại với cái lực tác động của tôi, duy có điều nó đã nghe thấy những lời đối thoại vừa rồi và thấy tội nghiệp cho tôi.

“Không chiêu trò gì hết,” ông ta nói, rồi tợp thêm một ngụm rượu ngô.

Đến đây thì tay giám đốc đứng dậy, tiến lên bục và huơ huơ hai tay trên đầu như một nạn nhân chìm tàu đang ra hiệu cho chiếc máy bay cứu hộ bên trên. “Tôi e rằng thời gian đã hết,” ông ta nói, rồi tuyên bố rằng ông nhà văn cư trú sẽ lấy làm vui lòng khi được ký tặng sách cho độc giả. Tuyên bố này khiến đám đông điên cuồng ùa nhau chạy xô tới cái bục. Tôi ngồi yên tại chỗ, đầu gục xuống như một kẻ bại trận. Có điều tôi đã liên tục bại trận, đây nào có phải lần đầu tiên. Peter ngồi kế bên tôi - tôi có thể nghe thấy sự căm giận bốc lên ngùn ngụt trong từng hơi thở của anh ta - nhưng nếu không kể tới anh ta, thì tôi hoàn toàn cô độc. Ngay cả linh hồn của mẹ tôi cũng đã rời xa tôi, như thể nó đã lội ngược thời gian, ra khỏi cơ thể tôi và ngôi nhà này để trở về chốn cũ của mình, giống như anh chàng kỹ sư Yankee.

Tôi không nhớ bọn tôi đã ngồi như vậy trong bao lâu: có thể là một phút, cũng có thể cả tiếng đồng hồ. Rồi Peter giật giật lưng áo của tôi (mà thực ra là của anh ta). Tôi cương quyết không nhìn anh ta, nên anh ta phải tóm lấy cằm tôi mà xoay về hướng anh ta. Peter đang rất căm phẫn, điều này đã quá rõ ràng. Tôi cứ ngỡ anh ta giận tôi: không những tôi đã tự biến mình thành kẻ ngốc, mà bằng việc kể câu chuyện của mình chắc hẳn tôi đã thu hút những sự chú ý không nên có về phía mình, về phía Peter và lá thư của anh ta, cùng với việc anh ta nhờ tôi làm. Tôi lại gục đầu xuống vì xấu hổ; và một lần nữa anh ta lại tóm lấy cằm tôi mà nâng lên, nhưng là bằng một cử chỉ nhẹ nhàng, nhẹ nhàng một cách đáng ngạc nhiên.

“Giờ thì anh hiểu tại sao tôi ghét tay đó rồi chứ?”

“Tôi hiểu rồi,” tôi đáp. Vì tôi cứ nghĩ tôi đã hiểu.

“Được chứ?” Peter hỏi, rồi nhún vai. Tôi hiểu anh ta đang muốn hỏi liệu tôi có chịu đốt căn nhà này giùm anh ta mà không cần thù lao hay không. Tôi không hề có ý định thực hiện việc này, nhưng - và đây chỉ là một trong rất nhiều thứ làm tôi hổ thẹn về mình - tôi lại thấy thật cảm kích vì anh ta không giận tôi, đến mức tôi quyết định sẽ hùa theo anh ta, vì hùa theo người khác là chuyện ta làm khi quá khó để làm điều ngược lại và nói ra sự thật.

“Được,” tôi đáp.

“Tốt,” anh ta nói. “Ta đi nào.”

“Đi đâu cơ?”

“Quán bar,” Peter nói.

“Ý kiến hay đấy,” tôi nói. Chúng tôi đứng dậy và rời khỏi căn nhà, nhưng trước khi bước ra ngoài tôi quyết định ngoái lại nhìn ông nhà văn cư trú. Ông ta vẫn ngồi trên chiếc ghế, vẫn nốc rượu Jim Beam, vẫn còn có một hàng dài người hâm mộ ôm sách chờ ký tặng. Tay giám đốc vẫn lởn vởn ở chỗ ông ta, chẳng biết vì mục đích gì. Nhưng ông nhà văn chẳng thèm liếc nhìn tay giám đốc, đám đông độc giả hay những cuốn sách của mình. Không, ông ta đang nhìn chằm chằm vào hai người bọn tôi, một cái nhìn khao khát, khi chúng tôi bước ra ngoài, và ai mà biết được: có khi rốt cuộc thì ông ta lại đang nghĩ rằng hai chúng tôi mới là những con người thật cũng nên.

18

Quán bar là một trại gia súc xây bằng xi măng khối màu xám có cửa làm bằng gỗ dán màu đen và được lắp phía trước thay vì ở bên hông như khu nhà của Peter. Nhưng cả hai đều thuộc nhánh hạ lưu trong gia phả của ngành kiến trúc. Trên cửa sổ quán có đính biển nê ông hình vại bia và giăng xung quanh là những bóng đèn Giáng sinh trông rõ là bi đát vì đến một nửa đã hỏng và tắt ngúm: chắc hẳn người ta đã bỏ mặc chúng ở đó quanh năm suốt tháng. Tôi cũng chẳng thấy có biển hiệu nào đề rằng đây là quán bia hay quán rượu, như thể việc không có tên đã đủ tồi tệ lắm rồi. Bãi đậu đang kín xe - hầu hết toàn xe tải - chiếc nào chiếc nấy đều được đậu ở một tư thế hiếu chiến và dữ tợn như đang chuẩn bị cho một cuộc đua xe đụng, hoặc vừa thi xong tức thì. Nơi đây là cái kiểu bar khiến người ta phải chùn bước, nhất là khi người ta là một người như tôi, một người chưa từng bước chân vào một quán như thế này bao giờ. Vâng, tôi cũng đã từng tới khá nhiều “quán bar và đồ nướng” rồi: có hàng tá quán kiểu này ở Camelot. Đó là cái kiểu quán có bút sáp màu cho trẻ con ngồi vẽ; những miếng lót đĩa loại đặc biệt để cho chúng vẽ bậy tùy thích; những quy định nghiêm khắc ghi trên thực đơn yêu cầu thực khách không được để cho đám trẻ vẽ bậy lên bất cứ thứ gì ngoài những miếng lót đĩa; và đó cũng là cái kiểu quán có những quy định thậm chí còn nghiêm khắc hơn thế xuất hiện ở mọi nơi - trên những miếng lót đĩa, trên tường, trên đồng phục hầu bàn của nam lẫn nữ - yêu cầu bạn không được hút thuốc nếu không muốn chịu hậu quả, và căn cứ theo mấy điều này thì những “quán bar và đồ nướng” đâu có khác gì thế giới bên ngoài chúng, trừ việc có nhiều quy định hơn, và ít cách để lách hơn.

Nơi này lại hoàn toàn khác hẳn, và ngay khi bước chân vào quán, tôi lập tức hiểu tại sao các quán bar lại tồn tại và tại sao người ta lại thích uống ở đó: nếu một “quán bar và đồ nướng” nhắc bạn tất cả những điều bạn không nên làm, thì một quán bar thực thụ sẽ tiêm vào đầu bạn ý nghĩ rằng không có gì bạn không thể làm, và sẽ không có bất kỳ hậu quả gì sau đó. Ấn tượng đầu tiên của tôi về quán này thật nhầm lẫn; nó không hề não nề chút nào. Một phần là vì bên trong quán trông khá khẩm hơn bên ngoài. Sàn quán được lát gỗ thông, bóng loáng như đường ném bowling. Còn bên trên là trần nhà ốp đá khuếch âm đang bong lung tung cả và thấp tè tè, chỉ cần đưa tay lên là có thể chạm vào nó và tôi đã thử chạm vào và cảm giác thật khoan khoái, như thể một chiến công. Lý do thứ hai là Peter, lúc này đang đứng bên nhà vệ sinh nam bán hàng trắng - anh ta gọi đó là những bịch xu và giá của mỗi bịch là mười đô la - cho những gã trông rất giống anh ta nhưng vui vẻ và hoạt náo hơn. Tương tự như bọn họ, phiên bản Peter trong quán bar cũng vui vẻ và hoạt náo hơn phiên bản Peter bên ngoài quán bar, nên tôi mới nói rằng quán này không hề não nề chút nào. Ở trong quán có vẻ như đã khiến cho anh ta được tự do. Mà cũng có thể là do thứ bột trắng: anh ta đã tự bán một lượng đáng kể cho mình. Hoặc là vì tôi đã đồng ý làm cái việc mà tôi thực ra không hề có ý định làm. Ngay khi chúng tôi vừa tới quán, Peter trỏ vào tôi và nói, “Là cậu ấy đấy,” và giới thiệu một lượt. Nhóm bạn ấy gồm có Barry, Mick, Shoe và Lyle. Tất nhiên ban đầu tôi không nhớ ngay được tên bọn họ, nhưng chẳng ai mất lòng và đều khiến tôi thấy như ở nhà. Có lúc Peter còn khoác vai tôi mà nói, “Bọn này cần cậu, anh bạn ạ,” khiến tôi suýt khóc và thấy như thể mình cũng cần họ chẳng kém gì họ cần mình.

Nhưng cũng có khi chính chất cồn đã khiến tôi cảm thấy thế. Peter chuốc rượu ngô cho tôi hết ly này đến ly khác, và chẳng mấy chốc mà tôi xướng nhầm cả tên của chính mình, làm cho cả hội cười vang sằng sặc, và tôi thấy vui nên lại uống nữa, uống mãi. Chắc tôi đã phải nốc tới cả tá ly rượu ngô. Sau một hồi, những tiếng nói chuyện vang lên như nước đổ lá khoai bên tai tôi và tôi không còn để ý tới thời gian nữa, dù ắt hẳn nó chẳng đứng lại mà chờ tôi vì đến một lúc, tôi tự dưng trông thấy mình đang ngồi trơ trọi trên ghế đẩu bên cái quầy rượu hình móng ngựa, đám bạn đã biến đi đâu mất, và một ban nhạc đã đang chơi từ bao giờ.

Trong quán không có sân khấu, nhưng đứng trong một góc phòng là một ban nhạc bốn người - hai guitar, một bass, một trống - với những mái tóc dài lòi ra dưới những chiếc mũ trượt tuyết, đầu gật tới gật lui để đánh nhịp cho một bài hát dường như chẳng có nhịp. Tiếng bass to đến mức nó không chỉ đơn thuần là một âm thanh mà còn là một cảm giác dềnh lên từ sàn nhà, lan tới háng tôi, tim tôi, rồi cổ họng tôi. Âm thanh kéo tôi tới gần với ban nhạc, sau khi đã ráng lấy thêm một ly rượu ngô từ cái tay pha chế.

Tôi tới đứng trước ban nhạc, không nhận ra họ đang chơi bài gì, nhưng khi kết thúc, có người hét lên từ đằng sau, “Creedence*!” Điều này dường như đã động viên ban nhạc, vì tôi thấy họ chuyển ngay sang một bài khác, một bài ắt là rất được ưa chuộng ở nơi đây, và chẳng mấy mà mọi người đã ùa ra sàn nhảy - nữ nhảy với nam, nữ nhảy với nữ, nam không có bạn thì giậm chân gân cổ hát vào chai bia - và trước khi kịp định thần, tôi đã bắt đầu nhảy.

•

Creedence Clearwater Revival (CCR): ban nhạc rock nổi tiếng của Mỹ trong thập niên 1960, 1970.

Vâng, tôi bắt đầu nhảy, và lập tức nhớ ra tại sao lâu lắm rồi mình chưa nhảy. Bởi mỗi khi nhảy, tôi đều mơ, hoặc ít ra là hồi tưởng lại quá khứ, mà với tôi thì việc này với mơ cũng chẳng khác gì nhau. Và thế là ban nhạc chơi Creedence, nếu như đấy đúng là Creedence, còn tôi thì giậm chân và vung vẩy tay, rồi cứ thế mơ về lần gần đây nhất tôi nhảy, trong đám cưới của tôi, với Anne Marie. Chúng tôi nhảy theo bài gì thì tôi đã quên mất - lại thêm một thứ khiến tôi xấu hổ về mình - nhưng tôi đã có ấn tượng rằng đó cũng là bài được chơi ở rất nhiều đám cưới khác. Tôi đã để ý thấy nhiều cặp vợ chồng khách mời vỗ tay tán thưởng với ánh mắt lóng lánh. Thật vui khi được có mặt bên những cặp đôi đã trao nhau lời hẹn ước và đã tuyên thệ trước Chúa giống như tôi với Anne Marie, và hơn nữa, tôi cũng thấy rất vui khi được ôm trong tay cô gái cao ráo, đẹp tuyệt trần và ân cần của mình, người con gái đã cố tình đi giày bệt hôm nay để không cao hơn tôi quá nhiều, người con gái đang tỏa mùi thơm như chiếc bánh chúng tôi vừa mới cắt. Nhìn chung tất cả đều suôn sẻ, trừ việc chúng tôi đang khiêu vũ, và tôi cũng bắt đầu hồi tưởng và mơ trong lần đó, hồi tưởng và mơ về bố mẹ tôi, hai con người hiện đang không có mặt trong đám cưới đó vì tôi đã giấu không báo cho họ biết.

Cụ thể, tôi nhớ về lần tôi bí mật theo dõi bố mẹ tôi khiêu vũ cùng nhau. Hôm đấy là khoảng một năm sau khi bố quay về từ chuyến tha phương, và chắc chắn đó là lần đầu tiên tôi thấy họ khiêu vũ. Có khi đó còn là lần đầu tiên tôi thấy họ chạm vào nhau kể từ khi bố trở về. Bố mẹ tôi nhảy với nhau ở hành lang, còn tôi ngó trộm từ trên cầu thang (lẽ ra giờ đó tôi phải nằm ngủ trên giường, nhưng tôi nghe thấy tiếng nhạc - là nhạc của Benny Goodman chơi, cùng với dàn nhạc của ông ta, tôi nhớ vậy - nên rón rén ra nhìn trộm). Thật là một màn khiêu vũ đầy mâu thuẫn, ít ra là về phía mẹ tôi. Có lúc bà nhắm mắt lại, ngả đầu trên vai bố như đang ngủ, một giấc ngủ dịu êm; nhưng ngay sau đó lại mở to mắt, trợn trừng căm phẫn, dùng hai bàn tay đẩy ông ra xa, và thứ duy nhất giữ bà ở lại với bố tôi chính là bố tôi. Ông không chịu buông bà, và bà cứ liên tục nói, “Tôi không biết nữa, tôi không biết nữa,” còn ông thì liên tục nói, “Anh xin lỗi, anh xin lỗi, ôi Chúa ơi, anh xin lỗi.” Rồi bà thả lỏng người trong chốc lát, chỉ để lại xù lên ngay sau đó, và cứ như vậy. Tôi thấy thật buồn cho hai bậc sinh thành bối rối của mình, và nhận ra một triết lý là tình yêu, hôn nhân và khiêu vũ thực chất đều chỉ là những cuộc chiến nội tâm. So với việc ngắm nhìn bố mẹ khiêu vũ thì nỗi cô đơn có phần hạnh phúc và khoan khoái hơn hẳn, nên tôi quay lại phòng và leo lên giường ngủ. Khi tôi khiêu vũ với Anne Marie trong đám cưới, tôi đã nhớ lại những chuyện này, và vào cái lúc tôi nhớ đến đoạn mình đã leo lên giường đi ngủ một cách hạnh phúc, tôi buông Anne Marie ra và đứng sang một bên như chực trốn chạy. Toàn bộ quan khách há hốc miệng, và Anne Marie đưa tay bấu lấy cánh tay tôi, khiến tôi định thần lại, nhận ra cô dâu xinh đẹp của mình, rồi kết thúc điệu nhảy, và kể từ đó bọn tôi chưa một lần nhắc lại chuyện này. Nàng đã bấu lấy tôi rất mạnh, vì sau đó tôi thấy trên cánh tay mình có hai vệt đỏ bầm, như thể đã có một con tôm hùm Anne Marie ngăn cản tôi rời sàn nhảy và hủy bỏ cuộc hôn nhân ngay từ trong trứng nước, thay vì đợi thêm tám năm nữa.

Và tôi cũng đã hồi tưởng và mơ thấy tất cả những chuyện này khi nhảy trong quán rượu. Tôi chìm sâu trong giấc mơ đến mức bài hát đã kết thúc với tiếng trống đánh choang một cái, tiếng bass rung lên bần bật và tiếng ghita rít lên một hồi mà tôi vẫn điềm nhiên nhảy giữa đám đông. Ai nấy đều nhìn tôi chằm chằm. Tôi chẳng trách họ được vì nếu là họ thì tôi cũng nhìn. Tôi uống nốt ly rượu ngô, như thể điều này sẽ khiến họ thôi nhìn mình. Họ vẫn nhìn. Tôi nhìn xung quanh tìm kiếm trợ giúp, xem có ai có thể cứu mình được không.

Và tôi đã tìm được: một phụ nữ đứng bên phải tôi, tay cầm điếu cần đang cháy dở. Trước giây phút này tôi chẳng nhận ra sự có mặt của cô ta, và kể từ bấy đến giờ tôi cũng chưa gặp lại cô ta. Cô ta cao đúng ngang bằng tôi và đôi mắt nâu thẳm đang nheo lại nhìn tôi sửng sốt, hoặc có thể là do tác động của điếu cần. Cô ta không đeo khuyên tai, và trên hai tai không đục lỗ khuyên. Tóc cô ta đen, thẳng và chuẩn bị tuột khỏi đuôi gà, tuy vậy bạn có thể thấy rằng cô ta để tóc xõa cũng sẽ xinh như khi buộc lên, và tóc tai chẳng quan trọng lắm với cô ta, nó chẳng qua chỉ là một thứ an tọa trên đỉnh đầu mà thôi. Ngoài những chi tiết này thì tôi chẳng biết gì về cô ta, ngay cả là cái tên, mặc dù tôi vẫn suy nghĩ về cô ta suốt, như khi bạn suy nghĩ về những con người và sự vật đã thay đổi cuộc đời bạn mãi mãi - dù tôi không tin rằng cô ta cũng nghĩ về tôi, cuộc sống là thế đấy, đó là lý do tại sao tôi chắc chắn rằng ông già Noah cả đời sẽ bị ám ảnh bởi cơn đại hồng thủy, nhưng ngay khi con nước rút, tôi chắc chắn nó chẳng thèm mảy may suy nghĩ về ông dù chỉ một lần.

“Trông có vẻ như anh cần cái này,” cô ta nói, rồi đưa điếu thuốc lên miệng tôi. Tôi rít một hơi: đó là lần đầu trong đời tôi hút cần, nó có vị như đất, khiến tôi ho sù sụ, nhưng ngoài điều này ra thì chẳng có tích sự gì hơn những tợp rượu ngô. Rồi ban nhạc chơi một bài khác, bài này tôi nghe từ thời trung học: là của Skynyrd, và ban nhạc đang ráng hết sức để nhái lại phần biểu diễn ghita tay ba lừng danh chỉ với hai tay ghita của mình. Nhung lần này tôi không nhảy, nên cũng không mơ hoặc hồi tưởng gì hết - không bố mẹ, không Anne Marie và đám trẻ, tất cả những người mà tôi yêu và là lý do vì sao tôi được sinh ra. Sao chuyện này lại có thể xảy ra được? Sao ta không có một ai đó luôn ở bên để nói với ta rằng, Đừng! Thôi ngay đi! Hãy chạy ra ngoài trời tuyết và tự ném mình vào ngọn gió cho tới khi khả năng gây tổn thương và gây tai họa đã bị đóng thành băng! Sao ta không có một giọng nói như vậy trong đầu nhỉ, một giọng nói thay vì giục ta, Còn gì nữa? Còn gì nữa? thì lại khuyên Ngưng lại! Bỏ đi! Anh sắp gây họa đấy! Nhưng ngay cả nếu ta có giọng nói này trong đầu, liệu ta có nghe theo nó không? Điều gì khiến chúng ta điếc đặc trước những lời cảnh báo? Là sự thiếu thốn? Có phải sự thiếu thốn đã khiến ta điếc đặc, đã chất đầy đến tận mang tai ta, khiến ta không thể nghe thấy những lời sáng suốt hơn? Có phải ta luôn đầy ắp sự thiếu thốn, hay nói đúng hơn là đầy ắp bản thân mình?

Lúc đó, tôi nào có nghĩ được những điều trên. Tôi còn chẳng nghĩ được tới Anne Marie và Thomas, còn chẳng tự dối mình được rằng mình chỉ là một nạn nhân với đầy đủ nhân quyền, thay vì là một gã thủ phạm chẳng có quyền gì. Tất cả những gì lởn vởn trong đầu tôi là tôi đang có một phụ nữ xinh đẹp đứng kề bên, thậm chí cô ta còn đang cười với tôi, một nụ cười khiến cho cái ban nhạc dở tệ kia bỗng chốc nghe cũng tàm tạm, và hai má cô ta hây hây hồng, khiến cho tôi muốn hôn lên bên má gần tôi nhất. Tôi nghiêng người và hôn lên má cô ta, cô ta bèn đưa đôi môi về phía tôi, tôi hôn lên môi cô ta, với vô vàn cảm xúc, và khi nụ hôn dường như không đủ thỏa mãn cả hai, chúng tôi sờ soạng nhau, thật cuồng nhiệt và chẳng thèm để tâm đến bất kỳ ai khác trong quán, như thể bốn bàn tay đã trở nên tàng hình. Chuyện này tiếp diễn trong một lúc lâu. Tôi nhớ rõ vì rốt cuộc thì đôi môi tôi cũng trở nên mỏi dừ và xung quanh vang lên tiếng hú hét và vỗ tay rôm rả không có vẻ gì là dành cho ban nhạc. Tôi liếc quanh để xem ai đang tạo ra những tiếng này và thấy bố vợ tôi, ông Mirabelli, đang đứng ngay sau lưng người phụ nữ trong tay tôi. Và đứng sau ông vài thước là mẹ tôi. Cả hai đều không hú hét hay vỗ tay. Cả hai đều đang nhìn thẳng vào tôi với vẻ thất vọng tràn trề, như thể quán bar là một bảo tàng và tôi là một bức họa lừng danh mà họ đã trả một cái giá quá đắt để vào chiêm ngưỡng.

“Mẹ!” tôi hét lên, chấm dứt màn khóa môi ướt át. “Ông Mirabelli!” Điều này khiến người phụ nữ nọ sửng sốt không kém gì nỗi sửng sốt mẹ và bố vợ đã gây ra cho tôi.

“Anh vừa gọi tôi là gì đấy?” cô ta hỏi, rồi bước lùi lại và xoay người tôi, khiến lưng tôi quay về phía mẹ và bố vợ tôi, dù cô ta vẫn bấu chặt lấy cánh tay tôi. Cô ta bấu khá mạnh, làm tôi liên tưởng đến Anne Marie trong đám cưới nhiều năm về trước, khiến tôi tự hỏi liệu có phải tất cả phụ nữ đều có cái động tác này hay không, cái động tác sẽ giữ cho họ khỏi đổ sụp xuống khi họ phải quyết định xem nên giữ hay từ bỏ người đàn ông đang gắn bó với mình.

“Hượm đã,” tôi nói. Tôi cố gỡ tay cô ta ra, đồng thời xoay chúng tôi lại như cũ để có thể nhìn thấy mẹ và bố vợ tôi lần nữa, và động tác này hẳn là có chút bạo lực, bởi cô ta hỏi ngay, “Anh làm cái quái gì thế?” Cô ta hỏi rất to và lặp lại mấy lần liền - ban nhạc đã kết thúc bản nhạc và nhìn chúng tôi như thể chúng tôi mới là tâm điểm chú ý - và rồi cô ta biến mất, thế vào chỗ cô ta là vài gã đàn ông mà tôi nghĩ là có quen biết cô ta hoặc muốn quen biết với cô ta, và tất cả đều muốn biết xem có phải tôi đang có vấn đề hay không. Peter và đám bạn để ý thấy chúng tôi, bèn tiến đến và hỏi xem có phải họ đang có vấn đề gì hay không. Vụ này mất một lúc lâu mới dàn xếp được, bởi mỗi người trong chúng tôi đều có quá nhiều vấn đề, và tới khi xong xuôi thì mẹ tôi và ông Mirabelli đã mất hút đi đằng nào. Tôi chạy ra ngoài bãi đậu xe; họ cũng không có ở đó, và cũng chẳng có dấu vết gì của chiếc Lumina của mẹ tôi lẫn chiếc Continental của bố vợ tôi. Nhưng khi tôi bước vòng vòng quanh bãi đậu xe và đi ngang qua chiếc xe của mình, tôi trông thấy một mảnh giấy ăn của quán bar kẹp dưới cái cần gạt nước, trên đó viết “Ta nghĩ rằng ta hiểu anh”. Tôi đinh ninh rằng đây là bút tích của mẹ tôi (những vòng khuyết và thanh nghiêng trông rất quen), mặc dù cái câu này có nghĩa gì thì tôi chịu không hiểu nổi. Có quá nhiều thứ tôi không hiểu. Làm sao mẹ và bố vợ tôi lại biết tôi đang ở đây? Ai đã nói cho họ biết tôi đã lái xe tới New Hampshire? Có phải bố tôi? Có phải một trong hai bọn họ, hay là cả hai bọn họ, có liên quan tới cú điện thoại kia? Họ có biết nhau không? Làm sao họ biết nhau? Họ đã lái tới đây cùng nhau hay mỗi người một xe? Liệu mẹ tôi có biết rằng tôi đã nói với vợ mình và bố mẹ nàng rằng bà và bố tôi đã qua đời? Liệu có phải giờ đây ông Mirabelli đã biết rằng họ vẫn còn sống? Liệu có phải giờ đây bà và ông Mirabelli có đang bàn tán về người phụ nữ tôi đã hôn và về người vợ tôi đã phản bội? Tại sao họ lại đi theo tôi vào quán bar rồi rời đi ngay trước khi kịp nói gì với tôi? Và mảnh giấy này có ý nghĩa gì chứ? Tại sao mẹ tôi lại nghĩ rằng bà hiểu tôi? Tôi là con trai của bà, có phải thế không? Sao bà lại phải nghĩ về điều đó nhỉ?

Đó là những câu hỏi tôi không trả lời được, hoặc ít nhất là không muốn trả lời, và một thám tử trước sau gì cũng sẽ học được rằng không nên tự hỏi mình những câu đại loại vậy mà hãy tự hỏi mình những câu ta có thể trả lời được. Nên tôi tự hỏi: Giờ là mấy giờ? Rồi nhìn xuống đồng hồ: mười hai giờ hai mươi phút, nghĩa là tôi đã muộn mất rồi.

19

Tuy muộn giờ hẹn nhưng tôi không hoàn toàn ngu ngốc. Tôi không lái xe tới tận Tư gia Robert Frost và đỗ ở bãi đỗ xe như hồi nãy. Như một thám tử thực thụ, khoảng một phần tư dặm trước khi cán đích, tôi rẽ khỏi đường cái, tiến vào một khoảng đất trong cánh đồng tuyết mà xe dọn tuyết chắc hẳn đã dùng để quành xe, đỗ xe ở đó, rồi đi mon men về hướng ngôi nhà. Tất nhiên việc này đã làm tôi tốn thêm một khoảng thời gian nữa, và khi đến nơi thì đám phân tích trái phiếu đã kịp phóng hỏa Tư gia Robert Frost và đang đứng túm tụm lại trong bãi đỗ xe mà ngắm ngôi nhà cháy. Chiếc Saab đỗ kế bên bọn họ, động cơ đang chạy xình xịch. Bãi đỗ xe được bao quanh bởi một rặng bạch tùng và tôi núp sau một thân cây, đủ gần để nghe thấy họ trao đổi những gì với nhau.

“Thế là hắn không chịu xuất hiện nhỉ?” Một trong hai tên Ryan lên tiếng, hẳn là đang ám chỉ tôi. Đây là lần đầu tiên tôi nghe thấy gã nói. “Việc này có ích gì nếu hắn không chịu xuất hiện chứ?”

“Hắn đã bỏ lỡ một đám cháy ra trò” Morgan nói, và tôi vỡ ra vì sao họ gọi cho tôi: để cho tôi thấy rằng họ có thể đốt nhà một văn sĩ ở New England mà không cần đến tôi giúp sức. Họ muốn tôi làm nhân chứng. Đám phân tích trái phiếu trước giờ vẫn vậy: trong những buổi công não trong tù, họ luôn háo hức muốn cho nhau xem họ đã viết ra những áng văn tuyệt diệu thế nào về những việc xấu xa mà họ đã gây ra. “Một đám cháy ra trò,” Morgan lặp lại.

“Ai cần biết đám cháy hoành tráng ra sao nếu hắn không ở đây để xem?” gã Ryan còn lại nói. Tigue và G-off đứng dựa lưng vào chiếc Saab, nhìn ngọn lửa trong yên lặng, như thể ngọn lửa đã lấy mất giọng nói của họ và quẳng vào cổ họng của hai gã Ryan.

“Ngậm miệng đi,” Morgan nói. “Tin tao đi. Hắn sẽ thấy tiếc hùi hụi cho xem.” Gã giơ ra một chiếc phong bì rồi đặt nó xuống giữa bãi đỗ xe, lúc này đã được cào sạch tuyết. Thế rồi họ nhảy vào chiếc Saab và lái đi. Khi họ lái ra khỏi bãi đỗ xe, tầng hai của ngôi nhà tụt ủm xuống tầng dưới. Tôi thoáng tự hỏi không biết liệu ông nhà văn cư trú có còn đang ở bên trong nốc rượu ngô không, nhưng trong bãi đỗ chẳng còn cái xe nào cả, và tôi cũng chẳng nghe thấy tiếng hét nào. Sau này tôi phát hiện ra rằng vị văn sĩ kia không cư trú tại đó mà thuê một phòng trọ bình dân ở gần đấy. Vận may đã chìa tay ra đón ông ta, cũng giống như sự rủi ro đã rước đi hai ông bà Coleman tội nghiệp.

Tôi cũng đã gặp may đêm đó, hay chính xác hơn, tôi đã nghĩ mình gặp may. Tôi bước tới nơi Morgan đặt lá thư xuống. Còn gì để nghi ngờ nữa đây, đó chính là lá thư của Peter gửi cho tôi, viết từ sáu năm về trước, nhờ tôi làm cái việc mà đám phân tích trái phiếu vừa làm xong. Tôi đứng ngay đó mà đọc lá thư, dưới ánh lửa đỏ rực, và rốt cuộc thì tôi cũng biết được chân tướng của sự việc, rằng tại sao Peter lại muốn nhờ tôi làm cái việc mà đám phân tích trái phiếu vừa làm. Morgan chắc chắn đã bỏ lá thư ở đó để cho đám cảnh sát hoặc lính cứu hỏa đọc được, hòng đổ tội cho tôi, trong khi gã chẳng cần phải mất công như thế làm gì, gã chỉ việc tin rằng rồi thể nào tôi cũng sẽ tự đổ tội cho mình. Tôi đút lá thư vào túi.

Khi đã đút xong, tôi đứng đó thêm một lúc để ngắm ngọn lửa. Nó đúng là tuyệt đẹp - to lớn và nổ lách tách lách tách, và thậm chí là còn nhiều hoa lửa và tiếng nổ hơn cả ngày 4 tháng Bảy, một bằng chứng nữa cho thấy rằng trong bốn yếu tố tự nhiên thì lửa là yếu tố tuyệt diệu nhất - nó còn đẹp hơn cả bản thân căn nhà. Dù cho ngôi nhà và ngọn lửa có rất nhiều điểm tương đồng: ngọn lửa là một thứ ta tạo ra và ngưỡng mộ, cũng như người kiến trúc sư tạo ra ngôi nhà hẳn cũng rất ngưỡng mộ nó. Nhưng cho dù ngọn lửa có đẹp đến thế thì tôi vẫn thấy buồn bã: giờ tôi đã biết chính đám phân tích trái phiếu đã điện cho tôi (hoặc ít nhất là một trong số bọn họ), và tôi cũng biết rằng họ là thủ phạm đốt Tư gia Robert Frost, nên hai câu hỏi này đã được giải đáp. Nhưng hai câu trả lời tôi vừa có được đều không đưa ra manh mối gì cho câu hỏi ai đã cố đốt Dinh thự Edward Bellamy và Dinh thự Mark Twain. Trả lời được một câu hỏi thì có ích gì khi những câu còn lại vẫn bị bỏ ngỏ?

Nghe thấy tiếng bánh xe rít trên tuyết, tôi vội rời khỏi đám cháy và lủi về xe. Trước khi về đến chỗ đậu xe, tôi nghe thấy tiếng động cơ xe và nhìn thấy ánh đèn pha rọi xuyên qua màn đêm, nên vội nhảy ra đằng sau một thân cây bạch tùng, ở New Hampshire đâu đâu cũng có bạch tùng, tương tự như là xe Volvo ở Amherst ấy. Rồi đập vào mắt tôi là một chiếc Lumina và thoạt tiên tôi cứ ngỡ đó là của mẹ tôi, nhưng khi chiếc xe trườn qua tôi lại trông thấy trinh sát Wilson đang gù lưng, ghì chặt tay vào vô lăng, hối hả phóng về hướng Tư gia Robert Frost, lúc này đang chìm trong biển lửa, đương nhiên là để tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi của chính cậu ta. Đợi khi cậu ta đã hút bóng, tôi mới co giò chạy về xe và lái thẳng về Amherst. Bởi đôi khi, một thám tử không nên tự trả lời những câu hỏi đá tảng khi bản thân mình mới chỉ là hòn sỏi. Đôi khi ta nên để cho người khác trả lời giúp mình.

20

Tôi còn nhớ cái ngày bố bỏ hai mẹ con tôi mà đi. Đó là một ngày thứ Bảy. Tôi nhớ rõ là vì hôm đó tôi không phải đến trường nên đã được ở nhà để chứng kiến hậu quả bố để lại. Mẹ và tôi đứng cạnh nhau bên cửa sổ phòng khách nhìn bố lùi chiếc Chevy Monte Carlo ra khỏi lối đi. Lúc đó là cuối tháng Mười, hàng cây đã rục rịch trút lá, và chúng giơ những cành xương xẩu lên vẫy chào bố cùng chiếc xe. Hàng cây cũng biết rằng ông đang bỏ nơi này mà đi, và dường như khi ông đi, ông đã kéo gương mặt của mẹ đi cùng, như là kéo một sợi dây thun. Gương mặt của người phụ nữ xinh xắn, nhu mì tôi vẫn gọi là “Mẹ” bị kéo căng ra khi bà chứng kiến ông lái xe ra khỏi khuôn viên nhà, rồi khi ông đã khuất bóng thì sợi dây thun kia bật trở lại, gương mặt bà đanh lại, đôi mắt xanh sắc lẻm đi, bờ môi khép chặt lại, hai bên mép khè nhếch lên cười khẩy. Người mẹ mới này của tôi tuy không xinh xắn bằng nhưng lại đẹp hơn người mẹ cũ, tức là, sự xinh xắn là thứ để ta yêu, còn sắc đẹp thì để ta sợ hãi, và tôi sợ vẻ đẹp đó, và sợ mẹ tôi. Bà đi vòng quanh nhà, nhặt lên những quyển tạp chí, đĩa nhạc, miếng lót cốc, gối tràng kỷ và những bức ảnh gia đình rồi nhìn chằm chằm như thể không tin nổi chúng thuộc sở hữu của bà, rồi vứt chúng sang một bên. Và điều đó cũng khiến tôi sợ hãi.

“Con đói rồi nhỉ,” cuối cùng bà cũng lên tiếng, quay về phía tôi như thể vừa sực nhớ ra rằng, tuy bố đã bỏ đi nhưng tôi thì còn ở đó. Bà nói đúng: đã đến giờ ăn trưa, và tôi đói thật. “Để ta nấu cái gì đó,” bà nói rồi đi vào bếp. Tôi đứng chơ vơ trong phòng khách, nhặt nhạnh những thứ bà vứt lung tung, cố gắng tránh không làm quẩn chân bà, cho tới khi tôi ngửi thấy mùi cháy trong bếp nên bèn chạy vào xem.

Mùi cháy tỏa ra từ món bánh kẹp phô mai và cà chua, món trưa ưa thích của tôi, giờ đã bị mẹ làm cháy đến mức trông giống như một mảnh than có hình lát bánh mì. Bà đã giải cứu lát bánh khỏi lò nướng, nhưng đã quá muộn, nên bà đang huơ huơ chiếc khăn bên trên cái đống cháy đen và cười ha hả, khiến tôi càng sợ hơn. Bà cứ hát đi hát lại, “Cô ấy thích nấu nướng, nhưng không phải theo cách này,” như thể đấy là lời của một bài hát nào đó, một bài hát phổ biến mà lẽ ra tôi phải biết nhưng lại chưa từng nghe bao giờ. Tôi bảo bà, “Con không biết bài này.” Thế rồi, vì một lý do nào đó, tôi nghĩ rằng mình đã làm bà thất vọng vì đã không biết bài hát đó, nên tôi nói, “Con xin lỗi,” và bắt đầu nức nở khóc.

Điều này làm mẹ bình tĩnh hơn, vì ta đều biết rằng cơn bấn loạn của người khác luôn là phương thuốc hiệu nghiệm cho cơn bấn loạn của chính ta. Bà thôi hát, nướng một chiếc bánh kẹp khác cho tôi, lần này thì toàn tâm để ý đến nó nên nó đã không bị cháy. Khi tôi ăn, bà kể cho tôi câu chuyện đầu tiên trong chuỗi câu chuyện rùng rợn của bà về Dinh thự Emily Dickinson, ngôi nhà, như ai nấy đều biết, đã bị tôi lỡ tay đốt cháy, như mẹ đã lỡ tay đốt cái bánh kẹp vậy.

Lại nói đến bánh kẹp, lúc tôi từ New Hampshire về tới Amherst thì đồng hồ đã điểm chín giờ sáng, và trong gần hai mươi tư giờ qua tôi chưa có cái gì vào bụng, và đói đến mức có thể ăn ngay cái bánh kẹp cháy đã ba mươi năm tuổi của mẹ. Tôi quyết định sẽ dừng xe ở nhà bố mẹ để ăn bữa sáng trước khi lái tới căn hộ của mẹ ở Belchertown. Xe của bố đậu ngoài lối đi, nên tôi định sẽ vừa ăn vừa hỏi ông vài câu. Đám phân tích trái phiếu rõ ràng đã thó lá thư về Tư gia Robert Frost từ bố tôi, và có khi là cả bốn lá thư mà ông không nhớ rõ. Nhưng làm sao mà họ biết được chỗ cất những lá thư đó, và rằng chúng có tồn tại? Bố tôi có quen biết họ à? Rồi lại còn mẹ tôi nữa. Sao mẹ biết tôi đi tới Tư gia Robert Frost? Bố đã nói cho mẹ biết? Sao ông lại làm vậy? Và ông cũng nói cho cả ông thông gia biết hay sao? Và tại sao họ lại bám theo tôi?

Tôi mở cửa và ngay lập tức nghe thấy tiếng nước xối trong phòng tắm, tất nhiên điều đấy có nghĩa là bố tôi đang ở trong đó. Tôi đi vào bếp, định bụng sẽ ăn ngay bất cứ thứ gì tôi nhìn thấy. Nhưng tôi chỉ thấy những lon bia Knickerbocker đang nằm lăn lóc ở khắp nơi như thường lệ; và trên bàn bếp là một danh sách đi chợ có đề, “Sữa, ngũ cốc, bia, rượu, hoa, phô mai, bánh mì”, vân vân. Chẳng có gì bất thường về mảnh giấy này cả, và trong cơn đói tôi suýt quên phắt nó đi, cho tới khi tôi xem lại nét chữ: tuyệt nhiên không quen thuộc chút nào, tuyệt nhiên không giống với những mảnh giấy có ghi “Uống đi” hoặc “Ta nghĩ rằng ta hiểu anh” và tôi chợt nhận ra rằng nó cũng không hề giống với nét chữ trong những tấm bưu thiếp của bố. Tôi rút từ trong túi ra mảnh giấy từ đêm qua - mảnh giấy mẹ kẹp dưới cần gạt nước của xe tôi ở New Hampshire. Rõ ràng hai mảnh giấy được viết bởi hai người khác nhau: một bên đánh dấu chấm trên các chữ i, một bên thì không; một bên chữ viết san sát, một bên thì rất doãng. Phải là hai người khác nhau. Người viết những mảnh giấy “Uống đi” không phải là người viết cái danh sách đi chợ. Tôi biết mẹ đã viết mảnh giấy kẹp trên xe tôi, nghĩa là bố đã viết cái danh sách đi chợ. Nhưng còn những tấm bưu thiếp? Ai đã viết chúng?

Tôi buông tờ danh sách đi chợ xuống, chạy lên phòng mình, kéo chiếc ghế tới tủ quần áo, leo lên, và lần thứ hai trong hai ngày liên tiếp, lôi cái phong bì từ ngăn trên cùng xuống, dốc những tấm bưu thiếp ra và đọc. Tôi đọc nét chữ chứ không đọc nội dung, rồi tôi so sánh với mảnh giấy mẹ kẹp trên xe. Là của cùng một người. Rồi tôi so sánh với cái danh sách đi chợ. Rồi tôi lại nhìn đống bưu thiếp. Tấm gửi từ Florida có một bộ ngực to ngồn ngộn mặc cái bikini bé tí và bên dưới là câu bông đùa quen thuộc về hai quả dừa; tấm gửi từ Wyoming có hình một chú ngựa đang nhảy cỡn lên - nhưng những dấu bưu điện trên những tấm bưu thiếp lại không phải từ Boca Raton và Cheyenne, mà từ ngay Amherst, Massachusetts. Điều này đã quá rõ ràng: bố tôi chẳng gửi tấm nào (đó là lý do tại sao ông chẳng thấy mình liên quan gì tới cuốn hồi ký của Morgan Taylor). Mẹ tôi mới là người gửi chúng từ Amherst, bởi đó là nơi bà sống, cùng với tôi. Nhưng bà làm vậy để làm gì? Sao bà lại giả vờ là bố tôi để gửi cho tôi những tấm bưu thiếp từ những địa danh ông chưa từng sống hoặc đặt chân tới? Và nếu ông đã không làm những việc này ở những nơi xa xôi kia, thì ông đã đi đâu? Trong cái ngày tháng Mười mà ông bỏ nhà ra đi, trong cái ngày tháng Mười mà mẹ tôi đã hát câu hát bí ẩn của bà, làm cháy bánh kẹp của tôi và làm tôi khóc, ông đã đi đâu? Và khi tới nơi đó, ông đã giả vờ là ai?

“Bố!” tôi gọi toáng lên, phi xồng xộc xuống cầu thang, tay ôm đống bưu thiếp. “Bố!” Ngay sau khi tôi gọi, tôi nghe thấy tiếng vòi nước khóa lại, nên tôi tiến đến chỗ cửa phòng tắm tầng trệt, đầu ong ong những câu hỏi mà tôi đang chờ bố trả lời.

“Sam đấy à?” Tôi nghe thấy giọng nói vang lên từ phía sau, từ trong bếp chứ không phải phòng tắm. Và chẳng cần ngoảnh lại tôi cũng biết đó là giọng của bố, giống như việc tôi biết những mảnh giấy và đống bưu thiếp được viết bởi cùng một người, còn danh sách đi chợ thì được viết bởi một người khác. Nếu tôi là một thám tử thực thụ, chắc hẳn tôi đã có một chuyên gia phân tích giọng nói và chữ viết để giúp tôi khẳng định những điều này. Nhưng đây sẽ là một điều được tôi đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà: đôi khi ta phải tự trở thành chuyên gia của chính mình, và sau khi ta đã là chuyên gia, đôi khi ta lại ước giá như ta chẳng phải là chuyên gia gì cả.

“Sam, nhìn bố đây này,” ông nói. Đây không phải là người bố bị đột quỵ, cũng không phải người bố say đứ đừ, mà là người bố sợ sệt đang lên tiếng van xin con trai mình để nó khỏi phải thấy những thứ nó không nên thấy. “Sam, quay lại ngay đi.”

Tôi không quay lại, mà dán mắt vào cửa phòng tắm, lúc này đang từ từ mở ra, phát ra những tiếng run run như tiếng cửa mở trong những ngôi nhà cũ hoặc trên phim ảnh, và giọng của bố tôi nghe cũng run run như thế khi ông hét lên, “Deirdre, đừng mở cửa!”

Nhưng đã quá muộn: Deirdre, một người đàn bà tóc vàng hoe trạc tuổi bố tôi, nghĩa là cũng trạc tuổi mẹ tôi, đã đẩy cửa ra và đứng trước mặt tôi; quấn quanh những bộ phận quan trọng của bà ta là một chiếc khăn tắm, chiếc khăn mà mẹ tôi đã mua từ lâu lắm rồi, từ cái ngày bà còn hay mua những thứ xinh xắn cho căn nhà và còn coi nơi này là tổ ấm của mình.

“Xin chào Sam,” Deirdre nói, rồi chìa tay phải ra, với chiếc khăn tắm vẫn nằm nguyên trên cơ thể theo cái cách mà những chiếc khăn tắm vẫn luôn nằm nguyên trên cơ thể người phụ nữ trong những hoàn cảnh tương tự - một sự phối hợp hoàn hảo của cánh tay, nách, sườn và ngực. Và không biết làm gì khác, tôi bắt tay bà ta.

“Đã bao lâu rồi?” tôi hỏi bố. Chúng tôi đang ngồi uống bia bên bàn phòng ăn. Deirdre đã biến vào phòng bố. Tôi nghe thấy tiếng máy sấy tóc phát ra từ đó, rì rì rì rì.

“Cái gì bao lâu?” ông hỏi lại, gương mặt như đang đeo một chiếc mặt nạ thờ ơ, dù tôi có thể cảm nhận được là hai chân ông đang rung như búa khoan dưới bàn.

“Bố và Deirdre đã bên nhau bao lâu rồi?”

“Tính cả những lúc gián đoạn,” ông đáp, “thì khoảng ba chục năm.”

“Ba chục năm,” tôi lặp lại, nhẩm tính trong đầu. Một chuyện không hề khó. Ba chục năm. Giờ tôi ba mươi tám tuổi. Nghĩa là bố đã đi lại với Deirdre từ khi tôi tám tuổi, nghĩa là, đúng vào năm ông bỏ nhà ra đi…

“Bố,” tôi nói, “khi bố đi khỏi nhà, bố đã đi đâu?”

“Ta đến ở với Deirdre.” Tôi nhìn ông một lúc, và chắc hẳn những biểu lộ cảm xúc trên khuôn mặt tôi đã tiếp tục hỏi ông, không phải cái gì, tại sao hay khi nào, mà là ở đâu, bởi sau đó ông nói luôn. “Northampton,” một thị trấn không xa Amherst là mấy. Khoảng hai chục phút đi xe. Bố tôi đã sống cách chúng tôi khoảng hai chục phút đi xe trong suốt ba năm trời.

“Trong ba năm liền?”

“Ừ,” ông đáp. “Thế con nghĩ ta đi đâu chứ?”

Thay vì trả lời ông, tôi đưa chồng bưu thiếp cho ông. Thật là như trút được gánh nặng: thật là khoan khoái làm sao khi ta dùng những con chữ đáng tin, vững như bàn thạch của người khác thay vì những con chữ không đáng tin của chính ta.

“Ta có viết những thứ này đâu,” ông nói khi xem qua chồng bưu thiếp, rồi đút chúng vào phong bì và liệng ra giữa bàn, nó nằm đó giữa hai chúng tôi như một cái hàng rào giữa hai nhà hàng xóm. Bố tôi vẫn đeo chiếc mặt nạ thờ ơ, nhưng giờ tôi nghĩ là mình có thể trông thấy mấy vết khâu và đường chỉ, cùng tất cả những gì đang giữ cho khuôn mặt ông nguyên vẹn.

“Hẳn rồi,” tôi nói.

“Là nét chữ của mẹ con,” ông đáp.

“Hẳn rồi.”

“Sao bà ấy lại làm thế nhỉ?” ông hỏi, ắt hẳn là một câu hỏi tu từ, chỉ có điều ông lại nhìn tôi như muốn kiếm tìm một lời đáp, mà thật không may, tôi lại đang có sẵn.

“Vì mẹ không muốn con ghét bố,” tôi đáp. “Vì mẹ muốn con nghĩ rằng bố đang chu du ngoài kia để kiếm tìm bản thân thay vì sống ở Northampton với Deirdre.”

“Bà ấy là một người phụ nữ tốt,” ông nói.

“Con biết chứ.”

“Sao con biết?” ông hỏi.

“Vì đó là mẹ con,” tôi đáp, giờ mới nhận ra rằng “người phụ nữ tốt” mà ông nói là Deirdre chứ nào phải mẹ tôi. Tôi chầm chậm uống một ngụm bia, rồi thầm sắp xếp trong đầu những điều tôi muốn nói.

“À,” bố tôi nói, rồi cái mặt nạ thờ ơ nứt toang và bong ra khỏi mặt ông, nhường chỗ cho nỗi hổ thẹn và hối tiếc. Đầu ông rũ xuống như bị hút bởi mặt bàn, như thể nó là một trong những cực từ còn đầu ông là một thứ vừa được từ hóa. “Mẹ con cũng là một người phụ nữ tốt,” ông nói.

“Bố biết không,” răng tôi tuy đang nghiến chặt nhưng từng từ một vẫn tìm cách chui qua được, vì những câu chữ ta không nên nói luôn luôn như vậy, “chúng đã có tác dụng trong một thời gian dài, rất dài.”

“Cái gì cơ?”

“Mẹ gửi những tấm thiệp đó cho con vì bà không muốn con ghét bố. Và điều đó có tác dụng thật: con đã không ghét bố. Con chưa từng ghét bố cho tới lúc này đây.”

Những lời nói của tôi đã có kết quả như ý muốn: đôi mắt của ông ầng ậc nước và tất cả các bộ phận còn lại dường như cũng ầng ậc nước, cả cơ thể ông chùng xuống và hóa thành một hỗn hợp, chỉ trừ bàn tay phải, lúc này đang bấu chặt lấy lon bia. Và tôi, con trai ông, ngồi ở bên kia bàn: ngay giây phút tôi nói ra cái lời chua cay căm hờn đó, tôi cũng tan chảy thành nước, chỉ trừ bàn tay phải của tôi, lúc này cũng đang nắm chặt lon bia của mình. Cứ tưởng tượng mà xem, nếu mẹ tôi bước vào lúc này và nhìn thấy hai người đàn ông nhà Pulstfer trông hệt như là hình ảnh trong gương của nhau với ba mươi năm cách biệt về tuổi tác. Cứ tưởng tượng mà xem, bà sẽ nghĩ gì nếu bà bắt gặp hai chúng tôi ngay lúc này đây, hệt như là đêm qua khi bà bắt gặp cảnh tôi khiêu vũ, hôn hít và sờ soạng người phụ nữ không phải vợ tôi, và đột nhiên tôi hiểu ra đích xác tại sao mẹ tôi lại đã nghĩ rằng bà hiểu tôi - tôi đã ngoại tình sau lưng vợ mình giống như bố tôi đã làm với bà - và tôi cũng ngộ ra rằng việc chúng ta căm ghét bố mình thực ra chỉ là một sự tập dượt cho việc căm ghét chính bản thân ta. Nếu mẹ tôi đang ở đây, trong căn bếp này, tôi nhất định sẽ xin lỗi bà, và có thể sẽ xin lỗi cả bố tôi nữa, vì đã sống giống ông.

“Bố,” tôi nói, “có phải bố đã nói cho mẹ biết rằng con đi New Hampshire không?”

“Ừ,” ông đáp. Ông vẫn đang cúi gằm đầu, nhất định không nhìn vào mắt tôi. Giọng ông nghe như giọng một đứa trẻ, mếu máo và cao vút. “Sáng hôm qua ta đã bảo bà ấy đấy, lúc bà ấy qua đây. Bà ấy hỏi con đi đâu và ta đã bảo bà ấy. Rồi bà ấy đi tìm con.”

“Tại sao?”

“Vì bà ấy lo lắng cho con. Vì bà ấy không muốn con làm điều gì ngớ ngẩn.”

“Đã quá muộn rồi’’ tôi nói.

“Chuyện thường là thế,” bố thừa nhận.

“Bố còn nói với ai khác nữa không?” tôi hỏi.

“Có,” ông đáp. Ông khẽ ngẩng đầu, trông mặt ông não nề nhưng cũng tràn đầy hy vọng, như thể chỉ cần ông cho tôi được một thứ tôi muốn, thì ông sẽ có thể cho tôi nhiều hơn thế.

“Để con đoán nhé,” tôi nói. “Gã cao, gầy, tóc vàng rơm.”

Bố tôi gật đầu. “Là một trong những cạ rượu của ta. Chắc cũng được mười lăm năm rồi. Cứ cách một tuần lại đến uống một lần, chỉ trừ tuần trước. Hôm qua cậu ấy ghé chơi, ngay sau khi mẹ con đi khỏi. Mẹ con suýt thì đụng phải cậu ấy lúc bà ấy lái xe ra khỏi lối đi. Cậu ấy hỏi bố rằng bà ấy đang đi đâu mà vội thế…”

“Rồi bố nói cho cậu ta biết.”

“Ừ,” ông đáp. “Đó là người mà con muốn hỏi chuyện đó hả?”

“Thomas Coleman,” tôi nói. “Bố không biết tên cậu ta à?”

“Chắc cũng có lần cậu ấy nói cho ta hay, nhưng ta quên rồi,” bố tôi lắc lắc đầu. “Nào ta có nghĩ nó lại quan trọng với con.”

Tôi có thể hình dung ra cảnh Thomas Coleman bảo bố tôi, Cháu là Thomas Coleman, rồi đợi ông nhận ra cái tên ấy và đáp lại cậu ta, Ta vô cùng hối tiếc về những gì con trai ta đã làm. Ta vô cùng hối tiếc về những gì đã xảy ra với bố mẹ cháu, vô cùng hối tiếc về mọi thứ. Nhưng cuối cùng thì Thomas cũng nhận ra rằng cậu ta không thể có được điều mình muốn từ bố tôi, nên mới quyết định đến tìm tôi. Tôi tự hỏi liệu mọi thứ có khác đi không nếu bố tôi nhận ra tên của Thomas và xin lỗi? Liệu một lời xin lỗi có thể làm đảo lộn mọi thứ hay không?

“Thế còn đám phân tích trái phiếu?” tôi hỏi. “Bố có biết họ không?

“Đám nào?” ông hỏi, và tôi tả lại năm người bọn họ. Khi nghe xong, ông gật đầu và nói, “Nghe ra thì đúng là ông nhà văn và nhóm trợ lý rồi.”

“Nhà văn và nhóm trợ lý à,” tôi lặp lại.

“Mấy hôm trước có năm người tới thăm, nhưng chỉ có một người nói. Anh ta nói rằng đang viết một cuốn sách về con; và đề nghị ta kể cho anh ta nghe những câu chuyện về con mà anh ta còn chưa biết.”

“Thế nên bố mang đống thư ra cho họ xem?” tôi hỏi, dù đã biết tỏng là ông đã làm vậy. “Con không thể tin nổi là bố đã mang đống thư ra cho họ xem.”

“Anh ta nói anh ta sẽ phác họa chân dung của con dưới con mắt cảm thông,” ông nói. “Anh ta nói anh ta thuộc về phe ủng hộ con.”

“Sao bố không thấy nghi ngờ khi có tận năm gã mà không phải một?” tôi hỏi.

“Thì để xuất bản một cuốn sách cũng cần nhiều người lắm chứ,” ông đáp. “Tin ta đi, ta biết mà.”

“Bố,” tôi nói, “bố có còn làm việc ở nhà xuất bản không?

“Không,” ông thú nhận. “Ta về hưu rồi.” Có lẽ cách ông về hưu cũng giống với cách của mẹ tôi, nhưng tôi không quan tâm lắm nên chẳng hỏi, và tôi cũng chẳng cần phải hỏi xem vào ban ngày ông thường đi đâu. Ông đã ở cùng Deirdre trong ba năm ấy, và tôi đoán ông vẫn đi lại nơi đó.

“Mẹ có biết về Deirdre không?”

“Vừa có vừa không,” ông đáp. “Thật khó giải thích.”

“Thì bố cứ thử xem nào,” tôi bảo ông.

“Bradley, mình phải đi rồi.” Giọng Deirdre vang lên, từ ngay đằng sau tôi. Có khi bà ta đã đứng đó nghe chúng tôi nói suốt từ nãy đến giờ cũng nên. Nhưng tôi không quay lại nhìn bà ta, cũng không nhìn bố tôi. Tôi ghim chặt ánh mắt xuống mặt bàn bếp, trong khi ông nhấc mình lên khỏi ghế và lết ra khỏi phòng. Khi bước qua tôi, ông đặt tay lên vai tôi và để nguyên như vậy trong giây lát, và tôi bỗng thấy không ghét ông nữa, thật đấy, và có lẽ đây là lý do tại sao người ta lại làm tổn thương những người yêu thương mình: bởi vì thật khó mà ghét họ lâu, một khi đã trót yêu thương họ.

Rồi bố nhấc tay lên và lết ra khỏi phòng. Thế chỗ cho bàn tay ông là khuôn mặt của Deirdre: bà ta cúi xuống, gần như gí sát cằm vào vai trái của tôi. Khuôn mặt bà ta ở quá gần để tôi có thể nhìn rõ, và tôi tự hỏi liệu các nhà khảo cổ và người ngoài hành tinh có biết điều này không: sẽ tốt hơn nhiều nếu ta ngắm nghía những nền văn hóa và thế giới xa lạ từ xa, vì nếu ta gí thật sát, ta sẽ chẳng nhìn thấy gì ngoài những lỗ chân lông và mỹ phẩm người ta dùng để che đậy chúng, và cũng sẽ chẳng ngửi thấy gì ngoài mùi tóc ẩm và kem đánh răng, và đó là tất cả những ấn tượng Deirdre để lại trong tôi buổi sáng hôm đó khi bà ta thì thầm, “Bố cậu và tôi đã rất hạnh phúc trong một khoảng thời gian dài. Thế rồi cậu quay trở lại. Lẽ ra cậu không nên quay lại mới phải. Và cậu cấm có được phán xét bọn tôi.”

Đoạn bà ta cũng đi mất. Tôi nghe thấy tiếng bà ta đóng sập cửa ra vào lại trên đường đi ra xe. Tôi nán lại vài phút để khỏi phải nhìn thấy bố và bà ta ngồi trong xe của ông mà cãi cọ, thương xót hay an ủi nhau. Tôi chậm rãi uống nốt lon bia, rồi bước vào bếp và đặt cái lon lên nóc tủ lạnh, nơi bố tôi vẫn để những lon bia rỗng mỗi khi ông còn đủ sự chu đáo trong người để không bạ đâu vứt đó. Rồi tôi mở nắp một lon nữa. Bụng tôi sôi sùng sục và tôi giả vờ rằng đấy là vì mình đang đói. Thứ duy nhất ăn được trong nhà là một lát bánh mì trắng: tôi bỏ nó ra khỏi vỏ ni lông rồi nhai khoan thai và từ tốn như một con bò đặc biệt trầm ngâm. Rồi sau khi đã gặm xong miếng bánh, sau khi đã cho bố và Deirdre đủ thời gian để đi khuất tầm mắt mình, tôi bỏ lon bia vừa mở vào một túi giấy và lôi một lốc sáu lon bia ra khỏi tủ lạnh. Tôi sẽ cần đến từng giọt dũng cảm mà những lon bia có thể trút vào người tôi, cộng thêm mấy giọt nữa. Bởi vì giờ đây khi đã bắt gặp bố và nàng Deirdre của ông, tôi sẽ phải đi nói chuyện với những người đã bắt gặp tôi và nàng Deirdre của tôi.

21

Khi tôi đến, Camelot đang có tuyết rơi. Tuyết ở đây khác với tuyết ở New Hampshire: ít khắc nghiệt, ít chết chóc và cũng ít đẹp hơn, chỉ là những bông tuyết to bay bay xuống mặt đất, như thể là ta thấy kim tuyến rơi đầy đường nhưng lại chẳng có bóng dáng nào của cuộc diễu hành. Trời không một gợn gió, và lạnh, không phải cái lạnh buốt giá mà là cái lạnh trong lành, tươi tắn, tiếp thêm sinh lực cho ta, khiến cho ta nghĩ rằng lạnh chưa chắc đã không hay. Mặt trời cứ lấp ló sau những áng mây, khiến cho những áng mây và bông tuyết trở nên rực rỡ hơn hẳn những lúc chúng chỉ có một mình. Trên những lối đi không có xe đậu, trong những ngôi nhà gỗ đồ chơi không có đứa trẻ nào chơi, trên thềm nhà không có ai xúc tuyết. Bây giờ là giờ ăn trưa của một ngày trong tuần. Không có khi nào và không có nơi nào yên ả hơn Camelot trong giờ ăn trưa của một ngày trong tuần, nhưng hôm nay có vẻ còn yên ả hơn thường lệ. Tôi cảm thấy như mình đang bị kéo tới tương lai của nhiều năm về sau, và đang tham quan một khu đô thị được bảo tồn, không phải nơi người ta sinh sống mà là nơi để hàng đoàn hàng đoàn học sinh đi xe buýt đến và xem xem con người đã từng sinh sống ra sao và ở một nơi như thế nào trước khi di cư sang một nơi khác.

Tôi đã nói ở trên rằng không có dấu vết gì của xe cộ, nhưng điều này không hoàn toàn đúng. Có chiếc của tôi, dĩ nhiên, và trên lối đi nhà tôi là chiếc xe của bố vợ tôi cùng chiếc xe của Anne Marie. Không thấy bóng dáng chiếc Jeep của Thomas Coleman đâu cả. Còn Katherine , hẳn đang ở trường; Christian hẳn đang ăn trưa. Thằng bé thuộc cái kiểu ăn uống chăm chú và không thể tập trung vào cái gì khác ngoài sữa và những chiếc bánh kẹp mà cu cậu phải chén sạch. Đây là giây phút quyết định của tôi: nếu ông Mirabelli đã kể với Anne Marie những gì ông nhìn thấy, thì tôi sẽ thanh minh, sẽ giải thích mọi thứ; còn nếu ông chưa kể, thì tôi sẽ tự kể. Tôi uống nốt lon bia, vứt nó ra đằng sau xe, xuống xe và bước tới cửa trước. Đây là cơ hội cuối cùng của tôi: tôi biết rõ điều này vì khuôn mặt tôi không đỏ bừng lên mà lại lạnh như băng, như thể nó đang chuẩn bị để trở thành một khuôn mặt khác cho một cuộc sống khác.

Tôi gõ cửa và đợi. Tuyết ngừng rơi trong chốc lát như thể đang cùng tôi chờ đợi; mặt trời rọi xuống vai tôi theo cái cách nó chưa từng làm bao giờ, hệt như trong Kinh Thánh, khi thời tiết tham gia vào câu chuyện để nhấn mạnh cái bi kịch nhân sinh chứ không chỉ để nuôi dưỡng và giết chết những vụ mùa.

Rồi cánh cửa mở ra. Thomas Coleman đứng lù lù ở ngưỡng cửa. Cậu ta xỏ xăng đan da và mặc một chiếc quần baggy kẻ ca rô trắng đen mà những tay lực sĩ cử tạ có thể sẽ khoác ra ngoài bộ đồ tập bó chít người trong cuộc thi Nam vương Hoàn cầu ở San Diego. Cậu ta đang để mình trần, ngực phẳng phiu xương xẩu và chẳng qua chỉ là một phiên bản trên cao của cái bụng; hai đầu vú thì to đến đáng ngạc nhiên và mọc đầy lông, những mảng lông bự chảng màu nâu sậm. Còn trên đầu cậu ta là một chiếc khăn tắm, được cố định lại bởi một sợi dây thừng dày cui. Cậu ta nhoẻn cười, bước một bước tới gần tôi, và tôi lấy hết sức bình sinh thụi cho cậu ta một quả vào hàm mà tôi phải thú nhận là không được mạnh cho lắm: nắm tay tôi khi đụng phải xương hàm gã chỉ tạo ra được một tiếng thịch thay vì một tiếng rắc. Thomas ngã dập mông xuống sàn; gã ngồi đó xoa xoa hàm nhưng vẫn nhoẻn cười nhìn tôi. Đây là lần đầu tiên tôi thụi một ai đó và đấy đúng là cảm giác ít thỏa mãn nhất trên đời, và lập tức tôi hiểu ra rằng bị thương bao giờ cũng hơn là đả thương người khác, một chân lý nữa mà tôi sẽ đưa vào cẩm nang đốt nhà. Gandhi cũng hiểu rõ điều này, cho tới khi có kẻ bắn ngài trọng thương và ngài qua đời, một minh chứng cho thấy rằng bao giờ cũng có ngoại lệ, khiến ta tự hỏi thế thì có luật lệ làm gì cho mất công.

Thomas lồm cồm bò dậy rồi đứng lên, miệng vẫn nở nụ cười, còn hai tay khoanh trước ngực, và cuối cùng tôi cũng đặt câu hỏi về bộ y phục kỳ dị của cậu ta.

“Cậu ăn mặc kiểu gì đấy?” tôi hỏi.

“Boola, boola, boola,” cậu ta đáp.

“Ôi, không,” tôi nói.

“Boola, boola, boola,” cậu ta lặp lại, như thể là một tín đồ đạo Hồi đang giục giã những tín đồ khác cùng cầu nguyện.

Nhưng đó hẳn là những gì cậu ta đã làm, giờ thì tôi có thể nói vậy, và tôi hiểu chính xác chuyện gì đang diễn ra. Nhà Mirabelli mang trong mình dòng máu đa cảm và hoài niệm, tức là không những họ tìm thấy sự an ủi từ quá khứ mà họ còn thường tái tạo lại những sự an ủi đó bất cứ khi nào họ cần đến chúng trong thời điểm hiện tại. Chẳng hạn như là hồi nhỏ, Anne Marie có một dạo dài đi đâu cũng mặc chiếc váy ba lê của mình, một chiếc váy mà nàng đã rất gắn bó. Rồi khi chúng tôi mới chuyển tới Camelot, và Anne Marie gặp vấn đề với độ mỏng của những bức tường, một đêm nọ bố mẹ nàng đã mặc váy ba lê tới thăm chúng tôi và điều đó không hiểu sao đã khiến nàng cảm thấy dễ chịu hơn, như thể độ mỏng của những bức tường có thể được bù đắp bằng độ dày của quá khứ. Như thể tưởng nhớ quá khứ không thôi thì chưa đủ; như thể ta phải tái hiện nó thì mới có tác dụng. Rồi một lần khác, ngay trước khi Katherine chào đời, Anne Marie gặp một vài vấn đề trong quá trình mang thai, mà cụ thể là tim thai đập không ổn định, và nàng phải vào viện mất vài ngày. Để động viên nàng, và vì Ben Franklin vốn là người cha sáng lập đất nước được nàng yêu thích nhất thời còn đi học, ông Mirabelli đã tới thăm nàng trong diện mạo của Ben Franklin, với mục kỉnh, quần chẽn, con diều và cuốn niên giám, còn khi đến lượt bà Mirabelli vào chăm con gái thì bà hóa trang thành phu nhân Franklin hoặc một bà đầm Pháp lố lăng. Đã có rất nhiều những phút giây tuổi thơ như thế này, nhiều không kể xiết, và một trong số đó là chuyến đi đến Marocco, chuyến du lịch nước ngoài duy nhất của gia đình Mirabelli, nơi họ đã nghe thấy những người đạo Hồi giục giã nhau, và là nguồn cơn của những gì đang diễn ra trong buổi trưa ngày hôm nay ở Camelot. Tôi đã luôn tham dự những màn tái hiện quá khứ này - đã từng mặc váy ba lê và hóa trang thành Sam Adams hoặc John Adams gì đó, cái ông béo hơn ấy - cho đến giờ.

“Hãy xê ra nào,” tôi nói, rồi băng qua Thomas để vào nhà, đi qua phòng khách trống không và tiến vào phòng ăn. Bàn ăn hôm nay thấp hơn bình thường, và được kê trên bốn khối xếp hình của Christian, chân bàn đã được tháo ra và vứt ở góc phòng, như một đống củi đang chờ vào lò sưởi. Tấm khăn trải bàn màu trắng có viền ren đã được thay thế bằng một tấm khăn có họa tiết phức tạp theo kiểu của Trung Đông. Trên bàn là mấy cái đĩa đang được đậy điệm cẩn thận và đang đựng những món ăn mà tôi đoán là cũng chẳng dễ nuốt gì (nhà Mirabelli vốn không được biết đến với kỹ năng bếp núc). Ngoài tôi ra, bà Mirabelli là người duy nhất đang ở trong phòng; bất chấp chứng viêm khớp, bà vẫn ngồi xếp bằng trên sàn, và trên người đang bận một chiếc áo burka* trắng tự làm, thực chất chỉ là một tấm ga trải giường phủ lên người, che kín cả mái tóc cùng hai tai và chỉ khoét ra một lỗ cho đôi mắt. Bà đã tháo từng mũi chỉ và khâu lại từng mũi chỉ của một cái khăn ăn hoặc khăn tay bằng ren để làm mạng che mặt; khi nghe thấy tôi bước vào, bà nhấc tấm mạng tự làm lên, nhìn tôi theo cách một bà mẹ vợ nhìn anh con rể lầm lỗi - một cái nhìn đan xen giữa lòng thương hại và nỗi căm hận - rồi lại buông tấm mạng xuống.

•

Áo burka: trang phục thường ngày của phụ nữ đạo Hồi.

“Ái chà, xem ai đến thế này,” bố vợ tôi lên tiếng khi ông bước vào phòng. Ông Mirabelli ăn mặc như thủ lĩnh của một băng nhóm đạo Hồi cực đoan: ông khoác một chiếc áo quân đội màu xanh, một cái áo trắng dài thượt hẳn đã được lấy trộm từ một bệnh viện nào đó, và một chiếc khăn kẻ ca rô trắng đỏ quấn quanh đầu với mấy cái vạt khăn đổ dài xuống lưng. Tất cả những gì ông thiếu là một khẩu súng máy sản xuất từ Nga, một điều mà, xét trong trường hợp này, tôi thấy thật may cho mình. Bàn tay trái của ông đang đặt trên vai Christian. Christian cũng đang ăn vận giống Thomas - quần chạy bộ và để mình trần - duy có chiếc khăn tắm thì được thằng bé cầm trên tay trái thay vì trùm trên đầu, như thể cu cậu không muốn hóa trang đến nơi đến chốn. Hoặc cu cậu chỉ đơn giản là vừa đánh đổ cái gì đó, như vẫn thường làm, và tận dụng luôn cái khăn để lau.

“Xin chào anh bạn,” tôi nói với thằng bé. Cu cậu nặn ra một nụ cười gượng; đưa bàn tay lên ngang hông và vẫy vẫy một cách ngượng ngùng, lén lút, rồi ngồi xuống cạnh bà ngoại.

“Xin chào ông Mirabelli,” tôi quay sang chào bố vợ, như thể đang tự giới thiệu bản thân lần đầu. Mà trong mắt ông thì có khi là thế thật.

“Xà lách trộn!” ông gọi to rồi ngồi xuống kế bên Christian. Thằng bé đột nhiên liếc sang tôi với vẻ hốt hoảng, như những đứa trẻ thường làm mỗi khi không biết nên cười hay nên sợ.

“Ai cơ?” tôi thắc mắc. “Cái gì cơ?”

“Xà Lách Trộn, ngồi vào bàn cùng cả nhà đi,” bố vợ tôi nói. “Đến giờ ăn tối rồi.”

“Boola, boola, boola,” Thomas vừa nói vừa bước vào phòng và ngồi xuống đầu bàn, chỗ tôi thường ngồi. Thật khó để không nhìn ra điều này có nghĩa là gì, và tôi nhìn ra ngay; chỉ có điều là ngay lúc đó tôi đã không thể tập trung toàn bộ trí óc và sự giận dữ vào chuyện đó được.

“Bố vừa gọi con là Xà Lách Trộn đấy ạ?” tôi hỏi bố vợ. Nếu đây là tên thân mật của tôi, thì tôi chưa từng được nghe qua bao giờ. Nhà Mirabelli xưa nay có bao giờ chuộng cái trò đặt tên thân mật cho nhau đâu, kể cả việc gọi tắt tên cũng chẳng có ở họ, có thể bởi tên Anne mà thiếu đi Marie thì hỏng hết cả, và tên bà Mirabelli -Louisa - sẽ hóa thành tên đàn ông nếu ta gọi tắt đi, còn tên ông Mirabelli là Christian, nếu ta gọi tắt cái tên này thì lại thành không tôn trọng Đấng Cứu rỗi.

“Ta chẳng gọi anh là Xà Lách Trộn thì còn gọi anh là gì nữa, hả Xà Lách Trộn?” ông Mirabelli đáp, rồi nở một nụ cười chẳng lấy gì làm vui vẻ và ra dấu về một chỗ trống ở bàn, đối diện với ông, có sắp sẵn đĩa, nĩa và khăn ăn. Tôi đoán chỗ này vốn dành cho Anne Marie chứ không phải tôi.

“Anne Marie đâu rồi ạ?” tôi hỏi rồi ngồi bệt xuống sàn, đầu gối kêu răng rắc và mông dập đánh bịch một cái, vừa đúng lúc lò sưởi ga trong phòng đột ngột cháy phừng lên, cứ như thể hành động ngồi xuống của tôi là Moses còn cái lò sưởi thì là bụi gai. Ông Mirabelli giơ chiếc điều khiển lò sưởi lên, nhét nó vào trong cái áo quân đội màu xanh như nhét vũ khí và nói, “Xà Lách Trộn, làm ơn chuyển đĩa couscous sang cho ta.” Món couscous, với nguyên liệu chính là gạo chứ không phải couscous, và là loại cơm ăn liền của hãng Uncle Bens, ở gần Thomas hơn tôi, nhưng tôi vẫn cứ làm theo: tôi nhổm người lên, tay trái đặt lên mặt bàn làm trụ rồi với tay phải về phía chiếc đĩa. Nhưng sức nặng của tôi đã vượt quá giới hạn chịu đựng của chiếc bàn bị què cả bốn chân: trước khi tôi kịp chạm tới đĩa couscous, góc bàn nơi tôi ngồi trượt khỏi khối xếp hình và rơi xuống mặt sàn gỗ, khiến cho đống đĩa, cốc và tất cả mọi thứ, ngoại trừ món couscous, từ từ đổ về phía tôi cứ như quân lính tấn công một lâu đài cố thủ.

“Ôi con xin lỗi,” tôi mò mẫm tìm kiếm cho tới khi sờ thấy khối xếp hình, kê nó lại dưới góc bàn và sắp lại mọi thứ trên bàn đâu vào đấy.

“Không vấn đề gì,” ông Mirabelli nói. “Cuộc sống trong thành cổ Casbah là thế đấy!”

Tới đây thì Thomas kêu thêm vài lần “boola, boola” nữa, còn bà Mirabelli đưa tay lắc chũm chọe và kể lại cái lần ở Marocco, khi ông Mirabelli đã trả hớ một đống tiền để mỗi người nhà họ lần lượt cưỡi trên một con vật được quảng cáo là lạc đà nhưng lại chẳng phải là lạc đà.

“Con thành thật xin lỗi về mọi thứ,” tôi nói, khi bầu không khí náo nhiệt đã lắng xuống chút ít. Khi nói câu này với ông Mirabelli, tôi đã cố tình nói đủ to cho mọi người đều nghe thấy, phòng khi ông đã kịp kể cho họ nghe về cảnh tượng ông bắt gặp ở New Hampshire. Và khi tôi xin lỗi về mọi thứ, ấy cũng là tôi xin lỗi mọi người, trừ Thomas, lúc này đang ngồi ở đầu bàn bên kia đút cơm vào miệng với vẻ khoái chí. Giờ tôi lại tiếc mình đã không hỏi cậu ta vài câu trước khi chạy vào nhà - về những gì cậu ta đã kể với nhà Mirabelli, về những thứ họ đã biết và chưa biết về quá khứ và hiện tại của tôi.

“Ta chẳng hiểu anh đang nói về điều gì, Xà Lách Trộn ạ,” ông Mirabelli nhã nhặn nói.

“Về chuyện xảy ra ở New Hampshire ấy,” tôi nói. Vì tôi đồ rằng đây là một phần trong kế hoạch của ông: ông muốn tôi tự thú về những việc sai trái mình đã làm thay vì để ông phải nói ra. Đây là một chiêu dạy con cái: bất cứ khi nào Katherine hoặc Christian làm gì sai trái, vợ chồng tôi luôn luôn buộc chúng phải tự chỉ ra mình đã phạm lỗi gì trước khi chịu hình phạt, như một món khai vị của cái món chính là hình phạt.

“New Hampshire à,” ông Mirabelli đáp. “Anh nhắc ta mới nhớ, Xà Lách Trộn ạ. Ta đã từng có lần bám đuôi một anh chàng đến New Hampshire đấy.”

“Thomas đã nói với bố rằng con đang đến đó,” tôi nói, rồi bắn một tia nhìn mà tôi mong là đủ giận dữ về phía Thomas. Nhưng dường như cậu ta chẳng quan tâm đến những gì đang xảy ra xung quanh, vẻ hài lòng tuyệt đối vẫn chưa biến mất khỏi gương mặt Thomas, rõ ràng là cậu ta rất hạnh phúc khi được phép ngồi đầu bàn mà hô, “Boola, boola, boola,” vào những thời điểm thích hợp và hành xử như mình thuộc về nơi này.

“Ta chẳng cần người khác dạy cho cách bám đuôi,” ông Mirabelli đáp. Giờ tôi mới nhớ ra rằng ông bố vợ tôi vốn hành nghề thẩm định bảo hiểm suốt ba mươi năm liền và việc bám đuôi, theo dõi người khác là cần câu cơm của ông. Không, ông Mirabelli hẳn là đã chẳng cần tới Thomas để bám theo tôi tới New Hampshire, nhưng tôi cược là trinh sát Wilson thì cần. Và tôi cũng cược rằng Thomas đã giúp cậu ấy.

“New Hampshire lạnh thật,” ông Mirabelli nói. “Ta không thích nó lắm.”

“Con biết,” tôi nói.

“Anh cũng biết à?” ông nói. “Làm sao anh biết, hả Xà Lách Trộn?”

“Con biết đấy là nơi bố bắt gặp con hôn người phụ nữ đó.”

“Anh hôn một phụ nữ cơ à, Xà Lách Trộn?”

“Con còn chẳng biết tên cô ấy,” tôi thú nhận.

“Với ta thì việc anh hôn ai nào có quan trọng, Xà Lách Trộn.” Ông Mirabelli nói với một giọng thờ ơ đến mức nó chẳng có vẻ gì là thờ ơ, như thể ông đã tập nói đi nói lại câu này trước gương trước khi tôi đến. “Có ai ở đây thấy điều đó là quan trọng không?”

Tất cả, kể cả Christian, đều lắc đầu để tỏ ra mình chẳng quan tâm xem tôi hôn ai, một hành động mà nếu đặt trong một hoàn cảnh khác thì hẳn đã được coi là tử tế và giúp tôi trút được gánh nặng. Thomas tự xúc thêm một muỗng đầy cơm. Bà Mirabelli lật mạng lên, với tay lấy đĩa đậu gà ướt, múc ra ba hạt, rồi hẳn là vì nghĩ tới vóc dáng của mình nên bà bỏ hai hạt vào lại đĩa và cho hạt còn lại vào miệng, rồi chầm chậm mút như thể nó là một viên kẹo dẻo mềm. Christian thì ngồi đó, miệng há hốc ra, một tay cầm khăn tắm như đang sẵn sàng lau sạch vệt dãi có thể sẽ chảy ra từ cái miệng há hốc của mình.

“Trong mắt bọn ta,” ông Mirabelli nói, “anh muốn hôn ai thì tùy anh, Xà Lách Trộn ạ.”

“Trừ bọn ta ra,” bà Mirabelli nói.

“Anh có thể hôn bất kỳ ai trừ bọn ta ra, Xà Lách Trộn ạ,” ông Mirabelli nói. “Hẳn nhiên là việc hôn hít cũng có giới hạn của nó, Xà lách trộn nhỉ.”

“Tại sao bố cứ gọi con bằng cái tên đó thế?” tôi hỏi, mắt liếc về phía Christian: cái khăn giờ đã biến đi đâu mất, nhưng thằng bé vẫn còn nguyên cái vẻ rối bời, như thể mọi thứ đang diễn ra ở một nơi cu cậu dù nghe thấy, nhìn thấy nhưng lại chẳng hiểu cóc khô gì.

“Ta chẳng biết gọi anh bằng tên nào khác nữa, Xà Lách Trộn ạ,” ông Mirabelli nói.

“Tên của con ấy,” tôi nói. “Sam!”

“Ai cơ?” ông hỏi, rồi quay sang nhìn Thomas rồi nhìn bà vợ và cháu ngoại của mình, và mỗi người đều lần lượt hỏi lại, “Ai nhỉ? Ai nhỉ? Ai nhỉ?” như những con cú tọc mạch, kể cả là Christian, mặc dù tôi không thể và sẽ không đổ lỗi cho thằng bé, vì làm gì có đứa trẻ nào không thích bắt chước những tiếng kêu của thú vật? Đến lúc cả bàn đã hỏi xong xem “Sam” là ai thì chính bản thân tôi cũng bắt đầu tự hỏi mình là ai. Có lẽ, đến giờ thì tôi đã hiểu, đó chính là vấn đề - rằng tôi không còn là một đứa con rể trong mắt họ nữa, mà chỉ là một người lạ hoắc với một cái tên lạ hoắc - và cũng như với mọi vấn đề, tôi bắt đầu tiếc nuối cái khoảng thời gian, hay nói chính xác hơn là một vài phút trước, khi tôi còn chưa hiểu ra vấn đề.

“Anne Marie đi đâu rồi ạ?” tôi hỏi. “Con cần nói chuyện với cô ấy.”

“Trước khi anh tới bọn ta đang nhắc tới con bé,” bố vợ tôi nói.

“Nhắc tới chuyện gì cơ?”

“Rằng con bé thật kiên cường,” ông đáp.

“Vâng,” tôi đồng ý với lời ông nói, nhưng trong bụng hơi rờn rợn.

“Hôm nay con bé nhận được một tin xấu, Xà Lách Trộn ạ,” ông đáp, và tất nhiên tôi biết đích xác cái tin xấu đó là gì, và ai là người đưa tin cho nàng. “Nó nhận được một tin xấu, nhưng nó rất kiên cường. Nó sẽ vượt qua thôi. Sẽ tiếp tục tiến bước. Như nó đã và đang làm.”

“Con sẽ quay lại ngay,” tôi nói, rồi bước vào bếp gọi toáng lên, “Anne Marie! Anne Marie!” nhưng chẳng có gì trong đó ngoài những viên gạch nung, cửa sổ hai cánh, bếp lò chất lượng cao như của nhà hàng, cùng chiếc tủ lạnh kiêm tủ đá bằng titan. Tôi quay lại phòng ăn và tiến tới chân cầu thang. “Anne Marie!” tôi vừa gọi vừa leo lên cầu thang, và ngó vào phòng ngủ của chúng tôi, phòng ngủ của lũ trẻ, phòng tắm ngoài hành lang, phòng dành cho khách mà trước giờ chưa có ai dùng, rồi quay lại phòng tắm ngoài hành lang và phòng ngủ của chúng tôi. Thậm chí tôi còn mở cả cánh cửa dẫn lên gác xép trên trần và hét vào gác xép, “Anne Marie!” và được đáp trả bởi một đám mưa bụi mà tôi coi như là cách ngôi nhà muốn bảo tôi, Cô ấy không có ở đây. Vợ anh không có ở đây.

“Cô ấy đi đâu rồi?” tôi gặng hỏi ông bà nhạc trên lối đi xuống cầu thang và vào phòng ăn. “Cô ấy phải ở đây chứ. Xe cô ấy còn đậu ngoài kia. Cô ấy đi đâu rồi?” “Ai đi đâu cơ?” bố vợ tôi hỏi. Rồi trước khi tôi kịp nói gì, vẻ thờ ơ của ông biến mất trong giây lát khi ông nói, “Đó đếch phải việc của anh nữa mà quan tâm.” Rồi ông hồi tỉnh và chỉnh lại cái mặt nạ và nói thêm, “Xà Lách Trộn ạ.”

“Thomas, cô ấy đi đâu rồi?” tôi quay sang cậu ta.

Cậu ta đã thôi nhăn nhở cười, đã thôi thốt lên “boola, boola”. Nhìn cậu ta có vẻ bất an hơn là hài lòng, như thể vị trí trên bàn ăn của cậu ta đang bị lung lay. Thomas lắc đầu đầy nghiêm trọng, môi mím chặt, thể hiện rõ ra rằng một trong những khác biệt lớn nhất giữa cậu ta và tôi là việc tôi đang mở miệng nói còn cậu ta thì đủ thông minh để giữ yên lặng.

“Louisa Mirabelli, xin mẹ,” tôi nài nỉ. Bà vốn là một tình nguyện viên năng nổ của hầu hết các tổ chức từ thiện Công giáo trong vùng, nên tôi hy vọng bà sẽ thương hại mà đưa tôi vào danh sách những kẻ khốn khổ cần sự giúp đỡ của bà. Bà hít vào và thở ra nặng nề, chiếc mạng phập phùng theo từng nhịp thở, nhưng chẳng có từ nào được thốt ra.

Nên tôi bèn quay sang Christian. Thằng bé là hy vọng duy nhất của tôi trong căn phòng này, trong căn nhà này. Lúc này cái khăn tắm đã quấn quanh đầu cu cậu, mấy cái vạt phủ xuống tận cổ và trùm qua hai tai. Trông cu cậu nhỏ bé, sợ sệt và lo lắng khi ngồi giữa ông và bà ngoại: cu cậu không biết có nên nhìn vào mắt tôi không, cũng không biết lý do tại sao mình lại đang phân vân, nhưng lại biết rõ mẹ mình hiện đang ở đâu.

“Mẹ đi thăm bà,” thằng bé nói với tôi.

“Nhưng bà ở đây cơ mà,” tôi nói

“Không, bà khác cơ,” thằng bé nói. “Con lại có thêm một bà nữa hả bố?”

Làm sao để miêu tả cái cách thằng bé hỏi câu này? Làm sao để miêu tả cảnh một thằng bé năm tuổi phát hiện ra mình có tới hai cặp ông bà chứ không phải một? Làm sao để miêu tả một cậu con trai của một ông bố đã nói dối rằng bố mẹ mình đã chết trong bao nhiêu năm trời? Và làm sao để miêu tả một ông bố chưa một lần nghĩ rằng việc giết chết bố mẹ mình cũng đồng nghĩa với việc giết chết ông bà nội của con cái mình?

“Ôi Christian,” tôi nói, “bố xin lỗi, anh bạn nhỏ.” Và rồi, như ta đều biết, một câu xin lỗi nào có đủ, nên nước mắt tôi lã chã tuôn rơi để chứng tỏ tôi thành thực hối lỗi thế nào, tôi cứ khóc, khóc và khóc, vừa khóc vừa lần tay khắp người để tìm xem có chiếc khăn tay nào không mà chẳng có. Thế là Christian kéo chiếc khăn trên đầu xuống và đưa cho tôi lau mặt.

“Cám ơn anh bạn,” tôi nói.

“Con đi xem ti vi được rồi chứ?” thằng bé hỏi với một cung cách như được học từ ông bà ngoại hoặc trên ti vi, vì tôi có dạy nó thế đâu.

“Được rồi,” tôi nói, rồi thằng bé đi khỏi phòng để lại mỗi cái khăn cho tôi bấu víu, khiến tôi càng khóc tợn hơn. Tất cả những giọt nước mắt chắc hẳn đã làm trái tim ông bà Mirabelli mềm đi chút ít, mặc dù có lẽ tốt hơn là không nên như vậy: sẽ thoải mái hơn cho tôi khi nhớ đến họ như là những kẻ gàn dở thích hóa trang và có trái tim hóa đá thay vì là những nhạc phụ nhạc mẫu có trái tim hóa đá được làm dịu lại bởi chính cái người đã khiến chúng hóa đá, cái người sẽ sớm là một phần của quá khứ, cái phần quá khứ mà họ sẽ không bao giờ muốn tái hiện lại.

“Này Xà Lách Trộn, sao anh không ngồi xuống mà ăn miếng cơm,” bố vợ tôi nói khẽ. “Mọi thứ dường như đều tốt hơn khi ta no bụng.”

“Vâng chắc thế ạ,” tôi đáp, và quay lại chỗ ngồi ở tít phía kia của bàn ăn, nhưng ông lại nói. “Anh ngồi xa thế, sao không lại đây,” rồi vỗ vỗ vào chỗ của Christian. Cả hai ông bà đều nhích ra để chừa chỗ cho tôi.

“Bố chắc chứ?” tôi hỏi.

“Ừ,” ông đáp. “Nhưng hãy quấn khăn của thằng bé lên đầu đi.”

Tôi quấn chiếc khăn lên đầu và ngồi vào giữa ông bà nhạc, rồi tất cả đều ăn thật chậm rãi trong yên lặng, theo đúng tinh thần của bữa ăn cuối cùng. Tôi muốn hỏi thật nhiều câu. Nếu mọi người đều ăn mặc thế này vì Anne Marie, thì sao nàng lại không ở đây? Chính xác thì Thomas đã nói những gì với họ, và nói khi nào? Có phải cậu ta đã tiết lộ cho họ biết về bố mẹ tôi, hay tự ông Mirabelli phát hiện ra? Nhưng cái kiểu im lặng này lại dễ chịu hơn là những lời sẽ phá vỡ nó. Ngoài ra, tôi có cảm giác rằng một khi sự im lặng bị phá vỡ, bữa ăn sẽ kết thúc ngay và tôi sẽ bị mời ra khỏi nhà. Đây là nhà của tôi, và sẽ lại một lần nữa tôi bị đuổi đi, và sẽ lại một lần nữa tôi nghe theo. Có một số người đàn ông sẽ quyết không rời nhà mình, nhưng tôi không nằm trong số đó. Tôi đã từ bỏ cái quyền đó của mình, giống như một số kẻ tội phạm đã từ bỏ quyền được im lặng của họ.

Nhưng dù chúng tôi có im lặng đến mức nào đi nữa thì đồ ăn cũng được chén hết và bữa ăn cũng kết thúc. Bà Mirabelli đứng dậy thu dọn chén đĩa, với sự trợ giúp của Thomas, để lại tôi và ông Mirabelli trong phòng với nhau.

“Mirabelli, con có thể hỏi bố một câu không?”

“Được chứ, Xà Lách Trộn.”

“Tại sao cả nhà lại ăn mặc thế này nếu Anne Marie không có ở đây?”

“Con bé đã ở đây,” ông đáp, “nhưng ngay trước khi chúng ta ngồi xuống ăn thì nó nói nó muốn qua nhà của mẹ anh. Và nó nói rằng tất cả những thứ này,” ông xoa xoa bộ đồ hóa trang, “đều thật nực cười.”

“Cô ấy nói vậy à?”

“ ‘Con không còn là một đứa trẻ nữa’ đó là những lời con bé nói.” Tôi có thể thấy rằng đây là điều buồn bã nhất đã từng xảy ra với ông Mirabelli. Đôi mắt ông mờ đi và ầng ậc nước; ông nhắm mắt lại, tháo kính ra, và vuốt sống mũi trong vài giây. Rồi ông đeo kính lại và mở mắt ra, lúc này đã lại khô ráo như cũ. “Ta rất tiếc nhưng đã đến giờ anh phải đi rồi, Xà Lách Trộn,” ông nói. “Ta cảm thấy như chúng ta chưa mấy hiểu anh, nhưng đã đến giờ anh phải đi rồi.”

“Con cũng rất tiếc,” tôi nói.

“Mọi người đều tiếc,” ông đặt tay lên vai tôi. “Anh nên đi chào tạm biệt thằng nhóc đi.”

“Vâng,” tôi đáp, rồi im lặng đứng dậy và bước vào phòng ti vi. Christian đang nằm trên chiếc tràng kỷ đặt trước ti vi. Thằng bé đang ngủ, một nửa đầu đã bị che khuất bởi cánh tay nó, và tôi nghe thấy tiếng hơi thở ngọt ngào của thằng bé tràn ra khỏi bờ môi. Tôi yêu thằng bé. Tôi yêu thằng bé quá nhiều để có thể nói lời chào tạm biệt. Không bao giờ ta nên chào tạm biệt con cái của mình, không phải vì ảnh hưởng của hành động đó tới chúng, mà là vì ảnh hưởng của nó tới chính ta. Nên tôi không chào Christian mà rút chiếc khăn xuống, phủ lên người thằng bé làm chăn, rồi khẽ hôn lên trán nó. Cu cậu xoay người và rên rỉ trong giấc ngủ, còn tôi rón rén quay ra khỏi phòng trước khi cu cậu thức giấc. Trên lối ra khỏi nhà, tôi bước ngang qua phòng ăn. Thomas không có ở đó, nhưng ông bà Mirabelli thì đang ngồi bên bàn uống cà phê và trò chuyện về cái lần ở Marocco khi anh chàng hướng dẫn viên du lịch hỏi họ đã bao giờ thử hút hookah chưa, nhưng họ lại nghe nhầm sang thành “hooker”. Sau nhiều năm chưng cất, câu chuyện ấy đã trở nên tức cười hơn rất nhiều so với cái lúc nó diễn ra. Ông Mirabelli thậm chí còn đưa chiếc khăn tắm lên che mặt vì cười quá hăng, và tôi lợi dụng giây phút ông không nhìn thấy gì để mở cửa và bỏ gia đình Mirabelli cùng căn nhà Camelot sau lưng.

Thomas đứng bên ngoài đợi tôi, lưng tựa vào xe của tôi, tay khoanh trước ngực. Chắc hẳn cậu ta phải thấy lạnh lắm: giờ tuyết đã rơi mạnh hơn, rặng phong còi cọc được trồng dọc theo đường Hyannisport thì đang gập mình và chao đi chao lại theo từng luồng gió thổi. Lúc ở trong nhà, với bộ y phục của mình, Thomas trông như thể là thuộc về nơi này; nhưng ra đến bên ngoài, cậu ta trông như một kẻ ngốc không biết đường mà mặc thêm áo khi đứng giữa cơn bão tuyết. Lúc ở trong nhà cậu ta gần như câm lặng, nên tôi hy vọng ra đến bên ngoài cậu ta sẽ trả lời một vài câu hỏi của tôi.

“Có phải cậu đốt Dinh thự Mark Twain không?” tôi hỏi.

“Không,” cậu ta đáp.

“Tôi chẳng tin,” tôi nói. “Thế vết bỏng trên tay cậu ở đâu ra?”

Thomas rút tay ra khỏi nách cho tôi xem. Trên bàn tay phải của cậu ta là một vết bỏng: to cỡ đồng hai mươi lăm xu, đỏ tấy ở rìa vết thương, và đã bắt đầu đóng vảy. “Do cái bếp nhà anh đấy,” cậu ta đáp. “Anh phải sửa nó đi chứ.”

“Tôi đã sửa rồi mà,” tôi biết cậu ta đang nhắc tới cái gì. Một hay hai năm trước, một bên bếp tự dưng không tỏa sức nóng như ba cái còn lại. Anne Marie bảo tôi rằng chẳng quan trọng lắm và cứ kệ nó đi. Nhưng tôi không nghe lời, và cứ nghĩ rằng sửa nó không khó. Tôi đồ rằng có một sợi dây bị lỏng bên trong, nên thò tay vào trong, tháo hết dây ra và nối chúng lại vào mạch, hoặc ít ra là tôi nghĩ mình đã làm vậy. Vì trên thực tế, tôi đã nối nhầm đám dây khiến cho cái bếp bên trái ở đằng trong đã tịt ngòi luôn, và khi vặn nút của cái bếp đó thì cái bếp bên trái ở đằng trước sẽ cháy. Cho nên ai mà không biết điều đó sẽ rất dễ bị bỏng. Tôi đã hứa với Anne Marie sẽ sửa lại nó, nhưng tôi chưa kịp sửa. Chẳng có cơ hội để sửa. “Thế cậu thật sự không đốt Dinh thự Mark Twain à?” tôi hỏi.

“Không. Tôi cũng khai với trinh sát Wilson như thế.”

“Đó là trước khi cậu nói với cậu ấy là tôi đang trên đường tới New Hampshire đúng không?”

“Đúng,” Thomas đáp, răng đã bắt đầu lập cập. Cậu ta lại khoanh tay vào nách để trốn cái lạnh.

“Và trinh sát Wilson tin lời cậu à?”

“Tôi có bằng chứng ngoại phạm,” Thomas chỉ vào trong nhà. “Đêm đó tôi ở đây.”

“Suốt đêm?” tôi hỏi, nhưng chẳng muốn nghe câu trả lời. Tim tôi như sắp bật tung khỏi lồng ngực. Suýt nữa thì tôi cởi phăng áo ra để cái lạnh làm tê đi sự đau đớn và thuyết phục quả tim nằm yên vị trong ổ của mình.

“Suốt đêm,” cậu ta đáp.

“Tôi không tin cậu,” tôi nói. “Cậu nói với Marie Anne rằng cậu đã nói dối cô ấy về chuyện tôi ngoại tình, thế mà cô ấy vẫn để cho cậu ở lại suốt đêm hay sao? Sao cô ấy lại làm thế? Chẳng lẽ cô ấy lại không muốn biết tại sao cậu lại nói dối à?”

“Tất nhiên là có chứ,” Thomas nói, “Cô ấy hỏi vì cái quái gì mà giữa bao nhiêu là người, tôi lại chọn anh để đặt điều.”

“Ôi, không,” tôi thốt lên.

“Một câu hỏi xuất sắc,” Thomas thừa nhận. “Xứng đáng có được một câu trả lời xuất sắc.”

“Ôi, không,” tôi lặp lại.

“Nên tôi bảo cô ấy rằng tôi làm vậy để trả thù việc anh đã giết bố mẹ tôi.”

“Cậu đã nói sự thật cho cô ấy biết,” tôi nói.

“Đúng vậy,” cậu ta nói với vẻ rất đỗi tự hào, như thể sự thật là một thứ cậu ta không bao giờ dám nghĩ mình có thể nói ra được. “Nhưng ban đầu cô ấy không chịu tin tôi. Ngay cả khi tôi kể lại từng chi tiết cho cô ấy về Dinh thự Emily Dickinson và đám cháy, về việc anh đi tù nữa, cô ấy vẫn không tin.”

“Cô ấy không tin?”

“Không, cô ấy một mực khăng khăng rằng không khi nào anh lại giấu cô ấy những chuyện như thế. ‘Sam không làm vậy với em đâu’ cô ấy nói thế đấy.” Rồi cậu ta ngưng lại, và tôi thấy sự tự hào đã chuyển thành vẻ bối rối (một điều vẫn thường xảy ra). “Tôi không hiểu lắm. Có vẻ như cô ấy đã thực sự yêu anh đấy.”

“Cô ấy vẫn còn yêu tôi!” tôi nói. “Vẫn còn yêu tôi!”

Thomas chẳng để ý gì, vì những ý nghĩ hão huyền kiểu đó luôn là cái kiểu dễ bị lờ đi nhất. “Nên tôi bảo cô ấy rằng nếu không tin tôi thì có thể đi tìm gặp bố mẹ anh.”

“Ôi không,” tôi thốt lên, bởi nếu cuộc đời này là một bài ca vô tận về hy vọng và hối tiếc, thì “ôi không” hẳn nhiên sẽ là điệp khúc của cả bài, là câu chúng ta cứ chốc chốc lại ngân nga.

“Và đó là lúc cô ấy kể cho tôi những gì anh đã kể cho cô ấy: rằng bố mẹ anh đã qua đời trong một vụ cháy nhà.”

“Để tôi giải thích,” tôi nói. Tôi có thể thấy rõ là cơn giận mức độ nhẹ của cậu ta sắp sửa bùng lên thành một cơn thịnh nộ đầy căm thù, giống như một cơn mưa nhỏ sắp sửa chuyển thành bão lớn.

“Bố mẹ anh bị giết trong một vụ cháy nhà,” cậu ta lặp lại. “Anh muốn kể chuyện hài đấy hả?” Thomas hỏi, rồi bước một bước về phía tôi, rút tay ra khỏi nách và nắm lại thành nắm đấm; trong giây lát tôi cứ ngỡ cậu ta sẽ thụi cho tôi một quả, nhưng không. Có thể Thomas đã học từ sai lầm của tôi hồi nãy, khi tôi thụi cậu ta. Khi thụi ai đó, ta muốn nắm đấm là lời nói cuối cùng. Nhưng thực tế chẳng bao giờ diễn ra như vậy. Và nếu một cú thụi vào mặt không phải là lời cuối cùng, thì cái gì mới là lời cuối cùng? Có phải ta đã sai khi muốn gì không muốn lại muốn có lời cuối cùng? Mà liệu trên đời có tồn tại cái gọi là lời cuối cùng? Và ta phải tìm ở đâu, ôi, phải tìm ở đâu mới ra được người nói lời này?

“Anh giết bố mẹ tôi còn chưa đủ hả?” Thomas chất vấn. “Sao anh lại phải dùng cách đó để giết thêm cả bố mẹ mình nữa?”

“Tôi có giết bố mẹ tôi đâu,” tôi nói. “Chỉ là một câu chuyện thôi Thomas.”

“Câm miệng lại ngay,” cậu ta nói. “Trong câu chuyện đó anh đã giết bố mẹ anh theo đúng cái cách anh đã giết bố mẹ tôi ngoài đời thực.”

“Được rồi, tôi hiểu ý cậu,” tôi hiểu Thomas muốn nói rằng một khi một câu chuyện bi kịch diễn ra với ta, thì ta sẽ được quyền sở hữu nó - câu chuyện về nỗi bi kịch của ta - và chỉ có mình ta mới được quyền làm cái gì đó với nó. Chẳng hạn như viết một cuốn hồi ký về nó. Vâng, tôi đã ăn cắp nỗi đau của Thomas, cũng như đám phân tích trái phiếu nghĩ rằng họ đã ăn cắp nỗi đau của tôi. “Tôi xin lỗi,” tôi nói.

“Xin lỗi làm quái gì,” cậu ta nói. “Anh thì lúc nào chả xin với lỗi.”

Điều này thì hiển nhiên là đúng nên tôi chẳng cảm thấy cần phải xác nhận lại. “Và tôi đoán Anne Marie đã kể với bố mẹ cô ấy những điều này,” tôi nói. “Thế nên ông Mirabelli mới bám theo tôi.”

“Và anh đã hôn hít một phụ nữ không phải vợ mình dưới sự chứng kiến của ông bố vợ,” Thomas nói. “Tôi chẳng cần động tay phá bĩnh gì hết.”

“Mẹ tôi cũng nhìn thấy nữa,” tôi thú nhận.

“Một người đàn bà tội nghiệp,” cậu ta nói.

“Cậu biết bố tôi,” tôi nói. “Cậu cũng biết mẹ tôi à?”

“Tôi đã quen biết cả hai trong một thời gian dài, Sam ạ,” cậu ta nói, cơn giận đã chuyển thành vẻ buồn bã và điều đó có nghĩa là cơn giận không những chỉ là một cảm xúc thoáng qua mà khi nó tan chảy đi thì thế chỗ nó luôn là nỗi buồn.

“Từ những buổi bù khú của bố tôi à?” tôi nói.

“Không,” Thomas nói. “Mẹ anh chưa bao giờ dự những buổi đó, theo như tôi biết.”

“Bố tôi bảo rằng bà không thích những vị khách của ông.”

“Thực ra chỉ một người mà thôi,” Thomas nói, và cuối cùng tôi cũng dần dà hiểu ra. Bố mẹ tôi đã có giao kèo với nhau: cứ mỗi thứ Ba, bố sẽ tổ chức nhậu nhẹt ở nhà với Deirdre và bạn hữu, và mẹ sẽ lánh mặt đi. Miễn là bố tôi đủ tỉnh táo để nhớ được hôm đó là thứ mấy thì mẹ tôi sẽ không phải chạm mặt Deirdre, và miễn là bà không phải chạm mặt Deirdre thì bà sẽ không phải thừa nhận rằng bà già kia tồn tại trên đời. Và những buổi tối đó mẹ sẽ lánh tới căn hộ của mình, còn Deirdre thì tới nhà tôi đàn đúm; và sáng hôm sau khi mẹ về nhà thì Deirdre đã biến mất. Nghĩa là bà vừa biết và vừa không biết về sự tồn tại của Deirdre; giờ tôi đã hiểu ý bố khi ông nói rằng mọi chuyện rất phức tạp.

“Nghĩa là cậu biết chuyện bố tôi với bà Deirdre.” Thomas gật đầu và nói, “Chuyện phức tạp lắm.”

“Bố tôi đã ngoại tình sau lưng mẹ tôi trong ba mươi năm trời,” tôi nói. “Điều này chẳng phức tạp tí nào.”

“Họ không phải người xấu, Sam ạ, không ai trong số họ là người xấu cả.” Ngay lập tức tôi nhận ra cậu ta vừa nói gì và bản chất của câu nói ấy: đây là lời bào chữa của một cậu con trai dành cho bố mẹ mình. Tôi chợt nhận ra rằng bố mẹ tôi đã trở thành bố mẹ của cậu ta, ngoài vai trò là bố mẹ của tôi. Mà cũng có thể bố tôi và Deirdre mới được cậu ta coi là bố mẹ? Một người được quyền có bao nhiêu bố mẹ? Liệu nguồn cung bố mẹ có vô tận không? Và giả sử như nguồn cung bố mẹ là vô tận, thì điều đó có đồng nghĩa với một nguồn cung vô tận của an ủi, hoặc của tổn thương?

“Làm sao cậu biết mẹ tôi nếu bà không tham gia những cuộc nhậu đó?”

“Mẹ anh đến hỏi thăm tôi sau khi bố mẹ tôi mất,” cậu ta đáp. “Bà ấy muốn xin lỗi. Bà ấy là người duy nhất trong gia đình anh làm việc đó. Thỉnh thoảng tôi có đến thăm bà ấy ở căn hộ riêng, nhưng tôi có cảm giác bà ấy không muốn tôi ở đó.”

“Tại sao?”

“Tôi nghĩ bà ấy không ưa tôi cho lắm’’ Thomas thú nhận. Tôi biết tại sao: có thể mẹ tôi thấy cậu ta đáng thương đến mức không thể ưa được. Tôi nhớ đến những cuốn sách bà không đọc và cũng không cho tôi đọc, bởi chúng đầy ắp sự đáng thương. Trong môn ngữ văn lớp tám, tôi được phân cho đọc Túp lều bác Tôm và Giết con chim nhại, và mẹ không cho phép tôi mang chúng vào nhà. Tôi phải đọc chúng ngoài bậc thềm, mặc dù lúc đó đang là mùa đông và trời lạnh đến mức tôi rét run lên dù trên mình đã nai nịt đủ áo xống, một hình ảnh ngược hẳn với Thomas bây giờ. Tuyết bắt đầu phủ lên tóc và hai vai cậu ta, và cậu ta phải nhảy lò cò hết chân này đến chân kia để giữ ấm. Cậu ta rét run đến mức tím tái cả vùng ức. Tôi nghĩ lý do duy nhất cậu ta không vào trong nhà là vì cậu ta đang khoái cái việc chứng tỏ rằng mình biết nhiều về gia đình tôi hơn cả tôi.

“Kể thêm cho tôi về căn hộ của mẹ tôi đi,” tôi đề nghị. “Bà ấy mua nó được lâu chưa?”

“Lâu rồi. Từ khi tôi mới biết bà.”

“Nhưng khi tôi ra tù thì bà vẫn đang sống ở nhà,” tôi nói. “Bố tôi cũng chẳng nhậu nhẹt gì. Tôi sống ở đó suốt một tháng liền cơ mà.”

“Họ gắng gượng trong một tháng vì anh đấy thôi,” Thomas nói. “Và rồi thì anh ra đi.”

“Nhưng họ muốn tôi đi mà.”

“Chuyện phức tạp lắm,” Thomas thận trọng lặp lại như một nhà thông thái, như thể chỉ có mình cậu ta mới là người hiểu biết mọi chuyện.

“Có vẻ như cậu biết nhiều quá nhỉ,” tôi nói. “Nếu cậu không đốt Dinh thự Mark Twain thì ai đốt?”

“Tôi chả biết,” Thomas đáp. Đây là câu trả lời của bố tôi khi được hỏi tại sao mẹ lại không thích những bữa nhậu nhẹt của ông. Nhưng ông biết tỏng đi chứ, ông chỉ giả vờ thế thôi.

“Thế còn Dinh thự Edward Bellamy?” tôi hỏi, dù biết cậu ta sẽ trả lời thế nào.

“Tôi chả biết,” Thomas đáp. Đến giờ cậu ta mới tỏ vẻ muốn vào nhà, vì một ngôi nhà không chỉ là nơi che chắn nắng mưa mà còn là nơi ta trốn tránh những thứ ta không biết hoặc không muốn biết.

“Tôi nghĩ thủ phạm là một phụ nữ,” tôi mớm mồi cho cậu ta. “Giả thiết của tôi đấy. Cậu có biết người phụ nữ nào có khả năng đốt những ngôi nhà đó không?”

“Tôi chả biết,” cậu ta đáp.

“Tôi nghĩ cậu biết đấy,” tôi nói. Tôi nhớ lại những gì trinh sát Wilson đã nói hôm trước, khi cậu ta đang có vẻ tự tin, nên tôi cũng bắt chước theo. “Tôi chưa biết thủ phạm là ai,” tôi nói, “nhưng tôi cược là cậu biết. Và tôi cược là tôi sẽ tìm ra.” Tôi vỗ lên bờ vai đã đóng băng của Thomas rồi bước vòng sang phía cửa người lái, và Thomas đi theo tôi.

“Anh định đi đâu?” cậu ta hỏi.

“Đi đến căn hộ của mẹ tôi để nói chuyện với bà và Anne Marie.”

“Chúa ơi, Sam,” Thomas lắc đầu. “Muộn quá rồi.”

Nhưng mọi thứ không quá muộn. Tôi tin vậy. “Tại sao Anne Marie lại lái chiếc Jeep của cậu đến nhà mẹ tôi mà không lái xe của cô ấy?” tôi hỏi. “Tôi hơi tò mò một chút.”

“Chiếc Jeep chắn lối ra vào,” cậu ta đáp. “Nên cô ấy lái nó đi thì tiện hơn.”

“Sao cậu không đi cùng cô ấy?”

“Cô ấy nói muốn đi một mình,” Thomas không giấu được vẻ bất mãn trong lời nói. Nên tôi biết ngay là cậu ta đã muốn đi cùng nhưng nàng không chịu, và điều đó khiến cậu ta cảm thấy hơi hơi rối bời và như bị bỏ rơi, vì mối quan hệ giữa một người đàn ông và một người phụ nữ cũng giống như mối quan hệ giữa thủy thủ trên boong tàu và chiếc bè cứu hộ.

“Vẫn chưa quá muộn đâu,” tôi nói.

“Quá muộn rồi,” Thomas nói. “Anh nên bỏ cuộc đi thôi.” Rồi cậu ta đột ngột quay người chạy thẳng vào nhà, vừa chạy vừa phủi tuyết trên đầu và vai.

Thomas nói đúng: lẽ ra tôi nên bỏ cuộc, và đó cũng là một điều tôi sẽ đưa vào trong cuốn cẩm nang đốt nhà. Khác với những cuốn cẩm nang khác - những cuốn ra rả khuyên bạn đừng bao giờ từ bỏ cái này hay cái kia, đừng bao giờ đầu hàng, những điều tốt đẹp sẽ đến với những ai không chịu bỏ cuộc - tôi sẽ thẳng thừng khuyên bạn hãy bỏ cuộc ngay lập tức và không chút lưỡng lự, vì khi đối phó với khó khăn, đầu hàng luôn là một lựa chọn bị người đời bỏ qua và đó đúng là một sai lầm khủng khiếp.

Nhưng lúc đó tôi còn chưa biết điều này, nên tôi bỏ ngoài tai lời khuyên của Thomas. Tôi đã không bỏ cuộc.

22

Có thể tôi sẽ dành hẳn một chương trong cuốn cẩm nang đốt nhà các văn hào New England để tả về cái cảm giác khi bạn nhìn thấy mẹ mình đang đứng trên con đường bên ngoài căn hộ của bà để nói chuyện với vợ bạn, người mà hàng bao nhiêu năm nay vẫn đinh ninh rằng bà đã khuất, khuất dưới đất đen và không thể kể cho nàng nghe những gì bà biết về bạn, về chồng bà, những điều bạn vĩnh viễn không muốn cho nàng biết.

Thật là một cảm giác tồi tệ. Không dễ chịu chút nào. Nhìn hai người bọn họ đứng với nhau mà tôi như nghẹt thở, đến mức phải dừng xe lại cách chỗ họ một lô nhà chỉ để lấy lại hơi thở. Mẹ tôi với Anne Marie đứng cạnh xe của mẹ tôi và hai người đang chào tạm biệt nhau, điều này đã quá rõ ràng: trong một phút họ ôm nhau tới vài lần. Anne Marie đưa cả hai tay nắm lấy bàn tay bà, nói một câu gì đó, rồi thêm một câu nữa, và cả hai đều cười đến nghiêng ngả. Khi cười xong họ lại ôm ghì lấy nhau. Tôi đếm từ một đến mười mà họ vẫn chưa chịu rời nhau. Trời đang có mưa tuyết và bầu không khí âm u đến mức đèn đường được bật hết lên dù đồng hồ mới chớm ba giờ chiều. Phố xá chưa được cào tuyết, và nếu xét theo tiêu chí của một đống tuyết chưa được cào thì đống tuyết quanh tôi đúng là hoàn hảo. Đây là cái kiểu đống tuyết khiến bạn chỉ muốn có ngay một bộ xe trượt kiểu cổ với rãnh trượt băng kim loại, và nó cũng khiến bạn quên rằng mình là loại người sẽ chẳng chịu giữ gìn cái rãnh trượt cẩn thận và sẽ để nó hoen gỉ và chẳng mấy chốc bộ xe trượt sẽ hỏng, hay nói cách khác, đây chính là cái kiểu đống tuyết sẽ lừa phỉnh bạn rằng mọi thứ đang rất tốt đẹp trong khi đó lại không phải là thực tế. Bởi chỉ một tích tắc sau mẹ tôi với Anne Marie đã rời nhau ra và bà nhìn thấy xe của tôi. Tôi vẫy tay chào bà qua lánh chắn gió. Bà lắc đầu, nói với Anne Marie điều gì đó, rồi nhảy lên xe và lái đi mất. Anne Marie quay lại, nàng nhìn thấy xe tôi và bước về phía tôi. Tôi xuống xe và tiến về phía nàng, trên người vẫn mặc áo của Peter Le Clair từ hôm trước; Anne Marie bận một chiếc áo gilê lông cừu, loại siêu mềm mại và không thấm nước, một loại áo mặc thoải mái đến mức khiến cho nửa thân trên của ta thấy buồn ngủ, còn hai cánh tay thì phát ghen lên với nửa thân trên, tỉnh như sáo và đầy tức tối, và điều này giải thích tại sao khi vừa tới gần, Anne Marie đã dang tay đấm cho tôi một cú như tôi đã đấm Thomas vài giờ đồng hồ trước. Nhưng vì nàng đeo găng, lại chăng có kinh nghiệm đánh đấm, nên cú đấm chẳng có nhiều lực và chẳng làm tôi đau mấy, nhưng tôi vẫn ngã xuống đất, bởi chỗ đó vốn là dành cho tôi.

“Bị thương bao giờ cũng hơn là đả thương người khác,” tôi bảo nàng.

“Chứ còn quái gì nữa’’ nàng đáp. “Đứng dậy đi.”

Tôi làm theo. Tôi đã mặc áo của Peter gần một ngày trời, và đống đồ của tôi thì còn ở trên người tôi lâu hơn thế: người tôi bốc mùi khói gỗ, khói thuốc, quán bia, mồ hôi, nỗi sợ hãi và mấy lớp áo ướt đẫm đã giữ rịt lấy cái mùi này.

“Bố tôi nói anh đã hôn một người đàn bà ở New Hampshire,” Anne Marie nói, giọng đều đều. Có khi nào là nàng đã tập dượt cái câu ấy trước gương? “Đúng thế không?”

Tôi thú nhận và kể lại toàn bộ sự việc cho nàng nghe, không chừa một chi tiết quan trọng nào, kể cả việc sờ soạng. Rồi tôi tua về quá khứ và kể cho nàng nghe mọi thứ tôi giấu nàng về nhân thân của mình, tất cả những thứ nàng đã được biết, dù không phải do tôi nói. Tôi đã giấu đi quá nhiều chuyện trong một khoảng thời gian quá lâu. Biểu lộ trên khuôn mặt Anne Marie không hề thay đổi trong suốt quá trình tôi kể. Nàng không hề nhăn mặt, nheo mắt, hay bĩu môi, ngay cả khi tôi nói rằng tôi yêu nàng, rằng đấy là lần đầu tôi hôn cô kia và sẽ không bao giờ tái phạm. Đến cuối tôi chốt lại, “Chuyện là như vậy đó,” và nàng gật đầu. Chuyện là như vậy đó. Quả là một sự kết hợp hoàn hảo giữa ý chí và khả năng kìm nén: nàng đã nghe hết câu chuyện - cái câu chuyện đã được tôi che đậy trong suốt mười năm - và chỉ gật đầu chứ không làm gì khác. Nếu như lắng nghe, một cách khắc kỷ, những lời tự thú thốt lên từ miệng đức ông chồng lừa dối của mình là một môn thể thao Olympic, thì Anne Marie chắc hẳn đã đoạt huy chương vàng. Tôi chợt vỡ ra rằng mình chẳng xứng đáng với nàng - tôi chắc chắn nàng cũng đã nhận ra điều này - và Thomas cũng chẳng khá gì hơn tôi.

“Thomas bảo rằng cậu ta đã ngủ một đêm ở nhà mình,” tôi nói. “Có đúng không vậy?”

“Đúng,” Anne Marie nói. “Hơn một đêm chứ.”

“Trên tràng kỷ à?”

Anne Marie không trả lời mà thò tay vào áo lấy ra một bao thuốc, rồi rút từ trong bao ra một điếu thuốc và chiếc bật lửa, rồi châm điếu thuốc mà không cần bỏ găng ra. Tôi chợt nhận ra Anne Marie là một phụ nữ đầy năng lực, một điều từ trước đến nay tôi chưa từng nghĩ tới. Có quá nhiều câu hỏi tôi muốn hỏi nàng - chẳng hạn nàng và mẹ tôi đã nói với nhau những gì - nhưng tôi không hỏi, vì giờ thì tôi đã biết nàng là một phụ nữ đầy năng lực, mà những phụ nữ như vậy sẽ không bao giờ trả lời những câu được hỏi bởi những người không có quyền hỏi chúng. Điều này cũng sẽ được lưu lại trong cuốn cẩm nang của tôi.

“Mẹ anh vừa đi đâu thế?” cuối cùng tôi cũng hỏi, một câu hỏi vô thưởng vô phạt mà hẳn là Anne Marie sẽ chịu trả lời.

“Đi làm,” nàng đáp.

“Đi làm?” tôi hỏi. “Làm ở đâu cơ?”

Và một điều lạ lùng xảy ra: khói thuốc bay tràn ra khỏi miệng Anne Marie và nàng mỉm cười với tôi như một con rồng đa cảm. “Anh sẽ không bao giờ đoán được nổi là bà làm ở đâu đâu,” Anne Marie nói.

“Chắc vậy quá,” tôi thừa nhận.

“Bà làm ở quán Hoàng tử Sinh viên,” Anne Marie nói. Đây chính là cái quán Đức ở Springfield mà hai đứa tôi đã sống bên trên nó hồi mới cưới. Giờ thì tôi hiểu vì sao nàng lại mỉm cười với tôi: nàng đang hồi tưởng lại quãng thời gian hạnh phúc ấy, với đứa con đầu lòng, mái ấm đầu tiên, và giai đoạn non trẻ, đẹp đẽ nhất của mối tình chúng tôi. Nói vậy không có nghĩa là tình yêu sẽ tồn tại vĩnh viễn, mà là kỷ niệm về nó mới là thứ mãi không phai, ngay cả khi - hoặc đặc biệt là khi - ta chỉ muốn quên đi tất cả.

“Sao lại trùng hợp thế nhỉ,” tôi nói.

“Không phải trùng hợp đâu,” Anne Marie nói, và trước khi tôi kịp hỏi nàng nói vậy nghĩa là gì, nàng đã vứt điếu thuốc tàn xuống tuyết và nói. “Anh phải tự mình hỏi bà thôi.”

“Được rồi.”

“Mẹ anh là một người phụ nữ tốt, Sam ạ,” nàng bảo tôi. “Bà xứng đáng có được một người chồng tốt hơn bố anh.”

“Anh biết.”

“Bà cũng xứng đáng có được một người con tốt hơn anh.”

“Anh biết,” tôi nói. Và lần đầu tiên trong cuộc đời, tôi nghĩ về những gì mình đã làm với bà, thay vì những gì tôi nghĩ bà đã làm với mình. Bà xứng đáng có được một đứa con trai tốt hơn tôi, một con người tốt hơn tôi. Khi ta nhận ra - dù đã quá, quá muộn - rằng ta không xứng với người phụ nữ, hoặc những người phụ nữ, đã tạo nên con người ta, ấy cũng là lúc ta biết mình đã trở thành một người đàn ông đích thực.

“Mẹ anh sợ là chính anh đã đốt nhà của những văn hào nọ,” Anne Marie nói, rồi kể tên chúng: Dinh thự Edward Bellamy và Dinh thự Mark Twain. Nàng không nhắc tới Tư gia Robert Frost. Chắc điều này có nghĩa là mẹ đã thôi không bám theo tôi sau khi bà thấy tôi hôn người phụ nữ kia trong quán bar, cũng tiếc thật: nếu bà đã theo tôi tới Tư gia Robert Frost thì bà đã biết rằng tôi không đốt nó, và đã thấy ai mới là thủ phạm thật. “Bà lo lắng cho anh.”

“Anh không đốt bất kỳ ngôi nhà nào cả,” tôi nói.

“Ngoại trừ cái ngôi nhà đó,” Anne Marie nói.

“Đó chỉ là một sự lỡ tay thôi,” tôi nói.

“Tôi không muốn nghe,” nàng đáp.

“Một phụ nữ đã phóng hỏa nhà của Bellamy và Twain,” tôi tiếp tục nói.

“Phụ nữ nào?”

“Anh chưa biết,” tôi nói. “Nhưng anh khá chắc chắn là Thomas có biết.”

“Sam à…” Anne Marie nói. Tôi cảm thấy rõ nét cáu kỉnh trong giọng nàng, thật đẹp và quen thuộc, nhưng cũng buồn bã như tiếng chuông nhà thờ ngân trước lễ tang của bạn vậy. Lẽ ra lúc đó tôi nên ngưng lại không nói nữa, nhưng tôi không kìm được, và những lời nói cứ tuôn ra như mưa tuyết, rơi, rơi bất chấp mặt đất đã phủ dày tuyết.

“Lại còn cái đám phân tích trái phiếu đã đốt Tư gia Robert Frost nữa chứ.”

“Đốt cái gì? Ai cơ?” Anne Marie hỏi, và trước khi tôi kịp trả lời, nàng nói luôn, “Thôi quên đi. Tôi không muốn nghe thêm về đám phân tích trái phiếu chết tiệt nữa. Tôi không muốn nghe thêm bất kỳ một điều gì nữa.”

“Nhưng Anne Marie,” tôi nói. “Đây là sự thật.”

“Ôi Sam,” nàng nói. “Sao anh không chịu gánh lấy trách nhiệm, dù chỉ là một lần?”

“Về việc đã đốt những ngôi nhà đó ư?”

“Về mọi thứ,” nàng nói, rồi quay người, đạp tuyết bước về chiếc Jeep của Thomas. Tôi không đuổi theo, không gọi theo, cũng không năn nỉ nàng quay lại. Lần nào mở miệng tôi cũng chỉ tự đào hố chôn mình. Biết đâu cách tốt nhất để khiến nàng quay lại là đứng giữa trời tuyết, ngậm miệng lại và chờ đợi nàng quay lại. Cũng hiệu quả đấy chứ. Nàng cua một vòng rồi lái về phía tôi. Hãy quay lại với anh đi, tôi nhủ thầm trong đầu. Hãy quay lại với anh đi. Và nàng nghe theo. Anne Marie phanh xe cạnh tôi, rướn người qua cái ghế bên cạnh, quay tay kéo cửa kính xuống và hỏi, “Anh định đi kiếm mẹ anh hả?”

Tôi thừa nhận là mình đang có ý đó.

“Thế thì anh nên về nhà thay quần áo đi,” nàng nói. “Tắm rửa nữa. Nhìn anh ghê quá Sam ạ. Bốc mùi nữa chứ.” Rồi nàng quay cửa sổ lên và lái đi mất hút.

23

Như mọi người đều biết, ta không thể quay về nhà*. Cuốn sách nổi tiếng đó đã dạy ta như vậy, dù nó đã phải mất quá nhiều trang để làm thế. Nhưng có một điều mà cuốn sách đó không chỉ ra nhưng bạn sẽ tìm thấy trong cuốn sách của tôi, đó là ta không nên quay về nhà dù chỉ để thay quần áo và tắm rửa trước khi đi gặp mẹ ở quán Hoàng tử Sinh viên, bởi ta sẽ đụng phải trinh sát Wilson ngồi thù lù ở ngay bàn ăn đợi ta. Mắt cậu ta thâm quầng, tay khư khư một tách cà phê to tướng, và tôi thì cũng đang mắt thâm quầng, tay khư khư một lon bia to tướng, một minh chứng cho thấy rằng tất cả đàn ông đều nhang nhác giống nhau.

•

You Can’t Go Home Again là tên một tiểu thuyết của nhà báo nổi tiếng Thomas Wolfe.

“Gặp tôi anh không ngạc nhiên à?” cậu ta nói.

“Không,” tôi đáp, vì đúng là tôi không ngạc nhiên thật: xét cho cùng, mấy ngày vừa qua đã có quá nhiều người không mang họ Pulsifer xuất hiện ở nhà tôi đến mức tôi phải nới rộng định nghĩa của từ nhà, giờ thì nó bao gồm cả những người không sống ở đây, ngoài những người lẽ ra phải sống ở đây nhưng lại mất hút đi đằng nào. “Tôi chẳng ngạc nhiên gì cả,” tôi giơ lon bia lên chào, rồi ngồi xuống bàn, đối diện với cậu ta. Nằm giữa chúng tôi là một phong bao màu nâu dày cộm mà tôi đoán là được gửi cho bố hoặc mẹ tôi.

“Dạo này anh bận rộn nhỉ, Sam,” trinh sát Wilson nói, rồi lôi trong túi áo khoác ra một vài phong bao, rút từ mỗi phong ra một vài tờ giấy, trải chúng lên mặt bàn, phủ lên trên cả chiếc phong bao màu nâu. Những tờ giấy và phong bao trông lấm lem, tơi tả, nhàu nhĩ, và tôi chẳng cần đọc cũng biết rõ nội dung của chúng, nhưng tôi vẫn đọc để câu giờ thêm chút ít. Đó là những lá thư bố tôi làm mất, được gửi từ những người muốn tôi đốt nhà của những văn hào như Edith Wharton, Henry Wadsworth Longfellow và Nathaniel Hawthorne, cộng thêm một túp nhà gỗ ghép, bản sao của ngôi nhà của Henry David Thoreau ở ao Walden. Những thỉnh cầu này đều đã được đáp ứng: đêm qua, những ngôi nhà này đã lần lượt bị đốt sạch, và tại mỗi hiện trường thủ phạm đều vứt lại lá thư chỉ điểm ở gần đó. Trinh sát Wilson kể lại cho tôi chuyện này khi tôi làm bộ đọc từng lá thư một. Tôi biết tỏng rằng đám phân tích trái phiếu chính là thủ phạm - tôi có thể hình dung ra chặng đường của bọn họ, đầu tiên là lái xe từ New Hampshire xuống phía Nam, rồi rẽ sang hướng Đông tới Boston, để lần lượt phóng hỏa từng ngôi nhà, tôi cũng có thể hình dung ra Morgan nói, Hắn sẽ tiếc hùi hụi cho xem, khi rút từng lá thư ra vứt xuống hiện trường. Lẽ ra tôi nên kể cho trinh sát Wilson về đám phân tích trái phiếu; lẽ ra tôi nên trình ra cuốn hồi ký của Morgan và chồng bưu thiếp để giải thích lý do tại sao đám này lại đi đốt nhà và đổ tội cho tôi. Rồi không dừng ở đó, tôi sẽ thừa nhận với trinh sát Wilson rằng tôi chẳng biết họ của đám phân tích trái phiếu, ngoại trừ Morgan, cũng không biết chính xác chỗ trú ngụ của họ ở Boston. Nhưng Anne Marie đã không muốn nghe về đám phân tích trái phiếu, nên tôi nghĩ đó cũng sẽ là phản ứng của trinh sát Wilson, rằng cậu ta cũng sẽ đồng tình với vị nhà văn cư trú: cậu ta sẽ dứt khoát cho rằng đây chỉ là một chiêu trò rẻ tiền, và đám phân tích trái phiếu nghe không giống như là người thật. Thế nên thay vì nói toàn bộ sự thật cho cậu ta nghe, tôi chỉ nói cái phần đơn giản nhất - “Không phải tôi,” rồi trả lại những lá thư cho cậu ta.

“Đúng là anh rồi,” trinh sát Wilson nói, nhét đống thư vào phong bao và đút vào túi áo khoác. Tôi nhìn xuống mặt bàn nơi đống thư vừa nằm ở đó. Chiếc phong bao màu nâu đập vào mắt tôi. Tôi nhìn nó chăm chú thay vì nhìn trinh sát Wilson, và phát hiện ra một điều tôi chưa chú ý đến: góc trên bên trái của nó có ghi: “Wesley Mincer, ban Ngữ văn, Đại học Heiden, Hartford, CT 06106.” Trên phong bao không có dấu bưu điện, cũng không có địa chỉ nơi gửi, nhưng ở ngay giữa phong bao là tên tôi, được viết bằng phông chữ to đậm để ta không thể không để ý đến nó: “SAM”. Tôi vừa quay sang nhìn trinh sát Wilson, vừa đưa tay lật cái mặt phong bao có đề tên tôi úp sấp xuống mặt bàn thay vì để cho nó đập thẳng vào mắt tôi và cậu ta như cũ.

“Không,” tôi nói, “không phải tôi.”

“Chẳng anh thì ai vào đây nữa hả Sam,” cậu ta vỗ vỗ vào túi áo nơi đút mấy phong bao chứa những lá thư tố cáo.

“Nếu đúng là tôi,” tôi nói, “thì tôi vứt lại những lá thư này làm cái gì chứ?”

Rõ ràng trinh sát Wilson đã không nghĩ đến đây, đã không nghĩ gì về những bằng chứng này, ngoại trừ việc chúng có tồn tại và giúp cậu ta chứng minh được điều cậu ta muốn chứng minh, vì những bằng chứng - tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang - chỉ là một phiên bản cầm nắm được của những ý nghĩ hão huyền. “Bởi vì anh muốn bị bắt,” cậu ta nói yếu ớt, rồi đập mạnh tay vào túi áo như để trừng phạt những lá thư vì đã làm cậu ta thất vọng.

“Sao tôi lại muốn bị bắt?”

“Cũng có thể anh chỉ lỡ tay làm rơi những bức thư,” cậu ta nói.

Tôi thấy thật khoái khi nghe người khác nói chữ “lỡ tay”, nên trong phút chốc tôi quên hết tất cả những “lỡ tay” của mình, và lỡ miệng nói, “Thôi nào. Cậu sáng dạ hơn thế nhiều chứ. Tôi đốt năm ngôi nhà và lần nào cũng lỡ tay để lại lá thư ư?”

“Tôi mới kể tên bốn ngôi nhà,” trinh sát Wilson nhanh nhảu phản đòn.

“À,” tôi nói.

“Nhưng anh nói đúng đấy. Đêm qua còn một ngôi nhà nữa cũng bị đốt.” Tôi đã biết đó là ngôi nhà nào rồi, nên chẳng cần đợi cậu ta nói ra. Nhưng tôi chợt nghĩ tới lá thư của Peter Le Clair trong túi áo tôi, chợt nghe thấy nó cất lời gọi những anh chị em của mình trong túi áo thám tử Wilson ở phía bên kia bàn. “Tôi không tìm thấy lá thư nào ở đó. Nhưng tôi cũng biết anh là kẻ đã đốt ngôi nhà đó. Anh có muốn biết tại sao tôi biết không?”

“Không,” tôi đáp. Xét cho cùng, tôi đã biết tỏng những gì trinh sát Wilson định kể, đã biết tỏng những gì Thomas Coleman kể cho cậu ta, đã biết tỏng rằng cậu ta đã lái tới New Hampshire để tìm tôi. Điều tôi không biết là vật nằm trong chiếc phong bao màu nâu kia, và liệu trinh sát Wilson đã bóc nó ra hay chưa.

“Này anh có nghe tôi nói không đấy?” trinh sát Wilson hỏi.

“Không,” tôi đáp. “Có gì quan trọng à?”

“Có,” trinh sát Wilson tiếp tục. “Tôi vừa kể anh nghe về việc cậu Thomas Coleman của anh đã gọi cho tôi và báo rằng anh sắp đốt tư gia Robert Frost ở Franconia, New Hampshire.”

“Làm sao cậu ta biết được?” tôi hỏi.

“Việc đó không quan trọng,” cậu ta đáp, và tôi biết ngay cậu thám tử này cũng chẳng biết câu trả lời, “không quan trọng” chỉ là một cách để gọi những thứ ta không biết. “Anh cười gì thế?”

“Tôi có cười đâu,” tôi đáp, mặc dù tôi đang mỉm cười thật. Rõ ràng là trinh sát Wilson đã không bám đuôi tôi đến New Hampshire - điều này vốn là điều tôi sợ nhất; rõ ràng cậu ta đã không nhìn thấy tôi đứng ở Tư gia Robert Frost, ở quán bar, ở đám cháy. Và vì không có lá thư trong tay, cậu ta sẽ không thể biết được Peter là người đã viết cho tôi, mà Peter lại là một trong những người nhất định sẽ quả quyết rằng tôi đã đứng sau vụ đốt Tư gia Robert Frost. Tôi mỉm cười khi nghĩ tới điều này, dù tôi nói với trinh sát Wilson rằng, “Tôi có cười đâu.”

“Kể từ lúc anh chuyển về nhà bố mẹ,” trinh sát Wilson nói, “chuyện xấu liên tiếp xảy ra.”

“Cái này thì đúng.”

“Lẽ ra anh không nên chuyển về đây,” cậu ta nói. Rồi cậu ta còn nói một chặp nữa, nhưng lại một lần nữa bị tôi bỏ ngoài tai. Tôi đang bận nghĩ ngợi về những gì cậu ta vừa nói - Lẽ ra anh không nên chuyển về đây - y hệt như câu Deirdre nói với tôi sáng nay. Như mọi thám tử đều biết, lý luận của người gây án và lý luận phá án luôn có điểm tương đồng, và nếu trinh sát Wilson đang cố gắng phá án, thì có khi nào Deirdre là người đã gây án? Liệu có phải bà ta là người đã đốt Dinh thự Edward Bellamy và Dinh thự Mark Twain? Liệu có phải bà ta là người phụ nữ bố tôi khuyên tôi nên đi tìm, là “người phụ nữ khác?” mà ông đã nhắc đến. Bỗng dưng tôi có linh tính - linh tính, tôi chợt nhận ra, là từ dùng sai hoàn toàn, bởi một khi có một linh tính nào đó, lưng người ta sẽ tự động dựng thẳng đứng lên, không gù một chút nào*.

•

Trong tiếng Anh, từ hunch vừa có nghĩa là linh cảm, vừa có nghĩa là gù.

“Gì thế?” trinh sát Wilson nói. “Sao anh lại ngồi dựng đứng lên như thế?”

“Tôi không sao đâu đừng lo,” tôi đáp. “Cậu còn muốn nói gì với tôi không?”

“Tốt nhất là anh nên thú tội ngay lúc này đi Sam ạ,” cậu ta nói, rồi buông một tiếng thở dài não nề như được rút ra từ tận đáy lòng. “Mọi thứ sẽ tốt hơn rất, rất nhiều.”

“Cho ai?”

“Cho tất cả mọi người,” cậu ta cao giọng nói, vì đó là việc ta thường làm với giọng nói của mình mỗi khi chẳng biết làm gì với nó. “Cứ nói sự thật đi thôi.”

“Như thế sẽ làm cậu cảm thấy tốt hơn,” tôi nói.

“Hả?”

“Không có gì,” tôi đáp. Tất nhiên, tôi đang nhớ tới đám phân tích trái phiếu và mớ lý thuyết của họ về những cuốn hồi ký họ chưa từng viết, và về cuốn sách họ đã viết nhưng lại chẳng khiến họ cảm thấy tốt hơn tí nào vì nó vốn không phải là sự thật, cũng chẳng phải là câu chuyện có thật của bố tôi, thế nên có khi việc tìm kiếm sự thật cũng vô tích sự như việc tìm kiếm sự thật để làm ta cảm thấy tốt hơn. “Tôi phải đi tắm rửa đây,” tôi bảo cậu ta. “Ta kết thúc được chưa nhỉ?”

“Vậy là anh không chịu thú nhận hả,” trinh sát Wilson nói. “Vậy là anh định làm khó mọi thứ lên đấy hả. Anh còn nhăn nhở cái của nợ gì thế?” Rồi cậu ta đứng dậy và chạy phăm phăm ra khỏi nhà trước khi tôi kịp giải thích rằng tôi đang cười vì nghĩ tới mẹ mình. Khi tôi còn nhỏ, bà thường bắt tôi đọc một loạt sách rồi hỏi tôi thật nhiều câu, toàn những câu hóc búa về việc cuốn sách có ý nghĩa thế này thế nọ hay không, và tôi luôn đáp, “Mẹ cứ làm khó mọi thứ lên,” và bà luôn trả lời “Mọi thứ đã khó sẵn rồi,” và tôi sẽ nói câu này với trinh sát Wilson nếu cậu ta còn ở đây.

Vẫn còn kiện phong bao màu nâu. Tôi lật nó lên và mở ra xem. Có phần nằng nặng: tôi khá chắc chắn rằng bên trong là ba ngàn đô của Wesley Mincher. Đúng thế thật - ba cuộn tiền một trăm đô buộc dây thun. Nhưng ngoài ra còn có một mẩu giấy viết tay ghi, “Gặp tôi ở Dinh thự Emily Dickinson lúc nửa đêm.” Nét chữ không quen thuộc. Không phải nét chữ của bố trong danh sách đi chợ, cũng không phải nét chữ của mẹ trong xấp bưu thiếp. Tôi liếc nhìn đồng hồ: mới năm rưỡi chiều. Dư dả thời gian cho tôi tắm rửa, thay quần áo, lái xe tới quán Hoàng tử Sinh viên, rồi đi gặp người bí ẩn - mà linh tính đã nói cho tôi biết đó là ai - lúc nửa đêm ở Dinh thự Emily Dickinson, hoặc chính xác hơn là cái nền đất của nó. Tôi nhét tiền và mảnh giấy vào lại trong bao, uống nốt lon bia rồi đi lên gác để chỉnh đốn lại ngoại hình của mình. Rồi tôi đi xuống nhà, lôi từ trong tủ lạnh ra một lon bia nữa, bước ra khỏi cửa trước, leo lên xe và lái về quán Hoàng tử Sinh viên để tìm mẹ, không hề hay biết rằng tôi sẽ chỉ được nhìn thấy căn nhà của bố mẹ tôi thêm một lần nữa, và đó sẽ là lần cuối cùng mà bất kỳ ai nhìn thấy nó.

PHẦN NĂM

24

Một trong những dấu hiệu của tuổi già là trong khi ta thao thao kể lại câu chuyện dài lê thê của cuộc đời mình, ta luôn thêm vào, mỗi khi chuyển cảnh, một câu giới thiệu như sau: “Và một lần nữa, tôi lại có mặt ở__, lần đầu tiên trong__ năm vừa qua.” Lại thêm một lý do nữa để cho ta ở lì trong nhà, hoặc ít ra là để cho những độc giả lắng nghe câu chuyện của ta ước sao ta đã ở nhà.

Nhưng tôi đã không ở nhà, và một lần nữa, tôi lại có mặt ở Springfield, lần đầu tiên trong năm năm vừa qua. Cảnh vật đã tàn tạ hơn nhiều so với những gì tôi nhớ. Phố Main đã bị bỏ hoang hoàn toàn; những quầy đổi séc ra tiền mặt vốn từng thế chỗ những nhà hàng Ý và quán kẹo nay đã bị đóng ván kín mít. Có thể vì thành phố này chẳng còn séc nữa để mà đổi thành tiền. Một nửa số bóng đèn gắn trên rạp phim Paramount đã cháy bóng, mà như thế cũng chẳng sao vì tấm panô nằm giữa chúng đang trống trơn và chẳng có phim nào đang được chiếu cả. Còn tòa nhà thi đấu màu xám - nơi tôi đã xem một trận khúc côn cầu nhạt nhẽo và đã dẫn Anne Marie với bọn trẻ tới để xem xiếc - đã đóng cửa để sửa chữa, quây xung quanh là một hàng rào gỗ ép cao mười thước và tấm biển đề XIN LỖI VÌ SỰ BỪA BỘN!! Những tòa nhà cổ kính, hùng vĩ nằm dọc theo quảng trường Tòa án - nào là tòa án, nào là nhà hát giao hưởng, nào là Nhà thờ Nhất thể - thì vẫn hùng vĩ và sáng rực lên nhờ những bóng đèn pha sáng lóa cả mắt, có thể là để dọa lũ trộm cắp. Tiệm cắt tóc cạnh tòa án rõ ràng đã bị đóng cửa từ lâu - cái cột, đặc điểm nhận dạng của những tiệm cắt tóc, tuy vẫn còn đó nhưng màu sơn xanh đỏ đã nhạt nhòa - mặc dù trên cửa sổ có treo một tấm biển hiệu đề rằng nó đã hoạt động kể từ năm 1892 đến giờ. Chếch chếch nó, về phía Đông của quảng trường Tòa án, là một cửa tiệm cũ kỹ bên ngoài xếp đầy lò sưởi vứt đi, phải đến vài tá là ít, chúng được chất thành hàng ngay ngắn như thể để trưng bày, như thể để dạy cho người qua đường những hạn chế của hệ thống sưởi hơi. Tôi chưa từng thấy một nơi nào hoang tàn đến thế; thậm chí cũng chẳng có tuyết để che phủ phần nào. Rõ ràng, ngay cả tuyết cũng cho rằng nơi này đã vô phương cứu vãn.

Đường vào quán Hoàng tử Sinh viên là một con hẻm nhỏ cạnh quảng trường Tòa án. Cánh cửa được làm từ một phản gỗ dày nên tôi không thấy được bên trong có sáng đèn hay không. Cũng không có âm thanh gì vọng ra, không có tiếng nhạc, giọng người nói hoặc tiếng bát đĩa leng keng. Tôi ngước mắt lên và nhìn thấy căn hộ cũ mà mình từng sống với Anne Marie, nơi chúng tôi thường bày biện lại đồ đạc và chăm sóc hai đứa nhóc. Cửa sổ tối om - cửa sổ của tất cả những căn hộ khác trong tòa nhà cũng đều tối om. Gió lùa lạnh buốt, nhưng ngay cả cơn gió cũng im lặng đến đáng sợ, như thể Springfield không xứng đáng với những âm thanh gào rú của gió vậy. Đây là một trong những lúc ta cảm thấy toàn bộ thế giới thật trống trải, như thể ta là người duy nhất còn sót lại và ta chỉ ước sao được chuyển tới cái thế giới (hoặc phản thế giới) mà nhân loại đã di cư tới. Tôi chợt nhận ra rằng Anne Marie đã nói dối tôi về việc mẹ tôi làm việc ở đây. Tôi chẳng biết vì sao nàng lại nói dối tôi về chuyện này, nhưng có thể nàng nghĩ tôi sẽ mở cửa và thấy rằng quán Hoàng tử Sinh viên đã trống trơn, và đó sẽ là một phép ẩn dụ cho cái chặng còn lại của cuộc đời tôi.

Nhưng quán ăn không trống trơn, mà ngược lại, nó lúc nhúc khách khứa. Dù cái quán này có đến ba phòng rộng thênh thang với những chiếc kệ cao tít chất đầy ắp vại uống bia với quốc huy của Đức và những đồ trang trí của Bavaria đã có từ tận đời nảo đời nào - dù có thế thì quán vẫn chật ních. Tất cả các bàn đều có khách ngồi, và ở đâu cũng có một hàng dài người đứng chờ. Có vẻ như mọi cư dân Springfield, cả trong quá khứ và hiện tại, đều có mặt ở đây, uống bia đen và đợi ăn thịt rán. Quả thật là chẳng có gì tuyệt vời bằng cái bầu không khí huyên náo được tạo ra bởi tiếng cười nói vui vẻ của con người, nghe như thể là hóa thân của những cơn gió ngoài kia, và đây là lần đầu tiên tôi hiểu được những lời mẹ kể cho tôi nghe về nó trong những cuốn sách bà đã bắt tôi đọc.

Lúc đầu tôi chưa nhìn thấy mẹ tôi đâu. Tôi bước qua lần lượt cả ba phòng: phòng bar, nơi tôi và bạn đọc sẽ sớm quay trở lại; phòng ăn đại cỡ, nơi chật kín những đại gia đình ăn những bữa đại tiệc trên những chiếc bàn vĩ đại; và phòng mới nhất trong ba phòng, một căn phòng mà đâu đâu cũng là những tấm gương với những tay đàn ông đội mũ Red Sox - chiếc mũ đại diện cho tình yêu bản thân, nỗi ghét bỏ bản thân và cách thức hói đầu ở nam giới - và giả vờ là mình thích hút xì gà, bọn họ đang lớn tiếng tán chuyện về việc làm ăn và hờ hững theo dõi một chương trình thực tế trên ti vi. Trong mỗi phòng đều có những cô hầu bàn đứng thành từng đội, trên người mặc bộ váy trắng trông như bao tải. Năm năm về trước những cô hầu bàn cũng mặc hệt như vậy, và đến giờ tôi vẫn không hiểu đây là bộ y phục truyền thống của nữ hầu bàn ở Đức hay chỉ là ý tưởng của một anh người Đức nhập cư về cái bộ y phục truyền thống của nữ hầu bàn người Đức sẽ được người Hoa Kỳ ưa chuộng nhất. Gì thì gì, đến giờ họ vẫn mặc bộ đồng phục đó. Nhưng mẹ tôi không nằm trong nhóm nữ hầu bàn, hoặc là tôi chưa nhìn ra bà, nên tôi bèn lui về phòng bar, căn phòng mà những người đàn ông đang kiếm tìm một người phụ nữ vốn thường lui tới. Tôi kiếm một ghế trống bên quầy, ngồi xuống và đợi đám phục vụ quầy chú ý đến mình để gọi một vại bia thật to, dù cả ngày hôm nay tôi đã uống quá nhiều bia đến mức chẳng còn thấy cảm giác gì khi uống, ngoài việc muốn uống thêm. Quầy bar đông kín người đến mức tôi phải đợi ít nhất mười phút mới được phục vụ bởi một chàng trai trẻ tuổi hơn tôi, có cái đầu cạo nhẵn và bộ ria hình ghi đông xe đạp của các ông lão. Vì phải đợi quá lâu, tôi bèn gọi luôn một lúc hai vại bia lớn loại mạnh nhất để tiết kiệm thời gian cho cả cậu ta và tôi.

“Anh bạn có đi cùng ai không thế?” cậu ta đặt xuống trước mặt tôi hai vại bia thủy tỉnh lớn, nặng trịch.

“Không,” tôi đáp. Cậu phục vụ nhìn tôi, rồi nhìn hai vại bia, rồi lại nhìn tôi như muốn nói một câu tương tự như trong mảnh giấy của mẹ tôi, Tôi nghĩ rằng tôi hiểu anh. Mà ai biết được: có thể cậu ta hiểu tôi thật thì sao?

Tôi ngồi đó một lúc với hai vại bia, vại đầu được uống rất nhanh, vại sau thì từ từ nhâm nhi. Sự ồn ào trong quán cùng những người tạo ra nó cứ không ngừng dềnh lên rồi lại rút lui, dềnh lên rồi lại rút lui, một cách êm ái, không giống như một đội quân, mà như một ngọn thủy triều dâng lên và rút xuống, một ngọn thủy triều đặc biệt bởi nó sẽ không làm bạn ướt nhẹp khi lắng nghe tiếng thủy triều mơ màng. Một vài phút sau, mà cũng có thể là một giờ sau, tôi thấy ông cụ Goerman chủ quán đi một vòng quanh các bàn để “đối ngoại”, hết bắt tay người này lại vỗ vai người khác. Ông cụ đã già đi, trên mặt đã nhiều chấm đồi mồi hơn, cột sống đã xoắn xuýt hơn, nhưng ông trông vẫn cứ là cái ông cụ Goerman tôi từng biết. Cũng giống cậu phục vụ quầy bar, ông nuôi một bộ ria hình ghi đông xe đạp, và tôi kết luận rằng nếu bao tải trắng là đồng phục của nữ hầu bàn thì bộ ria đó chính là đồng phục của nam hầu bàn. Nhưng gì thì gì, được gặp lại ông cụ thật hay. Tôi bắt gặp ánh mắt ông cụ và giơ lên cái vại bia thứ hai của mình, lúc này đã sắp cạn, để chào ông cụ. Ông cụ vẫy tay chào lại, và một cảm giác ấm áp dâng trào trong tôi, cái cảm giác vẫn thường đến với ta mỗi khi ta được nhận ra, được nhớ tới, và được nói rằng ta thuộc về nơi này. Nhưng rồi tôi lại thấy ông cụ vẫy tay chào gần hết khách khứa trong quán Hoàng tử Sinh viên tối hôm đó, dù chắc hẳn ông không thể biết được tất cả những người ông đã vẫy chào. Thế nên tôi bèn tiếp tục nhâm nhi vại bia và điều này giúp cho cảm giác ấm áp trong tôi được kéo dài ra, dài hơn biên độ thực của nó, và đây rõ ràng là một trong những lý do vì sao ta uống bia, nếu không nói là lý do chính.

Cậu phục vụ đã để ý thấy tôi đã xử lý xong vại bia thứ hai, và chắc hẳn cũng đã để ý thấy tôi không có cử chỉ nào đáng ngờ trong và sau khi uống. Cậu ta hẳn đã cho rằng tôi thuộc tip người thích nốc bia trong hòa bình và thích nốc hai vại bia lớn một lúc, nên cậu ta bèn mang cho tôi thêm hai vại nữa.

“Anh có muốn ăn gì không?” Cậu ta thận trọng vân vê bộ ria.

“Ý kiến hay đấy,” tôi đáp. Chỉ tích tắc sau đó - những lúc say xỉn thời gian trôi qua rất nhanh - tôi đã thấy hiện ra trước mặt một đĩa xếp đầy năm loại xúc xích Munich với một vốc mù tạt lớn ở rìa đĩa, và một đĩa khác bày một tảng lớn cá hồi xốt kem, chung quanh xếp kín bánh quy giòn. Cả hai đĩa này đều được dọn ra từ đằng sau tôi, một từ bên trái, một từ bên phải, còn người phục vụ thì đứng tì sát vào lưng tôi. Đây không phải là cách thức ăn được dọn ra trong một quán ăn thông thường, trừ phi đó là một quán ăn trong giấc mơ với người phục vụ là một người đẹp muốn lên giường với bạn, hoặc trừ phi người phục vụ đã biết bạn từ trước.

Và người phục vụ đúng là có biết tôi thật. Là mẹ tôi chứ ai. Tôi quay người nhìn bà; bà đang mặc cái bao tải trắng. Tôi chợt nhận ra mình đã thấy nó từ trước, trong cái đêm đầu tiên khi tôi về nhà và nhìn thấy mẹ tôi trông như Bà Chúa Hồ. Nhưng bà không phải Bà Chúa Hồ mà là nữ hầu bàn ở Hoàng tử Sinh viên. Tôi lẳng lặng đưa một vại bia cho bà, bà nhanh tay cầm lấy và uống cạn, rồi trả lại tôi cái vại rỗng. Bà vẫn chưa nói câu nào. Tôi không muốn bà nói câu nào, vì tôi sợ rằng cũng giống như nhà Mirabelli, bà sẽ gọi tôi bằng một cái tên không phải là Sam, có thể là Xà Lách Trộn hoặc một cái tên nào đấy khác, và dùng cách đó để nói rằng bà không còn hiểu tôi nữa, hoặc không còn muốn hiểu tôi nữa.

“Sam à…” Cuối cùng bà cũng lên tiếng, nhưng trước khi bà kịp nói gì hơn, tôi nhảy xuống khỏi chiếc ghế đẩu và ôm bà thật chặt vì bà đã gọi tôi bằng tên thật của mình. Bà để yên cho tôi ôm và khẽ ôm lại tôi. Người bà tỏa ra mùi táo xốt, cái món mà chắc hẳn bà đã phục vụ tối nay; khi còn nhỏ, tôi vẫn thường ngửi thấy mùi táo xốt trên người bà, và chắc hẳn hồi đó bà cũng thường làm món này cho tôi.

“Mẹ làm gì ở đây thế này?” tôi nói vào mái tóc bà trong lúc hai tay vẫn ôm chặt bà.

“Mẹ làm việc ở đây,” bà nói, khẽ đẩy tôi ra.

“Con biết,” tôi nói. “Nhưng sao lại là ở đây? Mẹ có biết Anne Marie và con đã từng sống ở trên tầng không?”

“Có,” bà đáp. “Đó là lý do tại sao mẹ làm ở đây. Và đó cũng là lý do tại sao mẹ thường tới uống ở đây trước khi làm việc ở đây.”

“Con không hiểu.”

“Mẹ chỉ muốn ở gần bên con thôi, Sam à, mẹ chỉ muốn biết xem con sống ở đâu.”

“Nhưng sao mẹ không lên gác và cho con biết là mẹ ở ngay gần con?”

“Mẹ không biết nữa,” bà đáp. “Mẹ không muốn ở quá xa, nhưng cũng không muốn ở quá gần.”

“Hẳn là thế rồi,” tôi nói. Bố tôi bỏ nhà đi nhưng lại dọn tới nơi cách nhà hai mươi phút đi xe; mẹ tôi muốn ở trong cùng một tòa nhà với tôi, nhưng lại không muốn ở trong cùng một căn hộ. Tôi dọn về Amherst, nhưng lại không ở quá gần bố mẹ; và rồi tôi dọn về nhà bố mẹ, nơi không quá gần nhà của tôi ở Camelot. Không quá gần là lời nguyền của gia đình tôi, cũng giống như là loạn luân đối với một số gia đình hoàng tộc, và sự ngạo mạn đối với một số khác. “Nhưng hượm đã,” tôi nói. “Bọn con đã chuyển về Camelot năm năm trước rồi mà.”

“Mẹ biết.”

“Nhưng mẹ vẫn ở đây. Tại sao vậy?”

“Này,” một cô hầu bàn nói với mẹ tôi khi đi ngang qua chỗ chúng tôi với một khay đầy ắp cốc đĩa, “Bác Beth, giúp tôi một tay. Bàn số sáu ấy.”

“Mẹ sẽ quay lại ngay,” bà bảo tôi, rồi rảo bước về cái nơi mà tôi đoán là bàn số sáu.

“Beth!” tôi gọi với theo. “Con đoán không sai mà. Giờ thì mẹ đúng là Beth!”

“Anh biết Beth à?” cậu phục vụ quầy nói. Tôi ngồi lại lên ghế đẩu và xoay về phía cậu ta. Hai vại bia nữa đã chen vào đứng giữa hai chúng tôi.

“Tôi cũng không chắc nữa,” tôi đáp.

“Bác ấy thật hiền dịu,” cậu ta nói.

“Thật à?” Trong số tất cả những từ tôi đã từng được nghe người khác tả về bà, tôi chưa bao giờ nghe thấy từ “hiền dịu”. Thậm chí đến bố tôi cũng chưa bao giờ dùng từ đó để nói về bà. Tôi tự hỏi không biết ông có dùng nó để tả Deirdre không. Tôi tự hỏi không biết mẹ tôi có bao giờ tự hỏi liệu ông có dùng nó để tả Deirdre không. “Beth hiền dịu lắm sao?”

“Đương nhiên rồi,” cậu phục vụ nói. “Cứ nhìn thì biết.”

Tôi quay người nhìn. Mẹ tôi đang đứng bên một bàn trong phòng bar, nói chuyện với một người đàn ông đang ngồi cùng cậu con trai. Ông này là một người Mỹ trắng chính cống, theo đạo Bà la môn và có mái tóc bạc trước tuổi, mặc quần nhung kẻ sậm và đi đôi ủng vịt chống nước. Còn cậu con trai chẳng có vẻ gì là Mỹ trắng hay theo đạo Bà la môn. Cậu nhóc này là cái kiểu bận-quần-baggy-đi-giày-sneaker-đắt-tiền-và-đeo-tai-nghe-suốt-ngày mà ta có thể bắt gặp ở bất cứ đâu, New Jersey hay là California. Cậu nhóc này thuộc tip thiếu niên khi lớn lên sẽ chuyển tới Phoenix bán bảo hiểm trong một tòa nhà lát kính và tưới cỏ ở ngoài sa mạc. Tôi có thể nghe thấy ông bố đang lên giọng giảng giải gì đó với mẹ tôi, bởi nhìn ông ta thì đúng chất một ông Bà la môn chuyên thích dạy đời người khác. Bảo sao cậu con lại đeo tai nghe cá ngày! Bà mẹ Elizabeth của tôi sẽ không khi nào chịu để người khác lên lớp mình quá mười giây, bà chắc chắn sẽ giật đôi tai nghe ra khỏi đầu thằng nhóc và bảo ông Bà la môn hãy tự tọng nó vào họng mình đi. Nhưng Beth thì khác. Bà đứng đó với nét mặt dịu dàng và lắng nghe cho đến khi ông bố ngừng ba hoa; rồi bà đưa tay vò tóc cậu con trước khi quay vào bếp. Mẹ tôi là một bà Beth, hẳn rồi, và Beth rõ ràng là một bà già hiền dịu.

“Cậu nói đúng,” tôi nói. “Beth thật hiền dịu.” Chắc hẳn tôi đã thốt ra câu này với một vẻ mê đắm, nên cậu phục vụ nhăn mặt đầy thông cảm và nói, “Tiếc thay cho anh, bác ấy đã có chồng rồi.”

“Có chồng à,” tôi phẩy tay, ý muốn nói, Ai chẳng có chồng?

“Ừ, nhưng quả thực là bác ấy đã có chồng rồi mà,” cậu ta nói.

“Cậu gặp chồng bác ấy chưa?” tôi hỏi.

“Chưa,” cậu ta đáp, “nhưng bác ấy hay kể chuyện về chồng mình lắm.”

“Kể như thế nào?”

“Rằng ông ấy rất thông thái,” cậu ta nói, và có lẽ vì cảm thấy rằng tôi thì không được như vậy, cậu ta bèn đưa ngón tay trỏ lên gõ gõ vào trán để minh họa.

“Tôi cược là ông ấy đọc nhiều sách lắm,” tôi nói.

“Ông ấy còn được trả tiền để đọc sách cơ,” cậu ta lắc đầu như thể tự hỏi sao trên đời lại có người trả tiền cho người khác để làm cái công việc ấy, một công việc mà, xét cho cùng, nếu được trả tiền cậu ta cũng sẽ sẵn sàng làm. Rồi cậu ta tự rót cho mình một vại bia miễn phí, vừa uống vừa lắc đầu đầy ghen tị với sự may mắn của một số đàn ông. “Đã thế lại còn cưới được một phụ nữ như Beth chứ.”

“Họ có con cái gì không?” tôi hỏi.

“Một đứa. Anh này là nhà khoa học.”

“… chuyên về kỹ nghệ đóng gói,” tôi tiếp lời.

“Anh biết anh ta à?” cậu ta hỏi. “Bác ấy cũng rất hay kể chuyện về anh con trai. Rằng anh này thông minh tuyệt vời. Một anh con trai rất cừ. Anh sẽ không tìm được một người phụ nữ nào yêu hai người đàn ông hơn bác ấy yêu chồng và con mình đâu.”

“Hai người đó may mắn thật,” tôi nói.

“Còn gì nữa,” cậu ta tán thành, rồi quay sang đầu bên kia quầy. Giờ thì tôi đã hiểu tại sao mẹ tôi lại lưu lại quán Hoàng tử Sinh viên sau khi tôi chuyển tới Camelot. Vì ở đây bà có thể hóa thân thành Beth, một người phụ nữ hiền dịu với một gia đình mỹ mãn. Nhưng khi về tới Amherst thì bà lại trở về làm Elizabeth, một cựu giáo viên nghiện rượu phải sống thui thủi một mình trong căn hộ ở Belchertown trong khi người chồng nghiện rượu của bà mải bù khú với nhân tình, đứa con trai thì không những mang tiền án tiền sự mà còn bị đuổi khỏi nhà của anh ta, bỏ việc, hôn hít đàn bà lạ và rất có thể là đã đốt thêm một loạt dinh thự của các đại văn hào vùng New England. Giờ tôi đã hiểu mọi thứ: nếu tôi là mẹ tôi thì tôi cũng muốn đóng vai Beth ở quán Hoàng tử Sinh viên vậy.

Ngay lúc đó, có người huých mạnh vào gáy tôi và chả thèm xin lỗi như khi ta đụng phải người lạ. Tôi quay lại và thấy mẹ tôi đứng đó, tay bưng khay phục vụ. Cạnh tôi là một ghế trống, nhưng bà không ngồi. Tôi đoán là bà thích mặt đối mặt như thế này để thấy được toàn bộ con người tôi.

“Giờ thì kể cho mẹ đi,” bà lên tiếng. “Cô gái ở New Hampshire là ai vậy?”

“Con cũng không biết nữa,” tôi thú nhận.

“Để mẹ đoán nhé,” bà nói. “Lúc đó con đang say xỉn, nên việc đó chả có ý nghĩa gì cả.”

“Đúng là con đã say’’ tôi nói và cố tình không nhắc lại cái cụm chả có ý nghĩa gì cả, vì đương nhiên là nó có ý nghĩa. “Mẹ viết trên tờ giấy ăn rằng mẹ nghĩ mẹ hiểu con. Ý mẹ là gì cơ?” Và rồi, trước khi bà trả lời, hoặc không trả lời, tôi tự giải nghĩa luôn. “Con đã biết tất cả về bố rồi. Con biết bố đã không gửi bưu thiếp từ những địa danh đó. Con biết mẹ đã viết và gửi chúng từ Amherst. Con biết mẹ bị sa thải ở trường vì say xỉn. Mẹ à, con đã biết kha khá rồi.”

Bà buông một tiếng thở dài rồi ngồi lên chiếc ghế cạnh tôi. Tất cả sự hiền dịu đã biến mất, và cả sự thông minh nữa. Mẹ tôi đã không còn là một bà Beth hay Elizabeth, chỉ đơn thuần là một người đàn bà mệt mỏi não nề chưa kịp tìm lấy một cái tên thích hợp cho mình.

“Con muốn gì ở mẹ hở Sam?” Bà nhắm mắt, tựa lưng vào thành quầy.

“Con muốn mẹ kể cho con nghe những gì đã xảy đến với bố vào ba mươi năm trước.”

Và bà kể hết. Bà đã quá kiệt sức để không kể cho tôi mọi chuyện. Nên bà đã kể một mạch cho tôi nghe những chuyện của ba chục năm trước: hôm ấy, theo lịch làm việc, bà sẽ nghỉ qua đêm ở Boston để dự một cuộc hội thảo cho giáo viên trường công, nhưng khi xong việc sớm bà quyết định về nhà ngay tối đó thay vì vào sáng hôm sau. Bà cứ nghĩ là bố tôi sẽ phải ngạc nhiên và vui mừng lắm, nhưng khi bước vào phòng bếp thì đập vào mắt bà là cảnh tượng một người đàn bà đang ngồi trên cái bếp - một phụ nữ tóc vàng xinh đẹp, váy tốc lên, để lộ toàn bộ cặp chân trắng bóc lúc này đang giơ cao như càng cua. Bố tôi đang đứng giữa hai chân cô ta, tuy quần ông chưa tụt xuống mắt cá chân nhưng rõ ràng là sắp sửa, bạn chẳng cần là thiên tài cũng biết.

“Cô ấy thích nấu nướng, nhưng không phải theo cách này,” bố tôi nói với người đàn bà kia, rồi cả hai cùng cười khùng khục với nhau. Cái người thích nấu nướng ở đây hẳn chính là mẹ tôi. Bạn cũng chẳng cần là thiên tài để đoán được điều này.

“Lúc đó con đang ở đâu vậy?” tôi hỏi.

“Ở trên gác, ngủ say. Mẹ nhớ rõ. Mẹ còn nhớ là mẹ không muốn đánh thức con dậy. Mẹ nhớ đã bảo cô ta xéo ngay khỏi nhà này, nhưng chỉ dám nói khẽ, vì không muốn đánh thức con. Và cô ta biến luôn.”

“Cái hôm bố bỏ đi, mẹ cũng nói câu đó.”

“Câu nào?”

“ ‘Cô ấy thích nấu nướng, nhưng không phải theo cách này’ ”

“Thế à?” Đến giờ bà mới mở hai mắt ra.

“Sau khi mẹ làm cháy cái bánh kẹp.”

“Buồn cười nhỉ,” bà nói. “Mẹ chẳng nhớ gì cả. Mẹ nhớ rất nhiều thứ, nhưng riêng chuyện đó lại không.”

“Thế bố nói gì?”

“Ông ấy nói mình đã say xỉn và điều đó chả có ý nghĩa gì cả, và nói ông ấy yêu mẹ, rằng lần ấy là lần đầu chuyện đó xảy ra và hứa sẽ không bao giờ tái phạm.”

“Bố nói thế à,” tôi bỗng thấy thật xấu hổ khi nhận ra hầu hết những lời đó cũng vừa được mình thốt ra - xấu hổ vì những việc tồi tệ tôi đã làm và những lời xin lỗi tôi đã vay mượn. Tại sao chúng ta lại không thể tự mình nói về những việc tồi tệ ta đã gây ra? Có phải đó là một phần lý do khiến những việc đó trở nên tồi tệ đến vậy? “Rồi mẹ làm gì nữa?”

“Đuổi ông ấy ra khỏi nhà.”

“Con cứ tưởng mẹ đuổi bố đi là vì bố không thể quyết định được sự nghiệp mình muốn theo đuổi nên đã trở nên thảm hại và khiến mẹ phát điên.”

“Đó chỉ là ý nghĩ mẹ nhét vào đầu con thôi. Thật ra mẹ đuổi ông ấy đi là vì cái thói trăng hoa.”

“Mẹ có yêu bố không?”

“Có chứ,” bà đáp không chần chừ, hệt như cách bố đã trả lời khi tôi hỏi ông có yêu mẹ tôi không. Cả hai đều chắc chắn rằng mình yêu người kia, và hãy xem xem mối quan hệ của họ đã biến thành cái gì. Có lẽ tốt hơn hết là không nên chắc chắn về cái gì. Có lẽ tình yêu, hôn nhân, cuộc sống và tất cả những thứ quan trọng khác sẽ trở nên tốt hơn nếu ta không quá chắc chắn về chúng.

“Mẹ à,” tôi hỏi, “thế tại sao bố lại quay về?”

“Vì mẹ để cho ông ấy về,” bà đáp. “Vì ông ấy thừa nhận rằng mình đã phạm phải một sai lầm khủng khiếp. Vì ông ấy nhớ mẹ con mình. Vì ông ấy nói ông ấy yêu mẹ chứ không phải cái cô ả ngồi trên bếp. Vì ông ấy hứa sẽ không bao giờ, không bao giờ qua lại với cô ta nữa.”

“Và mẹ tin lời bố nói.”

“Ừ,” bà đáp, và giọng điệu mà tôi nghe thấy ắt hẳn chính là giọng điệu mà anh phục vụ quầy nghe thấy khi bà kể về bố tôi: giọng điệu của một người muốn câu chuyện bà kể về chồng mình trở thành sự thật, và rằng sự thật chẳng qua cũng chỉ là một câu chuyện. “Đến giờ mẹ vẫn còn tin.”

“Mẹ à,” tôi nói nhẹ nhàng hết mức có thể, “mẹ sống trong một căn hộ ở một thị trấn khác. Mẹ quay về nhà để uống cho say, nhưng khi màn đêm buông xuống thì mẹ lại lái xe về căn hộ riêng. Còn những tối thứ Ba thì mẹ tuyệt đối không về nhà. Phải có một lý do chứ.”

“Đồng ý,” bà gật đầu.

“Thế lý do đó là gì vậy?”

Bà lại nhắm mắt, như thể đang cố nhớ ra những lời bà đã tự dối bản thân trong nhiều năm qua mà giờ bà muốn nói cho tôi biết. Lần này bà nhắm mắt lâu đến mức tôi cứ ngỡ bà đã ngủ gật mất rồi. Rồi đột nhiên bà choàng mở mắt và nói, “Căn hộ đó là nơi ta hay lánh tới để nghỉ ngơi, chỉ có vậy thôi.”

“Lánh khỏi cái gì?” tôi hỏi dồn vì không muốn tất cả dừng ở đây. Bởi vì, cũng giống như hiền triết Socrates và phương pháp vấn đáp của ngài, tôi sẽ không để cho cuộc trò chuyện này kết thúc trước khi bà nói ra câu trả lời tôi đang mong chờ.

“Khỏi cuộc sống,” bà đáp.

“Thế còn căn nhà của gia đình ta?”

“Một nơi để quay về,” bà đáp. “Và để gặp con.” Rồi bà đứng dậy, cặp chiếc khay vào nách, “Đến giờ ta phải quay lại làm việc rồi.”

“Con biết Deirdre,” tôi nói, vì tôi muốn lôi hết mọi thứ ra ánh sáng, nơi mọi người đều nhìn thấy và không thể tảng lờ đi được nữa, và tôi sẽ ghi lại điều này vào cuốn cẩm nang đốt nhà, rằng ngay khi ta lôi hết mọi thứ ra ngoài ánh sáng, ta sẽ than trời rằng tại sao, ôi, tại sao mình lại có cái ý nghĩ đó trong đầu được nhỉ.

“Sao con biết bà ta?” Mẹ tôi cố giữ vẻ bình tĩnh, nhưng thật vô ích. Đôi mắt bà dội lên cái vẻ dữ dội và xa xôi, như thể vừa phát hiện ra kẻ địch từ đằng xa. Bà giơ chiếc khay lên trước ngực như giơ một tấm khiên. “Lại còn biết cả tên bà ta nữa chứ?”

“Con bắt gặp bà ta ở nhà mình,” tôi đáp.

“Nhà mình à,” bà lặp lại như bị thôi miên. “Lúc nào?”

“Sáng nay,” tôi nói. “Con biết mẹ nghĩ con là thủ phạm đốt những ngôi nhà đó, nhưng thực tế không phải vậy đâu. Con nghĩ chính là Deirdre đấy.” Nhưng tôi không rõ liệu mẹ tôi có nghe thấy câu cuối cùng không, vì đó là cách não bộ con người hoạt động: khi nó hiểu rằng sự việc tồi tệ nhất đã xảy ra, nó sẽ chỉ nghĩ tới sự việc tồi tệ thứ hai, thứ ba, hoặc thứ tư khi đã giải quyết xong xuôi việc đầu tiên, có thể là bằng một cách thức êm đẹp, hoặc là khiến nó trở nên tồi tệ hơn.

“Lẽ ra con không bao giờ được phép biết về sự tồn tại của bà ta,” mẹ tôi lên tiếng. “Ông ấy đã hứa rồi mà.”

“Đó là lý do vì sao mẹ giục con đi học đại học phải không?” tôi hỏi. “Mẹ biết bố sẽ quay lại với bà ta và mẹ không muốn con phát hiện ra.”

“Ông ấy đã hứa rồi mà.”

“Con không hiểu tại sao mẹ lại không ly dị phắt bố đi,” tôi nói. “Sao mẹ không cắt đứt hết và bước sang trang mới?”

“Thế sao con không kể cho Anne Marie về vụ cháy con đã gây ra?” bà hỏi ngược lại. “Sao con không kể cho nó về nhà Coleman, về mẹ, về bố con?”

Tôi không trả lời bà; tôi chẳng cần trả lời. Bởi vì cả hai cùng biết rằng đôi khi những lời nói dối ít đáng sợ hơn sự cô đơn sẽ ập đến khi ta ngừng nói dối. Mẹ tôi sợ cô đơn đến mức không dám ly dị, còn tôi sợ cô đơn đến mức không dám nói cho Anne Marie sự thật. Chỉ đơn giản vậy thôi. Đôi khi câu trả lời chỉ đơn giản như vậy đấy. Đôi khi mọi thứ chẳng phức tạp chút nào.

Giây lát sau, mẹ tôi đặt chiếc khay lên ghế đẩu, rồi tháo tạp dề bỏ lên khay. “Tuần trước con hỏi mẹ tại sao lại vứt hết sách đi,” bà nhìn vào mắt tôi. Bà đã trở lại là Elizabeth, người mẹ thuở xưa của tôi, có điều lúc này mắt bà lại đang ánh lên một vẻ tuyệt vọng cùng quẫn khiến tôi lạnh tóc gáy. “Con có thực sự muốn biết tại sao không?”

“Có ạ.”

“Bởi vì,” bà đáp, “trong đống sách đó chỉ toàn những nhân vật như mẹ, như bà ta, như bố con, như con, và như nó.”

“Nó?” tôi hỏi.

“Ngôi nhà ấy,” bà đáp. “Ngôi nhà chết tiệt của chúng ta.” Và trong câu nói của bà, tôi có thể nghe thấy thuyền trưởng Ahab nói với Ishmael, “Con cá voi chết tiệt của chúng ta,” và giờ thì, lần đầu tiên trong đời tôi đã hiểu tại sao tác giả Melville lại để ông ta nói về con cá voi nhiều đến vậy, suốt từ trang này qua trang khác mà không biết chán, và rằng tại sao mẹ lại bắt tôi đọc cuốn sách đó nhiều đến vậy, suốt từ năm này qua năm khác mà không biết chán. Với mẹ tôi thì ngôi nhà không chỉ đơn thuần gồm có một cái mái che, những bức tường và đồ đạc, cũng như với Ahab thì Moby Dick không chỉ đơn thuần gồm có đống mỡ trên thân nó.

“Beth à’’ cậu phục vụ quầy nói, “bác mang khay đồ uống này tới bàn mười hai được không?”

“Không,” bà đáp, và để lại hai chúng tôi ở sau lưng, bà tiến về phía cửa, trên đường đi còn tiện tay với lấy một chiếc áo măng tô màu lam vắt trên một chiếc ghế trống, rồi choàng lên người, dù tôi biết chắc chắn rằng nó không phải áo của bà. Bà mở cửa, gió lùa tóc bà tung bay.

“Mẹ đi đâu đấy?” tôi hét với theo.

“Đi gặp bố con,” bà hét lên mà không quay đầu lại.

“Anh đã làm gì Beth đấy?” Cậu phục vụ quầy hỏi khi mẹ tôi đã đi khuất, và trước khi tôi kịp nặn ra một câu trả lời súc tích, cậu ta nói luôn, “Đủ rồi đấy,” rồi giằng lấy vại bia cuối cùng trên tay tôi, lúc này đã chỉ còn một nửa. Cậu ta nói đúng. Tôi đã chịu đựng đủ rồi; tất cả mọi người đều đã chịu đựng đủ rồi, điều này đã rõ như ban ngày. Có thể đó là lý do vì sao Deirdre muốn gặp tôi ở Dinh thự Emily Dickinson: có thể bà ta cũng chịu đựng đủ rồi.

25

Đồng hồ điểm mười hai giờ kém hai mươi khi tôi đến được bãi đất nơi Dinh thự Emily Dickinson từng tọa lạc. Quang cảnh trông khác hẳn so với ban ngày, dù mới chỉ cách đây có mấy hôm. Mặt đất phủ tuyết dày dễ đến mười lăm phân, nhưng tuyết đã ngừng rơi được một lúc lâu, và bầu trời đã quang đãng hẳn, ta có thể thoải mái chiêm ngưỡng từng chòm sao một, ấy là trong trường hợp ta có thể phân biệt chúng. Nhưng lúc này trời đã bắt đầu nổi gió, những cụm mây nằm rải rác đây đó đang trôi hối hả trên đầu tôi, rặng cây cáng lò khẳng khiu uốn éo trong gió, thỉnh thoảng lại đụng phải những cây phong và bạch tùng đứng cạnh. Một ngọn đèn đường gần đó rọi ánh sáng lập lòe qua hàng cây và tôi ngờ rằng chẳng mấy mà tiếng đàn organ sẽ nổi lên và Vincent Price* sẽ bước ra từ bóng tối. Thêm nữa, không hiểu từ đâu lại vẳng lên những tiếng hù, hù làm tôi lạnh cả xương sống, mặc dù tôi biết rõ cái âm thanh ma mị đó hoàn toàn có thể là tiếng mấy cậu choai choai đang đọc lời thề trong lúc bày trò kết nghĩa anh em. Nhưng dù phát ra từ đâu đi nữa, đó vẫn là một âm thanh rợn người.

•

Một trong những diễn viên đóng phim kinh dị nổi tiếng nhất ở Mỹ.

Tôi rẽ đám cây bước tới, và thấy Deirdre đứng cạnh một chiếc ghế gỗ dài (chiếc ghế hiển nhiên được đặt ở đó để tưởng nhớ Dinh thự Emily Dickinson). Deirdre cũng tới sớm giống tôi. Bà ta bận một chiếc áo khoác đỏ, đeo khăn choàng đỏ, găng tay đỏ và đội một chiếc mũ trượt tuyết đỏ, đồng bộ từ trên xuống dưới. Và điều này sẽ được lưu lại trong cuốn cẩm nang đốt nhà: nếu bạn muốn tỏ vẻ nguy hiểm thì đừng mặc nguyên một cây đỏ như vậy. Deirdre là điểm ít ma mị nhất ở chốn này.

“Chào Sam,” bà ta lên tiếng, “cậu thấy thế nào khi quay lại chốn xưa?”

“Thật là tuyệt,” tôi đáp. “Trên cả tuyệt vời. Nhưng sao tôi lại phải đến đây nhỉ?”

Deirdre chau mày lại, một vẻ cau có mà ta có thể cho là khá quyến rũ nếu như ta đang muốn bị quyến rũ. Mái tóc màu vàng rơm của bà ta dài rủ xuống vai giống như lời mẹ tôi tả, và Deirdre bồn chồn vuốt tóc bằng hai bàn tay đeo găng của mình. “Cậu đến đây vì tôi gọi cậu đến đây gặp tôi.”

“Thì biết thế,” tôi nói, “nhưng tại sao bà lại gọi tôi đến đây chứ?”

Ngay lúc đó, rặng cáng lò bắt đầu uốn éo và kêu răng rắc dù cho gió chưa mạnh lên là bao, khiến cả Deirdre và tôi trong giây lát quên khuấy đi cuộc chuyện trò và ngước lên ngắm chúng. Chúng có màu trắng bạc và khác hẳn với đám cây xung quanh. Phong và thông là loại cây vững chãi và mọc thành từng cụm, còn những cây cáng lò lại khẳng khiu và đơn côi, cây nào cây nấy cũng đều mọc cách xa nhau như những đứa con một lạc lõng giữa một bầy anh chị em đông đúc vui vầy. Ngài Frost đã dạy cho tôi biết rằng cáng lò vốn được coi là loại cây mang đậm chất New England nhất, và nếu quả đúng vậy thì tôi không thể không nghĩ rằng New England là một vùng đất thật tội nghiệp.

Khi gió đã dịu và rặng cáng lò im ắng trở lại, chúng tôi quay trở lại với câu hỏi tại sao tôi lại được gọi đến đây.

“Bởi vì nơi đây khi xưa là Dinh thự Emily Dickinson, Sam ạ,” Deirdre nói thật chậm rãi như thể tôi là kẻ chậm hiểu. “Cậu đã đốt trụi ngôi nhà. Thật trớ trêu.”

“Bà nói đúng, thật trớ trêu,” tôi đáp, có điều tôi không ám chỉ ngôi nhà, mà ám chỉ chính bản thân Deirdre. Rõ ràng bà ta là bản sao của tôi trong sự đầu lừa. Bà ta và tôi là một cặp xứng đôi vừa lứa. Và tôi tự hỏi không biết có phải bố đã phải lòng bà ta vì bà ta giống tôi, và hết yêu mẹ vì bà không giống tôi; và có phải tình yêu chính là thứ mà chúng ta, những tạo vật của tình yêu, sẽ tước lấy từ tay bố mẹ ta bởi ta chỉ có thể thực sự giống một trong hai bọn họ? Có phải đây là lý do vì sao người ta muốn có nhiều hơn một đứa con: để cả hai đấng sinh thành không phải cảm thấy ghen tị và cô đơn.

“Thế bố tôi có biết bà gọi tôi đến đây không?”

“Ông ấy chả biết chuyện gì hết,” Deirdre đáp. “Ông ấy không muốn qua lại với ta nữa.”

“Tại sao?”

“Tại cậu đấy,” Deirdre nói. Giọng bà ta thay đổi khi nói câu đó và tôi nhận ra rằng nỗi căm ghét bà ta dành cho tôi là thứ duy nhất ngăn cản bà ta bật khóc. “Bởi vì ông ấy thấy nhục nhã sau lần chạm trán ở nhà cậu. Ông ấy nói rằng không thể tiếp tục được nữa, không thể gặp ta thêm lần nào nữa, rằng bất kể bọn ta có yêu nhau thế nào chăng nữa thì mọi chuyện cũng đã kết thúc rồi.”

“Có thể hai người không thực sự yêu nhau.”

“Yêu chứ sao không,” Deirdre nói. “Mọi thứ đã rất tốt đẹp.”

“Với mẹ tôi thì có gì tốt đâu.”

“Mọi thứ đều tốt,” bà ta khăng khăng, “cho tới khi cậu quay về và làm tanh bành hết mọi thứ lên.”

“Deirdre,” tôi nói, “có phải bà đã đốt Dinh thự Edward Bellamy?”

Như đã nói ở trên, giờ đây tôi đã trở thành một người đọc thực thụ và đã đọc khá nhiều tiểu thuyết trinh thám, thậm chí là cả một vài bài luận văn hướng dẫn cách viết tiểu thuyết trinh thám, nên giờ thì tôi đã biết rằng đây là một quyết định ngốc nghếch: ta không thể hỏi thẳng một nghi phạm rằng có phải họ đã gây tội hay không vì chẳng đời nào họ chịu nhận; ta phải bắt quả tang thủ phạm mới được. Giờ thì tôi đã ngộ ra, và lần sau, nếu có lần sau, tôi sẽ làm khác đi, theo lời dạy trong sách. Nhưng bạn nên nhớ, tôi chỉ là một kẻ đầu lừa, tôi nào có biết rằng mình không nên hỏi trắng phớ ra như vậy, còn Deirdre cũng là một bà đầu lừa, bà ta cũng nào có biết rằng mình không nên trả lời thẳng toẹt ra.

“Đúng thế đấy,” bà ta vùi mặt vào hai cái găng tay đỏ.

“Thế còn Dinh thự Mark Twain?”

“Ừ ta cũng tìm cách đốt nó,” bà ta lặp lại, giọng nghèn nghẹn. “Nhưng ta chẳng làm được gì ra hồn cả.”

“Sao bà lại làm thế?”

“Vì ta biết việc này sẽ xảy đến,” bà ta ngước đầu lên nhìn thẳng vào mắt tôi. “Ta đã biết ngay rằng một khi cậu về nhà thì Bradley thể nào cũng sẽ cảm thấy có lỗi và ruồng bỏ ta để quay lại với mẹ cậu. Nên ta buộc phải làm gì đó.”

“Nên bà mới đốt những ngôi nhà kia và nghĩ rằng tôi sẽ bị buộc tội,” tôi đoán.

“Ta chẳng làm gì ra hồn cả,” bà ta khóc nghẹn ngào. Đương nhiên, Deirdre đã lầm ở điểm này; trinh sát Wilson đang chạy ngược xuôi để cố buộc tội tôi và chứng minh rằng Deirdre đã sai lầm đến mức nào. Ngay lúc đó tôi bỗng thấy ghét Deirdre vì những gì bà ta đã gây ra cho tôi, cho mẹ tôi, cho bố tôi và cho cả những ngôi nhà đó nữa. Nhưng đồng thời tôi cũng thấy thương cảm cho bà ta, vì những gì bà ta làm đều là vì tình yêu cả, và vì bà ta, một kẻ đầu lừa, đã chẳng làm được gì cho trọn vẹn, và tôi đồ rằng nó - nỗi thương cảm dành cho những người ta ghét - chính là cái phần nhân văn của con người, khiến cho ta phải tự hỏi rằng đã thế thì sao ta lại muốn làm con người cơ chứ.

“Sam à,” Deirdre nói, và tôi có thể cảm thấy được một lời khẩn cầu tuyệt vọng bên trong giọng nói của bà ta, tôi có thể cảm thấy được cái giọng nói ấy đang bị kẹt cứng giữa một bên là quá nhiều hy vọng, một bên là quá nhiều đau thương. Tôi biết Deirdre sắp hỏi tôi điều gì, và tôi thấy mừng, vì tôi biết mình sẽ trả lời thế nào, tôi biết mình sẽ nói ra cái từ cay nghiệt ấy, cái từ sẽ mang lại cảm giác thỏa mãn tột cùng cho chủ nhân của nó, một thứ cảm giác luôn mau chóng bị thế chỗ bởi cảm giác hối tiếc cùng cực.

“Không,” tôi nói, lời này là dành cho mẹ tôi.

“Bố cậu đang ở nhà lúc này.”

“Không,” tôi nói, lời này là dành cho tôi.

“Ta muốn cậu về nhà và khuyên bố cậu hãy quay lại với ta. Cậu biết ông ấy yêu ta mà. Cậu có thể cứu vãn được quan hệ của chúng ta. Nếu ông ấy không yêu ta thì trong bao nhiêu năm qua ông ấy đã chẳng hành xử như vậy.”

“Không,” tôi nói, lời này là dành cho bố tôi, mặc dù - hay là bởi vì - tôi biết Deirdre đã nói đúng.

“Cậu có thể giữ lấy số tiền ba ngàn đô ta để trong phong bao ấy,” bà ta nói. Tôi có thể nghe thấy sự kiệt quệ trong giọng nói của Deirdre, rằng bà ta đã chạm đến giới hạn của mình. “Tôi xin cậu đấy Sam.”

“Không, không, không,” tôi nói, ẩn trong đó là ý nghĩ, Trả thù, trả thù, trả thù.

Khi tôi nói từ “không” cuối cùng, Deirdre dường như có vẻ rất mệt mỏi, hết sức mệt mỏi. Hai cánh tay bà ta buông thõng ở hai bên sườn, hai vai gù xuống. “Không,” bà ta uể oải lặp lại, rồi với tay ra sau chiếc ghế dài nhấc lên một chiếc can nhựa màu đỏ đựng xăng, đưa lên trước mặt như thể nó là một vật tế thần. Ngay lập tức tôi muốn rút lại tất cả những lời vừa nói, muốn rút lại mọi từ “không” để thay bằng từ “được”, như cái cách chúa Jesus hô biến nước trắng thành rượu, biến ổ bánh mì thành thức ăn cho cả đám đông. Mà sao ngài lại làm thế nhỉ? Có phải vì ngài lo lắng cho con dân của mình, hay là lo cho chính bản thân ngài? Có phải vì ngài không biết rằng liệu con dân của mình có thể sống khỏe chỉ với nước và bánh mì hay không, hay là vì ngài không biết rằng liệu mình có thể tha thứ cho bản thân nếu để mặc cho họ sống như vậy hay không?

“Deirdre,” tôi cố trấn tĩnh, “thực sự tôi không hề có ý đó đâu.”

“Biết đâu cậu có ý đó thì sao.”

“Biết đâu tôi không có ý đó thì sao,” tôi nói. “Xin bà hãy bỏ can xăng xuống.”

“Ta không muốn sống thiếu bố cậu, Sam ạ,” Deirdre nói. “Không có ông ấy, ta thấy như người chết rồi.”

“Biết đâu bà sẽ gặp người khác thì sao,” tôi nói.

“Biết đâu ta không muốn gặp ai khác,” bà ta nói rồi đưa can xăng lên đầu và giơ nghiêng cho xăng đổ xuống đầu, xuống lưng và ngực. Sự việc xảy ra quá nhanh khiến tôi không có đủ thời gian để làm hoặc thốt lên bất cứ thứ gì. Hoặc đó chỉ là những gì tôi tự nói với mình. Bởi xét cho cùng, tôi đã nhìn thấy can xăng, và tôi còn có thể nghĩ gì khác được chứ? Có phải sự việc xảy ra tiếp theo đó đã bắt nguồn từ những gì Deirdre đã làm, hay là từ những gì tôi đã không làm? Chúng ta được nhìn nhận bởi những gì mình làm, hay là bởi những gì mình không làm? Hay tốt nhất là không nhìn với nhận gì nữa?

“Vĩnh biệt Sam,” bà ta nói. “Xin hãy tha thứ cho bố cậu. Ông già tội nghiệp ấy yêu cậu nhiều lắm.” Rồi bà ta rút ra một chiếc bật lửa, bật lửa lên và nắm lấy một lọn tóc của mình. Deirdre đang tự châm lửa đốt mình, không phải đốt từ chân đốt lên như cái cách cư dân Salem đã đốt những người bị tố là phù thủy, mà là từ mái tóc. Từ mái tóc. Ngay cả lúc này đây, khi bảy năm đã trôi qua, cảnh tượng Deirdre nắm lấy tóc mình và châm lửa - tiếng kêu tách khô khốc của chiếc bật lửa; cái cách Deirdre ghì chặt lấy mớ tóc như thể bà ta là một đứa trẻ đang bị giật tóc bởi một đứa bạn, hoặc một giáo viên, đặc biệt tai ác; cái mùi tóc cháy, thứ mùi khiến cho mùi xăng trở nên dễ chịu như nước hoa; vẻ mặt khủng khiếp, buồn bã và nhẫn nại của Deirdre khi bà ta đợi cho mồi lửa bén từ tóc lên đầu, rồi lên mặt mình; cái cách mà gương mặt bà ta thét lên rồi biến mất trong ngọn lửa; cái cách mà tôi đứng đó nhìn bà ta cháy phừng phừng - chính là cái ký ức luôn khiến tôi bừng dậy khỏi một giấc ngủ sâu mà la hét và khóc lóc. Ấy là nếu tôi ngủ được, bởi trong phần lớn thời gian, cái ký ức đó đã là tác nhân khiến cho giấc ngủ không thể tìm đến với tôi. Nếu tôi có thể lựa ra một thời khắc hoặc một chi tiết để loại bỏ khỏi trí nhớ, thì chính là nó, và đây là một điều nữa tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà: chi tiết tồn tại không chỉ để khiến ta nhớ tới những thứ ta không muốn nhớ, mà còn để nhắc nhở ta về những thứ ta không xứng đáng được quên.

“Deirdre, đừng!” tôi hét lên, nhưng có trời mới biết bà ta có nghe thấy tôi không. Lúc này ngọn lửa đã lan ra khắp mái tóc và chiếc mũ đã bốc cháy bừng bừng. Rồi đến lượt đầu bà ta bắt lửa và hóa thành lửa, một quả cầu lửa, và trong giây lát đó là bộ phận duy nhất đang cháy trên cơ thể của Deirdre. Cả người bà ta vẫn đứng yên, và cái đầu đang cháy bỗng vẹo sang một bên như thể bà ta đang lắng nghe giọng nói vẳng ra từ bên trong mình, chỉ có điều nó không hỏi, Còn gì nữa? Còn gì nữa? mà thủ thỉ với bà, Hết rồi, hết rồi.

“Kìa Sam, hãy làm gì đi chứ!” Tôi nghe thấy một giọng nói vang lên, nhưng không phải giọng của tôi, cũng không phải giọng nói bên trong tôi, mà là của trinh sát Wilson, lúc này vừa đột ngột hiện ra bên cạnh tôi. Cậu ta, như sau này tôi phát hiện ra, đã đọc mẩu giấy trong phong bao và biết rằng mình phải có mặt ở đây lúc nửa đêm. Và cậu ta đã đến. Nhưng cả tôi lẫn Deirdre đều đến sớm, và cũng vì vậy mà cái cơ sự này mới diễn ra… Tôi và trinh sát Wilson cùng nhau chạy về phía Deirdre. Trinh sát Wilson đẩy bà ta ngã xuống tuyết, tiếng lửa cháy xèo xèo vang lên. “Đưa áo khoác anh đây!” cậu ta thét lên (cậu ta đang mặc độc một cái áo nỉ trùm đầu). Tôi làm theo và cậu ta bắt đầu dùng nó để dập lửa trên người Deirdre, vừa dập vừa thủ thỉ những lời an ủi nhẹ nhàng.

“Đây là lỗi của anh đấy, đồ chết tiệt,” cậu ta nói với qua sau vai. Tôi trông thấy Deirdre nằm đó: chiếc áo khoác đỏ đã chuyển thành đen, cả khuôn mặt bà ta cũng vậy. Thứ duy nhất trên người bà ta còn chưa cháy đen là đôi mắt: chúng mở trợn trừng, trắng dã, nhìn thẳng lên trời, lên rặng cáng lò, lên những vì sao, hoặc chẳng nhìn vào gì cả. Tôi quay mặt nhìn đi chỗ khác, rồi nhìn sang can xăng nằm cạnh cơ thể bà ta. Mặc dù trời tối đen, tôi vẫn có thể nhìn ra được đó chính là mẫu can tôi từng góp phần thiết kế nên cái thời tôi còn thiết kế cái này cái kia. Rồi tôi không nhìn can xăng nữa, mà nhắm mắt lại, hai hốc mắt đột nhiên chan chứa nước mắt, bởi nước mắt là cách đôi mắt ta không cho ta quay sang nhìn chỗ khác và ép ta phải nhìn thẳng vào thế giới ta đã tạo ra hoặc phá bỏ.

“Không phải tôi mà,” tôi bước lùi ra sau, việc mà ta vẫn làm mỗi khi không đủ can đảm để làm bất cứ thứ gì khác. “Bà ấy tự thiêu đấy chứ.”

“Tổ sư nhà anh,” trinh sát Wilson vẫn đang điên cuồng dập lửa trên người Deirdre. “Tôi nhìn thấy hết đấy chứ. Nhưng thế thì sao? Anh chẳng chịu ngăn cản cái đếch gì cả.”

“Bà ấy bảo tôi tới đây gặp bà ấy,” tôi nói. “Bà ấy muốn tôi cứu bà ấy và bố tôi.”

“Thì lẽ ra anh phải cứu bà ấy chứ,” cậu ta nói, và tôi chợt nhận ra cậu ta đã bắt đầu khóc, bởi đó là việc mà ta làm khi ta đã làm hết những thứ khác, và rồi tôi cũng khóc nức nở theo, bởi đó là việc mà ta làm khi ta đã không làm hết những thứ cần làm và sợ rằng đã quá muộn để bắt đầu lại.

“Bà ấy chết rồi à?” tôi hỏi.

“Lẽ ra anh có thể cứu bà ấy,” trinh sát Wilson nói “nhưng anh chả làm gì.”

Đến đây thì tôi quay người và co cẳng chạy thục mạng. Deirdre đã muốn tôi cứu bà ta, và tôi đã có mặt quá sớm để rồi lại chẳng làm gì. Nhưng Deirdre cũng muốn tôi cứu cả bố tôi. Mẹ tôi thì đang ở cách đây vài lô nhà, tại nhà chúng tôi, cùng với bố tôi. Tôi ráng chạy nhanh hết sức, nhưng khi tôi đến nơi thì cũng đã qua muộn mất rồi.

26

Bạn không nghĩ rằng một ngôi nhà cháy trông giống với một người phụ nữ cháy? Bạn đã nghĩ đúng: hai thứ chẳng giống gì nhau. Chẳng có gì đẹp đẽ nơi cái cảnh một người phụ nữ bốc cháy, nhưng cảnh tượng một ngôi nhà cháy sáng rực rỡ trong đêm tối lạnh lại đẹp đến khôn tả: những tia lửa phóng thẳng lên khỏi ống khói như một ngọn nến thời La Mã; mái nhà lợp nhựa đường không ngừng nổ lốp bốp và cháy xèo xèo; còn những cột khói thì cứ thế cuồn cuộn bốc lên trời như một thông điệp gửi tới kiếp sau của ngôi nhà. Một ngôi nhà cháy luôn toát lên một vẻ gì đó thật vinh quang, và đó là lý do vì sao bao giờ nó cũng thu hút đám đông tới tụ tập chiêm ngưỡng, như đám đông đã đến nhà bố mẹ tôi đêm đó. Phải có đến ba bốn vòng người đang đứng ở đấy, khiến tôi phải chen lấn xô đẩy mới lên được hàng đầu chỗ mẹ tôi đứng, lúc này trên tay bà đang là lon bia Knickerbocker, và bà đang quan sát đám cháy một cách chăm chú, như thể nó là một bài toán đặc biệt khó mà chỉ cần một bước nữa là bà sẽ chạm vào được lời giải.

“Con đây rồi,” bà nói, rồi đưa lon bia cho tôi. Tôi tợp lấy tợp để rồi trả lại cho bà. Gió bỗng chuyển hướng, khiến cho cột khói bay về phía chúng tôi và khiến cho đám đông đồng loạt cúi rạp xuống, chờ cho gió tạt ngược trở lại mới đồng loạt đứng thẳng lên mà ngắm tiếp. Lúc này đám lính cứu hỏa đã có mặt ở khắp nơi, trông thật yếu ớt và nực cười với những chiếc rìu và vòi phun nước èo uột. Ngay cả những chiếc mũ bảo hiểm cũng mang một sắc đỏ hoạt kê khi đứng cạnh sắc đỏ thực thụ của đám lửa. Ngôi nhà trông mỗi lúc một lớn hơn, như thể ngọn lửa đang xây thêm tầng bốn và tầng năm cho nó.

“Con đến đây rồi,” tôi bảo mẹ. Chúng tôi đang ở giữa đám đông và có ít nhất là mười người có thể nghe thấy chúng tôi nói chuyện, nhưng thính giác và những giác quan khác của họ đều đang dồn cả vào đám cháy. Trong nhà vang lên một tiếng nổ lớn - có lẽ là cái lò nướng - kéo theo là một tiếng rít rùng rợn của một vật kim loại đang biến thành phi kim loại. Đám đông rít lên theo ngôi nhà, và ngôi nhà rít lên để đáp trả, tất cả đều bị khuếch đại lên bởi hơi nóng tỏa ra. Tôi không phải lo là bị đám đông nghe lỏm khi họ đang dỏng tai lên nghe ngôi nhà. “Bố đâu rồi ạ?”

“Thật dễ dàng quá,” mẹ tôi đáp. Bà nói với một giọng bình thản, đều đều, và chắc hẳn tôi sẽ cảm thấy điều này thật đáng sợ và kinh khủng nếu như chính bản thân tôi đã không bình thản lắng nghe bà nói. Tại sao tôi lại bình thản thế được nhỉ? hẳn là các bạn đang tự hỏi như vậy. Nhưng ngay cả giờ đây, khi bảy năm đã trôi qua kể từ sự kiện đó, tôi vẫn chưa có được câu trả lời thỏa đáng. Có phải tôi đã nghĩ rằng không còn gì có thể tồi tệ hơn việc Deirdre tự châm lửa đốt mình? Có phải tôi đã nghĩ rằng cho dù bố tôi gặp phải chuyện gì thì cũng không thể tệ hơn chuyện mà Deirdre đã gặp phải? Khi việc tệ nhất đã xảy ra, nó sẽ khiến ta bình thản mong chờ những việc tốt đẹp hơn, hay nó chỉ đơn giản là giúp ta chuẩn bị tinh thần để đón nhận những việc còn tệ hơn nữa? “Mẹ tưới xăng lên tràng kỷ và châm lửa đốt,” mẹ tôi nói. “Đơn giản thế đấy.”

“Mẹ,” tôi hỏi, “bố đâu rồi?”

“Mẹ cũng châm lửa mấy tấm rèm cửa trong phòng khách nữa, cho chắc ăn. Nhưng lẽ ra đã không cần. Thật dễ dàng. Mẹ không nghĩ chuyện đó lại dễ dàng như vậy.”

“Mẹ,” tôi hỏi lại, “bố con đâu rồi?”

“Sao lại chẳng khó khăn chút nào thế nhỉ?” mẹ tôi vẫn bình thản. “Đáng ra nó phải khó khăn mới phải chứ?”

Cho đến giờ, đây là điều đáng sợ nhất mẹ tôi từng thốt ra. Bà đã đốt ngôi nhà; điều này thì tôi đã rõ. Nhưng việc bà có thể dễ dàng đốt nó, dễ như đọc sách, dọn bàn ăn, uống một vại bia hay giả vờ như bà có một gia đình êm ấm - mới thật đáng sợ. Mẹ tôi là người phụ nữ có năng lực nhất tôi từng gặp, thậm chí còn hơn cả Anne Marie. Bà có thể làm mọi thứ bà muốn, và đây chính là lý do khiến tôi luôn sợ bà, đến giờ vẫn sợ.

“Mẹ,” tôi nói rất, rất chậm rãi để bà hiểu cho rô. “Bố đã bỏ Deirdre để về với mẹ con mình. Để về với mẹ. Bố yêu Deirdre, nhưng ông đã chọn mẹ con mình.”

“Mẹ biết,” bà nói, quay mặt khỏi đám cháy và nhìn thẳng vào tôi. Ánh lửa rọi vào nửa mặt bên trái của bà, khiến nó bừng sáng, còn nửa bên phải trông thật nhợt nhạt và lạnh lùng. “Ông ấy cũng nói y như thế với mẹ. Ông ấy nói rằng muốn mẹ quay về nhà. Rằng lần này ông ấy nói thật từ đáy lòng. Rằng mẹ hãy tin vào ông ấy.” Rồi bà quay đầu lại về phía đám cháy, cả gương mặt sáng rực lên trong sức nóng và ánh lửa, và tôi thấy mừng khi trông thấy bà đẹp đến vậy. Tôi luôn muốn mẹ mình đẹp và có lẽ đây là mong muốn chung của tất cả những đứa con: mong muốn bố mẹ mình đẹp. Và để thấy họ đẹp, ta phải học cách lờ đi những nét xấu xí của họ. Làm một con người xấu xí dễ hơn là việc thừa nhận sự xấu xí của những người đã tạo ra mình; yêu những người đã tạo ra mình sẽ dễ hơn khi ta xấu xí còn họ đẹp. Cuộc sống trên trái đất này sẽ dễ sống hơn nếu ta yêu những người đã tạo ra mình, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc hy sinh tình yêu của chính những người ta đã tạo ra. Cũng đành chịu thôi.

“Sam,” một giọng quen thuộc cất lên từ sau lưng tôi, tôi chẳng cần quay lại cũng biết đó là ai, và mình phải nói gì với anh ta. Bởi vì đồng thời tôi cũng nghe thấy một giọng nói khác, không phải giọng nói vẫn hay chất vấn Còn gì nữa?, cũng không phải giọng nói bên trong Deirdre đã khẳng định Hết rồi, mà là giọng nói của Anne Marie, bảo tôi rằng đã đến lúc tôi chịu trách nhiệm cho một cái gì đấy, cho mọi thứ đã xảy ra.

“Chính là tôi,” tôi nói, lưng vẫn quay về phía trinh sát Wilson, hai mắt vẫn nhìn thẳng vào mẹ tôi - lúc này đang bận ngắm ngôi nhà chìm trong lửa - đầu vẫn nghĩ tới cảnh Deirdre tự thiêu và việc tôi đã chẳng làm gì để cứu bà ta. “Tôi đã làm việc này.” Mẹ tôi không nói gì; bà cứ nhìn chăm chăm vào đám cháy, như thể bà biết rõ ánh lửa đang tôn vẻ đẹp của bà lên như một thứ đồ trang sức tuyệt hạng.

“Anh đã châm lửa đốt nhà bố mẹ anh trước khi anh đi gặp Deirdre,” trinh sát Wilson mớm lời giúp tôi. “Trước khi anh tới chứng kiến cảnh Deirdre tự thiêu đến chết, anh đã kịp đốt nhà mình.” Tôi vẫn nhìn mẹ tôi khi nghe những lời này. Bà nhắm mắt lại trong một, hai, ba giây rồi mở mắt ra. Mẹ tôi chắc hẳn đã căm ghét Deirdre trong suốt nhiều năm qua và đã ước cho bà ta chết đi cho khuất mắt. Và giờ khi Deirdre đã chết thật, thì mẹ tôi lại chẳng biểu lộ vẻ gì khác so với lúc bà nghĩ bà ta còn sống - không mảy may tội lỗi, hay nhẹ nhõm, hay vui sướng. Sao lại thế nhỉ? Một khi biết Deirdre đã chết, làm sao mẹ tôi lại có thể thấy rằng thế giới này vẫn là thế giới lúc trước, ngọn lửa này vẫn là ngọn lửa lúc trước? Nhưng có thể điều này sẽ xảy ra nếu ta căm ghét một ai đó quá lâu: ngay cả khi người đó đã qua đời thì nỗi căm ghét vẫn còn ở lại, đồng hành cùng với ta. Biết đâu nếu tôi đã ghét Deirdre lâu như vậy thì tôi đã chẳng thấy hối tiếc vì đã không giúp bà ta.

“Đúng vậy đấy,” tôi bảo trinh sát Wilson. “Tôi đã châm lửa đốt nhà bố mẹ tôi. Chính tôi.”

“Anh cũng là kẻ đã xuống tay với Dinh thự Edward Bellamy. Và một ngày sau đó, anh đã để lại lá thư cho ông cụ đó.”

“Cụ Frazier,” tôi nói. “Đúng vậy, tôi đã làm vậy đấy.”

“Và rồi anh đã tìm cách đốt Dinh thự Mark Twain. Thế nên mới có cái phong bao đựng tiền nọ. Rồi anh còn để lại bằng lái xe ở chỗ người đã trả thù lao cho anh.”

“Đúng,” tôi nói. “Chính thế.

“Có người đã trông thấy anh ở Tư gia Robert Frost vào đúng cái ngày anh đốt nó. Anh đã làm loạn cả lên ở đó.”

“Tôi đã kể lại câu chuyện của tôi,” tôi đáp. “Đúng là như thế. Rồi tôi để lại bốn lá thư ở hiện trường bốn đám cháy còn lại. Tôi muốn bị bắt. Cậu phán đoán rất đúng.”

“Anh là thủ phạm của tất cả những đám cháy đó,” trinh sát Wilson nói. “Đám này và tất cả các đám còn lại.”

“Tất cả,” tôi đáp.

“Sam à,” cậu ta hỏi khẽ, “bố anh có đang ở trong ngôi nhà không thế?”

“Có,” tôi vội đáp, trước khi kịp nghĩ xem mình đang nhận tội gì, và đây là một điều nữa tôi sẽ đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà: miệng ta hành động nhanh bởi vì đầu óc ta sẽ không như vậy.

“Tôi cứ tưởng anh chuẩn bị bảo tôi rằng anh không biết ông ấy còn kẹt trong đó khi anh châm lửa đốt. Rằng đây chỉ là một sự lỡ tay.”

Tôi hít một hơi thật sâu. Đó là cụm từ yêu thích của tôi: tôi ngậm nó ở đầu lưỡi trong giây lát để cảm nhận cho hết hương vị của nó, trong đầu hiểu rõ rằng tôi sẽ nhớ nó nhiều thế nào khi nó đã vuột đi mất, nhớ nó giống như tôi đã, đang và sẽ luôn luôn nhớ về bố tôi. “Đây không phải là một sự lỡ tay,” cuối cùng tôi cũng thốt ra được.

“Cảm ơn anh,” trinh sát Wilson thở phào. Tôi mừng cho cậu ta, mừng vì đã vẽ ra cho cậu ta cái ảo tưởng rằng rốt cuộc cậu ta đã đi đúng hướng và đã thôi không còn là một kẻ đầu lừa. Và cùng với đó, giờ khi đã gánh lấy trách nhiệm trên vai mình, tôi cũng tự cảm thấy mình đã hết đầu lừa. Cứ như thể sự đầu lừa là một bệnh dịch mà chúng tôi vừa tìm ra thuốc giải.

“Không có gì,” tôi nói.

“Rốt cuộc anh đã nói ra sự thật,” cậu ta nói.

“Đúng rồi.”

“Nói ra sự thật rõ là nhẹ nhõm hơn hẳn đúng không?” trinh sát Wilson hỏi, nhưng liền ngay sau đó cậu ta bẻ quặt tay tôi ra sau lưng và còng lại, trước khi tôi kịp nghĩ xem mình có thấy nhẹ nhõm thật không.

27

Và giờ thì tôi lại ở đây, đằng sau song sắt, lần này thì là một nhà giam với hàng rào an ninh cỡ vừa. Lần này tôi không còn được giam cùng với những tay cổ cồn trắng, nhưng bạn tù của tôi cũng không hẳn là thuộc tầng lớp cổ cồn xanh, vì trong số họ chẳng có ai đã từng làm một công việc đòi hỏi họ phải mặc áo sơ mi xanh có cổ. Nhưng câu chuyện về những người hùng nửa mùa bị cho ăn hành chắc bạn chẳng còn lạ gì, nên tôi sẽ không kể ra đây nữa. Thêm nữa, tôi đã đi được một phần ba cái án tù hai chục năm của mình và tính cho đến giờ thì tôi cũng không bị ăn hành nhiều lắm. Những bạn tù của tôi đều biết tôi đang viết một cuốn sách, rằng tôi đang kể lại câu chuyện của mình, họ tôn trọng điều đó và để cho tôi yên. Xét cho cùng, bản thân họ cũng không ngừng kể lại câu chuyện của chính mình: họ kể cho nhau nghe, rồi cho giám thị, cho gia đình, cho luật sư, cho ủy ban phóng thích. Ngay cả khi họ chưa bao giờ đọc một câu chuyện thì họ cũng không thể ngừng được việc kể lại chuyện của mình. Ai mà biết được, có khi chính việc thiếu thốn sách vở sẽ giúp họ làm được những thứ mà những cuốn sách của tôi và của mẹ đã chẳng làm được cho cả hai người chúng tôi. Tôi mong cho họ những điều tốt nhất.

Dẫu vậy, viết lách trong tù thật khó, khó hơn bạn nghĩ nhiều. Một phần là vì tôi nhận được rất nhiều thư, hết xấp này tới xấp khác. Wesley Mincher và Lees Mincher (họ đã kết hôn và cô ta đã đổi sang họ của chồng) gần như tháng nào cũng viết thư cho tôi trên giấy viết thư với tiêu đề của ban Ngữ văn để đòi lại khoản tiền ba ngàn đô. Tôi phúc đáp cho họ rằng tôi rất cảm kích trước việc họ đứng ra làm chứng buộc tội tôi để đổi lấy quyền miễn tố, và rằng họ thật kém may mắn vì khoản tiền ba ngàn đô đã bị đốt trụi theo căn nhà của bố mẹ tôi. Nhưng có vẻ như họ không chịu tin tôi mà cứ đinh ninh rằng tôi đã giấu kho báu của họ ở một hang hốc nào đó như trong Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer. Nhưng đó là tôi nghĩ họ nghĩ vậy, chứ dựa vào nội dung thư thì thật khó để suy đoán ra. Khi Wesley viết, lá thư luôn rất rườm rà văn hoa và cần phải có chú thích thì ta mới hiểu được đâu là “Kính gửi” và đâu là “Thân chào”. Còn khi Lees viết, cô ta chuyên trị chửi tôi là cái l*n, nhiều đến mức tôi bắt đầu nghĩ rằng đó là tên thân mật cô ta đặt cho tôi, cũng giống như nhà Mirabelli đã đặt cho tôi cái tên Xà Lách Trộn. Ngoài khoản ba ngàn đô ra thì nhìn chung họ khá hạnh phúc.

Thỉnh thoảng tôi cũng nhận được thư của Peter Le Clair. Anh ta cũng đứng ra làm chứng buộc tội tôi để đổi lấy quyền miễn tố, và từ bấy đến nay đã chìm đắm trong sự hối lỗi. Tôi biết điều này là vì tất cả những lá thư anh ta gửi đều chỉ có vỏn vẹn một từ “Xin lỗi”. Tôi bèn viết lại cho anh ta những lá thư dài kể đủ thứ chuyện tầm phào để cho anh ta có cái mà đọc, ngoài những cuốn sách mượn từ thư viện, cũng như để tiếp thêm nhiên liệu cho cái bếp lò sau khi đã đọc xong. Thảng hoặc tôi nhận được một thư hồi âm viết “Cảm ơn” khiến tôi khá cảm kích.

Cụ Frazier không làm chứng buộc tội tôi trước tòa - có thể là vì cụ chưa làm gì sai nên không cần tới quyền miễn tố - nhưng tôi không nhận được tin gì từ cụ, dù chỉ một lần, và vì cụ có vẻ là một người sẽ thích viết những lá thư dài và nghiêm trang với chiếc bút mực cổ của mình, nên linh tính mách bảo tôi rằng cụ đã qua đời, và căn nhà của cụ ở Chicopee đã bị chia năm xẻ bảy thành các căn hộ. Có lẽ là vậy, có lẽ giờ này cụ đang vui vầy bên em trai mình ở cõi an lành. Năm ngoái rốt cuộc tôi cũng có dịp đọc cuốn sách yêu thích của em trai cụ - Nhìn lại của Edward Bellamy - và cụ Frazier đã nói đúng: cuốn sách nói về một xã hội không tưởng, một Boston theo chủ nghĩa quân bình, một Boston hoàn hảo của tương lai, hoàn hảo đến mức tôi thấy nó thật ngây thơ, ngốc nghếch và hết sức buồn tẻ. Nhưng nếu đó là nơi anh em cụ Frazier muốn sống thì tôi là ai mà dám phản đối chứ?

Nhưng chưa hết: ngày nào tôi cũng nhận được cả xấp thư, không chỉ từ những cá nhân tức giận vì những ngôi nhà tôi thú nhận đã đốt, mà còn vì những ngôi nhà tôi đã không đốt. Chẳng hạn là có một phụ nữ liên tục gửi thư quở trách tôi sao đốt Dinh thự Mark Twain mà không đốt cả Dinh thự Harriet Beecher Stowe nằm ngay liền kề. Tôi đâu có biết chúng gần nhau đến thế, nhưng dù tôi có viết thư hồi âm giải thích bao nhiêu lần thì cô ta vẫn không chịu nghe, vẫn khăng khăng rằng tôi đã không coi trọng Stowe với tư cách là một văn hào nên mới không đốt nhà bà, và rằng điều này quả là một cái tát vào mặt Stowe và tất cả những nữ văn sĩ và nữ độc giả ở khắp mọi nơi, một ví dụ nữa minh chứng cho việc thế giới này đả đánh giá quá thấp Stowe cùng Túp lều bác Tôm, và đánh giá quá cao Twain và các tác phẩm của ông. Cô ta còn viết rằng nếu thế giới này có cái gọi là công bằng thì lẽ ra tôi phải đốt nhà Stowe và để yên nhà Twain mới đúng. Dù lần nào tôi cũng hoàn toàn đồng ý với cô ta, nhưng cô ta vẫn cứ tiếp tục gửi những lá thư giận dữ bên dưới có ký tên “Giáo sư Smiley” mà tôi đoán là bút danh của cô ta.

Những lá thư khiến tôi bận túi bụi, và cả những vị khách thăm viếng nữa. Đám phân tích trái phiếu tới thăm tôi hằng tuần vì việc tôi nhận tất cả mọi tội danh thay họ khiến họ thấy hết sức có lỗi, thay vì vui mừng. Họ không hiểu rằng tôi đã tự nguyện và cố tình nhận tội, rằng đây là một sự hy sinh chứ không phải một sự lỡ miệng. Họ không hiểu là vì với họ, sự hy sinh là một khái niệm quá lạ lẫm, bởi họ mới chỉ hy sinh đúng một lần.

“Hãy lấy câu chuyện của tụi này đi,” họ bảo tôi. “Chú mày đã nhận tội phóng hỏa thay cho bọn này; giờ thì hãy đứng ra nhận lấy danh tiếng đi. Viết một cuốn sách kể lại việc đó đi. Bọn này đã nợ chú mày một cuốn; giờ bọn này cho phép chú mày đấy.”

“Thế nhưng còn sự thật thì sao?” tôi hỏi lại họ. “ ‘Có gì kể nấy đê ông tướng ơi. Cho nó nhẹ người.’ Các anh còn nhớ chứ?”

Lần nào nghe tôi nói vậy họ cũng cười phá lên; họ đã nghiệm ra rằng kể lại sự thật cũng kém thỏa mãn chẳng khác gì việc đốt nhà hoặc viết sách, nên giờ họ đã quay trở lại nghề phân tích trái phiếu. Nhưng đều đặn mỗi tuần một lần, họ sẽ gác lại lịch làm việc bận rộn của mình để tới thăm và giúp tôi viết cuốn cẩm nang đốt nhà. Họ kể cho tôi cách nào là tốt nhất để đốt nhà của loại văn sĩ nào, rằng lúc nào thì ta nên tưới xăng xuống ống khói, lúc nào thì chỉ cần ném một chai bom dầu qua cửa sổ, và những bài học đường đời mà độc giả sẽ rút ra được từ mỗi cách. Họ nhắc nhở tôi rằng cuốn cẩm nang đốt nhà của tôi cũng đồng thời là một cuốn hồi ký, và rằng một cuốn hồi ký mà thiếu đi cái phần tuổi thơ sóng gió thì còn gì là hồi ký. Chỉ có điều họ không nghĩ rằng tuổi thơ của tôi, với từng ấy những sự dữ dội, đã đủ dữ dội, nên họ muốn tôi sáng tác ra một kịch bản mới. Nhưng chủ yếu là họ muốn tôi đổ lỗi lên đầu bố tôi, vì lúc này ông không còn ở đây để tự bào chữa hoặc bảo vệ câu chuyện của mình. Tôi bảo họ rằng tôi yêu và nhớ bố tôi, và không muốn nói những điều không đúng và đau lòng về ông, nhưng họ lại cho rằng tôi thật nực cười và nhất định phản đối. Thế nên tôi đành viết những câu thế này để họ khỏi mè nheo: “Khi còn nhỏ, tôi đã phải hứng chịu sự bạo hành từ bố tôi; và không còn nghi ngờ gì nữa, điều này đã góp phần nhen nhóm trong tôi cái khao khát muốn châm lửa đốt mọi thứ.” Đám phân tích trái phiếu hài lòng, và tôi cũng hài lòng: bởi nếu tôi viết ra sự thật về bố tôi, rằng, Bố tôi đã làm một số việc tồi tệ, nhưng tôi vẫn yêu ông và nhớ ông thật nhiều, và nếu tôi viết ra sự thật về Deirdre, rằng, Bố tôi yêu một phụ nữ khác nên tôi rất căm ghét bà ta và đã bỏ mặc cho bà ta chết cháy, thì chắc tôi sẽ khóc nức nở lên và không thể ngừng được mất. Nếu bạn nói ra sự thật, thì bạn sẽ khóc nức nở và không thể ngừng được, mà điều này thì có mang lại lợi ích gì cho bản thân bạn, hoặc bất kỳ ai khác cơ chứ? Thêm nữa, có ai muốn đọc một câu chuyện có thật khiến họ khóc nức nở và không thể ngừng được không? Nếu là bạn thì bạn có muốn đọc không? Bạn sẽ đọc vì nó là câu chuyện có thật, hay vì nó khiến bạn khóc nức nở? Hay là nó khiến bạn khóc nức nở vì bạn nghĩ nó có thật? Và khi phát hiện ra nó không có thật, thì bạn sẽ làm gì, sẽ cảm thấy gì, sẽ đổ lỗi cho ai?

Có thể một ngày nào đó tôi sẽ tìm ra câu trả lời cho tất cả những câu hỏi này, nhưng tạm thời tôi sẽ viết ra những câu chuyện không có thật về bố tôi và làm như chúng là thật, điều này khiến đám phân tích trái phiếu rất hài lòng, nhưng cũng đồng thời dấy lên bên trong họ một nỗi hoài nhớ: khi tôi đọc cuốn cẩm nang đốt nhà cho họ nghe, tôi có thể thấy ánh mắt họ nhìn xa xăm, mông lung, như thể cuốn hồi ký của tôi là một con thuyền giữa đại dương và những trái phiếu là bến bờ.

Nhưng thật ra mà nói, tôi đang viết không chỉ một, mà là hai cuốn sách. Cả hai cuốn đều bắt đầu bằng “Tôi, Sam Pulsifer…” Một cuốn kể lại cái câu chuyện bạn đã được biết, còn cuốn kia chính là cuốn cẩm nang của hỏa tặc; một cuốn kể về ngôi nhà duy nhất tôi đã đốt và những ngôi nhà tôi đã không đốt, còn cuốn kia tường thuật lại quá trình tôi đốt tất cả những ngôi nhà đó cùng những chi tiết và bài học kèm theo. Tôi dự định sẽ gán mác tiểu thuyết cho cái câu chuyện bạn đã được biết, còn cuốn cẩm nang của hỏa tặc thì là hồi ký. Tại sao tôi lại viết cả hai? Có thể vì tôi muốn vẹn cả đôi đường, mà thường thì đời đâu có cho ta được như vậy bao giờ, và đám phân tích trái phiếu chắc cũng chẳng muốn cho tôi được như vậy, thế nên họ mới kiên quyết bắt tôi gọi câu chuyện có kể về họ là tiểu thuyết, còn cuốn còn lại là hồi ký. Họ bảo tôi, “Chú mày cần phải bảo vệ những người vô tội chứ,” và đó chính là câu nói mà những kẻ có tội luôn thốt ra khi họ muốn mình được bảo vệ.

Thế rồi còn cả Thomas Coleman nữa. Cậu ta giờ sống cùng với Anne Marie và hai đứa nhóc, nhưng mỗi khi cậu ta tới thăm tôi, cả hai người chúng tôi đều không bao giờ nhắc tới ba người đó. Và cứ hai tuần một lần, cậu ta tới thăm tôi một mình. Thomas đã tăng cân kha khá: bụng cậu ta đã to lên, chuẩn bị làm đống khuy đứt chỉ đến nơi, còn cổ áo thì thít chặt lấy xương hàm. Cậu ta luôn tới thăm tôi vào thứ Hai, luôn là với bộ mặt đỏ dừ và làn da rám nắng đặc trưng của đàn ông ngoại ô sau khi làm vườn vào cuối tuần. Tôi có thể mường tượng ra hình ảnh cậu ta đứng trên chiếc máy xén cỏ tự động của tôi; và chẳng cần đến đó tôi cũng biết chắc chắn cậu ta sẽ không để mình trần như tôi, và chắc chắn những cư dân Camelot sẽ rất ưa cậu ta vì điều này. Nhưng chúng tôi cũng không trò chuyện về chủ đề đó. Chúng tôi không nói về việc liệu cậu ta có biết, hoặc nghi ngờ, rằng Deirdre đã gây ra những vụ hỏa hoạn nọ. Mà thực ra chúng tôi cũng chẳng nói về điều gì cụ thể cả: chúng tôi thường chỉ ngồi trong im lặng, đơn thuần là hai người đàn ông bình thường với những quá khứ đượm mùi khói, những mất mát về đường phụ mẫu, một gia đình chung thời điểm ở hiện tại (và có trời mới biết chúng tôi sẽ còn chia sẻ với nhau những gì ở tương lai), cùng những trái tim hổng lỗ chỗ với những lỗ hổng có kích cỡ và tuổi đời khác nhau, đang được khoét sâu hoặc bồi lấp ở nhũng tiến độ khác nhau. Tôi không hiểu rõ tại sao cậu ta lại tới thăm tôi; nhưng mỗi khi cậu ta tới tôi đều thấy tiếc, mỗi khi cậu ta đi tôi cũng thấy tiếc. Và tôi chẳng hiểu vì sao lại thế.

Tiếp đến là Anne Marie và hai đứa nhóc. Lần thì nàng mang theo hai đứa, lần thì nàng tới một mình. Mỗi khi cả ba tới thăm, tôi đều hỏi han Katherine và Christian xem hai đứa hằng ngày thế nào, có gì thú vị xảy ra không. Katherine giờ đã mười lăm tuổi, xinh đẹp, cao ráo và có một mái tóc đen nhánh, nói chung là giống hệt mẹ, và con bé cũng đã rất ra dáng một công dân kiểu mẫu. Tuần trước khi cả ba tới thăm, tôi mới hay rằng con bé vừa được tuyển chọn vào cuộc thi Nữ sinh toàn bang.

“Con khiến bố thật tự hào,” tôi nói.

“Cám ơn bố,” con bé đáp.

“Thế Nữ sinh toàn bang với Nam sinh toàn bang khác nhau như thế nào?” tôi thắc mắc.

“Bố hẳn là đang đùa?” con bé hỏi ngược lại, và tôi nói, “Ừ,” vì hẳn là tôi đang đùa.

Còn Christian giờ đã mười hai tuổi, đã đến tuổi bóng bánh gậy gộc. Tôi cũng không rõ liệu thằng bé có biết nói chuyện gì khác ngoài chủ đề đó không, vì chúng tôi có quá ít thời gian bên nhau nên tôi cũng chẳng hỏi. Dạo gần đây thằng bé trở nên mê mẩn các loại giày dép thể thao, nhất là những thiết kế mới nhất. Tuần trước thằng bé vừa thao thao với tôi rằng đế giày bóng rổ của nó chứa đầy khí, còn giày bóng đá và bóng chày thì lại có đinh làm bằng một chất chẳng phải kim loại cũng chẳng phải nhựa.

“Thế thì là chất gì?” Tôi tò mò muốn biết

Rồi Christian chăm chú nghĩ ngợi phải đến cả phút. Thằng bé có cái đầu giống tôi, to hơn so với cơ thể và hơi tối dạ một chút, và tôi có thể thấy não nó bắt đầu xoắn cả lại khi thằng bé tập trung suy nghĩ. Cuối cùng thằng bé bỏ cuộc và nói, “Một chất gì đó an toàn.”

“Hy vọng là vậy,” tôi nói, và rồi, vì có linh cảm rằng viên giám thị đứng sau chuẩn bị nhắc chúng tôi là sắp hết giờ thăm, tôi bèn bảo hai đứa, như tôi vẫn thường làm, “Bố yêu hai đứa,” và chúng cùng nhau gật đầu, như chúng vẫn thường làm. Gật đầu có nghĩa là Vâng, bọn con cũng yêu bố lắm, ấy là đối với những đứa trẻ cảm thấy ngượng khi phải nói thành lời với bố mình rằng chúng yêu ông ta, mặc dù có quá nhiều lý do để chúng không yêu. Ai cũng biết rằng gật đầu như thế có nghĩa là “Vâng, bọn con cũng yêu bố lắm.” Đấy là một kiến thức tối cơ bản. Có phải không nhỉ?

Khi có hai đứa ở bên, Anne Marie và tôi không trò chuyện gì nhiều. Nhưng khi nàng tới một mình, như mới hôm qua đây, thì chúng tôi lại có rất nhiều thứ để nói. Toàn là những thứ chúng tôi đã nói rất, rất nhiều lần rồi, nhưng căn cứ theo mức độ lặp lại của những câu hỏi thì có vẻ như chúng vẫn còn nguyên giá trị. Tôi hỏi nàng có ổn không, có đủ tiền không, và nàng trả lời có, có, nàng vẫn ổn. Tôi biết nàng đã được thăng chức lên làm quản lý toàn thời gian ở siêu thị đồ gia dụng, nên tôi bèn hỏi nàng về công việc, và nàng kể tôi nghe về loại gỗ ép lẽ ra không được ép nhưng lại vẫn được ép, hoặc là lẽ ra phải được ép nhưng lại không được ép. Tôi hỏi nàng có phải Thomas vẫn sống ở nhà không, và nàng đáp rằng đúng vậy, rồi tôi hỏi tại sao, và nàng nói cho tôi nghe sự thật: “Bởi vì hai chúng tôi có rất nhiều điểm chung.”

“Chẳng hạn?”

“Như việc anh đã làm tổn thương cả hai chúng tôi.” Tôi không dám nói thêm gì nữa, bởi tôi biết rằng một người phụ nữ bị hành hạ đương nhiên sẽ yêu một người đàn ông bị hành hạ, và cũng bởi tôi biết rằng những gì nàng nói là thật. Nàng không hỏi tôi về những đám cháy và những nạn nhân đã chết, rằng tại sao tôi lại làm cái việc tôi đã làm hoặc tại sao tôi lại làm cái việc nàng nghĩ tôi đã làm - có thể vì thương cảm, có thể vì buồn, mà cũng có thể vì nghĩ tiếp về câu chuyện đó, sau từng ấy thời gian nàng đã và đang dành ra cho nó, là một việc nàng không thể chịu nổi. Tôi sẽ không bao giờ nói cho nàng nghe sự thật về những đám cháy đó, bởi vì điều đó cũng đồng nghĩa với việc thú nhận rằng tôi đã một lần nữa lừa dối nàng, và tôi biết điều này sẽ làm nàng đau lòng tới mức nào, và có thể đây chính là những gì ta phải làm khi quyết định gánh lấy trách nhiệm trên vai: không kể ra sự thật, tìm ra một lý do chính đáng cho hành động lừa dối của ta và không ngoái đầu lại. Gì thì gì, chúng tôi đã không đề cập tới chuyện đó. Chúng tôi biết sẽ an toàn hơn nếu chỉ nói đến Thomas, nên lúc nào chúng tôi cũng chỉ nói đến Thomas.

“Anh ấy đối xử rất tốt với hai đứa nhóc, Sam ạ,” Anne Marie nói.

“Anh rất mừng.”

“Anh ấy đối với em cũng tốt.”

“Ổn rồi,” tôi đáp.

“Em rất tiếc,” nàng luôn nói vậy, và tôi luôn hỏi nàng câu tôi đã hỏi mẹ trong đêm đầu tiên tôi quay về nhà vào bảy năm trước: “Còn tình yêu thì biến đi đâu?” tôi đã hỏi mẹ tôi như vậy, và giờ tôi lại hỏi Anne Marie.

“Em chịu,” Anne Marie đáp, nàng luôn nói ra sự thật và đó là một trong những đức tính trường tồn ở nàng khiến cho tôi vẫn mãi yêu nàng.

“Anh vẫn yêu em lắm,” tôi bảo nàng.

“Chậc, em cũng thế,” nàng đáp, tôi đoán ý nàng muốn nói rằng tình yêu là một thứ trường tồn, nhưng nó không phải là tất cả, và cũng không bao giờ chúng ta muốn nó như vậy. Có thể đây chính là cái thông điệp mà những cuốn sách mẹ từng ép tôi đọc trước khi vứt hết đi đã muốn gửi gắm tới tôi, tới hai chúng tôi, và cũng chính là một trong những lý do khiến mẹ tôi vứt hết chúng đi.

Nhân nhắc đến mẹ tôi: bà không đến thăm tôi thường xuyên lắm. Nhà tù nằm cách Springfield hai giờ lái xe về hướng Đông Bắc, và khá bất tiện nếu bạn không có xe, mà mẹ tôi thì đã không còn xe. Bà cũng chẳng có bằng lái. Bà đã mất cả hai thứ đó trong một tai nạn giao thông do lái xe trong lúc say xỉn, hai tuần sau khi tôi vào đây. Bà đã dọn ra khỏi căn hộ ở Belchertown và chuyển vào căn hộ cũ của tôi bên trên quán Hoàng tử Sinh viên để có thể đi bộ xuống chỗ làm trong khi say xỉn, thay vì phải lái xe.

Thế nên mẹ tôi không hay đến thăm tôi, nhưng bà vẫn gắng đi xe buýt tới thăm tôi ít nhất mỗi năm một lần vào sinh nhật tôi. Tuần trước tôi vừa tròn bốn mươi lăm tuổi, và bà đem tới một món quà: một cuốn Bài ca thung lũng hạnh phúc của Hawthorne, đã cũ và nhàu nhĩ.

“Chúc mừng sinh nhật,” bà nói.

“Con cảm ơn,” tôi nói. “Sao cuốn này lại tả tơi thế ạ?”

“Ta cũng chẳng biết,” bà nói, nhưng thật ra bà có biết, và tôi cũng biết. Mẹ tôi đã bắt đầu đọc sách trở lại, giống như việc ta luôn quay trở lại với thứ ta đã cai được, như bia rượu, một thứ mẹ tôi chưa cai được. Tôi biết chứ: vẫn còn mùi bia Knickerbocker trong hơi thở bà, trên quần áo bà, tỏa ra từ từng lỗ chân lông trên cơ thể bà. Nhưng tôi không nói với bà rằng tôi biết, và tôi cũng không nói với bà rằng tôi đã đọc đi đọc lại cuốn đó từ khi bước chân lại vào tù. Đó là một cuốn sách nói về một cộng đồng không tưởng: một nhóm người ở Massachusetts đã cố gắng sống với nhau như một đại gia đình hạnh phúc, chỉ để thất bại thảm hại.

“Cảm ơn mẹ nhiều,” tôi nói. Viên giám thị bước vào kiểm tra để đảm bảo đó chỉ là một cuốn sách chứ không phải hàng lậu rồi rời khỏi phòng. Khi anh ta đã đi khỏi, tôi hỏi mẹ, “Nhìn con có giống bốn mươi lăm tuổi không?”

“Giống lắm,” bà nói. “Còn nhìn ta có giống sáu mươi sáu không?”

Tôi không đáp. Nói thật, trông bà già hơn cái tuổi sáu mươi sáu. Bà vẫn gầy, nhưng giờ lưng đã còng và da đã nhăn nheo, chẳng còn cái vẻ khỏe khoắn. Tóc bà đã bạc gần hết, gương mặt cũng sạm đi nhiều, và những nếp nhăn sâu hoắm của bà thì chắc chẳng có loại kem dưỡng nào có thể khắc phục được. Trông bà như một bà lão xưa kia từng có nhan sắc. Có thể việc say xỉn tối ngày đã khiến bà lão hóa nhanh đến vậy. Cũng có thể là vì bố tôi: không phải vì bà đã giết ông, mà vì bà đã hy vọng rằng một khi bà giết ông thì mọi thứ sẽ thay đổi và bà sẽ thôi không yêu ông nhiều như vậy nữa, thôi không căm ghét ông nhiều như vậy nữa, thôi không nhớ ông nhiều như vậy nữa, thôi không cảm thấy cô đơn như vậy nữa, mà mọi việc rốt cuộc lại chẳng hề thay đổi. Nhưng mẹ tôi chẳng bao giờ nhắc tới bố tôi, và tôi cũng không hỏi về ông. Tương tự vậy, bà chẳng bao giờ hỏi tôi về Deirdre. Bà biết Deirdre đã tự thiêu, nhưng chưa bao giờ hỏi tôi về chi tiết vụ việc, chưa bao giờ hỏi tại sao tôi lại tới gặp Deirdre đêm đó. Bà cũng chưa bao giờ hỏi về cảm giác của tôi sau khi Deirdre đã chết, về cảm giác của tôi khi không cứu bà ta. Ta không bao giờ được phép hỏi con mình cảm thấy ra sao khi người tình của bố nó tự tử, cũng như ta không được phép hỏi mẹ ta cảm thấy ra sao khi giết bố ta, cũng như ta không được phép trả lời mẹ ta khi bà hỏi nhìn bà có đúng với tuổi của mình không.

“Không bao giờ được phép trả lời mẹ khi bà hỏi nhìn bà có đúng với tuổi của mình không,” tôi đáp.

“Mẹ đoán chắc câu này cũng sẽ được đưa vào cuốn cẩm nang đốt nhà hả,” bà nói.

Bởi vì mẹ tôi có biết tới cuốn cẩm nang đốt nhà, và cả cuốn còn lại nữa. Tôi đã kể cho bà về cả hai cuốn, cũng đã đưa cho bà đọc bản nháp của một vài chương, và chưa gì bà đã bắt đầu cho tôi một vài lời khuyên: về những chi tiết có vẻ ủy mị và ngờ nghệch; về thực trạng đầu lừa của tôi, rằng nó có như tôi tự tả, hay thậm chí còn nặng hơn. Nhưng phần lớn thời gian, bà dường như không biết bình luận gì về hai cuốn sách. Có thể đó là lý do tại sao bà lại đọc sách trở lại, để biết mình phải bình luận cái gì về tác phẩm của tôi.

“Mẹ phải đi rồi,” bà nhấc người khỏi ghế. “Nửa tiếng nữa xe buýt chạy rồi.”

“Vâng.”

“Con không phá quấy gì trong này đấy chứ?”

“Không ạ.”

“Nhớ đừng phá phách gì nhé Sam,” bà nói. “Mẹ muốn con về nhà với mẹ.” Rồi bà đứng dậy, hôn vào má tôi, và bỏ tôi ngồi lại một mình trong phòng thăm viếng cho tới, có thể là, sinh nhật tiếp theo của tôi.

Bởi vì có vẻ như đây chính là thứ mẹ tôi khao khát hơn cả: bà muốn tôi về nhà với bà. Mẹ tôi biết rằng nếu chú tâm cải tạo thì tôi sẽ được mãn hạn sau mười ba năm nữa. Và khi đó bà sẽ muốn tôi dọn về ở cùng bà, trong căn hộ mới của bà, cũng là căn hộ cũ của tôi. Đã có một công việc đợi tôi ở quán Hoàng tử Sinh viên - bà đã có được sự chấp thuận của ông Goerman và con trai ông, hiển nhiên chính là cậu phục vụ quầy bar có cái đầu cạo nhẵn và bộ ria hình ghi đông xe đạp. Tôi sẽ được nhận công việc rửa bát đĩa và dọn bàn, nếu tôi muốn. Mẹ tôi bảo rằng tôi có thể uống miễn phí, và tôi phải thừa nhận rằng sau hai mươi năm không rượu bia thì đó quả là một điều hấp dẫn. Tôi chưa hứa gì với mẹ, nhưng ai biết được? Đến khi mãn hạn tù thì hẳn là tôi đã kịp hoàn thành hai cuốn sách, và có thể tới lúc đó tôi sẽ muốn khép lại việc kể lại câu chuyện này, khép lại vĩnh viễn. Và sau khi ta đã khép lại việc kể lại câu chuyện đời ta, thì sau đó sẽ là gì? Có lẽ tôi sẽ làm theo ý mẹ: có lẽ tôi sẽ dọn vào ở với bà và nhận công việc ở quán Hoàng tử Sinh viên. Có lẽ lúc đó chúng tôi sẽ được hạnh phúc. Có lẽ chúng tôi sẽ sống một cuộc sống yên ả, và có lẽ chúng tôi sẽ không bao giờ cần phải nói về quá khứ, về những tình yêu chúng tôi đã đánh mất, những con người chúng tôi đã lấy mạng, hoặc những đám cháy chúng tôi đã châm ngòi. Có lẽ chúng tôi sẽ trở thành những người bình thường, những người sau một ngày lao động mệt nhoài chẳng muốn gì khác ngoài thưởng cho mình một vại bia hay đọc một cuốn sách. Và có lẽ tới lúc đó tôi sẽ có thể kể câu chuyện đó cho bạn nghe.

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn những cá nhân, địa danh và tổ chức sau đây:

Cuốn sách hữu ích với cái tên tuyệt vời, Nhà các văn hào New England của Miriam Levine.

Quán Hoàng tử Sinh viên ở phố Fort, Springfield, Massachusetts.

Nhóm Giustinas ở Springfield và nhóm Clarkes ở Mashapaug, dù các bạn đang ở đâu, và đang dùng bí danh nào để du hành.

Sự ủng hộ tài chính từ Quỹ Taft, Hội đồng Nghệ thuật Ohio, và Đại học Cincinnati.

Ban biên tập tạp chí Phê bình Văn học New England, tạp chí Phê bình Văn học Vermont, tạp chí failbetter, và nhà xuất bản Sarabande Books, những nơi đầu tiên đã ấn hành một số trích đoạn từ cuốn tiểu thuyết này, thường là theo một hình thức khác hẳn nguyên gốc.

Rupert Chisholm, cựu chuyên gia phân tích trái phiếu. Chuck Adams, Brunson Hoole, và tất cả bằng hữu còn lại ở Algonquin, cùng người đại diện của tôi, Elizabeth Scheinkman.

Và cuối cùng, tới tất cả những người đã giúp đỡ và động viên tôi tiếp bước: các bạn biết tôi đang nói đến ai.